cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
બાવળવાવ (તા. પોરબંદર)
બાવળવાવ (તા. પોરબંદર) એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  પોરબંદર જિલ્લામાં આવેલા  પોરબંદર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. બાવળવાવ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.
શ્રેણી:પોરબંદર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
બરડીયા (તા. પોરબંદર)
બરડીયા (તા. પોરબંદર) એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  પોરબંદર જિલ્લામાં આવેલા  પોરબંદર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. બરડીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.
પેંડા
પેંડા (ઉર્દુ: پیڑا, હિંદી: पेड़ा, મરાઠી: पेढा) એ એક ભારતીય મિષ્ટાન છે જે મોટાભાગે જાડા, અર્ધ નરમ સ્વરૂપે હોય છે. આના મુખ્ય ઘટક માવો, ખાંડ અને પારંપરિક સુગંધી પદાર્થો જેવાકે એલચી દાણા, પિસ્તા અને કેસર હોય છે. ગુજરાતમાં મળતા પેંડા નિયમિત ગોળ આકારના અને સફેદ કે પીળા/કેસરી રંગનાં હોય છે, પરંતુ ભારતના અન્ય ભાગમાં મળતા પેંડા રોટલીના લુઆ આકારનાં અને આછા બદામીથી ઘેરા બદામી રંગના હોય છે. આજ કાલ વ્યાવસાયિક ધોરણે બનતા પેંડામાં ફૂડ કલર ઉમેરીને તેને રંબગેરંગી કરીને વેચાય છે.
આ વાનગીની ઉત્પત્તિ ભારતના ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં થઈ હોવાનું મનાય છે અને મથુરામાં મળતા પેંડા તેની ગુણવત્તા અને સ્વાદ માટે પ્રસિદ્ધ છે. ઉત્તર પ્રદેશમાંથી પેંડા ભારતમાં અન્ય સ્થળે ફેલાયા. તેને લખનૌના રામ રતન સિંહ દ્વારા કર્ણાટકના ધારવાડ જિલ્લા સુધી પણ પહોંચાડાયા જેઓ ત્યાં ૧૮૫૦માં ગયા હતાં. લાડવાની જેમ પેંડા પણ પ્રસાદ તરીકે વેચાય છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મીઠાઈ
પતાપુર (તા. ઉના)
પતાપુર એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
રાષ્ટ્રીય રમતગમત દિવસ
રાષ્ટ્રીય રમતગમત દિવસ એ વિવિધ દેશોની રાષ્ટ્રીય રમત અને રમતગમતની પરંપરાઓને સન્માનિત કરવાના હેતુથી મનાવામાં આવે છે. આ દિવસે વિવિધ વયજૂથના લોકો કબડ્ડી, મેરેથોન, બાસ્કેટબોલ, હોકી વગેરે રમતોમાં ભાગ લે છે.
ભારત
ભારતમાં રાષ્ટ્રીય રમતગમત દિવસ ૨૯ ઓગસ્ટના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ ૧૯૨૮, ૧૯૩૨ અને ૧૯૩૬ના વર્ષોમાં ભારત માટે ઓલમ્પિક્સમાં સુવર્ણપદક જીતનાર હોકી ખેલાડી મેજર ધ્યાનચંદનો જન્મદિવસ છે. તેમણે ૧૯૨૬ થી ૧૯૪૯ સુધીની તેમની રમત કારકિર્દી દરમિયાન (તેમની આત્મકથા અનુસાર ) ૫૭૦ ગોલ કર્યા હતા.
આંતરરાષ્ટ્રીય હોકી ક્ષેત્ર પર સિક્કો જમાવનાર ધ્યાનચંદના સન્માનમાં ભારત સરકાર દ્વારા દરવર્ષે રમતગમતના ક્ષેત્રમાં ઉત્કૃષ્ઠ પ્રદાન કરનાર ખેલાડીને ધ્યાનચંદ પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવે છે.
ઈરાન
ઈરાનમાં, ૧૭ ઓક્ટોબરને 'શારીરિક શિક્ષણ અને રમતગમત દિવસ' તરીકે તથા અને ૧૭ થી ૨૩ ઓક્ટોબર ને 'શારીરિક શિક્ષણ અને રમતગમત સપ્તાહ' તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. ઉજવણીનો મુખ્ય ધ્યેય લોકોના વ્યક્તિગત અને સામાજિક જીવનમાં વ્યાયામના મહત્વ પર ભાર મૂકવાનો છે.
જાપાન
જાપાનમાં 'સ્વાસ્થ્ય અને રમતગમત દિવસ' ઓક્ટોબર મહિનામાં ઉજવવામાં આવે છે. ટોક્યોમાં ૧૯૬૪માં આયોજીત સમર ઓલમ્પિક્સની બીજી વર્ષગાંઠના ઉપ્લક્ષમાં સૌ પ્રથમવાર ૧૦ ઓક્ટોબર ૧૯૬૬ ના રોજ તેની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. વર્ષ ૨૦૦૦થી તે ઓક્ટોબરના બીજા સોમવારે યોજવામાં આવે છે.
મલેશિયા
મલેશિયામાં 'રાષ્ટ્રીય રમતગમત દિવસ' દર વર્ષે ઓક્ટોબરના બીજા શનિવારે યોજાય છે, તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ સ્વસ્થ જીવનશૈલીને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. પ્રથમ રાષ્ટ્રીય રમતગમત દિવસ ૨૦૧૫માં યોજાયો હતો.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
પાનવાડી (તા. ઉના)
પાનવાડી એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
બુઢારમોરા (તા. અંજાર)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અંજાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:અંજાર તાલુકો
ચુના (તા.મહુવા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુવા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો
નવાનગર (તા. ધાનપુર)
નવાનગર (તા. ધાનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા  દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધાનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નવાનગર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ડાંગર, મગ, અડદ, ચણા, કપાસ, દિવેલી,  અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધાનપુર તાલુકો
ભુવડ (તા. અંજાર)
ઇતિહાસ
ભુવડ ગામમાં ભુવડેશ્વર મહાદેવનું ખંડિત મંદિર આવેલું છે, જેનો મુખ્ય ખંડ, મંડપ ૩૧ ફીટ x ૩૯ જેટલો છે અને તેમાં ૬૪ થાંભલાઓ આવેલા છે. ૧૮ થાંભલાઓ બાજુ પર અને ૧૨ ગુંબજ નીચે છે. આ થાંભલાઓ તેમની એક તૃતિયાંશ ઉંચાઇ સુધી ચોરસ અને ત્યારબાદ અષ્ટકોણીય છે અને છેક ઉપર ગોળાકાર છે. મુખ્ય મૂર્તિ કક્ષ ૨૩ ચોરસ ફીટ, ૧૨ થાંભલાઓ ધરાવે છે. મંદિરની દિવાલો પથ્થરની બનેલી છે. મુખ્ય દ્વારા પર ભવાની દેવીની મૂર્તિ આવેલી છે. થાંભલીઓ પર ૧૨૮૯-૯૦ (સંવત ૧૩૪૬)ની સાલ દર્શાવતું લખાણ કોતરેલું છે. તેમાં વનરાજ અને કેટલાંક ઠાકોરો, કદાચ તેમનાં પૂર્વજોના નામ કોતરેલા છે. ભુવડ, જેના પર પરથી આ ગામનું નામ પડ્યું છે, તે ચાવડા સરદાર હતો, તેનો વધ કાઠીઓ અથવા લાખા ફુલાના જાડેજા દ્વારા ૧૩૨૦માં કરવામાં આવ્યો હતો. ભુવડના માથાં વગરના ધડે પણ યુદ્ધ ચાલુ રાખ્યું હતું તેવું કહેવાય છે. ભુવડની લાલ રંગની માથાં વગરની મૂર્તિ અહીં આવેલી છે. તેની બાજુમાં ભુવડ જોડે યુદ્ધમાં ખપી ગયેલ યોદ્ધાઓના પાળીયાઓ આવેલા છે.
ભુવડેશ્વર મહાદેવનું મંદિર રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક (S-GJ-64‌) છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:અંજાર તાલુકો શ્રેણી:રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક
દેવાસ
દેવાસ ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૫૦ (પચાસ) જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા દેવાસ જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વનું નગર છે. દેવાસમાં દેવાસ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.
દેવાસ શહેર ઇન્દૌરથી લગભગ ૩૦ કિમી ઉત્તરમાં આવેલું છે. અહીં આવેલ માતા કી ટેકરી પર માઁ દુર્ગા નું એક પ્રસિદ્ધ મંદિર આવેલું છે, જ્યાં દર્શન કરવા માટે શ્રદ્ધાળુ લોકો દૂર - દૂરના વિસ્તારોથી આવતા હોય છે. દેવાસ એક ઔદ્યોગિક નગર છે.
દેવાસ પહોંચવા માટે
હવાઈ માર્ગ- અહીથી સૌથી નજીકનું હવાઈ મથક 'મધ્યપ્રદેશની વ્યાવસાયિક રાજધાની' કહેવાતા ઇન્દૌર શહેરમાં આવેલું છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
રોટલા
ઊંધિયું રોટલાએ વિવિધ પ્રકારના અનાજને દળીને બનાવવામાં આવતા ભારતીય રોટી (બ્રેડ)છે. અનાજનો લોટ, પાણી, મીઠું એ રોટલાના પારંપારિક ઘટકો છે. રોટલા ઉપર અમુક વાર ઘી લગાડીને ખાવામાં આવે છે.
પહેલાના સમયમાં આજના પ્રમાણ જેટલાં ઘઉં સુલભ ન રહેતાં. વળી સિંચાઈની વ્યવસ્થા ન હોય તેવા ક્ષેત્રોમાં ઘઉં ન ઉગાડી શકાતા. આથી પ્રાચીન સમયમાં ઘઉંમાંથી બનતી રોટલી એટલી પ્રચલીત ન હતી. સ્થાનીક રીતે જે અનાજ ઉગતું તે જ લોકો ખાતાં. તે સિવાય રોટલી બનાવવી એ ઘણી કડાકૂટ ભર્યું અને સમય માગી લે અને આવડત માંગી લે તેવું કામ હોવાથી રોટલી પ્રચલીત ન હતી. આજે પણ ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં રોટલા ખવાય છે. રોટલી કે ભાખરી પતલી વેલણનો ઉપયોગ કરી વણવામાં આવે છે, જ્યારે રોટલા જાડા હોય છે. રોટલા હાથમાં થાપીને કે એક હાથ વડે પાટલા પર ટીપીને બનાવવામાં આવે છે. રોટલા શેકતી વખતે તેમાં તેલનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો નથી.
નોંધ
શ્રેણી:ખોરાક શ્રેણી:ગુજરાતી વાનગી શ્રેણી:ગુજરાતી ભોજન
બળેજ (તા. પોરબંદર)
બળેજ (તા. પોરબંદર) એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  પોરબંદર જિલ્લામાં આવેલા  પોરબંદર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. બળેજ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.
