cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
મતદાન
મતદાન કરવા માટેના કારણો
લોકશાસનમાં, સામાન્ય રીતે ચૂંટણી વખતે મતદાન ને લાગુ પાડવામાં આવે છે, જેથી ઓફિસ માટે ઉમેદવારોમાંથી એક મતદાતા કોઇ એકને પસંદ કરી શકે રાજકારણમાં મતદાન એક પદ્ધતિ છે, જેના દ્વારા લોકશાહીના મતદાતા તેમની સરકારમાં પોતાનો પ્રતિનિધિ નિયુક્ત કરે છે. મતદાનમાં મત આપવો એક વ્યક્તિગત કાર્ય છે, જેનાથી તે કે તેણીની એક ચોક્કસ સભ્ય, સભ્યોની ચૂંટણી, કે એક રાજકીય પક્ષના એક ચોક્કસ પ્રસ્તાવને પસંદ કે પોતાનો ટેકો પૂરો પાડે છે (ઉદાહરણ માટે, પ્રસ્તાવિત યોજના). સામાન્ય રીતે ગુપ્ત મતદાન, મતદાન કેન્દ્ર પર કરવામાં આવે છે, જેથી મતદારોની રાજનૈતિક ગોપનીયતા સુરક્ષિત રહે. મતદાન કરવાનું કાર્ય કેટલાક દેશોમાં મરજિયાત છે, જ્યારે અર્જેન્ટિના, ઓસ્ટ્રેલિયા, બેલ્જિયમ અને બ્રાઝિલ જેવા કેટલાક દેશોમાં, ફરજિયાત મતદાનની પ્રણાલી છે.
મતોના પ્રકાર
મતદાનની પ્રણાલીઓ વિવિધ હોવાથી મતોના પ્રકાર પણ અલગ અલગ હોય છે. ધારો કે એલીસ, બોબ , ચાર્લી , ડેન અને એમલી  એક ચૂંટણીમાં સમાન પદ માટે ઊભેલા વિકલ્પો છે. વ્યક્તિગત મત નો ઉપયોગ કરતી મતદાનની પ્રણાલીમાં, મતદાર તેણી કે તેનો સૌથી પસંદગીદાર ઉમેદવારને પસંદ કરે છે. "લોકપ્રિયતા મતદાન પ્રણાલીઓમાં" વ્યક્તિગત મતોનો ઉપયોગ થાય છે. વ્યક્તિગત મત પ્રણાલીમાં બે ફેરાની ચૂંટણીઓ કે રીપીટ ફસ્ટ-પાસ્ટ-ધ-પોસ્ટ (પહેલા ભૂતકાળની કે આગળની પદ)ને વિકસાવવામાં આવી છે. જોકે, વિજેતાએ 50% કરતા વધુ મતો જીતવા માટે મેળવવાના રહે છે, જેને સામાન્ય બહુમતી કહેવાય છે. જો અનુગામી મતોનો ઉપયોગ કરવો ફરજીયાત હોય તો, તેવા સમયે જે ઉમેદવાર પાસે સૌથી ઓછા મતો હોય કે તેવું કોઇ જે પોતાનો ટેકો અન્ય ઉમેદવારને આપવા ઇચ્છતો હોય તેને મતદાનમાંથી બહાર નીકાળી દેવામાં આવે છે.
બે ફેરાના મતદાન પ્રણાલીનો એક વિકલ્પ વ્યક્તિગત ફેરાની પસંદગીના મતદાનની પ્રણાલી (જેનો ઉલ્લેખ વૈકલ્પિક મત કે તાત્કાલિક રન ઓફ  તરીકે પણ કરવામાં આવે છે) આવે છે જેનો ઉપયોગ ઓસ્ટ્રેલિયા, આર્યલેન્ડ અને યુએસએ (USA)ના કેટલાક રાજ્યોમાં કરવામાં આવે છે. મતદારો પ્રત્યેક ઉમેદવારને પસંદગીના ધોરણે પસંદ કરે છે (1,2,3 વગેરે). પસંદગીના આધારે પ્રત્યેક ઉમેદવારને મતોની વહેંચણી કરવામાં આવે છે. જો કોઇ પણ ઉમેદવારને 50% જેટલા મત ના મળે કે ઓછામાં ઓછા મતોને બાકાત રાખવાથી ઉમેદવાર કરતા મતો વધુ હોય ત્યારે તેઓના મતોને ફરીથી વહેંચે છે, અને આમ મતદારે સૂચવેલી પસંદગીના ક્રમ પ્રમાણે કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા ફરીથી ત્યાં સુધી કરવામાં આવે છે જ્યાં સુધી એક ઉમેદવારને 50% કે તેથી વધુ મતો મળે. આ પ્રક્રિયાની રચના સમાન પરિણામે મળે તે રીતે થઇ છે જેને વિસ્તૃત ગુપ્ત મતદાન કહેવાય છે પણ તેમાં એક ફેરાના મતદાનનો જ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
બહુલ મત નો ઉપયોગ કરનારી મતદાન પ્રણાલીમાં, મતદાર કોઇ પણ વિકલ્પોના ઉપજૂથ માટે મતદાન કરી શકે છે. જેમાં મતદાર એલીસ, બોબ, અને ચાર્લીને મત આપી શકે અને ડેનિયલ અને એમલીને કાઢી શકે છે. સંમતિ મતદાનમાં આવા બહુલ મતોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
ક્રમ મત નો ઉપયોગ કરતી મતદાન પ્રણાલીમાં, મતદારને પસંદગીના વિકલ્પોને ક્રમ આપવાનો હોય છે. ઉદાહરણ માટે, તેઓ બોબને પ્રથમ સ્થાને, ત્યારબાદ એમલી, ત્યારબાદ એલીસ, ત્યાર બાદ ડેનિયલ અને છેલ્લે ચાર્લીને તેમ ક્રમમાં મત આપી શકે છે. સંમતિ મતદાન પ્રણાલીઓ, ઓસ્ટ્રેલિયામાં લોકપ્રિય છે અને ત્યાં ક્રમ દ્વારા મત આપવામાં આવે છે.
ગણતરી મત (કે શ્રેણી મત)નો ઉપયોગ કરતી મતદાન પ્રણાલીમાં, મતદાર પ્રત્યેક એક વિકલ્પને એક થી દસની વચ્ચે નંબર આપે છે (વધુ કે ઓછા, એમ તેમાં ફેરફાર થઇ શકે છે). જુઓ શ્રેણી મતદાન. કેટલાક "બહુલ વિજેતા" પ્રણાલીઓમાં એક જ મત કે મતાધિકાર દીઠ પ્રત્યેક હાજર જગ્યા મુજબ એક મતની પ્રણાલી હોઇ શકે છે. આવા કિસ્સામાં મતાધિકાર બોબ અને ચાર્લી માટે ગુપ્તમતદાનમાં બે મતો સાથે મતદાન કરી શકે છે. આ પ્રકારની પ્રણાલીને શ્રેણીબદ્ધ કે બિનશ્રેણીબદ્ધ મતદાન પ્રકારની કરી શકાય છે, અને મોટે ભાગે એટ લાર્જ પદવીઓ જેવી કે કેટલીક શહેરી સમિતિ માટે આ પ્રણાલીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
તટસ્થ મતદાન
રાજકીય પ્રતિસ્પર્ધીઓના કિસ્સામાં, આવા પરિણામો ભ્રમ તરફ દોરી જાય છે, અને કદાચ હિંસા કે નાગરિક યુદ્ધ પણ થઇ શકે છે. અનેક વિકલ્પોમાં તટસ્થપણામાં છૂટછાટ લઇ શકાય છે—જે તેનો સ્વીકાર કે અસ્વીકાર નથી કરતા. મોટાભાગના લોકોએ જે પસંદગીને નકારી દીધી હોય તે ઘણીવાર લોકો દ્વારા સૌથી વધુ પસંદ કરવામાં આવેલી પસંદગી જેટલી જ મહત્વપૂર્ણ હોય તેવું બની શકે છે. આમાં સામાજીક પસંદગીના સિદ્ધાંતની ઉપલક દ્રષ્ટ્રિએ વાજબી માનદંડવાળી વ્યાખ્યાઓ છે જે મતદાનના કેટલા પાસાઓના સ્પષ્ટ પરિણામો હોય છે, જેમાં બિન-સરમુખત્યારશાહી, બિનમર્યાદિત ક્ષેત્ર, છેતરપિંડી વગરની, પરેટ્રો અસરકારકતા, અને અસંગત વિકલ્પોથી આઝાદીનો સમાવેશ થાય છે, પણ એરોનો અશક્ય સિદ્ધાંત રાજ્યમાં કોઇ મતદાનની પ્રણાલી નથી પણ તે આ તમામ માપદંડોને મેળવી શકે છે.
વિરોધી મતદાન
દક્ષિણ આફ્રિકામાં, વિરોધી મતદાનના ઝુંબેશો ગરીબ શહેરીઓ દ્વારા મજબૂત પણે ચલાવવામાં આવી રહ્યા છે. તેમની તેવી માળખાકીય દલીલ છે કે કોઇ પણ રાજકીય પક્ષ તેમને ચોક્કસપણે રજૂ નથી કરતો. ઉદાહરણ તરીકે, આના પરિણામે "નો લેન્ડ! નો હાઉસ! નો વોટ! (જમીન નહીં, ઘર નહીં, મત નહીં)" જ્યારે જ્યારે દેશમાં ચૂંટણી થાય છે ત્યારે ત્યારે આ ઝુંબેશ જોર પકડે છે. આ ઝુંબેશ દક્ષિણ આફ્રિકાની વિશાળ સામાજીક ચળવળોમાંથી ત્રણમાં આગળ પડતું રહ્યું છે, પશ્ચિમ કેપ ખાલી કરાવવાના વિરોધીનું ઝુંબેશ, અબહલાલી બાસેમોજોન્ડોલો અને જમીન વિહોણા લોકોની ચળવળ. વિશ્વના અન્ય ભાગોની અન્ય સામાજીક ચળવળોમાં પણ આ પ્રકારની ચળવળો કે મતદાન ન કરવા પર પસંદગી જેવી ચળવળો ચાલી રહી છે. તેમાં રાષ્ટ્રીય મુક્તિનું ઝાપેટીસ્ટા લશ્કર અને વિવિધ અરાજ્યવાદી ચળવળોનો સમાવેશ થાય છે.
ધાર્મિક દ્રષ્ટિબિંદુઓ
જેહોવાહના સાક્ષીઓ, અમીશનો જૂની રીત, ક્રીસ્ટડેલ્ફીયન, રાસ્ટાફારીયન અને અન્ય ધાર્મિક સમૂહો એક સમાન ધાર્મિક પરંપરાને અનુસરે છે અને રાજકીય મતદાનના સમયે તેઓ તેમાં ભાગ નથી લેતા.
નવજોત સિધ્ધુ
નવજોત સિધ્ધુ ભારત દેશના આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ રમતા ખેલાડી છે, કે જે હાલ રમતમાંથી નિવૃત્ત થઇ ચુક્યા છે. તેમણે ભારત દેશની ક્રિકેટ ટીમ વતી ૫૧ (એકાવન) ટેસ્ટ અને ૧૩૬ (એકસો છત્રીસ) એક દિવસીય આંતરરાષ્ટ્રીય મેચ રમી છે. તેમનો જમણેરી બેટધર તરીકે ભારતીય ટીમમાં સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. આ ખેલાડી એકદિવસીય ક્રિકેટ સ્પર્ધા તેમ જ પાંચ દિવસની ટેસ્ટ ક્રિકેટ સ્પર્ધામાં બેટિંગમાં ઘણીવાર પોતાની કાબેલિયત પુરવાર કરી ચુક્યા છે. ક્રિકેટર તરીકે તેઓ ૧૯૮૩ થી ૧૯૯૯ સુધી સક્રિય રહ્યા.
હાલમાં તેઓ લોકસભાના સાંસદ તરીકે કાર્યભાર સંભાળે છે. તેઓ ટેલીવિઝનના પડદા પર પણ હાસ્ય કલાકારોના કાર્યક્રમમાં નિર્ણાયક તરીકે પોતાનું યોગદાન કરતા પણ જોવા મળે છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી શ્રેણી:રાજકારણી
દત્તાત્રેય
દત્તાત્રેય (સંસ્કૃત: दत्तात्रेय) અથવા દત્તને હિંદુઓ ભગવાન માને છે. જેમને દૈવી ત્રિમૂર્તિ બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવના અવતાર માનવામાં આવે છે. દત્ત શબ્દનો અર્થ છે "આપેલું". દત્ત એટલા માટે કહેવામાં આવે છે કારણ કે, આ દૈવી ત્રિમૂર્તિએ ઋષિ દંપત્તિ અત્રિ અને અનસૂયાના પુત્ર સ્વરૂપે ખુદને આપ્યા છે. તેઓ અત્રિના પુત્ર હોઈ, તેમનું નામ "અત્રેય" પણ છે.
