cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ઇડર
સગવડો
thumb|ઇડર બસ સ્ટેશન પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળા, સરકારી શાળા, સરકારી આર્ટસ અને કોમર્સ કોલેજ, આઈ.ટી.આઈ, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, દૂધની ડેરી, બસ સ્ટેશન, રેલ્વે સ્ટેશન.
જાણીતી વ્યક્તિઓ
પન્નાલાલ પટેલ (૭ મે ૧૯૧૨ - ૬ એપ્રિલ ૧૯૮૯) જે, ગુજરાતી લેખક હતા. તેઓ ૧૯૮૫ના જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ અને ૧૯૫૦ના રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રકના વિજેતા રહી ચૂક્યા છે. પન્નાલાલ પટેલ તેમની નવલકથાઓમાં સાબરકાંઠામાં બોલાતી સ્થાનિક બોલીનો ઉપયોગ સવિશેષ કરતા. તેમણે ઇડરની સર પ્રતાપ હાઇસ્કુલમાંથી અભ્યાસ કર્યો હતો.
ઉમાશંકર જોષી (જુલાઇ ૨૧ ૧૯૧૧ - ડિસેમ્બર ૧૯ ૧૯૮૮) એક પ્રતિષ્ઠિત કવિ અને વિદ્વાન લેખક હતા. તેમણે ગુજરાતી સાહિત્યમાં યોગદાન બદલ ૧૯૬૭માં જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ અને ૧૯૩૯માં રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક મેળવ્યો હતો. તેઓ પણ ઇડરની સર પ્રતાપ હાઇસ્કુલમાં ભણ્યા હતા.
અરવિંદ ત્રિવેદી એક ભારતીય અભિનેતા છે. તે તેમના ભાઈ ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી સાથે ગુજરાતી ચિત્રપટમાં છવાયેલા રહ્યાં. તેમણે રામાનંદ સાગરની ટેલિવિઝન શ્રેણી 'રામાયણ'માં રાવણની ભૂમિકા ભજવીને ખાસ્સી એવી પ્રસિદ્ધિ મેળવી હતી. બંને ભાઈઓ ઇડર નજીકના કુકડીયા ગામના વતની છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો શ્રેણી:ગુજરાતના પર્વતો શ્રેણી:ઇડર તાલુકો
ફાસ્ટ ફૂડ
ફાસ્ટ ફૂડ (કે જે ઉદ્યોગમાં ક્વિક સર્વિસ રેસ્ટોરન્ટ  કે કયુએસઆર  (QSR) તરીકે પણ ઓળખાય છે) તે ઝડપથી તૈયાર કરી અને પીરસી શકાય તેવા આહાર માટે અપાયેલ શબ્દ છે. જ્યારે તૈયાર થવામાં ઓછો સમય લે તેવા કોઈ પણ ભોજનને ફાસ્ટ ફૂડ ગણી શકાય, જયારે સામાન્ય રીતે રેસ્ટોરન્ટ (ભોજનાલય) કે દુકાનમાં વહેચાતા પહેલેથી ગરમ કરેલ કે રાંધેલ સામગ્રીઓવાળા આહાર ગ્રાહકને ટેક આઉટ/ટેક અવે પ્રકારે પેક કરીને પૂરા પડાય છે. "ફાસ્ટ ફૂડ" શબ્દ મેરીયમ વેબ્સ્ટરના એક શબ્દકોષમાં 1951માં માન્ય કરાયો.
બેસવાની કે આશરાની સગવડ વિનાના ખૂમચા કે કીઓસ્ક (દુકાનો) અથવા ફાસ્ટ ફૂડ રેસ્ટોરન્ટ્સ (ભોજનાલયો) (ક્વિક સર્વિસ રેસ્ટોરન્ટ ) તેની બજારો હોઈ શકે છે. ફ્રેન્ચાઈઝ પ્રક્રિયાઓમાં કેન્દ્રીય સ્થાનોથી ખાદ્ય પદાર્થોને દરેક રેસ્ટોરન્ટ શૃંખલાઓ સુધી વહાણથી મોકલાય છે.
ફ્રેન્ચાઇઝ વગરના ફાસ્ટ ફૂડ રેસ્ટોરન્ટ ખોલવા માટેની મૂડીની આવશ્યકતાઓ સાપેક્ષ રીતે ઓછી છે. વધારે પ્રમાણમાં બેઠકો ધરાવતા રેસ્ટોરન્ટ્સ, જ્યાં ગ્રાહકો બેસીને દેખીતા ઉચ્ચ વાતાવરણમાં પોતાના ઓર્ડર્સ મેળવે છે, કેટલાક વિસ્તારોમાં ફાસ્ટ કેઝ્યુઅલ રેસ્ટોરન્ટ્સ તરીકે ઓળખાય છે.
ઇતિહાસ
તૈયાર રાંધેલ ખોરાકનો વિચાર શહેરી વિકાસ સાથે નજીકનો સંબંધ ધરાવે છે. પ્રાચીન રોમના નગરોમાંની શેરીઓમાં બ્રેડ અને વાઇન (ફળનો દારૂ)ના વેચાણ માટેના ખૂમચાઓ હતા. પૂર્વ એશિયાના નગરોની એક લાક્ષણિકતા નૂડલની દુકાન છે. ફ્લેટબ્રેડ અને ફલાફેલ મધ્ય પૂર્વમાં સર્વસામાન્ય છે. પ્રખ્યાત ભારતી{ય/0} ફાસ્ટ ફૂડ વાનગીઓમાં [[વડા પાઉ, પાણીપૂરી અને દહીં વડા]]નો સમાવેશ થાય છે. પશ્ચિમ આફ્રિકાના ફ્રેન્ચ-ભાષી દેશોમાં, મોટા શહેરો અને તેની આસપાસમાં આવેલ સડક પરના ખૂમચાઓ પેઢીઓથી તેઓ કરતા આવ્યા છે તેમ ,સ્થાનિક ભાષામાં બ્રોશેટ્સ તરીકે જાણીતી ખાવા માટે તૈયાર શેકેલા માંસવાળી સળીઓની એક શ્રેણી વેચે છે (જે યુરોપમાં મળતા તે જ નામના બ્રેડવાળા નાસ્તાથી ભિન્ન છે.)
પૂર્વ-આધુનિક યુરોપ
પ્રાચીન રોમના શહેરોમાં, વસ્તી ખંડ માં અને બહુમાળી ઈમારતોમાં રહેતી મોટા ભાગની શહેરી, ભોજન માટે ભોજન વિક્રેતાઓ પર આધારિત છે. સવારે, ઝડપી નાસ્તા તરીકે વાઇનમાં ભીંજવેલ બ્રેડ તથા એક સાદી આહાર વ્યવસ્થા પોપીના માં રાંધેલ શાકભાજીઓ અને બાફેલ માંસ રહેતા. મધ્ય યુગમાં, મોટા નગરો અને શહેરી વિસ્તારો જેમકે લંડન અને પેરિસમાં પાઈ, પેસ્ટીઓ, મુરબ્બાઓ,ગળી રોટી, વેફર પેનકેક્સ અને રાંધેલ માંસ વેચતા ઘણા ફેરિયાઓને પ્રોત્સાહન આપ્યું. પ્રાચીન રોમન નગરોમાં, આ પૈકી, ઘણા તંત્રોએ જેમના પાસે પોતાનો આહાર રાંધવા માટે સાધનો ન હતા, ખાસ કરીને એકલા ઘરો માટે ભોજનની વ્યવસ્થા કરી. નગરના સમૃદ્ધ નિવાસીઓથી વિપરીત, ઘણા લોકો રસોડાની સુવિધાઓ સાથેના ઘર પરવડી શકે તેમ ન હોવાથી ફાસ્ટ ફૂડ પર આધરિત રહ્યાં. મુસાફરો, તેમજ, પવિત્ર સ્થળોએ જતા તીર્થયાત્રીઓ પણ ગ્રાહકોમાં હતા.
યુનાઈટેડ કિંગડમ
દરિયાઇ કે ભરતીના પાણીનો ઉપયોગ કરી શકતા વિસ્તારો ઝીંગા કે દરિયાઈ આહાર જેમકે ઓઇસ્ટર્સ (કાલવ) અથવા લંડનમાં ઈલ્સનો સમાવેશ કરતા હતા. મોટે ભાગે આ દરિયાઈ આહાર ડક્કા પર કે નજીકમાં રાંધવામાં આવતો. મધ્ય ઓગણીસમી સદીમાં હોડીમાં માછીમારીના વિકાસને લીધે બ્રિટીશને પ્રિય માછલી અને કાતરીઓનો વિકાસ થશે જે આંશિક રીતે આ પ્રવૃત્તિઓને લીધે હશે.
બ્રિટીશ ફાસ્ટ ફૂડમાં નોંધપાત્ર પ્રાદેશિક વૈવિધ્ય હતું. કોઈકવાર વાનગીની પ્રાદેશિકતા તે વિસ્તારની સંસ્કૃતિનો ભાગ બની જતી.ફાસ્ટ ફૂડ પાઇના ઘટકો વિવિધ હતા, જેમાં સામાન્ય રીતે ખોરાક માટે પાળેલાં પક્ષીઓ (જેમકે મરઘીઓ) કે શિકાર કરેલ પક્ષીનો સામાન્ય રીતે ઉપયોગ થતો. બીજા વિશ્વ યુદ્ધ બાદ ટર્કી ફાસ્ટ ફૂડમાં વધુ વપરાવા લાગી.
એક ચોક્કસ ફાસ્ટ ફૂડનું સ્વરૂપ સેન્ડવીચ, સેન્ડવીચના ચોથા ઉમરાવ જોહન મોન્ટગુ દ્વારા પ્રચલિત કરાયુ જયારે તેમણે બ્રેડમાં સૂકું માંસ લપેટ્યું જેથી તેમના કામ કે તેમના જુગારમાં ખલેલ ન થાય.(ભૂલચૂક લેવી દેવી). સેન્ડવીચ અન્ય પાકશાસ્ત્રો અને સંસ્કૃતિઓ સાથે સામ્ય ધરાવે છે જેમકે ભરેલ બગેટ્સ ફ્રાન્સમાં પ્રખ્યાત છે. યુકેમાં તેના વ્યાપક આકર્ષણ અને વપરાશ છતા, તાજેતરના વર્ષોમાં જ સેન્ડવીચને ફાસ્ટ ફૂડ ગણવામાં આવી છે, જેનો શરૂઆતમાં સબવેઅને પ્રેટ અ મેંગર જેવી ઉચ્ચ શૃંખલાઓ દ્વારા પ્રચાર કરવામાં આવ્યો.
સ્વદેશી સ્વરૂપ ઉપરાંત, યુકેએ અન્ય સંસ્કૃતિઓમાંથી ફાસ્ટ ફૂડ અપનાવ્યા છે જેમકે ઇટાલિયન પીઝા, ચીની નૂડલ્સ, કબાબ, કરી (કઢી) અને રાષ્ટ્ર સમૂહ દેશોના બીજા ભાગોમાંથી ફાસ્ટ ફૂડના અન્ય વિવિધ સ્વરૂપો. અને વધુ દૂર. કેટલાક વિસ્તારોમાં આયાત કરેલ ફાસ્ટ ફૂડ સામાન્ય રીતે બંને, સ્થાનિક અને બ્રિટીશ સંસ્કૃતિનો ભાગ બની ગયેલ છે. તાજેતરમાં પ્રણાલીગત ફાસ્ટ ફૂડના વધુ આરોગ્યપ્રદ વિકલ્પો પણ અસ્તિત્વમાં આવ્યા છે.
2008ના એક અભ્યાસમાં વિશ્વભરમાં વ્યક્તિદીઠ ફાસ્ટ ફૂડ રેસ્ટોરન્ટ્સની ગણતરી કરવામાં આવી.યુકેએ આ બિરુદ મેળવ્યું જયારે ઓસ્ટ્રેલિયા બીજા અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ત્રીજા સ્થાને રહ્યું. એકલુ ઇંગ્લેન્ડમાં સમગ્ર ફાસ્ટ ફૂડના 25% ધરાવે છે.
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ
પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધમાં ઓટોમોબાઈલ્સ (મોટરગાડીઓ) પ્રચલિત અને સુલભ બનતા, ડ્રાઈવ-ઇન રેસ્ટોરન્ટ્સ શરૂ થયા. સામાન્ય 1921માં વિચિટા, કેન્સાસમાં બીલી ઇન્ગ્રામ અને વોલ્ટર એન્ડરસને સ્થાપેલી અમેરિકન કંપની વાઈટ કાસલને બીજા ફાસ્ટ ફૂડ આઉટલેટ અને પ્રથમ હેમબર્ગર ચેઈન ખોલવાનું શ્રેય અપાય છે,જે પાંચ સેન્ટ પ્રતિ નંગના ભાવે હેમબર્ગર વેચતી. વોલ્ટર એન્ડરસને 1919માં વિચીટામાં પ્રથમ વાઈટ કાસલ રેસ્ટોરન્ટ ખોલ્યું, જેમાં મર્યાદિત મેનુ (ભોજનપત્રક), વધુ જથ્થામાં, ઓછો ભાવ અને ખૂબ ઝડપી હેમબર્ગર રેસ્ટોરન્ટ શરૂ કરાયું. તેની નવીનતાઓમાં, કંપનીએ ગ્રાહકોને ભોજન તૈયાર થતું જોવા દીધું. વાઈટ કાસલ તેના આરંભ અને મોટી સંખ્યામાં ફૂટી નીકળેલા હરીફોને લીધે સફળ થયું.
