cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
વન કાબર
ખોરાક
આ પક્ષી ખોરાકમાં અનાજનાં દાણાં, ફળો અને જીવાતનું ભક્ષણ કરે છે.
રાવણા (તા. ગોંડલ)
રાવણા (તા. ગોંડલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા  ગોંડલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રાવણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ગોંડલ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
જાળીયા (તા. ઉમરાળા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઉમરાળા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ઉમરાળા તાલુકો
જામવાડી (તા. જામજોધપુર)
જામવાડી એ ગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  જામજોધપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. જામવાડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.
શ્રેણી:જામજોધપુર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
કાટવડ (તા. હિંમતનગર)
કાટવડ (તા. હિંમતનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હિંમતનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કાટવડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:હિંમતનગર તાલુકો
રણસીકી (તા. ગોંડલ)
શ્રેણી:ગોંડલ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
પાંતા (તા. વિરપુર)
પાંતા (તા. વિરપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિરપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પાંતા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વિરપુર તાલુકો
મોટા થરાવડા (તા. ભુજ)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભુજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામ વરલી ગ્રામપંચાયત હેઠળ આવે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
રાજેણા (તા. વિરપુર)
રાજેણા (તા. વિરપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિરપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રાજેણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વિરપુર તાલુકો
ઇશ્વરીયા (તા. જામજોધપુર)
ઇશ્વરીયા એ ગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લામાં આવેલા જામજોધપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઇશ્વરીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે. ગામમાં આવડ માતાજીનું મંદિર આવેલું છે.
વસતી
વસતી ગણતરી ૨૦૧૧ પ્રમાણે ગામમાં કુલ ૩૦૧ કુટુંબ મળી ૧૭૩૭ લોકોની વસતી છે, જેમાં ૯૦૭ પુરુષો અને ૮૩૦ સ્ત્રીઓ છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:જામજોધપુર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
અંકલેશ્વર તાલુકો
અંકલેશ્વર તાલુકો ગુજરાતના ભરૂચ જિલ્લાનો તાલુકો છે. અંકલેશ્વર આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ શ્રેણી:ભરૂચ જિલ્લો
કારતક વદ ૧૩
કારતક વદ ૧૩ ને ગુજરાતી માં કારતક વદ ત્ર્યોદશી કે કારતક વદ તેરસ કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના પહેલા મહિનાનો અઠ્ઠાવીસમો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના આઠમાં મહિનાનો અઠ્ઠાવીસમો દિવસ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પંચાંગ શ્રેણી:સમય
જળ ચક્ર
જળ ચક્ર કે જે  હાઇડ્રોલિક ચક્ર  અથવા H2O ચક્ર  તરીકે પણ ઓળખાય છે, તે પૃથ્વીની સપાટીની ઉપર અને નીચે જળની સતત હલચલનું વર્ણન કરે છે. જળ ચક્રમાં પાણી વિવિધ સ્થળોએ પ્રવાહી, વરાળ અને બરફ જેવાં રૂપોમાં પરિવર્તિત થઈ શકે છે. પૃથ્વી પર જળનું સમતોલન મોટે ભાગે સતત રહેતું હોવા છતાં વ્યક્તિગત જળ અણુઓનું આવન-જાવન થઇ શકે છે અને તે વાતાવરણની અંદર-બહાર હોઇ શકે છે. જળ એક સંગ્રહસ્થાનમાંથી અન્યમાં જાય છે, જેમ કે નદીમાંથી સમુદ્રમાં અથવા સમુદ્રમાંથી વાતાવરણમાં બાષ્પીભવન, કન્ડેન્સેશન (વરાળ ઘટ્ટ થવાથી બનતું પ્રવાહી), કરા સ્વરૂપે, ક્રમિક પ્રસરણ, અમર્યાદિત વધારાનું પ્રવાહી (રનઓફ) અને પેટાળમાંના પ્રવાહની ભૌતિક પ્રક્રિયા મારફતે થાય છે. આમ થવાથી, જળ વિવિધ તબક્કાઓમાં જાય છે: પ્રવાહી, નક્કર અને વાયુ.
હાઇડ્રોલિક ચક્રમાં ગરમ ઊર્જાના વિનિમયનો સમાવેશ થાય છે, જે તાપમાન ફેરફારમાં પરિણમે છે. ઉદાહરણ તરીકે, બાષ્પીભવનની પ્રક્રિયામાં જળ આસપાસના પદાર્થોમાંથી ઊર્જા પ્રાપ્ત કરે છે એ પર્યાવરણને ઠંડુ રાખે છે. તેનાથી વિરુદ્ધ, કન્ડેસેશનની પ્રક્રિયામાં જળ તેની આસપાસમાં પદાર્થમાં ઊર્જા છૂટી કરે છે અને પર્યાવરણને ગરમ કરે છે.
જળ ચક્ર પૃથ્વી પર જીવન અને ઇકોસિસ્ટમમાં નોંધપાત્ર મહત્ત્વ ધરાવે છે. પ્રત્યેક સંગ્રહસ્થાનમાં જળ અગત્યની ભૂમિકા ભજવતું હોવા છતાં જળ ચક્ર આપણા ગ્રહ પર જળની ઉપલબ્ધિની સાર્થકતામાં ઉમેરો કરે છે. એક સંગ્રહસ્થાનમાંથી અન્યમાં જળની તબદિલી કરતાં જળ ચક્ર જળને શુદ્ધ કરે છે, જમીનને તાજાજળથી પરિપૂર્ણ કરે છે અને વિશ્વના વિવિધ ભાગોમાં ખનિજતત્વોનું વહન કરે છે. વધુમાં તે અમુક પ્રકારની પ્રક્રિયા જેમ કે વરસાદી પાણી અને પ્રવાહીના તળિયાના કચરા દ્વારા પૃથ્વી પર ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય લાક્ષણિકતાઓના પુનઃઆકારમાં પણ સામેલ છે. વધુમાં, જળ ચક્રમાં ગરમી વિનિમયનો પણ સામેલ થતો હોવાથી તે આબોહવા પર અસર કરે છે.
વર્ણન
જળ ચક્રને આગળ ધપાવતો સૂર્ય સમુદ્ર અને દરિયામાં જળને ગરમ કરે છે. જળનું જળ વરાળ તરીકે હવામાં બાષ્પીભવન થાય છે. બરફ અને બર્ફવર્ષા જળ વરાળમાં સીધી રીતે ગરમીથી ઘન સ્વરૂપમાં પરિણમે છે. વરાળઉચ્છવાસ એ જળ છોડ અને જમીનમાથી થતી વરાળરૂપે ભેજ કે વરાળ છે. વધતા જતા હવા પ્રવાહો કરંટ વરાળને વાતાવરણમાં લઇ જાય છે જ્યાં ઠંડુ વાતાવરણ તેનું વાદળોમાં મિશ્રણ થવામાં પરિણમે છે. હવાનો કરંટ પાણીની વરાળને વિશ્વની આસપાસ, વાદળ પાર્ટીકલ્સ અથડામણ, વિકાસ અને આકાશમાંથી કરા પડવા તરફની ક્રિયામાં લઇ જાય છે. કેટલીક કરા પડવાની ક્રિયા બરફ અથવા કરાની વૃષ્ટિ તરીકે પડે છે અને તે બરફ ટોપીઓ અને બરફશિલાના સ્તરમાં વધારો કરે છે જે હજ્જારો વર્ષ સુધી શીતજળનો સંગ્રહ કરી શકે છે. સ્નોપેક ઘટ્ટ થઇ શકે છે અથવા પીગળી શકે છે અને બરફવરસાદી પાણી તરીકે જમીન પર ઓગળેલો જળ પ્રવાહ થઇ શકે છે. મોટા ભાગનું જળ સમુદ્રમાં પાછુ આવે છે અથવા જમીન પર વરસાદ તરીકે પડે છે જ્યાં જમીન પર જળ પ્રવાહ સપાટી વરસાદી પાણી તરીકે વહે છે. વરસાદી પાણીનો થોડો ભાગ સ્ટ્રીમફ્લોને સમુદ્રમાં ધકેલવા સાથે લેન્ડસ્કેપમાં ખીણોમાં નદીઓમાં પ્રવેશે છે. ધોવાણ અને પેટાળ જળ સરોવરોમાં મીઠા પાણી તરીકે સંગ્રહિત થાય છે. દરેક વરસાદી પાણી નદીઓમાં ઠલવાતુ નથી, તેનો મોટો ભાગ જમીન પર જ ઢસડાઇ આવેલા કચરા તરીકે રહી જાય છે. કેટલોક આવો કચરો જમીનના ઊંડાણ સુધી જાય છે અને તાજા પાણીને લાંબા સમય સુધી જાળવી રાખતા પેટાળના સ્તરને પરિપૂર્ણ કરે છે. કેટલોક કચરો જમીનની સપાટી પર જ રહે છે અને પેટાળના જળ ઉપર આવે કે ફરી પાછો તેને સપાટી પરના જળ સ્તરોમાં (અને સમુદ્ર)માં ધકેલે છે. કેટલુંક પેટાળજળ જમીનની સપાટીમાં પોતાનું મુખ શોધી લે છે અને તાજા જળના ફુવારા તરીકે બહાર આવે છે. સમય જતાં, જળ પાછું સમુદ્રમાં આવે છે જ્યાંથી આપણું જળ ચક્ર શરૂ થયું હતું.
નિવાસ સમય
હાઇડ્રોલિક ચક્રમાં સંગ્રહસ્થાનનો નિવાસ સમય એ જળ તત્વ તે સંગ્રહસ્થાનમાં રોકાય છે તેનો સરેરાશ સમય છે. (જુઓ બાજુનું ટેબલ ). આ તે સંગ્રહસ્થાનમાં જળની સરેરાશ વયનો માપદંડ છે.
