cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
વ્રજવાણી (તા.રાપર)
દંતકથા
દસેક જેટલા વહીવંચા બારોટના અભિપ્રાય મુજબ સંવત ૧૫૧૧ વૈશાખ સુદ ચોથના આ ગામે આહિરાણીઓ સતી થઇ હોવાનો ઉલ્લેખ છે. તેમાં જણાવાયા મુજબ અમરાભાઇ આહિર અને રવાભાઇ આહિરના બે કબીલા હતા અને બન્ને કબીલાઓ વચ્ચે વધારે કુસંપ હતો. જેમાં અમરા આહિરના કબીલાવાળાઓએ રવા આહિરના કબીલાઓની મહિલાઓ જે ઢોલીના તાલે રાસ રમી રહી હતી તે ઢોલી સામેના કબીલાનો હોવાથી તલવારના ઘાએ ઢોલી ઢળી પડતાં તેના પાછળ આઘાતમાં આવી જઇને ૧૪૦ આહિરાણીઓ સતી થઇ ગઇ હોવાનું વહીવંટીચા બારોટ મોઘા વાઘા પાસે ઉલ્લેખ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:રાપર તાલુકો શ્રેણી:વાગડ
બાંગ્લાદેશ
બાંગ્લાદેશ (বাংলাদেশ) એશિયા ખંડમાં આવેલો ભારત દેશનો પડોશી દેશ છે. ભારતના ભાગલા પડયા ત્યારે આ વિસ્તાર પૂર્વ પાકિસ્તાન તરીકે ઓળખાયેલો અને પાકિસ્તાન દેશના ભાગમાં ગયો હતો. બાંગ્લાદેશ ભારત-પાકિસ્તાનના ૧૯૭૧ના યુદ્ધ પછી સ્વતંત્ર દેશ બન્યો હતો.
બાંગ્લાદેશની રાજધાની ઢાકા છે.
આ દેશની પૂર્વ, ઉત્તર તેમ જ પશ્ચિમ દિશામાં ભારત દેશ આવેલો છે, જ્યારે દક્ષિણ દિશામાં બંગાળની ખાડી આવેલી છે.
શ્રેણી:બાંગ્લાદેશ
ટાર્સિયર
ટાર્સિયર એક બિહામણો દેખાવ ધરાવતું, ઉંદર જેટલા કદવાળું નાનું પ્રાણી છે. આ પ્રાણી સુમાત્રા, જાવા, ફિલિપાઇન્સ અને દક્ષિણ એશિયા માં જોવા મળે છે.
લાંબી પાતળી પૂંછડી ધરાવતા આ પ્રાણીનું શરીર ૧૦થી ૧૫ સેન્ટીમીટર લાંબું હોય છે, જ્યારે પુંછડી ૨૫ સેન્ટીમીટર જેટલી લાંબી હોય છે. તેની આંખોનો વ્યાસ દોઢ સેન્ટીમીટર જેટલો હોય છે. નાક અને મોં નાના કદ હોવા છતાં મોટી આંખો હોવાથી તે ઘુવડની જેમ બિહામણું લાગે છે. આ પ્રાણી નાના જીવજંતુઓનો શિકાર કરે છે અને વનસ્પતિ ખાતું નથી. ટાર્સિયરના ચાર ટૂંકા પગને તળિયે ગાદી હોય છે. આ ગાદીને લીધે તેના પંજા ઝાડની ડાળી કે અન્ય સપાટી પર ચોંટી રહે છે. તેનું રહેઠાણ ઝાડ ઉપર હોય છે.
તે એક ડાળી પરથી બીજી ડાળી પર કૂદકો મારવામાં નિપૂણ હોય છે તેમ જ જંગલમાં જુથમાં રહે છે. તે સાપ અને ગરોળી જેવા પ્રાણીઓનો પણ શિકાર કરે છે. વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં ટાર્સિયર નષ્ટપ્રાય પ્રાણી ગણાય છે, કેમ કે દક્ષિણ એશિયાના જંગલોમાં તેની વસતિ ઘટતી જાય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:પ્રાણીઓ
સુરબા વાંઢ (તા.રાપર)
સુરબા વાંઢ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના  કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા  રાપર તાલુકામા આવેલુ  ગામ છે. સુરબા વાંઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમજ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમજ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:રાપર તાલુકો શ્રેણી:વાગડ
રથ યાત્રા (અમદાવાદ)
thumb|240x240px|રથ યાત્રા, અમદાવાદમાં સુશોભિત હાથીઓ રથ યાત્રા હિન્દુ તહેવાર છે. અમદાવાદમાં ૧૮૭૮ થી દરેક અષાઢ સુદ બીજ પર જગન્નાથ મંદિર, અમદાવાદ દ્વારા રથયાત્રાનું આયોજન કરવામાં આવે છે. આ વાર્ષિક તહેવાર ભગવાન જગન્નાથ, બલરામ અને સુભદ્રા માટે ઉજવવામાં આવે છે.
રથયાત્રા ગુજરાત રાજ્યના લોકોત્સવ (જાહેર તહેવાર) તરીકે ઉજવાય છે. પુરી અને કોલકાતાની રથયાત્રા પછી અમદાવાદની રથ યાત્રા એ ત્રીજી સૌથી મોટી રથ યાત્રા તહેવાર છે, જે પણ તે જ દિવસે ઉજવવામાં આવે છે.
દંતકથા
ભગવાન જગન્નાથ સાધુ નરસિંહદાસના સ્વપ્નમાં આવ્યા અને તે ઘટના પછી, તેમણે ૧૮૭૮માં રથ યાત્રા ઉજવવાનું શરૂ કર્યું.
પરંપરાઓ
thumb|કલાકાર રથ યાત્રા, અમદાવાદ (૨૦૧૧) દરમિયાન તેની કળા બતાવે છે. રથો ભરૂચથી ખલાસ જાતિના ભક્તો દ્વારા નારિયેળના વૃક્ષથી બનાવવામાં આવ્યા હતા. રથો હજુ પણ તે જાતિના લોકો દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે.
જળયાત્રા
જળયાત્રા જેઠ સૂદ પૂનમ પર નીકાળવામાં આવે છે ત્યારે ભગવાન જગન્નાથ, બલરામ અને સુભદ્રા પ્રતીકાત્મક રીતે મામાના ઘરે જવા સારંગપુર રવાના થાય છે, તે દિવસથી મંદિરમાં દર્શન બંધ થાય છે. પ્રભુની જળયાત્રા માટે સરઘસ સાથે સાબરમતી નદી પર આવે છે અને ગંગા પૂજન કરે છે. વૈદિક મંત્રોનો જાપ કરીને ષોડષોપચાર પૂજનવિધિ કર્યા પછી, પ્રતીકાત્મક રીતે ભગવાનને તેમના મામાના ઘરે મોકલવામાં આવે છે.
નેત્રોત્સવ
રથ યાત્રાના બે દિવસ પહેલાં, મૂર્તિઓ પર નેત્રોત્સવની રીત યોજવામાં આવે છે. માન્યતા અનુસાર, મોસાળમાં વધુ પડતાં જાંબુ અને બોર ખઈને ભગવાનને નેત્રદાહ થઈ જાય છે. તેથી, કપડાં થી આંખો આવરીને, નેત્રોત્સવ પૂજન દરમિયાન મૂર્તિઓ માટે પ્રતીકાત્મક રીતે તેની સારવાર કરવામાં આવે છે.
રથ યાત્રા
મંગળા આરતી સવારે ૪ વાગ્યે કરવામાં આવે છે અને સામાન્ય રીતે રથ યાત્રા ૭ વાગ્યે નીકાળવામાં આવે છે. પહિંદ વિધી ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી દ્વારા કરવામાં આવે છે, જેમાં રથ યાત્રાના માર્ગની પ્રતીકાત્મક સફાઈ કરવામાં આવે છે, જેના પછી રથનો પ્રારંભ થાય છે. રથ યાત્રામાં, ભગવાન જગન્નાથનો રથ પહેલો હોય છે, ત્યારબાદ સુભદ્રા અને બલરામનો રથ આવે છે. અખાડા, હાથીઓ, સુશોભિત ટ્રક અને ભજન મંડળી પણ ૧૪ કિમી લાંબી રથ યાત્રામાં ભાગ લે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:અમદાવાદ શ્રેણી:હિંદુ તહેવારો
પ્રકાશનગર (તા. હળવદ)
પ્રકાશનગર (તા. હળવદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હળવદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પ્રકાશનગર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:હળવદ તાલુકો
યોગેન્દ્ર વ્યાસ
યોગેન્દ્ર ધીરુભાઈ વ્યાસ (૬ ઓક્ટોબર ૧૯૪૦ – ૨૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૧) ગુજરાતી નવલકથાકાર, ભાષાવિદ હતા.
જીવન
તેમનો જન્મ અમદાવાદ ખાતે થયો હતો. ૧૯૫૭માં એસ.એસ.સી. ૧૯૬૧માં ગુજરાતી-સંસ્કૃત વિષયો સાથે બી.એ. ૧૯૬૩માં ગુજરાતી અને ભાષાવિજ્ઞાન વિષયોમાં એમ.એ. ૧૯૬૯માં પીએચ.ડી. થયા બાદ તેઓ ૧૯૬૩થી ૧૯૬૬ સુધી એમ. એમ. શાહ મહિલા કૉલેજ, સુરેન્દ્રનગરમાં ગુજરાતીના પ્રાધ્યાપક અને આચાર્ય રહ્યા. ૧૯૬૬થી ૧૯૬૮ સુધી સરસપુર આર્ટ્સ ઍન્ડ કૉમર્સ કૉલેજ, અમદાવાદમાં પ્રાધ્યાપક અને ૧૯૬૮-૬૯માં ત્યાં જ આચાર્ય રહ્યા. ૧૯૬૯થી ૧૯૮૦ સુધી ભાષાવિજ્ઞાનના વ્યાખ્યાતા અને ૧૯૮૦થી ગુજરાત યુનિવર્સિટીના ભાષાસાહિત્યભવનમાં ભાષાવિજ્ઞાનના રીડર હતા.
૨૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૧ના રોજ તેમણે પોતાના પત્ની અંજના વ્યાસ સાથે પોતાના ઘરે આત્મહત્યા કરી હતી.
સર્જન
બે કિનારાની વચ્ચે (૧૯૮૨) અને કૃષ્ણજન્મ (૧૯૮૩) એમની લઘુનવલો છે. ભીલીની કિશોરકથાઓ (૧૯૭૬) અને મનોરંજક બોધકથાઓ (૧૯૭૯) એમનું બાળસાહિત્ય છે.
ભાષા અને તેનું ભૌતિક સ્વરૂપ (૧૯૬૭), બોલીવિજ્ઞાન અને ગુજરાતની બોલીઓ (૧૯૭૪), ભાષા, સમાજ અને સાહિત્ય (૧૯૭૫), ગુજરાતી ભાષાનું વ્યાકરણ (૧૯૭૭), ભાષા વિજ્ઞાન અને ભાષાકૌશલ્યોનું શિક્ષણ (૧૯૭૯), સામાજિક ભાષાવિજ્ઞાન (૧૯૮૩) વગેરે એમનાં ભાષાશાસ્ત્રને લગતાં પુસ્તકો છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૨૧માં મૃત્યુ
રાજકોટ મહાનગરપાલિકા
રાજકોટ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના રાજકોટ શહેરના નાગરિક માળખાકીય સુવિધાઓ અને સંચાલન માટે જવાબદાર છે. સંગઠન ટૂંકમાં, આર.એમ.સી (RMC) તરીકે ઓળખાય છે. તેની સ્થાપના ૧૯૭૩ માં થઈ હતી. આ નાગરિક વહીવટી મંડળ ૧૦૪.૮૬ કિમી 2 ક્ષેત્રનું સંચાલન કરે છે.