ફ્રેન્ચાઈઝીંગ 1921માં એ એન્ડ ડબલ્યૂ રૂટ બીયર દ્વારા શરૂ થયું, જેમને તેમના વિશેષ શરબતનું ફ્રેન્ચાઈઝીંગ કર્યું. મધ્ય 1930માં હાવર્ડ જોહ્ન્સનસે ઔપચારિક પ્રમાણિત મેનુઝ (ભોજનપત્રકો), મુદ્રા અને વિજ્ઞાપન સાથે રેસ્ટોરન્ટ વિભાવનાને ફ્રેન્ચાઈઝ્ડ કરી.
કર્બ (કારમાં બેસીને ભોજન) સેવા 1920ના દશકના અંતમાં શરૂ થઇ અને 1940ના દશકમાં પ્રચલન પામી જયારે કારહોપ્સ રોલર સ્કેટ્સ પર આવ્યા.
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સૌથી મોટો ફાસ્ટ ફૂડ ઉદ્યોગ ધરાવે છે, અને અમેરિકન ફાસ્ટ ફૂડ રેસ્ટોરન્ટ્સ 100થી વધુ દેશોમાં આવેલ છે. અમેરિકામાં ફાસ્ટ ફૂડ સહિત આશરે 20 લાખ અમેરિકન કામદારો ભોજન બનાવવા અને ભોજન પીરસવામાં રોકાયેલ છે.
ઓન ધ ગો (ચાલતા ચાલતા)
ફાસ્ટ ફૂડ દુકાનો ટેક-અવે કે ટેક-આઉટ  પ્રદાતાઓ છે, જે ઘણી વાર "ડ્રાઈવ થ્રુ" સેવા આપે છે જેમાં ગ્રાહકો તેમની કારમાંથી ઓર્ડર આપી અને ભોજન મેળવી શકે છે; પણ મોટા ભાગના બેઠક વ્યવસ્થા ધરાવે છે જેમાં પરિસરમાં ગ્રાહકો ભોજન લઇ શકે.
લગભગ શરૂઆતથી, ફાસ્ટ ફૂડ "ઓન ધ ગો" (ચાલતા ચાલતા) ખાવા માટે બનેલ છે, મોટે ભાગે છરી-કાંટાની જરૂર નથી હોતી, અને એક ફિંગર ફૂડ તરીકે ખવાય છે. ફાસ્ટ ફૂડની દુકાનોમાં સામાન્ય મેનુ વાનગીઓમાં માછલી અને કાતરીઓ, સેન્ડવીચો પીટાઝ, હેમબર્ગર્સ, ફ્રાઇડ ચિકન (તળેલી મરઘી), ફ્રેન્ચ ફ્રાઈસ, ટેકોઝ, ચિકન નગેટ્સ, પીઝા, હોટ ડોગ્સ, અને આઇસ ક્રીમ, તેમ છતાં ઘણા ફાસ્ટ ફૂડ રેસ્ટોરન્ટ્સમાં મરચાં, છૂંદેલ બટેટા અને કચુંબર જેવા "ધીમા" ભોજન પણ પૂરા પાડે છે.
ફેરિયાઓ અને છૂટક વેચાણ
પરંપરાગત ગલીનું ભોજન વિશ્વભરમા ઉપલબ્ધ છે, સામાન્ય રીતે નાના સંચાલકો અને સ્વતંત્ર વિક્રેતાઓ કે જે રેકડી, ટેબલ, હેરફેર કરી શકાય તેવી સગડી કે મોટર વાહનમાંથી સંચાલન કરતા હોય છે. સામાન્ય ઉદાહરણોમાં વિયેતનામના નૂડલ વિક્રેતાઓ, મધ્ય પૂર્વીય ફલાફેલના ખૂમચાઓ, ન્યૂ યોર્ક સીટીની હોટ ડોગની રેકડીઓ અને ટેકો ટ્રક્સનો સમાવેશ થાય છે. ટુરો ટુરો વિક્રેતાઓ (ટેગાલોગ પોઇન્ટ પોઇન્ટ માટે) ફીલીપાઇન જીવનની એક લાક્ષણિકતા છે. સામાન્ય રીતે, ગલીના વિક્રેતાઓ પસાર થતા લોકોને મોહિત કરવા આકર્ષક અને વિવિધ વિકલ્પો આપે છે અને શક્ય એટલું વધુ ધ્યાન ખેંચે છે.
સ્થળ મુજબ, ઘણા શેરી વિક્રેતાઓ કોઈ ચોક્કસ સંસ્કૃતિ કે નૃવંશ પરંપરાના ભોજનની લાક્ષણિકતાના ચોક્કસ પ્રકારોમાં વિશિષ્ટતા મેળવી શકે. કેટલીક સંસ્કૃતિઓમાં, શેરી વિક્રેતાઓ માટે જોરથી ભાવ બોલવા, ગાવું અથવા વેચવા માટેના શબ્દો બોલ્યે રાખવા, સંગીત વગાડવુ, કે ગ્રાહકોને આકર્ષવા માટે અન્ય પ્રકારના "શેરી નાટક" કરવા. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, આ ભોજન કરતા વધુ ધ્યાન ખેંચી શકે; કેટલાક વિક્રેતાઓ અન્ય પ્રકારનુ પ્રવાસી આકર્ષણ રજૂ કરી શકે.
વ્યંજન
આધુનિક વેપારી ફાસ્ટ ફૂડ ઔદ્યોગિક ઢબે સારી રીતે પ્રક્રિયા કરેલ અને તૈયાર કરેલ હોય છે, એટલે કે મોટા પાયા પર આદર્શ ઘટકો અને આદર્શ ઉત્પાદન પદ્ધતિઓથી બનેલ હોય છે. તે સામાન્ય રીતે ખર્ચ ઓછો થાય એ રીતે, ખોખાઓ અને થેલીઓમાં કે પ્લાસ્ટિકના આવરણમાં વધુ વેચાય છે. મોટા ભાગના ફાસ્ટ ફૂડ સંચાલનોમાં, ભોજનની વાનગીઓ સામાન્ય રીતે એવા પ્રક્રિયા કરેલ ઘટકોમાંથી બનાવાય છે, જે પુરવઠા કેન્દ્રમાં તૈયાર થઈને જહાજ દ્વારા દરેક દુકાનોએ મોકલાય છે જ્યાં તેમને ફરી ગરમ કરાય કે રંધાય છે (સામાન્ય રીતે માઈક્રોવેવ કે ડીપ ફ્રાયીંગ દ્વારા) અથવા ઓછા સમયમાં ભેળવવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા ઉત્પાદનની ગુણવત્તાના સ્તરને જાળવી રાખે છે, અને ઓર્ડરને ઝડપથી ગ્રાહક સુધી પહોંચાડવા અને દરેક દુકાનોમાં મજૂરી અને સાધન ખર્ચ ઘટાડવા માટે મહત્વની છે.ઝડપ, સમાનતા અને નીચા દરને ધ્યાનમાં રાખીને બનતા ફાસ્ટ ફૂડ ઉત્પાદનો, ચોક્કસ સ્વાદ કે સાત્યતા પ્રાપ્ત કરવા અને તાજગી જાળવી રાખવા માટે તૈયાર કરેલ પદાર્થોમાંથી બનાવાય છે.
વિવિધતા
ફાસ્ટ ફૂડ મનમાં પરંપરાગત હેમબર્ગર્સ અને ફ્રાઇસ જેવા અમેરિકન ફાસ્ટ ફૂડની છાપ ઊભી કરે, પરંતુ ફાસ્ટ ફૂડના અન્ય પ્રકારો પણ છે જે પશ્ચિમમાં વ્યાપક રીતે પ્રખ્યાત છે.ચીની ટેકઅવે/ટેકઆઉટ (આહારને તે સ્થળે લઇ જવો) રેસ્ટોરન્ટ્સ ખાસ લોકપ્રિય છે. તે સામાન્ય રીતે એશિયન ભોજનની વિશાળ શ્રેણી આપે છે (જે હંમેશા ચીની નથી હોતું), જે સામાન્ય રીતે તળેલ હોય છે. મોટા ભાગના વિકલ્પો કોઇક પ્રકારના નૂડલ્સ, ભાત, કે માંસ હોય છે. અમુક કિસ્સાઓમાં, ભોજન સ્મોર્ગાસબોર્ડ તરીકે રજૂ કરાય છે, કોઇક વાર સ્વયં સેવા હોય છે. ગ્રાહક પોતાની પસંદ પ્રમાણેના કદનુ પાત્ર ખરીદે છે અને બાદમાં તે પાત્રને પોતાની પસંદગી મુજબના ભોજનથી ભરવા માટે સ્વતંત્ર હોય છે. એક પાત્રમાં વિવિધ વિકલ્પોને ભેગુ કરવુ સામાન્ય છે, અને અમુક દુકાનો વાનગીને બદલે વજન પ્રમાણે કિંમત લે છે. આમાના ઘણા રેસ્ટોરન્ટ્સ અમુક ન્યૂનતમ રકમની ખરીદી પર મફત ડીલીવરીની સુવિધા આપે છે.
સુશીની લોકપ્રિયતા તજેતરમાં ઝડપથી વધી છે. જાપાનમાં બનેલુ ફાસ્ટ ફૂડનુ એક સ્વરૂપ (જ્યાં બેન્ટો જાપાની ફાસ્ટ ફૂડનો એક પર્યાય છે), સુશી સામાન્ય રીતે ઠંડા ચીકણા ભાત હોય છે જેને સ્વાદિષ્ટ બનાવવા મીઠા ચોખાના સરકાનો ઉપયોગ થાય છે અને કોઇ ટોપીંગ સાથે (મોટે ભાગે માછલી) સાથે પીરસાય છે, અથવા જેમ તે પશ્ચિમમાં સૌથી વધુ જાણીતું છે તેમ શુષ્ક લેવર (એક જાતની દરિયાઈ ખાદ્ય વનસ્પતિ) નોરીમાં લપેટીને પુરણ સાથે પીરસવામાં આવે છે. પુરણમાં મોટે ભાગે માછલી, મરઘી કે કાકડીનો સમાવેશ થાય છે.
પાપા જોહ્ન્સ, ડોમિનોઝ પીઝા, સ્બારો અને પીઝા હટ જેવી શૃંખલાઓ ધરાવતા પીઝા એક સામાન્ય ફાસ્ટ ફૂડ છે. મેનુઝ (ભોજનપત્રકો) પરંપરાગત પીઝેરિઆઝ કરતા વધુ મર્યાદિત અને પ્રમાણિત છે અને પીઝાનુ વિતરણ (ડીલીવરી) મોટે ભાગે સમય પ્રતિબદ્ધ હોય છે.
મધ્ય પૂર્વમાં ખાસ કરીને ટર્કી અને લેબેનોનમાં, કબાબ હાઉસીઝ એ ફાસ્ટ ફૂડ રેસ્ટોરન્ટ (ભોજનાલય)નો એક પ્રકાર છે. માંસ રોટેસરીથી છોલાય છે, અને કચુંબર અને પસંદગીની ચટણી અને સજાવટ સાથે ગરમ ફ્લેટબ્રેડ (રોટલો) પર પીરસાય છે. આ ડોનર કબાબો કે શવાર્મ્સઝ સળી પર પીરસાતા શીશ કબાબો કરતા જુદા છે. કબાબની દુકાનો વિશ્વભરમાં જોવા મળે છે, ખાસ કરીને યુરોપ, ન્યૂઝીલેન્ડ અને ઓસ્ટ્રેલિયામાં પણ અમેરિકામાં સામાન્ય રીતે ઓછી જોવા મળે છે.
માછલી અને કાતરીની દુકાનો યુનાઇટેડ કિંગડમ, ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યૂઝીલેન્ડમાં પ્રખ્યાત ફાસ્ટ ફૂડ પ્રકાર છે. માછલીને છૂંદી અને બાદમાં ડીપ ફ્રાય કરવામાં આવે છે.ડચ લોકોને પોતાના ખુદના ફાસ્ટ ફૂડ પ્રકાર છે. ડચ ફાસ્ટ ફૂડ ભોજનમાં હંમેશા ચટણી અને માંસની વાનગી સાથે સોસ અને ફ્રેન્ચ ફ્રાઇસ (કે જેને ફ્રાઇટ કે પટાટ કહે છે)નો સમાવેશ કરાય છે. ફ્રેન્ચ ફ્રાઈસ સાથે સૌથી સામાન્યપણે ખવાતી ચટણી મેયોનેઝ છે, જયારે અન્ય કેચઅપ કે મસાલેદાર કેચઅપ, સીંગની ચટણી કે અથાણું હોઇ શકે છે. કોઇક વાર ફ્રાઇઝને ચટણીઓના સંયોજનો સાથે પીરસાય છે, જેમાં સૌથી વધુ જાણીતી સ્પેશીઆલ (વિશેષ):મેયોનેઝ, (મસાલેદાર) કેચઅપ અને સમારેલ ડુંગળીઓ; અને ઊર્લોગ (શબ્દિક અર્થ "યુદ્ધ"): માયોનેઈઝ અને સીંગની ચટણી (કોઇક વાર કેચઅપ અને ચટણી સાથે પણ)નો સમાવેશ થાય છે. માંસની પેદાશ સામાન્ય રીતે ડીપ ફ્રાઇડ નાસ્તા તરીકે હોય છે; તેમાં ફ્રીકન્ડેલ (એક ચામડી વગરના ખીમાવાળા માંસનો ફુલમો), અને ક્રોકેટ (બ્રેડક્રમ્સમાં આવૃત્ત ડીપ ફ્રાઇ કરેલ રૅગૂ)નો સમાવેશ થાય છે.
