cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ભટામલ મોટી (તા. પાલનપુર)
ભટામલ મોટી (તા. પાલનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પાલનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભટામલ મોટી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલનપુર તાલુકો
ભુતરડી (તા. ગરબાડા)
શ્રેણી:ગરબાડા તાલુકો
મેપ્યુચે ભાષા
માપુચે ભાષા (Mapudungun, Mapuche) એ મેપુચેની ભાષા છે, જે ચિલી અને આર્જેન્ટિનાના વર્તમાન દેશોમાં વસે છે તેવા અમેરીન્ડિયન લોકો છે.
શ્રેણી:ભાષાઓ
રવિન્દ્ર પારેખ
રવિન્દ્ર પારેખ એ ગુજરાત, ભારતના એક ગુજરાતી ટૂંકી વાર્તા લેખક, નવલકથાકાર, નાટ્યકાર, કવિ, વિવેચક અને અનુવાદક છે.
જીવન અને કારકીર્દી
રવિન્દ્ર પારેખનો જન્મ ૨૧ નવેમ્બર ૧૯૪૬ માં કલવાડામાં (હાલ વલસાડ જિલ્લો, ગુજરાત) અંબાબેન અને મગનલાલ પારેખને ઘેર થયો હતો. તેમણે સુરતમાં શિક્ષણ લીધું. તેમણે ૧૯૬૯ માં રસાયણ શાસ્ત્ર અને ભૌતિક શાસ્ત્રમાં બી.એસ.સી., ૧૯૭૭ માં ગુજરાતી ભાષા અને માનસ શાસ્ત્રમાં બી.એ તથા ૧૯૭૭માં અને ગુજરાતી અને હિન્દીમાં એમ.એ. તેમજ ૧૯૭૯માં વીર નર્મદ દક્ષિણ ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી એલ.એલ.બી.ની પદવીઓ મેળાવી. તેઓ નિવૃત્તિ પહેલાં તેઓ યુનિયન બેંક ઓફ ઇન્ડિયામાં કાર્ય કરતા હતા. તેમણે ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના ઉપપ્રમુખ તરીકે સેવા આપી છે.
રચનાઓ
રવિન્દ્ર પારેખે સ્વપ્નવટો (૧૯૮૬), સંધિકાલ (૧૯૯૪) અને પર્યાય (૨૦૦૨) નામના ટૂંકીવાર્તા સંગ્રહો લખ્યા છે. તેમની કૃતિ સ્વપ્નવટોને ઉમાશંકર જોશી પારિતોષિક એનાયત કરવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે પર્યાયને સરોજ પાઠક મેમોરિયલ પારિતોષિક મળ્યું હતું.
જલદુર્ગ (૧૯૮૪) એ તેમની પહેલી નવલકથા હતી જે એક રહસ્યવાર્તા હતી. એક પુરુષ અને સ્ત્રી વચ્ચેના સંબંધના માનસિક દૃષ્ટિકોણ પર આધારિત હતી. અતિક્રમણ (૧૯૮૯) નામની તેમની પ્રથમ નવલકથા સામાયિકમાં અને બાદમાં પુસ્તક તરીકે પ્રકાશિત થઈ હતી. તેમની અન્ય બે નવલકથાઓ ક્રોસવાયર અને લઘુકામ (૧૯૯૮) ગુજરાતમિત્રમાં દૈનિક ધારાવાહિક કરવામાં આવી હતી. લઘુકામ તેના અપ્રકાશિત રેડિયો નાટક પર આધારિત છે. તેમની નવલકથા મન પ્રવેશ ૨૦૦૮ માં પ્રકાશિત થઈ હતી.
તેમના એકાંકી નાટક સંગ્રહો ઘર વગરના દ્વાર (૧૯૯૩) અને હું તમારો હું છું (૨૦૦૩) ને ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી દ્વારા પુરસ્કાર એનાયત કરાયો હતો. તેમાં બાળકોના નાટકોનો પણ સમાવેશ થયેલો છે.
એ તો રવિન્દ્ર છે (૨૦૦૩) એ તેમનો પહેલો કાવ્યસંગ્રહ હતો જેમાં માત્ર ગઝલો હતી. હરિસંવાદ(૨૦૦૩)માં ભક્તિ ગીતો છે. સરલ (૨૦૦૭) ચાલીસ ગીતો અને સાઠ ગઝલોથી ધરાવતો તેમનો સંગ્રહ છે.
હાસ્ય પરિષદમાં જાતા (૨૦૦૩) એ રમૂજી નિબંધોનો સંગ્રહ છે. અન્યોક્તિ (૨૦૦૩), નિશપતિ (૨૦૦૪) અને સમિતિ (૨૦૦૫) તેમના વિવેચન કાર્યો છે.
તેમણે લક્ષ્મણ ગાયકવાડની આત્મકથા ઉચલ્યાનું મરાઠીમાંથી ગુજરાતીમાં ઉઠાઉગીર તરીકે ભાષાંતર કર્યું છે. દેશવિદેશ (૨૦૦૩) એ ભારત અને વિદેશની ટૂંકી વાર્તાઓના અનુવાદોનો સંગ્રહ છે. તેમણે મહેશ એલ. કુંચવરના નાટક વાદા ચિરેબંડીને ગુજરાતીમાં તિરાડે ફુટી કુંપળ નામે ભાષાંતર કર્યું છે. ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ દ્વારા પ્રકાશિત ગુજરાતી નવલિકાચયન (૧૯૯૭)નું તેમણે સંપાદન કર્યું છે.
અંગત જીવન
તેમણે ૧૯૭૨ માં પુષ્પા એસ. કાવટકર સાથે લગ્ન કર્યા. તેમને બે પુત્રો અને એક પુત્રી છે. તેમનો પુત્ર ધ્વનિલ પારેખ પણ કવિ અને લેખક છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:ભારતીય પુરુષ કવિઓ શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૪૬માં જન્મ
કંકુ (ચલચિત્ર)
કંકુ એ ૧૯૬૯માં નિર્મિત ગુજરાતી સામાજિક નાટ્યાત્મક ફિલ્મ છે. આ ફિલ્મમાં કિશોર ભટ્ટ, કિશોર ઝરીવાલા, પલ્લવી મહેતાએ અભિનય આપ્યો હતો. આ ફિલ્મ પન્નાલાલ પટેલની એજ નામની એક ટુંકી વાર્તા પર આધારિત છે. આ ફિલ્મને ૧૭મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારમાં સર્વોત્તમ ગુજરાતી ફિલ્મનો ખિતાબ મળ્યો હતો.
પાર્શ્વભૂમિ
આ ફિલ્મ કંકુ (પલ્લવી મહેતા) નામની એક વિધવાના જીવનના સંઘર્ષનો ચિતાર આપે છે.
નિર્માણ
ગુજરાતી સાહિત્યકાર પન્નાલાલ પટેલે ૧૯૩૬માં નવ-સૌરાષ્ટ્ર સામાયિક માટે એક ૨૦ પાનાની એક ટુંકી વાર્તા લખી હતી. કાંતિલાલ રાઠોડે તેમને મળી આ વાર્તા પર ફિલ્મ બનાવવા રાજી કર્યા. પન્નાલાલ પટેલે જ આ ફિલ્મના સંવાદો પણ લખ્યા.
હોમ-વિડિયો
મોસર બેયરે આ ફિલ્મની ડી.વી.ડી બહાર પાડી હતી. તે મૂળ ફિલ્મનું ટૂંકું સ્વરૂપ હતું. મૂળ ફિલ્મમાંથી ૧૨ મિનિટ જેટલો ભાગ કાપી ૧૩૬ મિનિટની ડી.વી.ડી. બનાવાઈ હતી.
અન્ય રૂપાંતરણ
આ ફિલ્મની સફળતા પછી પન્નાલાલ પટેલે વિસ્તારીને નવલકથા લખી, જેને ધારાવાહી રૂપે જનસત્તા વર્તમાન પત્રમાં ૧૯૭૦ દરમ્યાન છાપવામાં આવી હતી. તેમણે તે નવલકથા કાંતિલાલ રાઠોડને અર્પણ કરી હતી.
ઈનામો
૧૯૭૦માં પલ્લવી મહેતાને શિકાગો આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ મેળામાં પુરસ્કાર મળ્યો હતો. આ ફિલ્મને ૧૭મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારમાં સર્વોત્તમ ગુજરાતી ફિલ્મનો ખિતાબ મળ્યો હતો.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારના વિજેતાઓ
નીરવ પટેલ
નીરવ પટેલ (૨ ડિસેમ્બર ૧૯૫૦ - ૧૫ મે ૨૦૧૯) ગુજરાતી અને અંગ્રેજી ભાષાના કવિ, અનુવાદક અને સંપાદક હતા; જેઓ મુખ્યત્વે ગુજરાતી દલિત સાહિત્યમાં તેમના યોગદાન માટે જાણીતા છે, જેમાં બર્નિંગ ફ્રોમ બોથ ધ એન્ડ્સ (૧૯૮૦, અંગ્રેજી કવિતાઓ), વોટ ડીડ આઇ ડુ ટૂ બી બ્લેક એન્ડ બ્લુ (૧૯૮૭, અંગ્રેજી કવિતાઓ) અને બહિષ્કૃત ફુલો (૨૦૦૬, ગુજરાતી) મુખ્ય છે. તેમણે ગુજરાતીમાં દલિત લખાણના સામયિક સ્વમાનનું સંપાદન કર્યું હતું.
જીવન
નીરવ પટેલનો જન્મ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના અમદાવાદ જિલ્લાના દસ્ક્રોઇ તાલુકાના ભુવલડી ગામમાં થયો હતો. તેમનું જન્મનું નામ સોમો હિરો ચમાર હતું. તેમણે પોતાનું નામ નીરવ પટેલ રાખ્યું કારણ કે તેમને જાતિવાદને કારણે અત્યાચારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. અંગ્રેજી સાહિત્યમાં તેમણે પીએચ.ડી. કર્યું હતું. તેમણે બેંક અધિકારી તરીકે સેવા આપી હતી. નિવૃત્તિ પછી, તેમણે પોતાનો સમય દલિત સાહિત્યમાં સમર્પિત કર્યો.
તેમણે ૧૯૬૭માં કોલેજ દરમિયાન કવિતા લખવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે દલિત લોકો પર આધારીત દલિત કવિતા લખી, જેઓ અત્યાચાર, શોષણ, ભેદભાવ અને અલગતાનો ભોગ બની રહ્યા હતા.
