cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
રામપરા અભયારણ્ય
રામપરા અભયારણ્ય એ મોરબી જિલ્લામાં આવેલું આવેલું આઇ.યુ.સી.એન. શ્રેણી ૪ (વસવાટ/જાતી પ્રબંધન વિસ્તાર) હેઠળ અને વનવિભાગના અનુસાર અભયારણ્ય છે. આ અભયારણ્ય મોટા વૃક્ષો ન ધરાવતો વનરાજીવાળો વિસ્તાર છે. કાંટાળા ઝાડી-ઝાંખરા વચ્ચે ધાસના ઉગાવાથી છવાયેલ અહીનું ભુપૃષ્ઠ પશુ, પક્ષી અને વનસ્પતિની વિવિધ જાતોને આશરો પુરો પાડે છે. ભુપૃષ્ઠ મોટેભાગે સમતલ છે, જે કોઇ કોઇ જગ્યાએ ઉચાણ અને નિચાણ ધરાવે છે. અભયારણ્યની ફરતે આવેલ ટેકરીઓ એ આ અભયારણ્યની સરહદ છે. આ અભયારણ્ય ૨૮૦ જાતની વનસ્પતિ, ૧૩૦ જાતના પક્ષી અને ૨૦ કરતા વધારે સસ્તન અને સરીસૃપ પ્રાણીઓનું નિવાસસ્થાન અને તેની તેમના સંરક્ષણ માટે અગત્યનો ભાગ ભજવે છે. અભયારણ્યની વચ્ચે આવેલો નિરિક્ષણ મિનારો મુલાકાતીઓને અભયારણ્યના દૃષ્યોને માણવાની પુરતી તકો આપે છે. બે નાનકડાં ઝરણાં પણ અહીંયા જોવા મળી જાય છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતના અભયારણ્યો શ્રેણી:મોરબી જિલ્લો
ભાડિયા (ડી) (તા. દ્વારકા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ખાંધેરા (તા. કાલાવડ)
ખાંધેરા (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
છારા (તા.કોડીનાર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા કોડીનાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નારિયેળ, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ભીસ્યા
ભીસ્યા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. ભીસ્યા ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. ભીસ્યા ગામ આહવા થી નવાપુર જતા રસ્તા પર આવેલા લશ્કરીઆંબા ગામથી પૂર્વ દિશામાં ચિંચલી તરફ જતા રાજ્ય ધોરી માર્ગ પર આવેલું છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
ભીસ્યા ખાતે નદી પર આડબંધ બાંધી જિલ્લાના મુખ્ય મથક આહવાને પાણી પૂરું પાડવા માટેનું જળાશય બનાવવામાં આવેલું છે. તાલુકા તેમજ જિલ્લાના મુખ્ય મથક આહવાથી લોકો અહીં પર્યટન- પિકનિક માટે પણ આવે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:આહવા તાલુકો
નર્મદાશંકર મહેતા
દીવાન બહાદુર નર્મદાશંકર દેવશંકર મહેતા (૨૩ ઓગસ્ટ ૧૮૭૧ – ૨૧ માર્ચ ૧૯૩૯) એક ગુજરાતી લેખક, તત્વજ્ઞાનના ઇતિહાસકાર અને વહિવટકર્તા હતા. તેઓ આનંદશંકર ધ્રુવના વિદ્યાર્થી હતા અને બાલાશંકર કંથારીયાના ભત્રીજા હતા.
જીવનચરિત્ર
તેમનો જન્મ અમદાવાદમાં ૨૩ ઓગસ્ટ ૧૮૭૧ ના દિવસે સાઠોદરા નગર બ્રાહ્મણ પરિવારમાં દેવશંકર અને રૂક્ષ્મણી (રૂક્મિણી)ને ઘેર થયો હતો, તેમના પિતા દેવશંકર મહેસૂલ અધિકારી હતા.
ઈ. સ. ૧૮૮૮માં મેટ્રિકની પરીક્ષા પાસ કર્યા બાદ તેઓ ૧૮૯૪માં અંગ્રેજી અને સંસ્કૃત સાહિત્ય સાથે મુંબઈ યુનિવર્સિટીમાંથી સ્નાતક થયા. તેઓ ગુજરાત કૉલેજ, અમદાવાદમાં ફેલો તરીકે નિયુક્ત થયા જ્યાં તેઓ આનંદશંકર ધ્રુવના વિદ્યાર્થી બન્યા. તેમના માર્ગદર્શન હેઠળ તેમણે સંસ્કૃત સંસ્કૃતિ અને ભારતીય દર્શનનો અભ્યાસ શરૂ કર્યો. ૧૮૯૬માં તેઓ અમદાવાદમાં ક્લાર્ક તરીકે મહેસૂલ વિભાગમાં જોડાયા અને પાછળથી મ્યુનિસિપાલિટીના ડેપ્યુટી કમિશનર તરીકે નિયુક્ત થયા. તેમના જીવનના અંતિમ તબક્કે, તેમણે ખંભાત રાજ્યના દીવાન તરીકે સેવા આપી હતી.
૧૯૩૪માં તેમને લકવાનો હુમલો થયો જેના કારણે પાંચ વર્ષ પછી, ૨૧ માર્ચ ૧૯૩૯ના દિવસે તેમનું મૃત્યુ થયું. તેઓ ગુજરાતી લેખક બાલાશંકર કંથારિયાના ભત્રીજા હતા.
સાહિત્ય કૃતિઓ
તેમણે ગુજરાતી, અંગ્રેજી અને સંસ્કૃતમાં સાહિત્ય કૃતિઓ રચી હતી. તેમણે હિન્દુ ધર્મ અને ભારતીય દર્શન વિશે વિવિધ સામયિકોમાં સો જેટલા લેખો પ્રકાશિત કર્યા હતા. તેમના લખાણો સ્પષ્ટ વિચારો વાળા, ચુસ્ત વૈજ્ઞાનિક, વસ્તુલક્ષી અભિગમ અને સ્પષ્ટ શૈલી ધરાવતા હતા.
તેમણે ૧૮૮૫માં સતી નાટક લખીને તેમની સાહિત્યિક કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. ૧૮૯૨માં તેમણે તોટકાચાર્ય કૃત શ્રુતિસમુદ્ધરાણા અને અપ્પયા દિક્ષીતા કૃત વૈરાગ્યશતકનો ગુજરાતી અનુવાદ કર્યો હતો. તેમની કૃતિ હિન્દ તત્ત્વજ્ઞાનનો ઇતિહાસ (ભારતીય દર્શનનો ઇતિહાસ) અનુક્રમે ૧૯૨૪ અને ૧૯૨૫માં બે ભાગમાં પ્રકાશિત થયો હતો. તે હિન્દુ દર્શનની ઐતિહાસિક ગાથા છે. ગુજરાતી સાહિત્યના ઇતિહાસમાં આ પ્રકારનું આ પ્રથમ પુસ્તક હતું. કેટલાક વિદ્વાનોના મતે, તેઓ સુરેન્દ્રનાથ દાસગુપ્તા અને સર્વેપલ્લી રાધાકૃષ્ણન કરતાં પણ ભારતીય તત્વજ્ઞાનના દર્શનનો ઐતિહાસિક ક્રમ વધુ યોગ્ય રીતે જાળવે છે અને તેઓ કેટલાક એવા ઐતિહાસિક તથ્યો નોંધે છે જેમાં અન્ય વિદ્વાનો નિષ્ફળ ગયા છે. ૧૯૩૨માં તેમણે ઉપનિષદવિચરણ અને શક્તિ સંપ્રદાય (શક્તિવાદનો ઇતિહાસ) પ્રકાશિત કર્યો. સુપ્રજન શાસ્ત્ર અને સંધ્યાકર્મ વિવરણ તેમની અન્ય કૃતિઓ છે.
અનંતરાય રાવળ દ્વારા સંપાદિત ધર્મતત્ત્વ-વિચાર ચાર ખંડ ધરાવે છે જે તેમના મરણોપરાંત ૧૯૭૨, ૧૯૭૭, ૧૯૭૮ અને ૧૯૮૦ માં પ્રકાશિત થયા હતા. આ પુસ્તકમાં સાહિત્ય, ધર્મ અને દર્શન પરના નર્મદાશંકરના લખાણો છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૩૯માં મૃત્યુ
શિવ મંદિર, બાવકા
બાવકા શિવ મંદિર ગુજરાતના દાહોદ જિલ્લાના બાવકા ગામે આવેલું છે. આ મંદિર દાહોદથી ૧૪ કિમીના અંતરે આવેલા ચાંદાવાડા ગામની પાસેના હિરલાવ તળાવ નજીકની એક નાની ટેકરી પર આવેલું છે.
ઇતિહાસ
તેનું બાંધકામ સોલંકી વંશના છેલ્લા શાસક ભીમદેવ (બીજા)ના શાસનકાળ (૧૧૭૮-૧૨૪૦) દરમિયાન કરવામાં આવ્યું હતું. પુરાતત્વવિદ્ મધુસૂદન ઢાંકી તેને મિયાણીના નીલકંઠ મંદિર (સંવત ૧૨૬૦, ઇ.સ. ૧૨૦૪) પછીના સમયનું ગણાવે છે. પરંતુ અહીંથી મળી આવેલો એક શિલાલેખ સંવત ૧૨૯૦ (ઇ.સ. ૧૨૩૪)નો છે. સ્થાનિક દંતકથા અનુસાર આ મંદિર એક દેવદાસીએ એક જ રાતમાં બાંધ્યું હતું. મહમદ ગઝનીએ મંદિરને નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું. કેટલાય વર્ષો સુધી આ મંદિર ઉપેક્ષિત રહ્યું હતું અને તેની ઘણી કલાકૃતિઓની ચોરી થઈ ગઈ હતી. આ મંદિર રાષ્ટ્રીય મહત્વના સ્મારક (N-GJ-77) તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યું છે અને પુરાતત્વ વિભાગ વડે ૨૦૦૯માં તેનું સમારકામ કરાયું હતું.
સ્થાપત્ય
પૂર્વાભિમુખ એવું આ મંદિર પંચાયતન પ્રકારનું છે, જેમાં એક મુખ્ય મંદિર અને ચાર પેટામંદિરો તેની ચાર ઉપદિશામાં આવેલા હોય છે.