આરએમસીના શાસન માળખામાં રાજકીય અને વહીવટી પાંખો છે. રાજકીય પાંખ મેયરની અધ્યક્ષતામાં કાઉન્સિલરોની ચૂંટાયેલી સંસ્થા છે. આઇ.એ.એસ. કેડરના કમિશનર વહીવટી પાંખના વડા છે અને તે નિગમના વ્યૂહાત્મક અને કાર્યકારી આયોજન અને સંચાલન માટે જવાબદાર છે. કમિશનર નિગમની ફરજો નિભાવવા માટે ચૂંટાયેલા કાઉન્સિલરોની બનેલી બોર્ડ અથવા સ્થાયી સમિતિ વતી નિર્ણયો લે છે.
સેવાઓ
આર.એમ.સી. શહેરને પાયાના માળખાકીય સુવિધાઓ અને વહીવટ સુવિધાઓ પ્રદાન કરવા માટે જવાબદાર છે.
શહેર નાગરિક કેન્દ્ર
રાજકોટ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાં સિટી સિવિક સેન્ટર શરૂ કરવામાં આવ્યું છે જેથી ટેકનોલોજીનો મહત્તમ લાભ મળી રહે અને દૈનિક વહીવટમાં પારદર્શિતા આવે. રાજકોટ મહાનગરપાલિકાના વિવિધ વિસ્તારોમાં રાજકોટના નાગરિકોના લાભાર્થે કાર્યરત આરએમસી પાસે પાંચ શહેર નાગરિક કેન્દ્રો છે. હવે કોઈપણ નાગરિક તેના નિવાસસ્થાનથી 3 કિ.મી.ની અંદર મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની સેવાઓ મેળવી શકશે. બધા શહેર નાગરિક કેન્દ્રો ઓનલાઇન નેટવર્કિંગ સુવિધા દ્વારા એક બીજા સાથે જોડાયેલા છે. શહેર નાગરિક કેન્દ્ર સંપત્તિ કર આકારણી અને સંગ્રહ, પાણી ચાર્જ આકારણી અને સંગ્રહ, નવું પાણી જોડાણ, ફરિયાદ નિવારણ, દુકાન અને સ્થાપના, જન્મ અને મૃત્યુનું પ્રમાણપત્ર, મકાન યોજનાઓની પરવાનગી અને વિવિધ કર સંગ્રહ જેવી સુવિધાઓ પ્રદાન કરે છે.
ગુજરાત સરકાર દ્વારા નિયુક્ત કરાયેલા આઈ.એ.એસ. કોર્પોરેશનનું નેતૃત્વ મ્યુનિસિપલ કમિશનર કરે છે, તે ઘરની કારોબારી શક્તિ ચલાવે છે. દરેક વોર્ડમાં 4 કોર્પોરેટરો રજૂ થાય છે. સત્તા માટે કોર્પોરેટરો ચૂંટવા માટે ચૂંટણી યોજવામાં આવે છે. મેયર પક્ષના વડા છે જેમાં સૌથી વધુ સંખ્યામાં કોર્પોરેટરો ચૂંટાયા છે. શહેર સેવાઓ દૈનિક ચલાવવા માટે મેયર જવાબદાર છે.
રાજકોટ મેરેથોન 2017
રાજકોટ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા 5 ફેબ્રુઆરી 2017 (રવિવાર) ના રોજ મેરેથોનનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. દોડવીરોને ત્યાં છ જુદા જુદા રૂટ આપવામાં આવ્યા હતા:
ત્યાં ૬૩૫૯૫ દોડવીરોએ વિવિધ ઓફર કરેલા મેરેથોન માર્ગોમાં ભાગ લીધો હતો. આટલી મોટી ભાગીદારીથી તે વિશ્વની બીજી સૌથી મોટી મેરેથોન અને એશિયાની સૌથી મોટી મેરેથોન બની.
જામગઢ (તા. મેઘરજ)
જામગઢ (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જામગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
શીખ
શીખ ધર્મને અનુસરે તેને શીખ (પંજાબી: ਸਿੱਖ) કહેવાય છે. શીખ ધર્મનો (પંજાબીમાં શીખી) ઉદભવ 15મી સદીમાં દક્ષિણ એશિયાના પંજાબ પ્રદેશમાં થયો હતો. હાલમાં આ ધર્મ વિશ્વભરમાં અનુયાયીઓ ધરાવતા મહત્વના ધર્મ પૈકીનો એક છે. 'શીખ' શબ્દ સંસ્કૃતનાં શબ્દ પરથી ઉતારી આવ્યો છે, જેમાં તેનો અર્થ 'અનુયાયી, શીખનાર' અથવા આદેશ એવો થાય છે.
"રેહત મર્યાદા"નાં (શીખ ધર્મની આચાર સંહિતા) લેખ-૧માં જણાવવામાં આવ્યા અનુસાર, "એકમાત્ર અમર શક્તિ, ગુરૂ નાનક દેવથી લઈને શ્રી ગુરુ ગોવિંદસિંહ સુધીના દસ ગુરૂ, શ્રી ગુરુ ગ્રંથ સાહિબ, દસ ગુરૂની વાતો અને શિખામણ અને દસમાં ગુરૂએ વારસામાં આપેલી ધર્મ સંસ્કારની વિધિમાં શ્રદ્ધાપૂર્વક વિશ્વાસ ધરાવનાર અને અન્ય કોઈ પણ ધર્મમાં નિષ્ઠા નહિ ધરાવનારા કોઈ પણ વ્યક્તિને શીખ તરીકે અર્થબદ્ધ કરવામાં આવી છે. કાપ્યાં વિનાના વાળ (પુરૂષોની દાઢી સહિત) અને પાઘડી એ તમામ શીખોનું સર્વસામાન્ય ઓળખચિહ્ન છે.
બૃહદ પંજાબ પ્રાંત શીખ ધર્મની ઐતિહાસિક માતૃભૂમિ છે. વિશ્વભરમાં શીખ લોકોની બહુ મોટી સંખ્યા હોવા છતાં, મોટાભાગના શીખ પંજાબી છે અને પંજાબ પ્રદેશ સાથે સંબંધ ધરાવે છે. શીખ ધર્મની એક ધર્મ તરીકેની રચનામાં પંજાબીઓ અને પંજાબ પ્રદેશનો ઇતિહાસ અનેરૂં મહત્વ ધરાવે છે. શીખ ધર્મનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને વારંવાર વિસરાઈ જતો ખ્યાલ એ છે કે આ ધર્મ કોઈ જાતિ, જૂથમાં માનતો નથી તેમજ તમામ માનવ વંશ, જે તેમના ગુરુ (શિક્ષકો) તેમની પાછળ છોડી ગયા છે, તેમની વચ્ચે કોઈ ભેદ રાખતો નથી અને તમામને સમાન દ્રષ્ટિએ જુએ છે. પંજાબી અસરને કારણે જ શીખ ઘણીવાર ભારત બહાર વંશીયધાર્મિક તરીકે ઓળખાય છે.
આધ્યાત્મ
શીખ ધર્મની મુખ્ય આધ્યાત્મ પવિત્ર ગુરૂ ગ્રંથ સાહિબની પ્રારંભની સ્તુતિ પરથી જાણી શકાય છે.
There is one supreme eternal reality; the truth; immanent in all things; creator of all things; immanent in creation. Without fear and without hatred; not subject to time; beyond birth and death; self-revealing. Known by the Guru’s grace.
આ ધર્મના સ્થાપક ગુરૂ નાનકે શીખ જીવનશૈલીના આધારને ત્રણ શરતમાં ટૂંકમાં વર્ણવ્યો છે : નામ જપો, કિરત કરની અને વંદ કે શકો, એટલે કે પવિત્ર વહેગુરૂનું નામ જપવું, ખંત તથા પ્રમાણિકતાથી કામ કરવું અને વહેચીને ખાવું.
શીખ ધર્મના લોકો ગુરૂ ગ્રંથ સાહિબ પ્રત્યે પોતાના સર્વોચ્ચ ગુરૂ તરીકે પૂજ્યભાવ ધરાવે છે, કારણ કે આ ગ્રંથ શીખ ધર્મના ગુરુઓની આજ્ઞાનું લેખિત સ્વરૂપ છે. શીખ ધર્મના દસમાં ગુરૂએ ગુરૂ ગ્રંથ સાહિબની પોતાના ઉત્તરાધિકારી તરીકે વરણી કરી હતી. શીખ ગુરુ દ્વારા તૈયાર કરાયેલા અને તેના મૂળ સ્વરૂપમાં સચવાયેલા ગુરૂ ગ્રંથ સાહિબને શીખો તેમના સર્વોચ્ચ માર્ગદર્શક તરીકે પૂજે છે. શીખ ધર્મની પ્રાર્થનાસભાઓ અને સમારોહમાં બિન-શીખ લોકો ભાગ લઇ શકે છે. તેમની દૈનિક પ્રાર્થનાઓમાં સમગ્ર માનવજાતિની ભલાઈની વાતનો સમાવેશ થાય છે.
શીખ ધર્મના ૯મા શ્રી ગુરૂ તેગ બહાદુરજી ધાર્મિક દમન સામે હિંદુઓનું રક્ષણ કરતા ૧૧ નવેમ્બેર, ઈ.સ. ૧૬૭૫ નાં રોજ દિલ્હીમાં શહાદત વહોરી હતી, જે એક અનુકરણ કરવા જેવું ઉદાહરણ છે.
શીખ લોકોએ દુનિયાનો ત્યાગ કરવાની જરૂર નથી અને તેઓ સામાન્ય જીવન જીવવાની કામના ધરાવે છે. શીખ લોકોની ભક્તિમાં સેવા એક અભિન્ન હિસ્સારૂપ છે, જેને કોઈ પણ ગુરુદ્વારામાં સરળતાથી જોવા મળી શકે છે. જ્યાં લંગર ચાલતું હોય ત્યાં કોઈ પણ ધર્મ અથવા સામાજિક-આર્થિક પરિસ્થિતિના લોકો આવકાર્ય હોય છે. શીખ લોકો કેટલાક ભગત અથવા સંત પ્રત્યે પણ પૂજ્યભાવ ધરાવે છે. આ ભગતો વિવિધ સામાજિક પૂર્વભૂમિકા ધરાવતા હતા. આ લોકોના કાર્યને ગુરૂ ગ્રંથ સાહિબમાં સંપાદિત કરવામાં આવ્યા છે, જેમને ભગત-બાની (ભગતનો પવિત્ર ઉપદેશ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેની સામે શીખ ગુરૂના ઉપદેશને ગુર-બાની (ગુરુનો પવિત્ર ઉપદેશ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. શીખ લોકો તરફથી પૂજ્યભાવ પ્રાપ્ત કરનારાઓમાં નીચેના લોકોનો સમાવેશ થાય છે:
શીખ ધર્મના પ્રારંભિક વિદ્વાનોમાં ભાઈ સંતોખ સિંઘ, ભાઈ વીર સિંઘ અને ભાઈ કહાણ સિંઘ નભનો સમાવેશ થાય છે.
ઉપદેશ
શીખ ધર્મ એકમાત્ર સર્વોચ્ચ ઈશ્વરમાં વિશ્વાસ ધરાવે છે. ગુરૂ નાનક દ્વારા શરુ કરાયેલી વિચારધાર શાળામાં જાતિ અને વંશની સમાનતા, વહેંચણી, પરિશ્રમ અને પ્રમાણિકતા, સંતોષ, નિઃસ્વાર્થ સેવા, મધુર વાણી, નામની ઉપાસના, સારી રીતભાત, પરંપરા, પ્રાર્થના, ધ્યાન, મિરી-પિરીનો ખ્યાલ, સંત-સૈનિક/યોદ્ધાનો ખ્યાલ, તમામ કામમાં હમેશા ઈશ્વરને યાદ કરવા, સારી સોબત રાખવી, યોગ્ય જાતીય વર્તણૂક, અપરિણીત સાધુ બનીને સંસારનો ત્યાગ કરવાને બદલે ગૃહસ્થ જીવનના ગુણ દયા-કરુણા, આસ્થા, ન્યાય, નિપૂણતા, સદાચાર, બહાદુરી, હિંમત, ઇશ્વર માટે પ્રેમ, માનવતા, મોક્ષ, મૃત્યુ બાદનું જીવન, કર્મનો સિદ્ધાંત (કરમ) જે ધર્મના સિદ્ધાંત (ધરમ)થી વિપરિત છે, સખાવત, અને માનવતા પ્રત્યે સદભાવનાના પાઠ શીખવવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત ઈશ્વરની સર્વવ્યાપકતા, સર્વોપરિતા, સર્વશક્તિમાન અને સર્વવિજ્ઞાન જેવી બાબતોનું જ્ઞાન પણ આપવામાં આવે છે.
