cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
એચ-1બી વિઝા
આઉટસોર્સિંગ કંપનીઓ દ્વારા એચ-1બી (H-1B)નો ઉપયોગ
2006માં વિપ્રોએ 20,000 એચ-1બી (H-1B) વિઝા અને 160 ગ્રીન કાર્ડ માટે અરજી કરી હતી, અને ઇન્ફોસિસે 20,000 એચ-1બી (H-1B) અને માત્ર 50 ગ્રીન કાર્ડ માટે અરજી કરી હતી. એચ-1બી (H-1B) વિઝાની અરજીમાંથી વિપ્રો અને ઇન્ફોસિસને અનુક્રમે 4,002 અને 4,108 વિઝા ફાળવવામાં આવ્યા હતા, જે 20 ટકા અને 24 ટકા સ્વીકૃતિ દર દર્શાવે છે. બંને કંપની આશરે 100,000 કામદારોનું શ્રમબળ ધરાવે છે અને યુએસ રોજગાર બેઝ આશરે 20,000 એચ-1બી (H-1B) વિઝાધારકોનો તેને ધ્યાનમાં રાખતા તે દર્શાવે છે કે ઇન્ફોસિસ અને વિપ્રોના લગભગ 1/5 ભાગના ભારતીય શ્રમબળે 2006માં વિઝા માટે અરજી કરી હતી. 2009માં બિઝનેસ વીકના એક લેખમાં કમ્પ્યુટરવર્લ્ડના એક લેખને ટાંકીને દર્શાવાયું હતું કે 1,964 વિઝા સાથે વિપ્રો આ કાર્યક્રમની ટોચની ઉપયોગકર્તા હતી.
2009માં વિશ્વવ્યાપી મંદીના કારણે આઉટસોર્સિંગ કંપનીઓ દ્વારા એચ-1બી (H-1B) વિઝાની અરજીઓ અગાઉના વર્ષની સરખામણીમાં ઘણી ઓછી હતી.
સંદર્ભો
ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ કોમર્સે વિદેશી નાગરિકોને ટેકનોલોજીના ટ્રાન્સફર પર અંકુશ સુધારવાની જરૂર ]
વાઘપુર (તા. પ્રાંતિજ)
વાઘપુર (તા. પ્રાંતિજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પ્રાંતિજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. વાઘપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:પ્રાંતિજ તાલુકો
ગાના (તા. આણંદ)
ગાના (તા. આણંદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા આણંદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગાના ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:આણંદ તાલુકો શ્રેણી:ચરોતર
કુકરવાડા
કુકરવાડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભરૂચ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કુકરવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભરૂચ તાલુકો
અંજનકુંડ
અંજનકુંડ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. અંજનકુંડ ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:આહવા તાલુકો
પીપલાપાણી
પીપલાપાણી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ પૂર્વ ભાગમાં આવેલા નર્મદા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા સાગબારા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. પીપલાપાણી ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:સાગબારા તાલુકો
નંદપોર
શ્રેણી:માંડવી તાલુકો(સુરત) શ્રેણી:સુરત જિલ્લો
કુણી (તા. ગળતેશ્વર)
કુણી (તા. ગળતેશ્વર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ગળતેશ્વર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કુણી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ગળતેશ્વર તાલુકો
ઓક્ટોબર ૨૧
૨૧ ઓક્ટોબર નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૨૯૪મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૨૯૫મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૭૧ દિવસ બાકી રહે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઓક્ટોબર
વડવાસા (તા. પ્રાંતિજ)
વડવાસા (તા. પ્રાંતિજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પ્રાંતિજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. વડવાસા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:પ્રાંતિજ તાલુકો
વાઘર (તા. સતલાસણા)
વાઘર (તા. સતલાસણા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સતલાસણા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વાઘર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સતલાસણા તાલુકો
ડેલ્ટા ફોર્સ
ઇતિહાસ
1970ના દાયકામાં સંખ્યાબંધ કુખ્યાત ત્રાસવાદી બનાવો યુ.એસ. (U.S.) સરકારને કાઉન્ટર- ટેરરિસ્ટ યૂનિટને રચવા તરફ દોરી ગયા, જેના પગલે ડેલ્ટાની રચના કરવામાં આવી હતી. 1960ની શરૂઆતના વર્ષોમાં ચાવીરૂપ લશ્કરી અને સરકારી અધિકારીઓને આ પ્રકારના એકમ માટેના નમૂના બાબતે માહિતી આપી દેવામાં આવી હતી. યુએસ (US) આર્મી સ્પેશ્યલ ફોર્સીસના સભ્ય ચાર્લ્સ બેકવિથે બ્રિટિશ સ્પેશ્યલ એર સર્વિસ (22 એસએએસ (SAS) રેજિમેન્ટ)માં વિનિમય અધિકારી તરીકે કામ કર્યું હતું. બેકવિથે પરત ફર્યા બાદ એક વિગતવાર રિપોર્ટ રજૂ કર્યો, જેમાં તેમણે લશ્કર પાસે એસએએસ (SAS) -પ્રકારના એકમો ન હોવાનો મુદ્દો ઉજાગર કર્યો હતો. તે સમયે યુ.એસ. (U.S.) આર્મી સ્પેશ્યલ ફોર્સીસે રૂઢિમુક્ત યુદ્ધ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું, પરંતુ બેકવિથે સીધા પગલાં લેવા અને ત્રાસવાદ વિરોધી કાર્યવાહી માટેના ખાસ નિષ્ણાત અતિ સ્વાયત્ત દળોની જરૂરિયાત તરફ ધ્યાન દોર્યું. બેકવિથે સૈનિક અને સરકારી મહાનુભાવોને આ વાત કહેતા શરૂઆતમાં તેમણે સ્પેશ્યલ ફોર્સીસના સ્તરીકરણની બહાર કોઇ પણ યુનિટ રચવા માટે ખચકાટ અનુભવ્યો હતો. જોકે, ત્રાસવાદી ઘટનાઓ વધતાં, અંતે 70ના દાયકાની મધ્યમાં પેન્ટાગોનના અધિકારીઓએ બેકવિથને આ પ્રકારનું એકમ બનાવવા માટે આગળ વધવા કહ્યું.
જેના પગલે બેકવિથે 24 મહિનામાં તેમનું નવું એકમ મિશન માટે તૈયાર કરવાનું નક્કી કર્યું. દરમિયાન, 5મી સ્પેશ્યલ ફોર્સીસ ગ્રુપ દ્વારા બ્લુ લાઇટ નામની નાની ત્રાસવાદ-વિરોધી ટુકડીની રચના કરવામાં આવી. 1980ના દાયકાની શરૂઆતમાં ડેલ્ટા સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત થયું ન હતું ત્યાં સુધી આ ટુકડીએ મોરચો સંભાળ્યો હતો. ડેલ્ટાની રચનાના થોડા સમય બાદ જ 4 નવેમ્બર, 1979ના દિવસે 53 અમેરિકનોને બંદી બનાવવામાં આવ્યા અને ઇરાનના તેહરાનમાં આવેલા યુ.એસ. (U.S.)ના દૂતાવાસમાં રાખવામાં આવ્યાં. ડેલ્ટાને ઓપરેશન ઇગલ ક્લો સોંપવામાં આવ્યું, અને છૂપી રીતે ઇરાનમાં પ્રવેશીને બળ વાપરીને બંધકોને દૂતાવાસમાંથી 24 અને 25 એપ્રિલ, 1980ની રાતે બચાવવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો. હવાઇ સમસ્યાઓ અને અકસ્માતોને કારણે આ ઓપરેશન પડતું મૂકવામાં આવ્યું. બાદમાં આ ઓપરેશનની નિષ્ફળતાનું મૂલ્યાંકન કરનાર રીવ્યૂ કમિશને તેની નિષ્ફળતા માટે 23 કારણો શોધી કાઢયાં હતાં. આ કારણોમાં વિમાને અનુભવેલી અને પહેલેથી ન કહેવામાં આવેલી હવામાનની સમસ્યા, મલ્ટી-સર્વિસ કોમ્પોનન્ટ કમાન્ડરો વચ્ચે કમાન્ડ-એન્ડ-કન્ટ્રોલની સમસ્યાઓ, હેલિકૉપ્ટર અને ગ્રાઉન્ડ-રીફ્યુઅલિંગ ટેન્કર એરક્રાફ્ટ વચ્ચેની ટક્કર, લશ્કરી ટુકડી અભિયાન માટે ટ્રાન્સલોડિંગ/રીફ્યુઅલિંગ સ્થળ પર પહોંચે તે પહેલાંની યાંત્રિક ખામીઓને લીધે આઠની જગ્યાએ માત્ર પાંચ હેલિકૉપ્ટરની ઉપલબ્ધતા (લઘુતમ જરૂરિયાત કરતા એક ઓછું) વગેરેનો સમાવેશ થતો હતો.
બદામી, કર્ણાટક
બદામી અથવા બાદામી (કન્નડ ભાષા: ಬದಾಮಿ), એ દક્ષિણ ભારતના કર્ણાટક રાજ્યના બાગલકોટ જિલ્લામાં આવેલ એક નગર છે, જે તાલુકા મથક પણ છે. વર્ષો પુર્વે આ ઐતિહાસિક નગરનું નામ વાતાપી હતું. આ નગર ખાતે ઈ.સ. ૫૪૦-૭૫૭ ના સમયમાં ચાલુક્ય વંશની રાજધાની હતી. આ નગર ખાતેના મંદિર તેમ જ ગુફાઓ પાષાણ શિલ્પકળા માટે પ્રસિદ્ધ છે.
ડેલ્ટા ફોર્સ
ઇતિહાસ
આ ઓપરેશન નિષ્ફળ ગયા બાદ, યુ.એસ.(U.S.) સરકારે કેટલાક નવા કાઉન્ટર- ટેરરિસ્ટ યૂનિટો ઊભા કર્યા. નાઇટસ્ટૉકર્સ તરીકે પણ ઓળખાતી 160મી સ્પેશ્યલ ઓપરેશન્સ એવિએશન રેજિમેન્ટ (એરબોર્ન)ને ડેલ્ટા માટે ખાસ રચવામાં આવી. ડેલ્ટાના ઘૂસણખોરી/દુશ્મનના પ્રદેશોમાં ઘૂસીને સૈનિકોને બચાવવાના ઓપરેશન ઇગલ ક્લો જેવા અભિયાનો પાર પાડવા માટે આ રેજિમેન્ટ તૈયાર કરવામાં આવી હતી. દરિયાઇ ઘટનાઓ માટે નૌકાદળની સીલ (SEAL) ટીમ સિક્સ બનાવવામાં આવી. યુ.એસ. (U.S.) લશ્કરની વિવિધ શાખાઓ અને ત્રાસાવાદ-વિરોધી દળો વચ્ચેની સંયુક્ત તાલીમ પર ધ્યાન રાખવા અને નિયંત્રણ માટે પણ જોઇન્ટ સ્પેશ્યલ ઓપરેશન્સ કમાન્ડની રચના કરવામાં આવી.
વાગડ
વાગડ ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લાનો એક વિસ્તાર છે.
