cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
નીંગાળા નં.-૧ (તા. રાજુલા)
નીંગાળા નં.-૧ (તા. રાજુલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા રાજુલા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નીંગાળા નં.-૧ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:રાજુલા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ટિમ્બરવા
ટિમ્બરવા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના બારડોલી તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. ટિમ્બરવા ગામમાં હળપતિ તેમ જ પાટીદારોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, સૂરણ, પપૈયાં, કેરી તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:બારડોલી તાલુકો
ઊનપદેવ, શહાદા
thumb|ઊનપદેવ - ગરમ પાણીનો ઝરો thumb|ઊનપદેવ - ગરમ પાણીના ઝરા નજીક મંદિર ઊનપદેવ મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં શહાદા તાલુકા સ્થિત આવેલ દારા ગામ નજીક આવેલ છે. તે એક કાયમી કુદરતી ગરમ પાણીનો સ્ત્રોત છે.
માર્ગ-દર્શન
આ સ્થળ શહાદા થી ૨૫ કિલોમીટર, નાસિક થી ૨૪૦ કિલોમીટર, સુરત થી ૨૦૦ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલ છે. સૌથી નજીકનું રેલ્વે સ્ટેશન નંદરબાર છે, જે અહીં થી ૪૦ કિ. મી અને દોંડાઈચા, જે શહાદા થી ૩૫ કિ. મી. ના અંતરે આવેલ છે. જો કે અહીંથી મુંબઈ (૪૪૫ કિલોમીટર) જવા માટેનું રેલ્વે સ્ટેશન ધુલિયા (૯૦ કિલોમીટર) અથવા ચાલીસગાંવ (૧૪૫ કિલોમીટર) આવેલ છે. નજીકનું હવાઈમથક (એરપોર્ટ) ઔરંગાબાદ (૨૯૦ કિલોમીટર) છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો શ્રેણી:નંદરબાર જિલ્લો
ગુણેથા
ગુણેથા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પૂર્વપટ્ટીમાં આવેલા નર્મદા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ગરૂડેશ્વર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. ગુણેથા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
શ્રેણી:ગરૂડેશ્વર તાલુકો
તાલેગંજ (તા. લાખણી)
તાલેગંજ (તા. લાખણી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  લાખણી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. તાલેગંજ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:લાખણી તાલુકો
ફાગણ વદ ૮
ફાગણ વદ ૮ ને ગુજરાતી માં ફાગણ વદ અષ્ટમી કે ફાગણ વદ આઠમ કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના પાંચમાં મહિનાનો ત્રેવીસમો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના બારમાં મહિનાનો ત્રેવીસમો દિવસ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પંચાંગ શ્રેણી:સમય
ખડોસણ (તા. ભાભર)
ખડોસણ (તા. ભાભર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાભર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખડોસણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભાભર તાલુકો
થોરપાડા
ઠોરપાડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકાનું ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. ઠોરપાડા ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:આહવા તાલુકો
તોષ, હિમાચલ પ્રદેશ
તોષ ગામ ભારત દેશના હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યમાં કુલુ જિલ્લા માં આવેલ છે. પાર્વતી ખીણમાં કસોલ ગામ નજીક પર્વતોથી ઘેરાયેલું આ ગામ દરિયાઈ સપાટી થી 2400 m જેટલી ઉંચાઈ ધરાવતી એક ટેકરી પર આવેલ છે. પાર્વતી ખીણ સાથે જોડાયેલી તોષ ખીણમાંથી તોષ નદી વહે છે, જે ગામની ઉપરવાસમાં આવેલા તોષ હિમનદી (ગ્લેસિયર) ખાતેથી નીકળે છે, જે અંતે પાર્વતી નદી ને મળી જાય છે. આ હિમનદીની આસપાસ પાપાસુરા, વ્હાઇટ સેઇલ, અંગદુરી, પિન્નાક્લ તથા દેવચાન શિખરો આવેલ છે. આ ગામ સુધી પહોંચવા માટે ભૂંટર થી કસોલ માટે જતી બસ પકડીને કસોલ સુધી જવાય છે અને ત્યાંથી સવા કલાક કારમાં બેસી મનિકરણ અને બારશેની ગામ પસાર કરી, ત્યાંથી એક કલાક જેટલા સમય માટે ચઢાણ કરી પહોંચી શકાય છે. આ ગામને એક પરંપરાગત ગામમાં થી હિપ્પી વસાહતમાં ફેરવાયેલા ગામ તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે.
વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિ
તોષ ગામની આસપાસ ઘાસના મેદાનો અને ખીણો આવેલ છે, જેમાં હિમાલયન બ્લ્યુ પોપી (તારાકાર વગડાઉ વાદળી ફૂલ), આયરીશ, માર્શ મેરીગોલ્ડ, પ્રિમ્યુલા, બટર કપ અને હિમાલયન બાલસમ પ્રજાતિનાં ફૂલો જોવા મળે છે. લામાજિયર, બુલ ફિન્ચ, રોઝ ફિન્ચ, હિમાલયન ગીધ, વ્હાઇટ વોટર સ્ટાર્ટ્સ તેમ જ બ્રાઉન ડીપર્સ જેવાં હિમાલયનપક્ષીઓ આ વિસ્તારમાં મળે છે. અહીં હિમાલયન ભૂખરા અને કાળા રીંછ ક્યારેક જોવા મળે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
વાળવા (તા. વાઘોડિયા)
વાળવા (તા. વાઘોડિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા  તથા વડોદરાથી પૂર્વ દિશામાં આવેલા  વાઘોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વાળવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાઘોડિયા તાલુકો
મેન્મેચો તળાવ
મેન્મેચો તળાવ (Menmecho Lake) ભારત દેશના સિક્કિમ રાજ્યના પૂર્વ સિક્કિમ જિલ્લાના પર્વતીય ક્ષેત્રમાં આવેલ એક તળાવ છે. આ તળાવ જેલેફા ઘાટ જવાના માર્ગ પર આવેલું છે અને સોમ્ગો સરોવર (છાંગુ લેક) થી 20 km જેટલું અંતરે આવેલ છે. આ તળાવ રાંગ્પો નદી, જે તીસ્તા નદીની એક ઉપનદી છે, તેનું ઉદ્‌ગમસ્થાન છે. આસપાસના પર્વતશિખરો પરથી ઉનાળાની ઋતુમાં પીગળતો બરફ તેમ જ ચોમાસાનો ભેજ આ તળાવના પાણીનો સ્ત્રોત છે.
આ તળાવ ટ્રાઉટ નામની માછલીઓ માટે જાણીતું છે અને અહીં મોટું માછલી ફાર્મ તેમ જ નજીકમાં આરામ ગૃહ આવેલ છે. મેન્મેચો તળાવ પ્રવાસીઓ માટે પ્રતિબંધિત છે.
ચિત્રદર્શન
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો શ્રેણી:સિક્કિમ
કાશરપુરા કંપો
શ્રેણી:ધનસુરા તાલુકો
ગણેશપુરા (તા. બહુચરાજી)
ગણેશપુરા (તા. બહુચરાજી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બહુચરાજી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગણેશપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:બહુચરાજી તાલુકો
વાવડી (તા. ધ્રાંગધ્રા)
વાવડી (તા. ધ્રાંગધ્રા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધ્રાંગધ્રા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વાવડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધ્રાંગધ્રા તાલુકો
ફાગણ વદ ૯
ફાગણ વદ ૯ ને ગુજરાતી માં ફાગણ વદ નવમી કે ફાગણ વદ નોમ કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના પાંચમાં મહિનાનો ચોવીસમો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના બારમાં મહિનાનો ચોવીસમો દિવસ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પંચાંગ શ્રેણી:સમય
ભીંડા
right|220px|ભીંડા
ભીંડા એ એક શાકભાજી છે. સામાન્ય રીતે ભીંડા ચોમાસાનાં પાછલા મહિનામાં એટલે કે ભાદરવો અને આસો મહિનામાં થતા હતા, પરંતુ કૃષિક્ષેત્રે થયેલી ક્રાંતિના પરિપાકરૂપે ભીંડા બારેમાસ વેચાતા જોવા મળે છે.
ભીંડાનો છોડ કદમાં નાનો હોય છે. તેના પાંદડાં થોડાં મોટાં હોય છે તથા ફૂલ પીળા રંગનાં હોય છે. ભીંડાનાં ફૂલ ૨ તોલા જેટલા વજનનાં લઈ તેને પીસીને પા શેર જેટલા ગાયના મઠામાં મેળવીને પીવાથી શરીરમાંથી ધાતુ જતી બંધ થઈ જાય છે. સાકરનો ૧ તોલો, ભીંડાનાં મૂળ ૩ તોલા, સફેદ ઇલાયચી ૧ માસા, કાળી મિર્ચ ૧/૨ માસા ઘુંટીને પીવાથી અથવા કાચા ભીંડા સાકર સાથે ખાવાથી સુજાક રોગ શાંત થઈ જાય છે. ભીંડાનું શાક રવૈયાંની જેમ ભરીને અને તેલમાં ચડાવીને એમ બંન્ને પ્રકારે ખુબજ સ્વાદિષ્ટ બનાવી શકાય છે અને અરૂચિને દૂર કરે છે.
વિસ્તાર પ્રમાણે ઓળખ
બનારસમાં ભીંડાને રામ તરોઈ કહેવામાં આવે છે, અને છત્તીસગઢમાં તેને રામકલી કહેવામાં આવે છે. અન્ય ભાષામાં નામ આ પ્રમાણે છે: સંસ્કૃત-ભિંણ્ડી, હિંદી-ભિંડી, બંગાળી- સ્વનામ ખ્યાત ફલશાક, મરાઠી- ભેંડે, ફારસી-વામિયા.
ઔષધ
ભીંડાના મૂળનું ચૂર્ણ એટલા જ વજન જેટલું સાકર સાથે લેવાથી ધાતુદૌર્બલ્ય અને આમવાત દૂર થાય છે.
હસનપીર, દેલમાલ
હસનપીરની દરગાહ હસનપીર નામના દાઉદી વોરા કોમના શહીદનો રોજો છે, જે ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ચાણસ્મા તાલુકાના દેલમાલ ગામમાં આવેલો છે. સફેદ આરસથી બંધાયેલું આ સ્થાનક લગભગ ૬૦૦ વર્ષ જૂનું મનાય છે.
