cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
કુંવારલા (તા. ધાનેરા)
શ્રેણી:ધાનેરા તાલુકો
રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક
રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક એ ગુજરાતી સાહિત્યક્ષેત્રે દર વર્ષે આપવામાં આવતું સર્વોચ્ચ સન્માન છે.
આ પુરસ્કાર ૧૯મી સદીના પ્રખર સાહિત્યકાર રણજિતરામ મહેતાની સ્મૃતિમાં એનાયત કરવામાં આવે છે. હાલમાં રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રકના નિર્ણય માટે ગુજરાત સાહિત્ય સભાની કાર્યવાહક સમિતિમાંથી એક નિર્ણાયક સમિતિ નીમવામાં આવી છે અને એની મદદથી આ રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક અંગેનો નિર્ણય ગુજરાતી સાહિત્ય સભાની કાર્યવાહક સમિતિ કરે છે.
યાદી
ઇ.સ. ૧૯૨૮ થી આ સુવર્ણચંદ્રક પ્રાપ્ત કરનાર મહાનુભાવોની યાદી નીચે મુજબ છે:
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતના પુરસ્કારો શ્રેણી:સાહિત્ય
ઋષિ સુનક
ઋષિ સુનક (જન્મ ૧૨ મે ૧૯૮૦) એક બ્રિટીશ રાજકારણી છે, જેમણે ૨૫ ઓક્ટોબર ૨૦૨૨ થી યુનાઇટેડ કિંગડમ ના વડા પ્રધાન અને 24 ઓક્ટોબર 2022 થી કન્ઝર્વેટિવ પાર્ટીના નેતા તરીકે સેવા આપી છે. સુનક 2020 થી 2022 સુધી ટ્રેઝરીના ચાન્સેલર અને 2019 થી 2020 સુધી ટ્રેઝરીના મુખ્ય સચિવ તરીકે સેવા આપી હતી, અને તેઓ 2015 થી રિચમોન્ડ (યોર્ક્સ) માટે સંસદ સભ્ય (MP) છે.
સુનકનો જન્મ સાઉધમ્પ્ટનમાં ભારતીય મૂળના માતા-પિતા માટે થયો હતો જેઓ 1960ના દાયકામાં પૂર્વ આફ્રિકાથી બ્રિટનમાં સ્થળાંતરિત થયા હતા. તેમણે વિન્ચેસ્ટર કૉલેજમાં શિક્ષણ મેળવ્યું હતું, લિંકન કૉલેજ, ઑક્સફર્ડમાં ફિલસૂફી, રાજકારણ અને અર્થશાસ્ત્ર (PPE) નો અભ્યાસ કર્યો હતો અને ફુલબ્રાઈટ સ્કોલર તરીકે સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીમાંથી MBA મેળવ્યું હતું. સ્ટેનફોર્ડમાં, તેઓ તેમની ભાવિ પત્ની અક્ષતા મૂર્તિને મળ્યા, જે ઈન્ફોસિસના ભારતીય અબજોપતિ એન.આર. નારાયણ મૂર્તિની પુત્રી છે. સુનક અને તેની પત્ની બ્રિટનના 222મા સૌથી ધનિક લોકો હતા, તેમની સંયુક્ત સંપત્તિ ૨૦૨૨ સુધીમાં £730 મિલિયન હોવાનો અંદાજ છે. સ્નાતક થયા પછી, સુનક ગોલ્ડમેન સૅક્સ માટે અને બાદમાં હેજ ફંડ ફર્મ ધ ચિલ્ડ્રન્સ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફંડ મેનેજમેન્ટ અને થીલેમ પાર્ટનર્સમાં ભાગીદાર તરીકે કામ કર્યું.
વિલિયમ હેગના અનુગામી 2015ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં ઉત્તર યોર્કશાયરમાં રિચમંડ માટે હાઉસ ઓફ કોમન્સ માટે સુનક ચૂંટાયા હતા. EU સભ્યપદ પર 2016ના લોકમતમાં સુનક બ્રેક્ઝિટને સમર્થન આપ્યું હતું. તેમને થેરેસા મેની બીજી સરકારમાં 2018ના ફેરબદલમાં સ્થાનિક સરકારના સંસદીય અન્ડર-સેક્રેટરી તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. તેણે મેના બ્રેક્ઝિટ ઉપાડના કરારની તરફેણમાં ત્રણ વખત મતદાન કર્યું. મેએ રાજીનામું આપ્યા પછી, સુનકે કન્ઝર્વેટિવ નેતા બનવા માટે બોરિસ જ્હોન્સનની ઝુંબેશને ટેકો આપ્યો. જોહ્ન્સન વડા પ્રધાન બન્યા પછી, સુનકને ટ્રેઝરીના મુખ્ય સચિવ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા. ફેબ્રુઆરી 2020 ના કેબિનેટ ફેરબદલમાં જાવિદના રાજીનામા પછી સુનકે સાજિદ જાવિદના સ્થાને ખજાનાના ચાન્સેલર તરીકે નિમણૂક કરી. ચાન્સેલર તરીકે, સુનક કોવિડ-૧૯ રોગચાળા અને તેની આર્થિક અસર માટે સરકારના નાણાકીય પ્રતિસાદમાં અગ્રણી હતા, જેમાં કોરોનાવાયરસ જોબ રીટેન્શન અને ઇટ આઉટ ટુ હેલ્પ આઉટ યોજનાઓનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે જુલાઈ 2022 માં ચાન્સેલર તરીકે રાજીનામું આપ્યું હતું, ત્યારબાદ સરકારી સંકટ વચ્ચે જોહ્ન્સનનું રાજીનામું હતું. સુનક જોહ્ન્સનને બદલવા માટે કન્ઝર્વેટિવ પાર્ટીના નેતૃત્વની ચૂંટણીમાં ઉભા હતા, અને સભ્યોના મત લિઝ ટ્રસ સામે હારી ગયા હતા.
વિશ્વસનીયતાના સંકટ વચ્ચે ટ્રસના રાજીનામા પછી, સુનક કન્ઝર્વેટિવ પાર્ટીના નેતા તરીકે બિનહરીફ ચૂંટાયા હતા. 25 ઑક્ટોબર 2022ના રોજ તેમને વડા પ્રધાન તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા, તેઓ આ પદ સંભાળનાર પ્રથમ બ્રિટિશ એશિયન અને હિન્દુ બન્યા હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:રાજકારણી શ્રેણી:૧૯૮૦માં જન્મ
મેરવાડા (તા. ભિલોડા)
મેરવાડા (તા. ભિલોડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભિલોડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મેરવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભિલોડા તાલુકો
ભાવિના હસમુખભાઈ પટેલ
ભાવિના હસમુખભાઈ પટેલ (Bhavina Hasmukhbhai Patel) ભારત દેશની મહિલા દિવ્યાંગ ટેબલ ટેનિસ ખેલાડી છે. તેણીએ આઈટીટીએફ પેરા ટેબલ ટેનિસ એશિયન પ્રાદેશિક ચેમ્પિયનશિપ-૨૦૧૩માં મહિલા સિંગલ્સ વર્ગમાં રજક પદક પ્રાપ્ત કર્યો છે. વિકલાંગ હોવા છતાં આ ૨૦૧૩ આઈટીટીએફ પીટીટી એશિયન પ્રાદેશિક ચેમ્પિયનશિપ ખાતે ચાંદીનો પદક જીતનાર તેણી પ્રથમ ભારતીય પેરા ટેબલ ટેનિસ ખેલાડી બની હતી.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:નારીવિશેષ શ્રેણી:ખેલાડી
કાકીડી (તા.મહુવા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુવા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો
રફાળીયા (તા.ભેંસાણ)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના  જૂનાગઢ જિલ્લાના ભેંસાણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
નિનાદ રાઠવા
નિનાદ રાઠવા (જન્મ ૧૦ માર્ચ ૧૯૯૯) ભારતીય ક્રિકેટર છે.
તેમણે ૧૭ નવેમ્બર ૨૦૧૭ના રોજ ૨૦૧૭-૧૮ની રણજી ટ્રોફીમાં બરોડા તરફથી ફર્સ્ટ-ક્લાસમાં પ્રવેશ કર્યો હતો, જ્યાં તેમણે પ્રથમ દાવમાં સદી ફટકારી હતી. તેમણે ૨૧ જાન્યુઆરી ૨૦૧૮ના રોજ ૨૦૧૭-૧૮ની સૈયદ મુશ્તાક અલી ટ્રોફીમાં બરોડા તરફથી ટ્વેન્ટી-૨૦માં પ્રવેશ કર્યો હતો. લિસ્ટ-એમાં તેમનો પ્રવેશ ૧૪ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮ના રોજ ૨૦૧૭-૧૮ની વિજય હજારે ટ્રોફીમાં બરોડા તરફથી થયો હતો.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી ક્રિકેટર ખેલાડી શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:૧૯૯૯માં જન્મ
મંડપેશ્વરની ગુફાઓ
મંડપેશ્વરની ગુફાઓ (मंडपेश्वर गुंफा) ૮ મી સદીની ખડકોમાંથી બનાવેલી શૈવ ગુફાઓ છે. આ ગુફાઓ મુંબઈના બોરીવલીના માઉન્ટ પોયસર વિસ્તારમાં આવેલી છે.
પે સેન્ટર ગ્રૂપ શાળા, બદલપુર
પે સેન્ટર ગ્રૂપ શાળા કે પે સેન્ટર ગૃપ શાળા ગુજરાત રાજ્યના ખંભાતના અખાતના દરિયાકિનારે આવેલા બોરસદ તાલુકાનાં બદલપુર ગામમાં આવેલી એક પ્રાથમિક શાળા છે. બુનિયાદી તાલીમ માળખા પર રચાયેલી આ આ શાળાએ ગાંધીજીના ખાદી પ્રચારના રચનાત્મક કાર્યક્રમને સ્વીકાર્યો છે. દરરોજ કાર્યનુભાવના તાસમાં કપાસ લોઢવો, કીરી વીણવી, રૂ પીજવુ, પૂણી બનાવવી તથા કાંતવું એવી પ્રવૃત્તિઓ ધમધોકાર ચાલતી હતી. હાલ સુધી વણાટશાળા હયાત હતી.