નાથ પરંપરામાં દત્તાત્રેયને ભગવાન શિવનું સ્વરૂપ અથવા અવતાર માનવામાં આવે છે. નાથ લોકોના આદિનાથ સંપ્રદાયના તેઓ આદી ગુરૂ પણ છે. દત્તાત્રેય યોગના પ્રથમ ભગવાન હતા કે જેમણે અનોખી રીતે તાંત્રિક લાક્ષણિકતાઓ રજૂ કરી હતી. વૈષ્ણવ સંપ્રદાય દ્વારા તેમનું વધુ ભક્તિમય સ્વરૂપ આત્મસાત કરવામાં આવ્યું. લાખો હિંદુઓ દ્વારા તેમની પૂજા કરવામાં આવે છે. ભારતીય વિચારોનો સર્વોચ્ચ અર્ક ધરાવતા એક શિક્ષક કરતા. દયાળુ ભગવાન તરીકે તેમના શરણમાં વધુ લોકો જાય છે. દત્તાત્રેયને અદ્વૈત વેદાંત પરના ગ્રંથ ત્રિપુરા રહસ્યના લેખક માનવામાં આવે છે. જે (ગ્રંથ) તેમણે પરશુરામને આપ્યો હતો.
જન્મ
મુનિ નારદે ઈર્ષ્યાના આશયથી બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવના પત્ની સમક્ષ અનસૂયાના પતિવ્રત (પતિની ભક્તિ) ખૂબ પ્રસંશા કરી. તેઓએ તેમના પતિઓને તેણીનું (અનસૂયાનું) પતિવ્રત ઓછું કરવા વિનંતી કરી. એક દિવસ અત્રિ ઘરે ન હતા તે સમયે બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવ અનસૂયા પાસે મહેમાન બનીને ગયા અને તેમને ભોજન આપવા જણાવ્યું. જ્યારે તેણી આમ કરવા માટે રાજી થઈ ગઈ ત્યારે તેઓએ (બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવએ) એક શરત મૂકી કે, જો તે નિર્વસ્ત્ર થઈને તેમને આ દાન આપશે તો જ તેઓ ભિક્ષા ગ્રહણ કરશે. અનસૂયા દ્વિધામાં પડી ગઈ. જો તે પરપુરુષ સમક્ષ નિર્વસ્ત્ર આવે તો તેનું પતિવ્રત ઓછું થઈ જાય. જો તેણી ઈન્કાર કરે તો અતિથિનું અપમાન થાય અને તેઓ અત્રિની તમામ શક્તિઓ પાછી ખેંચી લે. અનસૂયા વિચારે છે કે, તેની સમક્ષ આવી વિચિત્ર માંગણી મૂકીને યુક્તિપૂર્વક તેને જટિલ પરિસ્થિતિમાં મૂકનારા આ ત્રણેય મહેમાનો કોઈ સામાન્ય માણસ નથી. અનસૂયા પોતાના મનમાં પોતાના પતિને યાદ કરે છે અને કહે છે કે નિર્વસ્ત્ર અવસ્થામાં દાન આપવામાં તને કોઈ પણ પ્રકારનો ભય નથી. કારણ કે તેણી કામવાસનાથી અસરગ્રસ્ત નથી. ત્યારે મહેમાનો દાન માટે કહે છે "ભવતિ ભીક્ષામ દેહી" (ઓ માતા! અમને થોડું ભોજન આપો) અને આડકતરી રીતે તેણીને માતા તરીકે સંબોધે છે. આથી તેણી નક્કી કરે છે કે તેઓને પોતાના બાળકો માનશે અને તેમની ઈચ્છા અનુસાર તેમને દાન આપશે. આ સમયે તેની (અનસૂયાની) આ મહત્તા અને વિચારોના કારણે તેણી જ્યારે ભોજન પીરસવા આવે છે. ત્યારે ત્રણેય ભગવાન નાના બાળક બની જાય છે અને તેણીની છાતીમાંથી દૂધ ઝરવા માંડે છે. ત્યારબાદ તેમને સ્તનપાન કરાવીને પારણામાં સુવડાવે છે. અત્રિ જ્યારે પાછા ફરે છે અને અનસૂયા પાસેથી પારણામાં સૂતેલા ત્રણેય દેવોના ગુણગાન સાંભળે છે. દેવો તેમના મૂળ સ્વરૂપમાં જાગે છે અને અનસૂયાના પતિવ્રતની પ્રશંસા કરે છે અને સાથે જ તેણીને એક વરદાન આપે છે. અનસૂયા તેમને વિનંતી કરે છે કે આ ત્રણેય ભગવાન તેણીના બાળક તરીકે જન્મ લે. પરિણામે શિવ, વિષ્ણુ અને બ્રહ્માના અવતાર તરીકે મુનિ દૂર્વાસા, દત્તાત્રેય અને ચંદ્રદેવનો જન્મ થયો.
મહાભારતમાં દત્તાત્રેયનો ઉલ્લેખ અત્રિમુનિના પુત્ર તરીકે નહી પરંતુ વંશજ તરીકે છે. શિશુપાલ વધ (શિશુપાલની હત્યા) નામના પૌરાણિક ગ્રંથમાં કવિ મગધ પણ આ વાતનો સંદર્ભ (14.79) આપે છે કે, દત્તાત્રેય એ અત્રિના પુત્ર નહીં વંશજ હતા.
પ્રવાસ
દત્તાત્રેય ખૂબ નાની વયે પોતાનું ઘર છોડીને વસ્ત્રહીન અવસ્થામાં પૂર્ણતાની શોધમાં નીકળી પડ્યા હતા. એવું જણાય છે કે તેમના જીવનનો ઘણો સમય તેમણે ઉત્તર કર્ણાટકથી મહારાષ્ટ્ર અને આંધ્ર પ્રદેશ તેમજ ગુજરાતમાં છેક નર્મદા નદી સુધીના વિસ્તારોમાં વિચરણ કરતા ગાળ્યો હતો. ઉત્તર કર્ણાટકના શહેરમાં તેઓ મૂર્તસ્વરૂપ પામ્યા હતા. જે હાલમાં ગંગાપુર તરીકે ઓળખાય છે. દત્તના મૂળ પદચિહ્ન ગિરનાર ની પર્વતમાળાના સૌથી ઊંચા શિખર ઉપર આવેલા હોવાનું માનવામાં આવે છે. ત્રિપુરા રહસ્ય માં એવો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે કે, શિષ્ય પરશુરામએ દત્તને ગંધમાદાન પર્વત પર ધ્યાન કરતા જોયા હતા.
ગૌતમ બુદ્ધ નગર જિલ્લો
ગૌતમ બુદ્ધ નગર જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા સૌથી મોટા એવા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૭૫ (પંચોતેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. ગૌતમ બુદ્ધ નગર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક નોઇડા શહેરમાં આવેલું છે. વહીવટી દૃષ્ટિએ આ જિલ્લાનો સમાવેશ મેરઠ પ્રાંતમાં કરવામાં આવેલ છે.
દત્તાત્રેય
ગુરુઓ
બ્રહ્મપુરાણ પ્રમાણે પિતા મુનિ અત્રિની આજ્ઞાથી, દત્તાત્રેય ગૌતમી(ગોમતી) નદીના કાંઠે બેઠા અને ભગવાન શિવની આરાધના કરી અને અંતે બ્રહ્મજ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું (સનાતન જ્ઞાન). કદાચ આ જ કારણસર દત્તાત્રેયને નાથ સંપ્રદાયમાં આદીસિદ્ધ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ગૌતમ બુદ્ધ નગર જિલ્લો
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશના જિલ્લાઓ
દત્તાત્રેય
ગુરુઓ
ઉદ્ધવ ગીતામાં ભાગવત પુરાણમાંથી રચાયેલા ગીતમાં કૃષ્ણ દ્વારા દત્તાત્રેય વિષે એક વાર્તા ગાવામાં આવી છે, જેમાં તેમના ચોવીસ ગુરુઓ : પૃથ્વી, વાયુ, આકાશ અથવા દ્રવ્ય, જળ, અગ્નિ, સૂર્ય, ચંદ્ર, અજગર, કબૂતરો, દરિયો, ઉધઈ, માખી, ગોંધેલો, હાથી, રીંછ, હરણ, માછલી, બગલા, બાળક, કુવાંરિકા, ગણિકા, લુહાર, સર્પ, કરોડિયો અને ભમરીની યાદી ને ગણવવામાં આવી છે. અવધૂત દ્વારા પુરાણમાં વર્ણવાયેલા ગુરુઓમાંથી દત્તાત્રેયના આ 24 ગુરુઓ આવ્યા છે.
તેમના શિષ્યો
દત્તાત્રેયના શિષ્યો: કર્તાવિર્ય અર્જુન, પરશુરામ, યદુ,, અયુ અને પ્રહલાદ છે. પુરાણોમાં તેઓ જાણીતા છે. અવધૂતોપનિષદ અને જાબાલદર્શનોપનિષદ માં વર્ણવ્યા પ્રમાણે વધુ એક નામ સંકૃતિનું છે.
એક અવતાર તરીકે
પાથલેસ પાથ ટુ ઈમ્મોર્ટેલિટિ (અમરતા તરફ પથહિન પથ)માં મહેન્દ્રનાથ લખે છે:
"વેદ અને તંત્ર એક બીજા સાથે મળીને સામાન્ય સંપ્રદાય બની ગયા હતા તે યુગ પહેલાના સમયમાં શ્રી દત્તાત્રેય થઈ ગયા. દત્તાત્રેય એવા માણસ હતા જેમણે આ શક્ય બનાવવા મદદ કરી. તેમના ખૂબ જ નજીકના શિષ્યઓમાં ત્રણ રાજા હતા જેમાં એક અસુર તેમજ અન્ય બે રાજા લડાયક જાતિના હતા. ખુદ દત્તાત્રેયને પણ મહેશશ્વર (શિવ)ના અવતાર ગણવામાં આવે છે. પરંતુ, પાછળથી વૈષ્ણવોએ દાવો કર્યો હતો કે તેઓ વિષ્ણુનો અવતાર હતા. જોકે આવા સાંપ્રદાયિક દાવાઓ દેખાય છે તેવા નથી; હિંદુઓ શિવ અને વિષ્ણુને સમાન અથવા પૂર્ણત્વને સ્વીકારી શકાય તેવા નિશ્ચિત સ્વરૂપ તરીકે માને છે."
વધુમાં દત્તાત્રેય ઉપનિષદ કે જેમાં શરૂઆતમાં સ્પષ્ટ રીતે દત્તાત્રેયની ઓળખ વિષ્ણુ તરીકે આપવામાં આવી છે, તે ઓમ નમઃ શિવાય મંત્ર સાથે પૂર્ણ થાય છે, જે દત્તને શિવ તરીકે ઓળખાવે છે. ત્રીજા પ્રકરણના અંતિમ ભાગમાં દરેક મનુષ્યના હૃદયમાં માત્ર મહેશેશ્વર (શિવ) વાસ્વિકતા અને પ્રકાશ પ્રસરાવે છે. માત્ર તેઓ જ આગળના ભાગે, પાછળ, ડાબી બાજુએ, જમણી બાજુએ, નીચે, ઉપર સર્વત્ર કેન્દ્રમાં છે. અંતે દત્તાત્રેય અને મહેશ્વરને એક માનવામાં આવે છે અને શિવના અવતાર તરીકે તેમનું વર્ણન થાય છે.
મધુકરનું મધ
રાઈગોપોલસ (1998: p.xii) અભિવ્યક્ત કરતા કહે છે કે, "મધુકર"નું પ્રધાનતત્વ યોગીન (એ જુદી વાત છેકે, આ પ્રધાનતત્વનું સાહિત્યનું બિંદુ ઋગવેદ નું નાદ-બિંદુ ઉપનિષદ હોય શકે છે) એકસમાન (નોનડ્યુઅલ) ધાર્મિક પરંપરાઓ અને અમલમાં મુકી શકાય તેવી રીતે જુદી-જુદી વિચારસરણીઓને પોતાનામાં સમાવિષ્ટ કરનારા લાક્ષિણક નમૂના સમાન સર્વવિજેતા દત્તાત્રેય છે.
વધુમાં, દત્તાત્રેયની મૂર્તિ વિવિધ વિચારસરણીઓ અને રીતિઓને પોતાનામાં સમાવિષ્ટ કરનાર કૃત્રિમ અને વ્યાપક દેહ તરીકે યોગનું નિરૂપણ કરે છે. જોકે મૂળભૂત રીતે જન્નાના-મૂર્તિ, દત્તાત્રેય "મધુકર" યોગીન: વિવિધ પ્રકારના યોગના અનુયાયીઓને એક કરીને તેમના ચારિત્ર અને શિક્ષણ વિકસાવવામાં આવ્યા છે. જે કોઈ ધાર્મિક જૂથો, વિવિધ પ્રકારના વિચારો, રીતિઓ અને પરંપરાઓના સાગરમાંથી શીખવાનું વલણ ધરાવે છે, તેમના માટે ‘દત્તાત્રેય’ ખરેખર રૂપાખ્યાન દર્શાવતો કોઠો છે.