તેમણે ગુજરાતી દલિત સાહિત્યની ચળવળની પહેલ કરી અને ગુજરાતના દલિત પેન્થરની આગેવાની હેઠળ ૧૯૭૮માં પ્રથમ દલિત સાહિત્યિક મેગેઝિન આક્રોશનું પ્રકાશન કર્યું. તેમણે અન્યો સાથે કાળો સુરજ, સર્વનામ, સ્વમાન અને વાચા જેવા અલ્પજીવી ગુજરાતી સામયિકો માટે સંપાદત કર્યું હતું.
૧૫ મે ૨૦૧૯ના રોજ કેન્સરના કારણે અમદાવાદમાં તેમનું અવસાન થયું હતું.
સર્જન
તેમણે અંગ્રેજીમાં બે કાવ્યસંગ્રહો બર્નિંગ ફ્રોમ બોથ ધ એન્ડ્સ (૧૯૮૦) અને વોટ ડીડ આઇ ડુ ટુ બી બ્લેક એન્ડ બ્લુ (૧૯૮૭) પ્રકાશિત કર્યા હતા. તેમણે ૨૦૦૬માં ગુજરાતી કવિતાસંગ્રહ બહિષ્કૃત ફુલો પ્રકાશિત કર્યો હતો. તેમણે તેમની કવિતાઓમાં દલિત સંવેદનશીલતા રજૂ કરી કરી.
પુરસ્કારો
તેમને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ તરફથી મહેન્દ્ર ભગત પુરસ્કાર (૨૦૦૪–૨૦૦૫) અને ગુજરાત સરકાર તરફથી સંત કબીર દલિત સાહિત્ય એવોર્ડ (૨૦૦૫) મળ્યો હતો.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:૨૦૧૯માં મૃત્યુ શ્રેણી:૧૯૫૦માં જન્મ
ઓદરકા (તા. ઘોઘા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા ભાવનગર જિલ્લાનાં મહત્વનાં તાલુકા ઘોઘા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ઘોઘા તાલુકો
આડેસર
આડેસર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા રાપર તાલુકામા આવેલુ મોટું ગામ છે. આડેસર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ઇતિહાસ
આડેસરને ફરતે કિલ્લો આવેલો હતો જે ૧૮૧૬ની સાલમાં કચ્છ રાજ્યના રાવ ભારમલજી સાથેના યુદ્ધમાં નુકશાન પામ્યો હતો.
૨૦૦૧ના ધરતીકંપમાં અહીં આવેલું પ્રાચીન સૂર્યનારાયણ મંદિર નષ્ટ પામ્યું હતું, જે ફરીથી બાંધવામાં આવ્યું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:રાપર તાલુકો શ્રેણી:વાગડ
નેત્રા (તા. નખત્રાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:નખત્રાણા તાલુકો
માધુત્રા (તા. સાંતલપુર)
માધુત્રા (તા. સાંતલપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાંતલપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. માધુત્રા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સાંતલપુર તાલુકો
પરેશ રાઠવા
thumb|પરેશ રાઠવાએ દોરેલ [[પીઠોરાના ચિત્રો|પીઠોરા ચિત્ર]] પરેશ રાઠવા (જ. ૧૭ ઓગસ્ટ ૧૯૬૮ ) છોટા ઉદેપુર જિલ્લા, ગુજરાત, ભારતના પરંપરાગત પીઠોરા ચિત્રકાર છે.
તેમને ૨૦૨૩ માં પદ્મશ્રી એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.
સંદર્ભ
શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ શ્રેણી:ગુજરાતી ચિત્રકાર શ્રેણી:૧૯૬૮માં જન્મ
ચોક નદી
ચોક નદી પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલી નદી છે. આ નદીનું ઉદ્ગમ સ્થાન અબડાસા તાલુકાના કાલરવાંઢ પાસે છે અને તે કચ્છના અખાતને મળે છે.
તેની મહત્તમ લંબાઇ ૨૦ કિમી છે. નદીનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૬૩ ચોરસ કિમી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
જયંતિલાલ ભાનુશાળી
જયંતિલાલ પુરષોત્તમ ભાનુશાળી (૧ જૂન, ૧૯૬૪ - ૮ જાન્યુઆરી, ૨૦૧૯) ગુજરાતના અબડાસા મતવિસ્તારના વિધાન સભ્ય હતા. તેઓ ૧૨મી વિધાનસભામાં ડિસેમ્બર ૨૦૦૭ થી ડિસેમ્બર ૨૦૧૨ દરમિયાન વિધાન સભ્ય રહ્યા હતા.
૮ જાન્યુઆરી, ૨૦૧૯ના રોજ કટારિયા અને સુરજબારી સ્ટેશન વચ્ચે સયાજીનગરી એક્સપ્રેસ ટ્રેનમાં હુમલાખોરોએ તેમની હત્યા કરી હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:રાજકારણી શ્રેણી:૨૦૧૯માં મૃત્યુ શ્રેણી:૧૯૬૪માં જન્મ
કૃષિ ઈજનેરી
thumb|300px|right| આધુનિક ટ્રેક્ટર કૃષિ ઉત્પાદન તેમ જ પ્રસંસ્કરણના માટે પ્રયુક્ત ઇજનેરીને કૃષિ ઈજનેરી કહેવામાં આવે છે. આ માટે પશુ જીવવિજ્ઞાન, વનસ્પતિ જીવવિજ્ઞાન, યાંત્રિક ઈજનેરી, બાંધકામ ઈજનેરી, જનીન ઈજનેરી તથા રસાયણ ઈજનેરી વગેરે શાખાઓ મળીને કામ કરે છે.
ગ્રીન હાઉસ
thumb|right|450px|ગ્રીનહાઉસ ગ્રીન હાઉસ એ કાચ અથવા પ્લાષ્ટીક થી બનાવેલુ એક ઘર જેવું માળખું હોય છે જેમાં નિયંત્રીત તાપમાનં અનેં વાતાવરણ માં ખેતી કરવામાં આવે છે. જેવીકે મશરૂમ નીં ખેતી, વિવિધ ફુલોનીં ખેતી વગેરે.
ડ્રિપ એરીગેશન
ડ્રિપ એરીગેશન ની પધ્ધતીનો ઉપયોગ ખાસ કરીને સુકા અથવા અર્ધસુકા વિસ્તારોમાં કરવામાં આવે છે. જેમાં ખેતરમા ઉગાડેલા પાકોના ચાસ ને સમાંતર પાણીનાં નાના ફુવારા અથવા કાણાવાળી પાઇપ ગોઠવવામાં આવે છે. જેમાં થી પાણીનેં નીંયત્રીત માત્રામાં છોડવામાં આવે છે. જેથી પાકમાં યોગ્ય માત્રામાં ભેજ મળે છે. તથા પાણીંની પણ બચત થાય છે. આ આધુનીક ખેત પધ્ધતી થી આજે સુકા રેતાળ પ્રદેશોમાં પણ હરીયાળી ક્રાંતી આવી છે.
આધુનીક સમયમાં ડ્રિપ એરીગેશન ની શરુવાત અફઘાનીસ્તાન માં ઇ.સ્.૧૮૬૬ થી થઇ હતી.શરુઆતમાં તો ધાતુ ની પાઇપો નો ઉપયોગ થતો હતો જે પ્રમાણમાં ખર્ચાળ અને અગવળ ભર્યુ હતું, પણ પછીથી પ્લાષ્ટીક ની શોધ થતા ફ્કેક્સીબલ પાઇપ અને ફુવારાનોં ઉપયોગ થવા લાગ્યો છે. દુનીયાના અન્ય દેશોની જેમ હવે ભારતમાં પણ તેનું ચલણ વધ્યુ છે. કારણકે તેમાં મજુરી નહીવત છે અને ખેતી માટે ઓછા પાણીં થી પણ બારેમાસ ખેતી કરી શકાય છે.
બાહય કડીઓ
શ્રેણી:કૃષિ શ્રેણી:ખેતી શ્રેણી:વિજ્ઞાન શ્રેણી:ઈજનેરી
કાંટસવેલ
કાંટસવેલ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નવસારી જિલ્લાના પાંચ તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંસદા તાલુકાનું ગામ છે. કાંટસવેલ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર, પુસ્તકાલય જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, તુવર તથા શાકભાજીની ખેતી કરવામાં આવે છે.
કાંટસવેલ ગામ ચિખલીથી વાંસદા જતા રાજ્ય ધોરી માર્ગ પર આવેલું છે. અહીંના લોકો ધોડીયા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.
શ્રેણી:વાંસદા તાલુકો
બોરીયાળા (તા. ગરબાડા)
બોરીયાળા (તા. ગરબાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ગરબાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બોરીયાળા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ગરબાડા તાલુકો
ચૂડ વિજોગણ
ચૂડ વિજોગણ એ એક ગુજરાતી લોકકથા છે. આ કથામાં એક ચુડેલે તેના પ્રેમી માટે દુહા લખેલા છે જે પ્રચલિત છે. ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્રમાં આ લોકકથા પ્રચલિત છે.
લોકકથા
ઓખા બરડાના અથવા સૌરાષ્ટ્રના કોઈ નગરમાં એક સિંધી કુંવરી નાનપણથી તે નગરના નગરશેઠ અથવા મંત્રીના પુત્ર અમિયલના પ્રેમમાં હોય છે. તે કુંવરીના અન્ય રાજકુમાર સાથે લગ્ન થતાં તે વ્રતનું બહાનું કાઢી નગર બહાર એકાંતમાં વસે છે અને અમિયલ સાથે પ્રેમસંબંધ ચાલુ રાખે છે. એક દિવસ રાજકુમારને જાણ થતાં તે કુંવરીની હત્યા કરી નાખે છે. મૃત્યુ બાદ ચુડેલ બનેલ કુંવરી સાથે અમિયલનો પ્રેમસંબંધ અજાણતા જ ચાલુ રહે છે. પણ અમિયલને હકીકતની જાણ થતાં તે ભાગીને ગિરનાર ચાલ્યો જાય છે. ચુડેલ તેને ત્યાં શોધી કાઢે છે પણ તેને અમિયલે છોડ્યાંની જાણ થતાં તિરસ્કાર વરસાવે છે.
દુહા
એક મત અનુસાર અમિયલ એ સિંધી કુંવરીનું નામ છે પણ બીજા મત અનુસાર એનું નામ ચૂડ કીધું છે. ચૂડ નામ એ ચુડેલ એટલે કે મૃત્યુ બાદ પ્રેત સ્વરૂપે ફરતો સ્ત્રીના વાસનાદેહના સંદર્ભે હોય શકે એવો મત પણ છે. આ લોકકથા સંબંધિત અંદાજે સો જેટલા દુહા મળે છે જેમાં નામ હોય અથવા ન પણ હોય. આ દુહાઓમાં ચૂડ અને ક્યારેક અમિયલ એવા નામ જોવા મળે છે. ઉપરાંત 'એડા' એટલે કે 'એવા' જેવા સિંધી શબ્દો પણ મળે છે. મોટા ભાગના દુહામાં છ કડી હોય છે પણ કેટલાકમાં ઓછી કડી મળે છે. વિષય અને રચનાના આધારે સિંધી મુસ્લિમ દુહાગીર તમાચી સુમરા તેના રચનાકાર હોવાની સંભાવના દર્શાવવામાં આવી છે.