નજીકના સ્થળો
અહીંથી નજીકમાં સિદ્ધપુર તાલુકાના ઉનાવા ગામે પુષ્પાવતી નદીને કાંઠે એક ઓલિયાની દરગાહ મુસ્લિમોને માટે ઘણી શ્રદ્ધા છે, અન્ય ધર્મના શ્રદ્ધાળુઓ પણ અહીં બાધા ઉતારવા આવે છે. ચાણસ્માથી લગભગ ૨૧ કિ.મી ના અંતરે દાઉદી વોરા કોમની બે જૂની દરગાહો છે, અહીં પણ સંખ્યાબંધ ભાવિકો આવે છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
હાજરપરા
હાજરપરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પૂર્વપટ્ટીમાં આવેલા નર્મદા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા નાંદોદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. હાજરપરા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
ઉછારેલ
ઉછારેલ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના બારડોલી તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. ઉછારેલ ગામમાં હળપતિ તેમ જ પાટીદારોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, સૂરણ, પપૈયાં, કેરી તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
નેસડી નં.-૧ (તા. રાજુલા)
નેસડી નં.-૧ (તા. રાજુલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા રાજુલા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નેસડી નં.-૧ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:રાજુલા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
રત્નમણિરાવ જોટે
રત્નમણિરાવ જોટે ગુજરાતના લેખક તેમ જ ઈતિહાસવિદ્ હતા.
તેમનો જન્મ સત્તરમી ઓક્ટોબર, ૧૮૯૫ના દિવસે ભુજ શહેરમાં થયો હતો. એમણે ગુજરાતની સંસ્કૃતિ અને ઇતિહાસનું વિહંગાવલોકન નામે એક અભ્યાસપૂર્ણ લેખ લખ્યો ત્યારથી એમની તરફ સૌનું ધ્યાન ખેંચાયું હતું. એમણે કુમાર નામના જાણીતા સામાયિકમાં અનેક શોધ નિબંધો લખવાનું કામ નિરંતર કર્યું હતું. ગંભીર વિષયોના જાણકાર હોવા છતાં તેઓ સ્વભાવથી વિનોદવૃત્તિ ધરાવતા હતા. ગુજરાતની અસ્મિતાની અલગ ઓળખ અને જાળવણી અર્થે એમણે સોમનાથ મંદિરના પુનરુદ્વાર વખતે આધારભૂત સંશોધનકાર્ય કરી સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના અભિયાનને નૈતિક સમર્થન પૂરું પાડવાનું મહત્વનું કાર્ય સંપન્ન કર્યું હતું. ગુજરાતના સાહિત્ય, ઈતિહાસ અને સંસ્કૃતિના સંવર્ધન માટે તેમણે પોતાનું જીવન સમર્પિત કર્યું હતું. તેઓ લાંબી બીમારી ભોગવી ઈ.સ. ૧૯૫૫માં અવસાન પામ્યા હતા.
જીવન
રત્નમણિરાવનું જીવન અંત્યંત સાદું હતું. તદન સાદા વસ્ત્રો. લાંબો કોટ, કાળી કે કથાઈ ટોપી, ધોતિયું અને પગમાં સ્લીપર. અંગ્રેજ શાસનમા ઉછર્યા હોવા છતાં પ્રશ્ચિમ સંસ્કૃતિની તેમના પર બિલકુલ અસર ન હતી. દેખાવમાં સાદા અને સ્વભાવમા સરળ ભાણાભાઈ ભોજનના રસિયા હતા. એમને જુદી જુદી વાનગીઓ અને તેના સ્વાદની ઊંડી સમજ હતી. એમને દાળ-ઢોકળી, લાડુ-દાળ, મુઠીયા પ્રિય વાનગીઓ હતી.
નાનપણમાં તેઓ એક હસ્તલિખિત કૌટુંબિક સાપ્તાહીક "ઘર સમાચાર" કાઢતા.ત્રણ ચાર પાનાના આ સાપ્તાહિકમાં એક નાનો અગ્રલેખ, પરિવારના લોકોની ટેવો, લાક્ષણિકતાઓ, રીતો વગેરે પર કઈને કઈ ટકોર-ટીકા હોય. એ સાપ્તાહિકનું બીજું આકર્ષણ તેની જાહેરાતો હતી. "જોઈએ છે", "ખોવાયું છે", "વેચવાનું છે" એવી ઘણી જાતની જાહેરાતો સાપ્તાહિકમાં એવી કુનેહથી એ મુકવામાં આવતી કે વાંચનાર ચકિત થઇ જતા. સાથો સાથ ચાલુ વાર્તા રૂપે એકાદ અંગ્રેજી નવલકથાનો ગુજરાતી અનુવાદ દર હપ્તે તેમાં આવતો. રત્નમણિરાવની અંગ્રેજીમાંથી ગુજરાતી અનુવાદ કરવાની ટેવને કારણે ગુજરાતી સાહિત્યને જેમ્સ બેરીના "The Admirable Crichton" હાસ્ય નાટકનું "સંભવિત સુંદરલાલ" નામક ગુજરાતી નાટક મળ્યું હતું. આ નાટકના બેત્રણ શો પણ થયા હતા.
સૌ પ્રથમ એમણે "ગુજરાતની સંસ્કૃતિ અને ઇતિહાસનું વિહંગાવલોકન" નામે એક અભ્યાસપૂર્ણ લેખ લખ્યો. ત્યારથી એમની તરફ સૌનું ધ્યાન ખેંચાયું. પ્રારંભમાં રત્નમણિરાવે "કુમાર" નામના જાણીતા સામાયિકમાં શોધ નિબંધો લખવાનું શરુ કર્યું. ગુજરાતની અસ્મિતાની અલગ ઓળખ અને જાળવણી અર્થે એમણે સોમનાથ મંદિરના પુનરુદ્વાર વખતે આધારભૂત સંશોધન કાર્ય કરી સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના અભિયાનને નૈતિક સમર્થન પણ પૂરું પાડ્યું હતું. ગુજરાતના જાણીતા ઉદ્યોગપતિ અને વિદ્વાન સર ચીનુભાઈ બેરોનેટ સાથે રત્નમણિરાવના પારિવારિક નીકટના સંબધો હતા. રત્નમણિરાવ અવારનવાર ચીનુભાઈના સંપર્કમાં આવતા રહ્યા. સર ચીનુભાઈ બેરોનેટને જ્યારે રાજા જ્યોર્જ છઠ્ઠાને હાથે "બેરોનેટ" નો ઈલ્કાબ મળ્યો, ત્યારે ચીનુભાઈ સાથે રત્નમણિરાવ પણ દિલ્હી ગયા હતા. જાણ્યે અજાણ્યે રત્નમણિરાવ પર સર ચીનુભાઈ બેરોનેટની ઘાટી અસર હતી. એ જ રીતે આચાર્ય આનંદશંકરધ્રુવ સાથે પણ તેમના સંબંધો નીકટના અને પૂજનીય હતા.
અભ્યાસ
રત્નમણિરાવનું મોસાળ અમદાવાદમાં આવેલ ખાડીયાની સાંકળી શેરીમાં હતું. તેમના પ્રાથમિક શિક્ષણની શરૂઆત ભદ્રમાં આવેલ મિડલ સ્કુલમાં અંગ્રેજી માધ્યમમાં થઇ હતી. ત્યાં થોડો વખત અભ્યાસ કરી તેઓ આર.સી. હાઇસ્કુલમાં જોડાયા હતા. અને ઈ.સ. ૧૯૧૪મા તેમણે મેટ્રિકની પરીક્ષા ત્યાંથી જ પાસ કરી. ઈ.સ ૧૯૧૯મા ચોવીસ વર્ષની વયે સંસ્કૃત અને અગ્રેજી સાથે ગુજરાત કોલેજમાંથી બી.એ. થયેલા.
અટક વિશે
રત્નમણિરાવ જોટે પોતાની અટક "જોટે" અંગે રસપ્રદ માહિતી આપતા લખે છે,
"અમારી અટક જોટ છે. કેટલાકે એમાંથી જોધ - યોધ ઉપજાવી કાઢી છે. પણ ખરો અર્થ એ નથી. અમારા પૂર્વજો કચ્છ-કાઠીયાવાડ તરફથી આવેલા ત્યારે અહિયાના શહેરી લોકોનો એ જોટ જેવા જોટડા જેવા લગતા. કેમ કે એમના ડીલ ઉપર વાળ હતા. આથી તેમને જોટ એવું ઉપનામ મળ્યું. આમાંના "ઓ"નો સાંકળો ઉચ્ચાર દર્શાવવા મેં શાળામાં એની અંગ્રેજી જોડણી "jhote" કરેલી. એ પરથી કેટલીક જોડણી "જોટ" ને બદલે "જોટે" સમજી બેઠા."
અવસાન
૨૪ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૫૫ના રોજ શનિવારે બપોર પછી સાડા ત્રણ વાગ્યે પોતાના પરિવાર પત્ની, પુત્ર, પુત્રીઓ, જમાઈઓ સૌની હાજરીમાં તેઓનું અવસાન થયેલું.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
ગુલાબ જાંબુ
ગુલાબ જાંબુ (હિંદી: गुलाब जामुन, ઉર્દૂ: گلاب جامن, મરાઠી: गुलाबजाम, કન્નડ: ಜಾಮೂನು) એ ભારતીય ઉપમહાદ્વીપના દેશો જેવાકે ભારત, પાકિસ્તાન, શ્રીલંકા, નેપાળ અને બાંગ્લાદેશ જેવા દેશોની એક લોકપ્રિય મીઠાઈ છે. આને મેંદો, માવો માંથી બનાવવામાં આવે છે. આને ઘી માં તળીને ચાસણીમાં બોળીને બનાવવામાં આવે છે. આમાં એલચી, ગુલાબજળ, કેવડા કે કેસર જેવા દ્રવ્યો ભેળવવામાં આવે છે. આજ કાલ ગુલાબજાંબુ બનાવવાનો લોટ તૈયાર મળે છે, જેને વાપરીને સરળતાથી ગુલાબજાંબુ બનાવવામાં આવે છે.
ગુલાબ જાંબુ નામ પર્શિયન શબ્દ ગુલાબ, "ગુલાબ જળ" પરથી ઉતરી આવ્યું છે કેમકે ચાસણીને ગુલાબ જળથી સુગંધીત કરાતી. અને તે જાંબુ જેવા દેખાતા હોવાથી તેને જાંબુ કહે છે આમ તે બંને શબ્દ મળી ગુલાબ જાંબુ શબ્દ બને છે.
ઇતિહાસ
ગુલાબ જાંબુએ અરેબિક મીઠાઈ લુકમત અલ-કાદી (ન્યાયાધીશનું બટકું) પરથી ઉતરી આવી છે. તે મોગલ શાસન દરમ્યાન તે ભારત આવી હોવાનું મનાય છે. પ્રાય: આમાં ગુલાબ જળની ચાસણી બને છે પણ કેસર અને મધની ચાસણી બને છે. ઓટોમન સામ્રાજ્ય દરમ્યાન તુર્કી દેશોમાં પણ ગુલાબ જાંબુ પ્રસિદ્ધ બન્યું.