ચિત્ર નિરૂપણ
સામાન્ય રીતે દત્તાત્રેય ત્રણ મસ્તક સાથે ચિત્રમાં દેખાય છે, જે બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવનું સાંકેતિક સ્વરૂપ છે; ભૂતકાળ, વર્તમાન અને ભવિષ્ય; રચના, રક્ષણ અને વિનાશ; અને ચેતનાના ત્રણ ભાગ: જાગવું, સ્વપ્ન જોવાં અને સ્વપ્ન વિનાની ઉંઘ. તેમને (દત્તાત્રેયને) કલ્પ વૃક્ષ (સંસ્કૃત: કલ્પવૃક્ષ) નીચે તેમની શક્તિ સાથે ધ્યાન કરતા તેમના અનુચર તરીકે કામધેનું ગાય (સંસ્કૃત: કામધેનુ) જોવા મળે છે. તેમની સન્મુખ 'અગ્નિકુંડ' (સંસ્કૃત: અગ્નિહોત્ર) અથવા 'કુંડ' (સંસ્કૃત: હોમ), યજ્ઞ આહુતિ સ્વીકારનાર (સંસ્કૃત: યજ્ઞ), અને તેમની આસાપસ ચાર શ્વાન નિરૂપવામાં આવે છે.
શ્વાન
વેરનેસ (2004: પૃષ્ઠ. 138) દત્તાત્રેયના ચિત્રોમાં જોવા મળતા ચાર વિવિધ રંગી શ્વાનનું સાંકેતિક નિરૂપણ સમજાવવાનો પ્રયાસ કરે છે, તેઓ ચાર વેદોના સંયોજક તરીકે છે: વૈદિક યુગ પૂર્વેના ભારતીય શ્વાનની ગણના શુભ પ્રતિક તરીકે થતી હતી અને પછીથી દેવોએ શ્વાન સ્વરૂપધારણ કર્યું અને તેઓ શ્વાન સાથે જોડાઈ ગયા અને યોદ્ધાઓની કિર્તી અને સત્યનિષ્ઠા સાથે પણ તેમને જોડવામાં આવે છે. ચાર જુદા જુદા રંગના શ્વાન દત્તાત્રેય સાથે રહેતા, જેઓ ચાર વેદોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે...
વર્ણાશ્રમ ધર્મની બહાર રહેતા 'શ્વાન ખાનારા' (સંસ્કૃત: કન્ડાલા)માં પણ શ્વાન સાંસ્કૃત્તિક મહત્વ ધરાવે છે. આ શ્વાન જંગલી અને પાળેલા એમ બંને છે તેમજ વફાદાર અને ઉપાસનાના પ્રતિક સમાન (સંસ્કૃત્ત: ભક્તિ) છે.
મૂળ
દત્તાત્રેય એ સૌથી જૂના દૈવ સ્વરૂપોમાંથી એક છે. આ દૈવી સ્વરૂપ અંગેના પ્રથમ સંદર્ભ મહાભારત અને રામાયણ જેવા પ્રાચીન ગ્રંથોમાં જોવા મળે છે.
ભારતમાં 1000 વર્ષ પૂર્વે પ્રચલિત તાંત્રિક પરંપરા પ્રમાણે જોવામાં આવેતો દત્તાત્રેયના એક માત્ર ધડનો ખુલાસો કરી શકાય. ગોરખનાથએ અઘોરી પરંપરાને દૂર કરી આજના લોકોમાં સ્વીકાર્ય એવું સભ્ય સ્વરૂપ નાથ સંપ્રદાય બનાવ્યો. સમય પૂર્વે થઈ ગયેલાઓમાં દત્તાત્રેય ખૂબ શક્તિશાળી મુનિ રહ્યા હશે, સદીઓ વીતતા તેમને દત્તાત્રેય સ્વરૂપે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવ્યા હશે. ચોક્કસપણે, છેલ્લા લગભગ 900 વર્ષોના ગાળા દરમિયાન ત્રણ મસ્તક આવ્યા હશે.
અવતાર
દત્તાત્રેયે 16 અવતાર લીધા હોઈ શકે છે. નામ અને તેમની જન્મ તારીખ (ચંદ્ર પંચાંગ પ્રમાણે) અહીં કૌંસમાં આપેલા છે.
વસુદેવનંદ સરસ્વતી દ્વારા આ 16 અવતારો પર એક પુસ્તક લખવામાં આવ્યું છે. દાસોપંત પરંપરામાં આ 16 અવતારોની પૂજા કરવામાં આવે છે, તેમજ દાસોપંતને 17 અવતાર તરીકે માનવામાં આવે છે.
દત્ત સંપ્રદાયમાં પ્રથમ અવતાર એ શ્રીપદ શ્રી વલ્લભ અને બીજો અવતાર નરસિંમ્હા સરસ્વતીનો છે. સાથે જ અકાલકોટ, સ્વામી સમર્થ, શ્રી વસુદેવનંદ સરસ્વતી (તેમ્બે સ્વામી, સવંતવાદી) માનિક પ્રભુ, ક્રૃષ્ણ સરસ્વતી, શિરડી સાંઈ બાબા (શિરડી, મહારાષ્ટ્ર) અને પૂજ્ય શ્રી ગણપતિ સચ્ચિદાનંદ સ્વામીજી ને દત્તાત્રેયના અવતાર માનવામાં આવે છે.
અવધૂતોપનિષદ અને જાબાલદર્શનોપનિષદ ઉપનિષદોમાં દત્તાત્રેય દ્વારા આપવામાં આવેલા તત્વજ્ઞાનનો ઉલ્લેખ છે.
ત્રિપુરા રહસ્ય
ત્રિપુરા-રહસ્ય (ત્રિપુરાનું [ઈશ્વર] રહસ્ય) એ પરંપરાગત રીતે દત્તાત્રેય દ્વારા લખાયેલ મૂળ દત્ત સંહિતા અથવા દક્ષિણામૂર્તિ સંહિતા નું સંક્ષિપ્ત રૂપ છે એવું માનવામાં આવે છે. આ ખૂબ જ વિસ્તૃત લખાણને તેમના શિષ્ય પરશુરામ દ્વારા સંક્ષિપ્ત કરવામાં આવ્યું, તેમના શિષ્ય સુમેઘા હરિતાયાન દ્વારા તેનું લેખન કરવામાં આવ્યું હતું. આથી જ કેટલીક વાર આ લખાણોને હરિતાયન સંહિતા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવ્યા.
ત્રિપુરા રહસ્ય એ ત્રણ ભાગમાં વિભાજીત છે. પ્રથમ ભાગ, મહાત્મય ખંડ અથવા દેવીના ઉદ્દભવ સાથે સંકળાયેલ છે. દેવી ત્રિપુરાના મંત્ર અને યંત્રને લલિતા અથવા લલિતા સુંદરી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જ્ઞાન ખંડ અથવા જ્ઞાન પરના ખંડમાં ચેતના, આત્મજ્ઞાન અને મુક્તિ જેવા વિષયો અંગે વિગતવાર રજૂઆત કરવામાં આવી છે. કમનસિબે, અંતિમ ભાગ ચર્ય ખંડ અથવા આચરણ અંગેનો વિભાગ ખોવાઈ ગયો હોવાનું અને કેટલાકના મતે તે નષ્ટ થઈ ગયો છે.
તાંત્રિક પરંપરામાં ત્રિપુરોપસ્તિપદ્ધતિ એ શ્રી દત્તાત્રેય દ્વારા લખવામાં આવી હોવાનું માનવામાં આવે છે. આનો ઉલ્લેખ ત્રિપુરારહસ્ય માં કરવામાં આવ્યો છે. પરશુરામકલ્પસૂત્રમ માં સંક્ષિપ્ત તંત્ર પણ શ્રી દત્તાત્રેય દ્વારા લખવામાં આવ્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે.
અવધૂત ગીતા
નાથ સંપ્રદાયની આંતરાષ્ટ્રીય નાથ યથાક્રમ પ્રમાણે "અવધૂત ગીતા એ દત્તાત્રેય દ્વારા ગવાયેલ ભવ્ય રજૂઆતનો અર્ક છે, જે તેમના બે શિષ્ય સ્વામી તેમજ કાર્તિક દ્વારા લખવામાં આવી છે. સ્વામી વિવેકાનદ (1863–1902) તેને ઉચ્ચકક્ષાએ લઈ ગયા હતા. વાસ્તવિક રીતે મૂળ સાત પ્રકરણનું છે, રૂઢિચુસ્ત તપસ્વીઓ દ્વારા નાથ પરંપરામાં જાતિય નૈતિકતા ઉમેરવાના પ્રયાસ રૂપે બનાવટી અને સ્ત્રીદ્રેષ્ટા આઠમું પ્રકરણ પાછળથી ઉમેરવામાં આવ્યું હોઈ શકે. જોકે, આ ગીતામાં આપવામાં આવેલા કેટલાક વિચારો બંને શૌવ અને બૌદ્ધ તંત્ર વૈષ્ણવ અગેમાઓ સાથે મળતા આવે છે. વાસ્તવિક રીતે મૂળ સાત પ્રકરણનું છે, રૂઢિચુસ્ત તપસ્વીઓ દ્વારા નાથ પરંપરામાં જાતિય નૈતિકતા ઉમેરવાના પ્રયાસ રૂપે બનાવટી અને સ્ત્રીદ્રેષ્ટા આઠમું પ્રકરણ પાછળથી ઉમેરવામાં આવ્યું હોઈ શકે. જોકે આ ગીતામાં આપવામાં આવેલા કેટલાક વિચારો બંને શૌવ અને બૌદ્ધ તંત્ર વૈષ્ણવ અગેમાઓ સાથે મળતા આવે છે.
દત્તાત્રેય પરંપરાઓ
નીચે આપવામાં આવેલી અહીં દત્તાત્રેયની કેટલીક પરંપરાઓ આપવામાં આવી છે અને તેને ટૂંકાણમાં સમજાવવામાં પણ આવી છે. આ પરંપરાઓ મુખ્યત્વે ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, કર્ણાટક અને આંધ્રપ્રદેશની છે. ભાષાના આધાર પર સાહિત્ય જોવામાં આવે તો તે ગુજરાતી, મરાઠી, કન્નડ અને તેલુગૂ ભાષાઓમાં છે.
પૌરાણિક પરંપરા
દત્તાત્રેયના પૌરાણિક શિષ્યોને ઉપરના વિભાગોમાં વર્ણવી દેવામાં આવ્યા છે. આ બધામાં, કર્તવર્ય સહસ્ત્રાર્જુન દત્તાત્રેયનો સૌથી પ્રિય શિષ્ય હતો. અન્યોમાં અલ્લારકા (ઉર્ફે મદલાસા-ગર્ભરત્ન), સોમવંશના રાજા આયુ, યાદવોના (કૃષ્ણનો વંશ) રાજા યદુ (યયાતિ અને દેવયાનીના પુત્ર) (કૃષ્ણનો વંશ) અને શ્રી પરશુરામ ઉર્ફ ભાર્ગવનો સમાવેશ થાય છે. અન્ય એક નામ સંકૃતિનું પણ છે, જેનો ઉલ્લેખ અવધૂતોપનિષદ અને જબલોપનિદ છે.
શ્રી ગુરુચરિત્ર પરંપરા
આ પરંપરા શ્રીપદ્દ શ્રીવલ્લભ થી શ્રી નરસિંમ્હા સરસ્વતી સુધી વિસ્તરે છે. કેટલાક ખૂબ વિખ્યાત દત્ત-અવતાર આ પરંપરાના હતા. જેના કેટલાક નામોમાં શ્રી જનાર્દનસ્વામી, એકનાથ, દશોપંત, નિરંજન રઘુનાથ, નારાયણ મહારાજ જાલવંકર, માણિક પ્રભુ, સ્વામી સમર્થ, શિરડીના સાંઈ બાબા, શ્રી વાસુદેવનંદ સરસ્વતી છે. કુમાસીના ત્રિવિક્રમભારતી, સંયમદેવ, નાગનાથ, કડ્ડાગાંચીના દેવરાવ ગંગાધર અને સરસ્વતી ગંગાધર શ્રી નરસિંહા સરસ્વતીના શિષ્યો હતા. અકાલકોટના શ્રી સ્વામી સમર્થ અને શ્રી વાસુદેવનંદ સરસ્વતી ઉર્ફે તેમ્બે સ્વામી દ્વારા બે મુખ્ય પરંપરાઓ શરૂ કરવામાં આવી હતી. જેનો ઉલ્લેખ યથાક્રમના લેખોમાં કરવામાં આવ્યો છે.
