cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
પ્રવીણ દરજી
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા શ્રેણી:કુમાર સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા શ્રેણી:નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા શ્રેણી:૧૯૪૪માં જન્મ
મહાગૌરી
પુરાણ કથા પ્રમાણે દેવી શૈલપુત્રી સોળ વર્ષની આયુએ ખુબ જ સુંદર અને ગૌર વર્ણનાં હતાં. દેવીનું આ સ્વરૂપ "મહાગૌરી" તરીકે ઓળખાયુ. દેવી મહાગૌરી રાહુ (ગ્રહ)નું સંચાલન કરે છે.
શ્લોક
श्वेते वृषे समारुढा श्वेताम्बरधरा शुचिः | महागौरी शुभं दद्यान्महादेवप्रमोददा ||
સંદર્ભ
શ્રેણી:દેવી દેવતા શ્રેણી:નવદુર્ગા
લિથુઆનિયાનો રાષ્ટ્રધ્વજ
લિથુઆનિયાનો રાષ્ટ્રધ્વજ સોવિયેત યુનિયન પાસેથી આઝાદી મળ્યાના આશરે બે વર્ષ પહેલાં જ માર્ચ ૨૦, ૧૯૮૯ના રોજ પુનઃસ્વીકારવામાં આવ્યો.
તે સૌપ્રથમ સત્તાવાર રીતે ૧૯૧૮થી ૧૯૪૦ સુધી લિથુઆનિયા ના પ્રથમ સ્વતંત્ર શાસનકાળમાં સ્વીકૃતિ પામ્યો હતો. ત્યારબાદ રાષ્ટ્ર નાઝી જર્મની અને બાદમાંસોવિયેત કબ્જામાં જતાં રદ કરવામાં આવ્યો હતો.
આકૃતિ અને પ્રતિક
૨૬ જૂન ૧૯૯૧ના રોજ પસાર કરાયેલ કાયદો લિથુઆનિયાના રાષ્ટ્રધ્વજનો આકાર, કદ, વપરાશ તેમજ આકૃતિ નિયત કરે છે. ધ્વજને જુલાઈ ૮, ૨૦૦૪ના રોજ ૧:૨ ના સ્થાને ૩:૫ નો કરવામાં આવ્યો અને આ માટે કાયદાની જોગવાઈ પણ બદલવામાં આવી.
ધ્વજનો પીળો રંગ સૂર્ય, સુખાકારીનો, લીલો રંગ દેશના જંગલોનો, આઝાદીનો અને આશાનો સૂચક છે. જ્યારે લાલ રંગ લિથુઆનિયા માટે શહીદી વહોરનાર લોકોના રક્ત અને બહાદુરીનો સૂચક છે. કાયદા અનુસાર ધ્વજ કદમાં ફેરફાર કરી શકાય છે પરંતુ રંગમાં ફેરફાર કરી શકાતો નથી.
સામ્યતા ધરાવતા ધ્વજો
ધ્વજ ડેનમાર્ક ના એરો ટાપુના ધ્વજને મળતો આવે છે. આ ઉપરાંત દક્ષિણ અમેરિકા ના કોલમ્બિયા દેશના બોલિવારના ધ્વજને પણ સામ્ય ધરાવે છે. તે મ્યાનમારનો રાષ્ટ્રધ્વજ ને પણ મળતો આવે છે પરંતુ તેમાં વચ્ચે એક મોટો સફેદ સિતારો છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:રાષ્ટ્રધ્વજો
જોડિયા
જોડિયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના જામનગર જિલ્લાના મહત્વના જોડિયા તાલુકામાં આવેલું નગર છે જે આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક પણ છે. જોડિયા જામનગરથી સીધા અંતરે ૩૫ કિ.મી. અને માર્ગ અંતરે ૪૨ કિ.મી.નાં અંતરે આવેલું છે. આ એક ભરતી બંદર છે. સ્વંતંત્રતા પૂર્વ જોડિયા નવાનગર રજવાડાનાં ભાગરૂપ હતું અને એ સમયમાં તેને એક બંદર તરીકે વિકસાવવામાં આવેલું. અરબ દેશો સાથે વ્યાપાર વાણિજયથી જોડાયેલું આ એક વ્યસ્ત બંદર હતું, ઇસ ૧૯૭૦ આસપાસ આ બંદરની કામગીરી તેનાં ચરમ પર હતી. જો કે પછીથી તેના વ્યાપારિક યાતાયાતમાં ઓટ આવતાં તે મત્સ્યઉદ્યોગ માટેનું મહત્વનું બંદર બની રહ્યું.
દીવાદાંડી
અહીં સૌ પ્રથમ ઇસ ૧૯૦૩માં દીવાદાંડીનું બાંધકામ થયું. ઇસ ૧૯૯૩ અને ૨૦૦૨માં તેનું સમારકામ અને નવિનીકરણ કરાયું. આ દીવાદાંડી ૧૦ મી.ઊંચી ગોળ મેસનરી ટાવર (પથ્થર વાપરી ચણાયેલો ટાવર) પર સ્થિત હતી. જે સમૂદ્ર સપાટીથી ૩૬ મી. ઊંચે આવેલી છે. તેનાં ૩૦૦ મી.મી.નાં પરાવર્તકો દ્વારા ૧૦૦ વૉ ૧૨ વૉલ્ટનો હેલૉજન લૅમ્પ દર ૧૦ સેકન્ડે ઝબકારો કરે છે અને તેનો શેરડો ૧૨ નૉટિકલ માઈલ (દરિયાઈ માઈલ) સુધી દૃશ્યમાન થાય છે. ઇસ ૨૦૦૧નાં ભૂકંપમાં નુકશાન થતાં ૨૦૦૨માં ટાવરને પોલાદનાં ટેકાઓથી મજબૂતી આપી તેનાં પર દીવાદાંડી ફેરવાયેલી છે. આ દીવાદાંડી ૧૨ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૯૩થી સૌરઊર્જાનો ઉપયોગ જ કરે છે.
અહીં આવેલો કોઠો ‍(S-GJ-82) રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો શ્રેણી:જોડિયા તાલુકો શ્રેણી:દીવાદાંડી
જેતપરડા (તા. વાંકાનેર)
જેતપરડા (તા. વાંકાનેર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંકાનેર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જેતપરડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાંકાનેર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ખડક (તા. લખપત)
સંદર્ભ
શ્રેણી:લખપત તાલુકો
ઈસ્માઇલ પહેલા
ઇસ્માઇલ પહેલા (, જુલાઇ ૧૭, ૧૪૮૭ – મે ૨૩, ૧૫૨૪), જેઓ શાહ એસ્માઇલ પહેલા (شاه اسماعیل) તરીકે પણ ઓળખાય છે, ઈરાનના સફવી રાજવંશના સ્થાપક અને ૧૫૦૧થી મે ૨૩, ૧૫૨૪ સુધી તેમનું શાસનકાળ રહ્યું. તેઓ ઈરાનના ઇતિહાસનાં સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ વ્યક્તિત્વોમાંનાં એક છે — ૧૫૦૧માં તેમના રાજ્યારોહણ પહેલાં, ઈરાન પર અરબ ખલીફો, તુર્ક સુલતાનો અને મોંગોલ ખાનોનું શાસન સહ્યું.
સંદર્ભો
શ્રેણી:ઈરાન શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
લક્ઝેમ્બર્ગનો રાષ્ટ્રધ્વજ
લક્ઝેમ્બર્ગનો રાષ્ટ્રધ્વજ પ્રથમ વખત ૧૮૪૫ થી ૧૯૪૮ સુધી વપરાયો હતો. બાદમાં જૂન ૨૩, ૧૯૭૨ના રોજ તે સત્તાવાર સ્વીકૃતિ પામ્યો.
લક્ઝેમ્બર્ગ ને ૧૮૩૦ સુધી કોઈ રાષ્ટ્રધ્વજ જ નહોતો. જ્યારે રાષ્ટ્રભક્તોને ધ્વજ દર્શાવવા અપીલ કરવામાં આવી ત્યારે ૧૮૪૫માં લાલ, સફેદ અને ભૂરા રંગના ત્રણ આડા પટ્ટા વાળો ધ્વજ સ્વીકારાયો અને તે ૧૯૭૨માં સત્તાવાર થયો. તે નેધરલેન્ડનો રાષ્ટ્રધ્વજ સાથે ઘણી સમાનતા ધરાવે છે.
ધ્વજ બદલવા ચર્ચા
નેધરલેન્ડ સાથે સામ્યતા ધરાવતો હોવાને કારણે દેશમાં ધ્વજ બદલવા માટે ચર્ચા શરૂ થઈ હતી.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:રાષ્ટ્રધ્વજો
રસિકલાલ ભોજક
રસિકલાલ ચીમનલાલ ભોજક (૨૯ ડિસેમ્બર ૧૯૨૬ - ૧૭ સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૦) ગુજરાતી ભાષાના જાણીતા સ્વરકાર હતા. તેમના સમયના લગભગ તમામ જાણીતા ગીતકારોની રચનાઓની સ્વરગૂંથણી તેમણે કરી હતી. ‘સ્વરમ્’ નામની સંસ્થા સાથે તેઓ છેક છેલ્લા સમય સુધી જોડાયેલા રહ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૮૮નો ગુજરાત સરકારનો ગૌરવ પુરસ્કાર તેમને એનાયત થયો હતો, જે તેમની નાદુરસ્ત તબિયતને કારણે તેમને રુબરુ આપી શકાયો ન હતો અને ૧૯૯૦માં તેમના મરણોપરાંત તેમના ઘરે પહોંચાડવામાં આવ્યો હતો. ગુજરાતી સુગમ સંગીતના જનક તરીકે જેમનું નામ લેવાતું હોય છે તેવા જગદીપભાઈ વીરાણીના તેઓ સમકાલીન હતા.
જીવન
રસિકલાલ ભોજકનો જન્મ ૧૯૨૬ની ૨૯ ડિસેમ્બરના રોજ ભાવનગર રજવાડાના રેવન્યુ કમિશ્નર ચીમનલાલ ભોજકના ઘરે થયો હતો. પિતા સંગીતના ખૂબ શોખીન હતા. રાજકોટની આલ્ફ્રેડ હાઇસ્કૂલમાં અભ્યાસ દરમિયાન શાળાકક્ષાએ યોજાતી સંગીતસ્પર્ધામાં તેઓ નાનપણથી જ ભાગ લેતા અને વિજેતા પણ થતા. ભાવનગર રજવાડાના દરબારી સંગીતકાર અને તેમના પિતરાઈ ભાઈ દલસુખરાય ભોજક પાસે તેમણે શાસ્ત્રીય સંગીતની પ્રારંભિક શિક્ષા લીધી. ઇતિહાસ અને રાજ્યશાસ્ત્રના વિષયો સાથે સ્નાતક થયા પછી વડોદરાના ડાયમંડ જ્યુબિલી બ્રૉડકાસ્ટિંગ સ્ટેશનની સ્વરપરીક્ષામાં તેઓ ઉત્તીર્ણ થયા. મુંબઈની પ્રસિદ્ધ એચ.એમ.વી. ગ્રામોફોન કંપનીએ તેમનાં ૪ ગુજરાતી ગીતો રેકર્ડ કરતાં તેમને ગુજરાતભરમાં ખ્યાતિ મળી ગઈ હતી. વર્ષ ૧૯૮૯માં તેમણે અમદાવાદમાં શાસ્ત્રીય અને સુગમ સંગીતની શિક્ષા આપતી સ્વરમ્ સંસ્થાની સ્થાપના કરી હતી.