મંડપેશ્વરની ગુફાઓ
સ્થાન
right|thumb|ગુફાઓના ખંડેરો આ ગુફાઓ મુંબઈના બોરીવલીના માઉન્ટ પોયસર વિસ્તારમાં આવેલી છે. વાસ્તવમાં આ ગુફાઓ દહીંસર નદીના કિનારે આવેલી હતી પણ સમય જતા નદીનો પ્રવાહ બદલાઇ ગયો. આ વિસ્તારનું નામ આ મંદિર પરથી પડ્યુ હતું. એવું માનવામાં આવે છે કે માઉન્ટ પોયસરનું નામ કે જ્યાં હમણાં સેંટ ફ્રાન્સિસ ડી'આસિસ હાઈસ્કુલ આવેલી છે, એ મંડપેશ્વરનું અપભ્રંશ છે. મંડપેશ્વરની ગુફાઓ નાની અને કાન્હેરીની ગુફાઓ કરતા ઓછી જાણીતી છે. જૂના પોર્ટુગિઝ ચર્ચના અવશેષો ગુફાની ઉપર આવેલા છે. ગુફાના દક્ષિણ છેડા પર એક ચર્ચ આવેલું છે. ગુફાની સામેની બાજુ એક ખુલ્લુ મેદાન આવેલું છે જે રમતના મેદાન અને વાહનો મુકવા માટે વપરાય છે. આ ગુફાની સામે સ્વામી વિવેકાનંદ માર્ગ આવેલો છે.
ઇતિહાસ
thumb|ખંડેરોમાંનો રસ્તો એવુ માનવામાં આવે છે કે આ ગુફાઓ અંદાજે ૧૫૦૦ થી ૧૬૦૦ વર્ષ જુની છે. જોગેશ્વરીની ગુફાઓ લગભગ આ જ સમયમાં બની હતી (ઇસ ૫૨૦-૫૫૦ દરમિયાન).
પે સેન્ટર ગ્રૂપ શાળા, બદલપુર
આ શાળામાં ૨૬ ઓરડા છે. ઉચ્ચ શૈક્ષણીક લાયકાતો ધરાવતા ૨૧ શિક્ષકો તથા ૮૫૦ વિદ્યાર્થીઓ શિક્ષણ અને શિક્ષણેત્તર પ્રવૃત્તિઓમાં હૃદયપૂર્વક સંલગ્ન રહે છે. શાળામાં પંચાયત, ગણિત-વિજ્ઞાન મંડળ, ભાષા મંડળ, પ્રાર્થના સંમેલન, માતૃ સંમેલન, પ્રવાસ-પર્યટન, રમત-ગમત, વિવિધ હરીફાઈઓ, ઉત્ત્સવ ઉજવણી જેવી પ્રવૃત્તિઓ ચલાવે છે. કમ્પ્યુટર લેબ, વિજ્ઞાન લેબ, સામાજિક વિજ્ઞાન રૂમ,પુસ્તાક્લય વગેરેની પણ સુવિધા છે. ૫૦૦૦ ચો.ફૂટનો વિશાળ પ્રાર્થનાખંડ ફક્ત લોકભાગીદારીથી ગ્રામજનોના સહકારથી બનાવવામાં આવ્યો છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:બોરસદ તાલુકો શ્રેણી:શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ
મંડપેશ્વરની ગુફાઓ
ઇતિહાસ
ગુફાનું નામનો મંડપેશ્વર એટલે મંડપ પર ઇશ્વર એવો અર્થ થાય છે.
આ ગુફાઓની કલાકૃતિઓ જોગેશ્વરીની ગુફાઓના સમયે જ સર્જાઇ હતી. આ ગુફાઓમાં મોટા મંડપ અને ગર્ભગૃહ છે.
વધુ વાચન
શ્રેણી:મુંબઈ શ્રેણી:ભારતની ગુફાઓ
ગઝલ સંહિતા
'ગઝલસંહિતા (૨૦૦૫)' એ કવિવર રાજેન્દ્ર શુક્લના ગઝલ સંચયનું નામ છે. ગઝલસંહિતા પાંચ મંડલોમાં વિભાજિત છે: ૧) સભર સુરાહિ, ૨) મેઘધનુના ઢાળ પર, ૩) આ અમે નીકળ્યા, ૪) ઝળહળ પડાવ, અને ૫) ઘિર આઈ ગિરનારી છાયા. આ પાંચ મંડલોમાં લગભગ ૪૫૦ જેટલી ગઝલોનો સમાવેશ થયો છે.
સંદર્ભ
રાજેન્દ્ર શુક્લ.કોમ
કાંડા ઘડિયાળ
કાંડા ઘડિયાળ એ એક ઉપકરણ છે, જે સમય જોવા માટે વપરાય છે. કોઇપણ જગ્યા પર કોઇપણ વખતે ચોક્કસ સમય જાણી શકાય તે માટે હાથનાં કાંડા પર કાંડા ઘડિયાળ પહેરાય છે. આ કાંડા ઘડિયાળો જાતજાતના આકારો, અલગ અલગ રંગો, અલગ અલગ ધાતુઓ અને વૈવિધ્યપૂર્ણ દેખાવમાં બજારમાં મળે છે. આ ઉપરાંત બજારમાં મળતાં કાંડા ઘડીયાળો સ્વયંસંચાલિત, સ્પ્રિંગ અને કળની રચના વાળાં કે ઇલેક્ટ્રોનીક્સ સરકીટવાળાં હોય છે.
શ્રેણી:ઉપકરણ શ્રેણી:સમયમાપન
રાષ્ટ્રીય યુવા દિન
વિશ્વના અધિકાંશ દેશોમાં કોઈ ને કોઈ દિન યુવા દિનના રૂપમાં મનાવવામાં આવતો હોય છે. ભારત દેશમાં સ્વામી વિવેકાનંદની જન્મ જયંતી, અર્થાત ૧૨મી જાન્યુઆરીના દિવસને પ્રતિવર્ષ રાષ્ટ્રીય યુવા દિનના રૂપમાં મનાવવામાં આવે છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘના નિર્ણયાનુસાર ઇ. સ. ૧૯૮૫ના વર્ષને આંતરરાષ્ટ્રીય યુવા વર્ષ ઘોષિત કરવામાં આવ્યું. આ ઘટનાના મહત્ત્વનો વિચાર કરતાં ભારત સરકાર તરફથી પણ ઘોષણા કરવામાં આવી કે ઇ. સ. ૧૯૮૫થી ૧૨ જાન્યુઆરી એટલે કે સ્વામી વિવેકાનન્દ જયંતીનો દિવસ રાષ્ટ્રીય યુવા દિન તરીકે દેશભરમાં સર્વત્ર મનાવવામાં આવશે.
આ બાબતના સંદર્ભમાં ભારત સરકારનો વિચાર હતો કે,
એવો અનુભવ થાય છે કે સ્વામીજીના દર્શન તેમ જ સ્વામીજીના જીવન તથા કાર્ય પશ્ચાત નિહિત એમનો આદર્શ—એ જ ભારતીય યુવકો માટે પ્રેરણાનો ખુબ જ મોટો સ્રોત હોય શકે છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી : ભારત શ્રેણી: મહત્વના દિવસો
લેલવા (તા. ધાનેરા)
લેલવા (તા. ધાનેરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધાનેરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. લેલવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધાનેરા તાલુકો
વાંદરવાડ (તા.ભેંસાણ)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના  જૂનાગઢ જિલ્લાના ભેંસાણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભેંસાણ તાલુકો
બ્રહ્મ વૈવર્ત પુરાણ
સંદર્ભ
શ્રેણી:પુરાણ
ધૂમકેતુ
thumb|300px|હૅલ-બૉપ ધૂમકેતુ thumb|250px|મકનૉટ ધૂમકેતુ વિક્ટોરિયા, [[ઑસ્ટ્રેલિયામાં ૨૩ જાન્યુઆરી ૨૦૦૭ માં લેવાયેલ દૃશ્ય]] ધૂમકેતુ સૂર્યમંડળના બરફ અને ધૂળથી બનેલા સભ્યો છે. ધૂમકેતુની ભ્રમણકક્ષા અતિશય લાંબા ઉપવલય આકારની હોય છે. આથી તેઓ પ્લૂટોની ભ્રમણકક્ષાને પણ વટાવી જાય છે. ધૂમકેતુ સામાન્યત: થીજેલા કાર્બન ડાયૉક્સાઈડ, મીથેન, પાણી, ધૂળ અને અનેક ખનીજ પદાર્થોના બનેલા હોય છે. ધૂમકેતુઓ સૂર્યમંડળના અંતમાં આવેલા ઊર્ટ વાદળ માંથી ઊદ્ભવતા હોય છે. ઊર્ટ વાદળ સૂર્યમંડળના નિર્માણના અવશેષોનું બનેલું હોવાનું કહેવાય છે. એસ્ટરોઈડ ભિન્ન રીતે બનતાં હોય છે. પરંતુ ક્યારેક ધૂમકેતુઓ પોતાના જ્વલનશીલ તત્વો નાશ પૂરા થઇ જવાથી એસ્ટરોઈડમાં પરિણમે છે.