આ મંદિર તેના સમયગાળાનું શ્રેષ્ઠ મંદિર ગણાય છે. રેતીયા પથ્થરો દ્વારા બનાવાયેલું મંદિર હવે ખંડિત અવસ્થામાં છે. સુણાકમાં આવેલા મંદિર જેવો જ પાયો તે ધરાવે છે પરંતુ તે મોટું કદ ધરાવે છે. મંદિરનો રંગમંડપ પણ ખંડિત અવસ્થામાં છે. શિખર પરની કોતરણી મિયાણીના મંદિર જેવી જ છે, જેથી તેનો સમય નક્કી કરવામાં મદદ થઇ હતી. તેની મૂર્તિઓ અને કોતરણીઓ પરથી પણ તેનો સમય નક્કી થયો છે. મંડપના નાના સ્થંભોની રચના સરળ છે. મંદિરની છત નાશ પામી છે. તૂટેલી છત અને મંડપના અવશેષો નજીકમાં વિખરાયેલા પડેલા છે.
મંદિરની બાહ્ય દિવાલો અને ગર્ભગૃહનું દ્વાર દેવી-દેવતાઓ અને અપ્સરાઓની કોતરણીઓ ધરાવે છે. તે મૂર્તિઓ મોટાભાગે ૬૪ x ૯૫ x ૩૬ સે.મી.નું માપ ધરાવે છે. તેમાં અનેક મૈથુન મૂર્તિઓ છે, જેથી તેને ગુજરાતનાં ખજૂરાહોનું ઉપનામ મળ્યું છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:દાહોદ જિલ્લો શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
લોકસભાના અધ્યક્ષ
લોકસભાના અધ્યક્ષ એ ભારતીય સંસદના નીચલા ગૃહના કાર્યવાહી ચલાવનાર વડા હોય છે. સામાન્ય ચૂંટણી બાદની પ્રથમ જ બેઠકમાં અધ્યક્ષની ચૂંટણી કરવામાં આવે છે. પ્રણાલીગત રીતે અધ્યક્ષ સત્તાધારી પક્ષ અથવા ગઠબંધનના જ સભ્ય હોય છે અને તેમને લોકસભાના સભ્યોમાંથી જ પાંચ વર્ષ માટે ચૂંટવામાં આવે છે.
અધ્યક્ષની સત્તા અને ફરજો
લોકસભાની તમામ કાર્યવાહી અધ્યક્ષ દ્વારા કરવામાં આવે છે અને કોઈ ખરડો નાણાં ખરડો છે કે નહિ તે નક્કી પણ તેમના દ્વારા કરવામાં આવે છે. સદનમાં શિસ્ત અને શિષ્ટતાની જાળવણી પણ તેમના દ્વારા કરવામાં આવે છે, તેઓ ગેરવર્તણુક કરનાર સભ્યને નિલંબિત કરી અને સજા પણ કરી શકે છે. તેઓ વિવિધ પ્રસ્તાવો જેમ કે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ, કાર્યવાહી મોકુફ રાખવાનો પ્રસ્તાવ, નિંદા પ્રસ્તાવ અને ધ્યાન દોરવા માટેના પ્રસ્તાવો. દરેક બેઠકમાં જે વિષયો પર ચર્ચા કરવાની હોય તે કાર્યસુચિ અધ્યક્ષ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે. અધ્યક્ષની ચૂંટણીની તારીખ ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે. લોકસભાના સભ્યો દ્વારા કરાતી તમામ ટિપ્પણી અને ભાષણો અધ્યક્ષને સંબોધીને કરવામાં આવે છે. સંસદના બંન્ને ગૃહોના સંયુક્ત સત્રોની કાર્યવાહી લોકસભા અધ્યક્ષ દ્વારા કરવામાં આવે છે. રાજ્યસભાના આ હોદ્દો સભાપતિ દ્વારા સંભાળવામાં આવે છે જે ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિ હોય છે. પ્રાધાન્યના આજ્ઞાપત્ર અનુસાર લોકસભા અધ્યક્ષ ઉપપ્રધાનમંત્રી બાદ આવે છે અને સંપૂર્ણ યાદીમાં છઠ્ઠા ક્રમાંક પર આવે છે.
અધ્યક્ષને હટાવવાની કાર્યવાહી
અધ્યક્ષને ભારતના બંધારણની ૯૪મા અને ૯૬મા અનુચ્છેદ હેઠળ લોકસભાની હાજર બહુમતી દ્વારા હટાવી શકાય છે.
અધ્યક્ષને લોકોના પ્રતિનિધિત્વનો કાયદો, ૧૯૫૧ની ૭ અને ૮મી કલમ હેઠળ લોકસભાના સભ્ય હોવા માટે દૂર કરી શકાય છે. બંધારણના ૧૧૦મા અનુચ્છેદમાં નાણાં ખરડાની આપેલ વ્યાખ્યા બહાર જઈ અને કોઈ ખરડો નાણાં ખરડો તરીકે અધ્યક્ષ જાહેર કરે તો પણ તેમને હટાવી શકાય. આમ થતાં કોર્ટ દ્વારા રાષ્ટ્રીય ગૌરવોના અપમાન અટકાવતો કાયદો, ૧૯૭૧ હેઠળ અધ્યક્ષની લોકસભાની સદસ્યતા રદ્દ પણ થઈ શકે. જોકે કાર્યવાહીમાં થયેલ કથિત ચૂક માટે બંધારણના ૧૨૨મા અનુચ્છેદ અનુસાર કોર્ટમાં ન જઈ શકાય.
પ્રોટેમ અધ્યક્ષ
સામાન્ય ચૂંટણી અને નવી સરકાર બન્યા બાદ સંસદના કાયદાકીય વિભાગ દ્વારા લોકસભાના વરિષ્ઠ સભ્યોની એક યાદી તૈયાર કરી અને સંસદીય બાબતોના મંત્રીને સોંપવામાં આવે છે જે પ્રોટેમ અધ્યક્ષને પસંદ કરે છે. આ નિમણુક રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા મંજૂર કરાવવી ફરજિયાત છે.
લોકસભા અધ્યક્ષ માટેના પાત્રતાના માપદંડ,
૧) તેઓ ભારતના નાગરિક હોવા જરૂરી છે.
૨) તેમની ઉંમર ૨૫ વર્ષ કરતાં ઓછી ન હોવી જોઈએ.
૩) તેઓ ભારત સરકાર અથવા કોઈ રાજ્ય સરકારમાં ફાયદો આપનાર પદ પર નિયુક્તિ મેળવેલ ન હોવા જોઈએ.
અધ્યક્ષની યાદી
શ્રેણી:ભારત
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારત
પોરબંદર અભયારણ્ય
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતના અભયારણ્યો શ્રેણી:પોરબંદર જિલ્લો
ચનખલ
આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:આહવા તાલુકો
દાદા હરિર વાવ
દાદા હરિર વાવ મૂળે બાઈ હરિર વાવ જે હાલ માં દાદા હરિની વાવ તરીકે પ્રચલિત છે, અમદાવાદ, ગુજરાતના અસારવા વિસ્તારમાં આવેલી વાવ છે.
ઇતિહાસ
thumb|દાદા હરિરની વાવમાં ઉપરથી જોતાં આ વાવનું બાંધકામ વાવમાં રહેલા ફારસી શિલાલેખ મુજબ સુલ્તાની બાઇ હરિરે ૧૪૮૫માં કરાવેલું. જ્યારે વાવમાં રહેલ સંસ્કૃત શિલાલેખ મુજબ આ પાંચ માળની વાવનું બાંધકામ ડિસેમ્બર ૧૪૯૯માં થયેલું છે. મહમદ શાહના શાસનમાં બાઇ હરિર સુલ્તાની, જે સ્થાનિક લોકોમાં દાઈ હરિર તરીકે જાણીતી હતા, તેમણે આ વાવનું બાંધકામ કરાવેલું. સુલ્તાની રાણીવાસમાં મુખ્ય નિરિક્ષક હતી. આ નામ પછીથી દાદા હરિરમાં ફેરવાઈ ગયુ. દરેક જગ્યાએ સુંદર કોતરણી ધરાવતી આ વાવનું બાંધકામ ૩,૨૯,૦૦૦ મહમુદીઓ (રૂપિયા 3 લાખથી વધુ)ના ખર્ચે તે સમય થયું હતું. વાવમાં કુવાની બાજુમાં નીચે જવા માટે સર્પાકાર સીડી આવેલી છે જે જુદા ઝરુખાના સ્તર પરથી નીચે જાય છે.
બાંધકામ
thumb|400x400px|વાવનું રેખાચિત્ર: A. મુખ્ય કૂવો, અષ્ટકોણીય. B. સર્પાકાર નિસરણી જે પાણીની સપાટી સુધી જાય છે. C. સિંચાઇ માટેનો કૂવો. D. બાજુના ઝરુખામાંનું લખાણ. E. છત્રીકાર બાહ્ય પ્રવેશદ્વાર. thumb|ઉપરનો ઝરુખો સોલંકી સ્થાપત્ય શૈલીમાં રેત પથ્થરોથી બંધાયેલ દાદા હરિરની વાવ પાંચ માળ ઉંડી છે. તે ઉપરથી નવકોણીય છે અને અંદરથી મોટી સંખ્યામાં સ્થંભોથી બનેલી છે. દરેક માળમાં લોકો માટે પૂરતી જગ્યા રહેલી છે. વિવિધ વર્ષે થતાં વરસાદના વધારા-ઘટાડા તેમજ ઋતુમાં થતાં પાણીમાં થતા ફેરફાર માટે તે પૂરતી ઉંડી ખોદવામાં આવેલી. દરેક માળ પર પૂરતા પ્રમાણમાં હવા અને પ્રકાશ મળી રહે તે રીતે છાપરાંઓનું બાંધકામ કરવામાં આવ્યું છે. પ્રથમ માળથી ત્રણ નિસરણીઓ તળિયે પાણી સુધી દોરી જાય છે, જે એક ખાસ લાક્ષણિકતા છે.
