cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
સામાજિક સમસ્યા
સામાજિક સમસ્યા એક એક એવી સામાજિક પરિસ્થિતિ છે કે જે સમૂહ અથવા સમાજ ની નોંધપાત્ર જનસંખ્યાને અસરકર્તા હોય છે, જેમાં તેમના મહત્ત્વના એક કે તેથી વધુ સામાજિક મૂલ્યો કે ધોરણોનો ભંગ કે અનાદર થાય છે અથવા તેમનું અસ્તિત્વ જોખમાય કે તેમ થવાનો ગંભીર ભય ઊભો થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે ગુનાખોરી, બેરોજગારી, નશાખોરી, અસ્પૃશ્યતા, વસ્તીવધારો, બાળ અપરાધ, આત્મહત્યા, વેશ્યાવ્યવસાય, કોમવાદ, ભાષાવાદ, શિક્ષણને લગતી સમસ્યાઓ, સ્ત્રીજીવનને લગતી સમસ્યાઓ, પ્રદુષણ વગેરે સામાજિક સમસ્યાઓ છે.
સામાજિક સમસ્યા એ સમાજના સભ્યો માટે સર્જાતી એક અનિચ્છનીય સ્થિતિ છે, જેને સુધારી શકાય છે એવું સમાજના સભ્યો માનતા હોય છે. સામાજિક સમસ્યાઓને લીધે સામાજિક સંબંધો તથા કાર્યોમાં વિક્ષેપ પડે છે અથવા પડવાનો ભય ઊભો થાય છે, તેથી સંબંધિત લોકોને આ પરિસ્થિતિ અનિચ્છનીય અને નુકસાનકારક લાગે છે, આવી પરિસ્થિતિનો ભોગ બનેલ વ્યક્તિઓ તેનું નિવારણ થઈ શકે તેમ છે એવું માનતા હોય છે, અને નિવારણ માટે સામૂહિક રીતે કોઈક ને કોઈક અસરકારક પગલાં ભરવાં જોઈએ એવી ઓછેવત્તે અંશે તીવ્ર લાગણી તેમનામાં ફેલાય છે અને એ માટે તેઓ સક્રિય બને છે.
સામાજિક સમસ્યાની વિભાવના સાપેક્ષ છે તેમજ સંબંધિત સમાજની આત્મલક્ષી બાબત છે. એક સમાજની સમસ્યાત્મક પરિસ્થિતિ અન્ય સમાજ માટે સામાન્ય અને બિનસમસ્યાત્મક હોઈ શકે છે. એક જ સમાજમાં પણ એક સમયે જે પરિસ્થિતિ સામાન્ય હોય તે જ પરિસ્થિતિ બીજા સમયે મૂલ્યો, ધોરણો, જરૂરિયાતો જેવા સંદર્ભો બદલાતાં સામાજિક સમસ્યારૂપ બની શકે છે.
પૂરક વાચન
શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
મોરાડ (તા. વડાલી)
મોરાડ (તા. વડાલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વડાલી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મોરાડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વડાલી તાલુકો
મેઢ (તા. વડાલી)
મેઢ (તા. વડાલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વડાલી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મેઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વડાલી તાલુકો
નાના માંધા (તા. ખંભાળિયા)
નાના માંધા (તા. ખંભાળિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા  ખંભાળિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાના માંધા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ખંભાળિયા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ચાટકા (તા. ઝાલોદ)
ચાટકા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે. ચાટકા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
પરિહાસ સંબંધ
કોઈ-કોઈ સમુદાયોમાં આ પ્રકારના વ્યવહારને આવશ્યક માનવામાં આવે છે. કેટલાક સમુદાયોમાં આવા સંબંધો એકતરફી હોય છે જ્યારે અન્ય કેટલાક સમુદાયોમાં પારસ્પરિક સંબંધ જોવા મળે છે. આ પ્રકારના સંબંધમાં મજાક દરમિયાન સામેની વ્યક્તિ કે સમૂહની કોઈ વસ્તુ ચોરી લેવી અને પછી એને ગુસ્સે કરવાની વાત સામાન્ય ગણાતી હોય છે. કેટલીક વાર પરિહાસ સંબંધમાં થોડીક અશ્લીલતા પણ સહન કરી લેવામાં આવે છે. જો કે સામાન્ય રીતે તેમાં કોઈ ને કોઈ મર્યાદાનું પાલન જરૂરી હોય છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
ચેન્નઈ જિલ્લો
thumb|240px|right| ચેન્નઇ જિલ્લાનો નકશો (પાંચ તાલુકાઓ) ચેન્નાઇ જિલ્લો અથવા ચેન્નઇ જિલ્લો ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તમિલનાડુ રાજ્યનો એક જિલ્લો છે. તમિલનાડુ રાજ્યનું તેમ જ ચેન્નઇ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ચેન્નઈ નગર ખાતે આવેલું છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:તમિલનાડુ
Madras
મીઠું
અન્ય માહિતિ
thumb|right| મીઠાનો કણ આ ઉપરાંત ખારા પાણીનાં સરોવરમાંથી પણ મીઠું મેળવવામાં આવે છે (દા. ત. સાંભર સરોવર).મીઠું દુનિયાભરમાં તેમજ ભારતીય ઉપખંડમાં વ્યંજનોની બનાવટમાં બહોળા પ્રમાણમાં વપરાય છે. મીઠાને નમક, સબરસ, લવણ અથવા લૂણ એમ પણ કહેવામાં આવે છે. મીઠાંનું રાસાયણિક નામ સોડિયમ ક્લોરાઇડ છે, જેની વૈજ્ઞાનિક સંજ્ઞા NaCl છે. મીઠું સ્વાદમાં ખારું હોય છે. ગુજરાત રાજ્યનો સાગરકિનારો ઘણો જ લાંબો હોવાને કારણે અહીં મીઠાનું મોટા પાયે ઉત્પાદન કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત મીઠામાંથી બનતા અન્ય ઉત્પાદન મેળવવાના ઉદ્યોગો પણ રાજ્યમાં મોટા પાયે વિકાસ પામ્યા છે.તેમાં માળિયા મીયાણા તાલુકામાં આ એકજ વ્યવસાય છેલ્લા ૧૫ વર્ષ દરમ્યાન વધારે પ્રમાણમાં વિક્સીત પામ્યો છે,જેથી આજુ-બાજુ ના ગામ માટે સારી નોકરી અને મજુરી મળી રહે છે, તે ઉપરાંત મીઠું ઉત્પાદન કરતી મોટી કંપની દ્વારા મેડીકલ કેમ્પ, પરીયાવરણ સુવીધાની માહીતી માટે સાંજ સભા, વ્રુક્ષા રોપણ કાર્યક્રમ,જેવી ઘણી બધી ઇતર પ્રવુતી થી અહીના લોકોમાં જાગૃતા આવી છે,
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતના ઉદ્યોગો શ્રેણી:રસાયણવિજ્ઞાન શ્રેણી:મસાલા
અમૃતવેલ (તા. તાલાલા)
એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના એક તાલુકા તાલાળા તાલુકામાં આવેલ એક ગામ છે. આ ગીર વિસ્તારનું ગામ કહેવાય છે. દુનીયાભરમાં પ્રખ્યાત કેસર કેરી એ આ ગામની મુખ્ય પેદાશ છે.
નેશીયા (તા. તળાજા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તળાજા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:તળાજા તાલુકો
પાડીવાડા (તા. દસાડા)
પાડીવાડા (તા. દસાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દસાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પાડીવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દસાડા તાલુકો
ઉખેર (તા. લખપત)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના લખપત તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:લખપત તાલુકો
ગોપાચલ પર્વત
ઈતિહાસ
સમયકાળના પરિવર્તન સાથે જ્યારે મુઘલ સમ્રાટ બાબરે ગોપાચલ પર અધિકાર કર્યો, પછી તે આ વિશાળ મૂર્તિઓ જોઈ ક્રોધિત થઈ ઈસ. ૧૫૫૭ના વર્ષમાં તેનો નાશ કરવા માટે આદેશ આપી દીધો, પરંતુ જેવો તેણે ભગવાન પાર્શ્ચનાથજીની વિશાળ પદ્માસન મૂર્તિ પર વાર કર્યો તો દિવ્ય દેવપુણીત ચમત્કાર થયો અને વિધ્વંશકો દૂર ભાગી ગયા હતા અને આ વિશાળ મૂર્તિ નાશ થવામાંથી બચી ગઈ. આજે પણ તે વિશ્વની સૌથી વિશાળ ૪૨ ફૂટ ઊંચી પદ્માસન પારસનાથની પ્રતિમા સંપૂર્ણ છે અને જૈન સમાજમાં પરમ શ્રદ્ધાનું કેન્દ્ર છે.
ભગવાન પાર્શ્ચનાથની દેશનાસ્થળી, ભગવાન સુપ્રતિષ્ઠિત કેવલીની નિર્વાણસ્થળી સાથે ૨૬ જિનાલય અને ત્રિકાલ ચોવિસી પર્વત પર અને બે જિનાલય તળેટીમાં આવેલ છે, આવા ગોપાચલ પર્વતના દર્શન અદ્વિતિય છે.
આ મૂર્તિઓ સમગ્ર વિશ્વમાં અનોખી છે, પણ હજુ સુધી આ આ ધરોહર પર ન તો જૈન સમાજનું ખાસ ધ્યાન પડ્યું છે અને ન તો સરકાર દ્વારા તેનું મૂલ્ય આંકવામાં આવેલ છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:જૈન ધર્મ શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
સુમરા તરધારી (તા. ખંભાળિયા)
સુમરા તરધારી (તા. ખંભાળિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા  ખંભાળિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સુમરા તરધારી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ખંભાળિયા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ખાંડ
thumb|દાણાદાર ખાંડ
ખાંડ, મોરસ (સૌરાષ્ટ્ર બાજુ સાકર) (शर्करा; Sugar) એ ગળપણ ધરાવતો એક સ્ફટિકીય ખાદ્ય પદાર્થ છે. તેમાં મુખ્યત્વે સુક્રોઝ, લેક્ટોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ હોય છે. ખાંડ મુખ્યત્વે શેરડીમાંથી તૈયાર કરવામાં આવે છે. દરેક વનસ્પતિમાં થોડા ઘણા અંશે શર્કરા હોય છે. શેરડી અને શુગરબીટમાં તેનું પ્રમાણ ખાંડ બનાવી શકાય તેટલું હોય છે. ભારતમાં ખાંડ કે સાકર પ્રાચીનકાળથી બને છે. પાંચમી સદીમાં ભારતમાં સાકર બનતી તે સ્ફટિક કે ગાંગડા સ્વરૂપે હતી તેને શર્કરા કે ખાંડ કહેતાં. જે રીતે શર્કરા ઉપરથી શુગર શબ્દ બન્યો તે જ રીતે ખાંડ ઉપરથી અંગ્રેજી કેન્ડી શબ્દ બન્યો છે. આરબ દેશોમાં પણ ખાંડ બનતી પણ ભારતની સાકર વિશ્વભરમાં સારી ગણાતી યુરોપમાં ખાંડનો ઉપયોગ માત્ર દવા તરીકે થતો. ખાંડ નું રાસાયણિક નામ C12H22O11 છે.
