cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ભારતીય રૂપિયો
Currently circulating notes
The current series, which began in 1996, is called the Mahatma Gandhi series. Currency notes are printed at the Currency Note Press, Nashik, Bank Note Press, Dewas, Bharatiya Note Mudra Nigam (P) Limited presses at Salboni and Mysore and at the Watermark Paper Manufacturing Mill, Hoshangabad.
Each banknote has its amount written in 17 languages (English & Hindi on the front, and 15 others on the back) illustrating the diversity of the country. ATMs usually give ₨. 100, ₨. 500, and ₨. 1000 notes. ₨. 1000 notes are analogous to the higher valued notes of the United States dollar and the euro.
In recent years, the banknotes were slightly modified to include see through registration on the left side of obverse. In addition, the year is now printed on the reverse. EURion constellation was added to ₨. 100. The revised ₨. 10, 20 were issued in 2006, and ₨. 50, 100, 1000 in 2005. The RS. 5 notes were stopped from being printed, but have started again since 2009.
The Zero rupee note is not an official government issue.
Language panel
The language panel on Indian rupee banknotes display the denomination of the note in 15 of the 22 official languages of India.
Convertibility
Officially, the Indian rupee has a market determined exchange rate. However, the RBI trades actively in the USD/INR currency market to impact effective exchange rates. Thus, the currency regime in place for the Indian rupee with respect to the US dollar is a de facto controlled exchange rate. This is sometimes called a dirty or managed float. Other rates such as the EUR/INR and INR/JPY have volatilities that are typical of floating exchange rates. It should be noted, however, that unlike China, successive administrations (through RBI, the central bank) have not followed a policy of pegging the INR to a specific foreign currency at a particular exchange rate. RBI intervention in currency markets is solely to deliver low volatility in the exchange rates, and not to take a view on the rate or direction of the Indian rupee in relation to other currencies.
Also affecting convertibility is a series of customs regulations restricting the import and export of rupees. Legally, foreign nationals are forbidden from importing or exporting rupees, while Indian nationals can import and export only up to 5000 rupees at a time, and the possession of 500 and 1000 rupee notes in Nepal is prohibited.
RBI also exercises a system of capital controls in addition to the intervention (through active trading) in the currency markets. On the current account, there are no currency conversion restrictions hindering buying or selling foreign exchange (though trade barriers do exist). On the capital account, foreign institutional investors have convertibility to bring money in and out of the country and buy securities (subject to certain quantitative restrictions). Local firms are able to take capital out of the country in order to expand globally. But local households are restricted in their ability to do global diversification. However, owing to an enormous expansion of the current account and the capital account, India is increasingly moving towards de facto full convertibility.
Many economist have a confusion regarding the interchange of the currency with the gold, but the system that India follows is that money cannot be exchanged for gold, in any circumstances or any situation.Money cannot be changed into gold by the RBI. This is because it will becomes difficult to handle it. India follows the same principle of Great Britain and America.
સંધિપાદ
સંધિપાદ (Arthropod) એ પ્રાણીસૃષ્ટિનો સૌથી મોટો સમુદાય છે. આ પ્રકારના પ્રાણીઓ સાંધાવાળા ઉપાંગો ધરાવે છે તેથી તે સંધિપાદ કહેવામાં આવે છે. જીવનની શક્યતા હોય તેવી કોઈ પણ જગ્યાએ આ સમુદાયનાં પ્રાણીઓ જોવા મળે છે. તેઓ જમીનમાં, જમીન ઉપર, મીઠા પાણીમાં, ખારા પાણીમાં-સમુદ્રમાં કોઈ પણ ઊંડાઈએ, ઉષ્ણકટિબંધ તેમજ શીત કટિબંધ પ્રદેશોમાં અને હવામાં વસવાટ કરે છે. તેમાંના કેટલાક પ્રાણીઓ સમુહમાં જીવન ગાળે છે જેવા કે, મધમાખી, કીડી, ઊધઈ વગેરે કીટકો. આ સમુદાયનાં સામાન્ય પ્રાણીઓ આદિસંધિપાદ (ઉદા. પેરિપેટસ); સ્તરકવછી (ઉદા. કરચલાં, જિંગા); કીટક (ઉદા. પતંગિયાં, માખી, વંદો વગેરે) અને અષ્ટપાદ (ઉદા. કરોળિયા, વીંછી વગેરે) છે.
ભારતીય રૂપિયો
Convertibility
System (LERMS), a dual exchange rate system, introduced a partial convertibility of the Rupee in March 1992.
સંધિપાદ
સામાન્ય લક્ષણો
આ સમુદાયનાં પ્રાણીઓમાં કાઈટીનયુક્ત બાહ્યકંકાલ અને સાંધાવાળા પગ તે મુખ્ય વિશેષતા છે. શરીર દ્રિપાર્શ્વ સમરચના ધરાવે છે. તેઓ તેમનું જીવન સ્વોપજીવી કે પરોપજીવી તરીકે ગુજારે છે. આ પ્રાણીઓ ત્રિગર્ભસ્તરીય અને ખંડયુક્ત શરીરવાળાં હોય છે. ખંડો બહારથી જોડાયેલા હોય છે અને શરીર મુખ્ય ત્રણ ભાગોમાં વહેંચાયેલું દેખાય છે: અગ્રથી પશ્વબાજુ તરફ જતાં આ વિભાગોને અનુક્રમે શિર્ષ, ઉરસ અને ઉદર કહેવામાં આવે છે. કેટલાક પ્રાણીઓમાં શિર્ષ અને ઉરસ જોડાઈ સંયુક્ત ભાગરૂપે શિરોરસ બને છે તો કેટલાકમાં ઉરસ તેમજ ઉદર જોડાઇ જઈ ઉરોદર બને છે. મહદંશે આ પ્રાણીઓનાં સાંધાવાળા ઉપાંગો પ્રત્યેક ખંડમાં એક જોડરૂપે આવેલા હોય છે. શરીરમાં રેખિત સ્નાયુઓ વિપુલ પ્રમાણમાં હોય છે. શરિર પરનું બાહ્યકંકાલ કાઈટીનનું બનેલું હોય મજબૂત હોય છે. આ બાહ્યકંકાલ અવારનવાર શરીર પરથી નિર્મોચન ક્રિયા દ્વારા ઉતરી જાય છે અને નવું બાહ્યકંકાલ અધિચર્મમાંથી કાઈટીનનાં સ્ત્રાવથી તૈયાર થાય છે. અગ્રાંત્ર, મધ્યાંત્ર અને પશ્ચાંત્ર એમ ત્રણ ભાગમાં વગેંચાયેલું વિકસિત પાચનતંત્ર તેઓ ધરાવે છે. આ પ્રાણીઓમાં શ્વસન માટે ઝાલરો, શ્વસનનલિકાઓ, ફેફસાપોથી વગેરે વિશિષ્ટ અવયવો આવેલાં છે. રુધિરાભિસરણ તંત્ર ખુલ્લા પ્રકારમુ હોય છે. શરીરગુહાનું સ્થાન રુધિરગુહાએ લીધેલુ હોય છે, તેથી ઉત્સર્ગિકાઓનો અભાવ હોય છે. હ્રદય પૃષ્ઠબાહુએ આવેલું હોય છે. ઉત્સર્જન હરિતપિંડ, માલ્પિધિની નલિકાઓ વગેરે અવયવો દ્વારા થાય છે. નિર્મોચન ક્રિયા પણ ઉત્સર્જનમાં ભાગ ભજવે છે. આ સમુદાયના બધા પ્રાણીઓ એકલિંગી હોય છે. તેમનામાં ફલન આંતરફલનથી થાય છે. મોટા ભાગના સજીવો ઈંડામાંથિ રૂપાંતરણ પામી પુખ્તાવસ્થા પ્રાપ્ત કરે છે..
ભારતીય રૂપિયો
External links
₹
સંધિપાદ
સંદર્ભ
શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર પટેલ મર્વિક ઉમંગભાઈ
હરિ:ૐ આશ્રમ
હરિ:ૐ આશ્રમ એ જાહેર ટ્રસ્ટ તરીકે નોંધાયેલી એક સામાજિક સંસ્થા છે જેના દ્વારા મૌન મંદિરનું સંચાલન, આધ્યાત્મિક પુસ્તકોનું પ્રકાશન, લોકોમાં સાહસ જેવા ગુણોની વૃદ્ધિ થાય તેવી સ્પર્ધાઓ યોજવી, દેશના ટોચના વૈજ્ઞાનિકોને ઍવોર્ડ આપવા, ગામડાઓમાં શાળાઓના ઓરડાઓનું નિર્માણ સહિતની લોકકલ્યાણ તેમજ્ લોકોમાં ગુણ અને ભાવનો વિકાસ થાય તેવી પ્રવૃત્તિઓ કરવામાં આવે છે. આ હરિ:ૐ આશ્રમ ગુજરાતમાં સુરત અને નડીઆદ ખાતે આવેલા છે. જેની સ્થાપના પૂજ્ય શ્રી મોટા દ્વારા કરવામાં આવી હતી. સૌપ્રથમ ૧૯૫૫માં નડીયાદ અને ૧૯૫૬માં સુરત ખાતે આશ્રમની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.
જીવાપર ટંકારા (તા. ટંકારા)
જીવાપર ટંકારા (તા. ટંકારા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ટંકારા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જીવાપર ટંકારા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
હરિ:ૐ આશ્રમ
ભારતના ટોચના વૈજ્ઞાનિકોને અપાતા ઍવોર્ડ
ભારતમાં વૈજ્ઞાનિક સંશોધનની પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન મળે તે માટે સંત પૂજ્ય મોટા દ્વારા લોકો પાસેથી રકમ એકઠી કરીને દેશના ટોચના વૈજ્ઞાનિકોને ઍવોર્ડથી સન્માનિત કરવાની શરુઆત કરાઇ હતી. આજે પણ તેમના દ્વારા સ્થપાયેલી સંસ્થા હરિ:ૐ આશ્રમ દ્વારા ભૌતિક અનુસંધાન પ્રયોગશાળા, ભારત સરકારના સહયોગથી હરિ:ૐ આશ્રમ પ્રેરિત સિનિયર સાઇન્ટિસ્ટ ઍવોર્ડ અને હરિ:ૐ આશ્રમ પ્રેરિત વિક્રમ સારાભાઇ ઍવોર્ડ અને પીઆરએલ ઍવોર્ડ આપવામાં આવે છે. હરિ:ૐ આશ્રમ મારફતે દ્વારા વિદ્યાનગર ઇન્સ્ટીટ્યુટ મારફતે યુવા વૈજ્ઞાનિક/ઇજનેર ઍવોર્ડ પણ આપવામાં આવે છે.