આ વાવ ઉત્તર-દક્ષિણ ધરી પર બંધાયેલી છે, પ્રવેશદ્વાર દક્ષિણ બાજુએથી છે, ત્રણ નિસરણીઓ દક્ષિણ, પશ્ચિમ અને પૂર્વ દિશાએથી તળિયા સુધી જાય છે, જે ઉત્તર દિશામાં કૂવા તરફ દોરી જાય છે. વાવની બાંધકામ શૈલી પરંપરાગત આડા અને ઉભા સ્થંભો વાળી ભારતીય છે. કૂવાના તળીયે જમીન ચોરસ છે, જે છેક નીચે સુધી જાય છે. ચોરસ તળિયાની ઉપર સ્થંભો, આડા સ્થંભો, દિવાલો અને કમાનો વક્રાકાર આકારમાં છે, જે છેક ઉપર સુધી જાય છે. કૂવાની ટોચનો ભાગ જોકે, સીધો અને આકાશમાં ખૂલ્લો છે. ચોરસના ચાર ખૂણાઓ ૪૫ અંશના ખૂણે ગોઠવવામાં આવેલા પથ્થરના સ્થંભો વડે મજબૂત બનાવવામાં આવ્યો છે. ભારતીય સંસ્કૃતિ ધરાવતી ફૂલોની ભાત ઘણી જગ્યાએ કોતરણીમાં જોવા મળે છે. ઉપરના માળોમાં મુખ્ય કોતરણીઓમાં હાથીઓ (૩ ઇંચ (૭૬ મીમી)ના અને અલગ-અલગ ભાતના) નો સમાવેશ થાય છે. આ વાવની મુસ્લિમ સ્થાપત્ય શૈલી મુસ્લિમ બાઇ હરિર, જેણે વાવ બંધાવેલી, કદાચ તેના કારણે છે.
ઉનાળામાં વાવની અંદરનું તાપમાન બહારના ગરમ તાપમાન કરતાં પાંચ અંશ ઓછું હોવાનું ગણાય છે. આને કારણે દૂરથી પાણી ભરવા માટે આવતી સ્ત્રીઓ અહીંના ઠંડા વાતાવરણમાં વધુ સમય પસાર કરતી. તેઓ દેવી-દેવતાઓની પૂજા અને વાતચીતમાં પણ સમય પસાર કરતાં. આ જમીન નીચે રહેલા બાંધકામનું સ્થાપત્ય મહેલ જેવી કોતરણી ધરાવતું હોવાથી, તે મહેલ જેવું લાગે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:અમદાવાદનાં જોવાલાયક સ્થળો શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો શ્રેણી:ગુજરાતની વાવો
ભાડિયા (ડીએચ) (તા. દ્વારકા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
બાલીંટા (તા. સોજિત્રા)
બાલીંટા (તા. સોજિત્રા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સોજિત્રા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બાલીંટા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સોજિત્રા તાલુકો શ્રેણી:ચરોતર
વઢિયાર
વઢિયાર એ પાટણ જિલ્લાના હારીજ તાલુકાના પંથકનું નામ છે.
ઇતિહાસ
વઢિયાર મૂળમાં વૃદ્ધિકર એટલે કે ઘાસનો પ્રદેશ તરીકે ઓળખાતો હતો. આ શબ્દ વાંઢ આહિર, આહિરનું મેદાનનું અપભ્રંશ પણ કહેવાય છે. તે ઘાસ, ઘેટાં અને ઘોડાઓ માટે પ્રખ્યાત હતો. ચાવડા વંશ ની સ્થાપના ઇ.સ. ૭૪૬માં આ પ્રદેશમાં અણહિલવાડ પાટણ શહેરમાં થઇ હતી. આ સ્થળ અત્યારે પંચાસર તરીકે ઓળખાય છે.
ગ્રંથસૂચિ
This article incorporates text from a publication now in the public domain:
શ્રેણી:હારીજ તાલુકો
જગતીયા (તા.કોડીનાર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા કોડીનાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નારિયેળ, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
દાઉદપુર (તા. સમી)
દાઉદપુર (તા. સમી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સમી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દાઉદપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સમી તાલુકો
બાંટવા (તા. સોજિત્રા)
બાંટવા (તા. સોજિત્રા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સોજિત્રા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બાંટવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સોજિત્રા તાલુકો શ્રેણી:ચરોતર
સત્યાગ્રહ હાઉસ
સત્યાગ્રહ હાઉસ, જેને સામાન્ય રીતે ગાંધી હાઉસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે જોહાનિસબર્ગમાં આવેલ એક સંગ્રહાલય અને અતિથિગૃહ છે. આ ઘર મહાત્મા ગાંધી નું હતું. તેઓ ઈ. સ. ૧૯૦૮ અને ૧૯૦૯ વચ્ચે ત્યાં રહેતા અને કામ કરતા હતા. આ ઈમારતની જોહાનિસબર્ગના ઐતિહાસિક વારસાના ભાગ રૂપે નોંધણી થયેલી છે. સત્યાગ્રહ એટલે સત્યનો આગ્રહ. આ ઘરની રચના આર્કિટેક્ટ હર્મન ક્લ્લેનબેક દ્વારા ગાંધી અને પોતાના માટે કરવામાં આવી હતી.
ઇતિહાસ
left|thumb|[[મહાત્મા ગાંધી|ગાંધી, સોનિયા સ્લેસિન (ગાંધીજીની સેક્રેટરી), હર્મન ક્લેનબેચ]] ગાંધીજીએ ઈ. સ. ૧૮૯૩ થી ૧૯૧૪ સુધીના ૨૧ વર્ષો દક્ષિણ આફ્રિકામાં ગાળ્યા, જો કે તે દરમિયાન તેમણે ભારત અને યુ. કે.ની મુલાકાત લીધી હતી. એવું કહેવામાં આવે છે કે ગાંધીજીને પહેલીવાર જાતિવાદી ભેદભાવનો અનુભવ પીટરમેરિટ્ઝબર્ગ રેલ્વે સ્ટેશન પર થયો હતો, જ્યાં "ફક્ત ગોરાઓ માટે" આરક્ષીત ગાડીના ડબ્બામાં મુસાફરી કરવા બદ્દલ તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.
ઈ.સ. ૧૯૦૪ માં, ગાંધીજી જર્મન-યહૂદી આર્કિટેક્ટ હર્મન ક્લ્લેનબેકને મળ્યા, જેઓ ૧૮૯૬માં દક્ષિણ આફ્રિક આવ્યા હતા. ઈ.સ. ૧૯૦૭ માં, કલ્લેનબેકે એક ઘરની રચના કરી હતી જે બે સ્થાનિક ઝૂંપડીઓ (રોંડાવેલ્સ)ના આકાર પર આધારિત હતી પરંતુ તેનું બાંધકામ યુરોપિયન મકાન પદ્ધતિઓ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. તેને "ધ ક્રાલ" નામ આપવામાં આવ્યું હતું, જેનો અર્થ અંગ્રેજી અને આફ્રિકાન્સમાં કોઠાર થાય છે. left|thumb|તકતીઓ આ ઘરમાં એક તબેલો અને ટેનિસ કોર્ટ હતો, પરંતુ તે બંને ધ્યાન અને પવિત્રતામય જીવન જીવતા હતા. ગાંધીજી માળીયા પરના એક ઓરડામાં સૂતા,  જ્યાં તેઓ સીડી દ્વારા પ્રવેશતા હતા, પરંતુ તેઓ કાલ્લેનબેક સાથે એક જ રસોડું વાપરતા અને તેમના મહેમાનોને  રહેવાના ઓરડામાં સત્કારતા. ઘરોમાં જોડનારા દરવાજા ન હતા, અને બીજા ઓરડામાં પ્રવેશ કરવા માટે એક ઓરડો છોડી જવો જરૂરી હતો. કલ્લેનબેકનું જીવન ગાંધીજી સાથે મળીને પરિવર્તિત થઈ ગયું હતું અને તેમણે પોતાનો ખર્ચ તેમના પ્રારંભિક ખર્ચના દસમા ભાગનો કરી દીધો હતો. તેમણે ઈ. સ. ૧૯૦૯માં આ ઘર છોડ્યું, ત્યાર બાદ આ મકાનના ઘણા માલિકો હતા. ભારત સરકાર આ ઘર ખરીદી, તેને ભારતીય રાષ્ટ્રીય સ્મારક તરીકે પ્રાપ્ત કરવા ઇચ્છતી હતી. પણ ઈ. સ. ૨૦૦૯માં ફ્રેન્ચ કંપનીએ ખરીદી જીર્ણોદ્ધાર કરી, ૨૦૧૧ માં સંગ્રહાલય અને ગેસ્ટ હાઉસ તરીકે જાહેર જનતા માટે ખોલ્યું હતું.
આ સંગ્રહાલય લૉરેન સેગલ દ્વારા સંચાલિત છે, જે રંગભેદ સંગ્રહાલય સહિત અન્ય સંગ્રહાલયોનું સંચાલન પણ કરે છે. સત્યાગ્રહનો અર્થ "સત્યનું બળ" છે, જ્યારે તે દક્ષિણ આફ્રિકામાં રહેતા હતા ત્યારે ગાંધીજી દ્વારા વિકસિત અહિંસક પ્રતિકારની વિભાવનાનો સંદર્ભે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
જપમાળા
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ શ્રેણી:હિંદુ સંસ્કૃતિ
શીતપેટી
શીતપેટી અથવા રેફ્રિજરેટર એ એક આધુનિક ભૌતિક ઉપકરણ છે, જે ચોક્કસ શીત તાપમાન જાળવી રાખી શકે છે. ઘરમાં ઉપયોગી એવા આ ઉપકરણ સૌપ્રથમ ઇ. સ. ૧૯૧૧માં ફ્રાંસ દેશના એક ખ્રિસ્તી સાધુએ શોધેલ ગંધક ડાયોક્સાઈડ પ્રક્રિયાના આધારે માર્શલ ઓડીક્રેન નામના વિજ્ઞાન શિક્ષકે લાકડાંની પેટી જેવી રચના કરી બનાવ્યું હતું, જેનો ખર્ચ તેને એ જમાનામાં ગાડીની કિંમત કરતાં પણ વધારે થયો હતો.