ભારતનો ખાંડ ઉદ્યોગ
ભારતમાં ખાંડ ઉદ્યોગ એ ખેતી ઉપર આધારિત ઉદ્યોગો પૈકી સૌથી મોટો ઉદ્યોગ છે. ખાંડ ઉદ્યોગ ભા૨તીય અર્થતંતૂમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. અને ભા૨તમાં ખાંડનું ઉત્પાદન વિશ્વમાં બીજા નંબ૨ છે. ૧૯૦ લાખ મિલિયન ટન ઉત્પાદનની ક્ષમતા ધરાવતી ૫૫૪ જેટલી ખાંડ ફેકટરીઓ છે. ખાંડની આ કં૫નીઓ (કા૨ખાનાઓ ) ભા૨તમાં ૧૮ જેટલા રાજયોમાં આવેલી છે. તેમજ તેમાંની લગભગ ૬૦ ટકા સહકારી ક્ષેત્રની છે.
ગુજરાતનો ખાંડ ઉદ્યોગ
ગુજરાત રાજયમાં ૬૫,૦૦૦ ટન ની ઉત્પાદન ક્ષમતાં ધરાવતા ૧૭ જેટલા ખાંડ કા૨ખાનાઓ કાર્ય૨ત છે. આ તમામ કા૨ખાનાઓ સહકારી ક્ષેત્રનાજ કા૨ખાનાઓ છે.
૪.૫૦ લાખ કરતાં ૫ણ વધારે ખેડૂતોનો સહકારી ખાંડ મંડળીના સભ્ય તરીકે સમાવેશ કરવામાં આવે છે. ર૦૦૮-૦૯ ના વર્ષમાં ૯૪.૪૪ લાખ મે. ટન શેરડીનું પિલાણ કરી ૧૦.ર૦ લાખ મે. ટન ખાંડનું ઉત્પાદન કરેલ છે અને ૧૦.૪૦ ટકા રીકવરી મેળવેલ છે. આ મંડળીઓનું કુલ ટર્નઓવર રૂા. ર૦૦૦ કરોડ કરતા વધારે છે. શેરડી પિલાણ સિઝન દરમ્યાન આ મંડળીઓ ૩.૧૫ લાખ કરતાં ૫ણ વધારે લોકોને સીધી અથવા તો આડકતરી રીતે રોજગારી પૂરી પાડે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ખાદ્ય સામગ્રી
હંસ
સામાન્યત: આ પક્ષીઓ નર અને માદાનું જોડું બનાવ્યા પછી સમગ્ર જીવન સાથે જ રહેતું હોય છે, પરંતુ ક્યારેક અપવાદ પણ જોવા મળે છે. અપવાદનું મુખ્ય કારણ માળો બનાવવાની નિષ્ફળતા જવાબદાર હોય છે. તે ત્રણ થી આઠની સંખ્યામાં ઇંડા મુકે છે. સામાન્ય રીતે હંસ ઋતુઓ પ્રમાણે પોતાના રહેવાની જગ્યા બદલે છે.
હિંદુ ધર્મના પુરાણો અનુસાર વિદ્યાની દેવી માતા સરસ્વતીનું વાહન હંસ છે તેમ જ તે માનસરોવરમાં રહે છે. હંસ અત્યંત વિવેકી હોય છે, તે નીર અને ક્ષીરને પણ અલગ કરી શકે છે.
શ્રેણી:પક્ષી શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
મઠ ભોજાયત
મઠ ભોજાયત ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વડાલી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મઠ ભોજાયત ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વડાલી તાલુકો
અજયપાળ
અજયપાળ (ઈ.સ. ૧૧૭૧ - ૧૧૭૫) ગુજરાતના ચાલુક્ય (સોલંકી) વંશના ભારતીય રાજા હતા. તેમણે પોતાની રાજધાની અણહિલવાડ પાટણ (આધુનિક પાટણ)થી હાલના ગુજરાત અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં ટૂંકા ગાળા માટે શાસન કર્યું હતું.
તેમના પુરોગામી કુમારપાળથી વિપરીત અજયપાળે જૈન ધર્મનું રક્ષણ કર્યું ન હતું. આ કારણે પાછળથી જૈન ઇતિહાસકારોએ તેમને નકારાત્મક રીતે રજૂ કર્યા છે અને તેમના પર જૈનો પર અત્યાચાર કરવાનો અને કુમારપાળને ઝેર આપવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. આ દાવાઓ ઐતિહાસિક રીતે સચોટ જણાતા નથી.
પ્રારંભિક જીવન
અજયપાળ કુમારપાળના સ્થાને ચાલુક્ય સિંહાસન પર આવ્યા. કવિ સોમેશ્વરે લખેલા સુરતોત્સવ મુજબ અજયપાળ કુમારપાળના પુત્ર હતા. સોમેશ્વર અજયપાળના પુત્ર ભીમદેવ દ્વિતીય (અને કદાચ અજયપાળ)ના સમકાલીન હતા.
જોકે, બાદમાં કેટલાક જૈન લેખકો અજયપાળને કુમારપાળના ભત્રીજા અને મહિપાળના પુત્ર તરીકે વર્ણવે છે. તેમાંથી સૌથી પ્રારંભિક અભયતિલક ગની છે, જેમણે ૧૩મી સદીમાં હેમચંદ્રના વૈદ્યરાય પર એક ટિપ્પણી લખી હતી. ૧૪મી સદીના ઇતિહાસકાર મેરુતુંગા પણ આ દાવાનું પુનરાવર્તન કરે છે, પરંતુ તેમના પ્રબંધ-ચિંતામણી ગ્રંથમાં અજયપાળને કુમારપાળના પુત્ર તરીકે વર્ણવે છે. ત્યાર બાદ જયસિંહ સૂરી, રાજશેખર અને જિનમંદના જેવા જૈન ઇતિહાસકારો એ દાવાનું પુનરાવર્તન કરે છે કે અજયપાળ કુમારપાળના ભત્રીજા હતા.
એ બાબતની સંભાવના વધુ છે કે અજયપાળ કુમારપાળના પુત્ર હતા. પછીના જૈન લેખકોએ કદાચ તેમને કુમારપાળના ભત્રીજા તરીકે ગણાવ્યા હતા અને તેમને નકારાત્મક રીતે રજૂ કર્યા હતા, કારણ કે તેમણે જૈન ધર્મને સંરક્ષણ આપ્યું ન હતું.
ઉદ્‌ગમ
જૈન ઇતિહાસકારોનો દાવો છે કે અજયપાળે સિંહાસન મેળવવા માટે કુમારપાળની હત્યા કરી હતી. જયસિંહ સૂરીના વર્ણન મુજબ, કુમારપાળ પોતાના ભત્રીજા અજયપાળ અથવા તેમના પૌત્ર પ્રતાપમલ્લને તેમના ઉત્તરાધિકારી તરીકે નિયુક્ત કરવા માગતા હતા. તેમણે પોતાના ઉપદેશક, જૈન નેતા હેમચંદ્ર પાસેથી સલાહ માગી. હેમચંદ્રએ કુમારપાળને કહ્યું કે અજયપાળ રાજા બનવા માટે યોગ્ય નથી અને તેના બદલે પ્રતાપમલ્લની ભલામણ કરી. હેમચંદ્રના દુષ્ટ શિષ્ય અને અજયપાળના મિત્ર બાલચંદ્રએ આ વાતચીત સાંભળી. તેણે અજયપાળને જાણ કરી. અજયપાળે રાજા બન્યા પછી બાલચંદ્રને રાજવી ઉપદેશક બનાવવાનું વચન આપ્યું. હેમચંદ્રના મૃત્યુ પછી કુમારપાળ શોકમાં ડૂબી ગયા. અજયપાળે તેમના દૂધમાં ઝેર ભેળવી દીધું અને એકમાત્ર જાણીતા વિષમારક દ્રવ્યને છુપાવી દીધું. કુમારપાળનું ઝેરને કારણે મૃત્યુ થયું અને અજયપાળ તેમના સ્થાને આવ્યા. આ દંતકથાનું પુનરાવર્તન રાજશેખર અને જિનમંદના જેવા અન્ય ઇતિહાસકારોએ પણ કર્યું છે.
આ કિંવદતી સત્ય લાગતી નથી, કારણ કે પ્રભાચંદ્ર અને મેરુતુંગા જેવા અગાઉના જૈન ઇતિહાસકારોના લખાણોમાં તેનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો નથી. પાછળથી ઇતિહાસકારોએ આ બાબતોનો ઉમેરો કર્યો છે, જેમાં અજયપાળને નકારાત્મક રજૂ કરવામાં આવ્યા છે, કારણ કે તેમણે જૈન ધર્મનું સંરક્ષણ કર્યું ન હતું.
અવસાન
અજયપાળનું મૃત્યુ ઈ.સ. ૧૧૭૫માં ૨૫ માર્ચથી ૭ એપ્રિલ વચ્ચે થયું હતું, ૧૪મી સદીના ઇતિહાસકાર મેરુતુંગા જણાવે છે કે વાયજલદેવ નામના પરિહાર રાજાએ અજયપાળ પર ચાકુથી હુમલો કરીને તેમની હત્યા કરી નાખી હતી. આ દાવાની સચોટતા શંકાસ્પદ છે, કારણ કે મેરુતુંગાનું અજયપાળ સંદર્ભનું વિવરણ સામાન્ય રીતે અવિશ્વસનીય છે.
અજયપાળ અને નાયકાદેવીના પુત્ર મૂળરાજ દ્વિતીય તેમના સ્થાને ચાલુક્ય સિંહાસન પર આવ્યા. મૂળરાજના મૃત્યુ બાદ અજયપાળના નાના પુત્ર ભીમદેવ દ્વિતીય સિંહાસન પર આવ્યા.
ધર્મ
અજયપાળના શિલાલેખો તેમજ તેમના પુત્રો તેમને "પરમ-મહેશ્વર" (શિવના ભક્ત) તરીકે વર્ણવે છે, જે ચાલુક્ય શાસકો માટે અસામાન્ય છે. સમકાલીન કવિ સોમેશ્વરના જણાવ્યા અનુસાર, તેમના શાસનકાળ દરમિયાન શિવની દરરોજ પૂજા કરવામાં આવતી હતી અને બ્રાહ્મણોને સારી દક્ષિણા આપવામાં આવતી હતી.
જૈન ગ્રથોમાં ચિત્રણ
જૈન ઇતિહાસકારોએ અજયપાળ પર જૈનો પર અત્યાચાર કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. આ દાવો ઐતિહાસિક રીતે સાચો જણાતો નથી. અજયપાળે જૈન ધર્મને કુમારપાળ જેટલું પ્રાધાન્ય ન આપ્યું હોવાના કારણ તેમને નકારાત્મક રીતે રજૂ કર્યા છે.