વપરાશ
આ મીઠાઈ પ્રાય: તહેવારોના દિવસે બનાવાય છે જેમકે દિવાળી કે ઈદ-ઉલ-ફીત્ર અને ઈદ ઉલ અદા. આના ઘણાં વિવિધ રૂપો છે દરેકના સ્વાદ અને દેખાવ જુદા જુદા હોય છે.
બાંગ્લાદેશ
બાંગ્લાદેશમાં, પંતુઆ સમગ્ર દેશમાં લગભગ દરેક જગ્યાએ ઉપલબ્ધ છે, જેને ગુલાબ જામુનની બંગાળી વિવિધતા તરીકે ઓળખી શકાય છે. આ ઉપરાંત બે પ્રકારના જામુન પણ પ્રખ્યાત છે. ગોલપ જામ (গোলাপ জাম) અને કાલો જામ (কালো জাম) થી પ્રખ્યાત છે.
કમાલ પાશા મીઠાઈ
કમાલ પાશા મીઠાઈ (તુર્કી: Kemalpaşa tatlısı) એ ગુલાબ જાંબુને મળતી એક મીઠાઈ છે. આનું ઉદગમ તુર્કસ્તાનના કમાલ પાશા જિલ્લાનું બુર્સા ક્ષેત્ર છે. પારંપારિક રીતે તેને આ ક્ષેત્રમાં બનતી ચીઝમાંથી બનાવાય છે.
આને લોટ, મીઠ વગરના ચીઝ, રવો, ઈંડા, પાણી અને બેકિંગ પાઊડર વાપરીને બનવવામાં આવે છે. આના નાના નાના ગોળા બનાવીને તળી અને ચાસણીમાં ડૂબાડવામાં આવે છે. આને તાજા કે સૂકવીને ખવાય છે. આને તળીને ૨૪-૫૦ના ખોખામાં વેચાય છે. આને શિયાળામાં મલાઈ અને ઉનાળામાં આઈસક્રીમ સાથે પીરસાય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વાનગી શ્રેણી:મીઠાઈ
લુણસેલા (તા. ભાભર)
લુણસેલા (તા. ભાભર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાભર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. લુણસેલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે દિવેલા, જુવાર, રાઈ, જીરૂ, બાજરી, ગુવાર અને શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભાભર તાલુકો
વાવંદા
વાવનદા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકાનું ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. વાવનદા ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ આહવા-વઘઇ માર્ગ પર આવેલ ભવાનદગડ ગામથી દક્ષિણ દિશામાં આશરે ૨ (બે) કિલોમીટર અંતરે આવેલ છે.
આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રીમદ્ ભાગવતમ્
thumb|250px|શ્રીમદ ભાગવતમ્ ની હસ્તપ્રત (આશરે સન્ ૧૫૦૦ની આસપાસ)માંનુ ચિત્ર જેમાં માતા [[યશોદા બાળ કૃષ્ણને સ્નાન કરાવી રહ્યાં છે.]]
શ્રીમદ્ ભાગવતમ્ (સંસ્કૃત:श्रीमद् भागवतम् અથવા ક્યારેક श्रीमद्भागवतम्) હિંદુ ધર્મનાં અઢાર પુરાણો પૈકીનું એક છે, જેને ક્યારેક ભાગવત્ પુરાણ, ભાગવત્ મહાપુરાણ કે ફક્ત ભાગવત તરિકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. ભાગવતમાં મૂળભુત રીતે ભક્તિ યોગ પર ભાર મુકવામાં આવ્યો છે અને તેમાં કૃષ્ણને પરમેશ્વર અને સ્વયં ભગવાન (મૂળ પુરુષ) તરિકે નિરૂપવામાં આવ્યાં છે.
ભાગવતનું આલેખન ઋષી ગણની સભામાં સુત ગોસ્વામી દ્વારા કહેવામાં આવતી કથાનાં રૂપમાં કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં ઉપસ્થિત શ્રોતા ગણમાંથી ઋષીઓ તેમને એક એક કરીને પ્રશ્નો પુછે છે (ખાસ કરીને વિષ્ણુનાં વિવિધ અવતારો ઉપર)અને આ પ્રશ્નોનાં ઉત્તર સુત ગોસ્વામી તેમને આપે છે. સુત ગોસ્વામી આ કથા વિષે એમ કહે છે કે તેઓએ તે અન્ય ઋષી શુકદેવ મુની પાસેથી સાંભળી હતી. પુરાણની ભાષા વેદિક ભાષાને ઘણી મળતી આવે છે અને માટે જ સંશોધકો માને છે કે તે ખુબ પુરાણો ગ્રંથ છે.
શ્રીમદ્ ભાગવતમ્ ૧૨ સ્કંધોનું બનેલું છે, જેમાં મોટે ભાગે એક સ્કંધમાં વિષ્ણુના એક અવતારની કથાનું વર્ણન છે. પ્રથમ સ્કંધમાં ભગવાનના બધા જ અવતારોનું ટુંકમાં વર્ણન સુત ગોસ્વામીએ કર્યું છે જેને અંતે તેઓ કૃષ્ણને પૂર્ણ પુરૂષોત્તમ તરિકે પ્રસ્થાપિત કરે છે. દશમ સ્કંધમાં કૃષ્ણનાં પ્રાકટ્યની કથા છે અને તેની સાથે સાથે તેમણે વૃંદાવનમાં કરેલી બાળ્ય લીલાઓ તથા ભક્તોને આપેલા ઉપદેશોની કથા (જેમકે ઉદ્ધવ ગીતા) દશમા અને અગીયારમાં સ્કંધમાં વહેંચાયેલી છે. દ્વાદશ સ્કંધમાં ભવિષ્ય કથન છે જેમાં કળિયુગનાં આગમનની કથા છે અને પૃથ્વિનાં વિનાશની એટલે કે પ્રલયની વાત કરીને ભાગવત પુરું થાય છે.
મહત્વ
ભાગવત વેદાંત ગ્રંથ તરિકેનાં પોતાના મહત્વને સિદ્ધ કરવા નીચેનો શ્લોક ધરાવે છે:
"શ્રીમદ્ ભાગવતમ્ સર્વ વેદિક સાહિત્ય અને વેદાંતિક સિંદ્ધાંતોના સાર રૂપે સ્વિકૃત છે. જે કોઈ પણ એક વખત તેના સ્વાદનું અમૃત ચાખી લે છે તે પછી અન્ય કોઈ શાસ્ત્રો પ્રત્યે આકર્ષાતો નથી. (12.13.15)
વેદિક પરંપરામાં, વૈષ્ણવ સંપ્રદાયમાં અને લગભગ સમગ્ર હિંદુ ધર્મમાં ભાગવત પુરાણને સર્વોચ્ચ દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે. વૈષ્ણવ પરંપરામાં (અને મોટાભાગનાં અન્ય હિંદુ સંપ્રદાયોમાં) એવો અન્ય કોઈ ગ્રંથ નથી કે જેને શ્રીમદ્ ભાગવતમ્ કરતા વધુ મહત્વનો કે ઉચ્ચ ગણવામાં આવતો હોય. હિંદુઓ એ વાત દૃઢ પણે સ્વિકારે છે કે વેદ વ્યાસે ભાગવતની રચના એ જ ઉદ્દેશથી કરી હતી કે આ પુરાણ સમગ્ર વેદિક સાહિત્ય અને તત્ત્વજ્ઞાનનો નિષ્કર્ષ હોય. અંગ્રેજીમાં ઘણી વખત શ્રીમદ્ ભાગવતમ્ ને કૃષ્ણપંથીઓ (Krishnaism)નું બાઇબલ ગણાવવામાં આવે છે.
ભાગવત પુરાણને વેદાંત સુત્રની પ્રાકૃતિક ટિકા તરિકે ગણવામાં આવે છે અને તેનો સમગ્ર વૈષ્ણવ ધર્મ શાસ્ત્રોનાં મૂળ સ્ત્રોત તરિકે ઉપયોગ થતો આવ્યો છે. બધાજ પુરાણોમાં તે સૌથી વધુ જાણીતું, અને વાંચવામાં તથા પાળવામાં આવતું પુરાણ છે.
ઉદભવ અને સમય ગાળો
ભાગવતમાં જે રીતે વેદિક સરસ્વતિ નદીનો મહા-નદી તરિકે ઉલ્લેખ જોવા મળે છે તે એ વાતની સાબિતી છે કે આ પુરાણ કેટલું જુનુ છે (શક્ય છે કે તેને તેના ઉદ્ભવનાં ઘણા સમય બાદ લિપિબદ્ધ કરવામાં આવ્યું હોય, પણ તેમાં સરસ્વતિનો ઉલ્લેખ સુચવે છે કે તે નહી નહી તો પણ ઓછામાં ઓછું ઇ.સ.પૂર્વે ૨૦૦૦ પહેલા રચાયુ હશે) કેમકે સરસ્વતિ નદી આશરે ઇ.સ.પૂર્વે ૨૦૦૦ના ગાળામાં સુકાઇ ગઈ છે.
આ પુરાણમાં ઐરાવત (ઇંદ્રનો સાત સુંઢવાળો હાથી) અને તેનાં ચાર દાંત વાળા વંશજોનો ઉલ્લેખ છે. આવા હાથી (સંભવતઃ ગોમ્ફોથીયર) મિઓસિન-પ્લિઓસિન કાળ દરમ્યાન અસ્તિત્વમાં હતાં, અને તેમનો ઉલ્લેખ રામાયણના સુંદર કાંડમાં પણ જોવા મળે છે.
જુદા જુદા શાસ્ત્રો અને શાખાઓની સરખામણી રૂપ અભ્યાસ પરથી પણ ભાગવતનો પૌરાણિક ઉદ્ભવ દૃઢ થાય છે.
કેટલાક વિદ્વાનો ભાગવતના રચયિતાને નાથમુનીના સમકાલિન ગણે છે. નાથમુનીને ભક્તિ માર્ગને સંસ્કૃત સાહિત્યની ઓળખ કરાવનારા માનવામાં આવે છે. આમ, આ પુરાણનો પ્રથમ શ્લોકમાં, બ્રહ્મ સુત્ર અને ઋગ્વેદની ગાયત્રી બંનેનો સંદર્ભ છે.