ધૂમકેતુની બાહ્ય લાક્ષણિકતાઓ
ધૂમકેતુઓ સૂર્યમંડળના અંતમાં આવેલા ઊર્ટ વાદળ માંથી ઉદ્ભવતા હોવાની માન્યતા જાન હેન્ડ્રીક ઊર્ટ નામના વૈજ્ઞાનિકે રજૂ કરી હતી. જ્યારે બરફના થીજેલા આ ગોળાઓ તેમની ભ્રમણકક્ષામાંથી (બાહ્ય ગુરુત્વાકર્શી ખલેલોને કારણે) ચલિત થાય છે ત્યારે તેઓ સૂર્ય તરફ ખેંચાય છે. જ્યારે ધૂમકેતુ સૂર્યમંડળના અંદરના ભાગમાં પ્રવેશ કરે છે ત્યારે સૂર્યના વિકિરણોને કારણે થીજેલા વાયુઓ પીગળવા માંડે છે. આમ ધૂળ અને વાયુઓના મુક્ત થવાથી મોટું વાતાવરણ ધૂમકેતુના કેન્દ્રની આસપાસ રચાય છે, જેને ધૂમકેતુનું કૉમા કહે છે. સૂર્યના વિકિરણ દબાણ તથા સૂર્ય પવન ની કૉમા પર થતી અસરને કારણે ધૂમકેતુની લાંબી પૂંછ રચાય છે. આ પૂંછ હંમેશાં સૂર્યથી વિરૂદ્ધ (ભ્રમણકક્ષાની બહારની) દિશામાં રચાતી હોય છે. ધૂળ તથા વાયુઓ પોતપોતાની અલગઅલગ પૂંછ રચતા હોય છે. વાયુઓના આયનીકરણ ને કારણે તે પૂંછ સૂર્યના ચુંબકીય ક્ષેત્રની અસર હેઠળ આવે છે જ્યારે ધૂળની પૂંછ સામાન્યરીતે ગુરુત્વાકર્ષણ હેઠળ આવે છે. ધૂમકેતુના ઘનકેન્દ્રને તેનું ન્યુક્લિયસ કહેવાય છે, જે સામાન્યરીતે ૫૦ કિ.મી.થી નાનું હોય છે. કૉમા તથા તેની પૂંછ ક્યારેક ૧ AU (૧૫૦ મિલિયન કિ.મી.)થી પણ વધુ લાંબી હોય છે. કૉમા અને પૂંછ સૂર્યના પ્રકાશને કારણે પૃથ્વી પરથી નિહાળી શકાય છે. મોટાભાગના ધૂમકેતુઓ ખૂબ ઝાંખા હોવાથી ફક્ત દૂરબીન વડે જ જોઈ શકાય છે. પરંતુ ક્યારેક તે ઘણા તેજસ્વી હોવાને કારણે નરી આંખે પણ જોઈ શકાય છે. ધૂમકેતુઓ અચાનક રાત્રિના આકાશમાં દેખાય છે અને થોડા સમય પછી ફરી લુપ્ત થઈ જાય છે. આને કારણે ધૂમકેતુઓ પહેલાંના વખતમાં અપશુકન તથા આફત લાવનારા કહેવાતા. સૌથી પ્રખ્યાત ધૂમકેતુ હેલીનો ધૂમકેતુ ૧૦૬૬ની સાલથી નિયમિતપણે દેખાતો આવ્યો છે. thumb|400px|ધૂમકેતુની લંબગોળ ભ્રમણકક્ષા ની આકૃતિ બે જુદી પૂંછ દર્શાવે છે ધૂમકેતુનું ન્યુક્લિયસ સૂર્યમંડળના સૌથી કાળા પદાર્થોમાંનું એક છે. જીયોટો પ્રોબે કરેલા નિરીક્ષણ મુજબ હેલીનો ધૂમકેતુ તેના ન્યુક્લિયસ પર પડતા પ્રકાશમાંથી ફક્ત ૪% પ્રકાશનું પરાવર્તન કરે છે તથા ડીપ સ્પેસ-૧એ શોધ્યું કે બૉરેલી ધૂમકેતુ તેની પર પડતા પ્રકાશનું ફક્ત ૨.૪% થી ૩% પરાવર્તન કરે છે. આની સરખામણીમાં રોડ પર વપરાતો ડામર ૭% પરાવર્તન કરતો હોય છે. આ કાળો પદાર્થ એ જટિલ કાર્બનિક સંયોજનો હોવાનું મનાય છે. સૂર્યની ગરમીને કારણે સરળ જ્વલનશીલ કાર્બનિક સંયોજનોનું દહન થઈ જાય છે અને ઘણી લાંબી કાર્બન શ્રુંખલાવાળા ડામર અને ક્રૂડતેલ જેવા પદાર્થો રહી જાય છે જે અત્યંત કાળા હોય છે. સૂર્યની ગરમી શોષી લેતી ધૂમકેતુની આ જ કાળાશ તેની અંદર દહન માટે જરૂરી છે જેનાથી તેની પૂંછડી માટે વાયુઓ સર્જાય છે. ૧૯૯૬માં ધૂમકેતુઓ ક્ષ-કિરણો ઉત્સર્જીત કરતા હોવાનું શોધાયું. ધૂમકેતુના આ ક્ષ-કિરણોની શોધે વૈજ્ઞાનિકોને આશ્ચર્યમાં મૂકી દીધાં હતાં કેમકે આ પહેલાં તેની આગાહી કોઈએ કરી નહોતી. એવું મનાય છે કે આ ક્ષ-કિરણો ધૂમકેતુ અને સૂર્ય પવનની વચ્ચે થતી પ્રક્રિયાથી સર્જાય છે; જેમાં ઉત્તેજીત આયન કણો જ્યારે ધૂમકેતુના વાતાવરણમાં આવેલા અણુ તથા પરમાણુઓ સાથે અથડાય છે ત્યારે એક કે વધુ ઈલેક્ટ્રોનનું વિસર્જન થવાથી આ ક્ષ-કિરણો સર્જાય છે. .
ભ્રમણકક્ષાની લાક્ષણિકતાઓ
thumb|376px|right|[[પૃથ્વી અને કોહૂટેક ધૂમકેતુની ભ્રમણકક્ષા, આ ચિત્ર ભ્રમણકક્ષા ની તિવ્ર વિકેન્દ્રિતતા દર્શાવે છે, જુઓ કે ધૂમકેતુ ની ગતિ સૂર્યની નજીક આવતાં ઝડપી બને છે.]] ધૂમકેતુને તેની ભ્રમણકક્ષાના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. નાની ભ્રમણકક્ષાવાળા ધૂમકેતુઓની ભ્રમણકક્ષા ૨૦૦ વર્ષથી નાની હોય છે. જ્યારે લાંબી ભ્રમણકક્ષાવાળા ધૂમકેતુઓની ભ્રમણકક્ષા ખૂબ લાંબી હોવા છતાં સૂર્યના ગુરુત્વાકર્ષણની અંદર હોય છે. એકલ ભ્રમણ ધૂમકેતુઓની ભ્રમણકક્ષા પરવલયાકાર કે અતિવલયાકાર હોવાથી આવા ધૂમકેતુઓ એક વાર સૂર્યની પાસે ફરી હંમેશાં માટે સૂર્યમંડળની બહાર નીકળી જાય છે. જ્યારે નાની કક્ષાવાળા ધૂમકેતુ એન્કૅની ભ્રમણકક્ષા સૂર્ય અને ગુરુની વચ્ચે છે. નાની ભ્રમણકક્ષાવાળા ધૂમકેતુઓ ક્યુપીયર બેલ્ટમાંથી ઉદ્ભવતા હોવાનું મનાય છે જ્યારે લાંબી ભ્રમણકક્ષાવાળા ધૂમકેતુઓ ઊર્ટ વાદળમાંથી ઉદ્ભવતા હોવાનું મનાય છે. એક માન્યતા પ્રમાણે જ્યારે સૂર્ય તેની આકાશગંગાની ભ્રમણકક્ષામાં કોઈ તારા પાસેથી પસાર થાય છે કે પછી સૂર્યના સંભાવિત સાથી તારા નેમેસિસ કે પ્લૅનેટ X નજીક આવે છે ત્યારે ધૂમકેતુઓ ખૂબ લાંબી ભ્રમણકક્ષા ધારણ કરે છે. ધૂમકેતુના ઓછાંં દળ અને લંબગોળ ભ્રમણકક્ષાને કારણે તેઓ ક્યારેક મોટા ગ્રહોની તરફ આકર્ષિત થાય છે. આને કારણે તેની ભ્રમણકક્ષા પર પણ અસર પડે છે. નાની ભ્રમણકક્ષાવાળા ધૂમકેતુઓનું એક કેન્દ્ર (લંબગોળના બે કેન્દ્ર હોય છે) મોટા ગ્રહોની કક્ષાની અંદર આવે છે. એ સ્પષ્ટ છે કે ઊર્ટ વાદળમાંથી આવતા ધૂમકેતુઓની ભ્રમણકક્ષાઓ મોટા ગ્રહોથી અસર પામે છે. મોટાભાગના આવા ધૂમકેતુ પર ખાસ કરીને ગુરુની અસર પડે છે. જેનું દળ સૂર્યમંડળના અન્ય ગ્રહોના ભેગાં દળ કરતાં પણ વધુ છે. ભ્રમણકક્ષાની આ અસરને કારણે ક્યારેક પહેલાં શોધાયેલ ધૂમકેતુઓ ખોવાઈ જાય છે. ક્યારેક 'નવા શોધાયેલા ધૂમકેતુ'ના વધુ અધ્યયન પછી આ ખોવાયેલા ધૂમકેતુઓ ફરી ઓળખાય છે. 11P/ટેમ્પલ-સ્વીફ્ટ-લીનીયર ધૂમકેતુ આનું ઉદાહરણ છે. ૧૮૬૯માં તેની સૌપ્રથમ શોધ થયેલી પણ ૧૯૦૮ પછી ગુરુની અસરને કારણે તેની ભ્રમણકક્ષા બદલી હતી અને તે દેખાતો બંધ થઈ ગયો હતો. ૨૦૦૧માં લીનીયર નામના વૈજ્ઞાનિકે તેની ફરી શોધ કરી હતી.
