cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
મડકરી નાયક
ચિત્રદુર્ગ પલેયગાર પરિવારનો ઇતિહાસ
ચિત્રદુર્ગ પેલિયાગાર પરિવાર એ બેડા અથવા બોયર જાતિમાંથી આવતો હતો, અને આ જાતિ શિકાર અને પાલતું પશુઓની સાર-સંભાળ ઉપર નભતી પહાડી જાતિઓ પૈકીની એક હતી. તેમની ઉત્પત્તિનો વૃતાંત વત્તેઓછે અંશે અસ્પષ્ટ છે. એક વાયકા અનુસાર, તિરુપતિના જડીકાલ-દુર્ગથી ત્રણ બેડા કુટુંબો સ્વદેશ છોડીને આવ્યા, અને લગભગ 1475માં ભરમાસન્ગારા નજીક નિરુતાડી મુકામે સ્થાયી થયા. એવું કહેવાય છે કે તેઓ કામાગેતી કુટુંબના સભ્ય હતા અને વાલ્મિકી ગોત્ર ધરાવતા હતા. આ પૈકીના એકના પુત્ર અને પૌત્ર, હિરે હનુમ્મપ્પા નાયક અને તિમ્મન્ના નાયક દેવાન્ગીરી તાલુક માં સ્થાયી થયા. તિમ્મન્ના બાદમાં કામાગેતી તિમ્મન્ના નાયક તરીકે ઓળખાયો, તેને વિજયનગરના રાજાએ સૌપ્રથમ હોલાલકીરીના નાયક તરીકે, બાદમાં હિરીયુર અને છેલ્લે ચિત્રદુર્ગના નાયક તરીકે નિમ્યો. તેણે ચિત્રદુર્ગ ખાતે પર્વતને કિલ્લા વડે મજબૂત બનાવ્યો અને પોતે કંઈક એવી રીતે વર્ત્યો કે રાજાએ તેની વિરુદ્ધ લશ્કર મોકલ્યું હતું. અન્ય વાયકા અનુસાર તિમ્મન્ના નાયક તિરુપતિ નજીકના ઘાટ ની નીચે મડકેરી તરીકે ઓળખાતા એક સ્થળેથી શસ્ત્રસજ્જ માણસોની એક નાની ટૂકડી સાથે આવ્યો હતો અને તે બસવાપટ્ટણના પલેયગારની સેવામાં રહી ગયો. બાદમાં, માટ્ટી ખાતે તેણે રાખેલી એક રખાતને લઈને થોડો ઝઘડો થતાં, તેણે એ સ્થળ છોડી દીધું અને માયાકોન્ડામાં આશ્રય લીધો. તેનો ત્યાં પણ પીછો કરાતા, તે ગુંટુર નજીક જંગલમાં છટકી ગયો, અને એક ટોળકી ભેગી કર્યા બાદ, તેણે આ વિસ્તારમાં લૂંટફાટ શરૂ કરી તથા હલેયુર નજીક રંગપટ્ણ તરીકે ઓળખાતો એક નાનો કિલ્લો બનાવ્યો. હરપનાહલ્લી, નિદુગલ અને બસવપટ્ટણના પડોશી પલેયગારો તેની લૂંટફાંટથી હેરાન થયા હતા, તેની વિરુદ્ધમાં આ સહુ એકજૂટ થયા અને વિજયનગરનાં કેટલાક સૈનિકોની મદદથી રંગપટ્ટણ ઉપર હલ્લો બોલાવ્યો. તિમ્મન્ના નાયકને ત્યારબાદ ચિત્રદુર્ગમાં આશ્રય મેળવવો પડ્યો, જ્યાં તેને ઘેરી લેવાયો હતો. આ સમયગાળામાં એ બનાવ બન્યો કે જેણે તેને વિજયનગરના રાજા ઉપર નિર્ભર લોકો પૈકીના એક તરીકેની ઓળખ અપાવી. આ બનાવ આશરે 1562માં બન્યો.
તિમ્મન્ના નાયક
તિમ્મન્ના નાયકે પોતાની વિરુદ્ધમાં દળોને આદેશ આપનાર વિજયનગરના રાજકુમાર સલુવા નરસિંગા રાયાના ઘોડાને ઉઠાવી જવાના ઈરાદા સાથે રાત્રિમાં શિબિરમાં ચોરી કરીને નામના મેળવી હતી. રાજકુમાર જાગી ગયો, અને તિમન્ના તપાસમાંથી બચવા માટે ઘાસના ઢગલામાં છુપાઈ ગયો. રાજકુમારે ધાતુની મેખને જમીનમાં ફરીથી સરખી કરી, અને અજાણપણે તિમ્મન્નાને મેખ ભોંકી દીધી. તિમ્મન્ના ખામોશ રહીને છુપાયેલો જ રહ્યો, અને જ્યારે બધું સ્થિર થઈ ગયું, ત્યારે તેણે મેખ ભોંકાયેલા પોતાના હાથને કાપીને પોતાને મુક્ત કર્યો અને ઘોડો ચોર્યો. આ ઘટનાએ તિમ્મન્નાને ઘેરો નાખનારી સેનાને એ બતાવી દીધું કે તિમ્મન્નાને ડરાવી શકાય તેમ નથી. એવું કહેવાય છે કે આ બનાવ પછી સમગ્ર વાતનું સમાપન થઈ ગયું હતું. વિજયનગરના રાજાએ તિમ્મન્નાને પોતાની રાજધાનીમાં આમંત્રિત કર્યો અને તેણે જે બહાદુરી દર્શાવી હતી તે માટે પોતાનો આદરભાવ વ્યક્ત કર્યો. રાજાની વિનંતીને પગલે, તિમ્મન્ના નાયકે ગુલબર્ગ ઉપર વિજય મેળવ્યો, જેને વિજયનગરના દળો છ મહિનાના ઘેરા બાદ પણ જીતી શક્યાં નહોતા. આનાથી રાજા ખુશ થઈ ગયો અને તિમ્મન્નાને દરબારમાં આમંત્રિત કર્યો. બાદમાં તિમ્મન્નાએ રાજાની ખફાગી વહોરી લીધી હતી અને તેને વિજયનગરમાં કેદ કરાયો હતો, જ્યાં તે મૃત્યુ પામ્યો.
તિમ્મન્ના નાયક પોતાની પાછળ પુત્ર ઓબાના નાયકને છોડી ગયો હતો. તેણે મડકેરી નાયક નામ ધારણ કર્યું, અને તાજ ધરણ કર્યાંના અમુક વર્ષમાં જ તેણે વિજયનગર સામ્રાજ્યથી પોતાને સ્વતંત્ર ઘોષિત કર્યો.
ઓબાના નાયક બાદ તેના સ્થાને 1602માં તેનો પુત્ર કસ્તૂરી રંગપ્પા નાયક આવ્યો. તેનો શાસનકાળ પડોશી સરદારો સાથેનાં સંઘર્ષોથી ભરેલો હતો. બાસવપટ્ટણના પલેયગાર સાથે માયાકોન્ડા, સાંતેબેન્નુર, હોલાલકીરી, અન્જાઈ અને જેગાલુર જેવા વિવિધ સ્થળોએ ઘણી લડાઈઓ થઈ, આ પૈકીના તમામ પ્રદેશો છેવટે ચિત્રદુર્ગ પ્રદેશના ભાગરૂપ રહ્યાં. 1652માં પોતાના મૃત્યુ સમયે, ઓબાનાની માલિકીનું રાજ્ય 65,000 દુર્ગી પેગોડાની આવક ધરાવતું હતું.
રંગપ્પા નાયક બાદ તેના સ્થાને 1652માં તેનો પુત્ર મડકેરી નાયક બીજો આવ્યો, જેણે સંખ્યાબંધ વિજયો મેળવ્યાં હતા, તેમાં ખાસ કરીને પૂર્વમાં મેળવેલા વિજયો મુખ્ય હતા. તેના સમયગાળામાં, આ રાજ્ય ચાર પ્રદેશોમાં વહેચાયેલું હતું. આ પ્રદેશો માટે જવાબદાર સ્થાનિક અધિકારીઓમાં હોટ્ટે ગુરુકન્ના, કર્ણિકા ભુનપ્પા, અબ્બીગેરે માલ્લન્ના અને કર્ણિકા અપ્પાન્નાનો સમાવેશ થાય છે. રંગપ્પા 1674માં મૃત્યુ પામતી વેળાએ 1,00,000 દુર્ગી પેગોડાની નીપજ ધરાવતું રાજ્ય છોડી ગયો હતો.
ચિક્કન્ના નાયક
મડકેરી નાયકને કોઈ સંતાન હતું નહીં, અને તેણે એક પુત્ર ખોળે લીધો હતો જે ઓબાના નાયક હતો. મડકેરી નાયક બાદ તે ચિત્રદુર્ગની ગાદીએ આવ્યો હતો. ઓબાનાને દલવાયિસે મોતને હવાલે કરી દીધો હતો, આનું કારણ કદાચ એવું હતું કે તે દલવાયિસને રૂઢિગત ખંડણી આપવામાં નિષ્ફળ નીવડ્યો હતો. મડકેરી નાયકનો નાનો ભઈ ચિક્કન્ના નાયક 1676માં ગાદીએ આવ્યો. આ સમયે, ગરપનાહલ્લીના સરદારે અનાજીને ઘેરો ઘાલ્યો અને સ્થાનિક અધિકારી ભુનપ્પાને મારી નાખ્યો. ચિક્કન્ના નાયક અનાજી ગયો અને દુશ્મનને ઘેરાનો અંત લાવવા દબાણ કર્યું. આની તુરંત બાદ, તેને હરિહરને મુહમ્મદાનોથી બચાવવા માટે ત્યાં જવું પડ્યું હતું, મુહમ્મદાને શમશેર ખાનની આગેવાની હેઠળ હુમલો કર્યો હતો. નીચેની વ્યૂહરચના દ્વારા સુરક્ષા કરવામાં આવી હતીઃ રાત્રિના સમયગાળા દરમિયાન, સંખ્યાબંધ મશાલો પ્રકટાવાઈ અને તેને વૃક્ષોની ડાળીઓ સાથે બાંધી દેવાઈ, અને બારેગુડ્ડા પર્વત ઉપર સંગીતકારોને ચિક્કન્નાની છાવણીમાં સામાન્યપણે જે રીતે સંગીત વાગતું હોય છે તે રીતે સાધનો વગાડવા જણાવ્યું. તેનો ઇરાદો સૈન્ય હલ્યુ કે ચાલ્યું નથી તેવું દ્વશ્ય ઊભું કરવાનો હતો. નાયક પોતાના સંપૂર્ણ સૈન્યને એક આડકતરા માર્ગેથી કૂચ કરાવીને લઈ ગયો, અને પશ્ચિમમાંથી કિલ્લા ઉપર હુમલો કર્યો અને દુશ્મનોને હાંકી કાઢ્યાં. ચિક્કન્નાએ રાયદુર્ગ અને બસવપટ્ટણના સરદારો સાથે વૈવાહિક ગઠબંધનો સ્થાપ્યા હતા. એવું કહેવાય છે કે આ નાયકના શાસનકાળ દરમિયાન ચિત્રદુર્ગ પરિવારે બે વાર પોતાનો ધાર્મિક સંપ્રદાય બદલ્યો હતો. સૌપ્રથમ, સમગ્ર પરિવારે વીરાશૈવ પંથ અપનાવ્યો હતો, અને નાયકે કિલ્લામાં એક મઠ ની સ્થાપના પાછળ પણ કારણભૂત રહ્યો હતો તથા વિરક્ત જન્ગમને ઉગ્રચન્નાવિરાદેવા નામથી તેમના ગુરુ તરીકેની કામગીરી માટે નિમવાના હતા. બાદમાં, તમામ લોકો પોતાના મૂળ ધર્મમાં પાછા ફરી ગયા હોવાનું કહેવાય છે. ચિક્કન્ના નાયક 1686માં મૃત્યુ પામ્યો હતો.