શ્રેણી:પોરબંદર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
વેરિસાઇન
વેરિસાઇન, ઇન્ક.એ માઉન્ટેઇન વ્યૂ, સીએ સ્થિત અમેરિકન કંપની છે, જે આંતરમાળખાના વૈવિધ્યસભર કામકાજનું સંચાલન કરે છે જેમાં બે ઇન્ટરનેટના થર્ટીન રુટ નેઇમસર્વર, જિનેરિક ટોપ-લેવલ ડોમેન.com, .net, .cc, .name અને .tvનો પણ સમાવેશ થાય છે. વેરિસાઇન વિવિધ પ્રકારની સલામતી સેવાઓ પણ પૂરી પાડે છે, જેમાં ડિજીટલ સર્ટિફિકેટ અને મેનેજ્ડ પીકેઆઇ (PKI) થી લઇને ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશનનો સમાવેશ થાય છે. કંપની આ તમામ કાર્યોને 'ટ્રસ્ટેડ ઇન્ટરનેટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર'ના નેજા હેઠળ એકત્ર કરે છે.કંપનીની જુની પેમેન્ટ પ્રોસેસીંગ સર્વિસીઝને 2005માં ઇબેને વેચી દેવામાં આવી હતી. વેરિસાઇનના સીએફઓ બ્રાયન રોબિન્સે ઓગસ્ટ 2010માં જાહેરાત કરી હતી કે કંપનીનો 95 ટકા જેટલો કારોબાર ઇસ્ટ કોસ્ટ પર આધારિત હોવાથી 2011 સુધીમાં ઉત્તરીય વર્જિનીયામાં દલ્લેસ ખાતે સ્થળાંતર કરશે.
ઇતિહાસ
વેરિસાઇનની સ્થાપના 1995માં આરએસએ સિક્યુરિટી સર્ટિફિકેશન સર્વિસીઝ કારોબારમાંથી અસ્તિત્મવાં આવેલા અન્ય કારોબાર તરીકે કરવામાં આવી હતી. નવી કંપનીએ આરએસએ દ્વારા ધરાવવામાં આવતી કી ક્રિપ્ટોગ્રાફિક પેટન્ટનો પરવાનો મેળવ્યો હતો અને મર્યાદિત સમયનો બિન સ્પર્ધાત્મક કરાર કર્યો હતો. નવી કંપની સર્ટિફિકેટ ઓથોરિટી (સીએ) તરીકે સેવા આપતી હતી — આ ભૂમિકા તે હજુ પણ નિભાવે છે - અને તેનો મૂળ ઉદ્દેશ ઇન્ટરનેટ અને ઇલેક્ટ્રોનીક કોમર્સને અમારી ડિજીટલ ઓથોન્ટિકેશન સેવાઓ અને પેદાશો મારફતે વિશ્વાસ પૂરો પાડવાનો હતો. વેરિસાઇન પાસે લશ્કરથી લઇને નાણા સેવાઓ માટે દરેક ચીજ માટેની કામગીરીમાં 3,000,000 સર્ટિફિકેટ્સ છે, જે તેને ઇન્ટરનેટ પર એન્ક્રીપ્શન અને ઓથોન્ટિકેશન બનાવે છે, જેને મોટા ભાગના લોકો ઓનલાઇન ખરીદી કરતી વખતે તેમના વેબ બ્રાઉઝરમાં નાના પેડલોક આઇકોન તરીકે ઓળખે છે. વેરિસાઇન વેરિસાઇન સિક્યોર્ડ સીલ માટે જાણીતી છે, જે વેબ સાઇટના ઓથેન્ટિકેશન અને એનક્રિપ્શન કે સામાન્ય રીતે વેરિસાઇન એસએસએલ સર્ટિફિકેટ ગ્રાહક વેબસાઇટને આપવામાં આવ્યા હતા તેનો બહિર્મુખ ભાવ છે.
નેટસ્કેપ સર્વર આઇડીને જૂન 1995માં મોકલવામાં આવ્યું હતું. સિક્યોર મેઇલનો પ્રારંભ જાન્યુઆરી 1996માં કરવામાં આવ્યો હતો. વેરિસાઇન જાપાને એનટીટી (NTT) સાથે ફેબ્રુઆરી 1996માં પ્રારંભ કર્યો હતો. માઇક્રોસોફ્ટ સાથે કોડ સાઇનીંગની રજૂઆત માર્ચ 1996માં કરવામાં આવી હતી. યુએસ ડીઓસીએ મજબૂત ક્રિપ્ટોગ્રાફિક સોફ્ટવેરની જૂન 1997માં નિકાસ કરવા માટે ગ્લોબલ આઇડીને મંજૂરી આપી હતી. સિક્યોરઆઇટીના હસ્તાંતરણની જુલાઇ 1998માં જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. મેનેજ્ડ પીકેઆઇ (PKI) સર્વિસ વર્ઝન 4.0 ઓક્ટોબર 1998. વિનામૂલ્યે Y2k પરીક્ષણ ખાતરી નવેમ્બર 1998માં ઓફર કરી હતી. વાયરલેસ પીકેઆઇ (PKI) ઓફરીંગની રજૂઆત ડિસેમ્બર 1999માં કરવામાં આવી હતી. થાવટે હસ્તાતંરણની જાહેરાત ડિસેમ્બર 1999માં કરવામાં આવી હતી. સિગ્નીઓ હસ્તાંતરણની જાહેરાત ફેબ્રુઆરી 2000માં કરવામાં આવી હતી. નેટવર્ક સોલ્યુશન્સ હસ્તાંતરણ જૂન 2000માં કરવામાં આવ્યું હતું. ગ્રેટડોમેન્સ.કોમ હસ્તાંતરણ ઓક્ટોબર 2000માં કરવામાં આવ્યું હતું. 31 ઓગસ્ટ 2001ના રોજ બ્રાયન કાર્ટમેલ પાસેથી કોકોઝ (કીલીંગ) આઇએલેન્ડઝ માટે ઇએનઆઇસી અને .cc રજિસ્ટ્રીનું હસ્તાંતરણ કર્યું હતું. ઇલ્યુમિનેટનું હસ્તાંતરણ ડિસેમ્બર 2001માં કરવામાં આવ્યું હતું. એચઓ સિસ્ટમ્સ હસ્તાંતરણ ફેબ્રુઆરી 2002માં કરવામાં આવ્યું હતું. નેટવર્ક સોલ્યુશન્સ રજિસ્ટ્રારનું વેચાણ નવેમ્બર 2003માં થયું હતું. ગૌરડેન્ટના હસ્તાંતરણની જાહેરાત ડિસેમ્બર 2003માં કરવામાં આવી હતી. માર્ચ 2004માં યુનિમોબાઇલનું હસ્તાંતરણ કર્યું હતું. જામ્બા! જૂન 2004માં હસ્તાંતરણ.
, વેરિસાઇને વિશ્વભરમાં 3000 કર્મચારીઓ સાથે વાર્ષિક 1 અબજ ડોલરથી વધુની આવક (2005ના સંપૂર્ણ વર્ષમાં 1.66 અબજ ડોલર) મેળવી હતી. કારોબારનું બે મોટા વિભાગોમાં વિભાજન કરવામાં આવ્યું છે, ઇન્ટરનેટ સર્વિસીઝ અને કોમ્યુનિકેશનસ સર્વિસીસ. લાઇટસર્ફના હસ્તાંતરણની જાન્યુઆરી 2005માં જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. આર4 ગ્લોબલ સોલ્યુશનના હસ્તાંતરણની જાહેરાત મે 2005માં કરવામાં આવી હતી. લાઇટબ્રીજ પ્રિપેનું હસ્તાંતરણ જૂન 2005માં પૂર્ણ થયું હતું. આઇડિફેન્સના હસ્તાંરણની જુલાઇ 2005માં જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. તદુપરાંત ટેકનોલોજીસના હસ્તાંતરણની જાહેરાત ઓક્ટોબર 2005માં કરવામાં આવી હતી. Weblogs.comના હસ્તાંતરણની જાહેરાત ઓક્ટોબર 2005માં કરવામાં આવી હતી. વેરિસાઇનની પેમેન્ટ ગેટવે મિલકતનું ઇબે (પેપલ) દ્વારા ઓક્ટોબર 2005માં હસ્તાંતરણની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. કોન્ટીકી હસ્તાંતરણની જાહેરાત માર્ચ 2006માં કરવામાં આવી હતી. વેરિસાઇન દ્વારા જિયોટ્રસ્ટના હસ્તાંરણની જાહેરાત મે 2006ના રોજ કરાઇ હતી. ઇનકોડ હસ્તાંતરણની જાહેરાત નવેમ્બર 2006માં કરવામાં આવી હતી. વેરિસાઇને ડિસેમ્બર 2006માં એક્સટેન્ડેડ વેલિડેશન એસએસએલ સર્ટિફિકેટ્સની રજૂઆત કરી હતી. સ્ટ્રેટ્ટોન સ્ક્લાવોસ સીઇઓ અને બોર્ડના સભ્યપદેથી ઉતરી ગયા હતા; તેમનું સ્થાન વિલીયમ (બીલ) રોપરે 29 મે 2007ના રોજ લીધું હતું. વેરિસાઇને નવેમ્બર 2007માં અન્ય કારોબાર એકમોમાંતી કોમ્યુનિકેશન્સ સર્વિસીઝના મોટા ભાગનું વેચાણ કરવાની જાહેરાત કરી હતી. વેરિસાઇને મેલબોર્ન આઇટીને 50 મિલીયન અમેરિકી ડોલરમાં ડિજીટલ બેન્ડ મેનેજમેન્ટ સર્વિસીઝનું વેચાણ કર્યું હતું. લી હગીન્સ સાવાન્નાહ ઓફિસ ખાતેથી એક્ઝિક્યુટિવ વીપી તરીકેના પદ પરથી 30 ઓક્ટોબર 2008ના રોજ ઉતરી ગયા હતા. વિલીયમ (બીલ) રોપર સીઇઓ તરીકે ઉતરી ગયા હતા અને તેમનું સ્થાન જિમ બીડજોસ 3 જુલાઇ 2008ના રોજ લીધું હતું. ગ્લોબલ નેઇમ રજિસ્ટ્રીનું 2008માં હસ્તાંતરણ કરવામાં આવ્યું હતું. વેરિસાઇને 1 જુલાઇ 2010ના રોજ એવી જાહેરાત કરી હતી કે .com ડોમેન નામ માટેની નોંધણી ફી 6.86 ડોલરથી વધારીને 7.34 ડોલર કરવામાં આવશે અને .net ડોમેન નામ માટેની નોંધણી ફી 4.23 ડોલરથી વધારીને 4.65 ડોલરની કરવામાં આવશે.
વિભાગો
ઇન્ટરનેટ સર્વિસીઝ વિભાગમાં નેઇમીંગ એન્ડ ડિરેક્ટરી સર્વિસીઝનો સમાવેશ થાય છે, જે .com અને .net તેમજ અન્ય ડીએનએસ સંબંધિત સેવાઓ અને આરએફઆઇડી (RFID) સેવાઓ અને સિક્યુરિટી સર્વિસીઝ કે ક્ષમતાઓનો વૈવિધપૂર્ણ સેટ ધરાવે છે તેના માટે ડોમેન નામ રજિસ્ટ્રીને સમાવે છે. મેનેજ્ડ સિક્યુરિટી સર્વિસઝમાં સંચાલિત સલામતી સેવાઓ (ફાયરવોલ્સ, અતિક્રમણ શોધ અને અટકાવવું, નુકસાન સામે રક્ષણ વગેરે), વૈશ્વિક સલામતી સલાહ ( મૂલ્યાંકન, ડિઝાઇન, પાલન, સર્ટિફિકેશન), ઇમેઇલ સલામતી (એન્ટી સ્પામ, એન્ટી-વાયરસ), મજબૂત ઓથેન્ટિકેશન (ટોકન્સ અને રિમોટ એક્સેસ માનયતા), તેમજ તાજેતરના એક્સટેન્ડેડ વેલિડેશન (હાઇ એશ્યોરન્સ) SSL (એસએસએલ) સર્ટિફિકેટ સહિતના મૂળ ડિજીટલ સર્ટિફિકેટ/SSL (એસએસએલ) કારોબારનો સમાવેશ થાય છે. વેરિસાઇન રોજની 32 અબજ ડોમેઇન નામ સિસ્ટમ (DNS) પૂછપરછોને ન્યાય આપ્યો હોવાનો દાવો કરે છે, જેમાં 35 ટકા ઉત્તર અમેરિકન ઇ-કોમર્સ અને "મહત્તમ" સિક્યોર વેબ સાઇટ્સ માટેના એન્ક્રિપ્શનનો સમાવેશ થાય છે. મે 2010માં વેરિસાઇને તેની સલામતી સેવાઓ સિમેન્ટેક ને રોકડા 1.28 અબજ ડોલરમાં વેચી હતી.