પોર્ટુગલમાં, આ પ્રકારના સ્થાનિક વ્યંજનોમાં વિશેષતા પ્રાપ્ત કરેલ રેસ્ટોરન્ટ અને સ્થાનિક ફાસ્ટ-ફૂડની વિવિધ વાનગીઓ જોવા મળે છે. સૌથી વધુ પ્રખ્યાત ભોજનમાંના અમુક ભોજનોમાં ફ્રાન્ગો અસાડો (પીરી-પીરી ગ્રિલ્ડ પહેલેથી ભરેલી મરઘી), ફ્રાન્સેસિન્હા, ફ્રાન્સેસિન્હા પોવેઇરા, એસ્પેક્ટાડા (બે લાકડી પર રસદાર ટર્કી કે ડુક્કરનું માંસ) અને બીફાનાસ (એક ચોક્કસ ચટણીમાં સેન્ડવીચ તરીકે ડુક્કરની ગરદનનું માંસ)નો સમાવેશ થાય છે. આ પ્રકારનું ભોજન ઘણી વાર ફ્રેન્ચ ફ્રાઈસ (જેને બટાટા ફ્રીટાસ કહે છે) સાથે પણ પીરસવામાં આવે છે, અમુક આંતરરાષ્ટ્રીય શૃંખલાઓએ નાન્ડોઝ જેવા અમુક પરંપરાગત પોર્ટુગીઝ ફાસ્ટ ફૂડમાં વિશેષતા પ્રાપ્ત કરી છે.
વેપાર
એકલા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં, 2000માં ગ્રાહકોએ ફાસ્ટ ફૂડ પર 110 અબજ યુએસ ડોલર ખર્ચ્યાં (જે 1970માં 6 અબજ યુએસ ડોલર કરતા વધી ગયું.) રાષ્ટ્રીય રેસ્ટોરન્ટ સંઘે અંદાજ કર્યો કે 2006માં ફાસ્ટ ફૂડ રેસ્ટોરન્ટ્સનું વેચાણ 142 અબજ યુએસ ડોલર થઇ જશે, 2005 કરતા 5% વધુ. સરખામણીમાં, ભોજન ઉદ્યોગનો સમગ્ર-સેવા રેસ્ટોરન્ટ વિભાગ 173 અબજ યુએસ ડોલરના વેચાણ સુધી પહોચે એવી આશા છે. ઝડપી ઔપચારિક રેસ્ટોરન્ટ્સ સામે ફાસ્ટ ફૂડ બજારનો હિસ્સો ગુમાવી રહ્યું છે, જે વધુ સમૃદ્ધ અને મોંઘા વ્યંજનો આપે છે.
વૈશ્વિકરણ
2006માં, વૈશ્વિક ફાસ્ટ ફૂડ બજાર 4.8% વધી અને 102.4 અબજનાં મૂલ્ય અને 80.3 અબજ વ્યવહારના કદ સુધી પહોચી. એકલા ભારતમાં ફાસ્ટ ફૂડ ઉદ્યોગ દર વર્ષે 41% વધી રહ્યો છે.
મેકડોનાલ્ડ્સ 126 દેશો અને 6 ખંડોમાં આવેલ છે અને વિશ્વભરમાં 31,000 કરતા વધુ રેસ્ટોરન્ટ્સ ચલાવે છે. જાન્યુઆરી 31, 1990ના દિવસે મેકડોનાલ્ડે મોસ્કોમાં એક રેસ્ટોરન્ટ ખોલ્યું અને પ્રથમ દિવસે આવેલ ગ્રાહકોનો વિક્રમ તોડ્યો. મોસ્કો રેસ્ટોરન્ટ વિશ્વનુ સૌથી વ્યસ્ત રેસ્ટોરન્ટ છે. વિશ્વનુ સૌથી મોટુ મેકડોનાલ્ડ્સ બેઇજિંગ, પીપલ્સ રીપબ્લીક ઓફ ચાઇનામાં આવેલ છે.
વિશ્વભરમાં બીજા અસંખ્ય ફાસ્ટ ફૂડ રેસ્ટોરન્ટ્સ આવેલ છે. બર્ગર કિંગ 65 દેશોમાં 11,100થી વધુ રેસ્ટોરન્ટ્સ ધરાવે છે. કેએફસી (KFC) 25 દેશોમાં આવેલ છે. 1984માં અમેરિકા સિવાયના પ્રથમ સ્થળ બહેરીનમાં શરૂ થયેલ સબવે સૌથી વધુ વિકસતી ફ્રેન્ચાઈઝીઓમાંની એક છે જે મે 2009 મુજબ, વિશ્વમાં આશરે 90 દેશોમાં 39,129 રેસ્ટોરન્ટ્સ ધરાવે છે. પીઝા હટ ચીનમાં 100 સ્થળો સહિત 97 દેશોમાં આવેલ છે. ટેકો બેલ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઉપરાંત 12 દેશોમાં આવેલ 278 રેસ્ટોરન્ટ્સ ધરાવે છે.
ટીકા
ફાસ્ટ ફૂડ શૃંખલાઓ સેન્ટર ફોર સાયન્સ ઇન ધ પબ્લિક ઇન્ટરેસ્ટ, કેલરી તત્વ, ટ્રાન્સફેટ અને વાનગીના કદ જેવા મુદ્દાઓને લીધે લાંબા સમયથી ફાસ્ટ ફૂડના આલોચક ગ્રાહક સમૂહોના રોષનો ભોગ બની છે. 2001માં, એરીક શ્લોઝરના શોધ કાર્ય ફાસ્ટ ફૂડ નેશને અમેરિકાના લોકોને ફાસ્ટ ફૂડ સંસ્કૃતિ વિષે દરેક બાબતની વિસ્તૃત માહિતી આપી. 2008માં, સીઝર બાબરે ઘણી ફાસ્ટ ફૂડ રેસ્ટોરન્ટ શૃંખલાઓને તેને મેદસ્વી બનાવ્યો હોવા માટેનો અદાલતમાં દાવો કર્યો. દાવો ક્દી અદાલતમાં ન પહોંચ્યો. સામાજિક વૈજ્ઞાનિકોએ પ્રખ્યાત શહેરી દંતકથા પરના વૃતાંત દ્વારા સૂચવેલ આધુનિક ગ્રાહકોના, ખાસ કરીને બાળકો માટે ફાસ્ટ ફૂડ સાથેના દ્વિધાભર્યા સંબંધ (દોષિત લાગણીથી યુક્ત) પર પ્રકાશ પાડ્યો. દોષ પ્રક્રિયા કરેલ આહાર પર મૂકાયો, જેમાં વ્યાપક રીતે ભ્રષ્ટતાની વિચિત્ર વાતો અને બેદરકાર ધોરણો માનવામાં આવે છે.
આરોગ્ય સમસ્યાઓ
મેસેચ્યુસેટ્સ મેડીકલ સોસાયટી કમીટી ઓન ન્યૂટ્રીશન, મુજબ ફાસ્ટ ફૂડમાં અતિશય ચરબી હોય છે, અને અભ્યાસોમાં ફાસ્ટ ફૂડના સેવન અને બોડી માસ ઇન્ડેક્સ(બીએમઆઈ (BMI)) અને વજનમાં વધારા વચ્ચે સંબંધ જોવા મળ્યો. 2006ના એક અવલોકનમાં વાનરોને નિયમિત રીતે ફાસ્ટ ફૂડ ખાતા વ્યક્તિ જેટલી ટ્રાન્સ ફેટ્સ ધરાવતો આહાર ખવડાવવામાં આવ્યો. બંને આહાર કુલ મળીને સમાન સંખ્યામાં કેલરી ધરાવતા હતા. એવું જોવા મળ્યું કે વધુ પ્રમાણમાં ટ્રાન્સ ફેટનું સેવન કરનાર વાનરોમાં પેટ પર ચરબીનો વધારે પ્રમાણમાં અસંતૃપ્ત મેદવાળો આહાર અપાયેલા વાનરો કરતા વધુ વિકાસ થયો. તેઓમાં ઇન્સ્યુલીન પ્રતિકારકતાના ચિહ્નો વિકસ્યા, જે ડાયાબીટીસનું શરૂઆતનું લક્ષણ છે. આ આહાર પર છ વર્ષ બાદ, અસંતૃપ્ત મેદ અપાયેલ સમૂહમાં ફક્ત 1.8%ની સરખામણીએ ટ્રાન્સ ફેટ અપાયેલ વાનરોએ તેમના શરીરના 7.2% જેટલુ વજન વધાર્યુ.
ચિલ્ડ્રન્સ હોસ્પિટલ બોસ્ટન માટેના મેદસ્વિતા અંગેના કાર્યક્રમના નિર્દેશક ડેવિડ લુડવિગ દાવો કરે છે કે, "ફાસ્ટ ફૂડના સેવનને લીધે કેલરીમાં વધારો, વજનવધારાને ઉત્તેજન અને ડાયાબીટીસના જોખમમાં વધારો થાય છે." સેન્ટર્સ ફોર ડીસીઝ કન્ટ્રોલ એન્ડ પ્રિવેન્શને મેદસ્વિતાને અમેરિકનો માટે આરોગ્ય સામે ખતરાની યાદીમાં પહેલા ક્રમની ગણાવી. રોકી શકાય એવા મૃત્યુના કારણોમાં તે બીજા ક્રમે છે અને તેના લીધે દર વર્ષે 400,000 મૃત્યુ થાય છે. આશરે 60 મિલિયન અમેરિકન પુખ્તો મેદસ્વી અને અન્ય 127 મિલિયન અતિમેદસ્વી તરીકે વર્ગીકૃત થયા છે. મેદસ્વિતા સાથે સંકળાયેલા આરોગ્ય મુદ્દાઓ આરોગ્ય સંભાળ અંગે આર્થિક નિરાશા ઉત્પન્ન કરે છે. 2003માં ઉત્તર કેરોલીનામાં આરટીઆઇ(RTI) ઇન્ટરનેશનલ દ્વારા થયેલ અભ્યાસ મુજબ, અમેરિકામાં મેદસ્વિતા સાથે મુખત્વે સંકળાયેલા ટાઇપ 2 ડાયાબીટીસ અને હૃદય રોગને લીધે આરોગ્ય સંભાળ માટેનો ખર્ચ દર પ્રતિ વર્ષ 93 અબજ ડોલર જેટલો વધી ગયો છે.
ટ્રાન્સ ફેટ્સ, વધુ કેલરી, અને ઓછા રેસા ઉપરાંત, ફૂડ પોઇઝનીંગના ખતરા ઉપરાંત ફૂડ પોઇઝનીંગ (ખોરાકમાં બૅક્ટીરિયા કે ઝેરને કારણે માંદગી) એક બીજુ આરોગ્ય માટેનું જોખમ છે. એરીક શ્લોઝરે તેના પુસ્તક "ફાસ્ટ ફૂડ નેશન: ધ ડાર્ક સાઈડ ઓફ ઓલ-અમેરિકન મીલ"માં માંસને પેક કરવાની પ્રક્રિયાની બધી વિગતો વર્ણવી છે. માંસને પેક કરવાનું કાર્ય અમેરિકામાં સૌથી જોખમી કાર્યોમાંનું એક બની રહ્યું છે, જેમાં બીજા કારખાનામાં કરતા બીજા કોઈ કાર્ય કરતા ઈજા થવાનું જોખમ 3 ગણું હોય છે. માંસને પેક કરતા કારખાના મોટા વાડાઓમાં માંસ માટે ઉછેરેલા ઘણા પશુઓને ભેગા કરે છે અને તેમના નિયંત્રણ માટે રાખેલ કામદારો યોગ્ય તાલીમ પામેલ ન હોઈ મોટા પાયા પર ફૂડ પોઈઝનીંગનુ જોખમ વધી જાય છે. પશુઓના મળ-મૂત્ર માંસ સાથે ભળે છે, જેનાથી તે સાલ્મોનેલ્લા અને ઇશેરીશીયા કોલાઇ 0157:H7 વડે દૂષિત થાય છે. ઈ. કોલાઇ 0157:H7 ફૂડ પોઇઝનીંગના સૌથી ખરાબ પ્રકારોમાંનુ એક છે. તે સામાન્ય રીતે અપૂરતા રાંધેલા હેમબર્ગરમાંથી ફેલાય છે, તેનો ઇલાજ મુશ્કેલ છે. જીવાણુનાશકો જીવાણુઓનો નાશ કરતા હોવા છતાં, તેઓ એવું ઝેર મુક્ત કરે છે કે જે હાનિકારક સમસ્યાઓ ઊભી કરે છે. ઈ. કોલાઇ 0157:H7નો ચેપ લાગેલા આશરે 4% લોકોને હીમોલીટીક યુરેમિક સિન્ડ્રોમ થઇ ગયો અને તે સિન્ડ્રોમવાળા આશરે 5% બાળકો મરણ પામ્યા. ઈ. કોલાઇ 0157:H7 અમેરિકન બાળકોમાં મૂત્રપિંડ ખરાબ થઇ જવાનુ મુખ્ય કારણ બની રહ્યો છે.