શીખ ધર્મના પવિત્ર લેખોમાં ઓછું ખાવું, ઓછી ઊંઘ લેવી, ઓછું બોલવું, બને તેટલો ઓછો વપરાશ કરવો (કઠોર નહીં પરંતુ મધ્યમસરનો) અને ભક્તિભાવયુક્ત સંત અને એક યોદ્ધા જેવું જીવન જીવવું વગેરે જેવા ઉપદેશ દ્વારા સંયમનનાં પાઠ શીખવવામાં આવે છે. શીખ ધર્મ માણસને (પાંચ દુર્ગુણ), (કામ, ક્રોધ, લોભ, મોહ અને હંકાર) અભિમાન, ગર્વ, ગુસ્સો, જાતીય લોભ, દુન્યવી આકર્ષણો, લાલચને દૂર કરવાનો અને સુખવાદ તેમજ જડવાદ અને અનહદ ભોગવિલાસનો વિરોધ કરવાનો ઉપદેશ આપે છે. શીખ ધર્મ શિક્ષક અને વિદ્યાર્થીને સમાન દરજ્જો આપે છે. શીખ ધર્મના ખ્યાલ અનુસાર, એક શ્રેષ્ઠ વિદ્યાર્થી પોતાના ગુરૂનો પણ ગુરૂ હોય છે. ફ્રાન્સની ક્રાંતિ બાદ પશ્ચિમી વિશ્વમાં આ ખ્યાલને અપનાવવામાં આવ્યો હતો.
શીખ ધર્મ શીખવે છે કે સમગ્ર માનવજાતિનું એક જ ઈશ્વરે સર્જન કર્યું છે, જેના અનેક નામ અને સ્વરૂપ છે. શીખ ધર્મ અન્ય તમામ ધર્મ (સહિષ્ણુ)ને આદર આપવાની શીખ આપે છે. શીખ ધર્મની શિખામણ અનુસાર, શીખ અનુયાયીઓએ માત્ર પોતાના ધર્મનો જ નહિ, પરંતુ અન્ય લોકોના ધર્મ અને વિશ્વાસનો પણ માનવ અધિકારની દ્વષ્ટિએ આદર કરવો જોઈએ. શીખ ધર્મની પ્રર્થ્નોના અંતમાં સમગ્ર માનવજાતિને મદદ કરવાની પ્રાર્થનાનો સમાવેશ થાય છે. શીખ ધર્મ માનવ આત્મા (આત્મ (આધ્યાત્મિકતા) અથવા અંતરાત્મા અથવા આત્મા અથવા અપાર્થિવ શરીર)માં માને છે. શીખ અનુયાયીઓ એવી માન્યતા ધરાવે છે કે તેઓ ઈશ્વર સાથે એકાકાર અને એકાત્મ થઇ શકે છે કારણકે ચૈતન્ય ઇશ્વર (સર્વોચ્ચ ચૈતન્ય)માં ભળે છે.
શીખ ધર્મના ઉપદેશમાં બ્રહ્માંડ અને સૃષ્ટિના સંબંધની વાત કહેવામાં આવી છે. આશરે 500 વર્ષ પૂર્વે, શીખ ગુરૂ નાનક અન્ય ગ્રહો તથા પૃથ્વી અને ચંદ્ર વચ્ચેનું સચોટ અંતર જેવા બ્રહ્માંડના સિદ્ધાંતો, પર્વતમાં જીવ હોવો વગેરે જેવા રહસ્યો પ્રગટ કર્યા હતા. શીખ ધર્મમાં કેટલાક એવા ખ્યાલ પ્રવર્તે છે કે જે આધુનિક વિજ્ઞાનમાં પૂરવાર થયા નથી. દાખલા તરીકે 84 લાખ ભવ અને પરગ્રહવાસીઓનું અસ્તિત્વ વગેરે. શીખ તેમના ઉગેલા વાળ કેશ કપાવતા નથી( તેને પાઘડી દ્વારા ઢાંકવામાં આવે છે. તમામ માનવીની વાળની જડ ચેતા સાથે જોડાયેલી હોય છે, જેનું કાર્ય સંપૂર્ણપણે સમજી શકાયુ નથી તેવા અંગને દૂર ન કરવું. માટે તેને આદ્યાત્મિક અંગ માનવામાં આવે છે, ઇશ્વરનું સન્માન કરવા, ગુરૂના આદેશ, સન્માન, શૌર્ય, સાધુપણુ અને રેડિયન્સ ઓરાના પ્રતીક, ત્રીજી આંખ, દસમદ્વાર, સ્વર્ગ આંખ, દસમ દ્વાર, દસમો દ્વાર, બ્રહ્મદ્વાર, સાતમું ચક્ર (ચક્ર, યોગ), વિચાર ગ્રંથી, પિચ્યુટરી ગ્રંથી, મુગટ ચક્ર, આંતરિક આંખ, મગજની આંખના પ્રતીક). પશ્ચિમી દેશોમાં કુંડલિની યોગ શીખવતા થ્રીએચઓમાં આ આચરણ વધુ મજબૂત થયું હતું.
ભારતમાં સામ્રાજ્યોના ઇતિહાસના કપરાં સમયગાળા દરમિયાન શીખ ચળવળનો પ્રારંભ થયો હતો. આ પૈકીનું એક સામ્રાજ્ય મોગલ સામ્રાજ્ય હતું જેણે બહુમતી હિંદુ સમાજ ઉપર ઈસ્લામિક દ્વષ્ટિકોણ સાથેના કાયદા તથા વ્યવસ્થા લાગુ કર્યા હતા. આ સમયે હિંદુ સમાજમાંથી બૌદ્ધ ધર્મ નામશેષ થઈ ચૂક્યો હતો. શીખ સંપ્રદાયે ભક્તિ ચળવળ, આધ્યાત્મવાદ અને સૂફીવાદ સાથે મોગલ સામ્રાજ્યની સમાંતર ચાલ્યો હતો. શીખ ધર્મમાં નશો ચડાવનારા માદક દ્રવ્યો, કેફી પદાર્થ, દારૂ, સિગારેટ, નશીલા દ્રવ્યો અને શરીરને નુકશાન કરે તેવા અન્ય કોઈ પણ બાહ્ય પદાર્થોનું સેવન કરવા સામે સખત મનાઈ ફરમાવવામાં આવેલી છે.
પાંચ પ્રતીકો
શીખ ધર્મના દસમાં ગુરૂએ 1699માં બૈસાખી અમૃત સંસ્કારના દિવસે આપેલા આદેશ પ્રમાણે, ધર્મ દીક્ષા પામેલા તમામ શીખોએ (ખાલસા શીખ) શ્રદ્ધાના પ્રતીકરૂપ પાંચ ક અથવા પંજ કક્કર/કક્કે આજીવન પોતાના શરીર ઉપર હંમેશા ધારણ કરવાના રહે છે. શીખ ધર્મનાં પ્રમાણિક્તા, સમાનતા, ઈમાનદારી, લડાયકતા, ઈશ્વરનું ચિંતન અને જુલમ સામે ક્યારેય ઝૂકવું નહિ વગેરે જેવા આદર્શોની ઓળખાણ અને પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે આ પ્રતીકોને ધારણ કરવાના હોય છે.
આ પાંચ પ્રતીકો નીચે પ્રમાણે છે:
ઇતિહાસ
શીખ ધર્મને વિશિષ્ટ રાજકીય જૂથના સંદર્ભમાં જોઈએ તો, શીખ ઇતિહાસનો મહત્ત્વનો હિસ્સો 1606માં શીખ ધર્મના પાંચમા ધર્મગુરૂ, ગુરૂ અર્જન દેવની શહીદી સાથે શરૂ થાય છે. ગુરૂ ગોબિંદસિંઘજીએ 1699માં ખાલસા (ਖ਼ਾਲਸਾ)ની સ્થાપના કરીને શીખ વર્ગને વધુ મજબૂત બનાવ્યો. પંજાબમાં પંદરમી સદી દરમિયાન ગુરૂ નાનક એક ધાર્મિક મોભી અને સામાજિક સુધારક તરીકે ઊભરતાની સાથે જ શીખ ધર્મનો વિકાસ શરૂ થયો. ગુરૂ ગોબિંદ સિંઘે 30મી માર્ચ, 1699ના રોજ ધાર્મિક વિધિઓને ઔપચારિક સ્વરૂપ આપ્યું. ગુરૂ ગોબિંદ સિંઘે ખાલસાની રચના કરવા માટે સમાજના અલગ અલગ વર્ગોના પાંચ લોકોને દીક્ષા આપી. પ્રથમ પાંચ શુદ્ધ લોકોને બાદમાં ગુરૂ ગોબિંદસિંઘજીએ ખાલસા સંપ્રદાયની દીક્ષા અપાવી હતી. આમ એક સંગઠિત જૂથ તરીકે શીખ ધર્મનો ધાર્મિક ઇતિહાસ આશરે 400 વર્ષનો છે.
1960ના દશક દરમિયાન ભારતીય શીખો અને હિંદુઓ વચ્ચે વેર અને અથડામણો વધવા લાગી. ભાષાઓના આધારે ભારતમાં અન્ય રાજ્યની રચના થઈ હોવાથી એ જ રીતે ભાષાના આધારે પંજાબ રાજ્યની રચના માટે શીખોએ ચળવળ કરતા અથડામણો થઈ હતી. ભારતની સ્વતંત્રતા માટેની વાટાઘાટો દરમિયાન શીખોના રાજકીય ટેકાના બદલામાં નેહરૂએ શીખ આગેવાન સરદાર તારા સિંઘને અલગ પંજાબ રાજ્યની રચનાની બાંયધરી આપી હતી. શીખોને પંજાબ મળ્યું, પરંતુ કેટલાક પંજાબી બોલતા વિસ્તારો હિમાચલ પ્રદેશ અને હરિયાણામાં રહ્યાં અને ચંદીગઢને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બનાવવામાં આવ્યો જે હરિયાણા અને પંજાબનું સંયુક્ત પાટનગર છે. પંજાબની રચના 1 નવેમ્બર, 1966ના રોજ થઈ હતી.
શીખ સંગીત અને વાદ્યો
શીખોએ તેમના આગવા સાધનો વિકસાવ્યા છે : રબાબ, દિલરૂબા, તાવસ, જોરી અને સરિંદા. સારંગીને ગુરૂ હર ગોબિંદ દ્વારા પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું હતું. રબાબનો સૌપ્રથમવાર ભાઈ મર્દાના દ્વારા ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો કેમ કે તેઓ ગુરૂ નાનક દેવની યાત્રામાં તેમની સાથે જોડાયા હતા. જોરી અને સરિંદા બન્નેની રચના ગુરૂ અર્જન દેવે કરી હતી. તાવસ ગુરૂ હર ગોબિંદે બનાવ્યું હતું. એવું કહેવાય છે કે તેમણે એક મોરને ટહુકા કરતો સાંભળીને મોરની જેવો સૂર કાઢી શકે તેવા વાદ્યની રચના કરવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી હતી. પર્શિયન ભાષામાં મોરને તાવસ કહેવામાં આવે છે. ગુરૂ ગોબિંદ સિંઘે તેમના શીખ લોકોની વિનંતીને માન આપીને દિલરૂબાની રચના કરી હતી. સતત ચાલતા યુદ્ધોને કારણે તાવસ ઊંચકવામાં અને જાળવણી કરવામાં મુશ્કેલ હતું તેથી શીખ લોકોએ એક નાના વાદ્યની વિનંતી કરી હતી. જપજી સાહિબ બાદ ગુરૂ ગ્રંથ સાહિબમાંના તમામ શબદો રાગમાં લખાયેલા છે. સામાન્ય રીતે શબદને કોઇ કાસ રાગ પ્રમાણે જ ગાવામાં આવે છે. ગાયનની આ શૈલીને ગુરમત સંગીત તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
યુદ્ધ સમયે કૂચ કરતી વેળાએ, શીખો તેમનો જુસ્સો અને માનસિક સભાનતા વધારી શકે તે માટે નગારૂં વગાડવામાં આવતું. આને રણજિત નગારા (વિજયનું નગારૂં) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. યુદ્ધ સમયે વગાડવામાં આવતા વિશાળ રચના ધરાવતા ઢોલને નગારા કહેવામાં આવે છે, જેનો ધ્વનિ પ્રચંડ હોય છે. આ નગારા વિશાળ, 2-3 ફૂટનો વ્યાસ ધરાવતા હોય છે અને તેને બે લાકડી વડે વગાડવામાં આવે છે. ભૂતકાળના યુદ્ધોમાં ઉપયોગમાં લેવાયેલા વિશિષ્ટ અથવા મૂળ રણજિત નગારા પાંચ ફૂટ સુધીનો વ્યાસ ધરાવે છે. આ વિશાળ નગારાનો પ્રચંડ પડઘમનો સામાન્ય રીતે સૈન્ય યુદ્ધ તરફ કૂચ કરી રહ્યું છે એવો મતલબ એવો થાય. અમુકવાર આ નગારાને યુદ્ધમાં પણ લઈ જવાતું હતું. કૂચમાં શીખ સૈન્યનું નિશાન સાહિબ ઊંચે રખાતું. નગારાંના અવાજ અને નિશાન સાહિબ પરથી સામેના દળો જાણી જતા કે શીખ સૈન્ય આવી રહ્યું છે. આ નગારા અને નિશાન સાહિબથી સિંઘોનો જુસ્સો બુલંદ રહેતો, અને સામેનાં દળોનાં હાજા ગગડી જતાં.
