cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ટ્રિનિદાદ અને ટોબેગો
એફ્રો-ત્રિનિદાદિયન અને ટોબેગોનિયન્સ
એફ્રો-ત્રિનિદાદિયન અને ટોબેગોનિયન દેશનું બીજા નંબરનું સૌથી મોટું (લગભગ 37 ટકા વસતિ સાથે ) સાંસ્કૃતિક જૂથ બનાવે છે. આફ્રિકન ગુલામોની પ્રથમ વખતની આયાત 1517માં કરવામાં આવી હતી, તેઓ 1783ની વસતિ (310)નો માત્ર 11 ટકા હિસ્સો ધરાવતા હતા. મોટાભાગના આફ્રિકન ગુલામો ત્રિનિદાદના સ્પેનિશ ગુલામી કાળના છેલ્લાં કેટલાક વર્ષોમાં અને અંગ્રેજ ગુલામી કાળના પ્રારંભિક વર્ષોમાં લાવવામા આવ્યા હતા. સેડ્યુલાની વસતીએ 1773ની 1000ની નાની વસાહતને 1797માં 18,627ની વસતિ ધરાવતી બનાવી દીધી. 1777ની વસતિ ગણતરીમાં આ ટાપુ પર માત્ર 2,763 લોકો રહેતા હોવાનું નોંધવામાં આવ્યું હતું, જેમાં 2,000 એરવાકનોનો સમાવેશ થતો હતો. તે સમય દરમિયાન આફ્રિકન ગુલામોના ઘણાં માલિકો હતા. 1807માં, યુકેની સંસદે સ્લેવ ટ્રેડ એક્ટ 1807 મંજૂર કર્યો જેણે ગુલામોના વેચાણને નાબૂદ કર્યું અને સ્લેવરી એબોલિશન એક્ટ 1833એ ગુલામીની પ્રથાને નાબૂદ કરી.
યુરોપીયનો
યુરોપીયન પ્રજા મુખ્યત્વે પ્રારંભમાં સ્થાયી થયેલા અને બહારથી આવેલી પ્રજામાંથી ઉતરી આવી છે. અડધા જેટલા યુરોપિયનો બ્રિટીશ મૂળના છે અને બાકીના ફ્રેંચ, ઇટાલીયન સ્પેનિશ, પોર્ટુગીઝ, જર્મન વંશના છે. તાજેતરની વસતિ ગણતરીમાં 11,000 બ્રિટીશ, 4,100 સ્પેનિશ, 4,100 ફ્રેંચ, 2,700 પોર્ટુગીઝ અને 2,700 જર્મન વંશના લોકો હોવાનું નોંધવામાં આવ્યું હતું. આ આંકડામાં માત્ર થોડા અંશે યુરોપીયન પૂર્વજો ધરાવતા હોય અથવા તો પોતાની જાતને આફ્રિકન અથવા ભારતીય તરીકે ઓળખાવતા હોય તેવા લોકોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો નથી. તેઓ કદાચ સ્પેન અથવા વેનેઝુએલાથી આવેલા મિશ્રજાતિના લોકોમાંથી ઉતરી આવ્યા હોય, જેમને સામાન્ય રીતે "કોકો પેનિયોલ" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ફેંચ લોકો મોટાભાગે સ્પેનિશ સમયગાળા દરમિયાન મફતમાં મળતી ખેતીની જમીનનો લાભ લેવા માટે આવ્યા હતા. આફ્રિકન ગુલામોએ ઓછું વેતન લેવાનો ઇનકાર કર્યો ત્યારે તેમને મુક્ત કરવા તેમના સ્થાને પોર્ટુગીઝ લોકોને લાવવામાં આવ્યા હતા. ત્રિનિદાદમાં રહી ગયેલા યુરોપિયનો પોર્ટ ઓફ સ્પેન અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં વસે છે. ટોબેગોમાં, મોટાભાગના યુરોપિયનો જર્મની અને સ્કેન્ડેનેવિયામાંથી નિવૃત્ત થઈને તાજેતરમાં આવીને વસેલા છે.
ડાંગર
200px|thumb|ડાંગર ડાંગર (અંગ્રેજી: Paddy) એ એકદળી વનસ્પતિ છે. જેના બીજમાંથી ફોતરું દૂર કરવાથી મળતા દાણાને ચોખા કહેવાય છે, જે આખા વિશ્વમાં આહાર તરીકે વપરાય છે. ડાંગર એ ધાન્યનો એક પ્રકાર છે. ડાંગરને ગરમ અને ભેજવાળી આબોહવા તથા વધુ વરસાદની જરૂર પડે છે. ડાંગર ઉત્પાદનમાં ચીન સૌથી અગ્રેસર છે તે ઉપરાંત ભારત, શ્રીલંકા,જાપાન વગેરે દેશોમાં પણ ડાંગરનું ઉત્પાદન કરવામાં આવે છે. ભારતના કુલ વાવેતરના ચોથા ભાગમાં ડાંગરનું વાવેતર થાય છે.
ટ્રિનિદાદ અને ટોબેગો
મિશ્ર વંશ
ત્રિનિદાદ અને ટોબેગોમાં સાંસ્કૃતિક ઓળખનું પ્રમાણ મોટી સંખ્યામાં હોવાથી ઘણાં નાગરિકો ફ્રેંચ, પશ્ચિમ આફ્રિકા, ક્રેઓલેસ, ચીની, ભારત, જર્મન, સ્વીસ, પોર્ટુગીઝ, બ્રિટીશ, ઇટાલીયન, સ્પેન, ડચ, નોર્વેજીયન, પોલિશ, આરબ, લેબનીઝ, આફ્રિકન અમેરિકન, અન્ય કેરબિયન ટાપુઓ, વેનેઝુએલા અને આઇરીશ પ્રજામાંથી મિશ્ર સાંસ્કૃતિક વારસો મેળવ્યો છે. સામાન્ય વંશ મિશ્રણમાં યુરોપીયન અને આફ્રિકન વંશના મુલાટોસ અને ભારતીય તથા આફ્રિકન વંશજો (ઘણીવખત બોલચાલની ભાષામાં ડૌલ્ગા તરીકે જાણીતા)નો સમાવેશ થાય છે. આ મિશ્ર વસતિ લગભગ 20.6 ટકા હોવાનો અંદાજ છે, જો કે, કોઇને કોઇ રીતે આફ્રિકન, ભારતીય, યુરોપીયન, અને મૂળ એમરિન્ડિયન વંશ ધરાવતા લોકોની ગણતરી કરવામાં આવે તો તે કુલ વસતિનો મોટો ભાગ ધરાવે છે. શારીરિક દેખાવ પરથી વ્યક્તિ પોતાની જાતને શ્યામ અથવા ભારતીય તરીકે ઓળખાવે, જો કે, તેઓ રંગસૂત્રીય રીતે ભારતીય અને આફ્રિકન વંશજો (ડૌલ્ગા) જેવો હોઈ શકે.
ડાંગર
શ્રેણી:વનસ્પતિ શ્રેણી:ધાન્ય શ્રેણી:ખેતી શ્રેણી:અનાજ
ટ્રિનિદાદ અને ટોબેગો
અન્ય વંશીય જૂથો
ચીની લોકોના પણ જૂથ છે, જે પોર્ટુગીઝ અને ભારતીય લોકોની જેમ, બોન્ડેડ મજૂરોના વંશમાંથી ઉતરી આવ્યું છે. તેઓની વસતિ લગભગ 20,000 જેટલી છે અને તેઓ મોટાભાગે પોર્ટ ઓફ સ્પેન અને સાન ફર્નાન્ડોમાં વસે છે. સિરીયા અને લેબનોનમાં મૂળ ધરવતાં લગભગ 2,500 જેટલા આરબો છે, જે મોટાભાગે પોર્ટ ઓફ સ્પેનમાં રહે છે. ત્રિનિદાદના સિરીયન અને લેબનીઝ સમુદાયો મોટાભાગે ખ્રિસ્તિ છે, જે 19મી સદીમાં ઓટોમન સામ્રાજ્ય દ્વારા ધાર્મિક સતામણી થવાથી મધ્યપૂર્વમાંથી 19મી સદીમાં ભાગી છૂટ્યા હતા અને પછીથી કેરબિયન અને લેટિન અમેરિકાના દેશોમાં આવ્યા હતા. અન્ય લેબનીઝ અને સિરીયન 20મી સદીના મધ્ય ભાગમાં આ પ્રદેશમાં યુદ્ધ અને અવ્યવસ્થાને કારણે ભાગી છૂટ્યા હતા. અંતમાં મિશ્ર જાતિના કેરબ લોકો છે, જેઓ મૂળ ગુલામી કાળ પહેલાના ટાપુવાસીઓના વંશજો છે. તેઓ સેન્ટા રોસા કેરીબ સમુદાયની આસપાસ ગોઠવાયેલા છે અને મોટાભાગે એરીમા અને તેની આસપાસના પ્રદેશોમાં રહે છે.
વિદેશગમન
અન્ય કેરબિયન દેશોની જેમ જ ત્રિનિદાદ અને ટોબેગોમાંથી વિદેશગમન ઐતિહાસિક રીતે ઘણું ઊંચું છે; મોટાભાગના લોકો અમેરિકા, કેનેડા અને બ્રિટન જાય છે. જન્મદરમાં ઝડપી ઘટાડા સાથે સામાન્ય રીતે ઔદ્યોગિક દેશોમાં જોવા મળતા સ્તરે પહોંચી જવા છતાં પણ વિદેશગમન ચાલુ રહ્યું છે, જો કે તેનો દર નીચો રહ્યો છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે મોટાભાગે, 2007ના સ્તરે, ત્રિનિદાદ અને ટોબેગોનો નીચો વસતિ વધારાનો દર (0.37 ટકા) નીચો રહ્યો છે.