પહેલાંના સમયમાં શીતપેટીમાં ફ્રિયોન વાયુ વાપરવામાં આવતો. આમ ઘણાં વર્ષો સુધી ચાલ્યું. આ પછી જ્યારે હાઈડ્રો ક્લોરોફ્લ્યુરોકાર્બન (ટૂંકું નામ: એચસીએફસી) શોધાયા પછી તે વાયુ શીતપેટીમાં વપરાશમાં લેવાય છે.
ખૂબજ જાણીતા વૈજ્ઞાનિક આલ્બર્ટ આઇન્સ્ટાઇન પણ ઇ. સ. ૧૯૩૦ના વર્ષમાં માત્ર હવાના દબાણથી કાર્ય કરતા શીતપેટીની શોધ કરી તેની પેટંટ મેળવવામાં સફળ થયા હતા.
શ્રેણી: ઉપકરણ શ્રેણી: વિજ્ઞાન
ખરેડી (તા. કાલાવડ)
ખરેડી (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આજુબાજુનાં ગામની મોટાભાગની ખરીદી અહીયા જ થાય છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, બૅન્ક, પોસ્ટ કચેરી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. અહીં સોનાનો મુખ્ય વેપાર છે. વરસો પહેલા ખરેડીનું સોનુ પ્રખ્યાત ગણાતું હતું.
ધાર્મિક સ્થળો
અહીં પ્રાચીન ખરડેશ્વર મહાદેવનું મંદિર આવેલું છે તેમજ શ્રીનાથજીદાદાની જગ્યા દાણીધાર અહીંથી ૬ કિ.મી.ના અંતરે આવેલી છે.
શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
આંગળિયાત
આંગળિયાત જોસેફ મેકવાનની ૧૯૮૬માં પ્રકાશિત એક જાનપદી નવલકથા છે, જે ચરોતરના પદદલિત-વણકરોના જીવનની સમસ્યાઓનું વર્ણન કરે છે. નવલકથા સમાજમાં દલિતોના શોષણની સાથે સાથે સામાજિક સંદર્ભમાં ન્યાય, સમાનતા, માનવતા જેવા મુદ્દાઓને ઉજાગર કરે છે.
પાર્શ્વભૂમિ
આંગળિયાત ચરોતર-ખેડા જિલ્લાની દલિત લોકોની પ્રાદેશિક, સામાજિક અને ચરોતરી પછાત બોલીને રજૂ કરતી એક કથા છે. નવલકથાના પાત્રો વાસ્તવિક છે. આ નવલકથા વાસ્તવિક ઘટના પર આધારિત છે.
આ નવલકથાનો સમયગાળો ૧૯૩૦થી ૧૯૬૦નો છે. ૧૯૧૦-૧૧ ના સમયગાળામાં વાલજી-ટીહાનો જન્મ થયો, ત્યાર પછી ૧૯૩૨માં વાલજીની હત્યા થઇ. ટીહાની પણ ૧૯૬૬માં હત્યા કરાઈ.
કથા
ભારતીય સ્વતંત્રતાના પહેલાના અને પછીના બે દાયકા દરમિયાન સમાજમાં દલિતો- વણકરોની સામાજિક-આર્થિક સ્થિતિને આ નવલકથામાં વર્ણવવામાં આવી છે. વાલજી અને ટીહો નામના દલિત યુવકો મોજ-માદરપાટ-પછેડી જેવા કાપડોને વહેંચીને પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે. તેઓ સવર્ણોના શોષણ અને પજવણીથી કંટાળી ગયા છે. તે સંઘર્ષમાં વાલજીનું મોત નિપજે છે, ત્યારબાદ કંકુ, ટીહો અને તેની પ્રિયતમા મેઠીની કથા છે. જીવણ, દાનજી વગેરે ગામમાંથી શહેરમાં ચાલ્યા જાય છે. સવર્ણો દ્વારા કરવામાં આવતા અત્યાચાર અને રાજકારણને રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. નવલકથામાં પ્રણયને પણ કેન્દ્રમાં રાખવામાં આવેલ છે કંકુ અને કાનજી અને ટીહા અને મેથીની પ્રણયકથા આબેહૂબ વર્ણવવામાં આવે છે.
લેખકે શોષિત અને શોષક વર્ગના સંઘર્ષનું આબેહૂબ ચિત્રણ કર્યું છે. અન્યાય અને અત્યાચાર સામે અવાજ ઉઠાવવા અને સામાજિક પરિવર્તનના ધ્યેયને ધ્યાનમાં રાખી આ નવલકથામાં રજૂ કરવામાં આવી છે.
ભાષા શૈલી
નવલકથાની ભાષાશૈલી પ્રભાવકની સાથે-સાથે પ્રવાહી, વેગવંતી, અર્થસભર અને સક્ષમ છે. નવલકથામાં મુખ્યત્વે દલિત લોકબોલીનો પ્રયોગ કરવામાં આવ્યો છે. આંગળિયાત રસાત્મક દ્રષ્ટિએ પણ સીમાચિન્હરૂપ નવલકથા છે.
અનુવાદ
રીટા કોઠારીએ આ નવલકથાને અંગ્રેજીમાં અનુવાદિત કરી છે, જે ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટી પ્રેસ દ્વારા પ્રકાશિત થઇ હતી.
આવકાર અને ટીકા
ડૉ. મંજુ ઝવેરી કહે છે: “આંગળિયાત' નવલકથા વાંચતાં જાણે કે હું એક જુદી જ સૃષ્ટિમાં પ્રવેશ પામી, જેનું પ્રવેશદ્વાર આજ સુધી મારે માટે બંધ હતું ... દલિત સાહિત્યના આક્રોશ અને આત્મીયતાથી ઊંચેરી ઊઠતી આ નવલકથામાં પહેલી વાર આત્મવિશ્વાસ અને સંકુલ ભાવન – પરિસ્થિતિનાં દર્શન થાય છે , અફાટ અનુભવ - વિશ્વ લેખક પાસે પડ્યું છે અને એમાં ભળી છે માણસના આંતર મનને પામવાની લેખકની સદૈવ જાગૃત કુતૂહલતા; અને એની સામાજિક ચેતનાને લાગ્યો છે સર્જકત્વનો પાશ. અહીં કોઈક વિરલ સંયોગ સધાયો છે. પ્રથમ વાર જ કહેવાતી પછાત અસ્પૃશ્ય કોમના જીવતા જાગતા માણસ એમનું સમસ્ત ભાવવિશ્વ લઈને આપણી સમક્ષ ખડા થઈ જાય છે ... આ વિશિષ્ટ કથા હોવા છતાં અનેક સ્તરીય બૃહદ્ માનવની કથા બની રહે છે ... લેખક અહીં એક પ્રતિબદ્ધ વ્યક્તિ કરતાં સર્જક તરીકે વધુ પુરવાર થયા છે. ” ( ‘ ફાર્બસ ત્રૈમાસિક ' - ૧૯૮૬ ).
ડૉ. ધવલ મહેતા કહે છે કે ગુજરાતી ગ્રામકથામાં એ “ચોથું મોજું છે. ઝવેરચંદ મેઘાણી – કૃત ‘ સોરઠ, તારાં વહેતાં પાણી ' , પન્નાલાલ પટેલ – કૃત “ માનવીની ભવાઈ ” અને રઘુવીર ચૌધરીની ‘ ઉપરવાસ - કથાત્રયી ’ પછી ૧૯૮૬ માં પ્રગટ થયેલી આ “ આંગળિયાત ' એક સીમાસ્તંભ છે. અલબત્ત, એ “ માનવીની ભવાઈ ' જેવી મહાનવલ નથી કે “ ઉપરવાસ કથાત્રયી ' જેવી સંક્રાન્તિકથા નથી , પણ દલિત સમાજની વેદનાના નિર્દભ નિરૂપણની કથા તરીકે ઐતિહાસિક મહત્ત્વ ધરાવે છે."
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:નવલકથા
દાર્જીલીંગ હિમાલયન રેલ્વે
દાર્જીંલીંગ હિમાલયન રેલ્વે જેને ટોય ટ્રેન તરીકે ના હુલામણા નામે ઓળખાય છે તે બે ફૂટના ગેજ પર ચાલતી રેલ્વે છે, જે ભારત દેશના પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યમાં આવેલા સીલીગુડી થી દાર્જીલીંગ વચ્ચે ભારતીય રેલ્વે દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે.
આ રેલ્વે માર્ગનું બાંધકામ ઇ. સ. ૧૮૭૯થી ૧૮૭૯ સુધી ચાલ્યું હતું અને જેની લંબાઈ ૮૬ કિમી છે. આ રેલ્વેની સમુદ્રસપાટીથી ઉંચાઈ સીલીગુડીમાં ૧૦૦ મી થી દાર્જીલીંગમાં ૨૨૦૦ મી સુધી છે. આ ગાડીને હજી પણ વરાળ એંજીન દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે. દાર્જીંલીંગના મેલ માટે આધુનીક ડીઝલ એંજીન વપરાય છે.
ઇ. સ. ૧૯૯૯થી આ ટ્રેનને યુનેસ્કો દ્વારા વિશ્વ ધરોહર સ્થળ ઘોષિત કરાઈ છે. ઇ. સ. ૨૦૦૫માં આમાં નીલગિરિ પર્વતીય રેલ્વ્ને પણ ઉમેરવામાં આવી.
ઇતિહાસ
ઇ. સ. ૧૮૭૮માં કોલકત્તા અને સીલેગુડીને સ્ટાંડર્ડ ગેજ દ્વારા જોડવામાં આવી હતી. તે સમયે હિમાલયની તળેટીમાં આવેલ સીલીગુડી થી દાર્જીલીંગ સુધી ગાડાંવાટ હતી જેને હજી પણ હીલ કાર્ટ રોડ કહે છે તેના પર ટોંગા સેવા ચાલતી હતી. ફ્રેંકલીન પ્રેસ્ટેજ, નામના an agent of ઈસ્ટર્ન બેંગાલ રેલ્વે કંપનીના એક એજંટે સીલીગુડી અને દાર્જીલીંગ વચ્ચે વરાળ ચલિત ટ્રામ વે નો પ્રસ્તાવ સરકાર સમક્ષ મુક્યો. આ પ્રસ્તાવને બંગાળના લેયુટંટ ગવર્નર એશ્લી ઈડનના પ્રમુખસ્થાને નિમાયેલી કમિટીની સકારાત્મક મંજૂરી મળતા ૧૮૭૯માં આ પ્રસ્તાવ મંજૂર થયો. અને તેનું બાંધકામ તે જ વર્ષે ચાલુ થયું.