ભૂજળ પૃથ્વીની સપાટીને છોડતાં પહેલાં 10,000 વર્ષો સુધીનો સમય ગાળી શકે છે. ખાસ કરીને જૂનું ભૂજળને અશ્મિભૂત જળ કહેવાય છે. જમીનમાં સંગ્રહિત જળ બહુ થોડા સમય માટે હોય છે, કારણ કે તે સૂક્ષ્મ રીતે પૃથ્વી પર ફેલાય છે અને વરાળ, બાષ્પોત્સર્જન, ઝરણા પ્રવાહ અથવા ભૂજળ રિચાર્જ દ્વારા અસ્તિત્વ ગુમાવવા તૈયાર હોય છે. વરાળ થઇ ગયા બાદ, વાતાવરણમાં નિવાસનો સમય કેન્ડેસીંગ થતાં પહેલાં અને કરા સ્વરૂપે પૃથ્વી પર પડતા પહેલાં આશરે 9 દિવસોનો હોય છે.
મોટી બરફ ચટ્ટાનો - એન્ટાર્કટિકા અનેગ્રીનલેન્ડ - લાંબા ગાળા સુધી બરફનો સંગ્રહ કરે છે. એન્ટાર્કટિકાના બરફ અત્યારથી 800,000 વર્ષો પહેલાં હોવાનો વિશ્વાસનીય સમયગાળો છે, જોકે સરેરાશ નિવાસ સમય ઓછો છે.
હાઇડ્રોલોજીમાં નિવાસ સમય અંદાજિત બે દિવસનો હોવાનું મનાય છે. અત્યંત સામાન્ય પદ્ધતિ જથ્થાના સંચયના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે અને આપેલા સંગ્રહસ્થાનમાં જળની માત્રા આશરે સતત છે. આ પદ્ધતિ સાથે નિવાસ સમયને જે દરે જળ સંગ્રહસ્થાનમાંથી નીકળે છે અને બહાર જાય છે તેના જથ્થાનો ભાગાકાર કરીને અંદાજવામાં આવે છે. કલ્પનાત્મક રીતે, જો સંગ્રહસ્થાનમાં જળ હોય જ નહીં તો ખાલીમાંથી ભરાવા માટે તે કેટલો સમય લેશે તેની સમાન હોય છે. (અથવા જો જળ તેમાં નાખવામાં આવે અને તે ભરાયેલામાંથી ખાલી થવા માટે કેટલો સમય લેશે).
સમય વીતતા થયેલા ફેરફારો
જળ ચક્ર એવી પ્રક્રિયાનું વર્ણન કરે છે જે સમગ્ર હાઇડ્રોસ્ફિયર દરમિયાનમાં જળની હલચલને વેગ આપે છે. જોકે, "સંગ્રહમાં" ખરેખર ચક્ર દ્વારા ફરતા જળ કરતાં લાંબા ગાળા સુધી વધુ પડતું જળ હોય છે. પૃથ્વી પર વિશાળ પાણીનું સંગ્રહસ્થાન મહાસાગરો છે. એવો અંદાજ છે કે વિશ્વના પાણી પુરવઠામાંથી 332,500,000 mi3 (1,386,000,000 km3) આશરે 321,000,000 mi3 (1,338,000,000 km3) જથ્થો મહાસાગરોમાં સંગ્રહાયેલો છે અથવા તે હિસ્સો 95 ટકા છે. એવો પણ અંદાજ છે કે મહાસાગરો બાષ્પીભવન થયેલા જળમાં 90 ટકા વરાળ પુરવઠો પૂરો પાડે છે જે જળચક્રમાં જાય છે.
ઠંડા વાતાવરણના ગાળાઓ દરમિયાનમાં વધુ બરફ ટોપીઓ અને શિલાઓ રચાય છે અને વૈશ્વિક જળ પુરવઠાનો પૂરતો જથ્થો બરફ તરીકે વધારો કરે છે જેથી જળ ચક્રના અન્ય ભાગમાં માત્રામાં ઘટાડો કરી શકાય. ગરમ સમયગાળામાં આ પ્રક્રિયા ઊંધી થાય છે. છેલ્લી બરફ શિલાએ કે જેણે પૃથ્વીના જમીન જથ્થાનો એક તૃતીયાંશ ભાગ આવરી લીધો હતો તેના પરિણામે મહાસાગરો આજે આશરે 400 ફૂટ (122 m) આજના કરતાં નીચા હતા. આશરે 125,000 વર્ષો પહેલાં છેલ્લી વૈશ્વિક "ગરમ અવધિ" દરમિયાન સમુદ્રો 18 ft અત્યારના કરતાં ઊંચા હતા. આશરે ત્રણ મિલીયન વર્ષો પહેલાં મહાસાગરો કદાચ 165 ફૂટ (50 m) ઊંચા હશે.
2007માં ઇન્ટરગવર્નમેન્ટલ પેનલ ઓન ક્લાઇમેટ ચેંજ (આઇપીસીસી)(IPCC) સમરી ફોર પોલિસીમેકર્સ માં એવી વૈજ્ઞાનિક સંમતિ સાધવામાં આવી હતી કે જળ ચક્ર આખી 21મી સદી ઉગ્ર થતું રહેશે, જોકે તેનો અર્થ એવો નથી કે દરેક પ્રદેશોમાં કરા વર્ષામાં વધારો થશે. ઉષ્ણકટીબંધની હદવાળા જમીન પ્રદેશોમાં-સ્થળો કે પહેલેથી જ સંબંધિત રીતે સૂકા છે- ત્યાં કરા વર્ષામાં 21માં સદી દરમિયાનમાં ઘટાડો થશે, જે દુષ્કાળની શક્યતાઓમાં વધારો કરશે. ઉષ્ણકટીબંધના પોલવર્ડ માર્જિન્સ પાસે સૂકુ વાતાવરણ હોવાનો અંદાજ છે. (ઉદાહરણ તરીકે મેડીટેરેનીયન બેઝિન, દક્ષિણ આફ્રિકા, દક્ષિણ ઓસ્ટ્રેલીયા, અને  દક્ષિણપશ્ચિમ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ). વિષુવૃત્તીય પ્રદેશો નજીક વાર્ષિક કરા વર્ષાની માત્રામાં વધારો થવાની સંભાવના સેવાય છે જે પ્રવર્તમાન આબોહવામાં ભેઝવાળા અને ઊંચા અક્ષાંશ પર હોવાનું મનાય છે. આ મોટા પાયાના નમૂનાઓ આઇપીસીસીના 4થા મૂલ્યાંકનના ભાગ તરીકે વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય સંશોધન કેન્દ્રો ખાતે મોટે ભાગે દરેક આબોહવા મોડેલ નકલો હાથ ધરવામાં આવે છે.
બરફશિલાઓનું પીગળવું એ પણ જળ ચક્રનું ઉદાહરણ છે, જેમાં કરા વર્ષથી બરફ શિલાઓ તરફના જળ પુરવઠા ઓગળવાની અને તાપમાનમાં થતાં ફેરફાર સાથે તાલ મિલાવી શકતી નથી. 1850થી બરફ શિલાઓની ઓગળવાની પ્રક્રિયા સખત છે
જળ ચક્રમાં ફેરફાર કરતી માનવ પ્રવૃત્તિઓમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
આબોહવા પર અસરો
જળ ચક્ર સૌર ઊર્જાથી શક્તિ મેળવે છે. 86 ટકા વૈશ્વિક વરાળ મહાસાગરોમાંથી થાય છે જે તેમના તાપમાનમાં વરાળયુક્ત ઠંડક દ્વારા ઘટાડો કરે છે. ઠંડક વિના વરાળની ગ્રીનહાઉસ અસર પરની અસર સપાટી પરન ાવધુ પડતા તાપમાનમાં પરિણમશે 67 C, અને ગ્રહને ગરમ કરશે.
તાપમાન ફેરફાર ડ્રોડાઉન અથવા ઓવરડ્રાફ્ટીંગ અને અશ્મિભૂત જળનું પંપીંગ હાઇડ્રોસ્ફિયર માં જળની કુલ માત્રામાં વધારો કરે છે, જે ટ્રાન્સ્પિરેશન અને બાષ્પીભવન શરતે હોય છે તેમ જળ વરાળ અને વાદળ આવરણમાં વૃદ્ધિમા પરિણમે છે જે પૃથ્વીના વાતાવરણમાં ઇન્ફ્રારેડ કિરણોત્સર્ગ મુખ્યત્વે ગ્રહણકર્તા છે. વ્યવસ્થામાં જળનો ઉમેરો કરતાં સમગ્ર પૃથ્વીની વ્યવસ્થાની અસરમાં દબાણ કરે છે જે એક સાચો અંદાજ છે જેમાંથી હાઇડ્રોજિયોલોજિકલ હકીકતને માપવાની બાકી છે.