ધર્મ
ત્રિનિદાદ અને ટોબેગોમાં વિવિધ પ્રકારના ધર્મો પાળવામાં આવે છે: ખ્રિસ્તી ધર્મમાં પણ ઘણાં લોકો રોમન કેથોલિક (26 ટકા), એન્જલિકન્સ (7.8 ટકા), સેવન્થ-ડે એડવન્ટીસ્ટ્સ (4 ટકા), પ્રેઝબિટેરીયન્સ, મેથોડિસ્ટ્સ અને અન્ય ઇવાન્જેલિકલ જૂથો (5.8 ટકા)નું અનુસરણ કરે છે. અન્ય ધાર્મિક જૂથોમાં હિંદુ (22.5 ટકા), મુસ્લિમ (7 ટકા) અને જેહોવાહ્સ વિટનેસીસનો સમાવેશ થાય છે. બે આફ્રિકન સમાનતા ધરાવતા ધાર્મિક જૂથો, શાઉટર અથવા સ્પિરિચ્યુઅલ બેપ્ટીસ્ટ અને ઓરીશા ફેઇથ (પહેલાં શાન્ગોસ તરીકે ઓળખાતું) સૌથી ઝડપથી વિકસી રહેલા ધાર્મિક જૂથોમાં સ્થાન પામે છે. તેવી જ રીતે, ઇવાન્જેલિકલ અને કટ્ટરવાદી ચર્ચ, જેને મોટાભાગના ત્રિનિદાદિયન્સ દ્વારા "પેન્ટેકોસ્ટલ" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે (જો કે આ નામ ઘણીવખત અચોક્કસ હોય છે), તેની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો થઈ રહ્યો છે. જુડૈક સમુદાય નાના પ્રમાણમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે, ઉપરાંત ઘણાં પૂર્વીય ધર્મો જેમ કે બૌધ અને તાઓવાદી ચીની સમુદાયો દ્વારા અનુસરવામાં આવે છે. બહાઇ સમુદાય પણ થોડા પ્રમાણમાં છે. અન્ય ધર્મોની વસતિ લગભગ 10.8 ટકા, અચોક્કસ 1.4 ટકા અને કોઇ ધર્મ નહીં પાળતા લોકોની સંખ્યા 1.9 ટકા જેટલી છે. (2000ની વસતિ ગણતરી)
ભાષા
અંગ્રેજી દેશની એકમાત્ર સત્તાવાર ભાષા છે (પ્રમાણભૂત અંગ્રેજીની સ્થાનિક આવૃત્તિ ત્રિનિદાદિયન અંગ્રેજી તરીકે ઓળખાય છે), પરંતુ બોલવામાં આવતી મુખ્ય ભાષા બે અંગ્રેજી-આધારિત ક્રેઓલ ભાષાઓ (ત્રિનિદાદિયન ક્રેઓલ અંગ્રેજી અથવા ટોબેગોનિયન ક્રેઓલ અંગ્રેજી) છે, જે દેશના સ્પેનિશ, ભારતીય, આફ્રિકન અને યુરોપીયન વારસાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. બંને ક્રેઓલ્સ આફ્રિકન ભાષાઓના અનેક તત્વો અને વિવિધતાઓ ધરાવે છે, ત્રિનિદાદિયન ક્રેઓલ્સ, જો કે, ફ્રેંચ, ફ્રેંચ ક્રેઓલ્સ, સ્પેનીઝ અને ભોજપુરી/હિન્દીથી પ્રભાવિત છે. સ્પેનિશ ભાષાઓ અને અન્ય સ્થાનિક ભાષાઓ સામાન્ય રીતે અનૌપચારિક પરિસ્થિતિઓમાં બોલવામાં આવે છે અને તેની લખાણની કોઈ ઔપચારિક વ્યવસ્થા નથી. પેટોઇસ (સ્પેનિશ/ફ્રેંચની વિવિધતા) એક સમયે ત્રિનિદાદમાં બહોળા પ્રમાણમાં બોલાતી ભાષા હતી, અને રોજબરોજ બોલવામાં આવતી સ્થાનિક ભાષામાં તેના ઘણાં અવશેષો રહેલા છે. સ્પેનિશ વારસો ધરાવતા લોકો માટે વપરાતા શબ્દ "કોકો પેયોલ" તરીકે ઓળખવામાં આવતી સ્પેનિશ-આધારિત ક્રેઓલ પણ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
દક્ષિણ અમેરિકાના દરિયા કિનારા પર આવેલું હોવાને કારણે ત્રિનિદાદ, તે સ્પેનિશ બોલતા લોકો સાથેનો તેમનો સંપર્ક પુનઃવિકસિત કરી રહ્યા છે, પરંતુ 2004માં માત્ર 45,500 રહેવાસીઓ જ સ્પેનિશ બોલતા હતા તે હકીકતથી તેમાં અવરોધ પેદા થાય છે. સરકારે 2004માં "સ્પેનિશ એઝ અ ફોરેન લેંગ્વેજ (એસએએફએફએલ (SAFFL)) ઇનિશિયેટીવ" (વિદેશી ભાષા તરીકે સ્પેનિશ પહેલ)ની પહેલ કરી હતી, જેને માર્ચ 2005માં જાહેર લોન્ચ કરવામાં આવી હતી. વેનેઝુએલાથી લોકો અંગ્રેજી શીખવા માટે ત્રિનિદાદ આવે છે અને ઘણી શાળાઓએ અંગ્રેજી અને સ્પેનિશ એમ બંને ભાષાઓમાં તેનું ભવિષ્ય નિર્ધારિત કર્યું છે.
દેશના ગુલામીના વારસાને કારણે, ત્રિનિદાદમાં શહેરોના નામ મોટાભાગે ઇંગ્લીશ (ચેટહેમ, બ્રિજટોન, ગ્રીન હિલ, સેન્ટ મેરીઝ, પ્રિન્સ ટાઉન, ફ્રિપોર્ટ, ન્યુ ગ્રાન્ટ), સ્પેનિશ (સેન ફર્નાન્ડો, સેન્ગ્રે ગ્રાન્ડ, રીઓ કાર્લો, સેન જુઆન, લા ક્યુવાસ, મારાકાસ, મોન્ઝાનિલા, લોસ બેજોસ), ભારતીય (ફૈઝાબાદ, બેરાકપોર, ઇન્ડિયન વોક, મદ્રાસ સેટલમેન્ટ, પેનલ, ડેબે), એમરિન્ડિયન ભાષાઓ (ચેગુઆનાસ, ટુનાપુના, ગુઆયોગુઆયાર, કેરેપિચૈમા, મુકુરેપો, ચેગ્યુઅરામાસ, એરિમા, એરાઉકા, ગુઆઇકો, ઓરોપૌચે, એરીપો) રાખવામાં આવ્યા છે. ટોબેગોમાં અંગ્રેજી નામોનું પ્રભુત્વ છે. જો કે, કેટલાક નામો તેના ગુલામીના ભૂતકાળનું સૂચન કરે છેઃ બેલે ગાર્ડન, બોન એકોર્ડ, ચાર્લોટ્ટેવિલે, લેસ કોટેઉક્સ, પાર્લાટુવિયર (ફ્રેંચ), ઔચેન્સ્કેઓક, બ્લેન્હેઇયમ (ડચ), ગ્રેટ કોરલેન્ટ બે (કોરલેન્ડર્સ).
શિક્ષણ
સામાન્ય રીતે બાળકો ત્રણ વર્ષ જેટલી નાની ઉંમરથી પ્રી-સ્કૂલનો પ્રારંભ કરે છે. આ સ્તરનું શિક્ષણ ફરજિયાત નથી પરંતુ મોટાભાગના બાળકો આ ઉંમરે શાળાનો પ્રારંભ કરે છે કારણ કે બાળકો તેમનું પ્રાથમિક શિક્ષણ શરૂ કરે ત્યારે તેઓ વાંચવા અને લખવાનું પાયાનું કૌશલ્ય ધરાવતા હોય તેવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે. વિદ્યાર્થીઓ પાંચ વર્ષની ઉંમરે પ્રાથમિક શાળામાં જાય છે. સાત વર્ષ પ્રાથમિક શાળામાં ગાળવામાં આવે છે. પ્રાથમિક શાળાના સાત વર્ષોમાં પ્રી-કિંડરગાર્ટન અને કિંડરગાર્ટનનો સમાવેશ થાય છે, ત્યાર બાદ પહેલા ધોરણથી પાંચમું ધોરણ આવે છે. પ્રાથમિક શાળાના છેલ્લા વર્ષ દરમિયાન, બાળકોને સેકન્ડરી એન્ટ્રન્સ એસેસમેન્ટ (સીઇએ (SEA)) (માધ્યમિક પ્રવેશ ચકાસણી) માટે તૈયાર કરવામાં આવે છે અને આ પરીક્ષા અપાવવામાં આવે છે, જે કઇ માધ્યમિક શાળામાં બાળકને પ્રવેશ મળશે તે નક્કી કરે છે.વિદ્યાર્થી ઓછામાં ઓછા પાંચ વર્ષ માટે માધ્યમિક શાળામાં અભ્યાસ કરે છે, ત્યારબાદ સીએઇસી (CSEC)(કેરબિયન સેન્ડરી એજ્યુકેશન સર્ટીફિકેશન) પરીક્ષાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, જે બ્રિટીશ જીસીએસઇ ઓ (GCSE O) સ્તરને સમકક્ષ છે. સંતોષજનક ગ્રેડ મેળવનારા બાળકો વધુ બે વર્ષ માટે ઉચ્ચતર શાળા ચાલુ રાખવાનો વિકલ્પ સ્વીકારી શકે છે, જે કેરબિયન એડવાન્સ્ડ પ્રોફિસિયન્સી એક્ઝામિનેશન્સ (સીએપીઇ (CAPE)) તરફ દોરી જાય છે, જે જીસીઇ એ (GCE A) સ્તરને સમકક્ષ છે. સીએસઇસી (CSEC) અને સીએપીઇ (CAPE) બંને પરીક્ષાઓ કેરબિયન એક્ઝામિનેશન્સ કાઉન્સિલ (સીએક્સસી (CXC)) દ્વારા આયોજન કરવામાં આવે છે. જાહેર પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષણ તમામ લોકો માટે વિનામૂલ્યે છે, જો કે ખાનગી અને ધાર્મિક શિક્ષણ ફી ચૂકવીને મેળવી શકાય છે.
સંસ્કૃતિ
ત્રિનિદાદ અને ટોબેગો કેલિપ્સો સંગીત અને આ દેશમાં 20મી સદી દરમિયાન શોધાયેલા એક માત્ર એકોસ્ટિક સંગીદવાદ્ય હોવાનો દાવો કરવામાં આવતા સ્ટીલપાનનું જન્મસ્થળ છે. વિવિધ સંસ્કૃતિ અને ધાર્મિક પશ્ચાદભૂમિને કારણે વર્ષ દરમિયાન અનેક તહેવારો અને ઉજવણીઓ કરવામાં આવે છે. ત્રિનિદાદ અને ટોબેગોના બે લેખકોને નોબેલ પારિતોષક મળ્યું છે, વીએસ નાઇપોલ અને સેન્ટ લુસિયાનામાં જન્મેલા ડેરેક વોલકોટ (જેમણે ત્રિનિદાદ થીયેટર વર્કશોપની સ્થાપના કરી, તેમના કાર્યકાળનો ઘણોખરો ભાગ ત્રિનિદાદમાં કામ કર્યું હતું). એડમન્ડ રોસ, "લેટિન અમેરિકન સંગીતના સમ્રાટ", પોર્ટ ઓફ સ્પેનમાં જન્મ્યા હતા. ડિઝાઇનર પીટર મિનશેલ માત્ર કાર્નિવલ કોશ્ચ્યુમ માટે જ નહીં પરંતુ બાર્સિલોના ઓલિમ્પિક્સ, 1994ના ફૂટબોલ વર્લ્ડ કપ, 1996 સમર ઓલિમ્પિક્સ અને 2002 વિન્ટર ઓલિમ્પિક્સ, જેના માટે તેમને એમી એવોર્ડ આપવામાં આવ્યો હતો, વગેરેના ઉદઘાટન સમારંભમાં ભજવેલી ભૂમિકા માટે પણ જાણીતા છે.જેફરી હોલ્ડર, બોસ્કો હોલ્ડરના ભાઈ, અને હિથર હેડલી પણ ત્રિનિદાદમાં જન્મેલા કલાકારો છે, જેમણે રંગભૂમિ માટે ટોની એવોર્ડ મેળવ્યા હતા. હોલ્ડર અનોખી ફિલ્મ કારકિર્દી પણ ધરાવે છે અને હડલી ગ્રેમી એવોર્ડ જીત્યા હતા. રેકોર્ડિંગ કલાકાર બિલિ ઓસન પણ ત્રિનિદાદિયન છે.