વિસ્તરણ
વિશ્વભરમાં શીખોની સંખ્યા આશરે 2.70 કરોડની છે, આમ શીખ સમુદાય વિશ્વની વસતીના 0.39 ટકા સુધીના હિસ્સાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આ પૈકીના 83 ટકા શીખો ભારતમાં વસે છે. ભારતના શીખ સમુદાય પૈકીના 1.92 કરોડ લોકો અથવા તમામ ભારતીય શીખો પૈકીના 76 ટકા શીખ ભારતના ઉત્તરીય રાજ્ય પંજાબમાં વસે છે. પંજાબની વસતીમાં શીખો 70.9 ટકાના હિસ્સા સાથે બહુમતીમાં છે. બે લાખથી વધુ શીખ વસતી ધરાવતા ભારતના રાજ્યો અને કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશોમાં હરિયાણા, રાજસ્થાન, ઉત્તર પ્રદેશ, દિલ્હી, મહારાષ્ટ્ર, ઉત્તરાંચલ અને જમ્મુ અને કાશ્મીરનો સમાવેશ થાય છે.
મુખ્યત્વે સામાજિક-આર્થિક પરિબળોને કારણે, ભારતીય શીખો 16.9 ટકાનો (1991-2001) ભારતના મહત્ત્વના ધાર્મિક જૂથો પૈકીનો સૌથી ઓછો એડજસ્ટેડ ડિકેડલ વૃદ્ધિ દર ધરાવે છે. જ્હોન્સન એન્ડ બેરેટે (2004) એવો અંદાજ મૂક્યો છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે શીખોની વસતીમાં દર વર્ષે 3,92,633 લોકોની વૃદ્ધિ થાય છે. 2004ના આંકડાના અધારે વસતીમાં દર વર્ષે 1.7 ટકાની આગેકૂચ થાય છે. જન્મ, મૃત્યુ અને ધર્મ પરિવર્તન જેવા પરિબળોને ધ્યાનમાં લીધા બાદ આ વૃદ્ધિદર મેળવવામાં આવ્યો છે.
પ્રતિનિધિત્વ
ભારતના હાલનાં વડાપ્રધાન મનમોહન સિંઘ ભારતીય રાજકારણમાં શીખોનું પ્રતિનિધત્વ કરે છે, તેઓ સરકારના વડાં છે તથા પરમાણું બટન સહિતની સર્વોચ્ચ સત્તા ધરાવે છે. મનમોહન સિંઘ ઉપરાંત ભારતીય આયોજન પંચના ઉપાધ્યક્ષ મોન્ટેક સિંઘ આહલુવાલિયા પણ આ સંપ્રદાયમાંથી આવે છે. પંજાબના હાલના મુખ્ય પ્રધાન પ્રકાશ સિંઘ બાદલ શીખ છે. ભારતના ભૂતપૂર્વ શીખ રાજકારણીઓમાં ભારતના રાષ્ટ્રપતિ (ભૂતપૂર્વ)જ્ઞાની ઝૈલ સિંઘ, ભારતીય સંસદના અધ્યક્ષ ડો. ગુરદયાલ સિંઘ ધિલ્લોનનો સમાવેશ થાય છે. ભૂ.પૂ. કેન્દ્રીય પ્રધાન, ભારતના સ્વાધિનતા સંગ્રામના પ્રસિદ્ધ શીખ નેતા અને પંજાબના ભૂતપૂર્વ મુખ્યપ્રધાન પ્રતાપસિંઘ કૈરોંનો પણ સમાવેશ થાય છે.
શીખ સંપ્રદાયના જાણીતા રાજકારણીઓમાં યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ કોંગ્રેસમાં ચૂંટાનારા સૌપ્રથમ એશિયન અમેરિકન દલિપ સિંઘ સૌંદ, ડ્યુન્ડિનની ભૂતપૂર્વ મોયેરસ સુખી ટર્નર, હાલનાં યુકે પાર્લામેન્ટરી અંડર સેક્રેટરી પરમજીત ધંડા એમપી અને કોમનવેલ્થ રાષ્ટ્રોના ઇતિહાસમાં કોઇ સંસદમાં એક સાથે બેસનારા સૌપ્રથમ દંપતી ગુરમંત ગ્રેવાલ અને નિના ગ્રેવાલ અને કેનેડિયન શેડો સોશિયલ ડેવલપમેન્ટ પ્રધાન રૂબી ધલ્લા એમપીનો સમાવેશ થાય છે. વિક ધિલ્લોન કેનેડાના પ્રસિદ્ધ શીખ રાજકારણી છે અને ઓન્ટેરિયોની ધારાસભાનાં વર્તમાન સભ્ય છે. ઉજ્જલ દોસંજાહ જુલાઈ 2004થી લઈને ફેબ્રુઆરી 2005 દરમિયાન બ્રિટીશ કોલમ્બિયાની ન્યુ ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના વડા રહ્યાં હતા, અને હાલમાં તેઓ ઓટ્ટાવામાં લિબરલ ફ્રન્ટબેન્ચ એમપી તરીકે સેવા આપે છે. મલેશિયામાં, 2008ની સામાન્ય ચુંટણીમાં બે શીખ સાંસદ તરીકે ચૂંટાઈ આવ્યા હતા. આ બેમાં કરપાલ સિંઘ (બુકિટ જેલ્યુગર) અન તેમના પુત્ર ગોબિંદ સિંઘ દેવ (પુચોંગ)નો સમાવેશ થાય છે. જ્યારે, અન્ય બે શીક ધારાસભ્ય તરીકે ચૂંટાઈ આવ્યા છે જેમાં જગદીપ સિંઘ દેવ (દાતુક કેરામત) અને કેશવિંદરસિંઘ (માલિમ નવાર)નો સમાવેશ થાય છે.
અમેરિકામાં, સાઉથ કેરોલિના ગ્યુબેરેટોરિયલ રેસમાં મોખરે રહેલા રિપબ્લિકન નોમિની નિક્કી હેલે શીખ મૂળના છે.
ભારતીય સૈન્યની તમામ રેન્કમાં શીખોનું પ્રતિનિધિત્વ આશરે 10-15 ટકા અને સૈન્યના ઓફિસરોમાં 20 ટકા જેટલું છે. ભારતની વસતીમાં શીખોનો ફાળો માત્ર 1.87 ટકા છે, તેમછતાં કોઈ પણ સામાન્ય ભારતીયની તુલનાએ ભારતીય સૈન્યમાં શીખોની સૈનિક અથવા અધિકારી બનવાની શક્યતા આશરે 10 ગણી વધુ હોય છે. શીખ રેજિમેન્ટ સૌથી વધુ ઉચ્ચ કક્ષાના સન્માનો ધરાવે છે અને તેને ભારતીય સૈન્યની સૌથી બહાદુર, શક્તિશાળી અને કૌશલ્યસભર રેજિમેન્ટ માનવામાં આવે છે. આ રેજિમેન્ટને 73 યુદ્ધ સન્માનો, 14 વિક્ટોરિયા ક્રોસ, 21 ફર્સ્ટ ક્લાસ ઈન્ડિયન ઓર્ડર ઓફ મેરિટ (વિક્ટોરિયા ક્રોસને સમકક્ષ), 15 થિયેટર ઓનર્સ, 5 સીઓએએસ યુનિટ સાઈટેશન, 2 પરમવીર ચક્ર, 14 મહાવીર ચક્ર, 5 કિર્તી ચક્ર, 67 વીર ચક્ર અને 1596 અન્ય વીરતા પુરસ્કારો મળેલા છે. ભારતીય વાયુ સેનાના ઇતિહાસમાં સૌથી ઉચ્ચ હોદ્દો મેળવનાર જનરલ પંજાબી શીખ હતા, જેમનું નામ હતું માર્શલ ઓફ ધ એરફોર્સ અર્જન સિંઘ. એમઓડીના ઈનફન્ટ્રીની સુધારણા કરવાની યોજનાના ભાગરૂપે જૂન 2007માં યુકે શીખ રેજિમેન્ટ વિખેરી નાખવામાં આવી હતી, જેને લીધે યુકેના શીખ સમાજ અને બ્રિટનના પ્રિન્સ ચાર્લ્સને હતાશા સાંપડી હતી.
ઐતિહાસિક દૃષ્ટિએ, મોટાભાગના ભારતીયો ખેડૂત છે અને આજે પણ બે તૃતીયાંશ અથવા 66 ટકા ભારતીયો ખેડૂત છે. ભારતના શીખો પણ આ પ્રવાહથી અલગ નથી અને તેઓ ખેતીવાડીના કારોબારમાં રોજગાર મેળવે છે. 2001ની ભારતની વસતી ગણતરીમાં જણાઈ આવ્યું હતું કે પંજાબની કામ કરતી વસતીનો 39 ટકા હિસ્સો (રાષ્ટ્રીય સરેરાશથી નીચે) આ ક્ષેત્રે રોજગારી મેળવે છે. 1960ના દશકમાં ભારતે હરિયાળી ક્રાંતિ દ્વારા કૃષિ ક્ષેત્રે સફળતા મેળવી હતી અને અછતમાંથી છતની પરિસ્થિતિ સર્જાઈ હતી. આ ક્રાંતિને લીધે ભારતે કૃષિ ક્ષેત્રે આત્મસમ્માન હાંસલ કર્યું હતું. આ સફળતા શીખોની બહુમતી ધરાવતા પંજાબ રાજ્યમાં સર્જાઈ હતી, જેને કારણે આ રાજ્ય ભારતના “ઘઉંનાં કોઠાર” તરીકે ઓળખાવા લાગ્યું. શીખોની બહુમતી ધરાવતું પંજાબ રાજ્ય આંકડાની દૃષ્ટિએ ભારતનું સૌથી સમૃદ્ધ (માથાદીઠ) રાજ્ય પણ છે. રાજ્યનો સરેરાશ પંજાબી સૌથી ઊંચી માથાદીઠ આવક મેળવે છે, જે ભારતની રાષ્ટ્રીય સરેરાશની સરખામણીએ 3 ગણી વધુ છે. ભારતીય ખેડૂતો તેમની ખેતીવાડીની પદ્ધતિમાં વધુ અસરકારક બનાવે અને યાંત્રિક ટેકનિક્સ સ્વીકારે તે બાબતને હરિત ક્રાંતિમાં કેન્દ્રસ્થાને રખાઈ હતી. અત્રે નોંધનીય છે કે હરિત ક્રાંતિમાં પંજાબમાં વીજકરણ, સહકારી ધિરાણ, નાનાં હોલ્ડિંગ્સનું એકીકરણ અને બ્રિટીશ રાજે વિકસાવેલી વર્તમાન કેનાલ સિસ્ટમનો પણ ફાળો હતો. સ્વીડનનાં પોલિટિકલ સાયન્ટિસ્ટ, ઈશ્તિઆક અહેમદ જણાવે છે કે, ભારતની હરિત ક્રાંતિની સફળતામાં ‘શીખ ખેડૂત, ઘણું કરીને જાટ લોકો કારણભૂત હતા જેમની હિંમત, ખંત-ધૈર્ય, સાહસિકતાનો જુસ્સો તથા બાહુબળ નિર્ણાયક સાબિત થયું હતું.’ જો કે, હરિત ક્રાતિના તમામ પાસા લાભદાયી નહોતા. ભારતીય ભૌતિકશાસ્ત્રી વંદના શિવા એવી દલીલ કરે છે કે હરિત ક્રાંતિએ કુદરત તથા સમાજ ઉપર વિજ્ઞાનની નકારાત્મક અને વિનાશક એવી અદ્રશ્ય અસર કરી છે; thus having been separated from their material and political roots in the science system, when new forms of scarcity and social conflict arose they were linked not to traditional causes but to other social systems e.g. religion. તેથી જ શિવાની એવી દલીલ છે કે હરિત ક્રાંતિ વડે અનાજની વિપુલતામાં વધારો થયો હતો, તેમ છતાં આ ક્રાંતિ પંજાબી શીખ અને હિંદુ વચ્ચેના સાંપ્રદાયિક તણાવનું કારણ બની હતી.