નિરંજન રઘુનાથ પરંપરા
તેમનું સાચું નામ અવધૂત હતું, પરંતુ તેમના ગુરૂ શ્રી રઘુનાથસ્વામીએ તેમને નિરંજન એવું નવું નામ આપ્યું. મહારાષ્ટ્રના નાસિક, જુન્નાર, કાલામ્બ, કોલ્હાપુર, મિરાજ વગેરેમાં તેમના ઘણાં શિષ્યો હતા. તેમાંના કેટલાક નામોમાં રામચંદ્ર તત્વ ગોખલે, ગોવિંદરાવ નાના પટ્ટવર્ધન –શાસ્ત્રી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. તેમનો વારસો સુરત, બરોડા, ગિરનાર અને ઉત્તર ઝાંસીથી આગળ સુધી ફેલાયેલો જણાય છે. નિરંજન રઘુનાથના સૌથી વિખ્યાત શિષ્ય નારાયણ મહારાજ જાલવંકર છે. જાલવંકરએ મોટાભાગે માળવા વિસ્તારમં કામ કર્યું છે. સપ્ત સાગર એ તેમનું વિખ્યાત સાહિત્ય છે. આ વારસો શ્રી લક્ષ્મણ મહારાજ સુધી વિસ્તર્યો. તેઓ ઈંદૌરના હતા. બલભિમ મહારાજ સડેકર તેમના શિષ્ય હતા. સદેગાવમાં રહેતા બલભિમ મહારાજ એન્જિનિયર હતા. તેઓ પોતાની જાતને ગુરૂપદિચા વેદા એટલે કે ગુરૂ માટે પાગલ તરીકે ઓળખાવતા હતા.
શ્રી સત્ગુરૂ ભગિરથીનાથ મહારાજ પણ ઈંદૌરમાં વસતા હતા. તેણીનો જન્મ નાસિકના કોલ્હાટકર પરિવારમાં થયો હતો. નાની ઉંમરથી જ તેમને ઈશ્વર પ્રત્યે અદમ્ય આકર્ષણ હતું. બલભિમ મહારાજ પછી તેણીએ મોટા પાયે વિરોધનો સામનો કરવો પડ્યો હતો, કારણ કે, લોકો મહિલાને ગુરૂ તરીકે સ્વીકારવા માટે તૈયાર ન હતા. તેમણે મોટાભાગે મહિલાઓ અને ગરીબ જરૂરિયાતમંદ લોકો માટે કામ કર્યું. તેણી કિર્તનમાં નિપૂણ હતા. તેમણે બ્રહ્યાત્માબોધ નામનું નાટક અને આનંદપદેવર ચૌદા ચૌદયાંચે રાજ્ય અને બીજા ઘણા સામસ (ભજન) લખ્યા. તેમના અનુયાયીઓએ ઈંગ્લેન્ડ, અમેરિકા અને આફ્રિકામાં હિજરત કરી છે. પૂનામાં તેમણે ભવ્ય મંદીરનું નિર્માણ કરાવ્યું. આ મંદીરનું નામ બલભિમ ભવન છે. બલભિમ તેણીના પ્રેમાળ અને ઉદાર ગુરૂનું નામ છે.
શ્રી દત્તાત્રેય મહાદેવ ચોલકરએ મહારાષ્ટ્રના યવત્માલમાં ભવ્ય મંદીરનું નિર્માણ કર્યું હતું. આ મંદીરનું નામ શ્રી ભગિરથી ગુરૂ મંદીર છે. મંદીરના વ્યવસ્થાપક મંડળ દ્વારા દરરોજ પ્રવચનો અને અદ્વૈત કિર્તનો તથા કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે.
શ્રી સત્ગુરૂ સમર્થ મધુરીનાથ પણ પ્રેમાળ છે અને શ્રી દત્તાત્રેય મહાદેવ ચોલકરના શિષ્યોનો અભ્યાસ કરે છે. તેમણે 1994માં સત્ગુરૂ તરીકે ઉપદેશ આપવાનું શરૂ કર્યું. વ્યવસાયે પ્રાધ્યાપક હોવાના કારણે, તેણી અભણની સાથે-સાથે ઉચ્ચ શિક્ષણપ્રાપ્ત લોકોને એકસમાન સરળતાથી સમજાવી શકે છે. આપણી દૈનિક જીવનચર્યામાં કેવી રીતે દિવ્યતા સાથે ધ્યાન કરવું, કેવી રીતે ઈશ્વરને ભજવા અને તેની સેવા કરવી તેનું નિદર્શન તેણી અનુયાયીઓને આપે છે. દત્ત ભગિરથી ઔગ, બીધિબોધ, બોધશરતામૃત, માયાવીવરન અને શ્રી અભેદબોધ તેમના દ્વારા મરાઠી ભાષામાં લખવામાં આવેલા પુસ્તકો છે. ગુડ બિહેવ્યર, અ વે ટુ યુનિવર્સલ ઈન્ટીગ્રિટીએ તેમનું ખૂબ પ્રશંસા પામેલું અંગ્રેજી ભાષાનું પુસ્તક છે. આજે પણ અનેક જ્ઞાનપિંપાસુઓ તેમનો લાભ મેળવે છે. તેણી મુંબઈના બોરીવલીના ગોરાઈ ખાતે નિવાસ કરે છે અને ઈશ્વર અંગે જાગૃત્તિનો પ્રસાર કરવા માટે અવિરતપણે કાર્યરત છે.
આ પરંપરાનું મુખ્ય તત્વજ્ઞાન ભાગવત ધર્મ (ધર્મ), અત્તાત્રે તેમનો સંપ્રદાય (પંથ) છે અને વિહંગમ્ (પંખીની જેમ) તેમનો માર્ગ (પથ) છે.
સકલમત સંપ્રદાય પરંપરા
સકલમત નો મતલબ છે કે તમામ ધર્મનો સ્વીકાર (સકલ એટલે બધા અને મત એટલે અભિપ્રાય. પરંતુ, અહીં આપણે શ્રદ્ધા નો મતલબ લેવાનો છે.) દત્ત સંપ્રદાયના આ સ્વરૂપને રાજયોગી કે રાજવી પ્રકાર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. અહીં શ્રી ચૈતન્ય દેવ મુખ્ય આરાધ્ય દેવ છે. આ સંપ્રદાય સોના, મોતી, હિરા, મોંઘા કપડા અને સંગીત, કલા વગેરેને પરંપરાના ભાગ તરીકે જુએ છે. અહીં ગરીબ અને ધનવાનને એક રીતે જોવામાં આવે છે. આથી તમામ ભૌતિક ચીજોને શૂન્યતા ના સમભાવથી જોવામાં આવે છે. આ પરંપરાનું તત્વચિંતન છે કે, વિશ્વમાં કોઈપણ પ્રકારની ધાર્મિક શ્રદ્ધાનો કોઈ પ્રતિરોધ નથી. તમામ ધર્મો તેના અનુયાયીઓને અંતિમ દૈવિભાવ પ્રદાન કરે છે તેવું માનવામાં આવે છે. હુમનાબાદના શ્રી માનિક પ્રભુ દ્વારા આ પરંપરા શરૂ કરવામં આવી હતી. હિંદુઓ, મુસલમાનો અને તમામ જ્ઞાતિઓના લોકોને અહીં માન્ય રાખવામાં આવે છે. આ પરંપરાના કેટલાક શિષ્યોમાં બાપાચાર્ય, નારાયણ દિક્ષીત, ચિન્મય બ્રહ્યાચારી, ગોપાલબુઆનો સમાવેશ થાય છે.
અવધૂત પંથ પરંપરા
બેલગામ નજીક બાલકુંદરીના શ્રી પંતમહારાજ બાલકુંદરિકર દ્વારા અવધૂત પંથ કે સંપ્રદાય શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. અવધૂત પરના લેખમાં અવધૂત તત્વચિંતન અને પરંપરા અંગે વધુ માહિતી આપવામાં આવી છે. આ પરંપરાના મુખ્ય શિષ્યોમાં ગોવિંદરાવજી, ગોપાલરાવજી, શંકરરાવજી, વામનરાવ અને નરસિંહ રાવ છે. તેમને "પંત-બંધુઓ" એટલે કે પંત-ભાઈઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ સંપ્રદાય બાલકુંદરી, દાદી, બેલગામ, અકોલ, કોચારી, નેરાલી, ધારવાડ, ગોકાક, હુબલી સુધી ફેલાયેલો છે.
ગુજરાતમાં
મહર્ષિ પુનિતાચાર્યજી મહારાજ ભગવાન દત્તાત્રેયના ભક્ત છે, જેઓ ગુજરાતના જુનાગઢ ખાતે ગિરનાર સાધના આશ્રમમાં નિવાસ કરે છે.15 નવેમ્બર 1975ના દિવસે તેમને ભગવાન દત્તાત્રેય ના દિવ્ય દર્શનનો અનુભવ થયો હતો. તેઓ ભગવાન દત્તાત્રેય દ્વારા આપવામાં આવેલા મંત્ર " હરિ ઓમ તત્સત્ જય ગુરુદત્ત " અને " સહજ ધ્યાન યોગ " ના પ્રચારક છે. ,
શ્રી રંગ અવધૂત મહારાજ દ્વારા લખાયેલદત્તબાવની અને ગુરૂલિલામૃત્ત જેવા ગુજરાતી પુસ્તકો ખૂબ વિખ્યાત છે. ડૉ. એચ. એસ. જોષીએ ઓરીજીન એન્ડ ડૅવલપમેન્ટ ઑફ દત્તાત્રેય વર્શિપ ઈન ઈન્ડિયા નામનું પુસ્તક લખ્યું છે.
ભગવાન દત્તાત્રેયનું મંદીર
ગુજરાતના વલસાડ શહેર (જિલ્લો વલસાડ) થી સાત કિલોમીટર અને ધરમપૂર રોડ હાઈવેથી ત્રણ કિલોમીટર દૂર, પથરી ગામમાં વાંકી નદીના સ્વચ્છ અને શાંત કુદરતી વાતાવરણની વચ્ચે ભગવાન દત્તાત્રેયનું સુંદર મંદીર આવેલું છે. લીલીછમ હરિયાળીની વચ્ચે અને વાંકી નદીના સ્ત્રાવ વિસ્તારમાં આવેલું આ મંદીર ભક્તિભાવવાળા અને ધાર્મિક તરંગોની અનુભૂતિ કરાવે છે. અહીં એકદમ શાંતિ અને દિવ્યતા પ્રવર્તે છે.
મહારાષ્ટ્રના બ્રાહ્ણણ પરિવારના પરમ પૂજ્ય અનસૂયામાજી એ તેમના પુત્ર અને શિષ્ય ગુરૂદાસ સ્વામીજી સાથે બે વખત સમગ્ર ભારતની પદયાત્રા કરી. પરમ પૂજ્ય અનસૂયામાતાજી તેમના જીવનના શરૂઆતના તબક્કાથી જ ભગવાન દત્તાત્રેયના પ્રખર અનુયાયી હતા. શ્રી દત્ત ભગવાનના આશિર્વાદથી તેમણે ત્રણ વખત કન્યાકુમારીથી હિમાલય સુધીની પદયાત્રા કરી. તેમણે જંગલોમાં વર્ષો સુધી "શ્રી દત્ત ઉપાસના" કરી. ભગવાન દત્તાત્રેયએ તેમની "ભક્તિ"થી પ્રસન્ન થઈ તેમને દર્શન દીધા અને તેમને આ જગ્યા બતાવી અને તેમને અહીં દત્તપીઠની સ્થાપના કરવા અને સ્થાયી થવા કહ્યું. પરમ પૂજ્ય માતાજી અને સ્વામીજીએ પરમ પૂજ્ય અનસૂયા માતાજી ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટની નોંધણી કરાવી અને ભગવાન શ્રી દત્તાના ભવ્ય મંદીરનું નિર્માણ કરાવ્યું.
શ્રી દત્ત પીઠ વાંકી નદી પાસેની સાત એકર જમીન પર આવેલું છે. તેને "વિશ્રામ સ્થળ" તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. કારણકે તે સિદ્ધકશ્રેષ્ઠ ગંગાપુરથી 700 કિલોમીટર અને પથરી થી ગીરનાર (દત્તપ્રભૂની પાદૂકા)ના 700 કિલોમીટરના અંતર પર આવેલું છે. કારવીર પીઠના શંકરાચાર્ય દ્વારા આ મંદીરનું ઉદ્ઘાટન અને પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા કરવામાં આવ્યા હતા. ગંગાપુરના વિદ્વાન બ્રાહ્યણો દ્વારા યજ્ઞ કરવામાં આવ્યો હતો.
કર્ણાટકમાં
ઉત્તર કર્ણાટકના ગુરબર્ગા જિલ્લામાં ભીમ નદીના કિનારા પર ગંગાપુર શહેર આવેલું છે, જ્યાં દત્તાત્રેય મૂર્ત સ્વરૂપને પામ્યા હોવાનું કહેવામાં આવે છે.બેલગામના શ્રી વિશ્વનાથ કેશવ કુલકર્ણી-હટ્ટારવટકર દ્વારા લખવામાં આવેલા પત્રો અને લેખોમાંથી આ માહિતી લેવામાં આવી છે. તેઓ કર્ણાટકની દત્ત-પરંપરાના નિષ્ણાતોમાંથી એક છે. પાસે આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં દત્તાત્રેય પરંપરા ખૂબ સમૃદ્ધ છે. વાસ્તવમાં ગુરૂચરિત્રકાર શ્રી સરસ્વતી ગંગાધર ખુદ કન્નડ હતા. તેમના સિવાય અસંખ્ય શિષ્યો અને દત્તાત્રેય ભક્તો ઉત્તર કર્ણાટકના હતા. કેટલાક વિખ્યાત નામોમાં શ્રીધરસ્વામી, કેડગાંવના નારાયણમહારાજ, સાધોઘાટના સિદ્ધેશ્વર મહારાજ, હુબલીના સિદ્ધારૂદ્ધ સ્વામી વગેરે છે.