ધૂમકેતુનાં નામ
વૈજ્ઞાનીક પધ્ધતીના વિકાસ પહેલા ધૂમકેતુના નામ વિવિધ રીતે પાડવામાં આવતા હતા. ૨૦મી સદીથી પહેલા, ધૂમકેતુના નામ વર્ષના આધારે પાડવામાં આવતા, જેમકે "૧૬૮૦નો મહાન ધૂમકેતુ", "સપ્ટેમ્બર ૧૮૮૨નો ધૂમકેતુ". એડમંડ હેલી નામના વૈજ્ઞાનીકે સીદ્ધ કર્યુ કે ૧૫૩૧, ૧૬૦૭ અને ૧૬૮૨માં દેખાયેલ ધૂમકેતુ એક જ હતા અને ૧૭૫૯માં તેના ફરી દેખાવાની આગાહી કરી. ખરેખર ૧૯૫૯માં આ ધૂમકેતુ દેખાયો ત્યારે તેનું નામ હેલીનો ધૂમકેતુ પાડવામાં આવ્યું. આજ રીતે, આવર્ત ધૂમકેતુઓ એન્કે ધૂમકેતુ અને બેયલા ધૂમકેતુ ના નામ તેની ભ્રમણકક્ષાની ગણતરી કરનાર ના નામ પરથી પાડવામાં આવ્યા છે. ત્યારથી આવર્ત ધૂમકેતુઓ ના નામ તેના શોધક પરથી પાડવામાં આવતા રહ્યા છે પણ એકજ વખત દેખાતા ધૂમકેતુઓના નામ હજુ પણ તેઓ જે વર્ષમાં દેખાય તે પરથી પાડવામાં આવે છે. ૨૦મી સદીની શરૂઆતથી, ધૂમકેતુઓ ના નામ તેના શોધક પરથી પાડવામાં આવે છે. આ પરંપરા હજુ પણ પ્રચલીત છે. ધૂમકેતુના નામ પહેલા ત્રણ શોધકોના નામ થી રાખવા માં આવે છે. ઘણા ધૂમકેતુઓની ખોજ યાંત્રીક સાધનો દ્વારા થાય છે. આવા ધૂમકેતુઓના નામ આ સાધનો પરથી પડાય છે. ધૂમકેતુ IRAS-આરાકી-આલકૉક ની શોધ IRAS સેટેલાઈટ, તથા શીખાઉ અવલોકનકાર જેનીચી આરાકી અને જ્યોર્જ આલકૉકે સ્વત્રંત્ર પણે કરી હતી. ક્યારેક એકજ વૈજ્ઞાનીક કે ટુકડી બે થી વધુ ધૂમકેતુની શોધ કરે છે. આવા ધૂમકેતુના નામની પાછળ અંક લગાડાય છે. જેમકે ધૂમકેતુ શૂમેકર-લીવી૧. હવે મોટા પ્રમાણમાં ધૂમકેતુઓની શોધ થવાથી આ નામકરણ પ્રક્રીયા પણ વ્યાવહારીક રહી નથી. મે, ૨૦૦૫ સુધી માં સોહોએ ૯૫૦ ધૂમકેતુઓની ખોજ કરી છે અને તે ૧૦૦૦મા ધૂમકેતુની ક્યારે ખોજ કરશે તેની સંભાવના કરવાની પ્રતિયોગીતા પણ બહાર પાડેલ છે. )
ઐતિહાસીક નિરીક્ષણ
ઐતિહાસીક માન્યતા (વહેમ) પ્રમાણે ધૂમકેતુ અપશુકન લાવનાર ગણાય છે. કેટલાક તેને ખરતા તારા સાથે સરખાવે છે. એરીસ્ટૉટલનુ પ્રથમ પુસ્તક મીટ્રીયોલોજીમા ધૂમકેતુ ની ચર્ચા કરેલ છે. કેટલાક પહેલાના વિચારકોની માન્યતા પ્રમાણે ધૂમકેતુ સૂર્યમંડળના ગ્રહ છે. પરંતુ એરીસ્ટૉટલે આ વાત નકારી હતી કેમકે જ્યારે ગ્રહો આકાશમા ચોક્કસ નક્ષત્રોમા જોવા મળે છે પણ ધૂમકેતુઓ આકાશના કોઇપણ ભાગમા દેખાય શકે છે. તેના માનવા પ્રમાણે, ઘૂમકેતુઓ પૃથ્વીની બહારના વાતાવરણની પેદાશ છે. ધૂમકેતુની જેમ મીટીયર, અરૉરા બૉરૉલીયસ તથા આકાશ ગંગા માટે પણ એરીસ્ટૉટલ ની તેવીજ માન્યતા હતી. એરીસ્ટૉટલ ના આ મતને કેટલાક વિચારકોએ અસંમતી દર્શાવેલ. સેનેકાએ તેના નેચરલ ક્વેશ્ચનમા આ મતની અસહમતી વ્યક્ત કરેલ છે. તેના મુજબ ધૂમકેતુઓને બહારના વાતાવરણ કે પવન વડે અસર પામતી નથી તેવુ નોધ્યુ હતુ. તે વખતે મનુષ્યોનુ અવકાશ વિષે જ્ઞાન અપુરતુ હતુ. પરંતુ એરીસ્ટૉટલ નો આ મત 16મી સદી સુધી માન્ય રહ્યો. ૧૫૭૭મા એક તેજસ્વી ધૂમકેતુ આકાશમા કેટલાક મહીના સુધી નીહાળી શકાયો હતોય ડેન્માર્કના ખગોળશાશ્ત્રી ટાયકો બ્રાહે તેનુ વૈજ્ઞાનીક નીરીક્ષણ કરેલ અને તેના તથા બીજા અન્ય ખગોળશાશ્ત્રીઓ ના નીરીક્ષણ ને સરખાવી તારવ્યુ હતુ કે - આ ધૂમકેતુ પૃથ્વી તથા ચંદ્ર ની સરખામણી થી ચાર ગણા અંતરે આવેલ છે.
અસામાન્ય ધૂમકેતુઓ
હજારો જાણીતા ધૂમકેતુ માથી, કેટલાક અસામાન્ય હોય છે. ધૂમકેતુ Encke ની ભ્રમણકક્ષા ગુરુ ની ભ્રમણકક્ષા ની અન્દર ની તરફ થી શૂક્ર ની ભ્રમણકક્ષા ની અન્દર ની તરફ થઈ ને જાય છે, જ્યારે ધૂમકેતુ 29P/Schwassmann-Wachmann અને શનિ ની ભ્રમણકક્ષા ના વચ્ચે લગભગ ગોળાકાર ભ્રમણકક્ષા મા સફર કરે છે.2060 Chiron, જેની અસ્થિર ભ્રમણકક્ષા તેને શનિ અને યુરેનસ ની વચ્ચે રાખે છે, ને પહેલા લઘુગ્રહ તરીકે વર્ગીક્રુત કરેલ હતો જ્યા સુધી આછી કૉમા જોવા મા આવી. તેજ રીતે, ધૂમકેતુ શુમાકર-લેવી 2 ને પહેલા લઘુગ્રહ નો દરજ્જો આપવા મા આવ્યો હતો. 1990 UL3. કેટલાક પ્રુથ્વી નજીક ના લઘુગ્રહો ને ધૂમકેતુs ના ક્ષત ન્યુક્લીયસ માનવા મા આવે છે જેમા થીજેલા વાયુઓ ના પીગળવા ની પ્રક્રિયા બંધ થઈ ગયી છે. Some ધૂમકેતુs have been observed to break up. ધૂમકેતુ Biela was one significant example, breaking into two during its 1846 perihelion passage. The two ધૂમકેતુs were seen separately in 1852, but never again after that. Instead, spectacular meteor showers were seen in 1872 and 1885 when the ધૂમકેતુ should have been visible. A lesser meteor shower, the Andromedids, occurs annually in November, and is caused by the Earth crossing Biela's ભ્રમણકક્ષા. Several other ધૂમકેતુs have been seen to break up during their perihelion passage, including great ધૂમકેતુs West and ધૂમકેતુ Ikeya-Seki. Some ધૂમકેતુs, such as the Kreutz સૂર્યgrazers, ભ્રમણકક્ષા in groups and are thought to be pieces of a single object that has previously broken apart. Another very significant ધૂમકેતુary disruption was that of ધૂમકેતુ Shoemaker-Levy 9, which was discovered in 1993. At the time of its discovery, the ધૂમકેતુ was in ભ્રમણકક્ષા around ગુરુ, having been captured by the planet during a very close approach in 1992. This close approach had already broken the ધૂમકેતુ into hundreds of pieces, and over a period of 6 days in July 1994, these pieces slammed into ગુરુ's વાતાવરણ — the first time astronomers had observed a collision between two objects in the સૂર્યમંડળ.However, it has been suggested that the object responsible for the Tunguska event in 1908 was a fragment of ધૂમકેતુ Encke.
બાહ્ય કડીઓ (અંગ્રેજીમા)
શ્રેણી:વિજ્ઞાન
જ્ઞાનેશ્વર
તેરમી સદીમાં મહારાષ્ટ્રમાં વારકરિ સંપ્રદાયે અનેરી ક્રાંતિ કરી હતી. આ યુગના શિખરે સંત જ્ઞાનદેવ મહારાજ બિરાજેલા છે. અહેમદનગર પાસે અલેગાંવમાં પિતા વિઠ્ઠલપંત અને માતા રુકિમણીને ત્યાં ઇ.સ. ૧૨૭૫ (વિ.સં.૧૩૩૨)માં જ્ઞાનદેવનો જન્મ અને સંવત ૧૩૫૩માં આળંદીમાં સમાધિ. પૂર્વજ કુલકણ (પટવારી) અને નાથપંથી. બાળપણથી જ તીવ્ર વૈરાગ્યવાળા વિઠ્ઠલપંત લગ્ન પછી ગૃહત્યાગ કરી કાશી ખાતે સ્વામી રામાનંદ પાસે સંન્યાસી બન્યા. ગુરુની દક્ષિણની યાત્રા દરમિયાન આળંદીમાં પડાવ નાખતા શિષ્ય ગૃહસ્થી હતો અને બ્રહ્મચારી છે એમ ખોટું બોલીને દીક્ષા લીધી છે, એમ જાણતા જ ગુરુઆદેશે વિઠ્ઠલપંત ભગવા ત્યજી ગૃહસ્થી થયા. બાર વર્ષ પછી ચાર સંતાન થયાં તે નિવૃત્તિનાથ, જ્ઞાનદેવ, સોપનદેવ અને મુકતાબાઇ.