વેચાણ
14 નવેમ્બર 2007ના રોજ વેરિસાઇનની એનાલિસ્ટ ડે રજૂઆતો દરમિયાન વેરિસાઇને તેના નેઇમીંગ સર્વિસીઝ, વેબ સર્ટિફિકેટ અને આઇડેન્ટી પ્રોટેક્શન સર્વિસીઝના અગત્યના કારોબાર પર તેના પોર્ટફોલિયાનો મોટા ભાગનું વેચાણ (વેચીને અથવા બંધ કરીને) તેના પોર્ટફોલિયોના મોટા ભાગમાં દ્વારા ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની જાહેરાત કરી હતી. પ્રકાશિત થયેલા અહેવાલો સુચવે છે કે કંપની તેના 15 એકમોમાંથી 12 એકમનું એટલે કે તેના 4,500 કર્મચારીઓનો ઘટાડો કરીને કામગીરી પૂરી કરશે.
2 માર્ચ 2009ના રોજ, કંપનીએ જાહેરાત કરી હતી કે તે ટીએનએસ (TNS Inc.)ને 230 મિલીયન ડોલરમાં કોમ્યુનિકેશન્સ સર્વિસીઝ ગ્રુપને વેચી રહ્યુ છે.
19 મે 2010ના રોજ, સિમેન્ટેકે જાહેરાત કરી હતી કે તે વેરિસાઇનના આઇડે્ટી અને ઓથેન્ટિકેશન કારોબારને સિક્યોર સોકેટ્સ લેયર (એસએસએલ) સર્ટિફિકેટ સર્વિસીઝ, પબ્લિક કી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (પીકેઆઇ (PKI)) સર્વિસીઝ, વેરિસાઇન ટ્રસ્ટ સર્વિસીઝ, વેરિસાઇન આઇડેન્ટીટી પ્રોટેક્શન (વીઆઇપી) ઓથેન્ટિકેશન સર્વિસ સહિત અને વેરિસાઇનમાં જાપાનમાં આશરે 1.28 અબજ ડોલરની રોકડે ખરીદશે. સિમેન્ટિકને કરવામાં આવેલું વેચાણ 9 ઓગસ્ટ 2010ના રોજ સત્તાવાર રીતે બંધ કરવામાં આવ્યું હતું.
વિવાદો
2002માં, વેરિસાઇન સામે ડોમેન બંધ કરી દેવા બદલ અદાલતમાં ફરિયાદ કરવામાં આવી હતી - જે અંતર્ગત તેઓ ફક્ત તેમના ડોમેન નામમાં સુધારો કરી રહ્યા છે તેવું માનીને રજિસ્ટ્રન્ટ કરીને અન્ય રજિસ્ટ્રાર પાસેથી પોતાને ડોમેન તબદિલ કરાયા હતા. તેમણે કાયદો તોડ્યો ન હતો તેવું બહાર આવવા છતાં, ડોમેન પૂર્ણ થવાના આરે છે તેવું સુચન કરવામાંથી અથવા કરવામાં આવેલી તબદિલી ખરેખર સુધારો કરવા માટેની હતી તેવા દાવામાંથી તેમને બાકાત રાખવામાં આવ્યા હતા.
વેરિસાઇને પણ તેના આઇસીએએનએન (ICANN) (ઇન્ટરનેટ કોર્પોરેશન ફોર એસાઇન્ડ નેઇમ્સ એન્ડ નંબર્સ) અને ડીએનએસ (DNS) સાથેના સંબંધો અંગે જાહેર તપાસનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. સપ્ટેમ્બર 2003માં વેરિસાઇને સર્વિસ કોલ્ડ સાઇટ ફાઇન્ડરની રજૂઆત કરી હતી, જ્યારે યૂઝર્સ nonexistent .com અથવા .net domain નેમ્સ પર જવાનો પ્રયત્ન કરતા હોય ત્યારે સેવા શોધવા માટે વેબ બ્રાઉઝર્સને રિડાયરેક્ટ કર્યા હતા. આઇસીએએએ (ICANN) જણાવ્યું હતું કે વેરિસાઇને યુ.એસ. ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ કોમર્સ સાથેના તેના કરારની શરતોનું ઉલ્લંઘન કર્યું હતું, જેના લીધે વેરિસાઇનને .com અને .netનું સંચાલન કરવાનો અધિકાર પ્રાપ્ત થયો હતો અને વેરિસાઇને સેવા બંધ કરી દીધી હતી. પરિણામે, વેરિસાઇને ફેબ્રુઆરી 2004માં આઇસીએએનએન (ICANN) સામે કનૂની દાવો માંડ્યો હતો, જેમાં તે આઇસીએએનએન સાથેના કરારના સંદર્ભમાં ક્યા પ્રકારની સેવા આપી શકે છે તેની પર સ્પષ્ટતા કરવાની માંગણી કરવામાં આવી હતી. આ દાવાને ઓગસ્ટ 2004માં ફેડરલમાંથી કેલિફોર્નયા સ્ટેટ કોર્ટમાં તબદિલ કરવામાં આવ્યો હતો. 2005ના અંતમાં, વેરિસાઇન અને આઇસીએનએનએ સમાધાનની જાહેરાત કરી હતી, જે .com રજિસ્ટ્રીમાં નવી રજિસ્ટ્રી સેવાના પ્રારંભની પ્રક્રિયા સ્પષ્ટ કરે છે. આ સમાધાનને લગતા દસ્તાવેજો અહીં ઉપલબ્ધ છે. આ સૂચિત સમાધાનની શરતો તેમની જાતે જ તકરારી છે અને તેને વ્યાપક ધોરણે ટીકાઓ પ્રાપ્ત કરી હતી. આઇસીએએનએન (ICANN) આમાંના મેઇલીંગ લિસ્ટ આર્કાઇવ દસ્તાવેજો પર ટિપ્પણી કરે છે. વધારામાં વેરિસાઇન નાઇન્થ સર્કીટ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલી sex.com (સેક્સ.કોમ)માં પણ સામેલ હતી.
આઇસીએએનએન (ICANN) સાથેની અન્ય વાટાઘાટોમાં, વેરિસાઇને 34 મિલીયન નોંધાયેલા ડોમેન નેઇમ્સ સાથેના સૌથી મોટા ડોમેન એવા .com પરના ચાલુ રહેલા અધિકારોના બદલામાં 2003માં ટોપ લેવલ ડોમેન .orgની કામગીરી છોડી દીધી હતી. 2005ના મધ્યમાં, .netની કામગીરી માટેનો પ્રવર્તમાન કરાર પૂરો થઇ ગયો હતો અને વેરિસાઇન સહિતની પાંચ કંપનીઓએ તેના સંચાલન માટે બીડ કરી હતી. વેરિસાઇનના બીડને અસંખ્ય આઇટી અને સંદેશાવ્યવહાર ક્ષેત્રેની માઇક્રોસોફ્ટ, આઇબીએમ, સન માઇક્રોસિસ્ટમ્સ, એમસીઆઇ અને અન્યો જેવી માંધાતા કંપનીઓનું પીઠબળ હતું, જેમાંની દરેક ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે .netની કામગીરીનો સંપૂર્ણ રેકોર્ડ ધરાવે છે. ડોમેન અંડરલાયીંગ અસંખ્ય "મુખ્ય" નેટવર્ક સેવાઓ તરીકેના વેરિસાઇનની મહત્વની અગત્યતાને .net DNS (ડીએનએસ)નું સંચાલન ચાલુ રાખવાની દરખાસ્ત કરી હતી. 8 જૂન, 2005ના રોજ આઇસીએનએને (ICANN) જાહેરાત કરી હતી કે વેરિસાઇનને .netનું 2011 સુધી સંચાલન કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. .net બીડીંગ પ્રક્રિયા પરની વધુ માહિતી અહીં ઉપલબ્ધ છે.
ડીએનએસ (DNS) અંકુશ
વેરિસાઇન ઇન્ટરનેટના ડીએનએસ (DNS) આંતરમાળખામાં અત્યંત અગત્યનું સ્થાન ધરાવે છે. વેરિસાઇન તેના બે અત્યંત અગત્યના ટોચના સ્તરના ડોમેન્સ .com અને .net માટે સત્તાવાર રજિસ્ટ્રી ઓપરેટર છે. વધુમાં તે કંટ્રી કોડ ટોચના સ્તર .cc (કોકોસ આઇલેન્ડઝ) અને .tv (ટૂવાલુ) માટે રજિસ્ટ્રી ઓપરેટરનો કરાર કર્યો હતો. વધુમાં, વેરિસાઇન એ તેમની સંબધિત રજિસ્ટ્રી ઓપરેટરો કે જે બિન નફાકારક છે તેવા .edu, .name, અને .jobs ડોમેન્સ માટે મુખ્ય ટેકનિકલ પેટાકોન્ટ્રાક્ટર છે; આ ભૂમિકામાં તેઓ આ ચોક્કસ ડોમેન માટે ઝોન ફાઇલ રાખે છે અને તેમના ડોમેન સર્વર માટે ડોમેન્સને આમંત્રે છે. રજિસ્ટ્રી ઓપરેટરો ઘણી વખત "હોલસેલ" ભૂમિકા હોય છે; કેટલાક "રિટેઇલ" ડોમેન નેમ રજિસ્ટ્રાર હોય છે જે ખરેખર .com અને અન્ય ડોમેન નામનું ગ્રાહકોને વેચાણ કરે છે.
વેરિસાઇન ઇન્ટરનેટની રુટ ઝોન ફાઇલ એક માત્ર જાળવનાર છે અને તેઓ તેમાં દરેક ફેરફારની પ્રક્રિયા કરે છે. સત્તાવાળાઓ (જેમ કે ICANN (આઇસીએએનએન) વિવિધ ટોચના સ્તરના ડોમેનના ઇનચાર્જ રુટ ઝોન ફાઇલમાં ફેરફારની વિનંતી કરે છે, જે યુએસ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ કોમર્સ દ્વારા મંજૂર થયેલા હોવા જોઇએ. જો મંજૂરી આપવામાં આવે તો, કોમર્સ ડિપાર્ટમેન્ટ ત્યાર બાદ વેરિસાઇનને ફેરફાર કરવા માટે સુચના આપે છે. રુટ ઝોનમાં ફેરફારો મૂળભૂત રીતે A રુટ સર્વર દ્વારા વિતરીત હોય છે, પરંતુ હવે તે દરેક 13 સર્વરોમાં અલગ વિતરણ વ્યવસ્થા કે જે વેરિસાઇન જાળવણી કરે છે તેના દ્વારા વિતરીત હોય છે. વેરસાઇન ઇન્ટરનેટના બે રુટ નેમસર્વરો, A અને Jનું સંચાલન કરે છે. અન્ય 11નું વિવિધ સંસ્થાઓ અને સત્તામંડળો દ્વારા સંચાલન કરવામાં આવે છે.  તે એક માત્ર રુટ સર્વર ઓપરેટર છે જે એક કરતા વધુ સર્વર ચલાવે છે.  J રુટ સર્વરો  એનીકાસ્ટેડ હોય છે.