જીવાપર ટંકારા (તા. ટંકારા)
જાણીતા વ્યક્તિઓ
મહર્ષી દયાનંદ સરસ્વતીનો જન્મ આ ગામમાં થયો હતો.
હરિ:ૐ આશ્રમ
શાળાઓના ઓરડાઓનું બાંધકામ
પૂજ્ય મોટાએ અવસાન સમયે પોતાના વસિયતનામા રુપે લખેલા પત્રમાં લખ્યું હતું કે, મારું કોઇ પણ ઈંટ કે ચુનાનું સ્મારક બનાવવું નહિ. આ શરીર છૂટ્યા બાદ એ નિમિત્તે જે પણ રકમ એકત્રિત થાય તેનો ઉપયોગ શાળાઓના ઓરડા બનાવવા માટે કરવો. જેથી તેમના દેહત્યાગ બાદ આ પ્રવૃત્તિ હાથ ધરાઇ હતી જે હજુ પણ ચાલુ છે. ૨૩મી જુલાઇ ૧૯૭૬ના પૂજ્ય મોટાએ દેહત્યાગ કર્યા બાદ ૨૦૦૯ સુધીમાં જ્યાં પ્રાથમિક શાળાનો એક્પણ ઓરડો ન હોય તેવા આર્થિક પછાત ગામોને પ્રાધાન્ય આપીને કરોડો રુપિયા શિક્ષણ વિભાગને અપાયા છે. જેમાંથી ૨૦૦૯ સુધીમાં ૧૦,૦૦૦ જેટલા ઓરડાઓનું બાંધકામ કરવામાં આવ્યું હતું.
મૌન મંદિર
હરિ:ૐ આશ્રમની મુખ્ય પ્રવૃત્તિ મૌન મંદિરનું સંચાલન છે. સુરત અને નડીયાદ ખાતે આવેલા હરિ:ૐ આશ્રમોમાં આ મૌન મંદિરો આવેલા છે. ભારતમાં પ્રાચીન સમયમાં ઋષિઓ ગુફાઓમાં એકાંત સ્થળે બેસીને તપ કરતા હતા. હાલના સમયમાં તપ, જપ, સાધના કે યોગ વગેરે કરનાર એકાંતની સાથે ભોજન, પાણી જેવી આવશ્યક સેવાઓ સરળતાથી મળી રહે અને આધ્યાત્મિક સાધના કરી શકાય તે માટે આ મૌનમંદિરોમાં સાધકો પ્રવેશ મેળવે છે. તેમાં સાત અથવા તો ગમે તેટલા સપ્તાહ માટે ૯અગાઉથી કરાવેલી નોંધણી મુજબ) રહી શકાય છે. આ સમય દરમિયાન એકાંત રુમને બહારથી તાળું મારી દેવાય છે અને સાધકો બિલકુલ બહાર આવતા જ નથી. મોબાઇલ ફોન, ઇન્ટરનેટ, વર્તમાનપત્રો, લોકોનો સંપર્ક, ટીવી, લેપટોપ વગેરેથી આ સમય દરમિયાન સંપૂર્ણ દુર રહે છે.
પુસ્તક પ્રકાશન
હરિ:ૐ આશ્રમ દ્વારા લોકોમાં ગુણ અને ભાવનો વિકાસ થાય તેવા અને ભાષાને લગતા પુસ્તકોનું પ્રકાશન કરવામાં આવે છે. ગુજરાતી ભાષામાં સૌપ્રથમ અંગ્રેજી ભાષામાં છે તેવો એન્સાઇક્લોપીડિયા (જ્ઞાનકોશ) ગુજરાતીમાં પણ તૈયાર થાય તે માટે પૂજ્ય મોટા દ્વારા શરુઆત કરાઇ હતી અને આ વિચારને મૂર્તિમંત કરવા માટે દાન પણ આપ્યું હતું. આ ઉપરાંત ચારવેદોનો ગુજરાતીમાં અનુવાદ કરવા પણ દાન આપીને કાર્ય કરાવાયું હતું. ગુજરાતી ભાષાના વ્યાકરણના ગ્રંથો, બાળકોના જ્ઞાનમાં વૃદ્ધિ થાય તેવા બાળગ્રંથો, આધ્યાત્મિક ગ્રંથો વગેરેનું પ્રકાશન કરવામાં આવે છે.
સ્પર્ધાઓ
ગુજરાતમાં લોકોમાં સાહસ જેવા ગુણોની વૃદ્ધિ થાય તે માટે પૂજ્ય મોટા દ્વારા સમુદ્રતરણ સ્પર્ધા અને શઢવાળી હોડીની સ્પર્ધાઓ યોજવાની શરુઆત કરવામાં આવી હતી. ગુજરાતમાં દર વર્ષે સમુદ્ર તરન સ્પર્ધા અને હોડી સ્પર્ધા યોજવામાં આવે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:સામાજિક સંસ્થા
હળપતિ
હળપતિ એ મુખ્યત્વે ભારતના ગુજરાત રાજ્યમાં જોવા મળતી જાતિ છે. આ સમુદાયની નાની વસ્તીઓ આસપાસના રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં પણ જોવા મળે છે. તેઓ તળાવિયા અથવા તલવી રાઠોડ તરીકે પણ ઓળખાય છે.
વ્યુત્પત્તિ
હળપતિ શબ્દનો અર્થ ગરીબ ખેડૂત એવો થાય છે. આધુનિક ભારતની ક્રાંતિ પછી મહાત્મા ગાંધીએ ખેડૂતોનું તેમનું નામ બદલીને હળપતિ નામના નવા બિરુદથી ઓળખાવ્યા હતા. હળપતિઓનો દાવો છે કે તેઓ રાઠોડ રાજપૂતો હતા, જેમણે આ ઉપનામ તેમના ખેતીના વ્યવસાયના લીધે મેળવ્યું હતું. તેઓ હળપતિ તરીકે પણ ઓળખાય છે, જેનો ગુજરાતીમાં અર્થ ખેડૂત છે. હળપતિ સુરત, વલસાડ, ભરૂચ અને વડોદરા જિલ્લામાં જોવા મળે છે.
મહારાષ્ટ્રના હળપતિઓ પણ રાઠોડ સમુદાયના વંશજો હોવાનો દાવો કરે છે. તેમનું નામ (હળપતિ) પણ ખેડૂત શબ્દ પરથી આવ્યું છે. તેઓ મુખ્યત્વે થાણે જિલ્લામાં જોવા મળે છે, અને ગુજરાતી બોલે છે.
ગુજરાતમાં
હળપતિઓની વસ્તી મુખ્યત્વે સુરત જીલ્લાના કામરેજ, પલસાણા, બારડોલી અને નવસારી જીલ્લામાં જોવા મળે છે.
આ સમુદાયમાં વીસ પેટા સમુદાયોનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં મુખ્ય છે તળાવિયા, રાઠોરિયા, વોહરીયા, દામરીયા, વલસાડિયા, ઓલપાડિયા, માંડવીયા, ઉંબેરિયા, ઘાંઘોડિયા, ખોડિયા, ચોરીયા, ઉખેરિયા, બારમીયા,બારિયા, નારડા, હેઈવિયા, ઠાકુરા, કારચા, વતાલ, પારસી હલપતિ અને લાલદતવાળા હળપતિ. તલાવીયા સિવાયના અન્ય કુળો સમાન મોભો અને આંતરલગ્ન સબંધો ધરાવે છે. તળાવિયા કુળના લોકો પોતાને અન્ય કુળો કરતા શ્રેષ્ઠ માને છે. હળપતિઓ ગુજરાતી બોલે છે.
હળપતિ સીમાંત ખેડૂતો અને જમીન વિહોણાઓ ખેતમજૂરો છે. તેઓ ભેંસ, ગાય અને બકરાં જેવા પશુ પાળે છે અને તે ઘણીવાર દૂધ વેચવાનો વ્યવસાય પણ કરે છે, આ એક સહાયક વ્યવસાય છે. કેટલાક નાના વેપારીઓ હોય છે અને તેમાં પણ મોટાભાગે ગામડાના દુકાનદારો હોય છે. ઘણા હળપતિઓ સુરત અને અમદાવાદમાં સ્થળાંતરિત થયા છે, જ્યાં તેઓ હીરા ઘસવાના ઉદ્યોગમાં રોજગારી મેળવે છે.
મહારાષ્ટ્રમાં
હળપતિ (ખેડુતોનું જૂથ) સમાજમાં ઘણા પેટા સમુદાયોનો હોય છે, તેઓ એકબીજા સાથે લગ્ન નથી કરતા. તેમના કેટલાક પેટા સમુદાયો ભામણીયા, ગરાસીયા, કારચા, માંડવીયા, રતજોડ, રાજપૂત અને તળાવિયા શામેલ છે. તેમનો પ્રાથમિક વ્યવસાય ખેતી છે. આ સમુદાય નાના જમીનમાલિકો અને જમીન વિહોણા ખેતમજૂરોમાં વિભાજીત થયેલો છે. તે હિન્દુ ધર્મ પાળે છે અને ધોડિયા અને વારલી જેવા પડોશી આદિવાસી સમુદાયો જેવાં રિવાજો ધરાવે છે.