મુખ્ય ગ્રંથો
જ્ઞાનેશ્વરી, અમૃતાનુભવ, ચાંગદેવ પાસષ્ટિ, હરિગીત અને અભંગ મુખ્ય રચનાઓ જ્ઞાનદેવે આપી.
જ્ઞાનેશ્વરી પૈઠણથી વખતા ગોદાવરી અને પ્રવર નદીના સંગમ કિનારે નેવાસા(મ્હાલસા) ગામે શંકર મંદિરે નિવૃત્તિનાથ જે જ્ઞાનેશ્વરના મોટા ભાઈ અને ગુરુ પણ હતા ગીતાને મરાઠીમાં ઉતારવાની આજ્ઞા કરી. મૃણાલિની દેસાઈ ‘જ્ઞાનદેવ’માં લખે છે ‘જ્ઞાનભંડારને દેવવાણીના મસમોટાં તાળાં મારેલાં છે. એની ચાવીઓ થોડાક માણસોએ પોતાના જનોઇના તાંતણામાં બ્રહ્મગાંઠ કરીને બાંધી રાખી છે. નથી તેઓ ઉઘાડતાં નથી, કોઇને ઉઘાડવા દેતા!’ મરાઠીમાં ગીતા રચીને જ્ઞાનદેવે ચાવી ઝૂંટવી લીધી. ‘મારી મરાઠી પ્રાકૃત અને ઉપેક્ષિત છે પરંતુ હું રસ અને અલંકારોથી તેને અલંકૃત કરીશ.’ એ શંકર મંદિરમાં થોડાક ભકતો સામે પ્રત્યેક ગીતાના શ્લોકે ઓવી લટતી જાય અને જેમ વ્યાસના શ્લોક ગણપતિએ લખ્યા, વિનોબાનાં ગીતા પ્રવચનો સાને ગુરુજીએ ટપકાવ્યાં એમ જ્ઞાનેશ્વરનાં પ્રવચનો - ઓવીઓ સરિચદાનંદ બાબાએ નોંધી. મૂળ ભગવતગીતામાં સાતસો શ્લોક પરંતુ જ્ઞાનેશ્વરે નવ હજાર ઓવીઓ લખી!
દીક્ષાભૂમિ
દીક્ષાભૂમિ (दीक्षाभूमि) એ બૌદ્ધ ધર્મનો ઐતિહાસિક સ્તુપ છે જ્યાં ૧૪ ઓક્ટોબર ૧૯૫૬ના રોજ ડૉ.બાબાસાહેબ આંબેડકરે ૩,૮૦,૦૦૦ અનુયાયીઓ સાથે હિંદુ ધર્મનો ત્યાગ કરી ને બૌદ્ધધર્મ અંગિકાર કર્યો હતો
જ્ઞાનેશ્વર
મુખ્ય ગ્રંથો
અમૃતાનુભવ ગુરુના બીજા આદેશે નેવાસામાં જ અમૃતાનુભવ લખ્યો. જ્ઞાનદેવ તેને મૌનનું પણ મૌન કહે છે. ગંભીર તત્ત્વજ્ઞાન છે. જ્ઞાનદેવ ઉપર શંકરના અદ્વૈતનો પ્રભાવ છતાં કૃષ્ણભકિતથી તરબોળ હતા. દશ પ્રકરણમાં ૮૦૬ ઓવીઓ છે.
દીક્ષાભૂમિ
ઇતિહાસ
આ પવિત્ર દીક્ષાભૂમિના સ્તુપને પ્રખ્યાત આર્કિટેક 'શેઓ ડેન મલ' દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યો હતું. સ્તુપનું બાંધકામ જુલાઇ ૧૯૭૮માં શરુ કરવામાં આવ્યુ હતું પણ બાંધકામ પુરુ કરવામાં ઘણો બધો સમય લાગ્યો હતો. મુંબઇના સાગર એન્ટરપ્રાઇઝે માળખાકીય કાર્ય પૂર્ણ કર્યુ હતુ. આ સ્તુપ લોકો માટે ૧૮ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૧ના રોજ ત્યારનાં રાષ્ટ્રપતિ કે.આર. નારાયણનના હસ્તે ઉદ્ઘાટન બાદ ખુલ્લુ મુક્વામા આવ્યુ હતુ.
જ્ઞાનેશ્વર
મુખ્ય ગ્રંથો
હરિગીત અને અભંગ આળંદીથી પંઢરપુર સંતો સાથે ૨૭ દિવસ પદયાત્રા કરી તેમાં ૨૭ અભંગ લખ્યા. પંઢરપુરમાં ભકત નામદેવનો ભેટો થાય છે જે જીવનના અંત સુધી સાથ આપે છે.
દીક્ષાભૂમિ
સ્તુપ
આ સ્તુપ એશિયાનો સૌથી મોટો સ્તુપ છે. દીક્ષાભૂમિના સ્તુપની ડિઝાઇન વિશ્વવિખ્યાત સાંચીના સ્તુપ ઉપરથી લેવામા આવી છે. સાંચીના સ્તુપની સરખામણીએ દીક્ષાભૂમિ સ્તુપ અંદરથી ખુબજ વિશાળ છે. અંદર મુખ્ય ખંડ ૨૧૧ x ૨૧૧ ચોરસ ફુટ છે.આ હોલની બરાબર વચ્ચે, ભગવાન બુદ્ધની મૂર્તિ રાખવામા આવેલ છે. આ મૂર્તિ નાગપુર યુનિવર્સિટીમાં ભણતા થાઈલેન્ડના વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા દીક્ષાભૂમિ માટે દાન કરવામાં આવી હતી. સ્તુપની અંદર એક વાંચનાલય અને ગૌતમ બુદ્ધ અને ડૉ.બાબાસાહેબ આંબેડકર ના જીવન ઘટનાઓનું ફોટો પ્રદર્શન પણ છે. હોલની ઉપર મોટુ ગુંબજ છે.ગુંબજની ફરતી પાળી છે. ગુંબજની ફરતે ફુવારા પણ છે. આ ગુંબજ ઉપર, સ્લેબ અને થોડી શણગારેલી નાની છત્રી છે. સ્તુપ ના ફરસ માટે ધોલપુર રાજસ્થાનના ઊંચ્ચ ગુણવત્તા ધરાવતા આરસપહાણનો ઉપયોગ થયો છે. આ સ્તુપ ચાર દિશાઓ પર દરવાજા છે.આ દરવાજાઓ મોટા વણાકમા ખુલે છે, જેને અશોક ચક્રથી શણગારવામાં આવ્યા છે અને ઘોડા, હાથી, અને સિંહની પ્રતિમાઓથી પ્રાચીન દેખાવ આપે છે. આ સ્તુપની ફરતે બગીચો છે, જે નાગપુર સુધારણા ટ્રસ્ટ દ્વારા જાળવવામાં આવે છે. ડૉ.બાબાસાહેબ આંબેડકર અને ગૌતમ બુદ્ધ મૂર્તિઓ સ્તુપના સામેના ભાગમાં આવેલી છે.
જ્ઞાનેશ્વર
મુખ્ય ગ્રંથો
જ્ઞાનદેવ મ્હણે હરિ માઝા સમર્થ ન કરે અર્થ ઉપનિષદા (હરિપાઠ) વાછડા પ્રત્યે મમતાને લીધી ગાય પરિવારને પણ દૂધ આપે છે એમ અર્જુન નિમિત્તે જગતને ગીતા મળી છે. શ્રીકૃષ્ણને દેવકીએ ઉદરમાં નવ માસ રાખ્યો, યશોદાએ ઉછેર્યો અને તે પાંડવોના કામમાં આવ્યો! હઠયોગી ચાંગદેવને મૂંઝવણ હતી. બાળયોગીને આશીર્વાદ લખું કે જ્ઞાનવૃદ્ધને તીર્થસ્વરૂપ લખું અને કોરો કાગળ મોકલ્યો. મુકતા એ કાગળ જૉઇ બોલી ‘એ જ્ઞાના, આ તો કોરો જ રહ્યો! જ્ઞાનેશ્વરે ચાંગદેવને ઠžરથદ્મસળ નો ગહન-ગંભીર પત્ર લખ્યો અને ગર્વ ઉતાર્યો.
આ મહાન જ્ઞાની સંત કર્મ પૂર્ણ કરી પૂણેથી તેર માઇલ દૂર આળંદી (દેવાચી આખંદી કહેવાય છે.)માં સં.૧૩૫૩ (૨૫ ઓકટોબર, ૧૨૯૬) ગુરુવારના દિવસે કારતક વદ તેરસે જીવતી સમાધિ લીધી હતી. ઉંમર હતી ૨૧ વર્ષ ૩ માસ અને ૫ દિવસ! નામદેવ ત્યાં હાજર હતા. વિયોગમાં ૨૫૦ અભંગ નામદેવજીએ લખ્યા ‘નામા મ્હણે લોપાલા દિનકર બાપ જ્ઞાનેશ્વર, આખંદીમાં જ્ઞાનદેવની સમાધિ ઉપર દર વર્ષે કારતક વદ છઠથી કારતક વદ અમાસ સુધી મોટી યાત્રાઓ થાય છે. કારતક વદ અગિયારસે નગરમાં પાલખી નીકળે છે. માથે ‘જ્ઞાનેશ્વરી’ ગ્રંથ મૂકી નાચતા ગાતા સહુ સમાધિએ જાય છે.