વેરિસાઇનના નેમીંગ અન ડિરેક્ટરી ડિવીઝનનું વડુમથક સ્ટર્લીંગ, વીએ લૌડૌન ટેક સેન્ટરમાં છે. તેઓ આ સંકુલમાં તેમની ઓફિસો, નિવાસો, બે મિરર ડેટા સેન્ટરો કે જેમાં તેમની રજિસ્ટ્રી સર્વિસીઝ તેમજ તેમની એટલાસ (ATLAS) સિસ્ટમ અને રુટ સર્વરના નમૂનાઓ હોય છે તે ઉપરાંત સમગ્ર ઇમારત ભાડાપટ્ટે આપે છે. આ બે ડેટા સેન્ટરો ત્રીજા ડેટા સેન્ટરોનું પ્રતિબિંબ પાડે છે, જે દલ્લેસ એરપોર્ટ નજીક બ્રોડ રન ટેકનોલોજી પાર્કમાં એક અલગ ઇમારતમાં આવેલું છે. આ બે સવલતો અત્યંત સલામત છે અને ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ હોમલેન્ડ સિક્યુરિટી દ્વારા અગત્યનું આંતરમાળખું હોવાનું મનાય છે. જે તેમને ખાસ સરકારી રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
દામોહ
દામોહ ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૫૦ (પચાસ) જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા  દામોહ જિલ્લામાં આવેલું એક ઐતિહાસિક નગર છે. દામોહ શહેર ખાતે દામોહ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
અરબી સમુદ્ર
300px|right|thumb|અરબ સાગરનો નક્શો અરબ સાગર અથવા અરબી સમુદ્ર એ હિંદ મહાસાગરનો ભાગ છે. તે પૂર્વમાં ભારત, ઉત્તરે પાકિસ્તાન તથા ઈરાન, અને પશ્ચિમે આરબ દ્વિપકલ્પ થી ઘેરાયેલો છે. વૈદિક કાળમાં આ સિંધુ સાગર નામે જાણીતો હતો. અરબસ્તાનનો અખાત અને એડનનો અખાત એ બે મોટા ભૌગોલિક સ્થળો છે. આ ઉપરાંત બાબ-અલ-માંડબની સામુદ્ર ધુની, કચ્છનો અખાત, ખંભાતનો અખાત પણ અરબસાગર માં આવેલા છે. અરબ સાગરમાં ઝાઝા દ્વિપ નથી, મુખ્ય દ્વિપમાં આફ્રિકા નજીક સોકોત્રા અને ભારતના કિનારા નજીક લક્ષદ્વીપ આવેલા છે.
એઇડ્સ
AIDS (એઇડ્સ)નાં ટુંકા નામે ઓળખાતા આ રોગનું અંગ્રેજી નામ છે Acquired Immunodeficiency Syndrome અથવા Acquired Immune Deficiency Syndrome, જેને ગુજરાતીમાં ઉપાર્જિત રોગપ્રતિકાર ઉણપ લક્ષણ અથવા ઉપાર્જિત પ્રતિકાર ઉણપ લક્ષણ  તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરી શકાય. આ એક, માનવનાં શરીરની રોગપ્રતિકાર શક્તિ પર હુમલો કરતો રોગ છે, જે  HIV (એચઆઇવી) વાયરસ જવાબદાર છે. આ HIV વાયરસનું અંગ્રેજી નામ Human Immunodeficiency Virus છે, જેને ગુજરાતીમાં માનવ રોગપ્રતિકાર ઉણપ વાયરસ તરીકે ભાષાંતરિત કરી શકીએ.
આ રોગ ઉત્તરોત્તર શરીરની પ્રતિકાર શક્તિ ઘટાડે છે જેથી રોગગ્રસ્ત વ્યક્તિને ચેપ લાગવાની અને ગાંઠ થવાની શક્યતા વધી જાય છે. એચઆઇવીનો ફેલાવો (પ્રસાર) શ્લેશ્મ સ્તર (mucous-membrane) કે રૂધિરપ્રવાહનાં રોગગ્રસ્ત શારિરિક સ્ત્રાવનાં સીધા સંપર્કમાં આવવાથી થાય છે. શ્લેશ્મ સ્તર એ શરીરનો એવો ભાગ છે, કે જે સપાટીને સતત ચીકણી રાખવાનું કાર્ય કરે છે, અહિં ગાલની અંદરની સપાટીનું શ્લેશ્મ સ્તર ખૂબ ભાગ ભજવે છે, જ્યારે શારિરિક સ્ત્રાવોમાં, રૂધિર, વીર્ય, યોનિમાર્ગનું પ્રવાહી, વીર્ય પૂર્વેનો સ્ત્રાવ અને ધાવણનો સમાવેશ થાય છે, નહિકે લાળ, થુંક, આંસુ, વિગેરે.
જિનેટિક સંશોધન (Genetic research) દર્શાવે છે કે એચઆઇવીનો પશ્ચિમ મધ્ય આફ્રિકામાં ઓગણીસમી સદીના અંતમાં અથવા વીસમી સદીના પ્રારંભમાં ઉદભવ થયો હતો. એઇડ્ઝ અને તેની પાછળના કારણોને સૌપ્રથમ રોગ નિયંત્રણ અને અવરોધક અમેરિકન કેન્દ્ર (Centers for Disease Control and Prevention) દ્વારા 1981માં ઓળખી કાઢવામાં આવ્યો હતો, એચઆઇવીને 1980ના પ્રારંભમાં ઓળખી કાઢવામાં આવ્યો હતો.
એઇડ્ઝ અને એચઆઇવીની સારવાર રોગ થવાની ગતિ ધીમી પાડી શકે છે છતાં હાલમાં તેના ઉપચાર માટે કોઇ રસી નથીએન્ટિરિટ્રોવાયરલ (Antiretroviral) સારવાર મૃત્યુદર (mortality) અને એચઆઇવી ચેપની રોગીષ્ટ મનોવૃત્તિમાં ઘટાડો કરે છે પરંતુ આ દવાઓ ખર્ચાળ છે અને રોજબરોજ એન્ટિરિટ્રોવાયરલ, દવા ઉપચાર (medication) કરવો તે દરેક દેશોમાં ઉપલબ્ધ નથી. એચઆઇવી ચેપની સારવારમાં મુશ્કેલી હોવાથી એઇડ્ઝ જેવા વ્યાપક રોગચાળાને નિયંત્રણમાં લેવા માટે ચેપ રોકવો તે અગત્યનો લક્ષ્યાંક છે, તેથી આરોગ્ય સંસ્થાઓ સલામત સેક્સ (safe sex) અને સોયની આપલે કાર્યક્રમ (needle-exchange programme)ને આ વાયરસની વધવાની ગતિ ધીમી પાડવાના પ્રયત્નરૂપે પ્રોત્સાહન આપે છે.
લક્ષણો
]]
સામાન્ય રીતે જે તે તંદુરસ્ત વ્યક્તિમાં સામાન્ય રીતે વિકસતા નથી તેવી પ્રતિકાર વ્યવસ્થા  (immune system)પરિણામ તે મુખ્યત્વે એઇડ્ઝના લક્ષણો છે. આ મોટા ભાગની પરિસ્થિતિઓ પાછળ બેક્ટેરીયા (bacteria), વાયરસ (virus), ટોપ  (fungi) અને પરોપજીવી પ્રાણી કે વનસ્પતિ  (parasite)જવાબદાર છે જેને સામાન્ય રીતે રસી વ્યવસ્થા દ્વારા નિયંત્રિત કરી શકાય છે જેને એચઆઇવી નુકસાન પહોંચાડે છે.
જે લોકો એઇડ્ઝ ધરાવતા હોય તેવા લોકોમાં તકવાદી ચેપ ધરાવતા હોય તેવા લોકોમાં તકવાદી ચેપ (Opportunistic infection) સામાન્ય છે. એચઆઇવી મોટેભાગે દરેક ઇન્દ્રિયને અસર કરે છે.
એઇડ્ઝઃ ધરાવતા લોકોમાં વિવિધ કેન્સર જેમ કે કાપોસીસનું કેન્સર (Kaposi's sarcoma), ગળાનું કેન્સર (cervical cancer) અને જીવલેણ ચેપી રોગ (lymphoma)તરીકે જાણીતા પ્રતિકાર વ્યવસ્થાના કેન્સર થવાનું જોખમ વધુ હોય છે. વધુમાં, એઇડ્ઝ ધરાવતા લોકોમાં પદ્ધતિસરના લક્ષણો વારંવાર જોવા મળે છે જેમ કે તાવ (fever), પરસેવો (sweat) (ખાસ કરીને રાત્રે), સોજા ચડવા, ઠંડી લાગવી, નબળાઇ અને વજન ઓછું થઇ જવું (weight loss)  .એઇડ્ઝનો દર્દી જે ચોક્કસ પ્રકારના લક્ષણો ધરાવતો હોય તે ચેપ જ્યા દર્દી રહેતો હોય તે ભૌગોલિક વિસ્તારમાં વિકસે છે.
thumb|left|260px|એઇડ્ઝના મુખ્ય લક્ષણો
ફેફસાને લગતા ચેપ
ન્યૂમોસિસ્ટિસ જિરોવેસી (Pneumocystis jirovecii) thumb|right|150px|એક્સ રે, જેના કારણે ન્યૂમોનિયા થયો ઢીંચણના નીચેના ભાગમાં બન્ને બાજુએ શ્વેતકણો વધારે છે, જે ન્યૂમોસિસ્ટિસ ન્યૂમોનિયા ના લક્ષણો છે.ન્યૂમોસિસ્ટિસ ન્યૂમોનિયા  (Pneumocystis pneumonia)(મૂળભૂત રીતે ન્યૂમોસિસ્ટિસ કેરીની ન્યૂમોનિયા તરીકે જાણીતો અને હજુ પણ પીસીપીના ટૂંકા નામે ઓળખાય છે જેના સ્થાને હવે પી ન્યૂમો સી સ્ટિસ પી ન્યૂમોનિયા આવે છે ભાગ્યે જ તંદુરસ્ત ગણાય છે ઇમ્યુનોકોમ્પીનન્ટ (immunocompetent) લોકો, પરંતુ એચઆઇવી ધરાવતા વ્યક્તિગતોમાં સામાન્ય છે. તે ન્યૂમોસિસ્ટિસ જિરોવેસીને કારણે થાય છે (Pneumocystis jirovecii).
પશ્ચિમી દેશોમાં અસરકારક નિદાન, સારવાર અને નિયમિત ઉપચાર (prophylaxis) થયો તે પહેલા તાત્કાલિક થતા મૃત્યુનું સૌપ્રથમ કારણ હતું. વિકસતા દેશોમાં તપાસ થઇ ન હોય તેવા વ્યક્તિઓમાં હજુ પણ આ પ્રથમ સંકેત છે, જોકે રક્તના એમએલદીઠ 200 કણ કરતા ઓછા સીડી4 ન હોય તો સામાન્ય રીતે તે આકાર લેતો નથી.
એચઆઇવી સાથે સંકળાયેલા ચેપમાં ક્ષય રોગ (Tuberculosis) (ટીબી) વિશિષ્ટ છે કેમ કે તે શ્વસન ક્રિયા મારફતે ઇમ્યુનોકોમ્પીટન્ટ લોકોમાં પ્રસરી શકે છે, એક વખત ઓળખાઇ જાય તે પછી સરળતાથી સારવાર થઇ શકે છે, જે એચઆઇવીના પ્રાથમિક તબક્કામાં થઇ શકે છે અને ડ્રગ થેરાપી સાથે અવરોધાત્મક છે. જોકે મલ્ટીડ્રગ પ્રતિકાર (multidrug resistance) સંભવતઃ ગંભીર સમસ્યા છે.