પ્રસ્તાવના
ભાગવત પુરાણ એક વાર્તાલાપનાં વર્ણન રૂપે લખાયેલું છે. જ્યારે એક બ્રાહ્મણે રાજા પરીક્ષીત (અર્જુનનો પૌત્ર અને અભિમન્યૂનો પુત્ર)ને શ્રાપ આપ્યોકે સાત દિવસમાં તે મૃત્યુ પામશે, ત્યારે રાજા પરીક્ષીતે રાજપાટ છોડી જીવનના ધ્યેયનું જ્ઞાન મેળવવાનું નક્કી કર્યું. રાજા, માથે તોળાતા મૃત્યુનો સામનો કરતા હતાં તેવામાં શુકદેવ ગોસ્વામી, જેઓ પણ એક યોગ્ય શિષ્યની શોધમાં હતા, રાજાને મળ્યા અને તેમની પાસે રહેલું દિવ્ય જ્ઞાન રાજાને આપવા તૈયાર થયા.
તેમનો આ વાર્તાલાપ વણથંભ્યો સતત સાત દિવસ ચાલ્યો જેની વચમાં રાજા પરીક્ષીતે ન તો ખાધું ન તો પીધું કે ન તો તેઓ સૂતા. આ દરમ્યાન શુકદેવે રાજાને સમજાવ્યું કે જીવનનો ધ્યેય પરમાત્મા કે ચરમ વ્યક્તિમત્વ, દેવોના પણ દેવ અર્થાત્ ભગવાન શ્રી કૃષ્ણને સમજવાનો, તેમનો સાક્ષાત્કાર કરવાનો છે.
વૈજ્ઞાનિક વિષયવસ્તુ
શ્રીમદ ભાગવતમ્ માં અમુક એવા વિષયો ઉપર પણ ચર્ચા છે જે અર્વાચીન યુગમાં પણ શોધ અને સંશોધનનો વિષય છે.
સમયની અસમાન ગતિ (જે આધુનિક ભૌતિક વિજ્ઞાનનો વિષય છે)નું ઉદાહરણ ૯માં સ્કંધમાં બતાવ્યું છે. જે અનુસાર રાજા કાકુદ્મીઅને તેમની પુત્રી રેવતી બ્રહ્માને મળવા લોક અને બ્રહ્મલોકના પ્રવાસે જાય છે. ત્યાં થોડો સમય વિતાવીને જ્યારે તેઓ પાછા આવીને જુએ છે તો પૃથ્વી પર કેટલાય હજાર વર્ષ પસાર થઈ ચૂક્યાં હતાં. તેઓના જાણીતા સૌ લોકો ઘણાં વર્ષો પહેલાં મૃત્યુ પામ્યાં હતાં અને વિતેલા સમયમાં તેમનાં નામ સુદ્ધાં ભૂલાઈ ગયાં હતાં.
ત્રીજા સ્કંધમાં ગર્ભમાં ભૃણના વિકાસની સવિસ્તૃત માહીતી આપેલી છે.
વિષ્ણુનાં અવતારો
right|300px|thumb|ભાગવત પુરાણનું [[વરાહ અવતાર દર્શાવતું એક પાનું ]]] ભાગવત પુરાણ સૌ પ્રથમ કૃષ્ણને તેના સંપૂર્ણ વૈભવ સહીત ઉદ્દેશે છે: ''તેમના ચક્ષુ દરેક અવતારનું કેન્દ્ર છે, તે દિવ્ય પ્રકાશે તેજોમય છે. તેમની કીકી સુર્ય અને અન્ય અવકાશીય ગ્રહો સમાન પ્રકાશે છે. તેમના કર્ણ દરેક દિશાથી સાંભળી શકે છે, તે દરેક વેદોને ગ્રહણ કરે છે, તેમની શ્રાવ્ય શક્તિ દરેક અવકાશીય ધ્વનીની જનિત્ર છે.''
ભાગવતમાં વિષ્ણુના પચ્ચીસ અવતારની લીલાનું વર્ણન કરવામાં આવેલું છે. મોટે ભાગે અવતારના સ્ત્રોત તરીકે ભગવાન વિષ્ણુને માનવામાં આવે છે, પણ એ વાત ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ કે વિષ્ણુએ તો વૈષ્ણવ સંપ્રદાયના ભગવાનનું એક નામ છે તેમને નારાયણ, કૃષ્ણ, વાસુદેવ આદિ. આ દરેક પાછળ વૈષ્ણવ સંપ્રદાયના સર્વોચ્ચ સ્થાને બિરાજીત એક ભગવાન છે.
કૃષ્ણ
ભાગવત પુરાણના ૧૦મા સ્કંધમાં સ્વયં ભગવાન કૃષ્ણના બાળપણની ગોવાળોની વચમાં યમુના નદી નજીક વૃંદાવનમાં ઉછેર થવાની લીલાનું વર્ણન છે. બાળ કૃષ્ણ અનેક લીલાઓમાં આનંદ મેળવે છે જેમકે માખણ ચોરવુ, તેમના મિત્રો સાથે જંગલમાં રમવુ, વિગેરે. તેઓ નગરને દાનવ આદિથી બચાવી ભયરહીત ધાડસનું પ્રદર્શન કરે છે. મહત્ત્વનું છે કે તેઓ ગોપીઓનું હૃદય હરી લે છે. દરેક ગોપીની તેમની સાથે રહેવાની, તેમની સેવા કરવાની પાવન ઈચ્છાની પૂર્તિ માટે તેઓ તેમની દિવ્ય શક્તિ દ્વારા તેઓ બહુરૂપે એક જ સમયે સૌ ગોપી સાથે રહે છે. કૃષ્ણ જ્યારે અન્ય કર્તવ્યોના પાલનમાટે વૃંદાવન છોડીને જાય છે ત્યારે ગોપીઓ માટે તે અસહ્ય થઈ પડે છે. પ્રભુ પ્રત્યેની આત્યંતીક તીવ્ર ભક્તિનું આ આદર્શ ઉદાહરણ પુરૂં પાડે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:પુરાણ શ્રેણી:ધાર્મિક સાહિત્ય શ્રેણી:સંસ્કૃત ગ્રંથ
કરોલી (તા. ધનસુરા)
કરોલી (તા. ધનસુરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધનસુરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કરોલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધનસુરા તાલુકો
સુરેશ જોષી
સુરેશ હરિપ્રસાદ જોષી (૩૦ મે ૧૯૨૧-૬ સપ્ટેમ્બર ૧૯૮૬) ગુજરાતી ભાષાના કવિ, વાર્તાકાર, નવલકથાકાર, નિબંધકાર, વિવેચક, સંપાદક, અનુવાદક હતા. તેમણે ગુજરાતી સાહિત્યમાં અર્વાચીન ચેતનાનો પ્રારંભ કર્યો હતો.
જીવન
તેમનો જન્મ દક્ષિણ ગુજરાતના બારડોલી નજીક આવેલા વાલોડ નગરમાં ૩૦ મે ૧૯૨૧ના રોજ થયો હતો. તેમણે શાળાકીય શિક્ષણ સોનગઢ અને ગંગાધારા ખાતે પૂર્ણ કર્યું. ૧૯૩૮માં તેમણે નવસારીમાંથી મેટ્રિક ઉત્તીર્ણ કર્યું. મુંબઈની એલફિન્સ્ટન કોલેજ ખાતેથી તેમણે ૧૯૪૩માં બી.એ. અને ૧૯૪૫માં એમ.એ.ની પદવી મેળવી. તે જ વર્ષમાં તેઓ કરાચીની ડી. જે. સિંગ કોલેજમાં અધ્યાપક તરીકે જોડાયા અને પછી ૧૯૪૭માં વલ્લભ વિદ્યાનગરની સરદાર પટેલ યુનિવર્સિટીમાં જોડાયા. ૧૯૫૧થી ૧૯૮૧માં તેમની નિવૃત્તિ સુધી તેઓ વડોદરાના મહારાજા સયાજીરાવ વિશ્વવિદ્યાલયમાં લેક્ચરર, પ્રોફેસર અને છેલ્લે ગુજરાતી વિભાગના અધ્યક્ષ રહ્યા.
સોનગઢમાં ગાળેલા પ્રારંભિક સમયની તેમના જીવન પર અસર રહી હતી. ૮ વર્ષની ઉંમરે છૂપા નામે તેમણે બાલજીવન સામાયિકમાં કવિતા મોકલી હતી, જે તેમાં પ્રગટ થઈ હતી. કોલેજ જીવન દરમિયાન તેમણે ફાલ્ગુની સામાયિકનું સંપાદનકાર્ય કર્યું હતું. ઉપજાતિ (૧૯૫૬) તેમનું પ્રથમ સર્જન હતું. તેમણે મનીષા, ક્ષિતિજ, એતદ્ અને ઉહાપોહ સામાયિકોનું સંપાદન કર્યું હતું.
૬ સપ્ટેમ્બર,૧૯૮૬ના રોજ કિડનીની બિમારીથી નડીઆદ ખાતે તેમનું અવસાન થયું હતું.
સર્જન
સુરેશ જોષી ગુજરાતી સાહિત્યમાં ૧૯૫૫ પછી શરૂ થયેલ ગાંધીયુગ પછીના આધુનિક ચેતનાના અગ્રણી હતા. તેઓ આધુનિક ગુજરાતી સાહિત્યના પિતા કહેવાય છે. ગુજરાતી વિવેચક ભરત મહેતાના કહેવા મુજબ, ૧૯૭૫થી ૨૦૦૦ સુધીનો ગુજરાતી સાહિત્યનો સમય સુરેશ જોષીના પ્રભાવ હેઠળ હતો.
નિબંધનું લલિત સ્વરૂપ એમણે ‘જનાન્તિકે’(૧૯૬૫)માં સિદ્ધ કર્યું છે. કિલ્લે સોનગઢના સંસ્કારો, શૈશવપરિવેશ, અરણ્યસ્મૃતિ, પ્રકૃતિનાં વિવિધ અંગોપાંગો, નગરસંસ્કૃતિની કૃતકતા, વિશ્વસાહિત્યની રસજ્ઞતાને કલ્પનશ્રેણીઓમાં સમાવતા તેમ જ કાવ્યકલ્પ ગદ્ય ઉપસાવતા આ નિબંધો ગુજરાતી લલિતનિબંધ ક્ષેત્રે કાકા કાલેલકર પછી શકવર્તી લક્ષણોની સ્થાપના કરે છે. આ ઉપરાંત એમના ‘ઈદમ્ સર્વમ્’(૧૯૭૧), ‘અહો બત કિમ્ આશ્ચર્યમ્’(૧૯૭૫) અને ‘ઈતિ મે મતિ’ (૧૯૮૭) નિબંધસંગ્રહોમાં ચિંતનશીલ કલામર્મીની ભાષાભિમુખ ક્રીડાઓની તરેહો જોવાય છે. ગ્રંથસ્થ અને અગ્રંથસ્થ એમના આશરે હજારેક નિબંધોમાંંથી છપ્પન જેટલા નિબંધોને શિરીષ પંચાલે ‘ભાવયામિ’(૧૯૮૪)માં સંકલિત કર્યા છે અને અંતે ‘સુરેશ જોષીના નિબંધો વિશે’ નામે પ્રસ્તાવનાલેખ મૂક્યો છે.
