cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
પેરેલિસિસ (નવલકથા)
કથા
નવલકથાનું મુખ્ય પાત્ર પાકટ વયના વિધુર પ્રોફેસર અરામ શાહ છે, જેમને પક્ષાઘાત (પેરેલિસિસ)નો હુમલો થતા તેઓ સતત સહચાર અને સહાનુભૂતિના વાતાવરણમાં વિશિષ્ટ વ્યક્તિત્વ ધરાવતી નર્સ આશિકા દીપની સંભાળ હેઠળ આવે છે. ભૂતકાળના બનાવોની સ્મૃતિઓ અને વર્તમાનના તંતુઓ એકબીજા સાથે આ નવલકથામાં સ્વાભાવિક રીતે જોડાતા રહે છે. અરામ શાહની પત્ની બીજા બાળકના જન્મ સમયે મૃત્યુ પામી છે અને તેમણે તેમની પુત્રી મારિશાને એકલા ઉછેરી છે. નવલકથાના પ્રારંભે તે પર્વતીય સ્થળની મુલાકાતે છે અને તેમને આવેલા ત્રણ સ્વપ્નોનો વિચાર કરતા જાગે છે: ઘરડો સિંહ; જંતુનાશક દવાનો છંટકાવ કરેલો એક મહેલ; અને બરણીમાં બાળગર્ભ રાખેલું એક સંગ્રહાલય. તેમની લાગણીની તીવ્રતાઓ તેમને પક્ષાઘાતનો હુમલો આપે છે અને તેઓ લકવો પામેલા સ્વરૂપે નાની હોસ્પિટલમાં જાગે છે જ્યાં તેમની સારસંભાળ આશિકા લે છે. ત્યાં તેઓ તેમની પુત્રીના મૃત્યુને યાદ કરે છે, જે જ્યોર્જ વર્ગીસ નામના એક ખ્રિસ્તીને પરણી હતી અને પછી પુત્રીએ આત્મહત્યા કરી હતી. આ દુ:ખ તેમને પર્વતીય સ્થળ તરફ દોરે છે, જ્યાં નવલકથાની શરૂઆત થાય છે. આશિકા પણ તેના ભૂતકાળની યાદો હેઠળ દબાયેલી છે અને વિધવા છે. તે પણ અરામની સમકક્ષ વયની છે અને બંને એકબીજાના દુ:ખમાં નવુ જીવન શોધવાનું પ્રયત્ન કરે છે. અરામને ટૂંક સમયમાં જ રજા મળે છે, અને તે આશિકાને મળી શકતો નથી. તે ઘરે પાછો ફરવાની જગ્યાએ જ્યાં તેને પક્ષાઘાતનો હુમલો આવ્યો હતો તે સ્થળે પાછો આવે છે અને ત્યાં ફરે છે.
પુરસ્કાર, પ્રસિદ્ધિ અને વિવેચન
૧૯૬૮માં આ નવલકથા માટે તેમને ગુજરાત સરકાર તરફથી ત્રીજા ઇનામનો અડધો ભાગ એનાયત થયો હતો, જેનો તેમને અસ્વીકાર કર્યો હતો.
પેરેલિસિસ એકલતા, હાર, અનાસક્તિ અને થાક જેવા વિષયોનો સમાવેશ કરે છે. ગુજરાતી વિવેચક ચંદ્રકાન્ત ટોપીવાળાએ નવલકથાને તેની "કથનપદ્ધતિ" માટે વખાણી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:નવલકથા
પૂર્વ જયંતિયા હિલ્સ જિલ્લો
પૂર્વ જયંતિયા હિલ્સ જિલ્લો ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા મેઘાલય રાજ્યનો એક જિલ્લો છે. પૂર્વ જયંતિયા હિલ્સ જિલ્લાનું મુખ્યાલય ખ્લીહરિયત ખાતે આવેલ છે. આ જિલ્લાની રચના ૩૧ જુલાઈ ૨૦૧૨ના રોજ જયંતિયા હિલ્સ જિલ્લાનું વિભાજન કરી કરવામાં આવી હતી.
શ્રેણી:મેઘાલય
વડા (તા. માણાવદર)
વડા, ભારત દેશ ના પશ્ચિમ માં આવેલ ગુજરાત રાજ્ય ના સૌરાષ્ટ્ર માં આવેલ મહત્વ ના જુનાગઢ જિલ્લાના માણાવદર તાલુકાનું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, મગફળી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:માણાવદર તાલુકો
પશ્ચિમ જયંતિયા હિલ્સ જિલ્લો
પશ્ચિમ જયંતિયા હિલ્સ જિલ્લો ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા મેઘાલય રાજ્યનો એક જિલ્લો છે. પશ્ચિમ જયંતિયા હિલ્સ જિલ્લાનું મુખ્યાલય જોવઈ શહેર ખાતે આવેલ છે. આ જિલ્લાની રચના ૩૧ જુલાઈ ૨૦૧૨ના રોજ જયંતિયા હિલ્સ જિલ્લાનું વિભાજન કરી કરવામાં આવી હતી.
શ્રેણી:મેઘાલય
ગાંગડીયા
ગાંગડીયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના મહુવા તાલુકાનું ગામ છે. ગાંગડીયા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. તેમાંય ખાસ ધોડિયા જાતિના લોકો વધારે રહે છે જે ધોડિયા ભાષા બોલે છે. ગામના લોકો મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન નો વ્યવસાય કરે છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, શેરડી, કેળાં, તુવર, કેરી, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો(જિ.સુરત)
ડેણમા (તા. લખપત)
સંદર્ભ
શ્રેણી:લખપત તાલુકો
ધીયાવડ (તા. વાંકાનેર)
ધીયાવડ (તા. વાંકાનેર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંકાનેર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ધીયાવડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાંકાનેર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
તૈમુરલંઘ
thumb|તૈમુરલંઘ તૈમુરલંઘ તુર્કીશ-મોંગોલ પર્શિયાના વિજેતા હતા, જેમણે આધુનિક સમયના ઈરાન અને મધ્ય એશિયામાં અને આસપાસ તૈમુરિડ સામ્રાજ્યની સ્થાપના કરી હતી, તે તૈમુરિડ રાજવંશનો પ્રથમ શાસક બન્યો હતો. અપરાજિત રહેલા સેનાપતિ તરીકે, તેઓને ઇતિહાસમાં સર્વશ્રેષ્ઠ લશ્કરી નેતા અને વ્યૂહરચનાકાર તરીકે ગણવામાં આવે છે. તૈમૂરને કલા અને સ્થાપત્યનો મહાન આશ્રયદાતા પણ માનવામાં આવે છે, કારણ કે તેણે ઇબન ખાલ્ડુન અને હાફિઝ-એ અબરૂ જેવા બૌદ્ધિકો સાથે સંવાદો કર્યા હતા. તેને મોટા ભાગે મોટા ૧૦ × ૧૧ બોર્ડ પર રમતા ટેમરલેન ચેસ આવૃત્તિની શોધનો શ્રેય મળે છે. જ્હોન જોસેફ સાન્ડર્સના મતે, તૈમૂર "ઇસ્લામીકૃત અને ઇરાનીકૃત સમાજની પેદાશ" હતો, જે પરંપરાગત રીતે વિચરતી ન હતી.
૯ એપ્રિલ ૧૩૩૬ના રોજ ટ્રાંસોક્સાનિયા (હાલનું ઉઝબેકિસ્તાનમાં)માં બાર્લાસ સંઘમાં જન્મેલા, તૈમૂરે ૧૩૭૦ સુધીમાં પશ્ચિમ ચાગતાઇ ખાનાતે પ્રદેશનું નિયંત્રણ મેળવ્યુ. તે આધાર પરથી, તેમણે પશ્ચિમી, દક્ષિણ અને મધ્ય એશિયા, કાકેશસ અને દક્ષિણ રશિયામાં લશ્કરી ઝુંબેશનું નેતૃત્વ કર્યું, અને ઇજિપ્ત અને સીરિયાના મામલુક્સને હરાવ્યા પછી જ્યારે દિલ્હી સલ્તનત પણ નબળી હતી ત્યારે મુસ્લિમ વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી શાસક તરીકે ઉભરી આવ્યો. આ જીતથી, તેણે તૈમુરિડ સામ્રાજ્યની સ્થાપના કરી, પરંતુ આ સામ્રાજ્ય તેના મૃત્યુ પછી ટૂંક સમયમાં ખંડિત થઈ ગયું.
તૈમૂર યુરોસીયન સ્ટેપ્પીના મહાન વિચરતી વિજેતાઓમાંનો છેલ્લો હતો, અને તેના સામ્રાજ્યએ ૧૬મી અને ૧૭મી સદીમાં વધુ માળખાગત અને સ્થાયી ઇસ્લામિક ગનપાઉડર સામ્રાજ્યોના ઉદભવ માટેનો મંચ સ્થાપ્યો. તૈમૂરે ચંગીઝ ખાન (મૃત્યુ ૧૨૨૭)ના મોગોલ સામ્રાજ્યની પુન:સ્થાપનાની કલ્પના કરી હતી અને ગારાર્ડ ચાલીઆન્ડ અનુસાર, પોતાને ચંગીઝ ખાનનો વારસદાર માન્યો હતો. જો કે ચેંગીઝ ખાનના વંશજ ના હોવા છતા તેમણે તેમના જીવનકાળ દરમિયાન બાદમાંના વિજયનો વારસો મેળવવાનો સ્પષ્ટપણે પ્રયાસ કર્યો. બીટ્રિસ ફોર્બ્સ માંઝના જણાવ્યા અનુસાર, "તેમૂરે પત્રવ્યવહારમાં પોતાને ચંગીઝ ખાનના સામ્રાજ્યના પુન:સ્થાપિતકર્તા તરીકે દર્શાવવા માટે આખા જીવન દરમ્યાન ચાલુ રાખ્યું". તેમણે તેમના ઇરાની, મામલુક અને ઓટ્ટોમન અભિયાનોને હસ્તાંતરણ કરનારાઓ દ્વારા લેવાયેલી જમીન પર કાયદેસર મંગોલ નિયંત્રણ પર ફરીથી લાદ્યા અને વાજબી ઠેરવ્યા. પોતાના વિજયને કાયદેસર બનાવવા માટે, તૈમૂરે ઇસ્લામિક પ્રતીકો અને ભાષા પર આધાર રાખ્યો, પોતાને "ઇસ્લામની તલવાર" તરીકે ઓળખાવ્યો, અને શૈક્ષણિક અને ધાર્મિક સંસ્થાઓને સમર્થન આપ્યું. તેમણે તેમના જીવનકાળ દરમિયાન લગભગ તમામ બોર્જિન નેતાઓને ઇસ્લામ ધર્મમાં પરિવર્તિત કર્યા. તૈમૂરે સ્મિર્નાના ઘેરામાં ક્રિશ્ચિયન નાઈટ્સ હોસ્પિટલરને નિર્ણાયક રીતે પરાજિત કરીને પોતાને એક ગાઝી તરીકે ઓળખાવ્યો. તેમના શાસનના અંત સુધીમાં, તૈમૂરે છગાઇ ખનાટે, ઇલખાનટે અને ગોલ્ડન હોર્ડેના તમામ બાકીના પ્રદેશો પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ મેળવ્યું હતું અને ચીનમાં યુઆન રાજવંશને ફરીથી સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ પણ કર્યો હતો.