૧૪મી સદીના ઇતિહાસકાર મેરુતુંગા અજયપાળને નકારાત્મક રીતે રજૂ કરનાર પ્રારંભિક જૈન લેખક હતા. અજયપાળના દુષ્કૃત્યોનું વર્ણન આપતાં તેઓ જણાવે છે કે : અજયપાળે કુમારપાળ દ્વારા બાંધવામાં આવેલા મંદિરોનો નાશ કરવાનું શરૂ કર્યું, જોકે તેમની આ ગતિવિધિઓની નકારાત્મક ટિપ્પણીઓ સાંભળ્યા પછી તેમણે આવી પ્રવૃત્તિઓ અટકાવી દીધી. કુમારપાળના શાસનકાળ દરમિયાન રાજા મલ્લિકાર્જુન (સિલ્હારા વંશ) વિરુદ્ધ સફળ સૈન્ય અભિયાનનું નેતૃત્વ કરી ચૂકેલા સેનાપતિ અમરાભટ (અથવા અંબાડા)એ અજયપાળને નવા રાજા તરીકે સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. પરિણામે અજયપાળના સૈનિકોએ અમરાભટને મારી નાખ્યો. અજયપાળે તેમના નવનિયુક્ત મુખ્યમંત્રી કપર્દીનને પણ જીવતા શેકવાનો આદેશ આપ્યો હતો. તેમણે હેમચંદ્રના શિષ્ય રામચંદ્રને તાંબાની ગરમ થાળીમાં મૂકીને મારી નાખ્યા હતા.
જયસિંહ સૂરીથી શરૂ થયેલા મેરુતુંગા પછીના ઇતિહાસકારો અજયપાળ પર કુમારપાળને ઝેર આપવાનો આરોપ લગાવે છે.
મેરુતુંગા પહેલાના જૈન લેખકો, જેમાં અજયપાળના સમકાલીનોનો સમાવેશ થાય છે, તેઓ અજયપાળની જૈન વિરોધી પ્રવૃત્તિઓનો ઉલ્લેખ કરતા નથી. ઉદાહરણ તરીકે, યશપાલ અજયપાળને મહાન રાજા તરીકે વર્ણવે છે અને પોતાની જાતને "અજયદેવના કમળ જેવા પગ પર હંસ" (એટલે કે અજયપાલ) તરીકે વર્ણવે છે. 'સતાર્થ-કાવ્ય'માં સોમપ્રભા પણ અજયપાળની પ્રશંસા કરે છે. અરિસિંહ અને બાલચંદ્ર પણ અજયપાળની પ્રશંસા કરે છે. ઉદયપ્રભા તેની સરખામણી દેવતા ઇન્દ્ર સાથે કરે છે. વસ્તુપાળ-તેજપાળ શિલાલેખ તેમના આત્મસંયમની પ્રશંસા કરે છે. માણિક્યચંદ્ર, તેમના પાર્શ્વનાથ-ચરિત્રમાં સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે જૈન વિદ્વાન વર્ધમાન કુમારપાળ અને અજયપાળના દરબારોનું રત્ન હતા અને જૈન સિદ્ધાંત પર તેમની ચર્ચાઓથી તેમના દરબારીઓને તેજસ્વી બનાવી દીધા હતા.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:જૈન ધર્મ શ્રેણી:સોલંકી વંશ શ્રેણી:ગુજરાતનો ઇતિહાસ
ઓડુ (તા. દસાડા)
ઓડુ (તા. દસાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દસાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઓડુ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દસાડા તાલુકો
રીચર્ડ ટમ્પલ
thumb|મુખચિત્ર સર રીચર્ડ ટમ્પલ અથવા રીચર્ડ ટમ્પલ, પ્રથમ બેરોનેટ, જી.સી.એસ.આઇ, સી.આઇ.ઇ., પી.સી., એફ.આર.એસ. (જન્મ: ૮ માર્ચ ૧૮૨૬, મૃત્યુ: ૧૫ માર્ચ ૧૯૦૨) બ્રીટીશ આધીપત્ય હેઠળના ભારતમાં એક અમલદાર અને બ્રીટીશ રાજકારણી હતા.
શરૂવાતનું જીવન
રીચર્ડ ટમ્પલ (૧૮૦૦ થી ૧૮૭૪) અને એમની પ્રથમ પત્નિ લુઇસા એન રીવેટ્ટ-કાર્નેક (મૃત્યુ: ૧૮૩૭) કે જે જેમ્સ રીવેટ્ટ-કાર્નેકની દિકરી હતી, ના પુત્ર હતા અને એમનો જન્મ ૧૮૨૬માં થયો હતો.
કારકિર્દી
right|thumb|જાન્યુઆરી ૧૮૮૧માં વેનીટી ફેયરમાં સ્પાય (લેસ્લી વોર્ડ) દ્વારા "બર ડીક" તરીકે દોરવામાં આવેલા ટમ્પલ
કુટુંબ
બીજા લગ્ન ૧૮૭૧માં ભારતીય સીવીલ સર્વીસમાં કાર કરતા ચાર્લસ રોબર્ટ લીન્સડેની પુત્રી ઓગષ્ટા લીન્સડે સાથે થયા હતા. જેમના સાથે એમને એક પુત્ર થયો. ઓગષ્ટા લીન્સડે ૧૯૨૪માં અવસાન પામી.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:૧૯૦૨માં મૃત્યુ
મૌલવી લિયાકત અલી
મૌલવી લિયાકત અલી (૧૮૧૭ – ૧૮૯૨) ભારતના ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના અલ્હાબાદ (પ્રયાગરાજ)ના મુસ્લિમ ધાર્મિક નેતા હતા. પ્રથમ ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ અથવા ૧૮૫૭ના વિદ્રોહ તરીકે ઓળખાતા અંગ્રેજો સામેના બળવાના સૌથી જાણીતા નેતાઓ પૈકીના એક નેતા હતા. તેઓ પ્રયાગરાજ જિલ્લાના પરગણા ચૈલના મહગાંવ ગામના હતા. તેઓ એક ધાર્મિક શિક્ષક, ધર્મપરાયણ મુસલમાન અને ખૂબ જ સાહસિક અને શૌર્યવાન વ્યક્તિ હતા.
બ્રિટિશરોએ શહેર પર પુનઃ કબજો જમાવ્યા બાદ તેઓ કેટલાક મિત્રો અને બળવાખોર સિપાહીઓ સાથે અલ્હાબાદથી નાસી છૂટ્યા હતા, પરંતુ સપ્ટેમ્બર ૧૮૭૧માં મુંબઇના ભાયખલા રેલવે સ્ટેશન પર ૧૪ વર્ષ બાદ પકડાયા હતા. તેના પર કેસ ચાલ્યો અને તેમને મૃત્યુદંડની સજા ફટકારવામાં આવી, પરંતુ ૧૭ મે ૧૮૯૨ના રોજ રંગૂન (હાલના યાંગુન)માં કેદમાં તેમનું મૃત્યુ થયું. વિખ્યાત એમેલિયા હોર્ને (એમી હોર્ને અને એમેલિયા બેનેટ તરીકે પણ ઓળખાય છે) એ કાનપુરની કથિત ઘેરાબંધીમાંથી બચી ગયેલી ૧૭ વર્ષીય યુવતી હતી. ૧૮૭૨માં લિયાકત અલી પર ચાલેલા ખટલામાં તે મૌલવીના પક્ષની સાક્ષી હતી અને લિયાકત અલીના બચાવમાં તેને રજૂ કરવામાં આવી હતી. લિયાકત અલીને આંદામાન દ્વીપ સમૂહના પોર્ટ બ્લેયરમાં સેલ્યુલર જેલમાં આજીવન કારાવાસની સજા ફટકારવામાં આવી હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની શ્રેણી:૧૮૯૨માં મૃત્યુ
શાઇસ્તા સુહરાવર્દી ઇકરામુલ્લાહ
બેગમ શાઇસ્તા સુહરાવર્દી ઇકરામુલ્લાહ (૨૨ જુલાઈ ૧૯૧૫ – ૧૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૦) બંગાળના પાકિસ્તાની રાજકારણી, રાજદ્વારી અને લેખક હતા. લંડન યુનિવર્સિટીમાંથી પીએચડી મેળવનારા તેઓ પ્રથમ મુસ્લિમ મહિલા હતા. તેઓ ૧૯૬૪થી ૧૯૬૭ સુધી મોરોક્કોમાં પાકિસ્તાનના રાજદૂત રહ્યા હતા. ઉપરાંત તેઓ સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં પણ પાકિસ્તાનના પ્રતિનિધિ રહ્યા હતા.
પ્રારંભિક જીવન
ઇકરામુલ્લાહનો જન્મ શાઇસ્તા અખ્તરબાનુ સુહરાવર્દી તરીકે થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ હસન ઇકરામુલ્લાહ હતું. તેમની માતા નવાબ અબ્દુલ લતીફના પૌત્રી હતા.
તેમણે લોરેટો કોલેજ, કોલકાતામાં અભ્યાસ કર્યો હતો. તેઓ લંડન યુનિવર્સિટીમાંથી પીએચડી મેળવનારા પ્રથમ મુસ્લિમ મહિલા પણ હતા. તેમનો શોધનિબંધ, "ઉર્દૂ નવલકથા અને ટૂંકી વાર્તાનો વિકાસ" ઉર્દૂ સાહિત્યનો એક વિવેચનાત્મક અભ્યાસ હતો.
તેમણે ૧૯૩૩ માં મોહમ્મદ ઇકરામુલ્લાહ સાથે લગ્ન કર્યા હતા. તેમને ચાર સંતાનો હતા.
રાજકીય કારકિર્દી
લગ્ન બાદ તેઓ પડદા પ્રથા છોડનારા પ્રથમ ભારતીય મુસ્લિમ મહિલાઓમાંના એક હતા. મહમદ અલી ઝીણાએ તેમને રાજકારણમાં સામેલ થવા માટે પ્રેરણા આપી હતી. તેઓ 'મુસ્લિમ મહિલા વિદ્યાર્થી સંઘ' અને 'અખિલ ભારતીય મુસ્લિમ લીગ'ની મહિલા પાંખની પેટા સમિતિમાં નેતા હતા.
૧૯૪૫માં, તેમને ભારત સરકારે પેસિફિક રિલેશન્સ કોન્ફરન્સમાં ભાગ લેવા જણાવ્યું હતું. જોકે, ઝીણાએ તેમને આ પ્રસ્તાવ ન સ્વીકારવા જણાવ્યું હતું. ઝીણાની ઈચ્છા તેઓ મુસ્લિમ લીગના પ્રતિનિધિ તરીકે સંમેલનમાં હાજરી આપે એમ હતી.
તેઓ ૧૯૪૬માં ભારતની બંધારણ સભામાં ચૂંટાયા હતા, પરંતુ મુસ્લિમ લીગના ઠરાવને કારણે તેમણે ક્યારેય આ બેઠક લીધી ન હતી. ૧૯૪૭માં પાકિસ્તાનની પ્રથમ બંધારણ સભામાં તેઓ બે મહિલા પ્રતિનિધિઓ પૈકીના એક હતા.