આ દુહાઓ મુખ્યત્વે પ્રેમવિષયક અને પ્રેમીને સંબોધીને છે. સ્વાગત, વિદાય, સપનું, વિરહ જેવા વિષયો છે. તેમાં કોને પ્રેમ કરવો અને ન કરવો એવી વાતો પણ છે. લોકજીવનમાં જોવા મળતી વસ્તુઓ કુવાનો કોસ, બિલોરી કાચ, હિંડોળાખાટ, ટંકણખારના નિર્દેશ પણ મળે છે.
ઝવેરચંદ મેઘાણીના 'પરકમ્મા' પુસ્તકમાં 'સજણાં' નામના પ્રકરણમાં આ દુહાઓની નોંધ છે. તેમની 'ઓળીપો' વાર્તાનું કથાબીજ પણ આ લોકકથા છે.
દુહાનું ઉદાહરણ: ચૂડ કે' સાજણ સેજે દૂબળાં, લોક જાણે ઘર ભૂખ! સમદર જેવડી સારણ્યું, અને ડુંગર જેવડા દુ:ખ ડુંગર જેવડા દુ:ખ તે કેને દાખિયે? રૂદાની વાતું અમે રૂદામાં રાખિયેં.
અન્ય ઉદાહરણ: સજણ પોઢ્યા નહીં ઢોલિયે, હું પ્રાણ પથારી કરું, ઘાયલ કરીને ઘૂમતા, હું કેટલીક ધરતી ફરું! કેટલીક ધરતી ફરું, તે ફરીને થાકી, અને રૂદાની વાત તમે કોઈ દિ'નો આપી! સાંભળ્ય મારા સાજણા, હું ઉભી બરદાસુ કરું, ચુડ કે', સજણ પોઢયા નહીં ઢોલિયે, હું પ્રાણ પથારી કરું!
ભાગળ પીપળી (તા. પાલનપુર)
ભાગળ પીપળી (તા. પાલનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પાલનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભાગળ પીપળી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં તુરી બારોટ સમાજના ખોડિયાર માતાનું ભવ્‍ય મંદિર આવેલુ છે. આ ઉપરાંત ગામમાં માધ્યમિક શાળા અને દવાખાનુ પણ આવેલુ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલનપુર તાલુકો
માણેક ચોક
thumb|માણેક ચોકની સવાર માણેક ચોક એ અમદાવાદનો જૂનો શહેરી વિસ્તાર છે. તે ઐતહાસિક ઇમારતોથી ઘેરાયેલો છે. સવારમાં તે શાકભાજીની બજાર, બપોરે નાણાં બજાર અને રાત્રે ખાણીપીણી બજાર બની જાય છે.
નામ
માણેક ચોકનું નામ સંત માણેકનાથ પરથી પડ્યું છે જેમણે અહમદશાહને ૧૪૧૧માં ભદ્રનો કિલ્લો બાંધતા અટકાવેલો અને પછીથી મદદ કરેલી.
માણેક ચોક
આ ચોક સવાર દરમિયાન શાકભાજી બજાર તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે જ્યારે બપોર દરમિયાન ઘરેણાં બજાર હોય છે, જે ભારતમાં બીજા ક્રમનું સૌથી મોટું બજાર છે, જ્યાં દિવસ દરમિયાન ૩૦ લાખ રૂપિયાનો ધંધો થાય છે. જોકે માણકે ચોક રાત્રિના ૯.૩૦ પછી ત્યાં ભરાતા ખાણીપીણી બજાર માટે લોકપ્રિય છે, જે મધ્ય રાત્રિ સુધી ખૂલ્લું રહે છે.
સ્થાપત્યો
thumb|માણેકચોક નજીક વેચાતો મુખવાસ નજીકમાં કેટલાંક ઐતહાસિક સ્થાપત્યો આવેલા છે.
બાબા માણેકનાથ મંદિર
માણેક ચોકમાં સંત માણેકનાથની સમાધિના સ્થળે મંદિર આવેલું છે.
બાદશાહનો હજીરો
અહીં બાદશાહી શાસન દરમિયાન પુરુષ સભ્યોને દફન કરવામાં આવતા હતા. અમદાવાદના સ્થાપક અહમદશાહની કબર અહીં આવેલી છે. અહીં સ્ત્રીઓને પ્રવેશ આપવામાં આવતો નથી અને પુરુષોએ અહીં દાખલ થતા પહેલાં માથા પર કોઇ વસ્ત્ર પહેરવું ફરજિયાત છે. માર્ગની બીજી બાજુએ કેટલાંક મંત્રીઓની કબર પણ આવેલી છે.જે માણેક ચોકની જમણી બાજુએ આવેલી છે.
રાણીનો હજીરો
thumb|અહમદશાહની રાણીની કબર (૧૮૬૬) રાણીનો હજીરો (અથવા રાણીની કબર), જ્યાં રાજવી કુળના સ્ત્રી સભ્યોને દફન કરવામાં આવતા હતા એ હવે સ્ત્રીઓનાં પોશાક, ઘરેણાં અને અન્ય વસ્તુઓનું બજાર છે. ગરબાના પરંપરાગત વસ્ત્રો અહીં મળે છે. ઘણાં પ્રકારના મુખવાસની દુકાનો અહીં આવેલી છે. રાણીનો હજીરો માણેક ચોકથી પૂર્વ દિશાએ આવેલો છે.
અમદાવાદ શેરબજાર ઇમારત
thumb|અમદાવાદ શેરબજારની ઇમારત અમદાવાદ શેરબજારની સ્થાપના ૧૮૯૪માં થઇ હતી. મુંબઇના (બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ) શેરબજાર પછી તે ભારતમાં સૌથી જૂનું શેરબજાર છે. અહીં શેરબજારનું કામકાજ ૧૯૯૬ સુધી ચાલતું હતું. આ ઇમારત ૯૩ વર્ષ જૂનાં અંગ્રેજી સ્થાપત્યનો એક ઉત્તમ નમૂનો છે.
મૂહર્ત પોળ
મૂહર્ત પોળ એ અમદાવાદની પ્રથમ પોળ હતી. જૈનો અહીં ૧૪૫૦ની આસપાસ સ્થાયી થયા હતા. પોળની અંદર શીતલનાથ જૈન દેરાસર અને ધોળેશ્વર મહાદેવ મંદિર એમ બે મંદિરો આવેલા છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:અમદાવાદનાં જોવાલાયક સ્થળો
વૃક્ષાયુર્વેદ
વૃક્ષાયુર્વેદ એક સંસ્કૃત ભાષામાં લખાયેલો ગ્રંથ છે, જેમાં વૃક્ષોના સ્વાસ્થ્યપૂર્ણ વિકાસ તેમ જ પર્યાવરણની સુરક્ષા સાથે સંબંધિત ચિંતન કરવામાં આવેલું છે. આ ગ્રંથને સુરપાલની રચના માનવમાં આવે છે, જેમના વિશે ખૂબ જ ઓછો પરિચય છે.
ઈ. સ. ૧૯૯૬ના વર્ષમાં ડો. વાય એન નેને ( એશિયન એગ્રો-હિસ્ટ્રી ફાઉન્ડેશન, ભારત) દ્વારા યૂકેમાં આવેલા બોલ્ડિયન પુસ્તકાલય (આક્સફોર્ડ) ખાતેથી આ ગ્રંથની પાંડુલિપિ પ્રાપ્ત કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ ડૉ. નલિની સધાલેએ એનો અનુવાદ અંગ્રેજી ભાષામાં કર્યો હતો.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:કૃષિ શ્રેણી:સંસ્કૃત ગ્રંથ
સંતોકબેન આરેઠીયા
સંતોકબેન બચુભાઈ આરેઠીયા (જન્મ ૧૯૬૫) એ ગુજરાત, ભારતના રાજકારણી છે. તે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના સભ્ય છે. તે રાપર મતવિસ્તારમાંથી ૧૪મી ગુજરાત વિધાનસભાના સભ્ય હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:૧૯૬૫માં જન્મ શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:રાજકારણી
અમરાપર
અમરાપર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના  કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા  રાપર તાલુકામા આવેલુ નાનું ગામ છે. અમરાપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
મેળો
દર વર્ષે અહીં મહંમદ ગઝનીના અમીર કારા કાસીમની યાદમાં મેળો યોજાય છે. કારા કાસીમને અહીં શાસન કરતા સામા રાજપૂતો દ્વારા ૧૪ સદીમાં હણી નાખવામાં આવ્યો હતો. આ મેળો ચૈત્ર વદના પ્રથમ સોમવારે (એપ્રિલ-મે) શરૂ થાય છે અને પાંચ દિવસ ચાલે છે, જે મુન્દ્રાના પીર શાહ મુરાદની દેખરેખમાં થાય છે. લોકો દરગાહ પર પૈસા, નારિયેર, કપડાં, બકરીઓ, ઘેટાં, મિઠાઇઓ અને ખજૂર ચડાવે છે.
શ્રેણી:રાપર તાલુકો શ્રેણી:વાગડ
લાખણકા (તા. ઘોઘા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા ભાવનગર જિલ્લાનાં મહત્વનાં તાલુકા ઘોઘા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ઘોઘા તાલુકો
વાસુદેવાનંદ સરસ્વતી
વાસુદેવ ગણેશ ટેંબે ઉર્ફે વાસુદેવાનંદ સરસ્વતી ઉર્ફે ટેંબે સ્વામી (જન્મ: ઓગસ્ટ ૧૩, ૧૮૫૪ (શ્રાવણ વદ ૫ શકે ૧૭૭૬) ગરુડેશ્વર, નર્મદા જિલ્લો, ગુજરાત ) એક સંત, કવિ અને લેખક હતા. એમણે દત્તોપાસનાના વિષય પર સંસ્કૃત તેમ જ મરાઠી ભાષામાં સાહિત્યની રચના કરી હતી. તેમની પત્નીના મૃત્યુ પછી, તેમણે ઉજ્જૈનના નારાયણંદ સરસ્વતી પાસેથી સંન્યાસદીક્ષા લીધી અને વાસુદેવાનંદ સરસ્વતી નામ સ્વીકાર્યું. વાસુદેવાનંદ સરસ્વતીને દત્ત સંપ્રદાયમાં શ્રીદત્તાત્રેયનો અવતાર માનવામાં આવે છે.
