cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ઇન્ડિયાના
કાયદો અને સરકાર
ઇન્ડિયાના સર્વોચ્ચ અદાલત પાંચ ન્યાયધિશોની બનેલી છે જ્યારે કોર્ટ ઓફ અપિલ્સ 15 ન્યાયધિશોની બનેલી છે. સર્વોચ્ચ અને અપિલ્સ અદાલતો માટે ન્યાયધિશોની નિમણૂક ગવર્નર દ્વારા કરવામાં આવે છે. તે સ્પેશ્યલ કમિશનમાં જે અરજદારોનાં જૂથે અરજી કરી હોય તેમાંથ ન્યાયધિશોની પસંદગી કરે છે. બે વર્ષની સેવ બાદ ન્યાયધિશોએ 10 વર્ષની મદત માટે સેવા કરવા મતદાર મંડળનો ટેકો મેળવવાનો રહે છે. લગભગ મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં સુપ્રીમ કોર્ટનું મૂળ ન્યાયિક ક્ષેત્ર હોતું નથી. નીચલી અદાલતમાં થયેલી સુનાવણી બાદ તેની પાસે કેસ આવે છે અને તે તેને સાંભળે છે. સ્થાનિક અદાલતોમાં મોટા ભાગના કેસની શરૂઆત ખટલાથી થતી હોય છે અને તેનો નિર્ણય ન્યાયધિશો દ્વારા આપવામાં આવતો હોય છે. કેટલાંક ક્ષેત્રોમાં સુપ્રીમ કોર્ટનું પોતાનું આગવું ન્યાયિક ક્ષેત્ર હોય છે.જેમ કે કાયદાનો મહાવરો, નીચલી અદાલતમાં નિમણૂક પામ્યા હોય તેવા ન્યાયધિશોની શિસ્ત કે તેમને બરતરફ કરવાની સત્તા, તેમજ નીચલી અદાલતો દ્વારા જે કાર્યવાહી થઈ રહી છે તેનાં ઉપર દેખરેખ રાખવાની સત્તાનો સમાવેશ થાય છે.
રાજ્યની વહેંચણી 92 પરગણાંઓમાં કરવામાં આવી છે જેનું સંચાલન બોર્ડ ઓફ કાઉન્ટી કમિશનર્સ દ્વારા કરવામાં આવે છે. ઇન્ડિયાનાનાં મોટાભાગનાં પરગણાંઓને પોતાની અદાલતો છે અને અહીં ન્યાયધિશોની નિમણૂક છ વર્ષની મુદત માટે કરવામાં આવે છે. આ પૈકીનાં અંદાજે એક ચતુર્થાંશ પરગણાંઓને વડી અદાલતો પણ છે. વળી કેટલાક વસતીની વધારે ગીચતા ધરાવનારા વિસ્તારોમાં તો બાળ અદાલતો, ફોજદારી અદાલતો અને સરકારી અદાલતો પણ છે. આ અદાલતોમાં અધિકારીઓની નિમણૂક ચાર વર્ષની મુદત માટે કરવામાં આવે છે જેમાં હિસાબ તપાસનીશ, નોંધ રાખનાર અધિકારી, ખજાનચી, શેરિફ, મોતનાં કારણ અંગેની તપાસ ચલાવનાર અધિકારી અને અદાલતના કારકૂનનો સમાવેશ થાય છે. ઇન્ડિયાનાનાં દરેક શહરોમાં મ્યુનિસિપલ સરકારના સ્વરૂપમાં મેયર અને કાઉન્સિલ છે. નાનાં શહેરોનું સંચાલન ટાઉન કાઉન્સિલ દ્વારા અને ટાઉનશિપનો વહીવટ ટાઉનશિપ ટ્રસ્ટી અને સલાહકાર બોર્ડ દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે.
રાજકારણ
1880થી 1924 સુધી ઇન્ડિયાનાના રહેવાસીઓને એક સિવાયનીત મામ રાષ્ટ્રપ્રમુખોની ચૂંટણીમાં સમાવવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ 1880ની ચૂંટણીમાં ઇન્ડિયાનના પ્રતિનિધિ અથવા તો ધારાસભ્ય વિલિયમ હેડન ઇન્ગલિશ ઉપરાશ્ટ્રપ્રમુખની ચૂંટણી માટે નામાંકન પામ્યા હતા અને વિનફિલ્ડ સ્ટેટ હેન્કોકની સામે ચૂંટણી લડ્યા હતા. વર્ષ 1884માં ઇન્ડિયાનાના ભૂતપૂર્વ ગવર્નર થોમસ એ. હેન્ડ્રિક્સને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના ઉપરાષ્ટ્રપ્રમુખ તરીકે ચૂંટી કાઢવામાં આવ્યા હતા. તેમણે રાષ્ટ્રપ્રમુખ ગ્રોવર ક્લિવલેન્ડના હાથ નીચે તેમનાં મૃત્યુ સુધી એટલે કે તારીફ 25મી નવેમ્બર 1885 સુધી ફરજ બજાવી હતી. વર્ષ 1888માં ઇન્ડિયાનાના ઉપલી ધારાસભાના સભ્ય બેન્જામિન હેરિસનને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના રાષ્ટ્રપ્રમુખ તરીકે ચૂંટી કાઢવામાં આવ્યા હતા અને તેમણે એક મુદત સુધી શાસન કર્યું હતું. ઇન્ડિયાનામાંથી યુએસની રાષ્ટ્રપ્રમુખ બની હોય તેવી તે એક માત્ર વ્યક્તિ છે. ઇન્ડિયાનાના ઉપલાગૃહના સભ્ય વર્ષ 1904માં ચાર્લ્સ ડબલ્યૂ. ફેરબેન્ક્સ ઉપરાષ્ટ્રપ્રમુખ તરીકે ચૂંટાયા હતા. તેમણે રાષ્ટ્રપ્રમુખ થિયોડોર રૂઝવેલ્ટના હાથ નીચે 1913 સુધી ફરજ બજાવી હતી. વર્ષ 1912માં ફેરબેન્ક્સ બીજી ટર્મ માટે પણ ઉપપ્રમુખ તરીકે ચૂંટણીમાં ઊબા રહ્યા અને તેઓ ચાર્લ્સ ઇવાન્સ હ્યુજીસ સાથે ચૂંટણીમાં ઊભા રહ્યા પરંતુ તેઓ બંને વૂડરો વિલ્સન અને ઇન્ડિયાનાના ગવર્નર થોમસ આર. માર્શલ સામે ચૂંટણીમાં હારી ગયા. થોમસે વર્ષ 1913થી 1921 સુધી ઉપરાષ્ટ્રપ્રમુખનું પદ સંભાળ્યું. ત્યારબાદ વર્ષ 1988 સુધી ઇન્ડિયાનાની એકપણ વ્યક્તિએ રાષ્ટ્રપ્રમુખની ચૂંટણીમાં ભાગ નહોતો લીધો ત્યાબાદ સાંસાદ ડેન ક્વાયલ ઉપરાષટ્રપ્રમુખ તરીકે ચૂંટાયા અને તેમણે જ્યોર્જ એચ. ડબલ્યૂ. બુશના હાથ નીચે પદભાર સંભાળ્યો.
ખાસ કરીને રાષ્ટ્રપ્રમુખની ચૂંટણીની હરિફાઈમાં ઇન્ડિયાનામાં રિપબ્લિકન પક્ષનું મહત્વ વધારે પ્રમાણમાં જોવા મળતું હતું પરંતુ હવે કૂક પાર્ટિકન વોટિંગ ઇન્ડેક્સ (સીપીવીઆઈ) અનુસાર ઇન્ડિયાનાને માત્ર આર+5નું રેટિંગ આપવામાં આવ્યું છે. જે એમ સૂચવે છે કે દેશમાં 28 પૈકી 20 "લાલ" રાજ્યોમાં રિપબ્લિકનનું જે પ્રભુત્વ છે તેના કરતા ઇન્ડિયાનામાં ઓછું છે. વર્ષ 1940માં રિપબ્લિકન પક્ષના વેન્ડેન વિલ્કીને ટેકો આપનારા માત્ર દસ રાજ્યો પૈકીનું ઇન્ડિયાના એક હતું. રાજ્યમાં 14 જેટલા પ્રસંગો એવા બન્યા છે કે જેમાં રિપબ્લિકન પક્ષના ઉમેદવારે ડેમોક્રેટ પક્ષના ઉમેદવારને બે આંકડાના ટકાનો ગાળો રાખીને હરાવ્યા હોય. જેમાં છ વખત રિપબ્લિકન પક્ષ રાજ્યમાં 20 ટકાના ગાળા સાથે જીત્યો હતો તેનો સમાવેશ થાય છે. વર્ષ 2000 અને 2004 દરમિયાન જ્યોર્જ ડબલ્યૂ. બુશે આ રાજ્યમાં મોટા ગાળાથી ચૂંટણી જીતી હતી તે ચૂટણી ખૂબ જ રસાકસી ભરેલી થવા પામી હતી. વર્ષ 1900થી અત્યાર સુધી રાજ્યએ રાષ્ટ્રપ્રમુખ તરીકે ડેમોક્રેટ ઉમેદવારને ટેકો આપ્યો હોય તેવા બનાવો પાંચ વખત બન્યા છે. વર્ષ 1912માં વૂડરો વિલ્સન પ્રથમ એવા ડેમોક્રેટ ઉમેદવાર હતા કે જે રાજ્યમાંથી 43 ટકા વોટ સાથે જીત્યા હતા ત્યારબાદ 20 વર્ષ પછી ફ્રેન્કલિન ડી. રૂઝવેલ્ટ તત્કાલિન રિપબ્લિકન ઉમેદવાર હર્બર્ટ હૂવરને 55 ટકા મતોથી હરાવીને ચૂંટણી જીત્યા હતા. વર્ષ 1936માં રૂઝવેલ્ટે ફરી વખત આ રાજ્યમાં જીત મેળવી. વર્ષ 1964માં 35 ટકા મતદારોએ ડેમોક્રેટ ઉમેદવાર લિન્ડોન બી. જ્હોન્સન ઉપર પસંદગીનો કળશ ઢોળ્યો, તેની સામે રિપબ્લિકન ઉમેદવાર બેરી ગોલ્ડવોટર ચૂંટણી લડી રહ્યા હતા. ત્યાર પછી 44 વર્ષ બાદ ડેમોક્રેટ પક્ષના ઉમેદવાર બારાક ઓબામાં જ્હોન મેકેઇન સામે 50 ટકા વિરુદ્ધ 49 ટકા મતોની પાતળી બહુમતીથી જીત્યા હતા.