ચિક્કન્ના નાયક બાદ તેના સ્થાને તેનો મોટો ભાઈ લિંગન્ના નાયક આવ્યો, જે મડકેરી નાયક ત્રીજા તરીકે પણ ઓળખાય છે. આ સમયે દલેવાયિસોમાં ગાદીના યોગ્ય વારસદારને લઈને ગંભીર મતભેદ હતા. પંચામરામુદ્દન્નાની રાહબરી હેઠળના એક જૂથે લિંગન્ના નાયકને કેદ કરીને બાદમાં મારી નાખ્યો હતો, દોન્ને રંગપ્પા નાયકને ગાદીએ બેસાડ્યો. દલવાયી ભારમપ્પાની આગેવાની હેઠળના અન્ય એક જૂથે સત્તા કબ્જે કરી ત્યાં સુધી મુદ્દન્ના ચિત્રદુર્ગમાં સૌથી શક્તિશાળી માણસ રહ્યો હતો. મુદ્દન્ના અને તેના ભાઈઓ ટૂંક સમયમાં જ વિનાશ પામ્યાં, અને દોન્ને રંગપ્પાને કેદ કરાયો.
અબાસણા (તા. ભાભર)
અબાસણા (તા. ભાભર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાભર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અબાસણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
મડકરી નાયક
ભારમપ્પા નાયક
દલવાયી ભારમપ્પા રાજ્યની અખંડિતતામાં રસ ધરાવતો હતો. ગાદીનો સીધો કોઈ વારસદાર નહીં હોવાને લીધે, દરબારના અન્ય વડીલો સાથે વિચારવિમર્શ કરીને, તે ભારમપ્પા નાયક નામનાં એક દૂરના વારસદારને લઈ આવ્યો. આ નવો નાયક આશરે 1689માં ગાદીએ આવ્યો. રાજ્ય માટે આ એક કપરો સમય હતો; આ સમયગાળા દરમિયાન મુઘલોએ બિજાપુરનો અંકુશ મેળવી લીધો હતો અને સિરામાં તેમની સરકાર સ્થાપી દીધી હતી, આ પૈકી બસવપટ્ટણ અને બુધિયાલને પરગણાં બનાવી દેવાયા હતા અને ચિત્રદુર્ગ તથા અન્ય પડોશી પલેયગાર રાજ્યો ખંડિયા બન્યાં હતા. આ નાયકના શાસનકાળ દરમિયાન ચિત્રદુર્ગ અને હરપનાહલ્લી, બન્ને વચ્ચે તેમજ રાયદુર્ગ અને બિજાપુર વચ્ચે ઘણી લડાઈઓ થઈ હતી. તમામ લડાઈઓમાં આ નાયક સફળ રહ્યો હતો. આ નાયકનો 33 વર્ષનો લાંબો શાસનકાળ (1689-1721) તેના સત્કાર્યો માટે પણ એટલો જ નોંધનીય છે. તેણે લગભગ 30 મંદિરો. ત્રણ અથવા ચાર મહેલો, પાંચ મજબૂત કિલ્લાઓ અને પોતાના સમગ્ર પ્રદેશમાં ઓછામાં ઓછાં 20 તળાવો બનાવડાવ્યાં હોવાનું કહેવાય છે. ચિત્રદુર્ગના કિલ્લાનો એક હિસ્સો અને સંખ્યાબંધ પ્રવેશદ્વારો અને કિલ્લાના બુરજો પણ તેને આભારી છે. તેના શાસનકાળ દરમિયાન લોકો એકમાત્ર 1703માં આવેલા ભયંકર પ્લેગને લીધે હેરાન થયા હતા, જેમાં બહુ લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા અને કેટલાક દિવસ સુધી પાટનગરને લગભગ પૂરેપૂરું ખાલી કરાવવું પડ્યું હતું.
અબાસણા (તા. ભાભર)
શ્રેણી:ભાભર તાલુકો
મડકરી નાયક
ભારમપ્પા નાયક
1721માં તેના મૃત્યુ બાદ, ભારમપ્પા નાયકના સ્થાને તેનો પુત્ર હિરી મડકેરી નાયક આવ્યો. સત્તારોહણના બે અથવા ત્રણ વર્ષની અંદર જ, યુવાન રાજકુમારને દુષ્કાળ અને પિરાજીના નેતૃત્વ હેઠળ મરાઠાના હુમલાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. તેનો શાસનકાળ હરપનહલ્લી, સવાનુર, બિદનોર અને મરાઠા વિરુદ્ધના સંખ્યાબંધ વિગ્રહોમાં વહેંચાયેલો છે. તે સામાન્યરીતે તેના કાર્યોમાં સફળ રહ્યો હતો અને તેણે મોલાકાહનુરુની આગળ ઉત્તર-પૂર્વમાં દેશની સીમા નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં વિસ્તારી હતી. 1747-48માં માયાકોન્ડામાં ચિત્રદુર્ગ અને સાથી રાજ્યો (બિદનોર, રાયદુર્ગ, હરપનહલ્લી અને સવનૌર)ના દળો વચ્ચે ભીષણ યુદ્ધ થયું હતું. ચિત્રદુર્ગના સૈન્યને સંપૂર્ણ નિષ્ફળતા મળી હતી, અને હરપનહલ્લીના સોમશેખર નાયકે હિરી મડકેરી નાયકનો વધ કર્યો હતો. આ નાયકના સત્તાકાળ દરમિયાન, ચિત્રદુર્ગમાં સમૃદ્ધિ ખિલી હતી; રાજ્યની આવક 3,00,000 દુર્ગી પેગોડાએ સ્પર્શી ગઈ હતી. આ રાજાને સંખ્યાબંધ મંદિરોના નિર્માણ માટે યાદ કરાય છે, પરંતુ તેમે વિવિધ મંદિરોમાં સંખ્યાબંધ ભક્તિ સમારોહ અને ઉત્સવોની વ્યવસ્થા પણ કરી હતી.
કસ્તૂરી રંગપ્પા નાયક બીજો
હિરી મડકેરી નાયક બાદ ગાદીએ તેનો પુત્ર કસ્તૂરી રંગપ્પા નાયક બીજો આવ્યો હતો, જેણે માયાકોન્ડાને પુનઃ પ્રાપ્ત કર્યું. તેણે મરાઠા સરદાર મુરારી રાવ અને અડવાનીના સુબેદારની મદદથી આ સિદ્ધિ મેળવી. કસ્તૂરી રંગપ્પા નાયકે ઉત્તર અને દક્ષિણમાં વિવિધ ચડાઈઓ કરી હોવાનું, અને દક્ષિણમાં બુધિયાલ પ્રદેશમાં કેટલાક પ્રદેશો જીત્યાં હોવાનું કહેવાય છે. તેણે સિરાના સુબેદાર સાથે મૈત્રી નિભાવી હોવાનું પણ કહેવાય છે. તે 1754માં કોઈ વારસદાર વિના જ મૃત્યુ પામ્યો, અને મડકેરી નાયકે જાનાકલ-દુર્ગાના કોઈ ભારમપ્પા નાયકના પુત્ર મડકેરી નાયકને મૃતક રાજાના વારસદાર તરીકે બોલાવાયો.
રાજા વીરા મડકરી નાયક
ચિત્રદુર્ગની ગાદીએ આરૂઢ થતા સમયે, મડકરી નાયક 12 વર્ષનો હતો અને તે ચિત્રદુર્ગના નાયકો પૈકીનો છેલ્લો નાયક બનવાનો હતો. ચિત્રદુર્ગના દુશ્મનોએ ફરીથી તેને જીતી લેવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ બેડા વિશ્વાસુ રહ્યાં હતા અને તેમણે નાયકની રક્ષા કરી. કાલ્યદુર્ગાએ એકલપંડે પ્રયત્ન કર્યો અને નિષ્ફળ રહ્યો. 1759-60માં રાયદુર્ગ, હરપનહલ્લી અને સવાન્નરની સંયુક્ત ફોજે હુમલો કર્યો. આ યુદ્ધ ઈહોસ્કેર નજીક થયું હતું, જેમાં ચિત્રદુર્ગને વિજય મળ્યો હતો, અલબત્ત તેને થોડું નુકશાન થયું હતું. ત્યારબાદ રાજ્યના સરહદી વિસ્તારોમાં તારિકેરી અને જરીમેલના સરદારોની ગતિવિધિને કારણે કેટલાક નાના વિખવાદો થયા હતા.