તેઓ સંયુક્ત રાષ્ટ્રના પ્રતિનિધિ પણ રહ્યા હતા અને માનવ અધિકારોની સાર્વત્રિક ઘોષણા (૧૯૪૮) અને નરસંહાર વિરુદ્ધ સંમેલન (૧૯૫૧) પર કામ કર્યું હતું. તેઓ ૧૯૬૪થી ૧૯૬૭ સુધી મોરોક્કોમાં પાકિસ્તાનના રાજદૂત રહ્યા હતા.
અવસાન
૧૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૦ના રોજ કરાચીમાં ૮૫ વર્ષની વયે તેમનું અવસાન થયું હતું.
છાસીયા (તા. ઝાલોદ)
છાસીયા (તા. ઝાલોદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે. છાસીયા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:ઝાલોદ તાલુકો
ચોર્યાસીસ્તંભ છત્રી, બુંદી
thumb|300x300px|ચોર્યાસીસ્તંભ છત્રી, બુંદી ચોર્યાસીસ્તંભ છત્રી અથવા 84-Pillared Cenotaph એક ઐતિહાસિક સ્થળ છે, જે બુંદી નગર, રાજસ્થાન, ભારત ખાતે આવેલ છે. આ ઈમારતનું નિર્માણ ઈ. સ. ૧૬૮૩ના વર્ષમાં બુંદીના મહારાજા રાવ રાજા અનિરુદ્ધ દ્વારા તેમના સૌતેલા ભાઈ દેવાના સ્મારક તરીકે કરાવવામાં આવ્યું હતું. તેને સંગીત મહારાણિની છત્રી પણ કહેવામાં આવે છે.
આ ઈમારતનું માળખું એક વિશાળ શિવલિંગ કે જે શણગારેલ છત કે જે ૮૪ (ચોર્યાસી) સ્તંભોનો આધાર ધરાવે છે તેના દ્વારા આવરી લેવામાં આવેલ છે; પરંપરા એવી છે કે આ સ્તંભોને ગણતી વખતે કોઈપણ વ્યક્તિ ૮૪ સ્તંભો સુધી પહોંચવા માટે અસમર્થ ગણાય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:રાજસ્થાનનો ઇતિહાસ શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
ઉમરસર (તા. લખપત)
સંદર્ભ
શ્રેણી:લખપત તાલુકો
અત્રિ
મહર્ષિ અત્રિ (अत्रि) પ્રસ્તુત સાતમા મન્વંતરનાં સપ્તર્ષિમાં ના એક છે. તથા બ્રહ્માના પુત્ર છે. વળી તેઓ નવ પ્રજાપતીઓ પૈકિના એક માનવામાં આવે છે. અત્રિ ગોત્ર બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય અને વૈશ્યોમાં જોવા મળે છે. ઋગ્વેદના પાંચમા મંડલના રચયેતા એવા અત્રિ ઋષિના પત્નિ અનસુયા દેવી કે જેઓ પ્રજાપતી કર્દમના પુત્રી હતા, તેમને ભગવાન દત્તાત્રય, દુર્વાસા અને સોમ જેવા સમર્થ પુત્રો થયા. તેમણે અનસુયા દેવીને અનેક વરદાન આપ્યા હતા કારણકે અનસુયા દેવીએ સૂર્યભગવાનને પૂર્વમાં ઉદય થવા મદદ કરેલી. સોમ ચંદ્રાત્રિ, દુર્વાસા કૃષ્ણાત્રિ તરીકે ઓળખાય છે. સોમે સોમનાથ જ્યોતીર્લિંગની સ્થાપના કરી.
સપ્તર્ષિ
તેઓ સપ્તર્ષિઓ પૈકિના એક અને ખગોળશાસ્ત્ર પ્રમાણે આકાશમાં દેખાતા સપ્તર્ષિઓમાં ચોથા તારાને કે જે લાંબી દાઢી વાળો કલ્પવામાં આવે છે તે છે. આ તારાને લેટિન ભાષામાં મેગ્રેઝ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. વળી તે ડૅલ્ટા δ (Delta) તરીકે પણ ઓળખાય છે.
મહાભારતમાં
અત્રિ ઋષિનું મહત્વ મહાભારતમાં પણ અનેક સ્થળોએ જોવા મળે છે. જ્યારે દ્રોણ કૌરવસેનાના પ્રધાન સેનાપતી બન્યા પછી તેમણે ભીષણ યુદ્ધ કર્યું. તેમણે સહસ્ત્રો યોદ્ધાઓનો સંહાર કર્યો. હજારો શબોના ઢગ થઈ ગયા અને રક્તની નદીઓ વહેવા માંડી. ઘાયલ સૈનિકોનું આક્રંદ આકાશને વિદિર્ણ કરવા લાગ્યું. આવા રણસંગ્રામમાં તેઓ નિર્દયી અને ક્રુર નાયક થઈ ઊભા હતા. આવા સમયે અત્રિ ઋષિને ચિંતા થઈ કે આવી રીતે જ જો ચાલતુ રહ્યું તો માનવ જાતીનું સંતુલન બગડી જશે. અત્રિ, ગૌતમ ઋષિ અને અન્ય પાંચ સપ્તર્ષિઓ યુદ્ધભૂમિ પર પ્રગટ થયા. આવા સમયે યુધીષ્ઠિરે અશ્વસ્થામા હણાયાની જાહેરાત કરી. આથી દ્રોણ પોતાનું સંતુલન ગુમાવી બેઠા અને જીજીવિષા ત્યાગી દીધી. તેઓ અત્યંત ક્રોધિત થયા.
અત્રિ ઋષિને દ્રોણ પર દયા આવી અને તેમણે આ પ્રમાણે હિતોપદેશ આપ્યો: "હે દ્રોણ, તમે મૂળથી જ અધર્મનો સાથ આપ્યો છે. આ યુદ્ધભૂમીમાં હોવુ એ જ તેનું શ્રેષ્ઠ પ્રમાણ છે. બસ બહુ થઈ ગયુ હવે બંધ કરો. બંધ કરો આ સંહાર. તમે એક સજ્જન છો. આવો વિનાશ તમને ન શોભે. તમે વેદાંતના આચાર્ય છો. તમે બ્રાહ્મણ છો અને તમારે બ્રાહ્મણધર્મનું પાલન કરવું જોઇયે. આ અધર્મયુક્ત યુદ્ધકર્મ તમને ન શોભે. શસ્ત્રો ત્યાગી દ્યો, મનને ધર્મમાં પરોવો. મને ખેદ થાય છે કે તમે બ્રહ્માસ્ત્ર જેવાં વિનાશક અસ્ત્રનો પ્રયોગ આવ નિર્દોષ સૈનિકો પર કર્યો. આવા નિરર્થક સંહારને બંધ કરો."
અત્રિ ઋષિએ આ પ્રમાણે જ્યારે હિતોપદેશ આપ્યો ત્યારે દ્રોણે હથીયાર ત્યાગી દીધા. વળી ક્રોધ, ઈર્ષા અને પ્રતિશોધની ભાવના ત્યાગી દીધી અને તેમનું હ્રદય શુદ્ધ થઈ ગયું. તેઓ ધ્યાનસ્થ થઈ ગયા અને આવી ભીષણ યુદ્ધભૂમિમાં પણ તેઓ ભગવાન વિષ્ણુનું ધ્યાન ધરવા મંડ્યા. આમ અત્રિઋષિના પ્રભાવથી તેમનું કલ્યાણ થયું.
ભગવાન રામનું અત્રિ ઋષિના આશ્રમમાં જવું
ભગવાન રામ તેમના વનવાસના ચૌદમાં વર્ષમાં અત્રિ ઋષિના આશ્રમમાં ગયા હતા. ત્યારે અત્રિ ઋષિએ તેમનું યથોચિત સ્વાગત કર્યા પછી તેમને દંડકારણ્યનો માર્ગ બતાવ્યો હતો.
વધુ
અત્રિ ઋષિ અનેકો ગુહ્ય મંન્ત્રોના દ્રષ્ટા ગણવામાં આવે છે. તેમણે અનેકો મંન્ત્રો ભારતીય હિંન્દુ શાસ્ત્રને આપ્યા છે. તેમના વંશમાં અનેક ઋષિ મુનિઓ થયા જેઓ પણ છ મંત્રોના દ્રષ્ટા થયા જેમકે: અત્રિ, અર્દ્ધસ્વન, શ્યાવાશ્વ, ગવિષ્ઠિર, કર્ણક અને પૂર્વાતિથિ. વળી એમના વંશની વૃદ્ધિ નવ ઋષિ વડે થઈ હતી: અત્રિ, ગવષ્ઠિર, બાહુતક, મુદ્દગલ, અતિથિ, વામરથ્ય, સુમંગલ, બીજવાપ અને ધનંજય.
તેમને ઋગ્વેદના પાંચમા મંડલના ૭૨ મા સક્તના કર્તા ઋષિ ગણવામાં આવે છે. અત્રિ ઋષિની અત્રિ સંહિતા: એ વર્ણાશ્રમનો આચાર સમજાવનારૂં અત્રિ મુનિએ રચેલું એ નામનું એક ધર્મશાસ્ત્ર છે અને "અત્રિ સ્મૃતિ" પણ તેમની કૃતિ છે. હાલના સમયે પણ અનેકો બ્રાહ્મણ કુટુંમ્બો તેમના વંશજો ગણવામાં આવે છે.
દુર્વાસા
દુર્વાસા હિન્દુ ધર્મનાં પ્રાચિન રૂષિ ગણાય છે. તેઓ રૂષિ અત્રિ અને અનસુયાનાં પુત્ર છે.તેઓ શિવનો અવતાર મનાય છે અને પોતાના અતિ ભયંકર ક્રોધ માટે જાણીતા છે. ક્રોધાવેશમાં આવી તે તુરંત શાપ આપી દેતા, જેને કારણે મનુષ્યો અને દેવતાઓ પણ તેનાથી ડરતા. મહાકવિ કાલિદાસના શકુંન્તલા અભિગ્યાનમાં તેઓ શકુંન્તલાને શ્રાપ આપે છે કે તેનો પ્રેમી તેને ભુલી જશે. જો કે તે જેના પર રીઝતા તેને વરદાન પણ તુરંત આપી દેતા, મહાભારતમાં પાંડુરાજાની પત્નિ કુંતીને તેમણે આપેલ વરદાનને કારણે પાંડવોનો જન્મ થયાની કથા છે. તેમણે કુંતીને વરદાનમાં મંત્ર આપેલ કે જેનાથી તે જે પણ દેવને ઇચ્છશે તે દેવ પાસેથી પુત્ર પ્રાપ્ત કરી શકશે.