તૈમૂરની સૈન્ય વ્યાપક રીતે બહુ-વંશીય હતી અને સમગ્ર એશિયા, આફ્રિકા અને યુરોપમાં ભય હતો, જેના અભિયાનોમાં મોટા ભાગના ભાગોમા તેમણે વિનાશ વેર્યો હતો. વિદ્વાનોનો અંદાજ છે કે તેના લશ્કરી અભિયાનો દ્વારા ૧.૭ કરોડ લોકોનાં મોત થયાં હતાં, જે તે સમયે વિશ્વની લગભગ ૫% વસ્તી હતી.
તે તૈમુરિડ સુલતાન, ખગોળશાસ્ત્રી અને ગણિતશાસ્ત્રી ઉલુગ બેગના દાદા હતા, જેમણે ૧૪૧૧ થી ૧૪૪૯ સુધી મધ્ય એશિયા પર શાસન કર્યું હતું, અને મોગલ સામ્રાજ્યના સ્થાપક, બાબર (1483–1530) ના પર-પરદાદા જેણે લગભગ તમામ ભારતીય ઉપખંડ પર શાસન કર્યુ હતું.
તિરપ જિલ્લો
તિરપ જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર - પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરુણાચલ પ્રદેશ રાજ્યના ૧૬ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. તિરપ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ખોંસા ખાતે આવેલું છે.
શિખરિણી
શિખરિણી એ એક સંસ્કૃત છંદ છે. આ છંદમાં આરંભે શિખરનાં આરોહણ અને પછી અવરોહણનો લય આવતો હોવાથી તેનું નામ શિખરિણી છે.
બંધારણ
શિખરિણી છંદના દરેક ચરણમાં ૧૭ અક્ષરો હોય છે, અને તેનું બંધારણ ય, મ, ન, સ, ભ ગણ ને લગા છે. તેના દરેક ચરણમાં ૬ અને ૧૧ (ચરણાંતે) અક્ષરે યતિ આવે છે.
ખંડ શિખરિણી
શિખરિણી છંદના આરંભના છ અક્ષરોના યતિખંડને બેવડાવીને અને પછી આખું ચરણ ઉત્તરખંડમાં બેવડાવામાં આવે તો તે 'ખંડ શિખરિણી' છંદ બને છે અહીં ભાવ પ્રમાણે ખંડો બેવડાવવામાં આવે છે.
કવિ કાન્તના 'ઉદગાર' કાવ્યને 'ખંડ શિખરિણી'નો સુંદર નમૂનો ગણવામાં આવે છે: 'વસ્યો હૈયે તારે રહ્યો એ આધારે પ્રિયે! તેમાં મારે પ્રણય દુનિયાથી નવ થયો! નવા સંબંધોનો સમય રસભીનો પણ ગયો! નહિ તદપિ ઉદ્વેગ મુજને; નયન નીરખે માત્ર તુજને.'
સંદર્ભો
શ્રેણી:ગુજરાતી ભાષા
વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ
ઇતિહાસ
૧૯૭૨માં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા સ્ટોકહોમ કોન્ફરન્સ ઓન ધ હ્યુમન એન્વાયર્નમેન્ટ (૫-૧૬ જૂન ૧૯૭૨) અનુસંધાને વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી, જે માનવ ક્રિયાપ્રતિક્રિયાઓ અને પર્યાવરણના એકીકરણ પરની ચર્ચાઓથી પરિણમી હતી. એક વર્ષ બાદ, ૧૯૭૩માં પ્રથમ વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસનું આયોજન "ઓન્લી વન અર્થ" વિષય સાથે કરવામાં આવ્યું હતું.
વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસનું ગીત
કવિ અભય કે દ્વારા લખાયેલું પૃથ્વી ગીત વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસની ઉજવણી માટે ગવાય છે.
નવી દિલ્હીમાં ભારતીય સાંસ્કૃતિક સંબંધ પરિષદ (ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ કલ્ચરલ રિલેશન્સ) દ્વારા આયોજિત એક કાર્યક્રમમાં જૂન ૨૦૧૩માં વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ નિમિત્તે ભારતના તત્કાલીન કેન્દ્રીય પ્રધાન કપિલ સિબ્બલ અને શશી થરૂર દ્વારા આ ગીતની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી. તેને વૈશ્વિક સંસ્થા હેબિટેટ ફોર હ્યુમનિટી દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવ્યું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
રામોદડી (તા. પેટલાદ)
રામોદડી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પેટલાદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રામોદડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામ આણંદ-ખંભાત રેલ્વે લાઇન પર નાર સ્ટેશન તથા તારાપુર સ્ટેશનથી નજીકમાં છે અને તારાપુર-ધર્મજ ધોરી માર્ગ પર આવેલું છે. ધોરી માર્ગ પર રામોદડી તથા નાર બંન્ને ગામનું સંયુક્ત બસ સ્ટેન્ડ છે.
શ્રેણી:પેટલાદ તાલુકો શ્રેણી:ચરોતર
પપુમપારે જિલ્લો
પપુમપારે જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર - પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરુણાચલ પ્રદેશ રાજ્યના ૧૬ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. પપુમપારે જિલ્લાનું મુખ્ય મથક યુપીયા ખાતે આવેલું છે.
મલાણા (તા. પાલનપુર)
મલાણા (તા. પાલનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પાલનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મલાણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલનપુર તાલુકો
વડાળા (તા. માણાવદર)
વડાળા, ભારત દેશ ના પશ્ચિમ માં આવેલ ગુજરાત રાજ્ય ના સૌરાષ્ટ્ર માં આવેલ મહત્વ ના જુનાગઢ જિલ્લાના માણાવદર તાલુકાનું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, મગફળી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:માણાવદર તાલુકો
સારાપાદર (તા. કાલાવડ)
શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
વેરાવળ
વેરાવળ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાનું મહત્વનું શહેર છે અને વેરાવળ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
ઇતિહાસ
૧૩મી-૧૪ સદીમાં રાજપૂત રાવ વેરાવળજી વઢેર દ્વારા વેરાવળની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. વેરાવળ એક સમયે જુનાગઢના રાજવી પરિવારના કિલ્લાબંધ બંદરનું એક નગર હતું. તે ૧૯૪૭ સુધી જુનાગઢના રાજ્યનો એક ભાગ હતું. શહેર હજુ પણ જૂના નવાબી વારસાના કેટલાક અવશેષો ધરાવે છે, જેમાં સુંદર નવાબી ઉનાળાના મહેલનો સમાવેશ થાય છે. વેરાવળની આસપાસ નવાબી કિલ્લા અને નવાબી દ્વારોના ખંડેરો છે. બંદરની જૂની દિવાલો હવે ખંડેર બની છે. જુનાગઢ દ્વાર અને પાટણ દરવાજો ખૂબ જ ખરાબ સ્થિતિમાં છે.
નવાબી મહેલ જે મુખ્ય આકર્ષણોમાંથી એક છે, તે સોમનાથ કોલેજ તરીકે જાણીતું છે (આ મહેલને નવાબ દ્વારા છોડી દેવામાં આવ્યા પછી કૉલેજમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવ્યો હતો). હાલમાં તે સોમનાથ સંસ્કૃત વિશ્વવિદ્યાલયમાં ફેરવાઈ છે. આ શહેરને ઘણીવાર સોમનાથના ભવ્ય મંદિરના પ્રવેશદ્વાર તરીકે અને પ્રભાસ પાટણ અને ભાલકાના યાત્રાધામો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. વેરાવળ ગીર અભ્યારણ્યનું (૪૨ કિ.મી. દૂર) સૌથી નજીકનું શહેર છે.
સુરતના ઉદય પહેલાં, વેરાવળ મક્કાના યાત્રાળુઓ માટેનું મુખ્ય બંદર હતું. તેનું મહત્વ હવે માછીમારી બંદર તરીકે છે, જે ભારતમાં સૌથી મોટું છે. કોઈ પણ આધુનિક તકનીકીના ઉપયોગ વિના માછીમારો દ્વારા લાકડાની માછીમારી બોટ હજુ પણ બનાવવામાં આવે છે. આ પરંપરાગત કુશળતા પિતાથી પુત્ર સુધી પસાર થાય છે. વેરાવળથી આશરે ૨૫ કિલોમીટર દૂર ઐતિહાસિક સવાની ગામ આવેલું છે.
વસ્તીવિષયક
૨૦૧૧ની ભારતની વસ્તી ગણતરી મુજબ, વેરાવળની વસ્તી ૧,૫૩,૬૯૬ હતી. કુલ વસ્તીના ૫૧% પુરુષો છે અને સ્ત્રીઓ ૪૯% છે. વેરાવળનો સરેરાશ સાક્ષરતા દર ૬૨% છે, જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ ૫૯.૫% કરતા વધારે છે. પુરૂષ સાક્ષરતા ૭૧% છે અને સ્ત્રી સાક્ષરતા ૫૩% છે. વેરાવળમાં, ૧૪% વસ્તી ૬ વર્ષથી ઓછી ઉંમરની છે.
લોકો
વેરાવળની મુખ્ય ગુજરાતી વસ્તી છે. જૈન (ઓસવાલ), સોની, ખારવા, આહીર બ્રહ્મ સમાજ અને કોળી, રાજવાડી ભોઇ, હાડી, લોહાણા, મલિક, મેમણો, પટણી અને રાયકા જ્ઞાતિની વસ્તી છે. સિંધી ની પણ મોટી વસ્તી છે. શહેરમાં ગુજરાતી અને હિન્દી સૌથી વધુ બોલાતી ભાષાઓ છે.
ઉદ્યોગો
મત્સ્યોદ્યોગ હંમેશાથી નગરનો મુખ્ય ઉદ્યોગ રહ્યો છે અને ખારવા (માછીમારો)ઓનું તેમાં પ્રભુત્વ છે. મોટેભાગે પરંપરાગત નાવડા પર માછીમારી કરવામાં આવે છે. વેરાવળમાં મોટા નાવડા બનાવવાના ઉદ્યોગો પણ છે. વેરાવળ જીઆઇડીસી (ગુજરાત ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન) માં મોટી સંખ્યામાં માછલી સમારવાના કારખાનાઓ છે જે અમેરિકા, જાપાન, દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા, આરબ અને યુરોપિયન યુનિયનના દેશો માટે ઉત્તમ ગુણવત્તાની માછલીઓ અને અન્ય દરિયાઈ ખોરાક નિકાસ કરે છે. મત્સ્યઉદ્યોગ, જે સરકારી પહેલ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી હતી તે હવે ખુબ ખીલ્યું છે અને ઘણા આયાતકારો વિશ્વભરથી વેરાવળ તરફ આકર્ષાય છે. વેરાવળ સ્થિત CIFT અને CMFRIના પ્રાદેશિક સંશોધન કેન્દ્રોએ ગુજરાતમાં ફિશરિઝ સેક્ટરના વિકાસમાં મોટું યોગદાન આપ્યું છે.
વેરાવળમાં આદિત્ય બિરલા નુવો લિમિટેડ (અગાઉ: ઇન્ડિયન-રેયોન ઈન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડ) નું કારખાનું છે, જે ભારતની સૌથી મોટી રેયોન બનાવનાર કંપનીઓ પૈકી એક છે.