કારકિર્દી
૧૯૫૯માં ઇન્દોર ખાતે સંગીત પ્રોડ્યુસર તરીકે તેમની બદલી થઈ. ૧૯૬૨માં શહીદ ભગતસિંહની માતાનાં બહુમાનમાં યોજાયેલા સંગીતકાર્યક્રમમાં હરિકૃષ્ણ પ્રેમી રચિત કથાગીત ‘શહીદ કી માં’ની રચનાને તેમણે દર્દીલી સુરાવલીમાં હૃદયસ્પર્શી કંઠે રજૂ કર્યું જેનાથી તેમને દેશવ્યાપી ખ્યાતિ મળી. મધ્ય પ્રદેશના બસ્તર અને છત્તીસગઢ જિલ્લાના પ્રાદેશિક લોકસંગીતની લાક્ષણિકતા આત્મસાત્ કરી પોતાની સ્વરરચનાઓમાં તેમણે ઘણી વખત ઉપયોગ કર્યો છે.
૧૯૬૫માં ફરી પાછી અમદાવાદ ખાતે બદલી થઈ ત્યારે નવરાત્રી દરમિયાન ગરબાની રજૂઆત કરી, તેનું સહ-પ્રસારણ કરી, વિકાસ-પ્રસાર માટેનો નવતર પ્રયોગ કર્યો હતો. શિવમહિમ્ન:સ્તોત્ર, સંભવામિ યુગે યુગે, રામચરિતમાનસ, ગીતગોવિન્દ, તથા નરસિંહ અને દયારામની કેટલીયે રચનાઓને શ્રોતાવર્ગ સમક્ષ ભાવવાહી સ્વરોમાં પ્રસારિત કરવામાં તેઓ અગ્રેસર રહ્યા હતા. તેઓએ ગઝલો પણા સ્વરબદ્ધ કરી હતી જેમાં શોભા જોષી પાસે ગવડાવેલી ગીતનુમા ગઝલ 'નીંદ નહીં આયે, ચૈન નહીં આયે' ખૂબ મશહુર છે.
૧૯૬૦ના દશકમાં ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાં યોજાતા યુવક મહોત્સવોમાં તેઓ સુગમ સંગીત વિભાગના નિર્ણાયક તરીકે પણ સેવા આપતા.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:સંગીતકાર શ્રેણી:૧૯૨૬માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૯૦માં મૃત્યુ
ચેતન ચૌહાણ
જૂન ૨૦૧૬ થી જૂન ૨૦૧૭ દરમિયાન તેઓ NIFT (નેશનલ ઇન્સ્ટ્ટીટ્યુટ ઓફ ફેશન ટેકનોલોજી)ના ચેરમેન રહ્યા હતા. ૧૯૯૧ અને ૧૯૯૮માં તેઓ અમરોહા માંથી લોક સભામાં ચૂંટાયા હતા. ૨૦૧૮ થી ૨૦૨૦ દરમિયાન તેઓ ઉત્તર પ્રદેશ ના યુવા અને રમતમંત્રી રહ્યા હતા.
૧૨ જુલાઇ ૨૦૨૦ના રોજ તેમને કોવિડ-૧૯ થયો હતો અને ત્યાર પછી વિવિધ અંગોની નિષ્ફળતાના કારણે તેમજ હ્દયરોગના હુમલાથી ૧૬ ઓગસ્ટ ૨૦૨૦ના રોજ તેમનું અવસાન થયું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી શ્રેણી:૨૦૨૦માં મૃત્યુ શ્રેણી:૧૯૪૭માં જન્મ
દિલિપ વેંગસારકર
દિલિપ વેંગસારકર ભારત દેશના મહારાષ્ટ્રીયન આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ રમતા ખેલાડી છે, કે જે હાલ રમતમાંથી નિવૃત્ત થઇ ચુક્યા છે. તેઓ મધ્યમ ક્રમના બેટધર તરીકે ટીમમાં સામેલ થયા હતા. 'વેંગી' અને 'કર્નલ' જેવાં વિશેષ નામો વડે ઓળખાતા આ ખેલાડી વિશ્વસનીય બેટીંગ માટે પ્રસિદ્ધ હતા. આ ખેલાડી એકદિવસીય ક્રિકેટ સ્પર્ધા તેમ જ પાંચ દિવસની ટેસ્ટ ક્રિકેટ સ્પર્ધામાં બેટિંગમાં ઘણીવાર પોતાની કાબેલિયત પુરવાર કરી ચુક્યા છે.
તેઓ વિશ્વકપ ૧૯૮૩માં કપિલ દેવના સુકાનીપણા હેઠળ વિજયી બનેલી ભારતીય ટીમના એક સદસ્ય હતા તેમજ તેઓ સુનીલ ગવાસ્કરના સમકાલીન ખેલાડી હતા..
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:ખેલાડી શ્રેણી:ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી
પાળિયાપુર (તા. મોડાસા)
પાળિયાપુર (તા. મોડાસા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મોડાસા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પાળિયાપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મોડાસા તાલુકો
સંજય માંજરેકર
સંજય માંજરેકર ભારત દેશના મહારાષ્ટ્રીયન આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ રમતા ખેલાડી છે, કે જે હાલ રમતમાંથી નિવૃત્ત થઇ ચુક્યા છે. આ ખેલાડી એકદિવસીય ક્રિકેટ સ્પર્ધા તેમ જ પાંચ દિવસની ટેસ્ટ ક્રિકેટ સ્પર્ધામાં બેટિંગમાં ઘણીવાર પોતાની કાબેલિયત પુરવાર કરી ચુક્યા છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી
અળશી
અળશી (અંગ્રેજી: common flax કે linseed) એ દ્રિદળી વર્ગમાં આવેલા લાઈનેસી કુળની વનસ્પતિ છે. તેનું વૈજ્ઞાનિક નામ Linum usitatissimum છે. ગુજરાતમાં અળશીની બે જાતિઓ ઉગે છે; તેમાંથી વાદળી પુષ્પો ધરાવતી જાતી L usitatissimum મુખ્ય છે, બીજી પીળા પુષ્પો ધરાવતી L mysurense જાતી ભાગ્યે જ જોવા મળે છે. અળશીનો ઉપયોગ ઉદ્યોગોમાં તેમજ પશુઓને ખવડાવવાના ખોળ તરીકે કરવામાં આવે છે.
વર્ણન
અળશીના છોડવાઓ ૩૦ થી ૬૦ સેમી. ઊંચા, ઊભા, નાજુક રુવાંટી વગરના અને ક્વચિત જ શાખાઓ ધરાવતા હોય્ છે. તે અદંડી સાદા પર્ણો ધરાવે છે તેમજ એકાંતરિત, પીળા કે વાદળી રંગના, કક્ષીય, એકાંકી કે અગ્રિમ ઝૂમખાનાં પુષ્પો ધરાવે છે.
ભૌગોલિક ઉદભવસ્થાન અને ફેલાવો
thumbnail|right|કથ્થઈ અળશી thumbnail|right|સોનેરી અળશી વેવિલોન (૧૯૩૫) નામના વૈજ્ઞાનિકના મત પ્રમાણે અળશીનું મૂળ વતન દક્ષિણ-પશ્ચિમ એશિયામાં રહેલું છે અને તેલીબિયાંના પાક તરીકે ઉષ્ણકટિબંધ તેમજ અર્ધૌષ્ણકટિબંધ પ્રદેશો જેવા કે ભારત, આર્જેન્ટીના, અફઘાનિસ્તાન અને એશિયાઈ રશિયામાં તેની ખેતી થતી આવી છે. અમેરિકામાં પણ મોટા પ્રમાણમાં અળશીનું ઉત્પાદન થાય છે. ગુજરાતમાં અળશીની બે જાતિઓ ઉગે છે; તેમાંથી વાદળી પુષ્પો ધરાવતી જાતી L usitatissimum મુખ્ય છે, બીજી પીળા પુષ્પો ધરાવતી L mysurense જાતી ભાગ્યે જ જોવા મળે છે.
ખેતી
સામાન્ય રીતે અળશીની ખેતી વધારાની, ઓછી ફળદ્રૂપ જમીન ઉપર બિનપિયત રવિ (શિયાળુ) પાક તરીકે કરવામાં આવે છે. તેની ખેતી કોઈ પણ રાસાયણિક ખાતર તથા અન્ય કોઈ પણ જાતની માવજત વગર કરવામાં આવે છે. તેલીબિયાંના પાક તરીકે સામાન્ય ઠંડુ હવામાન, ચીકણી કાંપવાળી જમીન અને વાર્ષિક ૪૫ થી ૭૫ સેમી. જેટલો વરસાદ અળશીને અનુકૂળ રહે છે. પાક પૂરો તૈયાર થાય ત્યારે પાન સુકાઈ જાય છે અને શિંગો ભૂરા રાતા રંગની થાય અને બીજ ચળકતાં બને તે સમયે પાકની કાપણી થાય છે.
હાલમાં વવાતી અળશીની જાતો ૧૧૮ થી ૧૭૫ દિવસે પાકે છે અને ૧૨૦૦ થી ૧૫૦૦ કિગ્રા/હેક્ટરે ઉત્પાદન આપે છે. આ જાતોમાં ૩૫ થી ૪૫ ટકા જેટલું તેલ તથા તેના ખોળમાં ૨૪ ટકા પ્રોટીન રહેલું હોય છે. અળસીની ખેતીમાં ચણા, મસૂર, બિનપિયત ઘઉં, સૂર્યમુખી તેમજ કસુંબી જેવા આંતરપાકો લેવામાં આવે છે. અળશી સાથે ચણાનો આંતરપાક લેવાથી ચણામાં સુકારાના રોગથી તેમજ તેના પોપટા કોરી ખાનાર ઈયળથી થતું નુકસામ ઘટે છે.
ઉપયોગો
અળશીનું બીજ ૩૫ થી ૪૫ ટકા જેટલું સુકાતું તેલ ધરાવે છે; જેનો વાર્નિશ, તૈલી રંગો, તૈલી મીણિયા કાપડ (લિનોલિયમ) વાગેરે બનાવવામાં મોટા પાયે ઉપયોગ થાય છે. અળશીનો ખોળ અને તેલરહિત ભરડો ૨૦ ટકા પ્રોટીન ધરાવે છે અને દૂધાળાં પશુઓને ખવડાવવાના ઉપયોગમાં લેવાય છે. અળશીના છોડમાંથી ફલ્ડેક્સ તરીકે ઑળખાતા રેસા મળે છે, જેમાંથી લિનન કાપડ બનાવાય છે. આયુર્વેદ પ્રમાણે અળશી વાયુનાશક, ઉષ્ણ અને શોથધ્ન છે.
બાહ્ય કડીઓ
Flax seeds
શ્રેણી:વનસ્પતિ શ્રેણી:ઔષધીય વનસ્પતિ
જામસર (તા. વાંકાનેર)
જામસર (તા. વાંકાનેર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંકાનેર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જામસર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
કરણપુર (તા. લખપત)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના લખપત તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:લખપત તાલુકો
પાલનપુર (તા. મોડાસા)
પાલનપુર (તા. મોડાસા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મોડાસા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પાલનપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મોડાસા તાલુકો
કોબ (તા. ઉના)
કોબ એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
વડગામ રજવાડું
વડગામ રજવાડું એ બ્રિટિશ શાસન સમયે ભારતમાં બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીની મહી કાંઠા એજન્સીમાં આવેલું ૫મી કક્ષાનું રજવાડું હતું. તેનું પાટનગર હાલ ગુજરાતના બનાસકાંઠા જિલ્લાના વડગામ તાલુકા માં હતું. વડગામના છેલ્લા શાસકે ભારતમાં ભળી જવા માટે ૧૯૪૮માં સંમતિ દર્શાવી હતી.
ઇતિહાસ
વડગામની સ્થાપના ચંદ્રાવતીના ભૂતપૂર્વ રાવ અને રનાસણના કુમાર શ્રી કેશવદાસજી રાજસિંહજીએ કરી હતી. વડગામ રજવાડાના શાસકો પરમાર વંશના રાજપૂત અને રેહવાર કુળના હતા.