પાંદેરી (તા. ગીર ગઢડા)
એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ગીર ગઢડા તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
એઇડ્સ
ફેફસાને લગતા ચેપ
સીધી નિરીક્ષીત થેરાપીના ઉપયોગ વડે અને પશ્ચિમી દેશોમાં સુધરેલી પ્રેક્ટિસના લીધે આ પ્રકારેના બનાવોમાં ઘટાડો થયો હોવા છતાંયે જ્યાં એચઆઇવીના સૌથી વધુ કેસ હોય છે તેવા વિકસતા દેશોમાં આ લાગુ પડતું નથી.એચઆઇવી ચેપના પ્રાથમિક તબક્કામાં (સીડી4 કાઉન્ટ>300 સેલ્સ એમએલ દીઠ), ટીબી સામાન્ય રીતે ફેફસાના રોગોમાં હોય છે. એચઆઇવી ચેપના પ્રાથમિક તબક્કામાં (સીડી4 કાઉન્ટ>300 સેલ્સ એમએલ દીઠ), ટીબી સામાન્ય રીતે ફેફસાના રોગોમાં હોય છે. લક્ષણો સામાન્ય રીતે બંધારણીય હોય છે અને કોઇ એક જ સ્થળે સ્થિર રહેતા નથી, જે ઘણી વખત ચરબીયુક્ત હાડકા (bone marrow), હાડકા (bone), મૂત્રાશય અને ગેસ્ટ્રોઇનટેસ્ટીનલ ટ્રેક્ટ (gastrointestinal tract), લીવર (liver), રિજીયોનલઇન્દ્રિય સંકેત  (lymph node)અને સેન્ટ્રલ નર્વસ સિસ્ટમને અસર કરે છે.  (central nervous system),
ગેસ્ટ્રોઇનટેસ્ટીનલ ચેપ
ઇસોફાજિટીક્સ (Esophagitis) એ ઇસોફાગુસ (esophagus) ના અંત ભાગનો એક પ્રકારનો ઉભરો છે (અન્નનળી અથવા નળી પરનો સોજો પેટ (stomach))ને અસર કરે છે.એચઆઇવીના ચેપવાળી વ્યક્તિઓને સામાન્ય રીતે ફૂંગલ (કેન્ડિડાયાસીસ (candidiasis))અથવા વાયરલ (હર્પસ સિમ્પ્લેક્સ1 (herpes simplex-1) અથવા સાયટોમેગાલોવાયરસ  (cytomegalovirus)ચેપને લીધે થાય છે. ભાગ્યે જ તે માયકોબેક્ટેરીયા (mycobacteria)ને લીધે થઇ શકે છે.
એચઆઇવીમાં ન સમજાય તેવા દર્દો ઝાડા (diarrhea)ઘણા શક્ય કારણોસર થાય છે, જેમાં સામાન્ય બેક્ટેરીયલ સહિત (સલ્મોનેલ્લા (Salmonella), શિગેલ્લા (Shigella), લિસ્ટેરીયા (Listeria) અથવા કેમ્પીલોબેક્ટર  (Campylobacter))અને પ્રાણીજન્ય ચેપ અને અસામાન્ય તકવાદી ચેપ જેમ કે ક્રિપ્ટોસ્પોરીડિયોસીસ  (cryptosporidiosis), માઇક્રોસ્પોરીડિયોસીસ  (microsporidiosis), માયકોબેક્ટરીયમ એવીયમ  (Mycobacterium avium) કોમ્પ્લેક્સ (મેક)અને વાયરસો, એસ્ટ્રોવાયરસ (astrovirus), એડેનોવાયરસ (adenovirus), રોટાવાયરસ (rotavirus) અને સાયટોમેગાલોવાયરસ (cytomegalovirus), (બાદમાં કોલીટીસના કોર્સ તરીકે (colitis)).
કેટલાક કિસ્સાઓમાં ઝાડાનું થવું એ કદાચ એચઆઇવીની દવા કરવા માટે ઉપયોગમા લેવાયેલી વિવિધ દવાની આડઅસર હોઇ શકે છે અથવા કદાચ એચઆઇવી ચેપને ખાસ કરીને પ્રાથમિક એચઆઇવી ચેપ દરિમયાન સામાન્ય રીતે સાથે હોઇ શકે છે.તે કદાચ એન્ટિબાયોટિક (antibiotic)કે જેનો ઉપયોગ ઝાડાને કારણે થયેલા બેક્ટેરીયાની સારવાર માટે વપરાઇ હોય તેના દ્વારા પણ હોઇ શકે છે ( ક્લોસ્ટ્રીડિયમ ડિફ્ફીસિલે માટે સમાન  (Clostridium difficile)). એચઆઇવીની પાછળની અવસ્થા માટે ઝાડા એ ઇનટેસ્ટીનલ ટ્રેક્ટ (intestinal tract) કે પૌષ્ટિક તત્ત્વો ગ્રહણ કરે છે તેનું પ્રતિબિંબ પાડે છે અથવા એચઆઇવી સંબંધિત વેસ્ટીંગનું અગત્યનું ઘટક હોઇ શકે છે (wasting). .
ન્યૂરોલોજિકલ અને સાયકિયાટ્રીક સામેલગીરી
એચઆઇવી ચેપ ઇન્દ્રિયો દ્વારા શંકાસ્પદ નર્વસ સિસ્ટમ અથવા સીધી જ માંદગીના પરિણામ સ્વરૂપે વિવિધ પ્રકારના ન્યૂરોસાયકિયાટ્રીક સિક્વેલા (sequela) તરફ દોરી જાય છે.
ટોક્સોપ્લામોસીસ (Toxoplasmosis) એ એવો રોગ છે એક જ સેલ પ્રાણીજન્ય બેક્ટેરીયા (parasite) તરીકે ઓળખાતા ટોક્સોપ્લાઝ્મા ગોન્ડી ને કારણે થાય છે; તે સામાન્ય રીતે મગજને ચેપ લગાડે છે જે ટેક્સોપ્લાઝ્મામાં પરિણમે છે એન્સેફાલિટીસ  (encephalitis), પરંતુ તેના કારણે આંખ (eye) અને સ્નાયુઓમાં પણ ચેપ લાગે છે અને રોગ માટે જવાબદાર બને છે. ક્રિપ્ટોકોક્કલ મેનિનજાઇટીસમેનિક્સ (meninx)નો ચેપ છે(મગજ સ્પાઇરલ કોર્ડ  (spinal cord)ને ફંગ્સ દ્વારા આવરી લેતી અંતરછાલ ક્રિમ્પ્ટોકોક્કસ નિયોફોર્મન્સ (Cryptococcus neoformans) તેનાથી તાવ માથાનો દુખાવો  (headache), ફટિગ (fatigue), ચક્કર (nausea), અને ઉલ્ટી (vomiting) થાય છે. દર્દીઓ રોગ (seizure) અને મૂંઝવણનો વિકાસ કરી શકે છે; તેની સારવાર ન કરાવે તો તે મોતમાં પરિણમી શકે છે.
પ્રોગ્રેસીવ મલ્ટીફોકલ લ્યૂકોએન્સેફાલોપથી (Progressive multifocal leukoencephalopathy) (પીએમએલ) એ ડેમીએલિનેટીંગ રોગ છે  (demyelinating disease), જેમાં માયસેલીન (myelin)નો ધીમે ધીમે નાશ થાય છે નર્વ સેલ્સના એક્સોન (axon)ના આવરી લેતો નિરોધ નર્વ ઇમપલ્સીસથી અલગ પડે છે. તે જેસી વાયરસ {/0)તરીકે ઓળખાતા વાયરસ (JC virus)થી થાય છે, જે કુલ વસતીના 70 ટકા જેટલી વસતીને ગુપ્તાંગ (latent)માં થાય છે, જે પ્રતિકાર વ્યવસ્થા અત્યંત નબળી પડી જતા રોગમાં પરિણમે છે, કેમ કે આખરે તો એઇડ્ઝના દર્દીનો કેસ છે.  તે અત્યંત ઝડપથી વિકસે છે, સામાન્ય રીતે નિદાન થયા બાદ એકાદ મહિનામાંજ મૃત્યુ થાય છે.
એઇડ્ઝ ડેમેનશીયા કોમ્પ્લેક્સ (AIDS dementia complex) (એડીસી)મેટાબોલીક છે એન્સેફાલોપથી  (encephalopathy) જે એચઆઇવી ચેપથી અને એચઆઇવી ચેપવાળા મગજની પ્રતિકારકતા સક્રિયતા પ્રેરીત છે માક્રોફેજ (macrophage) અને માઇક્રોગ્લીયા (microglia).હોસ્ટ અને વાયરલ એમ બન્ને ઓરિજીનના ન્યૂરોટોક્સીન  (neurotoxin)વડે આ સેલ્સ સક્રિય રીતે એચઆઇવી દ્વારા ચેપી અને ખાનગી હોય છે. ચોક્કસ ન્યૂરોલોજિકલ વિકલાંગતા પ્રત્યક્ષ જ્ઞાન, વર્તણૂંક અને મોટોર અસાધારણતા પ્રેરીત હોય છે, જે એચઆઇવીના ચેપ બાદના અમુક વર્ષો બાદ થાય છે અને તે નીચા સીડી4+ T સેલ સ્તર અને ઊંચા પ્લાઝ્મા લોડ્ઝ આધારિત હોય છે.
સાતત્યતા 10 અને એનડેશ; પશ્ચિમી દેશો માં પરંતુ ફક્ત 1 અને એનડેશ;ભારતમાં એચઆઇવી ચેપીના 2%
ભારતમાં એચઆઇવીના પેટાપ્રકારના કારણે શક્યતઃ આ ફરક છે. જે દર્દીઓમાં એડવાન્સ એચઆઇવી માંદગી હોય તેમાં ઘણીવાર એઇડ્ઝ સંબંધી ગ્રંથી જોવા મળે છે; ભારયુક્ત વર્તન (manic episode) તેમજ તેની સાથે જોડાયેલા તણાવયુક્ત વર્તન (bipolar disorder)ને બદલે તે વધુ પડતી સંવેદનશીલતા અને અજ્ઞાનતા અને ઓછી કુશળ ભાવના દર્શાવે છે.પાછળની સ્થિતિ સિવાય લાંબા ગાળા સુધી વધુ ભારયુક્ત જણાય છે.મલ્ટી ડ્રગ થેરાપીના આગમન સાથે આ પ્રકારના લક્ષણો ઓછા જોવા મળ્યા છે.
ટ્યૂમર અને જીવલેણ
thumb|right|150px|કાપોસીનું કેન્સર
એચઆઇવી ચેપ ધરાવતા દર્દીઓમાં મોટેભાગે વિવિધ કેન્સર (cancer) એક સાથે જોવા મળે છે. આ મુખ્યત્વે ઓન્કોજેનિક (oncogenic)ડીએનએ વાયરસ (DNA virus), ખાસ કરીને એપ્સસ્ટેઇન બારવાયરસ  (Epstein-Barr virus) (ઇબીવી), કાપોસીના કેન્સર સંલગ્ન હર્પીસવાયરસ  (Kaposi's sarcoma-associated herpesvirus) (કેએસએચવી), અને માનવી પેપિલ્લોમાવાયરસ  (papillomavirus) (એચપીવી)  સાથેના સહ ચેપને લીધે થાય છે.
કાપોસીનું કેન્સર (કેએસ)એચઆઇવી ચેપ વાળા દર્દીઓમાં જોવા મળતું સર્વસામાન્ય ટ્યુમર છે. 1981મા જ્યારે યુવાન હોમોસેક્સ્યુઅલ વ્યક્તિમાં આ ટ્યુમરે દેખા દીધી હતી તે એઇડ્ઝ વ્યાપક રોગચાળાનો પ્રથમ સંકેત હતો. ગામાહર્પીસ (gammaherpes)ને કારણે થતા વાયરસને કાપોસીના કેન્સર સંલગ્ન હર્પીસ વાયરસ (Kaposi's sarcoma-associated herpes virus) (કેએસએચવી)કહેવામાં આવે છે, તે ઘણીવાર ચામડી પર વાદળી નોડ્યૂલ  (nodules)સાથે જોવા મળે છે, પરંતુ તે અન્ય ઇન્દ્રિયને અસર કરે છે જેમાં ખાસ કરીને મો (mouth), ગેસ્ટ્રોઇનટેસ્ટીનલ ટ્રેક્ટ અને સ્નાયુઓનો સમાવેશ થાય છે.
