cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ચંદગગઢ (તા. જામનગર)
શ્રેણી:જામનગર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
પેથાપુર રજવાડું
પેથાપુર રજવાડું એ ભારતમાં બ્રિટીશરાજ દરમ્યાન બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીની મહીકાંઠા એજન્સી હેઠળ આવતું એક નાનું રજવાડું હતું. આ રજવાડું હાલના ગુજરાત રાજ્યના ગાંધીનગર જિલ્લાના ક્ષેત્રમાં આવેલું હતું. આ સ્થાન તેના બીબા ઉદ્યોગ માટે પ્રખ્યાત છે.
ઇતિહાસ
આ રજવાડામાં રાજપૂતના વાઘેલા રાજવંશનું શાસન હતું. ૧ ફેબ્રુઆરી ૧૯૪૦ ના દિવસે પેથાપુર રાજ્ય ૧૯૪૦ની જોડાણ યોજના સ્વીકારી વડોદરા રજવાડામાં વિલિન થનાર પ્રથમ રજવાડું બન્યું. આ રજવાડાના છેલ્લા શાસક ફતેહસિંહ હતા, તેમનો જન્મ ૩ ઑક્ટોબર ૧૮૯૫ ના દિવસે થયો હતો. તેમણે ભારતને સ્વતંત્રતા મળી ત્યાં સુધી અહીં શાસન કર્યું, ૧ મે ૧૯૪૯ના દિવસે વડોદરાએ ભારતમાં જોડાવવાનો નિર્ણય કર્યો તે સાથે આ રજવાડું પણ ભારત દેશમાં વિલિન થઈ ગયું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગાંધીનગર જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતનાં રજવાડાં
પીપરલા (તા. તળાજા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તળાજા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:તળાજા તાલુકો
લીમખેડા
લીમખેડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દાહોદ જિલ્લાના લીમખેડા તાલુકાનું નગર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
લીમખેડા ખાતેથી ગાંધીનગરથી ઈંદોર જતો રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૫૯ પસાર થાય છે. લીમખેડા હડફ નદી ના કાંઠે વસેલું છે.
નીલ
હિંદુ મહાકાવ્ય રામાયણ અનુસાર નીલ (नील)એ વિષ્ણુના અવતાર અને આયોધ્યાના રાજકુંવર રામની સેનાનો સેનાપતિ હતો. તે રાજા સુગ્રીવની વાનરસેનાનો સેનાપતિ હતો અને લંકામાં (હાલના સમયનું શ્રીલંકા) રાવણ સામેના યુદ્ધમાં તેણે વાનરસેનાની આગેવાની કરી હતી અને ઘણાં રાક્ષસોને હણ્યા હતા.
ભારત અને શ્રીલંકા વચ્ચેનો દરિયો પાર કરવાની ક્ષમતા ધરાવતા ચાર વાનરોમાંનો નીલ એક હતો. કથા અનુસાર રામ ભક્ત હનુમાન હવાઈ માર્ગે ઊડીને લંકા પહોંચ્યા જ્યારે નીલને લંકા સુધી જવાનો ભોજનની ઉપલબ્ધિ ધરાવતો માર્ગ શોધવાનું કાર્ય સોંપાયું.
પૃષ્ઠભૂમિ
રામાયણ અનુસાર નીલ એ અગ્નિદેવનો પુત્ર છે. સર્વ વાનરોમાં તે સૌથી વીર, તેજસ્વી અને પ્રતિષ્ઠિત હતો. સીતાના બચાવ અભિયાનમાં નીલે ભજવેલી મહત્વ પૂર્ણ ભૂમિકાનો ઉલ્લેખ રામાયણમાં છે.
સીતાની શોધ
રામાયણ અનુસાર રામના નેજા હેઠળ લડતી રાજા સુગ્રીવરાજાની વાનરસેનાનો સેનાપતી નીલ' હતો. સુગ્રવે નીલને સૌ વાનરોને એકત્રીત કરવાનો આદેશ આપ્યો હતોજેથી તેમને સીતાની શોધમાં મોકલી શકાય. રામાયણ અનુસાર નીલ દક્ષીણ તરફ ગયેલી વાનરોની ટુકડીમાં શામેલ હતો. મહાભારતમાં પણ સીતાને શોધ માટે નીલને મોકલ્વાવાનો ઉલ્લેખ આવે છે.
ભારત અને શ્રીલંકા વચ્ચેનો દરિયો ઓળંગી શકે તેવા શક્તિમાન માત્ર ચાર વાનરો હતા, નીલ તેમાંનો એક હતો. રામાયણ અનુસાર સીતાની શોધ માટે લંકા જવા રામ ભક્ત હનુમાનને પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. જ્યારે સુગ્રીવે નીલને લંકા સુધી જવા માટે એવો રસ્તો શોધવા કહ્યું હતું કે જે રસ્તો પર સમગ્ર સેનાને મળી રહે તેવા ખોરાકની આપુરતી કરી શકતો હોય. સુગ્રીવ અને નીલ વાનર સેના ને ચાલ્વાનું માર્ગ દર્શન કરતા હતા.
સેતુ નિર્માતા
રામ વાનરસેના સાથે ભારત દ્વિપકલ્પના છેડે આવ્યા, જ્યાં જમીનનો અંત થાય છે. સીતાને મેળવવા માટે સમુદ્ર ઓળંગી સામે છેડે આવેલા ટાપુ સુધી પહોંચવાની જરૂર હતી. આ માટે એક પુલનું નિર્માણ થયું. તે નિર્માણ કાર્યનો સર્વ શ્રેય નીલને આપવામાં આવે છે. રામચરિતમાનસ આ શ્રેય નલ અને નીલ એમ બન્ને ભાઈઓને આપે છે. સમુદ્રના દેવ વરુણ દેવે રામને કહ્યું હતુ કે આ બમ્ને ભાઈઓ પથ્થરને પાણી પર તરાવી શકવાની આવડત ધરાવે છે.
આ બંને ભાઈઓ પાસે આવી શક્તિ કેમ મળી તેની પણ એક વાર્તા છે. બાળપણમાં આ બંને ભાઈઓ, નલ અને નીલ ખૂબ તોફાની હતા. તેઓ પ્રાયઃ સાધુ સાધ્વીજી જે પ્રતિમાની પૂજા કરતાં તેમને પાણીમાં ફેંકી દેતા. આ પવિત્ર મૂર્તિઓને ડૂબી જતી અટકાવવા સાધુઓએ એવું વરદાન આપ્યો કે નલ અને નીલ દ્વારા પાણીમાં એંકાયેલી કોઈ પણ વસ્તુ ડુબશે નહી.
એક અન્ય કથા અનુસાર વરુણ દેવે આ બંને ને વરદાન આપ્યું હતું કે તેમના દ્વારા પાણીમાં ફેંકાયેલ વસ્તુ પાણીમાં તરશે, પણ એ શરતે કે તેઓ નાના ટુકડાઓમાં તરશે અને કોઇ એક સળંગ બાંધકામ રચી શકશે નહી. આને કારણે પુલ બાંધતી વખતે હનુમાને એવું સુચન કર્યું કે દરેક પથ્થર પર રામ નામ લખવામાં આવે જેથી તે પથ્થરો એક બીજા સાથે ચોંટેલા રહે. હનુમાનનો આ સુઝાવ કામ આવ્યો અને પથ્થરો એક બીજાને ચોંટી રહેતા સળંગ પુલ બાંધી શકાયો.
યુદ્ધ
રાક્ષસો સામે લડનારી રામની વાનર સેનાનો સેનાપતિ નીલ હતો. રામાયણ અનુસર નીલે નિકુંભ નામના રાક્ષસનો સામનો કર્યો હતો. લડતા લડતા નિકુંભે નીલને ઘાયલ કર્યો હતો છતાં તેણે નિકુંભના જ રથનું પૈડું ખેંચી તેનો વધ કર્યો હતો. નીલે પ્રહસ્ત સામે પણ ભયંકર યુદ્ધ કર્યું. રાક્ષસે તેના પર બાણની વર્ષા કરી. આ બાણ વર્ષાનો સામનોન કરી શકતા નીલે શાંતિથી આંખો બંધ કરી તે બાણ વર્ષા સહન કરી. છેવટે જયારે પ્રહસ્ત ગદા વડે નીલ પર પ્રહાર કરવા આવ્યો ત્યારે નીલે તેનો સામનો કર્યો અને મોટા પથ્થર વડે તેને હણ્યો. નીલે રાવણ સાથે પણ યુદ્ધ કર્યું અને તેના રથ પર ચડી બેઠો. નીલ અને હનુમાન, બંને એ સાતે મળી ત્રિશિર અને મહોદર રાક્ષસનો સામનો કર્યો. નીલે પથ્થર વડે મહોદરને હણ્યો હતો. મહાભારત અનુસારે પ્રમાથી નામના રાક્ષસને નીલે હણ્યો હતો. કંબ રામાયણ અનુસાર રાવણના પુત્ર ઈંદ્રજીત સાથે યુદ્ધ કરતાં નીલ હાર્યો અને ઘાયલ થઈ અને બેશુદ્ધ બન્યો.
રામાયણના એક સંસ્કરણમાં એવું વર્ણન છે કે રાવણ અજેય બનવા એક યજ્ઞ કરતો હતો. આ યજ્ઞ ને વિફળ બનાવવા નીલને મોકલવામાં આવ્યો હતો. નીલે રાવણના માથે ચડી, પેશાબ કરી, યજ્ઞ ને વિફળ બનાવ્યો હતો.
જૈન મત
જૈન ગ્રંથો અનુસાર નીલે માંગી-તુંગી પાસેથી જૈન દીક્ષા અંગીકાર કરી અને મોક્ષને પામ્યા.
નારોલ
નારોલ અમદાવાદ સીટી (પૂર્વ) તાલુકામાં આવેલો અમદાવાદ શહેરનો એક વિસ્તાર છે.
જાફરપુરા (તા. ઝાલોદ)
જાફરપુરા (તા. ઝાલોદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે.આ ગામ  જાફરપુરા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે.અન્દાજે ૩૨૦૦ની વસ્તી રહે  છે ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર,અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.આ ગામમા તળાવની નજીક  ગામની દેવી ગણાતી સાવન માતાનુ મંદિર આવેલું છે  ગામમા સાક્ષરતાનો દર  લગભગ ૮૦ ટકા છે તેમા નર ૮૦  ટકા છે  જયારે નારી ૬૯  ટકા છે  ગામની પૂર્વે ગામડી ગામ આવેલુ છે  ગામની પશ્ચિમે ચિતોડીયા ગામ આવેલુ છે ઉતરે શંકરપુરા ગામ આવેલુ છે દક્ષિણે વગેલા ગામ આવેલુ છે.