બાયોજિયોકેમિકલ ચક્ર પર અસર
જળ ચક્ર બાયોજિયોકેમિકલ ચક્ર હોવાથી, તેની અને પૃથ્વીના તળ પરનો જળ પ્રવાહ અન્ય બાયોજિયોકેમિકલ્સ ચક્રનું ઘટક છે. ધોવાઇ ગયેલા કચરા અને જમીનની ફોસ્ફરસ થી લઇને વોટરબોડીઝ સુધીનું વહન માટે વરસાદી પાણી જવાબદાર છે. મહાસાગરોમાં જમીનમાંથી છૂટા પડલા મીઠાના વરસાદી પાણી અને વહનમાંથી ખારાશ પ્રાપ્ત કરવામાં આવે છે. તળાવોની પરંપરાગત યુટ્રોફિકેશન (જૈવિક પ્રક્રિયા) મુખ્યત્વે ફોસ્ફરસના કારણે થાય છે, જેને ખેતીની જમીનમાં ખાતરમાં લાગુ પાડવામાં આવે છે અને ત્યાર બાદ જમીન પર અને નદીની અંદર વહન કરવામાં આવે છે. વરસાદી પાણી અને ભૂજળ બન્ને જમીન પરથી નાઇટ્રોજનનું વોટરબોડીઝમાં વહન કરવામાં નોંધપાત્ર ભૂમિકા બજાવે છે. મિસીસિપી નદીના બહારના ભાગમાં મૃત વિસ્તાર એ ખાતરના નાઇટ્રેટનું પરિણામ છે જેને ખેતીની જમીનથી દૂર લઇ જવામાં આવે છે અને મેક્સિકોના અખાતમાં રિવર સિસ્ટમમાં નાખી દે છે. આ ઉપરાંત ફરીથી નાશ પામેલા ખડક અને જમીનના વહન મારફતે વરસાદી પાણી કાર્બન ચક્રમાં ભાગ ભજવે છે.
ભૂસ્તરીય સમય ઉપર ધીમુ નુકસાન
ગ્રહના વાતાવરણના ઉપરના ભાગમાં હાઇડ્રોડાયનેમિક પરવન હળવા રાસાયણિક તત્વો જેમ કે હાઇડ્રોજનને એક્ઝોસ્પિયરની નીચી મર્યાદા એક્ઝોબેઝ સુધી જવાની મંજૂરી આપે છે, જ્યાં વાયુઓ ત્યાર બાદ ઝડપથી, તેમના વાયુના અંશોને અસર કર્યા વિના બહારના અવકાશમાંમાં પ્રવેશે છે. અવકાશમાં ગ્રહોમાંના આ પ્રકારના વાયુનું નિર્ગમન પ્લાનેટરી વિન્ડ તરીકે ઓળખાય છે. ગરમ નીચા વાતાવરણ સાથેના ગ્રહો ભેજાળા ઉપલા વાતાવરણમાં પરિણમી શકે છે જે હાઇડ્રોજનના નુકસાનમાં વેગ આપે છે. .
કેરીયા (તા. ઉમરાળા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઉમરાળા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
અસુંદરાળી (તા. ઉના)
અસુંદરાળી એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
લોલાસણ (તા. હિંમતનગર)
લોલાસણ (તા. હિંમતનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હિંમતનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. લોલાસણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:હિંમતનગર તાલુકો
શાંતિદાસ ઝવેરી
પ્રારંભિક જીવન
શાંતિદાસ ઝવેરી મારવાડ વિસ્તારના ઓશવાળ જૈન હતા. તેમના પિતા સહસ્ત્ર કિરણ ૧૬ મી સદીના અંતમાં ઓસિઆનથી અમદાવાદ સ્થળાંતરીત થયા હતા. શાંતિદાસે શરાફ (સોના ચાંદીની લાટોનો વ્યવસાય) નો ધંધો સ્થાપિત કરીને તેના પિતાના છૂટક ઝવેરાતના ધંધાનો વિસ્તાર કર્યો.
વ્યાપાર પ્રવૃત્તિઓ
શાંતિદાસ મોગલ રાજવી સહિત અમીર ખાનદાનોને ઝવેરાત વેચતા. સમ્રાટ જહાંગીર અને દારા શિકોહ પાસેથી મેળવેલા ફરમાનો સૂચવે છે કે તેમણે મુઘલ રાજ પરિવાર માટે ઝવેરાત આપતા હશે. ૧૬૩૯ માં, નૂર જહાંના ભાઈ અને મુમતાઝ મહલના પિતા અશફ ખાને શાંતિદાસ પાસેથી ઝવેરાતનો વિશાળ જથ્થો ખરીદ્યો હતો. તેના મૃત્યુ પછી, સમ્રાટ શાહજહાંએ એ ઝવેરાત પાછું લઈ અને નાણાં પરત કરવાની શાંતિદાસને ફરજ પાડી હતી.
શાંતિદાસે લવિંગ જેવી વસ્તુઓના પણ યુરોપિયન કંપનીઓ (બ્રિટીશ ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની અને ડચ ઇસ્ટ ઇંડિયા કંપની), તેમજ પર્શિયન અને અરબી વેપારીઓ સાથે પણ વ્યાપાર કર્યા. સપ્ટેમ્બર ૧૬૩૫ માં, સુરત અને અમદાવાદથી આવતા શાંતિદાસ અને કેટલાક અન્ય વેપારીઓનો માલ અંગ્રેજ લૂંટારાઓએ લૂંટ્યો. અંગ્રેજોથી પોતાનું નુકસાન પાછું લાવવા માટે તેમણે રાજકીય વગ અને પ્રભાવનો ઉપયોગ કર્યો.
એક પૈસા ધીરનાર તરીકે તેઓ સૌથી વધુ પ્રભાવશાળી બન્યા. ભારતમાં ડચ ઇસ્ટ ઇંડિયા કંપની (વીઓસી) ને આપવામાં આવતી મોટાભાગની મૂડી શાંતિદાસ અને તેના નજીકના સાથી વીરજી વોરા તરફથી આવી હતી. આ વ્યાપાર સંબધથી તેમને ઉત્તમ નફો અને સોનાના સ્વરૂપમાં મજબૂત અને સતત વ્યાજની ચુકવણી પૂરી પડાતી, જેથી તે શ્રીમંત માણસ બની ગયા.
મુઘલ અધિકારીઓ સાથેના સંબંધો
અદાલતના રત્નકલાકાર તરીકે, શાંતિદાસનો મુઘલોના ઘરમાં પ્રવેશ હતો. આધુનિક જૈન પરંપરા ભારપૂર્વક જણાવે છે કે શાંતિદાસને બાદશાહ શાહજહાં દ્વારા મામા તરીકે સંબોધન કરતા હતા. જહાંગીર, શાહજહાં અને ઔરંગઝેબ જેવા મુઘલ સમ્રાટો દ્વારા જારી થયેલા ફરમાનો સૂચવે છે કે મુઘલ રાજ વંશ સાથે તેણે સારા સંબંધ જાળવી રાખ્યા હતા. એવું કહેવામાં આવે છે કે જહાંગીરે તેમને "નગરશેઠ" ની પદવી આપી હતી. જોકે મોગલ દરબાર સાથે તેના "વિશેષ સંબંધો" સંબંધિત દાવાઓને પુષ્ટિ આપે તેવા કોઈ માન્ય ઐતિહાસિક પુરાવા મળ્યા નથી.
૧૬૪૫ માં, શાંતિદાસ દ્વારા બંધાવાયેલા ચિંતામણી પાર્શ્વનાથ મંદિરને તે કાળના ગુજરાતના પ્રધાન રાજકુમાર ઔરંગઝેબે ક્ષતિ પહોંચાડી હતી. ફ્રેન્ચ પ્રવાસી જીન ડી થેવેનોટ (1666) ના જણાવ્યા અનુસાર, ઔરંગઝેબે મંદિરના પ્રાંગણમાં એક ગાયની હત્યા કરી, મંદિરની બધી મૂર્તિઓના નાકનો નાશ કર્યો અને પછી તે સ્થાનને ક્વાવલ-ઉલ-ઇસ્લામ ("ઇસ્લામની શક્તિ")નામની મસ્જિદમાં પરિવર્તિત કર્યું. શાંતિદાસે ઔરંગઝેબના પિતા સમ્રાટ શાહજહાંને ફરિયાદ કરી. ૧૬૪૮માં, બાદશાહે એક ફરમાન જાહેર કર્યું હતું કે આ ઈમારત શાંતિદાસને સોંપી દેવી, અને મેહરાબ (મસ્જિદની દિવાલોના માળખા) અને બાકીની મૂળ ઈમારતની વચ્ચે દિવાલ ઊભી કરવી જોઈએ. તેણે એ પણ જાહેર કર્યુ કે મસ્જિદના પરિસરમાં રહેતા મુસ્લિમ ફકીરોને દૂર કરવા જોઈએ, અને મંદિરથી દૂર લઈ જવામાં આવેલી સામગ્રીને ફરીથી સ્થાપિત કરવી જોઈએ.
બાદશાહ બન્યા પછી ઔરંગઝેબે વેપારી સમુદાયમાં શાંતિદાસના પ્રભાવને સ્વીકાર્યો. ૧૫૬૭માં શાહજહાંના પુત્ર મુરાદ બક્ષે શાંતિદાસને રૂ. ૫,૫૦,૦૦૦ રૂ ધીરવાની ફરજ પાડી. શાહજહાંનાં મૃત્યુ પછી ઔરંગઝેબે મુરાદને કેદ કરી લીધો. શાંતિદાસ નવા સમ્રાટથી સુરક્ષિત થઈ શક્યો, અને એક ફરમાન મેળવ્યું જે થકી શાહી દિવાન રહેમત ખાને તેમને ધીરાણની ચુકવણી રૂપે શાહી તિજોરીમાંથી ૧,૦૦,૦૦૦ રૂપિયા અપાવ્યા. એક ફરમાન મોકલીને ઔરંગઝેબે વેપારીઓ અને અન્ય રહેવાસીઓને સદ્ભાવનાને પહોંચાડવા કહ્યું.