દીક્ષાભૂમિ
પ્રવાસન
દીક્ષાભૂમિએ ભારતીય અને વિદેશી પ્રવાસીઓ માટે જાણીતુ પ્રવાસન સ્થળ છે. ખાસ કરીને ધમ્મચક્રપરિવર્તન (અશોક વિજ્યાદસમી) દિવસે દર વર્ષે હજારો પ્રવાસીઓ દીક્ષાભૂમિની મુલાકાતે આવે છે. વિદેશી પ્રવાસીઓ મુખ્યત્વે બૌદ્ધ દેશોમાંથી આવે છે જેમ કે ચીન, જાપાન, થાઇલેન્ડ વગેરે.
જ્ઞાનેશ્વર
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ધાર્મિક વ્યક્તિત્વ
ડાકુ (કલાકાર)
ડાકુ દિલ્હીના શેરીચિત્ર કલાકારનું ગુપ્ત નામ છે.
દીક્ષાભૂમિ
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:બૌદ્ધ ધર્મ શ્રેણી:બૌદ્ધ તીર્થ શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો શ્રેણી:ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકર
ડાકુ (કલાકાર)
પ્રારંભિક જીવન
ડાકુની ખરી ઓળખ છતી થઇ નથી. તેના જીવન વિશે વધુ માહિતી મળતી નથી. તે કદાચ ૧૯૮૪ની આસપાસ જન્મ્યો હોવાનું મનાય છે અને સૌરાષ્ટ્રના નાના ગામમાં પ્રારંભિક જીવન ગુજાર્યું હશે. શેરીચિત્રો (ગ્રાફિટિ) શરૂ કરતાં પહેલાં તેણે જાહેરખબર બનાવતી કંપનીમાં કામ કર્યું હતું.
કારકિર્દી
શેરીચિત્રો જોડે ડાકુનો પરિચય ૨૦૦૬માં થયો હતો અને ૨૦૦૮-૦૯ દરમિયાન તેણે આના પર કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. ડાકુએ વૈશ્વિક શેરીચિત્રોના સમૂહ Crew 156 સાથે મુંબઈમાં એક વર્ષ કામ કર્યું. તેણે બોન્ડ અને ઝાઇન નામના કલાકારો સાથે ૨૦૦૮માં દિલ્હીમાં સહયોગ કર્યો. તેણે મુંબઈની દિવાલો પર અને ૨૦૦૮માં દિલ્હીમાં પોતાનું નામ દેવનાગરી લિપિમાં લખવાનું શરૂ કર્યું કારણ કે તે સામાન્ય લોકો જે સ્થાનિક ભાષા સમજતા હોય એમાં લોકપ્રિય થવા માગતો હતો. વસંંત ધોબલે, (તે સમયના) પોલિસ કમિશ્નરના વિરોધમાં તેણે ૨૦૧૧માં મુંબઈની દિવાલો પર ફક શબ્દ રાતોરાત ચિતરી કાઢ્યો હતો. તેણે સામાજીક પ્રશ્નો જેવાં કે ગેસના બાટલાનો ભાવવધારો, ૨૦૧૧માં થયેલી ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી ચળવળમાં આંધળો વિરોધ વગેરે વિષયો પર ચિત્રો રચ્યા.
૨૦૧૩માં તેણે ભારતની પ્રથમ શેરી કલા ઉજવણી દિલ્હીમાં શરૂ કરી હતી. તેણે કરેલી રચનાઓ વિવિધ કલા સંગ્રહાલયોમાં રજૂ થઇ છે. ઇન્ડિયા આર્ટ ફેર ૨૦૧૫માં તેણે ભાગ લીધો હતો અને ૧૦૦ મીટર લાંબું ચિત્ર ડામરની સડક પર રજૂ કર્યું હતું. તેણે ૨૦૧૫માં ઋત્વિક રોશનના ઘરના એક ઓરડામાં પણ સજાવટ-કલા કરી હોવાનું કહેવાય છે. ૨૦૧૫ના અંતમાં તેણે બેંગ્લુરુ ની ચર્ચ સ્ટ્રીટમાં સંગીતની વસ્તુઓ વેચતી દુકાન હિસ્ટીરીયા માટે મોહન કોન? પ્રોજેક્ટ માટે ચિત્રકામ કર્યું હતું. ૨૦૧૬માં તેણે હૈદરાબાદ માં ઉપભોક્તાવાદના વિરોધમાં એક બોર્ડ જાહેરમાં મૂક્યું હતું. ઓક્ટોબર ૨૦૧૬માં બેંગ્લુરુના સિલિકોન વેલી વિસ્તારમાં ટ્રાફિક સમસ્યાને દર્શાવવા તેણે મોટી ગોકળગાયના ચિત્રો ચોંટાડ્યા હતા. ૨૦૧૯માં તેણે થિયરીસ ઓફ ટાઇમ નામની છાયા ચિત્રકળા પણજી માં મૂકી હતી. ૨૦૨૧માં ચેન્નઈ ની પાણીની તંગી તેણે ભીંતચિત્રો વડે દર્શાવી હતી.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:કલાકાર
મોટા કંથારીયા (તા. ભિલોડા)
મોટા કંથારીયા (તા. ભિલોડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભિલોડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મોટા કંથારીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભિલોડા તાલુકો
મેરુ (ભેટાલી)
મેરુ (ભેટાલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભિલોડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મેરુ (ભેટાલી) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભિલોડા તાલુકો
સરદારપરા (તા.ભેંસાણ)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના  જૂનાગઢ જિલ્લાના ભેંસાણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દુધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભેંસાણ તાલુકો
શ
કાળેલા (તા.મહુવા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુવા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો
શૌર્ય સ્મારક, ભોપાલ
thumb|300x300px| શૌર્ય સ્મારકની ઉદ્‌ઘાટન શીલા thumb|300x300px| શૌર્ય સ્મારક શૌર્ય સ્મારક (યુદ્ધ સ્મારક) એ ભારત દેશના મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના ભોપાલ શહેર ખાતે આવેલ એક સ્મારક છે. તેનું ઉદ્‌ઘાટન ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા ૧૪ ઓક્ટોબર ૨૦૧૬ના દિવસે કરવામાં આવ્યું હતું. પર્યટનની દૃષ્ટિએ હવે તે ભોપાલનું જ નહીં, પરંતુ ભારતનું એક મહત્વનું સ્થળ બની ગયું છે.
ગળીબીલી (તા. ઘોઘંબા)
ગળીબીલી (તા. ઘોઘંબા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા ઘોઘંબા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગળીબીલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર, ચણા તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:ઘોઘંબા તાલુકો
મોટા સામેરા (તા. ભિલોડા)
મોટા સામેરા (તા. ભિલોડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભિલોડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મોટા સામેરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભિલોડા તાલુકો
ગમાણી (તા. ઘોઘંબા)
ગમાણી (તા. ઘોઘંબા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા ઘોઘંબા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગમાણી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર, ચણા તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
મગરવા (તા. ધાનેરા)
શ્રેણી:ધાનેરા તાલુકો
મુનાઇ (તા. ભિલોડા)
શ્રેણી:ભિલોડા તાલુકો
કળમોદર (તા.મહુવા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુવા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો
માલોતરા (તા. ધાનેરા)
માલોતરા (તા. ધાનેરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધાનેરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. માલોતરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
માલોત્રા ગામમા ચૌધરી-પટેલ ની વસ્તી વધારે છે.
શ્રેણી:ધાનેરા તાલુકો
હુન્ડરુ ધોધ
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઝારખંડ શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો શ્રેણી:ભારતના જળધોધ
ગુજરાત સાહિત્ય સભા
ગુજરાત સાહિત્ય સભા, જે સોશિયલ એન્ડ લિટરરી એશોશિએશન નામે ઓળખાતી હતી, અમદાવાદ, ગુજરાતમાં આવેલી સાહિત્યના પ્રચાર માટે કાર્યરત સંસ્થા છે. તેની સ્થાપના રણજિતરામ વાવાભાઇ મહેતા એ ૧૮૯૮માં કરી હતી. તેનું નામ ૧૯૦૫માં બદલવામાં આવ્યુ હતું.
આ સંસ્થાનો મુખ્ય હેતુ મહાન ગુજરાતી સાહિત્યકારોની જન્મ જયંતિ ઉજવવાનો, પુસ્તક પ્રકાશન અને હસ્તપ્રતો સાચવવાનો છે. ગુજરાત સાહિત્ય સભા રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક આપે છે અને તે ગુજરાતમાં સાહિત્યનો સર્વોચ્ચ પુરસ્કાર ગણાય છે.
પ્રમુખોની યાદી
નીચે પ્રમાણેના લોકોએ સંસ્થાના પ્રમુખ તરીકે સેવાઓ આપી છે:
ઉપપ્રમુખોની યાદી
નીચે પ્રમાણેના લોકોએ સંસ્થાના ઉપપ્રમુખ તરીકે સેવાઓ આપી છે:
સંદર્ભો
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય માટે કાર્યરત સંગઠનો
વામન મંદિર, ખજુરાહો
વામન મંદિર એ ભારત દેશના મધ્ય પ્રદેશરાજ્યમાં આવેલ ખજુરાહો ખાતે આવેલ વિષ્ણુના વામન અવતારનું એક મંદિર છે, જે બ્રહ્મા મંદિર થી ઉત્તર પૂર્વમાં આવેલ છે.