વર્ષ 1900ની સાલથી અત્યાર સુધી ઇન્ડિયાનામાંથી માત્ર પાંચ જ ડેમોક્રેટિક ઉમેદવારોને રાષ્ટ્રપ્રમુખની ચૂંટણીમાં નામાંકન મળ્યું છે. આ સમયગાળા દરમિયાન 11 લોકોને ગવર્નર તરીકે ચૂંટી કાઢવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ 2005માં મિચ ડેનિયલ્સ ગવર્નર તરીકે ચૂંટાયા તે પહેલા સતત 16 વર્ષ સુધી ડેમોક્રેટે આ રાજ્યમાં રાજ કર્યું હતું. ઇન્ડિયાના કોંગ્રેસમાં બે સેન્ટર અને નવ રિપ્રેઝેન્ટેટિવ્સની ચૂંટણી કરે છે. રાષ્ટ્રપ્રમુખની ચૂંટણીમાં રાજ્ય પાસે મત આપવા માટે 11 મતદાર મંડળો રહેલા છે. સીપીવીઆઈ રેન્કિંગ્સના જણાવ્યા અનુસાર સાત જિલ્લાઓ રિપબ્લિકન પક્ષની તરફેણમાં મત આપે છે. જોકે, ચાર રિપબ્લિકનની સામે પાંચ ડેમોક્રેટ્સ રિપ્રેઝેન્ટેટિવ્સ તરીકે ફરજ બજાવે છે. ઐતિહાસિક રીતે રાજ્યમાં પૂર્વીય અને મધ્ય વિસ્તારમાં રિપબ્લિકનોની પકડ છે. જ્યારે રાજ્યના ઉત્તર પશ્ચિમી ભાગમાં ડેમોક્રેટ પક્ષનું સ્થાન મજબૂત છે. કેટલીક વખત રાજ્યનાં દક્ષિણે આવેલાં પરગણાંઓએ પણ ડેમોક્રેટની તરફેણમાં મતદાન કર્યું છે. ઇન્ડિયાનામાં સૌથી વધારે વસતી ધરાવનાર પગરણું મેરિયોન પરગણાએ વર્ષ 1968થી 2000 સુધી રિપબ્લિકન ઉમેદવારોની તરફેણમાં મતદાન કર્યું હતું. જ્યારે વર્ષ 2004 અને 2008ની ચૂંટણીઓમાં તેમણે ડેમોક્રેટ્સને ટેકો આપ્યો હતો. વસતીની દૃષ્ટિએ ઇન્ડિયાનાનો બીજો સૌથી મોટો વિસ્તાર લેક પરગણાએ અત્યાર સુધી માત્ર ડેમોક્રેટ પક્ષનો જ સાથ આપ્યો છે. વર્ષ 1972થી અત્યાર સુધી તેમણે ક્યારેય રિપબ્લિકનને ટેકો આપ્યો નથી. વર્ષ 2005માં બે એરિયા સેન્ટર ફોર વોટિંગ રિસર્ચે વર્ષ 2004ની રાષ્ટ્રપ્રમુખ ચૂંટણીના આંકડા અનુસાર યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં સૌથી વધારે ઉદારીકરણ અને રૂઢિચુસ્ત શહેરની યાદી બનાવી હતી. આ સર્વેક્ષણ 1,00,000 કરતા વધારે વસતી ધરાવનારા 237 શહેરો ઉપર કરવામાં આવ્યું હતું. આ અભ્યાસમાં ઇન્ડિયાનાના પાંચ શહેરોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. ઉદારીકરણની દૃષ્ટિએ ગ્રેને બીજો તેમજ સાઉથ બેન્ડને 83મો ક્રમ આપવામાં આવ્યો હતો. રૂઢિચુસ્ત શહેરોમાં ફોર્ટ વેયનને 44મો, ઇવાન્સવિલેને 60મો અને ઇન્ડિયાનાપોલિસને આ યાદીમાં 82મો ક્રમ આપવામાં આવ્યો હતો.
અર્થતંત્ર
thumb|left|150px|ઇન્ડિયાના સ્ટેટ ક્વાર્ટર
વર્ષ 2000માં ઇન્ડિયાના ખાતે 3,084,100 લોકોનું કાર્યદળ હતું. વર્ષ 2005માં રાજ્યની કુલ રાષ્ટ્રીય પેદાશ 214 અબજ ડોલરની હતી. વર્ષ 2000માં ડોલરની હારમાળા હતી. વર્ષ 2005માં ઇન્ડિયાનાની માથાદીઠ આવક 31,150 યુએસ ડોલરની હતી. ઇન્ડિયાનાની આવકની વધારે ટકાવારીના કારણે ઉત્પાદન ક્ષેત્રનો વિકાસ થવા પામ્યો. ઇન્ડિયાનાની ઉત્તરપષ્ચિમે આવેલો કેલુમેટ પ્રાંત યુઅેસ ખાતે સૌથી વધારે સ્ટીલનું ઉત્પાદન કરતો વિસ્તાર છે. ઇન્ડિયાના ખાતે ઉત્પાદિત થતી અન્ય વસ્તુઓમાં દવાઓ અને તબીબી સાધનો, વાહનો, ઇલેક્ટ્રિકલ સાધનો, પરિવહનનાં સાધનો, રાસાયણિક ઉત્પાદનો, રબર, પેટ્રોલિયમ તેમજ કોલસાની પેદાશો અને ફેક્ટરી માટેનાં મશીનોનો સમાવેશ થાય છે.
માત્ર ઉત્પાદન ઉપર જ આધાર રાખતું હોવા છતાં પણ ઇન્ડિયાના પારંપરિક રસ્ટ બેલ્ટમાં થયેલા ઘટાડાથી તેના અન્ય પડોશીઓ કરતાં ઓછું પ્રભાવિત થયું હતું. અહીંના શ્રમબજારમાં રહેલાં કેટલાંક પરિબળો તેના માટે જવાબદાર છે. પ્રથમ કારણ તો એ કે ઔદ્યોગિક મશીનરી અને સ્ટીલ જેવાં ભારે ઉત્પાદનો માટે ઉચ્ચ કુશળતા ધરાવતા કામદારોની જરૂર હોય છે. જે લોકોને કઠોર તાલિમ આપીને તૈયાર કરી શકાતા હોય તેવા લોકો મોજુદ હોય તેવી જગ્યાએ કંપનીઓ આ પ્રકારના કામદારોની નિમણૂક કરતી નથી. બીજું કારણ એ કે ઇન્ડિયાનાનું કાર્યદળ મુખ્યત્વે વિશાળ મહાનગરીય વિસ્તારોને બદલે નાના અને મધ્યમકદનાં શહેરોમાં રહે છે. આના કારણે કંપનીઓએ તેમને નીચું વેતન ચૂકવવાનું રહે છે જે તેમને ચૂકવી દેવામાં આવે છે. કંપનીઓને એમ લાગે છે કે તેઓ સરેરાશ કરતા ઓછાં વેતને ઇન્ડિયાનામાંથી સરેરાશ કરતા ઉચ્ચ કુશળતા ધરાવતા કામદારોને રોજગારી ઉપર રાખી શકશે.
જવાઓ બનાવતી આંતરરાષ્ટ્રીય કક્ષાની કંપની ઇલી લિલીનું મુખ્યમથક ઇન્ડિયાનાના ઇન્ડિયાનાપોલિસ ખાતે આવેલું છે. રાજ્યમાં આવેલી આ સૌથી વિશાળ કંપની છે. આ ઉપરાંત ઇવાન્સવિલે ખાતે મિડ જ્હોન્સન ન્યુટ્રિશનલ્સનું મુખ્યમથક આવેલું છે. દવાઓ તેમજ તેનાં ઉત્પાદનોના કુલ વેચાણ અને નિકાસમાં ઇન્ડિયાનાનો સમગ્ર યુએસમાં પાંચમો ક્રમ આવે છે જ્યારે બાયોફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્ર આધારિત નોકરીઓમાં તેનો સમગ્ર યુએસમાં બીજો ક્રમ આવે છે.
ઇન્ડિયાના યુએસ ખાતે આવેલા મકાઈ પટ્ટા (મકાઈ પકવતો પ્રદેશ) અને અનાજ પટ્ટા (અનાજ પકવતો પ્રદેશ) ઉપર આવેલું છે. રાજ્યમાં પોષકજથ્થા પ્રકારની સુવિધા છે તે અલમસ્ત ડુક્કરો અને પ્રાણીઓ માટે મકાઈનું ઉત્પાદન કરે છે. મકાઈ ઉપરાંત રોકડિયા પાક તરીકે સોયાબિનનું પણ ઉતપાદન કરવામાં આવે છે. આજુબાજુમાં ઇન્ડિયાનાપોલિસ અને શિકાગો જેવાં શહેરોને કારણે અહીં ડેરી ઉત્પાદનો, ઈંડાનું ઉત્પાદન અને બાગાયતી ખેતીનું ઉત્પાદન સવિશેષ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. દક્ષિણમાં આવેલાં પરગણાંઓમાં પકવવામાં આવતા અન્ય પાકોમાં તરબૂચ, ટામેટાં, દ્રાક્ષ, ફૂદીનો, મકાઈની ધાણી અને તમાકુનો સમાવેશ થાય છે. અહીંની મોટાભાગની જમીનો ઘાસનાં મેદાનો નથી અને તેના ઉપરથી વૃક્ષો દૂર કરવામાં આવ્યા છે. રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં મોટાભાગની જમીનો ઉપર વન પ્રદેશનાં ટુકડાઓ રહેલા છે જેના કારણે ઘરનાં ફ્રર્નિચર (રાચરચીલું) ઉદ્યોગને મદદ મળે છે.
ઇન્ડિયાના રાજ્યમાં 3.4 ટકાનો સમાન આવકવેરો લેવામાં આવે છે. ઇન્ડિયાનાનાં ઘણાં પરગણાંઓ પણ આવકવેરાની વસૂલાત કરે છે. રાજ્યનો વેચાણવેરાનો દર 7 ટકાનો છે. ઇન્ડિયાના ખાતે વ્યાપારિક અને ખાનગી બંને પ્રકારની મિલકતો ઉપર મિલકત વેરો વસૂલ કરવામાં આવે છે. જેનો વહીવટ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ લોકલ ગવર્નમેન્ટ ફાઇનાન્સ દ્વારા કરવામાં આવે છે. મિલકત વેરો િલકત કયા પ્રકારની છે તેના ઉપર આધારિત છે. (શાળાઓ, પરગણાં, ટાઉનશિપ્સ, શહેરો અને નગરો, ગ્રંથાલયો વગેરે) આ તમામ પ્રકારોમાંથી જે સ્થળમાં પ્રોપર્ટી અથવા તો મિલકત આવતી હોય તે આધારે તેના ઉપર મિલકત વેરો લાદવામાં આવે છે. જોકે, તારીખ 19મી માર્ચ 2008ની સાલથી મિલકત વેરાઓમાં "સર્કિટ બ્રેકર કાયદો" અમલી બનાવવામાં આવ્યો છે જેમાં ઘરના માલિકો માટે ઘરની આકારણી કિંમતના એક ટકા, ભાડાની મિલકત અને ખેતીની જમીન માટે બે ટકા મિલકત વેરો અને વ્યાપારિક મિલકત માટે ત્રણ ટકાનો મિલકત વેરો લાદવામાં આવ્યો છે.