ચિત્રદુર્ગ એ દક્ષિણનું એક શક્તિશાળી રાજ્ય બન્યું હતું, એ પણ એટલી હદે કે હૈદર અલી અને પેશ્વાએ એકબીજાની વિરુદ્ધમાં ચિત્રદુર્ગની મદદ માગી હતી. પહેલા તો નાયકે હૈદર અલીને બાંકાપુર, નિજાગલ, બિદનોર અને મરાઠાઓ વિરુદ્ધમાં તેના અભિયાનોમાં મદદ કરી હતી. તેમ છતાં, નવાબ ચિત્રદુર્ગ ઉપર હુમલો કરવાની તકની પ્રતિક્ષા કરી રહ્યો હતો. 1777માં, હૈદર અલી સમક્ષ મરાઠા અને નિઝામની સંયુક્ત ફોજના આક્રમણનો ભયાનક પડકાર ઊભો થયો. ચિત્રદુર્ગના નાયકે તેની નિષ્ઠા બદલી નાખી, અને હૈદરે ચિત્રદુર્ગની દિશામાં કૂચ કરી. હૈદરે રાજાની વિશાળ દંડ ચૂકવવાનાં પ્રસ્તાવનો પણ અસ્વીકાર કર્યો. કેટલાક મહિનાઓ સુધી સફળતાપૂર્વક ઘેરો રાખવામાં આવ્યો, બાદમાં પતાવટ કરવામાં આવી, અને રજા પાસેથી 13 લાખ પેગોડાનો દંડ વસૂલાયો. મરાઠા આક્રમણ પૂરું થતા, હૈદરે ફરી એકવાર ચિત્રદુર્ગ ઉપર હુમલો કર્યો, ચિત્રદુર્ગે તેનો મહિનાઓ સુધી સામનો કર્યો. પલેયગારની સેવામાંરહેલા મુહમ્મદેન અધિકારીઓની મદદથી, 1779માં ચિત્રદુર્ગ ઉપર જીત મેળવી. મડકેરી નાયક અને તેના પરિવારને શ્રીરંગપટ્ટણ ખાતે બંદી બનાવાયા, અને 20,000 બેડા સૈનિકોને ચિત્રદુર્ગથી શ્રીરંગપટ્ટણ (મૈસુર) ટાપુ ઉપર મોકલી દેવાયા. આમ કરવા પાછળનો એકમાત્ર હેતુ શત્રુની શક્તિને વિભાજિત કરી દેવાનો હતો. નાયકના મૃત્યુ બાદ, ચિત્રદુર્ગની તિજોરીમાંથી હૈદર અલીને અન્ય ચીજોની સાથે સાથે 4,00,00 ચાંદીના સિક્કા, 1,00,000 શાહી સિક્કા, 1,700,000 અશરફી, 2,500,000 દબોલીકદાલી અને 1,000,000 ચવુરી મળી હોવાનું કહેવાય છે.
અંચેલી(બારડોલી)
અંચેલી (બારડોલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બારડોલી તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. અંચેલી ગામમાં હળપતિ તેમ જ પાટીદારોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, સૂરણ, પપૈયાં, કેરી તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:બારડોલી તાલુકો
જ્યોર્જીયા (દેશ)નો રાષ્ટ્રધ્વજ
જ્યોર્જીયાનો રાષ્ટ્રધ્વજ દેશમાં સત્તાપલટો અને લોકશાહીની સ્થાપના બાદ ઈસ ૨૦૦૪માં અપનાવાયો. ધ્વજમાંના પાંચ ક્રોસ ઈસુના શરીર પર થયેલા પાંચ જખમોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે અને ઘણી વખત તે ઈશુ ખ્રિસ્ત અને ચાર ઈવાંજલિક સંતોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા હોવાનું પણ કહેવાય છે.
ધ્વજ સૌપ્રથમ વખત આશરે બારમી સદીમાં પ્રથમ વખત દેખાયો હતો.
શ્રેણી:રાષ્ટ્રધ્વજો
મોરજીરા
મોરજીરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. મોરજીરા ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
સાંખડાવદર (તા.જુનાગઢ)
સાંખડાવદર ભારત દેશનાં પશ્ચિમી ભાગમાં સ્થિત ગુજરાત રાજ્યના જુનાગઢ જિલ્લાના જુનાગઢ તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. સાંખડાવદર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જૂનાગઢ તાલુકો
ગણેશગઢ (તા. ગારીયાધાર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા ગારીયાધાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ગજાદરા (તા. વાઘોડિયા)
ગજાદરા (તા. વાઘોડિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા તથા વડોદરાથી પૂર્વ દિશામાં આવેલા વાઘોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગજાદરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ઉંચડી (તા. ધંધુકા)
ઉંચડી (તા. ધંધુકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધંધુકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઉંચડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
રાજસમન્દ તળાવ
રાજસમન્દ તળાવ (राजसमन्द झील) ભારત દેશના રાજસ્થાન રાજ્યના રાજસમન્દ જિલ્લા સ્થિત એક માનવસર્જિત તળાવ (કૃત્રિમ તળાવ) છે. આ જળાશયનું નિર્માણ રાજસમન્દ ખાતે મહારાણા રાજસિંહજી દ્વારા ગોમતી નદી પર વર્ષ ૧૬૬૨ના સમયમાં એક બંધ બંધાવી કરાવવામાં આવ્યું હતું.
સંદર્ભો
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો શ્રેણી:રાજસ્થાન
ટીંબડી (તા. લીલીયા)
ટીંબડી (તા. લીલીયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લીલીયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ટીંબડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:લીલીયા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
દીતાસણ
દીતાસણ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લાના મહેસાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ ગામ એ અમદાવાદ - મહેસાણા હાઈવે પર આવેલું ગામ છે. આ ગામ માં APOLLO નામની કંપની આવેલી છે.
નાળ (તા. જેસર)
નાળ (તા. જેસર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જેસર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાળ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:જેસર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
કલાજી (તા. કપડવંજ)
શ્રેણી:કપડવંજ તાલુકો
ડિસેમ્બર ૨૯
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ડિસેમ્બર
જોઈતા (તા. વડગામ)
જોઈતા (તા. વડગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વડગામ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જોઈતા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વડગામ તાલુકો
ગોંડલવિહીર
આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:આહવા તાલુકો
અસાણા (તા. ભાભર)
અસાણા (તા. ભાભર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાભર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અસાણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભાભર તાલુકો
યાજ્ઞવલ્કય
યાજ્ઞવલ્કય (याज्ञवल्क्य, ) હિંદુ વેદિક ઋષિ હતા. યાજ્ઞવલ્કયે નેતિ નેતિનો વિચાર આપ્યો હતો. તેમણે યાજ્ઞવલ્કય સ્મૃતિ, યોગ યાજ્ઞવલ્કય અને વેદાંત ગ્રંથો લખ્યા હતા. તેમનો ઉલ્લેખ વિવિધ બ્રાહ્મણ અને અરણ્યકોમાં પણ છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઋષિઓ
જીતગઢ (તા.નાંદોદ)
જીતગઢ (તા.નાંદોદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પૂર્વપટ્ટીમાં આવેલા નર્મદા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા નાંદોદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. જીતગઢ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
આસ્તાન
આસ્તાન ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બારડોલી તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આસ્તાન ગામમાં હળપતિ તેમ જ પાટીદારોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, સૂરણ, પપૈયાં, કેરી તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:બારડોલી તાલુકો
જીતગઢ (તા.નાંદોદ)
કરજણ બંધ
જીતગઢ પાસે કરજણ નદી પર કરજણ બંધ આવેલો છે, જેના જળાશયને કિનારે વિસલખાડી અને જૂના રાજ ખાતે વન વિભાગ દ્વારા પ્રવાસન કેન્દ્ર ઊભાં કરવામાં આવ્યાં છે.
શ્રેણી:નાંદોદ તાલુકો
જર્મનીનો રાષ્ટ્રધ્વજ
જર્મનીનો રાષ્ટ્રધ્વજ દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધ પછી અપનાવાયો. પશ્ચિમ અને પૂર્વ જર્મનીનો ધ્વજ ઈસ ૧૯૯૦ સુધી સમાન જ હતો અને તેમના એકીકરણ બાદ સંયુક્ત રીતે હાલનો ધ્વજ અપનાવાયો હતો.
કાળો, સફેદ અને સોનેરી રંગનો ધ્વજને રાજાશાહીના સમર્થકો સમયાંતરે ફરકાવતા રહે છે અને તેઓ લોકતાંત્રિક રાજાશાહીની તરફેણ કરે છે.
શ્રેણી:રાષ્ટ્રધ્વજો શ્રેણી:જર્મની
ઉમેદની મુવાડી
ઉમેદની મુવાડી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તલોદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઉમેદની મુવાડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:તલોદ તાલુકો
પાકિસ્તાનમાં હિંદુ ધર્મ
પાકિસ્તાનમાં હિંદુઓની વસ્તી દેશની કુલ વસ્તીના આશરે ૧.૯૨% છે. ઇસ્લામ પછી પાકિસ્તાનમાં હિંદુ ધર્મ બીજા ક્રમનો સૌથી મોટો ધર્મ છે. ૨૦૧૦ સુધીમાં, પાકિસ્તાનમાં વિશ્વનો પાંચમા ક્રમનો સૌથી મોટો હિંદુ વસ્તી ધરાવતો દેશ હતો અને પ્યુએ આગાહી કરી છે કે ૨૦૫૦ સુધીમાં પાકિસ્તાનમાં વિશ્વની ચોથા ક્રમની સૌથી મોટી હિંદુ વસ્તી હશે. જો કે, દર વર્ષે આશરે ૫૦૦૦ હિંદુઓ પાકિસ્તાનથી ભારતમાં સ્થળાંતર કરે છે.
પ્યુ સંશોધન અનુસાર, પાકિસ્તાનની હિંદુ વસ્તી ૫.૬ મિલિયન પહોંચશે અને ૨૦૫૦ સુધી હિંદુઓ પાકિસ્તાનની વસ્તીની ૩% વસ્તીની રચના કરશે. ઑગસ્ટ ૧૪ ૧૯૪૭ ના રોજ પાકિસ્તાને બ્રિટિશ ભારતથી સ્વતંત્રતા પ્રાપ્ત કર્યા પછી, ૪.૭ મિલિયન પશ્ચિમ પાકિસ્તાનના હિંદુઓ અને શીખો શરણાર્થી તરીકે ભારત આવ્યા હતા.
પાકિસ્તાનની ૧૯૯૮ની વસ્તી ગણતરી મુજબ પાકિસ્તાનમાં હિંદુ વસ્તી ૨,૪૪૩,૬૧૪ હતી. હિંદુઓ પાકિસ્તાનના તમામ પ્રાંતોમાં જોવા મળે છે પરંતુ મોટાભાગે તેઓ સિંધ પ્રાંતમાં કેન્દ્રિત છે. તેઓ વિવિધ ભાષાઓ જેમ કે સિંધી, સેરાકી, ઍર, ધાતકી, ગેરા, ગોરિયા, ગુર્ગુલા, જંડાવ્રા, કબૂતરા, કોળી, લોરકી, મારવાડી, સાંચી, વાઘરી અને ગુજરાતી. બોલે છે.