ગીલેંડર્સ આર્બુથનોટ એન્ડ કું. એ આ રેલ્વેનું બાંધકામ કર્યું. સીલીગુડી થી કુર્સેયોંગ વચ્ચે રેલ્વે ૨૩ ઓગસ્ટ ૧૮૮૦માં શરૂ કરાઈ, જ્યારે દાર્જીલીંગ સુધીની રેલ્વે લાઈનની સત્તાવાર શરુઆત ૪ જુલાઈ ૧૮૮૧માં થઈ. આ રેલ્વેનો ઢોળાવ સરળ કરવના હેતુથી ઘણા ઈજનેરી ફેરેફાર કરવામાં આવ્યાં. ઘણી કુદરતી આફતો જેમકે  ૧૮૯૭નો ધરતીકંપ અને ૧૮૯૯ના વાવાઝોડાં છતાં ડી એચ આર એ વિસ્તારનું કામ ચાલુ રાખ્યું પ્રવાસી અને સામાન ની હેરફેર વધતી ગઈ. હીલ કાર્ટ રોડ પ્ર બસ સેવા ચલુ થવાથી ડી એચ આર ને સ્પર્ધાનો સામનો કરવો પડ્યો વળી તે દાર્જીલીંગ પહોંચવા માટે બસ દ્વારા ઓછોસમય લાગતો હતો. બીજા વિશ્વ યુદ્ધના સમયે ડી એચ આર એ ઘુમ અને દાર્જીલીંગના આસપાસના ક્ષેત્રમાં સૈન્ય અને તેમની રસદના સ્થાનાંતરણમાં મહત્ત્વનો ભાગ ભજવ્યો.
સ્વતંત્રતા પછી આ રેલ્વેને ભારતીય રેલ્વે સાથે ભેળવી દેવામાં આવી. ૧૮૫૮માં તે ઉત્તરપશ્ચિમ સીમાવર્તી રેલ્વેનો ભાગ બની ગઈ. ૧૯૬૨માં, આ રેલ્વેની લંબાઈમાં સીલીગુડીની ૪ માઈલ વિસ્તારવામાં આવી જેથી તે ન્યૂ જલપાઈગુડી વધી ત્યાંની બ્રોડગેજને મળી શકે. ૧૯૮૮ અને ૧૯૮૯ની ગોરખાલેંડ ચળવળ સમયે આ રેલ્વે ૧૮ મહિના સુધી બંધ રહી.. યુનેસ્કો દ્વારા ૧૯૯૯માં આ રેલ્વે વિશ્વ ધરોહર સ્થળનું માન મેળવનાર આ વિશ્વની બીજી રેલ્વે બની ગઈ. ઓસ્ટ્રીયાની સેમેરીંગ રેલ્વે ૧૯૯૮માં સૌ પ્રથમ વિશ્વ ધરોહર રેલ્વે જાહેર થઈ.
માર્ગ
રંગટોંગ ની ઉપર અમુક અંતરે પાણીનો ટાંકો છે. પાણી પુરવઠા અને અન્ય ટાકીઓ સંદર્ભના અંતર અનુસાર સ્ટેશન કરતાં પાણી ના ટાંકા માટે આ સ્થળ વધુ યોગ્ય હતું.
૧૯૪૨માં જ્યારે લુપ નં ૨ હટાવવામાં આવ્યો, ફરીથી પુર દ્વારા થયેલ નુકશાનને લીધે, નવું ઉલટ માર્ગ, નં. ૧, ને ઉમેરવામાં આવ્યો, જે સૌથી લાંબો ઉલટાંતરનો બન્યો.
લુપ ક્ર. ૩ ચુના ભટ્ટીમાં છે. આ હવે સૌથી નીચો ગાળો છે.
ઉલટ માર્ગ ક્ર ૨ અને ૩ ચુનાભટ્ટી અને તીન ધારિયા વચ્ચે આવેલા છે.
લુપ ક્ર. ૪ ને એગોની પોઈંટ નામ આપવામાં આવ્યું છે. આ ફાંસાના આકારમાં એક અત્યંત નાના વળાંક પર આવેલ છે.
ઉલટમાર્ગ ક્ર ૬ આ ચઢાણનો છેલ્લો ઉલટમાર્ગ છે.
કુર્સીયોંગ સ્ટેશન ઉપર, રેલ્વે બજારમાંથી પસાર થાય છે. એક વ્યસ્ત રસ્તાપર દુકાનો અને બજાર વચ્ચે થી ટ્રેઅન નીકળી જાય છે.
બતાસીયા લુપ
દાર્જીલીંગ રેલ્વેનો અંતિમ છેડો દાર્જીલીંગ બજારમાં ફક્ત માલ ગાડીનો માર્ગ આવેલો છે, જે બજારના રસ્તા અને નાની ઈમારતો નીચે ખોવાઈ જાય છે.
એંજીન
હાલમાં ઉપયોગમાં લેવાતા દરેક વરાળ એંજીન બી વર્ગના છે જેમને ૧૮૮૯ થી ૧૯૨૫ વચ્ચે બનાવવામાં આવ્યાં. આવા કુલ ૩૪ એંજીન હતાં પણ ૨૦૦૫માં તેમાંના માત્ર ૧૨ રહ્યાં.
ક્ર.૭૮૭ નું તેલ ત્રાટકમાં રૂપાંતરણ કરાયું. શરૂઆતમાં આને નિલગીરી પર્વતીય રેલ્વે ના એંજીન ક્ર ૩૭૩૯૫ જે પ્રણાલી અપ્ર ચાલે છે તે અનુસાર નિયોજીત કરાયું એંજીનના ઓયલ બર્નર ને બાળવા અને વિધ્યુત ચલિત ફીડ પંપ ને ચલાવવા દીઝલ ચલિત વિદ્યુત જનિત્ર બેસાડવામાં આવ્યું અને બ્રેકીંગ સીસ્ટમ ને શક્તિ આપવા, ડીઝલ ચલિત કંપ્રેસર બેસાડવામાં આવ્યું. વધારામાં આ એંજીનમાં ફીડવોટર હીટર બેસાડાયું. આને લીધે એંજીનના દેખાવમાં જળમૂળથી બદલાવ આવ્યો.
માર્ચ ૨૦૦૧માં, 'જોય ટ્રેન'નામક પર્વતીય પ્રવાસ માટે ક્ર.૭૯૪ એંજીનને માથેરાન પ્રવતીય રેલ્વે માં ખસેડાયું. પણ મે ૨૦૦૨ સુધી તે સેવામાં ન લઈ શકાયું.
ડી એચ આર નું એક માત્ર વરાળ એંજીન નં ૭૭૮ (મૂળ ૧૯) ભારત બહાર ગયું. એક બ્રિટીશ ઉત્સાહી ભાઈએ તે ખરીદી તેને ફરી કાર્યરત સ્થિતિમાં લાવ્યું. અત્યારે તે ઓક્સફોર્ડ શાયર ની એક નિજી રેલ્વે પર ચાલે છે અને તે ફીસ્ટીનીઓગ રેલ્વે પર ચાલ્યું છે.
બે ડીઝલ એંજીન નેં ૬૦૪ અને ૬૦૫ અત્યારે ઉપયોગમાં છે. આ બનેં ભારતીય એનએમ ડી ૬ શ્રેણી ના છે. આ બનેં માથેરાન પર્વતીય રેલ્વે માટે બનાવાયા હતાંઅને ત્યાં પહોંચાડેલા ચાર એંજીન જેવા જ દેખાય છે.
૧૯૧૦માં આ રેલ્વી ત્રીજું ગેર્રૅટ એંજીન ખરીદ્યું જે ડી વર્ગનું 0-4-0+0-4-0 એંજીન હતું.
સંસ્કૃતિમાં
આ ક્ષેત્રમાં આવતાં પ્રવાસીઓ દ્વારા આ રેલ્વેને પ્રેમ અને ઉત્સુકતાથી જોવાય છે, અને અર્લ ઓફ રોનાલ્ડશે એ ૧૯૨૦માં આ યાત્રા કરી તેનું વર્ણન કર્યું.
અમુક બોલીવુડ ફેલ્મોમાં આ રેલ્વે દેખાય છે. ખાસ કરીને પ્રખ્યાત ગીત મેરે સપનો કી રાની આરાધના જ્યાં નાયક રાજેશ ખન્ના નાયિકા શર્મિલા ટાગોરને રિઝવવા પ્રયત્ન કરે છે જે આ ટ્રેનમાં પ્રવાસ કરે છે અન્ય નોંધનીય ફીલ્મો ઝુમરુ, પરિણીતા અને રાજુ બન ગયા જેંટલમેન છે. ધ દાર્જીલીંગ લિમિટેડ, વેસ એન્ડર્સન દ્વારા દિગ્દદર્શિત, જે ત્રણ ભાઈઓના લાંબા પ્રવાસનું વર્ણન કરે છે.
કીર્તિ મંદિર
કિર્તિ મંદિરનો સંદર્ભ નીચે પ્રમાણે હોઇ શકે છે:
ધવલીદોડ
ધવલીદોડ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. આ ગામ આહવાથી નવાપુર જતા માર્ગ પર આવેલું છે. અહીં પ્રાથમિક શાળા તેમ જ આંગણવાડીની સગવડ ઉપલબ્ધ છે. ધવલીદોડ ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે.
શ્રેણી:આહવા તાલુકો
ખીમાણી સણોસરા (તા. કાલાવડ)
ખીમાણી (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
કીર્તિ મંદિર, પોરબંદર
કિર્તિ મંદિર એ મહાત્મા ગાંધી અને કસ્તુરબાની સ્મૃતિમાં, ભારતનાં ગુજરાત રાજ્યમાં પોરબંદર શહેરમાં, બંધાયેલું સ્મૃતિ મંદિર છે.