બાળરોગ નિષ્ણાંતો દ્વારા કરેલ એક સંશોધન પ્રયોગમાં, ફાસ્ટ ફૂડ અંગે માહિતી મેળવવા 6212 બાળકો અને 4થી 19 વર્ષની વયના તરુણો પર પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું. પ્રયોગના સહભાગીઓની મુલાકાત લીધા બાદ, જાણવા મળ્યુ કે કોઇ એક દિવસે કુલ નમૂનાઓમાંના 30.3%એ ફાસ્ટ ફૂડ ખાધો હતો. ફાસ્ટ-ફૂડનુ સેવન બંને સ્ત્રીઓ અને પુરુષો, બધા અનુવાંશિક/નૃવંશ જૂથો, અને દેશના બધા પ્રદેશોમાં પ્રચલિત હતું. જે બાળકોએ ફાસ્ટ ફૂડનું સેવન કર્યું તેમણે, જેમણે નહોતું કર્યું તેમની સરખામણીએ, વધુ કુલ ચરબી, કાર્બોદિતો, અને ખાંડવાળા મધુર પેય લીધા હતા. ફાસ્ટ ફૂડ ખાનાર બાળકોએ ઓછા પ્રમાણમાં રેસા, દૂધ, ફળો અને સ્ટાર્ચ વગરના શાકભાજી પણ ખાધા. પરીક્ષણના પરિણામોના મૂલ્યાંકન બાદ, સંશોધકો એવા નિષ્કર્ષ પર આવ્યા કે બાળકો દ્વારા ફાસ્ટ ફૂડના સેવનથી તેમના આહાર પર નકારાત્મક અસર થાય છે, અને એક રીતે તે મેદસ્વિતાના જોખમને સારું એવી વધારી દે છે.
સીઝર બાર્બર વિવાદ
સીઝર બાર્બર (1945 -) ફાસ્ટ ફૂડ શૃંખલાઓ મેકડોનાલ્ડ્સ, બર્ગર કીંગ, વેન્ડીઝ, અને કેએફસી (KFC)એ પોતાને તેમના ભોજન પ્રત્યે વ્યસની બનાવીને અતિમેદસ્વી બનાવી દીધાનો દાવો કરીને પ્રખ્યાત બનનાર અમેરિકન છે.
દાવો કર્યા સમયે, બાર્બર 57 વર્ષની ઉંમર અને 272 પાઉન્ડ્સ (123 કિલોગ્રામ) વજન ધરાવતો હતો. તે તબીબી દૃષ્ટિએ મેદસ્વી હતો, ડાયાબિટીસથી પીડાતો હતો, અને બે હૃદયરોગના હુમલા આવી ચૂક્યા હતા. તે ધ બ્રોન્ક્સમાં રહેતો હતો, અને સંવર્ધન કાર્યકર્તા તરીકે કાર્ય કરતો હતો. વર્ષો સુધી, તેણે અઠવાડિયામાં ચારથી પાંચ વાર ફાસ્ટ ફૂડ ખાધો.
તેના વકીલ, સેમ્યુઅલ હિર્શ, ક્લાસ એક્શન સ્થિતિ માટે યોગ્ય થવાની આશા રાખતા હતા, જેનાથી તેઓ બધા ન્યૂ યોર્ક રાજ્ય અને કદાચ સમગ્ર દેશના અતિમેદસ્વી લોકો વતી દાવો ઠોકી શકે. અત્યાર સુધી 30% અમેરિકનો અતિમેદસ્વી છે, તેમાના 30% મેદસ્વી છે, અને અડધાથી વધુ મેકડોનાલ્ડ્સમાં નિયમિત રીતે ખાય છે, સંભવનીય અભિપ્રાય બહુ મોટો હતો.
હીર્શે મેકડોનાલ્ડ્સ, બર્ગર કીંગ, વેન્ડીઝ અને કેએફસી (KFC) કોર્પોરેશનને તેમણે પૂરી પાડેલ પોષણ અંગેની માહિતી માટે બેજવાબદાર અને ભ્રામક કહ્યાં. તેમણે વિરોધ દર્શાવ્યો કે તેમણે તેમના મેનુ (ભોજનપત્રક)માં વધુ આરોગ્યપ્રદ વિકલ્પો આપવા જોઇએ, અને તેઓએ તેમના ગ્રાહકો, ખાસ કરીને ગરીબ અને બાળકોમાં ડી ફેક્ટો વ્યસન સર્જ્યું.
આ દાવામાં ચોક્કસ રકમના ધનની માંગણી નહોતી કરાઇ, અને છેલ્લે સુધી અદાલતમાં ન પહોંચી શક્યો.
ભવાઇ
ભવાઇ ‌‍(અન્ય નામ: વેશ અથવા સ્વાંગ )એ ગુજરાતનું એક પરંપરાગત લોકનાટ્ય સ્‍વરૂપ છે.
વ્યુત્પતિ
‘ભવાઇ’ શબ્‍દમાં ‘ભવ’ એટલે વિશ્વ, જગત અથવા સર્વકાળ; ‘આઇ’ એટલે માતા. અહીં તેને જગતની માતા એટલે કે જગદંબા ગણી છે. ભવાઇમાં મા અંબાની ભક્તિને કેન્‍દ્રમાં રાખી નાટક ભજવવામાં આવે છે. આજે પણ અંબાજી ખાતે દર નવરાત્રીએ ભવાઇ દ્વારા મા અંબાની પૂજા કરવામાં આવે છે.
રીતભાત
ભવાઇમાં બધાં પાત્રો પુરુષો દ્વારા જ ભજવવામાં આવે છે જેમાં સ્ત્રી પાત્રો પણ પુરુષો જ ભજવે છે. તેમાં પરંપરાગત પોશાકો, ભાતીગળ ભાષાશૈલી અને સ્‍થાનિક કથાવસ્‍તુ પર ધ્યાન આપવામાં આવે છે. ભવાઇમાં મુખ્યત્વે ભૂંગળ, તબલા, ઝાંઝ, ઢોલક, મંજીરા અને સારંગી વગેરે વાજીંત્રો વપરાય છે. ભવાઇ મોટે ભાગે ખુલ્‍લા મેદાનમાં અથવા નાના ચોક જેવી જાહેર જગ્યાએ ભજવવામાં આવે છે.
ભવાઇની મંડળીના કલાકારોના પ્રમુખને ‘નાયક’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે નાટકની જરૂરીયાત મુજબ સંવાદો, સંગીત અને વેશભૂષા માટે નિર્દેશન આપે છે. ભવાઇના સંવાદો પહેલાથી નક્કી નથી હોતા પણ કલાકારો પ્રસંગ મુજબ જાતે જ સંવાદો બોલે છે અને સાથે સાથે નૃત્‍યમય શૈલીમાં અભિનય પણ કરે છે. ભવાઇના મુખ્‍ય પાત્રને ‘રંગલો’ કહેવામાં આવે છે.
અન્‍યાય, સ્‍ત્રીનો દરજ્જો, સામાજીક અસમાનતા, અંધશ્રદ્ધા અને જાતિવાદ જેવી સામાજિક અને અન્ય બાબતો પ્રત્યે જાગૃતિ ફેલાવવા પણ ભવાઇનો ઉપયોગ કરાય છે.
મોટા ભાગના વેશોમાં બેથી ત્રણ પાત્રો એકસાથે ચાચર (શેરી કે ખુલ્‍લી જગ્‍યા) માં આવે છે : નાયક, નાયિકા અને મશ્‍કરો. મશ્‍કરો જુદા જુદા વેશમાં જુદાં જુદાં નામે ઓળખાય છે. ‘કાનગોપી’ ના વેશમાં સુખાજી, ‘ઝંડા ઝૂલણ’ માં અડવો અને ‘જસમા-ઓડણ’માં રંગલો વગેરે. ભવાઇના કેટલાક વેશોમાં મુસ્લિમ શાસનની અસર દેખાય છે. ‘ઝંડા ઝૂલણ’માં તરવરાટવાળી તેજી વાણિયણનાં લગ્‍ન એક વૃદ્ઘ સાથે થાય છે, તે ઊંઝાના યુવાન મુસ્લિમ સૂબાના પ્રેમમાં પડે છે. આ ઉપરાંત ‘મિયાંબીબી’, ‘મણિયાર’,‘જૂઠણ’ અને ‘છેલબટાઉ’ જેવા વેશોમાં પણ મુસ્લિમોની અસર છે. નાનાં હિદું રજવાડાંના ઠાકોરો વિશેના વેશોમાં ‘રાજા દેઘણ’, ‘વીકો સિસોદિયો’, ‘રાજદેવ’, ‘મણીબા સતી’ વગેરે મુખ્‍ય છે. ધાર્મિક વેશોમાં ‘કાન-ગોપી’, ‘કાળકા’, ‘પતાઇ રાવળ’, ‘ગણપતિ’ વગેરે મુખ્‍ય છે. કંસારો, સરાણિયો, અડવો, વાળંદ વગેરે કોમોની ખાસિયતો, ધંધો, બોલી, રીતરિવાજો અને સામાજિક દૂષણો ઉઘાડા પાડતા વેશો ‘કજોડાનો વેશ’, ‘બાવાનો વેશ’ વગેરે છે. મોટા રાજવીને લગતા વેશોમાં ‘સઘરા જેસંગ’ અને ‘જસમા-ઓડણ’ જાણીતા છે.
સિનેમા, ટીવી, રેડિયો જેવાં સાધનો ન હતાં તે યુગમાં વિભિન્‍ન વેશો દ્વારા લોકોને જ્ઞાન, શિક્ષણ અને મનોરંજન પૂરાં પાડવામાં આવતાં. આ ભવૈયાઓને સામાજિક દરજ્જો ઊંચો હતો. તેઓ જયારે ગામમાં પ્રવેશતાં ત્‍યારે લોકો ઢોલ-નગારાં સાથે તેમનું સામૈયું કરતા. ગામની બધી કોમો તેમાં સંકળાયેલી રહેતી. આમ, ભવાઇ લોકજીવનના તાણા-વાણા સાથે વણાઇ ગઇ હતી અને પોતાની અનોખી છાપ સાથે મુકતપણે વિહરતી હતી. શાસ્‍ત્રકારોએ ભવાઇને ‘ભાવપ્રધાન નાટકો’ કહ્યાં છે.
ઈતિહાસ
ભવાઇની શરૂઆત સિદ્ધપુરના ઔદિચ્‍ય સહસ્‍ત્ર બ્રાહ્મણકુળમાં જન્‍મેલા કવિ-કથાકાર અસાઇત ઠાકરે કરી હતી. ચૌદમી સદીમાં ગુજરાતના પ્રદેશોમાં પ્રચલિત નાટયપ્રકારોમાંથી પ્રેરણા મેળવી અસાઇતે એક નવા નાટયપ્રકાર-ભવાઇનું સર્જન કર્યું હતું. ભવાઇનું વાચિક ગેય પદ્યમાં તેમજ ગદ્યમાં પણ હોય છે.
અસાઇત ઠાકરે આશરે ૩૬૦ ભવાઇ વેશ લખ્‍યાની લોકવાયકા છે. તેમાં ‘રામદેવનો વેશ’ જૂનામાં જૂનો હોય એમ લાગે છે. તેમણે સામાજિક કુરિવાજો ઉપર પ્રહારો કરતા વેશો પણ આપ્‍યા છે. ‘કજોડાનો વેશ’ નાનકડા વર અને યુવાન પત્‍નીના જીવનનો ચિતાર આપે છે. તેમાં રંગલો એ બેની વચ્‍ચેના સંવાદોને જોડતો, હસાવતો અને કટાક્ષ કરતો હોય છે.