શાસકો
વડગામના શાસકોને 'ઠાકુર' કહેવાતા હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:બનાસકાંઠા જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતનાં રજવાડાં
ગાંધીનગર
ગાંધીનગર ગુજરાત રાજ્યનું પાટનગર છે.
ઈતિહાસ
ગાંધીનગર અને ચંડીગઢ એ બન્ને ભારતના રાજ્યોની પાટનગર તરીકે વિશેષ યોજના કરી બનાવાયેલા છે. ગાંધીનગર નામ ભારતના રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીના નામ પરથી રાખવવાનું સુચન ૧૬ માર્ચ ૧૯૬૦ના રોજ મુખ્યમંત્રી જીવરાજ મહેતાએ કર્યું હતું. ગાંધીનગર નગરની સ્થાપના ૨ ઓગસ્ટ ૧૯૬૫ના દિવસે થઇ હતી. ઇ.સ. ૧૯૭૧થી ગાંધીનગર ગુજરાતની રાજધાની બન્યું. તે સમયે મુખ્યમંત્રી હિતેન્દ્રભાઇ દેસાઈ હતા. નગરની રચનાનું આયોજન મુખ્ય સ્થપતિ (ચીફ આર્કિટેક્ટ) એચ. કે. મેવાડા અને તેમના સહયોગી પ્રકાશ એમ. આપ્ટેએ કર્યું હતું.
ગાંધીનગર ગુજરાતનું સાતમું પાટનગર છે. આ અગાઉ પ્રથમ આનર્તપુર, બીજુ ધ્વરાવતી (દ્વારકા), ત્રીજુ ગીરીનગર (જૂનાગઢ), ચોથુ વલ્લભી (ભાવનગર), પાંચમુ અણહીલપુર (પાટણ), છઠ્ઠુ અમદાવાદ અને સાતમું ગાંધીનગર પાટનગર બન્યુ હતું.
આયોજન
ગાંધીનગર શહેરને વિવિધ સેક્ટરમાં વિભાજીત કરવામાં આવ્યું છે. તેમાં ક, ખ, ગ, ઘ, ચ, છ, જ નામના ઉભા તથા ૧, ૨, ૩, ૪, ૫, ૬, ૭ નામના આડા રસ્તા આવેલા છે. ક, ખ, ગ, ઘ, ચ, અને છ રોડની દિશા ઉત્તર-દક્ષિણ છે, જ્યારે અંકોમાં નિર્દિષ્ટ રસ્તાઓની દિશા પૂર્વ-પશ્ચિમ છે. ઊભા અને આડા રસ્તાઓ દર એક કિલોમિટરનાં અંતરે એકબીજાને છેદે છે. રોડ કેટલાક ભાગમાં પૂર્વ-પશ્ચિમ છે અને કેટલાક ભાગમાં ઉત્તર-દક્ષિણ છે. ગાંધીનગર શહેરની રચનામાં સિંધુ સંસ્કૃતિની એક અનોખી ઝલક જાવા મળે છે. સુ-વ્યવસ્થિત નગર નિયોજન જોવા મળે છે.
જોવાલાયક સ્થળો
ગાંધીનગરમાં જોવાલાયક સ્થળોમાં સેક્ટર ૨૮ નો બગીચો, બાલક્રિડાંગણ, અક્ષરધામ મંદિર અને સ્વામિનારાયણ ધામ (ઇન્ફોસિટીની સામે) છે, જે ગાંધીનગરમાં સૌથી વિશાળ જગ્યામાં ઘેરાયેલુ છે. ગાંધીનગરની નજીકમાં વિજાપુર રોડ પર મહુડી ઘંટાકરણ મહાવીરનું પ્રખ્યાત જૈન મંદિર તથા અમરનાથ ધામ (મૂળ અમરનાથની પ્રતિકૃતિ) પણ જોવા લાયક છે.
છોટાલાલ રૂખદેવ શર્મા
જીવનચરિત્ર
તેમણે બાળપણમાં સંસ્કૃત ભાષાનો અને કાલિદાસના રઘુવંશનો અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમનું પ્રથમ નાટક માધવ વિલાસ (૧૮૯૯) અમદાવાદ ગુજરાતી નાટક કંપની દ્વારા નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું. દેશી નાટક સમાજ સાથે તેમની લાંબી કારકિર્દી રહી હતી. તેમણે લોકપ્રિય બેતબાજી છંદને બદલે સંગીતના નાટકોમાં બિનપરંપરાગત સવૈયા, શિખરિણી અને તોતક છંદનો ઉપયોગ કર્યો હતો. તેઓ પોતાની થિયેટર કંપની શરૂ કરવા માંગતા હતા તેથી તેમણે દશકુમારચરિત્ર પર આધારિત રાજહંસ લખવા માટે કવિ ફુલચંદભાઈ શાહની સલાહ લીધી હતી પરંતુ ૧૯૨૬માં તેમનું ટૂંક સમયમાં અવસાન થયું.
સર્જન
તેમના નાટકો આ પ્રમાણે છે:
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી રંગભૂમિ શ્રેણી:ભારતીય પુરુષ કવિઓ શ્રેણી:૧૯૨૬માં મૃત્યુ શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
વૅલેન્શિયન
વૅલેન્શિયન એ વૅલેન્શિયા ના પ્રદેશના લોકો દ્વારા ત્યાં બોલાતી એક ભાષાને અપાયેલું નામ છે. આ ભાષાને યુરોપના અન્ય ભાગોમાં કૅટલન કહે છે. બીજી બાજુ વૅલેન્શિયન શબ્દનો ઉપયોગ ભાષાશાસ્ત્રીઓ એવો કરે છે કે તે કૅટલન ભાષાની એક બોલી છે જે મધ્ય અને દક્ષિણ વૅલેન્શિયામાં બોલાય છે.
વૅલિન્શિયન વૅલેન્શિયાની સત્તાવાર ભાષા છે. જનરાલિટાટ વૅલેન્શિયાએ જૂન ૨૦૦૫માં છેલ્લે કરેલ ગણતરી પ્રમાણે વૅલેન્શિયાની વસ્તીમાં ૯૪% લોકો વૅલેન્શિયન સમજી શકે છે, લગભગ ૭૮% લોકો બોલી અને વાંચી શકે છે, જ્યારે ૫૦% લોકો લખી શકે છે.
શ્રેણી:ભાષાઓ
મુનશી નવલ કિશોર
મુનશી નવાલ કિશોર (૩ જાન્યુઆરી ૧૮૩૬ – ૧૯ ફેબ્રુઆરી ૧૮૯૫) ભારતના એક પુસ્તક પ્રકાશક હતા. તેમને ભારતના કેક્સટન કહેવામાં આવે છે. ૧૮૫૮માં ૨૨ વર્ષની વયે તેમણે લખનૌ ખાતે નવલ કિશોર પ્રેસની સ્થાપના કરી હતી. આ સંસ્થા આજે છાપકામ અને પ્રકાશન ક્ષેત્રે એશિયાની સૌથી જૂની સંસ્થા છે. મિર્ઝા ગાલિબ તેમના પ્રશંસકોમાંના એક હતા.
જીવન પરિચય
મુનશી નવલ કિશોર અલીગઢના જમીનદાર મુનશી જમુનાપ્રસાદ ભાર્ગવના બીજા પુત્ર હતા અને તેમનો જન્મ ૩ જાન્યુઆરી ૧૮૩૬ના રોજ થયો હતો. છ વર્ષની ઉંમરે, તેમને અરબી અને ફારસી શીખવા માટે એક સ્થાનિક શાળા (મકતાબ)માં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. ૧૦ વર્ષની ઉંમરે તેમને આગ્રા કોલેજમાં એડમિશન મળ્યું હતું, પરંતુ તેમણે કોઈ અજ્ઞાત કારણોસર ત્યાં પોતાનું શિક્ષણ પૂરું કર્યું ન હતું. આ સમય દરમિયાન, તેમણે પત્રકારત્વના લેખનમાં તેમની રુચિ વિકસાવી, અને ટૂંકા ગાળાનું સાપ્તાહિક પેપર સફીર-એ-આગ્રા બહાર પાડ્યું. તેમણે મુનશી હરસુખ રોયની માલિકીના કોહ-એ-નૂર પ્રેસના મેગેઝિન કોહિનૂરના સહાયક સંપાદક અને સંપાદક તરીકે થોડા સમય માટે સેવા આપી હતી.
૨૩ નવેમ્બર ૧૮૫૮ના રોજ તેમણે મુનશી નવલ કિશોર પ્રેસ તરીકે ઓળખાતા પ્રિન્ટિંગ પ્રેસની સ્થાપના કરી હતી. ૧૮૫૯થી, તેમણે સાપ્તાહિક અખબાર અવધ અખબાર પ્રકાશિત કરવાનું શરૂ કર્યું.
તેમનું અવસાન ૧૯ ફેબ્રુઆરી ૧૮૯૫ના રોજ દિલ્હીમાં થયું હતું. તેમના પાર્થિવ દેહને પરંપરાગત અંતિમ સંસ્કારને બદલે દફનાવવામાં આવ્યો હતો. . ભારત સરકારે તેમના માનમાં ૧૯૭૦માં તેમના પર ટપાલ ટિકિટ બહાર પાડી હતી.
મુનશી નવાલ કિશોરે ૧૮૫૮–૧૮૮૫ દરમિયાન અરબી, બંગાળી, હિન્દી, અંગ્રેજી, મરાઠી, પંજાબી, પશ્તો, ફારસી, સંસ્કૃત અને ઉર્દૂમાં ૫૦૦૦થી વધુ પુસ્તકો પ્રકાશિત કર્યા હતા. રામ કુમાર પ્રેસ અને તેજ કુમાર પ્રેસ, જે તેમના પુત્રો દ્વારા શરૂ કરવામાં આવ્યા હતા, તે નવલ કિશોર પ્રેસના અનુગામી છે.
મુનશી ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના સભ્ય હતા.
રંગપર (તા. વાંકાનેર)
રંગપર (તા. વાંકાનેર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંકાનેર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રંગપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાંકાનેર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
સિદ્ધિદાત્રી
હિંદુ ધર્મનાં પૌરાણિક શાસ્ત્રોમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે સિદ્ધિદાત્રી એ નવદુર્ગાનું નવમુ સ્વરૂપ છે. તેમને ચાર ભુજાઓ છે, તેમણે એક હાથમાં ગદા અને બીજા હાથમાં ચક્ર ધારણ કરેલું છે. ત્રીજો હાથમાં શંખ અને ચોથા હાથમાં કમળ છે. તેમનું વાહન સિંહ છે પણ મહદાંશે તેઓને કમળ પર બિરાજમાન દર્શાવાય છે. નવરાત્રીના નવમા દિવસે નવદુર્ગાનાં આ સ્વરૂપનું પૂજન અર્ચન કરાય છે. દેવી સિદ્ધિદાત્રી કેતૂ (ગ્રહ)નું સંચાલન કરે છે.
દેવી ભાગવત્‌ પુરાણ પ્રમાણે બ્રહ્માંડની શરૂઆતમાં શિવે રચના માટે આદિ-પરાશક્તિની ઉપાસના કરી. એમ માનવામાં આવે છે કે આદિ-પરાશક્તિ દેહ સ્વરૂપ ધરાવતા ન હતા આથી આદિ-પરાશક્તિ શિવનાં અર્ધા દેહમાંથી ’સિદ્ધિદાત્રી’ સ્વરૂપે પ્રગટ્યા. આમ શિવના "અર્ધનારીશ્વર" સ્વરૂપમાં અર્ધો દેહ તે દેવી સિદ્ધિદાત્રીનો દર્શાવાય છે. દેવી સિદ્ધિદાત્રીની ઉપાસના મનુષ્ય ઉપરાંત દેવ, ગંધર્વ, યક્ષ, અસૂર અને સિદ્ધ પણ કરે છે.