ઓલમ્પિક્સ
હેસલી ક્રોફોર્ડે 1976 સમર ઓલિમ્પિક્સમાં પુરુષો માટેની 100 મીટર દોડમાં ત્રિનિદાદ અને ટોબેગો માટેનો પ્રથમ ઓલિમ્પિક સુવર્ણ ચંદ્રક જીત્યો હતો. ત્રિનિદાદ અને ટોબેગોના નવ જુદા-જુદા રમતવીરોએ ઓલિમ્પિક્સમાં 12 ચંદ્રક જીત્યા છે, જેનો પ્રારંભ રોડની વિલ્કિસ દ્વારા 1948માં વેઇટ લિફ્ટિંગમાં રજત ચંદ્રક જીતવાથી થયો હતો, અને સૌથી છેલ્લે રીચાર્ડ થોમસને 2008માં પુરુષો માટેની 100 મીટર દોડમાં રજત ચંદ્રક જીત્યો હતો. એટો બોલ્ડોને ત્રિનિદાદ અને ટોબેગો માટે સૌથી વધારે કુલ આઠ ચંદ્રક ઓલિમ્પિક અને વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશીપ મેડલ જીત્યા છે – જેમાંથી ચાર ચંદ્રક ઓલિમ્પિકમાં અને ચાર વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશીપમાં જીત્યા હતા. ત્રિનિદાદ અને ટોબેગોએ તૈયાર કરેલો રમતવીર એક માત્ર વર્લ્ડ ચેમ્પિયન બોલ્ડોન જ છે.તેણે 1997માં એથેન્સ ખાતે વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશીપમાં 200 મીટર દોડ પણ જીતી હતી. તરણવીર જ્યોર્જ બોવેલ-ત્રીજાએ પણ 2004માં પુરુષો માટેની 200 મીટર આઇએમ (IM)માં કાંસ્ય ચંદ્રક જીત્યો હતો.
ક્રિકેટ
ક્રિકેટ ત્રિનિદાદ અને ટોબેગોની સૌથી લોકપ્રિય રમત છે, જેમાં તે પાડોશી કેરબિયન ટાપુઓ સાથે તીવ્ર સ્પર્ધા ધરાવે છે. ત્રિનિદાદ અને ટોબેગો વેસ્ટ ઇન્ડીઝ ટીમના સભ્ય તરીકે ટેસ્ટ ક્રિકેટ, વન ડે ઇન્ટરનેશનલ ઉપરાંત ટ્વેન્ટી20 ક્રિકેટ પણ રમે છે. પ્રાદેશિક સ્પર્ધામાં રાષ્ટ્રીય ટીમ પ્રથમ કક્ષાએ રમે છે. અન્ય ટાપુઓની સાથે ત્રિનિદાદ અને ટોબેગોએ 2007 ક્રિકેટ વિશ્વ કપની યજમાની કરી હતી. બ્રાયન લારા, ટેસ્ટ અને પ્રથમ કક્ષાની ક્રિકેટ મેચમાં એક દાવમાં સૌથી વધારે રન કરવાનો અને અન્ય વિક્રમો ધરાવનાર, ત્રિનિદાદ અને ટોબેગોના સાન્તા ક્રૂઝમાં જન્મ્યો હતો, અને તેને ઘણીવખત પ્રિન્સ ઓફ પોર્ટ ઓફ સ્પેન અથવા પ્રિન્સના નામે ઓળખવામાં આવે છે. દંતકથા સમાન વેસ્ટ ઇન્ડિયન બેટ્સમેની ગણના વિશ્વના સર્વશ્રેષ્ઠ બેટ્સમેનોમાં અને દેશના પ્રસિદ્ધ રમતવીર તરીકે કરવામાં આવે છે.
ફૂટબોલ
રાષ્ટ્રીય ફૂટબોલ ટીમ, 16 નવેમ્બર 2005ના રોજ મનામા ખાતે બેહરિનને હરાવીને પ્રથમ વખત 2006 ફિફા (FIFA) વિશ્વ કપ માટે ક્વોલિફાય થઈ હતી, જે સાથે વિશ્વક પ માટે ક્લોલિફાય થનારો સૌથી નાનો દેશ (વસતિની રીતે) બન્યો હતો. ડચ રાષ્ટ્રીયતા ધરાવતા કોચ લીઓ બીનહેક્કર અને ટોબેગોનિયન કેપ્ટન ડ્વાઇટ યોર્કના નેત્તૃત્વ હેઠળની ટીમે તેમને પહેલી ગ્રૂપ મેચ – ડોર્ટમેનમાં સ્વીડન સામે, 0-0થી ડ્રો કરી, પરંતુ બીજી ગેમ ઇંગ્લેન્ડ સામે 0-2થી હારી ગયા. તેઓ ગ્રૂપ મેચના તબક્કાની છેલ્લી ગેમ પેરાગ્વે સામે 2-0થી હારી જતાં વર્લ્ડકપમાંથી બહાર ફેંકાઈ ગયા હતા. 2006 વિશ્વ કપમાં ક્વોલિફાય થયાં પહેલાં, ટી એન્ડ ટી (T&T) 1974માં વિવાદસ્પદ રીતે ક્વોલિફાઇંગની નજીક પહોંચી ગઇ હતી. રેફ્રીને તટસ્થતા નહીં જાળવી શકવા બદલ હાંકી કાઢવામાં આવ્યો હતો. 2007માં 1990માં રમેલા ખેલાડીઓ સાથેની બે ટીમો વચ્ચે "ફરીથી મેચ"નું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું અને તે ત્રિનિદાદ અને ટોબેગો દ્વારા જીતવામાં આવી હતી અને ફરીથી 1990ની સ્પર્ધા માટે ઘરઆંગણે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સામે ડ્રોની જરૂર હતી, પરંતુ 1-0થી હારી ગઈ હતી. ત્રિનિદાદ અને ટોબેગોએ 2001માં 17 વર્ષથી ઓછી વયના માટેના ફિફા (FIFA U-17) ચેમ્પીયનશિપનું આયોજન કર્યું હતું, અને તેની પસંદગી 2010માં મહિલાઓ માટેના ફિફા (FIFA U-17) વર્લ્ડકપનું આયોજન કરવા માટે પણ થઈ હતી.
બેઝબોલ
ત્રિનિદાદ અને ટોબેગોની રાષ્ટ્રીય બેઝબોલ ટીમ દેશની રાષ્ટ્રીય બેઝબોલ ટીમ છે. ટીમનું નિયંત્રણ બેઝબોલ/સોફ્ટબોલ એસોસિયેશન ઓફ ત્રિનિદાદ અને ટોબેગો દ્વારા કરવામાં આવે છે અને તે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પર્ધાઓમાં રાષ્ટ્રનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. ટીમ પાન અમેરિકન બેઝબોલ કન્ફેડરેશનની પ્રોવિઝનલ સભ્ય છે.
અન્ય રમતો
નેટબોલ ત્રિનિદાદ અને ટોબેગોમાં લાંબા સમયથી લોકપ્રિય છે, જો કે તેની લોકપ્રિયતામાં તાજેતરના વર્ષોમાં ઘટાડો આવ્યો છે. નેટબોલ વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપ્સમાં 1979માં તેઓ સંયુક્ત-વિજેતા હતા, 1987માં રનર્સ-અપ હતા અને 1983માં સેક્ન્ડ રનર્સ-અપ હતા.ત્રિનિદાદ અને ટોબેગોમાં બાસ્કેટબોલ સામાન્ય રીતે કોલેજો, યુનિવર્સિટીઓ અને વિવિધ પ્રકારના શહેરી બાસ્કેટબોલ કોર્ટસ પર રમાય છે. રગ્બી લોકપ્રિય રમત છે અને ઘોડા દોડને દેશમાં નિયમિત રીતે અનુસરવામાં આવે છે.
ધ્વજ
ધ્વજની પસંદગી 1962માં સ્વતંત્રતા સમિતિ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. લાલ, કાળો અને સફેદ રંગ અનુક્રમે આગ (સૂર્ય, હિંમતનું પ્રતિક), પૃથ્વી (સમર્પણનું પ્રતિક) અને પાણી (શુદ્ધતા અને સમાનતાનું પ્રતિક) દર્શાવે છે.
રાજચિહ્ન
રાજચિહ્નની ડિઝાઇન સ્વતંત્રતા સમિતિ દ્વારા તૈયાર કવરામાં આવી હતી અને તેમાં સ્કાર્લેટ આઇબિસ (ત્રિનિદાદના રહેવાસી), કોર્કિકો (ટોબેગોના રહેવાસી) અને હમિંગબર્ડ આવેલા છે. ઢાલમાં ત્રણ જહાજો આવેલા છે, જે ત્રિનિટી અને કોલંબસ દ્વારા મુસાફરી કરવામાં આવેલા ત્રણ જહાજો એમ બંનેના સૂચક છે.
ખાપરી (વાસુર્ણા)
ખાપરી (વાસુર્ણા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. ખાપરી (વાસુર્ણા) ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:આહવા તાલુકો
ભાક્ષી (તા. રાજુલા)
ભાક્ષી (તા. રાજુલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા રાજુલા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ભાક્ષી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, તેમજ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:રાજુલા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ખોખરી
ખોખરી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. ખોખરી ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:આહવા તાલુકો
મોટી સારી (તા. ભાભર)
મોટી સારી (તા. ભાભર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભાભર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મોટી સારી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભાભર તાલુકો
લી ક્વાન યૂ
લી ક્વાન યૂ, GCMG, CH (જન્મે હેરી લી ક્વાન યૂ, ૧૬ સપ્ટેમ્બર ૧૯૨૩ - ૨૩ માર્ચ ૨૦૧૫), જેઓ તેમના પ્રથમાક્ષરો LKY, થી જાણીતા હતા, સિંગાપુરના પ્રથમ વડાપ્રધાન હતા. તેઓ ૧૯૫૯થી ત્રણ દાયકા કરતાં વધુ સમય સત્તામાં રહ્યા હતા, જેમાં ૧૯૬૫માં મલેશિયાથી મળેલ સ્વતંત્રતાનો સમાવેશ થાય છે. ૧૯૯૦માં લીએ વડાપ્રધાન પદનો ત્યાગ કરતાં, ગોહ ચોક ટોંગે સત્તા સંભાળી, પણ તેઓ ઉચ્ચ પ્રધાન તરીકે ૨૦૦૪ સુધી રહ્યા. જ્યારે તેમનો પુત્ર, લી હેઇન્સ લૂંગ, ત્રીજા વડાપ્રધાન બન્યા ત્યારે લી સલાહકાર મંત્રી તરીકે ૨૦૧૧ સુધી રહ્યા. એકંદરે લી સત્તામાં ૫૬ વર્ષો રહ્યા. તેઓએ તાંજોગ પગાર વિસ્તારમાંથી ૬૦ વર્ષોથી વધુ સંસદમાં પ્રતિનિધિત્વ તેમનાં ૨૦૧૫માં મૃત્યુ સુધી કર્યું હતું.
લીને સ્વતંત્ર સિંગાપોરના સ્થાપક પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેમના નેતૃત્વ હેઠળ દેશને "ત્રીજા વિશ્વમાંથી પ્રથમ વિશ્વમાં" લઇ આવનાર તરીકે ઓળખાય છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:સિંગાપુર શ્રેણી:૧૯૨૩માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૧૫માં મૃત્યુ
સારન જિલ્લો
સારન જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બિહાર રાજ્યમાં આવેલા ૩૮ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. સારન જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છપરા ખાતે આવેલું છે. સારન જિલ્લો સારન વિભાગ (પ્રમંડલ)ના પ્રશાસન હેઠળનો એક જિલ્લો છે.
ગંગા, ગંડક તેમ જ ઘાઘરા નદીઓથી ઘેરાયેલો આ જિલ્લો ભારત દેશ ખાતે માનવ વસવાટના કેન્દ્રો પૈકીનું એક છે. આખો જિલ્લો એક સમતળ તેમ જ ફળદ્રુપ જમીન ધરાવે છે. ભોજપુરી ભાષી ક્ષેત્રની પૂર્વીય સીમા પર આવેલો આ જિલ્લો સોનપુર મેળા માટે તેમ જ રાજનીતિક ચેતના માટે પ્રસિધ્ધ છે.