વેરાવળની આસપાસ વિવિધ રાસાયણિક, દોરા અને સિમેન્ટ કંપનીઓ છે જે સ્થાનિક યુવાનોને રોજગારી પૂરી પાડે છે. વેરાવળ માં ગુજરાત અંબુજા સિમેન્ટ લિમિટેડ, ગુજરાત સિધ્ધિ સિમેન્ટ લિમિટેડ અને ગુજરાત હેવી કેમિકલ્સ લિમિટેડના કારખાના છે.
પરિવહન
વેરાવળ જંકશન પશ્ચિમ રેલવે માટે ખૂબ જ વ્યસ્ત રેલવે જંકશન સ્ટેશન છે અને 14 પ્રાદેશિક અને લાંબી-અંતર માટેની રેલગાડીઓ દ્વારા સેવા અપાય છે.
દૈનિક (અથવા બહુવિધ દૈનિક) રેલગાડીઓ ગુજરાતમાં અમદાવાદ, ભરૂચ, જામનગર, જુનાગઢ, પોરબંદર, રાજકોટ, સુરત અને વડોદરા જેવા મુખ્ય શહેરોને જોડે છે. ગુજરાતમાં કેશોદ, જેતલસર, ગોંડલ, વાંકાનેર, સુરેન્દ્રનગર, વિરમગામ, નડીઆદ, આણંદ, વલસાડ, વાપી, દાહોદ અને ગોધરા જેવા અન્ય શહેરોમાં દૈનિક જોડાણૉ પણ ઉપલબ્ધ છે.
દૈનિક લાંબા અંતરની રેલગાડીઓ ભારતના ઘણા શહેરો સાથે વેરાવળને જોડે છે જેમાં ભોપાલ, જબલપુર, ઈટારસી, રતલામ, ઉજ્જૈન અને મુંબઇનો સમાવેશ થાય છે. પૂણે, ત્રિવેન્દ્રમ, કોચી, કોલ્મમ, કોટ્ટાયામ, થ્રિસુર, કોળિક્કોટ્, કુન્નુર, મેંગલોર, કરવર, મડગાંવ, રત્નાગિરી અને પાનવેલ જેવા કેટલાક શહેરો સાપ્તાહિક લાંબા અંતરની રેલગાડીઓ થી જોડાયેલા છે.
નજીકના વિમાનમથક દીવ અને રાજકોટ છે.
મહત્વ
વેરાવળ એક અગત્યનું બંદર અને રમણિય પર્યટન સ્થળ છે. વેરાવળ-સોમનાથનું પ્રાચીન મહત્વ પુરાણોમા પણ મળી આવેલ છે. વેરાવળ-સોમનાથ ની વચ્ચે ભાલકા તીર્થ, ભીડ ભંજન, ગીતા મંદિર, શ્રી કૃષ્ણ દેહોત્સર્ગ અને મહાપ્રભુજીની બેઠક જેવા ધાર્મિક સ્થળો પણ આવેલા છે. વેરાવળથી ૨૦કિમી દુર ઇશ્વરીયા ગામની બાજુમાં પાંડવ તપોવન ભૂમિ નામનું રમણિય પર્યટન સ્થળ આવેલું છે. કહેવામાં આવે છે કે પાંડવોએ પોતાના ગુપ્તવાસ દરમ્યાન અહિં વસવાટ કર્યો હતો.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વેરાવળ તાલુકો શ્રેણી:ગીર સોમનાથ જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતનાં બંદરો
ખ્લીહરિયત
ખ્લીહરિયત અને સાઈપુંગ એમ બે સામુદાયિક અને ગ્રામીણ વિકાસ બ્લોક આ જિલ્લામાં આવેલ છે.
સંદર્ભો
25.359°N, 92.367°W
કંસ
મથુરાના રાજા અને મહરાજ ઉગ્રસેનનો પુત્ર કંસ ભગવાન કૃષ્ણની માતા દેવકીનો ભાઈ હોવાને નાતે કૃષ્ણનો મામો હતો. બહેન દેવકીનાં લગ્ન સમયે થયેલી આકાશવાણીને પગલે તેણે ક્રુરતા પૂર્વક દેવકીનાં સાત સંતાનોનો વધ કર્યો હતો. કૃષ્ણ દેવકીના આઠમાં સંતાન તરિકે પ્રગટ થયા ત્યારથી કૃષ્ણએ જ્યાં સુધી મથુરામાં તેનો વધ કર્યો ત્યાં સુધી, તેણે કૃષ્ણને નાનાવિધ રીતે પરેશાન કર્યા હતા.
ફુલવાડી, મહુવા તાલુકો, સુરત જિલ્લો
ફુલવાડી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના મહુવા તાલુકાનું ગામ છે. ફુલવાડી ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે.
ગામના લોકો મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન નો વ્યવસાય કરે છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, શેરડી, કેળાં, તુવર, કેરી, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો(જિ.સુરત)
બાપાલાલ વૈધ
બાપાલાલ વૈધ અથવા '''વૈદ્ય બાપાલાલ ગ. શાહ''' (૧૭ જાન્યુઆરી ૧૮૯૬ - ૧૦ ડિસેમ્બર ૧૯૯૩) એ ગુજરાતના જાણીતા આયુર્વેદજ્ઞ અને વૈદ્ય હતા. ગુજરાતમાં આયુર્વેદ અને ઔષધી વનસ્પતિશાસ્ત્રના ક્ષેત્ર તેઓ એક જાણીતું વ્યક્તિત્વ છે. તેમને ૧૯૬૫માં રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.
જીવન
તેમનો જન્મ ૧૭ જાન્યુઆરી ૧૮૯૬ના દિવસે દશા ખડાયતા વણિક કુટુંબમાં પંચમહાલ જિલ્લાના સણસોલી ગામે ગરબડદાસને ઘેર થયો હતો. ૧૨ વર્ષની ઉંમરમાં પ્રાથમિક શિક્ષણ પૂર્ણ કરી આગળનો અભ્યાસ કરવા તેઓ વડોદરા ગયા. ત્યાં તેઓ વ્યાયમ શિક્ષક અંબાભાઈ પુરાણીના સંપર્મમાં આવ્યા અને તેમનામાં વ્યાયામ અને રાષ્ટ્રીયતાની ભાવનાનો વિકસ થયો. શાલેય શિક્ષણ દરમ્યાન તેમણે અંગ્રેજી અને સંસ્કૃત ભાષાનો અભ્યાસ કર્યો હતો. અભ્યાસ પૂર્ણકરી પિતાજીના ધંધે ન જોડાતા તેમણે રાષ્ટ્રીય શાળામાં શિક્ષક તરીકે કારકીર્દીની શરૂઆત કરી. તેમને એમ.બી.બી.એસ. કરવાની ઇચ્છા હતી અને તેના અભ્યાસ માટે તેઓ મુંબઈ ગયા પણ ત્યાં તેમની તબિય બગડી આથી તેમણે ગુજરાત પાછા આવવું પડ્યું. ત્યાર બાદ તેમણે ઝાડેશ્વર હૉસ્પિટલમાં વૈદ્ય શ્રી અમૃતલાલ પ્રાણશંકર પટ્ટણીને ત્યાં આયુર્વેદની તાલીમ લેવાની શરૂઆત કરી. દિવસ દરમ્યાન તેઓ રાષ્ટ્રીય શાળામાં ભણાવતા, સાંજે વ્યાયમ શીખવતા અને રાત્રે આયુર્વેદનો અભ્યાસ કરતા. તેમણે આયુર્વેદમાં સંશોધનાત્મક કાર્ય પણ કર્યું હતું. ત્યાર બાદ તેઓ સૌરાષ્ટ્રના લીંબડીના આયુર્વેદિક દવાખાનામાં સેવા આપવા લાગ્યા. તેમણે અમદાવાદના ડો. દેસાઈ પાસેથી એલોપથીનો પણ અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમનું કાર્યક્ષેત્ર સુરત રહ્યું. અહીં હાંસોટ ખાતે તેમણે ૧૯ વર્ષ સુધી વૈદ્ય તરીકે સેવા આપી અને તેઓ ખૂબ જાણીતા બન્યા. કચ્છના જાણીતા વનસ્પતિશાસ્ત્રી શ્રી જયકૃષ્ણ ઇન્દ્રજીના પરિચયમાં આવ્યા બાદ તેમણે તેમની પાસે રહી વનસ્પતિ શાસ્ત્રનું જ્ઞાન પણ મેળવ્યું. વિવિધ જંગલોમાં ફરી આધુનિક બૉટનિકલ ગ્રંથોમાં આપેલા વનસ્પતિ-જ્ઞાનનો અભ્યાસ પણ કર્યો. વચ્ચે તેઓ છ વર્ષ માટે ભરૂચ ગયા અને સ્વામી આત્માનંદ સરસ્વતીના આગ્રહથી તેઓ ફરી સુરત આવ્યા. તેમણે અહીં શ્રી ઓચ્છવલાલ હી. નાઝર આયુર્વેદ મહાવિદ્યાલયની સ્થાપનામાં યોગદાન આપ્યું અને ૧૯ વર્ષ સુધી તેના આચાર્ય તરીકે સેવા આપી. તેમણે સુરતમાં સ્વામી આત્માનંદ સરસ્વતીના નામે આસ્ફા નામ ધરાવતી આયુર્વેદીક ઔષધિઓ બનાવનાર ફાર્મસી ટ્રસ્ટ શરૂ કરાવ્યું. લોકો તેમને બાપાજી કે બાપાલાલ વૈદ્યરાજ જેવા માનભર્યા નામથી ઓળખતા. પોતાના વનસ્પતિજ્ઞાનનો ફાયદો લોકો સુધી પહોંચાડવા તેમણે અમદાવાદમાં ‘અખિલ ભારતીય વનૌષધિ અભ્યાસ મંડળ’ નામની સંસ્થાની સ્થાપના કરી હતી અને પોતાની હયાતી સુધી તેઓ તેના પ્રમુખ પદે રહ્યા. સૂરતની આયુર્વેદ કૉલેજના આચાર્યપદેથી નિવૃત્ત થયા બાદ તેઓ આયુર્વેદ હૉસ્પિટલના અધ્યક્ષ તરીકે રહ્યા હતા. ગુજરાત રાજ્ય સરકારે તેમને કૉન્ટ્રૉવર્શિયલ ડ્રગ્ઝ કમિટીના ચૅરમૅન તરીકે તથા મુંબઈ સરકારે તેમને ‘સ્ટાન્ડર્ડ ડ્રગ્ઝ ઍન્ડ હર્બ્ઝ કમિટી’ના ચૅરમૅન પદે નિયુક્ત કર્યા હતા. ૧૦ ડિસેમ્બર ૧૯૯૩ના દિવસે તેમનું અવસાન થયું.
લેખન
તેમણે આયુર્વેદ પર ૨૫ જેટલા ગ્રંથો લખ્યા છે. તેમણે ભિષગ ભારતી નામનું એક વૈદકીય માસિક ૧૯૫૪માં શરૂ કર્યું હતું. એ માસિકમાં તથા ગુજરાતી તથા હિન્દી ભાષાનાં બીજાં અનેક આયુર્વેદિક માસિકોમાં તેમણે ૫૦૦થી વધુ લેખો લખ્યા હતા.