શ્લોક
सिद्धगन्धर्वयक्षाद्यैरसुरैरमरैरपि | सेव्यमाना सदा भूयात् सिद्धिदा सिद्धिदायिनी ||
સંદર્ભ
શ્રેણી:દેવી દેવતા શ્રેણી:નવદુર્ગા
અંદામાન અને નિકોબાર કમાન્ડ
આંદમાન અને નિકોબાર કમાન્ડ એ પોર્ટ બ્લૅર, અંદામાન અને નિકોબાર દ્વીપસમૂહ ખાતે સ્થિત ભારતીય સશસ્ત્ર સેનાનો પ્રથમ અને એકમાત્ર ત્રિપાંખિયો પ્રદેશ આધારિત કમાન્ડ છે. તેને દક્ષિણપૂર્વ એશિયા અને મલાક્કાની સામુદ્રધુનીમાં ભારતના વ્યુહાત્મક હિતોની રક્ષા માટે ઉભો કરવામાં આવ્યો હતો. તેનો મુખ્ય હેતુ સમગ્ર વિસ્તારમાં ત્વરિત ગતિએ સૈન્ય અસ્કયામતો અથવા મદદ પહોંચાડવાનો છે. તે પૂર્વ એશિયા અને પ્રશાંત મહાસાગરમાં તૈનાત કરાતી ભારતીય નૌસેનાની મનવારોને વહીવટી અને પરિવહનને લગતી મદદ આપે છે.
ઈતિહાસ
thumb|200x200px|મલેશિયા એરલાઇન ૩૭૦ના શોધખોળ કરતા પી-૮આઇ વિમાનના સુરક્ષાકર્મી આશરે ૭૫૦ કિમી લંબાઇમાં સ્થિત આંદમાન અને નિકોબાર દ્વિપસમુહ ભારતની મુખ્યભૂમિથી આશરે ૧૨૦૦ કિમી દૂર છે અને ૫૭૨ ટાપુઓ ધરાવે છે. તેનું ઇન્ડોનેશિયાથી અંતર ૧૬૦ કિમી, મ્યાનમારથી ૪૫ કિમી અને થાઇલેન્ડથી ૫૫૦ કિમી છે. ટાપુસમુહમાં ટાપુઓ વચ્ચે પરિવહનનો અભાવ, ભારતની મુખ્યભૂમિથી અંતર અને બાંધકામની સામગ્રીનો વધુ પડતો ભાવ વગેરે કારણોસર ટાપુસમુહનો વિકાસ બહુ ઓછો થયો હતો. ૧૯૬૦ના દાયકામાં સુરક્ષાને લગતો પડકાર વધતાં ભારતની સુરક્ષા પ્રણાલીએ આંદમાન અને નિકોબાર કિલ્લાની સ્થાપના કરી અને એક વાઇસ એડમિરલ સ્તરના અધિકારીને તેનું નેતૃત્વ સોંપ્યું. આ કિલ્લામાં સૈન્યની ત્રણે પાંખોને નિયુક્ત કરવામાં આવી. ભારતીય ભૂમિસેનાએ શરુઆતમાં એક પલટણ અને ૧૯૯૦માં બ્રિગેડને ફરજ પર મૂકી. ભારતીય વાયુસેનાએ તેના વિમાનોને મુખ્યભૂમિ પરના તેના કમાન્ડ હેઠળ જ રાખ્યા અને કિલ્લામાં માત્ર સંપર્ક ટુકડી જ રાખી. ૧૯૯૩માં કાર નિકોબાર ખાતે વાયુસેનાએ ૩૭મી પાંખની સ્થાપના કરી.
૧૯૯૯ના કારગિલ યુદ્ધ બાદ આંદમાન અને નિકોબાર ટાપુસમુહને વધુ મહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું. આ યુદ્ધ બાદ ભારતના રક્ષા  પ્રણાલીમાં સુધારા સૂચવવા રચવામાં આવેલ મંત્રીસમુહએ આંદમાન અને નિકોબાર કિલ્લાને ભારતીય નૌસેના હેઠળથી બદલી અને સૈન્યની ત્રણે પાંખો અને તટ રક્ષક દળના પ્રાદેશિક સંયુક્ત કમાન્ડ તરીકે રાખવો. મંત્રીઓ અનુસાર સંયુક્ત કમાન્ડ પ્રસ્તાવિત સૈન્ય વડા હેઠળ રાખવો. આંદમાન અને નિકોબાર કમાન્ડની સ્થાપના સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૧ના રોજ કરવામાં આવી અને તેના પ્રથમ કમાન્ડર-ઇન-ચીફ વાઇસ એડમિરલ (પાછળથી એડમિરલ અને નૌસેના વડા) અરુણ પ્રકાશ બન્યા. કમાન્ડના મુખ્ય કાર્યોમાં દાણચોરી, ચાંચિયાગીરિ, નશીલા પદાર્થો અને હથિયારોની હેરફેર પર રોક લગાવવાનું હતું. આ સિવાય મલાક્કાની સામુદ્રધુનીમાં ઉભા થતા કોઇ પણ ખતરા સામે રક્ષણ અને સામુદ્રધુનીની સામુહિક સુરક્ષાના કાર્યમાં યોગદાન આપવાનું હતું. આ કમાન્ડ ભવિષ્યમાં ચીન તરફથી ઉભા થનાર ખતરાનો વિરોધ કરવા માટે પણ મહત્ત્વનો હતો. વધુમાં તે સમયે એવી અફવા પણ હતી કે ચીને આંદમાનથી માત્ર ૪૦ કિમી ઉત્તરે સ્થિત કોકો ટાપુસમુહમાં જાપ્તો રાખવા સૈન્ય મથક ઉભું કર્યું છે. જોકે તે પાછળથી ખોટી સાબિત થઈ.
સૈન્ય માળખું
right|thumb|300x300px|આંદમાન અને નિકોબાર કમાન્ડનું માળખું આંદમાન અને નિકોબાર કમાન્ડનું નેતૃત્વ ભારતીય સેનાના ત્રણ સિતારા સ્તરના (ભારતીય ભૂમિસેનાના લેફ્ટ્ જનરલ અથવા તેમને સમકક્ષ) અધિકારી કરે છે. તેઓ સૈન્ય વડાની સમિતિના અધ્યક્ષના અધિકારક્ષેત્રમાં આવે છે. તેમના ઉપાધિકારી બે સિતારા અધિકારી હોય છે અને ત્રણે પાંખોનું નેતૃત્વ એક સિતારા અધિકારી કરે છે. કમાન્ડના તત્કાલીન અને ૧૩મા વડા વાઇસ એડમિરલ બિમલ વર્મા છે.
અસ્કયામતો
કમાન્ડનો નૌસેના વિભાગ સૌથી વિશાળ છે અને તે એક નેવલ કોમોડોર (એક સિતારા અધિકારી) ના સુકાન હેઠળ છે. કમાન્ડમાં પ્રક્ષેપાત્ર કોર્વેટ, ઉભય યુદ્ધ માટેની મનવારો, સમુદ્રથી જમીન પર સૈન્ય તૈનાત કરી શકતી મનવારો, ચોકિયાત મનવારો અને ઝડપી હુમલો કરી શકતી મનવારો તૈનાત છે. તેમાં કોરા વર્ગની બે કોર્વેટ, સરયુ વર્ગની બે ચોકિયાત મનવારો, બંગારામ વર્ગની ચાર ચોકિયાત મનવારો, કાર નિકોબાર વર્ગની બે ચોકિયાત મનવારો, ત્રિંકટ વર્ગની એક ચોકિયાત મનવાર, કુંભીર વર્ગની ત્રણ રણગાડી ઉતારવા સક્ષમ મનવારો, શાર્દુલ વર્ગની એક રણગાડી ઉતારવા સક્ષમ મનવાર સામેલ છે. આ સિવાય સાત અન્ય ચોકિયાત મનવારો પણ તૈનાત છે. નૌસેનાના ડોર્નિયર ૨૨૮ પ્રકારના વિમાનો પણ તૈનાત છે.
ભારતીય ભૂમિસેનાની ૧૦૮મી બ્રિગેડ કમાન્ડનો ભાગ છે જેમાં ત્રણ પલટણો સામેલ છે. એક સ્થાનિય સૈન્ય (ટેરીટોરીયલ આર્મી)ની પલટણ પણ તૈનાત છે. ભારતીય વાયુસેનાની ૧૫૩મી સ્ક્વોડ્રનના કેટલાક વિમાન, ૧૨૨મી હેલિકોપ્ટર સ્ક્વોડ્રનની ૩૭મી પાંખ અને ૧૫૧ સ્ક્વોડ્રનના ડોર્નિયર ૨૨૮ વિમાનો કમાન્ડના વિસ્તારમાં તૈનાત છે.
આંદમાન અને નિકોબાર વિસ્તારમાં તૈનાત ભારતીય તટ રક્ષક પણ કમાન્ડ હેઠળ મૂકવામાં આવ્યા છે અને તેની ૭૪૫મી સ્ક્વોડ્રન, ૯ અને ૧૦ વિભાગીય મુખ્યાલયો તૈનાત છે.
આધુનિકીકરણ
૨૦૧૩માં નૌસેના દ્વારા નાભિકીય પનડુબ્બી અને તેના માટે ગોદી વિક્સાવવા પ્રસ્તાવ મૂકાયો હતો. વાયુસેનાએ સુખોઇ-૩૦ વિમાનો કમાન્ડ હેઠળ તૈનાત કરવા પ્રસ્તાવ મૂકાયો હતો. ભૂમિસેનાએ પણ બ્રિગેડથી સંખ્યાબળ વધારી અને ડિવિઝન સ્તર સુધી લઈ જવા યોજના બનાવાઈ હતી. વધુમાં સરકારે ૨૦૧૫માં નૌસેનાને વધુ એક મથક બનાવવા, વાયુસેનાને હવાઇપટ્ટીઓની લંબાઈ વધારવા આદેશ અપાયો હતો. આ સિવાય ટાપુસમુહમાં ૨૦૨૨ સુધીમાં નૌસેનાની ૩૨ મનવારો તૈનાત કરવા યોજના છે.
કાર્યવાહી
thumb|200x200px|મલેશિયા એરલાઇન ફ્લાઇટ ૩૭૦ની શોધખોળમાં ભારતનો શોધ વિસ્તાર આંદમાન અને નિકોબાર કમાન્ડ દક્ષિણપૂર્વ એશિયા વિસ્તારની તમામ નૌસેનાઓ સાથેનો સંપર્ક જાળવવાનું કાર્ય કરે છે. તે થાઇલેન્ડ, ઇન્ડોનેશિયા, સિંગાપુર સાથે નિયમિત અભ્યાસો કરે છે અને દર બે વર્ષે યોજાતા મિલન બહુપક્ષીય નૌસેના અભ્યાસનો યજમાન બને છે. કમાન્ડ ભારતના વિશિષ્ટ આર્થિક વિસ્તારની ચોકી કરવાનું કાર્ય કરે છે. તેણે માનવતાના ધોરણે મદદ કરવાનું તેમજ આપાત પરિસ્થિતિમાં રાહત અને બચાવનું કાર્ય પણ કર્યું છે.
એપ્રિલ ૨૦૧૬માં કમાન્ડ દ્વારા જળ પ્રહાર નામક અભ્યાસનું આયોજન કરવામાં આવ્યું જેનું મુખ્ય લક્ષ્યાંક કમાન્ડના વિભાગ એવા સૈન્યની પાંખો વચ્ચેનો તાલમેલ ચકાસવાનું હતું. તેમાં પૂર્વી નૌસેના કમાન્ડની મનવારો અને વિમાનો એ પણ ભાગ લીધો હતો. આ સિવાય અન્ય સમયાંતરે યોજાતા અભ્યાસમાં વાયુસેનાના વિમાનો જેગુઆર અને સી-૧૩૦ જે ઉપરાંત ભૂમિસેનાની પેરાશુટ રેજિમેન્ટ પણ ભાગ લઈ ચૂકી છે. આ અભ્યાસોમાં ટાપુસમુહનું સંરક્ષણ એક મુખ્ય ઉદ્દેશ હોય છે.