વિશેષતા
હળપતિ આદિવાસીઓ નૃત્યના ખુબ શોખીન હોય છે. તેઓ તુરી, થાળી, તંબુરો, ભજનીયાં, ભૂંગળ અને ઝારી કાઠી જેવા વાદ્યો વગાડે છે. તેમના નૃત્યને 'ચાળો' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જેના 'મરઘી ચાળો', 'પાટલાઘો ચાળો', 'ખિસકોલી ચાળો' વગરે તેમના નૃત્યના વિવિધ પ્રકારો છે.
'દિવાસો' હળપતિઓનો મુખ્ય તહેવાર છે અને તેઓ 'ઢીંગલી ઉત્સવ' મનાવે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતની જ્ઞાતિઓ શ્રેણી:જ્ઞાતિ શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
બુડા (તા. સમી)
બુડા (તા. સમી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સમી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બુડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ફેક જિલ્લો
ફેક જિલ્લો ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા નાગાલેંડ રાજ્યનો એક જિલ્લો છે. ફેક જિલ્લાનું મુખ્યાલય ફેક શહેર ખાતે આવેલું છે.
કીટ વિજ્ઞાન
કીટ વિજ્ઞાન (ગ્રીક શબ્દ ἔντομος, એન્ટિમોસ, "જે ટુકડાઓમાં કપાયેલું છે અથવા ઉપસેલું/ખંડીય છે", માટે "ઇન્સેક્ટ"(જીવડું); અને -λογία, -લોજીયા ) એ કીટકોનો વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ છે, તે આર્થ્રોપોડોલોજીની શાખા છે. કીટકોની 1.3 મિલિયન જાતોનું વર્ણન થયું છે અને તે કુલ જાણીતા સજીવના બે તૃત્યાંશ ભાગ જેટલા છે. તેમનું અસ્તિત્વ 400 મિલિયન વર્ષ પહેલાથી છે અને તેમણે પૃથ્વી પર માનવ અને જીવનના અન્ય સ્વરૂપે સાથે ઘણા પ્રકારનું આદાનપ્રદાન કર્યું છે. તે જીવવિજ્ઞાનની વિશેષ શાખા છે. તકનીકી રીતે ખોટું હોવા છતાં ઘણીવાર સ્થળચર પ્રાણીઓના અભ્યાસને સમાવવામાં આવે છે જેમાં સંધિપાદ સમુહ અથવા અન્ય સમુદાય, જેમ કે મધ્યતનિકા, બહુપાદ, અળસિયા, ભૂમિ શંભુક, અને સ્લગનો સમાવેશ થાય છે.
પ્રાણીવિજ્ઞાનની અંદર વર્ગીકૃત થયેલા અન્ય કેટલાક ક્ષેત્રોની જેમ કીટ વિજ્ઞાનએ વર્ગક આધારિત વર્ગ છે. કીટકને લગતા કોઇ પણ પ્રશ્નો પર ભાર મુકતા કોઇ પણ વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસને કીટ વિજ્ઞાન કહેવાય છે. કીટ વિજ્ઞાન વિવિધ મુદ્દાઓનો સમાવેશ કરે છે જેમાં આણ્વિક જનીનવિદ્યા, વર્તણૂક, જૈવયંત્રશાસ્ત્ર, જીવરસાયણ, સિસ્ટમેટિક્સ, દેહધર્મ વિજ્ઞાન, વિકાસશીલ જીવવિજ્ઞાન, પરિસ્થિતિવિદ્યા, આકારવિદ્યા, પેલિયોન્ટોલોજી, માનવશાસ્ત્ર, રોબોટિક્સ, કૃષિ, પોષણ, ફોરેન્સિક વિજ્ઞાન વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
જાણીતી સંસ્કૃતિઓમાં કીટ વિજ્ઞાન
ટીવી શો પર ગિલ ગ્રિસમ એક કીટજ્ઞ છે જેનો અભિનય વિલિયમ પિટરસન દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. તે રીતે બોન્સ ના કીટજ્ઞ જેક હોજીન્સ, જેનું પાત્ર ટીજે થાયને ભજવ્યું છે, તે તેમની ટીમને કીટકો (જેવા કે હાઇડ્રોટી ) અને કોહવાઇ ગયેલા શરીરની આસપાસના કણોનું વિશ્લેષણ કરવામાં મદદ કરે છે, તેઓ ધણીવાર હત્યા, મૂળ કયા સ્થળે થઇ હતી તેનું ચોક્કસ સ્થાન પણ ઓળખી બતાવે છે. તે વનસ્પતિશાસ્ત્ર અને ખનિજશાસ્ત્રના પણ નિષ્ણાત છે. આર્થર કોનન ડોયલની વાર્તા, ધ હાઉસ ઓફ બાસ્કરવિલેસ માં ખલનાયક એક પ્રકૃતિવાદી હોય છે જે પતંગિયાઓને સંગ્રહ કરે છે અને તેને "દુષ્ટ" કીટજ્ઞ બનાવે છે. પેટ્રિક ઓબ્રીયનની ઓબરી-મેચ્યુરિન સી નોવેલ્સમાં રોયલ નેવી ઇન્ટેલિજન્સ અધિકારી સર જોસેફ બ્લૈનની ભૂમિકા છે તે એક ઉત્સુક કીટજ્ઞ પણ છે. તે ડો. સ્ટિફન મેચ્યુરિનની જાસૂસ તરીકે ભરતી કરે છે. ડો. સ્ટિફન મુખ્ય પાત્રો પૈકીનું એક છે. જાસૂસી પ્રવૃત્તિઓ અંગે તેમની મંત્રાણાઓ પ્રકૃતિવાદી અભ્યાસોમાં તેમના રસ માટે એક જગ્યા બનાવે છે.
એવી ઘણી વિજ્ઞાન કાલ્પનિક પુસ્તકો છે જેમાં કથાવસ્તુ એવી હોય છે કે માનવ વામન બની જાય છે અને તેણે જંતુઓનો તેના સ્તરે સામનો કરવો પડે છે. કેટલાક ઉદાહરણોમાં રેક્સ ડીન લેવી કૃત ધ ઇન્સેક્ટ વોરીયર્સ, ફ્રાન્સિસ રયુફસ બેલોમી કૃત અટ્ટા , જેમ્સ પી. હોગન કૃત બગ પાર્ક, ગોર્ડન વિલિયમ્સની ધ માઇક્રોનોટ્સ શ્રેણી અને મુરે લીન્સટર દ્વારા ધ ફોરગોટન પ્લેનેટ નો સમાવેશ થાય છે. ધ ફરગોટન પ્લેનેટ કથાવસ્તુમાં એવી રીતે વળાંક આપવામાં આવ્યો છે કે માનવ વસવાટ માટે બનાવવામાં આવેલા ગ્રહ પર જંતુઓ માણસના કદના (અથવા તેનાથી મોટા) છે. રોબર્ટ એસ્પ્રિનએ ધ બગ વોર્સ નામની નવલકથા લખી છે જેમાં સરિસૃપ અને જંતુઓ વચ્ચે આંતરગ્રહના સ્તરે યુદ્ધ ખેલાય છે.
જંતુઓની ઓળખ
મોટા ભાગના જંતુઓ હિમેનોપ્ટેરા (મધમાખી, વાસ્પ અને કીડી) અથવા કોલીઓપ્ટેરા (ભૃંગ) જેવા ગોત્રમાં સરળતાથી ઓળખી શકાય છે. જો કે લેપિડોપ્ટેરા (પતંગિયા અને શલભ) સિવાયના જંતુઓ ઓળખ ચાવી અને મોનોગ્રાફનો ઉપયોગ કરીને જ તેની પ્રજાતી અને જાતિમાં ઓળખી શકાય છે. કારણકે ઇન્સેક્ટા વર્ગ મોટી સંખ્યામાં જાતિઓ ધરાવે છે (જેમાં એકલી ભૃંગની જ 3,30,000 જાતિઓ છે) અને તેમને છૂટા પાડતા ગુણધર્મો અજાણ્યા છે અને ઘણીવાર અત્યંત સૂક્ષ્મ (સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર વગર જોઇ શકાતા નથી) હોય છે. આને કારણે ઘણીવાર નિષ્ણાત માટે પણ જંતુને ઓળખવું મુશ્કેલ બની જાય છે. જંતુઓની ઓળખ કરવાનો શોખ વધી રહ્યો છે અને તેમાં પતંગિયા અને ડ્રેગન માખીઓ સૌથી લોકપ્રિય છે.
વર્ગીકરણવિદ્યાની નિપૂણતા
ઘણા કીટજ્ઞો એક જ ગોત્ર અથવા જંતુના એક જ કૂળમાં નિપૂણતા ધરાવે છે અને આ અનેક વિશેષતાઓએ તેમના પોતાના નામ આપ્યા છે. લાક્ષણિક રીતે (પંરતું હંમેશા નહી) તે જૂથના વૈજ્ઞાનિક નામ પરથી બનાવવામાં આવે છેઃ
સંસ્થાનો
અન્ય વૈજ્ઞાનિક વિશેષ શાખાની જેમ કીટવિજ્ઞાન પણ અનેક સ્થાનિક, રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ ધરાવે છે. એવી પણ ઘણી સંસ્થાઓ છે જે પેટાક્ષેત્રમાં વિશેષતા ધરાવે છે.
સંગ્રાહલયો
અહીં પસંદગીના સંગ્રહાલયોની યાદી રજૂ કરી છે જે જંતુઓનો વિશાળ સંગ્રહ ધરાવે છે.
બાહ્ય લિંક્સ
શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ
ચાંદરણી (તા. સમી)
ચાંદરણી (તા. સમી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સમી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ચાંદરણી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સમી તાલુકો
લોન્ગલેન્ગ જિલ્લો
લોન્ગલેન્ગ જિલ્લો ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા નાગાલેંડ રાજ્યનો એક જિલ્લો છે. લોન્ગલેન્ગ જિલ્લાનું મુખ્યાલય લોન્ગલેન્ગ શહેરમાં આવેલું છે.