લોકકથા
૧૪મી સદીમાં ઊંઝાના એક નાયક (મુખી) હેમા પટેલની પુત્રી ગંગાનું એક મુસ્લિમ સુબેદાર દ્વારા અપહરણ કરાયું હતું. તેમનાં પરિવારનાં બ્રાહ્મણ પુરોહિત અસાઈત ઠાકર સુબેદાર પાસે જાય છે અને ગંગા એ તેની પુત્રી છે એવો દાવો કરે છે. આ બાબતને સાબિત કરવા માટે સુબેદાર એમને ગંગા સાથે જમવા કહે છે. એ દિવસોના બ્રાહ્મણ નીચી જાતનાં લોકો સાથે જમતા ન હતાં. તેઓ તેણીને બચાવવા માટે તેની સાથે જમ્યા પણ પરિણામે તેમને બ્રાહ્મણો દ્વારા નાત બહાર મુકવામાં આવ્યા. તેમણે પોતાના જીવન નિર્વાહ માટે નાટકો ભજવવાનું શરૂ કર્યું. આ બધાં નાટકના વિશિષ્ટ સ્વરૂપમાં ઉન્નતિકરણ પામ્યાં જેને ભવાઈ કહે છે. આભાર વ્યક્ત કરવા સિવાય હેમા પટેલે એમને જમીનનો એક ટુકડો આપ્યો અને નાણાકીય સહાય પણ કરી જે ભવૈયાઓ (ભવાઈ ભજવનાર કલાકારો)નું આશ્રય સ્થાન બન્યું. એવું માનવામાં આવે છે કે અસાઈત ઠાકર દ્વારા ૩૬૦ ભવાઈ લખવામાં આવી હતી પણ વર્તમાનમાં માત્ર ૬૦ જ પ્રાપ્ય છે. તે પૈકીનાં એક નાટકમાં તેમને પોતાની કૃતિને ઇસ ૧૩૬૦ની દર્શાવી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:કલા શ્રેણી:ગુજરાતી સંસ્કૃતિ
જામનગર વિમાનમથક
જામનગર વિમાનમથક, અધિકૃત નામે જામનગર નાગરિક વિદેશ અન્તઃક્ષેત્ર એ ભારતના જામનગર શહેરમાં એક વિમાનમથક છે. તે ભારતીય હવાઇ દળનું સ્વામ્ય ધરાવે છે, જો કે તેનો ઉપયોગ વેપારી તેમજ ખાનગી બંને પ્રકારની ઉડ્ડયન માટે થાય છે. જામનગરના આ મથકને વર્ષ ૨૦૦૬માં 'શ્રેષ્ઠ ઉડ્ડયન મથક' પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. ગુજરાત રાજ્યનું આ એકમાત્ર હવાઇમથક છે જે બે રનવે ધરાવે છે.
શ્રેણી:ગુજરાતનાં હવાઈ મથકો
વાઇસ સિટી
thumb|256px|વાઈસ સિટી મુખ્યત્વે માયામી,ફ્લોરીડા પર આધારિત છે.
વાઇસ સિટી (દુષ્ટતાનું શહેર) ગ્રાંડ થેફ્ટ ઓટો સીરીઝ માયામી,ફ્લોરિડાથી પ્રેરિત એક કાલ્પનિક નગર છે. આ નગરની બે આવૃત્તિ અલગ અલગ વંશોમાં બતાવેલ છે: ગ્રાન્ડ થેફ્ટ ઓટો  પ્રસ્તુતિ માયામી સાથે ઘણી ભૌગોલિક સામ્યતા ધરાવે છે. 'Grand Theft Auto: Vice City' પ્રસ્તુતિ બે તળભૂમિઓ ધરાવે છે(Grand Theft Auto: Vice City Stories માં પણ દર્શાવેલ છે) જેની વચ્ચે ત્રણ સરખા ટાપુ છે. વાઇસ સિટી પ્રસ્તુતિ આવૃત્તિ માયામી ઘણી ખરી રીતે માયામીના 1980ના સમયની સંસ્કૃતિ પરથી પ્રેરિત જણાય છે.
ફ્લોરીડા કીઝ માં આવેલ વાઇસ સિટીમાં તમે ઉપઉષ્ણકટિબંધીય કે લગભગ ઉષ્ણકટિબંધીય આબોહવા માણી શકો છો કે જ્યાં આખુંય વર્ષ તડકાની હૂંફવાળા વાતાવરણ સાથે ક્યારેક જોરદાર પવનો અને વરસાદના ઝાપટા પણ જોવા મળે છે. ગ્રાંડ થેફ્ટ ઓટો:વાઇસ સિટી  અને ગ્રાંડ થેફ્ટ ઓટો:વાઇસ સિટી સ્ટોરીઝ  માં પણ દર્શાવેલ છે કે આ નગરમાં પણ માયામીની જેમ વાવાઝોડાનું જોખમ રહે છે;હર્મિયન વાવાઝોડાનો ખતરો હોઇ વાઇસ સિટીમાં પુલો જનતા માટે બંધ કરી દેવામાં આવેલાં છે. તે જ રીતે વાઇસ સિટી સ્ટોરીઝ માં,શહેરને ગોર્ડી વાવાઝોડાથી ખતરો છે.
ગ્રાન્ડ થેફ્ટ ઓટો પ્રસ્તુતિ
ગ્રાન્ડ થેફ્ટ ઓટો: વાઇસ સિટી ,ગ્રાન્ડ થેફ્ટ ઓટો પ્રસ્તુતિ માયામી સાથે વધુ ચોક્કસ સમાનતાઓ ધરાવે છે. પૂર્વીય માયામી,ફોર્ટ લોડાર્ડેલ,અને આસપાસના વિસ્તારો "વાઈસ બીચ" તરીકે અને;ઉત્તર માયામી બીચ અને સેન્ટ્રલ બીઝ્નેસ ડિસ્ટ્રીક્ટને "ફેલીસિટી" તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે. પશ્ચિમ વાઇસ સિટી મીરામીર,કોરલ સિટી,ગ્રીક હાઇટ્સ,લીટલ ડોમીનીકા,લીટલ બોગોટા અને રીચમેન હાઇટ્સ વિસ્તારોનુ બનેલુ છે,જે દરેક બ્રોવર્ડ અને ડેડ કાઉન્ટીઓને દર્શાવે છે. ઘણી ચોક્કસ ભૌગોલિક સમાનતાઓ હોવા છતા એટલી સાંસ્કૃતિક સમાનતા એટલી ચોક્કસ જોવા મળતી નથી.
નગરમાં આવેલા જિલ્લા અને સ્થળો:
સર્વસામાન્ય નિરીક્ષણ
વાઇસ સિટીમાં બે મુખ્ય ટાપુઓ અને પાંચ નાનાં ટાપુઓ છે,પ્રોન દ્વીપ,(સૌથી ઉત્તર દ્વીપ),સ્ટારફીશ દ્વીપ(સૌથી દક્ષિણ દ્વીપ),અને લીફ લિંક્સ(જેમાં ત્રણ ટાપુઓ છે). જે રીતે વાસ્તવિક જીવનમાં બિસ્કેન ખાડી માયામીની મુખ્ય ભૂમિને માયામી બીચથી અલગ કરે છે તે જ રીતે મુખ્ય ટાપુઓ બૃહદ જ્ળખંડથી અલગ કરેલા છે. દરેક મુખ્ય ટાપુ વિવિધ જિલ્લાઓમાં વહેંચાયેલો છે. વાઇસ સિટીની વસ્તી 1.8 કરોડ ની આસપાસ આપવામાં આવી છે.
નગરમાં ચાર હોસ્પિટલ છે (દરેક મુખ્ય દ્વીપમાં બે)અને ચાર પોલીસ સ્ટેશન (દરેક મુખ્ય દ્વીપમાં બે) નગરમાં સમાન રીતે વહેંચેલા છે;આ સુવિધાઓ રેસ્પોન અંક્ના સ્વરૂપે ખેલાડીને મર્યા કે ધરપકડ થયા પછી ક્રમશઃ આપવમાં આવે છે. શહેરમાં એક ફાયર સ્ટેશન અને એક સૈન્ય થાણું છે. પણ લિબર્ટી સિટી અને સેન એન્ડ્રિઆસથી વિપરીત,વાઈસ સિટીમાં રેલ-વે કે ઝડપી વાહનવ્યવસ્થા નથી,અને બધા દ્વીપો પદયાત્રી પુલોથી જોડાયેલાં છે. જ્યારે નગરમાં બીજા જીટીએ શહેરોની જેમ જ સ્થાનિક ટેક્સીકેબ છે,આ શૄંખલામાં વાઈસ સિટી પહેલું શહેર છે,જેણે કાર્યાત્મક ટેક્સી સેવા રજુ કરી છે જે ખેલાડીને પૈસા લઈને સીધો જ કોઈ જગ્યાએ પહોંચાડી દે છે,અથવા ખેલાડીના મર્યા કે પકડાઈ ગયા પછી મિશન નિષ્ફળ જવાના પરિણામ સ્વરૂપે(છેલ્લા મિશનના ટ્રિગરબિંદુએ,ફોન મિશન સિવાય) આ ટ્રીપ સ્કીપ  ટેકસીનો ઉપયોગ પછીની જીટીએ  ગેમ્સમાં કરવામાં આવ્યો,જેમાં Grand Theft Auto: San Andreas  અને Grand Theft Auto: Liberty City Stories નો સમાવેશ થાય છે.
બીજા ગ્રાન્ડ થેફ્ટ ઓટો નગરોની જેમ વાઈસ સિટીમાં બાળકો અને શાળાઓ નથી. બાળકો હોય ત્યાં તેઓ બીજા પાત્રોની જેમ શરતોને આધીન છે,જે કોઇ પણ પરિસ્થિતિમાં સંયુક્ત રાજ્ય સહિત બીજા ઘણા દેશોમાં સ્વીકાર્ય નથી.
ગ્રાન્ડ થેફ્ટ ઓટો: વાઇસ સિટી ની શરૂઆતમાં,પશ્ચિમ દ્વીપ વાવાઝોડાની ચેતવણીને કારણે મર્યાદા બહાર છે. રિકાર્ડો ડાયઝ માટે ખેલાડીના કાર્ય શરૂ કર્યા પછી ચેતવણીઓ ઓછી થતી જાય છે,અને પુલો ખુલી જાય છે. એથી ઉલ્ટું,Grand Theft Auto: Vice City Stories માં,રમતના પહેલા અડધા ભાગમાં પૂર્વી દ્વીપ તોફાનની ચેતવણીના કારણે સીમા પાર હોય છે.
ઓશન બીચ
ઓશન બીચ એક ઉચ્ચ પર્યટક જિલ્લો છે,જેમાં કેટલીક ગગનચુંબી ઇમારતો અને નીચી ભૂમિઓ છે,જે સાઉથ બીચના ઓશન ડ્રાઇવ પર સ્પષ્ટ રીતે આધારિત છે અને વાઈસ સિટીની સૌથી દક્ષિણ-પૂર્વી દિશામાં આવેલ છે. આ ક્ષેત્ર મુખ્યત: દરિયા કિનારા અને બીચવાળા વિસ્તારોના એપાર્ટમેન્ટ્સ હોટેલ્સ અને ઉચ્ચ-વર્ગના વ્યવસાયોથી ઘેરાયેલ છે. આર્ટ ડેકો ઐતિહાસિક જિલ્લા સમાન આર્ટ ડેકો અને નાની ઈમારતોની હરોળો પણ હાજર છે;જે વાસ્તવિક જીવનમાં પોતાના પ્રતિસ્થાનીઓની જેમ સ્થાપત્ય અને રૂપરેખા ધરાવે છે,તથા એમાં નીચી ભૂમિઓ અને બીચના મધ્ય ભાગ લૂમસ પાર્ક જેવા વાનસ્પતિક વિભાજન સામેલ છે. દક્ષિણ-પુર્વમાં આવેલ લાઈટહાઉસ કેપ ફ્લોરીડા લાઈટહાઉસની નકલ છે.જે બીસ્કાનીમાં આવેલ માયામીની સૌથી પ્રાચીન સંરચના છે અને એક જાણીતા બીચની પાસે એક પર્યટન સ્થળ છે.
પશ્ચિમ બાજુનાં આંતર્દેશીય ઓશન બીચમાં વધારાની વ્યાપારિક અને રહેણાંક ઇમારતો છે જે કોલિન્સ એવન્યુની પશ્ચિમ બાજુ દક્ષિણ-પશ્ચિમ માયામી બીચને મળતી આવે છે,(હકીકતે જેમ વાઈસ સિટીની સડક ઓશન બીચની બે ભાગમાં જુદા પડે છે,તે જ રીતે કોલિન્સ એવન્યુ દક્ષિણ ઓશન બીચને જુદો પાડે છે,અને ઉત્તર કોલિન્સ એવન્યુની જેમ છેટ સુધી વાઇસ પોઇન્ટના ઘણા બીચ પાસેના એપાર્ટમેન્ટ્સ અને વસાહતો સાથે ચાલે છે.)
આ જિલ્લામાં એક બંદર,ઓશન બે બંદર આવેલ છે,જે ઓશન બીચના એલ્ટન રોડની સાથેના એક મોટા બંદરની નકલ છે અને જિલ્લાના પશ્ચિમ છેડે આવેલ છે. ઓશન બીચની દક્ષિણ-પૂર્વમાં એક હોસ્પિટલ પણ છે,જેનું નામ ઓશન-વ્યૂ હોસ્પિટલ છે,જેનું નામકરણ નગરની ખાડી સામે આવેલ હોવાને કારણે હોઇ શકે છે. હોસ્પિટલની બાજુમાં બે વિશેષ ઊંચી ઇમારતો આવેલ છે,જેનું સંકેત-પાટિયુ એવો દાવો કરે છે કે એના ભાડુઆત "ઓશન વ્યૂ મેડિકલ ફાઉન્ડેશન"નાં "અનુસંધાન અને વિકાસ વિભાગ"નાં છે.