મલેશિયા એરલાઇન્સ ફ્લાઇટ્ ૩૭૦
મલેશિયા એરલાઇન્સ ફ્લાઇટ્ ૩૭૦ની શોધખોળ દરમિયાન આંદમાન અને નિકોબાર કમાન્ડની દરિયાઇ તેમજ હવાઇ અસ્કયામતોએ ભાગ લીધો હતો. શોધખોળ દરમિયાન કમાન્ડ તરફથી નૌસેનાની આઇએનએસ સરયુ, આઇએનએસ કેસરી અને આઇએનએસ કુમ્ભીર, અને તટ રક્ષક દળની કનકલતા બરુઆ, ભિખાજી કામા અને સાગર મનવારો યોગદાન તરીકે નિયુક્ત કરાઇ હતી. આ સિવાય હવાઇ સર્વેક્ષણ અને શોધ માટે નૌસેનાના બે બોઇંગ પી-૮આઇ, ડોર્નિયર ૨૨૮, તટ રક્ષક દળના ડોર્નિયર ૨૨૮ અને વાયુસેનાના સી-૧૩૦ જે વિમાનો નિયુક્ત કરાયા હતા. શોધ દરમિયાન નિયુક્ત તમામ ભારતીય સૈન્યનું નેતૃત્વ આંદમાન અને નિકોબાર કમાન્ડના વડાને સોંપાયુ હતું. કમાન્ડ સિવાય વાયુસેનાના દક્ષિણ વાયુસેના કમાન્ડ અને નૌસેનાના પૂર્વ નૌસેના કમાન્ડના વિમાનો તેમજ મનવારો શોધમાં સામેલ હતાં.
મથકોની યાદી
આંદમાન અને નિકોબાર કમાન્ડ હેઠળ નિમ્નલિખિત સૈન્ય મથકો આવે છે.
વડાની યાદી
કમાન્ડના કમાન્ડર-ઇન-ચીફ ની યાદી નીચે મુજબ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતીય સેના
પ્રસારણ નિયંત્રણ પ્રોટોકોલ
પ્રસારણ(પ્રેષણ) નિયંત્રણ પ્રોટોકોલ કે ટ્રાન્સમીશન કંટ્રોલ પ્રોટોકોલ (TCP) એ ઈન્ટરનેટ પ્રોટોકોલ સ્યુટ નો એક અતિમહત્વનો અને કેન્દ્રસ્થ પ્રોટોકોલ છે. ઈન્ટરનેટ પ્રોટોકોલ સ્યુટના અગત્યના અને મૂળભૂત બે ઘટકોમાનો એક એવો આ પ્રોટોકોલ સ્યુટમાં ઈન્ટરનેટ પ્રોટોકોલ (IP) નો સંપૂરક છે અને તેથીજ આ ઈન્ટરનેટ પ્રોટોકોલ સ્યુટ TCP/IP થી ઓળખાય છે. TCP ઓક્ટેટ(ડીજીટલ માહિતીનો એકમ) નું પ્રસારણ એક હોસ્ટ ના પ્રોગ્રામમાંથી બીજા હોસ્તના કાર્યક્રમ સુધી વિશ્વાસનિયરીતે કરે છે. મોટેભાગના ઈન્ટરનેટ કાર્યક્રમો જેવાકે, વર્લ્ડ વાઈડ વેબ (WWW), ઈ-મેલ, રીમોટ સંચાલન અને ફાઈલ પ્રસારણ TCP પ્રોટોકોલનો ઉપયોગ કરે છે, અને બીજા કાર્યક્રમો કે જેમાં વિશ્વસનીય પ્રસારણની જરૂર નથી તેવા કાર્યક્રમો યુઝર ડેટાગ્રામ પ્રોટોકોલ (UDP) નો ઉપયોગ કરે છે જે ઓક્ટેટને મોકલવા વિશ્વસનીયતા કરતા ઓછી લેટન્સી વધુ ભાર મૂકે છે.
ઐતિહાસિક ઉત્પત્તિ
ઇલેક્ટ્રિકલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક ઓફ એન્જિનિયર્સ સંસ્થા (IEEE)એ મે ૧૯૭૪મા “પેકેટ નેટવર્ક ઇન્ટરકોમ્યુંનીકેશન” નામનું એક ઉમેદવારીત પરિપત્ર જાહેર કર્યું. આ પરિપત્રના લેખકો Vint Cerf અને Bob Kahn કે જેમણે તેમાં એકથી વધારે નોડની વચ્ચે સ્ત્રોતની વહેચણી માટે ઉપયોગી પેકેટ-સ્વીચીંગ માટેના ઇન્ટરનેટવર્કિંગ પ્રોટોકોલ વિષે વર્ણન કર્યું હતુ. ટ્રાન્સમીશન કંટ્રોલ પ્રોગ્રામ (TCP) જે આ મોડેલનો કેન્દ્રીય સંચાલિત ઘટક હતો જેણે હોસ્ટોની વચ્ચે જોડાણ-આધારિત લીકો અને ડેટાગ્રામ સેવાઓ વચ્ચે જોડાણ કર્યું. આ મોનોલીથીક પ્રસારણ સંચાલન પ્રોગ્રામ પાછળથી મોડ્યુલર સ્થાપત્યવાળા જોડાણ આધારિત ટ્રાન્સમીશન કંટ્રોલ પ્રોટોકોલ અને ઇન્ટરનેત્વર્કીંગના ઈન્ટરનેટ પ્રોટોકોલ સ્તરમાં વિભાજીત થયો. આ મોડેલ અનૌપચારિક રીતે TCP / IP તરીકે જાણીતું બન્યું છે, જોકે, ઔપચારિક રીતે તે ઈન્ટરનેટ પ્રોટોકોલ સ્યુટ તરીકે ઓળખાય છે.
નેટવર્કની કાર્યપ્રણાલી
TCP પ્રોટોકોલ TCP / IP સેવામાંથી પરિવહન સ્તરને અનુલક્ષે છે. TCP એપ્લિકેશન પ્રોગ્રામ અને ઇન્ટરનેટ પ્રોટોકોલ (IP) વચ્ચે એક મધ્યવર્તી સ્તર પર એક વાર્તાલાપ સેવા પૂરી પાડે છે. એટલે કે, જયારે એપ્લીકેશન પ્રોગ્રામ મોટા જથ્થામાં ડેટાને ઈન્ટરનેટ પર IPની મદદથી એક હોસ્ટથી બીજા હોસ્ટ તરફ મોકલવાનું હોય ત્યારે તે આ મોટા જથ્થાના નાના નાના ટુકડાઓ કરી અને તેની IP અરજીઓ બનાવાને બદલે તે એક અરજી TCP ને કરે છે અને TCP આ IPની વિગતોને સંભળી લે છે. IP માહિતી ના ટુકડાઓ (જેને પેકેટ કહેવાય) ની આપ-લે કરી કાર્ય કરે છે. પેકેટ એ શ્રેણીબદ્ધ ઓક્ટેટ અને હેડર-ટ્રેઇલર લગાવેલ પેલોડથી બનેલા છે. હેડર પર પેકેટ-ગંતવ્ય હોય છે અને વૈકલ્પિક રીતે પેકેટ તેના નિર્દિષ્ઠસ્થાન સુધી પહોચે નહિ ત્યાંસુધી હેડરમાં રાઉટર દ્વારા ઉચિત ફેરફાર થયા કરે છે. પેલોડ એટલેકે IP દ્વારા પ્રસારિત થતો ડેટા તેને બોડી પણ કહેવાય છે. ટ્રેઇલર દરેક ટુકડાની અંતમાં લાગીને તેને સંપૂર્ણ બનાવે છે.
ઈન્ટરનેટના સૌથીવધુ લોકપ્રિય એપ્લીકેશનો જેવીકે, વર્લ્ડ વાઈડ વેબ (WWW), ઈ-મેલ, રીમોટ સંચાલન, પીયર-ટુ-પીયર ફાઈલ પ્રસારણ અને કેટલાક સ્ટ્રીમીંગ મીડિયા વિ. TCP પ્રોટોકોલનો વ્યાપક ઉપયોગ કરે છે.
TCPને ભૂલરહિત ડીલેવરી કરવા માટે શ્રષ્ઠ બનાવ્યો છે અને તેમાટે તેને સમય બાધ નથી તેથી જયારે અક્રમિક થયેલ સંદેશાને કે ખોવાઈ ગયેલ પુનઃપ્રસારિત થયેલ સંદેશાની રાહ જોવામાં TCP માં કોઇકવાર પ્રમાણમાં લાબા વિલંબ (સેકન્ડોમાં) આવે છે. આવા વિલંબો રીયલ-ટાઇમ એપ્લીકેશન જેવીકે વોઈસ-ઓવર-IP (VoIP) માં વ્યવહારિક રીતે યોગ્ય નથી. આ પ્રકારની એપ્લીકેશનો મોટેભાગે યુસર ડેટાગ્રામ પ્રોટોકોલ (UDP) પર આધારિત રીયલ-ટાઇમ ટ્રાન્સપોર્ટ પ્રોટોકોલ (RTP) જેવા પ્રોટોકોલોથી ચલાવવા ભલામણ કરેલ છે.
TCP નિયમોના સમૂહને સમાવે છે:જે પ્રોટોકોલો IP સાથે અને IP માટે કાર્ય કરે છે તેઓ ઈન્ટરનેટ મારફતે કમ્પ્યુટરો વચ્ચે ડેટાને “સંદેશ સ્વરૂપ એકમો મોકલે છે. જયારે IP ડેટાની ડીલેવરી સંભાળે છે અને TCP ડેટા પ્રસારણના દરેક એકમો પર નજર રાખે છે આ એકમોને સેગ્મેન્ટ કહેવાય છે, સેગ્મેન્ટો એક સંદેશ છે જે કાર્યક્ષમ રાઉટીંગ માટે નેટવર્ક મારફત વહેચાયેલ છે. દા.ત. જયારે HTML ફાઈલ વેબ સર્વરથી મોકલાય ત્યારે તે સર્વરનું TCP સોફ્ટવેર સ્તર ફાઈલના ડેટાને ક્રમિક ઓક્ટેટના સેગ્મેન્ટ માં વિભાજીત કરે છે અને ત્યારબાદ દરેકને IP સોફ્ટવેર (ઈન્ટરનેટ સ્તર) સ્તર પર મોકલે છે. IP સ્તર આ દરેક TCP સેગ્મેન્ટમાં હેડર ઉમેરી તેનું ઇનકેપ્સુલેશન કરી તેને IP પેકેટમાં ફેરવે છે. હેડરમાં (બીજા ડેટા સહીત) નિર્દિષ્ટ સરનામાંનો સમાવેશ થયેલો હોય છે. તેમ છતાં દરેક પેકેટ સરખા જ લક્ષ્યસ્થાન પર જવાના હોય, તેઓ નેટવર્કના જુદા જુદા રસ્તાઓ પરથી પહોચે છે. જયારે આ પેકેટો નિર્દિષ્ટ કમ્પ્યુટર પરનો ક્લાયન્ટ પ્રોગ્રામ પ્રાપ્ત કરે ત્યારે TCP સ્તર આ દરેક સેગ્મેન્ટને પુનઃસંગઠિત કરે છે અને તે ખરી રીતે ક્રમશઃ ગોઠવાયેલ છે તથા તેઓ ક્ષતિરહિત છે તેની ખાતરી એપ્લીકેશનને આપે છે.