જીવણપુર (તા. મોડાસા)
શ્રેણી:મોડાસા તાલુકો
ચકરી
ચકરી, ચકલી કે અકાર કેલપા કે મુરુકુ એક ઘઉંના લોટ, ચોખાના લોટ કે ચણાનોઆ લોટમાંથી ચક્ર જેવો આધાર ધરાવતી તળીને બનાવાતે વાનગી કે ફરસાણ છે. આની વાનગીનું ઉદ્ગમ દક્ષીણ કે પશિમ ભારત છે. આજે તે સંપૂર્ણ ભારત અને ઇંડોનેશિયામાં ખવાય છે. ઇંડોનેશિયામાં આને અકાર કેલપા કહે છે. ત્યાંઆ વાનગી બેટવી જાતિમાં પ્રચલિત છે.
નામ
આ વાનગીને:ચકલી; કન્નડમાં ಮುರುಕು (મુરુકુ) કે ಚಕ್ಲಿ (ચકલી); મરાઠી-चकली (ચકલી),  તમિળ-முறுக்கு (મુરુકુ); તેલુગુ-మురుకులు મુરુકુલુ, చక్రాలు (ચક્રાલુ), કે జంతికలు (જન્તીકાલુ),કોંકણી-ચક્રી કે ચકુલી.
ઇતિહાસ
ચકરી કે મુરુકુની શોધ કે શરુઆત દક્ષીણ કે પશ્ચિમ ભારતમાં થઈ. આના બનાવતામાં સરળતા ને તેના સ્વાદને લીધે તે પ્રચલીત બની છે. અને સર્વત્ર ઉપલબ્ધ છે.
સામગ્રી
મુરુકુ તરીકે ઓળખાતી ચકરીઓ અડદની ચાળ અને ચોખાનો લોટ, મીઠું, મરચું, હિંગ, જીરું, તલ અને મસાલા વાપરી બનવાય છે.
બનાવટ
આ ફરસાનના લોટને સંચામાં નાખી, તેને દબાવી તેના ચક્રો બનાવીને તેને તેલમાં તળીને બનાવવામાં આવે છે. મુરુકુને ફીબીન (પટી) ના આકારમાં કે હાથથી વાળીને (કાય મુરુકુ) બનાવાય છે. કાઈ સુથુ મુરુકુ ને હાથેવાળી તેના ચક્રો બનાવી તળાય છે. પણ તે બનાવવી ખૂબ જ કપરી છે અને ઘણી આવડત માંગી લે છે. આમ ચકરી બનાવનારની માંગ ઘણી છે.
આ વાનગી ફીજી ના લોકોમાં અને ઉત્તર અમેરિકાના ભારતીય ફીજીઓમાં પણ આ વાનગી પ્રસિદ્ધ છે. ચકરી કે મુરુકુને દિવાળીમાં ખાસ ખવાય છે.
હાલમાં ઉત્તર અમેરિકામાં આ વાનગી મલવા માંડી છે અને તેના ઘણા ઉત્પાદકો છે. ચક્રી નામની બ્રાંડ હેઠળ આ વાનગી યુ. કે માં પણ મળવા લાગી છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:ફરસાણ
કણવાડા (તા. તારાપુર)
શ્રેણી:તારાપુર તાલુકો શ્રેણી:ચરોતર
વસંત (સામયિક)
વસંત એક ગુજરાતી સામાયિક હતું જેની સ્થાપના અને સંપાદન આનંદશંકર ધ્રુવ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. આ સામાયિક ૧૯૦૨ થી ૧૯૩૯ સુધી પ્રગટ થયું. ગુજરાતી ગદ્ય લેખનના વિકાસમાં આ સામાયિકની મુખ્ય ભૂમિકા રહી. ગુજરાતી સાહિત્યિક સામયિકોની પરંપરામાં તેનું મહત્વનું સ્થાન હોવાનું મનાય છે.
ઇતિહાસ
ધ્રુવે તેના પ્રથમ અંકમાં વસંતનું લક્ષ્ય આ મુજબ જણાવ્યું:
""આપણો છેલ્લાં પચાસ વર્ષોનો ઈતિહાસ અવલોકીશું તો જણાશે કે એ દરમિયાન આપણા આચારવિચાર અને કર્તવ્યભાવનાના સ્વરૂપમાં અનેક ફેરફારો થઈ ગયા છે. કેટલાક જૂના પ્રશ્નો આજે પતી ગયા છે અને કેટલાક નવીન પદ્ધતિએ ચર્ચાવા લાગ્યા છે. કેટલાક નવા ઉત્પન્ન થયા છે અને કેટલાક થવાની શરૂઆતમાં છે. આવી સ્થિતિમાં, સમયનું યોગ્ય પ્રતિબિંબ ઝીલે અને તેના જીવનવિકાસમાં કાંઈક પણ સહાયરૂપ થાય એવા એક માસિકની ગુજરાતને બહુ જરૂર છે. અને એ જરૂર થોડીઘણી પણ કંઈક સંતોષકારક રીતે પૂરી પાડી શકાય તો ઠીક, એ આ નવીન ઉપક્રમનો એક ઉદ્દેશ છે.""
રમણભાઇ નીલકંઠે ૧૯૧૨ થી ૧૯૨૪ દરમિયાન સામયિકનું સંપાદન કર્યું, ધ્રુવએ ૧૯૨૫ થી ફરીથી સંપાદન કાર્ય શરૂ કર્યું. અનિયમિત પ્રકાશનને પગલે વસંત ૧૯૩૬ માં ત્રિમાસિક બન્યું. તે ૧૯૩૯ માં તેનું પ્ર્કાશન બંધ કરવામાં આવ્યું.
વાંચન સામગ્રી
વસંતે પોતાના પ્રકાશનમાં વિવિધ વિષયોને આવરી લીધા હતા, જેમકે: ધર્મ, તત્ત્વજ્ઞાન, કવિતા, નીતિશાસ્ત્ર, રાજકારણ, શિક્ષણ, અર્થશાસ્ત્ર, સમાજશાસ્ત્ર, વિજ્ઞાન, સંશોધન, સાહિત્ય અને જીવનના વિવિધ પાસાં. તેના પહેલા અંકથી, સામયિકે ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠીની નવલકથા સરસ્વતીચંદ્ર પર આધારિત "સરસ્વતીચંદ્ર અને આપણો ગૃહસંસાર" શીર્ષક હેઠળ ઉત્તમલાલ ત્રિવેદી દ્વારા લખાયેલા લેખોની શ્રેણી પ્રગટ કરી હતી. જાન્યુઆરી ૧૯૦૭ માં ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠીના અવસાન પછી, માર્ચ ૧૯૦૭ માં ધ્રુવે ત્રિપાઠીને સમર્પિત વસંતનો વિશેષ ગ્રંથ પ્રકાશિત થયો હતો.
મણિશંકર રત્નજી ભટ્ટ 'કાન્ત', ન્હાનાલાલ, નારાયણ હેમચંદ્ર, રમણભાઈ નીલકંઠ, વિષ્ણુપ્રસાદ ત્રિવેદી, કૃષ્ણલાલ ઝવેરી, બળવંતરાય ઠાકોર અને નરસિંહરાવ દિવેટિયા આ સામાયિકમાં નિયમિત ફાળો આપનારા લેખકો હતા.
પ્રતિભાવ
વસંતને ગુજરાતી સાહિત્યિક સામયિકોની પરંપરામાં મહત્વનું સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે, તેણે ગુજરાતી ગદ્ય લેખનના વિકાસમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી સામયિકો
ISO 639-2
ISO 639-2:1998, Codes for the representation of names of languages — Part 2: Alpha-3 code, is the second part of the ISO 639 standard, which lists codes for the representation of the names of languages. The three-letter codes given for each language in this part of the standard are referred to as "Alpha-3" codes. There are 487 entries in the list of ISO 639-2 codes.
The US Library of Congress is the registration authority for ISO 639-2 (referred to as ISO 639-2/RA). As registration authority, the LOC receives and reviews proposed changes; they also have representation on the ISO 639-RA Joint Advisory Committee responsible for maintaining the ISO 639 code tables.
History and relationship to other ISO 639 standards
Work was begun on the ISO 639-2 standard in 1989, because the ISO 639-1 standard, which uses only two-letter codes for languages, is not able to accommodate a sufficient number of languages. The ISO 639-2 standard was first released in 1998.
In practice, ISO 639-2 has largely been superseded by ISO 639-3 (2007), which includes codes for all the individual languages in ISO 639-2 plus many more. It also includes the special and reserved codes, and is designed not to conflict with ISO 639-2. ISO 639-3, however, does not include any of the collective languages in ISO 639-2; most of these are included in ISO 639-5.
B and T codes
While most languages are given one code by the standard, twenty of the languages described have two three-letter codes, a "bibliographic" code (ISO 639-2/B), which is derived from the English name for the language and was a necessary legacy feature, and a "terminological" code (ISO 639-2/T), which is derived from the native name for the language and resembles the language's two-letter code in ISO 639-1. There were originally 22 B codes; scc and scr are now deprecated.
Scopes and types
The codes in ISO 639-2 have a variety of "scopes of denotation", or types of meaning and use, some of which are described in more detail below.
For a definition of macrolanguages and collective languages, see ISO 639-3/RA: Scope of denotation for language identifiers.
Collections of languages
Some ISO 639-2 codes that are commonly used for languages do not precisely represent a particular language or some related languages (as the above macrolanguages). They are regarded as collective language codes and are excluded from ISO 639-3.
The collective language codes in ISO 639-2 are listed below.