ધાર્મિક અને રાજકીય પ્રવૃત્તિઓ
શાંતિદાસ એક ધર્મનિષ્ઠ જૈન હતા જેમણે ગુજરાતી જૈન સમુદાયને ઉદારતાથી દાન આપ્યું. તેમણે સંઘો ચલાવવા અને જૈન મંદિરોના રક્ષણ માટે ઘણાં પૈસા ખર્ચ્યા. તેમણે સાધુઓને પાઠશાળાઓ (શાળાઓ) સ્થાપવામાં મદદ કરી. સમકાલીન સંસ્કૃત દસ્તાવેજમાં જણાવાયું છે કે તેમણે હસ્તપ્રતો જાળવવામાં ખૂબ રસ લીધો, અને સાધુઓને સાહિત્ય વિકસાવવા પ્રોત્સાહિત કર્યા.
ઈ. સ. ૧૬૨૨ માં, તેમણે અમદાવાદના સરસપુર ખાતે ચિંતામણી પાર્શ્વનાથ મંદિરના નિર્માણની શરૂઆત કરી. તેનું બાંધકામ ૧૬૩૮ માં પૂર્ણ થયું હતું, અને રૂ. ૯,૦૦,૦૦૦ નો ખર્ચ થયો. આ મંદિરનું વર્ણન જર્મન સાહસી જોહ્ન આલ્બ્રેક્ટ ડી મેન્ડેસ્લો જેવા વિદેશી પ્રવાસીઓના લેખનમાં આપવામાં વાંચવા મળે છે. તેમની પરોપકારતા પોતાના જૈન સમુદાયથી આગળ વધેલી જણાતી નથી.
શાંતિદાસે સમકાલીન ધાર્મિક રાજકારણમાં પણ ભાગ લીધો. તે સમયે, શ્વેતાંબર જૈન સંપ્રદાયમાં ગચ્છ તરીકે ઓળખાતા ઘણા જૈન જૂથો હતા, અને શાંતિદાસ સાગર ગચ્છના હતા. મુક્તિસાગર નામના સાગર ગચ્છના એક સાધુ શાંતિદાસના નજીકના મિત્ર હતા, અને ૧૬૨૫ માં, તેમણે તેમના દ્વારા બાંધવામાં આવેલા ચિંતામણી પાર્શ્વનાથ મંદિરમાં એક મૂર્તિ સ્થાપિત કરી હતી. શાંતિદાસ મુક્તિસાગરને આચાર્ય (જૈન પંથના સર્વોચ્ચ નેતા) બનતા જોવાની ઇચ્છા રાખતા હતા, પરંતુ તે વિનંતી તપ ગચ્છ સાથે જોડાયેલા વિજયદેવ સૂરીએ નકારી કાઢી હતી. શાંતિદાસે ખંભાતના શ્રીમલ્લ નામના એક વેપારીની મદદ માંગી જેણે ૧૬૦૧માં વિજયદેવને આચાર્યની પદવી અપાવવામાં એક મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. તેમના પ્રભાવથી, ૧૬૩૦માં મુક્તિસાગરને "રાજસાગર" નામથી આચાર્ય તરીકે નીમવામાં આવ્યા બાદમાં, જાલોર ખાતે શાંતિદાસે વિજયદેવ સૂરી અને મુક્તિસાગર (રજસાગર સૂરી) વચ્ચે શાસ્ત્રાર્થમાં આયોજિત કર્યો. તેમનો હેતુ તેમના જૂથની પ્રતિષ્ઠા વધારવાનો હતો (અને કદાચ, તેમનો પોતાનો પ્રભાવ વધારવાનો પણ), પરંતુ મુક્તિસાગર હિંમત હારી ગયા અને ચર્ચા શરૂ થતાં પહેલાં જ તેમણે પાછીપાની કરી.
શાંતિદાસે લોકાં ગચ્છનો બહિષ્કાર પણ કર્યો હતો, જેમાં મૂર્તિપૂજાની ટીકા કરવામાં આવી હતી (જેની શાંતિદાસના પોતાના ગચ્છે તરફેણ કરી હતી). સપ્ટેમ્બર ૧૬૪૪ માં, તેમણે લોંકા ગચ્છ સાથે આંતજ્ઞાતિ-લગ્ન અને સાથે-ભોજન લેવા સામે પ્રતિબંધ લાગુ કરવા માટે પોતાની વગ વાપરી. અમદાવાદના લોંકાઓએ સમ્રાટ શાહજહાને ફરિયાદ કરી હતી, પરંતુ બાદશાહે આ બાબતમાં દખલ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
ગુજરાતના સુબેદાર (રાજ્યપાલ) તરીકે, શાહજહાંના પુત્ર મુરાદ બક્ષે ૧૬૫૬ માં શાંતિદાસ ઝવેરીને પાલીતાણા ગામ આપ્યું હતું. પાલિતાણા પાછળથી જૈનોના મુખ્ય તીર્થસ્થાન તરીકે ઉભરી આવ્યું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:જૈન ધર્મ શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
પીપળીયા (તા. ગોંડલ)
પીપળીયા (તા. ગોંડલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા  ગોંડલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પીપળીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ગોંડલ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
અરલ (તા. ઉના)
અરલ એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
પાન્ડુ શામા
કદ અને દેખાવ
કદમાં કાબરને મળતો પણ તેનાથી થોડો પાતળો,લગભગ ૨૧ થી ૨૩ સે.મી.નું કદ,ચાંચ લાંબી અને તિક્ષણ.નર પક્ષી ભૂરા રંગનો,જે આંખ અને ગળાપર વધારે ચળકતો,પેટાળનાં પીંછામાં આડી કાળી લીટીઓ,અને દરેક પીંછાની છેડે કોર સફેદ-પીળી,પાંખ અને પૂંછડી ઘેરા કથ્થાઇ ભૂરી ઝાંયવાળા.ઉનાળામાં તેનો રંગ વધારે ચળકતો થાય છે. માદાનો ઉપરના ભાગનો,પાંખ અને પૂંછડી ઝાંખા ભૂરાથી માંડી લગભગ રાખોડી કથ્થાઇ તથા દાઢી,ગળું અને ઉપલી છાતી તથા પેટાળ પીળાશ પડતાં રંગના હોય છે.આંખ ભૂરાશ પડતી અને ચાંચ તથા પગ કાળા રંગના હોય છે.માદા થોડી સુસ્ત સ્વભાવની હોય છે.
વિસ્તાર
આ પક્ષી પથ્થર વાળી જગ્યાઓ,ખાણ,સમૂદ્રકિનારાની ભેખડો વિગેરે જગ્યાઓમાં રહેવું પસંદ કરે છે.શિયાળામાં આફ્રિકા,ભારત અને દક્ષિણએશિયા માં જોવા મળે છે.
ખોરાક
આ પક્ષી ગરોળી,કરોળીયા,કંસારી તથા અન્ય જીવાતનું ભોજન કરે છે.
માળો
આ પક્ષી ખુલ્લા,ઉંચા પર્વતીય વિસ્તારોમાં,ખડકોનીં ફાંટ તથા ખાંચાઓમાં માળો બનાવે છે.જેમાં ૩ થી ૫ ઇંડા મૂકે છે.
અવાજ
આ પક્ષીનો નર સારો સંગીતકાર હોય છે,બહુજ મધુર અવાજમાં ગાય છે.આ પક્ષી માલ્ટાદેશનું રાષ્ટ્રીય પક્ષી છે અને ત્યાંના ચલણ માલ્ટીઝ લીરા પર તેને પ્રકાશીત કરેલ છે.
ફોટો
શ્રેણી:પક્ષી શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ શ્રેણી:થ્રશ કુટુંબ
શબવાહિની ગંગા
"શબ વાહિની ગંગા" એ ભારતીય કવયિત્રી પારુલ ખખ્ખર દ્વારા લખાયેલી ૨૦૨૧ની ગુજરાતી ભાષાની કવિતા છે. આ કવિતામાં ભારત સરકાર દ્વારા કોવિડ-૧૯ રોગચાળાના સંચાલનની ટીકા કરવામાં આવી છે. તેણીએ ફેસબુક પર કવિતા પોસ્ટ કર્યા બાદ, ખાસ કરીને સોશિયલ મીડિયા પર, લોકોનું વ્યાપક ધ્યાન આકર્ષિત કર્યું હતું. આ કવિતાનું અનેક ભાષાઓમાં ભાષાંતર કરવામાં આવ્યું છે.
પૃષ્ઠભૂમિ
પારુલ ખખર ગુજરાતના અમરેલીના ગુજરાતી ભાષાના કવયિત્રી છે.
કોવિડ-૧૯ રોગચાળાની બીજી લહેર ભારતમાં ફરી વળી ત્યારે અખબારોએ તેમના પ્રથમ પૃષ્ઠ પર ખલેલ પહોંચાડતી છબીઓ છાપીને મહામારીની કટોકટીને આવરી લેવાનું શરૂ કર્યું હતું, જેમાં ગંગા નદીમાં કોવિડ-૧૯થી મૃત્યુ પામેલા લોકોના વહેતા મૃતદેહોએ ખાસી ચકચાર મચાવી હતી. મૃતદેહોના એકસામટા ખડકલાઓથી અંતિમ સંસ્કાર માટે સ્મશાનની સુવિધાઓ ખોરવાઈ ગઈ હતી. પરિણામે લોકોએ મૃતદેહોને ગંગા નદીમાં વહેવડાવી દીધા હતા. આ મીડિયા અહેવાલોથી પ્રભાવિત થઈને પારુલ ખખ્ખરે ગુજરાતીમાં "શબવાહિની ગંગા" નામની એક કવિતા લખી હતી. ૧૧ મે, ૨૦૨૧ના રોજ કવયિત્રીએ આ કવિતા ફેસબુક પર પોસ્ટ કરી હતી. આ કવિતાએ સોશિયલ મિડિયા પર ખાસ્સી ચર્ચા જગાવી હતી અને ટૂંક સમયમાં ઘણી ભાષાઓમાં અનુવાદિત કરવામાં આવી હતી. અનુવાદો પણ સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયા હતા.