ઉર્જા
સૌર વિદ્યુત અને પવન વિદ્યુતની દિશામાં સંશોધન થઇ રહ્યું છે અને ભૂઉષ્મા વિદ્યુતનો વેપારી ધોરણે ઉપયોગ થઇ રહ્યો છે. 2006ના નવા અંદાજે ઇન્ડિયાનાની પવન ઊર્જાની ક્ષમતાનો અંદાજ 50 મીટર ઊંચી ટર્બાઇન માટે 30 MWથી વધારીને 70 મીટરની ઊંચાઇ માટે 40,000 MW કર્યો હતો. આ અંદાજ 100 મીટર ઊંચી નવી ટર્બાઇન માટે બેવડો કરી શકાય છે. જૂન 2008ના અંતે ઇન્ડિયાનામાં વિન્ડ ટર્બાઇનની સ્થાપિત ક્ષમતા 130 MWની હતી અને નિર્માણાધિન ક્ષમતા 400 MWની હતી.
હવાઇમથકો
ઇન્ડિયાનાપોલિસ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ બૃહદ ઇન્ડિયાનાપોલિસના વિસ્તારોને સેવા આપે છે અને ત્યાં હાલમાં જ નવા પેસેન્જર ટર્મિનલનું બાંધકામ પૂર્ણ થયું છે. નવું એરપોર્ટ નવેમ્બર 2008માં ખુલ્લું મુકાયું છે અને નવી મિડફીલ્ડ પેસેન્જર ટર્મિનલ, કોનકોર્સ, એર ટ્રાફિક કન્ટ્રોલ ટાવર, પાર્કિંગ ગેરેજ અને એરફીલ્ડ તેમજ એપ્રોન ઇમ્પ્રુવમેન્ટ જેવી સુવિધા ધરાવે છે.
અન્ય મુખ્ય એરપોર્ટમાં ઇવાન્સવિલે રિજનલ એરપોર્ટ, ફોર્ટ વેન ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (જે એર નેશનલ ગાર્ડની 122મી ફાઇટર વિંગ ધરાવે છે), અને સાઉથ બેન્ડ રીજનલ એરપોર્ટનો સમાવેશ થાય છે. ગેરી શિકાગો ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટને શિકાગોનું ત્રીજું મુખ્ય એરપોર્ટ બનાવવાની દરખાસ્તને 2006ની શરૂઆતમાં સમર્થન મળ્યું હતું જ્યારે તેના માટે આગામી દસ વર્ષ માટે $48 મિલિયન કેન્દ્રીય ભંડોળને મંજૂરી મળી હતી.
ટેરે હૌટ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર કોઇ એરલાઇન કામગીરી નથી કરતી પરંતુ તે ખાનગી ઉડાન માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે. 1954થી, ઇન્ડિયાના એર નેશનલ ગાર્ડની 181મી ફાઇટર વિંગ આ એરપોર્ટ પર સ્થાયી થયેલી છે. જો કે, 2005ની બેઝ રિએલાઇનમેન્ટ એન્ડ ક્લોઝર (બ્રાક) દરખાસ્તમાં જણાવાયું હતું કે 181મી વિંગ તેનું ફાઇટર મિશન અને F-16 એરક્રાફ્ટ ગુમાવશે જેને પગલે ટેરે હૌટ સુવિધા માત્ર સામાન્ય ઉડાન સુવિધા બનશે.
સ્ટેટના આ દક્ષિણ ભાગને લુઇસવિલે, કેન્ટુકીમાં ઓહિયો નદી પર આવેલું લુઇસવિલે ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ સેવા આપે છે. સ્ટેટના દક્ષિણપૂર્વના ભાગને ફ્લોરેન્સ, કેન્ટુકીમાં ઓહિયો નદી પર આવેલું સિનસિનાટી/નોર્ધન કેન્ટુકી ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ સેવા પુરી પાડે છે. નોર્થવેસ્ટ ઇન્ડિયાનાના મોટા ભાગના રહેવાસીઓ ખાસ કરીને શિકાગો મેટ્રોપોલિટન એરીયાના, શિકાગોના બે એરપોર્ટ ઓહરે ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ અને શિકાગો મિડવે ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટનો ઉપયોગ કરે છે.
ધોરીમાર્ગો
thumb|150px|right|2008–2013 ઇન્ડિયાના લાઇસન્સ પ્લેટ. આ પ્લેટ ચાર પ્રકારમાં ઉપલબ્ધ છે.ઉપરઃ ગ્રાન્ડફાધર વર્ઝનતમામ ચારેય કિસ્સામાં, કાઉન્ટી, આ કિસ્સામાં ગિબ્સનને પ્લેટની ટોચની બાજુએ સફેદ ટેગ સાથે દર્શાવેલું છે. ઇન્ડિયાનામાં મુખ્ય યુએસ ઇન્ટરસ્ટેટ ધોરીમાર્ગોમાં are આઇ-64, આઇ-164, આઇ-65, આઇ-265, આઇ-465, આઇ-865, આઇ-69, આઇ-469, આઇ-70, આઇ-74, આઇ-80, આઇ-90, આઇ-94 અને આઇ-275નો સમાવેશ થાય છે. ઇન્ડિયાનાપોલિસની અંદર અને તેને આસપાસ પસાર થતા વિવિધ ધોરીમાર્ગોમાં સ્ટેટના હુલામણા નામ ક્રોસરોડ્સ ઓફ અમેરિકા શબ્દનો સ્ત્રોત છે. ઇન્ડિયાનાપોલીસ એક મુખ્ય રેલરોડ કેન્દ્ર તરીકેનો ઐતિહાસિક દરજ્જો ધરાવે છે અને એક સમયે અહીંથી કેનાલો પસાર થતી હતી. ઇન્ડિયાના અમેરિકાના અન્ય કોઇ પણ સ્ટેટની તુલનાએ ચોરસ માઇલ દીઠ વધુ લાંબો આંતરરાજ્ય રોડ ધરાવે છે.
ઘણા સ્ટેટ હાઇવેની ઇન્ડિયાના ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ટ્રાન્સપોર્ટેશન દ્વારા જાળવણી થાય છે. તેને યુએસ હાઇવેની જેમ જ નંબર આપવામાં આવ્યા છે. ઇન્ડિયાના વિવિધ વર્ગના હાઇવેને એક જ નંબર આપવાની છૂટ આપે છે. દાખલા તરીકે, ઇન્ટરસ્ટેટ 64 અને સ્ટેટ રોડ 64 બંને (એકબીજાની નજીક હોવા છતાં) ઇન્ડિયાનામાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે. આ બંને રોડ એક બીજાથી એકદમ અલગ છે અને તે એકબીજા સાથે કોઇ સંબંધ ધરાવતા નથી.
કાઉન્ટી રોડ્ઝ
ઇન્ડિયાનાની મોટા ભાગની કાઉન્ટી કાઉન્ટી રોડ ઓળખવા માટે ગ્રીડ આધારિત પ્રણાલીનો ઉપયોગ કરે છે; આ પ્રણાલીએ જૂની રોડ નંબર અને નામવાળી મનસ્વી પ્રણાલીનું સ્થાન લીધું હતું. નવી પ્રણાલી અન્ય બાબતોની સાથે 9-1-1 પરથી આવેલા કોલના સ્ત્રોતને ઓળખવું વધુ સહેલું બનાવે છે. સ્ટેટના ઉત્તર અને મધ્ય ભાગના બરફવાળા સપાટ વિસ્તારોમાં આ પ્રણાલીનો અમલ સરળ છે. સ્ટેટના દક્ષિણ ભાગની ગ્રામીણ કાઉન્ટીમાં ગ્રીહ હોવાની શક્યતા ઓછી છે માટે તેમને અવ્યવસ્થિત રોડ નામ પર આધાર રાખવો પડી શકે છે. (દા.ત. ક્રોફોર્ડ, હેરિસન, પેરી, સ્કોટ અને વોશિંગ્ટન કાઉન્ટીઝ); સ્ટેટના ઉત્તર ભાગમાં એવી પણ કાઉન્ટીઝ છે કે જેણે ગ્રીડ પ્રથાનો ક્યારેય અમલ કર્યો નથી અથવા તો તેનો આંશિક જ અમલ કર્યો છે. કેટલીક કાઉન્ટીઝ હીરા જેવી ગ્રીડ સિસ્ટમમાં ગોઠવવામાં આવી છે (દા.ત. ક્લાર્ક, ફ્લોઇડ, ગિબસન અને નોક્સ કાઉન્ટીઝ). આવી સ્થિતિમાં પણ આ પ્રણાલી નિરર્થક છે. એક સમયે નોક્સ કાઉન્ટી કાઉન્ટી રોડ માટે બે અલગ ગ્રીડ વ્યવસ્થાનો અમલ કરતી હતી કારણકે કાઉન્ટીનો બે અલગ સરવે ગ્રીડમાં સમાવેશ થતો હતો પરંતુ હવે ગ્રીડ પ્રણાલીના સ્થાને રોડના નામ અને સંયુક્ત રોડનો જ અમલ કરવાનું નક્કી કરાયું છે.
નોંધનીય છે કે સાઉથ બેન્ડ મુખ્ય શહેર ધરાવતી સેન્ટ જોસફ કાઉન્ટીની કાઉન્ટી રોડ ગ્રીડ પ્રણાલી ઉત્તર-દક્ષિણ રોડ માટે મૂળાક્ષરના ક્રમમાં પેરિનિયલ (વૃક્ષો)ના નામનો ઉપયોગ કરે છે.(દા.ત. એશ, હિકોરી, આયરન વૂડ વગેરે). જ્યારે પૂવ્ર-પશ્ચિમ રોડ માટે પ્રમુખના અથવા અન્ય પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિઓના નામનો મૂળાક્ષરના ક્રમમાં ઉપયોગ કરે છે (દા.ત. અદામ્સ, એડિસન, લિંકન વે, વગેરે) સાઉથ બેન્ક અને મશાવાકામાં આ નિયમમાં કેટલાક અપવાદ પણ છે.