શ્રેણી:ઝાલોદ તાલુકો
પીથલપુર (તા. તળાજા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તળાજા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:તળાજા તાલુકો
અભાપુર (તા. વિજયનગર)
અભાપુર (તા. વિજયનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજયનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અભાપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
જોવાલાયક સ્થળો
આ ગામ પોળોના જંગલની નજીક આવેલું છે. આ ગામની હદમાં શરણેશ્વર મહાદેવ મંદિરના અવશેષો મળી આવ્યા છે. જેને રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક ‍(S-GJ-350) તરીકે જાહેર કરાયેલા છે. અહીં ૨૦૧૫થી પોળો ઉત્સવ ઉજવવામાં આવે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:વિજયનગર તાલુકો શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
ટિપ્પણી નૃત્ય
ટિપ્પણી અથવા ટીપણી નૃત્યએ એક લોકનૃત્ય છે. તેનું ઉદ્ગમ ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્રમાંના ચોરવાડ પ્રદેશમાં થયું હતું.
વ્યુત્પત્તિ
ટીપણી લાકડાની ૧૭૫ સેમી લાંબી લાકડીની બનેલી હોય છે જેને એક છેડે લાકડાનો અથવા ધાતુનો ઘનાકાર ટુકડો હોય છે, જેને ગરબો કહે છે. પ્રાચીન સમયમાં બાંધકામના પાયાને અથવા ઉપરના માળમાં વપરાયેલા ચૂનાના ગારાને ટીપી ટીપી મજબૂત બનાવવા માટે ટીપણી વપરાતી. ટીપવાના કામમાં આવતી એકવિધતાને રોચક બનાવવા માટે તે સાથે નૃત્ય કરવામાં આવતું. પથ્થર તોડીને જમીન સપાટ કરનારી કોળી જાતિના લોકોએ આ નૃત્યની શરૂઆત કરી.
નૃત્ય
આ નૃત્ય માત્ર સ્ત્રીઓ દ્વારા જ કરવામાં આવતું હતું. આ નૃત્યમાં ટીપવાનું કાર્ય કરતી મહિલાઓ સામસામી હરોળમાં ઊભી રહી લોક ગીતો ગાતી નૃત્યો કરતી. આ સાથે સંગીત ઉત્પન્ન કરવા તુરી અને થાળીનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો. આ સિવાય નૃત્યમાં ઝાઝ, મંજીરા, તબલા, ઢોલ અને શરણાઈ પણ વપરાય છે. કાર્ય સિવાય ઉત્સવો અને લગ્નપ્રસંગે પણ આ નૃત્ય કરવામાં આવે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:નૃત્ય શ્રેણી:ગુજરાતનાં લોકનૃત્યો
જોડકણાં
જોડકણાં એ ગુજરાતી ભાષાનું એક પ્રકારનું પદ્ય સાહિત્ય છે. આમાં કોઈ એક પરિસ્થિતિને અનુલક્ષીને કે ત્યાં ઉપસ્થિત સજીવ કે નિર્જીવને અનુલક્ષીને બોલાતી એક, બે કે ચાર કડીઓ હોય છે. આમાં ખાસ કરીને નાનાં નાનાં બાળકોને રમાડવા માટે બોલાતી બે કે ચાર કે તેથી વધુ કડીઓની રચનાઓ, પરંપરાગત રીતે અત્યંત પ્રચલિત થયેલી જોવા મળે છે. આ જોડકણાંઓ પ્રદેશ પ્રમાણે થોડાં કે વધુ પ્રમાણમાં ભિન્ન સ્વરૂપે જોવા મળે છે. આ પ્રકારનું સાહિત્ય પરાપૂર્વથી મૌખિક રીતે સમાજમાં બોલાતું હોવા છતાં તેનું અત્યંત ઓછા પ્રમાણમાં અક્ષરાંકન થયેલું જોવા મળે છે.
જોડકણામાં વાપરવામાં આવતી કડીઓમાં કેટલીક વાર કડીના આગલા-પાછલા ભાગ વચ્ચે કે પહેલી-બીજી કડીઓ વચ્ચે કાંઈ જ સંબંધ ન હોય તેમ પણ જોવા મળે છે. જોડકણાંની કડીઓમાં સામાજિક પ્રસંગોનાં, ગામનું દૈનિક જીવનનાં, ઋતુઓનાં, જ્ઞાતિઓનાં, વાતાવરણમાંની કુદરતી વસ્તુઓનાં, પશુ-પંખીઓનાં, વૂક્ષોનાં, ફળોનાં, ઘરેણાંનાં, વિસ્તારોનાં, શહેરોનાં જેવી વિવિધ પ્રકારનાં નામો વપરાયેલાં જોવા મળે છે. બાળકો માટેનાં જોડકણાંઓમાં આખી વાર્તા આવતી હોય, ગાતાં ગાતાં રમત રમી શકાતી હોય એવાં પણ જોડકણાંઓ જોવા મળે છે. આ ઉપરાંત જોડકણાંમાં ઉખાણાં પણ હોય છે, જેનો જવાબ સાંભળનારાએ શોધી કાઢવાનો હોય છે.
ઉદાહરણ
૧. આજ દિવાળી, કાલ દિવાળી, ગામનાં છોકરાં ખાય સુંવાળી, મેઘ મેઘ રાજા.
૨. સૂરજ બાપજી તડકો કરો, તમારાં છોકરાં ટાઢે મરે; ટાઢે મરે તો તાપે, ઘી ને રોટલા કાપે.
૩. બીજ માવડી, ચૂલે તાવડી, બે ગોધા ને ત્રીજી ગાવડી. ચાંદા ચાંદા ! ઘી ગોળ માંડા, ધીં કે દૂધડી માંખણ ફૂદડી, ખાય મારો બેટડો હબૂક પોળી.
૪. ઉખાણું અહીંથી નાખ્યો વાલોણીઓ, ને ઊગ્યો અમદાવાદ, ફૂલફાલ માળવે ને શીંગ અમદાવાદ.
શ્રેણી:સાહિત્ય
જસુણી (તા. સંજેલી)
જસુણી (તા. સંજેલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંજેલી તાલુકાનું ગામ છે. જસુણી ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:સંજેલી તાલુકો
વિજયગુપ્ત મૌર્ય
વિજયગુપ્ત મૌર્ય ગુજરાતી ભાષાનાં અગ્રણી વિજ્ઞાન લેખક હતા. તેઓએ વિજ્ઞાનને લોકભોગ્ય અને પ્રસિદ્ધ કરતાં કેટલાંયે પુસ્તકો અને હજારો લેખ લખ્યા હતા.
જીવન
તેઓનો જન્મ ૧૯૦૯માં પોરબંદર ખાતે થયો હતો. તેઓનું મૂળ નામ વિજયશંકર મુરારજી વાસુ હતું. વિજયગુપ્ત મૌર્યએ તેમનું માધ્યમિક શિક્ષણ ભાવસિંહજી હાઈસ્કૂલ, પોરબંદર ખાતે લીધેલું. તેઓએ કાનૂન વિદ્યાશાખાનું શિક્ષણ મુંબઈ ખાતે લીધું અને ૧૯૩૩માં ફરી પોરબંદર પરત ફરી વકીલાત શરૂ કરી. ચાર વર્ષ પછી તેઓએ બ્રિટિશ અદાલતમાં ન્યાયધીશ તરીકેનું સ્થાન મેળવ્યું. જો કે, પોતાનાં પક્ષી દર્શનનાં શોખને લીધે તેઓ પ્રકૃત્તિ સામયિકમાં પક્ષીઓ વિશેનાં લેખ નિયમિતપણે લખતા રહેતા.
૧૯૪૪માં, ડૉ. વસંત અવસરે નામનાં સ્વાતંત્ર્ય સેનાની પોરબંદર આવ્યા અને પોતાનો કેસ લડવા માટે વિજયગુપ્ત મૌર્યને જણાવ્યું. જો કે ત્યારે વિજયગુપ્ત મૌર્ય ન્યાયાધીશનાં હોદ્દા પર હોય તેઓ માટે કેસ લડવો સંભવ ન હતું. આથી વિજયગુપ્ત મૌર્યએ પોતાના હોદ્દા પરથી રાજીનામું આપ્યું અને વકીલ તરીકે ડૉ. અવસરેનો કેસ હાથ ધર્યો. આ રીતે વિજયગુપ્ત મૌર્યની ન્યાયાધીશ તરીકેની કારકિર્દીનો અંત આવ્યો અને તેઓએ મુંબઈમાં રહેવાનો નિર્ણય કર્યો. તેઓએ ત્યાં ગોરધનદાસ શેઠની પેઢીમાં મહીને ૭૫ રૂ. ના પગારે ટાઇપિસ્ટ તરીકે નોકરી લીધી.
પત્રકાર અને લેખક તરીકેની કારકિર્દી
આર્થિક સમસ્યાઓ વચ્ચે પણ તેઓએ પ્રકૃત્તિ સામયિક માટે લખવાનું ચાલુ રાખ્યું. કેટલાંક વર્ષ પછી, તેઓને ગુજરાતી અખબાર જન્મભૂમિ માટે લખવાની તક મળી. તેઓએ જન્મભૂમિ પ્રવાસીનાં છેલ્લા પાના પર, મર્યાદિત જગ્યામાં પક્ષીઓ અને પ્રાણીઓ વિશે લેખ લખવાનું ચાલુ કર્યું અને પછી આખા પાનાંના લેખક/સંપાદક બની રહ્યા અને બ્રહ્માંડ, વિજ્ઞાન, સમુદ્રસૃષ્ટિ, વનસ્પતિજગત અને એવા વિવિધ વિષયો પર લખ્યું.
પાછલાં વર્ષો
૧૯૭૩ માં, તેઓએ મુક્ત પત્રકાર (ફ્રિલાન્સર) તરીકે વિવિધ સામયિકોમાં લખવા માટે જન્મભુમિ પ્રવાસી છોડ્યું. એ સમયગાળામાં તેઓએ કેટલાંક પુસ્તકો પણ લખ્યાં જેમાં સત્યઘટનાઓ પર આધારિત કથાઓ તથા કાલ્પનિક કથાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. તેમનો લેખક તરીકેની કારકિર્દી સમયગાળો ૪૬ વર્ષનો રહ્યો, જો કે એથી તેઓને ખાસ કશો આર્થિક લાભ થયો નહિ. પાછલાં વર્ષોમાં તેઓને દૃષ્ટિમાં ઝાંખપ, વાંસાનો દુખાવો તથા પાર્કિન્સન્સ રોગ જેવી શારીરિક સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડ્યો. લાંબી બિમારી પછી, જુલાઇ, ૧૯૯૨માં તેઓનું અવસાન થયું.