સંરચના
"શબવાહિની ગંગા" એ ૧૪ પંક્તિની કવિતા છે જે મરસિયા શૈલીમાં લખાયેલી છે.
સમગ્ર ભારતમાં પવિત્રતાના પ્રતિક તરીકે વિખ્યાત ગંગા નદી કવિતામાં કેન્દ્રબિંદુ બની છે. આ કવિતા કોવિડ-૧૯ રોગચાળાના સંચાલનમાં સરકાર તરફથી દાખવવામાં આવેલી ઉદાસીનતા પ્રત્યે ગુસ્સો ઠાલવે છે. સ્મશાનોમાં વધી પડેલા મૃતદેહોને કારણે ઘણા મૃતદેહો અંતિમસંસ્કારથી વંચિત રહ્યા જેથી સ્વજનો તેમને પવિત્ર ગણાતી ગંગા નદીમાં વહાવી દેવા મજબૂર બન્યા હતા. મૃતકો માટે વિલાપ કરતા શોકસંતપ્ત લોકો આ વિભિષિકાની અસર દર્શાવે છે. કવિયિત્રી વર્ણવે છે કે ડાઘુઓ અને વિલાપ કરનારા પણ દુર્લભ બન્યા હતા, આંસુઓનો પ્રવાહ જાણે સૂકાઈ ગયો હતો.
આ કવિતામાં નરેન્દ્ર મોદી સરકારની સ્પષ્ટ ટીકા કરવામાં આવી છે અને કોવિડ-૧૯ રોગચાળાની બીજી લહેર દરમિયાન સરકારની નિષ્ક્રિયતાને દુર્ઘટનાનું કારણ ગણવામાં આવી છે. આ કવિતા ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને 'રામ રાજ્ય' પર શાસન કરતા 'નગ્ન રાજા' તરીકે વર્ણવે છે જ્યાં પવિત્ર ગંગા નદી લાશોના વહન માટે કામ કરે છે. આખી પરિસ્થિતિને રોમ ભડકે બળતું હતું ત્યારે રોમન સમ્રાટ નીરો ફિડલ વગાડવામાં લીન હતો એ ઘટના સાથે સરખાવીને વડા પ્રધાનનું સીધું નામ આપ્યા વિના રાષ્ટ્રના વડાને સંબોધિત કરવામાં આવ્યા છે: એક અવાજે મડદા બોલ્યાં 'સબ કુછ ચંગા-ચંગા.' રાજ, તમારા રામરાજ્યમાં શબવાહિની ગંગા.
ભારતના નાગરિકોને આહ્‌વાન કરતાં કવયિત્રી લખે છે કે,
હોય મરદ તે આવી બોલો ‘રાજા મેરા નંગા’ રાજ, તમારા રામરાજ્યમાં શબવાહિની ગંગા.
આવકાર અને આલોચના
આ કવિતાની પ્રશંસાની સાથે ટીકા પણ કરવામાં હતી. આ કવિતા તરત જ લોકપ્રિય બની ગઈ હતી અને સોશિયલ મીડિયા પરની ટિપ્પણીઓએ તેને ઝડપથી લોકપ્રિય બનાવી દીધી હતી. આસામી, બંગાળી, હિન્દી, અંગ્રેજી, મલયાલમ, મરાઠી, પંજાબી અને તમિલ સહિત અનેક ભાષાઓમાં તેનું ભાષાંતર કરવામાં આવ્યું હતું. ગુજરાતી અને પંજાબી સંસ્કરણો માટે સંગીતરચનાઓ બહાર પાડવામાં આવી હતી. શાલિની રાંદેરિયા અને ઇલિજા ટ્રોજનોએ ૨૧ મે, ૨૦૨૧ના રોજ જર્મન સમાચારપત્ર ફ્રાન્કફર્ટર એલ્ગેમાઇન ઝેઇટુંગમાં કવિતા પર તેમની ટિપ્પણી સાથે તેનું જર્મન ભાષાંતર પ્રકાશિત કર્યું હતું. કવિતાનો હિન્દી અનુવાદ ઇલિયાસ શેખ દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો.
ખખ્ખર 'આટલી શક્તિશાળી અને સાહસિક કવિતા' લખવા બદલ પ્રશંસા પામ્યા હતા સાથોસાથ સોશિયલ મીડિયામાં 'અપમાનજનક ટીકાઓ' પણ કરવામાં આવી હતી. સલિલ ત્રિપાઠીએ ધ ગાર્ડિયન માટે લખતા નોંધ્યું હતું કે સોશિયલ મીડિયા પર વપરાશકર્તાઓએ ભારત સરકારની જવાબદારી અંગેના સંકેત પર પ્રતિક્રિયા આપતા ૨૮,૦૦૦ થી પણ વધુ અપમાનજનક ટિપ્પણીઓ પોસ્ટ કરી હતી.
પ્રકાશ ન. શાહ અને સલિલ ત્રિપાઠીએ આ કવિતાની તુલના હાન્સ ક્રિશ્ચિયન એન્ડરસનની ધ એમ્પરર્સ ન્યૂ ક્લોથ્સ સાથે કરી હતી, જેમાં રાજ્યના શાસકોના દેખીતા સત્યને ઉજાગર કરવાની શક્તિ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. બાબુ સુથાર દલીલ કરે છે કે આ કવિતાને એક વિરોધ કવિતા તરીકે જોવી જોઈએ જેમાં બે પરંપરાગત અને પ્રભાવશાળી ગુજરાતી કાવ્યશાસ્ત્ર, પ્રતિનિધિત્વના કાવ્યશાસ્ત્ર અને પરિવર્તનના કાવ્યશાસ્ત્રને બાજુ પર મૂકવામાં આવે છે અને ભાષાનો ઉપયોગ રાજ્ય સામે શસ્ત્ર તરીકે કરવામાં આવે છે.
ત્યાર પછીના મહિને ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીના મુખપત્ર શબ્દસૃષ્ટિના જૂન અંકમાં એક સંપાદકીય પ્રકાશિત થયું હતું. સંપાદકીયમાં ખખ્ખરની કવિતાનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ કર્યા વિના તેને "આંદોલનની સ્થિતિમાં વ્યક્ત કરવામાં આવેલા અર્થહીન ગુસ્સા" તરીકે ફગાવી દેવામાં આવી હતી. તંત્રીલેખમાં કવિતાની ચર્ચા કરનારા કે સોશિયલ મીડિયામાં પ્રસાર કરનારાઓને 'સાહિત્યિક નક્સલવાદી' ગણાવામાં આવ્યા હતા.
શબ્દસૃષ્ટિના સંપાદક વિષ્ણુ પંડ્યાએ ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસમાં આ અભિપ્રાય વિશે વિસ્તૃત માહિતી આપી હતી: તેમણે જણાવ્યું હતું કે " આ કવિતામાં કવિતાનો કોઈ સાર નથી અને કવિતાને લખવાનો તે યોગ્ય માર્ગ પણ નથી. આ માત્ર પોતાનો ગુસ્સો અથવા હતાશાને બહાર કાઢી શકે છે, અને ઉદારવાદીઓ, મોદી વિરોધી, ભાજપ વિરોધી અને સંઘ વિરોધી તત્વો દ્વારા તેનો દુરુપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે." જાણીતા ગુજરાતી લેખિકા કાજલ ઓઝા-વૈદ્યએ ૧૬ મે, ૨૦૨૧ના રોજ દિવ્ય ભાસ્કરમાં કવિતા વિશે એક લેખ પ્રકાશિત કર્યો હતો. રોગચાળાના સંચાલન બાબતે સરકારની ટીકાને "ફેશનેબલ" ગણાવતા તેમણે કોવિડ-૧૯ સંબંધિત માર્ગદર્શિકાનું પાલન ન કરવા બદલ લોકોને જવાબદાર ઠેરવ્યા હતા.
કેન્દ્ર સરકારની બચાવ ભૂમિકા રજૂ કરતો આ સંપાદકીય લેખ પ્રકાશિત થયા બાદ લગભગ ૧૬૯ ગુજરાતી લેખકોએ એક નિવેદન બહાર પાડીને લેખ પાછો ખેંચવાની માંગ કરી હતી. નિવેદન પર હસ્તાક્ષર કરનારાઓમાં અમૃત ગાંગર, અનિલ જોશી, બાબુ સુથાર, ભરત મહેતા, ગુલામમોહમ્મદ શેખ, હિમાંશી શેલત, જિજ્ઞેશ મેવાણી, કમલ વોરા, મલ્લિકા સારાભાઈ, પન્ના નાયક, પ્રફુલ્લ રાવલ, પ્રકાશ ન. શાહ, પ્રવીણ પંડ્યા, પ્રીતિ સેનગુપ્તા, રમણ સોની, સલિલ ત્રિપાઠી, સંજય છેલ, શરીફા વીજળીવાળા, સુમન શાહ, યોસેફ મેકવાન, ઝાકીયા સોમન વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
થોડા સમય બાદ, ખખ્ખરે પ્રકાશ ન. શાહ દ્વારા સંપાદિત પાક્ષિક નિરીક્ષકમાં "તારે બોલવાનું નહીં" નામની કવિતા પ્રકાશિત કરી હતી. પાક્ષિકના કુલ ૧૬માંથી લગભગ અડધા લેખ નિવેદન પર હસ્તાક્ષર કરનારાઓ દ્વારા લખવામાં આવ્યા હતા અને તેમાં શબ્દસૃષ્ટિના સંપાદકીય લેખમાં વ્યક્ત કરવામાં આવેલા વિચારોને પડકારતા સાહિત્યિક વિરોધનો સમાવેશ થતો હતો.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી પદ્ય શ્રેણી:કૃતિ
ખીજડીયા (તા. ઉમરાળા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઉમરાળા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
નવેમ્બર ૧૪
૧૪ નવેમ્બર નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૩૧૮મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૩૧૯મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૪૭ દિવસ બાકી રહે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:નવેમ્બર
સુલતાનપુર (તા. ગોંડલ)
સુલતાનપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા  ગોંડલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામ ભાદર નદીને કાંઠે આવેલું છે. સુલતાનપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન તેમજ કડિયાકામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. ગામમાં દશામાનું પ્રસિદ્ધ મંદિર આવેલું છે. આ મંદિરે દર વર્ષે ૧૦ દિવસીય મેળો ભરાય છે. સુલતાનપુર ગામની વચ્ચોવચ્ચ રામદેવજી નુ મંદીર આવેલું છે.