સ્થાપત્ય
તેની લંબાઈ ૬૨' અને પહોળાઈ ૪૫' છે. આ મંદિર પ્રમાણમાં ઊંચા અધિષ્ઠાન પર બાંધવામાં આવેલ છે. તેના તળભાગના આંતરિક ભાગોમાં સામાન્ય યોજના અને નિર્માણશૈલી દેવી જગદંબી મંદિર સમાન છે, પરંતુ તેનું ભવન બંનેની અપેક્ષામાં અધિક ભારે અને સુદૃઢ છે. ગર્ભગૃહનું શિખર સમાન આકારનું છે, પરંતુ તેમાં મંજરી પ્રતિકૃતિઓનો અભાવ છે. નિરંતર ધારપ્રસાદમાં અર્ધમંડપ, અંતરાલ અને ગર્ભગૃહ છે. આ મંદિરમાં મિથુન મૂર્તિઓનું આંકન અત્યંત વિરલ છે. શિખરની નાની રથિકાઓમાં જ આ દેખાય છે. મંદિરમાં મૂર્તિઓની માત્ર બે પંક્તિઓ જ છે.
મહત્વ
આ મંદિર એ દૃષ્ટિએ પણ મહત્વપૂર્ણ છે કે તેના મહામંડપની ઉપર સવરણ છત છે અને મહામંડપના વાતાયનોની છતમાં તોરણ શલભંજિકાઓનો શણગાર છે. ગર્ભગૃહમાં વિષ્ણુના વામન અવતારની લગભગ ૫' ઊંચી એક પ્રતિમા પ્રતિષ્ઠિત છે. ગર્ભગૃહની આસપાસ ચારે તરફ બનેલી નીચેની પંક્તિની રથિકામાં વરાહ, નૃસિંહ, વામન વગેરે અવતાર છે. ઉપરની પંક્તિની રથિકામાં બ્રહ્માણી સહિત બ્રહ્મા, શિવની કલ્યાણસુંદર મૂર્તિઓ અને વિષ્ણુની મૂર્તિ નોંધપાત્ર છે.
ગામીરપુરા (તા. ઘોઘંબા)
ગામીરપુરા (તા. ઘોઘંબા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા ઘોઘંબા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગામીરપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર, ચણા તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
રતનજી દાદાભાઈ તાતા
રતનજી દાદાભાઈ તાતા (આર. ડી. તાતા, ૧૮૫૬-૧૯૨૬) એક ભારતીય ઉદ્યોગપતિ હતા, જેમણે ભારતમાં તાતા ગ્રુપના વિકાસમાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. તેઓ અગ્રણી ઉદ્યોગપતિ અને ટાટા સન્સના સ્થાપક જમશેદજી તાતાના પ્રથમ પિતરાઇ ભાઇ હતા. તેઓ જમશેદજી તાતા દ્વારા સ્થાપવામાં આવેલા ટાટા સન્સના ભાગીદારોમાંના એક હતા. રતનજી જે. આર. ડી. તાતાના પિતા હતા.
અંગત જીવન
રતનજીનો જન્મ ૧૮૫૬માં ગુજરાતના નવસારીમાં થયો હતો. તેમણે બોમ્બેની કેથેડ્રલ એન્ડ જ્હોન કોનોન સ્કૂલ અને ઍલ્ફિન્સ્ટન કોલેજમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. સ્નાતક થયા બાદ તેમણે મદ્રાસમાં કૃષિનો કોર્સ કર્યો. ત્યારબાદ તેઓ ફાર ઇસ્ટમાં તેમના પારિવારિક વેપારમાં જોડાયા હતા.
રતનજીએ કુમળી વયે પારસી યુવતી સાથે લગ્ન કર્યા હતા. જોકે, લગ્નના થોડા સમય બાદ જ તે નિઃસંતાન મૃત્યુ પામી હતી. ૧૯૦૨માં તેમણે સુઝાન બ્રિયેર નામની એક ફ્રેન્ચ સ્ત્રી સાથે બીજાં લગ્ન કર્યાં ત્યારે તેઓ છેતાળીસ વર્ષના હતા. તેમના સમયમાં આ લગ્નને ક્રાંતિકારી માનવામાં આવતું હતું અને પારસી સમુદાયના કેટલાક લોકોએ તેને આવકાર્યું ન હતું. તેમને પાંચ બાળકો રોદાબેહ, જહાંગીર, જીમી, સાયલા અને દોરાબ હતા.
અફીણનો વેપાર
ટાટા એન્ડ કંપની નામે રતનજી ચીનમાં અફીણની આયાતનો ધંધો કરતા હતા, જે તે સમયે કાયદેસર હતો. ૧૮૮૭માં, તેમણે અને ડેવિડ સોલોમન સસૂન જેવા અન્ય વેપારીઓએ અફીણના વેપારીઓ વતી હોંગકોંગ વિધાન પરિષદના બિલ અંગે ફરિયાદ કરવા માટે એક અરજી રજૂ કરી હતી.
ટાટા સ્ટીલના નિયામક
ટાટા સ્ટીલ પ્રોજેક્ટની પરિકલ્પના જમશેદજી તાતાએ કરી હતી. જો કે જમશેદજીનું આ પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થાય તે પહેલા જ અવસાન થયું હતું. રતનજીએ જમશેદજીના પુત્ર દોરાબ સાથે ટાટા સ્ટીલ પ્રોજેક્ટ પૂરો કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી અને આ રીતે જમશેદપુરમાં ટાટા સ્ટીલની સ્થાપના થઈ હતી.
પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન ટાટાએ બ્રિટિશરોને સ્ટીલ પૂરું પાડ્યું હતું. જો કે, યુદ્ધ પછી ટાટા સ્ટીલ ૧૯૨૦ના દાયકામાં મુશ્કેલ સમયમાંથી પસાર થયું કારણ કે બ્રિટન અને બેલ્જિયમમાંથી ભારતમાં સ્ટીલ ખડકી દેવામાં આવ્યું હતું. રતનજીએ અન્ય ડિરેક્ટરો સાથે મળીને તે સમયની સંસ્થાનવાદી સરકાર પાસેથી ભારતીય સ્ટીલ ઉદ્યોગને રક્ષણ આપવાની સફળતાપૂર્વક માગણી કરી હતી અને તાતા સ્ટીલની કામગીરીને સ્થિર કરી હતી.
સાંકરોળા (તા.ભેંસાણ)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના  જૂનાગઢ જિલ્લાના ભેંસાણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દુધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
ગામમાં સંકલેશ્વર મહાદેવનું મંદિર આવેલું છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભેંસાણ તાલુકો
નાના કંથારીયા (તા. ભિલોડા)
નાના કંથારીયા (તા. ભિલોડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભિલોડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. નાના કંથારીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભિલોડા તાલુકો
સુખપુર (તા.ભેંસાણ)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના  જૂનાગઢ જિલ્લાના ભેંસાણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દુધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભેંસાણ તાલુકો
નિકોલ (તા.મહુવા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુવા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો
સામતપરા (તા.ભેંસાણ)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના  જૂનાગઢ જિલ્લાના ભેંસાણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દુધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
માંડલ (તા. ધાનેરા)
માંડલ (તા. ધાનેરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધાનેરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. માંડલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધાનેરા તાલુકો
ગારમોટિયા (તા. ઘોઘંબા)
ગારમોટિયા (તા. ઘોઘંબા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા ઘોઘંબા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગારમોટિયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર, ચણા તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ઘોઘંબા તાલુકો
મેવાડા (તા. ધાનેરા)
મેવાડા (તા. ધાનેરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધાનેરા તાલુકામાં આવેલું અને રેલ નદીના તટે વસેલું એક ગામ છે. મેવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમજ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, રાયડો, મગફળી, દિવેલા તેમજ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, આરોગ્ય કેન્દ્ર તેમજ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ધાર્મિક સ્થળો
ગામમાં ઢાંકણીયા મહાદેવ, મા આશાપુરા, ઠાકોરજી તેમજ હનુમાનજીના મંદિરો આવેલા છે.
શ્રેણી:ધાનેરા તાલુકો
મહારાષ્ટ્ર
મહારાષ્ટ્ર ક્ષેત્રફળ પ્રમાણે ભારતનું ત્રીજા નંબરનું રાજ્ય છે અને વસ્તીની દ્રષ્ટીએ ઉત્તર પ્રદેશ પછી દ્વીતીય રાજ્ય છે. મહારાષ્ટ્રની સીમાએ ગુજરાત, મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસગઢ, તેલંગાણા, કર્ણાટક, ગોવા તથા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ દાદરા અને નગર હવેલી આવેલા છે. પશ્ચિમ દિશામાં અરબી સમુદ્ર આવેલ છે. મુંબઇ (કે બૉમ્બે), ભારતનું સૌથી મોટું શહેર અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનું પાટનગર છે. તે ૧૧.૨ કરોડથી વધુ રહેવાસીઓ અને તેની રાજધાની મુંબઈ તેની વસ્તી આશરે ૧.૮ કરોડ છે જે તેને ભારતમાં સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું શહેરી વિસ્તાર બનાવે છે. નાગપુર રાજ્ય વિધાનસભાના શિયાળાના સત્રનું આયોજન કરે છે. અનેક જાણીતી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની હાજરીને લીધે પુણેને 'પૂર્વના ઓક્સફર્ડ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ગોદાવરી અને કૃષ્ણા રાજ્યની બે મુખ્ય નદીઓ છે. નર્મદા અને તાપી નદીઓ મહારાષ્ટ્ર અને મધ્યપ્રદેશ અને ગુજરાત સરહદની નજીક વહે છે.
ઋગ્વેદમાં મહારાષ્ટ્રનો ઉલ્લેખ "રાષ્ટ્ર" તરીકે, અશોકના શિલાલેખમાં "રાષ્ટ્રીક" તરીકે થયો છે. પાછળથી "મહારાષ્ટ્ર"ના નામે ઓળખાયુ, જેની નોંઘ હુએન-ત્સંગ તથા અન્ય મુસાફરોએ લીધી છે.
જિલ્લાઓ
મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં કુલ ૩૫ જિલ્લાઓ આવેલા છે.