પુસ્તકો
વિજયગુપ્ત મૌર્યનાં કેટલાંક ગુજરાતી પુસ્તકોની યાદી નીચે આપેલી છે:
પરિવાર
તેઓનાં પુત્રો, નગેન્દ્ર વિજય અને ભારદ્વાજ વિજયે, પિતાનાં પગલે, એમના જ ધ્યેય અને કારકિર્દી અપનાવી. નગેન્દ્ર વિજયે ૧૪ વર્ષની વયે લખવાનું શરૂ કર્યું અને તેઓ પ્રથમ ગુજરાતી વિજ્ઞાન સામયિક "સ્કોપ" અને પછીથી "સફારી" રૂપે સિમાચિહ્નરૂપ પ્રદાન કર્યું. તેઓનાં પૌત્ર, હર્ષલ પુષ્કર્ણાએ પણ વિજ્ઞાન અને માહિતીનાં પ્રસારના આ જ કાર્યને આગળ ધપાવ્યું અને હાલ સફારી સામયિકનું સંચાલન સંભાળે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
જાંબુઘોડા રજવાડું
જાંબુઘોડા રાજ્ય ૩૭૦ ચોરસ કિમી વિસ્તારમાં ફેલાયેલ હતું અને ૧૯૩૩ની વસ્તીગણતરી મુજબ તેમાં ૧૧,૩૮૫ની વસ્તી હતી. તેની ઉત્તર દિશામાં બારીયા રાજ્ય, દક્ષિણ દિશામાં બરોડા રાજ્ય અને પૂર્વ દિશામાં છોટાઉદેપુર રાજ્ય આવેલ હતાં. તેની મુખ્ય વસ્તી તરીકે નાયકડા અને કોળી લોકો હતા. આ રજવાડું આદિવાસી પ્રભુત્વ વિસ્તારમાં આવેલ હતું. તેનું પાટનગર હાલના જાંબુઘોડા ખાતે હતું, જે હાલ ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યમાં આવે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:જાંબુઘોડા તાલુકો શ્રેણી:ગુજરાતનાં રજવાડાં
ચંદ્ગાગા (તા. જામનગર)
ચંદ્ગાગા (તા. જામનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જામનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ચંદ્ગાગા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જામનગર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
દુબઇ
દુબઈ એ સંયુક્ત આરબ અમીરાત (યુએઈ) નું સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું શહેર છે અને દુબઈ અમીરાતની રાજધાની છે, જે 7 રાજાશાહીઓમાં સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું શહેર છે જે સંયુક્ત આરબ અમીરાતની રચના કરે છે. 18મી સદીમાં એક નાનકડા માછીમારી ગામ તરીકે સ્થપાયેલ આ શહેર 21મી સદીની શરૂઆતમાં પર્યટન અને લક્ઝરી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને ઝડપથી વિકસ્યું, જે વિશ્વ માં સૌથી વધારે ફાઈવ - સ્ટાર હોટેલો ધરાવતું બીજા નંબર નું શહેર છે,  બુર્જ ખલીફા જે અડધા માઈલથી વધુ ઊંચી છે અને વિશ્વની સૌથી ઊંચી ઇમારત છે.
અદેપુર (તા. વિજયનગર)
અદેપુર (તા. વિજયનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજયનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અદેપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
દુબઇ
ઇતિહાસ
અઢારમી સદીનાં અંત સુધી દુબઇ એક માછીમારોનુ ગામડું હતું અને ૧૮૨૦માં દુબઇ અને તેની પાસેની અમિરાતોએ બ્રિટન સાથે સંરક્ષણ કરાર કરીને તેમના સંરક્ષણની જવાબદારી બ્રિટનને સોપી હતી અને તેનો વહિવટ બ્રિટિશરો દ્વારા ચાલતો હતો. વિસમી સદીની શરુઆતમાં દુબઇ મોતીના વ્યાપારના એક અગત્યના કેન્દ્ર તરીકે વિકાશ પામેલ હતું. પહેલા વિશ્વયુદ્ધના અંત અને કલ્ચર્ડ મોતીની શોધ બાદ દુબઇ મોટી મંદીમાં આવી ગયુ હતુ અને તેનો વિકાસ રોકાઇ ગયો હતો. ૧૯૫૮ની સાલમાં દુબઇના શેખ રશીદ અલ્ મખ્તુમે દુબઇ શહેરના વિકાસ માટે રસ્તા, હોટેલો, ટેલીફોન અને જેબલ અલી બંદર જેવી માળખાકીય સેવાઓની શરુઆત કરી હતી. આ સમયગાળા દરમ્યાન દુબઇ સોનાના અધિકૃત અને બિનઅધિકૃત વ્યાપારનું મોટુ કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી આવ્યુ હતું. ૧૯૬૬ની સાલમાં દુબઇમાં ખનીજ તેલ મળી આવતા શહેરનો વિકાસ ઝડપભેર થવા માંડ્યો હતો. આજ સમયગાળામાં જેબલ અલી ફ્રી ટ્રેડ ઝોન અને પોર્ટ રશીદ બંદરનો પણ ખુબ વિકાસ થયો હતો. ૧૯૭૧ દુબઇ તેની પાડોશની અન્ય અમીરાતો સાથે મળીને સ્ંયુક્ત આરબ અમીરાતની રચના બાદ તેનો એક ભાગ બન્યુ હતું. સિત્તેરના દાયકા બાદ મધ્ય-પુર્વના અન્ય દેશોની રાજકીય દેશોની અશાંતિને કારણે પડોશના અન્ય દેશો લેબેનોન, બહેરીન અને કુવૈતના નાગરીકોએ પોતાનો વ્યવસાય અહીં ખસેડ્યો હતો.
અદેપુર (તા. વિજયનગર)
શ્રેણી:વિજયનગર તાલુકો
દુબઇ
ભૂગોળ
દુબઇ પર્શિયન અખાતને કાંઠે અરબ સાગર પાસે સંયુક્ત આરબ અમીરાતમાં આવેલુ છે. તેની દક્ષિણે અબુધાબી અને ઉત્તર-પુર્વમાં શારજાહની અમીરાતો આવેલ છે. દુબઈનો મોટાભાગનો પ્રદેશ અરેબીયન રણનો બનેલો છે. દુબઇની આબોહવા સુકી અને ગરમ રણ પ્રદેશ પ્રકારની હોય છે. દિવસ દરમ્યાન તાપમાન ખુબજ ઉંચુ અને રાત્રે ઠંડુ હોય છે વરસ દરમ્યાન અતી અલ્પમાત્રામાં વરસાદ વરસે છે. ઉનાળામાં તાપમાન ૪૦ ડિગ્રી જેટલુ ઉંચુ રહેતુ હોય છે.
ચંપા બેરાજા (તા. જામનગર)
ચંપા બેરાજા (તા. જામનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જામનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ચંપા બેરાજા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
દુબઇ
વસ્તીવિષયક
૨૦૧૯ની વસ્તી ગણત્રી અનુસાર ૩૩,૩૧,૪૨૦ જેટલી છે. વસ્તીના ૧૫% જેટલા જ લોકો દેશનાં મૂળ નિવાસી સ્થાનીક અમીરાતી લોકોની છે જ્યારે બાકીની પ્રજાઓ ભારતીય, પાકિસ્તાની, બાંગ્લાદેશી અને ફિલિપિનો જેવા અન્ય એશિયાઇ મૂળના લોકોની છે. અરેબીક એ દુબઇની સત્તાવાર ભાષા છે અને અંગ્રેજી દ્વિતિય ભાષાનું સ્થાન ધરાવે છે. આ ઉપરાંત હિંદી- ઉર્દુ, મલયાલમ જેવી અન્ય ભાષાઓ વ્યાપક પ્રમાણમાં ચલણ ધરાવે છે. ઇસ્લામ અહીંનો સત્તાવાર રાજ્યધર્મ છે પરંતુ અન્ય લોકોને પોતાનો ધર્મ પાળવાની છૂટ છે.
ચંપા બેરાજા (તા. જામનગર)
શ્રેણી:જામનગર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
દુબઇ
અર્થતંત્ર
દુબઇનું અર્થતંત્ર ૧૯૯૦ સુધી ખનિજતેલ અને ગેસ આધારીત હતુ ત્યારબાદ તેનો ફાળો ઘટતો ગયો હતો. હાલમાં મુક્ત વ્યાપાર અને પ્રવાસન ઉદ્યોગનો ફાળો સૌથી વધારે છે. આ ઉપરાંત બાંધકામ ઉદ્યોગ પણ મહત્વનો ભાગ ભજવે છે. દુબઇ શેર બજાર, કોમોડીટી બજારનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે અને સોનાના વ્યાપરના સુક પણ આવેલા છે. બુર્જ ખલીફા, ગોલ્ડ સુક, બુર્જ અલ-આરબ, પામ ઝુમેરાહ, વર્લ્ડ આઇલેન્ડ અને મિરાકલ ગાર્ડન જેવા વિશ્વ પ્રસિધ્ધ જોવાલાયક સ્થળો અહીં આવેલા છે. ૨૦૨૦માં દુબઇમાં વર્લ્ડ એક્ષ્પો યોજવાનો હતો જે કોરોના રોગચાળા ને કારણે ઓક્ટોબર ૨૦૨૧ માં શરુ થયેલ હતો.
અજેપુર (તા. વિજયનગર)
અજેપુર (તા. વિજયનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજયનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અજેપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વિજયનગર તાલુકો
જેતપુર (તા. ઝાલોદ)
જેતપુર (તા. ઝાલોદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે. જેતપુર ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:ઝાલોદ તાલુકો
સમી
સમી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પાટણ જિલ્લાના સમી તાલુકાનું નગર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
ઇતિહાસ
લોકવાયકા મુજબ સમીનું નામ તેના સ્થાપક એવા સમી અથવા અતીત પરંપરાના સાધુ પરથી પડ્યું છે. ૧૭૫૩માં તે રાધનપુરના નવાબના શાસન હેઠળ આવ્યું; અને ૧૯મી સદીની શરૂઆતમાં તેની રાજધાની અને મુખ્ય મથક બન્યું. ૧૮૧૬માં પ્લેગની મહામારીને લીધે વસતી અડધી થઇ ગઇ હતી.
સમી રાધનપુર રજવાડા હેઠળ હતું. રાધનપુર રજવાડું બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીની પાલનપુર એજન્સી હેઠળ આવતું હતું, જે ૧૯૨૫માં બનાસ કાંઠા એજન્સી બની. ૧૯૪૭માં ભારતની સ્વતંત્રતા પછી બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીનું બોમ્બે રાજ્યમાં રૂપાંતરણ થયું. ૧૯૬૦માં જ્યારે બોમ્બે રાજ્યમાંથી ગુજરાત રાજ્ય બન્યું ત્યારે સમી મહેસાણા જિલ્લામાં ગયું અને પછીથી પાટણ જિલ્લાનો ભાગ બન્યું.
જોવાલાયક સ્થળો
અહીં લોહાણા જ્ઞાતિના કુળદેવતા શ્રી ક્ષેત્રપાલ દાદાનું મંદિર આવેલું છે.
સમીની ફરતે ૨૪ ફીટ ઉંચી અને ૧૨ ફીટ જાડી દોઢ માઇલ લાંબો પરિઘ ધરાવતી ઇંટોની દિવાલ હતી, જે હવે ખંડિત અવસ્થામાં જોવા મળે છે. પૂર્વ દિશાએ દરબાર અને તેની પશ્ચિમે પીર તળાવ ધરાવતી નુરાંશા પીરની ઇમારત આવેલી છે. આની બાજુમાં મસ્જિદ અને નવાબના કુટુંબીજનોની કબરો આવેલી છે.
પુસ્તકો
આ લેખ હવે પબ્લિક ડોમેઇનમાં રહેલા માંથી લખાણના અંશો ધરાવે છે.