ઊંચી કક્ષાના બી સેલ (B cell) લીમ્ફોમા (lymphoma)જેમ કે બર્કિટના લીમ્ફોમા  (Burkitt's lymphoma), બર્કિટના જેવા લીમ્ફોમા, ડીફ્યુઝ મોટા બી સેલ લીમ્ફોમા (ડીએલબીસીએલ), અને પ્રાયમરી સેન્ટ્રલ નર્વસ સિસ્ટમ લીમ્ફોમા (primary central nervous system lymphoma) એચઆઇવી ચેપ લાગેલા દર્દીઓમાં વધુ વખત વારંવાર જોવા મળે છે. આ પ્રકારના કેન્સરો ઘણીવાર નબળો રોગ હોવાનો સંકેત કરે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં આ લીમ્ફોમાસ એઇડ્ઝની વ્યાખ્યા આપે છે.એપ્સ્ટેઇન બાર વાયરસ (Epstein-Barr virus)(ઇબીવી)અથવા કેએસએચવીને કારણે અસંખ્ય આ લીમ્ફોમામા પરિણમે છે.
ગળાનું કેન્સર (Cervical cancer) એચઆઇવી ચેપ ધરાવતી સ્ત્રીમાં હોય તો તેને એઇડ્ઝ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે માનવ પેપિલોમાવાયરસ (human papillomavirus)(એચપીવી). ને કારણે થાય છે.
ઉપરોક્ત દર્શાવેલા એઇડ્ઝની વ્યાખ્યા ધરાવતા ટ્યુમર ઉપરાંત, એચઆઇવી ચેપ વાળા દર્દીઓને અન્ય ચોક્કસ પ્રકારના ટ્યુમર જેમ કે હોડકિનનો રોગ (Hodgkin's disease) અને પીડાવિહીન  (anal) અને રેક્ટલ કેર્સિનોમા  (rectal carcinoma) થવાનું વિસ્તરિત જોખમ રહેલું છે.જોકે ઘણા સામાન્ય ટ્યુમરના બનાવો જેમ કે છાતીનું કેન્સર  (breast cancer)અથવા આંતરડાનું કેન્સર  (colon cancer), એચઆઇવીનો ચેપવાળા દર્દીઓમાં વધતું નથી.વિસ્તારો કે જ્યાં એચએઆરઆરટી (HAART)નો ઉપયોગ એઇડ્ઝની સારવાર માટે સતત કરવામાં આવતો હોય, ત્યારે અસંખ્ય એઇડ્ઝ સંબંધિત ભારે ચેપમાં ઘટાડો થયો છે, પરંતુ, તેજ સમયે જીવલેણ કેન્સર એકંદરે એચઆઇવી ચેપ ધરાવતા દર્દીઓના મૃત્યુ પાછળનું ભારે સામાન્ય કારણ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે.
અન્ય તકવાદી ચેપ
એઇડ્ઝના દર્દીઓ ઘણી વખત તકવાદી ચેપ વિકસાવે છે જે ખાસ કરીને નીચા સ્તરના તાવ (low-grade fever) અને વજન ઓછું થવું જેવા અચોક્કસ લક્ષણો દર્શાવે છે.તેમાં ચેપ સાથે માયકોબેક્ટેરિયમ એવીયમ (Mycobacterium avium)ઇન્ટ્રાસેલ્યુલર અને સાયટોમેગાલોવાયરસ  (cytomegalovirus)(સીએમવી) છે. ઉપર વર્ણન કર્યું તેમ, સીએમવીને કારણે આંતરડામાં વધારો થાય છે અને સીએમવી રેટિનીસ (CMV retinitis)ને કારણે અંધાપો (blindness)આવી શકે છે.
પેનિસીલીયોસીસ (Penicilliosis) થાય છે તેનું કારણ પેનિસીલીયમ માર્નેફેઇ  (Penicillium marneffei) છે જે હવે ત્રીજુ વધુમાં વધુ થતો સામાન્ય ચેપ છે (એકસ્ટ્રાપલ્મોનરી ટ્યૂબરક્યુલોસીસ બાદ અને ક્રિપ્ટોકોક્કોસીસ  (cryptococcosis))દક્ષિણ પૂર્વ એશિયાના રોગચાળાના વિસ્તારમાં એચઆઇવી પોઝીટીવ વ્યક્તિગતોમાં થાય છે.  (Southeast Asia).
કારણ
right|thumbnail|300px|[[સ્કેનીંગ ઇલેટ્રોન માઇક્રોસ્કોપ|સ્કેનીંગ ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોગ્રાફ (Scanning electron micrograph), લીલા રંગનો હોય છે, જે લસિકાદોષમાંથી  (lymphocyte). એચઆઇવી-1 નો સર્જન પામ્યો હોય છે.]]
એઇડ્ઝ એ એચઆઇવી સાથે ચેપ (infection)માં થયેલો ભારે વધારો છે.એચઆઇવી એ રેટ્રોવાયરસ (retrovirus)છે જે મુખ્યત્વે માનવીના અગત્યના અંગોને ચેપ લગાડે છે પ્રતિકાર વ્યવસ્થા  (immune system)જેમ કે સીડી4<એસયુપી>+</એસયુપી>ટી સેલ્સ  (CD4+  T cells) (ટી સેલ (T cell)નો પેટા જથ્થો), માક્રોફેજ (macrophage)અને ડેન્ડ્રીટિક સેલ (dendritic cell). તે સીધી રીતે અને આડકતરી રીતે સીડી4+ ટી સેલ્સ નો નાશ કરે છે.
એક વખત એચઆઇવી અસંખ્ય સીડી4 + ટી સેલ્સને મારી નાખે છે જે આ સેલ કરતા રક્ત (blood)ની તુલનામાં માઇક્રોલિટરદીઠ (microliter) (એમએલ)સેલ કરતા ઓછા છે, સેલ્યુલર ઇમ્યુનીટી  (cellular immunity)જતી રહે છે.એક્યુટ (Acute) એચઆઇવી ચેપનો ક્લિનીકલ ગુપ્ત એચઆઇવી ચેપ સામે વખત જતા વિકાસ થાય છે અને પ્રારંભમાં સિમ્પ્ટોમેટિક (symptomatic) એચઆઇવી ચેપ અને પાછળથી એઇડ્ઝ, જેને સીડી4+ ટી સેલ્સ રક્તમાં રહેલા હોય તેને આધારે અને/અથવા ઉપર નોંધ્યા અનુસાર ચોક્કસ ચેપને આધારે ઓળખી કાઢવામાં આવે છે.
એન્ટિરિટ્રોવાયરલ થેરાપી (antiretroviral therapy)ની ગેરહાજરીમાં, મેડીયન (median) એચઆઇવી ચેપમાંથી એઇડ્ઝ (time of progression from HIV infection to AIDS)વિકસવાનો સમયગાળો નવથી દશ વર્ષનો છે, અને એઇડ્ઝ વિકસ્યા બાદ મેડીયનના અસ્તિત્વનો સમય ફક્ત 9.2 મહિનાઓ નો છે. જોકે વિવિધ વ્યક્તિઓમાં ક્લિનીકલ રોગ વિકાસનો દર અલગ અલગ બહુ મોટો છે, જેમ કે બે સપ્તાહથી લઇને 20 અને એનબીએસપી વર્ષ.
વિકાસના દર પર ઘણા પરિબળો અસર કરે છે. તેમાં એ પરિબળોનો સમાવેશ થાય છે, જે ચેપ લાગેલા વ્યક્તિની સામાન્ય પ્રતિકાર ગતિવિધિ ની જેમ એચઆઇવી સામે રક્ષણ કરવાની શરીરની ક્ષમતા પર આ પરિબળો અસર કરે છે. મોટી વયની વ્યક્તિ નબળી પ્રતિકાર વ્યવસ્થા ધરાવે છે અને તેથી નાની વયની વ્યક્તિઓની તુલનામાં તેમનામાં ઝડપથી રોગ પ્રસરવાનું મોટુ જોખમ રહેલું છે.
નબળી આરોગ્ય સંભાળ (health care) અને પ્રવર્તમાન ચેપ જેમ કે ફેફસાનો ક્ષયરોગ (tuberculosis)  પણ રોગના ઝડપથી વિકાસ. અંગે લોકોમાં સંશય પેદા કરે છે. ચેપ લાગેલી વ્યક્તિનો જિનેટિક વારસો (genetic inheritance) અગત્યનો ભાગ ભજવે છે અને કેટલીક વ્યક્તિઓ એચઆઇવીના ચોક્કસ સ્તર સુધી પ્રતિકાર શક્તિ  (resistant)ધરાવતી હોય છે. આ પ્રકારની વ્યક્તિઓનું ઉદાહરણ હોમોઝીગૌસ (homozygous) સીસીઆર-Δ32 (CCR5-Δ32)છે, જેમાં એચઆઇવી ના ચોક્કસ સ્તર સુધીના તણાવ (strains) સાથે ચેપ સુધી પ્રતિકાર બદલાય છે. એચઆઇવી જિનેટિકલી બદલાતી હોય છે અને વિવિધ તણાવ પર અસ્તિત્વ ધરાવે છે, જેના કારણે ક્લિનીકલ રોગ વિકાસમાં પરિણમે છે.
સેક્સ્યુઅલ ટ્રાન્સમિશન(આવનજાવન)
જે તે વ્યક્તિના અન્ય સાથેના ગુદા, જનન અથવા મૌખિક મ્યુકોસ મેમ્બ્રેન (mucous membrane)ના સેક્સ્યુઅલ ગુપ્તતા વચ્ચેના સંપર્ક વડે સેક્સ્યુઅલ ટ્રાન્સમિશન થાય છે. અરક્ષિત સેક્સ્યુઅલ કાર્ય અરક્ષિત ઇન્સર્ટિવ સેક્સ્યુઅલ કાર્ય કરતા વધુ જોખમી છે અને અરક્ષિત પીડીવીહીન જનન એ યોનિમાર્ગ જનન અથવા મૌખિક સેક્સ કરતા એચઆઇવી થવાનું જોખમ મોટું છે.
જોકે ઓરલ સેક્સ પણ સંપૂર્ણ રીતે સલામત નથી, કેમ કે એચઆઇવી ઇન્સર્ટિવ અને રિસીપ્ટીવ ઓરલ સેક્સ એમ બન્ને રીતે આવી શકે છે. સેક્સ્યુઅલ હૂમલા (Sexual assault)છી એચઆઇવી થવાનો મોટો ભય રહે છે કેમ કે કોન્ડોમ્સનો ભાગ્યેજ ઉપયોગ થાય છે અને યોનિમાર્ગમાં સતત શારીરિક ઇજા થાય છે, જે એચઆઇવી આવવાનો માર્ગ મુક્ત કરે છે.