સંખ્યામાં નાનો હોવા છતાં, વિશ્વના અન્ય ભાગો કરતા પાકિસ્તાનમાં હિંદુ ધર્મ સૌથી જટિલ નથી. ઘણા હિંદુઓ - ખાસ કરીને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં - સ્થાનિક સુફી પીરો ના ઉપદેશોનું પાલન કરે છે ખાસ કરીને ૧૪મી સદીના સંત રામદેવજીનું પાલન કરે છે, જેમનું મુખ્ય મંદિર સિંધના શહેર થાંદો અલ્લાહ યારમાં સ્થિત છે. પાકિસ્તાનમાં શહેરી હિંદુ યુવાનોની વધતી જતી સંખ્યા પશ્ચિમી અને સમાજવાદી ઇસ્કોન સમાજમાં રસ ધરાવે છે. સ્થાનિક સમુદાયો મોટેભાગે પોતાના કુળદેવીઓની પૂજા કરે છે, જેઓને ઘણીવાર લોહીના બલિદાનથી સંતુષ્ટ કરવાં આવશ્યક છે. એક અલગ શાખા, નાનકાપંથ, ગુરુ ગ્રંથ સાહિબના ઉપદેશોને અનુસરે છે, જે શિખોના પવિત્ર પુસ્તક તરીકે પણ ઓળખાય છે. આ વિવિધતા, ખાસ કરીને ગ્રામીણ સિંધમાં, ઘણીવાર હિન્દુ ધર્મ, શીખ ધર્મ અને ઇસ્લામ વચ્ચે શાસ્ત્રિય વ્યાખ્યાઓ ઉભી કરે છે.
પાકિસ્તાનમાં હિંદુઓ માટે પૂજાના સૌથી મહત્વના સ્થાનોમાંથી એક વર્તમાનના બલૂચિસ્તાન પ્રાંતના લાસબેલા જિલ્લામાં આવેલું હિંગળાજ માતાનું મંદિર છે.
જિલ્લા પ્રમાણે હિંદુ વસ્તી
અહીં પાકિસ્તાનની ૧૯૯૮ની વસ્તીગણતરી મુજબ ૨% થી વધુ વસ્તી ધરાવતા જિલ્લાઓ ની મહિતી કોષ્ટકમાં આપેલી છે,
ગંભીરપુરા (તા. વાઘોડિયા)
ગંભીરપુરા (તા. વાઘોડિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા તથા વડોદરાથી પૂર્વ દિશામાં આવેલા વાઘોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગંભીરપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
પાકિસ્તાનમાં હિંદુ ધર્મ
જિલ્લા પ્રમાણે હિંદુ વસ્તી
પાકિસ્તાનના આ ઉપરોક્ત સિવાયના અન્ય જિલ્લાઓમાં હિંદુ વસ્તીની ટકાવારી ૧ થી ઓછી છે.
શ્રેણી:પાકિસ્તાન શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
ગંભીરપુરા (તા. વાઘોડિયા)
શ્રેણી:વાઘોડિયા તાલુકો
કાશ્મીરી ભાષા
thumb|કાશ્મીરી ભાષાની ત્રણ લિપિઓમાં શબ્દ "કશુર" કાશ્મીરી ભાષા ( કશુર :, कॉशुर) એ ભારતીય-યુરોપીય ભાષાસમૂહના જૂથમાંની એક ભાષા છે. આ મુખ્યત્વે ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા જમ્મુ અને કાશ્મીર ના કાશ્મીર ખીણ તરીકે ઓળખાતા પ્રદેશમાં બોલાતી ભાષા છે. ભારત દેશમાં ૨૦૧૧ ની વસ્તી ગણતરી મુજબ આ ભાષા બોલતા લોકોની સંખ્યા અંદાજે ૬૭,૯૭,૫૮૭ છે. આ ભાષા બોલતા અંદાજે ૩,૫૦,૦૦૦ લોકો પાકિસ્તાન દેશમાં પણ છે, જેમાંનાં મોટાભાગનાં કાશ્મીર ખીણનાં હિજરતીઓ છે અને તેમાંના થોડા લોકો નિલમ જિલ્લાનાં સરહદી વિસ્તારોમાં વસે છે.
આ ભાષા ઇન્ડો-યુરોપિયન ભાષા સમુહનાં પેટા સમુહ તરીકે ઓળખાતા 'દર્ડિક' સમુહની ભાષા છે. જે ભારત દેશની ૨૨ અધિકૃત ભાષાઓમાં સમાવિષ્ટ છે. કાશ્મીરી ઉર્દૂ ભાષા સાથે, જમ્મુ અને કાશ્મીરની અધિકૃત ભાષા પણ છે. ઘણાં કાશ્મીરી ભાષીઓ ઉર્દૂ અથવા અંગ્રેજીને દ્વિતિય ભાષા તરીકે વાપરે છે. આ ભાષામાં ફારસી ભાષાનાં ઘણાં શબ્દોનો ઉપયોગ થાય છે. થોડા દાયકાઓ પહેલાં કાશ્મીરી ભાષાને રાજ્યનાં વિશ્વવિધાલયોમાં એક વિષય તરીકે ભણાવવાનું શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું, અત્યારે જમ્મુ અને કાશ્મીરની તમામ શાળાઓમાં આ ભાષાનો અભ્યાસ ફરજીયાત કરાયેલ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતની ભાષાઓ શ્રેણી:જમ્મુ અને કાશ્મીર શ્રેણી:ભારતીય સંસ્કૃતિ
ગુજરડા (તા. ગારીયાધાર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા ગારીયાધાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સરગવાડા (તા.જુનાગઢ)
શ્રેણી:જુનાગઢ શહેર તાલુકો
ઉમરગઢ (તા. ધંધુકા)
ઉમરગઢ (તા. ધંધુકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધંધુકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઉમરગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. ઉમરગઢ ગામમા આવેલુ તળાવ એ આ ગામની સાચી ઓળખ આપે છે. લક્ષ્મણભાઈ સન્ઘાણી ના સરપન્ચ પદે આ ગામનો વિકાસ થયો હતો.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ધંધુકા તાલુકો
સોનપરી (તા. સાયલા)
સોનપરી (તા. સાયલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાયલા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સોનપરી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સાયલા તાલુકો
કરકરીયા (તા. કપડવંજ)
કરકરીયા (તા. કપડવંજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ખેડા જિલ્લામાં આવેલા તથા પહેલાંના સમયમાં વ્યાપારીક તેમજ લશ્કરી મહત્વ ધરાવતા એવા કપડવંજ તાલુકાનું એક ગામ છે. કરકરીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, બટાટા, શક્કરીયાં, તમાકુ તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કપડવંજ તાલુકો
સીડોસણા (તા. જોટાણા)
સીડોસણ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લાના જોટાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જોટાણા તાલુકો
વાઘોડિયા તાલુકો
વાઘોડિયા તાલુકો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના વડોદરા જિલ્લાનો મહત્વનો તાલુકો છે. વાઘોડિયા આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વડોદરા જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
મોટા ઝીંઝુડા (તા. સાવરકુંડલા)
મોટા ઝીંઝુડા (તા. સાવરકુંડલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાવરકુંડલા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મોટા ઝીંઝુડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સાવરકુંડલા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
સલામત મૈથુન
thumb| સજ્જન બનો પોસ્ટ કાર્ડ સલામત મૈથુન એ એવી સંભોગ ક્રીડા છે કે જેમાં ભાગ લેનાર વ્યક્તિઓએ જાતીય રોગો જેવા એઈડ્સ વગેરેનો ચેપ ન લાગે તેની તકેદારી રાખી હોય છે. આને સંરક્ષીત મૈથુન કે સાવચેત મૈથુનપણ કહેવાય છે. અસલામત કે અસંરક્ષીત મૈથુન એ એવી સંભોગ ક્રીડા છે કે જેમાં સાવચેતી ન રખાઈ હોય. સલામતીના પગલા લેવાં છતાં પણ રોગનું સંક્રમણ રોકાશે તેની ૧૦૦% ખાત્રી હોતી નથી. હાલના વર્ષોમાં સેક્સ્યુઅલી ટ્રાન્સમીટેડ ડીસિસ અટલેકે જાતીય રોગ માટે સેક્સ્યુઅલી ટ્રાન્સમીટેડ ઈન્ફેક્શન અર્થાત્ જાતીય સંક્રમણ શબ્દ વધુ પ્રચલીત બન્યો છે. સંક્રમણ કે ચેપ શબ્દનો અર્થ વધુ બહોળો છે. કોઈ વ્યક્તિ ચેપી હોઈ શકે અને તે ચેપ અન્યોને લગાડી શકે પન કદાચ કોઈ રોગના લક્ષણ ન ધરાવતો હોય.
૧૯૮૦ના દાયકામાં એઈડ્સનો રોગ ચાળો ફાટી નીકળ્યો ત્યાર બાદ આ પદ્ધતિ વધુ પ્રચલિત બની. સલામત મૈથુનનો પ્રસાર એ આજ કાલ જાતીય શિક્ષણનો એક ઉદ્દેશ્ય છે. સલામત મૈથુન એ એક જોખમ ઘટાડતો વ્યૂહ ગણવામાં આવે છે.
અમુક સલામત મૈથુનની પદ્ધતિઓ ગર્ભ નિરોધ તરીકે પણ ઉપયોગી હોય છે. મોટા ભાગની ગર્ભ નિરોધ પદ્ધતિઓ જાતીય રોગના સંક્રમણ સામે રક્ષણ આપતી નથી. આ સિવાય સલામત મૈથુનની અમુક પદ્ધતિઓ જેમકે યોગ્ય મૈથુન સાથિની પસંદગી, ઓછું જોખમી મૈથુન વર્તન આદિ ગર્ભ નિરોધ માટે અસરકારક નથી.
શબ્દો-અર્થ
અમેરિકા અને કેનેડામાં આને માટે સેફર સેક્સ (safer sex "સરખામણીએ વધુ સલામત મૈથુન") શબ્દ વપરાય છે કેમકે આ પ્રકારનું મૈથુન ૧૦૦% સલામત તો નથી, આ સંજ્ઞા એક પ્રમાણ કે સરખામણી ભર્યો શબ્દ છે. જો કે યુનાઈટેડ કિંગડમ અને ઓસ્ટ્રેલિયામાં સલામત મૈથુન શબ્દ જ પ્રચલિત છે.