મરાઠી લેખન
વામનરાવ ગુલવાણીએ સમગ્ર ટેંબે સાહિત્યના બાર ગ્રંથો લખ્યા હતા, જે ઈ. સ. ૧૯૫૦માં પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:૧૯૧૪માં મૃત્યુ શ્રેણી:સાહિત્યકાર શ્રેણી:સંત
સાણંદ
સાણંદ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના અમદાવાદ જિલ્લાના સાણંદ તાલુકામાં આવેલું નગર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. સાણંદ ગુજરાતમાં ઓટોમોબાઇલ ઉદ્યોગના વ્યવસાય માટે જાણીતું છે.
ઇતિહાસ
સાણંદ પર વાઘેલા વંશના રાજપૂતોનું શાસન રહ્યું હતું. તેમના દ્વારા બંધાવાયેલ મહેલ હજી પણ અસ્તિત્વમાં છે.
વસતી
૨૦૦૧ની વસતી ગણતરી પ્રમાણે, સાણંદની વસતી ૪૧,૫૩૦ વ્યક્તિઓની હતી. સરેરાશ સાક્ષરતા દર ૭૨% હતો.
ફલ્‍કી નદી
ફલ્‍કી નદી પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલી નદી છે. આ નદીનું ઉદ્ગમ સ્થાન લીલપર પાસે છે અને તે કચ્છના રણમાં મળી જાય છે. તેની મહત્તમ લંબાઇ ૧૮ કિમી છે અને કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૧૨૦ ચોરસ કિમી છે.
ગાયકવાડ્સ બરોડા સ્ટેટ રેલવે
ગાયકવાડ્સ બરોડા સ્ટેટ રેલવે (જીબીએસઆર - GBSR) ગાયકવાડ રાજવંશ શાસિત રજવાડી વડોદરા રાજ્યની માલિકીનો રેલવે માર્ગ હતો. આ માર્ગ પર નેરોગેજ રેલવે દોડાવવામાં આવતી હતી.
ઇતિહાસ
thumb|બળદ વડે ખેંચવામાં આવતી ટ્રેન, જે ૨ ફૂટ ૬ ઇંચ પહોળા પાટા પર ચાલતી [[ડભોઇ સાથે મીયાગામને જોડતી હતી. ]] આ રેલવે માર્ગ બ્રિટિશ ભારતની સૌપ્રથમ નેરોગેજ લાઇન હોવાની પણ વિશિષ્ટતા ધરાવે છે અને એ પણ ભારતનાં તે સમયનાં કોઈપણ રજવાડાંની માલિકી હોય એવો પ્રથમ રેલવે માર્ગ છે. ઈ.સ. ૧૮૬૨માં મહારાજા ખંડેરાવ ગાયકવાડ, વડોદરા રાજ્યના મહારાજા દ્વારા આ માર્ગનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું. આ 8 mi લંબાઈનો  પહોળા પાટા ધરાવતા રેલવે માર્ગ, જે ડભોઇ સાથે મીયાગામને જોડતો હતો. પ્રારંભમાં બળદોનો ઉપયોગ કરી આ ટ્રેન ચાલતી હતી, પરંતુ ઈ.સ. ૧૮૬૩માં નેલ્સન એન્ડ કંપની દ્વારા નિર્મિત એક એન્જિન દ્વારા સંચાલિત કરવામાં આવતી હતી. ડભોઈ થી મીયાગામ જતો ૬.૫ કિ.મી. એમ રેલમાર્ગ એક એન્જિનના નિયમિત ઉપયોગ માટે યોગ્ય ન હતો.
પાછળથી મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ ત્રીજાના શાસનમાં રેલવે નેટવર્ક વધુ વિસ્તૃત બનાવવામાં આવ્યું હતું. ઈ.સ. ૧૮૭૩માં ડભોઈ-મીયાગામ રેલમાર્ગ પ્રથમ પહોળા પાટા સાથે ફરી મજબૂતાઇ સાથે બનાવવામાં આવ્યો, જે ટ્રેનના એન્જિનને દોડાવવા માટે પર્યાપ્ત હતો, જે માટે બળદ કે આખલાનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો. જો કે એન્જિનનો નિયમિત ઉપયોગ ઈ. સ. ૧૮૮૦ સુધી કરવામાં આવતો ન હતો. દરમિયાન મહારાજાના શાસનમાં રેલવે નેટવર્ક વિસ્તૃત કરવામાં આવ્યું, જે ગોયા ગેટ, ચાણોદ, બોડેલી અને સમલાયા જંકશનને એકબીજા સાથે જોડતું હતું. ડભોઈ સ્ટેશન આ નેટવર્કનું કેન્દ્રીય બિંદુ હતું.
ઈ.સ. ૧૯૪૯માં ગાયકવાડ્સ બરોડા સ્ટેટ રેલવેને બોમ્બે બરોડા અને મધ્ય રેલવેમાં વિલીન કરવામાં આવી હતી, જે ત્યારબાદ ઈ.સ. ૧૯૫૧માં ભારતીય રેલવેના પશ્ચિમ રેલ્વે વિભાગમાં વિલીન કરવામાં આવી હતી.
બ્રોડ ગેજ રૂપાંતર
આ બરોડા સ્ટેટ રેલવે સંચાલિત રેલમાર્ગનું હાલના સમયમાં બ્રોડગેજ રેલમાર્ગમાં રૂપાંતરણ કરવામાં આવેલ છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:વડોદરા જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાત રજવાડાની રેલ્વે
ચિંકારા
ચિંકારા (Chinkara) દક્ષિણ એશિયા ના પ્રદેશોમાં જોવા મળતું એક પ્રકારનું ગજેલ કુળનું પ્રાણી છે. તે ભારત, બાંગ્લાદેશમાં આવેલ ઘાસનાં મેદાનો અને રણ-વિસ્તારમાં તેમ જ ઈરાન અને પાકિસ્તાન કેટલાક વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે. તેની ઊંચાઈ ખભા સુધી ૬૫ સે.મી. અને વજન ૨૩ કિલોગ્રામ સુધી હોય છે. ઉનાળામાં તેની ચામડીનો રંગ લાલ-ભૂરો હોય છે અને પેટ તેમ જ ઢંકાયેલ પગનો રંગ આછો ભુરો-સફેદ હોય છે. શિયાળામાં તે રંગ વધુ ઘાટા બને છે. તેના ચહેરાની ધારમાં આંખની ધારથી નસ્કોરાં સુધી, એક કાળા રંગનો પટ્ટો હોય છે, જેની કિનારી રંગની હોય છે. તેનાં શીંગડાં ૩૯ સે.મી. જેટલાં ઊંચા હોય શકે છે. પાણી વગર તે લાંબા સમય માટે રહી શકે છે.
વર્તણૂક
સ્વભાવે ચિંકારા ખૂબ જ શાંત અને શરમાળ હોય છે. તેને માનવ વસતી પસંદ નથી હોતી, તેથી બને ત્યાં સુધી તે નિર્જન જગ્યાઓ ઉપર વધારે રહેવાનું પસંદ કરે છે. આ પ્રાણી ટોળામાં પણ ઓછું જોવા મળે છે. તે કોઇક જ વાર એક સાથે વધારેમાં વધારે આઠ ચિંકારાનું ટોળું બનાવીને ફરતા જોવા મળે છે. બાકી આ પ્રાણી તેનું ભોજન શોધવા પણ એકલા જવાનું પસંદ કરે છે.
માલતી મહેશ્વરી
માલતી મહેશ્વરી ગુજરાત, ભારતના રાજકારણી છે. તે ભારતીય જનતા પાર્ટીના સભ્ય છે. તે ગાંધીધામ મતવિસ્તારમાંથી ૧૪મી અને ૧૫મી ગુજરાત વિધાનસભાની સભ્ય હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:રાજકારણી
એષા દાદાવાળા
એષા દાદાવાળા ગુજરાત, ભારતની ગુજરાતી કવિયત્રી અને પત્રકાર છે. તેણીના મહત્વના સર્જન વરતારો (૨૦૦૮), ક્યાં ગઇ એ છોકરી (૨૦૧૧) અને જન્મારો (૨૦૧૩) છે. ૨૦૧૩માં તેણીને ગુજરાતી સાહિત્યમાં યોગદાન માટે યુવા ગૌરવ પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થયો હતો.
પ્રારંભિક જીવન
એષાનો જન્મ ૨ જાન્યુઆરી ૧૯૮૫ના રોજ સુરતમાં મયંક અને હેતલ દાદાવાળાને ત્યાં થયો હતો. તેણીએ ૨૦૦૨માં જીવન ભારતી શાળા, સુરત ખાતે શાળાકીય શિક્ષણ મેળવ્યું. ૨૦૦૫માં વીર નર્મદ દક્ષિણ ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી તેણીએ બેચલર ઓફ આર્ટ્સની પદવી મેળવી હતી.
કારકિર્દી
તેણી જ્યારે શાળામાં હતી ત્યારે તેણીની પ્રથમ કવિતા, ડેથ સર્ટિફિકેટ, ગુજરાતી કાવ્ય સામયિક કવિતામાં પ્રકાશિત થઇ હતી. હાલમાં તેણી સીટી ભાસ્કરના ડેપ્યુટી ન્યૂઝ એડિટર તરીકે દિવ્ય ભાસ્કરમાં ૨૦૧૨થી કામ કરી રહી છે. પહેલાં તેણીએ સમાચાર વાચક, પત્રકાર અને સહ-સંપાદક તરીકે વિવિધ ગુજરાતી મિડિયામાં કામ કર્યું હતું, જેમાં ગુજરાત મિત્ર, માય ટીવી (સુરતની સ્થાનિક સમાચાર ચેનલ), ધબકાર (સુરતનું સ્થાનિક સમાચારપત્ર), સંદેશ, માય એફએમ અને ગુજરાત ગાર્ડિયનનો સમાવેશ થાય છે. તેણીની ટૂંકી વાર્તાઓ ચિત્રલેખા સહિત ઘણાં ગુજરાતી સામયિકોમાં પ્રકાશિત થઇ છે.
સર્જન
વરતારો, તેણીનો ૨૦૦૮માં પ્રગટ થયેલો પ્રથમ કાવ્ય સંગ્રહ છે, જેના પછી જન્મારો ૨૦૧૩માં પ્રકાશિત થયો હતો. તેણીએ સ્ત્રીની લાગણીઓ અને સ્ત્રી જીવનના વિવિધ તબક્કાઓનું વર્ણન કર્યું છે. ક્યાં ગઇ એ છોકરી (૨૦૧૧) એ ડાયરી સ્વરૂપે લખાયેલી નવલકથા છે.