પશ્ચાદ્ભૂમિકા
૨ ઓક્ટોબર ૧૮૬૯નાં રોજ મહાત્મા ગાંધી જ્યાં જનમ્યા તે ગાંધી કુટુંબનાં બાપદાદાઓનાં આ ઘરની લગોલગ ’કિર્તિ મંદિર’ આવેલું છે. વર્ષ ૧૯૪૪માં જ્યારે બ્રિટિશ સરકાર દ્વારા અંતિમ વખત, નજરકેદમાં રહેલા ગાંધીજીને, આગાખાન મહેલમાંથી, મુક્ત કરાયા ત્યારે પોરબંદરની સ્થાનિક જનતાએ ગાંધીજીનાં જન્મ સ્થાન પર એક આદર્શ સ્મૃતિસ્થળ રચવાનો નિર્ણય કર્યો. At that time, organization of the project was accomplished by the intensive efforts of the easrtwhile Maharaja of Porbandar, H.H. Maharana Shri Natavarsinhji, and Raj Ratna Shri Nanjibhai Kalidas Mehta and his wife, Smt. Santokbehn Mehta. Before the foundation of the Kirti Mandir was started, the adjacent ancestral house was purchased from those members of the Gandhian family who were living in it. Mahatmaji himself, on his own part had given his consent to Nanjibhai in writing, with legal documents for the sale of the whole building. He had signed with his own hand the registration papers, which are displayed at a museum room in Kirti Mandir Complex. The ancestral house, as such, now forms a part of Kriti Mandir complex.
ઇતિહાસ
The original three storied house is built like a Haveli, purchased by the great grand father of Mahatmaji, Shri Harjivan Raidas Gandhi, some two hundred years before, in the seventeenth century, from a local woman and the upper stories were added over the years. It was this house where Gandhiji's father Karamchand, uncle, Tulsidas and grandfather Uttamchand lived, who had all been Prime Ministers (Dewan) to the Jethwa Rajput rulers of the princely state of Porbandar. The foundation stone of modern structure and attractive Kirti Mandir was laid in 1947 during the lifetime of Gandhiji by Shree Darbar Gopaldas Desai. The whole credit of constructing this national memorial of Mahatma Gandhiji goes to the famous industrialist, Nanjibahi Kalidas Mehta, who not only initiated the idea to build a memorial but also donated the whole money purchase the ancestral house and also to build new complex called Kirti Mandir.
The memorial was completed in 1950, by which time Gandhiji was no more. The memorial was named Kirti Mandir and then Home Minister, Sardar Vallabhbhai Patel inaugurated and declared open this place for public on May 27, 1950. Afterwards this beautiful memorial was handed over to the Central Government of India.
The height of the temple is of 79 feet symbolizes the 79 years of lifespan of Gandhiji. The monument Kirti Mandir is symbol of religious integration of six religions, the architectural elements of Hindu, Buddhist, Jain, Parsi temple, Church and Mosque are symbolized at Kirti Mandir integrate, which symbolize Gandhiji’s respect towards all religion.
The whole the architecture of the Kirti Mandir was done by Shri Prushottambhai Mistry, a resident of Porbandar. He completed construction within two years of time limit by working for days and night himself.
હાલની સ્મૃતિઓ
There are life size oil paintings of Mahatma Gandhi and Kasturba kept side by side in the centre of Kirti Mandir. Gandhiji wanted that he should not be made a God and so, keeping his wishes, floral garlands are not used. The auspicious words, ‘The Truth’ and ‘Non-violence’, symbolizing his life and preachings are placed near their feet.
On the right side there are two rooms as the memorials of Shri Maganlal Gandhi and Shri Mahadev Desai, and the room on the left hand side is meant for the exhibition of the museum. These three rooms contain articles of khadibhandar, things of handi-craft, the centre is for the sale of books, the office-room and the reception hall. Kasturba-Mahila Library situated in the Kirtimandir is an international institution.
The Kirti Mandir is the main tourist attraction of the town. As well, many foreign dignitaries and Indian politicians visit Kirti Mandir, which houses the ancestral house and birth place of Mohandas Karamchand Gandhi. The place where Gandhiji was born is marked with a Swastika for identification.
સંદર્ભો
શ્રેણી:પોરબંદર જિલ્લો શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી શ્રેણી:સ્મારક સંસ્થા શ્રેણી:ઐતિહાસિક સ્થળો
હરીયાળ
હરીયાળ અથવા હરીયલ, જેને અંગ્રેજીમાં યલ્લો-ફુટ્ડ્ ગ્રીન-પીજન (Yellow-footed green pigeon) અને વૈજ્ઞાનીક નામે જેને ટ્રેરોન ફોએનિકોપ્ટેરા (Treron phoenicoptera) તરીકે ઓળખાય છે તે ગુજરાત રાજ્યના વનરાજી ધરાવતા વિસ્તારોમાં જોવા મળતું કપોત કુળનું મુખ્યત્વે લીલા રંગનું એક સામાન્ય પક્ષી છે. આ પક્ષીમાં નર અને માદા પક્ષીના રંગોમાં બહુ ઓછો તફાવત હોય છે. તે ભારતના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનું રાજ્ય-પક્ષી છે. અને મરાઠીમાં પણ એને હરીયલ તરીકે જ ઓળખવામાં આવે છે. આ પક્ષીનો મુખ્ય ખોરાક ફળો અને ખાસ કરીને અંજીર કુળના વૃક્ષોના ફળો છે. વહેલી સવારે આ પક્ષીઓ મોટેભાગે ઘટાદાર વૃક્ષોની ટોચ પર તડકાનો આનંદ લેતા જોવા મળે છે.
વસવાટ
સાસણ-ગીર જેવા ગુજરાતનાં જંગલોમાં તે આસાનીથી જોવા મળી જાય છે. જો પૂરતી વનરાજી મળે તો શહેરમાં પણ રહેવામાં આ પક્ષીને વાંધો આવતો નથી. મુંબઇમાં બોરીવલી નેશનલ પાર્ક અને અમદાવાદમાં હિરાવાડી, મેમ્કો, નરોડા, કઠવાડા, આઇઆઇએમ, અટીરા, ગુજરાત યુનિવર્સીટી, થલતેજ ટેકરા, ગુલબાઇ ટેકરા, જોધપુર ટેકરા, બોપલ વગેરે વિસ્તારોમાં આ પક્ષી જોવા મળે છે.
લવિંગ
લવિંગ એ મિર્ટેસી કુળના સાયઝિજીયમ એરોમેટિકમ (વૈજ્ઞાનિક નામ: Syzygium aromaticum) નામના સુગંધી વૃક્ષની સુકાવેલી કળીઓ છે. લવિંગ ઇન્ડોનેશિયાના માલુકુ દ્વિપના વતની છે. સાંપ્રત સમયમાં ઇન્ડોનેશિયા, ભારત, મડાગાસ્કર, ઝાંઝીબાર, પાકિસ્તાન અને શ્રીલંકામાં તેની ખેતી કરવામાં આવે છે. લવિંગ મોઢાના કોષ પર કામચલાઉ મુઢતા ઉત્પન્ન કરે છે.
લવિંગનું વૃક્ષ એક સદાહરિત વૃક્ષ છે. તે ૮-૧૨ મીટર જેટલું ઊંચું વધે છે. આના પાન મોટાં હોય છે અને ફૂલો sanguine હોય છે જે ડાળીને છેવાડે ગુચ્છામાં ઊગે છે. આની કળીઓ શરૂઆતમાં ફિક્કા રંગની હોય છે વખત જતાં તે લીલા રંગની બને છે, ત્યાર બાદ તે ઘેરો રાતો રંગ પકડે છે અને તેને ઝાડ પરથી ઉતારી લેવાય છે. જ્યારે કળીની લંબાઈ ૧.૫ થી ૨ સેમી જેવડી થાય છે ત્યારે લવિંગને ઊતારવામાં આવે છે. આની દાંડીને છેવાડે ચાર બાજુએ લંબાતા વજ્રપત્ર હોય છે અને ચાર ખુલ્યા વગરની પાંખડી હોય છે જે કેંદ્રમાં મોટા દાણા સ્વરૂપે હોય છે.
નામ વ્યૂત્પત્તિ
લવિંગનું શાસ્ત્રીય નામ સાયઝિજીયમ એરોમેટિકમ છે. તે મિર્ટેસી કુળના ઉપકુળ મિર્ટોઇડીમાં આવેલી સાયઝિજીયમ પ્રજાતિમાં સ્થાન પામે છે. તેનું વર્ગીકરણ દ્વિદળી વનસ્પતિના મિર્ટેલ્સ ગોત્રમાં કરવામાં આવે છે. લવિંગ સપુષ્પી વનસ્પતિ છે જે મેગ્નોલિયોફાયટા વર્ગમાં આવેલું છે.
વપરાશ
પ્રાયઃ એશિયાઈ, આફ્રિકી અને મધ્ય પૂર્વની માંસાહારી વાનગીમાં માંસમાં સ્વાદ ઉમેરવા લવિંગ વપરાય છે. મીઠાઈ બનાવવામાં પણ લવિંગ વપરાય છે. આ સિવાય તેને સફરજન, પેર કે ર્‌હુબાર્બ સાથે પણ ખવાય છે.
મેક્સિકન રસોઈમાં લવિંગને ક્લેવોસ ડી ઓલોર કહે છે અને તેને જીરા અને તજ સાથે વાપરવામાં આવે છે.
લવિંગમાં ૮૫% ભાગ યુજેનોલ નામના તત્ત્વનો બનેલો હોય છે. લવિંગના તીખા સ્વાદ માટે આ તત્ત્વ જવાબદાર છે. લવિંગ એક આકરો મસાલો હોવાથી તે રસોઈમાં અલ્પ માત્રામાં વપરાય છે. આ મસાલાનો સ્વાદ જીરું, વેનિલા, લાલ વાઈન અને બેસીલ સાથે મેળ પાડે છે. તે સિવાય તે કાંદા, સાઈટ્રસ છાલો, બાદિયાન કે કાળામરી સાથે પણ સ્વાદિષ્ટ જોડી બનાવે છે.