વેપારના ક્ષેત્રે, યુકે-સ્થિત ન્યૂ લૂક અને થાઈલેન્ડ-સ્થિત જસપાલ જેવી ક્લોથિંગ રીટેઈલર્સ/ બ્રાન્ડ્સ શીખો દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી છે. ભારતની સૌથી વિશાળ ફાર્માસ્યુટિકલ કંપની રેનબેક્સી લેબોરેટરીઝનું નેતૃત્વ શીખ લોકો કરે છે. યુકે-સ્થિત તમામ ધાર્મિક સંપ્રદાયો પૈકી યુકેમાં રહેનારા શીખોનો ઘર માલિકીનો દર સૌથી ઊંચો-82 ટકા છે. યુકેમાં રહેતા તમામ ધર્મના લોકો પૈકી યહુદીઓ બાદ શીખો સહુથી સમૃદ્ધ છે. તેમની કુલ હાઉસહોલ્ડ સંપત્તિ 229,000 પાઉન્ડ છે. સિંગાપોરમાં, કરતાર સિંઘ ઠકરાલે પોતાના કુટુંબનો ટ્રેડિંગ કારોબારમાંથી 1.4 બિલિયન ડોલર જેટલી કુલ સંપત્તિ ધરાવતી એક વાણિજ્યિક સંસ્થા, ઠકરાલ હોલ્ડિંગ્સ/કોર્પ ઊભી કરી છે. ઠકરાલ સિંગાપોરના 25માં સૌથી સમૃદ્ધ વ્યક્તિ છે. બોબ સિંઘ ધિલ્લોન સૌપ્રથમ ઈન્ડો-કેનેડિયન અબજોપતિ છે અને તેઓ એક શીખ છે. ઉત્તર અમેરિકામાં, ખાસ કરીને કેલિફોર્નિયાની ફળદ્રુપ સેન્ટ્રલ વેલીમાં, સ્થળાંતર કરી ગયેલો શીખો જેટલી પ્રગતિ અને સફળતા શીખ સંપ્રદાયમાં કોઈને મળી નથી. શીખોની ખેતીવાડીની આવડત અને કડક મહેનત કરવાની તેમની તૈયારીને લીધે તેઓ મામૂલી પરદેશી કામદારોમાંથી કેલિફોર્નિયાની અધિકાંશ ખેતીવાડી સંભાળનારા જમીન માલિકો બન્યાં છે. આજે હરભજનસિંઘ સામરા અને દિદારસિંઘ બૈંસ જેવા અમેરિકન શીખ ખેડૂતો કેલિફોર્નિયાના કૃષિક્ષેત્ર પર નિયંત્રણ ધરાવે છે તથા તેઓ સામાન્ય બોલચાલની શૈલીમાં અનુક્રમે “ઓકરા” અને “પીચ” કિંગ્સ તરીકે ઓળખાય છે.
શીખ ધર્મનાં ખ્યાતનામ બૌદ્ધિકો, રમતવીરો અને કલાકારોમાં પીઢ લેખક ખુશવંત સિંઘ, ઈંગ્લેન્ડનાં ક્રિકેટર મોન્ટી પાનેસર, 400 મીટરનો ભૂતપૂર્વ વિશ્વ વિક્રમ સર્જક મિલ્ખા સિંઘ, અને ભારતનાં સૌથી સફળ ઓફ સ્પીનર ક્રિકેટર હરભજન સિંઘ, પરમિંદર નાગરા, નમ્રતા સિંઘ ગુજરાલ, આર્ચી પંજાબી જેવા કલાકારો અને ગુરિંદર ચડ્ઢા જેવા નિર્દેશકોનો સમાવેશ થાય છે.
પંજાબી શીખોનું એક એવુ પણ જૂથ ઉભર્યુ છે જે તેમની જાતને અકાલી તરીકે ઓળખાવે છે. આ જૂથ મહારાજા રણજિત સિંહના સમયથી અસ્તિત્વમાં છે. તેમના નેતા જનરલ અકાલી ફુલા સિંઘની નેતૃત્ત્વ હેઠળ તેઓ શીખ સામ્રાજ્ય માટે ઘણી લડાઇઓ જીત્યા હતા.
ભારત અને બ્રિટીશ સૈન્યમાં શીખો
પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધનાં પ્રારંભ સમયે, બ્રિટીશ હિંદ સૈન્યમાં શીખોની કુલ સંખ્યા આશરે 1,00,000 હતી, જે બ્રિટીશ હિંદ સૈન્યના 20 ટકા હિસ્સા જેટલી હતી. 1945 સુધીમાં, શીખોને 14 વિક્ટોરિયા ક્રોસ એનાયત કરાયા. શીખ રેજિમેન્ટનું કદ નજર સમક્ષ રાખીએ તો તે એક વિક્રમ છે. 2002માં, લંડન ખાતેના બંકિંગહામ મહેલની નજીકની કોન્સ્ટિટ્યુશન હિલ ઉપરનાં મેમોરિયલ ગેટ્સનાં પેવેલિયન સ્મારક ઉપર તમામ શીખ વિક્ટોરિયા ક્રોસ અને જ્યોર્જ ક્રોસ વિજેતાઓના નામ અંકિત કરીને આ તમામ વિજેતાઓનું સ્મારક બનાવવામાં આવ્યું હતું. આ સ્મારક ભવન પાછળ પંજાબી ભારતીય અને બીજા વિશ્વયુદ્ધનાં નાયક તથા પીઢ સૈનિક અને એક્સ-સર્વિસ લીગ (પંજાબ અને ચંદીગઢ)નાં પ્રમુખ લેફ્ટનન્ટ કર્નલ છનન સિંઘ ધિલ્લોને (નિવૃત્ત) મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.
પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન, શીખ બટાલિયને ઈજિપ્ત, પેલેસ્ટાઈન, મેસોપોટેમિયા, ગાલીપોલી અને ફ્રાન્સમાં યુદ્ધ ખેલ્યાં હતા. બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં શીખ રેજિમેન્ટની છ બટાલિયનો મોકલવામાં આવી હતી, જેમણે અલ અમીન અને બર્મા, ઈટાલી તથા ઈરાકમાં સેવા આપી હતી અને 27 યુદ્ધના બહુમાનો મેળવ્યાં હતા.
વિશ્વભરમાં શીખોની અંતિમક્રિયા કોમનવેલ્થ અંતિમક્રિયા સ્થળમાં કરવામાં આવે છે.
સરાગરહીનું યુદ્ધ
શીખ સૈન્યના ઇતિહાસમાં સારાગરહીનું યુદ્ધ સૌથી મોટા યુદ્ધો પૈકીનું એક માનવામાં આવે છે. 12 સપ્ટેમ્બર, 1897ના રોજ, હવાલદાર ઈશર સિંઘની આગેવાની હેઠળ 36 શીખ્સનાં 21 સૈનિકોની ટુકડીએ 10,000 અફઘાનોના હુમલાનો કલાકો સુધી સામનો કર્યો હતો. શરણે જવાને બદલે તમામ 21 સૈનિકોએ લડીને મરવાનું પસંદ કર્યું હતું. તેમનાં આ બલિદાનની સરાહનારૂપે, બ્રિટીશ સંસદે તેમને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી અને તે પૈકીના પ્રત્યેકને ઈન્ડિયન ઓર્ડર ઓફ મેરિટ (વિક્ટોરિયા ક્રોસની સમકક્ષ) એનાયત કર્યો હતો. દર વર્ષે 12 સપ્ટેમ્બરના દિવસે વિશ્વભરના શીખો આ યુદ્ધને સારાગરહી ડેના રૂપે યાદ કરે છે.
સ્વાતંત્રતા પૂર્વે : સ્વતંત્રતા સંગ્રામમાં શીખોનું યોગદાન અને તેમને અપાયેલા વચનો
બ્રિટીશરોથી સ્વતંત્ર બનવા માટે ભારતના સંઘર્ષમાં શીખોએ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. શીખોએ પોતાની વસ્તીની તુલનાએ ખૂબ વધારે બલિદાન આપ્યું હતું (ભારતની કુલ વસતીમાં શીખોનું પ્રતિનિધિત્વ 2 ટકા કરતા પણ ઓછું છે).
નીચેના આંકડા સ્વતંત્રતા સમયે કોંગ્રેસ પક્ષના પ્રમુખ મૌલાના અબુલ કલામ આઝાદ દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવ્યા હતા.
નીચે મુજબના વચનો આપવામાં આવ્યા હતાઃ
પશ્ચિમી વિશ્વમાં શીખ ધર્મ
11 સપ્ટેમ્બર, 2001 હુમલા બાદ, કેટલાક લોકોએ શીખોને આતંકવાદીઓ અથવા તાલિબાનનાં સભ્યો સાથે સંલગ્ન હોવાનું જણાવ્યું હતું. આ હુમલાના અમુક દિવસ બાદ બલબીર સિંઘ સોઢી નામનાં એક શીખ વ્યક્તિની ફ્રેન્ક રૂક નામના માણસે ગોળી મારીને હત્યા કરી હતી. ફ્રેન્કને જાણવા મળ્યું હતું કે મૃતક અલ-કાયદા સાથે જોડાણ ધરાવતો હતો. સીએનએનએ જણાવ્યા પ્રમાણે, યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ અને યુકેમાં શીખ વ્યક્તિઓ વિરુદ્ધ તિરસ્કારપૂર્ણ ગુનાઓમાં વધારો થયો છે.
શીખ ધર્મમાં ક્યારેય સક્રિય ધર્માંતરણની માગ કરવામાં આવી નથી, શીખો માનવતામાં માનનારાં સજાતીય સમૂહ તરીકે રહ્યાં છે. જો કે, હરભજન સિંઘ યોગીની કુંડલિની યોગ કેન્દ્રી થ્રીએચઓ(હેપ્પી, હેલ્થી, હોલિ) ઓર્ગેનાઈઝેશનની ગતિવિધિઓને કારણે, શીખ ધર્મના બિન-ભારતીય અનુયાયીઓમાં સામાન્ય વધારો થયો છે. 1998માં થ્રીએચઓના શીખો, કે જેમને સામાન્ય બોલચાલની ભાષામાં ‘ગોરા’ (ਗੋਰਾ) અથવા ’સફેદ’ શીખ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેમની સંખ્યા કુલ 7,800ની હોવાનો અંદાજ કાઢવામાં આવ્યો હતો. આ સંસ્થાના શીખો મુખ્યત્વે ઈસ્પાનોલા, ન્યુ મેક્સિકો, લોસ એન્જિલસ અને કેલિફોર્નિયાની આસપાસ વસે છે. તાજેતરમાં, ઓરેગોનમાં શિક્ષકો અને સરકારી અધિકારીઓ દ્વારા પાઘડી ધારણ કરવા ઉપર પ્રતિબંધ મૂકતો કાયદો પસાર કરવામાં આવ્યો હતો. આ કાયદાને બદલવા માટે શીખો તથા કાઉન્સિલ ઓન અમેરિકન-ઈસ્લામિક રિલેશન્સ એકસાથે મળીને કામગીરી કરી રહ્યાં છે.