પુરસ્કાર
ગુજરાતી સાહિત્યમાં યોગદાન બદલ ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી તરફથી તેણીને ૨૦૧૩માં યુવા ગૌરવ પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થયો હતો. ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી તરફથી તેણીના પુસ્તક જન્મારો (૨૦૧૩)ને શ્રેષ્ઠ કવિતા સંગ્રહનો પુરસ્કાર મળ્યો હતો. તેણીને ગુજરાત સમાચાર અને સમન્વય તરફથી અપાતો રવજી પટેલ પુરસ્કાર; કવિ ગની દહીંવાલા પુરસ્કાર (૨૦૦૦); કોફી મેટ્સ, મુંબઈ તરફથી શ્રેષ્ઠ કવિ પુરસ્કાર; કલા ગુર્જરી સંસ્થા તરફથી શ્રેષ્ઠ કવિ પુરસ્કાર (૨૦૦૫); રાષ્ટ્રીય કલા કેન્દ્ર, સુરત તરફથી શ્રેષ્ઠ કવિ સુરત પુરસ્કાર (૨૦૦૯) મળ્યાં છે. ઈ.સ. ૨૦૧૮માં જન્મારો માટે તેમને યુવા પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થયો હતો.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:૧૯૮૫માં જન્મ
આનંદપર (તા.રાપર)
શ્રેણી:રાપર તાલુકો શ્રેણી:વાગડ
ભાગળ જગાણા (તા. પાલનપુર)
ભાગળ જગાણા (તા. પાલનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પાલનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભાગળ જગાણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલનપુર તાલુકો
નીરોણા (તા. નખત્રાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
અકમ્મા ચેરિયન
અક્કમ્મા ચેરિઅન ત્રાવણકોર ( કેરળ )ના એક ભારતીય સ્વતંત્રતા સેનાની હતા. તે ત્રાવણકોરની ઝાંસી રાણી તરીકે જાણીતી હતી.
પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ
તેમનો જન્મ ૧૪ ફેબ્રુઆરી ૧૯૦૯ ના દિવસે ત્રાવણકોરના કંજીરાપલ્લીમાં નસરાની કુટુંબ (કરીપ્પાપરામ્બિલ) માં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ થોમ્મન ચેરિઅન અને માતાનું નામ અન્નમ્મા કરીપ્પાપરમ્બીલ હતું તેઓ તેમના બીજા પુત્રી હતાં. તેમણે સરકારી કન્યા શાળા, કન્જીરાપલ્લી અને સેન્ટ જોસેફ હાઇ સ્કૂલ, ચંગનાચેરીમાં શિક્ષણ મેળવ્યું હતું. તેણે સેન્ટ ટેરેસા કોલેજ, એર્નાકુલમથી ઇતિહાસમાં બી.એ. ની પદવી પ્રાપ્ત કરી હતી.
ત્રાટક
સંસ્કૃત ભાષામાં લખાયેલા પ્રાચીન યોગગ્રંથ હઠયોગપ્રદિપિકામાં ત્રાટક વિશે નીચે મુજબનો ઉલ્લેખ મળે છે:
અકમ્મા ચેરિયન
પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ
૧૯૩૧ માં તેમનું શિક્ષણ પૂરું કર્યા પછી, તેમણે સેન્ટ મેરીની ઇંગ્લિશ મીડિયમ સ્કૂલ, એડક્કરા માં શિક્ષિકા તરીકે કામ કર્યું, જ્યાં તે પછીથી મુખ્ય શિક્ષિકા બન્યા. તેમણે આ સંસ્થામાં લગભગ છ વર્ષ કામ કર્યું, અને આ સમયગાળા દરમિયાન તેણે ટ્રાઇ ટ્રેનિંગ કોલેજથી એલ. ટી.ની પદવી મેળવી.
ત્રાટક
अथ त्राटकम् । निरीक्षेन्निश्चलदृशा सूक्ष्मलक्ष्यं समाहितः । अश्रुसम्पातपर्यन्तमाचार्यैस्त्राटकं स्मृतम् ॥३१॥ मोचनं नेत्ररोगाणां तन्दाद्रीणां कपाटकम् । यत्नतस्त्राटकं गोप्यं यथा हाटकपेटकम् ॥३२॥
અર્થાત, અનન્ય ચિત્તથી નિશ્ચલ દૃષ્ટિ વડે સૂક્ષ્મ લક્ષ્યને અશ્રુપાત થાય ત્યાં સુધી, એટલે કે આંખમાંથી આંસુ નીકળે ત્યાં સુધી નિરીક્ષણ કરવું તે ક્રિયા એટલે ત્રાટક કહેવામાં આવે છે.
અકમ્મા ચેરિયન
સ્વતંત્રતાની લડત
ફેબ્રુઆરી ૧૯૩૮ માં, ત્રાવણકોર સ્ટેટ કોંગ્રેસની રચના થઈ અને અકમ્માએ સ્વતંત્રતાની લડતમાં જોડાવા માટે તેમની શિક્ષણ કારકીર્દિને છોડી દીધી.
ત્રાટક
રીત
ત્રાટકની જુદી-જુદી રીતે પ્રચલિત છે જેમાં બિંદુ પર ત્રાટક, દિવો કે મીણબત્તીની જ્યોત પર ત્રાટક, મૂર્તિ પર ત્રાટક કે કોઇપણ ચીજ પર પણ ત્રાટક કરવામાં આવે છે. આંખની પાપણ ફરકાવ્યા વગર જોઇ રહેવાની ક્રિયાનો લાંબા સમયનો અભ્યાસ કરીને સામાન્ય રીતે ત્રણ કલાક સુધી અનિમેષ જોઇ શકે ત્યાં સુધીનો અભ્યાસ કરવામાં આવે છે.
ફાયદા અને ગેરફાયદા
શ્રેણી:યોગની પદ્ધતિઓ
અકમ્મા ચેરિયન
અસહકાર ચળવળ
રાજ્ય કોંગ્રેસ હેઠળ ત્રાવણકોરના લોકોએ જવાબદાર સરકાર માટે આંદોલન શરૂ કર્યું હતું. ત્રાવણકોરના દિવાન સી.પી. રામાસ્વામી અઈય્યરે આંદોલનને દબાવવાનો નિર્ણય કર્યો. ૨૬ ઑગસ્ટ ૧૯૩૮ના દિવસે, તેમણે રાજ્ય કોંગ્રેસ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો, જેણે પાછળથી અસહકારની ચળવળ ચલાવી. કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ પટ્ટમ એ. થાનુ પિલ્લાઈ સહિતના પ્રમુખ કોંગ્રેસ નેતાઓની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને તેમને સખત કેદમાં મૂકવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ રાજ્ય કોંગ્રેસે તેના આંદોલનની પદ્ધતિમાં ફેરફાર કરવાનો નિર્ણય કર્યો. તેની કાર્યકારી સમિતિનું વિસ્ર્જન કરવામાં આવ્યું અને તેના પ્રમુખને સંપૂર્ણ સત્તા આપી તેના અનુગામીને નામાંકિત કરવાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો હતો. રાજ્ય કોંગ્રેસના અગિયાર સર્વાધિકારી પ્રમુખો (ડિક્ટેટર)ની એક પછી એક ધરપકડ કરવામાં આવી. તેની ધરપકડ પહેલા અગિયારમા પ્રમુખ, કુત્તનાદ રામકૃષ્ણ પિલ્લઇએ, અક્મ્મા ચેરીયનની બારમા સર્વાધિકારી પ્રમુખ (ડિક્ટેટર) તરીકે નિયુક્ત કર્યા હતા.
કોડિયાર મહેલની પર દેખાવ
રાજ્યની કોંગ્રેસ પરના પ્રતિબંધને હટાવવા માટે અકમ્મા ચેરિયને એક મહા મોરચાની આગેવાની લીધી, જે થંપનૂર થી શરૂ થઈ મહારાજા ચિથિર થિરુનલ બલરામ વર્માના કોડિયાર મહેલમાં જવાનો હતો. આંદોલનકારી ટોળાએ દિવાન, સી.પી. રામાસ્વામી ઐય્યરને બરતરફ કરવાની માંગ પણ કરી હતી, જેમની સામે રાજ્ય કોંગ્રેસના નેતાઓએ અનેક આરોપો લગાવ્યા હતા. બ્રિટીશ પોલીસ વડાએ ત્યાં આવેલા ૨૦,૦૦૦ થી વધુ લોકોની રેલી પર ગોળીબાર કરવાનો આદેશ આપ્યો. અકમ્મા ચેરીઅને બૂમ પાડી, 'હું નેતા છું; તમે બીજાઓને મારતા પહેલા મારા પર ગોળી ચલાવો'. તેના હિંમતવાન શબ્દોએ પોલીસ અધિકારીઓને તેમના હુકમો પરત ખેંચવાની ફરજ પડી હતી. સમાચાર સાંભળીને ગાંધીજી એ તેમને 'ત્રાવણકોરની ઝાંસી રાણી' ગણાવી હતી. તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને પ્રતિબંધિત આદેશોનું ઉલ્લંઘન બદલ તેમને દોષી ઠેરવવામાં આવ્યા હતા.
દેશસેવિકા સંઘની રચના
ઑક્ટોબર ૧૯૩૮ માં, પ્રદેશ કોંગ્રેસની કાર્યકારી સમિતિએ અકમ્મા ચેરીયનને દેશસેવિકા સંઘ (સ્ત્રી સ્વયંસેવક જૂથ) ની સ્થાપના નિર્દેશ આપ્યો. તેમણે વિવિધ કેન્દ્રોની મુલાકાત લીધી અને મહિલાઓને દેશસેવિકા સંઘના સભ્યો તરીકે જોડાવા અપીલ કરી.
કેદ
સ્વતંત્રતાની લડત દરમિયાન અકમ્માને બે વાર કેદ કરવામાં આવ્યા હતા.
પ્રદેશ કોંગ્રેસની વાર્ષિક પરિષદ
પ્રતિબંધના હુકમો હોવા છતા ૨૨ અને ૨૩ ડિસેમ્બર ૧૯૩૮ ના દિવસે રાજ્ય કોંગ્રેસની પ્રથમ વાર્ષિક પરિષદ વત્તીયોરકાવુ ખાતે યોજાઇ હતી. પ્રદેશ કોંગ્રેસના લગભગ બધા નેતાઓની ધરપકડ કરી કેદ કરવામાં આવ્યા હતા. અકમ્મા, તેની બહેન રોસમ્મા પુન્નોઝ (એક સ્વતંત્ર સેનાની, ધારાસભ્ય અને ૧૯૪૮ ના સી પી આઈ નેતા) સાથે, ૨૪ ડિસેમ્બર ૧૯૩૯ ના દિવસે ધરપકડ કરવામાં આવી અને જેલમાં પુરવામાં આવ્યા. તેમને એક વર્ષની કેદની સજા કરવામાં આવી હતી. જેલમાં તેઓનું અપમાન કરી ધમકી આપવામાં આવી હતી. જેલ સત્તાવાળાઓએ આપેલી સૂચનાને કારણે કેટલાક કેદીઓએ તેમની સામે અપશબ્દો અને અભદ્ર શબ્દોનો ઉપયોગ કર્યો હતો. આ મામલો પટ્ટમ એ. થાનુ પિલ્લાઈ દ્વારા એમ.કે.ગાંધીના ધ્યાનમાં આણવામાં આવ્યો હતો. સી.પી. રામાસ્વામી ઐયરે જોકે તેનો ઇનકાર કર્યો હતો. અકમ્માના ભાઈ, કે.સી. વર્કી કરીપ્પરામ્બિલે પણ સ્વતંત્રતા ચળવળમાં ભાગ લીધો હતો.