નામકરણ
પ્રાચીન કાળમાં સારન જિલ્લો એની ભૂમિ પરના જંગલોનો વિસ્તાર અને એમાં વિચરતાં હરણોને કારણે પ્રસિધ્ધ હતો. હરણ (સારંગ) તેમ જ અરણ્ય (જંગલ)ના કારણે આ વિસ્તાર સારંગારણ્ય કહેવાતો હતો, જે કાળક્રમે અપભ્રંશ પામી સારન નામે ઓળખાવા લાગ્યો. જનરલ કનિંધમ નામના એક બ્રિટિશ વિદ્વાને એવી ધારણા વ્યક્ત કરી છે કે સમ્રાટ અશોકના સમયકાળમાં અહીં ઉભા કરાયેલા ધમ્મ સ્તંભોને 'શરણ' કહેવામાં આવતા હતા, જે પછીના સમયમાં સારન તરીકે ઓળખાયા અને આ ક્ષેત્રનું નામ સારન પડ્યું. સારન જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છપરા ઘણું જ જાણીતું સ્થળ છે. આથી જ આ જિલ્લાને છપરા જિલ્લા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
ઇતિહાસ
મહાજનપદ કાળમાં સારનનો વિસ્તાર કોસલ રાજ્યનો એક ભાગ રહ્યો હતો. કોસલ રાજ્યના ઉત્તર દિશામાં નેપાળ, દક્ષિણ દિશામાં સર્પિકા (સાઈ) નદી, પૂર્વ દિશામાં ગંડક નદી તથા પશ્ચિમ દિશામાં પાંચાલ પ્રદેશ આવેલા હતા. એના પ્રમાણે વર્તમાન સમયના ઉત્તર પ્રદેશના ફૈજાબાદ, ગોંડા, બસ્તી, ગોરખપુર તથા દેવરીયા જિલ્લાઓ ઉપરાંત બિહાર રાજ્યના સારન ક્ષેત્રનો સમાવેશ થાચ છે. આઠમી સદીમાં અહીં પાલ શાસકોનું આધિપત્ય હતું. સારન જિલ્લાના દિધવારાની નજીક દુબૌલી ખાતેથી, મહેન્દ્રપાલ દેવના સમયનું, ઇ. સ. ૮૯૮ના વર્ષમાં લખાયેલું તામ્રપત્ર પ્રાપ્ત થયું છે. બાબરના સમયકાળમાં જ સારન પર મુઘલ સામ્રાજ્યનું આધિપત્ય સ્થપાયું હતુ. ત્યારબાદ અકબરના શાસનકાળમાં લખાયેલા આઇના-એ-અકબરીના વિવરણ અનુસાર સારન નાણાંકીય ક્ષેત્ર કર (વેરો) સંગ્રહ માટે બનાવવામાં આવેલાં ૬ ક્ષેત્રો પૈકીનું એક હતું અને એના અંતર્ગત વર્તમાન બિહાર રાજ્યના ભાગોનો સમાવેશ થતો હતો. બકસરના યુદ્ધમાં વિજય મેળવ્યા પછી ઇ.સ. ૧૭૬૫ના વર્ષમાં અંગ્રેજોને અહીનો વહીવટી અધિકાર મળ્યો. ઇ.સ. ૧૮૨૯ના વર્ષમાં પટણાને પ્રાંત બનાવવામાં આવ્યો ત્યારે સારન અને ચંપારણ જિલ્લાનો મળી એક જિલ્લો બનાવવામાં આવ્યો હતો.
સંદર્ભો
શ્રેણી:બિહાર
જીતપુર (વડગામ)
જીતપુર (વડગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધનસુરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. જીતપુર (વડગામ) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધનસુરા તાલુકો
અનાવાડા (તા. પાટણ)
શ્રેણી:પાટણ તાલુકો
વસુબેન ત્રિવેદી
વસુબેન ત્રિવેદી ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના એક નેતા છે, જે જામનગર વિધાનસભા બેઠક પરથી ૧૨મી ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણી લડ્યા હતા અને તેમાં વિજયી બન્યા હતા. તેણી આનંદીબેન પટેલના મંત્રીમંડળમાં રાજ્યકક્ષાના શિક્ષણ મંત્રી, મહિલા અને બાળ કલ્યાણ મંત્રી (સ્વતંત્ર હવાલો) તરીકે પદ પર હતા.
સંદર્ભો
શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:રાજકારણી શ્રેણી:જામનગર જિલ્લો
કંદરોજ
કંદરોજ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પૂર્વપટ્ટીમાં આવેલા નર્મદા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા નાંદોદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. કંદરોજ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
શ્રેણી:નાંદોદ તાલુકો
કડમાળ (ગડદ)
કડમાળ (ગડદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. કડમાળ (ગડદ) ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:આહવા તાલુકો
શક્કરીયાં
શક્કરીયાં (હિંદી: शकरकंद) (અંગ્રેજી: sweet potato ) (વૈજ્ઞાનિક નામ: ઈપોમોએયા બટાટુસ; Ipomoea batatus) એ કોન્વોલ્વુલેસી (Convolvulaceae) કુળની એકવર્ષીય વનસ્પતિ છે, આમ છતાં અનુકુળ પરિસ્થિતિઓમાં બહુવર્ષીય વનસ્પતિની જેમ વ્યવહાર કરી શકે છે. આ એક જમીનની અંદર પાકતી વનસ્પતિ એટલે કે કંદમુળ છે. શક્કરીયાં એક સપુષ્પીય વનસ્પતિ છે. આ વનસ્પતિનાં રૂપાંતરીત મૂળની ઉત્પત્તિ છોડની શાખાઓ દ્વારા થાય છે. આ જમીનની અંદર ઉતરેલાં મૂળ ધીરે ધીરે વિકાસ પામી પુખ્ત શક્કરીયાં બને છે. આ શક્કરીયાં ગુલાબી, કાળા અથવા ભુરા રંગના હોય છે.
પરદેશમાં શક્કરીયાંમાંથી ખાંડ પણ બનાવવામાં આવે છે. ભારત દેશમાં શક્કરીયાંનો ઉપયોગ ઉપવાસ દરમિયાન બાફી કે શેકીને કરવામાં આવે છે. ગુજરાત રાજ્યમાં પણ ખાસ કરીને મહાશિવરાત્રીના દિવસે ઉપવાસ દરમિયાન લોકો શક્કરીયાંનો ઉપયોગ કરે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વનસ્પતિ શ્રેણી:જમીનની અંદર થતાં શાકભાજી
ચરખો
ચરખો એ એક હાથ વડે ચલાવી શકાતું યંત્ર છે, જેના વડે કપાસના રૂમાંથી બનાવેલ પૂણીને કાંતીને સૂતર તૈયાર કરી શકાય છે.
ચરખાનો ઉપયોગ કુટિર ઉદ્યોગ સ્વરુપે આપણા દેશમાં મોટા પ્રમાણમાં કરવામાં આવે છે. ભારત દેશના સ્વતંત્રતા સંગ્રામના સમયે ચરખો આર્થિક સ્વાવલંબનનું પ્રતીક બની ગયો હતો. ચરખાની શોધ અને વિકાસ કેવી રીતે અને ક્યારે થયો, એ માટે ચરખા સંઘ દ્વારા ઘણા સંશોધનો તેમ જ તપાસ હાથ ધરવામાં આવી હતી. તે પ્રમાણે અંગ્રેજોના ભારત આવવા પહેલાંના સમયથી જ ભારત ભરમાં ચરખાનું ચલણ પ્રચલિત હતું. ઈ.સ. ૧૫૦૦ સુધી ખાદીવણાટ અને હસ્તકલાનો ઉદ્યોગ પૂર્ણ રીતે વિકસીત હતો. સને ૧૭૦૨માં એકલા ઈંગ્લેન્ડમાંથી ભારતમાં બનેલી ૧૦,૫૩,૭૨૫ પાઉન્ડ જેટલા મૂલ્યની ખાદી ખરીદવામાં આવી હતી. માર્કોપોલો અને ટૈવર્નિયર જેવા વિદેશીઓએ ખાદી માટે કવિતાઓ પણ લખી છે. ટૈવર્નિયરની ડાયરીમાં ખાદીના વસ્ત્રની મૃદુતા, મજબૂતાઈ, બારીકાઈ અને પારદર્શિતાની ઘણી પ્રસંશા કરવામાં આવી હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતીય સંસ્કૃતિ
ઝરેર (વનસ્પતિ)
thumb|left| ઝરેર Melilotus officinalis
ઝરેર ( અંગ્રેજી:Melilotus officinalis) એ એક વનસ્પતિ છે. યુરોપ, અમેરીકામાં ઢોરના ચારા તરીકે વપરાતી આ વનસ્પતિની ખેતી પણ કરવામાં આવે છે.
ઝરેરનો છોડ નાનો આઠ થી દસ ઈંચ જેટલી ઊંચાઈ ધરાવતો હોય છે. અત્યંત નાજુક જણાતા આ છોડ પર સુંદર પીળાં ફૂલો બેસે છે. આ ફૂલો ત્રણ ઈંચ જેટલા લાંબા, નળાકાર પુષ્પ વિન્યાસ પર બારીક બુટ્ટાની જેમ ગોઠવાયેલા હોય છે. તેનાં પાંદડાં ત્રિપર્ણી, પર્ણીકા સહેજ લંબગોળ તથા આરાવતૂ કિનાર વાળી હોય છે.
શ્રેણી:વનસ્પતિ શ્રેણી:વનસ્પતિશાસ્ત્ર‎
નેસડા (તા. ભાભર)
શ્રેણી:ભાભર તાલુકો
કૃષ્ણગંગા નદી
કૃષ્ણગંગા ખીણ પ્રદેશ (નીલમ વાદી)
કૃષ્ણગંગા ખીણ, જેને પાકિસ્તાનમાં નીલમ વાદી કહેવાય છે, તે એક ૨૫૦ કિમી લાંબી, લીલીછમ હિમાલય સ્થિત ઊંડી ખીણ છે. તે મુજ્જફરાબાદ થી અઠમુકામ સુધી ફેલાયેલ છે. અહીં હિન્દુ અને બૌદ્ધ ધર્મોની ઐતિહાસિક શિક્ષણ સંસ્થા, શારદા પીઠ આવેલ છે. આ પૂર્વે આ ક્ષેત્ર સરસ્વતી દેવી સાથે સંકળાયેલ માનવામાં આવે છે અને તે જૂના જમાનામાં 'શારદા દેશ' પણ કહેવાતું હતું.
નીલમ વાદીમાં દાખલ કરવા માટે બે માર્ગ છે. એક મુજ્જફરાબાદથી આવે છે અને બીજો ખૈબર-પખ્તુનવાના માનસેહરા જિલ્લાના કાગાન શહેરમાંથી આવે છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ શ્રેણી:જમ્મુ અને કાશ્મીર
ખડગાડા
શ્રેણી:ગરૂડેશ્વર તાલુકો
આંબલી (તા. દસ્ક્રોઇ)
અમદાવાદ શહેરના નવા સીમાંકન મુજબ આંબલી ગામ હવે અમદાવાદ મહાનગરપાલિકાની હદમાં આવે છે.
આંબલીમાં આવેલા પ્રખ્યાત સ્થળો
આંબલી ગામના તળાવને કાંઠે કમલેશ્વર મહાદેવ તેમજ તેની બાજુમાં હનુમાનજી, આઇશ્રી ખોડીયાર માતાજી અને રામદેવપીરના પણ ધાર્મિક સ્થળો આવેલ છે. ૨૯ ઓગષ્ટ ૨૦૨૦ના રોજ ગુજરાત રાજ્ય સરકારે અમદાવાદ શહેરના વધુ પાંચ તળાવોને પ્રવાસન સ્થળ તરીકે વિકસાવવા માટે નિર્ણય કર્યો હતો એમાં આંબલી ગામના આ તળાવનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
નીમપાડા
નીમપાડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. નીમપાડા ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપુર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે.
આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:આહવા તાલુકો
વંઝારઘોડી
વંઝારઘોડી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. વંઝારઘોડી ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
શ્રેણી:આહવા તાલુકો
ધોડીયા લોકો
ધોડિયા લોકો મોટા ભાગે ગુજરાતના દક્ષિણ ભાગમાં સુરત, નવસારી અને વલસાડ જિલ્લાઓમાં, દમણ અને દીવ, દાદરા અને નગર હવેલી, મધ્ય પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, કર્ણાટક, રાજસ્થાન ખાતે સ્થાયી છે. મહારાષ્ટ્રમાં તેઓ મુખ્યત્વે થાણે જિલ્લામાં જોવા મળે છે. તેમની બોલી ધોડીયા બોલી છે, જે અનન્ય શબ્દોના મિશ્રણથી બનેલી છે, તેમજ કેટલાક શબ્દો ગુજરાતી તેમજ મરાઠી ભાષાઓથી પ્રભાવિત છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:આદિવાસી શ્રેણી:ગુજરાત શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
એન્ટાર્કટીકા
thumb|right|200px|એન્ટાર્કટીકા (ભુરા રંગમાં)
એન્ટાર્કટીકા એ પૃથ્વીનો દક્ષિણોત્તમ અને દક્ષિણ ધ્રુવ ધરાવતો ખંડ છે, જે દક્ષિણ ગોળાર્ધનાં એન્ટાર્ટિક વિસ્તારમાં આવેલો છે. આ આખો ખંડ લગભગ દક્ષિણ વર્તુળની દક્ષિણે આવેલો છે. આ ખંડ હંમેશા બરફથી છવાયેલો રહે છે.
શ્રેણી:વિશ્વના ખંડો શ્રેણી:ભૂગોળ સ્ટબ
હિમેશ રેશમિયા
હિમેશ રેશમિયા (જન્મ: ૨૩ જુલાઇ, ૧૯૭૩) એક ભારતીય સંગીતનિર્દેશક, સંયોજક, પાર્શ્વગાયક અને અભિનેતા છે.
સંગીત અને ફિલ્મ કારકિર્દી
હિમેશ રેશમિયાનો જન્મ ભારતનાં મહારાષ્ટ્રનાં મુંબઈમાં વિપિન રેશમિયા અને મધુ રેશમિયાને ત્યાં થયો હતો. તેઓ મૂળ ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જીલ્લાનાં મહુવા ગામ સાથે સંબંધ ધરાવે છે. તેઓ ભારતીય ચલચિત્ર જગતનાં જાણીતા સંગીતકાર, ગાયક અને અભિનેતા છે. સંગીતનિર્દેશક તરીકે ૨૦૦૩માં ફિલ્મ 'તેરે નામ'થી તેમને પ્રથમ સફળતા મળી હતી, ત્યાર બાદ રજૂ થયેલી 'આશિક બનાયા આપને' ફિલ્મથી તેમને ગાયક તરીકે સફળતા મળી હતી. તેમના ગીતો જેવાં કે, 'તેરા સુરૂર', 'ઝરા ઝૂમ ઝૂમ' અને 'તનહાઇયાં' ખૂબ જ લોકપ્રિય થયા છે. આ પછી તેમણે અભિનયની શરૂઆત કરી અને અભિનેતા તરીકેની પ્રથમ ફિલ્મ 'આપ કા સુરૂર - ધ રિઅલ લવ સ્ટોરી' સફળ થઈ હતી. જો કે ત્યાર પછી આવેલી બે ફિલ્મોને સારો પ્રતિભાવ મળ્યો ન હતો.
ઑગસ્ટ ૨૦૧૦માં એવી ઘોષણા કરવામાં આવી હતી કે હિમેશ રેશમિયાના અંગ્રેજી સંગીત આલ્બમનું ચિત્રીકરણ જાણીતા વિડીઓ દિગ્દર્શક રોમન વ્હાઈટ કરશે અને તેમનો આલ્બમ માર્ચ ૨૦૧૧માં ૧૨૨ દેશોમાં એકસાથે પ્રસિદ્ધ થશે. તેઓ વેમ્બલી અરિના અને એમ્સટરડેમના હેનીકેન સંગીત હોલમાં પ્રદર્શન કરનારા પ્રથમ ભારતીય ગાયક બન્યા હતા.
ટેલિવિઝન
સંગીતનિર્દેશક બનતાં પહેલા, હિમેશે ઝી ટીવી માટે 'અમર પ્રેમ' અને 'અંદાઝ' સહિત અનેક ટીવી શ્રેણીઓનું નિર્માણ કર્યુ છે. આ બન્ને શ્રેણીઓનાં ટાઇટલ ગીતમાં પણ તેમણે સંગીત આપ્યું હતું. ઝી ટીવીની સા રે ગ મ પ ચેલેન્જ રાઉન્ડમાં નિર્ણાયક અને સંવર્ધક તરીકે તેમણે કાર્ય કર્યું હતું. ૨૦૦૭ની શ્રેણીમાં તેઓ વિજયી રહ્યા હતા.
આલોચના અને વિવાદો
અભિનેતા તરીકેની તેમની પ્રથમ ફિલ્મ 'આપ કા સુરૂર - ધ રિઅલ લવ સ્ટોરી'માં હિમેશે બૉની કપૂરની સુચિત ફિલ્મ 'મિલેંગે મિલેંગે'માંથી એક ગીત 'તનહાઇયાં' ઉમેર્યુ છે. આ પહેલા હિમેશે તે ગીત બૉની કપૂરની ફિલ્મ માટે તૈયાર કર્યુ હતું, પરંતુ પછી તેમણે તેને પોતાની ફિલ્મમાં વાપરવાનું નક્કી કર્યુ. 'આપ કા સુરૂર - ધ રિઅલ લવ સ્ટોરી'ના અધિકારો ટી-સિરિઝ પાસે જવાથી ટિપ્સ મ્યુઝિક કંપનીએ હિમેશ રેશમિયા પર નકલ અધિકાર ભંગનો આરોપ મૂક્યો હતો કેમકે ટિપ્સ પાસે 'મિલેંગે મિલેંગે'નાં સંગીત અધિકારો હતા. જોકે, હિમેશે એમ કહી પોતાનો બચાવ કર્યો હતો કે, આ ગીત તેણે બૉની કપુરને સંભળાવ્યું હતું પણ તેનો 'મિલેંગે મિલેંગે'માં સમાવેશ કરવામાં આવ્યો નહોતો. તેમણે એવો દાવો પણ કર્યો હતો કે, આ બાબતમાં તે સાત મહિના સુધી બૉનીના સંપર્કમાં હતા છતાં કોઇ પરિણામ ન આવવાને કારણે તેમણે તે ગીત પોતાની ફિલ્મમાં લેવાનુ નક્કી કર્યુ હતું. આખરે, હિમેશે માફી માગ્યા બાદ જુન ૨૦૦૭માં તેઓ વચ્ચે સમાધાન થયું.
પુરસ્કારો અને નામાંકનો
હિમેશે ૨૦૦૬માં 'આશિક બનાયા આપને' માટે ફિલ્મફૅર શ્રેષ્ઠ પુરૂષ પાર્શ્વગાયક પુરસ્કાર જીત્યો હતો. સંગીતનિર્દેશન માટે પણ તેમણે ઘણાં નામાંકનો મેળવ્યા છે.
રડકીયા (તા. ભાભર)
રડકીયા (તા. ભાભર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભાભર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રડકીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
હિમેશ રેશમિયા
વ્યક્તિગત જીવન
૨૧ વર્ષની ઉંમરે હિમેશે કોમલ સાથે લગ્ન કર્યા હતા. તેમને સ્વયમ નામે એક પુત્ર છે, જે ૧૯૯૬માં જન્મ્યો હતો. તેમનાં માતા-પિતા સહિત આખું કુટુંબ જાહેર માધ્યમોથી દૂર રહે છે.
રડકીયા (તા. ભાભર)
શ્રેણી:ભાભર તાલુકો
હિમેશ રેશમિયા
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગાયક શ્રેણી:સંગીતકાર શ્રેણી:કલા શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:૧૯૭૩માં જન્મ
ઉવા(બારડોલી)
ઉવા(બારડોલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના બારડોલી તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. ઉવા ગામમાં હળપતિ તેમ જ પાટીદારોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, સૂરણ, પપૈયાં, કેરી તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:બારડોલી તાલુકો
અંકેવાલીયા (તા. લીંબડી)
અંકેવાલીયા (તા. લીંબડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લીંબડી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અંકેવાલીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
અંકેવાલીયા ગામ લીંબડીથી ૪ માઇલ ઉત્તરે, ભોઇકાથી ૧૦ માઇલ ઉત્તર-પૂર્વે અને વઢવાણથી ૯ માઇલ દક્ષિણ-પૂર્વે આવેલું છે.
સંદર્ભ
10px આ લેખ હવે પબ્લિક ડોમેઇનમાં રહેલા પુસ્તકમાંથી લખાણના અંશો ધરાવે છે:
શ્રેણી:લીંબડી તાલુકો શ્રેણી:ભાલ વિસ્તાર
જસવંતપુરા (તા. ધનસુરા)
શ્રેણી:ધનસુરા તાલુકો
જનક
ભારતીય ઉપખંડના સૌથી મહત્વના તથા પ્રાચીન એવા હિંદુ ધર્મના સૌથી વધુ મહત્વ ધરાવતા મહાકાવ્ય ગ્રંથ રામાયણમાં વર્ણવ્યા મુજબ તત્ત્વજ્ઞાની વિદેહ અથવા મિથિલા નગરીના રાજા જનક બ્રહ્મવિદ્યાના ઉત્તેજક અને યોગીશ્વર યાજ્ઞવલ્ક્યના શિષ્ય અને ભગવાન શ્રીરામચંદ્રના સસરા; સીતાના પિતા હતા. મહાભારતના વનપર્વ અનુસાર જનકરાજાનાં રાજ્યમાં બંદી, કહોડ અને અષ્ટાવક્ર જેવાં વિદ્વાનો હતાં.
મહાભારતનાં શાંતિપર્વ અનુસાર તેમનાં ગુરૂ પંચશિખા હતાં. રાજા જનકે જ્યારે સંસાર છોડવાનો નિર્ણય કર્યો ત્યારે તેમનાં પત્નીએ સંસારમાં રહીને પણ બ્રહ્મજ્ઞાન મેળવી શકાય તેવું જ્ઞાન આપ્યું. આ પર્વમાં તેમનો સંવાદ વિવિધ લોકો જેવાં કે અશ્માઋષિ, પરાશર , યોગિની સુલભા તથા વ્યાસપુત્ર શુકદેવ સાથે થયો હતો. 'પરાશર ગીતા', 'વ્યાધ ગીતા' અને ' અષ્ટાવક્ર ગીતા' માં પણ તેમનો ઉલ્લેખ મળે છે. તેમનાં પુરોહિત ગૌતમપુત્ર શતાંનદ હતાં. ભગવાન વિષ્ણુએ જનકની પરીક્ષા કરવા મિથિલા નગરી સળગાવી નાખી પણ જનક બ્રહ્મરત થઈને કાંઈ પણ ચિંતા ન કરી આથી પ્રસન્ન વિષ્ણુએ પહેલાં જેવી મિથિલા કરી આપી.