દત્તાત્રય
બ્રમ્હા, વિષ્ણુ અને મહેશ એમ ત્રણેય દેવોના સંયુક્ત અવતાર સ્વરુપ દત્તાત્રય (दत्तात्रेय) અત્રિ ઋષિને ત્યાં અવતર્યા. દત્તનો શબ્દ આપવું અને ત્રણ દેવોના વરદાન રૂપે અવતર્યા તેથી 'ત્રય' એમ આ બન્ને શબ્દોની સંધી જોડી દત્તાત્રય નામ આપવામાં આવ્યું. વળી અત્રિ ઋષિને ત્યાં અવતર્યા તેથી આત્રેય એવા નામે પણ ઓળખાય છે. નાથ સંપ્રદાયમાં દત્તાત્રયને શિવજીનો અવતાર ગણવામાં આવે છે. અને આદિનાથ સંપ્રદાયમાં ગુરુ દત્તાત્રયને આદિગુરુ માનવામાં આવે છે. તંત્રદર્શનમાં તેમને યોગેશ્વર તરીકે પૂજવામાં આવતા હોવા છતાં તેઓને આદિગુરુ તરીકે હિંન્દુ ધર્મનો બહોળો વર્ગ અને અધિકાંશ ભાગ પૂજે છે.
પતંજલિ
યોગસૂત્રના રચનાકાર, સોમદત્ત અથવા ચંદ્રાત્રય તરીકે ઓળખાતા પતંજલિ (ઇ.સ. પૂર્વે ૧૫૦ અથવા ઇ.સ. પૂર્વે બીજી સદી ) અત્રિ ઋષિના ત્રીજા પુત્ર છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:પૌરાણિક પાત્રો શ્રેણી:ઋષિઓ
નવરંગપુરા (તા. દસાડા)
નવરંગપુરા (તા. દસાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દસાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નવરંગપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દસાડા તાલુકો
સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ
સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ (યુએન ) એ આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થા છે જેના જાણીતા ઉદ્દેશોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા, આંતરરાષ્ટ્રીય સલામતી, સામાજિક પ્રગતિ, માનવ અધિકાર ની દ્રષ્ટિએ સહકાર આગળ ધપાવવો અને વિશ્વ શાંતિ હાંસલ કરવાનો સમાવેશ થાય છે. યુએનની સ્થાપના દેશો વચ્ચે યુદ્ધ રોકવા માટે અને વાટાઘાટ માટે એક મંચ પૂરુ પાડવા માટે લીગ ઓફ નેશન્સ ના સ્થાને 1945માં બીજા વિશ્વ યુદ્ધ બાદ થઇ હતી. તેમાં તેના હેતુઓને પાર પાડવા માટે અસંખ્ય પેટા સંસ્થાઓનો સમાવેશ થાય છે.
હાલમાં 193 સભ્ય રાજ્યો છે, જેમાં વિશ્વમાં આશરે દરેક સાર્વભૌમ રાજ્યનો સમાવેશ થાય છે. વિશ્વભરમાં આવેલી તેની ઓફિસોથી યુએન અને તેની ખાસ એજન્સીઓ આખા વર્ષ દરમિયાન યોજાતી નિયમિત બેઠકોમાં હેતુઓ અને વહીવટીય મુદ્દાઓ નક્કી કરે છે. સંસ્થાને વહીવટીય સંસ્થાઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવી છે, મુખ્યત્વેઃ જનરલ એસેમ્બલી (મુખ્ય સહેતુક એસેમ્બલી); સલામતી કાઉન્સીલ (શાંતિ અને સલામતી માટેના ચોક્કસ ઠરાવો નક્કી કરે છે);  આર્થિક અને સામાજિક કાઉન્સીલ  (આંતરરાષ્ટ્રીય આર્થિક અને સામાજિક સહકાર અને વિકાસને ઉત્તેજન આપવામાં મદદ કરે છે); સચિવાલય (યુએન દ્વારા જરૂરી અભ્યાસો, માહિતી અને સવલતો પૂરી પાડે છે);  આંતરરાષ્ટ્રીય ન્યાય અદાલત (પ્રાથમિક ન્યાયિક ભાગ). વધારાની સંસ્થાઓ અન્ય યુએન સિસ્ટમ એજ્ન્સીઓ જેમ કે વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (ડબ્લ્યુએચઓ), વિશ્વ ખાધાન્ન કાર્યક્રમ (ડબ્લ્યુએફપી) અને યુનાઇટેડ નેશન્સ ચિલ્ડ્રન્સ ફંડ (યુનિસેફ)સાથે મળીને સંભાળ રાખે છે. યુએનનું જાહેર રીતે દેખાતું પાત્ર સેક્રેટરી જનરલ છે, હાલમાં પોર્ટુગલના એન્ટોનિયો ગુટેરેસ છે, જેમણે 2017માં પોતાનો પદભાર ગ્રહણ કર્યો હતો. સંસ્થાને તેના સભ્ય રાજ્યો પાસેથી મૂલ્યાંકિત અને સ્વૈચ્છિક ફાળાઓનું ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવે છે અને તે છ સત્તાવાર ભાષાઓ ધરાવે છેઃ અરેબિક, ચાઇનીઝ, ઇંગ્લીશ, ફ્રેંચ, રશીયન , અનેસ્પેનીશ.
ઇતિહાસ
જેમાં અમેરિકા કદી પણ જોડાયું ન હતું તેવા લીગ ઓફ નેશન્સ (1919–1946)ની નિષ્ફળતાને પગલે, આંતરરાષ્ટ્રીય આર્થિક, સામાજિક અને માનવતાવાદી સમસ્યાઓના ઉકેલમાં આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ અને સહકારને ઉત્તેજન આપવા માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘની સ્થાપના 1945માં કરવામાં આવી હતી. નવી વૈશ્વિક સંસ્થા માટે પ્રારંભિક નક્કર યોજના 1939માં અમેરિકાના સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટ હેઠળ શરૂ થઇ હતી. સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘમાં પ્રથમ મુદત ફ્રેંકલીન ડી. રુઝવેલ્ટની હતી, જે સંબંધિત દેશોને ઓળખી કાઢવા માટેની હતી. આ મુદતનો સત્તાવાર રીતે ૧ જાન્યુઆરી 1942ના રોજ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો જ્યારે, 26 સરકારોએ મળીને એટલાન્ટિક કરારપર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા, જે યુદ્ધના પ્રયત્નોને ચાલુ રાખવાની અરજ કરતા હતા. 25 એપ્રિલ 1945ના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થા પરનો યુએન પરિસંવાદસાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં શરૂ થયો હતો, જેમાં 50 સરકારોએ હાજરી આપી હતી અને અસંખ્ય બિન સરકારી સંસ્થાઓસંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘના કરારમુસદ્દામાં સામેલ હતી. પાંચ કાયમી સભ્યો સિક્યુરિટી કાઉન્સીલ ફ્રાંસ, ચાઇના પ્રજાસત્તાક, સોવિયેત સંઘ, યુનાઇટેડ કિંગડમઅને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ —અને હસ્તાક્ષર કરનારા અન્ય 46 લોકોની બહુમતી સાથે કરારની સ્વીકૃતિ મળતા યુએન 24 ઓક્ટોબર 1945ના રોજ સત્તાવાર રીતે અસ્તિત્વમાં આવ્યું હતું.51 રાષ્ટ્રોના પ્રતિનિધિત્વ અને સિક્યુરિટી કાઉન્સીલ સાથે જનરલ એસેમ્બલીની પ્રથમ બેઠક જાન્યુઆરી 1946માં વેસ્ટમિનીસ્ટર સેન્ટ્રલ હોલ લંડનખાતે યોજાઇ હતી.
ઓઇલ ફોર ફુડ કૌભાંડબાદ યુએનની પ્રતિષ્ઠાને 2003માં લાંછન લાગ્યું હતું. પ્રથમ અખાતી યુદ્ધ ફાટી નીકળતા આંતરરાષ્ટ્રીય આર્થિક પ્રતિબંધને કારણે જે ઇરાકીઓને અસર થઇ હતી તેમના માટે ઇરાકને ખાધાન્ન, ઔષધ અને અન્ય માનવીઓને પૂરા પાડી શકાય તેવા પદાર્થોની સામે ઓઇલ વેચવાની મંજૂરી આપવા માટે કાર્યક્રમની રચના 1996માં કરવામાં આવી હતી.2003માં દુરુપયોગ અને ભ્રષ્ટાચારના આક્ષેપો સપાટી પર આવ્યા હતા અને બેનોન સેવન,ભૂતપૂર્વ ડિરેક્ટર,ને પદભ્રષ્ટ કરવામાં આવ્યા હતા અને ત્યાર બાદ તેમણે ઇરાકી શાસન પાસેથી લાંચ લીધી હોવાનું બહાર આવતા યુએનમાંથી રાજીનામુ આપી દીધું હતું. ફોજદારી તપાસ કરવા માટે તેમની યુએન ઇમ્યુનિટી ઉપાડી લેવાની ભલામણ કરવામાં આવી હતી. સેવન બાદ, કજો અન્નાન, કોફી અન્નાનના પુત્ર,પર પણ ગેરકાયદે સ્વીસ કંપની કટેક્ના વતી ઓઇલ ફોર ફૂડનો કરાર મેળવ્યો હોવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો. ભારતના વિદેશ પ્રધાન, કેય. નટવરસિંહની ઉપરોક્ત કૌભાંડમાં ભૂમિકા હોવાથી ઓફિસમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા હતા અને કોલ ઇન્ક્વાયરીએ તપાસ કરી હતી કે ઓસ્ટ્રેલીયન વ્હીટ બોર્ડે ઇરાક સાથેના કોઇ કરારમાં કોઇ કાયદાનું ઉલ્કોલંઘન કર્યું છે કે કેમ
સંસ્થા
પાંચના ચાર મુખ્ય ભાગો મુખ્ય સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘના વડામથકેઆવેલા છે, જે ન્યુ યોર્ક શહેરના આંતરરાષ્ટ્રીય હદમાં આવેલા છે. ઇન્ટરનેશનલ કોર્ટ ઓફ જસ્ટીસ ધી હકમાં આવેલું છે, જ્યારે અન્ય મોટી એજન્સીઓ યુએનની જિનીવા, વિયાના અને નૈરોબીની ઓફિસમાં આવેલી છે. અન્ય યુએન સંસ્થાઓ આખા વિશ્વમાં પથરાયેલી છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘની છ સત્તાવાર ભાષાઓનો ઉપયોગ સરકારની આંતરિક બેઠકોમાં અને દસ્તાવેજોમાં થાય છે, જેમાં અરેબિક, ચાઇનીઝ, ઇંગ્લીશ, ફ્રેંચ, રશીયન ,અને સ્પેનીશનો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે સચિવાલય બે ચાલુ ભાષા ઇંગ્લીશ અને ફ્રેચનો ઉપયોગ કરે છે. સત્તાવાર ભાષાઓમાંથી પાંચની પસંદગી જ્યારે યુએનની સ્થાપના થઇ ત્યારે કરવામા આવી હતી; અરેબિકનો ઉમેરો 1973માં કરવામાં આવ્યો હતો. સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘનો એડિટોરિયલ મેન્યુઅલ સુચવે છે કે ઇંગ્લીશ ભાષા દસ્તાવેજનું ધોરણ બ્રિટીશ વપરાશ અને ઓક્સફોર્ડ સ્પેલીંગ (en-gb-oed), અને ચાઇનીઝ લખાણ  ધોરણ એ સરળીકૃત્ત ચાઇનીઝ છે. જ્યારે ચીનનું પ્રતિનિધિત્વ યુએનમાં રિપબ્લિક ઓફ ચાઇનામાંથી પીપલ્સ રિપબ્લિક ઓફ ચાઇના થયું ત્યારે 1971માં પરંપરાગત ચાઇનીઝના સ્થાને તે આવ્યું હતું. રિપબ્લિક ઓફ ચાઇના હવે સર્વસામાન્ય રીતે "તાઇવાન" તરીકે જાણીતું છે.