TCP ખંડ(સેગ્મેન્ટ)નું માળખું
પ્રસારણ નિયંત્રણ પ્રોટોકોલ ડેટા વહેણ(સ્ટ્રીમ) માંથી ડેટા ને લઈને તેને નાના ભાગોમાં વહેચે છે અને તે દરેક ભાગમાં TCP મથાળાને ઉમેરીને તેને TCP ખંડ બનાવે છે. બાદમાં, આ TCPખંડ ઈન્ટરનેટ પ્રોટોકોલ (IP) ડેટાગ્રામમાં ઇન્કેપ્સ્યુલેટ થાય છે. TCPખંડએ પિયર વચ્ચે TCP દ્વારા માહિતીની આપલે માટે વપરાતા પેકેટ છે.
TCP પેકેટ શબ્દનો ઉપયોગ કોઈકવાર અનૌપચારિક ઉપયોગ થાય છે, વર્તમાન પરિભાષામાં જ્યાં ખંડ(સેગ્મેન્ટ)માં જે TCP PDU, IP PDU માટે ડેટાગ્રામ અને ડેટા લીંક સ્તર PDU માટે ફ્રેમનોં ઉપયોગ થાય છે :
ડેટાના પ્રસારણની પ્રક્રિયા TCPના બોલવા પર અને ડેટાના બફરને દલીલો તરીકે પસાર કરીને થાય છે. TCP પેકેજો કે જે આવા બફર માંથી માહિતીને ખંડોમાં અને આવા દરેક ખંડોને તેના નિર્દિષ્ઠ સ્થાન પર મોકલવા ઈન્ટરનેટ મોડ્યુલ (એટલેકે, IP) ને બોલાવે છે.
એક TCP ખંડ, ડેટા અને હેડર એમ બે ખંડોમાં વહેચાયેલો હોય છે. TCP હેડર ૧૦ ફરજીયાત અને એક વૈકલ્પિક ફિલ્ડ ધરાવે છે. ડેટાનો વિભાગ હેડરને અનુસરે છે. જેમાં કાર્યક્રમના પેલોડ ડેટા સમાયેલા છે. આ ડેટાના વિભાગની લંબાઈ નો TCP-ખંડ ના હેડરમાં ઉલ્લેખ હોતો નથી. આ લંબાઈની ગણતરી IP ડેટાગ્રામની કુલ લંબાઈમાંથી TCP હેડર અને ઇન્કેપ્સુલેટ થયેલ IP હેડરની લંબાઈને બાદ કરતા મેળવી શકાય છે.
જયારે ઓપ્શન જોડે SYN કર્યો ત્યારે તેઓ નીચે પ્રમાણે [SYN] સૂચવાય છે. ઓપ્સન-કાઈન્ડ અને પ્રમાણભૂત લંબાઈ પ્રમાણે આપવામાં આવે છે. (બાકીના વિકલ્પો અપ્રચલિત, પ્રાયોગિક, હજુ સુધી પ્રમાણિત થવાની બાકી કે વણસોંપાયેલી છે.)
પ્રોટોકોલની કામગીરી
TCP પ્રોટોકોલની કામગીરીને ત્રણ તબક્કાઓમાં વિભાજીત કરી શકાય છે. ડેટા પરિવહનના તબક્કામાં દાખલ થવા પહેલા જોડાણો યાગ્ય રીતે મલ્ટી-સ્ટેપ હેન્ડશેક પ્રક્રિયા(જોડાણ સ્થાપના)માં સ્થાપિત થયેલા હોવા જરૂરી છે. ડેટાના પરિવહન સંપૂર્ણ થયા બાદ, જોડાણ ને રદ કરતી પ્રક્રિયા સ્થાપિત થયેલ આભાસી સરકીટો અને તેની સાથે જોડાયેલ તમામ સાધનોને (જોડાણમાંથી) મુક્ત કરે છે.
જોડાણ સ્થાપના
જોડાણ સ્થાપિત કરવા TCP ત્રિમાર્ગીય હેન્ડશેકનો ઉપયોગ કરે છે. ક્લાયન્ટ સર્વર જોડે જોડાણ કરવા પ્રયત્ન કરે તે પહેલા, સર્વર પોતાની સાથે જોડાણો કરવા માટે પોર્ટને બાંધે(Bind) છે અને ત્યાંથી સંભાળવા(Listen) માટે તૈયાર થાય છે આને જોડાણ માટે Passive Open થવું કહેવાય છે. એકવાર પેસીવ-ઓપન (આમાં માત્ર એક જ સર્વર તરફથી પહેલ થતી હોવાથી) સ્થાપિત થયા બાદ, ક્લાયન્ટ તરફથી થતા પ્રયત્નને લીધે તે જોડાણ સક્રિય(Active Open) થાય છે. જોડાણ સ્થાપિત થવા માટે ત્રિમાર્ગીય (કે ૩ પગલાઓ) હેન્ડશેક થાય છે :
આ જ સમયે જોઈએતો, સર્વર અને ક્લાયન્ટ બંનેને જોડાણની સ્વીકૃતિ મળી છે. ૧,૨ પગલાઓ એક દિશા માટે જોડાણ પરિમાણ (ક્રમિક સંખ્યા) સ્થાપે છે અને તેને સ્વીકૃતિ (જાણ કરે) આપે છે. ૨, ૩ પગલાઓ વળતી દિશામાં જોડાણ પરિમાણ (ક્રમિક સંખ્યા) સ્થાપે છે અને તેની સ્વીકૃતિ (જાણ કરે) આપે છે, આ સાથે બેતરફી (Full-Duplex) સંદેશવ્યવહાર (વાર્તાલાપ) સંભવે છે.
TCP સંપૂર્ણ બે-તરફી (Full Duplex) સેવા પૂરી પાડે છે, કે જેમાં ડેટા એક જ સમયે બંને દિશામાં પ્રવાહિત થાય છે.
જોડાણનો અંત
ચાર-માર્ગીય હેન્ડશેકની મદદથી જોડાણનો અંત થાય છે, દરેક બાજુના જોડાણનો અંત સ્વતંત્ર રીતે થાય છે. જયારે છેવટનાબિંદુઓ અંત ઈચ્છે છે તે સ્થિતિ હાફ-ઓફ-કનેક્શન કહેવાય જેમાં FIN પેકેટ બીજા છેવાળે મોકલાય છે, બીજો છેડો ACK પેકેટ મોકલી તેની સ્વીકૃતિ આપે છે. આથી, લાક્ષણિક ટીયર-ડાઉન (જોડાણના અંતની પ્રક્રિયા) માટે દરેક છેડાના TCP પરથી FIN અને ACK સેગ્મેન્ટોની જોડ જરૂરી છે. FIN/ACK આ બંનેના આદાન-પ્રદાન પરથી તારણ નીકળે છે કે, જે બાજુ પહેલું FIN મોકલે છે તે પહેલા ચોક્કસ સમયસમાપ્તિ સુધી રાહ જોવાનું પેકેટ મેળવે છે સમયનો અંત થતા જોડાણ બંધ કરે છે. આ સમયગાળા દરિમયાન જે તે સ્થાનિક પોર્ટ નવા જોડાણ માટે અનુપલબ્ધ થાય છે. જોડાણ બંધ થતા તે ઉપલબ્ધ થાય છે.
જોડાણ અધખુલ્લું (Half-Open) હોઈ શકે છે, જેમકે જે કિસ્સામાં એક બાજુના છેડેથી જોડાણનો અંત થયો હોય પરંતુ જોડાણની બીજી તરફ જોડાણ હું યથાવત હોયતો આને અધખુલ્લા જોડાણ કહી શકાય. આવા જોડાણમાં જે બાજુએ જોડાણનો અંત કર્યો છે તે બીજા ડેટા કે માહિતી બીજી તરફ મોકલવા સક્ષમ નથી પરંતુ તેને અંત નથી કર્યો તે ડેટા મોકલવા સક્ષમ છે. બંધ થયેલ બાજુ ડેટાનું વાંચન જ્યાં સુધી બીજી બાજુનો અંત ન થાય ત્યાં સુધી કરે છે. ત્રિ-માર્ગીય હેન્ડ-શેક દ્વારા જોડાણનો અંત શક્ય છે કે, જયારે હોસ્ટ (અ) FIN સેગ્મેન્ટ હોસ્ટ (બ) ને મોકલે અને હોસ્ટ (બ) તેનો વળતો જવાબ FIN અને ACK (માત્ર બે પગલાઓ એક માં) મોકલે છે અને હોસ્ટ (અ) તેનો જવાબ ACK સાથે આપે છે. આ કદાચ સૌથી સામાન્ય પદ્ધતિ છે.
એ શક્ય છે કે બંને હોસ્ટો FIN એકસાથે મોકલે છે બાદમાં બંને માત્ર ACK માટે હોય છે. આને દ્વિ-માર્ગીય હેન્ડ-શેક ગણી શકાય ત્યારથી FIN/ACK ક્રમ સમાંતર અને બંને દિશામાં કરાય છે. કેટલાક હોસ્ટના TCP સ્ટેક કદાચ એક-માર્ગીય (Half-Duplex) બંધ ક્રમ અમલમાં મુકે છે જેમકે, Linux કે HP-UX. જો હોસ્ટ સક્રિય જોડાણ એના તરફથી બંધ કરે છે, પણ તેના સ્ટેક માં પહેલેથી રહેલા ડેટા (જે લીંક પરથી મળેલ) વાંચતું નથી, આ હોસ્ટ FIN ની બદલે એક RST મોકલે છે. (RFC 1122 માં વિભાગ ૪.૨.૨) આ TCP એપ્લીકેશન ને ખાતરી આપે છેકે તેને મોકલેલ બધા ડેટાને રીમોટ એપ્લીકેશન વાંચશે અને રિમોટ હોસ્ટ તરફથી FINની રાહ જોશે અને પછી જોડાણને સક્રિય બંધ કરે છે. જોકે, રીમોટ TCP સ્ટેક કનેક્શન એબોર્ટીગ RST અને ડેટા લોસ RST વચ્ચે તફાવત કરતો નથી.
કેટલાક એપ્લીકેશન પ્રોટોકોલો કદાચ OSI મોડેલ સ્તરોનું TCP ઉઘાડ/બંધ હેન્ડ-શેક કે જે એપ્લીકેશન પ્રોટોકોલ ને ઉઘાડ/બંધ કરતા હેન્ડ-શેક થી ઉલ્લંઘન કરે છે – આ સઘળું સક્રિય બંધ વખતે RST સમસ્યા પર શોધી શકો છો. ઉદાહરણ તરીકે, S = connect (remote); send (S, data); close (S); ઉપર આપેલા સામાન્ય કાર્યક્રમ પ્રવાહ માટે, એક TCP/IP સ્ટેક કે જે ઉપર વર્ણવેલ સાથે બાહેંધરી નથી આપતું કે બધા ડેટા અન્ય એપ્લીકેશન માટે આવે છે.
સ્ત્રોત્રનો વપરાશ
મોટાભાગના અમલીકરણો ચાલતી ઓપેરેટિંગ સિસ્ટમમાં ચાલતી પ્રક્રિયાને સત્ર સાથે જોડે છે અને તેની કોષ્ઠકમાં નોધ કરે છે. કારણકે, TCP પેકેટોમાં સત્ર ઓળખનો સમાવેશ થતો નથી, બંને છેડાઓની ઓળખાણ સત્ર માં ક્લાયન્ટ દ્વારા સંબોધન(એડ્રેસ) અને પોર્ટ પરથી થાય છે. સર્વર બાજુએ રહેલા સત્રોની સંખ્યા સર્વરની મેમોરી પર આધારિત છે અને તે નવા જોડાણો માટે વધી શકે છે. પણ, ક્લાયન્ટે તેના પહલા SYN (સર્વરને) મોકલવા પહેલા યાદ્ચ્છિક રીતે પોર્ટની ફાળવણી કરેલી જ હોવી જોઈએ. આ ફળવાયેલો પોર્ટ (ક્લાયન્ટને) પૂરા વાર્તાલાપ દરિમયાન રહે છે અને આથી તે ક્લાયન્ટ તે (રોકાયેલ) જ પોર્ટ પરથી બીજું કનેક્શન કરી શકતો નથી. જો બિનજરૂરી જોડાણો બંધ કરવામાં એપ્લીકેશન નિષ્ફળ જાયતો, ક્લાયન્ટ સ્ત્રોત વગર કાર્ય કરે છે અને નવા TCP જોડાણો કરવા અસમર્થ બને છે (બીજી એપ્લીકેશન માંથી પણ). બંને છેડાઓએ અજાણા પેકેટોને સ્વીકારવા જ જોઈએ અને તેના માટે જગ્યા ફાળવવી જોઈએ.