બંદરો
ઇન્ડિયાના દર વર્ષે 70 મિલિટન ટન કાર્ગોની દરિયાઇ માર્ગે નિકાસ કરે છે, જે અમેરિકાના તમામ સ્ટેટ્સમાં 14માં ક્રમે આવે છે. ઇન્ડિયાનાની અડધાથી વધુ સરહદ દરિયા સાથે જોડાયેલી છે. જેમાં બે મુખ્ય ફ્રેટ ટ્રાન્સપોર્ટેશન જળમાર્ગ 400 miસીધી સુવિધાનો સમાવેશ થાય છે. જે ગ્રેટ લેક્સ/ સેન્ટ લોરેન્સ સીવે (વાયા મિશિગન) અને ઇનલેન્ડ વોટરવે સિસ્ટમ (વાયા ઓહિયો નદી). પોર્ટ્સ ઓફ ઇન્ડિયાના ત્રણ મુખ્ય બંદરોનું સંચાલન કરે છે જેમાં બર્ન્સ હાર્બર, જેફરસનવિલે, અને માઉન્ટ વર્નોનનો સમાવેશ થાય છે.
શિક્ષણ
સરકારની સહાયથી ચાલતી જાહેર શાળા વ્યવસ્થાનો અમલ કરવા માટે ઇન્ડિયાનાનું 1816નું બંધારણ કાઉન્ટીમાં સૌ પ્રથમ હતું. તેણે જાહેર યુનિવર્સિટીઓને એક ટાઉનશિપ પણ ફાળવી હતી. જો કે આ યોજના સ્થાપક સમાજ માટે આદર્શવાદથી બહુ દૂર સાબિત થઇ હતી કારણકે ટેક્સના નાણા તેના સંસ્થાનોને મળતા ન હતા. 1840માં કાલેબ મિલ્સે કરવેરાની આવકથી ચાલતી શાળાઓની જરૂરીયાત પર ભાર મુક્યો હતો અને 1851માં તેની આ સલાહને સ્ટેટના નવા બંધારણમાં સામેલ કરાઇ હતી. જાહેર શાળા વ્યવસ્થાની વૃદ્ધિ કાનૂની દંગલમાં ફસાયેલી રહી હતી તેમ છતાં 1870 સુઘી ઘણી જાહેર પ્રાથમિક શાળઓ ચાલુ રહી હતી. ઇન્ડિયાનાના મોટા ભાગના બાળકો જાહેર શાળામાં ભણવા જાય છે પરંતુ લગભગ 10% બાળકો ખાનગી શાળા અને પેરોકિયલ સ્કૂલમાં ભણવા જાય છે. ઇન્ડિયાનાના તમામ કોલેજના લગભગ અડધા વિદ્યાર્થીઓ સરકારની સહાયથી ચાલતી ચાર વર્ષની સ્કૂલમાં અભ્યાસ કરે છે. સૌથી મોટી સંસ્થા ઇન્ડિયાના યુનિવર્સિટી છે જેને 1820માં ઇન્ડિયાના સેમિનરી તરીકેનો દરજ્જો અપાયો હતો. પરડ્યુ યુનિવર્સિટીની રચના 1869માં લેન્ડ-ગ્રાન્ટ કોલેજ તરીકે થઇ હતી. ચાર અન્ય સરકારી યુનિવર્સિટીઓમાં ઇન્ડિયાના સ્ટેટ યુનિવર્સિટી (1865), વિનસેન્ઝ યુનિવર્સિટી (1802), બોલ સ્ટેટ યુનિવર્સિટી (1918) અને યુનિવર્સિટી ઓફ સધર્ન ઇન્ડિયાના (1965)નો સમાવેશ થાય છે. ઇન્ડિયાનાની ઘણી ખાનગી કોલેજો અને યુનિવર્સિટીઓ ધાર્મિક સમુદાયો સાથે સંકળાયેલી છે. યુનિવર્સિટી ઓફ નોટ્રે ડામ એ જાણીતી રોમન કેથોલિક સ્કૂલ છે. પ્રોટેસ્ટન્ટ ડિનોમિનેશન્સ સાથે સંકળાયેલી યુનિવર્સિટીઓમાં ટેલર યુનિવર્સિટી, ડીપ્યુ યુનિવર્સિટી, અર્લહામ કોલેજ, વેલપરાઇઝો યુનિવર્સિટી, અને યુનિવર્સિટી ઓફ ઇવાન્સવિલેનો સમાવેશ થાય છે.
વ્યાવસાયિક રમતો
ઇન્ડિયાના ઓટો રેસિંગનો લાંબો ઇતિહાસ ધરાવે છે. ઇન્ડિયાનાપોલીસ દર વર્ષે મે મહિનામાં ઇન્ડિયાનાપોલિસ મોટર સ્પીડવે ખાતે મેમોરીયલ ડે વિકેન્ડમાં ઇન્ડિયાનાપોલિસ 500 માઇલની સ્પર્ધાનું આયોજન કરે છે. આ સ્પર્ધાનું નામ ટૂંકાવીને "ઇન્ડિ 500" કરાયું છે અને તે "ધ ગ્રેટ સ્પેક્ટાકલ ઇન રેસિંગ"ના હુલામણા નામે ઓળખાય છે. સ્પર્ધા દર વર્ષે 2,50,00 લોકોનો આકર્ષે છે અને તેને વિશ્વની સૌથી મોટી એક દિવસીય રમત સ્પર્ધા બનાવે છે. ટ્રેક બ્રિકયાર્ડ ખાતે ઓલસ્ટેટ 400 (નાસ્કાર) અને રેડ બુલ ઇન્ડિયાનાપોલિસ ગ્રાંડ પ્રીક્સ (મોટોજીપી)નું આયોજન કરે છે. 2000 થી 2007થી સુધી તેણે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ગ્રાં પ્રી (ફોર્મ્યુલા વન)નું આયોજન કર્યું હતું. ઇન્ડિયાના બે મુખ્ય અનલિમિટેડ હાયડ્રોપ્લેન રેસિંગ પાવર બોટ રેસ સર્કિટનું પણ મુખ્ય H1 અનલિમિટેડ લીગ: થન્ડર ઓન ઓહિયો (ઇવાન્સવિલે, ઇન્ડિયાના) અને  મેડિસન રેગટ્ટા (મેડિસન, ઇન્ડિયાના)માં આયોજન કરે છે.
ઇન્ડિયાના બાસ્કેટબોલનો સમૃદ્ધ વારસો ધરાવે છે જેનો ઇતિહાસ બાસ્કેટબોલના પ્રારંભિક વર્ષો સુધી લંબાય છે. જેમ્સ નૈસ્મિથએ 1891માં સ્પ્રિન્ગફીલ્ડ, મેસાશુસેટ્સ બાસ્કેટબોલની રમત વિકસાવી હતી જ્યારે ઇન્ડિયાનામાં હાઇ સ્કૂલ બાસ્કેટબોલની રમત પેદા થઇ હતી. 1925માં નૈસ્મિથે ઇન્ડિયાના બાસ્કેટબોલ સ્ટેટ ફાઇનલ ગેમની 15,000 ચાહકો સાથે મુલાકાત લીધી હતી. તેણે બાદમાં લખ્યું હતું કે "બાસ્કેટબોલ ખરેખર મૂળ ઇન્ડિયાનામાં છે, જે રમનું કેન્દ્ર રહ્યું છે." 1986ની ફિલ્મ હૂઝીયર્સ 1954 ઇન્ડિયાના સ્ટેટ ચેમ્પિયન્સ મિલાન હાઇ સ્કૂલની કહાણી પરથી પ્રેરાયેલી છે.
અન્ય રમતો
હિલી હન્ડ્રેડ એક સાયકલ પ્રવાસ છે જે દર વર્ષે 5,000 જેટલા સાયક્લિંગ રસિકોને આકર્ષે છે. આ કોર્સ ગ્રીને, મોનરો અને ઓવેન કાઉન્ટીઓમાંથી પસાર થાય છે.
લશ્કરી થાણા
ઇન્ડિયાના બે મુખ્ય લશ્કરી થાણા ધરાવતું આવ્યું છે જેમાં પેરુ નજીક ગેરિસન એર ફોર્સ બેઝ (જે 1994માં બદલાઇને એર ફોર્સ રિઝર્વ થાણું કરવામાં આવ્યું હતું) અને ઇન્ડિયાનાપોલીસ નજીક ફોર્ટ બેન્જામિન હેરિસન, જે અત્યારે બંધ છે જો કે ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ડિફેન્સે ત્યાં તેનું મોટું નાણાકીય કેન્દ્ર (ડિફેન્સ ફાઇનાન્સ એન્ડ એકાઉન્ટિંગ સર્વિસ) ચાલુ રાખ્યું છે.
ટાઇમ ઝોન
thumb|right|250px|નવા (2006) સીએસટી અને ઇએસટી વિસ્તારો સાથે અમેરિકા ટાઇમ ઝોનનો નકશો, જે ઇન્ડિયાનાને મોટે ભાગે પૂર્વ ઝોનમાં દર્શાવે છે.
ઇન્ડિયાના અમેરિકાના તેર સ્ટેટ્સ પૈકીનું એક છે જે એક કરતા વધુ ટાઇમ ઝોનમાં વહેંચાયેલું હોય ઇન્ડિયાનાનોનો ટાઇમ ઝોન છેલ્લી સદીમાં બદલાતો રહ્યો છે. અત્યારે મોટા ભાગના સ્ટેટ ઇન્સ્ટર્ન ટાઇમનું પાલન કરે છે, શિકાગો નજીકની છ કાઉન્ટી અને ઇવાન્સવિલે નજીકની છ કાઉન્ટી સેન્ટ્રલ ટાઇમનું પાલન કરે છે. આ બાબતે લાંબા સમયથી ચર્ચા ચાલતી જ આવે છે.