હાલમાં સલામત મૈથુન શબ્દનો ઉપયોગ ગર્ભાધાન, એચ. આઈ. વી. / એઈડ્સ અને અન્ય જાતીય રોગો સામેના રક્ષણ ના સંદર્ભમાં વાપરવામાં આવે છે. "સલામત મૈથુન" શબ્દનો સર્વ પ્રથમ ઉપયોગ ૧૯૮૪ના એક સંશોધન પત્રમાં થયો હતો. આ સંશોધન પત્ર સમલિંગી પુરુષો પર એચ. આઈ.વી. / એઈડ્સ ની માનસિક અસર વિષે હતો. સમલિંગકામી પુરુષોના સમૂહને એઈડ્સના સંક્રર્મણ લાગીશકે તેવું સંવેદનશીલ જૂથ માનવામાં આવે છે, તેની માટે ના અભ્યાસ કાર્યક્રમના સંદર્ભમાં આ શબ્દ વપરાયો હતો. આના એક વર્ષ બાદ ન્યૂ યોર્ક ટાઈમ્સ નામના અખબારના એક લેખમાં પણ આ શબ્દ વપરાયો હતો. આ લેખમાં એ વાત પર જોર મૂકાયું હતું કે દરેક તજ્જ્ઞ તેમના એઈડ્સ પીડિત દર્દીઓને સલામત મૈથુન ની જ સલાહ આપતાં હતાં. આ સલામત મૈથુનની વિભાવનામાં નર્યાદિત સંખ્યામાં સંભોગ સાથીઓ રાખવા, કોન્દોમ સમાન અવરોધી સાધનનો ઉપયોગ, શારિરીક સ્ત્રાવો/પ્રવાહીની અદલાબદલી નથાય તેની સાવચેતી અને એવી દવા ઔષધો ઉપર રોક કે જે જોખમી ગણાતા કામુક વ્યવહરને પ્રોત્સાહીત કરે જેવા ઉપાયો શામિલ હતાં. ૧૯૮૫માં કોઆલિશન ઓફ સેક્સ્યુઅલ રિસ્પોન્સીબીએલિટીસ એ નિર્દેશનો બહાર પાડ્યાં હતાં. આ નિર્દેશનો અનુસાર ગુદા મૈથુન અને મુખ મૈથુન સમયે પણ કોન્ડોમ વાપરવું એ સલામત મૈથુન હતું.
શરુઆતમાં સલામત મૈથુન આ શબ્દનો પ્રયોગ સમલિંગકામી પુરુષોના સંદર્ભમાં થયો હતો પણ ૧૯૮૬થી આને સામાન્ય જન સમુદાય માટે વાપરવામાં આવ્યો. કોલેજમાં જતાં યુવાનો માં સલામત મૈથુનનો પ્રચાર કરવા ખાસ કાર્યક્રમો ગોઠવવામાં આવ્યાં. આ કાર્ય ક્રમોમાં કોન્ડોમના વપરાશ, સાથીની મૈથુન ઇતિહાસ સંબંધી વધુ જાણકારી મેળવવી અને મર્યાદિત અસંખ્યામાં સંભોગ સાથી રાખવા પર જોર મુકાયું. આ વિષય પર પ્રથમ પુસ્તક પણ તે જ વર્ષે બહાર પડ્યું. આ પુસ્તકનું નામ "સેફ સેક્સ ઈન ધ એજ ઓફ એઈડ્સ" હતું, આમાં ૮૮ પાના હતાં અને આમાં મૈથુનનની સકારાત્મક અને નકારાત્મક એમ બંને અભિગમ આપવામાં આવ્યાં. મૈથુન વર્તન યાતો સલામત હોય છે (ચુંબન, આલિંગન, માલિશ, શરીર આલિંગન, પરસ્પરિક હસ્તમૈથુન, પ્રદર્શન અને દર્શન મૈથુન, ટેલિફોન મૈથુન, પીડા મૈથુન (Sadomasochism) રક્ત સ્ત્રાવ કે ચીરા વગર, અને જુદા જુદા મૈથુન રમકડાં રાખવા) અને યા તો તે અસલામત હોય છે. .
૧૯૯૭માં આ બાબતના તજ્જ્ઞોએ જણાવ્યું કે મૈથુન પરહેજી સિવાય કોન્ડોમનો વપરાઅશ એ સલામત મૈથુનનો સૌથી સરળ માર્ગ હતો. તેજ વર્ષે અમિરિકાના કેથોલિક ચર્ચે પન સલામત મૈથુનનના માર્ગદર્શન જાહેર કર્યાં જેમાં કોન્ડોમ પણ શામિલ હતું. જોકે તેની વિરોધમાં બે વર્ષ બાદ વેટિકન એ માત્ર મૈથુન પરહેજી અને વિજાતીય લગ્ન જ આ માર્ગદર્શિકાઅમાં શામિલ કર્યાં.
૨૦૦૬માં કેલીફોર્નિયામાં એક અભ્યાસ હાથ ધરાયો તે અનુસાર સલામત મૈથુનની પોરૈભાષા લોકોને પુછવામાં આવી. તેના પરિણામોમં ૬૮ લોકો કોન્ડોમના વપરાશને સલમ ત મૈથુન ગણતા, ૩૧.૧% મૈથુન પરહેજને, ૨૮.૪% એક પત્ની (કે સમ્ભોગ સાથી) પ્રત્યે વફાદારીને અને ૧૮.૭% સલામત સંભોગ સાથીને સલામત મૈથુન ગણતા હતાં.
"સલામત મૈથુન" એ શબ્દ પ્રયોગ એક ગંભીરતા સૂચક શબ્દ છે જે દર્શાવે છે કે કોઈ પણ પ્રકારનું મૈથુન એ સલામત હોતું નથી તેમાં અમુક હદે જોખમ હોય જ છે.
૧૯૯૩
મૃત્યુ
શ્રેણી:ઇતિહાસ
સલામત મૈથુન
સલામત મૈથુન સાવધાનીઓ
thumb|right| કુનિશદ દ્વારા રચિત એક શુંગ ચિત્ર જેમાં હસ્તમૈથુન દર્શાવાયું છે.
સ્પર્શ / સંપર્ક ટાળવો
સ્વલૈંગિકોત્તેજના તરીકે ઓળખાતી, એકલ મૈથુન ક્રીડાઓ સરખામણીએ વધુ સલામત હોય છે. હસ્તમૈથુન, એક સૌથી સામાન્ય ક્રીડા કે જેમાં પોતાના ગુપ્તાંગને કે જનનાંગને ઉત્તેજીત કરવામાં આવે છે. આ ક્રીડામાં અન્ય વ્યક્તિના શારિરીક દ્રાવણો સાથે સંપર્ક ન કરવામાં આવે ત્યાં સુધી તે સલામત હોય છે. અમુક અન્ય મૈથુન ક્રીડાઓ જેમકે "ટેલિફોન સેક્સ" અને "સાયબર સેક્સ", આદિ સંભોગ સાથીના એક જ ઓરડામાં ન હોવાં છતાં રતિ ક્રીડામં મદદ કરે છે, આમ કરતા શારિરીક દ્રવ્યોની અદલા બદલી થવાની શક્યતા અને તેથી ચેપની ઘટી જાય છે.
બિન-વેધક મૈથુન
thumb|right| જોહાન નેપોમુક ગેઈગર દ્વારા રચિત "લિંગનું હાથ વડે ઉત્તેજન", ૧૮૪૦, પાણી રંગો
આ પ્રકારની મૈથુન ક્રીડાઓને ગર્ભાધાન કે જાતીય રોગના સંક્રમણના જોખમ વગર માણી શકાય છે. સંયુક્ત રાજ્ય અમિરેકાના પ્રમુખ બિલ ક્લિંટનની સરાઅરના સર્જન જનરલ જોયસેલીન એલ્ડરએ આવી ક્રીડાઓના પ્રસાર પર જોર આપ્યું પણ તેમને વ્હાઈટ હાઉસ સહીત અન્ય ઘણી જગ્યાએથી વિરોધ નો સામનો કરવો પડ્યો અને છેવટે બિલ ક્લિંટને તેમને ડિસેંબર ૧૯૯૪માં બરખાસ્ત કરવા પડ્યાં.
બિન-વેધક મૈથુનમાં ચુંબન, પારસ્પારિક હસ્તમૈથુન, ચોળવું અને ધસરકા મારવા આદિનો સમાવેશ હોય છે. પશ્ચિમ ઓસ્ટ્રેલિયાના સ્વાસ્થ્ય ખાતા અનુસાર આ પ્રકારનું મૈથુન ગર્ભાધાન અને મોટાભાગના જાતીય સંક્રમણને રોકે છે. પરંતુ ત્વચાના સમ્સર્ગ દ્વારા ફેલતા અમુક જાતીય રોગ જેવા કે હર્પિસ અને જાતીય વાર્ટને રોકી શકવા સમર્થ નથી.
અવરોધ /રોક સંરક્ષણ
રક્ત, યોનિના સ્ત્રાવ, વીર્ય કે અન્ય સંક્રમિત ભાગો (જેમકે ત્વચા, વાળ કે સહીયારા સાધનો) વડે લાગતં સંક્રમણને રોકવા માટે ઘણાં સાધનો ઉપલબ્ધ છે. સંરક્ષણ આપનારા સાધનો કે પદ્ધતિ વાપરી કરાતે મૈથુન ક્રીડા એ સલામત મૈથુન છે.
thumb|right|કોન્ડોમ યંત્ર
જ્યારે લેટેક્સ આધારિત અવરોધકો વાપરવામાં આવે ત્યારે જો તેલ આધારિત નિજી ઉંજકો કે ચીકણા પદાર્થો લેટેક્સનું બંધારણ તોડી ને મૈથુનનું જોખમ વધારે શકે છે. જાતીય રોગ સામેના સંક્રમણ રક્ષણ માટે કોંડોમ (સ્ત્રી કે પુરુષ)નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ગર્ભાધાન સામે તેને વધુ અસરકારક બનાવવા માટૅ અન્ય ગર્ભનિરોધકોનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. દા.ત. કોન્ડોમ અને વીર્યહારક પદાર્થનો સહીયારો ઉપયોગ. પણ જો બે કોન્ડોમ સાથે વાપરવામાં આવે (એક પુરુષ કોન્ડોમ પર બીજો, અથવાતો સ્ત્રી અને પુરુષ બંને પ્રકારના કોન્ડૉમ તો કોન્ડોમ નિષ્ફળતાની શક્યતા વધુ રહે છે.
અવરોધી ગર્ભ નિરોધકોનો યોગ્ય વપરાશ વપરાશ કર્તાની નીજી સ્વચ્છતા. જો પૂરતી તકેદારી રાખવામાં ન આવે તો કોન્ડોમ આદિને અસ્વચ્છ કે તકેદારી વિનાહાથમાં લેવા મૂકવાથી પણ જોખમ ઊભૂં થઈ શકે છે.