ડેટા સ્થાનાંતરિત
TCP ની કેટલીક લાક્ષણિકતાઓ જે TCP ને યુસર ડેટાગ્રામ પ્રોટોકોલ (UDP) થી અલગ કરે છે.
પ્રોસેસ-ટુ-પ્રોસેસ સંચાર
TCP પોર્ટ ક્રમાંક નો ઉપયોગ કરીને પ્રોસેસ-ટુ-પ્રોસેસ સંચાર કરે છે. નીચે કેટલાક જાણીતા પોર્ટ ક્રમાંકો આપ્યા છે જેનો ઉપયોગ TCP કરે છે.
વિશ્વસનીય પ્રસારણ
TCP એક વિશ્વસનીય ટ્રાન્સપોર્ટ પ્રોટોકોલ છે. આ પ્રોટોકોલ મોલાવેલ કે મેળવેલ સેગ્મેન્ટોની નોંધણી રાખે છે, આ સેગ્મેન્ટના મથાળામાં સેગ્મેન્ટ ક્રમાંક માટે કોઈ પણ ફિલ્ડ હોતી નથી તેની જગ્યાએ બે ફિલ્ડ હોય છે – અનુક્રમ સંખ્યા અને સ્વીકૃતિ સંખ્યા. આ બે ફીલ્ડો સેગ્મેન્ટ સંખ્યા ને બદલે બાઈટ સંખ્યા ને અનુસરે છે. TCP જોડાણમાં રહેલ દરેક પ્રસારિત ડેટા બાઈટને નંબર આપે છે. આ નંબરીંગ દરેક દિશામાં સ્વતંત્ર હોય છે અને આ નંબરીંગ યાદ્છિક રીતે પેદા થયેલ નંબર હોય છે. અનુક્રમ નંબર ચકાસે છે કે, દરેક હોસ્ટ તરફથી મોકલેલ બાઈટ પ્રસારણ દરિમયાન કોઈપણ ક્ષતિ પામ્યા વગરના, ખોવાયા નથી ને ત્યારબાદ તેની ફરીથી ક્રમઅનુસાર ગોઠવણી થાય છે. દરેક પેલોડ બાઈટના પ્રસારણ સાથે અનુક્રમ સંખ્યા પણ વધે છે. ત્રિ-માર્ગીય હેન્ડ-શેક ના પ્રથમ બે પગલાઓમાં બંને હોસ્ટ શરૂવાતી અનુક્રમ નંબર (Initial Sequence Numbar - ISN) ની આપલે કરે છે. આ સંખ્યા(નંબર) ઇચ્છાધીન હોય છે, અને અણધારી રીતે TCP અનુક્રમ અનુમાનિત હુમલાઓ (TCP sequence prediction attacks) ને ટાળે છે.
વધુમાં, સંચિત સ્વીકૃતિઓ - TCP મેળવનાર પણ વધુ માહિતી મેળવવા પસંદગીની સ્વીકૃતિઓ મોકલે છે. જો મોકલનારને ખબર પડે કે, ખોવાઈ ગયેલા નેટવર્કને લીધે ડેટા પહોચ્યો નથી તો ડેટાનું, પુન:પ્રસારણ કરે છે.
ભૂલ–નિયંત્રણ
TCP ભૂલ-નિયંત્રણની મદદથી વિશ્વસનીયતા આપે છે. ભૂલ-નિયંત્રણમાં બગડેલા(ભ્રષ્ટ), ખોવાયેલા, ક્રમિક ના હોય એવા અને ડુપ્લીકેટ સેગ્મેન્ટોને શોધવાની પદ્ધતિઓનો સમાવેશ કરેલ છે. ભૂલ-નિયંત્રણ આ ભૂલોને શોધ્યા બાદ સુધારવાનું છે. TCP ભૂલની શોધ અને તેની સુધારણા તેના ત્રણ સાધનોથી કરે છે : ચકાસણી (Checksum), સ્વીકૃતિ (Acknowledgment) અને ટાઈમ-આઉટ (Time-Out).
દરેક સેગ્મેન્ટમાં એક ચકાસણી ફિલ્ડ હોય છે જેનો ઉપયોગ બગડેલ(દુષિત) સેગ્મેન્ટની તપાસ કરવા થાય છે. જો સેગ્મેન્ટ દૂષિત થાય છે, તે સેગ્મેન્ટને નિર્દિષ્ટ TCP દ્વારા ફગાવી દેવામાં આવે છે અને તેને ખોવાયેલો ગણવામાં આવે છે. TCP ૧૬-બીટ ચકાસણીનો ઉપયોગ દરેક સેગ્મેન્ટમાં અનિવાર્ય પણે કરે છે.
સેગ્મેન્ટનું પુન:પ્રસારણ ભૂલ-નિયંત્રણ પદ્ધતિના કેન્દ્રસ્થ સ્થાને છે. જયારે સેગ્મેન્ટ પ્રસારણ દરિમયાન દૂષિત થાય, ખોવાય જાય કે વિલંબિત થાય તો તેનું પુન:પ્રસારણ થાય છે. આધુનિક ઉપકરણોમાં, બે પ્રસંગો પર સેગ્મેન્ટનું પુન:પ્રસારણ થાય છે : ૧. જયારે પુન:પ્રસારણ ટાઈમર સમાપ્ત થાય ત્યારે ૨. જયારે મોકલનાર ત્રણ ડુપ્લીકેટ ACK મેળવે ત્યારે. ACK સેગ્મેન્ટ માટે પુન:પ્રસારણ ટાઈમર સુયોજિત નથી.
ફ્લો નિયંત્રણ
TCP સ્લાઈડીંગ વિન્ડોનો ઉપયોગ કરી ફલો-નિયંત્રણ હાથ ધરે છે. મોકલનાર તરફથી મોકલતા ડેટા ને મેળવનાર ના ડેટા નિયંત્રણ દ્વારા ઝીલાય છે. આનાથી મોકલનાર તરફથી (આવતા) વધી જતા ડેટાનું નિયંત્રણ કરવા End-to-End ફ્લો નિયંત્રણ પ્રોટોકોલનો ઉપયોગ કરે છે. TCP ક્રમાંક આપવાની પધ્ધતિથી બાઈટ આધારિત ફલો નિયંત્રણ કરે છે. TCP ફલો નિયંત્રણ માટે વિવિધ પર્યાવરણો અનુસાર તેની વાર્તાલાપની ઝડપ માં વધારો ઘટાડો કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જયારે કોઈ કમ્પ્યુટર કોઈ સ્માર્ટફોનને ડેટા મોકલે ત્યારે ફોનની ડેટા મેળવવાની ક્રિયા ધીરી હોવાથી ફોન ડેટા-પ્રવાહને નિયંત્રિત કરે છે.
TCP સ્લાઈડીંગ વિન્ડોની મદદથી ફલો નિયંત્રણ કરે છે. દરેક TCP સેગ્મેન્ટમાં મેળવનાર તેની રીસીવ-વિન્ડો ફિલ્ડમાં સ્પષ્ટ કરે છે કે, તે વધારાનો કેટલો ડેટા (બાઈટમાં) મેળવી શકે છે તે પ્રમાણે જોડાણ માટે બફર તૈયાર થાય છે. મોકલનાર હોસ્ટ આટલાજ ડેટા મોકલે છે અને બીજા ડેટા મોકલતા પહેલા માટે મેળવનાર હોસ્ટ તરફથી સ્વીકૃતિ રસીદ અને નવા વિન્ડો-સુધારાની રાહ જોવી જ પડે છે.
જયારે મેળવનાર હોસ્ટ દ્વારા ૦(શૂન્ય) માપની વિન્ડોની જાહેરાત થતા, મોકલનાર હોસ્ટ ડેટા મોકલવાનું બંધ કરે છે અને ટાઈમર ચાલુ કરી દે છે. આ ટાઈમરનો ઉપયોગ કરીને TCP ડેડલોક પરિસ્થિતિથી બચાવે છે. જયારે મેળવનાર હોસ્ટ અનુગામી વિન્ડો-માપના સુધારાને ગુમાવે છે ત્યારે મોકલનાર જ્યાં સુધી નવી વિન્ડો-માપ સુધારો મળે નહિ ત્યાં સુધી ડેટા મોક્લાતો નથી. જયારે ટાઈમર નિવૃત થાય ત્યાર બાદ મોકલનાર TCP એક નાનું સેગ્મેન્ટ મોકલી ખાતરી કરે છે કે, મેળવનાર હોસ્ટ આનો કોઈ જવાબ નવી સ્વીકૃતિ રસીદ અને વિન્ડો-માપથી આપે છે કેમ...!
જો મેળવનાર તેની અંદર આવતા ડેટા પર નાના વૃદ્ધિદરે પ્રક્રિયા કરતો હોયતો, તે હોસ્ટ તે પ્રમાણે નાના માપની પ્રાપ્ત-વિન્ડોની જાહેરાત કરે છે. આ અવિવેકી વિન્ડો લક્ષણસમૂહ તરીકે ઓળખાય છે કેમકે, જ્યાં સુધી TCP સેગ્મેન્ટમાં માત્ર થોડાજ બાઈટ ભરીને મોકલવા બિનકાર્યક્ષમ હોય, અને જે તે TCP મથાળા માટે મોટા ઓવરહેડ આપે છે. TCP મોકલનાર અને મેળવનાર બંને મોટેભાગે નાના સેગ્મેન્ટોને વાંરવારન મોકલવા પડે તે માટે તાર્કિક ફલો નિયંત્રણની નિમણુંક કરે છે. મોકલનારની બાજુથી અવિવેકી વિન્ડોના લક્ષણોને ટાળનાર તર્ક(પ્રમેય) ને Nagle અલ્ગોરીથમ કહેવાય છે.
(ડેટાની) ગીચતા નિવારણ (નિયંત્રણ)
TCPના મુખ્ય પાસામાનું એક પાસું (ડેટાની) ભીડ નિયંત્રણ છે. TCP ઉચી ગુણવત્તા મેળવવા એકથી વધારે પધ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરી ડેટા-ભીડ ને ઓછી કરવા પ્રયત્નશીલ રહે છે, જ્યાં વિવિધ પ્રકારની તીવ્રતાવાળા ઓર્ડરના કારણે નેટવર્કનું પ્રદર્શનની ગુણવત્તા ઓછી થાય છે. આ પદ્ધતિઓ નેટવર્કમાં પ્રવેશતા ડેટાના પ્રવાહનું નિયંત્રણ કરે છે અને પ્રવાહના દરને વધી જતા અટકાવે છે જેથી પ્રવાહ-પતનની સ્થિતિ બનતી નથી. તેઓ પ્રવાહ વચ્ચે Min-Max fair ની યોગ્ય ફાળવણી કરે છે.