અન્ય ઉપયોગો
ઈંડોનેશિયામાં ક્રેટેક નામની સિગારેટ બનાવવા માટે લવિંગ વાપરવામાં આવે છે. સમગ્ર યુરોપ, અમેરિકા અને એશિયામાં ક્રેટેકનું સેવન કરવામાં આવે છે. ૨૦૦૯માં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં લવિંગ સિગરેટ અને અન્ય ફળોની સોડમ ધરાવતી સિગારેટ પર પાબંદી મૂકવામાં આવી હતી. લવિંગ ધરાવતી સિગારેટને અમેરિકામાં સિગાર કહેવામાં આવે છે.
પારંપારિક વૈદકીય ઉપયોગ
ભારતીય આર્યુર્વેદ, ચીની વૈદક શાસ્ત્ર, પશ્ચાત્ય ઔષધિ અને દંતશાસ્ત્રમાં લવિંઅના તેલનો ઉપયોગ દાંતના દર્દ વખતે પીડા શામક તરીકે કરવામાં આવે છે. લવિંગનો ઉપયોગ પેટમાં હાયડ્રોક્લોરિક એસિડનું પ્રમાણ વધારીને વાતહારક તરીકે પણ કરવામાં આવે છે. આ સિવાય તેનો ઉપયોગ પેરિસ્ટેલાસિસ (આંતરડાના કે અન્ન નળીના મોજા જેવાં હલનચલન) ના ઈલાજ માટે પણ કરાય છે. લવિંગને પ્રાકૃતિક પરોપજીવી (દા.ત કૃમિ) નાશક પણ કહે છે. આના તેલનો ઉપયોગ સુગંધ ચિકિત્સામાં (આરોમાથેરેપી)માં ઉષ્માની જરાર હોય ત્યારે કરવામાં આવે છે, ખાસ કરીને પાચન સંબંધી ફરિયાદો માટે. જઠર કે ઉદર પર તેને લગાડતા તે પાચન માર્ગને ઉષ્મા આપતું હોવાનું માનવામાં આવે છે. સડેલા દાંતની બખોલમાં લવિંગનું તેલ લગાડતા પીડામાં રાહત મળે છે.
ચીની વૈદકશાસ્ત્ર લવિંગને તીખું, ઉષ્ણ અને સુગંધી ગણે છે. તેઓ લવિંગને મૂત્રપિંડ, બરોળ, પેટમાં પ્રવેશ કરનાર માને છે. તે મધ્ય પેટને નીચે તરફ ગરમ કરે છે. તે હેડકી મટાડનાર અને મૂત્રપિંડને સંરક્ષણ આપનર મનાય છે.
શરીરની અંદર વાપરવા લવિંગને ચા તરીકે લઈ શકાય છે. નબળા સ્નાયુ ( હાયપોટોનિયા) ના ઈલાજ માટે અથવા સ્નાયુઓની સખતાઈ ( સ્ક્લેરોસીસ)ના ઈલાજ માટે  તેને શરીર પર ચોપડી શકાય છે. તિબેટિયન વૈદકમાં પણ લવિંગનો ઉપયોગ જોવા મળે છે. અમુક લોકો પિત્ત પ્રકૃતિમાં આંતરિક ઈલાજ માટે લવિંગનો ઉપયોગ મર્યાદિત પ્રમણમાં કરવા સૂચવવામાં આવે છે.
આધુનિક યોગમાં વૈદકીય અને ઔષધિય ઉપયોગ
ઐતિહાસિક રીતે લવિંગનો ઉપયોગ્ અદાંતન દર્દ ઉપર કરાતો આવ્યો છે, પરંતુ યુ. એસ. ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશ (એફ. ડી. એ.)ને અસરકારકતાના માપનમાં લવિંગના યુજેનોલ તત્ત્વને નીચે ઉતાર્યો છે. એફ. ડી. એ. અનુસાર યુજીનોલને અસરકારક દંતપીડા શામક સાબિત કરી શકાય એવા ચોક્કસ પુરાવા નથી. આમ તો ત્વચા પર લવિંગનું તેલ વાપ્રવું સલામત છે પણ તેનો વારંવાર અને દીર્ધકાલિન વપરાશ પેઢા, દાંતમાંનું દળ, મ્યુકોસ અને ત્વચાને નુકશાન કરી શકે છે.
તાવ ઓછો કરવા, મચ્છરો દૂર ભગાવવા અને શીધ્રપતન પતન પર લવિંગની અસરકારકતાના અભ્યાસ કોઈ નિર્ણયાત્મક અસર સાબિત કરી નથી શક્યા. લવિંગ શરીરમાં શર્કરાનું પ્રમાણ ઘટાડે છે.
લવિંગના અમુક તત્ત્વો હર્પિવાયર વિરોધી ગુણધર્મો ધરાવે છે.
લવિંગની કળીઓ પ્રતિઓક્સિકારક (એન્ટી ઓક્સિડેન્ટ) ગુણધર્મો ધરાવે છે.
માછલીઓને ચેતનાશૂન્ય કરવા લવિંગનું તેલ વપરાય છે. લવિંગના તેલનું લાંબાગાળાનું સેવન (૪૦૦ મિગ્રા/લિ) માનવ (ઈચ્છા)મૃત્યુનું કારણ બની શકે છે.
આ સાથે સથે લવિંગ અમુક દંતમંજન કે ટૂથપેસ્ટ બનવવામાં, રેચક ગોળીઓ બનાવવામાં અને ક્લોવકેની નામના મોઢા માટેની સ્થાનીય ચેતના શૂન્ય કરવાની દવા બનાવવામાં વપરાય છે. દાંતમાં હંગામી પૂરક બનાવવા પ્રાયઃ લવિંગનું તેલ (યુજેનોલ) ને ઝિંક ઓક્સાઈડને મિશ્ર કરવામાં આવે છે.
લવિંગના વિવિધ રૂપો
લવિંગની કળીઓ:આ ડાળી જેવી દેખાતી લવિંગની કળીઓ હોય છે. જેમાં સામસામે શાખા વિકસે છે. બહરથી રતે રંગે કથ્થૈ રંગની અને ખરબચડી સૂકી સપાટી ધરાવે છે.
માદા લવિંગ(એન્થોફીલી - Anthophylli): આ લવિંગના પાકેલા ફળો હોય છે. તે નાનકડા, લંબગોળ, એકબીજી ફળો હોય છે. તે દેખાવે ઉંદરની પોલદી જેવી દેખાય છે.
લવિંગનો કૂચો: તેલ લ્કાધી લીધા પછી વધેલ લવિંગનો કૂચો. આમાં ત્લ નથી હોતું અને વધુ ઘેરા રંગનો હોય છે.
ઈતિહાસ
હજી આધુનિક સમય પહેલાં સુધી લવિંગ માત્ર માલુકુ દ્વીપ સમુહમાં ઉગતાં હતાં. (જેમાં બેજન, મકીયન, મોતી, તેર્નેટ અએ ટાઈડોર દ્વિપ શામિલ છે.) વિશ્વમાં "અફો" નામનું લવિંગનું સૌથી વૃક્ષ ટેર્નેટ દ્વિપમાં હોવાનું મનાય છે તે ૩૫૦ થી ૪૦૦ વર્ષ જૂનું હોવાનો અંદાજ છે. આ વૃક્ષના બીજ પીવેરી નામના ફ્રેમ્ચ વ્યક્તિએ ચોર્યા હતાં ત્યાંથી તે તેને ફ્રાંસ લઈ ગયો અને ત્યઆમ્થી ઝાંઝીબાર. આજે ઝાં<ઝીબાર વિશ્વનો પ્રથમ ક્રમાંકનો લવિંગ ઉત્પાદક છે.
લવિંગ માલુકુ દ્વિપ સમૂહ બહાર ઉગતા થયા તે પહેલાં તેનો વ્યાપાર તેલની જેમ થતો હતો અને તેના નિકાસ પર બળજબરીથી પ્રતિબંધ લદાયેલો હતો. ૧૭મી સદીમાં ડચ ઈસ્ટ ઈંડિયા કંપનીએ મસાલાના વ્યાપારમાં એકહથ્થુ સત્તા મેળવી હતી. જાયફળની જેમ તેઓ લવિંગનો પણ ઈજારો મેળવવા ઈચ્છતા હતા. જોકે જાયફળનું ઉત્પાદન એકજ દ્વિપ પુરતું સિમિત હતું અને લવિંગ વિવિધ દ્વિપ સમુહ પર ઉગતા હતાં આને કારણે કંપની દ્વારા તેના પર નિયંત્રણ મુશ્કેલ હતું.
હાન કુળના ચીની રાજાઓ સાથે વાતચીત કરનાર વ્યક્તિને લવિંગ પાવી પડતી જેથી તેમની શ્વાસમાં બદબો ન આવે. . મધ્યયુગમાં હિંદી મહાસાગરમામ્ મુસ્લીમ વ્યાપારીઓ વારા લવિંગનો વેપાર કરવામાં આવતો. ઈબ્ન બતુતા અને એકહાજાર અને એક રાતના નાવિક સિંદબાદ પણ લવિંગનો વેપાર કરતો હોવાનો ઉલ્લેખ છે. સિરિયામાં પુરાતત્ત્વવીદોને ઈ.પૂ.૧૭૨૧ની આસપાસના કાળના માટીના વાસણોમાં લવિંગ મળ્યા છે.
સક્રીય તત્ત્વો
યુજેનોલનો ૭૨-૯૦% સુધીનો હાગ લવિંગના સુગંધી તેલનો બનેલો હોય છે. આ તત્ત્વજ લવિંગના સ્વાદ અને સોડમ માટે જવાબદાર છે. આ સિવાય તેલના અન્ય સુગંધી તેલો છે : એસિટાઈલ યુજેનોલ (acetyl eugenol), બીટા- કેરિફીલીન અને વેનીલીન (beta-caryophyllene and vanillin), ક્રૅતેગોલીક એસિડ(crategolic acid), બાઈ ક્રોનીન જેવા ટેનીન (bicornin), ગેલોટેનીક એસિડ (gallotannic acid),મિથાઈલ સેલીસાયલેટ(methyl salicylate) (દર્દનિવારક) વગેરે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:તેજાના
પહલગામ
પહલગામ (ઉર્દૂ: پہلگام, હિન્દી: पहलगाम) ભારતના ઉત્તરીય રાજ્ય જમ્મુ અને કાશ્મીર ના અનંતનાગ જિલ્લા માં આવેલું એક નોટીફાઈડ એરિયા કમિટી (વસ્તી ૧૦૦૦૦ થી ૨૦૦૦૦ વચ્ચે) છે. આ એક પ્રખ્યાત સ્થળ છે અને દર વર્ષે અહીં ઘણાં પ્રવાસીઓ આવે છે.