દત્તાત્રેયની પૂજા પર શ્રીપંતમહારાજ બેલકુંદરીકરએ પણ કન્નડ ભાષામાં અનેક કવિતાઓ લખી છે. બોરગાંવ, ચિકોડી, સદ્દાલ્ગા, લેલકુંદરી, શાહપુર, નિપાની, હુબલી, હંગલ ધારવડ વગેરે જેવા સ્થળો પર દત્તાત્રેય મંદીરો અને કેટલાક સ્થળો પર નરસિંહાના મંદીરો આવેલા છે. જેમને દત્તાત્રેયના અવતાર માનવામાં આવે છે. વાસ્તવમાં એવું લાગે છે કે, શ્રી નરસિંહા સરસ્વતી અને તેમના કેટલાક શિષ્યો દત્તાત્રેયના આ સ્વરૂપની પૂજા કરતા હતા. મૈસૂરના છેલ્લા મહારાજા મહામહિમ્ન જયચામારાજો વોદિયાર બહાદૂરએ અંગ્રેજીમાં દત્તાત્રેય: ધ વે એન્ડ ધ ગોલ લખ્યું છે. પુસ્તકમાં મોટે ભાગે જીવનમુ્ક્તગીતા અને અવધૂતગીતા અંગે ટિપ્પણીઓ કરવામાં આવી છે. અંતિમ પ્રકરણ અ ક્રિટીકલ એસ્ટિમેટ ઓફ ધ ફિલોસોફી ઓફ દત્તાત્રેય છે જેમાં દત્તાત્રેય તત્વચિંતન અને કામને વિસ્તારથી વર્ણવામાં આવ્યા છે.
આંધ્રપ્રદેશમાં
દત્તાત્રેયના પ્રથમ અવતાર, શ્રી શ્રીપાદ શ્રીવલ્લભ આંધ્રપ્રદેશના પિઠપૂરમના હતા. પ્રો. એન. વેંકરાવ એક લેખમાં તેઓ મહારાષ્ટ્રની દત્તાત્રેય પરંપરા સાથેના કેટલાક સંપર્કો વર્ણવે છે. હાલ મહારાષ્ટ્રમાં આવેલું માતાપુર કે મહૂર પહેલાના સમયમાં તેલંગાણા પ્રદેશનો ભાગ હતું. મહૂર મંદીરના વડાને દત્તાત્રેય યોગી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
1550 સીઈ (CE)ની આસપાસ દત્તાત્રેય યોગીએ તેમના શિષ્ય દાસ ગોસાવીને મરાઠીમાં દત્તાત્રેય તત્વચિંતન સમજાવ્યું. પછી ગોસાવીએ તેમના બે તેલુગુ શિષ્યો ગોપાલભટ્ટ અને સર્વવેદને આ તત્વચિંતન શીખવ્યું, જેમણે દાસ ગોસાવીના પુસ્તક વેદાંતાવ્યવહારસંગ્રહ નો અભ્યાસ કર્યો અને તેલુગુ ભાષામાં તેનો અનુવાદ કર્યો. પ્રૉ. આર. સી. ધીરેના મતે દત્તાત્રેય યોગી અને દાસ ગોસાવી તેલુગુની દત્તાત્રેય પરંપરના મૂળ ગુરુ છે. પ્રૉ. રાવ નોંધે છે કે, દત્તાત્રેય સત્તકામુ પરમાનંદ તિર્થે લખ્યું છે, જેમણે પણ દત્તાત્રેયની તેલુગુ પરંપરામાં એટલું જ મહત્વનું પ્રદાન આપ્યું છે. તેઓ અદ્વૈત તત્વચિંતનના હિમાયતી હતા. તેમણે પોતાના બે મહાકાવ્યો અનુભવદરપણમૂ અને શિવદનયનયાનમંજરી ને અર્પણ કર્યા છે. નિજશિવગુણયોગી દ્વારા તેમના વિખ્યાત પુસ્તક વિવેકચિંતામણિ નો કન્નડમાં અનુવાદ કરવામાં આવ્યો હતો અને લિંગાયત સંત શાંતલિંગાસ્વામીએ તેનો મરાઠીમાં તરજૂમો કર્યો હતો.
દત્તાત્રેય -> જનાર્દન -> એકો જનાર્દન -> નરહરિમહેશ -> નાગોજીરામ -> કોનેરુગુરૂ -> મહાદેવગુરૂ -> પરશુરામપંતુલ લિંગામૂર્તિ અને ગુરૂ મૂર્તિ તેલુગુ નાથ પરંપરા છે. દત્તાત્રેય યોગી પરંપરા પ્રણામે દત્તાત્રેય યોગી -> પરમાનંદતીર્થ
ગોદાવરી નદીના કિનારા પર કરીમનગર જિલ્લામાં આવેલું ધર્મપૂરી:
ગોદાવરી નદીના કિનારા પર એક દત્તાત્રેય મંદીર આવેલું છે. ગોદાવરી નદીના સમગ્ર માર્ગમાં આ એકમાત્ર એવું સ્થળ છે કે જ્યાં ગોદાવરી નદી ઉત્તર થી દક્ષિણ તરફ વહે છે જ્યારે નદીનો મુખ્ય પ્રવાહ પશ્ચિમથી ઉત્તર તરફનો છે. હજુ ત્રણ દાયકા અગાઉ પણ આ શહેરના બ્રાહ્યણો નદીમાં સ્નાન કરતા હતા. તેઓ પહેલા દત્તાત્રેય મંદીરના દર્શન કરતા અને પછી જ શહેરના અન્ય મંદીરોમાં જતા હતા. ધર્મપૂરીએ દરેક શેરીના ખૂણા પર આવેલા નાના નાના મંદીરોથી ભરપૂર શહેર છે. અહીંના ઘરો બે થી ત્રણ સદીઓ પુરાણાં છે, જેમાં વૈદિક બ્રાહ્મણો રહે છે અને તેમને વેદોનું ઊંડું જ્ઞાન છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:હિંદુ દેવતા
બિશનસિંઘ બેદી
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી
મણીયારા (તા. લખપત)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના લખપત તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
અહીં પ્રાચીન કિલ્લાના અવશેષો છે જેને "મણિયારો ગઢ" કહે છે
સંદર્ભ
શ્રેણી:લખપત તાલુકો
બહરાઇચ જિલ્લો
બહરાઇચ જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા સૌથી મોટા એવા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૭૫ (પંચોતેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. બહરાઇચ જિલ્લાનું મુખ્યાલય બહરાઇચમાં છે.
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશના જિલ્લાઓ
મકતાનપર (તા. વાંકાનેર)
મકતાનપર (તા. વાંકાનેર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંકાનેર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મકતાનપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાંકાનેર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ભાગવત ચંદ્રશેખર
ભાગવત ચંદ્રશેખર ભારત દેશના આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ રમતા ખેલાડી છે, કે જે હાલ રમતમાંથી નિવૃત્ત થઇ ચુક્યા છે. આ ખેલાડી એકદિવસીય ક્રિકેટ સ્પર્ધા તેમ જ પાંચ દિવસની ટેસ્ટ ક્રિકેટ સ્પર્ધામાં બોલીંગમાં ઘણીવાર પોતાની કાબેલિયત પુરવાર કરી ચુક્યા છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી
ફિલિપ્સ
કોનિનક્લિજકે ફિલિપ્સ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ એન.વી. (રોયલ ફિલિપ્સ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઇન્ક. ), જે સૌથી વધુ ફિલિપ્સ તરીકે ઓળખાય છે તે ડચની બહુરાષ્ટ્રીય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ કંપની છે. ફિલિપ્સનો વિશ્વની સૌથી મોટી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ કંપનીઓમાં સમાવેશ થાય છે. 2009માં તેનું વેચાણ 23.18 અબજ યુરોનું હતું. કંપની 60 કરતા વધુ દેશોમાં 115,924 લોકોને રોજગારી આપે છે. ફિલિપ્સ સંખ્યાબંધ ક્ષેત્રોમાં સક્રિય છે, જેમાં ફિલિપ્સ કન્ઝ્યુમર લાઇફસ્ટાઇલ્સ (અગાઉનું નામ ફિલિપ્સ કન્ઝ્યુમર ઇલેક્ટ્રોનિક્સ એન્ડ ફિલિપ્સ ડોમેસ્ટિક એપ્લાયન્સિસ એન્ડ પર્સનલ કેર), ફિલિપ્સ લાઇટિંગ એન્ડ ફિલિપ્સ હેલ્થકેર (અગાઉનું નામ (ફિલિપ્સ મેડિકલ સિસ્ટમ્સ) સમાવેશ થાય છે.
ઇતિહાસ
કંપનીની સ્થાપના નેધરલેન્ડ્સના આઇન્ડહોવન ખાતે કાર્લ માર્ક્સના પિતરાઈ એન્ટન અને ગેરાર્ડ ફિલિપ્સે 1891માં કરી હતી. તેની પ્રથમ પ્રોડક્ટ્સમાં કાર્બન-ફિલામેન્ટ લેમ્પ્સ અને બીજા ઇલેક્ટ્રો-ટેકનિકલ ઉપકરણનો સમાવેશ થાય છે. તેની પ્રથમ ફેક્ટરી હાલમાં પ્રકાશ શિલ્પકલાના માટેના સંગ્રહાલય તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે. 1920ના દાયકામાં કંપનીએ શુન્ય અવકાશિત નળીઓ (વિશ્વભરમાં ‘વાલ્વ’ તરીકે પણ પ્રખ્યાત છે) જેવી બીજી પ્રોડક્ટ્સનું ઉત્પાદન ચાલુ કર્યું હતું. 1927માં તેમણે બ્રિટનની ઇલેક્ટ્રોનિક વાલ્વ ઉત્પાદક કંપની મુલાર્ડને અને 1932માં જર્મનની ટ્યુબ ઉત્પાદક વાલ્વોને હસ્તગત કરી હતી, આ બંને કંપનીઓ પેટાકંપનીઓ બની હતી. 1939માં તેમણે તેમના ઇલેક્ટ્રિક રેઝર- ફિલિશેવ (અમેરિકામાં નોરેલ્કો બ્રાન્ડ નેમ હેઠળ માર્કેટિંગ થયું હતું.) રજૂઆત કરી હતી. સ્ટર્લિંગ એન્જિનના પુનઃજીવનમાં ફિલિપ્સની ભૂમિકા મહત્ત્વની હતી.
ફિલિપ્સ રેડિયો
ફિલિપ્સે 11 માર્ચ 1927ના રોજ બે શોર્ટવેવ રેડિયો સ્ટેશન સાથે પ્રસારણ ક્ષેત્રમાં ઝંપલાવ્યું હતું, આ બે સ્ટેશનમાં ડચ ઇસ્ટ ઇન્ડીઝ (હાલમાં ઇન્ડોનેશિયા) માટે ડચ ભાષામાં કાર્યક્રમ પ્રસારિત કરતા ફોહી (PHOHI) બ્રોડકાસ્ટિંગ અને પીસીજેજે (PCJJ) (પછીથી પીસીજે (PCJ))નો સમાવેશ થાય છે. પીસીજેજે બાકીના વિશ્વ માટે અંગ્રેજી, સ્પેનિસ અને જર્મન ભાષામાં કાર્યક્રમોનું પ્રસારણ કરે છે.
1928માં રવિવારે યજમાન એડી સ્ટાટર્ઝ સાથે આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રોગ્રામ ચાલુ થયા હતા, તેમનો હેપ્પી સ્ટેશન શો વિશ્વનો સૌથી લાંબો શોર્ટવેર પ્રોગ્રામ બન્યો હતો.
મે 1940માં જર્મનીના આક્રમણને કારણે નેધરલેન્ડમાંથી પ્રસારણમાં વિક્ષેપ પડ્યો હતો. હ્યુવાઇઝેનમાં ટ્રાન્સમિટર્સ પર જર્મનીએ અંકુશ મેળવ્યો હતો અને જર્મનીના અંકુશ હેઠળ જર્મની બનાવવામાં આવેલા તેમજ ડચ પ્રસારકોએ બનેલા નાઝી તરફી પ્રોગ્રામનું પ્રસારણ કરવા તેનો ઉપયોગ થયો હતો.