શ્રેણી:ગોંડલ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
લુણા ઉલ્કાગર્ત
તે ભુજથી શહેરથી ૮૦ કિ.મી. ઉત્તર પશ્ચિમમાં, અને અમદાવાદથી ૪૦૦ કિ.મી. ઉત્તર પશ્ચિમમાં આવેલું છે.
વર્ણન
સ્થળ પર મળી આવતા કાચ જેવા પદાર્થના બનેલા ખડકો અહીં ઉલ્કાપાતની અસર દર્શાવે છે, જેનો સમય આશરે ઈ. સ. પૂ. ૨૦૦૦ ની આસપાસ દર્શાવાય છે. કચ્છના રણમાં સ્થિત આ ખાડો ગોળાકાર છે, જેનો વ્યાસ 1.2 km, અને તેનો સૌથી નીચું બિન્દુ દરિયાની સપાટીથી ફક્ત 2 m ઉપર છે.
આ ગર્ત દૃશ્યમાનરૂપે એક કિલોમીટર પહોળી દેખાય છે, પરંતુ ઉપગ્રહ રડારની છબી બતાવે છે કે તે પાંચ કિલોમીટર ત્રિજ્યામાં ફેલાયેલી છે. તેમાં ઉલ્કપાતની લાક્ષણિક અસરના અભાવના કારણે તે વિશ્વની એક વિલક્ષણ ક્રેટર સાઇટ છે, તેની વ્યાસના પ્રમાણમાં તેની ઊંડાઈ ખૂબ ઓછી છે. આ ક્ષેત્રમાં ૧ ચો.કિ.મી.નું ગોળાકાર તળાવ ગર્તની મધ્યમાં આવેલું છે, જે ઉનાળા દરમિયાન સુકાઈ જાય છે. આ ગર્તનો ઊડોં ભાગ કાંટાળી અકાસિયા નિલોટિકા અને પ્રોસોપિસ જુઇલફોર (આવર અને બાવળ) જેવી વનસ્પતિથી ઢંકાયેલ છે. ઊંચકાઈ ગયેલી આ ગર્તની પરિધિ સખત ખડકો નથી. ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેક્નોલોજીના અર્થ સાયન્સ ડિપાર્ટમેન્ટના ડો.જ્યોર્જ મેથ્યુએ ઉલ્કાના ટુકડાઓનું એક્સ-રે વિશ્લેષણ કર્યું હતું અને તેમાં સ્ટીશોવાઈટા અને કોએસાઈટ, ઉચ્ચ દબાણ દર્શાવતી પોલીમોર્ફસ સિલિકા જેવા પદાર્થો શોધ્યા હતા જે ઉલ્કાપાત થયો હોવાનું જણાવે છે."
આ ગર્તમાં મલી આવેલ વિવિધ ખડકો આ મુજબ છે (અ) ગોળાકાર પોલાણવાળા ઘેરા, ભારે અને ચુંબકીય ધાતુના ઉલ્કા જેવા દેખાતા ટુકડાઓ આ ગર્ત કે ખાડાના કિનારે મળી આવે છે, (બ) ટેક્ટાઈટ્સની સમાન કાચ જેવી રચના ધરાવતા ટુકડાઓ.
ધાર્મિક મહત્વ
લુણા ધામ મંદિર આ ગર્તની ઉત્તર છેડે આવેલું છે.
કચ્છમાં વધુ સંભવિત ઉલ્કાગર્ત
ઉપગ્રહની માહિતી સૂચવે છે કે કચ્છમાં કેટલાક વધુ ઉલ્કા ગર્ત હોઈ શકે છે, જે પછીની પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા છુપાયેલા છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતની ભૂગોળ
ઈન્દિરા ગાંધી નેશનલ ઓપન યુનિવર્સિટી
ઈન્દિરા ગાંધી નેશનલ ઓપન યુનિવર્સિટી ( ઈગનોઉ) ભારતની એક મધ્યસ્થ મુક્ત યુનિવર્સિટી છે જે મૈદાન ગઢી,નવી દિલ્હીમાં આવેલી છે. આ યુનિવર્સિટી ભારતનાં ભુતપુર્વ વડાપ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધીની યાદમાં રાખવામાં આવેલ છે. આ યુનિવર્સિટીની સ્થાપના ૧૯૮૫માં ભારત સરકારનાં ઈગનોઉ કાયદા હેઠળ કરવામાં આવેલી હતી. આ યુનિવર્સિટીનો ઉદ્દેશ મુક્ત શિક્ષણ દ્વારા દેશનાં દુરગમ્ય વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોને ઉચ્ચશિક્ષણની સમાન તકો મળે તે માટે કરવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત દેશનાં માનવસંશાધનનો વિકાસ અને શિક્ષણનાં પ્રસારનો રહેલો છે .યુનિવર્સિટી દેશમાં મુક્ત શિક્ષણનાં સંશોધન,પ્રસારણ અને પ્રશિક્ષણમાં પણ મધ્યસ્થ સંસ્થાનો ભાગ ભજવે છે. ઈગનોઉ સાર્ક દેશો અને યુનેસ્કો સંચાલીત ' ગ્લોબલ મેગા યુનિવર્સિટીસ નેટવર્ક'નું મુખ્ય મથક છે.
ઇતિહાસ
૧૯૭૪માં જવાહરલાલ નહેરુ વિશ્વવિદ્યાલયનાં તત્કાલીન ઉપકુલપતી જી .પાર્થસારથીની આગેવાની હેઠળના જુથ દ્વારા આ યુનિવર્સિટી સ્થાપના કરવા માટે સમિતિ રચવામાં આવી હતી. આ કાર્યસમિતિ દ્વારા ભારત સરકારને તાતકાલીત વિશ્વવિદ્યાલય સ્થાપવા માટે અનુરોધ કરવામાં આવ્યો હતો. આ સમિતિએ પ્રવેશ,ઉમંરની છૂટછાટ,સંલજ્ઞ પાઠ્યપુસ્તકો, વિવિધ વિભાગોના તજજ્ઞો અને અભ્યાસ ક્રમો ઉપર વિવિધ સૂચનો કરવામાં આવ્યા હતાં. ત્યારબાદ ભારત સરકાર દ્વારા ઇગનોઉ અધિનિયમ સંસદનાં બન્ને ગ્રુહોમાં પસાર કરીને ૧૯૮૫માં યુનિવર્સિટીની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી અને ભૂતપુર્વ પ્રધાનમંત્રી સ્વ.ઇન્દિરા ગાંધીના નામ સાથે જોડવામાં આવ્યુ હતું. ૧૯૮૯ની સાલમાં યુનિવર્સિટીનો સૌ પ્રથમ્ પદવીદાન સમાંરભ યોજવામાં આવ્યો હતો અને તેમાં ૧૦૦૦ જેટલા વિદ્યાર્થીઓએ ભાગ લીધો હતો. ૧૯૯૦ની સાલમાં યુનિવર્સિટી ગ્રાંટ કમિશન્ દ્વારા તેને સત્તાવાર માન્યતા પ્રાપ્ત થઈ હતી. ૧૯૯૯માં દેશમાં સૌપ્રથમ્ વખતે " વર્ચુઅલ કેમ્પસ" દ્વારા કોમ્પુટર અને " ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી" ક્ષેત્રોના અભ્યાસક્રમો ઇન્ટરનેટ દ્વારા ચાલુ કરવામાં આવ્યા હતાં. આ યુનિવર્સિટીમા એશિયા અને આફ્રિકન રાષ્ટ્રો સહીત દેશના ૩૦ લાખ ( ૨૦૧૧ના અંદાજ મુજબ) વિદ્યાર્થીઓએ લાભ લીધો છે.
અંધારીયા (તા. વડગામ)
અંધારીયા (તા. વડગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વડગામ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અંધારીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ઈન્દિરા ગાંધી નેશનલ ઓપન યુનિવર્સિટી
વિવિધ વિદ્યાશાખાઓ
ઈગનોઉ દ્વારા ૨૧ જેટલી વિદ્યાશાખાઓ ૨૬૬૭ જેટલા વિવિધ અભ્યાસ કેન્દ્રો, ૬૭ જેટલા ક્ષેત્રીય કેન્દ્રો અને ૨૯ જેટલા વિદેશમાં આવેલ કેન્દ્રો  ( ૧૫ દેશમાં)  ચલાવવામાં આવે છે. ઈગનોઉ વિવિધ વિદ્યાશાખાઓમાં ૨૨૬ જેટલા કાર્યક્રમો સ્નાતક, અનુસ્નાતક,ડિપ્લોમા અને પ્રમાણપત્રોની પદવી આપતા અભ્યાસક્રમો ચલાવે છે.