ગ્રંથો
નિઘંટુ આદર્શ એ બે ભાગમાં લખાયેલો હિન્દી તથા ગુજરાતીમાં પ્રસિદ્ધ થયેલો વનસ્પતિશાસ્ત્રનો ગ્રંથ છે.
સન્માન
તેમની ૬૦ વર્ષની વય પૂર્ણ થતાં એક ષષ્ઠિપૂર્તિનો કાર્યક્રમ યોજવામાં આવ્યો હતો જેમાં તેમને એક ગૌરવગ્રંથ તથા ૬૦ હજાર રૂપિયાની થેલી અર્પણ કરવામાં આવી હતી. તેમણે તે રકમ ‘તાપી બ્રહ્મચર્યાશ્રમ’ને દાનમાં આપી દીધી હતી. ગુજરાત મિલ્સ અને ઇન્ડસ્ટ્રિયલ બૉર્ડના ફેડરેશને તેમને સુવર્ણચંદ્રક એનાયત કર્યો હતો ‘આયુર્વેદિક ન્યાયશાસ્ત્ર’ નામના તેમણે લખેલા પુસ્તક માટે તેમને વૈદ્ય શ્રી જાદવજી ત્રિકમજી આચાર્યનો પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. ગુજરાત સાહિત્ય સભાએ સાહિત્યક્ષેત્રે તેમના આયુર્વેદના સાહિત્ય ક્ષેત્રના યોગદાન માટે શ્રી રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક એનાયત કર્યો હતો. ગુજરાત આયુર્વેદ યુનિવર્સિટી(જામનગર)એ આયુર્વેદના ક્ષેત્રમાં તેમના યોગદાનને ધ્યાનમાં લઈને, તેમને ડી.લિટ.(ડૉક્ટર ઑફ લિટરેચર)ની માનાર્હ પદવી પ્રદાન કરી હતી. અમદાવાદના વૈદ્ય શ્રી શોભનના આયુ ટ્રસ્ટે તેમના જન્મ દિવસને ‘દિવ્ય ઔષધિ દિન’ તથા સમગ્ર વર્ષને ‘દિવ્ય ઔષધિ વર્ષ’ તરીકે ઊજવ્યો હતો. તેમનીની ૧૨૫મી વર્ષગાંઠે ગુજરાત પોસ્ટ વિભાગ દ્વારા અખંડઆનંદ આયુર્વેદ કોલેજ અમદાવાદના સથવારે તેમના નામ અને ફોટા સાથે પોસ્ટલ સ્ટેમ્પ લોંચ કરી હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
ગરીયા (તા. વાંકાનેર)
ગરીયા (તા. વાંકાનેર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંકાનેર તાલુકામાં મચ્છુ નદીના કાઠે આવેલું એક ગામ છે. ગરીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. અહીં આવેલ નદી પરનો ખુબ જુનો બંધ જોવા લાયક છે.
શ્રેણી:વાંકાનેર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
વાડાસડા (તા.માણાવદર)
વાડાસડા, ભારત દેશ ના પશ્ચિમ માં આવેલ ગુજરાત રાજ્ય ના સૌરાષ્ટ્ર માં આવેલ મહત્વ ના જુનાગઢ જિલ્લાના માણાવદર તાલુકાનું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, મગફળી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:માણાવદર તાલુકો
ચક્ર
યોગ મુજબ માનવ શરીરમાં નસોની ગ્રંથિઓનો સુષુમ્ણા નામની મુખ્ય ગ્રંથિ સાથે ગાઢ સંબંધ બંધાય છે અને નસોના સમૂહનું ગૂંછળું વળે જેને ચક્ર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
વ્યાખ્યાઓ
right|thumb|વ્રજ ભાષામાં હસ્ત લિખીત 118 પાનાઓમાં સપ્ત ચક્ર. 1899.
પરમહંસ સ્વામિ મહેશ્વરાનંદા ચક્રને નીચે પ્રમાણે વર્ણવે છે : એ એક એવું વીજમથક છે જે ઉર્જાનું ઉત્પાદન કરે છે એ સંગ્રહ કરે છે, જેમાં કોસ્મોસ (નિયમ અને વ્યવસ્થાવાળું વિશ્વ)માંથી ઉર્જાને આ બિંદુઓ સમક્ષ વધુ શક્તિથી ખેંચી લાવવામાં આવે છે. મુખ્ય નાડીઓ, ઇદા, પિંગલા અને શુશુમ્ના (કૃપાળુ, અર્ધકૃપાળુ અને મધ્ય મજ્જાતંતુ તંત્ર)વાંકાચુકા માર્ગે કરોડરજ્જુને અડીને દોડે છે અને અસંખ્ય વાર એકબીજાને ઓળંગે છે. આંતરવિભાગના બિંદુઓમાં તે મજબૂત ઉર્જા કેન્દ્રોનું સર્જન કરે છે જે ચક્ર તરીકે ઓળખાય છે. માનવ શરીરમાં ત્રણ પ્રકારના ઉર્જા કેન્દ્રો છે. નાના અથવા એનિમલ (પ્રાણી) ચક્રો અંગૂઠો અને શ્રેણીપ્રદેશ વચ્ચે આવેલા છે, જે પ્રાણીઓના પ્રદેશમાં આપણી ક્રાંતિકારી ઉત્પત્તિ દર્શાવે છે. માનવીના ચક્રો કરોડરજ્જુની સાથે આવેલા છે. અંતે, ઉચ્ચ અને અલૌકિક ચક્રો કરોડની ટોચના ભાગમાં અને શિરના ઉપરના ભાગમાં જોવા મળે છે.
એનોડીયા જૂડીથ (1996: પૃષ્ઠ 5) ચક્રોનું આધુનિક અર્થઘટન કરે છે. ચક્રો પ્રવૃત્તિઓનું કેન્દ્ર હોવાનું મનાય છે જે જીવન બળ ઉર્જા મેળવે છે, આત્મસાત કરે છે અને વ્યક્ત કરે છે. શબ્દ ચક્ર નો મૂળ રીતે વ્હીલ અથવા ડિસ્ક  એવો અર્થ થાય છે અને કરોડસ્તંભના આગળના ભાગમાં આવેલી મોટી જ્ઞાનતંતુઓની ગ્રંથીમાંથી પેદા થતા જૈવિક ઉર્જા ગતિવિધિના રેંટિયા જેવા ગોળ દડાનો ઉલ્લેખ કરે છે. સામાન્ય રીતે, આમાંના છ વ્હીલને ઉર્જા સ્તંભમાં હિસ્સો ધરાવતા હોવા તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યા છે, જે કરોડના પાયામાંથી વિસ્તરીને કપાળના મધ્ય સુધી જાય છે. અને સાતમુ કે જે ભૌતિક પ્રદેશથી પર હોય છે. આ છઠ્ઠુ મોટું ચક્ર છે જે સભાનતાની મૂળ સ્થિતિ સાથે સંકળાયેલું છે...
સુસાન શુમ્સ્કી (2003, પૃષ્ઠ 24) પણ સમાન પ્રકારનો ખ્યાલ દર્શાવે છે:
ચક્રો, જેમ ઉપર વર્ણવવામાં આવ્યું છે તેમ માનવીની જ્ઞાનતંત્રીય વ્યવસ્થાની મોટી શાખાઓ નજીક કરોડની સાથેના ઉર્જા કેન્દ્રો છે, જે કરોડ સ્તંભના પાયાથી શરૂ થાય છે અને ખોપરીની ટોચ સુધી ફરે છે. ચક્રોને જૈવિક શરીર ઉર્જા અથવા માનવ શરીરના પ્રાણના બિંદુ અથવા તેને લાગેવળગતા હોવાનો ઉલ્લેખ થાય છે. શુમ્સકી દર્શાવે છે કે "પ્રાણ એ તમારા સૂક્ષ્મ શરીર, તમારા ઉર્જા ક્ષેત્ર અને સમગ્ર ચક્ર વ્યવસ્થાનું મૂળ તત્વ છે...અલબત્ત જીવનની ચાવી અને વિશ્વમાં ઉર્જા સ્ત્રોત છે."
નીચે જણાવેલા સાત ચક્રોને સામાન્ય રીતે વર્ણવવામાં આવે છે:
શિરમાં રહેલા ચક્રો, નાનાથી મોટા સુધીમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે: ગોલાટા, તાલુ/તલાના/લાલાના, અજના, તલાટા/લાલાટા, માનસ, સોમા, સહશ્રરા (અને અંદર આવેલા શ્રી)
વ્યુત્પત્તિ શાસ્ત્ર (એટિમૉલજિ)
તાંત્રિક ઇતિહાસનો ભટ્ટાચાર્યની સમાલોચના જણાવે છે કે શબ્દચક્ર નો ઉપયોગ સંસ્કૃત સ્ત્રોતોમાં વિવિધ ચીજોનો અર્થ આપવા માટે થતો હતો:
બુદ્ધ સાહિત્યમાં સંસ્કૃત શબ્દ ચક્ર (પાલી કેક્કા )નો ઉપયોગ "વર્તુળ"ના અલગ અલગ અર્થમાં થાય છે, જે 4 વર્તુળોના અથવા અસ્તિત્વની સ્થિતિ કે જેમાં ઇશ્વર અથવા માનવીઓ તેમની જાતને શોધી શકે છે તેનો ખ્યાલ સુચવે છે.
નમૂનાઓ
વિવિધ થેરાપી (ઉપચાર) અને વિદ્યાશાખામાં ચક્રનો અભ્યાસ કેન્દ્રસ્થાને છે. વિવિધ આચરણોના થોડા નામ જેમ કે એરોમાથેરાપી, મંત્રો, રેઇકી, હીલીંગ દરમિયાન હાથ ઊંચા, ફ્લાવર એસેન્સીસ, રેડિયોનિક્સ, ધ્વનિ થેરાપી, રંગ/પ્રકાશ થેરાપી, અને ક્રિસ્ટલ/જેમ થેરાપી મારફતે સૂક્ષ્મ ઉર્જા શોધી શકાય છે. એક્યુપંકચર, શિયાત્સુ, તાઇ ચી અને ચી કૂંગ ઉર્જા યામ્યોત્તર વૃત્તના સંતુલન પર ભાર મૂકે છે કે જે વજ્રાયાના અને તાંત્રિક શક્ત થિયરીઓ અનુસાર ચક્ર વ્યવસ્થાનો આંતરિક ભાગ છે. વિવિધ નમૂનાઓ નીચે જણાવેલા પેટા શિર્ષકોમાં શોધવામાં આવશે.
હિન્દુ
thumb|હજારો પાંખવાળું તાજ ચક્ર, બે પાંખવાળું ભ્રમર ચક્ર, 16 પાંખવાળું ગરદન ચક્ર (નેપાળ, 17મી સદી)
હિન્દુત્વમાં, ચક્રનો ખ્યાલ એ દીક્ષા લીધેલ માનવરચના સાથે સંકળાયેલા ખ્યાલોની જટિલતાનો એક ભાગ છે. આ ખ્યાલો ઘણી વખત એવી માહિતીના વર્ગમાં થાય છે જેને અગામસ અથવા તંત્રો કહેવાય છે. આ પવિત્ર ગ્રંથનો મોટો ભાગ છે, જેમાંના મોટા ભાગને રૂઢીવાદીઓ દ્વારા નકારવામાં આવ્યો છે.