આઝાદી બાદ ફિલિપ્સ રેડિયો ફરી ચાલુ થયો ન હતો. આની જગ્યાએ આ બે શોર્ટવેવ સ્ટેશનનું રાષ્ટ્રીયકરણ કરવામાં આવ્યું હતું 1946માં રેડિયો નેધરલેન્ડ્સ વર્લ્ડવાઇડ, ડચ ઇન્ટરનેશનલ સર્વિસમાં તેનું રૂપાંતર કરવામાં આવ્યું હતું, જોકે હેપી સ્ટેશન જેવા પીસીજે (PCJ) પ્રોગ્રામ આ નવા સ્ટેશન પર ચાલુ રહ્યા હતા.
દ્વિતીય વિશ્વ યુદ્ધ
9 મે, 1940ના રોજ ફિલિપ્સના ડિરેક્ટર્સને એવી માહિતી આપવામાં આપવામાં આવી હતી, કે આવતીકાલે નેધરલેન્ડ્સ પર જર્મની આક્રમણ કરશે. તેમણે કંપનીની જંગી મૂડી પોતાની પાસે રાખીને દેશ છોડીને અમેરિકા ભાગી જવાનો નિર્ણય કર્યો હતો. નોર્ધ અમેરિકન ફિલિપ્સ કંપની તરીકે અમેરિકામાંથી સંચાલન કરીને તેઓ સમગ્ર યુદ્ધ દરમિયાન કંપનીને ચલાવવામાં સફળ રહ્યા હતા. આની સાથે કંપનીને અમેરિકાના અંકુશથી દૂર રાખવા નેધરલેન્ડ્સ એન્ટીલીઝ (માત્ર કાગળ પર) ખસેડવામાં આવી હતી.
એવું પણ માનવામાં આવે છે કે ફિલિપ્સ પરિવારે યુદ્ધ દરમિયાન અને યુદ્ધ પહેલા જર્મનીના લશ્કરી દળોને જંગી માત્રામાં ઇલેક્ટ્રિક ઉપકરણ પૂરા પાડ્યા હતા, જેનાથી કેટલાંક લોકો માનતા હતા કે તે દિવસોની બીજી ઘણી કંપનીઓની જેમ ફિલિપ્સે પણ નાઝીને સહયોગ આપ્યો હતો. જોકે એવા કોઈ પુરાવા મળતા નથી કે ફિલિપ્સ કે તેનું મેનેજમેન્ટ નાઝી કે તેમની વિચારણી સાથે સહાનુભૂતિ ધરાવતું હતું. દેશ ન છોડનારા ફિલિપ્સ પરિવારના એક માત્ર સભ્ય ફ્રીટ્સ ફિલિપ્સે એવું કહીને 382 યહુદીના જીવ બચાવ્યા હતા, કે તેઓ ફિલિપ્સની ઉત્પાદન પ્રક્રિયા સાથે અભિન્ન રીતે જોડાયેલા છે. આને માટે તેમને 1995માં યાડ વોશેમ દ્વારા ‘રાઇટીયસ અમોંગ ધ નેશન્સ’ એવોર્ડથી સન્માનિત કરાયા હતા. પોતાની ઉત્પાદન સુવિધાનો જર્મની દ્વારા દુરુપયોગને અટકાવવા અને કબજા દરમિયાન ગુલામ મજૂર તરીકે કર્મચારીઓને ફરજ પાડવામાંથી બચાવવા ફિલિપ્સ ભાગ્યે જ કંઈ કરી શક્યું હતું. આઇન્ડહોવન સ્થિત ઉત્પાદન સુવિધા એવું એકમાત્ર ડચ ઔદ્યોગિક નિશાન હતું કે જેના પર યુદ્ધ દરમિયાન સાથીદળોએ ઇરાદાપૂર્વક બોંબ મારો કર્યો હતો.
યુદ્ધ પછીનો યુગ
યુદ્ધ પછી કંપની નેધરલેન્ડ્સમાં પરત આવી હતી અને આઇન્ડહોવનમાં તેના વડામથક શરૂ કર્યા હતા. ઘણી ગુપ્ત રિચર્સ ફેસિલિટીને તાળા મરાયા હતા અને તેને આક્રમણખોરથી સફળતાપૂર્વક ગુપ્ત રાખવામાં આવી હતી, તેનાથી કંપનીને યુદ્ધ પછી ઝડપથી કામગીરી ચાલુ કરવામાં મદદ મળી હતી. ફિલિપ્સે 1950માં ફિલિપ્સ રેકોર્ડસ સ્થાપના કરી હતી. ફિલિપ્સે 1963માં ઓડિયો કોમ્પેક્ટ ઓડિયો કેસેટ ટેપ રજૂ કરી હતી, જેને જબરદસ્ત સફળતા મળી હતી. આ કોમ્પેક્ટ કેસેટનો શરૂઆતમાં ઓફિસ ટાઇપિંગ સ્ટેનોગ્રાફર અને વ્યવસાયી પત્રકાર દ્વારા ડિક્ટેશન મશીન માટે ઉપયોગ થતો હતો. અવાજની ગુણવત્તામાં સુધારો થતા અવાજનું રેકોર્ડિંગ કરવા માટે પણ કેસેટનો ઉપયોગ થવા લાગ્યો હતો અને તે વિનાઇલ રેકોર્ડ સાથે રેકોર્ડેડ મ્યુઝિકના વેચાણ માટેનું બીજા ક્રમનું સમૂહ માધ્યમ બન્યું હતું. ફિલિપ્સે પોર્ટેબલ રેડિયો અને કેસેટ રેકોર્ડરનુ પ્રથમ સંયોજન રજૂ કર્યું હતું, જેનું ‘રેડિયોરેકોર્ડર’ તરીકે માર્કેટિંગ થાય છે અને તે હાલમાં બૂમ બોક્સ તરીકે વધુ પ્રખ્યાત છે. પછીથી આ કેસેટનો ટેલિફોન આન્સરિંગ મશીનમાં ઉપયોગ થયો હતો,. જેમાં કેસેટનું સ્પેશિયલ સ્વરૂપ હતું, જેમાં ટેપ અનેક લુપ પર વીંટળાયેલી હતી. 1970 અને 1980ના દાયકાના શરૂઆતના પર્સનલ કમ્પ્યુટરમાં સી-કેસેટનો પ્રથમ માસ સ્ટોરેજ ડિવાઇસ તરીકે પણ ઉપયોગ થયો હતો. ફિલિપ્સે મિની કેસેટ સાથે પ્રોફેશનલની જરૂરિયાત પૂરી કરવા કેસેટના કદમાં પણ ઘટાડો કર્યો હતો, જોકે તે ઓલિમ્પસ માઇક્રોકેસેટ જેટલી સફળ રહી ન હતી. માઇક્રોકેસેટ ફૂલી ડિજિટલ ડિક્ટેશન મશીનના આગમન સુધી મહત્ત્વનું ડિક્ટેશન મિડિયા બની રહી હતી.
1997માં કોનિન્કેજકે ફિલિપ્સ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ એન.વીના નામમાં પરિવર્તન સાથે હેડક્વાર્ટર્સને આઇન્ડહોવનથી ખસેડીને આમ્સર્ટડેમ લઈ જવાનો નિર્ણય કરવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રક્રિયા 2001માં પૂરી થઈ હતી. શરૂઆતમાં કંપનીની કામગીરી રેમ્બ્રાન્ડ ટાવરમાંથી થઈ હતી, પરંતુ 2002માં તેને ફરી ખસેડીને બ્રીટનર ટાવરમાં લઈ લવામાં આવી હતી. એ રીતે જોવા જઈએ તો આમ્સર્ટડેમમાં કંપનીને ખસેડવાની હિલચાલને કંપનીના મૂળ વતન તરફ વાપસી ગણી શકાય છે, કારણ કે ગેરાર્ડ ફિલિપ્સે લાઇટ બલ્બ ફેક્ટરી બાંધવાનો વિચાર આવ્યો ત્યારે તેઓ આમ્સર્ટડેમમાં રહેતા હતા. તેમણે દેન રીસી સાથે લાઇટ બલ્બના વ્યાપક ઉત્પાદનના ક્ષેત્રમાં પ્રથમ પ્રયાસો અહી કર્યા હતા. ફિલિપ્સ લાઇટિંગ, ફિલિપ્સ રિચર્સ, ફેલિપ્સ સેમિકન્ડર્ટસ (સપ્ટેમ્બર 2006માં એનએક્સપી (NXP) તરીકે અલગ કરાયેલી) અને ફિલિપ્સ ડિજાઇન હજુ પણ આઇન્ડહોવન સ્થિત છે. ફિલિપ્સ હેલ્થકેર નેધરલેન્ડ્સના બેસ્ટ (આઇન્ડહોવન નજીક) અને અમેરિકાના મેસેચ્યુસેટ્સના એન્ડોવર (બોસ્ટન નજીક) એમ બંને સ્થળે હેડક્વાર્ટર્સ ધરાવે છે. 2010ના અંતે કંપની મૂળભૂત સંશોધન મારફતે કન્ઝ્યુમર ઇલેક્ટ્રોનિક્સમાં વધુ નવીનતા લાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
કોમ્પેક્ટ કેસેટ
1962માં ફિલિપ્સે ઓડિયો સ્ટોરેજ માટે કોમ્પેક્ટ ઓડિયો કેસેટની શોધ કરી હતી. બીજી મેગ્નેટિક ટેપ કાર્ટિજ સિસ્ટમ ઉપલબ્ધ હોવા છતાં કોમ્પેક્ટ કેસેટનું બજારમાં વર્ચસ્વ જામ્યું હતું, કારણ કે ફિલિપ્સે કોઈ પણ ચાર્જ વગર આ ફોર્મેટનું લાઇસન્સ આપવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.
લેઝરડિસ્ક
એમસીએ (MCA)ના સહયોગમાં તૈયાર કરાયેલી લેઝરડિસ્ક 30 સેન્ટિમીટરની ડિસ્ક છે, તેનો હેતુ વીએચએસ (VHS) સાથે સ્પર્ધા કરીને તેનું સ્થાન લેવાનો હતો. જોકે ખેલાડીઓના પ્રારંભિક રોકાણ ખર્ચ, મૂવી ટાઇટલના થોડા અંશે ઊંચા ખર્ચ અને રીડ ઓન્લી ફોર્મેટને કારણે તે વીએચએસ (VHS) જેટલી લોકપ્રિય બની ન હતી. પરંતુ બિટામેક્સની જેમ વિડિયો કલેક્ટર્સમાં તેને ખૂબ જ સફળતા મળી હતી. લેઝર ડિસ્ક માટે વિકસિત કરાયેલી ટેકનોલોજીનો પછીથી કોમ્પેક્ટ ડિસ્કમાં ઉપયોગ થયો હતો.
કોમ્પેક્ટ ડિસ્ક
ફિલિપ્સ અને એમસીએ (MCA)નો લેઝરડિસ્ક પ્રોજેક્ટ બજારમાં વીએચએસ (VHS) જેટલો વ્યાપ ફેલાવી શક્યો ન હતો, પરંતુ ફિલિપ્સ હજુ પણ માનતી હતી કે આ ફોર્મેટ સફળ બની શકે છે અને 1982માં (સોનીની મદદ સાથે) કંપનીએ નાની સીડી લોન્ચ કરી હતી.
ડીવીડી (DVD)
સીડીનું આખરી સ્વરૂપ એવી ડીવીડી (DVD) પીછેહટના લાંબા સમયથી પસાર થઈ હતી. ફિલિપ્સ મલ્ટી મીડિયા કોમ્પેક્ટ ડિસ્ક (એમએમસીડી (MMCD)) તરીકે ઓળખાતા નવા ફોર્મેટમાં સીડીને ચાલુ રાખવા માગતી હતી, જ્યારે બીજુ જૂથ (તોશિબાની આગેવાની હેઠળ) તત્કાલિન નામ સુપર ડેન્સિટી  (એસડી (SD)) ડિસ્ક પ્રતિસ્પર્ધી ફોર્મેટ વિકસાવી રહ્યું હતું. આ ફાઇલ સિસ્ટમ માટે સલાહ મેળવવા તેમના પ્રતિનિધિઓએ આઇબીએમ (IBM)નો સંપર્ક કર્યો હતો. આઇબીએમ (IBM) ફિલિપ્સ અને સોનીની આવી પહેલથી માહિતગાર હતી. આઇબીએમ (IBM)એ વર્કિંગ ગ્રૂપની રચના કરવા કમ્પ્યૂટર ઉદ્યોગના નિષ્ણાતો (એપલ, ડેલ વગેરે)ના જૂથને સમજાવ્યું હતું. આ ટેકનિકલ વર્કિંગ ગ્રૂપ (ટીડબલ્યુજી (TWG))એ બીજા ફોર્મેટ યુદ્ધ (વિડિયો ટેપ ફોર્મેટ યુદ્ધ જેવા) ટાળવા માટે આ બંને ફોર્મેટ વિલિન ન થાય ત્યાં સુધી બંનેને બહિષ્કાર કરવાનો નિર્ણય કર્યો હતો. તેના પગલે ડીવીડી (DVD) સ્પેફિકેશનને 1995માં આખરી ઓપ મળ્યો હતો. ડીવીડી (DVD) વિડિયો ફોર્મેટને પ્રોયોગિક ધોરણે મર્યાદિરત પ્રમાણમાં 1996માં સૌ પ્રથમ જાપાનમાં અને તે પછી 1997માં અમેરિકામાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું અને પછી 1998માં યુરોપ અને બીજા ખંડો રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું.