ઓશન બીચમાં ઘણી અન્ય સુવિધાઓ પણ જોઇ શકાય છે. ઓશન બીચના દક્ષિણ છેડે સાઉથ પોઇન્ટ પાર્કની નકલ્રરૂપે ઓક પાર્ક આવેલ છે,અને એમાં દરિયા કિનારે એ જ રીતની સ્થપતિ રૂપરેખાવાળા એક ઈમારત અને એક હેલીપેડ છે. ઓશન બીચના ઉત્તર છેડે એક ઓપન-એર મોલ,વોશિંગ્ટન મિલ આવેલ છે,જે બલ હાર્બરમાં આવેલ બાલ હાર્બર શોપ્સ મોલ પર આધારિત હોઈ શકે. 1983નાં ચલચિત્ર સ્કારફેઈસ ને મળતી આવતી રૂપરેખા પણ નોંધવા યોગ્ય રસપ્રદ છે.ખાસ કરીને કુખ્યાત ચેઈનસો દ્રશ્ય પછી હોટેલમાં પીછા દરમ્યાન.
વાઇસ સિટીમાં ટોમી વર્સેત્તીનો શરૂઆતનો આવાસ ઓશન બીચમાં બીચ ફ્રંટ ઓશન વ્યૂ હોટેલમાં હતો. પોલ પોઝિશન( સ્ટ્રીપ ) ક્લબ પણ જિલ્લાના દક્ષિણ છેડે આવેલ છે.
વોશિંગ્ટન બીચ
વોશિંગ્ટન બીચ દક્ષિણમાં ઓશન બીચ અને ઉત્તરમાં વાઇસ પોઇન્ટવચ્ચે આવેલ એક જિલ્લો છે.તે ઐતિહાસિક જિલ્લા જેવા બીચફ્ર્ન્ટ જિલ્લાની જેવા આર્ટ ડેકોને ઘેરતું આંતર્દેશીય ક્ષેત્ર છે,અને પશ્ચિમમાં એક નાનકડા દ્વીપના દક્ષિણ અર્ધ ભાગમાં બે નિર્માણ સ્થળ અને વિવિધ અતિરિક્ત એપાર્ટમેન્ટ્સ અને મકાનો(જેમાંની એક ઈમારતમાં સ્કારફેઈસ  ફિલ્મના ચેઈનસો જુલમના દ્રશ્યમાં હતો એવો એક ઓરડો દેખાય છે.)
વોશિંગ્ટન બીચમાં જિલ્લાની ઉત્તર છેડાએ એક પોલીસ સ્ટેશન પણ આવેલ છે,અને કેન રોસેન્બર્ગનું કાર્યાલય દક્ષિણપૂર્વી છેડાએ આવેલ છે. વોશિંગ્ટન બીચ એક નાના પુલના માધ્યમથી સ્ટારફિશ દ્વીપ સાથે જોડાયેલ છે;બન્ને ટાપુઓને જોડતી સડક ટાપુની આરપાર ફેલાયેલ છે અને લિટલ હવાનાના છેડાએ પૂરી થાય છે. આ જિલ્લાનું નામ વોશિંગ્ટન એવન્યૂ પરથી રાખવામાં આવ્યું હોઇ શકે કે જે માયામીનો મુખ્ય રસ્તો છે.
વાઇસ પોઇન્ટ
વાઇસ પોઇન્ટ ઘણું કરીને મધ્યમવર્ગીય અને રહેણાંક વિસ્તાર છે.જે ઉત્તર દિશામાં ટાપુના બાકીનાં વિસ્તારોને સમાવે છે.અને અહીં દરિયા કિનારા સાથે મોટા એપાર્ટમેન્ટ સંકુલ છે,એ સાથે નાના એપાર્ટમેન્ટ સંકુલ પણ છે. આ સંરચના, માયામી બીચમાં કોલિન્સ એવન્યૂની જેવી વિક્સિત ઇમારતોની હરોળો અને તે શહેરના આવાસીય બંધારણ સાથે મળતી આવે છે.
નોર્થ પોઈન્ટ મોલ(જીટીએઃવીસીએસ માં વાઇસ મોલ તરીકે જાણીતો),વાઇસ પોઇન્ટના ઉત્તર છેડાએ આવેલ ખેલાડી વાપરી શકે એવો ખૂબ મોટો મોલ છે,તે માયામીના એવેન્ચ્યુરા મોલની નકલ છે. સાવ પૂર્વ-ઉત્તર દ્વીપમાં તેનું સ્થાન,માયામી મેટ્રો ક્ષેત્રના સૌથી ઉત્તરપૂર્વ બિંદુએ એવેન્ચ્યુરા મોલ સાથે સમાનતા ધરાવે છે. આમ તો મોલની રચના ઘણી નાની છે,પણ તે પણ એવેન્ચ્યુરા મોલને મળતી આવે છે. એ સિવાય મોલમાં કેટલાંક ભોજનાલયો સાથે બે હથિયારોની અને એક કપડાની દુકાન પણ છે.
મેઇનલેન્ડ
વાઇસ સિટીના પશ્ચિમ દ્વીપને ગેમમાં "વાઇસ સિટી મેઇનલેન્ડ" કહેવામાં આવે છે,અને તેને નગરના ઓછા આકર્ષક વિસ્તાર તરીકે ઓળખવામા આવે છે,જો કે ડાઉનટાઉનનો વ્યાપાર ટાપુના ઉત્તર છેડે આવેલ છે. પશ્ચિમ દ્વીપમાં નગરની મોટા ભાગની વસ્તી વસે છે, એ સાથે દક્ષિણમાં બંદર અને હવાઇમથકની સુવિધા છે. કાયમી વસ્તીવાળા બે મોટા જિલ્લા નગરની મધ્યમાં આવેલ છે,એમાંનો એક નષ્ટ નગર તરીકે દર્શાવેલ છે. પશ્ચિમ દ્વીપમાં પૂર્વ બાજુ પહોળા ચાર-માર્ગીય બેશોર એવન્યૂ(વાઇસ સિટી સ્ટોરીઝ નું નામ),જે દક્ષિણ છેડાએ બંદરથી લઇને,ડાઉનટાઉનની દક્ષિણે,ઉત્તર છેડા સુધી ફેલાયેલ છે. પશ્ચિમ દ્વીપ મેઇનલેન્ડ માયામી પર આધારિત છે.
ડાઉનટાઉન
ડાઉનટાઉન ડાઉનટાઉન માયામીને પ્રતિબિંબિત કરે છે.જ્યાં આવાસીય અને વ્યાપારિક બેય પ્રકારની ગગનચુંબી ઇમારતોનુ સંકેન્દ્રણ થયેલ છે. ડાઉનટાઉન વાઇસ સિટીનો વધુ ઔપચારિક અને નાણાકીયજિલ્લો છે,જેમાં નગરની સૌથી ઊંચી ઇમારત સહિત અનેક મોટા કાર્યાલય ભવન છે.
આ વિસ્તારમાં ડાઉનટાઉનની પશ્ચિમે હાય્મન મેમોરિયલ સ્ટેડિયમ પણ છે,જેનો ઉપયોગ રોક કોન્સર્ટ્સ,સ્ટોકકારરેસિંગ,ડિમોલિશન ડર્બી અને ડર્ટ બાઇક સ્ટંટ શો જેવાં કાર્યક્રમો માટે મંચ માટે થાય છે. વાઇસ સિટી મમ્બાસ ફૂટબોલ ટીમનું ઘરઆંગણાનું સ્ટેડિયમ છે,જેમાં ભૂતપૂર્વ ટાઇટ-એન્ડમાંથી કાર વિક્રેતા બનેલ બી.જે. સ્મિથ પણ છે. ઉપરાંત ડાઉનટાઉન સ્થાનિક હેવી મેટલ રેડિયો સ્ટેશન વી-રોક અને એક રેકોર્ડિંગ સ્ટુડિઓ નું સ્થળ છે,જ્યાં મુખ્ય ગાયક જેઝ ટોરેન્ટ લવ ફિસ્ટ માટે એક ગીતનુ ધ્વનિ-મુદ્રણ કરતા જોવા મળ્યા હતા. આ વિસ્તારમાં આસાનીથી ચોરેલું એક હેલિકોપ્ટર પણ છે.
અન્ય આકર્ષક સ્થળોમાં ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ડિસ્ટ્રિક્ટ,વાઇસ સિટી ન્યૂઝ(વીસીએન)મુખ્ય મથક,ગ્રેસી ચોપર બાઇકર બાર,અને એક લવ ફિસ્ટ સંગીત કાર્યક્રમ સ્થળનો સમાવેશ થાય છે,જે વી રોક રેડિયો સ્ટેશનની એકદમ દક્ષિણમાં છે. ડાઉનટાઉનની પશ્ચિમે એક અનામી બીચ છે જ્યાં કોઈ મુલાકાતીઓ કે કોઈ ધ્યાન આપતું નથી,જે વોશિંગ્ટન બીચથી સાવ ઉલટું છે. જિલ્લામાં એક પોલીસ સ્ટેશન,હોસ્પિટલ અને નગરનું એકમાત્ર અગ્નિશામક મથક છે. ડાઉનટાઉનની મુખ્ય સડકોમાંની એક "હોર્માઉન્ટ" કહેવાય છે(જે લવ ફિસ્ટ સ્થળ અને ડાઉનટાઉન પિઝા સ્ટેક થઇને જાય છે).
લિટલ હવાના
નગરના દક્ષિણપૂર્વ છેડે એક પોલીસ સ્ટેશન,અને જિલ્લાની પૂર્વ દિશામાં હોસ્પિટલ આવેલ છે. એની આસપાસ જ ચેરી પોપર આઇસક્રીમનું કારખાનું પણ છે.
લિટલ હૈતી
પછીની વાર્તામાં,લિટલ હૈતી અને લિટલ હવાનાની સરહદે આવેલ એક મોટું છાપખાનું,ટોમી વર્સેત્તીએ નકલી નોટોના વેપાર માટે ખરીદાશે. ફિલ કાસ્સીડીનુ ઘર અને હથિયારોનુ શસ્ત્રાગાર લિટલ હૈતીના ઉત્તરપૂર્વ છેડે આવેલ છે. કૌફ્મેન કેબ્સ,એક સ્થાનિક ટેક્સીકેબ કંપની,પણ લિટલ હૈતીમાં છે,જે પોલેટની ઝૂંપડીના ઉત્તર ભાગે આવેલ છે.
હવાઈ મથક,દરિયાઇ મથક અને લશ્કરી થાણું
વાઈસ સિટી નું હવાઈ મથક એસ્કોબાર ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ(ઈઆઇએ) તરીકે જાણીતુ છે,અથવા ટૂંક્માં એસ્કોબાર ઇન્ટરનેશનલ. આ મુખ્ય કોલમ્બિયન ડ્ર્ગ લોર્ડ, પાબ્લો એસ્કોબાર તરફ સંકેત કરે છે. જો કે એ માયામીના આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઇ મથકનુ સ્થાન બહુ થોડું,પાડોશી લિટલ હવાના સાથે સામ્ય ધરાવે છે,હવાઈ મથકની સંરચના અને સંકુલની રૂપરેખા માયામીના બીજા કોઈ હવાઈમથક પર આધારિત જણાતા નથી. એ સિવાય,માયામીનાં બધા હવાઈ મથક આંતર્દેશીય છે જ્યારે ઈઆઇએ દ્વીપકલ્પમાં આવેલ છે.
ઈઆઇએ બે ટર્મિનલ્સનું બનેલ છે,જેમાંથી પેલું ઉત્તરમાં છે,જે મૂળ પ્રમાણ ભવનસમૂહ ટર્મિનલ છે. જેમાં નીચે ભૂમિ પ્રવેશદ્વાર સામેલ છે,જયારે બીજું ટર્મિનલ દક્ષિણમાં છે અને પોતાની વણેલી છત અને હવાઈ મથકની દક્ષિણ બાજુ છત સુધી ઉચી બારીઓને લીધે ખાસ છે. બેય સંરચનાઓ લૉન અને કાર પાર્ક વડે જુદી પડે છે,અને એ અજ્ઞાત છે કે આ ટર્મિનલ સડક સિવાય બીજી કોઈ રીતે જોડાયેલ છે કે નહિ. દ્વીપકલ્પ હવાઈ મથકની આગળ ઉત્તરમાં ફોર્ટ બેક્સ્ટર અર બેઝ છે.
ઈઆઇએ સંકુલની દક્ષિણપૂર્વે વાઇસ પોર્ટ છે(માર્ગ સંકેતોમાં પણ એ "વાઈસપોર્ટ"કહેવાય છે),શહેરનું દરિયાઇ મથક અને માયામી ડેડનાં ડાંટે બી. ફાસ્કેલ પોર્ટ(માયામીનું બંદર)ની સંભવિત રમત,ખાડીની દક્ષિણે સ્થિત છે જે માયામીના બંદરની બિસ્કેન ખાડી તરફ છે. ગમે તેમ,વાઇસ પોર્ટ મુખ્ય ભૂમિમાં સ્થિત છે,જ્યારે માયામીનું બંદર એક દ્વીપ પર આવેલ છે,અને બિસ્કેન ખાડીના દક્ષિણ દ્વારનો મોટો ભાગ સમાવે છે. ઉપરાંત,વાઇસ પોર્ટ માયામી પોર્ટથી ઉલ્ટુ ક્રુઝ જહાજ પૂરા નથી પાડતું,જેણે 1968 થી સોલલી કાર્ગો શિપિંગ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની બદલે ક્રુઝ જહાજ સંચાલિત કર્યા હતા.