ડેલ્ટા ફોર્સ
ટુકડીઓના નામો
ડેલ્ટા ફોર્સનું માળખું બ્રિટિશ 22 સ્પેશ્યલ એર સર્વિસ રેજિમેન્ટ જેવું જ છે. ડેલ્ટાના સર્જક ચાર્લ્સ બેકવિથને આ જ રેજિમેન્ટે ડેલ્ટાની રચના માટેની પ્રેરણા આપી હતી. નોટ અ ગુડ ડે ટુ ડાઇ: ધ અનટોલ્ડ સ્ટોરી ઓફ ઓપરેશન એનાકોન્ડા, આર્મી ટાઇમ્સ ના કર્મચારી લેખક સીન નેયલર દ્વારા ડેલ્ટામાં આશરે 1,000 ચાલકો હોવાનું વર્ણવવામાં આવ્યું છે. નેયલરે લખ્યું છે કે તેમાંથી આશરે 250 જેટલા ચાલકોને સીધી કાર્યવાહી અને જાસૂસી પૂર્વ-તપાસ અભિયાનો હાથ ધરવા માટે તાલીમ પામેલા છે. તેમાં કાર્યવાહી કરનારી મુખ્ય ત્રણ સ્ક્વૉડ્રન છે:
ભારતનું સર્વોચ્ચ ન્યાયાલય
ભારતનું સર્વોચ્ચ ન્યાયાલય એ ભારતનું સર્વોચ્ચ ન્યાય તંત્ર છે અને ભારતીય બંધારણના ભાગ V, પ્રકરણ IV દ્વારા સ્થાપિત ભૂમિનો એક ભાગ છે. ભારતના બંધારણ અનુસાર સુપ્રીમ કોર્ટની ભૂમિકા સમવાય કોર્ટની છે, જે બંધારણની પાલક છે અને અરજ કરવા માટેની સૌથી ઊંચી કોર્ટ છે.
ડેલ્ટા ફોર્સ
ટુકડીઓના નામો
આ સ્ક્વૉડ્રનો એસએએસ (SAS) "સૅબર સ્ક્વૉડ્રન"ના સંગઠન પર આધારિત છે અને દરેક 75 થી 85 લડાકુ ધરાવે છે. દરેક સૅબર સ્ક્વૉડ્રનને ત્રણ ટુકડીમાં વિભાજિત કરી દેવામાં આવી છે. એક રેકિ/સ્નાઇપર ટુકડી અને બે ડાયરેક્ટ એક્શન/એસોલ્ટ ટુકડીનો તેમાં સમાવેશ થાય છે. આ ટુકડીઓ ટીમ તરીકે અથવા તો ચારથી છ લડાકુના નાના જૂથ બનાવીને કોઇ પણ કાર્યવાહી હાથ ધરી શકે છે. 29 જૂન, 2006ના રોજ ડેલ્ટા (DELTA)ના માઇકલ વિકર્સે અન્ય તમામ સ્પેશ્યલ મિશન યુનિટોની સાથે હાઉસ આર્મ્ડ સર્વિસીસ કમિટીને સોગંદનામું આપ્યું હતું. આ સોગંદનામામાં વધારાની સ્ક્વૉડ્રન ઉમેરવા અને કદમાં ત્રીજા ભાગનો વધારો કરવાનું ઠરાવવામાં આવ્યું હતું.
વાગડ
વ્યૂત્પત્તિ
વાગડ શબ્દનો શાબ્દિક અર્થ હવા અને પથ્થર એવો થાય છે. એટલે કે આ વિસ્તાર હવા અને પથ્થરોનો છે.
ડેલ્ટા ફોર્સ
ભરતી
ડેલ્ટામાં ભરતી થનારામાં મોટાભાગના યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ આર્મી સ્પેશ્યલ ફોર્સીસ અને 75મી રેન્જર રેજિમેન્ટમાંથી આવતા હોય છે, પરંતુ કેટલાક લડાકુઓ સેનાના અન્ય એકમોમાંથી પણ આવતાં હોય છે. 1990ના વર્ષોથી સેનાએ ફર્સ્ટ એસએફઓડી-ડી (SFOD-D) માટેની ભરતીની જાહેરાતો આપવાની શરૂ કરી છે જે ડેલ્ટા ફોર્સ માટેની હોવાનું ઘણા લોકોનું માનવું છે. જોકે, સેનાએ આ ફોર્સ માટે ક્યારેય કોઇ પણ સત્તાવાર તથ્યો બહાર પાડ્યા નથી. ફોર્ટ બ્રેગ્ગના અખબાર પેરાગ્લાઇડ માં દર્શાવવામાં આવેલી ભરતીની જાહેરાત ડેલ્ટા ફોર્સના નામનો સંદર્ભ લઇને લખે છે "...વિશિષ્ટ લડાઇ કૌશલ્યની વ્યાપક વિવિધતાથી શસ્ત્રોના ઉપયોગ સાથે તાત્કાલિક કાર્યવાહી જરૂરી હોય તેવા અભિયાનો હાથ ધરવા માટે બનાવવામાં આવેલું યુ.એસ. (U.S.) સેનાનું સ્પેશ્યલ ઓપરેશન્સ યુનિટ..." ભરતીની આ જાહેરાતમાં દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે તમામ અરજદારો ઇ-4 (E-4)થી લઇને ઇ-8 (E-8)ની હદમાં અને પુરુષ હોવા જોઇએ. લશ્કરમાં સેવા આપવાની નોંધણીમાં ઓછામાં ઓછા અઢી વર્ષની નોકરીનો સમય બાકી હોવો જોઇએ, ઉંમર 21 અથવા તેનાથી વધુ હોવી જોઇએ. તેમજ પ્રવેશ માટે ધ્યાનમાં લેવાનારી ચર્ચામાં ભાગ લેવા માટે આર્મ્ડ સર્વિસીસ વોકેશનલ એપ્ટિટ્યુડ બેટરી ટેસ્ટમાં પૂરતો ઊંચો સ્કોર કરવો જરૂરી છે.
ઐતિહાસિક પસંદગી પ્રક્રિયા
એરિક હાનેનાં પુસ્તક ઇન્સાઇડ ડેલ્ટા ફોર્સમાં તેની પ્રારંભની પસંદગી પ્રક્રિયાનું વિગતવાર વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. હાને લખે છે કે પસંદગી પ્રક્રિયા પુશ-અપ્સ, સિટ-અપ્સ અને 3 mi દોડ જેવી આવશ્યક પરીક્ષાથી શરૂ થઇ હતી. તેમાંથી પસંદગી પામેલા ઉમેદવારોને બાદમાં જમીન પરની પરીક્ષાઓની શ્રેણીમાંથી પસાર કરવામાં આવ્યાં,18 mi જેમાં ઘોર-અંધકારમાં જમીન ખૂંદવાની કસોટીમાં પીઠ પર 40 lb થેલો ભરાવવાની કસોટીનો સમાવેશ થતો હતો. જેમ પીઠ પરના થેલાનું વજન અને જમીનનું અંતર વધતું જતું હતું તેમ આ પરીક્ષા પૂરી કરવાના સમયના માપદંડો દરેક કૂચ સાથે ઘટતાં જતાં હતાં. અત્યંત ઉબડખાબડ ભૂપ્રદેશ પર થેલો ઊંચકીને થયેલી કૂચ 75 lb સાથે આ શારીરિક પરીક્ષા પૂરી થઇ. 40 mi હાનેએ આગળ લખ્યું છે કે માત્ર વરિષ્ઠ અધિકારી અને ભરતીનો હવાલો સંભાળતા એનસીઓ (NCO)ને જ નક્કી કરેલી સમયમર્યાદા જોવાની પરવાનગી હતી, પરંતુ અન્ય મૂલ્યાંકનો અને પસંદગીના કાર્યો તેમજ શરતો ડેલ્ટા તાલીમના લશ્કરી માળખા દ્વારા નક્કી કરવામાં આવ્યા હતા. સંખ્યાબંધ મનોવૈજ્ઞાનિક પરીક્ષાઓ સાથે કસોટીના માનસિક હિસ્સાની શરૂઆત કરવામાં આવી. ઉમેદવારો બાદમાં ડેલ્ટા સલાહકારો, મનોચિકિત્સકો અને કમાન્ડરોના બોર્ડ સમક્ષ ગયા. બોર્ડના દરેક અધિકારીએ ઉમેદવાર પર પ્રશ્નોની ઝડી વરસાવી અને તેના દરેક પ્રતિભાવ અને શૈલીનું સૂક્ષ્મ પરીક્ષણ કર્યું. અધિકારીઓનો આમ કરવા પાછળનો હેતુ ઉમેદવારને માનસિક રીતે થકવી દેવાનો હતો. છેલ્લે યુનિટ કમાન્ડરે ઉમેદવારનો સંપર્ક કરીને તે પસંદગી પામ્યો છે કે નહીં તે જણાવ્યું હતું. જે ઉમેદવાર તે સમયે ડેલ્ટા માટે પસંદગી પામ્યા, તેમને બાદમાં છ મહિનાની ઓપરેટર ટ્રેનિંગ કોર્સ (ઓટીસી (OTC))ની સઘન તાલીમ હેઠળ પસાર થવું પડ્યું હતું. જ્યાં તેઓ ત્રાસવાદ-વિરોધી કાર્યવાહી અને વિદ્રોહ સામે લડવાની પ્રક્રિયા શીખ્યા હતા. આ પ્રક્રિયાઓમાં અગ્નિ શાસ્ત્રની સચોટતા અને વિવિધ દારૂગોળાની તાલીમનો સમાવેશ થતો હતો. સેન્ટ્રલ ઇન્ટેલિજન્સ એજન્સીનું અત્યંત ગુપ્ત સ્પેશ્યલ એક્ટિવિટીઝ ડિવિઝન (એસએડી (SAD)) અને વધુ ચોક્કસ રીતે કહીએ તો તેનું ઉત્કૃષ્ટ સ્પેશ્યલ ઓપરેશન્સ ગ્રુપ (એસઓજી (SOG)) ઘણી વખત ડેલ્ટા ફોર્સમાંથી ચાલકોની ભરતી કરે છે.
તાલીમ
ડેલ્ટા ફોર્સે પ્રસંગોપાત મિત્ર દેશોના તેના જેવા જ એકમો સાથે પરસ્પર-તાલીમ લીધી છે. આવા એકમોમાં ઓસ્ટ્રેલિયન સ્પેશ્યલ એર સર્વિસ રેજિમેન્ટ, બ્રિટિશ સ્પેશ્યલ એર સર્વિસ અને સ્પેશ્યલ બોટ સર્વિસ, કેનેડાના જોઇન્ટ ટાસ્ક ફોર્સ 2, ફ્રાન્સના જીઆઇજીએન (GIGN), જર્મનીના જીએસજી 9 (GSG 9) અને ઇઝરાયેલના સયેરેટ મટ્કલનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે એફબીઆઇ (FBI)ની હોસ્ટેજ રેસ્ક્યુ ટીમ અને નેવીના ડેવગ્રુ  (DEVGRU) જેવા યુ.એસ. (U.S.)ના અન્ય કાઉન્ટર- ટેરરિસ્ટ યૂનિટો સાથે પણ પરસ્પર-તાલીમ લીધી છે.
ગણવેશ
પૅન્ટાગૉન ડેલ્ટા ફોર્સ વિશેની માહિતી પર અત્યંત નિયંત્રણ રાખે છે તેમજ આ અત્યંત ગુપ્ત એકમ અને તેની પ્રવૃતિઓ વિશે જાહેરમાં કંઇ પણ બોલવાનું ટાળે છે. ડેલ્ટા લડાકુઓને વિપુલ પ્રમાણમાં લવચીકતા અને સ્વાયત્તતા આપવામાં આવી છે. તેમની ઓળખ છૂપાવવા માટે તેઓ ભાગ્યે જ ગણવેશ પહેરે છે અને ફરજ પર હોય કે ના હોય પણ મોટેભાગે સામાન્ય કપડાં જ પહેરે છે. જ્યારે તેઓ લશ્કરી ગણવેશ પહેરે છે ત્યારે તેમાં કોઇ પણ પ્રકારના નિશાનો, અટક અથવા તો શાખાના નામ જોવા મળતાં નથી. સામાન્ય નાગરિકોમાં ભળી જવા માટે તેમના જેવી વાળની સ્ટાઇલ અથવા દાઢી રાખવાની તેમને છૂટ હોય છે. સેનાના માણસ તરીકેની ઓળખ છતી ન થાય તે માટે આ પ્રકારની છૂટ આપવામાં આવે છે.