એમના ‘ગૃહપ્રવેશ’(૧૯૫૭), ‘બીજી થોડીક’(૧૯૫૮), ‘અપિ ચ’(૧૯૬૫), ‘ન તત્ર સૂર્યો ભાતિ’(૧૯૬૭), ‘એકદા નૈમિષારણ્યે’(૧૯૮૦) એ વાર્તાસંગ્રહોમાંની બાસઠ જેટલી વાર્તાઓ વિશ્વસાહિત્યની અભિજ્ઞતાની આબોહવામાં રચાયેલી છે. ઘટનાતિરોધાન, નિર્વૈયક્તિક પાત્રાપાર્શ્વભૂ, સંવેદનશીલ પરિસ્થિતિ-પ્રતિક્રિયાઓ, અનેકસ્તરીય વાસ્તવનિરૂપણ અને મહત્તમ રીતે વિનિયોજિત કપોલકલ્પિત તેમ જ કલ્પન-પ્રતીક શ્રેણીઓ દ્વારા આ વાર્તાઓએ ગુજરાતી આધુનિક ટૂંકીવાર્તાને પ્રસ્થાપિત કરી. એમાં કાવ્યની નજીક જતી રૂપરચનાનો અને સંવેદનશીલ ભાષાકર્મનો પુરસ્કાર છે. ‘ગૃહપ્રવેશ’, ‘કુરુક્ષેત્ર’, ‘લોહનગર’, ‘એક મુલાકાત’, ‘વરપ્રાપ્તિ’, ‘પદ્મા તને’ એમના સુપ્રતિષ્ઠ વાર્તાનમૂનાઓ છે. એમની કુલ એકવીસ વાર્તાઓનું સંકલન શિરીષ પંચાલે ‘સુરેશ જોષીની વાર્તાકલા વિશે’ જેવા મહત્વના પ્રાસ્તાવિક સાથે ‘માનીતી અણમાનીતી’(૧૯૮૨)માં આપ્યું છે.
‘ઉપજાતિ’(૧૯૫૬), ‘પ્રત્યંચા’(૧૯૬૧), ‘ઈતરા’(૧૯૭૩), ‘તથાપિ’(૧૯૮૦) કાવ્યસંગ્રહોમાંની એમની કવિતામાં અછાંદસનું ઊઘડેલું વિશિષ્ટ રૂપ ખાસ આસ્વાદ્ય છે. પ્રેમ અને પ્રકૃતિના અવિભિન્ન સમાગમથી ભાષાની સભાનતા સાથે થયેલી આ રચનાઓ છે. એમાં યુરોપીય કવિતાના સંસ્કારોથી સંપન્ન એવા રોમેન્ટિક સૂરને પ્રજ્ઞા અને સમજનો એક અવશ્ય પુટ મળ્યો છે, જે તદ્દન આગવો છે. એનું ઉત્તમ પરિણામ ‘એક ભૂલા પડેલા રોમેન્ટિકનું દુઃસ્વપ્ન’માં જોઈ શકાય છે. અહીં મૃણાલનું પાત્ર મિથ બનવાની ગુંજાશ ધરાવે છે. એક રીતે જોઈએ તો વાર્તાકાર કવિની આ રચના છે. આ ઉપરાંત ‘કવિનું વસિયતનામું’ કે ‘ડુમ્મસઃસમુદ્રદર્શન’ અને ‘થાક’ એમની મહત્ત્વની રચનાઓ છે.
એમના પહેલા વિવેચનસંગ્રહ ‘કિંચિત્’(૧૯૬૦)થી જ એક જુદા પ્રકારના વિવેચનનો ઉપક્રમ શરૂ થયો. એમાં સાહિત્યના તથા સાહિત્યશિક્ષણના પ્રશ્નોને એમણે તાજગીથી છણ્યા છે; અને ‘ગુજરાતી કવિતાનો આસ્વાદ’(૧૯૬૨)થી તો ગુજરાતી કાવ્યભાવનમાં તદ્દન નવી દિશા ખૂલી છે. શાસ્ત્રીય બન્યા વગર કૃતિના દલેદલને ખોલતો સંવેદનશીલ ભાવકચેતનાનો પ્રવેશ અહીં પસંદ કરાયેલી કૃતિઓમાં સર્વોપરી બન્યો છે. કૃતિની સામગ્રી નહિ પણ કૃતિની રૂપરચનાનું સંવેદન મુખ્ય છે એવો સૂર આ વિવેચનગ્રંથથી પ્રચલિત થયો. ‘કાવ્યચર્ચા’(૧૯૭૧)માં રૂપનિર્માણના આ પ્રાણપ્રદ મુધને આગળ વધાર્યો છે. ‘કથોપથન’(૧૯૬૯) અને ‘શ્રુણ્વન્તુ’(૧૯૭૨)માંના મોટા ભાગનાં લખાણો નવલકથાવિષયક છે. રૂપનિર્મિતને લક્ષમાં રાખી નવલકથાની પ્રત્યક્ષ વિવેચના અહીં સાંપડે છે. અહીં દોસ્તોએવ્સ્કીની, કાફકાની, કામ્યૂની નવલકથાઓની પરિચાયાત્મક ચર્ચા છે, તો ‘ઝેર તો પીધાં છે જાણી જાણી’ અને ‘પૂર્વરાગ’ની ચિકિત્સાત્મક ચર્ચા છે. ગુજરાતી નવલકથા વિશેની લેખકની પ્રતિક્રિયાનું સ્વરૂપ અત્યંત ધ્યાનાર્હ છે. ‘અરણ્યરુદન’(૧૯૭૬)માં અસ્તિત્વવાદ, માર્કસવાદ, સંરચનાવાદ જેવા સાહિત્યપ્રવાહોથી માંડી સાહિત્યરુચિ અને સાહિત્યમૂલ્યો સુધીના વિષયોનો અભ્યાસ છે. ‘ચિન્તયામિ મનસા’(૧૯૮૨) અને ‘અષ્ટમોધ્યાય’(૧૯૮૩) વિવેચનગ્રંથો સાંપ્રત વિવેચનના ભિન્નભિન્ન પ્રવાહોની અભિજ્ઞતા સાથે સાહિત્યસંકુલતાને એક યા બીજી રીતે પુરસ્કારે છે. ‘મધ્યકાલીન જ્ઞાનમાર્ગી કાવ્યધારાની ભૂમિકા’(૧૯૭૮) મધ્યકાલીન સાહિત્યના સંશોધનનો ગ્રંથ છે.
‘જાનન્તિ યે કિમપિ’(૧૯૮૪)માં વિવેચનક્ષેત્રે નવી વિચારસરણીઓના પ્રભાવ અંગેના છ લેખોનું સંપાદન છે. ઉપરાંત, એમણે નવી કવિતાના કુંઠિત સાહસને લક્ષમાં રાખી નવી કવિતાઓના ચયન સાથે ‘નવોન્મેષ’(૧૯૭૧)નું સંપાદન કરેલું છે. ‘નરસિંહની જ્ઞાનગીતા’(૧૯૭૮), ‘ગુજરાતી સર્જનાત્મક ગદ્ય : એક સંકલન’(૧૯૮૧), ‘વસ્તાનાં પદો’(૧૯૮૩) એમનાં અન્ય સંપાદનો છે.
ઉત્તમ સાહિત્યના નમૂનાઓ અને એના આસ્વાદો દ્વારા ગુજરાતી સાહિત્યની દિશા બદલવાની નેમ એમણે કરેલા સમર્થ અનુવાદો પાછળ જોઈ શકાય છે. બોદલેર, પાસ્તરનાક, ઉન્ગારેત્તિ, પાબ્લો નેરુદા વગેરે વિશ્વસાહિત્યના મહત્ત્વના કવિઓના અનુવાદ ‘પરકીયા’(૧૯૭૫)માં છે. આ ઉપરાંત પણ સાહિત્યનાં વિવિધ સ્વરૂપોમાં એમના માતબર અનુવાદો મળેલા છે. ‘ધીરે વહે છે દોન’-ખંડ(૧૯૬૦) રશિયાના પ્રસિદ્ધ નવલકથાકાર મિખાઈલ શોલોખૉવની ‘ક્વાયેટ ફલોઝ ધ ડૉન’નો અનુવાદ છે, તો ‘ભોંયતળિયાનો આદમી’(૧૯૬૭) એ ફિયોદોર દોસ્તોએવ્સ્કીની મહત્વની રચના ‘નોટ્સ ફ્રોમ ધ અન્ડર ગ્રાઉન્ડ’નો અનુવાદ છે. ‘શિકારી બંદૂક અને હજાર સારસો’(૧૯૭૫) એ જાપાની કથાઓનો અનુવાદ છે. ‘નવી શૈલીની નવલિકા’(૧૯૬૦)નો અનુવાદ અને એની પ્રસ્તાવના બંને મહત્ત્વના છે. વળી રે. બી. વેસ્ટકૃત ‘ધ શોર્ટ સ્ટોરી ઇન અમેરિકા’નો અનુવાદ એમણે ‘અમેરિકી ટૂંકીવાર્તા’(૧૯૬૭) નામે આપ્યો છે. ‘અમેરિકાના સાહિત્યનો ઇતિહાસ’(૧૯૬૫) માર્કસ કલીન્ફકૃત ‘ધ લિટરેચર ઑફ ધ યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ’નો અનુવાદ છે. એમણે કરેલા રવીન્દ્રનાથ ટાગોરના નિબંધોના અનુવાદો ‘પંચામૃત’(૧૯૪૯) અને ‘સંચય’(૧૯૬૩)માં મળે છે.