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો શ્રેણી:સમી તાલુકો
કાંગડી ભાષા
કાંગડી ઉત્તર ભારતના હિમાલય ક્ષેત્રના લોકો દ્વારા વ્યવહારમાં લેવાતી એક ભાષા છે. મુખ્યત્વે આ ભાષા હિમાચલ પ્રદેશના કાંગડા જિલ્લામાં વસવાટ કરતા લોકોની ભાષા છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ શ્રેણી:ભારતીય સંસ્કૃતિ શ્રેણી:ભારતની ભાષાઓ
જીતપુરા (તા. સંજેલી)
જીતપુર (તા. સંજેલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંજેલી તાલુકાનું ગામ છે. જીતપુર ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:સંજેલી તાલુકો
ચાટ
ચાટ (હિંદી: चाट) એક ચટપટો સ્વાદિષ્ટ નાસ્તો છે જેનો ઉદ્દભવ ભારત થયો છે. આ વાનગી ખાસ કરીને ભારત, પાકિસ્તાન, નેપાળ અને બાંગ્લાદેશ સહિત ભારતીય ઉપખંડમાં મોટે ભાગે લારી, ઠેલા અથવા રસ્તાની બાજુએ રેંકડી પર વેચાય છે. ભારતના ઉત્તર પ્રદેશમાં તેની ઉત્પત્તિ સાથે, ચાટ ભારતીય ઉપખંડના અન્ય ભાગોમાં ખૂબ લોકપ્રિય થઈ છે. આ શબ્દ હિન્દી શબ્દ चाटना (ચાટવા માટે, જેમ કે ખાતી વખતે આંગળીઓને ચાટતા હોય છે), પ્રાકૃત ભાષાનો શબ્દ चट्टेइ ચટ્ટેઇ ( સ્વાદથી ખાવું, ઘોંઘાટથી ખાવું) પરથી ઉતરી આવ્યો છે.
અવલોકન
ચાટના આ પ્રકારોમાં સામાન્ય તત્વો છે: દહીં, સમારેલી ડુંગળી અને ધાણા (કોથમીર), સેવ અને ચાટ મસાલો. ચાટ મસાલામાં સામાન્ય રીતે આમચૂર (સૂકવેલ કાચી કેરીનો પાઉડર), જીરું, સંચળ (કાળું મીઠું), ધાણા (દાણા), સૂંઠ (સૂકા આદુનો પાવડર), મીઠું, કાળા મરી અને લાલ મરચાંનો સમાવેશ થાય છે. ચાટના ઘટકો એકસાથે મેળવી અને નાની ધાતુની કે અન્ય પ્લેટ, બાઉલ અથવા કેળાના પાન પર પીરસવામાં આવે છે.
ઇતિહાસ
મોટાભાગની ચાટનો ઉદ્દભવ ભારતના ઉત્તર પ્રદેશના કેટલાક ભાગોમાં થયો છે, પરંતુ હવે તે સમગ્ર ભારતીય ઉપખંડમાં ખવાય છે. ચાટના કેટલાક પ્રકારો સાંસ્કૃતિક સુમેળના પરિણામો છે - દાખલા તરીકે, પાવભાજી (રાંધેલા અને છૂંદેલા શાકભાજી સાથે બ્રેડ/બન) નો ઉદ્દભવ મુંબઈમાં થયો છે પરંતુ બનના રૂપમાં તે પોર્ટુગીઝ પ્રભાવને પ્રતિબિંબિત કરે છે. ભેળપૂરી અને સેવપુરી, જેનો ઉદ્ભવ મુંબઈ, મહારાષ્ટ્રમાં થયો છે.
પ્રદેશો
જ્યાં ચાટ લોકપ્રિય છે તે શહેરોમાં, ચાટ હાઉસ કે ઢાબા હોય છે દા.ત. મુંબઇમાં ચોપાટી બીચ. વિભિન્ન શહેરોમાં ચાટની વિશેષતાઓ અલગ અલગ હોય છે. દિલ્હી (જ્યાંથી તે તેના વર્તમાન સ્વરૂપમાં ઉદ્ભવી છે), લખનૌ, આઝમગઢ, વારાણસી, આગ્રા, મેરઠ, મુજફ્ફરનગર અને મથુરા ભારતભરમાં ચાટ માટે પ્રખ્યાત છે. હૈદરાબાદમાં, ચાટ મોટે ભાગે બિહારથી આવેલા વિક્રેતાઓ દ્વારા વેચવામાં આવે છે, અને તેનો સ્વાદ અલગ હોય છે.
ચાટ ના પ્રકાર
thumb|ચોટપોટી thumb|સૂંઠની ચટણી સાથે દિલ્હી ચાટ thumb| આલૂ ચાટ વિક્રેતા, કનોટ પ્લેસ, નવી દિલ્હી thumb| બેંગલોર નજીક ચાટ સ્ટોલમાં લારી વિક્રેતાઓ દ્વારા બનાવવામાં આવેલી પૂરીની એક પ્લેટ
સંદર્ભ
શ્રેણી:અલ્પાહાર
ભુલાભાઈ દેસાઈ
ભુલાભાઈ દેસાઈ (૧૩ ઓક્ટોબર ૧૮૭૭ – ૬ મે ૧૯૪૬) એ એક જાણીતા વકીલ અને ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની હતા. બીજા વિશ્વ વિગ્રહ સમયે ભારતીય રાષ્ટ્રીય સેનાના ત્રણ સૈનિકો પર રાજદ્રોહનો આરોપ મુકવામાં આવ્યો હતો, તેના બચાવ પક્ષની કામગિરી માટે તેઓ જાણીતા બન્યા.
શરૂઆતનું જીવન
તેમનો જન્મ ગુજરાતના વલસાડમાં થયો હતો. શરૂઆતમાં તેમનો અભ્યાસ તેમના મામાના હાથ નીચે થયો, ત્યાર બાદ તેમણે વલસાડની અવાભાઈ શાળા અને મુંબઈની ભરડાહાઈ સ્કુલમાં અભ્યાસ કર્યો. તેઓએ ૧૮૯૫માં મેટ્રિકની પરીક્ષા આપી અને શાળામાં પ્રથમ ક્રમાંકે રહ્યા. તેઓ શાળામાં હતા તે જ સમય દરમ્યાન તેમના લગ્ન ઈચ્છાબેન સાથે થયા. તેમને ધીરુભાઈ નામે એક પુત્ર જન્મ્યો, પરતું ૧૯૨૩માં ઈચ્છાબેન કેન્સરના કારણે મૃત્યુ પામ્યા. ત્યાર બાદ તેઓ મુંબઈની ઍલફીસ્ટન કૉલેજમાં જોડાયા, અહીં તેમણે અંગ્રેજી સાહિત્ય અને ઈતિહાસ વિષયમાં સ્નાતકની પદવી મેળવી. ઈતિહાસ અને રાજનૈતિક અર્થશાસ્ત્ર વિષયમાં પ્રથમ ક્રમાંક મેળવવા માટે તેમને વર્ડ્ઝવર્થ પુરસ્કાર અને શિષ્યવૃત્તિ મળી. તેમણે મુંબઈ વિદ્યાપીઠમાં અંગ્રેજી વિષય સાથે એમ.એ. કર્યું. અભ્યાસ બાદ ભુલાભાઈની અમદાવાદની ગુજરાત કૉલેજમાં પ્રાધ્યાયાપક તરીકે તેમની નિમણૂક થઈ. અંગ્રેજી શીખવતા શીખવતા તેમણે કાયદાનો અભ્યાસ પણ કર્યો. ૧૯૦૫માં મુંબઈ ઉચ્ચ ન્યાયાલયના વકીલ તરીકે તેમની નોંધણી થઈ. ત્યાર બાદ તેઓ શહેર અને દેશના અગ્રણી વકીલ બન્યા.
રાજનૈતિક કારકિર્દી
ઍની બેસંટના ઑલ ઈંડિયા હોમ રુલ લીગમાં જોડાઈને તેમણે પોતાની રાજનૈતિક કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. બ્રિટિશ વગ હેઠળકાર્ય કરતી ઈંડિયન લિબરલ પાર્ટીમાં પણ તેઓ જોડાયા પરંતુ તેઓ ૧૯૨૮ના ભારતના બંધારણના સુધારા સુચવવા આવેલા સાયમન કમીશનના વિરોધમાં રહ્યા. ૧૯૨૮ના બારડોલી સત્યાગ્રહ બાદ બ્રિટિશ સરકારે એક તપાસ કમિશન નીમ્યું હતુ. ભુલાભાઈ દેસાઈ આ તપાસમાં ખેડૂતોના પ્રતિનિધી બન્યા હતા. આ સાથે તેમનો ભારતીય રાષ્ટ્રીય મહાસભા (કોંગ્રેસ) સાથે સંબંધ શરૂ થયો. ભૂખમરાના કાળમાં અંગ્રેજ સરકાર દ્વારા લાદવામાં આવેલા દમનકારક કરની વિરોધમાં સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના નેતૃત્વ હેઠળ બારડોલી સત્યાગ્રહ થયો હતો. ભુલાભાઈએ અસરકારકર રીતે ખેડૂતોનો પક્ષ મુક્યો અને છેવટે બારડોલી સત્યાગ્રહ સફળ થયો. ૧૯૩૦માં તેઓ વિધિવત્ કોંગ્રેસમાં જોડાયા. વિદેશીમાલના બહિષ્કારને તે અસરકરક માનતા હતા આથી તેમણે સ્વદેશી સભાની સ્થાપના કરી. તેમણે ૮૦ કાપડ મિલના કારીગરોને આ સભામાં જોડાવ્યા અને પરદેશી માલના બહિષ્કારના આંદોલનને ટેકો આપ્યો. ૧૯૩૨માં આ સભાને ગેરકાયદે ઠરાવવામાં આવી અને તેમની ધરપકડ થઈ. જેલમાં તેઓ સતત માંદા રહેવા લાગ્યા. તેમને ખરાબ તબિયતના નેજા હેઠળ છોડવામાં આવ્યા અને તેઓ સારવાર માટે યુરોપ ગયા. જ્યારે કોંગ્રેસ વર્કીંંગ કમીટીની પુન:રચના થઈ ત્યારે સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના કહેવાથી ભુલાભાઈ દેસાઈને તેમાં શામિલ કરવામાં આવ્યા.
અવસાન
ભુલાભાઈ દેસાઈ ૬ મે ૧૯૪૬ના દિવસે અવસાન પામ્યા. તેમની પાસે પ્રચંડ સંપત્તિ હતી, જેના થકી ભુલાભાઈ મેમોરિયલ ઈન્સ્ટીટ્યુટની સ્થાપના થઈ.
અમોદરા (તા. વિજયનગર)
અમોદરા (તા. વિજયનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજયનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અમોદરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
બેરાજા (તા. જામનગર)
બેરાજા (તા. જામનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જામનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બેરાજા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જામનગર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
રામનાથ કોવિંદ
રામનાથ કોવિંદ (જન્મ ૧ ઓક્ટોબર, ૧૯૪૫) ભારતના ૧૪મા રાષ્ટ્રપતિ હતા. તેઓ ૨૦૧૭ની ભારતના રાષ્ટ્રપતિ પદની ચૂંટણીમાં ચૂંટાયેલા હતા. કોવિંદ ભારતીય રાજકારણી અને દલિત નેતા છે. અને ભારતીય જનતા પાર્ટી (બીજેપી)ના સભ્ય છે. તેઓ ૨૦૧૫ થી ૨૦૧૭ સુધી બિહારના રાજ્યપાલ હતા.