અભ્યસ પરથી જણયું છે કે લેટેક્સ કોન્ડોમના ફાટવા કે સરકી જવાનુમ્ પ્રમાણ ૧.૪૬% થી ૧૯.૬૦% જેટલું રહેલું છે. શારિરીક સ્ત્રાવ એક બીજાના સંપર્કમાં આવે તે પહેલાં કોન્ડોમ પહેરી લેવું જોઈએ અને મુખ મૈથુન દરમ્યાન પણ તેને વાપરવા જોઈએ.
સ્ત્રી કોન્ડોમ બે લચકદાર પોલીયુરેથીનની કડી અને તેની વચ્ચે ઢીલી બંધબેસતી પાતળા પ્લાસ્ટીક પાનાની બનેલી હોય છે. પ્રયોગ શાળામાં કરાયેલા અભ્યાસ પરથી જણાયું છે કે સ્ત્રી કોન્ડોમ શારિરીક સ્ત્રાવને ગળતા રોકવામાં પ્રભવશાળી હોય છે અને આથી તે જાતીય રોગનું સંક્રમણ રોકવામાં મદદ કરે છે. અમુક અભ્યાસમાં જણાયું છે કે ૫૦%થી ૭૬% મહિલાઓને સ્ત્રી કોન્ડોમ, પુરુષ કોન્ડોમ ની સરખામણીએ વધુ આરામદાયક લાગે છે. બેજે બાજુએ પુરુષ જગતમાં આ પ્રકારના કોન્ડોમ ઓછા પસંદ કરાય છે લગભગ ૪૦% જેટલું. પુરુષ કોન્ડોમની અપેક્ષાએ સ્ત્રી કોન્ડોમ મોંઘા હોવાથી સ્ત્રી કોન્ડોમના ફરી ફરી ઉપયોગ કરી શકાવા પર સંશોધન ચાલુ છે. સંશોધનો માં જણાયું છે કે પોલીયુરેથીન કોન્ડોમને પાણી અને ઘરગથ્થુ બ્લીચથી જંતુ રહીત કરી ફરી વાપરવામાં આવે તો તેને પાંચ વખત સુધી સલમત રીતે વાપરી શકાય છે. જોકે, તજ્જ્ઞો સ્ત્રી કોન્ડોમને એક વખત વાપરીને નિષ્કાશીત કરવાની સલાહ આપે છે.
અન્ય સાવચેતીઓ
અન્ય વ્યક્તિ સાથે મૈથુન સંભોગ ક્યારેપણ સંપૂર્ણ રીતે સલામત તો ન જ હોઈ શકે તેમ છતાં પણ જતીય રોગન સંક્રમણ અનીચ્છીત ગર્ભાધાનને ટાળવા માટે તજ્જ્ઞો અમુક સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપે છે:
મર્યાદાઓ
કોન્ડોમ એચ આઈ વી અને અન્ય સંક્રામક પદાર્થોનો ચેપ ઘટાડે છે પણ સંપૂર્ણ રીતે તેમને રોકી શકતો નથી. એક અભ્યાસ માં જણાયું કે કોન્ડોમનો વપરાશ એચ.આઈ.વી. નું સંક્રમણ ૮૫%થી ૯૫% સુધી ઘટાડે છે; ૯૫%થી વધુ ચોકસાઈ શક્ય નથી કેમકે કોન્ડોમ ફાટી જવા, સરકી જવાની કે અયોગ્ય વપરાશનેએ શક્યતા રહેલી હોય છે. એમ પણ કહેવય છે, "સામાન્ય વપરાશમાં અનિયમિતતાને કારણે કોન્ડોમની અસરકારકતા ઘટીને ૬૦%-૭૦% જેટલી થઈ જાય છે. p. 40.
બિનસરકારક પદ્ધતિઓ
બિન વેધક પૈથુન અને અવરોધી ગર્ભ નિરોધકો સિવાયના મોટા ભાગના ગર્ભ નિરોધકો જાતીયરોગનો ચેપ રિકવામાં નિષ્ફળ રહે છે, જેમ કે his includes the ગર્ભનિરોધક ગોળીઓ, નસબંદી, નલિકા બંધ, સમયવર્તી બ્રહ્મચર્ય અને અન્ય બધા બિન અવરિધી પદ્ધતિઓ.
એવો દાવો કરવામાં આવે છે કે વીર્યહારક રસાયણ નોનોક્સીમોલ - ૯ જાતીય રોગના સંક્રમણ ઘટાડે છે. હાલમાં વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા દ્વારા કરવામાંઆવેલ સંશોધનમાં એવું જણાયું છે કે નોનોક્સિનોલ -૯ એ ખંજવાળ પેદા કરે છે અને તે શરીરની શ્લેષ્મ અન્તરત્વાચા પર જીણા ચિરા પાડી દે છે. આવા ચિરા થકી જીવાણુને શારિરીક પ્રણાલીમાં પ્રવેશવાની સરળ તક મળતાં ગુપ્તરોગ સંક્રમણનો ભય રહે છે. નોનોક્સિનોલ-૯ ધરાવતાં કોન્ડોમ માં નોનોક્સિનોલ પૂરતાં પ્રમાણમાં નથી હોતું જેથી તેની હાજરી ના પરિણામે અસરકારકતા પર કોઈ પરિણામ આવતું નથી.
ગર્ભ નિરોધક પડદો કે વાદળી અમુક સ્ત્રીઓને અમુક જાતીય રોગ સામે મર્યાદિત સંરક્ષણ આપી શકે છે, પણ દરેક પ્રકારન જાતીય રોગ સામે તે અસરકારક નથી.
હોર્મોન વાપરતી ગર્ભ નિરોધ પદ્ધતિઓ અનીચ્છીત ગર્ભાધાન રોકવામાં ૯૫% જેટલી અસરકારક હોય છે પણ જાતીય રોગનું સંક્રમણ તેઓ રોકી શકતી નથી. સૌથી સામાન્ય હોર્મોન ગર્ભ નિરોધક છે મોમ્વાટે લેવાતે ગર્ભનિરોધક ગોળીઓ, ડીપોપ્રોગેસ્ટીરોન, યોનિ કડી અને ચકતું.
તાંબાનું આંતરગર્ભાશય સાધન અને હોર્મોન આંતરગર્ભાશય સાધન ગર્ભાધાન રોકવામાં લગભગ ૯૯% જેટલી અસરકાકતા ધરાવે છે પણ જાતીય રોગ સામે કોઈ પણ સંરક્ષણ નથી આપતાં. આથી વિપરીત તાંબાના આંતરગર્ભાશય સાધન ધરાવતી મહિલાઓને જાતીય રોગના સંક્રમણનું જોખમ વધુ હોય છે, ખાસ કરીને ગોનોરિયા કે ક્લેમિડિયાનો.
અસ્ખલન મૈથુન કે જેમાં સ્ખલન સમયે પુરુષ પોતાનું લિંગ યોનિ, ગુદા કે મુખમાંથી બહાર કાઢી લે છે તે પદ્ધતિ સલામત મૈથુન નથી અને તે જાતીય રોગો પ્રત્યે સંરક્ષણ નથી આપતી. મુખ્ય સ્ખલન પહેલાં મૂત્રનલિકા માંથી ઝરતાં સ્ત્રાવ એચ આઈ વી જેવા જીવાણુઓ ધરાવી શકે છે. વધારામાં અમુક જાતીય રોગોના જીવાણુઓ તો ત્વાચાતી ત્વચાના સંસર્ગ દ્વારા પણ ફેલાય છે જેમકે ગુપ્તાંગ મસા, સિફીલીસ. મુખ, ગુદા કે યોનિ મૈથુન ન કરનારા યુગલ પણ આવા રોગનો શિકાર બની શકે છે.
બ્રહ્મચર્ય
બ્રહ્મચર્ય કે મૈથુન પરહેજ એ મૈથુન સંપર્કના જોખમોને ટાળવાનો એક ઉપાય છે. જો કે એ જરૂરી નથી કે મૈથુન કે અસહેમત મૈથુન દ્વારા જ એચ. આઈ. વી. કે ગુપ્તરોગો ફેલાય છે. એચ. આઈ. વી. જેવા સંક્રમણ છુંદણું કરવા વપરાતી સોય, શરીરમાં છીદ્ર વીંધવા અને ઈંજેક્શન દ્વારા પણ ફેલાઈ શકે છે. અસ્વચ્છ સાધનો વાપરતી વૈધકીય પદ્ધતિઓ દ્વારા પણ એચ.આઈ.વી. ફેલાઈ શકે છે. અમુક વૈદકીય ક્ષેતમામ્ કામ કરનારાઓ ને અક્સ્માત ઈજા પહોંચતા અજાણ પણે સંક્રમણ ની સંભાવના પન રહેલી હોય છે.
જાતીય શિક્ષણ પર માત્ર "બ્રહ્મચર્ય રાખવું" એ વાત પર જોર મુકવા આવે તેવો કોઈ પુરાવો મળતો નથી. વિકસિત દેશોમાં મૈથુન પરહેજ પર આધારિત જાતીય શિક્ષણના કાર્યક્રમો જાતીય રોગનું સંક્રમણ ઘટાઅડવા કે ગર્ભાધાન નિયંતણમાં સફળ રહ્યાં નથી.
અમુક સમાજો એવાન્જેલિકલ ખ્રિસ્તીઓ અને રોમન કેથોલિક ખ્રિસ્તીઓ લગ્ન બહારના કોઈ પણ મૈથુન સંબંધને અનૈતીક ગણે છે અને તે અનુસાર જાતીય શિક્ષણના કાર્ય ક્રમોનો પણ વિરોધ કરે છે, તેમના મતે આવા કાર્યક્રમો સમાજને મૈથુન કેંદ્રી બનાવે છે. જોકે આવા ભયથી વિપરીત સર્વગ્રાહી જાતીય શિક્ષણ, ગર્ભ નિરોધકોની ઉપલબ્ધતા અને કુટુંબ નિયોજન કાર્યક્રમો મૈથુન ક્રિયામાં વધારો કરતા હોવાનું જણાયું નથી. સલામત મૈથુન અને ગર્ભનિરોધ સંબંધી જાતેય સિક્ષણ કરતાં કૌમાર્યની પ્રતિજ્ઞાઓ અને બ્રહ્મચર્ય સંબંધી કાર્યક્રમ પ્રાયઃ યોજવામાં આવે છે. આને કારણ અમુક કુમાર વયના બળકોમાં જાતીય રોગ નું જોખમ વધી જાય છે. એવું નોંધાયું છે કે કૌમાર્યની પ્રતિજ્ઞા કરના ૬૦% લોકો લગ્ન પહેલાં સંભોગ માણી લે છે અને સામાન્ય જાતીય શિક્ષિત કુમારો કરતાં ત્રીજા ભાગના કુમાર/કુમારિકાઓ જ ગર્ભ નિરોધકો વાપરે છે. .