કલા અને સંસ્કૃતિ
શીખ ધર્મે સ્થાપત્યનાં એક આગવા સ્વરૂપની રચના કરી છે જેને ભટ્ટી ‘ગુરૂ નાનકનાં સર્જનાત્મક આધ્યાત્મવાદ’થી પ્રેરિત હોવાનું વર્ણવે છે. આ પ્રકારના વ્યવહારિક આધ્યાત્મિકતા આધારિત શીખ સ્થાપત્યો ‘સર્વગ્રાહી માનવતાવાદનાં મૂક ઉદઘોષક છે'. શીખ સ્થાપત્યનું મુખ્ય પાસું છે ગુરદ્વારા જે અનેક સંસ્કૃતિઓનો સંગમ ધરાવતી પંજાબી સંસ્કૃતિનું મૂર્તિમંત સ્વરૂપ છે. ગુરુદ્વારામાં ઈસ્લામિક, સૂફી અને હિંદુ પ્રભાવ જોવા મળે છે. શીખ સામ્રાજ્યના સત્તાકાળમાં શીખ ધર્મની આગવી અભિવ્યક્તિના સર્જનનું સૌથી મોટું માધ્યમ હતું. મહારાજા રણજિત સિંઘે જેને શીખ શૈલી ના કહી શકાય તેવા કિલ્લાઓ, મહેલો, બંગા (રહેવા માટેના સ્થળો), કોલેજો વગેરેના નિર્માણમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. શીખ સ્થાપત્યના લક્ષણોમાં સોનાનો ઢોળ ધરાવતા અંદરથી પોલા ગુંબજ, નાના ઘુમ્મટ, કિઓસ્ક અને ચોરસ છત અને ફાનસ ધરાવતી પત્થરની અતિઅલંકૃત થાંભલીઓની હારનો સમાવેશ થાય છે. હરમિંદર સાહિબ શીખ શૈલી ના મુગટમાં મોરપિચ્છ સમાન છે.
શીખ સંસ્કૃતિમાં લશ્કરને છાજે એવી રીતરસમોનું નોંધપાત્ર પ્રભુત્વ છે જેનું ખાંડા સૌથી સ્પષ્ટ ઉદાહરણ છે. શીખ ગુરૂઓનાં અવશેષો સિવાય મોટાભાગની શીખ કલાઓને લશ્કરની થીમ ધરાવે છે તેમાં કોઈ જ નવાઈ નથી. હોલા મોહલ્લા અને વૈશાખી જેવા શીખ ઉત્સવોમાં આ બાબત જોવા મળે છે. બન્ને તહેવારોમાં કૂચ અને શૌર્ય-બહાદુરી જોવા મળે છે.
શીખ ડાયસપોરાની કળા અને સંસ્કૃતિ અન્ય ઇન્ડો-ઇમિગ્રન્ટ જૂથ સાથે ભળી ગઇ છે જેમ કે 'બ્રિટીશ એશિયન', 'ઇન્ડો કેનેડીયન' અને 'દેશી સંસ્કૃત', પરંતુ એક વિશિષ્ટ સાંસ્કૃતિક ઘટના ઉભરી છે જેને 'રાજકીય શીખ' કહી શકાય. અમરજીત કૌર નંધ્રા અને અમૃત અને રવિન્દર્ કૌર સિંઘ ('ધ સિંગ ટ્વિન્સ') જેવા અગ્રણી ડાયસપોરા શીખની કળામાં શીખવાદ અને પંજાબની તાજેતરની બાબતો અંગે માહિતી આપવામાં આવી છે.
ભાંગડા અને ગિધા એ પંજાબી લોક નૃત્યકલાના બે સ્વદેશી સ્વરૂપ છે જેને પંજાબી શીખોએ પોતાને યોગ્ય, અનુકૂળ બનાવ્યું તથા તેમાં ફેરફાર કર્યાં છે. ભાંગડા એ શીખ નહી પણ પંજાબી નૃત્ય છે તેમછતાં પંજાબી શીખોએ આ નૃત્યકલાના સ્વરૂપને વિશ્વના ખૂણેખૂણામાં એ હદે ફેલાવ્યું છે કે ભાંગડાને શીખ સંસ્કૃતિથી અલગ પાડવું અશક્ય છે."
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ધર્મ
ગાંધીધામ-પાલનપુર રેલ્વે લાઈન
{{Infobox rail line | box_width  = | name       = ગાંધીધામ–પાલનપુર રેલ્વે લાઈન | color      = | logo       = | logo_width = | image      = | image_width = | caption    = | type       = | system     = નૂર | status     = સક્રિય | locale     = ગુજરાત | start      = ગાંધીધામ | end        = પાલનપુર | stations   = | routes     = | daily_ridership = | open       = ૧૯૫૨ | close      = | owner      = ભારતીય રેલ | operator   = પશ્ચિમ રેલ્વે વિભાગ | character  = | depot      = | stock      = | linelength = | tracklength = {{convert|301|km|mi|0|abbr=on}} | tracks     = ૧ | gauge      = {{track gauge|1676mm}} બ્રોડ ગોજ | old_gauge  = | minradius  = | racksystem = | electrification = | speed      = | elevation  = | website    = | map_state  = collapsed | map        = {{BS-map {{BS|CONTg|કિમી|મારવાડ તરફ}} {{BS|BHF|૩૦૧|પાલનપુર}} {{BS|SKRZ-G2u||SH-૪૧}} {{BS3||ABZgl|CONTfq||to અમદાવાદ}} {{BS|SKRZ-G2u||SH-૪૧}} {{BS|HST|૨૯૪|ચડોતર}} {{BS|HST|૨૮૮|ચંડીસર}} {{BS|HST|૨૮૧|રસાણા}} {{BS|BHF|૨૭૩|ડીસા}} {{BS|hKRZWae||}} {{BS|hKRZWae||બનાસ નદી}} {{BS|STR||}} {{BS|SKRZ-G2u||}} {{BS|SKRZ-G4u||NH-૧૪}} {{BS|HST|૨૬૪|લોરવાડા}} {{BS3|CONTgq|ABZg+r|||સમદડી તરફ}} {{BS|BHF|૨૫૫|ભિલડી}} {{BS|HST|૨૪૫|જસાલી}} {{BS|HST|૨૩૬|ધાનકવાડા}} {{BS|BHF|૨૨૯|દિયોદર}} {{BS|SKRZ-G4u||NH-૧૫}} {{BS|SKRZ-G2u||}} {{BS|hKRZWae||નર્મદા મુખ્ય નહેર}} {{BS|HST||મીઠા}} {{BS|BHF|૨૧૨|ભાભાર}} {{BS|hKRZWae||કચ્છ શાખા નહેર}} {{BS|HST|૧૯૮|દેવગામ}} {{BS|BHF|૧૮૭|રાધનપુર}} {{BS|HST|૧૭૯|પીપલી}} {{BS|BHF|૧૭૧|વારાહી}} {{BS|SKRZ-G4u||NH-૧૫}} {{BS|SKRZ-G2u||}} {{BS|HST|૧૬૨|વાઘપુરા}} {{BS|HST|૧૫૨|છાનસરા}} {{BS|BHF|૧૪૪|સાંતલપુર}} {{BS|HST|૧૩૭|ગારમેડી}} {{BS|BHF|૧૨૯|પિપરાળા}} {{BS|hKRZWae||}} {{BS|hKRZWae||}} {{BS|hKRZWae||કોરી ખાડી}} {{BS|hKRZWae||}} {{BS|hKRZWae||}} {{BS|HST|૧૧૯|લખપત}} {{BS|SKRZ-G4u||NH-૧૫}} {{BS|BHF|૧૧૩|અદેસર}} {{BS|SKRZ-G4u||ભીમસર-અદેસર હાઇવે}} {{BS|HST|૧૦૨|ભુટાકિયા}} {{BS|BHF|૯૦|પદમપુર}} {{BS|HST|૮૬|કિડિયાનગર}} {{BS|BHF|૭૪|ચિત્રોડ} {{BS|HST|૬૯|શિવલંકા}} {{BS|BHF|૬૩|લાકડિયા}} {{BS|SKRZ-G2u||આધોઇ રોડ}} {{BS3||KRWg+l|CONT3||સમાખળી-માલિયા મિયાંણા વિભાગ તરફ}} {{BS|ÜST||ટ્રેક બદલી}} {{BS|BHF|૫૩|સમાખળી}} {{BS|pBHF|૪૨|વોંધ}} {{BS|BHF|૩૭|ભચાઉ}} {{BS|STR||}} {{BS|SKRZ-G4u||NH ૮એ}} {{BS|STR||}} {{BS|HST|૨૩|ચિરાની}} {{BS|STR||}} {{BS|SKRZ-G4u||NH ૮એ}} {{BS|STR||}} {{BS|HST|૧૪|ભીમસર}} {{BS|STR||}} {{BS|SKRZ-G4u||NH ૮એ}} {{BS|STR||}} {{BS|SKRZ-G4u||NH ૧૪૧}} {{BS|STR||}} {{BS|ÜST||નૂર બદલી}} {{BS5|||ABZgl|STRq|STR+r||}} {{BS5|||pHST||STR|3|ગાંધીધામ કેબિન}} {{BS5|||ÜST||STR||}} {{BS5|CONTgq|STRq|ABZgr+r||STR||ગાંધીધામ-ભૂજ વિભાગ તરફ}} {{BS5|||STR||STR||}} {{BS5|||ÜST||STR||}} {{BS5|||STR||DST||નૂર ડેપો}} {{BS5||PARKING|INT|BAHN|STR|0|ગાંધીધામ}} {{BS5|||STR||STR||}} {{BS5|||ABZg+l|STRq|STRr||}} {{BS|ÜST||ટ્રેક બદલી}} {{BS|CONTf||ગાંધીધામ-કંડલા બંદર વિભાગ તરફ}} }} }} }} ગાંધીધામ-પાલનપુર રેલ્વે લાઇનનો વિભાગ ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લા ની પશ્ચિમ રેલ્વે હેઠળ આવે છે.
ઇતિહાસ
thumb|ગુજરાત સરકાર, કંડલા પોર્ટ ટ્રસ્ટ અને મુન્દ્રા પોર્ટ વચ્ચે ગાંધીધામ-પાલનપુર બ્રોડગોજ રૂપાંતરણના પ્રોજેક્ટની શરૂઆત આ વિભાગને કચ્છના મહારાવ ખેંગારજી બાવાએ નાણાં પૂરા પાડ્યા હતા. અંજારથી કંડલા સુધી ૧૫ માઇલની સેવા ૧૯૩૦માં શરૂ કરવામાં આવી હતી. કંડલાથી શરૂ કરીને ડીસા સુધીની બીજી લાઇન ૧૯૫૦માં ૫.૫ કરોડના ખર્ચે શરૂ કરવામાં આવી હતી. ગાંધીધામ-ડીસા વિભાગ ૧૯૫૨માં ત્યારના રાષ્ટ્રપતિ રાજેન્દ્ર પ્રસાદ દ્રારા ખૂલ્લો મૂકવામાં આવ્યો હતો. આ વિભાગનું બ્રોડગેજમાં રૂપાંતરણ માર્ચ ૨૪, ૨૦૦૬ના રોજ પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું. SPV વિભાગ હેઠળ ગાંધીધામ-પાલનપુર વિભાગનું રૂપાંતરણ પ્રથમ લાંબા અંતરનું રૂપાંતરણ હતું.