અન્ય સેક્સ્યુઅલી ટ્રાન્સમિટેડચેપ (sexually transmitted infection)(એસટીઆઇ)એચઆઇવી થવાનું અને ચેપ લાગવાના જોખમમાં વધારો કરે છે, કારણ કે સામાન્ય એપિથેલીઅલ (epithelial)માટે કારણભૂત બને છે જેમાં ગુદામાં ચાંદી (ulcer)અને અસંખ્ય એચઆઇવી સંવેદનશીલ અથવા એચઆઇવી ચેપી સેલ્સ દ્વારા એશન અને /અથવા માઇક્રોઅલ્સરેશન થાય છે તેમજ વીર્યમાં અને યોનિમાર્ગની અંદર (લીમ્ફોસાઇટ (lymphocyte) અને માક્રોફેજ (macrophage) થાય છે. પેટા સહારન આફ્રિકાયુરોપ (Europe) અને ઉત્તર અમેરિકા (North America)ના વ્યાપક રોગચાળા પરના અભ્યાસો એવું સુચન કરે છે કે ગુદાની ચાંદીઓ જેમ કે સિફીલીસ (syphilis) અને/અથવા ચેનક્રોઇડ (chancroid),એચઆઇવીનો ચેપ લાગવાના જોખમમાં ચારગણો વધારો કરે છે. તેમાં એસટીઆઇથી નોંધપાત્ર છતા જોખમમાં ઓછો વધારો થાય છે જેમ કે ગોનોરેહ (gonorrhea), ચ્લમાયડીયા (chlamydia) અનેટ્રિચોમોનીયાસીસ (trichomoniasis), જેમાંથી અંતે તો લીમ્ફોસાયટ્સ અને માફેક્રોજીસની પ્રવર્તમાન સંખ્યામાં વધારો થાય છે.
એચઆઇવીનું ટ્રાન્સમિશન ઇન્ડેક્સ કેસ (index case)ના ચેપ અને ચેપ નહી લાગેલા ભાગીદારની શંકાશીલતા પર નિર્ભર કરે છે. માંદગીના સમય દરમિયાન ચેપની માત્રામાં વધઘટ થઇ શકે ચે અને વ્યક્તિગતોમાં સતત હોતો નથી. નિદાન નહી થયેલા પ્લાઝ્મા વાયરલ લોડ (viral load)સેમિનલ લિક્વીડ અથવા ગુપ્ત ગુદામાં ઓછા વાયરલ લોડનો સંકેત આપતો નથી.
જોકે રક્તમાં એચઆઇવીના સ્તરમાં દર 10 ગણો વધારો એચઆઇવી ટ્રાન્સમિશન ના 81 ટકાના વિસ્તરિત દર સાથે સંકળાયેલો છે. હોર્મોન (શરીરમાંથી ઝરતો કૃત્રિમ પદાર્થ)ફેરફાર, યોનિમાર્ગ માઇક્રોબાયલ ઇકોલોજી અને સાયકોલોજી અને સેક્સ્યુઅલી ટ્રાન્સમિટ થયેલા રોગો ની ઉપલબ્ધિને કારણે એચઆઇવી ચેપ બાબતે સ્ત્રીઓ વધુ સંશયાત્મક હોય છે.
જે લોકો એક ઇન્દ્રિયમાં એચઆઇવીનો ચેપ ધરાવતા હોય તેમને છેલ્લે સુધી તેમના જીવન દરમિયાન અન્ય દ્વારા પણ ચેપ લાગી શકે છે, વધુમાં વીરુલન્ટ (virulent) ઇન્દ્રિય ચેપ એક જ વારમાં લાગે તે અશક્ય છે. ચેપનો ઊંચો દર લાંબા ગાળાના વારંવારના સેક્સ્યુઅલ સંબંધોની પદ્ધતિ સાથે સંકળાયેલો છે. તેના દ્વારા અસંખ્ય લોકોમાં વાયરસ ઝડપથી ફેલાય છે અને ત રીતે અન્ય લોકોને પણ ચેપ લાગે છે. શ્રેણીબંધ મોનોગામી અથવા અમુક સમયના આકસ્મિક ચેપની પદ્ધતિ ચેપ ના ઓછા દર સાથે સંકળાયેલી છે.
આફ્રિકામાં એચઆઇવી હેટેરોસેક્સ્યુઅલ સેક્સ મારફતે પ્રસરે છે, પરંતુ અનય સ્થળે ઓછો પ્રસરે છે. શિસ્ટોસોમીયાસીસ (schistosomiasis), કે જે આફ્રિકાના ભાગમાં 50 ટકા સ્ત્રીઓને અસર કરે છે અને યોનિમાર્ગ  ની રેખાઓને નુકસાન કરે છે તેવી  એક એવી શક્યતાનું સંશોધન થઇ રહ્યું છે.
રક્તમાં જન્મેલા ચેપી તત્વો જાહેર કરવા
thumb|250px|સીડીસી પોસ્ટર જે દવાના ઉપયોગ સાથે સંકળાયેલી એઇડ્ઝના જોખમ અંગે પ્રકાશ પાડે છે. આ ટ્રાન્સમિશન માર્ગ ખાસ કરીને ઇન્ટ્રાવેનોસ દવા (intravenous drug) વપરાશકારો, હેમોફિલીયાક્સ (hemophiliacs)અને રક્ત તબદિલી  (blood transfusion)ના પ્રાપ્તિકર્તા અને રક્ત પેદાશોને લાગેવળગે છે. સિરીંજ (syringe)ની વહેચણી અને પુનઃવપરાશ એચઆઇવી ચેપ વાળા રક્ત સાથે ચેપ લગાડે છે, જે એચઆઇવીના ચેપમાટે મોટું જોખમ દર્શાવે છે.
ઉત્તર અમેરિકા (North America), ચીન, અને પૂર્વ યુરોપ  (Eastern Europe)માં સોંયની વહેંચણી એક તૃતીયાંશ નવા એચઆઇવી ચેપનું કારણ બને છે. એચઆઇવી ચેપવાળી વ્યક્તિમાં ઉપયોગમાં લેવાયેલી સોયના એક વાર ભોંકાવાથી એચઆઇવીનો ચેપ લાગવાનું જોખમ આશરે 150માંથી એકમાં રહેલું છે. ( ઉપરોક્ત કોષ્ટક જુઓ (see table above))પોસ્ટ એક્સપોઝર પ્રોફીલેક્સીસ  (Post-exposure prophylaxis) સાથે એન્ટી એચઆઇવી દવા વધુ આ જોખમમાં ઘટાડો કરે છે.
જે લોકો ટાટુ (tattoo) અને છૂંદણા (piercings)કરે છે અને કરાવે છે તે માર્ગે પણ લોકોને અસર થાય છે. સનાતન અગમચેતીઓ (Universal precautions)સતત રીતે પેટા સહારન આફ્રિકા અને એશિયાના મોટા ભાગમાં એમ બન્નેમાં સતત અનુસરવામાં આવતી નથી, કેમ કે બન્નેમાં જાણકારી અને અપૂરતી તાલીમનો અભાવ હોય છે.
ડબ્લ્યુએચઓ (WHO)ના અંદાજ અનુસાર પેટા સહારન આફ્રિકામાં તમામ એચઆઇવી ચેપ ધરાવનારાના આશરે 2.5 ટકા લોકોને બિનસલામત આરોગ્ય ઇન્જેક્શનો મારફતે ટ્રાન્સમિટ થયેલો હોય છે. આના કારણે યુનાઇટેડ નેશન્સ જનરલ એસેમ્બલી (United Nations General Assembly)એ વિશ્વના રાષ્ટ્રોને એવી વિનંતિ કરી છે કે તેઓ આરોગ્ય કામદારો દ્વારા ટ્રાન્સમિટ થતા એચઆઇવીને રોકવા અગમચેતી લે.
રક્ત તબદિલી (blood transfusion) પ્રાપ્તિકર્તામાં એચઆઇવી ટ્રાન્સમિટ થવાનું  જોખમ વિકસિત દેશોમાં અત્યંત ઓછું છે જ્યાં સુધરેલી દાતા પસંદગી અને એચઆઇવી સ્ક્રીનીંગ હાથ ધરવામાં આવે છે.જોકે ડબ્લ્યુએચઓ (WHO)ના અનુસાર, વિશ્વની વસતી કે પ્રતિકાર કરવાન શક્તિ ધરાવતી નથી તેઓ સલામત રક્ત મેળવી શકતા નથી અને વૈશ્વિક એચઆઇવી ચેપના 5%થી 10% લોકો ચેપયુક્ત રક્ત તબદિલી અને રક્ત પેદાશો વાળા હોય છે.
પેરીનેન્ટલ (એકથી પાંચ મહિના પહેલા થતું)ટ્રાન્સમિશન
માતામાંથી બાળકમાં વાયરસનું ટ્રાન્સમિશન ગર્ભમાં (in utero)ગર્ભાવસ્થાના છેલ્લા સપ્તાહો અને બાળકજન્મ દરમિયાન થાય છે. સારવારની ગેરહાજરીમાં ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન માતા અને બાળક વચ્ચેનો ટ્રાન્સમિશન દર, શ્રમ અને ડિલીવરી 25 ટકા છે.
આમ છતાં જ્યારે માતા એન્ટિરિટ્રોવાયરલ થેરાપી લે અને ઉદરના ભાગ (caesarean section)માંથી જન્મ આપે ત્યારે ટ્રાન્સમિશનનો દર ફક્ત 1% છે. જન્મ સમયે માતાના વાયરલ લોડ દ્વારા ચેપનું જોખમ રહેલું છે, જેમ વાયરલ લોડ ઊંચો હોય તેમ ઊંચુ જોખમ રહેલું છે. છાતીનું ધાવણ (Breastfeeding)પણ ટ્રાન્સમિશનનું ચાર ટકા જોખમ વધારે છે.
ગેરમાન્યતાઓ
એચઆઇવી/એઇડ્ઝની આસપાસ અસંખ્ય ખોટા ખ્યાલો ઊભા થયા છે. તેમાં ત્રણ સામાન્ય ખ્યાલો એ છે કે એઇડ્ઝ માત્ર મળવાથી થાય છે, કુંવારીકા સાથે એઇડ્ઝનો ઉકેલ લાવશે અને એચઆઇવી ફક્ત હોમોસેક્સ્યુઅલ માણસોને અને ડ્રગ લેનારાઓને જ થાય છે. અન્ય એક ખોટો ખ્યાલ એ છે કે તેજસ્વી માણસો સાથે પીડાવીહીન જનન એઇડ્ઝના ચેપમાં પરિણમે છે અને હોમોસેક્સ્યુઅલીટી અને એચઆઇવીની શાળાઓમાં મુક્ત ચર્ચા હોમોસેક્સ્યુઅલીટી અને એઇડ્ઝના દરમાં વધારો કરશે.
પેથોસિયોકોલોજી
એઇડ્ઝની પેથોસાયકોલોજી ગૂચવણભરી છે, કેમ કે તેમાં તમામ લક્ષણો (syndrome). આવી જાય છે. અંતે તો એચઆઇવીને કારણે સીડી4 + ટી હેલ્પર લીમ્ફોસાયટસમાં ઘટાડો થઇને એઇડ્ઝ થાય છે. તેના કારણે પ્રતિકાર વ્યવસ્થામાં નરમાઇ આવે છે અને તકવાદી ચેપ (opportunistic infection)ને આમંત્રણ આપે છે. પ્રતિકાર પ્રતિભાવ માટે ટી લીમ્ફોસાયટ્સ આવશ્યક છે અને તેમના વિના શરીર ચેપ સામે લડી શકતું નથી અથવા કેન્સર સેલને મારી શકતું નથી. સીડી4+ ટી સેલ ઘટાડાની પદ્ધતિ એક્યુટ અને ક્રોનિક તબક્કાઓ માં અલગ પડે છે.