ભારત છોડો આંદોલન
જેલમાંથી છૂટ્યા પછી અકમ્મા રાજ્ય કોંગ્રેસનો સંપૂર્ણ સમયના કાર્યકર બન્યા. ઈ. સ. ૧૯૪૨ માં, તેઓ તેના કાર્યકારી પ્રમુખ બન્યા. પોતાના પ્રમુખ સંબોધનમાં, તેમણે ૮ ઓગસ્ટ ૧૯૪૨ ના દિવસે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના ઐતિહાસિક મુબઈ સત્રમાં પસાર થયેલા ભારત છોડો ઠરાવને આવકાર આપ્યો હતો. તેણીની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને એક વર્ષની કેદની સજા કરવામાં હતી. ઈ. સ. ૧૯૪૬ માં, પ્રતિબંધ હુકમના ભંગ બદલ તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને છ મહિનાની કેદ કરવામાં આવી હતી. ઈ.સ. ૧૯૪૭ માં, તેમની ફરીથી ધરપકડ કરવામાં હતી, કારણ કે તેણે સી.પી. રામાસ્વામી ઐય્યરની સ્વતંત્ર ત્રાવણકોર માટેની ઇચ્છા વિરુદ્ધ અવાજ ઉઠાવ્યો હતો. right|thumb|384x384px| તિરુવનંતપુરમ, વેલેઆંબલમ માં અકમ્મા ચેરીનની પ્રતિમા
સ્વતંત્ર ભારતમાં જીવન
ઈ.સ ૧૯૪૭ માં, આઝાદી પછી, અકમ્મા કંજીરાપલ્લીથી ત્રાવણકોર વિધાનસભામાં બિનહરીફ ચૂંટાઇ આવ્યા. ઈ.સ. ૧૯૫૧ માં, તેમણે વી.વી. વર્કી મન્નામપલકલ, સ્વતંત્રતા સેનાની અને ત્રાવણકોર કોચિન વિધાનસભાના સભ્ય સાથે લગ્ન કર્યા. તેમને એક પુત્ર, જ્યોર્જ વી. વર્કી, એન્જિનિયર હતો. ૧૯૫૦ ના દાયકાની શરૂઆતમાં, તેમને લોકસભાની ટિકિટ ન અપાતા તેમણે કોંગ્રેસ પાર્ટીમાંથી રાજીનામું આપ્યું હતું અને ૧૯૫૨ માં, તેમણે મુવત્તુપુળા મતવિસ્તારથી અપક્ષ તરીકે સંસદીય ચૂંટણી લડી હતી, પણ તેઓ તે હારી ગયા હતા. ઈ.સ. ૧૯૫૦ ના દાયકાની શરૂઆતમાં, જ્યારે પક્ષોની વિચારધારા બદલાતી હતી, ત્યારે તેમણે રાજકારણ છોડી દીધું હતું. તેના પતિ વી.વી.વર્કી ૧૯૫૨–૫૪ દરમિયાન, મન્નામપ્લકલ, ચિરક્કડવુથી કેરળ વિધાનસભામાં ધારાસભ્ય તરીકે રહ્યા હતા. ૧૯૬૭ માં, તેમણે કોંગ્રેસના ઉમેદવાર તરીકે કંજીરાપલ્લીથી વિધાનસભાની ચૂંટણી લડી હતી, પરંતુ સામ્યવાદી પક્ષના ઉમેદવારથી તેમનો પરાજય થયો હતો. બાદમાં, તેમણે સ્વતંત્રતા સેનાની પેન્શન સલાહકાર મંડળના સભ્ય તરીકે ફરજ બજાવી હતી.
મૃત્યુ અને સ્મૃતિ
right|thumb|256x256px| અકમ્મા ચેરીયન પાર્ક અકમ્મા ચેરીયનનું ૫ મે ૧૯૮૨ ના દિવસે અવસાન થયું. તિરુવનંતપુરમના વેલેઆંબલમમાં તેમની સ્મૃતિમાં એક પ્રતિમા બનાવવામાં આવી હતી. શ્રીબાલા કે. મેનન દ્વારા તેમના જીવન પર એક દસ્તાવેજી ફિલ્મ બનાવવામાં આવી હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:૧૯૦૯માં જન્મ શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની શ્રેણી:૧૯૮૨માં મૃત્યુ
સાણોદર (તા. ઘોઘા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા ભાવનગર જિલ્લાનાં મહત્વનાં તાલુકા ઘોઘા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ઘોઘા તાલુકો
૨૦૧૭ની ગુજરાતી ફિલ્મોની યાદી
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર
ગુણસુંદરી (પાત્ર)
ગુણસુંદરી એ ગુજરાતી લેખક ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠી કૃત નવલકથા 'સરસ્વતીચંદ્ર'નું પાત્ર છે. આ પાત્ર નવલકથાની નાયિકા કુમુદની માતા છે. ગુણસુંદરીના પાત્રમાં વ્યક્તિ અને કુટુંબના સંબંધને આદર્શ રીતે ઉપસાવતી ગૃહિણીનું આલેખન થયું છે. ચાર ભાગમાં વિસ્તૃત નવલકથાના બીજા ભાગનું નામ આ પાત્રના નામ પરથી 'ગુણસુંદરીનું કુટુંબજાળ' રાખવામાં આવ્યું છે.
પાર્શ્વભૂમિ
પરંતુ ત્યારબાદ ૧૮૯૨માં તેઓ 'સ્ક્રૅપબુક'માં નોંધે છે, "અફસોદસ કે તે [લલિતાગૌરી] ગુણસુંદરીની સરખામણીમાં ઘણાં ઓછાં ઊતરે છે. આ આદર્શ નાયિકાનું સૂચન મારાં પત્નીમાંથી મળ્યું છે, પરંતુ એ બે વચ્ચે વિશાળ અને અનુલ્લંઘનીય અંતર છે". જોકે 'સ્ક્રૅપબુક'માં તેઓ એ પણ નોંધે છે, "મારી પત્ની મારી નાયિકા થવા માટે અતિશય રાંક છે. આ નાયિકાનાં કેટલાક લક્ષણો મારાં માતુશ્રીમાંથી પણ લેવામાં આવ્યાં છે. બીજી ઘણી બાબતોમાં ચિત્ર મૌલિક છે".
ચારિત્ર
'સરસ્વતીચંદ્ર'ના બીજા ભાગ 'ગુણસુંદરીનું કુટુંબજાળ'માં લેખકે ગુણસુંદરી અને વિદ્યાચતુરની કથા આલેખી છે.
ગુણસુંદરીનાના બાળલગ્ન થયાં હતાં. તેનો પતિ વિદ્યાચતુર સંસ્કારી, રસજ્ઞ અને વિદ્યારસિક હતો. તે મામાને ત્યાં રહી અભ્યાસ કરતો ત્યારે ગુણસુંદરી એને પત્રો લખતી જેમાં તે દુહા, સાખીઓ, ગરબીઓ વગેરે ઉતારતી. ગુણસુંદરીનો સસરો માનચતુર ક્રોધી અને મિજાજી સ્વભાવનો છે. સાસુ ધર્મલક્ષ્મી સાસુપણું બજાવનારાં છે. પતિની સગવડમાં પતિપ્રેમ, ગૃહકાર્યની વહેંચણીમાં પ્રાવીણ્ય, સહુને અનુકૂળ થવામાં વ્યવહારદક્ષતા, વૈયક્તિક સુખસગવડો પ્રત્યે ઉદાસીનતા વગેરે ગુણો ગુણસુંદરી ધરાવે છે.
આવકાર
સરસ્વતીચંદ્ર નવલકથાના નારીપાત્રોમાં 'ગુણસુંદરી'નું પાત્ર મહત્ત્વનું માનવામાં આવે છે. વિવેચક રમણલાલ જોશી નોંધે છે: 'રાષ્ટ્રની સંસ્કારિતાનું માપ સ્ત્રી છે અને આર્ય સ્ત્રીમાં આત્માના સૌંદર્ય અને ત્યાગનું પ્રાધાન્ય છે એ હકીકત ગુણસુંદરીમાં પ્રબળ રીતે પ્રગટ થયેલી છે. ઉમદા ચારિત્ર એ ગુણસુંદરીની વિશેષતા છે. વાસ્તવમૂર્તિ અને ભાવનામૂર્તિ ગુણસુંદરી ગોવર્ધનરામે આલેખેલું ઉદાત્ત આર્યસ્ત્રીનું મૂર્તિમંત સ્વરૂપ છે'.
માનપુરા (તા. સાંતલપુર)
માનપુરા (તા. સાંતલપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાંતલપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. માનપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સાંતલપુર તાલુકો
ફાતમા બેગમ
ફાતમા બેગમ (૧૮૯૨-૧૯૮૩) એક ભારતીય અભિનેત્રી, દિગ્દર્શિકા અને પટકથા લેખિકા હતા. તેમને પ્રાયઃ ભારતીય સિનેમાની પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્દેશિકા ગણવામાં આવે છે. ચાર વર્ષના સમય ગાળામાં, તેમણે ઘણી ફિલ્મો લખી, નિર્માણ કરી અને નિર્દેશન કર્યું. તેમણે પોતાનું પ્રોડક્શન હાઉસ ફાતમા ફિલ્મ્સ શરૂ કર્યું, જે પાછળથી વિક્ટોરિયા-ફાતમા ફિલ્મ્સ બની અને ૧૯૨૬માં તેમણે તેમની પ્રથમ ફિલ્મ બુલબુલ-એ-પરિસ્તાનનું નિર્દેશન કર્યું. તેઓ ૧૮૯૨-૧૯૮૩ સુધી જીવ્યા અને તેમને ત્રણ બાળકો હતા.