જનરલ એસેમ્બલી
thumb|સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંધ સામાન્ય વિધાનસભા હોલ
જનરલ એસેમ્બલી એ મુખ્ય સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘની સહેતુક વિધાનસભા છે. તમામ સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ સભ્ય રાજ્યોનું મિશ્રણ, નિયમિત વાર્ષિક સત્રોમાં સભ્ય રાજ્યોમાંથી ચુટાયેલ પ્રમુખની આગેવાની હેઠળ મળે છે. દરેક સત્રનો પ્રારંભ થયા બાદ બે સપ્તાહના ગાળા બાદ દરેક સભ્યોને એસેમ્બલીને સંબોધન કરવાની તક મળે છે. પરંપરાગત રીતે, સેક્રેટરી જનરલ પ્રથમ નિવેદન કરે છે, ત્યાર બાદ એસેમ્બલીના પ્રમુખ કરે છે. પ્રથમ સત્ર 10 જાન્યુઆરી 1946ના રોજ લંડનમાં વેસ્ટમિનીસ્ટર સેન્ટ્રલ હોલમાં બોલાવવામાં આવ્યું હતું અને તેમાં 51 રાષ્ટ્રોના પ્રતિનિધિઓનો સમાવેશ કરાયો હતો.
જ્યારે જનરલ એસેમ્બલી અગત્યના પ્રશ્નો અંગે મત આપે છે ત્યારે, હાજર રહેલામાંથી બે તૃતીયાંશ બહુમતી અને મતદાન જરૂરી છે. અગત્યના પ્રશ્નોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છેઃ શાંતિ અને સલામતી પરની ભલામણ; મતપત્રમાં સભ્યોની ચુંટણી; સભ્યોને દાખલ, રદ કરવા, અને હકાલપટ્ટી કરવી; અને અંદાજપત્રીય બાબતો. અન્ય તમામ પ્રશ્નો બહુમતી મત દ્વારા નક્કી થાય છે. દરેક સભ્ય દેશ એક મત ધરાવે છે. અંદાજપત્રીય બાબતોની સંમતિ સિવાય ઠરાવો સભ્યોને બંધનકર્તા હોતા નથી. એસેમ્બલી યુએનની પરિપ્રેક્ષ્યમાં કોઇ પણ ભલામણ કરી શકે છે, સિવાય કે શાંતિ અને સલામતીની બાબતો, કે જે સલામતી કાઉન્સીલની વિચારણા હેઠળ હોય છે.
એક રાજ્યનો વિચાર કરીએ તો સત્તા માળખું બે તૃતીયાંશ મત દ્વારા ઠરાવ પસાર કરવા માટે વૈશ્વિક વસતીના ફક્ત આઠ ટકા વસતી ધરાવતા રાજ્યોને મંજૂરી આપી શકે છે. જોકે, ભલામણ કરતા વધુ કંઇ નહી હોવાથી, સભ્ય રાજ્ય વિશ્વની કુલ વસતીના ફક્ત આઠ ટકા વસતી ધરાવતા હોય તેના દ્વારા ભલામણ કરાતી હોય તે વિચારવું મુશ્કેલ છે, તેવા કિસ્સામાં બાકી રહેલા વસતીના 92 ટકા વિરોધ કરે તો તેને બંધનકર્તા રહેવું પડશે.
સલામતી કાઉન્સીલ
thumb|ન્યુયોર્ક સ્થિત યુએન સિક્યુરિટી કાઉન્સીલ ચેમ્બર
સલામતી કાઉન્સીલની ફરજ એ છે કે દેશો વચ્ચે શાંતિ અને સલામતી જાળવી રાખવી.જ્યારે સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘના અન્ય ભાગો સભ્ય સરકારને ફક્ત ભલામણ જ કરી શકે છે, ત્યારે જે સભ્ય સરકારોએ ચાર્ટર (કરાર) આર્ટિકલ 25 હેઠળ હાથ ધરવા માટે સંમતિ વ્યક્ત કરી હોય તેવા નિર્ણયોને બંધનકર્તા રહેવાનો અધિકાર છે. કાઉન્સીલના નિર્ણયો યુનાઇટેડ નેશન્સ સિક્યુરિટી કાઉન્સીલ ઠરાવતરીકે જાણીતા છે.
સલામતી કાઉન્સીલની રચના 15 સભ્ય રાજ્યો થકી કરવામાં આવી છે, જેમાં 5 કાયમી સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે જેમ કે, ચીન, ફ્રાંસ, રશીયા, યુનાઇટેડ કિંગડમ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટસ – અને 10 બિન કાયમી સભ્યો, હાલમાં ઓસ્ટ્રીયા, બર્કિના ફાસો, કોસ્ટા રિકા, ક્રોટીયા , જાપાન, લિબીયા, મેક્સિકો, તૂર્કી, યૂગાન્ડા,અને વિયેતનામસભ્યો છે. પાંચ કાયમી સભ્યો તાબામાં નહી પરંતુ પ્રક્રિયાગત ઠરાવો નહી તેના માટે વીટો (મનાઇ)પાવરધરાવે છે, જે કાયમી સભ્યને સ્વીકારવા પર પર્તિબંધ મૂકવાની મંજૂરી આપે છે પરંતુ તેને અસ્વીકાર્ય ઠરાવની ચર્ચા પર પ્રતિબંધની મંજૂરી આપતું નથી. પ્રાદેશિક ધોરણે જનરલ એસેમ્બલી દ્વારા સભ્ય રાજ્યોના મત આપવાથી બે વર્ષની મુદત માટે દસ હંગામી બેઠકો જાળવી શકાય છે.સલામતી કાઉન્સીલનું પ્રમુખપદ આલ્ફાબેટિકલી દર મહિને ફરે છે, અને સપ્ટેમ્બર 2009ના મહિનામાં તે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પાસે હતું.
સચિવાલય
thumb|right|upright|યુએન વડામથક ખાતે સચિવાલયની ઇમારત સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘનું સચિવાલય સેક્રેટરી જનરલ દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે, જેને વિશ્વભરમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સિવીલ સર્વન્ટના કર્મચારીઓ દ્વારા મદદ કરવામાં આવે છે. તે સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘને તેમની બેઠક માટે જરૂરી અભ્યાસ, માહિતી અને સવલત પૂરી પાડે છે. વધુમાં તે યુએન સલામતી કાઉન્સીલ, યુએન જનરલ સેક્રેટરી એસેમ્બલી, યુએન ઇકોનોમિક એન્ડ સોશિયલ કાઉન્સીલ અને અન્ય યુએન સંસ્થાઓ દ્વારા આદેશ અપાયેલા કાર્યો પણ હાથ ધરે છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ ચાર્ટર કાર્યક્ષમતા, સ્પર્ધાત્મકતા અને સંકલિતતાના ઊંચા ધોરણ ધરાવનારાઓ દ્વારા કરવામાં આવેલી અરજીઓ મારફતે કર્મચારીઓ પસંદ કરી શકાય એ સવલત પૂરી પાડે છે, તેની સાથે થોડી અગત્યતા વિસ્તૃત ભૌગોલિક ધોરણે પણ ભરતી કરવાની સવલત છે.
ચાર્ટરમાં એવી જોગવાઇ છે કે કર્મચારીઓ યુએન સિવાય અન્ય કોઇ સત્તા પાસેથી માહિતી માગશે નહી કે મેળવશે નહી. દરેક યુએન સભ્ય દેશે સચિવાલયની આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિભાને માન આપવાનું રહેશે અને તેમના કર્મચારીઓનો પ્રભાવ મેળવવાનો રહેશે નહી. સેક્રેટરી જનરલ ફક્ત જ કર્મચારીઓની પસંદગી માટે જવાબદાર છે.
સેક્રેટરી જનરલની ફરજોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વિવાદોના ઉકેલમાં સહાય કરવી, શાંતિ રાખવાની કામગીરીનું સંચાલન, આંતરરાષ્ટ્રીય પરિસંવાદો યોજવા, સલામતી કાઉન્સીલના અમલ પર માહિતી એકત્ર કરવી અને વિવિધ પગલાં બાબતે સભ્ય સરકારો સાથે મસલત કરવી તેનો સમાવેશ થાય છે. આ વિસ્તારમાં આવેલી અગત્યની સચિવાલય ઓફિસમાં કોઓર્ડિનેટર ઓફ હ્યુમનીટેરીયન અફેર્સ અને ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ પીસકીપીંગ ઓપરેશન્સનો સમાવેશ થાય છે. સેક્રેટરી જનરલ કોઇ પણ બાબત સલામતી કાઉન્સીલના ધ્યાનમાં લાવી શકે છે, કે જે તેના અથવા તેણીના મંતવ્ય અનુસાર આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ અને સલામતી સામે જોખમ ઊભા કરે તેમ હોય.
સેક્રેટરી જનરલ
ફ્રેંકલીન ડી. રૂઝવેલ્ટ દ્વારા "વિશ્વ મધ્યસ્થી"તરીકે કલ્પના કરવામાં આવી છે, આ પદનો યુએન ચાર્ટરમાં સંસ્થાના "ચિફ એડમિનીસ્ટ્રેટચીવ ઓફિસર"તરીકે ગણના કરવામાં આવી છે, પરંતુ ચાર્ટરમાં એવું પણ દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે સેક્રેટરી જનરલ આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ અને સલામતી જાળવી રાખવા માટે તેમની દ્ધષ્ટિએ ધમકી રૂપ હોય તેવી કોઇ પણ બાબતને સલામતી કાઉન્સીલના ધ્યાનમાં લાવી શકે છે, જે તેમના પદને વૈશ્વિક તબક્કે પગલાં લેવાની ભારે મોટી તક પૂરી પાડે છે. આ પદને યુએન સંસ્થાના એડમિનીસ્ટ્રેટર અને રાજદ્વારી અને મધ્યસ્થી તરીકેની બેવડી ભૂમિકામાં વિકસાવવામાં આવ્યું છે, જે સભ્ય રાજ્યો અને વૈશ્વિક મુદ્દાઓમાં સંમતિ શોધવા પરત્વે ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
સેક્રેટરી જનરલની નિમણૂંક જનરલ એસેમ્બલી દ્વારા સલામતી કાઉન્સીલની ભલામણ બાદ કરવામાં આવે છે. પસંદગી પ્રક્રિયા પર સલામતી કાઉન્સીલ નો કોઇ પણ સભ્ય સત્તાનોઉપયોગ કરી શકે છે અને જો પસંદગી પ્રક્રિયા થઇ ન હોય અને બહુમતી મત મેળવવામાં આવ્યા ન હોય તો જનરલ એસેમ્બલી સલામતી કાઉન્સીલની ભલામણને વ્યવહારુ રીતે બિનઅસરકારક બનાવી શકે છે. આ પદ માટે કોઇ ચોક્કસ શરતો નથી, પરંતુ વર્ષો વીતતા એવું સ્વીકારવામં આવ્યું છે કે આ પદ પાંચ વર્ષમાંથી એક કે બે મુદતમાટે જાળવી રાખી શકાશે, તે પદ માટે ભૌગોલિક ફેરબદલના આધારે નિમણૂંક થઇ શકે છે અને સેક્રેટરી જનરલ પાંચ સલામતી કાઉન્સીલ સભ્ય રાજ્યોના મૂળનો હોવો ન જઇએ.