બૃહદારણ્યક ઉપનિષદ અને શતપથ બ્રાહ્મણ અનુસાર જનકની સભામાં યાજ્ઞવલ્યક ઋષિ, સોમશ્રવા , અશ્વલ , જરાત્કારુપુત્ર આર્તભાગ , ભુજ્યુ ,  ઉષસ્તિ ચાક્રાયણ , ક્હોડ , આરુણિપુત્ર ઉદ્દાલક , શાકલ્ય અને ગાર્ગી વાચક્નવી જેવાં જ્ઞાનીઓ હતાં.
ઉપેન્દ્રભંજની 'વૈદેહી વિલાસ' નામની કૃતિ અનુસાર જ્યારે જનક વનમાં તપસ્યા કરતા હતાં ત્યારે મેનકા નામની અપ્સરા સ્વર્ગે જતી હતી ત્યારે જનકને ઇચ્છા થઇ કે તેમને પણ આવી સુંદર પુત્રી હોય તો સારૂ મેનકાએ પ્રસન્ન થઈ વર આપ્યું કે તેમની પુત્રી પણ મારાં જેવી સુંદર હશે.
'અદભુત રામાયણ' અનુસાર રાવણે તેજસ્વી ઋષિઓને મારી તેમનું લોહી એક ઘડામાં ભર્યું. તેમાંથી એક ઋષિએ શ્રાપ આપ્યો આ ઘડો તારો વિનાશ કરશે. એકવાર ભૂલથી મંદોદરી તે ઘડાને ઝેર સમજી પી ગયા અને એક પુત્રીને જન્મ આપ્યો. મંદોદરીએ તેને દૂર મિથિલામાં દાટી દીધી. જ્યારે મિથિલામાં દુષ્કાળ પડ્યો ત્યારે જનક સોનામાં હળથી જમીન ખોદતાં સીતા મળી હતી.
જૈનધર્મની કથાઓ અને બૌદ્ધધર્મની જાતક-કથામાં પણ 'જનક' નો ઉલ્લેખ મળે છે.
જનકનાં પત્નીનું નામ રામાયણનાં વિવિધ સંસ્કરણો અલગ અલગ છે, જેમ કે જૈન ગ્રંથ ' પૌમ્યચરિત્ર ' અનુસાર તેમનું નામ વિદેહ, 'વાસુદેવ હિંદી' અનુસાર ધારિણી , તુલસીદાસની રામાયણમાં તેમનું નામ ' સુનયના' અમુક જગ્યાએ 'સુનેત્રા' મળે છે.
વંશ
વિદેહ વંશના પ્રત્યેક રાજાનું સામાન્ય નામ. એનું કારણ એમ છે કે એ મૂળ પુરુષ કેવળ પિતાના જ દેહથી નિર્માણ થયો હતો. વૈવસ્વત મનુના મોટા પુત્ર ઈક્ષ્વાકુના સો પુત્ર માંહેના બીજા પુત્ર નિમિ રાજાને વસિષ્ઠનો શાપ હતો. એનો દેહ પડી ગયા પછી બ્રાહ્મણોએ એના દેહનું મંથન કર્યું અને તેમાંથી એક પુરુષ નિર્માણ કર્યો. એનું નામ મિથિનામા જનક. ત્યાર પછીના દરેકને આ નામ લાગુ પડ્યું. સીતાજી આ કુળમાં થયેલ સીલધ્વજની પુત્રી હતી. સીતાના પિતા જનક તેની પછી વીસમા રાજા થયા. તેને કોઈ ઉત્પન્ન કરનાર નહિ હોવાથી જનક અથવા વિદેહ કહેવાયા. એના વંશના સર્વ જનક અથવા વિદેહ વંશ જ કહેવાય છે.
રામાયણ અનુસાર નિમિનો પુત્ર મિથિ અને તેના પુત્રનું નામ જનક હતું. તેનો પુત્ર ઉદવસુ, તેનો પુત્ર નંદીવર્ધન , તેનો પુત્ર દેવરાત , તેનો બૃહદરથ , તેનો મહાવીર , તેનો સુર્ધિતિ , તેનો ધૃષ્ટકેતુ , તેનો હયાશ્વ , તેનો  મારૂ , તેનો  પ્રતિન્ધક , તેનો ર્કિતિરથા , તેનો  દેવમીઢ , તેનો વિબુધ , તેનો મહાદ્રીક , તેનો ર્કિતિરથ , તેનો મહારોમા , તેનાં સ્વર્ણરોમા , તેનાં હશ્વરોમા અને તેનાં ક્ષીરધ્વજ જનક થયાં.
સંદર્ભ
શ્રેણી:રામાયણ શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ શ્રેણી:પૌરાણિક પાત્રો
ભારદ (તા. ધ્રાંગધ્રા)
શ્રેણી:ધ્રાંગધ્રા તાલુકો
બબાસણા (તા. પાટણ)
બબાસણા (તા. પાટણ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પાટણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બબાસણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:પાટણ તાલુકો
ભોળાભાઈ પટેલ
ભોળાભાઈ પટેલ ગુજરાતી લેખક હતા. તેમણે ગુજરાત યુનિવર્સિટી ખાતે ઘણી ભાષાઓનું અધ્યાપન કર્યું હતું તેમજ વિવિધ ભાષાઓનો તુલનાત્મક અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે મોટી માત્રામાં અનુવાદો કર્યા હતા તેમજ નિબંધો અને પ્રવાસવર્ણનો લખ્યા હતા. ઇ.સ. ૨૦૦૮માં તેમને પદ્મશ્રી પુરસ્કાર એનાયત થયો હતો.
જીવન
તેમનો જન્મ ૭ ઓગસ્ટ, ૧૯૩૪ના રોજ ગાંધીનગર નજીક આવેલા મહેસાણા જિલ્લાના સોજા ગામમાં થયો હતો. ૧૯૫૨માં એસ.એસ.સી. કર્યા પછી તેમણે ૧૯૫૭માંથી બનારસ યુનિ.માંથી દ્વિતીય વર્ગ સાથે બી.એ.ની ડીગ્રી હિન્દી, સંસ્કૃત અને પ્રાચીન ભારતીય સંસ્કૃતિ વિષયો સાથે મેળવી. તેમણે ૧૯૬૦માં ગુજરાત યુનિ.માંથી હિન્દી વિષયમાં એમ.એ.ની પદવી, ૧૯૬૮માં અંગ્રેજી વિષય સાથે ફરીથી બી.એ.ની પદવી, ૧૯૭૦માં ગુજરાત યુનિ.માંથી અંગ્રેજી અને ભાષાવિજ્ઞાન સાથે ફરીથી એમ.એ.ની પદવી પ્રાપ્ત કરી હતી. તેમણે ૧૯૭૧માં ડિપ્લોમા ઈન જર્મન લૅંગ્વેજનો અને ૧૯૭૪માં ગુજરાત યુનિ.માંથી ડિપ્લોમા ઈન લિંગ્વિસ્ટિક્સનો અભ્યાસ કર્યો હતો. ૧૯૭૭માં ગુજરાત યુનિ.માંથી ”અજ્ઞેય: એક અધ્યયન” એ વિષે ઉપર હિન્દી વિષયમાં પીએચ.ડી.ની પદવી પ્રાપ્ત કરી હતી. તેમણે વિશ્વ ભારતી યુનિવર્સિટીમાંથી ભારતીય સાહિત્યના તુલનાત્મક અભ્યાસ પર ફેલોશીપ મેળવી હતી.
તેમણે ૧૯૫૨માં રા.બ.લ.દા. સાર્વજનિક હાઈસ્કૂલ, માણસામાં શિક્ષક તરીકે નોકરી શરૂ કરી. ત્યારબાદ ૧૯૫૮માં અમદાવાદની નૂતન ફેલોશિપ હાઈસ્કૂલમાં શિક્ષક તરીકે નોકરી કરી. તેઓ ૧૯૬૦ થી ૧૯૬૯ સુધી એસ.વી. આર્ટ્સ ઍન્ડ કૉમર્સ કોલેજ, અમદાવાદમાં હિન્દીના વ્યાખ્યાતા રહ્યાં. તેઓએ ૧૯૬૯ થી ૧૯૮૦ સુધી ગુજરાત યુનિ.ના ભાષા સાહિત્ય ભવનમાં હિન્દીના વ્યાખ્યાતા તરીકે, ૧૯૮૦ થી ૧૯૮૬ સુધી હિન્દીના રીડર પદે તેમજ ૧૯૮૬ થી હિન્દી વિભાગના અધ્યક્ષ તરીકે અને ૧૯૮૭થી હિન્દી વિભાગમાં પ્રોફેસર પદેથી ૧૯૯૪માં વય નિવૃત્ત થયાં ત્યાં સુધી કામગીરી કરી. આ ઉપરાંત એમણે વિવેચક તરીકે પણ ઘણું વિશિષ્ઠ પ્રદાન કર્યું છે. પરબ નાં તંત્રી-સંપાદક તરીકે પચીસ વર્ષ સુધી સેવા આપી. ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના મંત્રી. ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીના પૂર્વપ્રમુખ. ૨૦૧૨-૨૦૧૩ના વર્ષો માટે ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખ તરીકે વરણી થઈ. આ કાર્યકાળ દરમ્યાન જ ૨૦ મે ૨૦૧૨ના દિવસે અમદાવાદ ખાતે તેમનું અવસાન થયું.
પરિવાર
ભોળાભાઈના માતાનું નામ રેવાબેન અને પિતાજીનું નામ શંકરદાસ હતું. તેમનાં ધર્મપત્નીનું નામ શકુબેન છે. તેમને એક પુત્રી અને ચાર પુત્રો અનુક્રમે મંજુ, મધુ, આનંદ, વસંત, અને બકુલ છે.
સર્જન
તેમણે ૫૨ કરતાં વધુ પુસ્તકો લખ્યા છે. તેઓ ગુજરાતી, હિંદી, બંગાળી, આસામી, ઑડિયા, જર્મન, ફ્રેંચ, મરાઠી, પુરિયા, અને સંસ્કૃત ભાષાઓના જાણકાર હતા. તેમણે આ ભાષાઓમાંથી ગુજરાતીમાં અને ગુજરાતીમાંથી આ ભાષાઓમાં ઘણાં પુસ્તકો અનુવાદિત કર્યા છે. તેમણે તેમના યુરોપ અને અમેરિકાના પ્રવાસવર્ણનો લખ્યા છે. તેઓ કવિ કાલિદાસ અને નૉબેલ પુરસ્કર્તા રવિન્દ્રનાથ ટાગોરના વિષયોમાં નિષ્ણાત ગણાતા હતા.