સ્ટારફિશ દ્વીપ
સ્ટારફિશ દ્વીપ(જેને ટોમી વર્સેત્તી લાન્સ વાન્સ સાથે રિકાર્ડો ડાયઝ ને માર્યાની તરત પહેલા "સ્ટાર દ્વીપ" પણ કહે છે)ત્રીજો સૌથી મોટો ટાપુ છે.
સ્ટારફિશ દ્વીપ અમીર રહેવાસીઓનો સમુદાય છે,જેમાંથી મોટા ભાગના લોકો મોટા ઘરો.અને હવેલીઓમાં રહે છે,કેટલાક લોકો તેમની પોતાની જેટી સાથે રહે છે, ક્ષેત્ર પોતાના સુરક્ષાકર્મીઓ ધરાવે છે,જે ટાપુની રક્ષા કરે છે અને મુશ્કેલી ઊભી કરનાર સામે ગોળીઓ ચલાવે છે. દ્વીપ કુલ 11 હવેલીઓ ધરાવે છે. સ્ટારફિશ દ્વીપનાં રહેઠાણોમાંનું એક વાઇસ સિટી પબ્લિક રેડિઓ(વીપીસીઆર), જોહ્નાથનફ્રેલોડર છે.
સ્ટારફિશ દ્વીપ પર સૌથી મોટું રહેઠાણ વર્સેત્તી એસ્ટેટ છે, જે પહેલા ડ્રગ સામંત રિકાર્ડો ડાયઝની માલિકીમાં અને ટોમી વર્સેત્તીના અભિગ્રહણમાં હતું. હવેલી છત પર હેલીપેડઅને હેલિકોપ્ટર અને નૌકા ઉતરાણ માટે જહાજઘાટથી સંપન્ન છે.
પ્રોન દ્વીપ
પ્રોન દ્વીપ એક નાનકડો દ્વીપ છે,જે સાવ ઉત્તરમાં અને શહેરના નક્શાની કેન્દ્રમાં સ્થિત છે. એ પશ્ચિમે ડાઉનટાઉન વાઇસ સિટી સાથે અને પૂર્વે વાઇસ પોઇન્ટ(મિલ પાસે)જોડાયેલ છે. સર્વપ્રથમ, પ્રોન દ્વીપમાં 3 હવેલીઓ છે. 1984માં હવેલીઓ નવી અને લોકોથી ભરેલ હતી. 1986 સુધીમાં હવેલીઓ ત્યજી અને તોડીફોડી દેવાઈ. એ મુખ્ય રાજમાર્ગની ઉત્તરે છે,જે દ્વીપની વચ્ચેથી સમક્ષિતિજ પસાર થાય છે,અને એક ફુવારાની આસપાસ ડ્રાઇવ સાથે જોડાયેલ છે.દ્વીપની પૂર્વે કેટલાક વ્યવસાયો અને દક્ષિણ-પશ્ચિમ ભાગે ઇન્ટરગ્લોબલ નામે એક ફિલ્મ સ્ટુડિઓ પણ આવેલ છે. ઘરો ત્યજી દેવાયા છે,અને હવેલીઓ હવે સ્ટ્રીટવાન્નાબીઝ જૂથે કબ્જે કરી લીધી છે. ત્યજી દેવાયા પહેલા આ હવેલીઓ મેન્ડેઝ ભાઈઓ (વિક્ટર વાન્સ દ્વારા વધ કરવામાં આવ્યો)ની હતી.
જૂથ દ્વારા નિયંત્રણમાં ન હોય એવો એકમાત્ર વ્યવસાય ફિલ્મ સ્ટુડિઓનો હતો. એ વાઈસ સિટી નો એકમાત્ર વ્યવસાય છે અને હાલ સ્ટીવ સ્કોટ્ટ માટે આંશિક રૂપે અશ્લીલ ફિલ્મ સ્ટુડિઓ તરીકે કામ આપી રહ્યો છે. કેટલાક સેટ્સમાં યુદ્ધજહાજ,ચન્દ્ર ઉતરાણ અને બેઠકખંડ સામેલ છે. પછી 1986મા ટોમી વેર્સેત્તી દ્વારા આખો સ્ટુડિઓ ખરીદી લેવામાં આવ્યો.
લીફ લીંક્સ
લીફ લીંક્સ ત્રણ દ્વિપોનું સંચય છે જે વાઇસ પોઇન્ટ પશ્ચિમમાં સ્થિત છે જે લિફ લિંક્સ કંટ્રી ક્લબથી ઘેરેલું છે, જે ઘણા દ્વિપોથી ફેલાયેલુ અને મુખ્ય રસ્તાને પાર કરે છે. એ ઘણું સુરક્ષિત છે.
"લીફ લીંક્સ" નામ "લીથ લીંક્સ"થી પ્રેરિત છે,જે એડીન્બર્ગ ,સ્કોટલેન્ડના લીથમાં રોકસ્ટાર નોર્થમુખ્ય મથક પાસે એચક્યૂ માં, સ્કોટલેન્ડ.
સર્વસામાન્ય નિરીક્ષણ
thumb|left|વાઇસ સિટી સ્ટોરીઝમાં નગરના વર્ણનમાં ઇમારતોને હજી વધારે નિઓન રોશનીથી શણગારવામાં આવ્યું છે. માં પ્રસ્તુત વાઇસ સિટીGrand Theft Auto: Vice City Stories ,નગરના ગ્રાન્ડ થેફ્ટ ઓટો વાઇસ સિટી પર અધારિત છે,પરંતુ વાઇસ સિટી ની ઘટનાઓ 2 વર્ષ પહેલા 1984માં સ્થાપિત છે. ગ્રાન્ડ થેફ્ટ ઓટો III ની ઘટનાઓના ત્રણ વર્ષ પહેલા [[Grand Theft Auto: Liberty City Stories|લિબર્ટી સિટી ]] સ્ટોરીઝમાં દર્શાવેલ લિબર્ટી સિટીના રૂપે,વાઇસ સિટી સ્ટોરીઝ માં એના "ભવિષ્યના" અંકન કરતા ભૂમિવિસ્તારોમાં નોંધપાત્ર ફેરફારો સામેલ છે.
જૂથ નિયંત્રણ
લગભગ 1984માં વાઈસ સિટી માં વેન્સ અપરાધી પરિવારની આસપાસની પ્રવૃત્તિઓને લીધે ટોળકીઓનું વિતરણ ઘણું અલગ છે,જે એ વર્ષે વિશેષરૂપે ઉભરી આવ્યું. એમના મહત્વપૂર્ણ પ્રભુત્વએ ઘણા જૂથનો નાશ કરી દીધો,જેમનો પહેલા નગરમાં ઘણો અગત્યનો હિસ્સો હતો. વાઇસ સિટી સ્ટોરીઝ ની શરૂઆતમાં વાઇસ સિટી વાઇસ સિટીના પહેલા કેટલાય ન સાંભળેલ જૂથો વિક્ટર વેંસ અને તેના સંગઠનો દ્વારા તેમનો નાશ થતા પહેલા હાજર હોય છે.
ઉપરાંત,બાઈકર ગેંગ,જેને વાઇસ સિટી માં દર્શાવેલ છે,તે 1986માં 1984માં હતા તેનાથી વધુ મજબૂત અને પ્રભાવશાળી બને છે,અને ડાઉનટાઉન તથા વાઇસ પોઈન્ટનાં ઘણાં વ્યાપારો પર નિયંત્રણ ધરાવે છે. એવું મનાય છે કે વેન્સ અપરાધી પરિવારના ઉદય સાથે જ બાઈકર ગેંગે તેમના વ્યવસાયો પરતથી કાબૂ ગુમાવી દીધો,અને 1986 સુધીમાં તેમની પાસે ફક્ત ગ્રેસી ચોપર બાર બાકી રહ્યું. વાઇસ સિટી સ્ટોરીઝ માં બાઈકર ગેંગની એક શાખા સ્ટેલિયન્ઝ દર્શાવાઇ છે,જે સમલિંગી વાઈટ સુપરમેસિસ્ટ્સનો સમાવેશ થાય છે. 1984માં સ્ટેલિયન્ઝ જૂથનાં નામ પરથી "સ્ટેલિયન્ઝ" કહેવાતા બારમાં વિક્ટર દ્વારા સ્ટેલિયન્ઝને મારી નાખ્યાં.
વાઇસ સિટીમાં સત્તાના પરિવર્તનને પરિણામ રૂપે એવું મનાયું કે વેન્સ અપરાધી પરિવાર નગરના એક યોગ્ય હિસ્સા પર નિયંત્રણ રાખે છે,અને વિક્ટર અને લાન્સ બંને,વિક્ટર દ્વારા મેન્ડેઝ ભાઈઓને માર્યા બાદ નિષ્ક્રિય રહેવા અને નશીલી દવાઓની પોતાની કમાણીથી ડોમિનિકન રીપબ્લીકમાં જીવન વિતાવવા માટે,ઘણાં વર્ધો મતે વાઇસ સિટી છોડવા તૈયાર થઇ જાય છે. 1986માં,વેંસ ભાઈઓ સક્રિય થઇ જાય છે,છતા તેઓના સંગઠનનું હાલનું કદ અને નામ અજાણ્યા છે. વાઇસ સિટી ની શરૂઆતમાં વિક્રટરની હત્યા થઇ જાય છે,અને ટોમી વર્સેત્તી દ્વારા લાન્સની હત્યા સાથે જ વેન્સ અપરાધી પરિવારની પ્રવૃત્તિઓનો અંત આવે છે. પછી વર્સેત્તી ગેંગ વાઈસ સિટીમાં સૌથી શક્તિશાળી અપરાધી સંગઠન બને છે,એ સાથે વસ્તુત: બધા જિલ્લાઓ પર ટોમી વર્સેત્તી પૂરેપૂરો કાબૂ ધરાવે છે. રોકસ્ટાર.કોમ વર્સેત્તીના ઘર પર હુમલા બાદ એવું સૂચવે છે કે, ટોમી વર્સેત્તીએ વાઈસ સિટીનાં દરેક જૂથોનો ખાત્મો કરી દીધો,અને વાઈસ સિટીનાં સમગ્ર ભાગ પર કબજો કરી લે છે. આવું મનાયું કે ગ્રાન્ડ થેફ્ટ ઓટોઃ લિબર્ટી સિટી સ્ટોરીઝ ના ઘટના સમયે પણ વર્સેત્તી વાઇસ સિટીને ચલાવી રહ્યો હતો.
નોંધ
શ્રેણી:વિડીઓ ગેમ શ્રેણી:વાઈસ સિટી
સીથાણા
સીથાણા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લામાં આવેલા ઓલપાડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સીથાણા ગામમાં મુખ્યત્વે કોળી પટેલો ઉપરાંત અન્ય લોકોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દુધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:ઓલપાડ તાલુકો
મીઠાવી રાણા
મીઠાવી રાણા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાવ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મીઠાવી રાણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાવ તાલુકો
પોપટવાવ
પોપટવાવ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ખંભાત તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પોપટવાવ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ખંભાત તાલુકો શ્રેણી:ચરોતર
યોસેમિટી વિસ્તારનો ઇતિહાસ
લગભગ 3,000 વર્ષથી સીએરા મિવોક, મોનો, પૈયુટ અને અન્ય મૂળ અમેરિકન જૂથો કેલિફોર્નિયાના મધ્ય સીએરા નેવેડા પ્રદેશમાં વસ્યા છે. જ્યારે યુરોપિયન અમેરિકનોએ પ્રથમ વખત આ વિસ્તારની મુલાકાત લીધી, જે પછીથી યોસેમિટી રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન બન્યો, ત્યારે આહવાહનેચી તરીકે ઓળખાતા મિવોક ભાષી મૂળ અમેરિકનો યોસેમિટી ખીણ પ્રદેશમાં રહેતા હતા. 19મી સદીના મધ્યમાં કેલિફોર્નિયાની સોના માટેની દોડ (સોનાના ઉત્ખનનમાં તેજી)એ આ પ્રદેશમાં પરદેશી લોકોના જૂથમાં ઘણો જ વધારો કર્યો. મૂળ અમેરિકનો અને ગોરા વસાહતીઓ વચ્ચેનો તણાવ વધીને મેરીપોસા યુદ્ધમાં પરિણમ્યો. આ સંઘર્ષના ભાગરૂપે, વસાહતી જેમ્સ સેવેજ ચીફ તેનેયાની નેતાગીરી હેઠળના આહવાહનેચીઓનો પીછો કરતાં મેરીપોસા બટાલિયનને 1851માં યોસેમિટી ખીણપ્રદેશમાં દોરી ગયો. બટાલિયનના કારનામા, ખાસ કરીને ડો. લાફાયેત બન્નેલની બટાલિયન, યોસેમિટી ખીણપ્રદેશમાં આશ્ચર્યજનક કથાઓ તરીકે લોકપ્રિય થયા હતા.