ઈન્ટરનેશનલ કોર્ટ ઓફ જસ્ટિસ
thumb|શાંતિ મહેલ, હક, નેધરલેન્ડઝ ખાતે આઇસીજેની બેઠક
ઇન્ટરનેશનલ કોર્ટ ઓફ જસ્ટીસ (આઇસીજે), હક નેધરલેન્ડઝમાં આવેલી છે,અને તે સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘનો પ્રાથમિક ન્યાયિક ભાગ છે. 1945માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ ચાર્ટર દ્વારા સ્થપાયેલ આ કાર્ટે 1946માં પરમેનન્ટ કોર્ટ ઓફ ઇન્ટરનેશનલ જસ્ટીસના અનુગામી તરીકે કામગીરીનો પ્રારંભ કર્યો હતો. ઇન્ટરનેશનલ કોર્ટ ઓફ જસ્ટીસનો કાયમી ઠરાવ તેના પૂરોગામી જેવો જ સમાન છે, જે મુખ્ય બંધારણીય દસ્તાવેજ છે જે કોર્ટનો સમાવેશ અને નિયમન કરે છે.
તે હક, નેધરલેન્ડઝ સ્થિત પીસ પેલેસપર આધારિત છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના અભ્યાસ માટેના ખાનગી ક્ષેત્ર એવા હક એકેડમી ઓફ ઇન્ટરનેશનલ લોની ઇમારતમાં ભાગ પડાવે છે. કોર્ટના પ્રવર્તમાન વિવિધ ન્યાયમૂર્તિઓ એકેડેમની ક્યાં તો પ્રાધ્યાપક અથવા ભૂતપૂર્વ ફેકલ્ટી સભ્ય છે.તેનો હેતુ રાજ્યો વચ્ચેના વિવાદોમાં ન્યાય તોળવાનો છે. કોર્ટે અન્યો ઉપરાંત યુદ્ધ ગુન્હાઓ, ગેરકાયદે રાજ્યની દરમિયાનગીરી અથવા નૃવંશ સંહાર જેવા કેસો સાંભળ્યા છે અને હજુ પણ કેસો સાંભળે છે.
સંબંધિત કોર્ટ ઇન્ટરનેશનલ ક્રિમીનલ કોર્ટ (આઇસીસી)એ જનરલ એસેમ્બલી દ્વારા શરૂ કરાયેલ આંતરરાષ્ટ્રીય ચર્ચાઓ દ્વારા 2002માં તેની કામગીરીનો પ્રારંભ કર્યો હતો. આ પ્રથમ કાયમી આંતરરાષ્ટ્રીય કોર્ટ છે, જેણે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા હેઠળ યુદ્ધ ગુન્હાઓ અને નરસંહાર સહિતના ગંભીર પ્રકારના ગુન્હા કર્યા હોય તેને સજા આપવાનો પ્રયત્ન કરે છે. કર્મચારીઓ અને ધિરાણની દ્રષ્ટિએ આઈસીસી કામગીરીની રીતે યુએનથી સ્વતંત્ર છે, પરંતુ આઇસીસી ગવર્નીંગ બોડી, રોમના કાયદા વાળા રાજ્યની પાર્ટીઓની એસેમ્બલીની બેઠકો યુએનમાં યોજાય છે. આઇસીસી અને યુએન વચ્ચે "સંબંધ કરાર" છે, જે બન્ને સંસ્થાઓ પોતપોતાના કાર્યો કેવી રીતે કરે છે તેની સંભાળ રાખે છે.
ઇકોનોમિક એન્ડ સોશિયલ કાઉન્સીલ (આર્થિક અને સામાજિક કાઉન્સીલ)
ઇકોનોમિક એન્ડ સોશિયલ કાઉન્સીલ (ઇસીઓએસઓસી)જનરલ એસેમ્બલીને આંતરરાષ્ટ્રીય આર્થિક અને સામાજિક સહકાર અને વિકાસને ઉત્તેજન આપવામા સહાય કરે છે. ઇસીઓસીઓસી 54 સભ્યો ધરાવે છે, તેમાંના દરેક ત્રણ વર્ષની મુદત માટે જનરલ એસેમ્બલી દ્વારા ચૂંટાયેલા હોય છે. પ્રમુખને એક વર્ષની મુદત માટે ચુંટી કાઢવામાં આવે છે અને તેની પસંદગી ઇસીઓએસઓસીમાં પ્રતિનિધિ કરતા નાની અથવા મધ્યમ સત્તા ધરાવતા દેશોમાંથી કરવામાં આવે છે. 1998થી તેણે દરેક નાણા પ્રધાનોની વિશ્વ બેન્ક અને આંતરરાષ્ટ્રીય નાણા ભંડોળ (આઇએમએફ)ના અગત્યની સમિતિના નેજા હેઠળ દર એપ્રિલમાં બેઠકો યોજી છે. જેની સાથે સંકલન સાધે છે તેવી સંસ્થાઓથી અલગ રીતે જોવામાં આવે છે તેવા ઇસીઓએસઓસીના કાર્યોમાં માહિતી એકત્ર કરવી, સભ્ય રાષ્ટ્રોને સલાહ આપવી અને ભલામણ કરવાનો સમાવેશ થાય છે. વધારામાં ઇસીઓએસઓસી એવા સુદૃઢ સ્થાને છે જેથી તે નીતિ સુસંગતતાપૂરી પાડી શકે છે અને યુએનની પેટા સંસ્થાઓના વારંવાર થતા કાર્યોનું સંકલન કરે છે અને આ તેનું કાર્ય અત્યંત સક્રિય છે.
વિશિષ્ટ પ્રકારની સંસ્થાઓ (સ્પેશિયલાઇઝ્ડ ઇન્સ્ટિટ્યુશન્સ)
આ એ જ એજન્સીઓ છે જેના મારફતે યુએન તેના મોટા ભાગના માનવતાવાદી કાર્યો હાથ ધરે છે. તેના ઉદાહરણોમાં સામમૂહિક રસીકરણ કાર્યક્રમ (ડબ્લ્યુએચઓ મારફતે), દુષ્કાળ અને અપૂરતા પોષણને દૂર કરવા (ડબ્લ્યુએફપીના કામ દ્વારા)અને હૂમલાપાત્ર અને વિસ્થાપિતોના રક્ષણ (ઉદા. તરીકે એચસીઆર દ્વારા)નો સમાવેશ થાય છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ ચાર્ટર માં દર્શાવાયું છે કે યુએનનો દરેક પ્રાથમિક ભાગ તેના ફરજો પરિપૂર્ણ કરવા માટે વિવિધ વિશિષ્ટ પ્રકારની એજન્સીઓની સ્થાપના કરી શકે છે.
સભ્યપદ
thumb|right|400px|યુએનના અનુસાર યુએનના સભ્ય રાજ્યોના ઉમેરાની સમયરેખા દર્શાવતું ચિત્રપટ. નોંધી રાખો કે એન્ટર્ફટિકામાં સરકાર નથી; પશ્ચિમ સહારાનો રાજકીય અંકુશ વિવાદમાં છે; ચીન (તાઇવાન) અને કોસોવો ગણતંત્ર દ્વારા જે વિસ્તારનું સંચાલન કરવામાં આવતું હતું તેને યુએન દ્વારા અનુક્રમે ચીન અને સર્બિયાના ગણતંત્રની પ્રજાના વિસ્તાર તરીકે ગણવામાં આવતા હતા.
28 જૂન 2006ના રોજ મોન્ટેનેગ્રોના ઉમેરાથી, હાલમાં 192 જેટલા સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ સભ્ય રાજ્યોછે, જેમાં વેટિકન સિટી (પવિત્ર બિશપ, જે વેટિકન સિટી પર સાર્વભૌમત્વ ધરાવે છે, તે કાયમી નિરીક્ષક છે)ઉપરાંત સ્વતંત્ર રીતે ઓળખી કઢાયેલા રાજ્યો નો સમાવેશ થાય છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ ચાર્ટરસભ્યપદના નિયમો નક્કી કરે છે:
"# Membership in the United Nations is open to all other peace-loving states which accept the obligations contained in the present Charter and, in the judgment of the Organization, are able and willing to carry out these obligations.
- United Nations Charter, Chapter 2, Article 4
77નું જૂથ
યુએન ખાતેનું 77નું જૂથ વિકસતા રાષ્ટ્રોની છૂટક યુતિ છે, જેની રચના તેના સભ્યોના સામૂહિક આર્થિક હેતુઓને ઉત્તેજન આપવા અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘમાં સંયુક્ત વિસ્તરિત વાટાઘાટનું સર્જન કરવા માટે રચના કરવામાં આવી છે. સંસ્થાના 77 જેટલા સ્થાપક સભ્યો હતા, પરંતુ ત્યારથી સંસ્થાનો વિકાસ થઇને 130 સભ્ય દેશોની થઇ છે. જૂથની સ્થાપના 15 જૂન 1964માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘના વેપાર અને વિકાસ પરના પરિસંવાદ (યુએનસીટીએડી)ખાતે જારી કરવામાં આવેલી 77 દેશોની સંયુક્ત ઘોષણા દ્વારા સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. સૌપ્રથમ મોટી બેઠક અલ્જીયર્સમાં 1967માં હતી, જ્યાં ચાર્ટર ઓફ અલ્જીયર્સ અપનાવવામાં આવ્યું હતં અને કાયમી સંસ્થાગત માળખા માટેના પાયાનો પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો હતો.
શાંતિ રાખવી અને સિક્યુરિટી (પીસકીપીંગ એન્ડ સિક્યુરિટી)
thumb|યુએનપીસકીપીંગ હેતુઓઘાટા બ્લ્યુ પ્રદેશો પ્રવર્તમાન હેતુ દર્શાવે છે, જ્યારે આછા બ્લ્યુ પ્રદેશો અગાઉના હેતુઓ ધરાવે છે. સલામતી કાઉન્સીલની મંજૂરી મળી ગયા બાદ યુએન જ્યાં સશસ્ત્ર સંઘર્ષની તાજેતરમાં સમાપ્તિ થઇ હોય અથવા શાંતિના કરારો લાદવા સ્થગિત કરવામાં આવ્યો હોય અને લડવૈયાઓને શત્રુ બનવા બિનપ્રોત્સાહિત કરવા માટે પીસકીપર્સને મોકલે છે. યુએન પાસે પોતાનું લશ્કર ન હોવાથી, યુએનને પીસકીપીંગ દળો સભ્ય રાજ્યો પૂરા પાડવામાં આવે છે. આ દળોને "બ્લ્યુ હેલ્મેટસ"પણ કહેવામાં આવે છે, જેઓ યુએનની માન્યતા લાગુ પાડે છે તેમને યુનાઇટેડ નેશન્સ મેડલ એનાયત કરવામાં આવે છે, જેને લશ્કરી શણગારને બદલે આંતરરાષ્ટ્રીય શણગાર આંતરરાષ્ટ્રીય શણગાર તરીકે ગણવામાં આવે છે. એકંદરે પીસકીપીંગ દળએ 1988માં નોબેલ પીસ પ્રાઇઝ મેળવ્યું હતું.