The following code is identified as a collective code in ISO 639-2 but is (at present) missing from ISO 639-5:
Codes registered for 639-2 that are listed as collective codes in ISO 639-5 (and collective codes by name in ISO 639-2):
• afa Afro-Asiatic languages
• apa Apache languages
• art artificial languages
• ath Athapascan languages
• aus Australian languages
• bai Bamileke languages
• bat Baltic languages
• ber Berber languages
• bih Bihari languages
• bnt Bantu languages
• btk Batak languages
• cai Central American Indian languages
• cau Caucasian languages
• cel Celtic languages
• cpe creoles and pidgins, English-based
• cpf creoles and pidgins, French-based
• cpp creoles and pidgins, Portuguese-based
• crp creoles and pidgins
• cus Cushitic languages
• day Land Dayak languages
• dra Dravidian languages
• gem Germanic languages
• ijo Ijo languages
• inc Indic languages
• ine Indo-European languages
• ira Iranian languages
• iro Iroquoian languages
• kar Karen languages
• khi Khoisan languages
• kro Kru languages
• map Austronesian languages
• mkh Mon–Khmer languages
• mno Manobo languages
• mun Munda languages
• myn Mayan languages
• nah Nahuatl languages
• nai North American Indian languages
• nic Niger-Kordofanian languages
• nub Nubian languages
• oto Otomian languages
• paa Papuan languages
• phi Philippine languages
• pra Prakrit languages
• roa Romance languages
• sai South American Indian languages
• sal Salishan languages
• sem Semitic languages
• sgn sign languages
• sio Siouan languages
• sit Sino-Tibetan languages
• sla Slavic languages
• smi Sami languages
• son Songhai languages
• ssa Nilo-Saharan languages
• tai Tai languages
• tup Tupi languages
• tut Altaic languages
• wak Wakashan languages
• wen Sorbian languages
• ypk Yupik languages
• znd Zande languages
Reserved for local use
The interval from qaa to qtz is "reserved for local use" and is not used in ISO 639-2 nor in ISO 639-3. These codes are typically used privately for languages not (yet) in either standard.
Special situations
There are four generic codes for special situations: These four codes are also used in ISO 639-3.
વોખા જિલ્લો
વોખા જિલ્લો ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા નાગાલેંડ રાજ્યનો એક જિલ્લો છે. વોખા જિલ્લાનું મુખ્યાલય ગ્રેટર વોખા શહેર ખાતે આવેલું છે.
કટાર
right|thumb|320x320px|એક શણગારેલ કટાર કટાર  (સંસ્કૃત: कट्टार, કટાર અથવા કટારી, કન્નડ: ಕಠಾರಿ કટારી, મલયાલમ: കട്ടാരം કટારમ, મરાઠી: कट्यार, તમિલ: கட்டாரி કટ્ટારી અથવા குத்துவாள் કુટ્ટુવાલ ) ભારતમાં વિકસિત અને પ્રાચીન કાળથી પ્રચલિત એક શસ્ત્ર (દબાણ કટારી) છે. કટારનું ફળું ધારદાર અંગ્રેજી અક્ષર 'વી' આકારનું અને હાથો અંગ્રેજી અક્ષર 'એચ' આકારનો હોય છે. આ હથિયારનો ઉપયોગ ભારતીય ઉપખંડમાં ધાર્મિક વિધિઓમાં પણ કરવામાં આવે છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:ઉપકરણ શ્રેણી:ઓજાર
જીતપુર (મહાદેવગ્રામ)
જીતપુર (મહાદેવગ્રામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મોડાસા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જીતપુર (મહાદેવગ્રામ) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મોડાસા તાલુકો
ચંડીગઢ
200px|right|ભારતના નકશામાં ચંડીગઢ 300px|thumb|right|ચંડીગઢ ખાતે આવેલો [[રોક ગાર્ડન]] ચંડીગઢ (હિંદી: चंडीगढ़, પંજાબી: ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ) ભારત દેશનો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે. ચંડીગઢ પંજાબ અને હરિયાણા એમ બે રાજ્યોની રાજધાની છે. પણ તે પોતે આ બે માંથી એક પણ રાજ્યનો ભાગ નથી, તેનું સંચાલન કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા થાય છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો શ્રેણી:કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો શ્રેણી:પંજાબ શ્રેણી:હરિયાણા
જબલપુર (તા. ટંકારા)
આ ગામમાં ચાંદી કામ તેમજ સોની કામ તથા ઇમિટેશન જ્વેલરીનો ગૃહઉધોગ વિકાસ પામ્યો છે.
શ્રેણી:ટંકારા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
માંડવડા (તા. પાલીતાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાના પાલીતાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલીતાણા તાલુકો
મોન જિલ્લો
મોન જિલ્લો ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા નાગાલેંડ રાજ્યનો એક જિલ્લો છે. આ જિલ્લાનું મુખ્યાલય મોન શહેર ખાતે આવેલું છે.
અંદામાન અને નિકોબાર દ્વીપસમૂહ
આંદામાન અને નિકોબાર દ્વિપસમૂહ ભારતનો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે. આ દ્વિપસમૂહ બંગાળની ખાડીની દક્ષિણે હિંદ મહાસાગરમાં આવેલો છે. તેનું પાટનગર પોર્ટ બ્લૅર છે.
ઈ.સ. ૨૦૦૧માં આંદામાનની વસ્તી ૩૧૪,૦૮૪ હતી. ભારત દેશનો સૌથી દક્ષિણે આવેલું સ્થળ ઇન્દિરા પોઇન્ટ આ દ્વિપસમૂહમાં આવેલું છે.
આંદામાન અને નિકોબાર લગભગ ૫૭૬ નાના મોટા દ્વીપોના સમૂહનો બનેલો છે. આમાંના ૨૬ ટાપુ પર માનવ વસવાટ છે. હુગલી નદીના મુખથી ૯૫૦ કિ.મી.ના અંતરે આ દ્વીપસમૂહ આવેલા છે. મ્યાનમારના કેપ નેગ્રેસથી ૧૯૩ કિ.મી. દૂર છે. આંદામાનથી સૌથી નજીકનું મુખ્ય ભૂમિ (મેઇન લેન્ડ)નું સ્થળ કેપ નેગ્રેસ છે. સુમાત્રાથી ૫૪૭ કિ.મી. દૂર છે. ટાપુઓની હારમાળાની લંબાઇ ૩૫૨ કિ.મી. છે અને મહત્તમ પહોળાઈ ૫૧ કિ.મી. છે. આંદામાનની કુલ જમીનનું ક્ષેત્રફળ ૬૪૦૮ ચોરસ કિ.મી. છે.
ઇતિહાસ
પ્રથમ રહેવાસીઓ
નિકોબાર દ્વીપસમૂહ વિભિન્ન લોકોની આબાદી દ્વારા ભરાયેલ જોવા મળે છે.
ચોલ સામ્રાજ્ય
રાજેન્દ્ર ચોલ (સમયગાળો: ઇ.સ. ૧૦૧૪-૧૦૪૨) એ શ્રીવિજય સામ્રાજ્ય ઇન્ડોનેશિયા સામે યુદ્ધ અભિયાન માટે સૌ પ્રથમ આંદામાન નિકોબાર દ્વીપસમૂહનો નૌસેનિક રણનીતિક તરીકે ઉપયોગ કર્યો હતો. ચોલ શાસકો આ દ્વીપને નકવવરમના નામથી સંબોધન કરતા હતા કે જેની માહિતી ૧૦૫૦ના તંજાવુરના શિલાલેખમાંથી મળે છે. યુરોપિયન યાત્રી માર્કોપોલો (૧૨-૧૩મી સદી)એ પણ આ દ્વીપસમૂહને 'નેકુંવરન' તરીકે સંદર્ભ કર્યો છે. હાલનું આધુનિક નામ નિકોબાર એ મૂળ તમિલ નામ 'નાકવારામ'નું બ્રિટિશ કાળ દરમિયાન અપભ્રંશ બની નિકોબાર પડ્યું છે.
ભૂગોળ
આ દ્વીપ સમૂહ માં કુલ ૫૭૨ ટાપુઓ આવેલા છે. આ ટાપુઓ બે ભાગ માં વહેંચાયેલ છે :
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
બોલેરા (તા. શંખેશ્વર)
બોલેરા (તા. શંખેશ્વર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા શંખેશ્વર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બોલેરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ડીસા હવાઇ મથક
ડીસા હવાઇ મથક અથવા ડીસા એરપોર્ટ એ ડીસા, ગુજરાતમાં આવેલું હવાઇ મથક છે જે પાલનપુર રજવાડાના ઉપયોગના મુખ્ય હેતુથી બનાવવામાં આવેલું. આ હવાઇ મથક એરપોર્ટ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા દ્વારા જાળવવામાં આવે છે.
બોલેરા (તા. શંખેશ્વર)
શ્રેણી:શંખેશ્વર તાલુકો
ડીસા હવાઇ મથક
ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૧ના રોજ આ હવાઇ મથક દેશભરના સમાચારપત્રોમાં ચમક્યું હતું જ્યારે સુબ્રમણ્યમ સ્વામીએ દાવો કર્યો હતો કે ર-જી સ્પેક્ટ્રમ કૌભાંડના આરોપી શહિદ બાલવાએ આ હવાઇ મથકનો છૂપી રીતે અને ગેરકાયદેસર ઉપયોગ કર્યો હતો. એરપોર્ટ ઓથોરિટીએ આ દાવાને નકારી કાઢ્યો હતો અને કહ્યું હતું એ આ હવાઇ પટ્ટી છેલ્લાં બે વર્ષથી ખરાબ સ્થિતિને કારણે વપરાઇ નથી અને માત્ર પેરાગ્લાઇડિંગ માટે જ વપરાઇ શકે તેમ છે. આ હવાઇ મથક ૨૦૧૩માં સ્કાય ડાઇવિંગ ‍(હવાઇ કૂદકો) માટે વપરાઇ હતી.
સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૧માં ભારતીય હવાઇ દળના દક્ષિણ પશ્ચિમ એર કમાન્ડના કમાન્ડર ઇન ચીફ એ. કે. ગોગોઇએ જાહેરાત કરી હતી કે ડીસા હવાઇમથકને સંપૂર્ણ લશ્કરી હવાઇ મથક તરીકે વિકસાવવાની યોજના સંરક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા પસાર કરવામાં આવી છે. ડીસા પાકિસ્તાન સાથેની આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ નજીક હોવાથી તેના વ્યુહત્માક સ્થાન માટે પસંદ કરાયું છે. આ યોજનાનો પ્રથમ તબક્કો રૂપિયા ૩૦૦૦ કરોડના ખર્ચે દેશના હવાઇ માળખાંને મજબૂત કરવાનો એક ભાગ છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:બનાસકાંઠા જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતનાં હવાઈ મથકો
ધણફુલીયા (તા. વંથલી)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના જૂનાગઢ જિલ્લામાં આવેલા વંથલી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. અહીંનું ધાર્મિક સ્થાન, હજરત પીર સિરાઝી શાહબાવાની દરગાહ, પ્રસિદ્ધ છે.