બ્લૂ-રે
મૂળભૂત રીતે ફિલિપ્સ અને સોની દ્વારા વિકસિત બ્લૂ-રેમાં સીડી કે ડીવીડી (DVD) કરતા પણ ટૂંકા વેવલેન્થ બીમનું સર્જન કરવા બ્લૂ-વાયોલેટ કલર્ડ ડાયોડ્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આના કારણે તેની ક્ષમતા સીડી કે ડીવીડી (DVD) કરતા વધુ છે, તેની સીંગલ લેયર બ્લૂ રેની ક્ષમતા 25જીબી અને ડ્યુલ લેયરની ક્ષમતા 50 જીબી છે.
સેમિકન્ડક્ટર્સનું વેચાણ
ચીપ ઉત્પાદક તરીકે ફિલિપ્સ સેમિકન્ડક્ટર્સ વિશ્વના ટોચના 20 સેમિકન્ડક્ટર્સ વેચાણકર્તા કંપનીમાં સ્થાન ધરાવે છે.
ડિસેમ્બર 2005માં ફિલિપ્સે અલગ કાનૂની એકમમાં સેમિકન્ડક્ટર ડિવિઝન બનાવવાના હેતુની જાહેરાત કરી હતી. ‘વિભાજન’ની આ પ્રક્રિયા પહેલી ઓક્ટોબર 2006ના રોજ પૂરી થઈ હતી. 2 ઓગસ્ટ 2006ના રોજ ફિલિપ્સે પ્રાઇવેટ ઇક્વિટી રોકાણકારોના કોન્સોર્ટિયમને ફિલિપ્સ સેમિકન્ડક્ટર્સનો 80.1 ટકા બહુમતી હિસ્સો વેચવાની સમજૂતી પૂરી કરી હતી જેમાં કોલબર્ગ ક્રેવિસ રોબર્ટ એન્ડ કંપની (કેકેઆર (KKR)), સિલ્વર લેક પાર્ટનર્સ અને આલ્પઇન્વેસ્ટ પાર્ટનર્સ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. આ વેચાણની સાથે સેમિકન્ડક્ટર્સ માટે અલગ કાનૂની એકમ રચવાના અને તમામ વ્યૂહાત્મક વિકલ્પોની ચકાસણી કરવાના નિર્ણયની સાથે ડિસેમ્બર 2005માં શરૂ થયેલી એક પ્રક્રિયા પૂરી થઈ હતી. ઓનલાઇન મંત્રણાના છ સપ્તાહ પહેલા ફિલિપ્સના 8,000 મેનેજર્સને પત્ર દ્વારા જાહેરાત કરવામાં આવી હતી કે તેઓ ત્રાહિત પક્ષની બહુમતી માલિકી સાથેના સ્વતંત્ર એકમમાં સેમિકન્ડક્ટર્સ બિઝનેસને અલગ કરવાની પ્રક્રિયાને વેગ આપી રહ્યા છે. તે સમયે જણાવવામાં આવ્યું હતું કે ‘તે એક સોદા કરતા કંઈ વિશેષ છે, તે ફિલિપ્સ માટે પરિવર્તનની લાંબી સફરનો સંભવત સૌથી મોટો સિમાચિહ્ન છે અને તે તમામ માટે અને ખાસ કરીને સેમિકન્ડક્ટર્સમાં સંકળાયેલા લોકો માટે નવા પ્રકરણની શરૂઆત કરે છે.’
115 વર્ષના લાંબા ઇતિહાસમાં કંપની માટે આ એક મોટું પગલું હતું, જેનાથી કંપનીની પ્રોફાઇલમાં મોટું પરિવર્તન આવ્યું હતું. 19મી સદીના ઇલેક્ટ્રિકલ યુગથી ઇલેક્ટ્રોનિક યુગમાં પ્રવેશ કરવામાં સફળ થયેલી ગણીગાંઠી કંપનીઓમાં ફિલિપ્સનો સમાવેશ થાય છે. તેને 1953માં સેમિકન્ડક્ટર્સ પ્રવૃત્તિની શરૂઆત કરી હતી અને આ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં વિશ્વની ટોચની 10 કંપનીઓમાં સ્થાન મેળવ્યું હતું. છેલ્લા 50 વર્ષમાં ફિલિપ્સની ઘણી શોધનું મુખ્ય કેન્દ્ર સેમિકન્ડક્ટર્સ છે. તેથી સેમિકન્ડક્ટર્સ ડિવિઝનના વેચાણ તરફ દોરી જતી પ્રક્રિયા માટેની સંમતિ બોર્ડ ઓફ મેનેજમેન્ટે કરેલા સૌથી વધુ મુશ્કેલ નિર્ણયો પૈકીનો એક નિર્ણય હતો. 21 ઓગસ્ટ 2006માં બૈન કેપિટલ અને એપાક્સ પાર્ટનર્સે જાહેરાત કરી હતી કે સેમિકન્ડક્ટર્સ ડિવિઝનનો બહુમતી હિસ્સો ખરીદી રહેલા કેકેઆર (KKR)ની આગેવાની હેઠળના વિસ્તૃત કોન્સોર્ટિયમમાં જોડાવા માટે તેમને પણ સમજૂતી કરી છે.પહેલી સપ્ટેમ્બર 2006ના રોજ બર્લિનમાં જાહેરાત કરવામાં આવી હતી કે ફિલિપ્સ દ્વારા સ્થાપવામાં આવેલી નવી સેમિકન્ડક્ટર્સ કંપનીનું નામ એનએક્સપી (NXP) સેમિકન્ડક્ટર્સ છે. સેમિકન્ડક્ટર ડિવિઝનના વેચાણની સાથે સાથે ફિલિપ્સે એવી પણ જાહેરાત કરી હતી તેઓ કંપનીના નામમાંથી ‘ઇલેક્ટ્રોનિક્સ’ શબ્દને પડતો મૂકશે, આ રીતે તેનું નામ કોનિક્લિજકે ફિલિપ એન.વી (રોયલ ફિલિપ્સ એન.વી.) બન્યું હતું.
કોર્પોરેટ બાબતો
2004માં ફિલિપ્સે તેના સૂત્ર ‘લેટ્સ મેક થીંગ્સ બેટર’ને પડતું મૂક્યું હતું અને ‘સેન્સ એન્ડ સિમ્પ્લીસિટી’ સૂત્ર અપનાવ્યું હતું. એએસએમ (ASM) લિથોગ્રાફીએ ફિલિપ્સનું છૂટો પડાયેલો વિભાગ છે. ઓરિજીન, જે હવે એટોસ ઓરિજીનનો ભાગ છે એ ફિલિપ્સનું ભૂતપૂર્વ વિભાગ છે. તેના રેકોર્ડ ડિવિઝન પોલીગ્રામને 1998માં સીગ્રામને વેચવામાં આવ્યું હતું અને તેને યુનિવર્સલ મ્યુઝિકલ ગ્રૂપમાં વિલિન કરવામાં આવ્યું હતું. ફિલિપ્સ રેકોર્ડ્સ નામ યુએમજી (UMG)ના ભાગ તરીકે ચાલુ રહ્યું હતું, કારણ કે અગાઉની કંપની પાસેથી નામનું લાઇસન્સ મેળવવામાં આવ્યું હતું. ફિલિપ્સ ઇન્ટેલેકચ્યુઅલ પ્રોપર્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ કંપનીનું એક ડિવિઝન છે, જે લાઇસન્સિંગ, ટ્રેડમાર્કના રક્ષણ અને પેટન્ટ સંબંધિત કામગીરી કરે છે. ફિલિપ્સ આશરે 55,000 પેટન્ટના હકો, 33,000 ટ્રેડમાર્ક રજિસ્ટ્રેશન અને 49,000 ડિઝાઇન રજિસ્ટ્રેશન ધરાવે છે.
સીઇઓ (CEO)
ભૂતપૂર્વ અને વર્તમાન સીઇઓ (CEO):
હસ્તાંતરણ
21 ડિસેમ્બર,2007, શુક્રવારે ફિલિપ્સ અને રેસ્પિરોનિક્સ ઇન્ક. એક મર્જર સમજૂતીની જાહેરાત કરી હતી, જે મુજબ ફિલિપ્સે શેરદીઠ 66 અમેરિકી ડોલરના ભાવે રેસ્પીરોનિક્સના તમામ બાકી શેર ખરીદવાની ટેન્ડર ઓફર કરવાની હતી અથવા સોદા પૂર્ણ થાય ત્યારે રોકડ તરીકે કુલ 3.6 અબજ યુરો (5.1 અબજ અમેરિકી ડોલર)નો કુલ ખરીદ ભાવ ચુકવવાનો હતો.
વિસ્તરણ
ધ રેડીયુઝના ઉત્પાદક }પોલિમર વિઝન ફિલિપ્સ ઇલેક્ટ્રોનિક્સનું વિસ્તરણ છે. એપ્રીકો (APRICO) સોલ્યુશન્સ પણ ફિલિપ્સ ઇન્ટેલેક્યુઅલ પ્રોપર્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડનું સાહસ છે. ફિલિપ્સે ફાર્માસ્યુટિકલ્સ બજારમાં પણ પ્રવેશ કર્યો હતો, તેની શ્રેષ્ઠ જાણીતી કંપની ફિલિપ્સ- ડુપહાર (ડચ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ ) છે. ફિલિપ્સ-ડુપહાર પાકના રક્ષણ માટેની પ્રોડક્ટ્સ, પ્રાણીઓની દવા અને માનવ ઉપયોગ માટેની પ્રોડક્ટ્સનું ઉત્પાદન કરતી હતી. ડુપહારને હાલમાં સોલ્વે ફાર્માસ્યુટિકલ્સ તરીકે જાણીતી સોલ્વેને વેચવામાં આવી હતી. આ પછીના વર્ષોમાં સોલ્વેએ આ કંપનીના વિવિધ ડિવિઝનનું વેચાણ બીજી કંપનીઓને કર્યું હતું. (ક્રોપ પ્રોટેક્શનનું વેચાણ હાલમાં કેમટુરા તરીકે જાણીતી યુનિરોયલને તેમજ વેટરિનરી ડિવિઝનનું વેચાણ વેથના ડિવિઝન ફોર્ટ ડોજને કરવામાં આવ્યું હતું.)
રમતો, સ્પોન્સરશિપ અને નામનો ઉપયોગ કરવાના અધિકારો
પરંપરાગત રીતે ફિલિપ્સ રમતોમાં સ્થાપિત હિત ધરાવે છે. કંપની તેના કર્મચારીઓના મનોરંજનના તંદુરસ્ત માધ્યમ તરીકે રમતોનો ઉપયોગ કરે છે. 1913માં ફ્રાન્સ પાસેથી નેધરલેન્ડની આઝાદીની શતાબ્દીની ઉજવણીના ભાગરૂપે ફિલિપ્સે ફિલિપ્સ સ્પોર્ટસ વેરેનીજિંગ અથવા પીએસવી (PSV)ની સ્થાપના કરી હતી જે હાલમાં ફિલિપ્સ સ્પોર્ટસ ક્લબના નામથી ઓળખાય છે. આ સ્પોર્ટસ કલબમાં તમામ પ્રકારની રમતોનો સમાવેશ થાય છે, પરંતુ તે હાલમાં તેની પ્રીમિયર લીગ ફૂટબોલ ટીમ અને તેની સ્વિમિંગ ટીમ માટે સૌથી વધુ જાણીતી છે. ફિલિપ્સ આઇન્ડહોવનમાં ફિલિપ્સ સ્ટેડિયોનના નામનો ઉપયોગ કરવાનો હક ધરાવે છે. આ સ્ટેડિયમ ડચ ફૂટબોલ ટીમ પીએસવી (PSV) આઇન્ડહોવનનું વતન છે. વિદેશમાં પણ ફિલિપ્સ રમતોને સ્પોન્સર્સ છે અને સંખ્યાબંધ સ્પોર્ટસ ક્લબ, સ્પોર્ટસ ફેલિસિટી અને ટુર્નામેન્ટનો સ્પોન્સર કરી છે. ફિલિપ્સે તાજેતરમાં (નવેમ્બર 2008)માં વધુ પ્રોડક્ટસ ગ્રૂપનો સમાવેશ કરવા તેની ખૂબ જ સફળ એફવન (F1) પાર્ટનરશીપમાં એટી એન્ડ ટી (AT&T) વિલિયમ્સને સામેલ કરી હતી. વધુમાં ફિલિપ્સ જ્યોર્જિયાના એટલાન્ટામાં ફિલિપ્સ અરેના તેમજ ઓસ્ટ્રેલિયાની પરંપરાગત રીતે નેશનલ બાસ્કેટ બોલ લીગ તરીકે જાણીતી પ્રીમિયમ બાસ્કેટબોલ લીગ ફિલિપ્સ ચેમ્પિયનશિપ માટે પોતાનું નામ રાખવાના હક ધરાવે છે. 1988 અને 1993ની વચ્ચે ફિલિપ્સ ઓસ્ટ્રેલિયાની રગ્બી લીગ ટીમ બાલમેઇન ટાઇગર્સની મુખ્ય સ્પોન્સર હતી. થાઇલેન્ડમાં ફિલિપ્સ પીઇએ એફસી (PEA FC)ની પ્રાયોજક છે. રમતો ઉપરાંત ફિલિપ્સ વિશ્વના ઘણા દેશોમાં યોજવામાં આવતા ફિલિપ્સ મોન્સ્ટર્સ ઓફ રોક ફેસ્ટિવલ ને સ્પોન્સર કરે છે.