ડેટા મોકલ્યા ની સ્વીકૃતિ કે સ્વીકૃતિ ના અભાવ નો ઉપયોગ મોકલનાર TCP મોકલનાર કે મેળવનાર તેમની વચ્ચેની નેટવર્ક સ્થિતિને જાણવા કરે છે. ટાઈમરો સાથે જોડી, TCP મોકલનાર અને રીસીવરો માહિતી ની ફ્લો વર્તણૂક બદલી શકે છે. આ સામાન્ય રીતે વધુ ભીડ નિયંત્રણ અને / અથવા નેટવર્ક કન્જેશન પરિહાર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આધુનિક અમલીકરણો ધરાવતું TCP ચાર અલગોરિધમ વાપરે છે: ધીમી-શરૂઆત, ભીડ પરિહાર, ઝડપી પુન:પ્રસરણ અને ઝડપી પુન:પ્રાપ્તિ. (RFC 5681)
વધારામાં, મોકલનાર અનુમાનિત રી-ટ્રાન્સમીશન ટાઈમઆઉટ (RTO) નો ઉપયોગ કરે છે આ RTO મેળવનાર અને મોકલનાર વચ્ચેના અનુમાનિત રાઉન્ડ-ટ્રીપ-ટાઈમ(RTT) આધારિત છે. આ ટાઈમરના વર્તન વિષે RFC 6298માં વિવરણ છે. TCP નુકશાન નિયંત્રિત કરવા તેની વિશ્વાસપાત્રતા વધારવા ભૂલો ઘટાડે છે, ભીડ ની વ્યવસ્થા કરે છે. TCP કન્જેશન પરિહાર અલગોરિધમનો ફેરફારો હોય છે.
પસંદગીયુક્ત સમર્થન
વધતો જતો સ્વીકૃતિ મૂળ TCP પ્રોટોકોલ દ્વારા કામે યોજના પર સ્પષ્ટ રીતે નિર્ભર રહેતાં બિનકાર્યક્ષમતાને દોરી જ્યારે પેકેટો ગુમાવી શકે છે. દા.ત. ધારોકે, ૧૦,૦૦૦ બાઈટ ને ૧૦ જુદા જુદા TCP સેગ્મેન્ટોમાં મોકલ્યા છે અને પહેલું સેગ્મેન્ટ પ્રસારણ દરિમયાન ખોવાય જાય છે. આ શુદ્ધ સ્વીકૃતિ સંચિત પ્રોટોકોલ માં, મેળવનાર એવું કહી શકતો નથી કે, તેને ૧૦૦૦ થી ૯૯૯૯ બાઈટ સફળતાપૂર્વક મળ્યા છે પણ ૦થી૯૯૯ મળ્યા નથી (પહેલો સેગ્મેન્ટ ખોવાઈ ગયો છે) આના કારણે મોકલનાર ફરીથી બધ્ધા ૧૦,૦૦૦ બાઈટ પાછા મોકલે છે.
આવી સમસ્યાને દુર કરવા TCP પસંદગીયુક્ત સ્વીકૃતિ (SACK) નામના વિકલ્પનો ઉપયોગ કરે છે જે RFC 2018 માં વ્યાખ્યાયિત છે. જે મેળવનારને યોગ્ય રીતે મળેલ વિરત સેગ્મેન્ટના બ્લોકના સ્વીકાર માટે પરવાનગી આપે છે. વધુમાં, છેલ્લા સલગ્ન ક્રમ નંબરના બાઈટ ને સફળતાપૂર્વક પ્રાપ્ત થાય છે. સ્વીકૃતિઓ SACK બ્લોકને એક નંબર આપે છે. જ્યાં દરેક SACK બ્લોકને ભારપૂર્વક શરૂવાત અને અંતના ક્રમિક નંબરો અપાય છે જે સેગ્મેન્ટો મેળવનારને યોગ્યરીતે મળે છે. ઉપરના ઉદાહરણમાં, મેળવનાર SACK જોડે ક્રમિક નંબર ૧૦૦૦ અને ૯૯૯૯ મોકલે છે. તેથી મોકલનાર માત્ર પહેલું સેગ્મેન્ટ પુન: મોકલે છે.
SACK નો વિકલ્પ ફરજીયાત નથી તે ત્યારે જ ઉપયોગમાં આવે છે જયારે જો બંને પક્ષો તેને ટેકો આપતા હોય. જયારે જોડાણના સ્થપાન વખતે આની વાટાઘાટો થાય છે. SACK, જે TCP મથાળા ના વૈકલ્પિક ભાગ વાપરે છે. (વધુ માહિતી માટે જુઓ : ) SACK નો બહોળા પ્રમાણમાં ઉપયોગ થાય છે – દરેક લોકપ્રિય TCP સ્ટેક તેને ટેકો આપે છે. પસંદગીયુક્ત સમર્થનનો ઉપયોગ સ્ટ્રીમ કંટ્રોલ ટ્રાન્સમીશન પ્રોટોકોલ (SCTP)માં થાય છે.
વિન્ડો માપન
વિન્ડો માપનનો વિકલ્પનો ઉપયોગ TCP ત્રિમાર્ગીય હેન્ડ-શેક વખતે થાય છે. વિન્ડો-માપનની કિમંત ૧૬-બીટની વિન્ડો-માપની ફિલ્ડ ની ડાબી-સ્થાનાંતરના બીટ્સની સંખ્યાને દર્શાવે છે. વિન્ડો-માપન ની કિમંત ૦(શૂન્ય જે સ્થાનાંતર દર્શાવતું નથી.) થી ૧૪ સુધીની હોઈ શકે જે દરેક દિશામાં સ્વતંત્ર હોઈ શકે. બંને પક્ષો તેના SYN સેગ્મેન્ટમાં વિકલ્પો મોકલે છે જે જે-તે દિશામાં વિન્ડો-સ્કેલીંગને સક્રિય કરે છે.
કેટલાક રાઉટર અને પેકેટ ફાયરવોલ વિન્ડો-માપન ને પ્રસારણ દરિમયાન પુન: લખે છે. આનાથી મોકલનાર કે મેળવનાર બાજુઓ જુદા જુદા માપવાળી TCP વિન્ડો-માપ મળવાની શક્યતા વધે છે. આ અસ્થિર ટ્રાફિક પરિણામેં છે જે ઘણું જ ધીમું હોય છે. જયારે ખામીયુક્ત રાઉટરથી બનેલા મોકલનારા અને મેળવનારા માર્ગથી જોડેલ સ્થળોને જોડ્યા હોય ત્યારે આ સમસ્યા જોવા મળે છે
TCP સમયનોંધો
TCP સમયનોધો, RCF 1323માં વ્યખ્યાતીત છે, જે TCPને સેગ્મેન્ટો ક્યારે મોકલાયા હતા તે નક્કી કરવા મદદ કરે છે. TCP સમયનોંધ સામાન્ય રીતે સીસ્ટમની ઘડિયાળ પ્રમાણે ગોઠવાયેલ હોતી નથી પરંતુ કોઈક યાદ્છિક કીમતથી શરૂઆત પામેલ હોય છે. ઘણી ઓપેરેટીંગ સિસ્ટમ કમ્પ્યુટર સિસ્ટમની ઘડિયાળનો સમય (મિલી-સેકન્ડ) વિતતા સમયનોંધમાં વધારો કરશે, જોકે, RFC આ માટે પ્રમાણસર પ્રયત્નો કરશે.
સમયનોંધના બે ફિલ્ડ છે.
૪-બાઈટની – મોકલનારની સમયનોંધની કિમંત (મારી સમયનોંધ) ૪-બાઈટની – વળતા પ્રતિ જવાબની સમયનોંધ ની કિમંત (તમારા તરફથી તરતની મળેલ સમયનોંધ.)
TCP પ્રોટેક્શન અગેન્સ્ટ રેપડ સ્વીક્વંસ નંબર્સ (PAWS) (અવિરત ક્રમિક સંખ્યાઓ સામે રક્ષણ) નામના અલ્ગોરીથમનો ઉપયોગ કરે છે. વધુ વિગત માટે RFC 1323 જુઓ. PAWS નો ઉપયોગ જયારે TCP વિન્ડોનું માપ શક્ય ક્રમિક સંખ્યા (૨^૩૨) થી વધે ત્યારે થાય છે. જયારે સંભવિત પેકેટનું પુન:પ્રસારણ થાય થાઉં હોય ત્યારે તે એક પ્રશ્ન પુછાય કે “આ ક્રમિક સંખ્યા પહેલા ૪ જીબી માં હતી કે બીજા માં ?” અને સમયનોંધ ના ઉપયોગથી ગાંઠ તૂટે છે.
RFC 1323 ના વિભાગ ૨.૨ માં ખોટી રીતે દર્શાવ્યુ છે કે, વિન્ડો માપ ૨^૧૪ સુધીનું જ એટલે કે ૧ જીબી (આ સાચું છે પણ, ક્રમિક સંખ્યાની સીમા ૪ જીબી જેટલી છે). સાથે Eifel શોધન અલ્ગોરીથમ (RFC 3522) TCP સમય-નોંધ નો ઉપયોગ કરી નક્કી કરે છે કે, જો પુન:પ્રસારણ થાય છે કારણકે સેગ્મેન્ટો ખોવાય જાય છે કે અક્રમિક થાય છે.
અર્જન્ટ (તાકીદના) ડેટા
આ ઉકેલ માટે મોકલનાર તેના બીટ સમૂહ સાથે એક URG બીટ મોકલે છે. આ બીટ દ્વારા મોકલનાર એપ્લીકેશન પ્રોગ્રામ મેળવનાર TCPને જણાવે છે કે, પ્રવાહનો આ ભાગ અર્જન્ટ છે. મોકલનાર TCP એક સેગ્મેન્ટ બનાવે છે અને તેની શરૂઆતમાં અર્જન્ટ ડેટા ભરે છે અને બાકીના ભાગમાં સામાન્ય ડેટા બફરમાંથી ભરે છે. હેડરની ફિલ્ડમાં તાકીદનું નિર્દેશક દર્શાવે છે કે અહી અર્જન્ટ ડેટા નો અંત થાય છે અને સામાન્ય ડેટા શરૂ થાય છે.
જયારે મેળવનાર TCP સેગ્મેન્ટ જોડે URG બીટ મેળવે છે ત્યારે તે અર્જન્ટ ડેટા ને સેગ્મેન્ટમાંથી તાકીદના નિર્દેશકની મદદથી છુટા કરે છે અને તેને મેળવનાર એપ્લીકેશન પ્રોગ્રામ સુધી પહોચાડે છે. (ક્રમ બહાર વાંચીને)
ક્રમ બહાર (out of order) સેગ્મેન્ટ
જયારે એક સેગ્મેન્ટને (પહોચવામાં) વિલંબ થાય, ગુમ થાય કે તેને છોડી દેવામાં આવે ત્યારે તેના પગલે સેગ્મેન્ટોને ક્રમ બહાર ઘોષિત કરી દેવામાં આવે છે. મૂળભૂત રીતે TCP ને બધા અક્રમિક સેગ્મેન્ટોને કાઢી નાખવા ડીઝાઇન કર્યો હતો, તેનું પરિણામ એ આવ્યું કે, ગુમ થયેલ સેગ્મેન્ટ સાથે તે પછીના સેગ્મેન્ટોનું પુન:પ્રસારણ કરવું પડતું. આજે મોટેભાગેના બધા ઉપકરણો અક્રમિક સેગ્મેન્ટો ને ફગાવી દેતું નથી પણ તેને હંગામી ધોરણે સંગ્રહ કરી તેને અક્રમિક નામ આપે છે અને ખોવાયેલ સેગ્મેન્ટોને પહોચવાની(મેળવવાની) રાહ જુએ છે. નોંધીલો, કે આ અક્રમિક સેગ્મેન્ટોને પ્રક્રિયા સુધી મોકલતું નથી. TCP સેગ્મેન્ટોને ક્રમમાજ પ્રક્રિયામાં મોકલવાની ખાતરી આપે છે.
નબળાઈઓ
TCP જુદી જુદી રીતે હુમલાઓનો ભોગ બની શકે છે. TCP પર થયેલ સંપૂર્ણ સુરક્ષા આકરણી ના પરિણામોને ૨૦૦૯માં પ્રદશિત કર્યા હતા. અને હાલમાં તેને IETF અપનાવી રહ્યું છે.