યુએનના સ્થાપકોએ એવી કલ્પના કરી હતી કે સંસ્થા બે રાષ્ટ્રો વચ્ચેના સંઘર્ષને રોકવાની અને ભવિષ્યના યુદ્ધોને અશક્ય બનાવવા માટેની ભૂમિકા ભજવશે, પરંતુ શીત યુદ્ધના ફાટી નીકળવાથી વિશ્વના ભાગલા શત્રુની છાવણીમાં ફેરવાઇ જતા પીસકીપીંગ કરારોને અત્યંત મુશ્કેલ બનાવી દીધા હતા.શીત યુદ્ધના અંતને પગલે, યુએન માટે વિશ્વ શાંતિ હાંસલ કરવા એક એજન્સી બનવાનો નવો પડકાર ઉભરી આવ્યો હતો, કેમ કે તે સમયે ડઝનેક જેટલા આગળ ધપી રહેલા સંઘર્ષો વિશ્વભરમાં કેર વર્તાવી રહ્યા હતા.
thumb|બ્રિટીશ સશસ્ત્ર કારને એવી રીતે પેઇન્ટ કરવામાં આવી હતી કે તેને જ્યારે યુએન પીસકીપીંગ મિશનમાં ઉતારાઇ ત્યારે તે દેખાઇ હતી. યુએને નિષ્ફળતા બદલ ટીકાઓનો પણ સામનો કર્યો હતો. ઘણા કિસ્સાઓમાં, સભ્ય રાજ્યો એ સલામતી કાઉન્સીલના ઠરાવો સ્વીકારવાની અથવા તેના અમલની ના પાડી હતી, આ મુદ્દો યુએનના આંતરસરકાર સ્વભાવની સામે સામા પ્રવાહ જેવો હતો, જેને કેટલાક લોકો દ્વારા ૧૯૨ સભ્ય રાજ્યોનું એક સરળ એસોસિયેશન તરીકે જોવામાં આવ્યો હતો, જેમણે સંમતિ સાધવી જ જોઇએ, તે સ્વતંત્ર સંસ્થા ન હતી.લશ્કરી પગલાં અને દરમિયાનગીરી વિશે સલામતી કાઉન્સીલમાં અસંમતિઓને 1994નો વાન્ડન નરસંહારને રોકવામાં મળેલી નિષ્ફળતા તરીકે જોવામાં આવે છે, તેમજ માનવતાવાદી સહાયઅને બીજા કોંગો યુદ્ધમાં દરમિયાનગીરીમાં નિષ્ફળતા, 1995માં શ્રેબ્રેનિકા હત્યાકાંડમાં દરમિયાનગીરીની નિષ્ફળતા અને પીસકીપર્સને દળોનો ઉપયોગ કરવાની સત્તા આપીને શરણાર્થીઓનું રક્ષણ કરવામાં નિષ્ફળતા, સોમાલીયામાં ભૂખે મરતા લોકોને ખોરાક આપવામાં નિષ્ફળતા. ઇઝરાયેલી પેલેસ્ટેનિયન સંઘર્ષને સંબંધિત સલામતી કાઉન્સીલની જોગવાઇઓનો અમલ કરવામાં નિષ્ફળતા અને નરસંહાર રોકવામાં અથવા ડાર્ફરમાં સહાય પૂરી પાડવામાં સતત નિષ્ફળતા તરીકે જોવાય છે. આ ઉપરાંત યુએન પીસમેકર્સ પર બાળક પર બળાત્કાર, જાતીય સતામણી અથવા વિવિધ પીસકીપીંગ હેતુઓ દરમિયાન વેશ્યાઓને આંમત્રવી એવો પણ આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો, આ ગાળો 2003માં શરૂ થયો હતો તેમજ દેશોમાં કોંગો, હેયતી, લિબેરીયા, સુદાન, બુરુન્ડી અને કોટે ઇવોઇરનો સમાવેશ થાય છે.
પીસકીપીંગના વધારામાં યુએન નિઃશસ્ત્રીકરણને પ્રોત્સાહન આપવામાં પણ સક્રિય છે. યુદ્ધસંરંજામના નિયમનોને 1945માં યુએન ચાર્ટરના લખાણમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા અને તેના સર્જન માટે માનવી એ આર્થિક સ્ત્રોતોના મર્યાદિત વપરાશના માર્ગ તરીકે કલ્પના કરવામાં આવી હતી. જોકે ચાર્ટર પર હસ્તાક્ષર કર્યાના એક સપ્તાહ બાદ જ પરમાણુ શસ્ત્રનું આગમન થયુ હતું અને તાત્કાલિક શસ્ત્ર મર્યાદિતતાના ખ્યાલને સ્થગિત કર્યો હતો અને યુદ્ધ સંરંજામ,સૌપ્રથમ જનરલ એસેમ્બલીની બેઠકમાં પ્રથમ ઠરાવમાં પરિણમ્યો હતો, આ બેઠક "રાષ્ટ્રીય શસ્ત્રોમાંથી અણુ શસ્ત્રો અને અન્ય મોટા શસ્ત્રો કે સામૂહિક વિનાશમાં વપરાય તેને દૂર કરવા માટેની ચોક્કસ દરખાસ્ત કરવા માટે બોલાવવામાં આવી હતી." શસ્ત્રસંરંજામ મુદ્દાઓ અંગેના મુખ્ય ફોરમોમાં જનરલ એસેમ્બલી ફર્સ્ટ કમિટી, યુએન ડિસાર્મેન્ટ કમિશન અને કોન્ફરન્સ ઓન ડિસાર્મેન્ટનો સમાવેશ થાય છે અને પરમાણુ શસ્ત્રોના પરીક્ષણ પર પ્રતિબંધ, અવકાશ શસ્ત્ર અંકુશ, કેમિકલ શસ્ત્રો પર પ્રતિબંધ અને જમીન ખાણો, પરમાણુ અને રૂઢીગત શસ્ત્રો, પરમાણુ શસ્ત્ર મુક્ત ઝોન, લશ્કરી અંદાજપત્રમાં ઘટાડો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સલામતી મજબૂત બનાવવાના પગલાંની વિચારણા કરવામાં આવી છે.
યુએન એ વર્લ્ડ સિક્યુરિટી ફોરમને અનેક સત્તાવાર રીતે ટેકો આપાનારાઓમાંનું એક છે, વૈશ્વિક આપત્તિઓ અને વિનાશની અસરો પરની આંતરરાષ્ટ્રીય કોન્ફરન્સ 2008ના ઓક્ટોબરમાં યુનાઇટેડ આરબ એમિરેટ્સમાં યોજાઇ હતી.
માનવ અધિકાર અને માનવતાવાદી સહાય
alt=|thumb|1949માં માનવ અધિકારની સાર્વત્રિક ઘોષણા સાથે એલિનોર રુઝવેલ્ટ માનવ અધિકારનું અનુસરણ એ યુએનની રચના માટેનું મધ્યવર્તી કારણ હતું. બીજા વિશ્વ યુદ્ધનો જુલમ અને નરસંહાર એવી તૈયાર સંમતિમાં પરિણમ્યો હતો કે નવી સંસ્થાએ ભવિષ્યમાં આ પ્રકારની દુઃખદ ઘટનાને રોકવા માટે કામ કરવું જ પડશે. માનવ અધિકારના ઉલ્લંઘન વિશેની ફરિયાદો પર વિચારણા અને પગલાં ભરવા માટે એક કાનૂની માળખાનું સર્જન કરવાનો પ્રારંભિક હેતુ હતો. યુએન ચાર્ટર દરેક સભ્ય રાષ્ટ્રોને "માનવ અધિકારનું સાર્વત્રિક માન અને નિરીક્ષણ"ને પ્રોત્સાહન આપવા અને તે દિશામાં "સંયુક્ત અને અલગ પગલાં "લેવાની ફરજ પાડે છે. યુનિવર્સલ ડિક્લેરેશન ઓફ હ્યુમન રાઇટ્સ, જોકે કાનૂની રીતે બંધનકર્તા નથી, તેને દરેકના માટેની સિદ્ધિના સામાન્ય ધોરણ તરીકે જરલ એસેમ્બલી દ્વારા 1948માં અપનાવવામાં આવ્યું હતું. એસેમ્બલી નિયમિતપણે માનવ અધિકારના મુદ્દાઓ હાથ ધરે છે.
યુએન અને તેની એજન્સીઓ યુનિવર્સલ ડિક્લેરેશન ઓફ હ્યુમન રાઇટ્સમાં સંઘરી રાખેલા સિદ્ધાંતોને જાળવી રાખવા અને અમલી બનાવવા માટે કેન્દ્રમાં છે. આ મુદ્દામાં કેસ એ છે કે યુએન દ્વારા દેશોને ટેકો લોકશાહી સુધીની અવસ્થામાં છે. મુક્ત અને વ્યાજબી ચુટણીઓ પૂરી પાડવામાં ટેકનિકલ સહાય, ન્યાયિક માળખામાં સુધારો લાવતા, બંધારણીય મુસદ્દો કરવામાં, માનવ અધિકારના અધિકારીઓને તાલીમ આપવી અને રાજકીય પક્ષોમાં સશસ્ત્ર હલચલ સ્થાપિત કરવી તે તમામે વિશ્વભરમાં લોકશાહીત્વમાં નોંધપાત્ર ફાળો આપ્યો છે.યુએને ઓછી રીતે અથવા લોકશાહીના ઇતિહાસ વિના દેશોમાં ચુંટણી કરવા માટે સહાય કરી છે, જેમાં તાજેતરમાં અફઘાનિસ્તાનમાં અને પૂર્વ તિમોરનો સમાવેશ થાય છે. યુએન એક એવું પણ ફોરમ છે જે રાજકીય, આર્થિક અને સામાજિક જીવનમાં સંપૂર્ણપણે તેમના દેશમાં ભાગ લેવા માટે સ્ત્રીઓના અધિકારને ટેકો પૂરો પાડે છે.યુએન તેના કરારનામા મારફતે માનવ અધિકારના ખ્યાલ પરત્વેની સભાનતા ઊભી કરવામાં ફાળો આપે છે અને તેની જનરલ એસેમ્બલી, સલામતી કાઉન્સીલ ઠરાવો અથવા ઇન્ટરનેશનલ કોર્ટ ઓફ જસ્ટીસના ચૂકાદાઓ દ્વારા ચોક્ક પ્રકારના દુરુપયોગ સામે ધ્યાન રાખે છે.