કુટુંબ
ફાતમા બેગમનો જન્મ ભારતમાં ઉર્દૂ ભાષી મુસલમાન પરિવારમાં થયો હતો. ફાતમા બેગમના લગ્ન સચિન રાજ્ય ના નવાબ સીદી ઇબ્રાહિમ મહોમ્મદ યાકુત ખાન ત્રીજા સાથે થયા હતા. જો કે, નવાબ અને ફાતમા બાઈ વચ્ચે લગ્ન થયાનો કોઈ કરાર કે દસ્તાવેજ નથી, વળી તેમના કોઈ પણ સંતાનને નવાબે પોતાના તરીકે માન્યતા આપી ન હતી, જે મુસ્લિમ કાનૂની કૌટુંબિક કાયદામાં પિતૃત્વની પૂર્વશરત છે. તેઓ મૂંગી ફિલ્મના સુપરસ્ટાર ઝુબેદા, સુલતાના અને શહેઝાદીની માતા હતા. તે ઝુબેદા અને હૈદરાબાદના મહારાજા નરસિંગીર ધનરાજગીરના પુત્ર અને પુત્રી હુમાયું ધનરાજગીર અને દુરેશ્વર ધનરાજગીરની તથા કરાંચીના અગ્રણી ઉદ્યોગપતિ શેઠ રઝાક અને સુલતાનાની પુત્રી જમીલા રઝાકની દાદી પણ હતા. તેઓ મોડેલ બનેલી અભિનેત્રી રિયા પિલ્લઇની પરદાદી પણ હતા, જે તેમની પૌત્રી દુર્રેશ્વર ધનરાજગીરની પુત્રી છે.
કારકિર્દી
તેમણે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત ઉર્દૂ મંચ પરથી કરી હતી. બાદમાં તેઓ ફિલ્મો તરફ વળ્યા અને અર્દેશિર ઈરાનીની મૂંગી ફિલ્મ વીર અભિમન્યુ (૧૯૨૨) થી ફિલ્મી કારકિર્દી આરંભી. તે સમયે પુરુષો જ નાટકો અને ફિલ્મોમાં મહિલાઓની ભૂમિકા ભજવતા, તેથી તેઓ એક જાણીતા મહિલા સુપરસ્ટાર બન્યા. ફાતમા બેગમ ગોરી ત્વચા ધરાવતા હતા અને સ્ક્રીન પરની સેપિયા/બ્લેક એન્ડ વ્હાઇટ ઇમેજને અનુરૂપ ડાર્ક મેક-અપ લગાવતા હતા. તે સમયે મોટાભાગની ભૂમિકાઓ માટે નાયકો તેમજ નાયિકાઓ માટે વિગની જરૂર રહેતી.
ઈ. સ. ૧૯૨૬માં, તેમણે ફાતમા ફિલ્મ્સની સ્થાપના કરી જે પાછળથી ૧૯૨૮માં વિક્ટોરિયા-ફાતમા ફિલ્મ્સ તરીકે જાણીતી બની. તેઓ કાલ્પનિક સિનેમાના નિર્માણમાં અગ્રણી બન્યા. જ્યાં તેમણે પ્રારંભિક ટ્રીક ફોટોગ્રાફી વાપરી વિશેષ અસરો ઉપજાવી હતી. તેઓ કોહિનૂર સ્ટુડિયો અને શાહી સ્ટુડિયોના અભિનેત્રી હતા, જ્યારે ફાતમા ફિલ્મ્સ હેઠળ તેઓ પોતાની ફિલ્મોમાં લેખન, દિગ્દર્શન, નિર્માણ સાથે અભિનય પણ કરતા હતા.
બેગમ તેમની ૧૯૨૬ ની ફિલ્મ બુલબુલ-એ-પરિસ્તાનથી ભારતીય સિનેમાની પ્રથમ મહિલા નિર્દેશક બન્યા. હાલમાં આ ફિલ્મની કોઈ પ્રિન્ટ અસ્તિત્વમાં નથી, વધારે બજેટ ધરાવતી આ ફિલ્મને ઘણી ખાસ અસરો દર્શાવતી કાલ્પનિક ફિલ્મ તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે. જો આ સાચું હોય તો, આ ફિલ્મ બેગમને જ્યોર્જ મેલીઝ જેવા કાલ્પનિક સિનેમાના પ્રારંભિક અગ્રણીઓમાં સ્થાન આપે છે. પોતાની ફિલ્મોના નિર્માણ અને અભિનયનું કાર્ય ચાલુ રાખવા સાથે તેમણે કોહિનૂર સ્ટુડિયો અને શાહી સ્ટુડિયો માટે, ૧૯૩૮ સુધી, તેમની છેલ્લી ફિલ્મ, દુનિયા ક્યા હૈ માં કામ કર્યું?
તેમણે બીજી ઘણી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું, ૧૯૨૯ ની ગોડેસ ઑફ લક એ તેમની અંતિમ દિગ્દર્શીત ફિલ્મ હતી.
વારસો
તેઓ ૧૯૮૩ માં ૯૧ વર્ષની વયે અવસાન પામ્યા. તેમનો વારસો તેમની પુત્રી ઝુબેદાએ આગળ ચલાવ્યો હતો, તેઓ એક મૌન ફિલ્મ સ્ટાર હતા. આ ઉપરાંત તેમણે ભારતની પ્રથમ બોલતી ફિલ્મ આલમ આરામાં પણ અભિનય કર્યો હતો.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી અભિનેત્રી શ્રેણી:ભારતીય મુસ્લિમો શ્રેણી:ભારતીય અભિનેત્રી શ્રેણી:૧૯૮૩માં મૃત્યુ શ્રેણી:૧૮૯૨માં જન્મ
છરછોડા (તા. ગરબાડા)
છરછોડા (તા. ગરબાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ગરબાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. છરછોડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ગરબાડા તાલુકો
ચંદલા (તા. ગરબાડા)
ચંદલા (તા. ગરબાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ગરબાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ચંદલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, બાંધકામ, રંગકામ તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ગરબાડા તાલુકો
ધોળકા
ધોળકા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના અમદાવાદ જિલ્લાના ધોળકા તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
ઇતિહાસ
૧૮મી સદીની અંધાધૂંધી દરમિયાન ઇ.સ. ૧૭૩૬માં ધોળકા મરાઠાઓના શાસન હેઠળ હતું અને બ્રિટિશરો વડે ઇ.સ. ૧૭૪૧માં તેનો કબ્જો લેવાયો હતો ત્યાર પછી ફરીથી તે ઇ.સ. ૧૭૫૭માં ગાયકવાડ રાજ્ય હેઠળ ઇ.સ. ૧૮૦૪ સુધી બ્રિટિશરોને સોંપાયું ત્યાં સુધી રહ્યું હતું. ઇ.સ. ૧૮૧૩ના દુષ્કાળમાં ધોળકાએ ભારે નુકશાન વેઠ્યું હતું. ૧૮૨૦-૨૨ના સર્વેક્ષણમાં ધોળકા પાછું બેઠું થતું જણાયું હતું.
જોવાલાયક સ્થળો
ધોળકાનું મુખ્ય આકર્ષણ મલાવ તળાવ છે, જે સિદ્ધરાજ જયસિંહ ની માતા મીનળદેવી વડે બંધાયેલું છે.
હિંદુ મંદિરોમાં ઇ.સ. ૧૭૫૧માં ગાયકવાડના અધિકારી અંતાજી રાવ દ્વારા બંધાયેલું નાગેશ્વર અથવા ચંદ્રેશ્વર મહાદેવનું મંદિર જોવાલાયક છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ધોળકા તાલુકો
બાદલપર
બાદલપર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના  કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા  રાપર તાલુકામા આવેલુ આ નાનુ ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:રાપર તાલુકો શ્રેણી:વાગડ
કેળકચ્છ
thumb|240px|left| કેળકચ્છ ગામ ખાતે કોસખાડી નદી પર આવેલો ચેકડેમ કેળકચ્છ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નવસારી જિલ્લાના પાંચ તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંસદા તાલુકાનું ગામ છે. આ ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો રહે છે. કેળકચ્છ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, તુવર તથા શાકભાજીની ખેતી કરવામાં આવે છે.
પડાલીયો નદી
પડાલીયો નદી પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલી નદી છે. આ નદી ખાંભડિયા ટેકરીઓમાંથી નીકળીને ખંભાતના અખાતને મળે છે. તેની મહત્તમ લંબાઇ ૧૧૦ કિમી છે. નદીનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર 345 km2 છે.
કેળકચ્છ
કેળકચ્છ ગામ વાંસદા અને ઉનાઇ સાથે પાકા સડક માર્ગે જોડાયેલું છે. ગામમાંથી કોસખાડી નદી પસાર થાય છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી અને ધોડીયા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.
પડાલીયો નદી
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્રની નદીઓ
કેળકચ્છ
શ્રેણી:વાંસદા તાલુકો
બાદરપુરા પારપડા (તા. પાલનપુર)
બાદરપુરા પારપડા (તા. પાલનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પાલનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બાદરપુરા પારપડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલનપુર તાલુકો
કાશી વિશ્વનાથ મંદિર, વડોદરા
કાશી વિશ્વનાથ મંદિર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના વડોદરા શહેર ખાતે લાલબાગ વિસ્તારમાં આવેલ છે. આ ઐતિહાસિક મંદિરની સ્થાપના લગભગ ૧૨૦ વર્ષ પહેલા સયાજીરાવ ગાયકવાડ મહારાજના શાસન દરમિયાન થઈ હતી. .
આ મંદિરનું સંચાલન વર્તમાન સમયમાં એક ટ્રસ્ટ કરી રહ્યું છે. કાશી વિશ્વનાથ મંદિર ગાયકવાડ મહારાજના લક્ષ્મી વિલાસ મહેલની બરાબર સામે આવેલું છે. મંદિરનું પ્રવેશદ્વાર અત્યંત સુંદર અને નકશીકામવાળું છે. અહીં કાળા પથ્થરમાંથી નિર્મિત નંદીની સુંદર પ્રતિમા સ્થાપિત કરવામાં આવેલ છે. તેની સાથે જ સૌભાગ્યના પ્રતિક મનાતા કાચબાની પ્રતિમા પણ છે. નંદીની પ્રતિમાની સ્વામી વલ્લભરાવ તેમ જ સ્વામી ચિદાનંદજીની પાષાણ પ્રતિમાઓ પણ સ્થાપિત છે.
મુખ્ય મંદિર બે ભાગમાં વહેંચાયેલ છે, જેના પહેલા ભાગમાં એક વિશાળ કક્ષ છે. આ કક્ષમાં સત્સંગ અને પૂજા માટે શ્રદ્ધાળુઓ એકત્રિત થાય છે. બીજા ભાગમાં મંદિરનું સફેદ સંગમરમર વડે નિર્મિત ગર્ભગૃહ આવેલ છે. ગર્ભગૃહની મધ્યમાં શિવલિંગની સ્થાપના કરવામાં આવી છે, જેના આધાર પર ચાંદીનુ પોલીશ કરવામાં આવ્યુ છે. ગર્ભગૃહ ખાતે શ્રધ્ધાળુઓ માટે પ્રવેશ નિષેધ છે. શિવલિંગ પર જળ, દૂધ વગેરેના અભિષેક માટે અલાયદી વ્યવસ્થા કરવામાં આવે છે.