સંસ્કૃત સ્રોત માહિતીમાં આપેલા આ ખ્યાલો અંગે અસંખ્ય મતમતાંતરો પર્વર્તે છે. અગાઉની માહિતીમાં ચક્રની વિવધ ચક્ર વ્યવસ્થાઓ હોવાનો ઉલ્લેખ છે અને નાડીઓ, વિવિધ જોડાણ સાથે તેમની વચ્ચે રહેલી છે. વિવિધ પરંપરાગત સ્ત્રોતોમાં 5, 6, 7, 8, અથવા 12 ચક્રો હોવાની પણ યાદી છે. સમય જતા, શરીરની કલ્પિત ધરીની સાથે 6 અથવા 7 ચક્રોની એક વ્યવસ્થા અગ્રણી નમૂનારૂપ સાબિત થયું છે, જેનો મોટા ભાગની યોગની શાળાઓ દ્વારા સ્વીકાર કરવામાં આવ્યો છે. આ ચોક્કસ વ્યવસ્થા કદાચ 11મી સદીમાં મૂધ ધરાવતી હોય તેવો અંદાજ છે અને ઝડપથી બહોળા પ્રમાણમાં લોકપ્રિય બની છે. આ નમૂનામાં કહેવાય છે કે કુંડલિની ઉપર તરફ "વધે" છે, જે શિરના તાજ સુધી પહોંચ્યા વિના તમામ કેન્દ્રોની આરપાર નીકળી જાય છે અને અલૌકિક તત્વ સાથેના સંયોજનમાં પરિણમે છે.
નાભિ (દુંટી)
શબ્દ "નાભિ" સૌપ્રથમ હિન્દુઓના પવિત્ર ગ્રંથ અથર્વ વેદમાં દેખાયો હતો અને શરીરની તમામ નાડીઓ અહીં કેવી રીતે જોડાયેલી છે તેનું વર્ણન કરવા માટે વપરાતો હતો. અને તેને અહીં નાભિ ચક્ર તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે અને આ મૂલાધાર ચક્રથી ભિન્ન આ શબ્દને પ્રથમવાર અથર્વ વેદમાં વર્ણવવામાં આવ્યો હતો (વેદ કે જેમાં આયુર્વેદનું મૂળ રહેલું છે) ઉપનિષદમાં ચક્રનું વર્ણન વધુ વિગતવાર આપવામાં આવ્યું છે, બ્રહ્મોપનિષદમાં નાભિને અગ્નિ અને સૂર્યના ઘર તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યું છે. યોગરાજ ઉપનિષદમાં નવ ચક્રોનું વર્ણન આપવામાં આવ્યું છે, જેના નામ બ્રહ્મા, સ્વધિષ્ઠાન, નાભિ, હૃદયા, કંથ, તાલુકા, ભ્રૂ, બ્રહ્મા રંધા, વ્યોમ ચક્ર આપવામાં આવ્યા છે. યોગા ચૂડામણીપનિષદમાં શદ ચક્રનું વર્ણન છે, પતંજલિ યોગ દર્શન વિભુતિપાદમાં શદ ચક્રનું વર્ણન છે અને 12 ચક્રોનું પ્રથણ સૂત્ર વર્ણન કરતી વેળાએ તે મળી આવ્યું હતું
શારદા તિલકમમાં શદ ચક્રને શિવ અને શક્તિના સ્વરૂપમાં વર્ણવવામાં આવ્યા છે. તેજ રીતે ગોરક્ષ સંહિતા અને કૌલા તાંત્રિક ગ્રંથમાં ચક્રને કુંડલિની જાગૃત (સર્પ શક્તિ) કરનાર તરીને વર્ણન પદ્ધતિ આપવામાં આવી છે.
તાંત્રિક
ચક્રને સત-ચક્ર-નિરુપણા અને પાદાકા પામકેકા  તાંત્રિક સાહિત્યમાં વર્ણવવામાં આવ્યા છે, જેમાં તેમને બ્રહ્માની સભાનતાથી પેદા થતા બતાવવામાં આવ્યા છે, ભક્તિમાંથી પેદા થતી આ એક એવી ઉર્જા છે જે ધીમે ધીમે નક્કર સ્વરૂપ ધારણ કરે છે અને આ ચક્ર જેવા સ્પષ્ટ સ્તરનું સર્જન કરે છે અને તે આખરે તે તેનું સ્થાન મૂલાધરા ચક્રમાં શોધે છે. તેથી તેઓ નિર્ગમનવાદી સિદ્ધાંતનો એક ભાગ છે, જે પશ્ચિમમાં કબ્બલાહનો, સૂફીઝમમાં સતૈફ એ સિટ્ટા અથવા નિયો-પ્લેટોનિઝમનો ભાગ છે. સર્જનમાં જે ઉર્જાને મુક્ત કરવામાં આવી હતી તેને કુંડલિની કહેવાય છે, જે કરોડના છેડે ગૂંચળું વળીને અને સૂતેલી હોય છે. આ ઉર્જાને પેદા કરવા માટે યોગના તાંત્રિક અને કુડલિનીના સ્વરૂપનો હેતુ છે અને જ્યાં સુધી શિરના તાજ પર સહશ્રરામાં ઇશ્વર સાથેનો સેતુ પ્રાપ્ત કરવામાં ન આવે ત્યાં સુધી વધી રહેલા જતા સૂક્ષ્મ ચક્રના વધારામાં પરિણમે છે.
વજ્રયાના અને તાંત્રિક બુદ્ધિષ્ઠ
સમકાલીન બુદ્ધિષ્ઠ શિક્ષક તાર્થંગ ટુલકુના અનુસાર, હૃદય ચક્ર અસ્તિત્વને લગતી પરિપૂર્ણતાની લાગણી માટે અત્યંત અગત્યનું છે.
ચક્રો વચ્ચે ઉર્જાકીય અસંતુલનતાનું પરિણામ એ લગભગ અસંતોષની સતત લાગણી છે. જ્યારે હૃદય ચક્ર સ્થગિત થઇ જાય છે, લોકો લાગણી અને સંવેદનાઓ સાથેનો સંબંધ ખોઇ બેસે છે અને અસંતોષની સંવેદનાને જન્મ આપે છે. તે પ્રવૃત્તિ પરિપૂર્ણતા માટે બહાર જોવા તરફ દોરી જાય છે.
જ્યારે લોકો ફક્ત તેમના શિર વિશે વિચારે છે ત્યારે લાગણી ગૌણ બની જાય છે, જે તે વ્યક્તિ તરફ પાછી મોકલવામાં આવે છે તેવી માનસિક અસરોનું અર્થઘટન કરે છે. ભૂતકાળના અનુભવો અને માનસિક શબ્દવિસ્તારો પર જ્યારે સતર્કતા કેન્દ્રિત કરવામાં આવે ત્યારે શિર ચક્ર તરફનો ઉર્જા સ્ત્રોત વધતો જાય છે અને હૃદય ચક્ર તરફનો ઉર્જા સ્ત્રોત ઘટતો જાય છે. હૃદયની લાગણીઓની સંભાળ લીધા વિના આતુરતાનું સૂક્ષ્મ સ્વરૂપ ઉદભવે છે, જે અનુભવ માટે સ્વ-આગમનમાં પરિણમે છે.
જ્યારે થ્રોટ ચક્ર સ્થિર થાય છે અને શિર અને હૃદય ચક્રોની વચ્ચે સરખે ભાગે વહેંચાય છે ત્યારે જે તે વ્યક્તિ ખરી રીતે જે તે વ્યક્તિની સંવેદનાનો સંપર્ક કરવા સક્ષમ બને છે અને સાચી લાગણીને સ્પર્શે છે.
ચોગ્યાલ નમકાઈ નોર્બુ રિનપોચ છ લોકની સાધનાના ભાગનું શિક્ષણ આપે છે જે ચક્ર વ્યવસ્થા સાથે કામ કરે છે.
ક્યે-રિમ (તિબેટીયન) અને ઝોગ-રિમ (તિબેટીયન) 'ચક્ર' સાથેના કામનું નિરુપણ કરે છે. (તિબેટીયન: ખોર્લો ).
બોન
હિમાલીયન બોન પો પરંપરા અનુસાર શરીરના કેન્દ્રોના પ્રાણીક તરીકે ચક્રો, અનુભવની ગુણવત્તા પર પ્રભાવ પાડે છે, કારણ કે પ્રાણની હલચલને અનુભવથી છૂટી પાડી શકાતી નથી. છ મોટા ચક્રોમાંથી પ્રત્યેક અસ્તિત્વના છ પ્રદેશોમાંના એકની અનુભવયુક્ત ગુણવત્તા સાથે સંકળાયેલા છે.
વર્તમાન શિક્ષક, તેન્ઝીમ વાન્ગીલ રિનોપોક કોમ્પ્યુટરની સામ્યતાનો ઉપયોગ કરે છે: મુખ્ય ચક્રો હાર્ડ ડ્રાઇવ જેવા હોય છે. દરેક હાર્ડ ડ્રાઇવ અસંખ્ય ફાઇલો ધરાવે છે. દરેક ચક્રોની અનેક ફાઇલોમાંની એક ફાઇલ કાયમ માટે ખુલ્લી હોય છે, જે તે ચક્ર કઇ રીતે "બંધ" થયેલા હોય છે તેનો કોઇ વાંધો હોતો નથી. જે ફાઇલો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે તે અનુભવને કંડારે છે.
ટીએસએ લંગ પ્રવૃત્તિઓ જેમ કે ટ્રુલ ખોર વંશમાં સમાયેલી હોય છે, જે માર્ગો ખોલે છે, આમ ફેફસા (ફેફસા  એ તિબેટીયન શબ્દ છે, પ્રાણ અથવા કિ સાથેનો મૂળશબ્દ) વિનાશ વિના ફરી શકે છે. યોગ ચક્રને ખોલે છે અને ચોક્કસ ચક્રો સાથે સંકળાયેલી સકારાત્મક ગુણોને જગાડે છે. હાર્ડ ડ્રાઇવ સામ્યતામાં, સ્ક્રીન ચોખ્ખો હોય છે અને એવી ફાઇલને બોલાવવામાં આવે છે જે સકારાત્મક, ટેકાત્મક ગુણો ધરાવતી હોય. સિડ શબ્દનો અવયવ (સંસ્કૃત બિજા)નો વપરાશ પાસવર્ડ કે સકારાત્મક ગુણોને જગાડે છે અને બખ્તર કે જે ગુણવત્તા જાળવી રાખે છે એમ બંને રીતે વપરાય છે.
તાંત્રિક પ્રવૃત્તિ આખરે તમામ અનુભવને આશિર્વાદમાં સ્થાપિત કરે છે. આ પ્રવૃત્તિ નકારાત્મક સ્થિતિમાંથી મુક્ત કરે છે અને દ્રષ્ટિ અને જ્ઞાન પરના અંકુશ તરફ દોરી જાય છે.
તેન્ઝીન વાંગીલ રિનોપોક છ લોક સાધનાનો ભાગ શીખવે છે, જે ચક્રની વ્યવસ્થા સાથે કામ કરે છે.