વૈશ્વિક હાજરી
ફિલિપ્સ મુખ્ય હાઉસહોલ્ડ એપ્લાયન્સિસ (વ્હાઇટગુડ્ઝ)નું વેચાણ ફિલિપ્સ નામ હેઠળ કરે છે. મેજર ડોમેસ્ટિક એપ્લાયન્સિસ ડિવિઝનનું વર્લપૂલ કોર્પોરેશનને વેચાણ કરવામાં આવ્યા બાદ તેનું નામ ફિલિપ્સ વર્લપૂલ અને વર્લપૂલ ફિલિપ્સ થી બદલાઈને આખરે માત્ર વર્લપૂલ  થયું હતું. વર્લપૂલે ફિલિપ્સના મુખ્ય એપ્લાયન્સ બિઝનેસનો 53 ટકા હિસ્સો ખરીદીને વર્લપૂલ ઇન્ટરનેશનને રચના કરી હતી. વર્લ્ડપૂલે 1991માં વર્લપૂલ ઇન્ટરનેશનલમાં રહેલા ફિલિપ્સના બાકીના હિસ્સાને ખરીદી લીધો હતો. ફિલિપ્સ હાલમાં બ્રોડકાસ્ટિંગ અને ઇન્ટરનેટ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ કંપનીઓ (એસઈએસ (SES) એસ્ટ્રા, હ્યુમેક્સ, ઓપનટીવી અને એએનટી (ANT) સોફ્ટવેર સહિત)ના હાઇબ્રિડ બ્રોડકાસ્ટ બ્રોડબેન્ડ ટીવી (એચબીબીટીવી (HbbTV)) કોન્સોર્ટિયમની પણ સભ્ય છે, જે સિંગલ યુઝર ઇન્ટરફેસ સાથે બ્રોડકાસ્ટ ટીવી અને બ્રોડબેન્ડ મલ્ટિમીડિયા સર્વિસ મેળવવા માટે હાઇબ્રિડ સેટ-ટોપ બોક્સ માટેના ખુલ્લા યુરોપિયન ધોરણો (એચબીબીટીવી (HbbTV) તરીકે ઓળખાય છે)ની સ્થાપના કરવા અને તેને પ્રોત્સાહન આપવા કામ કરે છે.
ઓસ્ટ્રેલિયા
ફિલિપ્સ ઓસ્ટ્રેલિયાની સ્થાપના 1927માં કરવામાં આવી હતી અને તે ઘણી પ્રવૃત્તિ અને ખાસ કરીને મેન્યુફેક્ચરિંગમાં સંકળાયેલી છે. ફિલિપ્સ ઓસ્ટ્રેલિયા ન્યૂ સાઉથવેલ્સના નોર્થ રાઇડમાં વડુમથક ધરાવે છે. કંપની દેશમાં 400થી વધુ લોકોને રોજગારી આપે છે. પ્રાદેશિક સેલ્સ અને સપોર્ટ ઓફિસ મેલબોર્ન, બ્રિસ્બેન, એડિલેઇડ અને પર્થમાં આવેલી છે. એપીએસી (APAC) રિજનલ રિવર કોન્ટ્રાક્ટ હેઠળ આઇટી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સર્વિસ આઇબીએમ (IBM) દ્વારા પુરી પડાય છે અને તેનું સંચાલન ફિલિપ્સ આઇટીઆઇ (ITI) કરે છે.
હાલના બિઝનેસ ક્ષેત્રો/પ્રવૃત્તિઓ નીચે મુજબ છે, 2009માં ફિલિપ્સે ઓસ્ટ્રેલિયામાંથી તેની મોટા ભાગની એવી પ્રોડક્ટ્સને દૂર કરી હતી. તે હાલમાં માત્ર સ્મોલ એપ્લાયન્સ વેચાણકર્તા કંપની છે. આ પ્રોડક્ટ્સનું વેચાણ વિતરકો મારફતS થાય છે.
બ્રાઝિલ
ફિલિપ્સ ડુ બ્રાસિલની સ્થાપના 1924માં રિયો ડી જાનેરો ખાતે કરવામાં આવી હતી. 1929માં ફિલિપ્સે રેડિયો રિસિવર્સનું વેચાણ ચાલુ કર્યું હતું. ફિલિપ્સ બ્રાઝિલમાં તેના લાઇટ બલ્બ અને રેડિયો રિસિવર્સનું ઉત્પાદન કરે છે. 1939થી 1945 દરમિયાન બીજા વિશ્વ યુદ્ધને કારણે ફિલિપ્સની બ્રાઝિલ શાખાને સાઇકલ, રેફ્રિજરેટર્સ અને કીટનાશકોનું વેચાણ કરવાની ફરજ પડી હતી. યુદ્ધ પછી ફિલિપ્સે બ્રાઝિલમાં મોટા પાયે ઔદ્યોગિક વિસ્તરણ કર્યું હતું અને માનોસ ફ્રી ઝોનની સ્થાપના કરનાર પ્રથમ જૂથોમાં તેનો સમાવેશ થતો હતો. 1970ના દાયકામાં ફિલિપ્સ રેકોર્ડ બ્રાઝિલની રેકોર્ડિંગ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં મુખ્ય ખેલાડી હતી. હાલમાં ફિલિપ્સ ડુ બ્રાસિલ બ્રાઝિલ ખાતેની વિદેશી માલિકીની સૌથી મોટી કંપનીઓમાં સ્થાન ધરાવે છે.
કેનેડા
ફિલિપ્સે ઘણા વર્ષો સુધી કેનેડામાં લાઇટિંગ પ્રોડક્ટ્સનું ઉત્પાદન કર્યું હતું. તે બે ફેક્ટરી ધરાવતી હતી. એક ફેક્ટરી વેન્ડડોર, ઓએન (ON)માં હતી. ફિલિપ્સે 1971માં આ ફેક્ટરી ખોલી હતી. આ ફેક્ટરીમાં એ19 લેમ્પ્સ (‘રોયલ’ લોંગ લાઇફ બલ્બ સહિત), પીએઆર38 (PAR38) લેમ્પ અને ટી19 લેમ્પ્સ (મૂળમાં વેસ્ટિંગહાઉસ લેમ્પ આકાર)નું ઉત્પાદન થતું હતું. ફિલિપ્સે મે 2003ના રોજ આ ફેક્ટરીને બંધ કરી દીધી હતી. બીજો પ્લાન્ટ ક્વિબેકના ટ્રાઇસ-રિવિરીસમાં હતો. તે અગાઉ વેસ્ટિંગહાઉસની ફેકટરી હતી, ફિલિપ્સ ’83માં વેસ્ટિંગહાઉસના લેમ્પ ડિવિઝનને ખરીદ્યા પછી ફિલિપ્સ આ પ્લાન્ટ ચલાવતી હતી. ફિલિપ્સે 80ના દાયકાના અંતિમ ભાગમાં આ ફેકટરીને બંધ કરી દીધી હતી.
ચીન, લોક ગણરાજ્ય
2008ની શરૂઆતમાં રોયલ ફિલિપ્સ ઇલેક્ટ્રોનિક્સના એક ડિવિઝન ફિલિપ્સ લાઇટિંગ એશિયામાં કંપનીનું પ્રોડક્ટ્સનું વેચાણ કરવા નાનું એન્જિનિયરિંગ સેન્ટર ખોલ્યું હતું.
હોંગ કોંગ
ફિલિપ્સ હોંગ કોંગે 1948માં કામગીરી ચાલુ કરી હતી. ફિલિપ્સ હોંગ કોંગમાં ફિલિપ્સના ઓડિયો બિઝનેસ યુનિટનું વૈશ્વિક હેડક્વાર્ટર આવેલું છે. તેમાં ફિલિપ્સના એશિયા પેસિફિક રિજનલ ઓફિસ તેમજ તેમાં તેના ડિઝાઇન ડિવિઝન, ડોમેસ્ટિક એપ્લાયન્સિસ એન્ડ પર્સનલ કેર પ્રોડક્ટ્સ ડિવિઝન, લાઇટિંગ પ્રોડક્ટ્સ ડિવિઝન અને મેડિકલ સિસ્ટમ પ્રોડક્ટ્સ ડિવિઝન માટેના હેડક્વાર્ટર્સ આવેલા છે. ફિલિપ્સ 11 ઓટોમેટિક પ્રોડક્શન લાઇન સાથે હોંગ કોંગમાં લાઇટ ફેક્ટરી પણ ધરાવે છે, જે વર્ષે 20 કરોડ નંગ પ્રોડક્ટ્સનું ઉત્પાદન કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. ફિલિપ્સ લાઇટ ફેક્ટરીની સ્થાપના 1974માં કરવામાં આવી હતી અને તે હાલમાં આઇએસઓ (ISO)9001:2000 અને આઇએસઓ (ISO)14001 પ્રમાણપત્ર ધરાવે છે, તેના પ્રોડક્ટ્સ પોર્ટફોલિયામાં પ્રિફોકસ, લેનસેન્ડ અને ઇ10 મિનિચર લાઇટ બલ્બ સહિતની પ્રોડક્ટ્સનો સમાવેશ થાય છે.
ફ્રાન્સ
ફિલિપ્સ ફ્રાન્સ સુરેસનીસ ખાતે વડુમથક ધરાવે છે. કંપની દેશમાં 3600 કરતા વધુ લોકોને રોજગારી આપે છે.
ભારત
2008ના રોજ ફિલિપ્સ ઇન્ડિયા આશરે 4,000 કર્મચારી ધરાવતી હતી.
ઈઝરાયેલ
ફિલિપ્સ 1948થી ઇઝરાયેલમાં સક્રિય છે અને 1998માં સંપૂર્ણ માલિકીની પેટાકંપની ફિલિપ્સ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ (ઇઝરાયેલ) લિમિટેડની સ્થાપના કરી હતી. કંપની ઇઝરાયેલમાં 600 કર્મચારી ધરાવે છે અને તેને 2007માં 30 કરોડ ડોલરનું વેચાણ નોંધાવ્યું હતું.
મેક્સિકો
મેક્સિકોમાં ઘણા ઉત્પાદન પ્લાન્ટ છે. કેટલાંક નીચે મુજબ છેઃ
બુલન્દ શહેર જિલ્લો
બુલન્દ શહેર જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા સૌથી મોટા એવા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૭૫ (પંચોતેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. બુલન્દ શહેર જિલ્લાનું મુખ્યાલય બુલન્દ શહેરમાં છે. વહીવટી દૃષ્ટિએ આ જિલ્લાનો સમાવેશ મેરઠ પ્રાંતમાં કરવામાં આવેલ છે.
ફિલિપ્સ
મેક્સિકો
ફિલિપ્સ લાઇટિંગ
ફિલિપ્સ કન્ઝ્યુમર ઇલેક્ટ્રોનિક્સઃ
યુનાઈટેડ કિંગડમ
ફિલિપ્સ યુકે સુરીના ગીલ્ડફોર્ડ ખાતે હેડક્વાર્ટર ધરાવે છે. કંપની દેશભરમાં 2500થી વધુ લોકોને રોજગારી આપી છે. ફિલિપ્સ યુકેની સત્તાવાર વેબસાઇટ.
ભૂતકાળમાં ફિલિપ્સ યુકેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થતો હતો.
અમેરિકા
ફિલિપ્સ અમેરિકા સ્થિત હેડક્વાર્ટર ફિલિપ્સ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નોર્થ અમેરિકા કોર્પોરેશન છે, જે મેસેચ્યુસેટ્સના એન્ડોવર ખાતેના 3000 મિનિટમેન રોડ પર આવેલું છે. ઘણા વર્ષો સુધી નોર્થ અમેરિકન હેડક્વાર્ટર ન્યૂ યોર્કમાં હતું, પરંતુ હેલ્થકેર ક્ષેત્રમાં કંપનીની હાજરીમાં સતત વધારાને કારણે તેના સૌથી મોટા બિઝનેસ સેક્ટર (હેલ્થકેર) સાથે તેની હેડક્વાર્ટર્સ ઓફિસને જોડવામાં આવી હતી.