ગુદા મૈથુન
બિનાવરણ ગુદા મૈથુન એ અત્યંત જોખમી ક્રીડા છે. યોનિ મૈથુન કરતાં પણ ગુદા મૈથુન વધુ જોખમી ગણાય છે કેમકે મળાશય અને ગુદાની પેશીઓ પતળે હોય છે અને તેમને જલ્દી નુકશાન પહોંચે શકે છે. હલકી ઈજા ઘા લાવી શકે છે જેના દ્વારા એચ આઈ વી સહિતના જીવાણુને શરીરમાં પ્રવેશ મળી જાય છે. આમાં મૈથુન રમકડાનો પણ સમાવેશ છે. યોનિ મૈથુન ને અપેક્ષાએ ગુદા મૈથુન દરમ્યાન કોંડોમ ફાટવાની સંભાવના વધુ હોય છે અને તેથે જોખમ પણ. ઘણાં સમલિંગ કામી અને વિજાતીય યુગલો ગુદા મૈથુન કરતાં હોય છે. પુરુષો અને સ્ત્રીઓ બંનેના ગુદા ક્ષેત્રમાં ઉત્ત્જનાપ્રદાયી મજ્જાતંતુઓના છેડાં આવેલાં હોય છે. આને કારને ઘણાં યુગલો આક્ષેત્રને ઉત્તેજીત કરી મૈથુન આનંદ મેળવે છે. જ્યારે વિજાતીય યુગલ વચ્ચે સંભોગ સમયે પણ સલામતીના ઉપાયો જરૂરી હોય છે. ગુપ્ત રોગ ના સંક્રમણ સિવાય પણ આંતરડાની દીવાલને અન્ય સંક્રમણ ના લાગી શકે છે. ગુદા મૈથુન સંબંધી સૌથી મોટા જોખમો એચ.આઈ.વી. સંક્રમણ, હેપેટીટીસ સી, હેપેટીટીસ એ, એસ્ચેરિચિયા કોલી અને એચ.પી.વી આદિના સંક્રમણ સંબંધે હોય છે.
અમુક સંશોધનો બતાવે છે કે સમલિંગકામી પુરુષો ગુદા મૈથુન વધુ પ્રમાણમાં વાપરે છે પણ વિજાતીય યુગલો આને કોઈ પણ સંરક્ષણ વિના વધુ પ્રમાણમાં કરતાં હોય છે. અન્ય એક સંશોધન એમ કહે છે કે સમલિંગ કામી પુરુષ યુગલો વિજાતીય યુગલોના પ્રમાણમાં વધુ ગુદા સંભોગ કરે તે જરૂરી નથી.
સાવચેતી
યુગલમાં જ્યાં સુધી કોઈ પણ એક સાથી જાતીય રોગથી પીડાતો હોય ત્યાં સુધી તેમણે ગુદા મૈથુન કરવું જોઈએ નહીં.
ગુદા મૈથુનને સલામત બનાવવા માટે યુગલે તે વાતની તકેદારી રાખવી જોઈએ કે તે સમયે આંતરડા ખાલી હોવા જોઈએ, ગુદા ક્ષેત્ર સ્વચ્છ હોવું જોઈએ, જે સાથીની ગુદામાં વ્ધન થાય તેને આરામ મળવો જોઈએ. ગુદાનું ભેદન લિંગ દ્વારા થાય કે આંગળી દ્વારા, કોંડોમનો વપરાશ એ જાતીય રોગને રોકવાનો સૌથી સલામત ઉપાય છે. મળાશયનેએ દીવાલ ને ખુબ જ ઝડપથી ઈજા પહોંચવાની શક્યતા હોય છે માટે ચીકણા પદાર્થનો ઉપયોગ હિતાવહ છે. આંગળી દ્વારા ભેદન સમયે પણ ચીકણું દ્રવ્ય વાપરવું જોઈએ. મોટાં ભાગના કોન્ડોમ આવા ચીકણાદ્રવ્ય સહીએત હોય છે અને તેને કારણે વેધન ઓછું પીડાદાયક બને છે. તેલ આધારીક ચીકણા દ્રવ્યો કોન્ડોમને નુકશાન પહોંચાડી શકે છે તે માટે પાણી આધારિત કોન્ડોમ વાપરવા જોઈએ. લેટેક્સ પ્રત્યે સંવેદનશીલ ત્વચા ધરાવતા લોકો માટે અન્ય પદાર્થો જેમકે પોલીયુરેથીન માંથી બનતા કોન્ડોમ પણ ઉપલબ્ધ છે, પોકીયુરેથેનમાંથેએ બનેલા કોન્ડોમમાં તેલ આધાતિત ચીકણાં પદાર્થો વાપરી શકાય છે.
ગુદા ઉત્તેજના માટે વપરાતાં મૈથુન રમકડા સંબંધે પણ લિંગ ભેદન સમયે લેવાતી સાવચેતી જેટલી જ સાવચેતી લેવી જોઈએ. મૈથુન રમકડાં પર કોન્ડોમ ચઢાવીને વાપરવા જોઈએ.
જો સંભોગ દરમ્યાન ગુદા મૈથુન કર્યા પછી લિંગ-યોનિ ભેદન કરવું હોય તો યોનિ ભેદન પહેલાં લિંગને સંપૂર્ણ રીતે ધોઈને સ્વચ્છ કરવું અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને જરૂરી છે. આમ ન કરતાં ગુદા ક્ષેત્રના જીવાણું સરળતાથી યોનિમાં પ્રવેશે છે અને ત્યાં સંક્રમણ ઉત્પન્ન કરે છે.
ગુદા-મુખ મૈથુન એ અત્યંત જોખમી મૈથુન ક્રીડા છે. આવા મૈથુનમાં સાવચેતી રાખવી જોઈએ. આવા પ્રકારના મૈથુનને પરિણામે હેપેટેટીસ એ અને અન્ય જાતીય રોગ અને આંતરડાના સંક્રમણનો ભય રહેલો છે. ગુદા-મુખ મૈથુન સમયે સંરક્ષણ માટે દંત-બંધ વાપરવું જોઈએ.
જળ સંરચના
જળ સંરચના (હિંદી: जल निकाय; अंग्रेजी: Body of water અથવા Waterbody) પૃથ્વીના ભૂતળ (સપાટી) પર ઉપલબ્ધ પાણી ના ભૌગોલિક સ્વરૂપને કહેવામાં આવે છે. આને મહાસાગર, સાગર, સમુદ્ર, દરિયો, સરોવર, જળાશય, તળાવ, કુંડ, વાવ, કુવો વગેરે સ્વરુપમાં  ઓળખવામાં આવે છે. આમાં ભૂતળ પર વહેતા પાણીના નદી, ઝરણાં, હિમનદી, વહેળો, ખાડી, નહેર વગેરેનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવે છે.
સલામત મૈથુન
મૈથુન રમકડાં
મૈથુન રમકડાં પર કોન્ડોમ ચઢાવીને વાપરવા એ સારી મૈથુન સ્વચ્છતાની નિશાની છે. ઘણી વક્તિઓ દ્વારા વપરાતા મૈથુન રમકડાના દરેક વપરાશ પછી કોન્ડોમ બદલવામાં આવે તો તે જાતીય રોગોના સંક્રમણથી પણ રક્ષણ આપે છે. અમુક મૈથુન રમક્ડાં છીદ્રાળુ પદાર્થના બનેલા હોય છે, આમના છીદ્રોનાણ્ જીવાણું, વિષાણુ ભરાઈ રહે છે. આને કારણે આવા મૈથુન રમકડાના વપરાશ પછી તેમને સંપૂર્ણ સ્વચ્છ કરવા અત્યંત આવશ્ય ક છે, આ માટે ખાસ દ્રાવણો મળે છે, તેમના દ્વારા સફાઈ કરવી જોઈએ. કાંચ માંથી બનેલા મૈથુન રમ્કડાં ઓછા છેદ્રાળુ હોય છે અને તેમને બે વપરશનેએ વચ્ચે જંતુ રહીત કરવા વધુ સરળ હોય છે.
જળ સંરચના
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ભૂગોળ
સલામત મૈથુન
મૈથુન રમકડાં
કોઈ યુગલમાં જો એક સાથીનો જાતીય રોગ સંબંધે ઈલાજ ચાલતો હોય તો તેમણે ઈલાજ પૂરો થાય ત્યાં સુધી મૈથુન રમકડાં ન વાપરવા જોઈએ.
વપરાશ બાદ દરેક મૈથુન રમકડાને સાફ કરવા જોઈએ. આની સાફ કરવાની પદ્ધતિનો આધાર તે કયા પદાર્થમાંથેએ બનેલ છે તેના પર રાખે છે. અમુક મૈથુન રમકડાને ડીશ વોશરમાં ઉકાળી કે સ્વચ્છ કરી શકાય છે. મોટા ભાગના મૈથુન રમકડાં પર તેમને સાફ કરવાની અને સંગ્રહ કરવાની પદ્ધતિનું વર્ણન હોય છે તેને અનુસરવી જોઈએ. જ્યારે મૈથુન રમકડું અલગ અલગ વ્યક્તિઓ દ્વારા સહિયારી વપરાતી હોય ત્યારે તો તેને સાફ કરવી જ જોઈએ, અને જો તેની દ્વારા શરીરના જુદા જુદા ભાગમાં ભેદન (જેમકે મોઢું, યોનિ, ગુદા)કરાય તો પ્રત્યેક વપરાશ પહેલાં તેને સ્વચ્છ કરવું જોઈએ.
મૈથુન રમ્કડાં પર જો ઉઝરડા પદ્યાં હોય કે તિરાડ પડી હોય તે તપાસતં રહેવું, આવા સ્થળોએ જીવાણુઓનું ભરાઈને વિકસે છે. આવા સંજોગોમાં જુના તૂટેલા રમકડાને ફગાવી નવું રમકડું વસાવવું સલાહ યોગ્ય છે. સગર્ભા મહિલાઓએ મૈથુન રમકડાં વાપરતી વખતે વધુ સાવધાની રાખવી જોઈએ. કોઈપણ પ્રકારના રમકડાં જે ઈજા કે રક્ત સ્ત્રાવ લાવે શકે તે ન વાપરવા જોઈએ.