અંધારીયા (તા. વડગામ)
શ્રેણી:વડગામ તાલુકો
ઈન્દિરા ગાંધી નેશનલ ઓપન યુનિવર્સિટી
સંશોધન વિભાગ
૬ ઓક્ટોબર ૨૦૦૮નાં રોજ ઈગનોઉ દ્વારા સંશોધન કેન્દ્ર ચાલુ કરેલ છે જેના ઉદ્દેશો નીચે પ્રમાણે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી: શિક્ષણ શ્રેણી: યુનિવર્સિટી
આમોદ તાલુકો
આમોદ તાલુકો દક્ષિણ ગુજરાતના ભરૂચ જિલ્લાનો તાલુકો છે. આમોદ આ તાલુકાનું મુખ્યમથક છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ભરૂચ જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
લીખી (તા. હિંમતનગર)
લીખી (તા. હિંમતનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હિંમતનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. લીખી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
લીખી ગામમાં આશાપુરી માતાજીનું તેમજ કોટેશ્વર મહાદેવનું મંદિર ડુંગર ઉપર આવેલું છે. લીખી આઝાદી પહેલાં સાત ગામોનું રાજ્ય હતું.
શ્રેણી:હિંમતનગર તાલુકો
હોથીજી ખાડબા (તા. જામજોધપુર)
હોથીજી ખાડબા એ ગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  જામજોધપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. હોથીજી ખાડબા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.
અબુડી (તા. ઉના)
એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
નાના થરાવડા (તા. ભુજ)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભુજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામ વરલી ગ્રામપંચાયત હેઠળ આવે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
ઝુનઝુનુન જિલ્લો
ઝુનઝુનુન જિલ્લો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા રાજસ્થાન રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૩૩ (તેત્રીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. ઝુનઝુનુન જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ઝુનઝુનુન શહેરમાં આવેલું છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:રાજસ્થાન શ્રેણી:રાજસ્થાનના જિલ્લાઓ
રામ ચરણ તેજા
કોનીડેલા રામ ચરણ તેજા એક ભારતીય અભિનેતા, નિર્માતા અને ઉદ્યોગસાહસિક છે. તેઓ મુખ્યત્વે તેલુગુ સિનેમામાં કામ કરે છે. તેઓ ભારતમાં સૌથી વધુ કમાણી કરનારા અભિનેતાઓમાંના એક છે. તેમને ત્રણ ફિલ્મફેર પુરસ્કાર, બે નંદી પુરસ્કાર સહિત ઘણા પુરસ્કારો મળેલા છે. ૨૦૧૩ થી તેઓ તેમની આવક અને લોકપ્રિયતાને આધારે ફોર્બ્સ ઇન્ડિયન સેલિબ્રિટી ૧૦૦ ની યાદીમાં સ્થાન પામ્યા છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ભારતીય ફિલ્મ અભિનેતાઓ
દહેજ
દહેજ શબ્દ નીચેનામાંથી કોઇપણ હોઇ શકે છે.
કેનપુર (તા. હિંમતનગર)
કેનપુર (તા. હિંમતનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હિંમતનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કેનપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
લાખાવાડ (તા. ઉમરાળા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઉમરાળા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ઉમરાળા તાલુકો
કેનપુર (તા. હિંમતનગર)
શ્રેણી:હિંમતનગર તાલુકો
હાંસોટ તાલુકો
હાંસોટ તાલુકો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ભરૂચ જિલ્લાનો તાલુકો છે. હાંસોટ આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ શ્રેણી:ભરૂચ જિલ્લો
તિલક નગર, મુંબઈ
તિલક નગર (મરાઠી: टिळक नगर) મુંબઈનું પરું છે. તેનું નામ સ્વતંત્રતાસેનાની બાલ ગંગાધર તિલકની યાદમાં રાખવામાં આવ્યું હતું. હાર્બર લાઇન પર આ જ નામથી એક રેલ્વે સ્ટેશન પણ આવેલું છે.
શ્રેણી:મુંબઈનાં પરાં
બાદરપુરા (તા. વડગામ)
બાદરપુરા (તા. વડગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વડગામ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બાદરપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
રખાડી (તા. જામજોધપુર)
રખાડી એ ગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  જામજોધપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. રખાડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.
શ્રેણી:જામજોધપુર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ચિત્તોડગઢ
ચિત્તોડગઢ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા રાજસ્થાન રાજ્યનું એક નગર છે. ચિત્તોડગઢમાં ચિત્તોડગઢ જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
ચિત્તોડગઢ (ચિત્તોડ અથવા ચિત્તૌરગઢ) એ પશ્ચિમ ભારતના રાજસ્થાન રાજ્યમાં એક શહેર અને નગરપાલિકા છે. તે બનાસની ઉપનદી બેરાચ નદી પર આવેલું છે, અને ચિત્તોડગઢ જિલ્લાનું વહીવટી વડું મથક છે અને મેવાડની સિસોદિયા રાજપૂત રાજવંશની ભૂતપૂર્વ રાજધાની છે. ચિત્તોડગઢ, ગિહરી અને બેરાચ નદીના કાંઠે સ્થિત છે. જિલ્લાનું વિભાજન થયું અને પ્રતાપ ગઢના નવા રચાયેલા જિલ્લામાં ઉદયપુર જિલ્લામાંથી લેવામાં આવેલા અમુક ભાગ સાથે પ્રતાપગઢનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું. ચિત્તોડનો કિલ્લો ત્રણ વખત દુશ્મનથી ઘેરાયેલો હતો અને દરેક વખતે તેઓ બહાદુરીથી લડ્યા હતા. ત્રણ વખત મહિલાઓએ અને બાળકોએ દ્વારા આચરણ કર્યું હતું. ઇ.સ.૧૫૬૮ના મુઘલો સામેના યુદ્ધમાં રાવ જયમલ અને પટ્ટા, મેવાડના બે બહાદુર સૈન્ય સરદારો, એટલા મહાન હતા કે મુઘલ સમ્રાટ અકબરએ આગ્રાના કિલ્લામાં તેમની મૂર્તિઓ સ્થાપિત કરી હતી. ચિત્તોડગઢમાં આવેલો ચિત્તોડગઢ કિલ્લો ભારત અને એશિયામાંનો સૌથી મોટો કિલ્લો છે.
ઇતિહાસ
પ્રાચીન મેવારી સિક્કાઓ પર લખાયેલી રાજપૂત સરદાર ચિત્રાંગડા મોરી પછી તેને ચિત્રકૃપની નામ આપવામાં આવ્યું હતું. આ કિલ્લાની ગોળાકાર દિવાલ દ્વારા ઘેરાયેલું છે, જે મુખ્ય કિલ્લાની અંદર પ્રવેશી શકે તે પહેલાં સાત વિશાળ દરવાજા ધરાવે છે. કેટલાક ખાતા જણાવે છે કે મોરી રાજવંશે કિલ્લાનો કબજો હતો જ્યારે બાપ્પા રાવળ મેવાડ સામ્રાજ્યના સ્થાપક ચિત્તોડ ગરહ (ચિત્તોડ કિલ્લો) પર કબજો મેળવ્યો અને ઇ.સ. ૭૩૪માં તેની રાજધાની બનાવી. કેટલાક અન્ય ગ્રંથો જણાવે છે કે બાપ્પા રાવલે તેને છેલ્લી સોલંકી રાજકુમારી સાથેના લગ્ન પછી દહેજનો ભાગ લીધો હતો. તે તારીખ પછી તેના વંશજોએ મેવાડ પર શાસન કર્યું, જે ૧૬ મી સદી સુધી ગુજરાતથી અજમેર સુધી ફેલાયેલું હતું. ચિત્તોડ ભારતની સૌથી વધુ લડાકુ બેઠકો પૈકીની એક હતી, જેની સાથે સંભવતઃ સૌથી વધુ ભવ્ય લડાઇઓ તેના કબજામાં લડ્યા હતા. તે મેવાર રાજવંશના ઇતિહાસમાં તેની પ્રથમ મૂડી તરીકે પ્રસિદ્ધ છે (પહેલાં આ, મેવાડ રાજવંશના અગ્રણી, ઇડર, ભમોટ અને નાગદાથી શાસિત ગિહાલોટ્સ), અને સ્વતંત્રતા માટે ભારતના લાંબા સંઘર્ષમાં પ્રસિદ્ધ હતા. પરંપરા પ્રમાણે, તે ૮૩૪ વર્ષ માટે મેવાડની મૂડી રહી હતી.
મહારાણા પ્રતાપ
મહારાણા પ્રતાપ, રાણા ઉદય સિંહના પુત્ર, મૂલ્યોનું મૂર્તિમંત સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. તેમણે લડાઈમાં જીવન જીવવા માટે શપથ લીધા હતા, જ્યાં સુધી તેઓ અકબરથી ચિત્તોડગઢના ચુકાદાના સ્વપ્નને સમજી શકતા ન હતા (અને આમ મેવાડની ભવ્યતા ફરીથી મેળવી). તે મહારાણા પ્રતાપ દ્વારા ખૂબ જ આનંદિત સ્વપ્ન હતું, અને તેમણે આ લક્ષ્ય હાંસલ કરવા માટે તેમના સમગ્ર જીવનનો ખર્ચ કર્યો. તેમણે આજીવન યુદ્ધ લડતા ઘાસની પથારી બનાવવા જેવી મુશ્કેલીઓ અને જીવનનો કડવો અનુભવ પણ કર્યો. મહારાણા પ્રતાપ મેવાડના રાજપૂતોની આંખોમાં સૌથી મહાન વ્યક્તિ છે. રાજપૂત ઇતિહાસના સંપૂર્ણ શ્યામ યુગમાં, એકલા મહારાણા પ્રતાપ તેમના સન્માન અને ગૌરવ માટે નિશ્ચિતપણે ઊભા હતા, સલામતી માટે તેમના સન્માન સાથે ક્યારેય સમાધાન કરતા નહોતા. તેના શત્રુઓમાં પણ એક મહાન પાત્ર હતા. બહાદુર માણસની પ્રતિષ્ઠા સાથે, ૧૫૯૭માં તેઓ મૃત્યુ પામ્યા.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:રાજસ્થાન
ઝાલાવાડ જિલ્લો
ઝાલાવાડ જિલ્લો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા રાજસ્થાન રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૩૩ (તેત્રીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. ઝાલાવાડ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ઝાલાવાડ શહેરમાં આવેલું છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:રાજસ્થાન શ્રેણી:રાજસ્થાનના જિલ્લાઓ
ત્રાકુડા (તા. ગોંડલ)
ત્રાકુડા (તા. ગોંડલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા ગોંડલ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ત્રાકુડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, આરોગ્ય કેન્દ્ર, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. અહીં તરબૂચ અને ગમ ગવાર (ગવાર ગમ)નું પણ મોટા પાયે ઉત્પાદન થાય છે.