પ્રવાસનિબંધના લલિત નિરૂપણમાં એમણે પોતાની આગવી મુદ્રા ઉપસાવી છે. એમાં સ્થળકાળનાં સંવેદનોએ અંગત સંવેદનાની અર્થછાયાઓ સુપેરે ઝીલી છે; આથી જ ‘વિદિશા’ (૧૯૮૦) નિબંધસંગ્રહની અગિયાર રચનાઓમાં લેખકનું પરિભ્રમણ નહીં, પણ સૌંદર્યભ્રમણ વિશેષ ધ્યાનાકર્ષક બને છે. પ્રવાસ, પ્રસંગ, સ્થળ વગેરે તો નિમિત્ત બન્યાં છે; સર્જકની રસિકતા જ સંગ્રહની મોટા ભાગની રચનાઓનું ચાલકબળ બની છે. સંગ્રહની ‘વિદિશા’ અને ‘માંડુ’ ઉત્તમ કૃતિઓ છે. સંગ્રહની અંતિમ રચના ‘તેષાં દિક્ષુ’ અન્ય દશેય પ્રવાસ-લલિતનિબંધોને લાક્ષણિક રીતે જોડી આપતા તંતુ સમાન છે. ‘પૂર્વોત્તર’ (૧૯૮૧)માં ઈશાન ભારતનું પ્રવાસ આલેખન છે. એમાં એ પ્રદેશની પ્રાકૃતિક સુષમાને, રમણીયતાને તેમના વૃત્તમાં ઉચિત રીતે ઉપસાવાઈ છે. ‘રાધે તારા ડુંગરિયા પર’ (૧૯૮૭), ‘દેવોની ઘાટી’ (૧૯૮૯) ‘દેવતાત્મા હિમાલય’ (૧૯૯૦), ‘દશ્યાવલી’ (૨૦૦૦), ‘ચિત્રકૂટના ઘાટ પર’ (૨૦૦૧), ‘યુરોપ અનુભવ’ (૨૦૦૪) એમના અન્ય પ્રવાસનિબંધસંગ્રહો છે. એમની ગદ્યશૈલી રોજનીશીના ગદ્યને અનુરૂપ અને એકંદરે પ્રવાહી-પ્રાસાદિક છે. એમના લલિત નિબંધો ‘બોલે ઝીણા મોર’ (૧૯૯૨), ‘શાલભંજિકા’ (૧૯૯૨), ‘ચૈતર ચમકે ચાંદની’ (૧૯૯૬) માં તેમના સૌંદર્યપ્રણિત, સંવેદનશીલ વ્યક્તિત્વનો સ્પર્શ અનુભવાય છે.
એમના પ્રથમ પુસ્તક ‘સુરદાસની કવિતા’ (૧૯૭૨) પછી ‘અધુના’ (૧૯૭૩), ‘ભારતીય ટૂંકીવાર્તા’ (૧૯૭૩), ‘પૂર્વાપર’ (૧૯૭૬), ‘કાલપુરુષ’ (૧૯૭૯), ‘આધુનિકતા અને ગુજરાતી કવિતા’ (૧૯૮૭) ‘સાહિત્યિક પરંપરાનો વિસ્તાર’ (૧૯૯૬), ‘મળી માતૃભાષા મને ગુજરાતી’ (૧૯૯૭), ‘આવ ગિરા ગુજરાતી’ (૨૦૦૩) વગેરે વિવેચનગ્રંથો પ્રગટ થયા છે. ‘અધુના’ના પંદર લેખો પૈકી મોટા ભાગના લેખો સાહિત્યકૃતિ, કર્તા કે સાહિત્ય સ્વરૂપવિષયક છે; ‘પૂર્વાપર’ના ચોવીસ લેખોમાંના કેટલાક પરદેશી સાહિત્યકારોની સાહિત્યસૃષ્ટિમાં ડોકિયું કરાવે છે; કેટલાક ઓડિયા - બંગાળી ભાષાના અગ્રણી સાહિત્યકારોની સાહિત્યસૃષ્ટિનો પરિચય કરાવે છે; તો કેટલાક ગુજરાતી સાહિત્યની કેટલીક નોંધપાત્ર કૃતિઓ વિષેનો અભ્યાસ નિરૂપે છે. સંગ્રહના પ્રથમલેખ ‘ગીત એ અસ્તિત્વ’ માં જર્મન કવિ રાઈનેર મારિયા રિલ્કેની મહત્વપૂર્ણ કૃતિ (ઓર્ફિયસ પ્રતિ-સૉનેટ)ના એકાદ-બે મહત્વના પહેલુઓને વણી લેવાનો લેખકનો પ્રયત્ન છે. ‘ભારતીય ટૂંકીવાર્તા’ એમનું વિશિષ્ટ વિવેચનાત્મક પુસ્તક છે. ભારતની ચૌદ વિવિધ ભાષાઓમાં લખાયેલી ટૂંકીવાર્તાઓનો અહીં એમણે રસાસ્વાદ કરાવ્યો છે. એમનું વલણ અહીં પણ, અલબત્ત, તુલનાત્મક છે. ‘મળી માતૃભાષા મને ગુજરાતી’ અને ‘આવ, ગિરા ગુજરાતી’માં ‘પરબ’ નિમિત્તે લખાયેલા સંપાદકીય-તંત્રીલેખોના ચયનો છે.
એમણે કરેલાં સંપાદનોમાં મુખ્યત્વે ‘અસમિયા-ગુજરાતી કવિતા’ (૧૯૮૧) તથા ‘ગુજરાતી સાહિત્યનો આઠમો દાયકો’ (૧૯૮૨) ‘તુલનાત્મક કાવ્યશાસ્ત્ર કેટલાંક પરિમાણ’ (૧૯૯૪, સંયુ.), ‘રવીન્દ્રસંચય’ (સંયુ.), ‘વૃંદાવન મોરલી વાગે છે’ (૨૦૦૫, સંયુ.) ઉલ્લેખનીય છે.
એમણે વિનાયક આઠવલેકૃત ‘વિષ્ણુ દિગમ્બર’ (૧૯૬૭), ગોપાલસિંગકૃત ‘ગુરુનાનક’ (૧૯૬૯), મહેશ્વર નેઓગકૃત ‘શંકરદેવ’ (૧૯૭૦), જીવનાનંદકૃત કાવ્યસંગ્રહ ‘વનલતાસેન’ (૧૯૭૬) અને ‘નગ્ન નિર્જન હાથ’ (૨૦૦૫), સુનીલ ગંગોપાધ્યાયકૃત નવલકથા ‘સ્વર્ગની નીચે મનુષ્ય’ (૧૯૭૭), બુદ્ધદેવ બસુકૃત નાટક ‘તપસ્વી અને તરંગિણી’ (૧૯૮૨), સુકુમાર સેન લિખિત ‘બંગાળી સાહિત્યના ઇતિહાસની રૂપરેખા’ (૧૯૮૨) રવીન્દ્રનાથા ઠાકુર કૃત નવલકથા ‘ચાર અધ્યાય’ (૧૯૮૮), સૈયદ અબ્દુલ મલિકની નવલકથા ‘સૂરજમુખીનું સ્વપ્ન’ (૧૯૯૪), ‘આધુનિક બંગાળી કવિતા’ (૨૦૦૪) વગેરે અનુવાદો આપ્યાં છે. આ ઉપરાંત એમણે રઘુવીર ચૌધરીના સહયોગમાં ઉમાશંકર જોષીના કાવ્યસંગ્રહો ‘પ્રાચીના’ (૧૯૬૮) અને ‘નિશીથ’ (૧૯૬૮) ના હિન્દી અનુવાદો કર્યાં છે; તો હિંદી કવિ સુમિત્રાનંદન પંતના કાવ્યસંગ્રહ ‘ચિદમ્બરા’ (૧૯૬૯) નો ગુજરાતીમાં અનુવાદ આપ્યો છે. નગીનદાસ પારેખ તથા અન્ય અનુવાદકોના સહયોગથી એમણે રવીન્દ્રનાથ ઠાકુરકૃત ‘ગીત પંચશતી’ (૧૯૭૮) ને ગુજરાતીમાં ઉતારી છે. એમના મોટા ભાગના અનુવાદો એકંદરે પ્રવાહી, સુરેખ અને આસ્વાદ્ય છે.
વિદિશા (૧૯૮૦) ભોળાભાઈ પટેલનો પ્રવાસનિબંધોનો સંગ્રહ. આ નિબંધોમાં લેખકના જણાવ્યા પ્રમાણે મુખ્ય સંવેદના ભ્રમણની છે. આ ભ્રમણ ક્યારેક એકાકી, ક્યારેક સમૂહમાં થયું છે. ‘વિદિશા’, ‘ભૂવનેશ્વર’, ‘માંડું’, ‘ઈમ્ફાલ’, ‘જેસલમેર’, ‘ચિલિકા’, ‘બ્રહ્મા’, ‘ખજુરાહો’, ‘કાશી’, ‘રામેશ્વરમ્’- એમ કુલ દશ સ્થાનોના પ્રવાસો ઉપરાંત લેખકે પોતાના ગામનું ભ્રમણ પણ અહીં દાખલ કર્યું છે. ગામથી વિદિશા અને વિદિશાથી ગામનું જે ચક્ર પૂરું થયું છે તેમાં લેખનની ભાવવ્યંજક્તા, સૂક્ષ્મતા અને રસિકતા ઊપસી આવે છે. એકંદરે પ્રવાસનાં સંવેદનોને લાલિત્યપૂર્ણ એકાત્મકતા આપવાનો પ્રયાસ છે.
સન્માન
ભોળાભાઈને ઇ.સ. ૨૦૦૮માં ભારત સરકાર તરફથી દેશનો ચોથો સર્વોચ્ચ નાગરિક પુરસ્કાર પદ્મશ્રી એનાયત થયો હતો. તેમને કે. કે. બિરલા ફાઉન્ડેશન ફેલોશીપ મળી હતી. ૧૯૯૫માં તેમને ગુજરાત સાહિત્યસભા તરફથી ગુજરાતી સાહિત્યનો સર્વોચ્ચ પુરસ્કાર રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક પ્રાપ્ત થયો હતો. ૧૯૯૨માં તેમના પુસ્તક દેવોની ઘાટી ને સાહિત્ય અકાદમી, દિલ્હી તરફથી પારિતોષિક મળ્યું હતું. ગુજરાત યુનિવર્સિટી રોડ પરના એક ચાર રસ્તાને તેમનું નામ આપવામાં આવ્યું છે. તેમને તેમની રચના વિદિશા માટે ગુજરાત સરકાર તરફથી બે, ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી તરફથી ત્રણ પારિતોષિકો અને દિલ્હી સાહિત્ય અકાદમી તરફથી એક પારિતોષિક પ્રાપ્ત થયાં હતાં. ઉત્તરપ્રદેશ હિન્દી સંસ્થાન લખનઉ દ્વારા સૌહાર્દ પુરસ્કાર (૧૯૮૮), હિન્દી સાહિત્યસેવી સન્માન, ગાંધીનગર ૨૦૦૦; શ્રી સ્વામી સચ્ચિદાનંદ સન્માન, ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ, ૨૦૦૫; સાહિત્ય ગૌરવ પુરસ્કાર ૨૦૦૫ અને સાહિત્ય અકાદેમી દિલ્હી તરફથી તેનું સર્વોચ્ચ સન્માન ‘મહત્તર સદસ્યતા’ ‘Fellowship’ થી ૨૦૧૦માં બહુમાન કરવામાં આવ્યું છે. તેમ જ શ્રી અનંતરાય રાવળ વિવેચન એવોર્ડ, ૧૯૯૬; ‘ભારતીય ઉપન્યાસ પરંપરા ઔર ગ્રામ કેન્દ્રી ઉપન્યાસ’, હિન્દી ગ્રંથને રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર, કેન્દ્રીય હિન્દી નિદેશાલય, દિલ્હી ૨૦૦૨-૨૦૦૩; સારસ્વત ગૌરવ એવોર્ડ અમદાવાદ, ૨૦૦૩. મનુભાઈ પંચોળી દર્શક ફાઉન્ડેશનનો સાહિત્ય એવોર્ડ ૨૦૦૭ વગેરે એવોર્ડ અર્પણ કરવામાં આવ્યા છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
ચોરલા ઘાટ
<mapframe text="ચોરલા ઘાટ" width=250 height=250 zoom=13 latitude=15.3901 longitude=74.0728 /> 250px|thumb|ચોરલા ઘાટ ખાતે વ્યૂ પોઇન્ટ ચોરલા ઘાટ (Chorla Ghat) એક પ્રાકૃતિક સ્થળ છે, જે ભારત દેશના ગોવા, કર્ણાટક અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યોના ત્રિભેટાના સરહદી વિસ્તારમાં આવેલ છે. ચોરલા ઘાટ પણજી, ગોવા (લગભગ ૫૦ કિલોમીટર સડક માર્ગ દ્વારા)ની ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં તેમ જ બેલગામ, કર્ણાટક થી લગભગ ૫૫ કિલોમીટર અંતરે આવેલ છે. આ સ્થળ પશ્ચિમ ઘાટમાં સહ્યાદ્રી પર્વત શ્રેણીનો એક ભાગ છે અને તેની દરિયાઇ સપાટી થી ઊંચાઈ ૮૦૦ મીટર જેટલી છે. આ ઘાટમાં તેના ઉપ-ઉષ્ણકટિબંધીય જંગલો ખાતે વન્યજીવન પૈકીની કેટલીક દુર્લભ પ્રજાતિઓ જેમ કે બેર્રડ વુલ્ફ સ્નેક (Lycodon striatus) જોવા મળે છે.