એક્યુટ તબક્કા દરમિયાન એચઆઇવી દ્વારા ઉત્પન્ન કરાયેલા સેલ લીસીસ અને સાયટોટોક્સીક ટી સેલ્સ (cytotoxic T cells) દ્વારા ચેપી સેલને મારવા તે સીડી4+ટી સેલ ઘટાડાને જવાબદાર છે. જોકે તેના માટે એપોપ્ટોસીસ (apoptosis) પણ એક પરિબળ હોઇ શકે છે. ક્રોનિક તબક્કા દરમિયાન નવા ટી સેલ ઉત્પન્ન કરવાની પ્રતિકાર વ્યવસ્થાની ક્ષમતાનું ધીમ ધીમે ક્ષીણ થવાની સાથે સામાન્ય પ્રતિકાર એક્ટીવેશનના પરિણામો સીડી4 CD4+ટી સેલ ક્રમાંકમાં જવાબદાર હોવાનું દેખાય છે.
જે વ્યક્તિને ચેપ લાગ્યો હોય તેના અમુક વર્ષો પછી પણ એઇડ્ઝના પ્રતિકાર ઉણપના લક્ષણો દેખા ન દે, તો મોટા ભાગના સીડી4+ટી સેલનું નુકસાન ચેપના પ્રથમ સપ્તાહો દરમિયાન જ ખાસ કરીને ઇનટેસ્ટીનલ મ્યુકોસામાં થાય છે, જે શરીર માં મળી આવેલા મોટા ભાગના લીમ્ફોસાયટ્સ સંભાળ લે છે. પસંદગીયુક્ત મ્યુકોસલ સીડી4 +ટી સેલનું નુકસાન એ છે કે મોટા ભાગના મ્યુકોસલ સીડી4 +ટી સેલ્સ સીસીઆર5 કોરસેપ્ટર દર્શાવે છે, જ્યાં બ્લડસ્ટ્રીમમાં રહેલો સીડી4 +ટી સેલ્સનો નાનો ભાગ તે પ્રમાણે કરે છે.
એચઆઇવી સીડી4+ સેલ્સનો એક્યુટ ચેપ હોય ત્યારે મેળવે છે અને નાશ કરે છે. સંજોગોવશાત્ તીવ્ર પ્રતિકાર પ્રતિભાવ ચેપને નિયંત્રિત કરે છે અને ક્લિનીકલી ગુપ્ત કેસ તરફ આગળ ધપે છે. જોકે, મ્યુકોસલ ટિસ્યુસમાં સીડી4 +ટી સેલ્સ જીવ માટે જોખમને પ્રારંભમાં રોકતા હોવા છતા ચેપ દરમિયાન ઘટતા રહે છે.
સતત એચઆઇવી નકલ સામાન્ય પ્રતિકાર એક્ટીવેશનમાં પરિણમે છે, જે ક્રોનિક તબક્કા દરમિયાન સતત રહે છે. પ્રતિકાર એક્ટીવેશન કે જે વધેલા પ્રતિકાર સેલ્સના એક્ટીવેશન અને પ્રોઇન્ફ્લેમેટરી સાયટોકીન્સ (cytokines)ના છૂટા થવાથી પ્રતિબિંબીત થાય છે, તે વિવિધ એચઆઇવી જેન પ્રોડક્ટોની ગતિવિધિ અને એચઆઇવી નકલની આગળ ધપી રહેલી પ્રક્રિયાને પ્રતિકાર પ્રતિભાવનું પરિણામ છે. તેનુ અન્ય એક કારણ એ છે કે રોગ ના એક્યુટ તબક્કા દરમિયાન મ્યુકોસલ સીડી4 +ટી સેલ્સના ઘટાડાને કારણે મ્યુકોસલ બેરિયરની પ્રતિકાર દેખરેખ વ્યવસ્થા તૂટી જાય છે.
તેના કારણે ગટ્સ નોર્મલ ફ્લોરાની માઇક્રોબાયલ કોમ્પોનન્ટની પ્રતિકાર વ્યવસ્થા પદ્ધતિસર રીતે ખુલ્લી પડી જાય છે, જે તંદુરસ્ત વ્યક્તિમાં મ્યુકોસલ પ્રતિકાર વ્યવસ્થાને તપાસ હેઠળ રાખવામાં આવે છે. ટી સેલ્સનું એક્ટીવેશન અને તેમાં અનેકગણો વધારો થવો તે પ્રતિકાર એક્ટીવેશનમાંથી પરિણમે છે અને તે એચઆઇવી ચેપ માટે નવો લક્ષ્યાંક પૂરો પાડે છે. જોકે, રક્તમાં સીડી4 +ટી સેલના ફક્ત 0.01-0.10% ચેપી હોવાથી સીડી4 +ટીસેલ્સના દેખીતા ઘટાડા માટે એચઆઇવી દ્વારા સીધી રીતે મારવામાં આવે છે તે જ જવાબદાર નથી.
સીડી4+ટી સેલના નુકસાનનું મોટું કારણ તેમની એપોપ્ટોસીસની વધુ પડતી શંકાનું પરિણામ હોય તેમ જણાય છે. જ્યારે પ્રતિકાર વ્યવસ્થા ચાલુ રહે છે. જતા રહ્યા હોય તેવા ટી સેલને સ્થાને નવા ટી સેલ્સ થાયમુસ (thymus) દ્વારા સતત ઉત્પન્ન કરવામાં આવતા હોવાથી એચઆઇવી દ્વારા તેની થાયમોસાયટ્સ (thymocytes)ના સીધા ચેપ મારફતે થાયમુસની પુનઃપેદા કરવાની ક્ષમતા ધીમે ધીમે નાશ પામતી જાય છે. અમુકવખતે એઇડ્ઝમાં પરિણમતા જતા રહેલા પ્રતિકાર પ્રતિભાવને પૂરતા પ્રમાણમાં જાળવી રાખવા માટે સીડી4 +ટીસેલ્સના ઓછામાં ઓછા ક્રમાંકો જરૂરી છે.
અસરગ્રસ્ત સેલ્સ
કોઇ પણ માર્ગે પ્રવેશતો વાયરસ (virus) મુખ્યત્વે નીચેના સેલ્સ પર અસર કરે છે
અસર
વાયરસ (virus)ની સાયટોપેથિક અસર (cytopathic effect) છે પરંતુ, તે કેવી રીતે કરે છે તે હજુ સુધી સ્પષ્ટ થયું નથી. છતા, તે આ સેલ્સમાં લાંબા ગાળા સુધી બિનકાર્યરત રહી શકે છે. સીડી4– જીપી 120ના મેળાપીપણા ને કારણે અસર કાલ્પનિક છે.
મોલેક્યુલર બેઝીસ
વિગતો માટે, જુઓઃ
નિદાન
એચઆઇવીનો ચેપ લાગ્યો હોય તેવી જે તે વ્યક્તિમાં એઇડ્ઝનું નિદાન ચોક્કસ સંકેતો અથવા લક્ષણો પર આધારિત છે. 5, જૂન, 1981થી એપિડેમીયોલોજીકલ (epidemiological)દેખરેખ જેમ કે બેન્ગુઇ વ્યાખ્યા (Bangui definition)અને 1994 વિસ્તરિત વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા એઇડ્ઝ કેસ વ્યાખ્યા  (1994 expanded World Health Organization AIDS case definition)માટે વિવિધ વ્યાખ્યાઓ વિકસાવવામાં આવી છે. જોકે આ વ્યવસ્થાઓ માટે દર્દીઓના ક્લિનીકલ તબક્કાઓનો વિચાર કરવામાં આવ્યો ન હતો કેમ કે તે ક્યાં તો સંવેદનશીલ નથી, અથવા તો ચોક્કસ નથી. વિકસતા દેશોમાં વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (World Health Organization)ક્લિનીકલ અને લેબોરેટરી ડેટાનો ઉપયોગ કરીને એચઆઇવી ચેપ અને રોગ માટે વ્યવસ્થા તૈયાર કરે છે અને તે વિકસિત દેશોમાં ઉપયોગમાં લેવાય છે, રોગ નિયંત્રણ કેન્દ્ર  (Centers for Disease Control) (સીડીસી) વર્ગીકરણ પદ્ધતિ ઉપયોગમાં લેવાય છે.
ડબ્લ્યુએચઓ રોગ તબક્કાયુક્ત (સ્ટેજીંગ) પદ્ધતિ
1990માં વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (World Health Organization) (ડબ્લ્યુએચઓ)એ એચઆઇવી-1 ચેપ લાગેલા દર્દીઓ માટે આ ચેપ અને સ્થિતિને સ્ટેજીંગ પદ્ધતિ બન્નેને ભેગા કરીને અમલમાં લાવી હતી.સપ્ટેમ્બર 2005માં તેમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો. આમાંની મોટા ભાગની સ્થિતિઓ તકવાદી ચેપ (opportunistic infection)ની છે, જેની તંદુરસ્ત વ્યક્તિઓમાં સારવાર થઇ શકે છે.
સીડીસી વર્ગીકરણ પદ્ધતિ
એઇડ્ઝની બે વ્યાખ્યાઓ છે, બન્ને રોગ નિયંત્રણ અને અવરોધ કેન્દ્ર (Centers for Disease Control and Prevention) (સીડીસી) દ્વારા આપવામાં આવી છે.એઇડ્ઝની સાથે સંકળાયેલા રોગોનો ઉપયોગ કરીને એઇડ્ઝનો ઉલ્લેખ એ જૂની વ્યાખ્યા છે, ઉદા. તરીકે, લીમ્ફાડેનોપથી (lymphadenopathy), જે રોગ બાદ મૂળભૂત વાયરસ ના નામે ઓળખાતા એચઆઇવીની શોધ કરે છે. 1993માં જે લોકોમાં રક્તથી સીડી4+ ટી સેલ કાઉન્ટ એમએલદીઠ 200થી નીચે હોય અથવા તમામ લીમ્ફોસાયટ (lymphocyte) .ના 14 ટકા હોય તેવા એચઆઇવી પોઝીટીવ લોકોને સમાવી લેવા માટે સીડીસીએ એઇડ્ઝની પોતાની વ્યાખ્યાને વિસ્તૃત બનાવી હતી. વિકસિત દેશો (developed countries)માં નવા એઇડ્ઝના કેસોમાથી મોટા ભાગના ક્યાંતો આ વ્યાખ્યાનો ઉપયોગ કરે છે અથવા સીડીસીની 1993ની પહેલાની વ્યાખ્યાનો ઉપયોગ કરે છે. સીડી4+ ટી સેલ કાઉન્ટ રક્તના એમએલદીઠ 200થી ઉપર ગયા હોવા છતા અથવા અન્ય એઇડ્ઝની વ્યાખ્યાવાળી માંદગીનો ઉપચાર કરાયો હોવા છતાં સારવાર બાદ એઇડ્ઝનું નિદાન હજુ પણ ઉભુ જ છે.
એચઆઇવી પરીક્ષણ
ઘણા લોકોને પોતે એચઆઇવી નો ચેપ ધરાવે છે તેની જાણ હોતી નથી. આફ્રિકામાં સેક્સ્યુઅલી સક્રિય 1% કરતા ઓછી શહેરી વસતીનું પરીક્ષણ કરાયું હતું અને આ પ્રમાણ ગ્રામિણ વસતીમાં નીચુ છે. વધુમાં, ફક્ત 0.5 ટકા જ ગર્ભવતી સ્ત્રીઓ શહેરી આરોગ્ય સવલતોની મૂલાકાત લે છે જેમને સલાહ અપાય છે, પરીક્ષણ કરાય છે અથવા તેમના પરીક્ષણ પરિણામો લે છે. ફરીથી, આ પ્રમાણ ગ્રામિણ આરોગ્ય સવલતો માં નીચુ છે. તેથી, રક્ત દાતા (donor blood)અને રક્ત પ્રોડક્ટો જે દવામાં વપરાય. છે અને મેડિકલ સંશોધનોનું એચઆઇવી માટે સ્ક્રીનીંગ થાય છે.