સત્સંગ ભવનના સ્તંભો પર અને મંદિરની દિવાલો પર વિવિધ દેવી-દેવતાઓની સુંદર અને આકર્ષક મૂર્તિઓનું નકશીકામ કરવામાં આવેલ છે. મંદિરની છત પર વિવિધ દેવી દેવતાઓની સુંદર અને ધ્યાનાર્ષક મૂર્તિઓ કોતરવામાં આવેલ છે, સાથે જ સુંદર અને મનમોહક નકશીકામ પણ છત પર કરવામાં આવેલ છે.
મંદિર પરિસરમાં હનુમાન મંદિર અને સોમનાથ મહાદેવનું મંદિર પણ છે. અન્ય એક નાના મંદિરમાં સ્વામી ચિદાનંદ સરસ્વતીની ચરણ પાદુકાઓ સ્થાપિત છે. શ્રાવણ મહિનાના દરેક શનિવાર અને સોમવારના દિવસોમાં અહીં મેળો ભરાય છે. મહાશિવરાત્રીના દિવસે પણ મોટી સંખ્યામાં લોકો અહીં દર્શન કરવા માટે આવે છે. મંદિરમાં તીર્થયાત્રીઓ તેમ જ સાધુસંતો માટે રહેવાની અને ભોજનની વ્યવસ્થા મંદિર ટ્રસ્ટ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:વડોદરા શહેર શ્રેણી:ગુજરાતનાં શિવાલયો
ત્રિપુરા
ત્રિપુરા (ত্রিপুরা) ભારતના પૂર્વ ભાગમાં આવેલ સાત ભગિની રાજ્યોમાંનું એક રાજ્ય છે. તેનું પાટનગર અગરતલા છે. ત્યાંની મુખ્ય ભાષાઓ બંગાળી અને કોકબોરોક છે.
જિલ્લાઓ
alt=|right|379x379px ત્રિપુરા રાજ્યમાં કુલ ૮ (આઠ) જિલ્લાઓ આવેલા છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો શ્રેણી:ત્રિપુરા
ઓરીરો (તા. નખત્રાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:નખત્રાણા તાલુકો
બારડોલી રેલ્વે સ્ટેશન
બારડોલી રેલ્વે સ્ટેશન એ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લામાં આવેલું રેલ્વે સ્ટેશન છે. તે બારડોલી શહેર ખાતે કાર્યરત છે. તે ભારતીય રેલ્વેના પશ્ચિમ રેલ્વે ઝોનના મુંબઈ WR રેલ્વે વિભાગ હેઠળ છે. બારડોલી રેલ્વે સ્ટેશન, સુરત રેલ્વે સ્ટેશનથી ૩૧ કિમી દૂર આવેલ છે. તે ભારતીય રેલ્વે ના પશ્ચિમ રેલ્વે ના વહીવટ હેઠળના મુંબઈ વિભાગમાં આવેલ ઉધના - જલગાંવ મુખ્ય લાઇન પર સ્થિત છે.
તે દરિયાઈ સપાટીથી ૩૫ મીટર ઉપર આવેલ છે અને અહીં એક પ્લેટફોર્મ છે. વર્ષ ૨૦૧૬ના સમયથી, આ સ્ટેશન પર ઇલેક્ટ્રિફાઇડ ડબલ બ્રોડ-ગેજ રેલ્વે લાઇન અસ્તિત્વમાં છે. પેસેન્જર, મેમુ અને એક સુપરફાસ્ટ ટ્રેન અહીં રોકાય છે.
મહત્વની ટ્રેનો
નીચેની ટ્રેનો બારડોલી રેલ્વે સ્ટેશન ખાતે જતાં-આવતાં બંને સમયે ઉભી રહે છે:
સંદર્ભ
શ્રેણી:સુરત જિલ્લાનાં રેલ્વે સ્ટેશનો શ્રેણી:સુરત જિલ્લો
નલીયા (તા. સાંતલપુર)
નલીયા (તા. સાંતલપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાંતલપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નલીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
અક્ષરપુરુષોત્તમ દર્શન
અક્ષરપુરુષોત્તમ ભારતીય વૈદિક સંસ્કૃતિનું એક મહાન અને વૈદિક તત્વદર્શન છે. જેના પ્રણેતા ભગવાન સ્વામિનારાયણ છે. આ દર્શન નું સંપાદન ભગવાન સ્વામિનારાયણ નાં શિષ્ય અને BAPS સ્વામિનારાયણ સંસ્થા ના ગુરુ પ્રમુખ સ્વામી મહારાજ ની આજ્ઞાથી વિદ્વાન આચાર્ય ભદ્રેશદાસ સ્વામીએ શ્લોકબદ્ધ રીતે કર્યું છે.
નલીયા (તા. સાંતલપુર)
શ્રેણી:સાંતલપુર તાલુકો
અક્ષરપુરુષોત્તમ દર્શન
આ દર્શન જીવ, ઈશ્વર , માયા, બ્રહ્મ અને પરબ્રહ્મ એ પંચ તત્વો સનાતન છે એવું પ્રતિપાદિત કરે છે. જેના અનુસાર જીવ થી લઈને ઈશ્વર કોટી સુધીના તત્વો પર માયાનું નિયંત્રણ છે. માત્ર બ્રહ્મ અને પરબ્રહ્મ જ માયા થી મુકત છે. અને એ બ્રહ્મ તત્વ ગુણાતીતાનંદ સ્વામી છે. અને એ સર્વ થી પર જે પરબ્રહ્મ તત્વ છે એ સ્વામિનારાયણ ભગવાન છે. અને માયા થી મુકત થવા માટે જીવ એ બ્રહ્મસ્વરૂપ ગુરુ નો આશ્રય લઈને પરબ્રહ્મ ની ભક્તિ કરવી જોઈએ. એવો સિદ્ધાંત આ દર્શન પ્રતિપાદિત કરે છે.
આ દર્શન ઉપનિષદો, વેદ અને ભગવદ્ ગીતા આ ત્રણ પ્રસ્થાનત્રયી શાસ્ત્રો પર આધારિત છે.અને કાશીના પંડિતો દ્વારા પણ માન્ય છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય
બાદરગઢ
શ્રેણી:રાપર તાલુકો શ્રેણી:વાગડ
ઈંટ
300px|thumb|ભારતમાં બનતી કાચી ઈંટ 300px|thumb|ભારતમાં ઈંટ પકવવાનો ભઠ્ઠો 300px|thumb|[[કેરળ ખાતે ઈંટ વડે ગૃહનિર્માણ]] ઈંટ (Brick) એ માટીમાંથી બનાવવામાં આવતો ચોક્કસ આકાર હોય છે, જેનો ઉપયોગ મકાનની દીવાલ ચણવા માટે કરવામાં આવે છે. તે દિવાલ ચણવા માટે પથ્થર સિવાયનું શ્રેષ્ઠ માધ્યમ છે. પ્રાચીન સમયનાં મકાનો અને કિલ્લાઓ પથ્થર કે ઈંટ વડે જ બનાવવામાં આવ્યા હતા. મકાનો બાંધવાનું કામ સરળ અને ચોકસાઈપૂર્વકનું બનાવવા માટે ઈંટનો ઉપયોગ શરુ કરવામાં આવ્યો. માટીની બનેલી લંબચોરસ ઈંટ પણ પ્રાચીનકાળથી જ બાંધકામમાં વાપરવામાં આવે છે. માટીમાં અનેક ધાતુદ્રવ્યો હોય છે. આ માટીમાંથી બનતી લાલ ઈંટમાં લોહતત્ત્વ વધુ હોવાથી લાલ બને છે. માટી અને પાણીના મિશ્રણને બીબાંમાં ઢાળીને તેમાંથી લંબચોરસ ઈંટો બનાવવામાં આવે છે. આ કાચી ઈંટને ૧૦૦૦ ડીગ્રી સેન્ટીગ્રેડ જેટલી ગરમીમાં તપાવીને પકવવામાં આવે છે. મોટે ભાગે તપાવવા માટે મોટી ભઠ્ઠીઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. એલ્યુમિનિયમ અને સિલિકોન ધરાવતી માટીમાંથી પીળા રંગની સિરામિક ઈંટ પણ બનાવવામાં આવે છે, પણ સાદી લાલ ઈંટોનો વ્યાપકપણે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં મળતી ઈંટનું કદ સામાન્ય રીતે ૮ ઈંચ લાંબુ, ૩.૫ ઈંચ પહોળું અને ૩ ઈંચ ઊંચુ રાખવામાં આવે છે. વિશ્વભરના દેશોમાં થોડા ફેરફાર સાથે લગભગ આ માપની ઈંટો જ બનતી હોય છે. જમીનમાંથી ખોદકામ દ્વારા માટી મેળવી તેમાંથી અશુદ્ધિઓ દૂર કરી ચાળીને શુદ્ધ માટી બનાવવામાં આવે છે. પાઉડર સ્વરૂપ માટીમાં પાણી ભેળવી તેના મિશ્રણને ઘટ્ટ કણક જેવું બનાવવામાં આવે છે. તેમાંથી લંબચોરસ આકારના બિબા વડે કાચી ઈંટ ઘડવામાં આવે છે. ભઠ્ઠીમાં તપાવતા પહેલાં તેને સૂર્યના તાપમાં સૂકવવામાં આવે છે. ઈંટો બનાવવાની આ પ્રથા ૬૦૦૦ વર્ષ અગાઉ હતી. આજે પણ આ જ પદ્ધતિથી ઈંટ બનાવવામાં આવે છે.
દીવાલ ચણવા માટે ઈંટોની આડી લાઈન ગોઠવવામાં આવે છે. લાઈનમાં રહેલી બે ઈંટોનો સાંધો ઉપરની ઈંટની મધ્યમાં આવે તે રીતે ઉપરની ઈંટો ગોઠવવામાં આવે છે. આને કારણે દીવાલનું વજન દરેક ઈંટ ઉપર સરખાભાગે વહેંચાતું હોય છે. બધી ઈંટો એકબીજા સાથે ચોંટેલી રહે તે માટે તેની વચ્ચે રેતી અને સિમેન્ટ મેળવીને બનાવવામાં આવેલ કોંન્ક્રિટ પાથરવામાં આવે છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:સ્થાપત્ય
વટવા
વટવા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલો વિસ્તાર છે. આ વિસ્તાર અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન ના દક્ષિણ વિભાગમાં આવે છે.