ચોરલા ઘાટ ખાતે પ્રકૃતિ સંરક્ષણ સુવિધાની સ્થાપના કરવામાં આવેલ છે, જેમાં સંશોધન સુવિધા અને પશ્ચિમ ઘાટના સહયાદ્રિ પ્રદેશ તેમ જ તેની જૈવવિવિધતાના લાંબા ગાળાના અવલોકન માટેની જગ્યા પૂરી પાડે છે. આ સ્થળ પર્યાવરણ વિજ્ઞાનીઓ તેમ જ વન્યજીવન જીવવિજ્ઞાનીઓ માટે માર્ગ દ્વારા સંપૂર્ણપણે સજ્જક્ષેત્ર તરીકે આ વિસ્તારમાં એક મંચ પૂરો પાડે છે.
આ વિસ્તારનાં જોવાલાયક સ્થળોમાં જોડિયા વજ્ર ધોધ તેમ જ લાસની ટેંબ શિખરનો સમાવેશ થાય છે. આ સ્થળ ખાતે પ્રવૃત્તિઓમાં કેડી ભ્રમણ (ફૂટ ટ્રે‌ઇલ), વન ભ્રમણ (જંગલ વોક), પર્વત આરોહણ અને શિખરવેધ, માંચડાઓ અને છુપાં સ્થાનોનો સમાવેશ થાય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો શ્રેણી:ગોઆ શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર શ્રેણી:કર્ણાટક
ભીંગડા
right|thumb|250x250px|એક [[સાપના શરીર પર ભીંગડા]] ભીંગડા (હિન્દી:शल्क, અંગ્રેજી:scale) એ એવા નાના (અને સામાન્ય રીતે કડક) ભાગને કહેવાય છે કે જે જીવના શરીરની બાહ્ય ત્વચાને તેમ જ શરીરને બહારના વાતાવરણ, પર્યાવરણ, શિકાર અથવા અન્ય નુકશાનમાંથી સલામત રાખે છે. સાપ અને માછલી જેવા સજીવોમાં ભીંગડા તેમના આંતરિક નાજૂક શરીરને રક્ષણ આપે છે. પતંગિયાં જેવા સજીવોમાં ભીંગડા પાંખોનું રક્ષણ કરવા માટે સાથે રંગ પણઆપે છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:જીવશાસ્ત્ર
પાટલીપુત્ર
પાટલીપુત્ર, જે આધુનિક સમયમાં પટ ના તરીકે ઓળખાય છે, જૂના સમયમાં ભારતની રાજધાની હતું. ઇસ પૂર્વે ૪૯૦માં તેની સ્થાપના પાટલીગ્રામના કિલ્લા તરીકે ગંગા નદી નજીક સ્થાપક અજાતશત્રુ દ્વારા કરવામાં આવી હતી.
ઇતિહાસ
પાટલીપુત્રનું સ્થાન ઉત્તર મધ્ય ભારતમાં હોવાથી કેટલાંય વંશોએ તેમની રાજધાની અહીં સ્થાપી હતી, જેવાં કે નંદ, મોર્ય, સુંગ અને ગુપ્ત થી લઇને પાલ વંશ. ગંગા, ગંધકા અને સોણ નદીઓ નજીકમાં હોવાથી પાટલીપુત્રને પાણીનો કિલ્લો અથવા જલદુર્ગ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવતી હતી. તેનાં સ્થાનને કારણે મગધનાં શરુઆતના સમયમાં તે જળ વ્યાપારમાં મહત્વનું હતું. તે વેપારનું મહત્વનું કેન્દ્ર હોવાથી વેપારીઓ અને બુધ્ધિજીવી લોકોને પૂરા ભારતમાંથી આકર્ષતું રહ્યું હતું, દા.ત. ચાણક્ય. પ્રથમ બે મહત્વની બુધ્ધ મંત્રણાઓ, પહેલી બુધ્ધનાં અવસાન સમયે અને બીજી અશોકના સમયમાં, અહીં યોજાઇ હતી.
ઇસ પૂર્વે ૩જી સદીમાં, અશોકના સામ્રાજ્ય દરમિયાન, તે ૧,૫૦,૦૦૦-૩,૦૦,૦૦૦ ની વસ્તી સાથે દુનિયાનું સૌથી મોટાં શહેરમાંનું એક હતું. પાટલીપુત્ર તેની સમૃધ્ધિની ચરમસીમાએ મહાન મોર્ય સામ્રાજ્યમાં, ચંદ્રગુપ્ત મોર્ય અને અશોકના સમયમાં પહોંચ્યું હતું. મોર્ય સમય દરમિયાન શહેર સમૃધ્ધ બન્યું અને ગ્રીક રાજદૂત મેગેસ્થિનિસએ આનું વિસ્તૃત વર્ણન કર્યું હતું. શહેર ગુપ્ત વંશ (૩જી થી ૬ઠી સદીઓ) અને પાલ વંશ (૮થી-૧૨મી સદીઓ) દરમિયાન રાજધાની રહ્યું. હુન-શાંગની મુલાકાત દરમિયાન શહેર મોટાભાગે ખંડેર હતું, અને ૧૨મી સદીમાં મુસ્લિમ આક્રમણો વડે વધુ વિનાશ પામ્યું. ત્યારબાદ, શેરશાહ સૂરીએ પાટલીપુત્રને પોતાની રાજધાની બનાવી અને તેનું નામ પટણા કર્યું.
બાંધકામ
ઐતહાસિક નગરનો કેટલોક ભાગ ઉત્ખન્ન કરવામાં આવ્યો હોવા છતાં, કેટલોક ભાગ હજુ સુધી આધુનિક પટણા નીચે દટાયેલો છે. મોર્ય સમય દરમિયાન, શહેર એક સમચોરસ આકારમાં વર્ણવવામાં આવ્યું હતું જે ૧.૫ માઇલ પહોળું અને ૯ માઇલ લાંબુ હતું. તેની લાકડાની દિવાલમાં ૬૪ દરવાજાઓ હતા. અશોકના સમયમાં તેને પથ્થરની મજબૂત દિવાલમાં ફેરવવામાં આવી હતી.
નામ
પાટલીપુત્ર નામની વ્યુત્પત્તિ અસ્પષ્ટ છે. પુત્ર એટલે કે સંતાન, અને પાટલી એટલે કે ચોખા અથવા એક પ્રકારનું ધાન્ય. પરંપરાગત માન્યતા છે કે શહેરને ધાન્યની પાછળ નામ આપવામાં આવ્યું હતું. બીજી માન્યતા છે કે પાટલીપુત્ર એટલે પાટલીનો પુત્ર, જે રાજા સુદર્શનની પુત્રી હતી. જે મૂળમાં પાટલી-ગ્રામ તરીકે જાણીતું હતું, એટલે કેટલાક વિદ્વાનો માને છે કે પાટલીપુત્ર એ પાટલીપુરામાંથી ઉતરી આવ્યું છે.
વસ્તુપાળ
વસ્તુપાળ એ ૧૩મી સદીની શરૂઆતમાં વર્તમાન ગુજરાત ક્ષેત્રમાં શાસન કરનારા વાઘેલા વંશના રાજા વીરધવલ અને તેમના અનુગામી વિશળદેવના મહાઅમાત્ય (મંત્રી) અને દંડનાયક હતા. તેમણે વહીવટી અને લશ્કરી વિભાગમાં સેવા આપી હોવા છતાં તેઓ કલા, સાહિત્ય અને લોકનિર્માણના આશ્રયદાતા પણ હતા. તેઓ તેમના ભાઈ તેજપાળ સાથે કરેલ રાજકીય, સાહિત્યિક અને સાંસ્કૃતિક કાર્યો માટે પ્રસિદ્ધ છે. તેમણે પોતાના ભાઈ તેજપાળ સાથે મળીને રાજ્યમાં શાંતિ પુનઃસ્થાપિત કરવામાં મદદ કરી હતી અને લાટ, ગોધરા, કચ્છ અને દિલ્હી સલ્તનત વિરુદ્ધ અનેક અભિયાનોમાં સેવા આપી હતી. બંને ભાઈઓએ દેલવાડા મંદિરો અને ગિરનાર જૈન મંદિરો (ગિરનાર પર વસ્તુપાળ-વિહાર)ના નિર્માણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.
પૂર્વજો અને પરિવાર
વસ્તુપાળ અને તેમના ભાઈ તેજપાળનો જન્મ અણહિલવાડ પાટણમાં (વર્તમાન પાટણ) પ્રાગવટ અથવા પોરવાડ જૈન પરિવારમાં થયો હતો. નગેન્દ્ર ગચ્છ (એક યતિ સમુદાય)ના જૈન સાધુ વિજયસેનસુરી તેમના કુળગુરુ હતા. તેમના પૂર્વજો વિશેની વિસ્તૃત માહિતી સાહિત્યિક કૃતિઓ અને શિલાલેખોમાંથી મળી આવી છે : 'નરનારાયણ-આનંદ'માં વસ્તુપાળે ચંડપનો પોતાના પૂર્વજ તરીકે ઉલ્લેખ કર્યો છે અને આ વંશનો વિસ્તાર 'પ્રબંધ-કોશ' અને 'પુરાણ-પ્રબંધ-સંગ્રહ'માં કરવામાં આવ્યો છે.
ચંડપ સંભવતઃ ચાલુક્ય દરબારમાં મંત્રી હતા, જ્યાં તેમના પુત્ર ચંડપ્રસાદ પણ મંત્રી હતા. ચંડપ્રસાદની પત્ની જયશ્રીએ બે પુત્રો સુર અને સોમને જન્મ આપ્યો હતો. જેઓ ચાલુક્ય શાસક સિદ્ધરાજ જયસિંહના દરબારી રત્ન હતા. સોમની પત્ની સીતાને એક પુત્ર અશ્વરાજ (અથવા આશારાજા) હતો. બાદમાં અશ્વરાજ મંત્રી બન્યા અને પ્રાગવટ વણિક દંડનાયક અભુની પુત્રી કુમારદેવી સાથે લગ્ન કર્યા. કુમારદેવીએ અશ્વરાજ સાથે લગ્ન કર્યા ત્યારે તે એક વિધવા હતા. જોકે આ વિવરણ વિવાદાસ્પદ છે.
આ દંપતીને અગિયાર બાળકો હતા - સાત પુત્રીઓ : જલ્હુ (અથવા ભાઉ અથવા જલુ), મઉ, સાઉ, ધનદેવી, સોહાગા, વૈજુકા (અથવા તેજુકા) અને પદ્માદેવી. અને ચાર પુત્રો : લુનિગા, મલ્લદેવ, વસ્તુપાળ અને તેજપાળ. લુનિગાનું બાળપણમાં અવસાન થયું હતું જ્યારે મલ્લદેવ પુત્ર પૂર્ણસિંહના પિતા બન્યા બાદ મૃત્યુ પામ્યા હતા.