જનાન્તિકે(૧૯૬૫) સુરેશ જોષીએ ૧૯૫૫થી ૧૯૬૪ સુધીના સમયગાળામાં લખેલા લલિતનિબંધોનો પહેલો સંગ્રહ છે. કાવ્યાત્મક, કથનાત્મક, આત્મકથનાત્મક ને ચિન્તનાત્મક શૈલીઓનો સમન્વય કરીને નિપજાવેલું એક નવા જ પ્રકારનું ‘જનાન્તિક’ નિબંધસ્વરૂપ ગુજરાતી સાહિત્યના નિબંધને કાલેલકર પછી એક નવું પરિમાણ અર્પે છે. રવીન્દ્રનાથ ઠાકુરના નિબંધોનો પ્રભાવ ઝીલતા આ નિબંધોની મુખ્ય લાક્ષણિકતા શિશુસહજ વિસ્મય, સમૃદ્ધ ઈન્દ્રિયજન્ય સંવેદનો, જીવનને અપરોક્ષભાવે માણવાની જિકર તેમ જ શબ્દે શબ્દે પ્રગટ થતી સર્જકના જીવંત વ્યક્તિત્વની અભિવ્યક્તિને ગણાવી શકાય. નિબંધોમાં તર્કને બદલે કલ્પના, અર્થાન્તરન્યાસ કે દૃષ્ટાંતને બદલે ઉત્પ્રેક્ષા અને ઉપમા, વિષયની વ્યવસ્થિત માંડણીને બદલે ચિત્તનો મુગ્ધવિહાર જોવા મળે છે. જડભરત અને યાંત્રિક સંસ્કૃતિ પ્રત્યેનો કટાક્ષ અને આક્રોશ આ નિબંધોની શૈલીને વધુ જીવંત બનાવે છે. નિબંધો ક્યારેક કાવ્ય અને નિબંધની સીમાઓને, ક્યારેક વિવેચન અને નિબંધની સીમાઓને, તો ક્યારેક આત્મકથા અને નિબંધની સીમાઓને ઓગળી નાખે છે. આ નિબંધશૈલીનો પ્રભાવ અનુગામી નિબંધકારો પર પડ્યો છે. સુરેશ જોષીના સર્જનને સમજવામાં આ નિબંધો ખૂબ ઉપયોગી છે.
ગૃહપ્રવેશ(૧૯૫૬) ગુજરાતી ટૂંકી વાર્તામાં સુરેશ જોષીને આધુનિકપ્રણેતાનું માન અપાવનાર એમના આ પ્રથમ વાર્તાસંગ્રહમાં એકવીસ વાર્તાઓ છે. પ્રગટ થતાંની સાથે જ ભારે ઊહાપોહ સર્જનારા આ સંગ્રહમાં કથનરીતિના પ્રયોગોનું નિદર્શન કરાવતી ‘વાતાયન’; પુરાણકથાના ભૂતકાળની સમાન્તરે વર્તમાન સમયનું આલેખન કરતી ‘જન્મોત્સવ’, ‘નળદમયંતી’, માનવચિત્તનાં ગૂઢ સંચલનોને સમર્થ રીતે આલેખતી ‘પાંચમો દાવ’, ‘સાત પાતાળ’, ‘ગૃહપ્રવેશ’ જેવી વાર્તાઓ નોંધપાત્ર છે. સંગ્રહની કેટલીક વાર્તાઓ ભવિષ્યમાં લખાનારી વાર્તાઓની પૂર્વભૂમિકારૂપ છે. લેખક આ વાર્તાઓમાં સ્થૂળ ઘટનાઓ પર ભાર આપવાને બદલે ઘટનાના હાસ કે તિરોધાન પર ભાર આપે છે. અલબત્ત, એમાં સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક સંદર્ભનું સંપૂર્ણ નિગરણ કરવામાં આવેલું નથી. પોતાની રચનાપ્રક્રિયાનો પરિચય કરાવતા, સંગ્રહના આરંભે મૂકવામાં આવેલા લેખમાં પ્રગટ થતી, ટૂંકી વાર્તા વિશેની લેખકની સૈદ્ધાન્તિક ભૂમિકાનો મેળ એમના સર્જન સાથે મળે છે. આ વાર્તાઓમાં ટેકનિક ઉપર ભાર આપવામાં આવ્યો હોવાને કારણે અત્યાર સુધી ઉપેક્ષિત રહેલા ગદ્યના માધ્યમનો અહીં સમુચિત ઉપયોગ થયો છે. સુરેશ જોષી વાર્તાઓને જૂથમાં રચતા હોવાથી નીવડેલી વાર્તાઓને સમજવા માટે આ વાર્તાઓ ઉપયોગી ભૂમિકા પૂરી પાડે છે.
છિન્નપત્ર(૧૯૬૫) સુરેશ જોષીની સીમાચિહ્નરૂપ લઘુનવલ છે. લેખકે એને ‘લખવા ધારેલી નવલકથાનો મુસદ્દો’ તરીકે ઓળખાવી છે. અહીં કથાનાયક પોતાનાં સંવેદનોની ઉત્કટતાને કારણે આસપાસની ક્ષયિષ્ણુ સંસ્કૃતિથી અળગો પડી ગયો છે અને ટકી રહેવા પોતાપૂરતું એક વિશ્વ ઉપજાવી લે છે. પચાસ પત્રો અને પરિશિષ્ટ ધરાવતી આ લઘુનવલ લિરિકલ નૉવેલના દષ્ટાંતનો તેમ સર્જનાત્મક ગદ્યનો નમૂનો પૂરો પાડે છે. સમસામયિક વાસ્તવિકતા કે ચોક્કસ સ્થળકાળ સાથે સંબંધ ન ધરાવતી, પાત્રોની આંતરચેતનાને તાગવા મથતી આ કથાનું વિભાગન કાવ્યરૂપે થયું છે.
ઇતરા(૧૯૭૩) ‘પ્રત્યંચા’ પછીનો સુરેશ જોશીનો અઢાર શીર્ષક રહિત કાવ્યોનો સંગ્રહ છે. પહેલું કાવ્ય રવીન્દ્રનાથને અપાયેલી અંજલિ છે, જ્યારે બાકીનાં મોટા ભાગનાં કાવ્યો રોમેન્ટિક ધારાનાં છે. કાવ્યોના કેન્દ્રમાં કૃત્રિમ નગરજીવન, વિફળ પ્રેમ, એકલતા, શૂન્યતા, વિરતિ અને હતાશા છે. સૌથી વધુ જાણીતા થયેલા કાવ્ય ‘એક ભૂલા પડેલા રોમેન્ટિકનું દુઃસ્વપ્ન’નો નાયક સુરેશ જોષીની વાર્તાઓના નાયકના ગોત્રનો છે. આ સર્વ કાવ્યોમાં પ્રયોજાયેલાં ઘણાં કલ્પનો ભયાનકતાની અનુભૂતિ કરાવવામાં ઠીક ઠીક સફળ થયાં છે. ઘણાં કાવ્યોની શૈલી કલ્પનવાદી, પ્રતીકવાદી તો ક્યારેક અતિવાસ્તવવાદી પણ છે. કાવ્યપદાવલિ બહુધા તત્સમ રહી છે.
કિંચિત્(૧૯૬૦) સુરેશ હ. જોષીનો વિવેચનસંગ્રહ. દશેક જેટલા લેખો પરંપરાના વિવેચનથી જુદો ચમકારો બતાવે છે. કાવ્યમીમાંસાના પ્રશ્નોની એમાં ચર્ચા છે અને બૌદ્ધિક જાગૃતિની વાટને સંકોરવાનો પ્રયત્ન છે. પરંતુ આધુનિક ચેતનાના પ્રવેશ સાથે કરેલો ‘કાવ્યનો આસ્વાદ’નો ઉદ્યમ કે ‘પ્રતીકરચના’ને સર્જનપ્રક્રિયાના પ્રકાશમાં વિશદ રીતે ઉકેલવાનો ઉપક્રમ અત્યંત મહત્વનું પ્રદાન છે. ‘વિદ્યાપીઠમાં સાહિત્યનું શિક્ષણ’ પણ દિશા બદલનારો પ્રભાવ દર્શાવે છે. વળી, ‘પથેર પાંચાલી’ જેવી ફિલ્મ પરનું લખાણ પણ આસ્વાદ્ય રીતે વિવરણાત્મક બન્યું છે. ગુજરાતી સાહિત્યમાં આ વિવેચકની ચેતનાથી આવેલા વળાંકની સમર્થન-સામગ્રી આ લેખોમાં પડેલી છે.
કાવ્યચર્ચા(૧૯૭૧) સુરેશ જોષીના આ ચોથા વિવેચનસંગ્રહમાં કાવ્યને લગતા ૨૧ લેખોને ચાર વિભાગમાં અને એક પરિશિષ્ટમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે. પહેલા વિભાગમાં કાવ્યને લગતી સિદ્ધાંતચર્ચા; બીજા વિભાગમાં ગુજરાતી કાવ્યવિવેચનના કેટલાક પ્રશ્નો પર વિચારણા; ત્રીજા વિભાગમાં પાશ્ચાત્ય અને ભારતીય કવિતા વિશેના અભ્યાસલેખો; ચોથા વિભાગમાં જીવનાનંદદાસની તથા વિંદા કરંદીકરની કવિતા પરના આસ્વાદલેખો છે; તો પરિશિષ્ટમાં રસમીમાંસાની કેટલીક સમસ્યાઓ રજૂ કરાઈ છે. પ્રભાવવાદી વિવેચનના વર્ચસ્વે અને મર્યાદિત રુચિએ ગુજરાતી કાવ્યવિવેચનને અને ગુજરાતી કવિતાને કેવી રીતે કુંઠીત કર્યાં તેનો સારો આલેખ આ ગ્રંથમાં પ્રાપ્ત થાય છે. અહીં સુરેશ જોશીનો અભિગમ રૂપરચનાવાદી છે; એટલું જ નહિ, કાવ્યનો સાચો આસ્વાદ કૃતિને કેન્દ્રમાં રાખવાથી જ થઈ શકે છે, એ અભિગમનું પણ નિદર્શનો સાથે પ્રતિપાદન કરવામાં આવ્યું છે.
કથોપકથન(૧૯૬૯) સુરેશ જોષીના આ વિવેચનગ્રંથમાં કથાસાહિત્ય વિશેના ૧૮ લેખો પાંચ વિભાગોમાં વહેંચાયેલા છે. પહેલા વિભાગમાં સૈદ્ધાંતિક લેખો છે. એમાંના ‘નવલકથા વિશે’ નિબંધે ગુજરાતી કથાસાહિત્યના વિવેચનના પ્રશ્નોને પહેલી વખત યોગ્ય પરિપ્રેક્ષ્યમાં મૂકી આપ્યા છે. બીજા વિભાગના ગુજરાતી નવલકથા વિશેના લેખોમાં એમણે ગુજરાતી નવલકથા પ્રત્યેના પોતાના તીવ્ર અસંતોષનાં કારણો વિગતે ચર્ચ્યા છે. ત્રીજા વિભાગમાં પાશ્ચાત્ય નવલકથા વિશેના, ચોથા વિભાગમાં ટૂંકી વાર્તાનો રચનાકાળ તથા ગુજરાતી ટૂંકી વાર્તા વિશેના, તો છેલ્લા વિભાગમાં પાશ્ચત્ય ટૂંકી વાર્તા વિશેના આસ્વાદ્ય લેખો છે.