ભૂગોળ
પહલગામ  અક્ષાંસ રેખાંશ પર આવેલું છે. સરાસરી સમુદ્ર સપાટીથી અહીંની સરાસરી ઊંચાઈ ૨૭૪૦ મી છે.
વસ્તી
૨૦૧૧ની ભારતની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે પહલગામની વસ્તી ૫૯૨૨ હતી. તેમાં ૬૫% પુરુષો અને ૪૪% સ્ત્રીઓ હતી. અહીં ની સરાસરે સાક્ષરતા ૩૫% હતી જે રાષ્ટ્રીય સરાસરી ૫૯.૫% કરતાં ઓછી હતી. ૪૯% પુરુષો અને ૧૭% સ્ત્રીઓ અહીં સાક્ષર હતી. ૧૪% વસ્તી ૬ વર્ષથી નીચેની ઉમર નાની હતી.
પ્રવાસી આકર્ષણ
પહલગામ (ભરવાડોનું ગામ) ખૂબ સુંદર પ્રાકૃતિક દ્રશ્યો ધરાવે છે. અહીં પ્રવાસી કોઈ હોટેલમાં માત્ર આરામ કરી શકે છે અથવા આસપાસની ઘણી ટેકરીઓમાં કોઈ એક પર આરોહણ કરી શકે છે જેમાં લીદ્દેરવાત, કોલોહોઈ હિમનદી કે સોમાંગ શામિલ છે. અહીં શિયાળાના સમય દરમ્યાન સ્નો સ્કીઈંગ કરી શકાય છે (ડિસેમ્બરથી માર્ચના પ્રથમ અઠવાડીયા સુધી). પહલગામમાં રહેવા માટે જમ્મુ કાશ્મીર પર્યટન નિગમ ખૂબ સસ્તા દરે કોટેજ આપે છે.
હિંદુઓનું પવિત્રધામ ગણાતી અમરનાથ ગુફા જવા માટે આ એક પ્રવેશ સ્થળ છે.
કોલાહોઈ હિમનદી
કોલોહોઈ હિમનદી, એ કોલોહોઈ પર્વતની નીછે લીડ્ડર ખીણની ઉપર તરફ આવેલી છે જે અત્યારે લટકતી હિમનદી છે. આ નદી વૈશ્વીક ગરમી, એશિયાઈ કથ્થઈ વાદળ અને પર્યાવરણીય જળશાસ્ત્ર ને લાગતા સ્થાનીય પર્યાવરણીય કારકોને કારણે આ હિમનદી લટકતી હિમનદી બની ગઈ છે. ૨૦૦૮માં જવાહર પર્વતારોહણ સંસ્થાના પર્વતારોહકોના હિસાબે ૧૯૮૫ના મુકાબલે આ હિમનદી અડધી થઈ ગઈ છે. આ હિમનદી અભ્યાસ માટે સલામત નથી કેમકે તે ઘણે ઠેકાણે પોલી થઈ ગઈ છે આ પોલાણ ઘણે સ્થળે ૨૦૦ ફૂટ ઊંડું છે. હિમ ક્ષેત્રની બંને તરફ હિમ તૂટવાના કડાકા સાંભળી શકાય છે જે દર્શાવે છે કે ક્યારે પણ તે ધરાશાયી થઇ શકે છે. સલામતી પૂર્વક આસ્થળેને નીહાળવાનો વિકલ્પ છે કે તમે જમણી તરફથી જાઓ. આ બાજુએથી આવતા ઓછા પથ્થરીય ક્ષેત્રો આવે છે, અને રસ્તામાં ક્યરેક બકરી/ઘોડા/ઢોર આદિ છરાવતાં ભરવાડ મળી જાય છે જેમની પાસે થોડું ચીઝ કે કાશ્મીરી ચા મેળવી શકાય છે. લીડ્ડર ખીણ માર્ગે કોલહોઈ પહોંચતા તમને પશ્ચિમ હિમાલયના સૌથી કપરા ભૂપૃષ્ઠનો સામનો કરવો પડે છે પણ પ્રાકૃતિક દ્રશ્ય શ્વાસ થંભાવનારું સુંદર છે.
પ્રાણી સૃષ્ટિ
અહીંના ક્ષેત્રો માં જંગલી રીંછ આજે પણ જોવા મળે છે અને ગામડાના લોકો સતત તેનાથી સાવચેત રહે છે. સીમાપારથી ગેરકાયદેસર પ્રવેશ ને રોકવા અહીં ભારતીય સેના સતત ચોકી ફેરા પર રહે છે અને તે હંમેશા સાવચેતીની ઉચ્ચ સ્તરે હોય છે. સ્થાનીય લોકોને શસ્ત્રો ન લેવાનો આદેશ હોવાથી અહીંના રીંછ લુપ્ત પ્રાયઃ થવાથી બચ્યા છે. નદીમાં ટ્રાઉટ અને સ્થાનીય ફાર્મમાં પ્રાણીની આપૂરતી હોવાને કારણે તેમને ખોરાકની તંગી રહેતી નથી. અહીં વાનરો પણ સારી સંખ્યામાં જોવા મળે છે મોટા ભાગના વાંદરાઓ શાંત અને શરમાળ છે, પણ તક મળતા તે પર્યટકો અને કેમ્પના લોકોનું ખાવનું ચોરીને ભાગી જાય છે.
વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટી
અહીં વષંત દરમ્યાન અસંખ્ય ફૂલો ખીલી ઉઠે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી: ભારતના ગિરિમથકો
ભડકદ (તા. સોજિત્રા)
ભદકડ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સોજિત્રા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભદકડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સોજિત્રા તાલુકો શ્રેણી:ચરોતર
પથ્થર
પથ્થર એ પર્વતો અને જમીનમાંથી મળતો એક કઠોર પદાર્થ છે. મુખ્યત્વે તેનો ઉપયોગ આવાસ, ભવનો વગેરેના બાંધકામ માટે કરવામાં આવે છે. આ પદાર્થ માટે સંસ્કૃતમાં તેનો મૂળ શબ્દ પાષાણ છે.
વાજડી વાડ (તા. લોધિકા)
વાજડી વાડ (તા. લોધિકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લોધિકા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વાજડી વાડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:લોધિકા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
રેંટિયા બારસ
thumb|રેંટિયો કાંતતા ગાંધીજીનું ચિત્ર કે જેમાં લખ્યું છે કે, "જેલમાં મહાત્મા ગાંધી" અને "રેંટિયા અને સ્વદેશી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો" રેંટિયા બારસ એટલે કે ભાદરવા વદ બારસ એ ગુજરાતી પંચાંગ પ્રમાણે ઉજવાતો મહાત્મા ગાંધી નો જન્મદિવસ છે. ગાંધીજીનો જન્મ વિક્રમ સંવત ૧૯૨૫માં ભાદરવા વદ બારસના દિવસે ગુજરાતના પશ્ચિમ કિનારે આવેલા પોરબંદર શહેરમાં થયો હતો. રેંટિયો ભારતીય રાષ્ટ્રીય ચળવળ દરમિયાન ગાંધીજી દ્વારા સ્વદેશી અને શ્રમનું પ્રતિક બન્યો હતો. ઇસવીસન ૧૯૨૫માં ગાંધીજીએ લાખો ગરીબોને રોજગાર આપવા અને આત્મનિર્ભર બનાવવા માટે "અખિલ ભારતીય ચરખા સંઘ"ની સ્થાપના કરી હતી.
બારડોલી સ્વરાજ આશ્રમના નિરંજનાબેન કલાર્થીના જણાવ્યા અનુસાર, "બધા પોતાનો જન્મ દિવસ પોતાના માટે ઊજવતાં હોય છે પરંતુ બાપુએ પોતાના જન્મ દિવસ એટલે કે ભાદરવા વદ બારસને રેંટિયા દિવસ તરીકે ઉજવવાનું નક્કી કર્યું." તેઓ વધુમાં કહે છે કે, બાપુનો "મુખ્ય ઉદ્દેશ દરેક હાથોને કામ આપવાનો હતો. રેંટિયાથી રૂની પૂણી વણવીથી કાંતણ, વણાટકામ સુધીની પ્રવૃતિમાં અનેક લોકોને રોજગારી મળી રહે છે. જેને કારણે ગ્રામોદ્યોગ અને ગૃહઉદ્યોગને પણ પ્રોત્સાહન મળે છે."
સંદર્ભો
શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
ભાડિયા (મોવાડા) (તા. દ્વારકા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
જમનવાડા (તા.કોડીનાર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા કોડીનાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નારિયેળ, ઘઉં, મગફળી, તલ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આઝમ અને મુઆઝમ ખાનનો રોઝો
આઝમ અને મુઆઝમ ખાનનો રોઝો ગુજરાતના અમદાવાદ શહેરના વાસણા વિસ્તારમાં આવેલો મધ્યયુગીન રોઝો છે.
આ રોઝો ઇરાની ભાઇઓ આઝમ અને મુઆઝમ ખાનની કબરો પર બાંધવામાં આવ્યો હતો. તેઓ સરખેજ રોઝાના નિમાર્ણકર્તા હતા. આ રોઝાનું નિર્માણ ૧૪૫૭માં પકવેલી ઇંટો વડે દરિયા ખાનના રોઝાની માફક જ કરવામાં આવ્યું હતું. નજીકમાં આવેલો બગીચો અને મસ્જિદ હતા જે હવે અસ્તિત્વમાં નથી.
બાહ્ય કડી
શ્રેણી:અમદાવાદનાં જોવાલાયક સ્થળો શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
દઢાણા (તા. સમી)
દઢાણા (તા. સમી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સમી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દઢાણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સમી તાલુકો