શ્રેણી:ગોંડલ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ઉમેદપુર (તા. ગીર ગઢડા)
એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ગીર ગઢડા તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
કેશરપુરા (તા. હિંમતનગર)
શ્રેણી:હિંમતનગર તાલુકો
રાજપુર (તા. વિરપુર)
રાજપુર (તા. વિરપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિરપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રાજપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.ગામમાં સંત કૈવલનું મંદિર આવેલું છે. ગામના લોકો ગણેશોત્સવ અને નવરાત્રી ખૂબ ધામધૂમથી ઉજવે છે.
શ્રેણી:વિરપુર તાલુકો
લંગાળા (તા. ઉમરાળા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઉમરાળા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ઉમરાળા તાલુકો
ઉંવાડા મોટા (તા. ગોંડલ)
ઉંવાડા મોટા (તા. ગોંડલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા ગોંડલ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઉંવાડા મોટા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ગોંડલ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
પ્રાથમિક જૂથ
વ્યાખ્યા
'સામાજિક સંગઠન' (Social Organization) નામના પોતાના ગ્રંથમાં કૂલેએ, વ્યક્તિનું સામાજીકરણ કરવામાં મહત્ત્વનું પ્રદાન કરનારા પ્રથમિક જૂથોનો ખ્યાલ આપ્યો છે. કૂલેના મત મુજબ, જે જૂથના સભ્યો વચ્ચે પરસ્પર ગાઢ, પ્રત્યક્ષ અને સહાનુભૂતિ તેમ જ સહકારપૂર્ણ સંબંધ હોય તે પ્રાથમિક જૂથ છે. આવા પ્રાથમિક જૂથો વ્યક્તિના સામાજિક વલણો અને આદર્શોનું નિર્માણ કરવામાં મહત્ત્વનો ભાગ ભજવે છે. ઘનિષ્ટ આત્મિય સંબંધને પરિણામે પ્રાથમિક જૂથની દરેક વ્યક્તિ પોતે સમૂહની સમગ્રતાનો ભાગ છે એવો ભાવ અનુભવે છે અને ઘણી બાબતોમાં પ્રાથમિક જૂથનું જીવન અને ઉદ્દેશો, જૂથની દરેક વ્યક્તિનું નિજી જીવન અને ઉદ્દેશ બની જાય છે. આ ભાવ સમૂહની વ્યક્તિઓ 'અમે' કહીને વ્યક્ત કરે છે. 'અમે' શબ્દ, પ્રાથમિક જૂથના સભ્યો વચ્ચેની પરસ્પર સહાનુભૂતિ અને તાદાત્મ્યતાની અભિવ્યક્તિ કરે છે.
લક્ષણો
કૂલેએ પ્રાથમિક સમૂહના નીચે મુજબના લક્ષણો દર્શાવ્યા છે:
કૂલેએ દર્શાવેલા પ્રાથમિક જૂથો
માનવીના સામાજિક જીવન ઘડતર ઉપર પ્રગાઢ અસર કરનારા પ્રાથમિક સમૂહોમાં કૂલે કુટુંબ, રમત-ગમત માટેનું બાળકોનું જૂથ અથવા ટીમ અને પડોશ કે પડોશના મોટેરાઓના જૂથનો સમાવેશ કરે છે.
કુટુંબ
કૂલેએ કુટુંબને પ્રાથમિક જૂથ ગણાવ્યું છે. માનવીના સામાજિક જીવનની શરૂઆત કુટુંબરૂપી પ્રાથમિક સમૂહમાં થાય છે. જન્મથી જ મનુષ્યને અનેક શારીરિક અને માનસિક જરૂરિયાતો હોય છે. જન્મ પછી લાંબા સમય સુધી બાળક કોઈ ક્રિયા જાતે કરી શકતું નથી, આથી શરૂઆતમાં માનવબાળ પરાવલંબી હોય છે. કુટુંબના સભ્યો, ખાસ કરીને માતા-પિતા બાળકની આ પરાવલંબીતા દૂર કરે છે. બાળકની માવજત કરવામાં માતા મહત્ત્વનો ભાગ ભજવે છે. શારીરિક જરૂરિયાતો ઉપરાંત બાળકને સ્નેહ અને સલામતી જેવી માનસિક જરૂરિયાતો હોય છે. તેની આ જરૂરિયાતો ખૂબ જ સહાનુભૂતિભર્યા પ્રત્યક્ષ સંબંધો ધરાવતું કુટુંબ સંતોષી શકે છે.
બાળકોનું રમત-ગમતનું જૂથ
કૂલે માને છે કે બાળકોના રમત-ગમતના જૂથમાં સભ્યોની વચ્ચે સહાનુભૂતિપૂર્ણ સક્રિય સંબંધો જોવા મળે છે જે વ્યક્તિના સામાજિક આદર્શોનું નિર્માણ કરવામાં મહત્ત્વનો ભાગ ભજવે છે. બાળક મોટું થાય તેમ કુટુંબની બહાર તે સમાન વયના અને સમાન અભિરુચિના બીજાં બાળકો સાથે ખાસ કરીને રમતગમત માટે એક વર્તુળ રચી લે છે. તેઓ રમતમાં હોય ત્યારે એકબીજામાં ઓતપ્રોત થઈ જાય છે. આ વય જૂથમાં બાળકો વચ્ચે માત્ર કાર્યાત્મક નહિ, પણ ભાવાત્મક સંબંધ પણ હોય છે. આ જૂથને પોતાનાં ધોરણો હોય છે અને જૂથમાં દરેક સભ્ય તે ધોરણો પ્રમાણે વર્તન કરે છે. ભેરુઓ વચ્ચે અવાર-નવાર વિવાદ, ખેંચતાણ, મતભેદ જેવી પ્રક્રિયાઓ થાય છે જે જૂથને મજબૂત કરવામાં અને આગળ ધપાવવામાં ભાગ ભજવે છે. આ જૂથનાં સભ્યો સતત સહકાર ની આપ-લે કરે છે અને તેથી સહભાગીદારીની ભાવના અનુભવે છે. દરેક વ્યક્તિ માને છે કે તે પોતાની ટીમનો એક ભાગ છે. આખી ટીમ પોતાનાં વ્યક્તિત્વનો ભાગ છે એવું તે અનુભવે છે. 'વિજય અમારો છે', 'આપણી ટીમ ઝિંદાબાદ' એવાં સૂત્રોચ્ચાર કરતા ટીમના સભ્યોમાં તેમની ટીમ પ્રત્યેની એકતાનો ભાવ અને અભિગમ વ્યક્ત થાય છે.
પડોશ અને પડોશના મોટેરાઓનું જૂથ
કૂલે માને છે કે કુટુંબના સભ્યોની જેમ પડોશીઓ વચ્ચે પણ ગાઢ, પ્રત્યક્ષ અને સહાનુભૂતુપૂર્ણ સંબંધો હોય છે. ઘણીખરી બાબતોમાં, ખાસ કરીને સારા-માઠા પ્રસંગોમાં પડોશીઓ એકબીજાને સહકાર આપે છે. મનુષ્યે ધરતી સ્થાયી નિવાસ શરૂ કર્યો ત્યારથી નાની વસાહતો કે નાનાં ગામડાઓમાં એકબીજાના પડોશમાં રહેતી વ્યક્તિઓ વચ્ચે સમજૂતી અને સહકારની પ્રક્રિયાઓ જોવા મળે છે અને આવા સમૂહોની દરેક વ્યક્તિનું જીવન ગ્રામીણ જીવનનું અંગ બની રહે છે. વર્તમાન સમયમાં મનુષ્યનું જીવન ખૂબ ગતિશીલ બન્યું છે અને સંચાર-સુવિધાઓને લીધે વ્યક્તિના સંપર્કનું ફલક ખૂબ વિશાળ બન્યું છે. તેથી પડોશીનું મહત્ત્વ ઓછું થઈ રહ્યું છે. પરંતુ દુનિયાના ઘણાખરા વિસ્તારોમાં અને નાના શહેરોમાં હજુ પડોશરૂપી પ્રાથમિક સમૂહ વ્યક્તિનું સામાજીકરણ કરવામાં મહત્ત્વનો ફાળો આપે છે.
આલોચના
કૂલેનાં પ્રાથમિક સમૂહનાં ખ્યાલમાં તેમણે આ સમૂહનું જે મહત્વ દર્શાવ્યું છે તેને બધા સમાજશાસ્ત્રીઓ સ્વીકારે છે તેમ છતાં આ ખ્યાલમાં રહેલી ત્રુટિઓ તરફ જુદા જુદા સમાજશાસ્ત્રીઓએ ધ્યાન દોર્યું છે.