ચાણસ્મા
ચાણસ્મા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા પાટણ જિલ્લાના મહત્વના ચાણસ્મા તાલુકાનું શહેર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
રામનાથ કોવિંદ
જન્મ અને શિક્ષણ
કોવિંદનો જન્મ ૧ ઓક્ટોબર, ૧૯૪૫ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના કાનપુર દેહાત જિલ્લાના ગામ પરૌંખમાં કોળી પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતા મૈકૂ લાલ જે કોળી જાતિના હતા તથા ગામમાં વૈદ્ય તરીકે સેવા કરતા હોવાથી ગામના લોકો તેમને મૈકૂ લાલ વૈદ્ય કે મૈકૂ બાબાના નામથી ઓળખતા હતા. તેમણે કાનપુર વિશ્વવિદ્યાલયમાંથી વાણિજ્યમાં સ્નાતક (બી.કોમ.)ની પદવી અને પછી કાયદાવિદ્‌ (એલ.એલ.બી.)ની પદવી મેળવેલી છે.
ચાણસ્મા
ભૂગોળ
ચાણસ્મા 23.72°N, 72.12°W પર સ્થિત છે. સમુદ્ર સપાટીથી તેની સરેરાશ ઉંચાઇ ૬૧ મીટર (૨૦૦ ફીટ) છે.
રામનાથ કોવિંદ
વકીલ
કાનપુર વિદ્યાલયમાંથી કાયદાના સ્નાતકનું શિક્ષણ લીધા પછી કોવિંદ સિવિલ સેવાઓની પરીક્ષાની તૈયારી માટે દિલ્હી ગયા. તેમણે ત્રીજા પ્રયાસે આ પરીક્ષા પાસ કરી, પણ તેઓની પસંદગી આઈ.એ.એસ. સેવાને બદલે અન્ય સેવાઓમાં થઈ આથી તેઓ સિવિલ સેવામાં જોડાયા નહિ. તેને બદલે તેઓએ વકીલ તરીકેની કારકિર્દી શરૂ કરી. તેઓ ૧૯૭૭થી ૧૯૭૯ સુધી દિલ્હી ઉચ્ચ ન્યાયાલયમાં (દિલ્હી હાઈકોર્ટ) કેન્દ્ર સરકારના વકીલ હતા અને ૧૯૮૦થી ૧૯૯૩ સુધી કેન્દ્ર સરકારના સ્થાયી વકીલ તરીકે સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયમાં (સુપ્રીમ કોર્ટ) સેવાઓ આપી. ૧૯૭૮માં તેઓ ભારતના સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયના નોંધાયેલા વકીલ (advocate-on-record) બન્યા. તેઓએ ૧૯૯૩ સુધી, લગભગ ૧૬ વર્ષ, દિલ્હી ઉચ્ચ ન્યાયાલય અને સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયમાં વકીલ તરીકે કામ કર્યું. તેઓ ૧૯૭૧માં દિલ્હી બાર કાઉન્સિલમાં વકીલ તરીકે નોંધાયા હતા. વકીલ તરીકે તેઓએ નવી દિલ્હીના 'મહિલાઓ અને ગરીબોને નિઃશુલ્ક કાનૂની સેવા મંડળ' દ્વારા સમાજનાં પછાત વર્ગને નિઃશુલ્ક કાનૂની સેવાઓ પૂરી પાડી હતી. તેઓ ૧૯૭૭-૭૮ દરમિયાન ભારતના વડાપ્રધાન મોરારજી દેસાઈના અંગત મદદનીશ પણ રહ્યા હતા.
ચાણસ્મા
વસતી
૨૦૧૧ની વસતી ગણતરી મુજબ, ચાણસ્માની વસતી ૧૫૯૩૨ વ્યક્તિઓની હતી જેમા પુરુષોની સંખ્યા ૮,૩૪૫ અને સ્ત્રીઓની સંખ્યા ૭,૫૮૭ હતી. ચાણસ્માનો સાક્ષરતા દર ૮૪.૬% હતો, જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ દર કરતાં વધુ હતો; પુરુષોમાં સાક્ષરતા ૮૦.૮% અને સ્ત્રીઓમાં ૭૨.૨% હતી. વસતીના ૧૦% લોકો ૬ વર્ષની વય કરતાં નીચે હતા.
શિક્ષણ
અહીં વિનયન અને વાણિજ્ય કોલેજ આવેલી છે.
રામનાથ કોવિંદ
રાજ્ય સભા
તેઓ એપ્રિલ ૧૯૯૪માં ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાંથી રાજ્ય સભાના સભ્ય તરીકે ચૂંટાયા હતા. તેઓએ સતત બે મુદત સુધી રાજ્ય સભાના સભ્ય તરીકે સેવાઓ આપી. સાંસદ તરીકે તેઓએ અનુસૂચિત જાતિ અને જનજાતિ કલ્યાણ, પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી વાયુ, સામાજિક ન્યાય અને સશક્તિકરણ, કાનૂન અને ન્યાય, આંતરિક બાબતો જેવી સંસદીય સમિતિઓમાં સેવા આપી હતી. તેઓએ રાજ્ય સભા ગૃહ સમિતિના અધ્યક્ષ તરીકે પણ સેવા આપી હતી. સાંસદ તરીકેની તેમની કારકિર્દી દરમિયાન તેમણે, M.P. L.A.D. યોજના હેઠળ, ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં શિક્ષણના પ્રચાર હેતુ ઉત્તર પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડમાં શાળાઓનાં મકાનો બાંધવામાં મદદ આપવા તરફ ધ્યાન કેન્દ્રીત કર્યું હતું. સાંસદ તરીકે તેમણે અભ્યાસ પ્રવાસ અંતર્ગત થાઇલેન્ડ, નેપાળ, પાકિસ્તાન, સિંગાપુર, જર્મની, સ્વિત્ઝરલૅન્ડ, ફ્રાન્સ, યુ.કે. અને યુ.એસ.એ.ની મુલાકાત લીધી હતી.
ચાણસ્મા
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો શ્રેણી:ચાણસ્મા તાલુકો
રામનાથ કોવિંદ
અન્ય નિમણૂકો
તેઓએ લખનૌ સ્થિત બાબાસાહેબ ભીમરાવ આંબેડકર વિશ્વવિદ્યાલયનાં સંચાલક મંડળમાં સેવા આપી હતી, અને આઈ.આઈ.એમ. કોલકાતાના સંચાલન મંડળમાં પણ હતા. તેઓએ સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ ખાતે ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ પણ કરેલું અને ઓક્ટોબર ૨૦૦૨માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘની સામાન્ય સભાને સંબોધન પણ કરેલું.
રાજ્યપાલ
૮ ઓગસ્ટ, ૨૦૧૫ના રોજ કોવિંદને ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા બિહારના રાજ્યપાલ તરીકે નિયુક્ત કરાયા હતા. તા.૧૬ ઓગસ્ટ, ૨૦૧૫ના રોજ, પટણા ઉચ્ચ ન્યાયાલયના મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ ઈકબાલ એહમદ દ્વારા કોવિંદને બિહારના ૩૬મા રાજ્યપાલ તરીકે, રાજભવન, પટણા ખાતે શપથવિધિ સમારોહ યોજી શપથ લેવડાવાયા હતા.
રાજ્યપાલ તરીકે, તેમણે અયોગ્ય શિક્ષકોની બઢતીમાં વિસંવાદીતા, ભંડોળનો ગેર વહીવટ અને વિશ્વવિદ્યાલયમાં અયોગ્ય ઉમેદવારોની ભરતી જેવી બાબતોની તપાસ કરવા માટે ન્યાયિક કમિશનની રચના કરેલી એ પગલાંની પ્રશંસા થયેલી.
ભારતના રાષ્ટ્રપતિપદના ઉમેદવાર તરીકે નામાંકન થતાં, તેમણે બિહારના રાજ્યપાલ પદેથી રાજીનામું આપેલું હતું, અને ભારતના રાષ્ટ્રપતિએ ૨૦ જૂન, ૨૦૧૭ના રોજ રાજીનામું સ્વીકાર્ય કર્યું હતું.
અંગત જીવન
કોવિંદે ૩૦ મે, ૧૯૭૪ના રોજ સવિતા કોવિંદ સાથે લગ્ન કર્યા હતા. તેમને એક પુત્ર, પ્રશાંત કુમાર અને એક પુત્રી, સ્વાતિ છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:રાજકારણી શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:ભારતના રાષ્ટ્રપતિ શ્રેણી:૧૯૪૫માં જન્મ
પ્રતાપરા (તા. તળાજા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તળાજા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:તળાજા તાલુકો
ગિરા સારાભાઈ
પ્રારંભિક જીવન
ગિરા સારાભાઈનો જન્મ ૧૧ ડિસેમ્બર, ૧૯૨૩ના રોજ ઉદ્યોગપતિ અંબાલાલ સારાભાઈ અને રેવા (જેમનું નામ બદલીને સરલાદેવી સારાભાઈ કરવામાં આવેલું)ને ત્યાં અમદાવાદમાં થયો હતો અને તેઓ તેમના આઠ સંતાનોમાં સૌથી નાના હતા. તેણીએ તેમના ભાઈ-બહેનો સાથે ઘરે જ અભ્યાસ કર્યો હતો અને તેમણે ક્યારેય શાળામાં ઔપચારિક શિક્ષણ મેળવ્યું ન હતું. કિશોરાવસ્થાના અંતમાં, તેઓ તેમના પરિવાર સાથે ન્યૂયોર્ક આવી ગયા હતા. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં તેઓ ફ્રેન્ક લોઇડ રાઈટ સાથે ૧૯૪૭થી ૧૯૫૧ સુધી એરિઝોનામાં તેમના ટેલિસિન વેસ્ટ સ્ટુડિયોમાં તાલીમ લેવા ગયા હતા.
કારકિર્દી
ગિરા અને તેમના ભાઈ ગૌતમ સારાભાઈએ કેલિકો મિલ્સમાં સાથે કામ કર્યું હતું અને અન્ય કેટલાક સ્થાપત્ય અને ડિઝાઇન પ્રોજેક્ટ્સમાં પણ સાથે કામ કર્યું હતું. ] તેમણે શિલ્પી નામની એક ગ્રાફિક ડિઝાઇન એજન્સી પણ શરૂ કરી હતી, જે ભારતીયતા પર કેન્દ્રિત પ્રથમ વિજ્ઞાપન એજન્સી હતી.
ગિરાએ તેમના ભાઈ ગૌતમ સાથે મળીને ૧૯૫૦ અને ૧૯૬૦ના દાયકામાં ભારતમાં આધુનિક સ્થાપત્યમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું હતું. તેમના કાર્ય પર ફ્રેન્ક લોઇડ રાઈટનો ખૂબ જ પ્રભાવ હતો. તેઓએ સ્થાનિક સામગ્રીનો ઉપયોગ કરીને પ્રાદેશિક દૃષ્ટિકોણથી વાસ્તુશિલ્પ તૈયાર કરવાની માંગ કરી. ભારતમાં સ્થાપત્ય અને ડિઝાઇન શિક્ષણ વિકસાવવા માટે વસ્તુકળા અને ડિઝાઇનના મહાનુભાવો ચાર્લ્સ અને રે ઇમ્સ, બકમિન્સ્ટર ફુલર, લુઇસ કહન અને ફ્રેઇ ઓટ્ટોને અમદાવાદ આવવાનું આમંત્રણ આપવામાં તેમણે મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. તેમણે અમદાવાદમાં નેશનલ ઈન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ડિઝાઈન,[૨] ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેનેજમેન્ટ, અમદાવાદ અને બી.એમ. ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેન્ટલ હેલ્થ જેવી કેટલીક અગ્રણી રાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓની સ્થાપનામાં મહત્વનો ફાળો આપ્યો હતો.