મહારાષ્ટ્રીયન ખોરાક
મહારાષ્ટ્ર રાંધણકળા હળવો લઇને ખૂબ મસાલેદાર વાનગીઓ માટે એક શ્રેણી આવરી લે છે. ઘઉં, ચોખા, જુવાર, બાજરી, શાકભાજી, દાળ અને મહારાષ્ટ્રીયન ખોરાક ફળ સ્વરૂપ મુખ્ય ખોરાક છે. લોકપ્રિય વાનગીઓ કેટલાક પુરાણ પોલી, મોદક, અને બટાટા વડા સમાવેશ થાય છે.
પોશાક
પરંપરાગત રીતે મરાઠી સ્ત્રીઓ સામાન્ય રીતે ઘણી વખત સ્પષ્ટ રીતે સ્થાનિક સાંસ્કૃતિક રિવાજો મુજબ રચાયેલ સાડી પહેરતી હતી.
સંગીત અને નૃત્ય
મહારાષ્ટ્ર લોકગીતમાં સમૃદ્ધ છે. ગૂંચવણ, રોપણી, અખંડ ભારુદ અને મૂકે પ્રકારો લોકપ્રિય છે.
બાહ્ય કડીઓ
સરકાર
શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
ઘોઘા (તા. ઘોઘંબા)
ઘોઘા (તા. ઘોઘંબા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે  આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા  ઘોઘંબા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ઘોઘા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર, ચણા તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:ઘોઘંબા તાલુકો
વોટ નાઉ
વોટ નાઉ (What Now, ગુજરાતી: હવે શું) એ ન્યુઝીલેન્ડનાં ટેલીવિઝન પડદા પર લાંબા સમયથી ચાલ્યો આવતો એક બાળકો માટેનો કાર્યક્રમ છે, જેનું સૌ પ્રથમ પ્રસારણ ૧૯૮૧માં થયું હતું. તેનું રેકોર્ડીંગ ન્યુઝીલેન્ડનાં ક્રાઇસ્ટચર્ચ નગરમાં આવેલા સ્ટુડિઓમાં પ્રેક્ષકોની ઉપસ્થિતિમાં કરવામાં આવે છે.
નાના સામેરા (તા. ભિલોડા)
નાના સામેરા (તા. ભિલોડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભિલોડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાના સામેરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
વોટ નાઉ
The current show has cartoons such as Class of 3000 and segments such as Game Zone, SLAM!, Foul's Kitchen and Brain Freeze. There are also weekly competitions. It has a group of people who answer the phones between the current hours of 8:00AM and 10:00AM and they have been given the name "Teleops", a portmanteau of telephone and operator. They are there to enter the children who call the show into competitions and give them information.
History
What Now? was created by Rex Simpson before he left to head up his own production company, Kids TV. It originally screened on Saturday mornings on TV ONE between 7:30am and 10am. Hosted by Steve Parr, he introduced segments covering morning keep-fit exercises, sketches involving recurring characters such as complaining old man Clive Grumble, simple recipes by Alison Holst, trivia from Frank Flash, law and safety with Constable Keith and Sniff, interspersed with regular cartoons. The theme song was Get Out of Your Lazy Bed, by Matt Bianco.
When Steve Parr left the show after a couple of years, the format changed to live broadcast, which allowed it to be more interactive. The hosts increased in number, usually to three, beginning with Danny Watson (from Spot On) and Michelle Bracey added, and Frank Flash (Alasdair Kincaid) given a more central comedic manic role. When Michelle left the show, she was succeeded by Michele A'Court. Comedy sketches, interactive phone calls and competitions with the viewing audience, plus magazine-style segments going out and about, all became a more central part of the format.
The style remained this way for many years, as hosts evolved and were replaced, until today where the format now involves live audiences of crowds of children, but still is closely faithful with the core concept established early on.
In 1989 the show moved to TV2 and then in 1996 to Sunday mornings. An after school version of What Now also ran on TV 2 during the week between 1997 and 2002.
The show was moved to TVNZ's Avalon studios in Lower Hutt in the late nineties until it was moved back to Christchurch in 2004 to be produced by independent company Whitebait Productions, headed by Janine Morrell-Gunn and Jason Gunn. What Now? has been funded by NZ On Air since NZOA's inception in 1989; prior to that it was funded by TVNZ.
In 2004 the afternoon show was cancelled and replaced with the current children's afternoon TV show Studio 2.
Various programme partnerships over the years have seen What Now? promoting ‘healthy eating healthy action', water safety and old-fashioned letter writing amongst many other things. What Now? has a long-standing association with the Weetbix Kiwi Kids Tryathlon, and with Sport and Recreation New Zealand whose ‘Push Play' message encourages children to be physically active.
Early What Now? presenters were also credited as writers. They were people like Michelle A'Court, Danny Watson, Al Kincaid, Michelle Bracey, Simon Barnett and Catherine McPherson, some of whom have gone on to roles as directors and writers. A more recent presenter who made a significant behind-the-scenes contribution was Anthony Samuels, who also trained as a director.
Gunge
Throughout the years What Now? has maintained the use of gunge and slime. Children, celebrities, parents and sometimes the presenters are often the subject of embarrasment in various gunge games. Examples include Fill Ya Pants, Foam a Friend, Flushed Away, Gunge on the Run, Weekly Gunge Games, The Gunge Machine, Tank of Terror, Super Circuit, and general gunging.
હડમતિયા (ખજૂરી) (તા.ભેંસાણ)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના  જૂનાગઢ જિલ્લાના ભેંસાણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દુધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભેંસાણ તાલુકો
મજલા ખેતર
thumb|300x300px|[[વિયેતનામ ખાતે સા પામાં મજલા ખેતર (terraced farm)]] મજલા ખેતર (અંગ્રેજી:Terrace - agriculture) પર્વત કે પહાડી પ્રદેશોમાં ઢાળવાળી જમીનમાં કૃષિ માટે વિકસાવવામાં આવે છે. આ પ્રદેશોમાં મેદાની જમીનના અભાવે પર્વત ઢોળાવ પર આ મજલા આકારનાં નાના નાના ખેતર વિકસાવવામાં આવે છે, જે જમીન ધોવાણ અને વરસાદના પાણીને વેગથી વહેતું રોકવામાં મદદરૂપ થાય છે. આ ખેતરોમાં એવા પાક જરૂરી છે કે જેમાં પાણીની અધિક જરૂર હોય, જેમ કે ડાંગર વગેરેને અસરકારક રીતે ઉગાડી શકાય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ખેતી શ્રેણી:પર્યાવરણ
કેલિકો ડોમ
ઇતિહાસ
ગૌતમ સારાભાઇ અને તેમના સમૂહના સભ્યોએ કેલિકો ગુંબજની રચના બકમિન્સ્ટર ફુલરના ભૌમિતિક ગુંબજ પરથી પ્રેરણા લઇને કરી. તે કેલિકો મિલ માટેની દુકાન અને પ્રદર્શન કેન્દ્ર બન્યો અને ૧૯૬૨માં ખૂલ્લો મૂકવામાં આવ્યો. મિલ અને દુકાનો ૧૯૯૦ના દશકમાં બંધ થયા અને ગુંબજની હાલત બિસ્માર થઇ ગઇ. ૨૦૦૧ના ધરતીકંપમાં ગુંબજનો મધ્ય ભાગ તૂટી પડ્યો અને ભારે વરસાદને કારણે નીચેની દુકાનનો આંતરિક ભાગ નુકશાન પામ્યો. પછીથી ગુંબજ સંપૂર્ણપણે તૂટી પડ્યો. અમદાવાદનો સૌપ્રથમ ફેશન કાર્યક્રમ અહીં યોજાયો હતો. ૧૯૭૦ના દાયકામાં ભારતીય અભિનેત્રી પરવીન બાબી જ્યારે વિદ્યાર્થીની હતી ત્યારે આ કાર્યક્રમમાં ભાગ લીધો હતો.
કેલિકો મિલના વેચાણ વખતે મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશને તેને જૂની વારસાગત મિલ્કત તરીકે ૨૦૦૬માં ખરીદી લીધો હતો.
સ્થાપત્ય
તે સામાન્ય રીતે જોવા મળતા છ કે આઠને બદલે પાંચ બિંદુઓ ધરાવતો ભૌમિતિક ગુંબજ હતો. તે ૧૨ મીટર વિસ્તારમાં ફેલાયેલો હતો. આ બિંદુઓને સ્ટિલના થાંભલાઓ અને નળીઓ વડે આધાર અપાયો હતો. તે નીચેની દુકાનને છાંયો પૂરો પાડતો હતો.
પુન:નિર્માણ
મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન આ બાંધકામનું બે ભાગમાં પુન:નિર્માણ કરશે, પ્રથમ તબક્કામાં પાયાનો ભાગ ૪૨ લાખના ખર્ચે અને પછી ૬૦થી ૭૦ લાખના ખર્ચે ગુંબજ બાંધવામાં આવશે. કુલ અંદાજીત ખર્ચો ૧.૨થી ૧.૫ કરોડ થશે. આ અંગે સેપ્ટ યુનિવર્સિટીના સલાહ-સૂચન લેવામાં આવ્યા હતા. જાન્યુઆરી ૨૦૧૩માં પ્રથમ તબક્કો શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો અને ૧૫ મહિનામાં પૂર્ણ કરાયો હતો. જાન્યુઆરી ૨૦૧૫માં કોર્પોરેશને બીજા તબક્કા માટે ટેન્ડર્સની જાહેરાત કરી હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:અમદાવાદનાં જોવાલાયક સ્થળો
હરકિસન મહેતા
હરકિસન લાલદાસ મહેતા ગુજરાતી લેખક અને ચિત્રલેખા સાપ્તાહિકનાં સંપાદક હતા. તેમણે ઘણી નવલકથાઓ લખી છે.