1864માં, યોસેમિટી ખીણપ્રદેશ અને જાયન્ટ સેક્વોઇયા વૃક્ષોના બનેલા મેરીપોસા ગ્રૂવને સંઘીય માલિકીમાંથી રાજ્યની માલિકીમાં તબદિલ કરવામાં આવ્યા. યોસેમિટીના સ્થાપક ગેલેન ક્લાર્ક ઉદ્યાનના પ્રથમ સંરક્ષક બન્યા. યોસેમિટી ખીણપ્રદેશમાં સ્થિતિને લોકો માટે વધારે સાનુકૂળ બનાવવામાં આવી અને 19મી સદીના પાછલા વર્ષોમાં ઉદ્યાનની મુલાકાત લેવામાં સરળતામાં વધારો થયો. પ્રકૃતિવાદી જ્હોન મૂર અને અન્ય લોકો આ વિસ્તારની વધારે પડતા ઉપયોગ અંગે સચેત થયા. તેમના પ્રયાસોએ 1890માં યોસેમિટી રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન સ્થાપવામાં મદદ કરી. યોસેમિટી ખીણપ્રદેશ અને મેરીપોસા ગ્રૂવને 1906માં રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમાં ઉમેરવામાં આવ્યા.
1891થી 1914 સુધી રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ આર્મીની અને ત્યારબાદ થોડા સમય માટે નાગરિક સંરક્ષકની ન્યાયિક હદ લાગુ પડતી હતી. નવી રચાયેલી રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન સેવાએ 1916માં ઉદ્યાનનો વહીવટ સંભાળ્યો. આ સમય દરમિયાન ઉદ્યાનમાં થયેલા સુધારાઓએ મુલાકાતીઓમાં વધારો કર્યો. મૂર અને સીએરા ક્લબ જેવા સાચવણીકારો હેચ હેચી વેલીને 1923માં સરોવર બનતા બચાવવામાં નિષ્ફળ રહ્યા. 1964માં, 89 ટકા ઉદ્યાનને ઉચ્ચ સંરક્ષિત જંગલી વિસ્તાર તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યો અને ઉદ્યાનને અડીને આવેલા અન્ય સંરક્ષિત વિસ્તારો તેમાં ઉમેરવામાં આવ્યા. એક સમયના પ્રખ્યાત યોસેમિટી ફાયરફોલ, લાલ ગરમ કોલસાઓને રાત્રે ગ્લેસિયર પોઇન્ટ પરથી ગબડાવીને બનાવવામાં આવેલા, ને સંરક્ષણની સાથે સુયોગ્ય નહીં ગણવામાં આવેલી અન્ય પ્રવૃત્તિઓની સાથે 20મી સદીના મધ્ય ભાગમાં અન્ય બંધ કરી દેવામાં આવ્યો.
મૂળ અમેરિકન
મનુષ્યોએ લગભગ 8,000થી 10,000 વર્ષ પહેલાં યોસેમિટી વિસ્તારની મુલાકાત લીધી હોઈ શકે. લગભગ 3,000 વર્ષ અગાઉ લોકોએ યોસેમિટી ખીણપ્રદેશમાં સ્થાયી થવાનો પ્રારંભ કર્યો ત્યાં સુધી આ પ્રદેશના વનસ્પતિ અને રમતો આજના જેવા જ હતા, સીએરા નેવાડાના પશ્ચિમી ઢોળાવમાં એકોર્ન, હરળ અને સેલમોન હતા, જ્યારે પૂર્વીય સીએરા પિનયોન નટ્સ અને ઓબ્સિડિનય ધરાવતું હતું. મૂળ અમેરિકન જૂથો વ્યાપાર અને આક્રમણ માટે આ બે પ્રદેશોની યાત્રા કરી હતી.
જાતિઓ વચ્ચેનો વેપાર મેરીપોસા તબક્કામાં વિકાસ પામ્યો હતો અને ખોરાકમાં પણ સુધારો થવાનું ચાલુ રહ્યું હતું. મિવોક, મોનો અને શોશોનિયન ભાષી જાતિઓએ વેપાર માટે આ વિસ્તારની મુલાકાત લીધી હતી; એક મહત્વનો વેપારી માર્ગ મોનો પાસથી બ્લડી કેન્યોન થઈને મોનો લેકથી પૂર્વીય કેલિફોર્નિયામાં જતો હતો.
સીએરા મિવોક્સ મેરીપોસા અને ઐતિહાસિક તબક્કાઓમાં યોસેમિટી વિસ્તાર અને પશ્ચિમી તળેટીઓના મૂળ રહેવાસીઓ હતા. સેન્ટ્રલ રીએરા મિવોક્સ ટ્યુલમ અને સ્ટેનિસ્લાઉસ નદીના પ્રવાહના કાંઠાના વિસ્તારઓમાં રહેતા હતા, જ્યારે સધર્ન સીએરા મિવોક્સ મર્સિડ અને ચાઉચિલા નદીઓના ઉપરવાસના પ્રવાહના કાંઠા પર વસ્યા હતા.
મિવોક ભાષી લોકોના જૂથ – જે તેમને કાજુ, બોર અને અન્ય મનોરંજન પૂરા પાડતી હતી તેને આહવાહની, અર્થાત્ ખૂલ્લા મોઢાનું સ્થળ તરીકે ઓળખતા હતા – ઐતિહાસિક સમયગાળામાં ખીણ પ્રદેશમાં વસ્યા હતા. તેઓ પોતાની જાતને આહ-વાહ-ની-ચી અર્થાત્ આહવાહનીના રહેવાસીઓ તરીકે ઓળખાવતા હતા. 1800માં રોગચાળાને લીધે આહવાહનીચીઝની સંખ્યા રોગચાળાને કારણ ઘટી ગઈ અને તેઓ ખીણપ્રદેશ છોડી ગયા, જો કે લગભગ 200 લોકો આહવાહનીચી નેતાના પુત્ર તેનાયાની આગેવાની હેઠળ પાછા ફર્યા.
યુરોપિયન અમેરિકનો દ્વારા અનવેષણ
કેલિફોર્નિયાના કિનારા પર સ્પેનિશ મિશન, પ્યુબ્લો (નગરો), પ્રેસિડિઓ  (કિલ્લાઓ), અને રેન્ચો  (તબેલા) હતા, પરંતુ કોઇ સ્પેનિશ સાહસિકે સીએરા નેવાડાના મુલાકાત લીધી ન હતી. પર્વતોની મુલાકાત લેનારા પ્રથમ યુરોપિયન અમેરિકનોમાં ફર શિકારી જેડેડિયાહ સ્મિથની આગેવાની હેઠળના જૂથનો સમાવેશ થાય છે, જેમણે યોસેમિટીનો ઉત્તરનો વિસ્તાર એબ્બેટ્સ ઘાટથી મે 1827માં પસાર કર્યો હતો.
જોસેફ રેડફોર્ડ વોકરની આગેવાની હેઠળના શિકારીઓના જૂથે યોસેમિટી ખીણપ્રદેશ 1833માં જોયો હોવાની શક્યતા છે. વોકસ તેના જૂથને લઇને સીએરા નેવાડામાંથી પસાર થતો હતો ત્યારે ખીણપ્રદેશની સરહદે પહોંચ્યો હતો, પરંતુ આ પ્રદેશમાં પ્રવેશ્યો ન હતો. આ જૂથના સભ્ય ઝીનાસ લિઓનાર્ડે તેની જર્નલમાં લખ્યું કે ખીણપ્રદેશના કાંઠા પર ઝરણાંઓ એક પછી એક ઊંચી ટેકરીઓ પર પડીને નીચે વરસાદ સ્વરૂપે વેરાઇ જતા હતા. કેટલીક ટેકરીઓ તો અમને એક માઇલ કરતાં પણ વધારે ઊંચી હોવાનું જણાયું." વોકરના જૂથે કદાચ ટ્યુલમ અથવા મર્સિડ ગ્રૂવ ઓફ જાયન્ટ જાયન્ટ સેક્વોઇયાની મુલાકાત લઇને રાક્ષસી વૃક્ષોને નિહાળનારા પ્રથમ પરદેશી લોકો બન્યા, પરંતુ વોકરના જૂથ સાથે સંકળાયેલી જર્નલ 1839માં ફિલાડેલ્ફિયામાં છાપકામ કરતી દુકાનમાં આગ લાગવાથી નાશ પામી.
ટેડગાફળિયુ‌ (તા. ઉમરપાડા)
ટેડગાફળીયુ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના ઉમરપાડા તાલુકાનું  ગામ છે. ટેડગાફળીયુ ગામના લોકોના મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું ડુંગરાળ ભૂપૃષ્ઠ ધરાવતું ગામ છે. અહીં મુખ્યત્વે વસાવા, ચૌધરી તેમ જ ગામિત જેવા આદિવાસી જાતિના લોકો રહે છે. ગામના લોકો ડાંગર, જુવાર, વરાઇ,ઘઉં,નાગલી વગેરે ધાન્યોની ખેતી કરે છે. ગામના કેટલાક લોકો જંગલમાંથી પ્રાપ્ત થતી લાકડા સિવાયની વસ્તુઓ(ખોરાક તરીકે વાપરી શકાય તેવી તેમ જ વેચાણ કરી પૈસા મેળવી શકાય તેવી વસ્તુઓ) મેળવી તેના વડે પણ જીવન ગુજારે છે.
યોસેમિટી વિસ્તારનો ઇતિહાસ
યુરોપિયન અમેરિકનો દ્વારા અનવેષણ
ઉદ્યાન જ્યાં આવેલો છે તેવા સીએરા નેવાડાના ભાગને લાંબા સમય સુધી યુરોપિયન અમેરિકન વસાહતીઓ, વેપારીઓ, શિકારીઓ અને પ્રવાસીઓ માટે ભૌતિક અડચણ માનવામાં આવતો હતો. પશ્ચિમી પર્વતમાળાઓની ટેકરીઓમાં સોનાની શોધ થયા બાદ 1848થી આ પરિસ્થિતિમાં પરિવર્તન આવ્યું. કેલિફોર્નિયા ગોલ્ડ રશ (સોના માટેની દોડ)ને કારણે આ વિસ્તારમાં પ્રવાસન અને વેપારી પ્રવૃત્તિઓમાં નાટકીય પરિવર્તન આવ્યું. સ્થાનિક મૂળ અમેરિકનો પર આધારિત સ્ત્રોત ખૂટી ગટા અથવા તેનો નાશ થયો અને આગંતુકો દ્વારા લાવવામાં આવેલા રોગ સ્વદેશી લોકોમાં ઝડપથી પ્રસરી ગયા. મૂળ સંસ્કૃતિનો નાશ અમેરિકન સરકારની નીતિ બની ગઈ, જેણે 1848માં મેક્સિકો પાસેથી કેલિફોર્નિયા ખરીદ્યું હતું.
ટેડગાફળિયુ‌ (તા. ઉમરપાડા)
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:ઉમરપાડા તાલુકો
યોસેમિટી વિસ્તારનો ઇતિહાસ
યુરોપિયન અમેરિકનો દ્વારા અનવેષણ
પરદેશી વ્યક્તિ દ્વારા યોસેમિટી ખીણપ્રદેશને જોવાનો પ્રથમ ચોક્કસ પ્રસંગ ઓક્ટોબર 18, 1849માં વિલિયમ પી અબ્રામ્સ અને તેના સાથીદાર દ્વારા ઘટ્યો હતો. અબ્રામ્સે ચોક્કસ રીતે કેટલીક પ્રસિદ્ધ જગ્યાઓનું વર્ણન કર્યું, પરંતુ તે અથવા તેનો સાથીદાર આ ખીણપ્રદેશમાં પ્રવેશ્યા હતા કે નહીં તે અચોક્કસ છે. 1850માં, ત્રણમાંથી એક ભાઈ, જોસેફ, વિલિયમ અથવા નાથન સ્ક્રીચ, હેચ હેચી વેલીમાં પ્રવેશનારો પુષ્ટિ પામેલો પ્રથમ પરદેશી વ્યક્તિ બન્યો. જોસેફ સ્ક્રીચ બે વર્ષ પછી પાછો આવ્યો અને ત્યાં રહેતા મૂળ અમેરિકનો સાથે વાત કરી અને બીજના ખોરાકને ઢાંકતા ઘાસને શું કહેવાય તેવો પ્રશ્ન પૂછ્યો અને તેને કહેવામાં આવ્યું કે "હેચ હેચી".
એલેક્સી ડબલ્યુ વોન સ્કમિડ્ટેની સરવે કરનારી ટીમે 1855માં યોસેમિટી વિસ્તારના કોઇ ભાગનું પ્રથમ ઇરાદાપૂર્વક અને વ્યવસ્થિત ખેડાણ હાથ ધર્યું. જ્યોર્જ એમ વ્હિલરના સરવે વેસ્ટ ઓફ ધ 100 મેરીડિયન હેઠળ લેફ્ટનન્ટ મોન્ટગોમરી મેકોમ્બ દ્વારા કરવામાં આવેલો ટોપોગ્રાફિક સરવે 1870ના દાયકાના પાછલા વર્ષોમાં અને 1880ના પ્રારંભિક વર્ષોમાં પૂરો થયો.