મેઢા (તા. પાલીતાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાના પાલીતાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલીતાણા તાલુકો
મોકોક્ચુન્ગ જિલ્લો
મોકોક્ચુન્ગ જિલ્લો ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા નાગાલેંડ રાજ્યનો એક જિલ્લો છે. આ જિલ્લાનું મુખ્યાલય મોકોક્ચુન્ગ શહેર ખાતે આવેલું છે.
આદર્શ વાયુ
આદર્શ વાયુ એવા વાયુને કહેવામાં આવે છે કે જે 'વાયુ નિયમ', PV = KT પ્રમાણે વર્તન કરતો હોય. આ સમીકરણ અવસ્થા સમીકરણ (equation of state) તરીકે પણ ઓળખાય છે. વાસ્તવમાં આવો વાયુ અસ્તિત્વ ધરાવતો નથી પરંતુ પ્રયોગશાળામાં આદર્શ પરિસ્થિતિઓ હેઠળ આ પ્રકારનો વાયું મેળવી શકાય છે.
વાયુ નિયમ
વાયુ સમીકરણ PV = KT ઉપયોગ કરી દબાણ (P), કદ (V) તથા નિરપેક્ષ તાપમાનના ફેરફાર દરમિયાન વાયુની સ્થૂળ વર્તણૂક સમજાવી શકાય છે. આ સમીકરણને નીચે પ્રમાણે લખી શકાય છે, જ્યાં વાયુના જથ્થાને મોલમાં દર્શાવાય છે.
જ્યાં:
આ સમીકરણ મેળવવા માટે વાયુના ગતિસિદ્ધાંત (kinetic theory of gases)નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ સિદ્ધાંત નીચેની પૂર્વધારણાઓ (assumptions) પર આધારિત છે.
(૧) વાયુઓ કણોના (અણુઓના) બનેલા છે જે સતત ગતિશીલ હોય છે અને ન્યૂટનના ગતિશાસ્ત્રના નિયમોને અનુસરે છે. (૨)વાયુના જથ્થાના કદની સરખામણીમાં અણુઓનું કદ અતિઅલ્પ હોય છે. (૩) અણુઓ વચ્ચેનું આકર્ષણ સંધાનબળ (cohesive force) ગેરહાજર હોય છે. (૪) અણુઓની બે ક્રમિક અથડામણ (collisions) વચ્ચેના સમયની તુલનામાં અથડામણનો સમય અતિઅલ્પ હોય છે.
આ પૂર્વધારણાઓ પાળી શકાય તેવો કોઈ વાયુ અસ્તિત્વ ધરાવતો નથી, માટે ઉપરનું સમીકરણ ફક્ત આદર્શ વાયુને જ લાગુ પાડી શકાય છે. નીચા દબાણે અને ઊંચા તાપમાને વાસ્તવિક વાયુઓ આદર્શ વાયુની જેમ વર્તે છે. નીચા દબાણે વાયુનુ કદ વધુ હોવાથી તેની સરખામણીમાં અણુઓનું કદ પૂર્વધારણાઓ પ્રમાણે અલ્પ હોય છે, જ્યારે ઊંચા તાપમાને અણુઓની વધુ ગતિ અને અણુઓ વચ્ચેનું અંતર વધુ હોવાને લીધે સંધાનબળ નહિવત્ હોય છે. આવી આદર્શ પરિસ્તિતિમાં વાયુ અચળાંક R નું મૂલ્ય વિવિધ વાયુઓ માટે સમાન હોય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન શ્રેણી:રસાયણવિજ્ઞાન
આનર્ત
આનર્ત (आनर्त) એક પ્રાચીન ભારતીય પ્રદેશ હતો જેમાં ગુજરાતના હાલના ઉત્તર સૌરાષ્ટ્રથી ઉત્તર ગુજરાતના વિસ્તારોનો સમાવેશ થતો હતો. ઘણા પ્રાચીન શિલાલેખો અને સાહિત્યિક સ્ત્રોતો આનર્તપુર અથવા આનંદપુરાનો ઉલ્લેખ કરે છે, જે હાલના વડનગર અને તેના આસપાસનો પ્રદેશ તરીકે ઓળખવામાં આવ્યો છે.
શક શાસન હેઠળ આનર્ત
શક શાસક રુદ્રદમન પ્રથમનો જુનાગઢનો શિલાલેખ આનર્તને તેના રાજ્યનો ભાગ હોવાનો ઉલ્લેખ કરે છે. તેણે આનર્તને તેના પહલ્વા અમાત્ય (મંત્ર‌ી) સુવિશાખ હેઠળ મૂક્યો હતો જેણે સુદર્શન તળાવ પરના બંધનું પુન:નિર્માણ કરાવ્યું હતું.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતનો ઇતિહાસ
ઉપેન્દ્ર કુશવાહા
ઉપેન્દ્ર કુશવાહા (જન્મ ૬ ફેબ્રુઆરી ૧૯૬૦) એક ભારતીય રાજકારણી અને બિહાર વિધાન પરિષદ સદસ્ય છે. તે માનવ સંસાધન અને વિકાસ મંત્રાલય ભારત સરકાર ના ભૂતપૂર્વ મંત્રી હતા. તે બિહારના રોહતાસ જિલ્લાના કારકટ મત વિસ્તારમાંથી ચૂંટાયેલ પૂર્વ સંસદ સભ્ય હતા. ઉપેન્દ્ર રાજ્યસભાનાપણ પૂર્વ સભ્ય હતા. રાષ્ટ્રીય લોક સમતા પાર્ટીના જાણીતા કાર્યકર અને વડા હતા.
પ્રારંભિક જીવન
ઉપેન્દ્ર કુશવાહનો જન્મ ૬ ફેબ્રુઆરી ૧૯૬૦ ના રોજ બિહારના વૈશાલીમાં એક મધ્યમ વર્ગના પરિવારમાં થયો હતો. તેમણે પટનાના સાયન્સ મહાવિદ્યાલયમાંથી સ્નાતક થયા અને ત્યારબાદ બી.આર. આંબેડકર બિહાર વિશ્વવિદ્યાલય મુઝફ્ફરપુરથી રાજકીય વિજ્ઞાનમાં એમ.એ. થયા. કુશવાહા સમતા મહાવિદ્યાલયના રાજકારણ વિભાગમાં વ્યાખ્યાતા તરીકે પણ કાર્યરત હતા. ઉપેન્દ્ર કુશવાહાએ ૧૯૮૫ માં રાજકારણમાં આવ્યા હતા. ૧૯૮૫ થી ૧૯૮૮ દરમિયાન, તેઓ યુવા લોકદળના રાજ્ય મહામંત્રી રહ્યા.
ત્યારપછી તેઓ ૧૯૮૮-૯૩માં રાષ્ટ્રીય મહાસચિવ બન્યા. ૧૯૯૪-૨૦૦૨ સુધી સમતા પાર્ટીના જનરલ સેક્રેટરી તરીકે પણ કામ કર્યું હતું. કુશવાહા ૨૦૦૦-૨૦૦૫માં બિહાર વિધાનસભાના સભ્ય હતા અને બિહાર વિધાનસભાના નાયબ નેતા (સમતા પાર્ટી) તરીકે નિમણૂક થયા હતા. લોકસભાની ચૂંટણી બાદ માર્ચ ૨૦૦૪માં જ્યારે સુશીલ મોદી લોકસભા માટે ચૂંટાયા હતા, તેજ સમયે જે.ડી.યુ ના ધારાસભ્યોની સંખ્યા ભાજપ કરતા વધી હતી. જે.ડી.યુ. ના નેતાએ તેમનો પક્ષ બદલ્યો હોવાથી કુશવાહા વિપક્ષી નેતા બન્યા હતા.
thumb| ઉપેન્દ્ર કુશવાહા (૦૩ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૬) નવી દિલ્હીમાં સી.બી.એસ.ઈ શિક્ષક પુરસ્કાર (૨૦૧૫) ના પ્રસંગે એક સભાને સંબોધન કરી રહ્યા હતા.
રાજકીય કારકિર્દી
ઉપેન્દ્ર કુશવાહાને ૨૦૦૭માં જનતા દળ (યુનાઇટેડ)માંથી હટાવવાની કોશિશ કરવામાં આવી હતી. કુશવાહાએ ફેબ્રુઆરી ૨૦૦૯માં રાષ્ટ્રીય સમતા પાર્ટીની સ્થાપના કરી. બિહારમાં નીતીશ કુમાર સરકાર દ્વારા કુશવાહ ( કોએરી ) જાતિના કથિત હાંસિયામાં મૂકવાની અને નિરંકુશ શાસનની પૃષ્ઠભૂમિમાં આ પાર્ટીની રચના કરવામાં આવી હતી. પાર્ટીની રચનાને મહારાષ્ટ્રના નાયબ મુખ્ય પ્રધાન છગન ભુજબલ દ્વારા ટેકો મળ્યો હતો. નવેમ્બર ૨૦૦૯માં કુશવાહા અને કુમાર વચ્ચેના સંબંધો સુધારવા પાર્ટીને જનતા દળ (યુનાઇટેડ)માં ભેળવી હતી. thumb| નવી દિલ્હીમાં રાષ્ટ્રપતિ ભવન ખાતે શપથ ગ્રહણ સમારોહમાં [[પ્રણવ મુખર્જી સાથે ઉપેન્દ્ર કુશવાહાના રાજ્યમંત્રી તરીકે શપથ ગ્રહણ.]]
સંદર્ભ
શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:૧૯૬૦માં જન્મ શ્રેણી:રાજકારણી
ભાવનગર-નવા બંદર રેલ્વે લાઇન
ભાવનગર-નવા બંદર રેલ્વે લાઇનનો વિભાગ ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાની પશ્ચિમ રેલ્વે હેઠળ આવે છે. આ સેવા ભાવનગર શહેરના ભાવનગર ટર્મીનસ સ્ટેશન અને ભાવનગરના નવા બંદરને સાંકળવા માટે ભાવનગર સ્ટેટના સમયમાં ચાલું કરવામાં આવી હતી.
ઇતિહાસ
આ વિભાગને ભાવનગરના મહારાજાએ નાણાં પૂરા પાડ્યા હતા. ભાવનગર શહેરના ભાવનગર ટર્મીનસ સ્ટેશન અને ભાવનગરના નવા બંદરને સાંકળતી ૧૫ કીલોમીટરની સેવા રજવાડાના સમયમાં શરૂ કરવામાં આવી હતી. ૧૯૮૭ ના વર્ષ દરમ્યાન ભાવનગરના નવા બંદર પર મુસાફર પરીવહન ઓછુ થઇ જવાથી મુસાફર સેવા બંધ કરવામાં આવી હતી. હાલ ફક્ત માલસામાન પરિવહન માટે સેવા ચાલુ છે.
મહત્વ
ભાવનગરના નવાબંદર અને ભાવનગર શહેરના ભાવનગર ટર્મીનસ વચ્ચે માલ અને મુસાફરોના પરીવહનની અગત્યની સેવા આ લાઇન દ્વારા આપવામાં આવતી હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભાવનગર જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતની રેલ્વે શ્રેણી:ભારતીય રેલનો ભાવનગર વિભાગ
હીરાપર (તા. ટંકારા)
હીરાપર (તા. ટંકારા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ટંકારા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. હીરાપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ટંકારા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
જીચકા (તા. તારાપુર)
શ્રેણી:તારાપુર તાલુકો શ્રેણી:ચરોતર
માના પટેલ
માના પટેલ (જન્મ: ૧૮ માર્ચ ૨૦૦૦) અમદાવાદ, ગુજરાતના ભારતીય બેકસ્ટ્રોક સ્વીમર (તરણવીર) છે.
તરણ કારકિર્દી
તેઓ સાત વર્ષના હતા ત્યારે તેમણે તરવાનું શરૂ કર્યું.
તેઓ ટોક્યો ઓલિમ્પિક માટે ક્વોલિફાય કરનાર પ્રથમ ભારતીય મહિલા તરવૈયા બન્યા, તેમણે ૧૦૦ મીટર બેકસ્ટ્રોક ઇવેન્ટમાં ભાગ લીધો હતો. ૨૦૧૯ માં તેમને પગની ઘૂંટીમાં ઈજા થઈ હતી અને ૨૦૨૧ વર્ષની શરૂઆતમાં જ તેણે તરવામાં પુનરાગમન કર્યું હતું.
જ્યારે તેઓ ૧૩ વર્ષના હતા, ત્યારે ૪૦ મી જુનિયર નેશનલ એક્વેટિક્સ ચૅમ્પિયનશિપ હૈદરાબાદ ખાતે ૨૦૦ મી બેકસ્ટ્રોક માં ૨.૨૩.૪૧ સેકન્ડ લઈ તેમણે શિખા ટંડનનો ૨૦૦૯નો એશિયન એજ ગ્રુપ ચેમ્પિયનશિપ, ટોક્યોનો, ૨.૨૬.૪૧ સેકન્ડનો રાષ્ટ્રીય વિક્રમ તોડ્યો હતો. તેમણે નેશનલ ગેમ્સમાં પણ ૫૦ મીટર બેકસ્ટ્રોક અને ૨૦૦ મીટર બેકસ્ટ્રોકમાં સુવર્ણ ચંદ્રક જીત્યા છે. તેમણે ૬૦ મી નેશનલ સ્કૂલ ગેમ્સ (૨૦૧૫) માં ૧૦૦ મીટર બેકસ્ટ્રોકમાં ગોલ્ડ મેડલ જીત્યો છે અને બેકસ્ટ્રોકમાં રાષ્ટ્રીય રેકોર્ડ તોડ્યો છે. તેમણે, રાશી પટેલ, ગીતાંજલિ પાંડે અને દિલપ્રીત કૌરે સાથે મળીને ૬૦મી નેશનલ સ્કૂલ ગેમ્સમાં ૪ X ૧૦૦ મીટર ફ્રી-સ્ટાઇલ રિલેમાં રજત ચંદ્રક જીત્યો હતો.
૭૧ મી સિનિયર નેશનલ એક્વેટિક ચેમ્પિયનશિપ - ૨૦૧૮ માં તેમણે ૩ સુવર્ણ ચંદ્રકો જીત્યા.
બેંગલુરુમાં યોજાયેલી ૧૦ મી એશિયન એજ-ગ્રુપ ચેમ્પિયનશિપ - ૨૦૧૯ માં તેમણે છ પદકો (૧ સુવર્ણ, ૪ રજત, ૧ કાંસ્ય) જીત્યા હતા.
અંગત જીવન
તેણે અમદાવાદની ઉદ્‌ગમ સ્કૂલ ફોર ચિલ્ડ્રનમાં કોમર્સનો અભ્યાસ કર્યો છે. તેમને ગુજરાત વિદ્યાપીઠ સ્વિમિંગ સેન્ટરમાં કમલેશ નાણાવટી દ્વારા કોચિંગ આપવામાં આવી હતી. તે હાલમાં મુંબઈના ગ્લેનમાર્ક એક્વાટિક ફાઉન્ડેશનમાં કોચ પીટર કાર્સવેલ હેઠળ ટ્રેનિંગ લે છે.
કોહિમા
કોહિમા ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા નાગાલેંડ રાજ્યનું પાટનગર છે. નાગાલેંડ રાજ્યની રાજધાની હોવાથી અહીં વહીવટી કચેરીઓ આવેલી છે.
માના પટેલ
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:ગુજરાતી ખેલાડી શ્રેણી:૨૦૦૦માં જન્મ
કોહિમા
શ્રેણી:નાગાલેંડ
અમરનાથ (તીર્થધામ)
અમરનાથ હિન્દુઓનું એક મહત્વનું તીર્થસ્થળ છે. આ તીર્થધામ જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં શ્રીનગર શહેરથી ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં ૧૩૫ કિલો મીટર દૂર સમુદ્રતટ કરતાં ૧૩,૬૦૦ ફૂટ જેટલી ઊઁચાઈ પર આવેલી એક પહાડી ગુફામાં સ્થિત છે. આ ગુફાની લંબાઈ (અંદર તરફની ઊંડાઈ) ૧૯ મીટર અને પહોળાઈ ૧૬ મીટર જેટલી છે. ગુફા ૧૧ મીટર જેટલી ઊંચી છે. અમરનાથ ગુફા ભગવાન શિવના પ્રમુખ ધાર્મિક સ્થળોમાનું એક છે. અમરનાથને તીર્થોનું તીર્થ કહે છે કેમકે અહીં જ ભગવાન શિવે માઁ પાર્વતીને અમરત્વનું રહસ્ય સમજાવ્યું હતું.
અહીંની પ્રમુખ વિશેષતા પવિત્ર ગુફામાં બરફથી પ્રાકૃતિક શિવલિંગનું નિર્માણ થવું છે. પ્રાકૃતિક હિમથી નિર્મિત થવાને કારણે આને સ્વયંભૂ હિમાની શિવલિંગ (બર્ફાની બાબા) પણ કહે છે. અષાઢી પૂર્ણિમાથી શરૂ કરી રક્ષાબંધન સુધી પૂરા શ્રાવણ મહીનામાં થવા વાળા પવિત્ર હિમલિંગ દર્શન માટે લાખો લોકો અહીં આવે છે. ગુફાનો પરિઘ લગભગ દોઢ સો ફૂટ છે અને આમાં ઊપરથી બરફના પાણીના ટીપાં ઘણી જગ્યાએ ટપકતા રહે છે. અહીં એક એવી જગ્યા છે, જેમાં ટપકતા હિમ ટીપાંથી લગભગ દસ ફૂટ ઊંચું શિવલિંગ બને છે. ચંદ્રમાના ઘટવા-વધવા સાથે આ બરફનો આકાર પણ ઘટતો-વધતો રહે છે. શ્રાવણી પૂર્ણિમાએ તે પોતાના પૂરા આકારમાં આવી જાય છે અને અમાસ સુધીમાં ધીરે-ધીરે નાનું થઈ જાય છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે આ શિવલિંગ નક્કર બરફનું બનેલું હોય છે, જ્યારે ગુફામાં સામાન્ય રીતે કાચો બરફ હોય છે જે હાથમાં લેતાં જ ચૂરેચૂરો થઈ જાય છે. મૂળ અમરનાથ શિવલિંગથી અમુક ફૂટ દૂર ગણેશ, ભૈરવ અને પાર્વતીના એવા જ અલગ અલગ હિમખંડ છે.
લોકવાયકાઓ
thumb|250px|right|અમરનાથ ગુફામાં બરફથી બનેલું પ્રાકૃતિક શિવલિંગ એવી લોકવાયકા પ્રચલિત છે કે આ જ ગુફામાં માતા પાર્વતીને ભગવાન શિવે અમરકથા સંભળાવી હતી, જેને સાંભળીને સદ્યોજાત શુક-શિશુ, શુકદેવ ઋષિના રૂપમાં અમર થઈ ગયાં હતાં. ગુફામાં આજે પણ શ્રદ્ધાળુઓને કબૂતરોની એક જોડી દેખાઈ જાય છે, જેને શ્રદ્ધાળુ અમર પક્ષી કહે છે. તે પણ અમરકથા સાંભળી અમર થયા છે. એવી માન્યતા પણ છે કે જે શ્રદ્ધાળુઓને કબૂતરોની જોડી દેખાય છે, તેમને શિવ પાર્વતી પોતાના પ્રત્યક્ષ દર્શનથી ધન્ય કરી તે પ્રાણીને મુક્તિ પ્રદાન કરે છે. એમ પણ માનવામાં આવે છે કે ભગવાન શિવે તેમની અર્ધાંગિની પાર્વતીને આ ગુફામાં એક એવી કથા સંભળાવી હતી, જેમાં અમરનાથની યાત્રા અને તેના માર્ગમાં આવનારા અનેક સ્થળોનું વર્ણન હતું. આ કથા કાલાંતરમાં અમરકથા નામથી વિખ્યાત થઈ.
અમુક વિદ્વાનોનો મત છે કે ભગવાન શંકર જ્યારે પાર્વતીને અમર કથા સંભળાવવા લઈ જતા હતાં, ત્યારે તેમણે નાના-નાના અનંત નાગોને અનંતનાગમાં છોડ્યાં, માથાના ચંદનને ચંદનવાડીમાં ઉતાર્યું, અન્ય પિસ્સુઓ (જંતુઓ)ને પિસ્સૂ ટૉપ પર અને ગળાના શેષનાગને શેષનાગ નામક સ્થળ પર છોડ્યાં હતાં. આ તમામ સ્થળ હજી પણ અમરનાથ યાત્રામાં આવે છે. અમરનાથ ગુફાની સૌથી પહલી ખબર સોળમી શતાબ્દીના પૂર્વાર્ધમાં એક મુસલમાન ભરવાડને પડી હતી. આજે પણ ચોથા ભાગનો ચડાવો તે મુસલમાન ભરવાડના વંશજોને મળે છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે અમરનાથ ગુફા એક નથી. અમરાવતી નદીના રસ્તા પર આગળ વધતા સમયે અન્ય ઘણી નાની-મોટી ગુફાઓ દેખાય છે, તે બધી બરફથી ઢંકાયેલી છે.
પહેલગામથી અમરનાથ
પહેલગામ જમ્મુથી ૩૧૫ કિલોમીટર દૂર છે. આ વિખ્યાત પર્યટન સ્થળ પણ છે અને અહીંનું નૈસર્ગિક સૌંદર્ય અપ્રતિમ છે. પહેલગામ સુધી જવા માટે જમ્મૂ-કાશ્મીર પર્યટન કેન્દ્રથી સરકારી બસો ઉપલબ્ધ છે. પહેલગામમાં બિન સરકારી સંસ્થાઓ તરફથી લંગરની (અન્નક્ષેત્રની) વ્યવસ્થા કરાય છે. તીર્થયાત્રિઓની પગપાળા યાત્રા અહીંથી આરંભ થાય છે.
પહેલગામ પછી પહેલો પડાવ ચંદનવાડી છે, જે પહેલગામથી આઠ કિલોમીટર દૂર છે. પહેલી રાત તીર્થયાત્રી અહીં વિતાવે છે. અહીં રાત્રિ નિવાસ માટે કેમ્પ લગાડાય છે. બીજા દિવસે પિસ્સુ ખીણની ચઢાઈ શરૂ થાય છે. કહે છે કે પિસ્સુ ખીણ પર દેવતાઓ અને રાક્ષસો વચ્ચે ઘમાસાણ લડાઈ થઈ, જેમાં રાક્ષસોની હાર થઈ. લિદ્દર નદીને કિનારે-કિનારે જો ચંદનવાડીથી આગળ આ જ નદી પર બરફનો આ પુલ સલામત રહે તો પહેલા ચરણની આ યાત્રા વધુ અઘરી નથી.
ચંદનવાડીથી ૧૪ કિલોમીટર દૂર શેષનાગમાં પછીનો પડાવ છે. આ માર્ગ ઊભી ચઢાઈ વાળો અને ખતરનાક છે. અહીં પિસ્સૂ ખીણના દર્શન થાય છે. અમરનાથ યાત્રામાં પિસ્સૂ ખીણ ઘણું જોખમ ભરેલું સ્થળ છે. પિસ્સૂ ખીણ સમુદ્રતટથી ૧૧,૧૨૦ ફૂટની ઊંચાઈ પર આવેલું છે. યાત્રી શેષનાગ પહોંચી તાજામાજા થાય છે. અહીં પર્વતમાળાઓ વચ્ચે ભૂરા પાણીનું સુંદર તળાવ છે. આ તળાવમાં જોતા એમ ભ્રમ થઈ ઊઠે છે કે ક્યાંક આકાશ તો આ તળાવમાં નથી ઉતરી આવ્યું ને ! આ તળાવ લગભગ દોઢ કિલોમીટર લંબાઈમાં ફેલાયેલું છે. વાયકાઓ અનુસાર શેષનાગ તળાવમાં શેષનાગનો વાસ છે અને ચોવીસ કલાકમાં શેષનાગ એક વખત તળાવમાંથી બહાર આવીને દર્શન આપે છે, પણ આ દર્શન નસીબદારોને જ થાય છે. તીર્થયાત્રી અહીં રાત્રિ વિશ્રામ કરે છે અને અહીંથી ત્રીજા દિવસની યાત્રા શરૂ કરાય છે.
શેષનાગથી પંચતરણી આઠ માઈલના અંતરે છે. માર્ગમાં બૈવવૈલ ટૉપ અને મહાગુણાસ કોતરને પાર કરવું પડે છે, જેની સમુદ્રતટથી ઊંચાઈ ક્રમશ: ૧૩,૫૦૦ ફૂટ તથા ૧૪,૫૦૦ ફૂટ છે. મહાગુણાસ શિખરથી પંચતરણી સુધી આખો રસ્તો ઉતરાણનો છે. અહીં પાંચ નાની-નાની નદીઓ વહેતી હોવાને કારણે જ આ સ્થળનું નામ પંચતરણી પડ્યું છે. આ સ્થાન ચારે તરફથી પહાડોનાં ઊંચા-ઊંચા શિખરોથી ઢંકાયેલું છે. ઊઁચાઈને કારણે ઠંડી પણ વધુ હોય છે. પ્રાણવાયુની ઉણપને કારણે તીર્થયાત્રિઓને અહીં સુરક્ષાના ઉપાયો કરવા પડે છે.
અમરનાથની ગુફા અહીંથી કેવળ આઠ કિલોમીટર દૂર છે અને રસ્તામાં બરફ જ બરફ જામેલ હોય છે. આ દિવસે ગુફાની નજીક પહોંચી, પડાવ નાખી, રાત વિતાવી શકાય છે અને બીજા દિવસે સવારે પૂજા-અર્ચના કરી પંચતરણી પરત ફરી શકાય છે. અમુક યાત્રી સાંજ સુધીમાં શેષનાગ સુધી પાછા પહોંચી જાય છે. આ રાસ્તો ઘણો કપરો છે, પણ અમરનાથની પવિત્ર ગુફામાં પહોંચતા જ યાત્રાનો બધો થાક ઊતરી જાય છે અને અદ્‌ભુત આધ્યાત્મિક આનંદની અનુભૂતિ થાય છે.
બાલતાલથી અમરનાથ
જમ્મુથી બાલતાલ ૪૦૦ કિલોમીટર દૂર છે. જમ્મૂથી ઉધમપુરને રસ્તે બાલતાલ માટે જમ્મુ કાશ્મીર પર્યટક સ્વાગત કેન્દ્રની બસો સરળતાથી મળી જાય છે. બાલતાલ કેમ્પથી તીર્થયાત્રી એક દિવસમાં અમરનાથ ગુફાની યાત્રા કરી પાછા કેમ્પ પર આવી શકે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
દુર્ગાબાઈ દેશમુખ
દુર્ગાબાઈ દેશમુખ (૧૫ જુલાઇ ૧૯૦૯ — ૯ મે ૧૯૮૧) સ્વાતંત્ર્યસેનાની, વકીલ, રાજનેતા અને સામાજીક કાર્યકર્તા હતા. તેઓ ભારતીય સંવિધાન સભા અને યોજના આયોગના સદસ્ય હતા.
સામાજીક કાર્યકર્તા તરીકે ૧૯૩૭માં મહિલાઓની સ્વતંત્રતા માટે આંધ્ર પ્રદેશ મહિલા સભાની સ્થાપના કરી. તેઓ કેન્દ્રીય સમાજ કલ્યાણ બોર્ડના સંસ્થાપક પણ હતા. ૧૯૫૩માં તેમના લગ્ન ભારતીય રિઝર્વ બેન્કના પ્રથમ ગવર્નર અને ૧૯૫૦–૧૯૫૬ દરમિયાન ભારતના નાણામંત્રી રહી ચૂકેલા સી. ડી. દેશમુખ સાથે થયાં હતા.
કારકિર્દી
દુર્ગાબાઈ શરૂઆતના વર્ષોથી જ ભારતીય રાજકારણ સાથે જોડાયેલાં હતાં. ૧૨ વર્ષની ઉંમરે તેમણે અંગ્રેજી માધ્યમની શિક્ષણ પદ્ધતિ લાગુ કરવાના વિરોધમાં શાળા છોડી દીધી. બાદમાં તેમણે બાલિકાઓ માટે હિન્દી માધ્યમના શિક્ષણને ઉત્તેજન આપવા માટે રાજમુંદરી ખાતે બાલિકા હિન્દી પાઠશાળા શરૂ કરી.
૧૯૨૩માં તેમના વતન કાકીનાડા ખાતે યોજાયેલ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના અધિવેશનમાં સ્વયંસેવક તરીકે હાજરી આપી તથા ખાદી પ્રદર્શનના પ્રભારી તરીકેની જવાબદારી સંભાળી. અંગ્રેજો વિરુદ્ધની આઝાદીની લડતમાં તેઓ મહાત્મા ગાંધીના અનુયાયી હતા. તેઓ એક પ્રમુખ સમાજ સુધારક હતા જેમણે સવિનય અવજ્ઞા આંદોલન દરમિયાન ગાંધીજીના નેતૃત્ત્વમાં આયોજીત મીઠાના કાયદા વિરૂદ્ધની સત્યાગ્રહ પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લીધો હતો. ૧૯૩૦ થી ૧૯૩૩ના સમયગાળા દરમિયાન અંગ્રેજ સરકાર દ્વારા તેમની ત્રણ વાર ધરપકડ કરી કારાવાસની સજા ફરમાવવામાં આવી.