2006 પહેલા ઇન્ડિયાનાનો મોટા ભાગનો હિસ્સો ડેલાઇટ સેવિંગ ટાઇમ (ડીએસટી)ને અનુસરતો ન હતો. આ વિસ્તારની કેટલીક કાઉન્ટીઝ, ખાસ કરીને ફ્લોયડ, ક્લાર્ક, અને હેરિસન લુઇસવેલ, કેન્ટુકી નજીકની કાઉન્ટી, અને ઓહિયો અને સિનસિનેટી, ઓહિયો નજીક આવેલી ડીયરબોર્ડ કાઉન્ટીઓ, સ્થાનિક રિવાજ મુજબ બિનસત્તાવાર રીતે ડીએસટીને અનુસરે છે. એપ્રિલ 2006થી સમગ્ર સ્ટેટ ડીએસટીને અનુસરે છે. ડીએસટીને કારણે ઊર્જાની બચત થવી જોઇતી હતી પરંતુ 2006ના પરિવર્તન પહેલા અને બાદના બિલિંગ ડેટાનો 2008માં અભ્યાસ સૂચવે છે કે બપોરના વધારાના કૂલિંગને કારણે રહેણાંક વીજ વપરાશમાં 1% થી 4%નો વધારો થયો છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઇન્ડિયાના શ્રેણી:અમેરિકાના રાજ્યો શ્રેણી:1821માં રચાયેલા રાજ્યો અને પ્રાંતો
ભોંયણીપુરા (તા. દેત્રોજ)
સંદર્ભ
શ્રેણી:દેત્રોજ તાલુકો
સાંઢિયા (તા. ગરૂડેશ્વર)
સાંઢિયા (તા. ગરૂડેશ્વર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નર્મદા જિલ્લાના ગરૂડેશ્વર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. સાંઢિયા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
શ્રેણી:ગરૂડેશ્વર તાલુકો
લચિત બોરફૂકન
સંક્ષિપ્ત જીવન
લચિત બોરફૂકન મોમાઈ તામુલી બોડ્બરુઆના સૌથી યુવાન પુત્ર હતા જેઓ પ્રતાપ સિંહના શાસનકાળ દરમ્યાન પહેલા બોડ્બરુઆ (આસામના રાજ્યપાલ અને અહોમ સૈન્યના સેનાપતિ) હતા. લચિતે પિતાના મોભા અને હોદ્દાના લીધે ઉચ્ચ કુટુંબોના બાળકોને મળતી એવી માનવતા, શાસ્ત્રો અને યુદ્ધકળા જેવા વિષયની તાલીમ લીધી હતી. તે જેમ જેમ મોટા થતાં ગયા તેમ તેમ તેમની મોટી જવાબદારીઓ વાળા પદ પર નિયુક્તિ થતી ગઈ. સૌપ્રથમ તેમની નિયુક્તિ ધ્વજ-વાહક (સોલધર બરુઆ) તરીકે થઇ હતી જે એક મહત્વાકાંક્ષી રાજનેતા કે રાજકારણી માટે પ્રથમ પગથિયું ગણાતું. ત્યારબાદ તેઓ રાજા ચક્ર-ધ્વજ સિંહની શાહી અશ્વ-શાળાના ઉપરી (ઘોડ બરુઆ) તરીકે નિમાયા.
સરાઈઘાટનું યુદ્ધ
મુઘલોને આશરે ૧૬૦૨ની આસપાસ બ્રહ્મપુત્ર ખીણ અને તેની આજુબાજુના વિસ્તારોમાં (હાલનું આસામ) રસ પડવા માંડ્યો અને ઢાકાના નવાબે રાજા પરીક્ષિત નારાયણ શાસિત આસામના પશ્ચિમ છેડે આક્રમણ કર્યું. ત્યારથી લઈને ૧૬૬૦ સુધી મુઘલોએ ૧૭ વાર નિષ્ફળ પ્રયત્નો કર્યા અને વીર તેમ જ રાષ્ટ્રપ્રેમી આસામી હિન્દુઓએ દરેક વખતે તેમને હરાવ્યા. ૧૬૫૮માં ઔરંગઝેબની દિલ્હીના ગાદીનો વારસદાર નિમાયાના ત્રણ જ વર્ષ બાદ ૧૬૬૧માં, ઔરંગઝેબના આદેશાનુસાર મીર જુમલાએ અહોમની રાજધાની ઘરગાંવ ઉપર આક્રમણ કર્યું અને તે સમયના અહોમ રાજા જયધ્વ્જ સિંહે માત્ર થોડાક દિવસની ધીરજ ગુમાવતાં જીતેલી લડાઈ હારી ગયો અને પરાજયના શોકમાં થોડાક જ દિવસમાં મૃત્યુ પામ્યો. મરણશૈયા ઉપર તેણે તેના અનુગામી ચક્રધ્વજસિંહને "દેશની છાતીએ વાગેલો પરાજયના અપમાનનો ભાલો" ખેંચી કાઢી નાખવા હાકલ કરી હતી.
લચિત દિવસ
દર વર્ષે ૨૪ નવેમ્બરના રોજ આસામમાં લચિત શૌર્યને બિરદાવવા રાજ્યવ્યાપી લચિત દિવસ ઉજવવામાં આવે છે.
લચિત બોરફૂકન સુવર્ણ ચંદ્રક
રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અકાદમીમાં આસામ રાજ્ય સરકારના સફળ પ્રયાસ બાદ વર્ષ ૨૦૦૦થી દર વર્ષે સૌથી શ્રેષ્ઠ વિદ્યાર્થીને લચિત બોરફૂકન સુવર્ણ-ચંદ્રકથી નવાજવામાં આવે છે.
જાણવા જેવું
લચિત બોરફૂકન ઉપર આસામીયા ભાષામાં એક ચલચિત્ર પણ રજુ થયેલ છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:આસામ
ખાંડીવાડા
ખાંડીવાડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા તથા વડોદરાથી પૂર્વ દિશામાં આવેલા વાઘોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખાંડીવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાઘોડિયા તાલુકો
કડમાળ (સુબીર)
કડમાળ(સુબીર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લામાં આવેલા સુબિર તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. કડમાળ ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
નાના વાંટ (તા.નસવાડી)
નાના વાંટ (તા.નસવાડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પૂર્વ  ભાગમાં આવેલા  નસવાડી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાના વાંટ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:નસવાડી તાલુકો
મીરાપુર (તા. કપડવંજ)
મીરાપુર (તા. કપડવંજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા તથા પહેલાંના સમયમાં વ્યાપારીક તેમજ લશ્કરી મહત્વ ધરાવતા એવા  કપડવંજ તાલુકાનું એક  ગામ છે. મીરાપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, બટાટા, શક્કરીયાં, તમાકુ તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કપડવંજ તાલુકો
બોડકા (તા. જોડિયા)
બોડકા (તા. જોડિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બોડકા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
હરીપર (તા. ધ્રાંગધ્રા)
હરીપર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધ્રાંગધ્રા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. હરીપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, દૂધની ડેરી, પોસ્ટ ઓફિસ જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધ્રાંગધ્રા તાલુકો
ભદ્રેસર (તા. ઇડર)
શ્રેણી:ઇડર તાલુકો
ઉધના
ઉધના એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા રાજ્યનાં મહત્વના અને મોટા શહેર પૈકીના એક તથા સુરત જિલ્લાના મુખ્ય મથક એવા સુરત શહેરના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલો એક મોટો વિસ્તાર છે.
લોઢવા (તા. સુત્રાપાડા)
લોઢવા (તા. સુત્રાપાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા   ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સુત્રાપાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. લોઢવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સુત્રાપાડા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ખેરવાડી (તા. વાઘોડિયા)
ખેરવાડી (તા. વાઘોડિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા તથા વડોદરાથી પૂર્વ દિશામાં આવેલા વાઘોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખેરવાડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાઘોડિયા તાલુકો
સંજરોલી (તા. ગરૂડેશ્વર)
સંજરોલી (તા.ગરૂડેશ્વર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નર્મદા જિલ્લાના ગરૂડેશ્વર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. સંજરોલી ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
શ્રેણી:ગરૂડેશ્વર તાલુકો
ઝાંઝરીયા જુના (તા. બગસરા)
ઝાંઝરીયા જુના (તા. બગસરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  બગસરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ઝાંઝરીયા જુના ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:બગસરા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ટર્કી
પાળેલા ટર્કી|200px|right|thumb ટર્કી એ હાલમાં પુથ્વી પરનાં સૌથી મોટા પક્ષીઓમાં ત્રીજા ક્રમે આવતું પક્ષી છે. જેનો પશુપાલન માં માંસ તેમજ ઇંડા માટે ઉછેર કરવામાં આવે છે, એકંદરે મરધી જેવું પરંતુ આકારમાં તેનાં થી ચાર ગણું આ ટર્કી વિદેશોમાં ખુબજ પ્રચલીત છે. આમતો ટર્કી યુરોપીય દેશો માં જોવા મલે છે. પરંતુ ખાસતો તેનું મુળ વતનં ઉત્તર અમેરીકા છે. જ્યાં તે જંગલોમાં રહે છે. સામાન્ય રીતે પાલતુ ટર્કી નો કલર સફેદ હોય છે. પરંતુ જંગલી ટર્કીનો કલર કાળો, ઘેરો શાહી, તેમજ ભુખરો હોય છે. નર ના પ્રમાંણમાં માદા રંગમાં ઝાંખી હોય છે.
શ્રેણી:પક્ષી
પિપલાજ (તા.નસવાડી)
પિપલાજ (તા.નસવાડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પૂર્વ  ભાગમાં આવેલા  નસવાડી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પિપલાજ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
મીરજાપુર (તા. કઠલાલ)
મીરજાપુર (તા. કઠલાલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  કઠલાલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મીરજાપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કઠલાલ તાલુકો
કિર્ગિઝ ગણરાજ્ય
કિર્ગિઝ ગણરાજ્ય, અન્ય પ્રચલિત નામે કિર્ગિઝસ્તાન, મધ્ય એશિયામાં સ્થિત એક રાષ્ટ્ર છે. સ્થળ-સીમા અને પર્વતીય ભુપૃષ્ઠ ધરાવતું આ રાષ્ટ્ર, ઉત્તરમાં કઝાકિસ્તાન, પશ્ચિમમાં ઉઝબેકિસ્તાન, દક્ષિણ પશ્ચિમમાં તાજિકિસ્તાન અને પૂર્વ માં ચીન સાથે સીમાઓ ધરાવે છે. બિશકેક આ રાષ્ટ્રની રાજધાની ઉપરાંત રાષ્ટ્રનું સૌથી મોટું નગર છે. આ રાષ્ટ્ર વર્ષ ૧૯૯૧માં સોવિયેત સંઘથી અલગ થઇ સાર્વભૌમ રાષ્ટ્ર બન્યું હતું.
કોદરવાયા
કોદરવાયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા તથા વડોદરાથી પૂર્વ દિશામાં આવેલા વાઘોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કોદરવાયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાઘોડિયા તાલુકો
નાંદનપેડા
નાંદનપેડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. નાંદનપેડા ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો તથા થોડા મુસ્લિમ લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે.
આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
આ ગામ જિલ્લા તેમ જ તાલુકાના મુખ્ય મથક આહવા થી ચિંચલી થઈને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં આવેલ બાબુલઘાટ જતા રાજ્ય ધોરી માર્ગ પર આહવાથી આશરે ૧૮ કિલોમીટર દૂર આવેલું છે.
શ્રેણી:આહવા તાલુકો
રાબડા
શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લો શ્રેણી:વલસાડ તાલુકો
પિપલવણી (તા.નસવાડી)
પિપલવણી (તા.નસવાડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પૂર્વ  ભાગમાં આવેલા  નસવાડી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પિપલવણી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:નસવાડી તાલુકો
મોટી ઝેર (તા. કપડવંજ)
મોટી ઝેર (તા. કપડવંજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા તથા પહેલાંના સમયમાં વ્યાપારીક તેમજ લશ્કરી મહત્વ ધરાવતા એવા  કપડવંજ તાલુકાનું એક  ગામ છે. મોટી ઝેર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, બટાટા, શક્કરીયાં, તમાકુ તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કપડવંજ તાલુકો
બારવાવ (તા. ઇડર)
બારવાવ (તા. ઇડર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ઇડર તાલુકાનું એક  ગામ છે. બારવાવ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ઇડર તાલુકો
બોસ્કા (તા. દેત્રોજ)
બોસ્કા (તા. દેત્રોજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દેત્રોજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બોસ્કા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જુવાર, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:દેત્રોજ તાલુકો
અજબપુરા (તા. બહુચરાજી)
અજબપુરા (તા. બહુચરાજી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બહુચરાજી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અજબપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ગામમાં શ્રી નર્મદેશ્વર મહાદેવનું મંદિર આવેલુ છે.