૧૯૪૯માં, તેમણે કેલિકો મ્યુઝિયમ ઓફ ટેક્સટાઇલ્સનું નિર્માણ કર્યું હતું, જેમાં ભારતીય કાપડનો ઐતિહાસિક સંગ્રહ છે. તે ડિઝાઇન જ્ઞાન, સંસાધનો, સંશોધન અને પ્રકાશન માટેનું કેન્દ્ર પણ છે. ૧૯૫૧થી ૧૯૫૫ સુધી લી કાર્બઝિયરે 'વિલા સારાભાઈ'ની ડિઝાઈન પર કામ કર્યું ત્યારે તેમણે ગિરા સારાભાઈ સાથે પરામર્શ કર્યો હતો.
ગિરા અને ગૌતમે પ્રાયોગિક કેલિકો ડોમ વિકસાવવા માટે ફુલર સાથે મળીને કામ કર્યું હતું. તે ભારતનું પ્રથમ સ્પેસ ફ્રેમ સ્ટ્રક્ચર હતું, જે ધરાશાયી થયું હતું. વર્ષ ૨૦૧૯માં અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા આ ગુંબજનું ધરોહર સ્થળ તરીકે પુનર્નિમાર્ણ કાર્ય હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું.
તેમની કારકિર્દીના ઉત્તરાર્ધમાં તેમણે તેમના સમકાલીન કાર્ય માટે પરંપરાગત ભારતીય સ્વરૂપો, તત્ત્વો અને ભાતો (ડિઝાઇન્સ) સાથે પ્રયોગો કરવાનું શરૂ કર્યું.
નેશનલ ઈન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ડિઝાઈન
૧૯૬૦ના દાયકામાં અમદાવાદ ખાતે નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ડિઝાઇન (એનઆઇડી)ની સ્થાપનામાં ગૌતમની સાથે ગિરા પણ નિર્ણાયક રહ્યા હતા. તેઓએ સંસ્કાર કેન્દ્ર સંગ્રહાલય ખાતે નિયમિત પરામર્શનું આયોજન કર્યું હતું, જેમાં દશરથ પટેલ, જેમ્સ પ્રેસ્ટિની અને વિક્રમ સારાભાઈ જેવા નિષ્ણાતો સાથે મળીને સંસ્થાના શૈક્ષણિક મોડેલ પર મનોમંથન કરવામાં આવ્યું હતું. ગિરા અને ગૌતમના માર્ગદર્શન હેઠળ, ભારતમાં તાલીમ પામેલા ડિઝાઇનરોના પ્રથમ સમૂહે સ્નાતકની પદવી મેળવી હતી.
ગિરા સારાભાઈએ એન.આઈ.ડી.ની મુખ્ય બિલ્ડિંગની ડિઝાઇનમાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. એન.આઈ.ડી. ટેક્સટાઇલ ડિઝાઇન વિભાગના ડિઝાઇન કન્સલ્ટન્ટ, શિક્ષણવિદ્ અને ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થી કુર્મા રાવ, ગિરા સારાભાઈને એન.આઈ.ડી. ખાતે ટેક્સટાઇલ ડિઝાઇન પ્રોગ્રામને આકાર આપવાનો શ્રેય આપે છે. ગિરા સારાભાઈએ એન.આઈ.ડી.ના પુસ્તકાલય (જે હવે નોલેજ મેનેજમેન્ટ સેન્ટર તરીકે ઓળખાય છે) માટે ઓડિયો-વિઝ્યુઅલ સામગ્રીમાંથી પુસ્તકો, સામયિકો, સામયિકોની વિશાળ પસંદગી કરવામાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.
૧૯૬૪માં, ગિરા સારાભાઈએ જ્યોર્જ નાકાશીમાને સંસ્થામાં આમંત્રિત કર્યા હતા, જ્યાં તેમણે ફર્નિચરની વિવિધ ચીજવસ્તુઓની રચના કરી હતી. ૧૯૭૫માં સારાભાઇએ પદ છોડ્યું ત્યાં સુધી નાકાશીમાના રેખાંકનો અને સૂચનાઓના આધારે ડિઝાઇનનું ઉત્પાદન ચાલુ રહ્યું હતું. સારાભાઈએ લંડનની રોયલ કોલેજ ઓફ આર્ટમાંથી કેટલાક વ્યક્તિઓને એન.આઈ.ડી.ના સલાહકાર તરીકે સેવા આપવા આમંત્રણ આપ્યું હતું.
અવસાન
તેમનું અવસાન ૧૫ જુલાઈ ૨૦૨૧ ના રોજ તેમના નિવાસસ્થાન શાહીબાગ, અમદાવાદ ખાતે થયું હતું.
૧ ગુરખા રાઇફલ્સ
૧ ગુરખા રાઇફલ્સ એ ભારતીય ભૂમિસેના ની પાયદળ રેજિમેન્ટ છે. તેમાં મુખ્યત્ત્વે નેપાળ ના નિવાસી ગુરખા સૈનિકોને ભરતી કરવામાં આવે છે. તે ૧૮૧૫માં ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની દ્વારા બંગાલ સેનાના ભાગરૂપે ઉભી કરવામાં આવી હતી. પાછળથી તેને ૧લી રાજા પંચમ જ્યોર્જની ગુરખા રાઇફલ્સ (મલાઉ રેજિમેન્ટ) એવું નામ અપાયું હતું. સ્વતંત્રતા સમયે તે ભારતીય સેનાના હિસ્સામાં આવી અને ૧૯૫૦માં તેનું નામ ૧ ગુરખા રાઇફલ્સ (મલાઉ રેજિમેન્ટ) આપવામાં આવ્યું. રેજિમેન્ટનો ઇતિહાસ ઘણો લાંબો છે અને તેણે અનેક યુદ્ધોમાં યોગદાન આપ્યું છે. તેણે સ્વતંત્રતા પહેલાંના સંસ્થાનના યુદ્ધો અને વિશ્વયુદ્ધોમાં ભાગ લીધો છે અને સ્વતંત્રતા બાદ ૧૯૬૫, ૧૯૭૧ અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ ની કાર્યવાહીમાં ભાગ લીધો છે.
ઉદભવ
ગુરખા યુદ્ધ નેપાળના ગુરખા રાજાઓ અને અંગ્રેજ ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની વચ્ચે અંગ્રેજોના વિસ્તારવાદને કારણે થયું હતું. અંગ્રેજ સેનાએ જનરલ અમર સિંઘ થાપાના નેતૃત્વ હેઠળના ગોરખા સૈન્ય હરાવ્યું હતું પરંતુ તેમના યુદ્ધ કૌશલ્યથી તેઓ પ્રભાવિત થયા હતા. તેમણે બિલાસપુરના મલાઉ કિલ્લાના ઘેરા દરમિયાન દર્શાવેલી વીરતા પણ કારણભૂત હતી. આના કારણસર યુદ્ધવિરામ બાદ કરાયેલી સુગૌલીની સંધિમાં એવી પણ શરત ઉમેરવામાં આવી કે અંગ્રેજો ગુરખા સમુદાયમાંથી સૈનિકોને ભરતી કરી શકશે. એપ્રિલ ૨૪, ૧૮૧૫ના રોજ સુબાથુ ખાતે થાપાની સેનાના જીવિત સૈનિકોને લઈ અને અંગ્રેજોએ ૧લી નુસેરી પલટણ ઉભી કરી. આ પલટણમાં ગુરખા રેજિમેન્ટનો ઉદભવ ગણી શકાય.
શરૂઆતનાં અભિયાન
thumb|૧૮૫૭માં નુસેરી પલટણ જે બાદમાં ૧ ગુરખા રાઇફલ્સ બની ૧૮૨૬માં રેજિમેન્ટએ પ્રથમ લડાઈમાં યોગદાન આપ્યું જે જાટ યુદ્ધનો ભાગ હતી અને તેને અંતે ભરતપુર પર કબ્જો મેળવ્યો. આ માટે તેને યુદ્ધ સન્માન એનાયત કરાયું. ગુરખા રાઇફલ્સને એનાયત કરાનારા આ સૌપ્રથમ યુદ્ધ સન્માન ગણાય છે. ૧૮૪૬માં પ્રથમ અંગ્રેજ-શીખ યુદ્ધમાં રેજિમેન્ટનું યોગદાન બહુ મોટું રહ્યું અને આ માટે તેને બે યુદ્ધ સન્માન અપાયાં. અલિવાલની લડાઈમાં પણ શીખ સેના સામે રેજિમેન્ટ લડાઈમાં સામેલ હતી.
૧૮૬૧માં રેજિમેન્ટને હાલનો ક્રમાંક ૧લી ગુરખા રેજિમેન્ટ એવા નામ સાથે મળ્યો. ૧૮૭૫માં પેરાક યુદ્ધ દરમિયાન મલાયા ખાતે બળવાને ડામવાની કાર્યવાહી માટે પ્રથમ વખત વિદેશમાં રેજિમેન્ટને તૈનાત કરાઈ. અહીં રેજિમેન્ટને એક વિક્ટોરીયા ક્રોસ એનાયત કરાયો. ૧૮૭૮માં રેજિમેન્ટ દ્વિતીય અફઘાન યુદ્ધમાં જોડાઈ અને યુદ્ધસન્માન અફઘાનિસ્તાન ૧૮૭૮-૮૦ મેળવ્યું.
૧૮૮૬માં નામ ફેરવી અને ૧લી ગુરખા લાઇટ્ ઇન્ફન્ટ્રી રાખવામાં આવ્યું અને તે જ વર્ષે બીજી પલટણ પણ ઉભી કરવામાં આવી. ૧૮૯૧માં રેજિમેન્ટને રાઇફલ રેજિમેન્ટ ઘોષિત કરાઈ અને નામ ૧લી ગુરખા (રાઇફલ) રેજિમેન્ટ અપાયું. ૧૮૯૦ના દાયકામાં રેજિમેન્ટ બર્મા, સરહદી પ્રાંતના અભિયાનોમાં જોડાઈ. વઝિરિસ્તાનમાં ૧૮૯૪માં અને ૧૮૯૭માં તિરાહની કાર્યવાહીનો પણ ભાગ બની.
પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ
ઓગષ્ટ ૧૯૧૪માં પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ શરૂ થયું અને તે જ વર્ષે ડિસેમ્બરમાં ૧લી પલટણને પશ્ચિમી યુદ્ધક્ષેત્રમાં ફ્રાન્સ ખાતે તૈનાત કરવામાં આવી. તુરંત જ તેમને ગિવેન્ચીના રક્ષણ દરમિયાન ખાઈના યુદ્ધનો અનુભવ મળ્યો. માર્ચ ૧૦, ૧૯૧૫ના રોજ તે નુવે શાપેલની લડાઈમાં સામેલ થઈ જે ચાર દિવસ ચાલી. એપ્રિલમાં યપ્રીની બીજી લડાઈ, સેટ. જુલિયનની લડાઈમાં, મેમાં ફેસ્ટુબર્ટની લડાઈમાં, સપ્ટેમ્બરમાં લુસની લડાઈમાં ભાગ લીધો. આ પછી તેને પશ્ચિમી મોરચેથી પાછી ખેંચવામાં આવી.
પશ્ચિમી મોરચો ભારત ના આબોહવા કરતાં તદ્દન જુદો હતો અને ભારતની અન્ય રેજિમેન્ટની જેમ જ શિયાળાની અસર રેજિમેન્ટ પર આકરી થઈ. આ વાતને ધ્યાનમાં લેતાં ભારતીય રેજિમેન્ટોને પશ્ચિમી યુદ્ધક્ષેત્રોમાંથી હટાવી અને અન્ય મોરચે મોકલવામાં આવી. આ કારણોસર ૧ ગુરખા રેજિમેન્ટને મેસોપોટેમિયા ખાતે ઓટોમાન વિરુદ્ધના અભિયાનમાં તૈનાત કરાઈ. ૧૯૧૬માં રેજિમેન્ટએ દુજૈલાના કિલ્લા પર હુમલામાં ભાગ લીધો તે અનેક હુમલાઓ છતાં અણનમ રહ્યો. આ પ્રયાસ પણ નિષ્ફળ રહ્યો હતો.
તે જ વર્ષે કુત અલ અમારા પર પુનઃકબ્જો કરવાની કાર્યવાહીમાં રેજિમેન્ટ જોડાઈ. ફેબ્રુઆરી ૧૯૧૭માં તે લડાઈ પૂરી થઈ અને કુત પર અંગ્રેજોનો કબ્જો થયો. માર્ચમાં બગદાદ પર પણ કબ્જો કરાયો. રેજિમેન્ટની ૧લી પલટણ ૧૯૧૮ની શરૂઆતે પેલેસ્ટાઈન ખાતે તૈનાત કરાઈ. અહીં સપ્ટેમ્બરમાં તેણે મેગિડ્ડોની લડાઈ અને શેરોનની લડાઈમાં યોગદાન આપ્યું.
૨જી પલટણે સરહદ પ્રાંતમાં કાર્યવાહીમાં યોગદાન આપ્યું. આ માટે તેને યુદ્ધ સન્માન સરહદ પ્રાંત ૧૯૧૫-૧૭ અપાયું. ૧૯૧૭માં ૩જી પલટણ ઉભી કરવામાં આવી.
યુદ્ધવિરામ સમયે રેજિમેન્ટ ૧૧ યુદ્ધ સન્માન અને ૪ મોરચાના સન્માન મેળવી ચૂકી હતી.
યુદ્ધ વચ્ચેનો ગાળો
૧૯૧૯માં ૧લી અને ૨જી પલટણે ત્રીજા અફઘાન યુદ્ધમાં ભાગ લીધો. તે માટે મોરચા સન્માન અફઘાનિસ્તાન ૧૯૧૯ અપાયું. ૧૯૨૧માં ત્રીજી પલટણનું વિસર્જન કરવામાં આવ્યું. આ સમયગાળામાં રેજિમેન્ટએ સરહદી પ્રાંત અને ખાસ કરીને વઝિરિસ્તાન ખાતે અનેક અભિયાનો કર્યાં.
દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધ
આ યુદ્ધ દરમિયાન જાપાન ના સૈન્યએ દક્ષિણ પૂર્વ એશિયાના અનેક દેશો પર વીજળીવેગે કબ્જો જમાવ્યો જેમાં અંગ્રેજ સંસ્થાનો પણ સામેલ હતા. આ સમયે સૈનિકોની તાતી જરૂરિયાત ઉભી થતાં વધુ ત્રણ પલટણો ૩જી ૧૯૪૦માં, ૪થી ૧૯૪૧માં અને ૫મી ૧૯૪૨માં ઉભી કરવામાં આવી. રેજિમેન્ટે યુદ્ધમાં મોટા પ્રમાણમાં યોગદાન આપ્યું પરંતુ મલાયા અને બર્મા ખાતે સૌથી નોંધપાત્ર યોગદાન હતું. alt=Image of Gurkhas advancing alongside M3 Lee tanks towards foothills in the distance|right|thumb|માર્ચ-જુલાઈ ૧૯૪૪ દરમિયાન ઈમ્ફાલ-કોહિમા માર્ગ પર રણગાડીઓ સાથે આગળ વધતા ગુરખા thumb|લશ્કરી કબ્રસ્તાન, સિંગાપુર ખાતે ગુરખા કબરો જાપાનના મલાયા પરના હુમલા દરમિયાન રેજિમેન્ટએ ભયાવહ લડાઈઓ લડી. ૨જી પલટણે જીત્રા ખાતે ભારે લડાઈઓ લડી. શરુઆતના વિરોધ બાદ તેણે વીજળી વેગે પીછેહઠ કરવી પડી. અસુન ખાતે પણ તે સંખ્યાબળની દ્રષ્ટિએ પાવરધા અને રણગાડીઓ ધરાવતા જાપાનીઓ સામે એકલા પડી જવા છતાં લડી. કેટલાક અઠવાડિયાં બાદ કામપાર ખાતે સંખ્યાબળની દ્રષ્ટિએ પાવરધા દુશ્મનને રોકી રાખ્યા. સ્લિમ નદીના પુલ ખાતે જાન્યુઆરી ૭ના રોજ તેઓ ઓછી સંખ્યાને કારણે ઘેરાઈ ગયા અને મોટા પ્રમાણમાં જાનહાનિ વેઠી. આ દરમિયાન તમામ રેજિમેન્ટને સિંગાપુર ખાતે પીછેહઠ કરવા આદેશ અપાયો હતો. ફેબ્રુઆરી ૧૯૪૨માં જાપાનીઓએ અભેદ્ય ગણાતા સિંગાપુર પર હુમલો કર્યો અને કબ્જો જમાવ્યો. જેને પરિણામસ્વરૂપ ૧,૩૦,૦૦૦ અંગ્રેજ, ઓસ્ટ્રેલિયન અને તેના સંસ્થાનના સૈનિકો યુદ્ધકેદી બન્યા જેમાં ૨જી પલટણના જીવિત સૈનિકો પણ સામેલ હતા.
બર્મા ખાતે પણ અંગ્રેજ ભારતીય સેનાની પરિસ્થિતિ આવી જ થઈ. ફેબ્રુઆરી ૧૯૪૨થી મે સુધી પીછેહઠ કરતાં લડાઈ લડવી પડી. ૧૯૪૪ના આરાકાન અભિયાન અને પૂર્વોત્તર ભારત પર જાપાનની ચઢાઈ દરમિયાન રેજિમેન્ટએ મોટાપ્રમાણમાં લડાઈમાં ભાગ લીધો. ચઢાઈ દરમિયાન કોહિમા અને ઇમ્ફાલ એમ બે મહત્ત્વપૂર્ણ શહેરની લડાઈમાં રેજિમેન્ટએ ભાગ લીધો.
યુદ્ધવિરામ બાદ તત્કાલીન ફ્રેન્ચ ઈન્ડો ચાઈના ખાતે વિએત મિન્હએ હો ચી મિન્હ ના નેતૃત્વ હેઠળ ફ્રાન્સની ગુલામીમાંથી આઝાદીની જાહેરાત કરી અને વિયેતનામ ની સ્થાપના કરી. તુરંત જ અંગ્રેજોએ રેજિમેન્ટની ૧લી અને ૩જી પલટણને દક્ષિણ વિયેતનામ પર કબ્જો કરવા તૈનાત કરી અને તેના ઉત્તર પ્રદેશ પર ચીન ના રાષ્ટ્રવાદીઓએ કબ્જો કર્યો. કબ્જાનો ઉદ્દેશ જાપાની સેનાને નિઃશસ્ત્ર કરી અને તેમને ફરી જાપાન મોકલવાની વ્યવસ્થા કરવાનો હતો. પરંતુ તુરંત જ સેના વિએત મિન્હ સાથે લડાઈમાં ઉતરી અને ફ્રાન્સને વિયેતનામ પર પુનઃકબ્જો કરવા સહાય કરવા લાગી. અંગ્રેજોએ ઓછી સંખ્યામાં સૈનિકો હોવાને કારણે વક્રોક્તિરૂપે શાંતિ જાળવવા જાપાની સેનાની જ સહાય લેવી પડી. લડાઈની તીવ્રતા સમય સાથે વધતી ગઈ અને ૧૯૪૬માં ફ્રાન્સ ની સેનાનું આગમન થતાં અંગ્રેજ અને ભારતીય સેનાએ વિયેતનામ છોડી દીધું. આ બાદ તુરંત જ પ્રથમ ઈન્ડોચાઈના યુદ્ધ શરૂ થઈ ગયું.
૪થી પલટણ યુદ્ધવિરામ સમયથી સિઆમ (હાલના થાઇલેન્ડ) ખાતે તૈનાત હતી. ત્યાં તેને જાપાની સેનાને નિઃશસ્ત્ર કરવા જવાબદારી સોંપાઈ હતી. ૧૯૪૬માં તેને મલાયા ખાતે ખસેડાઈ અને ત્યારબાદ ભારત.
૧૯૪૬માં ૨જી પલટણ જે ૧૯૪૨માં મલાયા ખાતે યુદ્ધકેદી બની હતી તેને ૩જી, ૪થી અને ૫મી પલટણના કેટલાક સૈનિકોને લઈ અને ઉભી કરાઈ અને બાકીની ત્રણ પલટણોનું વિસર્જન કરવામાં આવ્યું.
સ્વતંત્રતા બાદ
૧૯૪૭માં ભારત, નેપાળ અને યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ વચ્ચે ગુરખા સૈનિકોનું ભવિષ્ય નક્કી કરવા ત્રિપક્ષીય સંધિ થઈ. આ સંધિના પરિણામસ્વરૂપ યુદ્ધ પહેલાંની ગુરખા રેજિમેન્ટમાંની ચારને અંગ્રેજ સેનામાં અને છ ભારતીય સેનામાં રખાઈ જેમાં ૧લી ગુરખા પણ હતી.
૧૯૫૦માં જ્યારે તમામ રેજિમેન્ટના નામ ફેરવાયાં ત્યારે ગુરખા રેજિમેન્ટના તત્કાલીન નામ જાળવી રાખવામાં આવ્યાં. જોકે અંગ્રેજોના ગોરખાના સ્થાને ગુરખા નામ અપનાવાયું.
કાળક્રમે વિસર્જન કરાયેલી તમામ પલટણો ફરીથી ઉભી કરવામાં આવી. ૧૯૬૫માં રેજિમેન્ટમાં પાંચ પલટણો હતી.
૧૯૬૧માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘની શાંતિસેનામાં કાર્યવાહી માટે તૈનાત ૩જી પલટણના કેપ્ટન ગુરબચ્ચન સિંહ સલારીઆ ને મૃત્યુપર્યંત પરમવીર ચક્ર એનાયત કરાયું.
૬ઠી પલટણ
એપ્રિલ ૧, ૨૦૧૬ના રોજ રેજિમેન્ટની ૬ઠી પલટણ ૭૦૦ સૈનિકો સાથે ઉભી કરવામાં આવી. ૫૦ વર્ષોમાં ઉભી કરાયેલી આ પ્રથમ પલટણ છે. ૬/૧ પલટણ (એટલે કે ૬ઠી પલટણ ૧ ગુરખા રેજિમેન્ટ)ને કાંચી પલટણ નામ આપવામાં આવ્યું અને તે શિમલા ખાતે ઉભી કરાઈ. તે જ સ્થળે રેજિમેન્ટનું મુખ્યાલય આવેલું છે. તેમાં ભારતના સ્થાનિક ગુરખા સૈનિકો ભરતી કરવામાં આવે છે. સૈન્યની તમામ સાત ગુરખા રેજિમેન્ટમાં નેપાળી અને ભારતીય ગુરખાઓ ૭૦:૩૦ના પ્રમાણમાં લેવામાં આવે છે.
આંદરોખા (તા. વિજયનગર)
શ્રેણી:વિજયનગર તાલુકો
રાજપરા નં ૨ (તા. તળાજા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તળાજા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:તળાજા તાલુકો
યશવંત દોશી
યશવંત દોશી (૧૬ માર્ચ ૧૯૨૦ – ૧૪ જાન્યુઆરી ૧૯૯૯) ગુજરાતી ભાષાના જાણીતા સંપાદક, લેખક અને ગ્રંથ સામયિકના તંત્રી હતા.
શિક્ષણ
યશવંત દોશીનો જન્મ અમદાવાદમાં ૧૬ માર્ચ ૧૯૨૦ના રોજ થયો હતો. તેઓએ તેમનું પ્રાથમિક શિક્ષણ ધોરણ ૪ સુધી શેઠ મનસુખલાલની શાળામાં કર્યો હતો ત્યારબાદ માધ્યમિક શિક્ષણ શેઠ ચી. ન. મહાવિદ્યાલયમાં પુરું કરેલ હતું. નવચેતન હાઈસ્કુલમાંથી એસ.એસ.સીની પરિક્ષા પાસ કર્યા બાદ તેઓએ અમદાવાદ સ્થિત એલ.ડી આર્ટસ કોલેજમાં શરુઆતના ત્રણ વર્ષ અભ્યાસ કર્યો હતો અને બાદમાં ભાવનગરની શામળદાસ કોલેજમાંથી ૧૯૪૨માં બી.એ ( ગુજરાતી અને સંસ્કૃત) પાસ કરેલ હતું.
કારકિર્દી
૧૯૪૨–૪૯ના ગાળા દરમ્યાન તેઓ વિવિધ સ્વતંત્ર વ્યવસાયો સાથે સંકળાયેલ હતા. ૧૯૪૯–૧૯૫૪ના વર્ષો દરમ્યાન તેઓએ ભો.મ.કોમર્સ કોલેજ ભાવનગર ખાતે શિક્ષક તરીકે ફરજ બજાવેલી. ૧૯૫૪ થી ૧૯૬૩ની સાલ સુધી તેઓએ મુંબઈ સ્થિત અમેરિકન માહિતી ખાતાના કાર્યાલય (USIS) ખાતે અનુવાદક અને સંપાદક તરીકેને ફરજો બજાવી હતી. ૧૯૫૮ની સાલમાં વાડીલાલ ડગલી સાથે મળીને પરિચય પુસ્તિકાઓનું પ્રકાશન શરુ કર્યુ હતું. ૧૯૬૪માં પરિચય ટ્ર્સ્ટમાં જોડાઈને ગ્રંથ માસિકના તંત્રીનો કાર્યભાર સંભાળ્યો હતો જે ૧૯૮૫ સુધી ગ્રંથનું પ્રકાશન બંધ થયા સુધી જાળવી રાખ્યો હતો.
અવસાન
તેમનું અવસાન ૧૪ જાન્યુઆરી ૧૯૯૯ના રોજ મુંબઈ ખાતે થયુ હતું.
સંદર્ભ
ગ્રંથના પંથના અનોખા યાત્રી - લે. દિપક મહેતા ,પ્રકાશન: ગુજરાત વિશ્વકોષ ટ્ર્સ્ટ, અમદાવાદ. શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:પત્રકાર શ્રેણી:૧૯૨૦માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૯૯માં મૃત્યુ
શાંતિ
શાંતિ એ દુશ્મનાવટ અને હિંસાની ગેરહાજરીમાં સામાજિક મિત્રતા અને સુમેળની કલ્પના છે. સામાજિક અર્થમાં શાંતિનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે સંઘર્ષ નો અભાવ (જેમ કે યુદ્ધ ) અને વ્યક્તિઓ અથવા જૂથો વચ્ચે હિંસાના ભયથી સ્વતંત્રતા માટે થાય છે. ઇતિહાસમાં ઘણા આગેવાનોએ ચોક્કસ પ્રકારની વર્તણૂક સંયમ સ્થાપિત કરવા શાંતિ અને મુત્સદ્દીગીરીનો ઉપયોગ કર્યો છે જેના પરિણામે વિવિધ પ્રકારના કરારો અથવા શાંતિ સંધિઓ દ્વારા પ્રાદેશિક શાંતિ અથવા આર્થિક વિકાસની સ્થાપના થઈ છે. આવા વર્તનકારી સંયમના કારણે વારંવાર તકરાર ઓછી થાય છે, મોટી આર્થિક ક્રિયાપ્રતિક્રિયા થાય છે અને પરિણામે નોંધપાત્ર સમૃદ્ધિ થાય છે.
"મનોવૈજ્ઞાનિક શાંતિ" (જેમ કે શાંતિપૂર્ણ વિચાર અને ભાવનાઓ) ની સંભાવના કદાચ ઓછી સારી રીતે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે, પરંતુ ઘણીવાર "વર્તણૂક શાંતિ" સ્થાપિત કરવા માટે તે પૂર્વગામી છે. શાંતિપૂર્ણ વર્તન ક્યારેક "શાંતિપૂર્ણ આંતરિક સ્વભાવ" માંથી પરિણમે છે. કેટલાક લોકોએ એવી માન્યતા વ્યક્ત કરી છે કે શાંતિની શરૂઆત આંતરિક સુખની એક નિશ્ચિત ગુણવત્તાથી થઈ શકે છે જે તેના અસ્તિત્વ માટે રોજિંદા જીવનની અનિશ્ચિતતાઓ પર આધારિત નથી. પોતાને અને અન્ય લોકો માટે આવા "શાંતિપૂર્ણ આંતરિક સ્વભાવ" ની પ્રાપ્તિ એ મોટે ભાગે અવિશ્વસનીય સ્પર્ધાત્મક હિતોના સમાધાનમાં ફાળો આપી શકે છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્રો
thumb| યુ.એન. ઘાટા વાદળી પ્રદેશો વર્તમાન મિશન સૂચવે છે, જ્યારે હળવા વાદળી પ્રદેશો ભૂતપૂર્વ મિશનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. યુનાઈટેડ નેશન્સ (યુએન) એ એક આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થા છે, જેનાં નિશ્ચિત ઉદ્દેશો આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા, આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા, આર્થિક વિકાસ, સામાજિક પ્રગતિ, માનવાધિકાર અને વિશ્વ શાંતિ પ્રાપ્ત કરવામાં સહકારની સુવિધા આપે છે. યુ.એન. ની સ્થાપના ૧૯૪૫ માં બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી, દેશો વચ્ચેના યુદ્ધોને રોકવા, અને સંવાદ માટેનું એક મંચ આપવા માટે કરવામાં આવી હતી.
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર, સુરક્ષા પરિષદની મંજૂરી પછી, શાંતિ સંધિની શરતોને લાગુ કરવા અને લડવૈયાઓને ફરીથી યુદ્ધ શરૂ કરવાથી નિરાશ કરવા માટે, સશસ્ત્ર સંઘર્ષ તાજેતરમાં બંધ થયો હોય અથવા થોભાવવામાં આવ્યો હોય તેવા વિસ્તારોમાં શાંતિ રક્ષકોને મોકલે છે. યુએનને પોતાનું સૈન્ય હોતું નથી, તેથી શાંતિ રક્ષા દળો યુએનના સભ્ય દેશો દ્વારા સ્વૈચ્છિક રીતે પૂરા પાડવામાં આવે છે. દળોને "બ્લ્યુ હેલ્મેટસ" પણ કહેવાય છે.
ગાંધી શાંતિ પુરસ્કાર
thumb| [[મહાત્મા ગાંધી . ]] મહાત્મા ગાંધીના નામ પરથી આંતરરાષ્ટ્રીય ગાંધી શાંતિ પુરસ્કાર ભારત સરકાર દ્વારા દર વર્ષે આપવામાં આવે છે. ૧૯૯૫ માં તેમના જન્મની ૧૨૫ મી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે ગાંધીજી દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવેલા આદર્શોને શ્રદ્ધાંજલિ રૂપે શરૂ કરાઈ હતી. અહિંસા અને અન્ય ગાંધીવાદી પદ્ધતિઓ દ્વારા સામાજિક, આર્થિક અને રાજકીય પરિવર્તન તરફના યોગદાન માટે વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓને આપવામાં આવેલો આ વાર્ષિક પુરસ્કાર છે. આ એવોર્ડ રૂ. ૧કરોડ રોકડ, એક તકતી અને પ્રશંસાપત્ર દ્વારા અપાય છે. તે રાષ્ટ્રીયતા, નસ્લ, લિંગ અથવા જાતિને ધ્યાનમાં લીધા વિના તમામ લોકો માટે ખુલ્લું છે.
કચલધરા (તા. ઝાલોદ)
કચલધરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે. કચલધરા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:ઝાલોદ તાલુકો
બંધનાથ મહાદેવ
બંધનાથ મહાદેવ ગુજરાત રાજ્યના જુનાગઢ જિલ્લાના વંથલી તાલુકામાં આવેલ જગ્યા છે. અહીં પહોંચવા જુનાગઢ, રાજ્કોટ, વેરાવળ, સોમનાથ અને પોરબંદર થી લોકલ ટ્રેન તેમજ નજીક ના શહેર વંથલી અને જુનાગઢથી પણ રીક્ષા અને બસ મળી રહે છે. મંદિર ની નજીકમાં બંધડા ગામ આવેલુ છે. અહીયા દર વરસે જન્માષ્ટમીનો મેળો ભરાય છે. મંદિર ની નજીક મા જ મધુવંતી નદી આવેલી છે. પ્રવાસ માટે પણ આ જગ્યા ખુબ જ સુંદર છે.
ઇતિહાસ
પ્રાચીન લોકવાયકા મુજબ કહેવાય છે કે ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ એ માધવપુર ગામે પોતાના લગ્ન સમયે મધ ની જરુરીયાત પુર્ણ કરવા માટે મધની નદી શરુ કરાવેલી, એ જ આજ ની આ મધુવંતી નદી છે. તે સમયે કોઇ અસુરે આ નદી નો પ્રવાહ રોકી દીધેલો, ત્યારે ભગવાન શંકરે એ અસુરે નો નાશ કરેલો.