મહત્વ
૩૦૧ કિમી લાંબો ગાંધીધામ-પાલનપુર વિભાગ કચ્છના અખાતને દિલ્હી-અમદાવાદ વિભાગ સાથે જોડે છે. આ વિભાગ કંડલા અને GAPLના મુન્દ્રા બંદરોને ઉત્તર ભારત સાથે જોડે છે. આ વિભાગને કારણે દિલ્હી અને કંડલા વચ્ચેનું અંતર ૧૧૪ કિમી જેટલું ઘટી જવા પામે છે.
નૂર સેવા
પશ્ચિમ ગુજરાતની તે સમર્પિત નૂર સેવા છે. કંડલા અને મુન્દ્રા બંદરો, સ્થાનિક મીઠાના ઉદ્યોગો, ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન અને કંડલામાં ઇફ્કોનું ખાતરનું ઓદ્યૌગિક એકમ આ નૂર સેવા વડે લાભ મેળવે છે. આ વિભાગમાં પશ્ચિમ રેલ્વેની માલ-સામાન ટ્રેન ૧૨ એપ્રિલ ૨૦૧૧ના રોજ શરૂ થઇ હતી.
દ્વિપક્ષી સેવા
સમખળી-પાલનપુર વિભાગનું દ્વિપક્ષી રૂપાંતરણ ૧૩મી પંચવર્ષીય યોજના હેઠળ આગલા પાંચ વર્ષોમાં ૨૦૨૫માં પૂર્ણ થવાની યોજના છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:બનાસકાંઠા જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતની રેલ્વે
દક્ષિણ પશ્ચિમ ઝોન, અમદાવાદ શહેર
એ અમદાવાદ શહેરનું સંચાલન કરનાર અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા સંચાલનની સરળતા માટે શહેરને વિભાજીત કરતો વહીવટી વિભાગ છે. આ ઝોનમાં નીચેના સ્થળોએ નાગરિકો માટે અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની સેવાઓ ઉપલબ્ધ છે.
તલવાર (સામયિક)
તલવાર એ ૨૦મી સદીની શરૂઆતમાં બર્લિનથી પ્રકાશિત થયેલું ભારતીય રાષ્ટ્રવાદી સામયિક હતું. મૂળ મદનની તલવાર તરીકે છપાતું આ સામયિક પાછળથી ધ તલવાર તરીકે જાણીતું બન્યું હતું.
વિલિયમ હટ્ટ કર્ઝન વાયલીની રાજકીય હત્યા માટે મૃત્યુદંડની સજા પામેલા ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળના નાયકોમાંના એક મદનલાલ ધિંગરાના નામ પરથી તેનું નામકરણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રકાશનની સ્થાપના ૧૯૦૯માં પેરિસમાં ભિકાજી કામાએ કરી હતી. આ સમાચારપત્રનો હેતુ ભારતમાં રાષ્ટ્રવાદી અશાંતિ ભડકાવવાનો અને બ્રિટિશ ભારતીય સૈન્યના સિપાહીઓની વફાદારી પર પ્રભુત્વ જમાવવાનો પ્રયાસ કરવાનો હતો. સંપાદકીય જવાબદારીઓ બર્લિનમાં વિરેન્દ્રનાથ ચટ્ટોપાધ્યાય પાસે હતી. પેરિસ ઇન્ડિયન સોસાયટી દ્વારા પેરિસમાંથી પ્રકાશિત કરવામાં આવેલા વંદે માતરમ્ ની જેમ જ, આ સાપ્તાહિકે પણ અગાઉ લંડનથી પ્રકાશિત થતા ધ ઇન્ડિયન સોશિયોલૉજિસ્ટનો સંદેશ ચાલુ રાખ્યો હતો.
સતીશ વ્યાસ
સતીશ ઘનશ્યામ વ્યાસ (૧૦-૧૦-૧૯૪૩) : નાટ્યકાર, વિવેચક, કવિ. જન્મ ધંધુકા તાલુકાના રોજકામાં. વતન સુરત. ૧૯૬૫માં ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાં બી.એ. ૧૯૬૭માં એમ.એ. ૧૯૮૧માં દક્ષિણ ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી ‘આધુનિક કવિતાની ભાષા : પ્રયોગ, વિનિયોગ અને સિદ્ધિ’ એ વિષય પર પીએચ.ડી. ૧૯૬૭થી કીકાણી આર્ટ્સ ઍન્ડ કૉમર્સ કૉલેજ, ધંધુકામાં ગુજરાતીના અધ્યાપક. પછીથી ગુજરાત યુનિવર્સિટીના ભાષાસાહિત્યભવનમાં ગુજરાતીના અધ્યાપક.
‘નો પાર્કિંગ’ (૧૯૮૪) એમનો એકાંકીસંગ્રહ છે. સુમન શાહ સંપાદિત સાહિત્યસ્વરૂપ શ્રેણીનું પ્રથમ પુસ્તક ‘આત્મકથા’ (૧૯૮૩), શોધપ્રબંધ ‘આધુનિક એકાંકી’ (૧૯૮૪) એમના વિવેચનગ્રંથો છે. એમના વિવેચનમાં સ્વસ્થ અભ્યાસીની મુદ્રા છે.
ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય
શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૪૩માં જન્મ
ભડલી (તા. સિહોર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના  ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સિહોર તાલુકો
થોરીયારી (તા.રાપર)
થોરીયારી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના  કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા  રાપર તાલુકામા આવેલુ  ગામ છે. થાનપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમજ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમજ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:રાપર તાલુકો શ્રેણી:વાગડ
સ્ટાર વોર્સ
સ્ટાર વોર્સ જર્યોર્જ લુકાસ દ્વારા નિર્મિત અમેરિકન ચલચિત્ર શ્રેણી છે. તે વિવિધ પાત્રોથી બનેલી એક સાહસ કથા છે.
શ્રેણીનું પ્રથમ ચલચિત્ર સ્ટાર વોર્સ (પછીથી હપ્તો IV: અ ન્યૂ હોપ) મે ૨૫, ૧૯૭૭ના રોજ ટવેન્ટીથ સેન્ચ્યુરી ફોક્સ દ્વારા રજૂ થયું હતું અને વિશ્વભરમાં પોપ સંસ્કૃતિનું એક સીમાચિહ્ન બન્યું. આ શ્રેણીમાં સફળ ચલચિત્રો ધ એમ્પાયર સ્ટ્રાઇક બેક (૧૯૮૦) અને રીટર્ન ઓફ ધ જેડાઇ (૧૯૮૩) રજૂ થયા; આ ત્રણ ચલચિત્રો મૂળ સ્ટાર વોર્સ શ્રેણી હતા. ૧૯૯૯ થી ૨૦૦૫ વચ્ચે 'પહેલાંની વાર્તા ધરાવતી શ્રેણી' રજૂ થઇ, જેને મૂળ શ્રેણીની સરખામણીમાં મિશ્ર પ્રતિસાદ સાંપડ્યો. બધા સાત ચલચિત્રોને ઓસ્કાર પુરસ્કાર માટે નામાંકિત કરવામાં આવી હતી અથવા તેમણે આ પુરસ્કાર જીત્યો હતો અને વ્યાપારી રીતે કુલ ૪.૩૮ અબજ ડોલરની કમાણી સાથે સફળ નીવડી હતી. જેથી સ્ટાર વોર્સ શ્રેણી ચોથી સૌથી વધુ કમાણી ધરાવતી ચલચિત્ર શ્રેણી બની હતી. આ શ્રેણી પરથી સંખ્યાબંધ પુસ્તકો, ટીવી ધારાવાહિકો, વિડિઓ ગેમ્સ, કોમિક્સ રજૂ થયા હતા. સ્ટાર વોર્સ સૌથી વધુ શ્રેણીની વસ્તુઓ વેચવાનો ગિનેસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ ધરાવે છે. ૨૦૧૨માં સ્ટાર વોર્સ ની કુલ કિંમત ૩૦.૭ અબજ ડોલર ધારવામાં આવી હતી, જેમાં શ્રેણીની ફિલ્મો, વિડિઓ ગેમ્સ તેમજ સીડી-ડીવીડીના ફેલાવાનો સમાવેશ થતો હતો.
૨૦૧૨માં ધ વોલ્ટ ડિઝની કંપનીએ લુકાસફિલ્મ્સને ૪.૦૬ અબજ ડોલરમાં ખરીદી લીધી અને ત્રણ નવા સ્ટાર વોર્સ ચલચિત્રોની જાહેરાત કરી; જેમાંથી પ્રથમ ચલચિત્ર, સ્ટાર વોર્સ: ધ ફોર્સ અવેકન્સ ૧૮ ડિસેમ્બર ૨૦૧૫માં રજૂ થયું.
કુબેર ભંડારી
કુબેર ભંડારી એ ગુજરાતનાં વડોદરા જિલ્લાનાં ડભોઇ તાલુકાનાં કરનાળી ગામમાં નર્મદા નદીને કિનારે આવેલું એક મંદીર છે. આમ જોવા જઈએ તો આ મંદિર એક આખા મંદિર પરિસરનો ભાગ છે, જેમાં રણછોડજી, મહાકાળી માતા, શીતળા માતા અને બળીયા દેવનાં પણ મંદીરો આવેલાં છે. મંદીર ખુબ રમણીય સ્થળે છે અને નર્મદાના કિનારે પહોંચવા માટે પગથીયાની વ્યવસ્થા છે તથા ઘાટ બનેલો હોવાથી પર્યટન સ્થળ તરિકે પણ તેનો વિકાસ થયેલો છે.
કથા
એક કથા મુજબ, કુબેર રાવણનો ઓરમાન ભાઈ હતો અને રાવણે ભોળાનાથ ભગવાન શંકરનું તપ કરી તેમની કૃપા પ્રાપ્ત કરી અમોઘ શક્તિઓ મેળવી હતી. આ શક્તિઓના બળે તેને પોતાના ભાઈ કુબેર પર આક્રમણ કરી તેને પદભ્રષ્ટ કર્યો અને લંકામાંથી હાંકી કાઢ્યો. કુબેર પણ ભગવાન શંકરનો ભક્ત હતો, તે ફરતો ફરતો નર્મદા કિનારે પહોંચ્યો અને ત્યાં તેણે મહાદેવનું તપ કરવા માંડ્યું. રાવણને જાણ થતાં તેણે કુબેરને અહીં પણ હેરાન કરવા માંડ્યો. છેવતે કુબેર કરનાળી ગામે આવી ત્યાં તેણે મહાકાળીનું શરણું લઈને પોતાની રક્ષાની જવાબદારી તેમને સોંપી. તપ કરતાં તેને શિવજી પ્રસન્ન થયાં અને લંકાનું રાજ પાછું આપવા અસમર્થ હોવાથી, સર્વે દેવી-દેવતાઓનાં ધનનો વહીવટ તેમને સોંપ્યો. તે દિવસથી કુબેર, કુબેર ભંડારી તરિકે ઓળખાયા. ભગવાન શંકરે તેમને પોતાના સમકક્ષ સ્થાન આપ્યું.
આમ કુબેરે જે જગ્યાએ મહાદેવજીનું તપ કર્યું હતું તે સ્થળે ભગવાન સાક્ષાત બિરાજમાન થયાં અને કુબેરેશ્વર તરિકે ઓળખાયા.
મંદીર સંકુલ
મંદીર સંકુલમાં મુખ્ય મંદીર કુબેરેશ્વર મહાદેવનું છે, જેની બાજુમાં કુબેર ભંડારીનો કક્ષ છે. આ ઉપરાંત અહીં રણછોડજીનું પણ નાનું પણ સુંદર મંદીર આવેલું છે. મંદીરથી પગથીયા ઉતરીને નર્મદા નદી પાસે જતાં મહાકાળી માતાનું મંદીર આવે છે. આ ઉપરાંત અન્ય મંદીરો પણ છે.
મંદીરનો વહીવટ 'શ્રી કુબેરેશ્વર સોમનાથ ટ્રસ્ટ' સંભાળે છે અને અહીં આપવામાં આવેલ દરેક દાનની પાવતી ફાડી આપવામાં આવે છે. ખાસ કરીને અહીં ચાંદીની કે સોનાની સેર (ચેઇન) અને કંદોરો કુબેર ભંડારી દાદાને ભેટ રૂપે ધરવામાં આવે છે. ટ્રસ્ટ દ્વારા યાત્રાળુઓ માટે વિનામુલ્યે ભોજનશાળા ચલાવવામાં આવે છે, જેમાં નાત-જાતનાં ભેદભાવ વગર નિયત સમય દરમ્યાન આવનાર દરેક યાત્રાળુને ભોજન પિરસવામાં આવે છે.