વસ્તી
વસ્તી ગણતરી ૨૦૧૧ પ્રમાણે આ ગામમાં ૮૫ કુટુંબો મળી કુલ ૩૪૦ લોકોની વસ્તી ધરાવે છે જેમાં ૧૯૨ પુરુષો અને ૧૪૮ સ્ત્રીઓ છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:બહુચરાજી તાલુકો
નવોવાસ (તા. વડગામ)
નવોવાસ (તા. વડગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વડગામ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નવોવાસ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વડગામ તાલુકો
નિર્વાણ
નિર્વાણ (સંસ્કૃત: निर्वाण; પાલી: निब्बान; પ્રાકૃતઃ णिव्वाण) શ્રમણિક વિચારમાં પીડા (કે દુખ)થી મુક્ત હોવાની સ્થિતિ છે. આ શબ્દનો શાબ્દિક અર્થ "હવાનું જોશભેર બહાર નીકળવાના" — નાં સંદર્ભે થાય છે, બૌદ્ધ સંદર્ભમાં,લોભ, દ્વેષ, અને ભ્રમની અગ્નિથી બહાર નીકળી જવું. આ શબ્દ બૌદ્ધવાદ,હિંદુ ધર્મ (ભગવદ ગીતા જુઓ) અને જૈન ધર્મના કેન્દ્રીય વિચારોને સંદર્ભિત કરે છે.
બૌદ્ધવાદમાં નિર્વાણ
બુદ્ધે નિર્વાણને સંપૂર્ણ શાંતિની એવી માનસિક સ્થિતિ તરીકે વર્ણવ્યું કે જે તૃષ્ણા,ક્રોધ અને અન્ય પીડાદાયક સ્થિતિઓ(ક્લેષો )થી મુક્ત છે. એ "વિશ્વનો અંત" પણ છે; કોઇ ઓળખ નથી રહી,અને મન માટે કોઇ મર્યાદાઓ નથી. વ્યક્તિ એવા શાંતિમય વિશ્વમાં છે જે,બધા માટે કરુણા ધરાવે છે અને મનોગ્રસ્તિઓ અને જડતાઓનો ત્યાગ કરે છે. આ શાંતિ ત્યારે પ્રાપ્ત થાય છે જયારે પ્રવર્તંમાન સંકલ્પ રચનાઓ શાંત થઇ જાય છે, અને નવા ઉત્પન્ન થવાની અવસ્થાઓ જડમૂળથી નાશ પામે છે. નિર્વાણમાં ઇચ્છા અને અનિચ્છાનાં મૂળ કારણો વિલુપ્ત થઇ જાય છે,તેથી વ્યક્તિ માનવીય વેદનાઓ(પાલી: દુખ) કે આગળસંસારમાં પુનર્જન્મને પાત્ર રહેતો નથી. પાલી સિદ્ધાંતમા નિર્વાણ અંગેના અન્ય દ્રષ્ટિકોણો પણ છે;વ્યક્તિ માટે,એ વિલક્ષણ શૂન્ય સ્વભાવને જોવા સાથે સંકળાયેલ છે. એ ચેતનાના આમૂલ પુનઃનિર્ધારણ અને ચેતનાથી મુક્તિ તરીકે પણ પ્રસ્તુત છે. વિદ્વાન હર્બર્ટ ગ્વેન્થર કહે છે કે નિર્વાણ સાથે "આદર્શ વ્યક્તિત્વ,સાચો મનુષ્ય" વાસ્તવિકતા બને છે. ધમ્મપદ,માં નિર્વાણ વિષે બુદ્ધ કહે છે કે એ "ઉચ્ચતમ સુખ" છે. અશાશ્વત વસ્તુઓથી વ્યુત્પન્ન સુખની બદલે,આ સુખ ઉપદેશ/0} કે બોધી થી પ્રાપ્ત શાંતિથી પરિપૂર્ણ એક શાશ્વત, ઇન્દ્રિયાતીત સુખ છે. નિર્વાણ સાથેના જ્ઞાનને બોધી શબ્દ દ્વારા વ્યક્ત કરવામા આવેલ છે.
બુદ્ધનિર્વાણને "બિનશરતી" (અસાંખતા) મન તરીકે વર્ણવે છે,એવુ મન કે જે સંકલ્પ રચનાઓનુ ઉત્પાદન બંધ થઇ જવાથી સંપૂર્ણ શુદ્ધતા અને સ્પષ્ટતાની સ્થિતિએ પહોંચી ગયું છે. તેને બુદ્ધે "અમરતા" (પાલી: અમતા કે અમરાવતી ) તરીકે વર્ણવેલ છે અને ઉચ્ચતમ અધ્યાત્મિક પ્રાપ્તિ તરીકે,કે જે વ્યક્તિ સદ્‌ગુણી વર્તન અને મહા અષ્ટાવક્ર માર્ગ મુજબ આચરણનું જીવન જીવે છે તેને સ્વાભાવિક પરિણામરૂપે મળે છે. આવું જીવન કર્મ(સંસ્કૃત; પાલી, કમ્મ )ની ઉત્પત્તિ પર નિયંત્રણ પેદા કરે છે. એ હકારાત્મક પરિણામો સાથે સ્વસ્થ કર્મ ઉત્પન્ન કરે છે અને અંતે કર્મના મૂળની સમાપ્તિ સાથે સંપૂર્ણપણે નિબ્બાનની પ્રાપ્તિ થાય છે. અન્યથા,અસ્તિત્વ હંમેશાં ઇચ્છાઓ,આકાર અને નિરાકારના નાશવંત અને વેદના-દાયી ક્ષેત્રો જેને એકસાથે સંસાર કહે છે,તેમાં ભટક્યા કરે છે.દરેક સ્વતંત્ર વ્યક્તિ નવા કર્મની ઉત્પત્તિ કરતો નથી,પરંતુ એક ચોક્કસ વિશિષ્ટ વ્યક્તિત્વને જાળવે છે જે તેના કે તેણીના કાર્મિક ઇતિહાસના અંશનું પરિણામ છે. તે બહુ સત્ય છે કે અરહંતના શેષ જીવનકાળ દરમ્યાન મનો-શારીરિક ઉપસ્થિતિ કર્મની અવિચ્છિન્ન અસર દર્શાવે છે. પહેલાના શાસ્ત્રોનું એવું વલણ છે કે હાલના કે કોઇ ભવિષ્યના જન્મમાં નિબ્બાનની પ્રાપ્તિ પ્રયત્નો પર આધારિત છે, અને પૂર્વ-નિર્ધારિત નથી.
વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્ર
નિર્વાણ ઉપસર્ગ નિ[ર]- (નિ, નિસ, નિહ)નું સંયોજન છે.અર્થાત્‌ "બહાર, થી દૂર, ની વગર", અને  મૂળ વા[ણ] (પાલી. વતી ) જેનો અનુવાદ "મુક્ત થવું" એટલે કે "વાયુનું મુક્ત થવું", અને "ગંધ,વગેરે" તરીકે પણ કરી શકાય છે. અભિધર્મ-મહાવિભાષા-શાસ્ત્ર, સર્વસ્તિવાદિન ભાષ્ય, તેના સંસ્કૃત મૂળોના શક્ય અર્થોનો પૂર્ણ સંદર્ભ આપે છે.
સર્વસામાન્ય નિરીક્ષણ
સૂત્રોમાં કદી નિર્વાણની કદી એક સ્થાન તરીકે કલ્પવામાં નથી આવ્યું કે (જેમકે વ્યક્તિને સ્વર્ગની પ્રાપ્તિ થાય),પણ સંસારથી વિસંગત(નીચે જુઓ) જે સ્વયં અજ્ઞાનનું સમાનાર્થક છે,જે સ્વયં અજ્ઞાનતા (અવિદ્યા, પાલી અવિજ્જા ). તેમાં કહ્યું છે કે :
નિર્વાણનો અર્થ ખાસ કરીને -આધ્યાત્મિક જ્ઞાન સાથે સંલગ્ન - કે જે  મન (ચિત્ત)ની ઓળખ અસાધારણ અનુભવ  સાથે અંત થાય છે. સૈદ્ધાંતિક રીતે,એવા મનને નિબ્બાન કહે છે "જેમાં કંઇ આવતું કે (ભાવ ) અને જતું નથી (વિભાવ )", પણ જેણે ચીરસ્થાયિત્વની ની સ્થિતિ પ્રાપ્ત કરી છે,જેને "મુક્તિ (વિમુત્ત ) કહી શકાય".
એ આગળ જતા સ્થિરતા,શીતળતા, અને શાંતિના ગુણોને ધારણ કરે છે. નિર્વાણની અનુભૂતિની તુલના વિદ્યા (અજ્ઞાન)ના અંત સાથે કરવામાં આવી છે જે ઈચ્છા(ચેતના)ને સ્થાયી બનાવીને મનના મૂર્તિમંત સ્વરૂપને જૈવિક કે અન્ય સ્વરૂપમાં હંમેશા માટે જીવન બાદ જીવન(સંસાર)માંથી પસાર કરતો પ્રભાવ પાડે છે. સૈદ્ધાંતિક રીતે સંસારનુ કારણ છે તૃષ્ણા અને અજ્ઞાન (જુઓ આનુષંગિક મૂળ/0}). વ્યક્તિ મરણ પામ્યા વિના નિર્વાણની પ્રાપ્તિ કરી શકે છે. જ્યારે નિર્વાણની અનુભૂતિ કરનાર વ્યક્તિ મરણ પામે છે ત્યારે, તેના મૃત્યુને | (પાલી: પરિનિબ્બાન ) કહે છે, તેનું સંપૂર્ણપણે પસાર થઇ જવુ, કેમકે તેનુ જીવન તેના મૃત્યુ અને પુનર્જન્મ(સંસાર)ના ચક્રની અંતિમ કડી હતું ,અને તેઓનો ફરી પુનર્જન્મ નહી થાય.બૌદ્ધવાદ ધારણ કરે છે જે અંતિમ લક્ષ્ય અને સંસારિક અસ્તિત્વનો અંત ("હોવું" અને "મરવું" અને કદી સાચી રીતે ન હોવું)એ નિર્વાણની અનુભૂતિ છે. વ્યક્તિનું તેના પછી તેનું વર્ણન ન થઇ શકે,કેમકે એ બધા કાલ્પનિક અનુભવથી પર છે. પ્રશ્નોની એક શૃંખલા દ્વારા,સારિપુત્ત સાધુ પાસે કબૂલ કરાવે છે કે તેઓ હાલના જીવનમાં પણ એક સત્ય કે વાસ્તવિકતા તરીકે તથાગતને કાબૂમાં ન કરી શકે, તેથી મૃત્યુ બાદ અરહંતની મીમાંસા સંબંધી સ્થિતિની કલ્પના કરવી યોગ્ય નથી. જુઓ તથાગત.