કિગોન્ગ
કિગોન્ગ પણ ઉર્જા વ્યવસ્થા તરીકે માનવ શરીરના સમાન નમૂના પર વિશ્વાસ કરે છે, સિવાય કે તે કિ (કિ, ચિ) ઉર્જાનો સમાવેશ કરતું હોય.
યામ્યોત્તર વૃત્ત અને કિનો ખ્યાલ ઉપર ઉપરથી તે અનુક્રમે ચક્રો અને પ્રાણની યાદ અપાવે છે અને કેટલીક વખત એવું સુચન કરવામાં આવ્યું હતું કે તેમને ભારતીય ખ્યાલોની પ્રેરણા મળી હતી. જોકે, ચાઇનીઝ નમૂનામા 12 વ્યામ્યોત્તર વૃત્તો અને ઓછામાં ઓછા 365 એક્યુપંકચર પોઇન્ટોનો સમાવેશ થાય છે જે કરોડની આસપાસ ફેલાયેલા તમામ એવા ફક્ત છ ચક્રોને બદલે વિવિધ અંગોમાં વહેંચાયેલા છે.
જાપાનમાં, શબ્દ કિ કિ તરીકે લખાયો છે અને તે રેકીની પ્રવૃત્તિ સાથે સંકળાયેલો છે.
પશ્ચિમી વિધેયપૂરક શબ્દ અને વૈકલ્પિક ઔષધ
પશ્ચિમી ગોળાર્ધમાં, પ્રાણ જેવો જ ખ્યાલ 18મી સદીના ફ્રાંઝ એન્ટોન મેસમેરના સમયમાં પણ પ્રવર્તતો હોવાનું જણાય છે, જેણે રોગના ઉકેલ માટે 'એનિમલ મેગ્નેટિઝમ'નો ઉપયોગ કર્યો હતો. જોકે, ચક્રોનો ખ્યાલ ક્લેર્ગીમેન અને થિયોસોફિકલ લેખક ચાર્લ્સ વેબસ્ટર લીડબીટરે તેમના પુસ્તક 'ધી ચક્રાઝ'માં 1927માં રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. ચાઇનીઝ અને ભારતીય ફિલોસોફી વચ્ચેની સામ્યતાને કારણે ચક્રની કલ્પનાને ઝડપથી ચાઈનીઝ પ્રવૃત્તિઓ જેમ કે એક્યુપંકચર અને કિમાં આપેલી માન્યતા સાથે ભેળવી દેવામાં આવી હતી. આ બંને વિપરીત હીલીંગ પરંપરાઓના સંગમ અને સામાન્ય પ્રેક્ટિશનરની પોતાની સંશોધનાત્મકતા પશ્ચિમી દુનિયામાં કાયમ માટે બદલાતી અને ખ્યાલોની હારમાળાના વિસ્તારમાં પરિણમી છે. તબીબી પ્રતિભા ધરાવતા અને લેખક, કેરોલાઇન મ્યાસ, કે જેમણે તેમની રચના, આધ્યાત્મની રચના (1996)માં ચક્રોનું વર્ણન કર્યું છે કે, "તમારા જીવનમાં તમને આવેલો દરેક વિચાર અને અનુભવ આ ચક્રોની માહિતી મારફતે ફિલ્ટર (ગળાય) થાય છે.  દરેક ઘટના તમારા કોશોમાં રેકોર્ડ થાય છે..", તેની અસરરૂપે તમારી આત્મકથા તમારું જૈવિક વિજ્ઞાન બની જાય છે.
સમકાલીન નમૂનાઓ
right
ચક્રો કરોડના પાયામાંથી ચડતા સ્તંભમાં ગોઠવાઇને શિરના ટોચના ભાગે જતા હોવાનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. નવા યુગની પ્રવૃત્તિઓમાં દરેક ચક્ર ઘણી વાર ચોક્કસ રંગ સાથે સંકળાયેલા હોય છે. વિવિધ પરંપરાઓમાં ચક્રો અસંખ્ય મનોવૈજ્ઞાનિક કાર્યો સાથે સંકળાયેલા હોય છે, જે સભાનતા, પ્રાચીન તત્વ, અને અન્ય જાણીતી લાક્ષણિકતાઓનો તબક્કો છે. પ્રત્યેક ચક્રમાં અલગ સંખ્યામાં પાંદડીઓ સાથે તે કમળો/ફૂલો જેવા દેખાય છે.
ચક્રો ભૌતિક શરીરને આયુષ્ય આપતા હોવાનું અને શારીરિક, લાગણીયુક્ત અને માનસિક સ્વભાવની ક્રિયા પ્રતિક્રિયા સાથે સંકળાયેલા હોવાનું મનાય છે. તે જીવન ઉર્જા અથવા પ્રાણની રેખા હોવાનું મનાય છે તેમજ, તેને શક્તિ, કિ (ચાઇનીઝ; કિ જાપાનીઝમાં), કોચ-હા-ગુફ (હેબ્રુ), બાયસ (ગ્રીક) અને ઇથર (ગ્રીક, ઇંગ્લીશ), તેમાંથી નાડીઓ તરીકે ઓળખાતા પાથવે મારફતે ઝરતા હોવાનું મનાય છે. શરીરની આધ્યાત્મિક, માનસિક, લાગણી અને શારીરિક તંદુરસ્તીને સંતુલનમાં રાખવાનું આ ચક્રો આ ઉર્જામાં ગોળ ગોળ ફરે છે અને ખેંચે છે.
નવા યુગની ચળવળ ચક્રો વિશે પશ્ચિમમાં વિસ્તરિત રસમાં પરિણમી છે. આ તરકીબો પ્રથમ થિયોસોફિકલ લેખક જેમ કે સી.ડબ્લ્યુ. લીડબીટરના લખાણમાં દેખાય છે, જેણે ચક્રો પર એક પુસ્તક લખ્યું હતું. ચક્રોની સમજણમાં જેણે માર્ગદર્શન આપ્યું હતું તેવા લીડબીટરના દ્રષ્ટિકોણોમાંના ઘણા દ્રષ્ટિકોણ પર અગાઉના થિયોસોફિસ્ટચ લેખ અને ખાસ કરીને જેકોબ બોહમના અનુયાયી જોહાન જ્યોર્જ ગિચટેલ, અને તેમના પુસ્તક થિયોસોફિયા પ્રેક્ટિકા (1696) નો પ્રભાવ રહ્યો હતો, જેમાં ગિચટેલે સીધી રીતે જ આંતરિક બળ કેન્દ્રો, ચક્રોની યાદ અપાવે તેવા ખ્યાલનો ઉલ્લેખ કર્યો છે.
સાત મુખ્ય ચક્રો કેટલીક રીતે માનવત્વની એકરૂપ સભાનતા (અમર માનવી અથવા આત્મા) કેવી રીતે પ્રારંભિક જીવનના વિવિધ તબક્કાઓ (શરીર/સહજવૃત્તિ/આવશ્યક ઉર્જા/ઊંડી લાંગણીઓ/સંદેશાવ્યવહાર/જીવનનો એકંદરે દેખાવ/ઇશ્વરના સંપર્ક)નુ પ્રતિબિંબ પાડે છે તેવું કહેવાય છે ચક્રો આધ્યાત્મિક સૂક્ષ્મતાના અલગ અલગ સ્તરોએ મૂકાયેલા છે, જેમ કે સહશ્રરા સૌથી ઉપર, જે શુદ્ધ સભાનતા સાથે લાગેવળગે છે અનેમૂલાધરા  સૌથી નીચે કે જે થોડી સભાનતા તરીકે સરળ દેખાય છે તેવી બાબત સાથે વળગે છે.
પશ્ચિમી પેટા નમૂનાઓ અને અર્થઘટનો
પશ્ચિમી ગોળાર્ધમાં મોટા ભાગે બે ભારતીય માહિતીના ભાષાંતર દ્વારા અત્યંત લોકપ્રિય બનેલા 7 મુખ્ય ચક્રોની આ શક્ત થિયરી છે, આ બે માહિતીમાં સર જોહ્ન વૂડ્રોફ ઉર્ફે આર્થર એવલોન દ્વારા તેમના ધ સરપેન્ટ પાવર વાળા શિર્ષકવાળા પુસ્તકમાં સત-ચક્ર-નિરુપન, અને પદાકા-પાનકેકા નો સમાવેશ થાય છે. આ પુસ્તક અત્યંત વિગતવાર છે અને જટિલ છે અને થિયોસોફિસ્ટ અને મોટે ભાગે વિવાદાસ્પદ (થિયોસોફિકલ વર્તુળોમાં) સી.ડબ્લ્યુ.લીડબીટરે તેમના પુસ્તક ધી ચક્ર વર્ણવ્યુ તેના દ્વારા બાદમાં ચક્રના આગવા પશ્ચિમી દ્રષ્ટિકોણ તરીકે વિકાસ પામ્યુ હતુ, જે તેમના પોતાના ધ્યાન અને બાબતની ઊંડાણમાં દ્રષ્ટિનો મોટો ભાગ છે.
રૂડોલ્ફ સ્ટેઇનર (એક સમયના થિયોસોફિસ્ટ અને એન્થ્રોપોસોફીના સ્થાપક) ચક્રો વિશે ઘણુ બધુ કહે છે કે જે અસાધારણ છ, ખાસ કરીને તે કે ચક્ર વ્યવસ્થા ગતિશીલ અને વિકાસ પામતી છે અને પ્રાચીન સમયમાં હતી તેના કરતા વર્તમાન લોકો માટે ઘણી અલગ છે અને તે રીતે ભવિષ્યમાં પણ તે ધરમૂળથી અલગ હશે. પરંપરાગત પૂર્વીય તરકીબોની વિરુદ્ધમાં, સ્ટેઇનર નીચેથી ઉપરને બદલે ટોચથી નીચે સુધી વિકાસ શ્રેણીનું વર્ણન કરે છે. આ બહુ ચર્ચીત 'ક્રિસ્ટોસ પાથ' છે, જે હંમેશ માટે માનવીઓમાં ઉપલબ્ધ હોતો નથી. તેઓ શિરના તાજ પર હજ્જારો પાંદડીઓને પણ અવગણતા હોવાનું જણાય છે અને ગૂઢરીતે આઠ પાંદડીઓવાળા ચક્રનો ઉલ્લેખ કરે છે જે દસ પાંદડીઓ અને છ પાંદડીઓ વાળા ચક્રની વચ્ચે આવેલા છે. તેમના પુસ્તક ઊંચી દુનિયાને કેવી રીતે ઓળખવી સ્ટેઇનર સ્પષ્ટ પણે ગુણવત્તાને આધારે ચક્રોને કેવી રીતે વિકસાવવા તેની સુચના આપે છે. આ બાબતો કવાયતો કરતા વધુ જીવન શિસ્ત જેવી છે અને તેમાં નોંધપાત્ર સમય લાગે છે. તેઓ ચેતવણી આપે છે કે જ્યારે ઝડપી પદ્ધતિઓ અસ્તિત્વમાં હોય ત્યારે તે જે તે વ્યક્તિની તંદુરસ્તી, પાત્રતા અથવા મનના સબૂતપણા માટે જોખમકારક થઇ શકે છે.