સુરેશ જોષી નવલકથાને શુદ્ધ સાહિત્યસ્વરુપ બનાવવાના આગ્રહી હોવાથી આ લેખો ઠીકઠીક ચર્ચાસ્પદ બન્યા છે. પાશ્ચાત્ય નવલકથાઓ અને ટૂંકી વાર્તાઓના પરિશીલને એમની રૂચિને ઘડી છે, એટલે ગુજરાતી કથાસાહિત્યને એ વિશ્વસાહિત્યના સંદર્ભમાં મૂલવે છે. રૂપરચનાવાદી અભિગમ ધરાવતા આ વિવેચનગ્રંથે નવલકથા અને ટૂંકી વાર્તાના પ્રશ્નોને શુદ્ધ સાહિત્યિક સંદર્ભમાં રજૂ કર્યા છે એ તેની મહત્વની સિદ્ધિ છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા શ્રેણી:નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા શ્રેણી:૧૯૨૧માં જન્મ
તાલેપુરા (તા. ડીસા)
તાલેપુરા (તા. ડીસા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ડીસા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. તાલેપુરા ગામ ડીસાથી ૨૦ કિ.મી.ના અંતરે આવેલુ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ ગામ જવા માટે બે રસ્તા છે. જેમાનો એક.વાયા ડાવસ, ભડથ થઈને અને બીજો વાયા કંસારી, બાઇવાડા થઈ થેરવાળાથી ૪ કિ.મી.ના અંતરે આવેલ છે.
તાલેપુરાનું પહેલા નામ હતું ઘાનપુરા પણ તેને પાછળથી ચૌઘરી તેમજ પટેલોએ નવા ગામની રચના કરી અને તાલેપુરા વિકસાવ્‍યું હતું. તાલેપુરામાં નકળંગ દેવતાનું ખુબ જુનું પ્રાચીન મંદિર પણ આવેલું છે. તેમજ ગામ બહાર શિવ મંદિર પણ આવેલું છે.
શ્રેણી:ડીસા તાલુકો
વીરેન્દ્ગગઢ (તા. ધ્રાંગધ્રા)
વીરેન્દ્ગગઢ (તા. ધ્રાંગધ્રા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધ્રાંગધ્રા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વીરેન્દ્ગગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધ્રાંગધ્રા તાલુકો
વાસવેલ (તા. વાઘોડિયા)
વાસવેલ (તા. વાઘોડિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના વડોદરા જિલ્લાના વાઘોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. વાસવેલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાઘોડિયા તાલુકો
વાંગડિયા
વાંગડિયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નર્મદા જિલ્લાના નાંદોદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. વાંગડિયા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
શ્રેણી:નાંદોદ તાલુકો
માર્ચ ૬
૬ માર્ચ નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૬૫મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૬૬મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૩૦૦ દિવસ બાકી રહે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:માર્ચ
અમિતાભ બચ્ચન ધોધ
thumb|300px|અમિતાભ બચ્ચન ધોધ અથવા ભેવમા ધોધ અમિતાભ બચ્ચન ધોધ (વાસ્તવિક નામ: ભેવમા ધોધ) ભારત દેશના સિક્કિમ રાજ્યના ઉત્તર સિક્કિમ જિલ્લામાં ચુંગથાંગ થી યુમથાંગ ખીણપ્રદેશના લાચુંગ જવાના માર્ગ પર આવેલો એક જળધોધ છે.
આ એક સૌથી ઊંચો ધોધ છે, એમ પ્રવાસીઓને સ્થાનિક પ્રવાસ સંચાલકો અને ટેક્સી ડ્રાઈવર અથવા માર્ગદર્શકો દ્વારા કહેવામાં આવે છે. મોટા ભાગના સિક્કિમના અન્ય ધોધની માફક જ યાદ્દચ્છિક ગુગલ શોધ દ્વારા દર્શાવાતાં ચિત્રો પણ મૂંઝવણ ઉભી કરે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો શ્રેણી:સિક્કિમ
વડાવલી (તા. ચાણસ્મા)
વડાવલી (તા. ચાણસ્મા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા  ચાણસ્મા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વડાવલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ગામમાં ગોગા મહારાજ અને વડેચી માતાના મંદિરો આવેલા છે.
શ્રેણી:ચાણસ્મા તાલુકો
સ્ટીફન કિંગ
સ્ટીફન એડવીન કિંગ (સપ્ટેમ્બર 21, 1947માં જન્મ) સમકાલીન ભયજનક, સનસનાટીવાળા, વૈજ્ઞાનિક કલ્પના અને કાલ્પનિક સાહિત્ય લખતા એક અમેરિકન લેખક છે. અત્યારસુધીમાં કિંગની નવલકથાઓ અને ટૂંકી વાર્તાની 350 મિલિયન પ્રતિઓ કરતા પણ વધુ સંકલિત પ્રતિઓ વેચાઇ ચૂકી છે, અને તેની ધણી કથાઓ ચિત્રપટ, ટેલિવિઝન, અને અન્ય માધ્યમો માટે અનૂકુળ કરવામાં આવી છે. કિંગે અનેક ચોપડીઓ તેમના ઉપનામ રિચર્ડ બેચમેન નો ઉપયોગ કરીને લખી છે, અને એક ટૂંકી વાર્તા, ધ ફિફ્થ ક્વાટર, જોન સ્વીથેન ના ઉપનામ હેઠળ લખી છે. 2003માં, નેશનલ બુક ફાઉન્ડેશને કિંગને અમેરિકન સાહિત્યમાં પોતાનો વિશિષ્ટ ફાળો આપવા માટે પુરસ્કારરૂપ ચંદ્રક આપ્યો હતો.
પૂર્વજીવન
કિંગનો જન્મ પોર્ટલેન્ડ, મેઇન ખાતે નેલ્લી રુથ (ને પિલ્સબરી) અને ડૉનાલ્ડ એડવીન કિંગના પુત્ર તરીકે થયો હતો. જ્યારે કિંગ બે વર્ષના હતા ત્યારે, તેના પિતા કે જે નાવિક વેપારી હતા, તેમણે "સિગરેટનું પેક ખરીદવા જવું છું" તેવું કહીને દબાણ હેઠળ ઘર છોડી જતા રહ્યા. તેમની માતાએ કિંગ અને તેમના દત્તક ભાઈ ડેવિડનો, કેટલાક અતિશય નાણાકીય તાણના સમયમાં ઉછેર કર્યો. આ પરિવારે વિસ્કોનસીનના ડે પેરે, ઇન્ડિયાનાના ફોર્ટ વાયનેને અને કનેક્ટીકટના સ્ટારફોર્ડ જેવા શહેરોમાં સ્થળાતંર કર્યું. કિંગ અગિયાર વર્ષના હતા ત્યારે, તેનું કુટુંબ મેઇનના, ડરહામમાં પાછું ફર્યું, જ્યાં રુથ કિંગે તેના માતા પિતાની અંતિમ શ્વાસ સુધી સંભાળ લીધી. ત્યાર બાદ તેણીએ સ્થાનિક મંદબુદ્ધિના લોકો માટે સેવિકા તરીકે ફરજ બજાવી.
કિંગ જ્યારે બાળક હતા, ત્યારે તેમણે પોતાના એક મિત્રને રેલમાં ફસાઇને મરતા નજરે જોયો હતો, જોકે તેને આ ઘટના અંગે કંઇ જ યાદ નથી. પરિવારના સભ્યો મુજબ તે પેલા છોકરા સાથે રમવા માટે ઘરની બહાર નીકળ્યા હતા, કિંગ જ્યારે પાછા ફર્યા ત્યારે તે અવાચક અને આઘાતમાં હતા તેવું તેમના પરિવારનું કહેવું છે. તેમના પરિવારને પાછળથી તેના મિત્રની મૃત્યુ વિષે ખબર પડી. કેટલાક વિવેચકોના મતે આ ઘટના દ્વારા કિંગને અંધકારમય રચનાઓ કરવાની પ્રેરણા મળી હશે, જોકે કિંગ આ વિચારને નકારે છે. કિંગને ડરામણી વાર્તાઓ લખવાની પ્રારંભિક પ્રેરણા 1981ના અકલ્પનિક (નોન-ફિકશન) ડાન્સ મેકબ્રે ના, એક પ્રકરણ, કે જેનું મથાળું હતું "એન અનોઇંગ ઓટોગ્રાફિકલ પોઝ"ને લગતી માહિતીમાંથી મળી હતી. કિંગ તેના કાકાની સફળતાની સરખામણી કરતા હતા, કે જેઓ એક સફરજનની ડાળીના ઉપયોગથી પેટાળમાંથી પાણી શોધી કાઢતા હતા, અચાનક તેને ખ્યાલ આવ્યો કે તેણે પોતાના જીવનને સારી રીતે જીવવા માટે શું કરવું છે. જ્યારે કિંગ અને તેનો ભાઈ માળિયામાં શોધખોળ કરતાં હતા ત્યારે કિંગને તેમના પિતાએ સાચવીને રાખેલી એચ.પી. લવક્રાફ્ટની ટૂંકી વાર્તાઓનો પેપરબેક વૃતાન્તનો સાચવી રાખેલ સંગ્રહ મળી આવ્યો. તેના મુખપૃષ્ઠ ઉપર સ્મારક પથ્થરની નીચે નકર જેવી ગુફા ગોખલામાં સંતાયેલા દાનવનું ચિત્રણ હતું. તેમાં લખ્યું હતું,
"મારા જીવનની એક એવી ક્ષણ જ્યારે પેટાળમાંથી પાણી શોધવાની જાદુઇ લાકડી અચાનક જ નીચે જોરથી જતી રહી...જ્યાં સુધી હું ચિંતિત હતો, હું મારા માર્ગ પર હતો."
શિક્ષણ અને પ્રારંભિક સર્જનાત્મકતા
કિંગે તેમનું પ્રાથમિક શિક્ષણ ડરહામ એલીમેન્ટરી સ્કૂલમાંથી મેળવ્યું અને મેઇનની લીસબોન ફોલ્સ ખાતેની લીસબોન ફોલ્સ હાઇ સ્કૂલમાંથી ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવ્યું હતું. તેમનો ડરામણી કથાઓ માટે પ્રારંભિક રસ ત્યારે પ્રદર્શિત થયો જ્યારે તે ગોખલામાં નરક દજેવી ગુફાની નીચે એક અંગૂઠા જેવા પથ્થરની અંદર સંતાયેલા દાનવનું એક ચિત્ર [[ઇસીની હોરર કૉમિક (ના એક ઉત્સુક વાચક બન્યા, જેમાં ટેલ ફોમ ધ ક્રિપ્ટ (પાછળથી તેમને ક્રિપશો ]] દ્વારા તેમના નાટકમાં આ કોમિકો માટે આદર રજૂ કર્યો) પણ સમાવિષ્ટ છે. તેમણે શાળામાં શરૂઆતી લખાણકામ ખાલી મજા માટે કર્યું હતું, પાછળથી તેમને ડેવ્સ રેગ નામના અખબારમાં લેખો આપવામાં પણ તેમણે પોતાનો ફાળો આપ્યો, આ અખબાર તેનો મોટો ભાઈ મીમોગ્રાફ મશીન દ્વારા પ્રકાશિત કરતો હતો, અને ત્યારબાદ પોતે જોયેલી ફિલ્મો આધારિત વાર્તાઓને તે પોતાના મિત્રોને વેચતા હતા. (જ્યારે તેના શિક્ષક દ્વારા આ વાત શોધી કાઢવામાં આવી ત્યારે, તેને નફો પરત કરવા માટે દબાણ કરવામાં આવ્યું). "આઇ વોઝ અ ટીનએજ ગ્રેવ રોબર", એ તેમની પહેલી સ્વતંત્રરીતે પ્રગટ થયેલી વાર્તાઓ હતી, જેના ત્રણ પ્રકાશનોને શ્રેણીબદ્ધ કરવામાં આવ્યા અને 1965માં, કોમિક રિવ્યૂ નામના એક રમૂજી સામાયિકમાં એક અપ્રકાશિત પ્રતિને રજૂ કરવામાં આવી હતી. "ઇન અ હાફ-વર્લ્ડ ઓફ ટેરર" તરીકે અન્ય એક રમૂજી સામાયિકમાં તે વાર્તાને ફરથી સુધારીને ત્યાર પછીના વર્ષમાં પ્રગટ કરવામાં આવી, સ્ટ્રોરીઝ ઓફ સસ્પેન્શ નું માર્વ વોલ્ફમેન દ્વારા સંપાદન કરવામાં આવ્યું.
1966 થી, કિંગે મેઇન વિદ્યાપીઠમાં અંગ્રેજી ભણવાનું શરૂ કર્યું, જ્યાં તેણે 1970માં અંગ્રેજીમાં વિજ્ઞાનના સ્નાતક તરીકેની પદવી મેળવીને સ્નાતક થયા. ધ મેઇન કેમ્પસ, નામના વિદ્યાર્થી સમાચારપત્ર માટે તેમને એક લેખ લખ્યો, જેનું મથાળું હતું "સ્ટેવ કિંગ્સ ગારબેઝ ટ્રક", તેમણે બુર્ટોન હાટલેન દ્વારા યોજેલા એક લખાણ લખવાના વર્કશોપમાં પણ ભાગ લીધો હતો, અને તેમના ભણતરની કિંમત ચૂકવવા માટે તેમણે અસાધારણ નોકરીઓ પણ કરી હતી, જેમાંથી એક નોકરી ઔદ્યોગિક કપડા ધોવાની પણ હતી. 1967માં તેણે પોતાની પ્રથમ વ્યવસાયિક વાર્તા, "ધ ગ્લાસ ફ્લોર"ને, સ્ટાર્ટલીંગ મિસ્ટ્રી સ્ટોરીઝ ને વેંચી. ફોગલેર લાઇબ્રેરી એટ યુમેઇન પાસે હાલમાં કિંગના ધણા કાગળો છે.
1970માં, તેની પહેલી પુત્રી નાઓમી રિચેલનો જન્મ થયો.
1972માં, તેમના બીજા બાળક જોસેફ હિલસ્ટ્રોમનો જન્મ થયો.
કેરી દ્વારા મળેલી સફળતા
તેમની માતાની મૃત્યુબાદ, કિંગ અને તેમનો પરિવાર કોલોરાડોના બોયલ્ડેર ખાતે સ્થળાંતર કર્યું, જ્યાં કિંગે ધ શાઇનીંગ ને લખી હતી (1977માં પ્રકાશિત થઇ). 1975માં પરિવાર ફરીથી પશ્ચિમ મેઇનમાં પરત ફર્યો, જ્યાં કિંગે પોતાની ચોથી નવલકથા ધી સ્ટેન્ડ (1978માં પ્રકાશિત) પૂર્ણ કરી. 1977માં, તેના પરિવારમાં વધુ એકનો ઉમેરો થયો, ઓવેન ફિલીપ્સનો, જે તેમનું ત્રીજું અને અંતિમ બાળક હતું, જેની સાથે તેઓ ટૂંક સમય માટે ઈંગ્લેન્ડ ગયા અને મેઇનમાં પરત પણ ફર્યા. આ પડાવ પછી કિંગે મેઇન વિદ્યાપીઠમાં સર્જનાત્મક લખાણ વિશે ભણાવવાનું શરૂ કર્યું. ત્યારબાદ કિંગે તેમનું મૂળ નિવાસ્થાન મેઇનમાં જ રાખ્યું.
ધ ડાર્ક ટાવર પુસ્તકો
1970ના અંતમાં, કિંગે એકબીજાથી જોડાયેલી વાર્તાઓની શ્રેણીની શરૂઆત કરી જે એક એકલા ગનસ્લિંગર, રોલેન્ડ પર આધારીત છે, જે વારંવાર બદલાતા-સાચા વિશ્વમાં મેન ઇન બ્લેકનો પીછો કરતો હોય છે, જે જે.આર.આર. ટોલ્કીઇનના મીડલ-અર્થ અને અમેરિકન વાઇલ્ડ વેસ્ટની વચ્ચેનું મિશ્રણ છે. આ દુનિયાને ક્લીન્ટ ઇસ્ટવુડ અને સેર્ગીઓ લેઓને તેઓની ફિલ્મ સ્પેગટી વેસ્ટર્ન્સમાં રજૂ કરી હતી. આ વાર્તા પ્રથમવાર ધ મેગેજીન ઓફ ફેન્ટસી એન્ડ સાયન્સ ફિક્શન દ્વારા પાંચ ભાગોમાં એડવર્ડ એલ. ફેરમનના સંપાદન હેઠળ પ્રકાશિત કરવામાં આવી હતી, આ ભાગોને પ્રકાશિત કરવાની શરૂઆત 1977માં થઇ હતી અને 1981માં તેને પૂર્ણ કરાયા હતા. એક વિશાળ 7-પુસ્તકના મહાકાવ્ય જેને ધ ડાર્ક ટાવર કહેવાય છે, તે 1970થી લઇને 2000ની સાલ સુધી, કુલ ચાર દાયકાઓ સુધી અસાન્ય રીતે લખાતા અને પ્રકાશિત થતા ગયા.
1982માં, ડોનાલ્ડ એમ. ગ્રાન્ટ નામના કાલ્પનિક રચનાના પ્રકાશકે (કે જેણે રોબર્ટ ઇ. હોવાર્ડના તમામ લખાણોને પ્રકાશિત કરવા માટે પ્રસિદ્ઘિ મેળવી હતી) આ તમામ વાર્તાઓનું પહેલી વાર મુદ્રણ કરીને એક સખત પુઠાનું પુસ્તક બાહાર પાડ્યું, જેની પર ત્યારના કાલ્પનિક કલાકાર મિચેલ વ્હેલે કાળા અને સફેદ રંગોમાં ચિત્ર દોર્યું હતું, The Dark Tower: The Gunslinger તરીકે. અગાઉ સામાયિકમાંથી પ્રકાશિત થયેલી વાર્તાના નામોને પ્રત્યેક પ્રકરણના નામ તરીકે રાખવામાં આવ્યા. કિંગે આ હાર્ડકવર આવૃત્તિને તેના F&SF (એફ એન્ડ એસએફ)ના સંપાદક ઇડી ફેરમનને સમર્પિત કરી, જેણે આ વાર્તાઓ માટે સાહસ કર્યું. મૂળ મુદ્રણની ખાલી 10,000 પ્રતિઓ જ ચાલી હતી, જે આ સમયે, કિંગની હાર્ડકવરવાળી નવકથાના પહેલા મુદ્રણની સરખામણીમાં ઓછી હતી. તેની 1980 સાલની નવલકથા, ફાયરસ્ટાર્ટર, પ્રારંભિક 100,000 પ્રતિઓના મુદ્રણનો વેપાર કર્યો હતો, અને તેની 1983 સાલની નવલકથા, ક્રિસ્ટ્રીનની , હાર્ડકવર મુદ્રણે 250,000 પ્રતિઓનો વેપાર કર્યો હતો, આ બંન્ને પ્રકાશનો વાઇકિંગ નામના ખુબ જ મોટા પ્રકાશક દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યા હતા. ધી ગનસ્લિંગરની પ્રારંભિક આવૃતિ મોટા પાયે લોકોનું ધ્યાન ખેંચવામાં અસફળ રહી હતી અને ખાલી ખાસ વૈજ્ઞાનિક- કાલ્પનિક અને તેવું લખાણ રાખતા પુસ્તકોની દુકાનની અભરાઇ પર તે જોવા મળતી હતી.'મોટી દુકાનોની હારમાળામાં આ પુસ્તક મોટા ભાગે ઉપલબ્ધ ન હતું, અને ખાસ ફરમાઇશ દ્વારા તે મળતું હતું. ''ઉત્સુક ચાહકોમાં તેવી અફવા ફેલાઇ ગઇ કે કિંગે બહાર પાડેલ પુસ્તક વિષે થોડાક લોકોને જ ખબર હતી, તો આ થોડાક લોકોને જ તે પુસ્તક વાંચવા દો. 'જ્યારે પ્રારંભિક 10,000 પ્રતિઓ વેચાઇ ગઇ ત્યારે, 1984માં ગ્રાન્ટે અન્ય 10,000 પ્રતિઓનું મુદ્રણ કર્યું, પણ આ પ્રતિઓ આ પુસ્તક માટે કિંગના વધતા જતા ચાહકોની માંગણી આગળ ખૂબ જ ઓછી હતી. ધ ડાર્ક ટાવર: ધ ગનસ્લિંગર તેના કાલ્પનિક મહાકાવ્યની મહાનકૃતિની શરૂઆત હતી.ધ ગનસ્લિંગરની પ્રથમ અને દ્વિતીય મુદ્રણોનો પુસ્તક બજારમાં ઊંચો ભાવ આવ્યો હતો અને સ્ટીફન કિંગની રચનાઓના સંગ્રહકર્તા અને આતુર વાંચકો દ્વારા તેની નોંધ લેવામાં આવી હતી, હોરર (ડરામણું) સાહિત્ય, કાલ્પિત સાહિત્ય, અને અમેરિકન પશ્ચિમ સાહિત્ય તરીકે આ પુસ્તકની નોંધ લેવાઇ.  અને તે મિચેલ વ્હેલનના કળાકાર્યાના ઉત્સુક ચાહકો માટે પણ લાગુ પડતું હતું.