અપ્રતિદેય સ્તર સુધીની વ્યક્તિઓ નિર્વાણનો માનસિક ચેતનાના એક ઉદ્દેશ તરીકે અનુભવ કરી શકે. નિબ્બાન સમયેનુ ચોક્કસ ચિંતન સમાધિ સુધી માટેના માર્ગદર્શનનો ઉદ્દેશ છે,જો તેનો ,અપ્રતિદેયના સ્તર કે અરહંતના આધ્યાત્મિક જ્ઞાન સુધી વિકાસ કરાય. ચિંતનના એ બિંદુએ, કે જ્યાં સુધી જ્ઞાનની પ્રગતિ દ્વારા પહોંચી શકાય છે,જો ધ્યાની અનુભવ કરી શકે કે આ સ્થિતિ પણ નિર્મિત છે અને તેથી અશાશ્વત છે,  બંધનો નાશ પામે છે, અરહંતતા પ્રાપ્ત થાય  છે,અને નિબ્બાનની  અનુભૂતિ થાય છે.
ઇન્દ્રિયાતીત જ્ઞાન
મન સચેત છે;એ સભાન છે. નિર્વાણ સાથે,ચેતના મુક્ત થાય છે, અને મન એવી રીતે જાગૃત થાય છે કે જે અનુબંધિત વિશ્વની કોઈ પણ વસ્તુથી સાવ મુક્ત છે. તેને બુદ્ધ વિવિધ માર્ગો સાથે વર્ણવે છે. એક માર્ગ આ મુજબ છે: "દર્શન વિના ચેતના,અંત વિના,બધુ જ તેજસ્વી." અજાહ્ન્સ પસાનો અને અમેરો લખે છે કે "વિજ્ઞાન" શબ્દનો ઉપયોગનો સંદર્ભ જાગૃતિની ગુણવત્તા માટે છે,અને "વિજ્ઞાન" શબ્દનો ઉપયોગમાં તેના સામાન્ય અર્થ કરતા વ્યાપક હોવો જોઇએ : "બુદ્ધ તેમની સાથેના ઘણા સમકાલીન દાર્શનિકોની મિથ્યા અલોચનાથી દૂર રહ્યા અને વધુ વ્યાપક માર્ગ પસંદ કર્યો,સામાન્ય શૈલી, ચોક્કસ શ્રોતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને એવી ભાષામાં કે જે તેઓ સમજી શકે. આમ ‘વિજ્ઞાન’નો અર્થ અહીં 'જાણકારી' ધારી શકાય પણ આંશિક, વિભાગીય નહીં, જુદી (વિ-) જાણકારી(-જ્ઞાન) જે શબ્દમાં સામાન્ય રીતે સમાવિષ્ટ  હોય  છે . તેની બદલે અર્થ આદિકાળનુ જ્ઞાન થવો જોઇએ,ઇન્દ્રિયાતીત પ્રકૃતિ,નહિંતર માર્ગ જે તેને ધરાવે છે તે સ્વયં-વિરોધાભાસી બનશે." તેઓ શા માટે આ શબ્દોની પસંદગી કરવામાં આવી છે તેનો બાદમાં આગળ સંદર્ભ આપે છે. આ "અસ્પષ્ટ ચેતના" અન્ય છ સંવેદના માધ્યમ સાથે સંકળયેલ ચેતનાનાં પ્રકાર કરતા જુદી પડે છે, જે એવી "સપાટી" ધરાવે છે જેની પર તેઓ પડી શકે અને પ્રતિક્રિયા સ્વરૂપે ઉપર આવી શકે. પીટર હાર્વે મુજબ,પહેલાના લેખોમાં "ચેતના" શબ્દ યોગ્ય છે કે નહીં તે માટે વિરોધાભાસ છે. એક મુક્ત વ્યક્તિમાં,આ સીધું અનુભવાયેલ છે,એક રીતે તે કોઇ પણ આધારથી બધી જ સ્થિતિમાં મુક્ત છે.
એક વ્યાખ્યા મુજબ,"તેજસ્વી ચેતના" નિર્વાણ સમાન છે. અન્યો અસહમત છે,એમ જાણીને કે તે જ નિર્વાણ નથી, પણ એક પ્રકારની ચેતના છે જે માત્ર અરાહંતોને જ પ્રાપ્ય છે. મજજીમા નિકાયમાં તેને ખાલી સ્થાન તરીકે દર્શાવેલ છે. મુક્ત માટે તેજસ્વી,આધારિત સહ-ઉદયમાં નિબ્બાન સાથે સંકળાયેલ નિરાધાર ચેતના માનસિક ચેતનાના મધ્યસ્થ પરિબળ વિના સીધી જ્ઞાત છે,અને માનસિક ચેતનાના બધા ઉદ્દેશોથી પર છે. એ પૂર્વ-બૌદ્ધ ઉપનિષદોમાંના વિચાર કરતા એકદમ જુદું પડે છે અને ભગવદ ગીતાના સ્વયં-સાક્ષત્કાર,વ્યક્તિની અંતરિમ ચેતનાની પ્રાપ્તિરૂપે વર્ણિત,તેમાં તે એક પાસા તરીકે ગણેલ નથી,વ્યક્તિના વયક્તિત્વનું,સૌથી ગહન પાસુ પણ,અને તે "સ્વ" સાથે કોઇ પણ રીતે મળત્ય આવત્યં નથી. તેથી આગળ, એ અનંત ચેતનાના ગોળાર્ધથી પર છે, બૌદ્ધ જાનાઓમાંથી છઠ્ઠું, જે પોતે જ "હું"ના અજ્ઞાનનો અંત નથી.
નાગાર્જુને દિગ્નિકાય માં બે જુદા કાર્યોમાં એક જગ્યાએ ચેતનાના આ સ્તર સંબંધી સંકેત આપ્યો છે. તેઓએ લખ્યું: "ઋષિઓએ ઘોષિત કર્યુ છે કે જે પૃથ્વી, જળ, અગ્નિ, અને વાયુ,લાંબુ, ટૂંકુ, સુઘડ અને અણઘડ, સારુ, અને વગેરે ચેતનામાં વિલુપ્ત થાય છે... અહીં લાંબું અને ટૂંકુ, સુઘડ અને અણઘડ, સારુ અને ખરાબ, અહીં નામ અને રૂપ બધા અટકે છે."
એક સંબંધિત વિચાર,જેને પાલી સિદ્ધાંત અને સમકાલીન થરવાડા રુઢિમાં આધાર મળે છે થરવાડા ભાષ્યો અને અભિધમ્મમાં તેની ગેરહાજારી છતા, જે અરહંતના મન છે તે જ નિબ્બાન છે.
નિર્વાણ અને સંસાર
મહાયાન બૌદ્ધવાદમાં, ધર્મકાયાની અંતિમ પ્રકૃતિ પરથી જોતા નિર્વાણ અને સંસાર અલગ નથી. બૌદ્ધ માર્ગને અનુસરીને વ્યક્તિ નિર્વાણ પામી શકે છે. જો તેઓ અંતે ભિન્ન હતા તો આ અશક્ય હોત. આમ, નિર્વાણ અને સંસાર વચ્ચે જોડી ફક્ત રૂઢિગત સ્તર પર યોગ્ય છે. આ તારણ પર આવવાનો અન્ય માર્ગ પૃથક્કરણનો છે કે બધા ચમત્કારો એક આવશ્યક ઓળખથી ખાલી છે,અને તેથી વેદના કોઇ પણ કિસ્સામાં કદી પ્રકૃતિદત્ત હોતી નથી. આમ વેદના અને તેના કારણોમાંથી મુક્તિ કોઈ વાસ્તવિક પરિવર્તન નથી. આ વિચારના વધુ સારા વિવરણ માટે જુઓ દ્વિ-સત્ય સિદ્ધાંત.
થરવાડા શાળા સંસાર અને નિબ્બાનનો વિરોધાભાસ એ મુક્તિની સમગ્ર શોધનું આરંભ બિંદુ છે એથીય વધુ,એ આ વિરોધાભાસને અંતિમ લક્ષ્યનો નિર્ધારક ગણે છે, જે છે ખરી રીતે સંસારથી પર અને નિબ્બાનની પ્રાપ્તિ છે. જ્યાં થરવાડા મહાયાન શાળાઓથી ઘણી ખરી રીતે જુદુ પડે છે, જે પણ સંસાર અને નિર્વાણના દ્વંદ સાથે શરૂ થાય છે,તે આ વલણ માટે જડ શિક્ષકોવાળા લોકો માટે પ્રારંભિક પાઠ નથી,જે અંતે અદ્વૈતવાદની વધુ ઉચ્ચ અનુભૂતિ તરફ લઇ જાય છે..પાલી સુત્તોના દ્રષ્ટિબિંદુએથી ,બુદ્ધ અને અરહંતની વેદના અને તેની સમાપ્તિથી પણ, સંસાર અને નિબ્બાન, ભિન્ન રહે છે. બંને શાળાઓ સહમત થાય છે કે શક્યમુનિ બુદ્ધ નિર્વાણ પ્રાપ્ત કરીને સંસારમાં હતા,જ્યારે તે સાથે ત્યાર સુધી તેઓને બધાએ સંસારથી મુક્ત જોયા હતા.
પાલી સિદ્ધાંતમાં નિર્વાણના માર્ગો
વિસુદ્ધિમાગ્ગમાં, ch. I, v. 6 (બુદ્ધઘોષ &, 1999, pp. 6–7), બુદ્ધઘોષ પાલી સિદ્ધાંતમાં નિર્વાણના માર્ગની શોધના ઘણા વિકલ્પો ઓળખાવે છે, જેમાં આનો સમાવેશ થાય છેઃ:
મહાયાનનો નિર્વાણ પર દ્રષ્ટિકોણ
શુદ્ધ,અદ્વૈત 'શ્રેષ્ઠ મન'નો નિર્વાણ તરીકેનો વિચારમાં અમુક મહાયાન/તાંત્રિક પાઠોમાં મળી શકે છે. સંપુટ' ,ઉદાહરણ માટે,દર્શાવેલ છે: વાસના અને ભાવોની અશુદ્ધિઓ દ્વારા અપ્રદૂષિત,કોઇ દ્વૈત દ્રષ્ટિકોણથી ન ઘેરાયેલ,આ શ્રેષ્ઠ મન ખરેખર શ્રેષ્ઠ નિર્વાણ છે.'