સંભોગ કે મૈથુન દરમ્યાન કોઇના દ્વારા સંક્રમિત થવું કે સંક્રમણ આપવાથી બચવાનો શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે સંરક્ષક નો વપરાશ.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:લૈંગિક સ્વાસ્થ્ય શ્રેણી:જાતીય શિક્ષણ શ્રેણી:મૈથુન
કોંકણી ભાષા
કોંકણી ભાષા (દેવનાગરી: कोंकणी; રોમન: Konknni; કન્નડ: ಕೊಂಕಣಿ; મલયાલમ: കൊങ്കണി; IAST: koṃkaṇī) એ ઇન્ડો-યુરોપિયન કુળની ઇન્ડો-આર્યન ભાષા છે. જે ભારતનાં કોંકણ કાંઠે બોલાય છે. આ ભાષાનાં બે સ્વતંત્ર ભાગ છે,'કોંકણી' અને 'ગોઆ કોંકણી',જે બન્નેનાં મળીને લગભગ ૭૬ લાખ બોલનાર લોકો છે.
કોંકણી ભાષા ભારતનાં ગોઆ રાજ્યની અધિકૃત ભાષા છે અને ભારતની ૨૨ અધિકૃત ભાષાઓ માં પણ તેનો સમાવેશ થાય છે. કોંકણી ભાષાના પોતાની કોઇ લીપિ નથી,પરંતુ બોલનારની અનુકુળતા મુજબની અન્ય પ્રાંતિય ભાષાઓની લીપિ વપરાય છે. જોકે અનિવાર્ય રીતે દેવનાગરી લીપિને અધિકૃત માનવામાં આવે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ભારતની ભાષાઓ
કુપોષણ
કુપોષણ એ પોષક તત્ત્વોનું અપર્યાપ્ત, વધારે પડતું અથવા અસમતોલ ઉપભોગ છે. આહારમાં કયાં પોષક તત્ત્વો વધારે કે ઓછા છે તેના પર આધારિત સંખ્યાબંધ પોષણ વિકૃત્તિઓ પેદા થઇ શકે છે.
વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા કુપોષણને વિશ્વના જાહેર આરોગ્ય માટે એક સૌથી ગંભીર ચેતવણી કહે છે. વ્યાપક રીતે પોષણમાં સુધારો કરવાને સૌથી વધુ અસરકાર સહાય તરીકે ગણવામાં આવે છે. તત્કાલિન પગલાંઓમાં સામેલ છે ફોર્ટિફાઇડ સેશે પાવડરો જેમ કે પીનટ બટર, અથવા પૂરકો દ્વારા સીધા અપૂરતા સૂક્ષ્મ પોષક તત્વો આપવા. સહાય જૂથો દ્વારા વધારે ઉપયોગમાં લેવાતું દુકાળ રાહત ના નમૂના મુજબ ભૂખ્યાંને નાણાં અથવા કેશ વાઉચરો આપવા જેનાથી ઘણી વાર કાયદા દ્વારા જરૂરી દાતા દેશો પાસેથી ખોરાક ખરીદવાના સ્થાને તેઓ સ્થાનિક ખેડૂતોને ચૂકવણી કરી શકે, કારણ કે પરિવહન ખર્ચ પર તેનાથી નાણાં બગડે છે.
લાંબા ગાળાના પગલાંઓમાં સામેલ છે અદ્યતન કૃષિમાં મૂડીરોકાણ એવા સ્થળો પર જેમાં તેની અછત હોય, જેમ કે ખાતરો અને સિંચાઇ, જેણે વિકસિત વિશ્વમાં ભૂખને મોટેભાગે દૂર કરી છે. જોકે, વિશ્વ બેંકના સંકોચો ખેડૂતો માટે સરકારી સબસીડી અવરોધે છે અને કેટલાંક પર્યાવરણીય જૂથો દ્વારા ખાતરોના ઉપયોગનો વિરોધ કરવામાં આવે છે.
મૃત્યુ દર
જાન ઝિગલરના પ્રમાણે (2000 થી માર્ચ 2008 સુધીના રાઇટ ટુ ફૂડના સંયુક્ત રાષ્ટ્રોના ખાસ સંવાદદાતા), 2006 માં કુલ મૃત્યુના 58% કુપોષણના કારણે મૃત્યુ પામ્યા હતા: "વિશ્વમાં, બધા કારણો સંયોજિત કરતા, દર વર્ષે લગભગ 62 મિલિયન લોકો મૃત્યુ પામે છે. વિશ્વમાં દર બાર વ્યક્તિએ એક કુપોષણનો શિકાર છે. 2006માં 36 મિલિયન કરતા વધારે લોકો ભૂખ અથવા સૂક્ષ્મ પોષકતત્ત્વોની ઉણપના કારણે થતા રોગોથી મૃત્યુ પામ્યા હતા".
વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા અનુસાર, કુપોષણ તે બાળ મૃત્યુનું સૌથી મોટું કારણ છે, જે અડધા કરતા વધારે કિસ્સાઓમાં હાજર હોય છે. ઓછા વજનવાળા બાળકો અને ગર્ભની-અંદર વિકાસ મર્યાદાઓના કારણે વર્ષે 2.2 મિલિયન બાળકો મૃત્યુ પામે છે. નબળાં અથવા સ્તનપાનની ગેરહાજરીથી બીજા 1.4 મિલિયનનું મૃત્યુ થાય છે. અન્ય ખામીઓ, જેમ કે વિટામિન એ અથવા ઝિંકની ઉણપથી 1 મિલિયન મૃત્યુ પામે છે. ધ લાન્સેટ અનુસાર, પ્રથમ બે વર્ષમાં કુપોષણને ઉલટાવી નથી શકાતું. કુપોષણવાળા બાળકો ખરાબ આરોગ્ય અને ઓછી શૈક્ષણિક સિદ્ધિઓ સાથે મોટા થાય છે. તેઓના પોતાના બાળકો પણ નાના હોવાનું વલણ ધરાવે છે. કુપોષણને પહેલાં અછબડા, ન્યૂમોનિયા અને ઝાડા જેવા રોગોની મુશ્કેલીઓ વધારતું હોય તે રીતે જોવામાં આવતું હતું. પણ કુપોષણ ખરેખર રોગ પેદા કરી શકે છે, અને તે પોતાની રીતે જીવલેણ છે.
માંદગી
કુપોષણથી ચેપ અને ચેપી રોગોનું જોખમ વધી જાય છે; ઉદાહરણ તરીકે, તે સક્રિય ક્ષયની શરૂઆત પર એક મુખ્ય જોખમી પરિબળ છે. એવા સમુદાયો અથવા વિસ્તારો જ્યાં સુરક્ષિત પીવાનું પાણી ના હોય, આ વધારાના આરોગ્ય જોખમો ગંભીર મુશ્કેલી પ્રસ્તુત કરે છે. ઓછી તાકાત અને મગજનું ઓછું કાર્ય પણ કુપોષણની નીચલી હરોળમાં આવે છે કારણે કે તેના શિકાર લોકો ખોરાક મેળવવા, આવક કમાવા અથવા શિક્ષણ પ્રાપ્ત કરવા માટે ઓછા કાર્યો કરી શકે છે.
માનસિક સંબંધિત
ધ લાન્સેટ અનુસાર, કુપોષણ, આયોડિન ઉણપના સ્વરૂપમાં, "વિશ્વભરમાં માનસિક ક્ષતિનું સૌથી સામાન્ય નિવારી શકાય તેવું કારણ છે." મધ્યમ આયોડિન ઉણપ પણ, ખાસ કરીને સગર્ભા સ્ત્રીમાં અને શીશુઓમાં, 10 થી 15 આઇ.ક્યુ. (I.Q.) પોઇન્ટસ અક્કલ ઓછી કરે છે, જે રાષ્ટ્રના વિકાસના ગણી ના શકાય તેવા સામર્થ્યને ઘટાડે છે. સૌથી વધુ દેખાતી અને તીવ્ર અસરો - ગોઇટરમાં અક્ષમતાઓ, ક્રેટિનિસમ અને ડ્વાર્ફિસમ — એક નાના વર્ગને અસર કરે છે, સામાન્ય રીતે પહાડી ગામોમાં. પરંતુ વિશ્વના લોકોના 16 ટકાને ઓછામાં ઓછું હળવું ગોઇટર તો હોય જ છે, જે ગળામાં એક સુજેલ થાઇરોઇડ ગ્રંથી છે.
સંશોધન દર્શાવે છે કે પોષક તત્ત્વોવાળા આહારની પસંદગીઓની જાગૃત્તા વધારીને અને આરોગ્યપ્રદ ખોરાકની લાંબા ગાળાની ટેવ સ્થાપિત કરવાથી તેની જ્ઞાનાત્મક અને અવકાશી યાદશક્તિની ક્ષમતા પર સકારાત્મક અસર કરે છે, જે વિદ્યાર્થીની શૈક્ષણિક માહિતી પ્રક્રિયા કરવાની અને તેને ગ્રહણ કરવાની સંભાવ્ય શક્તિમાં સંભવિતપણે વધારો કરે છે.
"ન્યુટ્રિશન-લર્નિંગ નેક્ષસ", આહાર અને શીખવાની વચ્ચેના સંબંધનું અને ઉચ્ચ શિક્ષણ સેટિંગમાં તેના ઉપયોગનું નિદર્શન કરે છે.
વિદ્યાર્થીના ગ્રેડ પોઇન્ટ એવરેજ (જી.પી.એ.(G.P.A.))ને તેઓના એકંદર પોષણ આરોગ્ય સાથે જોડતા સંશોધનની ઉપલબ્ધતા મર્યાદિત છે. વધારાનો મજબૂત પુરાવો જોઇએ જે સાબિત કરે કે, માત્ર એક બીજી કોરિલેશન ફેલેસીના સ્થાને એકંદર બુદ્ધિયુક્ત આરોગ્ય વ્યક્તિના આહાર સાથે નજીકનો સંબંધ ધરાવે છે.
ગંભીર નિરાશા, બાયપોલર વિકૃતિ, સિઝોફ્રેનીયા, અને ઓબસેસિવ કમ્પલસિવ વિકૃતિ, વિકસિત દેશોમાં ચાર સૌથી સામાન્ય માનસિક વિકૃતિઓમાં પોષક તત્ત્વોના પૂરકોની સારવાર યોગ્ય હોઇ શકે. મિજાજ સુધારવા અને સ્થાયી થવા જેનો સૌથી વધુ અભ્યાસ થયો છે તેવા પૂરકોમાં સામેલ છે ઇકોસેપેનટેઇનોઇક એસિડ અને ડોકોસાહેક્ષાએનોઇક એસિડ (જે પ્રત્યેક ઓમેગા-3 ફેટ્ટી એસિડ છે જે માછલીના તેલમાં હોય છે પરંતુ ફ્લેક્ષ સિડ તેલમાં નથી હોતા), વિટામિન બી12, ફોલિક એસિડ, અને ઇનોસિટોલ.