ટગા (તા.રાપર)
ટગા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના  કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા  રાપર તાલુકામા આવેલુ  ગામ છે. ટગા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમજ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમજ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
કુબેર ભંડારી
માન્યતા અને આસ્થા
મંદીર પુત્રપ્રાપ્તિની ઇચ્છા રાખનાર દંપતિઓમાં સવિશેષ પ્રખ્યાત છે, અહીં પુજા કરીને સોપારી આપવામાં આવે છે, જેનું પુજન કરવાથી નિ:સંતાન દંપતિઓને સંતાનપ્રાપ્તિ થાય છે તેવી માન્યતા છે. આ ઉપરાંત, કેમકે આ મંદીર સ્વર્ગનાં ભંડારના અધિપતી એવા કુબેરનું છે, તેથી તેની પાસે આવનાર દરેક ધનની પણ અપેક્ષા રાખે છે. અનેક લોકો અહીંથી ચોખા લઈ જઈને પોતાનાં ઘરે ધન ભેગા રાખે છે, જેથી તેમનો ભંડાર પણ ખુટે નહી તેવું તેમનું માનવું હોય છે.
ટગા (તા.રાપર)
શ્રેણી:રાપર તાલુકો શ્રેણી:વાગડ
કુબેર ભંડારી
માર્ગ દર્શન
વાહનમાર્ગે અહીં પહોંચવા માટે, વડોદરાથી ડભોઇ થઇને, તિલકવાડા જવાનાં રસ્તે આ ગામ આવે છે. રસ્તામાં જ્યાં વળવાનું આવે ત્યાં સ્પષ્ટ પાટીયું મારીને દિશા સુચન કરેલું છે.
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો શ્રેણી:યાત્રાધામ શ્રેણી:ગુજરાતનાં શિવાલયો શ્રેણી:ડભોઇ તાલુકો
ભાંખલ (તા. સિહોર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના  ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સિહોર તાલુકો
દિસપુર
thumb|આસામ સચિવાલય
વર્ણન
દિસપુરને વર્ષ ૧૯૭૩માં રાજ્યની રાજધાનીનો દરજ્જો મળ્યો કારણ કે પહેલા રાજ્યની રાજધાની શિલોંગ હતી પરંતુ મેઘાલયની રચના બાદ શિલોંગ મેઘાલયના ભાગમાં આવી ગયું. દિસપુરની દક્ષિણે સુપ્રસિદ્ધ વશિષ્ઠ મંદિર અને શંકરદેવ કલાક્ષેત્ર આવેલું છે. શંકરદેવ કલાક્ષેત્ર વર્ષ ૧૯૯૦માં અસ્તિત્વમાં આવ્યું કારણ કે આ વિસ્તારમાં કલા કેન્દ્રનો અભાવ છેલ્લા ઘણા સમયથી અનુભવાઈ રહ્યો હતો. દિસપુરના પડોશમાં, એક પ્રાચીન નગર જાટિયા આવેલું છે, જ્યાં રાજ્યનું સચિવાલય આવેલું છે.
જાણીતા સ્થળો
દિસપુર રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ, હવાઈ માર્ગ તેમ જ રેલ્વે માર્ગ દ્વારા દેશના અન્ય ભાગો સાથે જોડાયેલ હોવાથી અહીં પહોંચવા માટે વિવિધ પ્રકારની અદ્યતન સેવાઓ મળી રહે છે.
શ્રેણી:આસામ
જીતપુર (તા. મેઘરજ)
જીતપુર (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જીતપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
બોટાદ જિલ્લો
બોટાદ જિલ્લો એ ગુજરાતનો એક જિલ્લો છે. બોટાદ તેનું મુખ્યમથક છે. બોટાદ જિલ્લો હીરા ઉદ્યોગ માટે પ્રખ્યાત છે.
સ્થાપના
બોટાદ જિલ્લાની રચનાની જાહેરાત ગુજરાતના તત્કાલિન મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ સ્વામી વિવેકાનંદ વિકાસ યાત્રા અંતર્ગત ૨૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૨ના રોજ કરી હતી. બોટાદ જિલ્લાની રચના અમદાવાદ અને ભાવનગર જિલ્લામાંથી બે-બે તાલુકા છૂટા પાડીને કરવામાં આવી છે. ભાવનગર જિલ્લાના ગઢડા અને બોટાદ તાલુકાઓ તથા અમદાવાદ જિલ્લાના બરવાળા અને રાણપુર તાલુકાઓને આ નવા બોટાદ જિલ્લામાં સ્થાન મળ્યું.
બોટાદ જિલ્લો વહિવટી દૃષ્ટિએ ૨ પ્રાંત અને ૪ તાલુકામાં વહેંચાયેલો છે અને જિલ્લામાં ૩ નગરપાલિકાઓ આવેલી છે.
ભૂગોળ
ભૌગોલિક દ્રષ્ટીએ બોટાદ જિલ્લાની ઉત્તરમાં સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો, પશ્ચિમે રાજકોટ જિલ્લો, દક્ષિણમાં ભાવનગર અને અમરેલી જિલ્લા તથા પૂર્વે અમદાવાદ જિલ્લો આવેલા છે. સુકભાદર નદી બોટાદ જિલ્લાની ઉત્તરી સરહદે રાણપુર તાલુકામાં વહે છે. કાળુભાર નદી બોટાદ જિલ્લાની દક્ષિણ છેડે ગઢડા તાલુકામાં વહે છે. જિલ્લો ૭૧ પૂર્વ અક્ષાંક્ષવૃત અને ૨૨ ઉત્તરીય અક્ષાંક્ષવૃત અને ૪૨ પૂર્વ રેખાંશવૃત થી ૧૦ ઉત્તરીય રેખાંશવૃત વચ્ચે આવેલો છે.
વુમેન ઇન રેડ
વુમેન ઇન રેડ વિકિપીડિયા સામગ્રીમાં વર્તમાન લિંગ પક્ષપાતને સંબોધિત કરતો એક વિકિ પ્રોજેક્ટ છે. આ પ્રોજેક્ટ મહિલા જીવનચરિત્ર, મહિલા કાર્યો અને મહિલા સમસ્યાઓ સંબંધિત સામગ્રી બનાવવા પર કેન્દ્રિત છે.
ઇતિહાસ
વુમન ઇન રેડની કલ્પના સ્વયંસેવક વિકિપીડિયા સંપાદક રોજર બામકીને ૨૦૧૫ માં કરી હતી, અને તે પછી તરત જ સ્વયંસેવક સંપાદક રોઝી સ્ટીફન્સન-ગુડકનાઇટ તેમાં જોડાયા હતા. બામકીને શરૂઆતમાં આ પ્રોજેક્ટને "પ્રોજેક્ટ એક્સએક્સ" નામ આપ્યું હતું, પરંતુ છેવટે તેને 'વુમન ઇન રેડ' તરીકે ઓળખવામાં આવ્યું હતું.
પ્રોજેક્ટ ચાલુ થયા પછી, સ્વયંસેવક સંપાદક એમિલી ટેમ્પલ-વુડ તેમાં જોડાયા. તેમની વિશેષતા સ્ત્રી વૈજ્ઞાનિકો વિશે દર વખતે નવો લેખ સંપાદિત કરવાની હતી પરંતુ પ્રત્યેક વખતે તેમના સ્ત્રી સંબંધિત સંપાદનો માટે કોઈને કોઈ તેમને પરેશાન કરતું હતુ.
પદ્ધતિઓ
right|thumb| મેક્સિકો સિટીમાં વિકીમેનિયા ૨૦૧૫ દરમિયાન વુમન ઇન રેડની રચનાની ઘોષણા કરતા રોઝી અને રોજર (સ્કાઈપ દ્વારા દેખાતા). right|thumb| [[આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિન|આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ ૨૦૧૭ વુમન ઇન રેડ એડિટોથોનને પ્રદર્શિત કરતું બટન]] વુમન ઇન રેડ વિશ્વભરના શહેરોમાં વિકિપીડિયા એડિટોથોનનું સંચાલન કરે છે સમગ્ર દિવસ દરમિયાન નવા યોગદાનકર્તાઓને તાલીમ આપવા માટે કેન્દ્રિત કાર્યક્રમો યોજવામાં આવે છે, જેથી વિકિપીડિયા જેન્ડર ગેપ (લિંગ ભેદ) વધુ ઘટાડી શકાય અને નોંધપાત્ર મહિલાઓ પર વધુ સામગ્રીનો ઉમેરો કરી શકાય. બીજું ધ્યેય સ્ત્રી સંપાદકોની સંખ્યા વધારવાનું છે. વિકિપીડિયા એ "મુક્ત વિશ્વકોશ" છે, જેમાં કોઈ પણ ફેરફાર કરી શકે છે, પરંતુ ૨૦૧૫માં માત્ર ૧૦ ટકા સંપાદકો જ મહિલાઓ હતા.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વિકિપીડિયા
ઉમૈયા (તા.રાપર)
ઉમૈયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના  કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા  રાપર તાલુકામા આવેલુ  ગામ છે. ઉમૈયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમજ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમજ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:રાપર તાલુકો શ્રેણી:વાગડ
નવાઘરાં (તા. માલપુર)
નવાઘરાં ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઈશાન ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માલપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. નવાઘરાં ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, સસ્તા ભાવનાં અનાજની સરકારી દુકાન તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે.
શ્રેણી:માલપુર તાલુકો
ધનંજય શાહ
શાહ ધનંજય રમણલાલ, ‘પાર્થ’, ‘અર્જુન’ (૨૯-૮-૧૯૨૫, ૨૮-૭-૧૯૮૬) : જન્મ વડોદરામાં. ૧૯૪૨માં મૅટ્રિક્યુલેશન કર્યા પછી ૧૯૪૮માં મુંબઈ યુનિવર્સિટીમાંથી બી.એસ.સી. અને ૧૯૫૮માં એમ. એસ. યુનિવર્સિટીમાંથી એમ.ઍડ. ‘શ્રેયસ્’ અને ‘બાલઘર’માં અધ્યાપક. આકાશવાણીમાં પ્રોગ્રામ ઍકિઝ્યુટિવ. ગુજરાત ઍગ્રો ઇન્ડસ્ટ્રીઝ કોર્પોરેશનમાં સંપર્ક અધિકારી. પબ્લિક રિલેશન્સ સોસાયટી ઑવ ઇન્ડિયાના તથા બાળસાહિત્ય સભાના ચૅરમેન.
એમણે બાળકો માટે મોટી સંખ્યામાં વાર્તાઓ, સાહસકથાઓ, નીતિકથાઓ, પરીકથાઓ, નાટકો અને ગીતો લખ્યાં છે. ‘રત્નો રબારી’ (૧૯૫૫), ‘અલીબાબા અને ચાલીસ ચોર’ (૧૯૫૯), ‘પાંખાળો ઘોડો’ (૧૯૬૧), ‘હકર્યુલસનાં પરાક્રમો’ (૧૯૬૧), ‘ઝરમરિયાં’ (૧૯૬૩) એમના મુખ્ય બાળગ્રંથો છે. ઉપરાંત ‘સોટી અને પોઠી’ના પાંચ સેટ, ‘સ્વાતંત્ર્ય કથામાળા’ના ત્રણ સેટ તેમ જ ‘રૂપકથામાળા’, ‘નીતિકથામાળા’, ‘રંગકથામાળા’, ‘શૂરકથામાળા’, ‘પરીકથામાળા’, ‘વીરકથામાળા’, ‘લાલુ લપલપિયા’ના પ્રચલિત સેટ પણ એમણે આપ્યા છે. એમના ‘ઢીંગલો’ નાટકનું ચિલ્ડ્રન સોસાયટી ઑવ ઇન્ડિયા દ્વારા ફિલ્મીકરણ થયું છે.
શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:સાહિત્યકાર