નવા યુગ લેખકો જેમ કે, એનોડીયા જૂડિથ તેમના પુસ્તક વ્હીલ્સ ઓફ લાઇફ માં ચક્રો વિશે વધુ વિગતવાર લખ્યું છે, જેમાં તેમના દેખાવ અને કાર્યોના કારણોનો સમાવેશ થાય છે.
સાત ચક્રોનું અન્ય વિશિષ્ટ અર્થઘટન લેખક અને કલાકાર ઝેચારી સેલીગ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. પુસ્તક કુંડલિની અવેકનીંગ, ચક્ર સક્રિયતા અને આધ્યાત્મક વૃદ્ધિની ઉમદા માર્ગદર્શિકામાં,  તેઓ "રિલેક્સેશિયા" શિર્ષકવાળા વિશિષ્ટ કોડેક્સ રજૂ કરે છે, જે સોલર કુંડલિની ફેરફાર છે જે માનવ ચક્ર વ્યવસ્થાની કોડેક્સ છે અને સોલર લાઇટ સ્પેક્ટ્રમ છે, જેની રચના તેમના રંગ કોડેડ ચક્ર ચિત્રોને આધારે કુંડલિનીને જાગૃત કરવા માટે કરવામાં આવી હતી.
વધુમાં, કેટલીક ચક્ર વ્યવસ્થા નમૂનાઓ તાજ ચક્રની ઉપર અને પગની નીચેના ભાગમાં અર્થ સ્ટાર ચક્ર એક અથવા તેનાથી વધુ ટ્રાન્સપર્સોનલ ચક્ર હોવાનું વર્ણવે છે. તદુપરાંત અસંખ્ય નાના ચક્રો હોવાનું પણ જણાયું છે, ઉદાહરણ તરીકે મોટા ચક્રોની વચ્ચે. ચક્રોનો ઉપયોગ તાજપર આધ્યાત્મિક લક્ષ્યાંકો સાથે જે કપાળ અને તે રીતે ઉપર તરફ બુદ્ધિના ઉપયોગ વાળું હોય છે તેવા એનએલપી લોજિકલ લેવલને જોડવા માટે ન્યૂરોલિન્ગીસ્ટિક પ્રોગ્રામીંગમાં પણ ઉપયોગ થાય છે.
ચક્ર વ્યવસ્થા નમૂનાનું વિશિષ્ટ અર્થઘટન પવિત્ર પરિમિતિ અથવા પ્રાચીન ભારત અને ઇજિપ્તના આધ્યાત્મિક સંકેતના સ્વરૂપમાં રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. તે ચક્ર વ્યવસ્થાનો આંખ નમૂનો છે. કેટલાક તત્વો ધાતુમાંથી બનાવવામાં આવ્યા છે: એલ્યુમિનિયમ, તાંબુ, પિત્તળ, લોખંડ, જસત અને કૂપ્રોનિકલ. ગોળાર્ધના આકારમાં રહેલા તત્વો રંગ કાચ, પથ્થર, સિરામિક્સ, કેરબો, પીરોજ, પરવાળુ અને વિવિધ સ્ફટિક: એમેથિસ્ટ, એઝ્યુરાઇટ અને નેફરિટ.
આ તત્વો ઇદા, પિંગલા, સુશુમ્ના તરીકે જાણીતા છે અને ચક્રોને નમૂનાનામાં રજૂ કરાયા છે (પગલું 1). વધારામાં, તત્વોને નમૂના પર સ્થાપિત કરેલા છે (પગલું 2), એમ્બર, પરવાળુ, પિરોજ, ક્વાર્ટઝ, રંગ કાચ, મોતી, સિરામિક્સ, ઓનીક્સ, મેલાચાઇટ, નેફરાઇટ, એમિથીસર અને એઝ્યુરાઇટ.
અંતઃસ્ત્રાવી વ્યવસ્થા
પ્રાથમિક અગત્યતા અને ચક્રના અસ્તિત્વના સ્તર આત્મામાં હોય તેવું માનવામાં આવે છે. વધુમાં, એવા લોકો પણ છે જે ચક્રો ભૌતિક સ્વરૂપ પણ ધરાવે છે. ઉદાહરણ તરીકે લેખક, ફિલીપ ગાર્ડીનરે વર્ણવ્યું છે કે ચક્રો એન્ડોક્રાઇન ગ્લાન્ડઝના મેટોભૌતિક કાઉન્ટરપાર્ટસ છે, જ્યારે એનોડિયા જૂડીથે નોંધ્યુ હતું કે બેની સ્થિતિ અને રોલ્સ વચ્ચેની સ્થિતિમાં સામ્યતા છે અને પ્રત્યેકનું વર્ણન કર્યું હતું. સ્ટીફન સ્ટર્ગેસ પણ નીચા છ ચક્રોને કરોડરજ્જુ સાથે ચોક્કસ જ્ઞાનતંત્રીય ગ્રંથી તેમજ પિંડને પણ જોડે છે. સી.ડબ્લ્યુ. લીડબીટરે અન્જ ચક્રને પિનીયલ ગ્રંથી સાથે જોડે છે, જે અંતઃસ્ત્રાવી વ્યવસ્થાનો ભાગ છે.
પ્રકાશ વર્ણપટ
પશ્ચિમી પ્રવૃત્તિઓમાં થયેલી તાજેતરની પ્રગતિ 1940ના પ્રારંભની છે, જે આપેલા રંગ અને સમાન ક્રિસ્ટલ સાથેના સાત ચક્રોમાંના પ્રત્યેક સાથે જોડાશે. ઉદાહરણ તરીકે, કપાળમાં રહેલું ચક્ર જાંબલી રંગ સાથે સંકળાયેલું છે, તેથી માથાનો દુઃખાવો દૂર કરવા માટે તમારે કપાળ પર જાંબલી પથ્થર લગાવવો જોઇએ. આ ખ્યાલે અત્યંત લોકપ્રિયતા હાંસલ કરી છે અને તેનું દરેક દ્વારા સંકલન કરવામાં આવ્યું છે, પરંતુ તેના થોડા જ વ્યાવસાયિકો છે.
મર્સિયર રંગનો સંબંધ પ્રકાશ વર્ણપટના વિજ્ઞાન સાથે હોવાનો રજૂ કરે છે; "માનવીઓ તરીકે, આપણે ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક પ્રકાશ વર્ણપટના આંદોલનોના 49મા સ્વરાષ્ટક વચ્ચે રહીએ છીએ. આ કક્ષાની નીચે ફક્ત ગરમ ઉષ્ણતા હોય છે, ત્યારે બપાદ અદ્રશ્ય ઇન્ફ્રારેડ, ટેલિવીઝન અને રેડિયોવેવ્સ, ધ્વનિ અને મગજ મોઝાઓ હોય છેઃ તેની ઉપર કેમિકલ્સ એ પરફ્યુમ્સની અદ્રશ્ય ફ્રિક્વન્સીઓ હોય છે અને ત્યાર બાદ એક્સ-રે, ગામા રે, રેડિયમ રે અને અજાણ કોસ્મિક રે હોય છે.
ભૌતિક આંખો મારફતે પ્રકાશના અર્થઘટન તરીકે અસ્તિત્વ અને ભૌતિક સ્વરૂપ રંગ, પ્રકાશનું સ્વરૂપ કે જેને તાત્કાલિક વાસ્તવિકતા તરીકે જોવાયા છે તેની ઉર્જાકીય સરહદોનો સંશોધન માટે મહાન તકો ખોલશે. ભારતીય યોગીક તરકીબો સાત મોટા ચક્રોને લાગેવળગે છે, જેમ કે અસરનો રંગ (વર્ણપટ પ્રકાશના 7 કિરણોમાંથી), તત્વો (જેમ કે પૃથ્વી, હવા, પાણી અને આકાશ), શરીર સંવેદના (જેમ કે સ્પર્શ, સ્વાદ અને સુગંધ) અને અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથીનો સંબંધ.
બાહ્ય લિન્ક્સ
શ્રેણી:ચક્ર શ્રેણી:ધ્યાન શ્રેણી:યોગ શ્રેણી:આધ્યાત્મિક અભ્યાસ
સરવાણીયા હકુમતી (તા. કાલાવડ)
સરવાણીયા હકુમતી (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સરવાણીયા હકુમતી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
લસણપોર
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો(જિ.સુરત)
સનાળા (તા. કાલાવડ)
સનાળા (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સનાળા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ગરીડા (તા. વાંકાનેર)
ગરીડા (તા. વાંકાનેર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંકાનેર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગરીડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાંકાનેર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
દેદરાણી (તા. લખપત)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના લખપત તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:લખપત તાલુકો
દાઉતપોર
દાઉતપોર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના મહુવા તાલુકાનું ગામ છે. દાઉતપોર ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે.
ગામના લોકો મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન નો વ્યવસાય કરે છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, શેરડી, કેળાં, તુવર, કેરી, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો(જિ.સુરત)
પોરડા (તા. પેટલાદ)
પોરડા (તા. પેટલાદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પેટલાદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પોરડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:પેટલાદ તાલુકો શ્રેણી:ચરોતર
વેળવા
વેળવા, ભારત દેશ ના પશ્ચિમ માં આવેલ ગુજરાત રાજ્ય ના સૌરાષ્ટ્ર માં આવેલ મહત્વ ના જુનાગઢ જિલ્લાના માણાવદર તાલુકાનું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે, કપાસ, મગફળી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:માણાવદર તાલુકો
શાહજીરું
શાહજીરું એ જીરાની જાતીનો જીરા જેવો દેખાતો જેવો એક મસાલો છે જે રંગે કાળો હોય છે. આનું શાસ્ત્રીય નામ બ્યુનીયમ પેર્સીકમ છે. અંગ્રેજીમાં આને બ્લેક ક્યુમીન (black cumin)'', બ્લેક સીડ (blackseed) કે બ્લેક કારાવે (black caraway) કહેવાય છે. આનો સ્વાદ અમુક અંશે મૃદા અને ધુમાડા જેવો હોય છે. લોકો આને નાઈજેલા સતીવા સમજી થાપ ખાઈ જાય છે.
ઉત્તર ભારત, પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, અફઘાનીસ્તાન, તાજીકીસ્તાન અને ઈરાનમાં શાહજીરું રસોઈમાં મસાલા તરીકે વપરાય છે. આ ક્ષેત્ર સિવાય બહારના વિશ્વમાં આ મસાલો લગભગ અજ્ઞાત છે. આના મૂળ જમા કરી તેને ખવાય છે એને અંગ્રેજીમાં પીગનટ (pignut) કે ચેસ્ટનટ(chestnut) કહે છે
અન્ય ભાષામાં નામ
સ્થાનીય રીતે આને હિંદીભાષામાં કાલા જીરા કે શાહી જીરા કહે છે. બંગાળીમાં તેને કાલો જીરા પન તે નાઈજેલાના સંદર્ભે વપરાય છે.
વૃદ્ધિ
આના છોડ અગ્નિ યુરોપથી લઊઈ દક્ષિણ એશિયા સુધી જંગલમાં ઊગે છે. તે લંબાઈમાં 60 cm અને ઘેરાવામાં 25 cm જેટ્લા વધે છે. તેના પાન ઝાલર વાળા હોય છે અને ફૂલો ઉભયલિંગી હોય છે. તેનું પરાગનયન કીટકો દ્વારા અથવા self-fertile રીતે થાય છે. કાળા જીરાનાં વૃક્ષો દ્રાસ અને કારગિલ ક્ષેત્રોમાં વધુ ઉંચાઈ ધરાવતા ક્ષેત્રો અને સ્પીતીમાં થાય છે. કાળા જીરાના વૃક્ષ એક મીટર કરતા વધતાં નથી અને તેનો ઘેરાવો ૬૦ સેમી જેટલો હોય છે.
ખાદ્ય વપરાશ
આન છોડ ઝીણા બીજ ધરાવે છે અને છોડ સુકાઈ જતાં એને ખેંચી શકાય છે. દરેક છોડમાંથી ૫ થી ૮ ગ્રામથી વધુ જીરું મળતું નથી. આને કારણે આની કિંમત ઘણી વધુ હોય છે.
આના મૂળનો અંતિમ ગોળાકાર છેડો કાચો કે રાંધીને ખાઈ શકાય છે તેનો સ્વાદ મીઠા ચેસ્ટનટ (ભૂરા) જેવો લાગે છે. આન પાન પાર્સ્લીની જેમ તાજા મસાલા (હર્બ) તરીકે વાપરી શકાય છે.
આ મસાલો મોંઘો હોવાથી તેને વૈભવી બહરતીય વાનગીમાં વપરાય છે. આની સોડમ બચાવવા તેના બીયાને આખા જ સચવાય છે.
પાયથાગોરસનું પ્રમેય
thumb|260x260px|પાયથાગોરસનું પ્રમેય a અને b પાયાવાળા ચોરસના ક્ષેત્રફળોનો સરવાળો કર્ણ (c) વાળા ચોરસના ક્ષેત્રફળ જેટલો છે. ગણિતમાં, પાયથાગોરસનો પ્રમેય યુક્લિડીયન ભૂમિતિ માં કાટકોણ ત્રિકોણ ની ત્રણે બાજુઓ વચ્ચેનો એક પાયાનો સંબંધ છે. તે મુજબ જે ચોરસની બાજુ કર્ણ હોય (કાટ ખૂણાની વિરુદ્ધ બાજુ), તેનું ક્ષેત્રફળ અન્ય બે બાજુઓ પર આધાર વાળા ચોરસના ક્ષેત્રફળોના સરવાળા સમાન છે. આ પ્રમેય a, b અને c બાજુઓની લંબાઈ ધરાવતા સમીકરણ તરીકે લખી શકાય જેને ઘણી વખત "પાયથાગોરસનું સમીકરણ" કહેવાય છે:
જ્યાં સી કર્ણની લંબાઈ છે અને ત્રિકોણની અન્ય બે બાજુઓની લંબાઈ a અને b છે. આ પ્રમેય, જેનો ઇતિહાસ ખૂબ ચર્ચાસ્પદ છે, તેનું નામ પ્રાચીન ગ્રીક ચિંતક પાયથાગોરસ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે.
પુનર્ગોઠવણી આધારિત સાબિતી
હીથ યુક્લિડના એલિમેન્ટ્સના પ્રપોઝિશન I.47 પર તેના ભાષ્યમાં આ સાબિતી આપે છે, અને Bretschneider અને Hankelની દરખાસ્તો, કે પાયથાગોરસને આ સાબિતી ખબર હોઇ શકે છે, નો ઉલ્લેખ કરે છે. પાયથાગોરસના પ્રમેયની સાબિતી માટે હીથ પોતે જુદા પ્રસ્તાવની તરફેણ કરે છે, પરંતુ તે ચર્ચાની શરૂઆતથી સ્વીકારે છે કે "પાયથાગોરસ પછીની પ્રથમ પાંચ સદીઓનું આપણી પાસે જે ગ્રીક સાહિત્ય છે, તેમાં આ અથવા કોઈ અન્ય મહાન ભૌમિતિક શોધનો ઉલ્લેખ કરતી નોંધ નથી. " પાયથાગોરસની ગણિતના સર્જક તરીકેની કોઈપણ પ્રકારની ભૂમિકા પર તાજેતરના તજજ્ઞો વધુ ને વધુ શંકા પેદા કરી રહ્યા છે, જોકે આ વિશે ચર્ચા હજુ ચાલુ જ છે.
પ્રમેયના અન્ય સ્વરૂપો
જો c કર્ણની લંબાઈ હોય અને a અને b અન્ય બે બાજુઓની લંબાઈ હોય, તો પાયથાગોરસના પ્રમેયને પાયથાગોરસના સમીકરણ તરીકે વ્યક્ત કરી શકાય છે:
જો a અને b બંનેની લંબાઈ જ્ઞાત હોય, તો C ની ગણતરી આ રીતે કરી શકાય છે
અથવા
પાયથાગોરસનું સમીકરણ કાટકોણ ત્રિકોણની બાજુઓનો સરળ સંબંધ આપે છે, જેથી જો કોઈ પણ બે બાજુની લંબાઈ જ્ઞાત હોય તો ત્રીજી બાજુની લંબાઈ મળી શકે. પ્રમેયનું બીજુ પરિણામ એ છે કે કોઈપણ કાટકોણ ત્રિકોણમાં, કર્ણ એ કોઈપણ બાજુ કરતાં મોટો હોય છે, પરંતુ તેમના સરવાળા કરતા નાનો હોય છે.
આ પ્રમેયનું સામાન્યકરણ કોસાઈનનો નિયમ છે, જે કોઈપણ ત્રિકોણની બે બાજુઓની લંબાઈ અને તેમની વચ્ચેના ખૂણા પરથી ત્રીજી બાજુની લંબાઈની ગણતરી શક્ય બનાવે છે. જો બે બાજુઓ વચ્ચેનો કોણ કાટકોણ હોય, તો કોસાઇનનો નિયમ પાયથાગોરસના સમીકરણમાં પરિણમે છે.
પ્રમેયની અન્ય સાબિતીઓ
આ પ્રમેયની અન્ય કોઈપણ પ્રમેય કરતાં વધુ જાણીતી સાબિતીઓ હોઈ શકે છે (તે પદનો બીજો દાવેદાર ચતુર્ભુજ પારસ્પરિકતાનો નિયમ છે); પાયથાગોરસની પ્રસ્તાવના પુસ્તકમાં 370 સાબિતીઓ છે.
સમરૂપ ત્રિકોણની મદદથી સાબિતી
આકૃતિમાં બતાવ્યા મુજબ, ABC એક કાટકોણ ત્રિકોણ હોય, જેમાં C પર કાટકોણ હોય. બિંદુ Cમાંથી લંબ દોરો, અને બાજુ AB સાથે તેના છેદબિંદુને H કહો. બિંદુ H કર્ણ cની લંબાઈને ભાગો d અને eમાં વિભાજિત કરે છે. નવો ત્રિકોણ ACH ત્રિકોણ ABCને સમરૂપ છે, કારણ કે તેઓ બંને કાટખૂણો ધરાવે છે (લમ્બની વ્યાખ્યા પરથી), અને તેમાં ખૂણો A સામાન્ય છે, જેનો અર્થ છે કે આકૃતિમાં θ વડે દર્શાવેલો તૃતીય કોણ બન્ને ત્રિકોણમાં સમાન જ હશે. આવા જ તર્ક દ્વારા, ત્રિકોણ CBH પણ ABC ને સમરૂપ છે. ત્રિકોણની સમરૂપતાની સાબિતી માટે ત્રિકોણ પૂર્વધારણાની આવશ્યકતા છે: ત્રિકોણમાં ત્રણે કોણનો સરવાળો બે કાટખૂણાઓ જેટલો થાય છે, અને તે સમાંતર પૂર્વધારણાની સમકક્ષ છે. ત્રિકોણની સમરૂપતા અનુરૂપ બાજુઓના ગુણોત્તરની સમાનતા તરફ દોરી જાય છે:
આ બંને સમીકરણનો સરવાળો કરતા -
ઇતિહાસમાં આ સાબિતીની ભૂમિકા ઘણી અટકળોનો વિષય છે. એની પાછળનો સવાલ એ છે કે યુક્લિડે શા માટે આ સાબિતીનો ઉપયોગ ન કર્યો, પરંતુ બીજી સાબિતીની શોધ કરી. એક અટકળ છે કે સમરૂપ ત્રિકોણ દ્વારા સાબિતી ગુણોત્તરના સિદ્ધાંત સાથે સંકળાયેલી છે, જે એલિમેન્ટ્સમાં પાછળથી ચર્ચા કરાયેલો વિષય છે, અને ગુણોત્તર સિદ્ધાંતનો તે સમયે વધુ અભ્યાસ કરવો જરૂરી હતો છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગણિત શ્રેણી:ભૂમિતિ
પંડોલી (તા. પેટલાદ)
પંડોલી (તા. પેટલાદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પેટલાદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પંડોલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
વિશ્વ સંગીત દિવસ
વિશ્વ સંગીત દિવસ અથવા ફેટે દ લા મ્યુઝીક એ સંગીતની વાર્ષિક ઉજવણી છે જે ૨૧ જૂનના રોજ યોજાય છે. સંગીત દિવસ પર, નાગરિકો અને રહેવાસીઓને તેમના પડોશમાં અથવા જાહેર જગ્યાઓ અને ઉદ્યાનોમાં સંગીત વગાડવા વિનંતી કરવામાં આવે છે. મફત સંગીત કાર્યક્રમો (કોન્સર્ટ)નું પણ આયોજન કરવામાં આવે છે.
ઉનાળાના અયનકાળના દિવસે સૌપ્રથમ આખા દિવસની સંગીતમય ઉજવણીની શરૂઆત ૧૯૮૨માં પેરિસમાં જેક લેંગ, જે ફ્રાન્સના તત્કાલીન સંસ્કૃતિ પ્રધાન હતા, તેમજ મોરિસ ફ્લ્યુરેટ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. સંગીત દિવસ પછીથી વિશ્વના ૧૨૦ દેશોમાં ઉજવવામાં આવ્યો.
ઇતિહાસ
ઓક્ટોબર ૧૯૮૧માં જેક લેંગની વિનંતીથી મૌરિસ ફ્લુરેટ ફ્રાન્સીસી સંસ્કૃતિ મંત્રાલયમાં નૃત્ય અને સંગીતના નિર્દેશક બન્યા હતા. તેમણે તેમના સંગીતના અભ્યાસ અને તેની ઉત્ક્રાંતિના અનુભવો "સંગીત બધે જ અને સંગીત કાર્યક્રમો(કોન્સર્ટ) ક્યાંય નહીં" સૂત્ર દ્વારા લાગુ કર્યા. જ્યારે તેમણે ૧૯૮૨માં ફ્રેન્ચોની સાંસ્કૃતિક ટેવો પરના એક અભ્યાસમાં શોધી કાઢ્યું કે બેમાંથી એક યુવાન વ્યક્તિ, પાંચ મિલિયન લોકો, એક સંગીતનું વાદ્ય વગાડે છે, ત્યારે તેમણે લોકોને શેરીઓમાં બહાર લાવવાના માર્ગનું સ્વપ્ન જોવાનું શરૂ કર્યું. તે સૌપ્રથમ ૧૯૮૨માં પેરિસમાં ફેટે દ લા મ્યુઝીક ઉજવણી બન્યું હતું.