ઓપરેશન્સ અને છૂપી કાર્યવાહીઓ
ડેલ્ટાને સોંપવામાં આવતા ઓપરેશન્સ અત્યંત વર્ગીકૃત હોય છે અને જાહેર જનતાને ક્યારેય તેની ખબર હોતી નથી. જોકે, કેટલાક ઓપરેશન્સની વિગતો લોકો સુધી પહોંચી ગઇ છે. ડેલ્ટાને કાર્યવાહી માટે તૈયાર રહેવા જણાવવામાં આવ્યું હોય અને ઓપરેશનની યોજનાઓ ઘડાઇ ગઇ હોય, પરંતુ જે-તે કારણસર છેલ્લે તેમને ન મોકલવામાં આવ્યા હોય તેવું કેટલીય વખત બની ચૂક્યું છે. જાણીતાં ઓપરેશન અને તેમની વ્યૂહાત્મક ગોઠવણી કરાઇ હોય તેવી ઘટનાઓ આ મુજબ છે:
મધ્ય અમેરિકન ઓપરેશન્સ
મધ્ય અમેરિકામાં ડેલ્ટાની કાર્યવાહી વ્યાપક પ્રમાણમાં જોવા મળી છે. જેમાં સાલ્વાડોરન ક્રાંતિકારી જૂથ ફેરાબુન્ડો માર્તી નેશનલ લિબરેશન ફ્રન્ટ સામે લડવું અને સેન્ટ્રલ ઇન્ટેલીજન્સ એજન્સી દ્વારા ફંડ મેળવતા નિકારાગુઆના કોન્ટ્રાસને મદદ કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
ઓપરેશન અર્જન્ટ ફ્યુરી
ગ્રેનેડામાં ઓપરેશન અર્જન્ટ ફ્યુરીના પ્રથમ દિવસની વહેલી સવારે ડેલ્ટાનું બીજું અભિયાન છેડવામાં આવ્યું હતું. આ અભિયાનમાં રિચમન્ડ હિલ જેલ પર ચડાઇ કરીને ત્યાં બંધક બનાવાયેલા રાજકિય કેદીઓને બચાવવાના હતા. અઢારમી-સદીના જૂના કિલ્લાના અવશેષો પર બંધાયેલી આ જેલ ત્રણ બાજુથી ગીચ જંગલથી ઘેરાયેલી હતી અને ત્યાં આ ત્રણ બાજુથી પગે ચાલીને જઇ શકાય તેમ ન હતું. આ જંગલ સીધા ઢોળાવવાળી ટેકરીઓ પર ફેલાયેલું હતું. ચોથી બાજુ પર સાંકડા રસ્તાથી જઇ શકાય તેમ હતું પણ તે રસ્તો બંને બાજુ ઊંચા વૃક્ષોથી ભરેલો હતો. હેલિકૉપ્ટર આક્રમણ ટુકડી ઉતરી શકે તેવી કોઇ જગ્યા જેલમાં નહોતી. સીધી ખીણના એક હિસ્સામાં રિચમન્ડ હિલ આવેલી હતી. આજુબાજુ ખીણની સાથે એક ઊંચા શીખર પર અન્ય એક જુનો ફ્રેડરિક કિલ્લો હતો, જેમાં ગ્રેનેડાનું લશ્કર રહેતું હતું. ફ્રેડરિક કિલ્લા પરથી લશ્કર સરળતાંથી નીચેના ઢોળાવો અને ખીણના તળિયાના હિસ્સા પર નાના શસ્ત્રો અને મશીન ગન ચલાવીને કાબૂ રાખી શકે તેમ હતું. ગ્રેનેડાના લશ્કર દ્વારા ચાલુ ગોળીબાર વચ્ચે ડેલ્ટા ફોર્સના હેલિકૉપ્ટરો સવારે 6.30 વાગ્યે આ ખીણમાં ઉડ્યા.
એરોપોસ્ટલ ફ્લાઇટ 252
29 જુલાઇ, 1984ના રોજ એરોપોસ્ટલની કારાકાસથી કુરાકાઓ ટાપુ જતી ફ્લાઇટ 252ને હાઇજૅક કરી લેવામાં આવી. બે દિવસ બાદ, ડીસી-9(DC-9)માં વેનેઝુએલાના કમાન્ડો ધસી ગયા અને હાઇજૅકરોને મારી નાખ્યાં. આ કસોટીના સમયમાં ડેલ્ટા ફોર્સે મદદ કરી હતી.
અશિલ્લે લૉરા હાઇજૅક
સાયપ્રસ જતી વખતે અશિલ્લે લૉરા નું અપહરણ  થયું ત્યારે પ્રમુખ રોનાલ્ડ રીગન દ્વારા નેવીની સીલ (SEAL) ટીમ સિક્સ અને ડેલ્ટા ફોર્સને તૈનાત કરવામાં આવી હતી અને ગમે ત્યારે આ જહાજને અપહરણકર્તાઓના કબજામાંથી મુક્ત કરવા માટે તૈયાર રહેવા જણાવ્યું હતું.
ઓપરેશન હેવી શેડો
કિલિંન્ગ પાબ્લો નામના પોતાના પુસ્તકમાં માર્ક બોડેન સૂચવે છે કે ડેલ્ટા ફોર્સ સ્નાઇપરે કોલંબિયાના ડ્રગ માફિયા પાબ્લો એસ્કોબારનો કાંટો કાઢી નાખ્યો હોવાની શક્યતા છે. આ બાબતે કોઇ નક્કર પુરાવાઓ ઊપલબ્ધ નથી. જોકે સામાન્ય રીતે આ સમગ્ર ઘટનાનો શ્રેય કોલંબિયાના સલામતી દળોને આપવામાં આવે છે.
ઓપરેશન જસ્ટ કોઝ
યુએસ (US) દળો દ્વારા ઓપરેશન જસ્ટ કોઝ હાથ ધરાયું તે પહેલા ઘણા ચાવીરૂપ ઓપરેશન્સ સ્પેશ્યલ ઓપરેશન્સ ગ્રુપ દ્વારા થઇ ચૂક્યાં હતાં. પનામા શહેરમાં આવેલી કાર્સલ મોડેલો જેલમાં બંધક બનાવાયેલા કર્ટ મુસેને છોડવીને પાછા લાવવા માટે ડેલ્ટાને ઓપરેશન એસિડ ગૅમ્બિટ નામનું ઓપરેશન સોંપવામાં આવ્યું હતું. ઓપરેશન નિફ્ટી પેકેજ એ ડેલ્ટાને સોંપાયેલું અન્ય મહત્વનું ઓપરેશન હતું, જેમાં જનરલ મેન્યુઅલ એન્ટોનિઓ નોરિએગાની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.
ઓપરેશન ડેઝર્ટ શીલ્ડ/ડેઝર્ટ સ્ટોર્મ
ડેઝર્ટ સ્ટોર્મ વખતે ડેલ્ટાને તે વિસ્તારમાં તૈનાત કરવામાં આવ્યું હતું અને ઘણી બધી જવાબદારીઓ સોંપવામાં આવી હતી. જેમાં સાઉદી અરેબિયામાં જનરલ નોર્મન સ્વાર્ઝકોપ્ફને નજીકથી રક્ષણની માહિતી પૂરાં પાડતા નિયમિત સેનાના એકમોને મદદનો સમાવેશ થતો હતો. આ મદદને પગલે સેનાના સંપર્ક અધિકારીઓએ સ્વાર્ઝકોપ્ફના બોડીગાર્ડની વધતી જતી સંખ્યાને ઓછી કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. બ્રિટિશ સ્પેશ્યલ એર સર્વિસ અને અન્ય સહયોગી સ્પેશ્યલ ફોર્સના પક્ષે ડેલ્ટાને એસસીયુડી (SCUD) મિસાઇલો શોધવાનું કામ પણ સોંપવામાં આવ્યું હતું.
ઓપરેશન ગોથિક સર્પન્ટ
૩ ઓક્ટોબર 1993ના રોજ ડેલ્ટા ફોર્સના સભ્યોને યુ.એસ. (U.S.)આર્મી રેન્જર્સની સાથે સોમાલિયાના મોગાદિશુમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ માટે મોકલવામાં આવ્યા. આ અભિયાનને ઓપરેશન ગોથિક સર્પન્ટ એવું કોડ નામ અપાયું હતું.
મોહમ્મદ ફરાહ ઐદિદના ઉચ્ચ લેફ્ટેનન્ટો અને અન્ય અત્યંત મહત્વના લોકોને ઝડપી પાડવાનું કામ તેમને સોંપવામાં આવ્યું હતું. આરપીજી (RPG) દ્વારા બે એમએચ-60એલ (MH-60L) બ્લેકહોક હેલિકૉપ્ટર ફૂંકી મરાયા બાદ આ અભિયાન પડતું મૂકવામાં આવ્યું હતું. આ ઘટનાને પગલે ભીષણ જંગ ખેલાયો. જેમાં પાંચ ડેલ્ટા લડાકુ (છઠ્ઠો થોડા દિવસ બાદ મોર્ટાર હુમલામાં માર્યો ગયો), છ રેન્જર્સ, પાંચ સેના હવાઇદળના સભ્ય અને બે 10મી માઉન્ટેન ડિવિઝનના સૈનિકો માર્યા ગયા. જ્યારે સોમાલીઓના મૃત્યુના આંકાડા માટે વિવિધ દાવાઓ કરવામાં આવતાં હતાં. ઐદિદના સેક્ટર કમાન્ડરના મતે આ જંગમાં સોમાલીઓના મૃત્યુની સંખ્યા માત્ર 133 હતી, જોકે સોમાલિયામાં યુએસ (US) રાજદૂતના જણાવ્યા મુજબ આ સંખ્યા 1500થી 2000ની હતી. 1999માં લેખક માર્ક બોડેન દ્વારા પુસ્તક પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતુંBlack Hawk Down: A Story of Modern War, જેમાં 3 ઓક્ટોબર, 1993ના બેટલ ઓફ મોગાદિશુની આસપાસની ઘટનાઓનો ચિતાર આપવામાં આવ્યો છે. આ પુસ્તક, યુદ્ધ તરફ દોરી ગયેલી કેટલીક ઘટનાઓ પહેલાં થયેલા ઓપરેશન્સમાં ડેલ્ટા ફોર્સની સંડોવણી હતી તેવો ટૂંકમાં ઉલ્લેખ કરે છે. આ પુસ્તક પરથી બાદમાં 2001માં દિગ્દર્શક રિડ્લી સ્કોટ્ટ દ્વારા ફિલ્મ બનાવવામાં આવી હતી.
ત્રાસવાદ-વિરોધી કાર્યવાહીની તાલીમ
જાન્યુઆરી, 1997માં ડેલ્ટાની નાની આધુનિક ટીમને બ્રિટિશ એસએએસ (SAS)ના છ સભ્યો સાથે પેરુના લિમા મોકલવામાં આવ્યા હતાં. જાપાનના રાજદૂતના ઘર પર કબજો મેળવી લેવાયાની ઘટનામાં કાર્યવાહી કરવા તેમને મોકલાયા હતાં.
વાગડ
ઇતિહાસ
૧૧મી અને ૧૨ શતાબ્દીમાં વાગડ પર કાઠીઓનું શાસન હતું. ત્યાર બાદ અહીં સમા રજપૂતો અને જાડેજાઓનું રાજ શાસન ચાલ્યું. વાગડએ મોરબી રાજ્યનો ભાગ હતો આથી અહીંના લોકોની ભાષા કચ્છી ન હોતા ગુજરાતી ભાષા થી વધુ નજીક છે. વાગડ ૧૮૧૯માં કચ્છનો ભાગ બન્યો. તે પહેલાં અહીંના ઠાકોરો કચ્છના રાઓના પ્રખર વિરોધી હતા.
ભારતનું સર્વોચ્ચ ન્યાયાલય
ભારતીય બંધારણની ૧૨૪ થી ૧૪૭ સુધીની કલમો ભારતીય સુપ્રીમ કોર્ટની રચના અને ન્યાયક્ષેત્ર નક્કી કરે છે સુપ્રીમ કોર્ટ મુખ્યત્વે છેલ્લો ઉકેલ છે અને સૌથી ઊંચી એપેલેટ (અપીલોનું કામ ચલાવનાર) કોર્ટ છે, જે રાજ્યો અને પ્રાંતોની હાઇ કોર્ટોના ચુકાદા સામે કરાયેલી અરજી સ્વીકારે છે. વધુમાં તે ગંભીર માનવ અધિકાર હક્ક ઉલ્લંઘન અથવા જે કેસમાં ગંભીર મુદ્દાનો સમાવેશ થયેલો હોય, જેમાં તાત્કાલિક ઉકેલની જરૂર હોય તેવા કેસોમાં લેખિત અરજી પણ લે છે. ભારતીય સુપ્રીમ કોર્ટે તેનું ઉદ્ઘાટન બેઠક ૨૮ જાન્યુઆરી, ૧૯૫૦ના રોજ યોજી હતી અને ત્યારથી તેણે ૨૪,૦૦૦થી વધુ ચુકાદાઓ આપ્યા છે.
વાગડ
ભૂગોળ
વાગડ વિસ્તાર કચ્છનો પશ્ચિમોત્તર અને ગુજરાત વચ્ચેનો વિસ્તાર છે. તે મોટાભાગે રેતાળ છે. તેમાં રાપર, ભચાઉ, સામખીયાળી, અધોઈ, ખારોઈ વગેરે તેમજ આસપાસના વિસ્તારનો સમાવેશ થાય છે.
લોકસાહિત્યમાં
વાગડ વિસ્તારનો ઉલ્લેખ ગુજરાતી લોકસાહિત્યના પ્રખ્યાત દુહામાં થયો છે.
શિયાળે સોરઠ ભલો, ઉનાળે ગુજરાત. વરખામાં વાગડ ભલો, કચ્છડો બારેમાસ.
સંદર્ભ
શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતના વિસ્તારો
ભારતનું સર્વોચ્ચ ન્યાયાલય
કોર્ટનું બંધારણ
૨૬ જાન્યુઆરી, ૧૯૫૦ના રોજ ભારત એક સાર્વભૌમ લોકશાહી ગણતંત્ર બન્યું તેના બે દિવસ બાદ સુપ્રીમ કોર્ટે તેના કામકાજનો પ્રારંભ કર્યો હતો. ઉદ્ઘાટન પ્રસંગ સંસદભવનમાં ચેમ્બર ઓફ પ્રિન્સેસ (Chamber of Princes)માં યોજાયો હતો. ચેમ્બર ઓફ પ્રિન્સેસ અગાઉ ૧૯૩૭થી ૧૯૫૦ની મધ્ય સુધી, ૧૨ વર્ષ સુધી ફેડરલ કોર્ટ ઓફ ઇન્ડિયાની બેઠક રહી હતી અને જ્યાં સુધી સુપ્રીમ કોર્ટે તેની હાલની ઇમારત 1958માં નહોતી ખરીદી, ત્યાં સુધી સુપ્રીમ કોર્ટની બેઠક રહી હતી.
૨૮ જાન્યુઆરી ૧૯૫૦ના રોજ તેના ઉદ્ઘાટન બાદ, સુપ્રીમ કોર્ટે સંસદના ગૃહમાં ચેમ્બર ઓફ પ્રિન્સેસમાં તેની બેઠકનો પ્રારંભ કર્યો હતો. કોર્ટે ત્યારબાદ હાલના મકાનમાં ૧૯૫૮માં સ્થળાંતર કર્યું હતું. સુપ્રીમ કોર્ટ બાર એસોસિયેશન એ સર્વોચ્ચ કોર્ટનું મંડળ છે. એસસીબીએ(SCBA)ના વર્તમાન પ્રમુખ શ્રી રામ જેઠમલાણી છે. શ્રી સંજય બંસલ એસસીબીએ (SCBA)ના વર્તમાન માનદ સચિવ છે.
સુપ્રીમ કોર્ટની ઇમારત
સુપ્રીમ કોર્ટનો મુખ્ય બ્લોક ૨૨ એકરના ચોરસ પ્લોટમાં બાંધવામાં આવ્યો છે અને ઇમારતની ડિઝાઇન મુખ્ય સ્થપતિ ગણેશ ભીકાજી ડિયોલાલિકર દ્વારા કરવામાં આવી હતી, જેઓ સીપીડબ્લ્યુડી(CPWD)નું નેતૃત્વ સંભાળનારા પ્રથમ ભારતીય હતા અને તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટની ઇમારતની ઇન્ડો-બ્રિટીશ શૈલીમાં ડિઝાઇન કરી હતી. તેઓ શ્રીધર ક્રિશ્ના જોગલેકરના અનુયાયી હતા. કોર્ટે હાલની ઇમારતમાં ૧૯૫૮માં સ્થળાંતર કર્યું હતું. ઇમારતનો આકાર ન્યાયની ત્રાજવાઓની છબિ દર્શાવતો બનાવવામાં આવ્યો છે, જેમાં ઇમારતની કેન્દ્રીય વિંગ ત્રાજવાના પલ્લાના કેન્દ્રીય બીમને મળતી આવે છે. 1979માં, સંકુલમાં બે નવા ભાગો- પૂર્વ ભાગ અને પશ્ચિમ ભાગનો ઉમેરો કરવામાં આવ્યો હતો. એકંદરે તેમાં ઇમારતના વિવિધ ભાગોમાં ૧૫ કોર્ટ ખંડો છે. મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિની કોર્ટ તમામ કોર્ટોમાં સૌથી મોટી છે, જે મધ્ય વિંગના કેન્દ્રમાં આવેલી છે.
રચના
મૂળભૂત ભારતીય બંધારણ(૧૯૫૦)માં મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ સાથે ૭ નીચલી કક્ષાના ન્યાયમૂર્તિઓ માટે જોગવાઇ કરવામાં આવી હતી - જેમાં તેમની સંખ્યા વધારવાનો નિર્ણય સંસદ પર છોડવામાં આવ્યો હતો. પ્રારંભિક વર્ષોમાં સુપ્રીમ કોર્ટની સંપૂર્ણ ન્યાયપીઠ તેમની સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવતા કેસોની સુનાવણી કરવા એકસાથે બેસતી હતી. જેમ કોર્ટનું કામ વધતું ગયું અને કેસોનો ભરાવો થતો ગયો તેમ સંસદે ૧૯૫૦માં ન્યાયમૂર્તિઓની સંખ્યા ૮ ની હતી તે વધારીને ૧૯૫૬માં ૧૧, ૧૯૬૦માં ૧૪, ૧૯૭૮માં ૧૮, ૧૯૮૬માં ૨૬ અને ૨૦૦૮માં ૩૧ની કરી હતી. ન્યાયમૂર્તિઓની સંખ્યામાં વધારો થતા તેઓ બે કે ત્રણ સભ્યોની બનેલી ન્યાયપીઠમાં (જેને ડિવીઝન બેન્ચ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે)-તેમજ આવું કરવા માટે પાંચ ન્યાયપીઠો અને તેનાથી વધુ ન્યાયમૂર્તિઓ (જેને કંસ્ટીટ્યુશનલ બેન્ચ -બંધારણીય ન્યાયપીઠ કહેવામાં આવે છે) અથવા મંતવ્ય અથવા વિવાદમાં મતભેદનું સમાધાન કરવા એકી સાથે બેસતા હતા. જો આવું કરવાની જરૂરિયાત ઊભી થાય તો કોઈ પણ ન્યાયપીઠ, જે-તે કેસને મોટી ન્યાયપીઠને આપી શકે છે.
ભારતીય સુપ્રીમ કોર્ટ ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા નિમણૂક પામેલા ભારતના મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ તથા ૩૦થી વધુ નહીંં તેવા અન્ય ન્યાયમૂર્તિઓ ધરાવે છે. જો કે, રાષ્ટ્રપતિએ સુપ્રીમ કોર્ટ સાથે સલાહ-મસલત કરીને જ ન્યાયમૂર્તિઓની નિમણૂક કરવી પડે અને આ પ્રકારની નિમણૂક સામાન્ય રીતે રાજકીય પસંદગીને બદલે સિનિયોરિટીને આધારે કરવામાં આવે છે. સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયમૂર્તિઓ ૬૫ વર્ષની વયે નિવૃત્ત થાય છે. સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયમૂર્તિ તરીકે જે વ્યક્તિની નિમણૂક થવાની હોય તે વ્યક્તિ ભારતની નાગરિક હોવી જોઈએ અને તે ઓછામાં ઓછા પાંચ વર્ષ માટે હાઇ કોર્ટ અથવા આવી બે કે તેનાથી વધુ કોર્ટોના ઓછામાં ઓછો ૧૦ વર્ષ સુધી ન્યાયમૂર્તિ હોવા જોઈએ અથવા રાષ્ટ્રપતિના મંતવ્ય અનુસાર પ્રતિષ્ઠિત કાયદાશાસ્ત્રી હોવા જોઈએ. સુપ્રીમ કોર્ટના એડ હોક (હંગામી) ધોરણના ન્યાયમૂર્તિ તરીકે એક હાઇ કોર્ટના ન્યાયમૂર્તિની નિમણૂક કરવાની અને સુપ્રીમ કે હાઇ કોર્ટના નિવૃત્ત ન્યાયમૂર્તિઓને બેસવાની અને કોર્ટના ન્યાયમૂર્તિ તરીકે કામગીરી કરવાની જોગવાઈ અસ્તિત્વમાં છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે હંમેશાં વ્યાપક પ્રાદેશિક પ્રતિનિધિત્વ જાળવી રાખ્યું છે. વધુમાં તે ધાર્મિક અને વંશીય લઘુમતીઓમાંથી આવતા ન્યાયમૂર્તિઓનો સારો એવો હિસ્સો ધરાવે છે. સુપ્રીમ કોર્ટમાં નિમણૂક પામનારાં પ્રથમ મહિલા, ૧૯૮૭માં ન્યાયમૂર્તિ ફાતીમા બીવી હતાં. ત્યાર બાદના મહિલા ન્યાયમૂર્તિઓમાં સુજાતા મનોહર, રુમા પાલ અને જ્ઞાન સુધા મિશ્રાનો સમાવેશ થાય છે.
૨૦૦૦ની સાલમાં નિમણૂક પામેલા ન્યાયમૂર્તિ કે. જી. બાલક્રિશ્નન દલિત સમાજમાંથી આવતા સૌ પ્રથમ ન્યાયમૂર્તિ હતા. ૨૦૦૭માં તેઓ ભારતના પ્રથમ દલિત મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ પણ બન્યા. ન્યાયમૂર્તિઓ બી. પી. જીવણ રેડ્ડી અને એ. આર. લક્ષ્મણનની, તેઓ બંનેમાંથી કોઈએ મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ તરીકેની સેવા આપી ન હોવા છતાં, લૉ કમિશન ઓફ ઇન્ડિયાના અધ્યક્ષ તરીકે, અસામાન્ય રીતે નિમણૂક કરવામાં આવી હતી.
અધિકારક્ષેત્ર
સુપ્રીમ કોર્ટ મૂળભૂત, એપેલેટ(અપીલ માટેનું) અને સલાહકારી અધિકારક્ષેત્ર ધરાવે છે.
મૂળભૂત અધિકારક્ષેત્ર
મૂળભૂત રીતે જ્યારે કેસ સીધો જ સુપ્રીમ કોર્ટ પાસે જાય તે તેનું મૂળભૂત અધિકારક્ષેત્ર છે.જ્યારે ભારત સરકાર અને એક કે વધુ રાજ્યોની વચ્ચે અથવા ભારત સરકાર અને કોઈ પણ રાજ્ય અથવા રાજ્યો વચ્ચે એક તરફે કે એક અથવા વધુ રાજ્યો બીજી તરફે હોય અથવા બે અથવા વધુ રાજ્યો વચ્ચે જો વિવાદમાં કોઇ પ્રશ્નનો સમાવેશ થતો હોય, જેની પર (કાયદાની દૃષ્ટિએ અથવા હકીકતની દૃષ્ટિએ) અમુક હદે કાનૂની અધિકાર નિર્ભર હોય અથવા તેનું અસ્તિત્વ નિર્ભર હોય તો તેવા કોઇ પણ વિવાદમાં તે વિશિષ્ટ મૂળભૂત અધિકારક્ષેત્ર ધરાવે છે. વધુમાં, બંધારણની કલમ 32 મૂળભૂત અધિકારો (ફંડામેન્ટલ રાઇટ્સ) લાગુ પાડવાના સંદર્ભે સુપ્રીમ કોર્ટના વિસ્તારિત મૂળભૂત અધિકારક્ષેત્રને મંજૂરી આપે છે. હેબિયસ કોર્પસ (બંદી પ્રત્યક્ષીકરણ), મેન્ડેમસ (ઉપલી અદાલતનું નીચલી અદાલતને ફરમાન), પ્રતિબંધ, ક્વો વોરંટો અને સર્ટિઓરરિ (કાગળ મંગાવવાનો ઉપલી અદાલતનો નીચલી અદાલતને આદેશ) સહિતના નિર્દેશો, આદેશો અથવા લેખિત આદેશ લાગુ પાડવા માટે તેને સત્તા આપવામાં આવી છે.
એપેલેટ અધિકારક્ષેત્ર
બંધારણના અર્થઘટન અનુસાર કાયદાના નોંધપાત્ર પ્રશ્નોને સમાવતા કોઈ પણ ચુકાદા, ફરમાન અથવા અંતિમ આદેશના સંદર્ભમાં બંધારણની કલમો 132 (1), 133 (1) અથવા 134 હેઠળ હાઇકોર્ટ દ્વારા મંજૂર કરાયેલા પ્રમાણપત્ર મારફતે સુપ્રીમ કોર્ટના એપેલેટ અધિકારક્ષેત્રને વિનંતી કરી શકાય છે. સુપ્રીમ કોર્ટ કોઈ પણ બિનલશ્કરી ભારતીય અદાલતના ચુકાદા અથવા હુકમ સામે અપીલમાં જવા માટેની વિશિષ્ઠ રજા મંજૂર કરી શકે છે. સુપ્રીમ કોર્ટના એપેલેટ અધિકારક્ષેત્રમાં વધારો કરવાની સંસદને સત્તા છે અને સુપ્રીમ કોર્ટ (એન્લાર્જમેન્ટ ઓફ ક્રિમીનલ એપેલેટ જ્યુરિસડિક્શન) એક્ટ, 1970ની રચના કરીને ફોજદારી અરજીઓના કિસ્સામાં આ સત્તાનો ઉપયોગ કર્યો છે.
જો સંબંધિત હાઇકોર્ટ પ્રમાણિત કરે તો દિવાની બાબતો માં સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજીઓ થઇ શકે છે: (a) કે એ કેસમાં સામાન્ય અગત્યતાના કાયદાના મહત્વના પ્રશ્નનો સમાવેશ થયો છે, અને (b) હાઇકોર્ટના મંતવ્ય અનુસાર, એ પ્રસ્તુત પ્રશ્ન અંગે સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા નક્કી થાય તેવી જરૂરિયાત છે. ફોજદારી કેસો માં, સુપ્રીમ કોર્ટમાં એવા કિસ્સામાં અરજી રહે છે જો હાઇકોર્ટે (a) અરજીને કારણે આરોપીને નિર્દોષ છોડી મૂકવાનો હુકમ બદલાવ્યો હોય અને તેને મૃત્યુદંડ આપ્યો હોય અથવા જન્મટીપની સજા આપી હોય અથવા 10 વર્ષથી ઓછી નહીંં તેવી કેદની સજા કરી હોય, અથવા (b) પોતાની સત્તામાં આવતી નીચલી કોર્ટ પાસેથી કોઈ પણ કેસ ચલાવવામાંથી પોતાની જાતને પાછી ખેંચી હોય અને તેણે આ પ્રકારના કેસમાં આરોપીને અપરાધી ઠરાવ્યો હોય અને તેને મૃત્યુદંડની સજા કરી હોય અથવા જન્મટીપ આપી હોય અથવા 10 વર્ષથી ઓછી નહીંં તેવી કેદની સજા કરી હોય, અથવા (c) એવું પ્રમાણિત કર્યું હોય કે કેસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી કરવા માટે યોગ્ય છે. સુપ્રીમ કોર્ટને હાઇકોર્ટના કોઈ પણ ચુકાદા, અંતિમ આદેશ અથવા સજાની અરજી હાથ ધરવાનો કે અપીલ સાંભળવાની વધુ સત્તા આપવાની સંસદને સત્તા છે.
ડેલ્ટા ફોર્સ
સીએટલ ડબલ્યુટીઓ (WTO)
1999 સીએટલ ડબલ્યુટીઓ (WTO) કોન્ફરન્સની સલામતીની તૈયારીમાં પણ ડેલ્ટા ફોર્સના સભ્યોનો ફાળો હતો. ખાસ કરીને રાસાયણિક શસ્ત્રોના હુમલા સામે લડવા તેમણે તૈયારી કરી હતી.
ઓપેરેશન એન્ડ્યોરિંગ ફ્રીડમ
thumb|તોરા બોરામાં ડેલ્ટા ફોર્સ અને બ્રિટિશ સ્પેશ્યલ બોટ સર્વિસ કમાન્ડો 2001માં અફઘાનિસ્તાનમાં તાલિબાન પરની ચડાઇ વખતે પણ ડેલ્ટા ફોર્સને સામેલ કરવામાં આવી હતી. ડેલ્ટા ફોર્સે ઓસામા બિન લાદેન તેમજ અન્ય અલ-કાયદા અને તાલિબાન નેતાઓ જેવા હાઇ વેલ્યુ ટાર્ગેટ (એચવીટી (HVT)) ની શોધ માટે ત્રાટકવા એક એકમ બનાવ્યું હતું. ઓપરેશન એન્ડ્યોરિંગ ફ્રીડમની ઓક્ટોબર 2001માં શરૂઆત થઇ ત્યારથી આ એકમની રચના કરવામાં આવી હતી. 75મી રેન્જર રેજિમેન્ટની મદદથી કરાયેલું આવું જ એક ઓપરેશન એરબોર્ન એસોલ્ટ હતું, જેમાં મુલ્લાહ મોહમ્મદ ઓમરના કંદહાર હવાઇપટ્ટી ખાતેના વડાંમથક પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે મોહમ્મદ ઓમરને પકડવામાં ડેલ્ટા ફોર્સનું આ અભિયાન નાકામ રહ્યું હતું, પરંતુ રેન્જર્સે એક મહત્વની વ્યૂહાત્મક હવાઇપટ્ટી કબજે કરી લીધી હતી. . વિવિધ સ્થળે ત્રાટકતી આ ટુકડીઓને ટાસ્ક ફોર્સ 11, ટાસ્ક ફોર્સ 20, ટાસ્ક ફોર્સ 121, ટાસ્ક ફોર્સ 145 અને ટાસ્ક ફોર્સ 6-26 જેવા વિવિધ નામ આપવામાં આવ્યાં હતાં. 2009માં ડેલ્ટા ફોર્સે અફઘાનિસ્તાનના પૂર્વ ભાગમાં પણ તેમની કાર્યવાહી આગળ ધપાવી હતી. એસએફઓડી-ડી (SFOD-D) અને ડેવગ્રુ (DEVGRU) દ્વારા હક્કાનીના નેટવર્ક સામે ઘણા વિજયો મેળવવામાં આવ્યા. હક્કાની તાલિબાનનું મહત્વનું અંગ હતું અને તેના સભ્યો જરૂર પડ્યે ગમે ત્યારે સીમા ઓળંગીને પાકિસ્તાનમાં જતા રહેતા હતા.
ઓપરેશન ઇરાકી ફ્રીડમ
thumb|left|ઉદય અને કુસયના છેલ્લા સ્ટેન્ડ દરમિયાન આ ફોટો લેવામાં આવ્યો છે.નિયમિત સૈનિકોની સાથે એમઆઇસીએચ (MICH) હેલમેટ પહેરેલા ડેલ્ટા ફોર્સ ઓપરેટર્સ જોઇ શકાય છે. ડેલ્ટા ફોર્સના લડાકુએ મહત્વનો ભાગ ભજવ્યો હોવાનું માનવામાં આવે છે તેવા કેટલાક ઓપરેશન્સમાંથી એક હતું 2003નું ઇરાક પરનું આક્રમણ. એવું કહેવાય છે કે તેઓ પહેલેથી જ છૂપી રીતે બગદાદમાં પ્રવેશી ચૂક્યા હતા. તેમણે લપાઇછુપાઇને ગુપ્ત વાતો સાંભળી અને ઇરાકી સંદેશાવ્યવહારની લાઇનો વિખેરી નાખીને હવાઇ હુમલાઓ માટે માર્ગદર્શન અને ખબરીઓનું નેટવર્ક ઊભું કરવાનું હતું. એપ્રિલ 2004ના ઓપરેશન ફેન્ટમ ફ્યુરીમાં તેમની ભૂમિકા ચાવીરૂપ રહી હતી, જેમાં તેમને યુએસએમસી (USMC) ટુકડીઓ સાથે સ્નાઇપર્સ તરીકે મોકલવામાં આવ્યા હતા. આ ઓપરેશનમાં તેમને મોકલવાનું રહસ્ય હજુ પણ અકબંધ જ છે.
ઉદય અને કુસય હુસૈન જ્યાં માર્યા ગયા હતા તે મોસુલ પરના કબજા વખતે પણ ડેલ્ટા હાજર હતા. સદ્દામ હુસૈનની ધરપકડ અને તે પહેલાં તેને શોધવા માટેના અભિયાનમાં પણ ડેલ્ટાની ભૂમિકા હતી. એમ પણ જાણવા મળ્યું છે કે 7 જૂન, 2006ના રોજ બાકુબાની ઉત્તરમાં આવેલા મેદાનમાં ડેલ્ટા હાજર હતા. ત્યાં રહેતા અલ-ઝરકાવીના સંકુલને તેમણે ઘેરો ઘાલ્યો હતો. ઘણી લાંબી શોધખોળ પછી ડેલ્ટાની નજરમાં ઝરકાવી આવ્યો હતો અને તરત જ તેમણે હવાઇહુમલા માટે કહી દીધું હતું.
બાહ્ય લિંક્સ
શ્રેણી:યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની સ્પેશ્યલ ફોર્સીસ શ્રેણી:ડેલ્ટા ફોર્સ
ભારતનું સર્વોચ્ચ ન્યાયાલય
સલાહકારી અધિકારક્ષેત્ર
સુપ્રીમ કોર્ટ રુલ્સના ઓર્ડર XL હેઠળ સુપ્રીમ કોર્ટ તેના ચુકાદા અથવા હુકમોની સમીક્ષા કરી શકે છે પરંતુ દિવાની કાર્યવાહીમાં સમીક્ષા માટેની કોઈ પણ અરજી, ઓર્ડર કોડ ઓફ સિવીલ પ્રોસિજરના XLVII, રૂલ ૧માં દર્શાવેલાં કારણો સિવાય અને ફોજદારી કાર્યવાહીમાં રેકોર્ડના કિસ્સામાં દેખીતી ભૂલના કારણ સિવાય હાથ ધરી શકતી નથી.
અરજીની તબદિલી (TRANSFER PETITIONS)
સુપ્રીમ કોર્ટને એક હાઇકોર્ટમાંથી બીજા હાઇકોર્ટમાં કેસો તબદિલ કરવાની સત્તા છે અને એટલું જ નહીં ચોક્કસ રાજ્યની એક જિલ્લા કોર્ટમાથી અન્ય રાજ્યની જિલ્લા કોર્ટમાં કેસને તબદિલ કરવાની સત્તા છે. આ પ્રકારના કેસોની તબદિલીમાં સન્માનનીય સુપ્રીમ કોર્ટ એવા જ કેસોની તબદિલી કરે છે, જ્યારે તેને યોગ્ય પ્રાંતીય અધિકારક્ષેત્રનો ખરેખર અભાવ જણાય અને એવા કેસો કે જેને તબદિલીપાત્ર અધિકારક્ષેત્ર હેઠળ ફાઇલ કરવાના હોય તેને તબદિલ કરે છે. નામદાર સુપ્રીમ કોર્ટ મોટા ભાગે આ પ્રકારની તબદિલી માટે સાચા કારણનો ધ્યાનમાં લે છે.
ન્યાયવિષયક (ન્યાયકચેરીનું, ન્યાયાલયનું કે તેના દ્વારા કરવાનું )સ્વતંત્રતા
સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયમૂર્તિઓને વિવિધ રીતે સ્વતંત્રતા પ્રાપ્ત થાય તેની ચોક્સાઈ બંધારણમાં રાખવામાં આવી છે. ન્યાયમૂર્તિઓની નિયુક્તિ ખાસ કરીને નોકરીના સમયગાળાને આધારે થાય છે, નહીં કે રાજકીય પસંદગીથી. સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયમૂર્તિને તેમના પદ પરથી રાષ્ટ્રપતિએ દરેક સંસદીય ગૃહમાં સંબોધન કર્યું હોય, તથા તેમને ગૃહના કુલ સભ્યોની બહુમતીનો ટેકો હોય અને હાજર રહેલા સભ્યોની બે તૃતીયાંશ કરતાં ઓછી નહીં તેવી બહુમતીથી અને મતદાન દ્વારા અને સમાન સત્રમાં સાબિત થયેલી ગેરવર્તણૂક અથવા અક્ષમતાના કારણોસર આ પ્રકારની બરતરફી માટે રાષ્ટ્રપતિને રજૂઆત કર્યા બાદ પસાર કરેલા હુકમ સિવાય બરતરફ કરી શકાય નહીં. સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયમૂર્તિઓનો પગાર અને ભથ્થઓમાં તેમની નિમણૂક બાદ ઘટાડો કરી શકાય નહીં. જે-તે વ્યક્તિ સુપ્રીમ કોર્ટની ન્યાયમૂર્તિ રહી ચૂકી હોય તેને કાયદાની કોઈ પણ અદાલતમાં અને ભારતમાં કોઈ પણ સત્તા સમક્ષ વ્યાવસાયિક કામ કરવામાંથી બાકાત કરી શકાય છે.
તિરસ્કાર બદલ શિક્ષા કરવાની સત્તા
બંધારણની કલમો ૧૨૯ અને ૧૪૨ હેઠળ સુપ્રીમ કોર્ટને પોતાના સહિત ભારતભરની કોઈ પણ કોર્ટના કાયદાના તિરસ્કાર બદલ કોઈને પણ શિક્ષા કરવાના અધિકાર આપવામાં આવ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના હોદ્દા પરના પ્રધાન, સ્વરૂપ સિંહ નાયકને ૧૨ મે ૨૦૦૬ના રોજ કોર્ટના તિરસ્કારના આરોપ બદલ એક મહિનાની જેલની સજા કરીને અણધાર્યું પગલું ભર્યું હતું. આવું પ્રથમ વખત થયું હતું કે હોદ્દા પરના પ્રધાનને જેલની સજા કરવામાં આવી હોય.
જમ્મુ અને કાશ્મીર
જમ્મુ અને કાશ્મીર (J&K)ના રાજ્યના સંદર્ભમાં એ નોંધવું સુસંગત રહેશે કે વિવિધ ઐતિહાસિક કારણોસર J&K ભારતના અન્ય રાજ્યોની સાપેક્ષે ખાસ દરજ્જો ધરાવતું હતું. ભારતીય બંધારણની કલમ ૩૭૦માં J&K માટે ચોક્કસ પ્રકારના અપવાદો આપવામાં આવ્યા હતા. ભારતીય બંધારણ સંપૂર્ણ રીતે J&K રાજ્યમાં લાગુ પડતું ન હતું, જે કલમ ૩૭૦ અનુસાર છે. ભારતીય બંધારણ વિવિધ સુધારાઓ અને અપવાદો બાદ J&K રાજ્યને લાગુ પડતા હતા. આ બાબત બંધારણ (એપ્લીકેશન ટુ જમ્મુ એન્ડ કાશ્મીર) ઓર્ડર, ૧૯૫૪માં આપવામાં આવી હતી. તેમજ, જમ્મુ અને કાશ્મીર ભારતનાં બીજા રાજ્યો સિવાય પોતાનું અલાયદું બંધારણ ધરાવતું હતું. અસંખ્ય સુધારાઓ સાથે જમ્મુ અને કાશ્મીરને ભારતીય બંધારણ લાગુ પડતું હોવા છતાં કંસ્ટીટ્યુશન (એપ્લીકેશન ટુ જમ્મુ એન્ડ કાશ્મીર) ઓર્ડર, ૧૯૫૪ કલમ ૧૪૧ J&Kના રાજ્યને લાગુ પડતું હતું અને તેથી સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા જાહેર કરાયેલો કાયદો સમાન રીતે હાઇકોર્ટ સહિત J&Kની તમામ કોર્ટોને લાગુ પડતો હતો. જો કે ૫ ઑગસ્ટ ૨૦૧૯ના રોજ ધારા ૩૭૦ રદ કરાઈ હતી.
જમીન સુધારણા (પ્રારંભનો સંઘર્ષ)
જમીનદારોના મૂળભૂત અધિકારોનું આ કાયદાઓથી ઉલ્લંઘન થાય છે તેવા કારણોસર જમીનદાર (જમીનમાલિક) પાસેથી જમીન લઈને તેની પુનઃવહેંચણી કરવાના રાજ્યના કાયદાઓનો કેટલીક કોર્ટોએ ઇનકાર કરતાં, ભારતની સંસદે બંધારણમાં ૧૯૫૧માં પ્રથમ સુધારો કર્યો હતો ત્યાર બાદ જમીનની પુનઃવહેંચણીને લાગુ પાડતા તેની સત્તાને રક્ષવા માટે ૧૯૫૫માં ચતુર્થ સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો. ''ગોલકનાથ વિ. પંજાબ રાજ્ય'' ના કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે જ્યારે ચુકાદો આપ્યો ત્યારે ૧૯૬૭માં આ સુધારાઓ સામે વાંધો ઉઠાવતાં સ્પષ્ટ કર્યું કે સંસદને ખાનગી મિલકત અંગેની જોગવાઇઓ સહિતના મૂળભૂત અધિકારો રદ કરવાની સત્તા નથી.
કટોકટી અને ભારત સરકાર
ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ દ્વારા શાસિત શક્તિશાળી કેન્દ્ર સરકારે ન્યાયતંત્રની સ્વતંત્રતા પર ભારે નિયંત્રણો નાખ્યા હતા. આવું ઇંદિરા ગાંધી દ્વારા ભારતીય કટોકટી (૧૯૭૫-૧૯૭૭) દરમિયાન થયું હતું. કેદમાં રહેલી વ્યક્તિઓના બંધારણીય હક્કોને સંસદ દ્વારા પસાર કરાયેલા પ્રિવેન્ટીવ ડિટેન્શન કાયદાઓ હેઠળ નિયંત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા. શિવા કાંત શુક્લા [http://openarchive.in/judis/5622.htm ''જબલપુરના એડીશનલ ડિસ્ટ્રીક્ટ મેજીસ્ટ્રેટ વિ. શિવ કાંત શુક્લા ], જેઓ હેબીયસ કોર્પસ (બંદીપ્રત્યક્ષીકરણ) કેસ'' તરીકે વિખ્યાત છે, તેના કેસમાં સુપ્રીમના કોર્ટના પાંચ વરિષ્ઠ ન્યાયમૂર્તિઓની ન્યાયપીઠે કટોકટી દરમિયાનના બંદી અવસ્થાની અનિયંત્રિત સત્તાઓ માટે રાજ્યની તરફેણમાં ચુકાદો આપ્યો હતો. ન્યાયમૂર્તિઓ એ.એન. રાય, પી. એન. ભગવતી, વાય.વી. ચંદ્રચુડ, અને એમ.એચ. બેગે મોટા ભાગમાં ચુકાદાઓમાં જણાવ્યું હતું: ન્યાયમૂર્તિ એચ. આર. ખન્ના દ્વારા જ અસહમતિનું મંતવ્ય રજૂ કરાયું હતું જેમાં દર્શાવ્યું હતું કે:
એવું મનાય છે કે પોતાનું અસહમતિનું મંતવ્ય આપતા પહેલા ન્યાયમૂર્તિ ખન્નાએ તેમની બહેનને જણાવ્યું હતું કે: મેં મારો ચુકાદો તૈયાર કરી નાખ્યો છે, જેના માટે માટે મારે ભારતના મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિના પદનો ભોગ આપવો પડશે."  જ્યારે કેન્દ્ર સરકારે જાન્યુઆરી ૧૯૭૭માં મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિના પદ માટે સુપ્રીમ કોર્ટના એક ન્યાયમૂર્તિની ભલામણ કરી હતી ત્યારે ન્યાયમૂર્તિ ખન્ના તે સમયે સૌથી જૂના હોવા છતાં તેમને અવગણવામાં આવ્યા અને આમ કરીને સરકારે સૌથી જૂના ન્યાયમૂર્તિને જ મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ તરીકે નિમણૂક આપવાની પ્રથાને તોડી નાખી હતી. હકીકતમાં, એવું અનુભવાયું હતું કે અન્ય ન્યાયમૂર્તિઓ કદાચ આ જ કારણસર આ હોદ્દા પર આવતા અટક્યા હશે. ન્યાયમૂર્તિ ખન્ના આ નિર્ણય માટે ભારતમાં કાનૂની બિરાદરીમાં ઐતિહાસિક વ્યક્તિ બની રહ્યા.
કટોકટીના ગાળા દરમિયાન, સરકારે 39મો સુધારો પણ પસાર કર્યો હતો, જેણે વડા પ્રધાનની ચૂંટણી માટે ન્યાયિક સમીક્ષા પર મર્યાદાની માગ કરી હતી; ફક્ત સંસદ દ્વારા રચવામાં આવેલી સંસ્થા જ આ ચૂંટણીની સમીક્ષા કરી શકે છે. કોર્ટે અગાઉના કેશવાનંદ ચુકાદા છતાં પણ આ નિયંત્રણ(1975)ને સંમતિ આપી હતી. પરિણામે, કટોકટી સમયે રહેલા મોટા ભાગના વિરોધ પક્ષના લોકો જેલમાં હતા ત્યારે સંસદે ૪૨મો સુધારો પસાર કર્યો હતો, જેના અનુસાર કોઈ પણ કોર્ટને, સુધારા સંબંધી કાર્યવાહીના મુદ્દાઓના અપવાદ સિવાય, બંધારણમાં કોઇ સુધારની સમીક્ષા કરતી રોકી હતી. કટોકટી પછીનાં થોડાં વર્ષો બાદ, જો કે સુપ્રીમ કોર્ટે 42માં સુધારાની તમામ બાબતોને ફગાવી દીધી હતી અને મિનર્વા મિલ્સ કેસ(૧૯૮૦)ની ન્યાયિક સમીક્ષામાં તેની સત્તાઓ પુનઃસ્થાપિત કરી હતી.
કટોકટી દરમિયાન આખરી પગલાં તરીકે ન્યાયમૂર્તિ વી.આર. ક્રિશ્નાએ કહ્યું હતું કે "હાઇ કોર્ટની સ્વતંત્રતા પર ઘા", મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ બેગ સાથે સહમતિમાં દેશભરમાં ન્યાયમૂર્તિઓ કોઈ ને કોઈ રીતે જોડાઈ ગયા હતા.
૧૯૮૦ બાદ: સ્વમતાગ્રહી સુપ્રીમ કોર્ટ
સદ્નસીબે ભારતીય કાયદાશાસ્ત્ર માટે, ન્યાયમૂર્તિ ખન્નાએ ઉલ્લેખ કર્યો હતો તે "કાયદા અંગેનું ગંભીર ચિંતન" થયું અને કટોકટી પછી વહેલાસર તેના અતિરેકોને સુધારવામાં આવ્યા.
ઇંદીરા ગાંધી 1977માં ચૂંટણી હારી ગયા બાદ, મોરારજી દેસાઇની અને ખાસ કરીને કાયદાપ્રધાન શાંતિ ભૂષણ (જેમણે અગાઉ હેબીયસ કોર્પસ કેસમાં રાજકીય અટકાયતીની દલીલ કરી હતી)ની સરકારમાં, અસંખ્ય સુધારાઓ કરવામાં આવ્યા હતા, જે કટોકટી જાહેર કરવાની બાબતને અને તેને ટકાવી રાખવાને વધુ મુશ્કેલ બનાવતા હતા અને મોટા ભાગની સત્તા સુપ્રીમ કોર્ટના હાથમાં જ રહી હતી. કહેવાય છે કે મૂળભૂત માળખા સિદ્ધાંતની રચના કેસવાનંદા ના કેસમાં કરવામાં આવી હતી, જેને ઇંદીરા ગાંધી ના કેસમાં મજબૂત કરવામાં આવી હતી અને મિનર્વા મિલ્સ માં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો ન હતો.
મુખ્યત્વે કટોકટીના ગાળા બાદ કલમ 21 અંગેના સુપ્રીમ કોર્ટના રચનાત્મક અને વિસ્તરીત અર્થઘટને (જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા) જાહેર હિતના દાવાના નવા કાયદાશાસ્ત્રનો ઉદ્ભવ કર્યો હતો, જેણે ઘણા અગત્યના આર્થિક અને સામાજિક અધિકારો (બંધારણીય રીતે રક્ષિત પરંતુ બળજબરીથી લાગુ પાડી શકાય તેવા નહીં) સહિતને ઉગ્રપણે પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું, પરંતુ તે મફત શિક્ષણ, જીવન, સ્વચ્છ પર્યાવરણ, ખાદ્ય અને અન્ય ઘણા સુધી મર્યાદિત ન હતું. નાગરિક અને રાજકીય અધિકારો (ભારતીય બંધારણના મૂળભૂત અધિકારો (Fundamental Rights)માં પરંપરાગત રીતે રક્ષિત)પણ વિસ્તર્યા હતા અને તેને વધુ તીવ્રતાપૂર્વક રક્ષવામાં આવ્યા હતા. આ નવા અર્થઘટને અસંખ્ય મહત્ત્વના મુદ્દાઓ પરના દાવાઓ માટે દિશાઓ ખોલી હતી. એ નોંધવું રસપ્રદ છે કે કલમ 21ના અર્થઘટનના વિસ્તરણના પ્રણેતા મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ પી.એન. ભગવતી હતા કે જેઓ એડીએમ (ADM) જબલપુર કેસની સુનાવણી કરનારા ન્યાયમૂર્તિઓમાંના એક હતા, તેમણે રાઇટ ટુ લાઇફનો દાવો કટોકટીમાં કરી શકાય તેવું ઠરાવ્યું હતું.
તાજેતરના અગત્યના કેસો
૨૦૦૦ બાદ સુપ્રીમ કોર્ટના અગત્યના ચુકાદાઓમાં કોએલ્હો કેસ (આઇ.આર. કોએલ્હો વિ. તામિલનાડુ રાજ્ય)(૧૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૦૭નો ચુકાદો)નો સમાવેશ થાય છે. ૯ ન્યાયમૂર્તિઓની બનેલી સર્વસંમત ન્યાયપીઠે મૂળ માળખા સિદ્ધાંતને પુનઃસ્થાપિત કર્યો હતો. ભારતીય બંધારણ અંગે અધિકારપૂર્વક કહેવા શક્તિમાન, ભૂતપૂર્વ એટર્ની જનરલ સોલી સોરાબજીએ ચુકાદા પર ટિપ્પણી કરી હતી, "આઇ. આર. કોએલ્હો પરનો ચુકાદો મૂળ માળખાના સિદ્ધાંતને બળપૂર્વક પુનઃસ્થાપિત કરે છે. ખરેખર તેઓ તેમાં આગળ વધ્યા હતા અન ઠરાવ્યું હતું કે કોઈ પણ મૂળભૂત અધિકારોનું- જેને કોર્ટ બંધારણના મૂળ માળખાના ભાગની રચના કરનાર માને છે- ઉલ્લંઘન ધરાવતા બંધારણીય સુધારા, એ જ સમાન બાબતને તેની અસરો અને પરિણામો પર આધાર રાખતા બિનઅસરકારક બનાવી શકાય છે. ચુકાદો સ્પષ્ટ રીતે જ ચોક્કસ મૂળભૂત અધિકારોના સિદ્ધાંતોના સંદર્ભમાં સંસદની બધારણીય સત્તા પર વધુ નિયંત્રણો મૂકે છે. કોએલ્હો પરના ચુકાદાએ અસરરૂપે ગોલક નાથના ચુકાદા પર મૂળભૂત અધિકારોના ભંગને કારણે બંધારણમાં બિન-સુધારાયોગ્યતાના સંદર્ભમાં અસર કરી હતી, જે કેસવાનંદા ભારતીના કેસમાં આપેલા ચુકાદાથી વિરુદ્ધ હતી. અત્યંત આદર સાથે આ ચુકાદો સ્પષ્ટતા નીપજાવતો નથી. તેણે 'અધિકારોનું હાર્દ' પરીક્ષણ જેવા અસ્ષ્ટ ખ્યાલોની રજૂઆત કરી છે. કલમ 21, 14 અને 19ની વ્યક્ત શરતો સિવાય 'તેમાં ક્યા સિદ્ધાંતો રહેલા છે?' કોએલ્હો ચુકાદો કે જે પ્રવર્તમાન મૂંઝવણમાં ચોક્કસપણે વધારો કરે છે તેવું સમજાવવા માટે વધુ દાવાઓ દર્શાવવા માટે કોઇએ પ્રણેતા થવું ન જોઇએ." આ ટિપ્પણી ઓસ્લોમાં એક પ્રવચનમાં કરવામાં આવી હતી, જેમ ભારતીય બ્લોગ 'લો એન્ડ અધર થિંગ્સ' પર અહેવાલ આપવામાં આવ્યો હતો.
અશોકા કુમાર ઠાકુર વિ. યુનિયન ઓફ ઇન્ડિયામાં પાંચ ન્યાયમૂર્તિઓની બનેલી ન્યાયપીઠે અગત્યનો ચુકાદો આપ્યો હતો; જેમાં સેન્ટ્રલ એજ્યુકેશનલ ઇન્સ્ટીટ્યુશન્સ (કેન્દ્રિય શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ) (પ્રવેશમાં અનામત)એક્ટ, 2006માં 'ક્રીમી લેયર' નિયમની શરતે ચાલુ રાખવામાં આવ્યો હતો. અગત્યની વાત એ છે કે કોર્ટે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા અનુસરવામાં આવતા 'કડક પૃથ્થકરણ'નાં ધોરણો અનુસરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. તે જ સમયે, કોર્ટે અનુજ ગર્ગ વિ. હોટેલ એસોસિયેશન ઓફ ઇન્ડિયા(૨૦૦૭)માં કડક પૃથ્થકરણ ધોરણો લાગુ પાડ્યા હતા.
અરવલ્લી ગોલ્ફ કોર્સ અને અન્ય કેસોમાં સુપ્રીમ કોર્ટે (ખાસ કરીને ન્યાયમૂર્તિ માર્કન્ડેય કત્જુએ) વધતી જતી સમાજસુધારક ભૂમિકા લેવા વિશે મર્યાદાઓ રજૂ કરી હતી.
ન્યાયમૂર્તિઓનો ભ્રષ્ટાચાર અને ગેરવર્તણૂક
૨૦૦૮નું વર્ષ સુપ્રીમ કોર્ટ માટે એક યા બીજા વિવાદોનું રહ્યું હતું, જેમાં ન્યાયતંત્રના ઉચ્ચ સ્તર સુધી ભ્રષ્ટાચારના ગંભીર આક્ષેપો થયા હતા,               જેમ કે કરદાતાઓના ખર્ચે ખર્ચાળ અંગત રજાઓ, જાહેરમાં ન્યાયમૂર્તિઓની સંપત્તિની વિગતો જાહેર કરવાનો ઇનકાર,      ન્યાયમૂર્તિઓની નિમણૂકમાં ગુપ્તતા',    તેમ જ માહિતી જાણવાના અધિકાર (રાઇટ ટુ ઇન્ફર્મેશન એક્ટ) હેઠળ જાહેર જનતાને માહિતી પૂરી પાડવાનો ઇનકારનો સમાવેશ થતો હતો. ભારતના ન્યાયમૂર્તિ કે.જી.બાલાક્રિશ્નને તેમનું પદ જાહેર જનતાના સેવક તરીકેનું નથી, પરંતુ બંધારણીય સત્તાધિકારીનું છે એવી ટિપ્પણી બદલ અસંખ્ય ટીકાઓને આમંત્રણ આપ્યું હતું. બાદમાં તેઓ પોતાની ટિપ્પણીમાંથી ફરી ગયા હતા. હાલના ભારતીય રાષ્ટ્રપતિ પ્રતિભા પાટીલે અને ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ એપીજે અબ્દુલ કલામે પોતાની ફરજોમાં નિષ્ફળતા બદલ ન્યાયતંત્રની ગંભીર ટીકાઓ કરી હતી. વડાપ્રધાન મનમોહન સિંહે જણાવ્યું હતું કે ભ્રષ્ટાચાર એ ન્યાયતંત્ર દ્વારા સામનો કરવામાં આવતા અનેક પડાકારોમાંનો મોટો પડકાર છે અને આ આક્રમણને જડમૂળથી નાબૂદ કરવાની જરૂર છે.
આસો વદ ૧
આસો વદ ૧ ને ગુજરાતી માં આસો વદ એકમ કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના બારમા અને છેલ્લા મહિનાનો સોળમો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના સાતમાં મહિનાનો સોળમો દિવસ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પંચાંગ શ્રેણી:સમય
ગુજરાતી રંગભૂમિ
ગુજરાતી રંગભૂમિનો ઉલ્લેખ રંગઉપવન અથવા નાટ્યગૃહ (થિયેટર) તરીકે પણ ગુજરાતી ભાષામાં તેમ જ બોલીમાં કરવામાં આવે છે. ગુજરાતી નાટ્યગૃહો મુખ્યત્વે ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનાં શહેરો જેવાં કે મુંબઈ, અમદાવાદ અને વડોદરા અને બીજે જ્યાં ગુજરાતી લોકો વસવાટ કરે છે, ખાસ કરીને ઉત્તર અમેરિકા ખાતે જોવા મળે છે. ૨૯ ઓક્ટોબર, ૧૮૫૩ના રોજ મુંબઈ ખાતે પારસી નાટક મંડળીના ઉપક્રમે રુસ્તમ સોહરાબ દ્વારા પ્રસ્તુત કરવામાં આવેલ નાટ્ય ગુજરાતી રંગભૂમિની શરૂઆતનું સીમાચિહ્ન છે.
ઇતિહાસ
વર્ષ ૧૮૫૨માં, એક પારસી નાટ્ય જૂથ દ્વારા ગુજરાતી ભાષામાં શેક્સપીયરન નાટકનો ખેલ સુરત શહેર ખાતે ભજવવામાં આવ્યો હતો. વર્ષ ૧૮૫૩માં ગુજરાતી રંગભૂમિના પ્રથમ નાટ્યગૃહની પારસી નાટક મંડળી જૂથ દ્વારા સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. ફરામજી ગુસ્તાદજી દલાલ દ્વારા તેની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી, જ્યાં સૌપ્રથમ પારસી-ગુજરાતી નાટક રુસ્તમ સોહરાબ રજુ કરવામાં આવ્યું હતું, જે ૧૦મી સદીના ફારસી મહાકાવ્ય રુસ્તમ અને સોહરાબ પર આધારિત હતું. ફિરદૌસી દ્વારા રજુ કરાયેલ ફારસી નાટ્ય શાહનામે પરથી રુસ્તમ સોહરાબ ગુજરાતી નાટક ૨૯ ઓક્ટોબર ૧૮૫૩ના રોજ ગ્રાન્ટ રોડ થિયેટર, મુંબઇ ખાતે રજુ કરવામાં આવ્યું હતું, જે ગુજરાતી રંગભૂમિની શરૂઆતનો માઇલસ્ટોન ગણાય છે. આ જૂથ દ્વારા ફારસી પ્રહસન ધનજી ઘરાક પણ એ જ સ્થળ પર ભજવામાં આવ્યું હતું. તેના શરૂઆતના દિવસોમાં, ગુજરાતી રંગભૂમિ મોટે ભાગે મનોરંજન શૈલી અને વિષયો પારસી થિયેટર ખાતે ભજવવામાં આવતાં પ્રહસનોમાંથી દત્તક લેતા હતા, જેને ગુજરાતી ભાષા સાથે ઉર્દૂ અને અંગ્રેજી ભાષાને મિશ્ર કરી રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. મંચ વગર પ્રસ્તુત થતા ભવાઈના ખેલને બદલે નાટકો માટે શરૂઆતમાં ઊંચાઈ ધરાવતા ઊભા મંચ (પ્લેટફોર્મ) ઉમેરવામાં આવ્યા હતા. પછી પૃષ્ઠભૂમિનો વિકાસ ધીમે ધીમે થયો અને અંતે હાલ જોવા મળતા નાટ્યમંચની રચના થઈ હતી. દલપતરામ દ્વારા 'ભવાઇ'માં અસંસ્કારી તત્વનો પ્રભાવ ઘટાડવાના હેતુથી એક નાટ્ય જૂથની રચના કરવામાં આવી હતી અને તે મુંબઇ થિયેટર શ્રેણીમાં આવેલ પારસી થિયેટર દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી ખામીભરી ગુજરાતી ભાષામાં સુધારણા માટે પણ કાર્ય કરતું હતું.
ધીમે ધીમે જેમ જેમ વધુ અને વધુ નાટકો લખવામાં આવતાં ગયાં અને ગુજરાતી સાંસ્કૃતિક વિષય અને વસ્તુઓ વધતી ગઈ અને અંતે આ રંગભૂમિનાં જૂથો ભવાઈ પરંપરા, પારસી રંગભૂમિ તેમ જ ભારતીય અને પશ્ચિમી 'ભવાઇ' અને ભારતીય અને પશ્ચિમી નાટ્યશાસ્ત્ર દ્વારા સંસ્થાપિત તત્વોથી અલગ થતા ગયા હતા.
૧૮૭૮માં મોરબી ખાતે મુળજી અને વાઘજી ઓઝા દ્વારાઆર્ય સુબોધ નાટક મંડળીની રચના કરવામાં આવી હતી અને તેમના પ્રથમ નાટક ભરથરી પ્રસ્તુત કર્યું હતું. ત્યારબાદ આ નાટક ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં ઘણા વર્ષો માટે રજુ કરવામાં આવ્યું હતું. વર્ષ ૧૮૮૦માં સાત જેટલાં નાટ્યગૃહનાં જૂથો આગળ આવ્યાં હતાં, જેમાં ડાહ્યાભાઈ ધોળશજી દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલ દેશી નાટક સમાજ વર્ષ ૧૮૮૯થી ૧૯૮૦ પર્યંત ચાલ્યો હતો.
વર્ષ ૧૯૨૦ પછીના સમયમાં નાટ્યગૃહો તહેવારોના દિવસોનો એક અભિન્ન ભાગ બની ગયા હતાં. વિશાળ રંગમંચ અને વેશભૂષા તે સમયનાં ઉચ્ચ બિંદુ બન્યાં હતાં અને તે યુગના મહત્વપૂર્ણ અભિનેતાઓ બાપુલાલ નાયક અને જયશંકર ભોજક 'સુંદરી' (૧૮૮૯-૧૯૭૫), જે બંન્ને કલાકારોએ જૂની શૈલી તેમજ ઊભરતાં પ્રયોગાત્મક કલાકારો તરીકે નાટ્યગૃહો માટે કામ કર્યું અને મરાઠી રંગભૂમિના બાલ ગાંધર્વની માફક એક દંતકથા બની ગયા હતા. વર્ષ ૧૯૩૭માં અમદાવાદ ખાતે રંગભૂમિ પરિષદની રચના કરવામાં આવી હતી, જેના દ્વારા તે સમયગાળાના મુખ્ય નાટ્યોને સામાન્ય પ્લેટફોર્મ પર લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.
કનૈયાલાલ મુનશીએ નોંધપાત્ર સામાજિક સંતો વિશે લખ્યું અને સાથે વિદેશી નાટકોનું પણ ભાષાંતર કરાવવામાં આવ્યું હતું તેમજ, વર્ષ ૧૯૨૩માં ઇબ્સેનના એ ડોલ્સ હાઉસ નું પણ ગુજરાતી ભાષામાં ઢીંગલી તરીકે પ્રાણજીવન પાઠક દ્વારા ભાષાંતર કરવામાં આવ્યું હતું, છતાં વાસ્તવિક અભિનય કે જેની નાટ્યોમાં માંગ હતી ત્યાં સુધી હજી પહોંચી શકાયું ન હતું. જો કે મહેતા અને મુનશીના લેખક તરીકેના ઉદય થવા છતાં એકંદરે એ સમયમાં નાટયગૃહોના એક યુગ તરીકેની સ્થાપના થવાને બદલે કમનસીબે તેમાં એકંદરે ઘટાડો થયો હતો, જેને વર્ષ ૧૯૩૦માં નાટ્યગૃહો દ્વારા શરૂ જન્મ માં ભારતીય સિનેમામાં ટોકીઝનો જન્મ થતાં, ત્યારથી વર્ષ ૧૯૫૦ સુધીના સમયમાં જૂની રંગશાળાઓ અને વ્યવસાયિક નાટ્યગૃહો બધા અદ્રશ્ય થવા લાગ્યા હતા અને પ્રવાસી પારસી રંગભૂમિ પણ સંપૂર્ણપણે અદ્રશ્ય થઈ હતી.
સ્વતંત્રતા પછીનો યુગ
ભારતની સ્વતંત્રતા પછીના યુગમાં વર્ષ ૧૯૫૦માં ગુજરાતી રંગભૂમિમાં નવી તેજી વૃદ્ધિ જોવા મળી હતી અને નાટ્ય જૂથો ફરીથી મુંબઇ, અમદાવાદ અને વડોદરા ઝડપથી વધતા ગયાં, જેમ કે નટ મંડળ અને રંગ મંડળ અને અત્યંત નોંધનીય વ્યાપારી નાટ્ય કંપની રગભૂમિ. આ ઉપરાંત વર્ષ ૧૯૫૦માં મહેતા, પરાગજી ડોસા દ્વારા કેટલાંક એવોર્ડ વિજેતા નાટકો લખાવા છતાં ગુજરાતી નાટ્યલેખન મોટા ભાગે ભાષાંતર તેમ જ અન્ય રચનાઓમાંથી અનુકૂલન સાધવામાં મર્યાદિત રહ્યું હતું. વર્ષ ૧૯૫૨માં અમદાવાદ ખાતે નટ મંડળની રચના કરવામાં આવી હતી, જે ફરી એક વાર ગુજરાતી રંગભૂમિના અત્યાર સુધીના પીઢ કલાકારોને એક સામાન્ય રગમંચ સુધી દોરી લાવવાની તક પૂરી પાડવાની નેમ ધરાવે છે.
આ સમયમાં પરંપરાગત 'ભવાઇ' સંગીતને પણ શાંતા ગાંધી (ગુજરાતી લોકવાર્તા પર આધારીત નાટક જસમા ઓડણ (૧૯૬૮)ના લેખક અને નાટ્ય દિગ્દર્શક) જેવા નાટ્ય દિગ્દર્શક દ્વારા પુનઃસજીવન કરવામાં આવ્યું. બીજી તરફ દીના પાઠક (પછીથી દીના ગાંધી) દ્વારા મેના ગુર્જરી નાટકમાં મુખ્ય પાત્ર ભજવવામાં આવ્યું. વર્ષ ૧૯૫૭માં પ્રમુખ, ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ માટે રાષ્ટ્રપતિ ભવન, દિલ્હી ખાતે મેના ગુર્જરી અત્યાર સુધીના પ્રથમ અને એક માત્ર ગુજરાતી નાટકનું ગૌરવ પ્રાપ્ત કરવાનું પરાક્રમ કરી ચૂક્યું છે.
દરમિયાન ઉત્તર અમેરિકા ખાતેના ગુજરાતી વસાહતીઓએ જોયું કે એમની વચ્ચેથી માત્ર ગુણવત્તાસભર નાટ્યસાહિત્ય જ નહીં, સાથે ગુજરાતી રંગભૂમિની ગતિશીલતા પણ જોવા મળે છે. વડોદરા રંગભૂમિને મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ ત્રીજાના પ્રોત્સાહન દ્વારા ગુજરાતની સાંસ્કૃતિક રાજધાની તરીકેની ઓળખ અને પ્રસિદ્ધ ગાંધર્વ નાટક મંડળીની ભેટ સાંપડી હતી. વર્ષ ૧૯૫૦માં આ શહેરમાં અનેક જૂથો રચના કરવામાં આવી હતી, જેમ કે નુતન સંસ્કાર કેન્દ્ર, ત્રિમૂર્તિ, નાટ્ય વિહાર, ભારતીય કલા કેન્દ્ર અને યુનિવર્સલ આર્ટ ફોરમ. અને પછીના દાયકાઓમાં પણ રંગાવલી (૧૯૭૪), કશુંક, વિષ્કંભક, આકાર થિયેટર (૧૯૮૦), ઈન્ટિમેટ, જયશ્રી કલા નિકેતન અને નવચેતન જેવાં જૂથોની રચના થયેલી જોવા મળી. આ શહેર વર્ષ ખાતે ૧૯૯૦ સુધી દસ જેટલાં નાટ્ય જૂથો કાર્યરત હતાં, પરંતુ વર્ષ ૨૦૦૦ સુધીમાં ધીમે ધીમે નાટ્યગૃહો અને પ્રેક્ષકો ઘટતા જ રહ્યા. આમ છતાં ત્યાર પછીના સમયમાં પણ સુરત અને રાજકોટ ખાતે નાટ્ય જૂથો કાર્યરત રહ્યાં હતાં. પછી ૨૦૦૦ના દાયકાના મધ્ય ભાગમાં ગુજરાતી રંગભૂમિ પુનરુત્થાનનો પ્રયાસ આદરી અને ઉત્તરોત્તર પ્રગતિ કરી રહી છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી ભાષા શ્રેણી:ગુજરાતી સંસ્કૃતિ
ગાજીપુરા (તા. બોડેલી)
ગાજીપુરા (તા. બોડેલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બોડેલી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગાજીપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:બોડેલી તાલુકો
મગવાસ (તા. દાંતા)
મગવાસ (તા. દાંતા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દાંતા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મગવાસ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દાંતા તાલુકો