અમુક મહાયાન પરંપરાઓ બુદ્ધને લગભગ દસ્તાવેજી શબ્દોમાં જુએ છે, તેના દેખીતા લક્ષણોને નિર્વાણની સ્થિતિ પરથી કરેલ કલ્પના તરીકે. પ્રોફેસર એટીન લેમોટ મુજબ,બૌદ્ધો હંમેશા અને બધો સમય નિર્વાણમાં હોય છે, અને તેમનુ પોતાનુ દૈહિક પ્રદર્શન અને તેમની બૌદ્ધિક કારકિર્દી અંતે ભ્રામક છે. લેમોટ બૌદ્ધો વિશે લખે છે: ‘તેમનો જન્મ થાય છે,બોધ મેળવે છે,ધર્મનુ ફરતુ ચક્ર ગોઠવે છે,અને નિર્વાણમાં પ્રવેશ કરે છે. જોકે,આ બધા ફક્ત ભ્રમ છે બુદ્ધનો દેખાવ અસ્તિત્વ,સમય અને વિનાશની ગેરહાજરી છે;તેમનુ નિર્વાણ એ સત્ય છે કે તેઓ હંમેશા અને બધો સમય નિર્વાણમાં હોય છે.
અમુક મહાયાન સૂત્રો આગળ જઇને નિર્વાણની પ્રકૃતિનુ જ પાત્રાલેક્હન કરવા પ્રયત્ન કરે છે. મહાયાન મહાપરિનિર્વાણ સૂત્ર, જેમાં તેના મુખ્ય વિષયોમાંનો એક ખાસ કરીને નિર્વાણનું ક્ષેત્ર કે ધાતુ  છે જેમાં બુદ્ધે નિર્વાણ માટે અગત્યના ચાર તત્વો કહ્યા છે. તેમાંનું એક છે ‘સ્વ’ (આત્મન ), જેને બુદ્ધનાં અસ્તિત્વને ટકાવી રાખવા તરીકે સમજવામાં આવેલ છે. આ મહાયાન પર લખતા નિર્વાણને સમજતા, વિલિયમ એડવર્ડ સૂધીલ અને લેવિસ હોડસ વિધાન કરે છે: ‘નિર્વાણ સૂત્ર ઇન્દ્રિયાતીત ક્ષેત્રમાં સ્થિરતાનાં પ્રાચીન વિચારો, આનંદ, વ્યક્તિત્વ, શુદ્ધતા નિર્વાણ હોવાનો દાવો કરે છે. મહાયાન જાહેર કરે છે કે હીનયાન,ઇન્દ્રિયાતીત ક્ષેત્રમાં વ્યક્તિત્વનો અસ્વીકાર કરીને,બુદ્ધના અસ્તિત્વનો અસ્વીકાર કરે છે. મહાયાનમાં, અંતિમ નિર્વાણ ઇન્દ્રિયાતીત છે, અને સંપૂર્ણ શબ્દ માટે પણ વપરાય છે.’
જ્યારે આ શાસ્ત્ર લખાયુ, ત્યારે નિર્વાણ અને બુદ્ધ વિષે સકારાત્મક વાતો કહેવાઇ ચુકી હતી. જ્યારે પૂર્વ બૌદ્ધ વિચારમાં નિર્વાણને સ્થિરતા,આનંદ, અને શુદ્ધતાથી બનેલ હોવાનું વિચારાય છે,તેને "હું છું" અભિગમની વિકાસ-ભૂમિને અટકાવવા તરીકે જોવાય છે, અને સ્વ-માયાની બધી શક્યતાથી પર છે. મહાપરિનર્વાણ સૂત્ર, એક લાંબો અને સારી રીતે સંકલિત મહાયાન ગ્રંથ, બુદ્ધના "સ્વ" શબ્દના પ્રયોગને અ-બૌદ્ધ વૈરાગીઓને જીતવા માટે કર્યો હોવાનો સંદર્ભ આપે છે. તેમાંથી, તે આગળ ચાલે છે,: "બુદ્ધ-પ્રકૃતિ વાસ્તવમાં સ્વ નથી. સંવેદનશીલ વ્યક્તિઓ માટે[માર્ગદર્શક], હું એને સ્વ તરીકે વર્ણવું છું."
એક સંબંધિત પાઠ,રત્નગોત્રવિભાગ,સૂચવે છે કે તથાગતગર્ભની વિદ્યાનો આશય સંવેદનશીલ વ્યક્તિઓની ત્યાગ પર જીત માટેનો છે "જાત માટે મમતા" - અ-બૌદ્ધ વિદ્યા દ્વારા થતી પાંચ ક્ષતિઓમાંથી એક. યોઉરું વાંગ લંકાવતાર સૂત્રમાં સમાન ભાષા નોંધીને,લખે છે: " આ સંદર્ભ નોંધવો અગત્યનો છે. એ આપણને એવા તારણ પર આવતા રોકે છે કે તથાગતગર્ભનો કિસ્સો ફક્ત અન્ય કોઇ તત્ત્વમીમાંસાની કલ્પના જેવો જ છે." જોકે, અમુક લોકો આ વાંચન ખાસ કરીને મહાપરિનર્વાણ પર વાંધો ઉઠાવે છે, અને દાવો કરે છે કે બુદ્ધ બાદમાં આ સ્થાને સ્વની વાસ્તવિકતા વિષે પોતાની ટિપ્પણીઓને હકારાત્મક કરી નાખી,તેમ જાહેર કર્યુ કે તેઓ વાસ્તવમાં સ્વ છે.
નિર્વાણ સૂત્રમાં,બુદ્ધ કહે છે કે તેઓ હવે પહેલા અપ્રગટ ઉપદેશો (નિર્વાણ પરના સહિત) શીખવશે અને તેના પહેલાની અજાત પરની વિદ્યા એક ફક્ત એક અનુકૂળતા હતી. ડૉ. કોશો યમામોટો લખે છે:
‘તેઓ કહે છે કે અજાત જે તેઓએ એક વાર શીખવેલ તે બીજુ કંઇ નહીં પણ અનુકૂળતા માટે છે તેઓ કહે છે કે તેઓ હવે અપ્રગટ વિદ્યા વિષે બોલવા તૈયાર છે. મનુષ્ય બદલાતા વિચારોને નિભાવી લે છે. તો તેઓ હવે નિર્વાણના હકારાત્મક ગુણો વિષે બોલશે, જે અન્ય કોઈ નહિ પણ શાશ્વત,આનંદ,અહં અને શુદ્ધતા છે.’
અમુક વિદ્વાનો મુજબ ,તથાગતગર્ભની પ્રકારના સૂત્રોમાં વપરાયેલ ભાષા લોકોને નિહીલવાદને ખોટા પ્રભાવને લેધે બૌદ્ધવાદથી દૂર થતા રોકવા માટે,સકારાત્મક ભાષાના ઉપયોગથી આનુષંગિક મૂળનાં પ્રાચીન બૌદ્ધ ઉપદેશો કહેવાનો એક પ્રયત્ન લાગે છે. ઉદાહરણ માટે,આમાંના અમુક સૂત્રોંમાં અજાતની વિદ્વત્તાની સંપૂર્ણતા એ સાચુ સ્વ હોવાનુ દર્શાવેલ છે; પથનું અંતિમ લક્ષ્યનું વર્ણન બાદમા સકારાત્મક ભાષાની એક શૃંખલા દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે જે ભારતીય તત્વજ્ઞાનમાં દ્વારા તત્વવાદી દાર્શનિકો દ્વારા પહેલા ઉપયોગમાં લેવાયેલ, પણ જે હવે નવા બૌદ્ધ શબ્દોમાં અસ્તિત્વ સફળતાથી બૌદ્ધ માર્ગ પૂર્ણ કરે છે તેનું વર્ણન કરવા પરિવર્તિત કરાયેલ હતું.
ડૉ. યમામોટો મુદ્દો દર્શાવે છે કે નિર્વાણનું આ ‘હકારાત્મક’ વર્ણન ધારેલ ઉચ્ચતર સ્વરૂપ નિર્વાણના – ‘મહા નિર્વાણ’ સાથે સંબંધિત છે. નિર્વાણ સૂત્ર નું પ્રકરણ 'ખૂબ સદ્‌ગુણી રાજા બોધિસત્વ' વિષે વાત કરતા, યમામોટો સ્વયં ગ્રંથને અવતરિત કરે છે: 'નિર્વાણ શું છે? ... વ્યક્તિને ભૂખ લાગી હોય અને થોડો આહાર લીધો હોય તેવી શાંતિ અને આનંદ મળે આ એવું છે.'. યમામોટો અવતરણ સાથે આગળ વધે છે,તેની પોતાની ટિપ્પણી ઉમેરે છે:
"‘પણ આવા નિર્વાણને “મહા નિર્વાણ” ન કહી શકાય". અને એ [એટલે કે બુદ્ધના નિર્વાણ વિષેનો નવો સાક્ષાત્કાર] goes on to dwell on  “મહાન સ્વ”, “મહાન સ્વર્ગસુખ”, અને “મહાન શુદ્ધતા”,જેમાંના બધા,શાશ્વત સાથે, મહાન નિર્વાણની ચાર વિષેશતાઓની રચના કરે છે.’
અમુક વિદ્વાનો મુજબ,સંબંધિત સૂત્રોમાં અને ચર્ચિત "સ્વ" પ્રત્યક્ષ સ્વ દર્શાવતું નથી. તેને બદલે, એ શૂન્યતાનો સકારાત્મક ભાષા પ્રયોગ છે અને બૌદ્ધતા બૌદ્ધ આચરણોથી બૌદ્ધતાની અનુભૂતિને દર્શાવે છે. તે દ્રષ્ટિમાં,'તથાગતગર્ભ'/બુદ્ધ પ્રકૃતિ શીખવવાનો આશય સૈદ્ધાતિક કરતા ધાર્મિક છે.
જોકે, આ અર્થઘટન વિવાદાસ્પદ છે. બધા વિદ્વાનો એમાં સહભાગી નથી બનતાં. નિર્વાણ સૂત્ર અને સમાન ગ્રંથોમાં જોવા મળેલ તથાગતગર્ભઉપદેશની અલગ અલગ સમજો પર લખતા, ડૉ. જેમી હબર્ડ અમુક વિદ્વાનો આ તથાગતગર્ભમા દ્વૈતવાદ અને અદ્વૈતવાદ તરફના વલણને કઇ રીતે જુએ છે તેના પર પર ટિપ્પણી કરે છે[એક વલણ જેનુ જાપાની વિદ્વાન માત્સુમોટો અ-બૌદ્ધ તરીકે ખંડન કરે છે]. ડૉ. હબર્ડ કહે છે: