cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
પાણી (અણુ)
ક્ષારવાળાપાણી અને બરફની ઘનતા
પાણીની ઘનતાનો આધાર તેમાં ઓગળેલા ક્ષારના પ્રમાણ તેમજ પાણીના તાપમાન પર હોય છે. મહાસાગરમાં બરફ તળીયાથી ઉપર થીજી જવો જોઇએ તેમ છતાં તે સપાટી પર તરે છે. જો કે મહાસાગરનો ક્ષાર થીજબિંદુમાં 2 °Cનો વધારો કરે છે અને મોટા ભાગના પાણીની ઘનતાનું તાપમાન ઘટાડીને થીજબિંદુ સુધી લઇ જાય છે. માટે જ, મહાસાગરમાં, ઠંડા પાણીનું નીચેની તરફનું કન્વેક્શન પાણીના પ્રસરણ દ્વારા અટકાવાતું નથી કારણકે તે થીજબિંદુ પાસે વધુ ઠંડું બને છે. મહાસાગરનું થીજબિંદુ નજીકનું તાપમાન ધરાવતું ઠંડું પાણી ડુબીને તળીયા તરફ જાય છે. આ કારણસર, આર્કટિક મહાસાગરની જેમ આવા ઠંડા પાણીના તળીયે જીવન ટકાવી રાખવાનો પ્રયાસ કરતા કોઇ પણ પ્રાણી સામાન્ય રીતે એવા પાણીમાં રહે છે કે જ્યાં પાણી શિયાળામાં થીજી ગયેલા તાજા પાણીના તળાવ અને નદીઓના તળીયે રહેલા તાપમાન કરતા 4 °C ઠંડુ હોય.
ખારા પાણીની સપાટી (સામાન્ય ખારાશવાળા દરીયાઇપાણી માટે −1.9 °C, 3.5%) થીજવાનું શરૂ થાય છે ત્યારે જે બરફ બને છે તે ક્ષાર મુક્ત હોય છે અને તેની ઘનતા તાજાપાણીના બરફની ઘનતાને લગભગ સમાન હોય છે. આ બરફ સપાટી પર તરે છે અને જે ક્ષાર થીજી ગયો છે તે આ બરફની નીચે રહેલા દરીયાઇ પાણીની ખારાશ અને ઘનતામાં વધારો કરે છે. આ પ્રક્રિયાના બ્રાઇન રિજેક્શન કહેવાય છે. આ વધુ ઘનતા ધરાવતું ખારું પાણી ક્નવેક્શનની પ્રક્રિયા મારફતે તળીયા તરફ ડૂબે છે અને તેના સ્થાને આવતું નવું દરીયાઇ પાણી પણ આ જ પ્રક્રિયા અનુસરે છે. આ પ્રક્રિયા −1.9 °C તાપમાને સપાટી પર તાજા પાણીનો બરફ આપે છે. સપાટી પર રચાયેલા બરફની નીચે રહેલા દરીયાઇ પાણીની ઘનતામાં વધારો તે વધુ ખારાશવાળા પાણીને તળીયા તરફ ડૂબવા પ્રેરે છે. બ્રાઇન રિજેક્શન અને ઠંડુ ખારું પાણી તળીયા તરફ ડૂબવાની પ્રક્રિયા મોટા પાયે થવાને કારણે દરીયાઇ પ્રવાહો સર્જાય છે અને આવા પાણીને ધ્રૂવ પ્રદેશોથી દૂર લઇ જાય છે. ગ્લોબલ વોર્મિંગના પરીણામે પૈકીનું એક સંભવિત પરીણામ તે હોઇ શકે છે કે આર્કટિકનો બરફ ઓગળી જતા આવા દરીયાઇ પ્રવાહો નહીં સર્જાય અને તેના આબોહવા પર નજીકના અને દૂરના ભવિષ્યમાં કળી નહીં શકાય તેવા પરીણામો આવશે.
ભારતમાં આવક વેરો
સરચાર્જ (વધારાનો કર)
મૂલ્યાંકન 2009-2010ની અસરથી કુલ કરપાત્ર રકમ પર 1% માધ્યમિક અને ઉચ્ચમાધ્યમિક શિક્ષણ ઉપકર લાગે છે. આબકારી જકાત અન સેવા કર પર મુખ્ય શિક્ષણ ઉપકર લાગુ છે.
પાણી (અણુ)
સંમિશ્રણ અને ઘનીકરણ
પાણી ઘણા પ્રવાહીમાં મિશ્ર થઇ શકે છે. દાખલા તરીકે, ઇથેનોલ પાણીના સાથેના તમામ પ્રમાણમાં એક સમાંગ પ્રવાહી બનાવે છે. બીજી બાજુ, પાણી અને મોટા ભાગના તૈલી પદાર્થો અમિશ્ર છે. સામાન્ય રીતે તૈલી પદાર્થો તેમની ધનતાને આધારે પાણીની ઉપરની સપાટી પર એક અલગ સ્તરની રચના કરે છે.
ભારતમાં આવક વેરો
સરચાર્જ (વધારાનો કર)
2010-11ના આવક વેરા વર્ષથી શિક્ષણનો ઉપકર 3% રહેશે જ્યારે સરચાર્જ લાગુ નહી પડે.
બીન-વ્યક્તિગત માટેના કરવેરા દરો
કેટલીક ખાસ પ્રકારની કંપનીઓ કોર્પોરેટ્સ, સ્થાનિક સત્તામંડળો અને સહકારી જૂથો માટે ખાસ પ્રકારના દરો લાગુ પડે છે.
પાણી (અણુ)
સંમિશ્રણ અને ઘનીકરણ
વાયુ સ્વરૂપે પાણીની વરાળ હવામાં સંપૂર્ણપણે મિશ્ર છે. બીજી બાજુ, મહત્તમ જળ બાષ્પ દબાણ, જે ચોક્કસ તાપમાને પ્રવાહી અથવા (ઘન) સાથે ઉષ્માગતિની દ્રષ્ટિએ સ્થિર છે તે, કુલ વાતાવરણીય દબાણની તુલનાએ પ્રમાણમાં નીચું છે. દાખલા તરીકે, જો બાષ્પ આંશિક દબાણ વાતાવરણના દબાણના 2 ટકા જેટલું હોય અને હવાને 25 °C તાપમાનથી ઠંડી કરવામાં આવે તો, 22 °C તાપમાનની શરૂઆતથી પાણીનું ઘનીકરણ શરૂ થવા માંડશે અને ઝાકળના બિંદુઓ રચાવા માંડશે અને ધુમ્મસ અથવા ઝાકળ રચશે. તેનાથી ઉંધી પ્રક્રિયામાં સવારે ધુમ્મસ ઊડી જાય છે. ગરમ પાણીનો ફુવારો કે બાથ ચાલુ કરીને જો કોઇ વ્યક્તિ ઓરડાના તાપમાને આદ્રતા વધારે અને તાપમાન લગભગ સમાન રહે તો, બાષ્પ પ્રાવસ્થા પરિવર્તન માટેના દબાણે પહોંચે છે અને વરાળ સ્વરૂપે ઘનીકરણ પામે છે. આ સંદર્ભમાં વાયુને સાંદ્ર અથવા 100% સાપેક્ષ આદ્ર ગણવામાં આવે છે જ્યારે હવામાં પાણીનું બાષ્પ દબાણ (પ્રવાહી) પાણીના બાષ્પ દબાણ સાથે સંતુલનમાં છે. પાણી (અથવા જો પાણીને પુરતું ઠંડું કરવામાં આવે તો બરફ)ને જ્યારે સાંદ્ર હવામાં લાવવામાં આવશે ત્યારે તે બાષ્પીભવન મારફતે દળ ગુમાવવામાં નિષ્ફળ જશે. હવામાં જળ બાષ્પનું પ્રમાણ ઓછું હોવાથી સાપેક્ષ આદ્રતા ઘણી ઉપયોગી છે. સાપેક્ષ આદ્રતાએ જળ બાષ્પને કારણે આંશિક દબાણ અને સાંદ્ર આંશિક બાષ્પ દબાણ વચ્ચેનો ગુણોત્તર છે. 100% સાપેક્ષ આદ્રતાની ઉપર જળ બાષ્પ દબાણને અધિસાંદ્ર કહેવામાં આવે છે અને હવાને જો ઝડપથી ઠંડી પાવામાં આવે તો તે થાય છે.
ભારતમાં આવક વેરો
વેતનભોગી કરદાતાઓ માટે વળતરની સ્થિતિ
આવકવેરા વિભાગ દ્વારા તેમની વેબસાઇટ પર વેતનભોગી કરદાતાઓની યાદી મુકવામાં આવી છે, જે સાચા સરનામાઓના અભાવે સંબધીત વ્યક્તિઓને મોકલી શકાઈ નથી. (વળતર તપાસવા માટેની લિંક )
પાણી (અણુ)
સંકોચનક્ષમતા
પાણીની સંકોચનક્ષમતા દબાણ અને તાપમાનનું વિધેય છે. 0 °C તાપમાને શૂન્ય દબાણની મર્યાદામાં સંકોચક્ષમતા 5.1 Pa−1 હોય છે. શૂન્ય દબાણ મર્યાદામાં સંકોચનક્ષમતા 45 °C તાપામનની આસપાસ 4.4 Pa−1ના લઘુત્તમ સુધી પહોંચે છે અને ત્યારબાદ તાપમાન વધવાની સાથે ફરીથી વધે છે. જેમ દબાણ વધે છે તેમ સંકોચનક્ષમતા ઘટે છે. તે 0 °C તાપમાને 3.9 Pa−1 અને 100 MPa હોય છે. પાણીનું બલ્ક મોડ્યુલસ 2.2 GPa છે. બિન વાયુઓ અને ખાસ કરીને પાણીમાં નીચી સંકોચનક્ષમતા ઘણી વાર તે અસંકોચનીય હોવાની ધારણા તરફ દોરી જાય છે. પાણીની નીચી સંકોચનક્ષમતાનો અર્થ છે કે ઊંડા મહાસાગરમાં 4 kmની ઊંડાઇએ પણ, જ્યાં દબાણ 40 MPa હોય છે, પાણીના કદમાં માત્ર 1.8%નો ઘટાડો થાય છે.
ભારતમાં આવક વેરો
કોર્પોરેટ આવકવેરો
કંપનીઓ માટે આવક વેરોના દરોમાં ભારતીય કંપનીઓ માટે લાગુ પડતા દરોમાં કંપનીઓએ રૂ. 1 કરોડથી વધુના કુલ વેપાર પર 30% વેરો સાથે જ 7.5% સરચાર્જ ભરવાનો રહે છે. વિદેશી કંપનીઓ માટે આ દર 40% છે. શિક્ષણ ઉપકર 3% (વેરા અને સરચાર્જ બંને) છે, પ્રાદેશિક કંપનીઓ માટે ઉત્પાદન અસરકર્તા વેરાનો દર 33.2175% અને વિદેશી કંપનીઓ માટે 41.2%નો દર છે.
2005થી 06 થી કંપનીઓના રિટર્નનું ફાઇલીંગ ફરજિયાત છે.
પાણી (અણુ)
ત્રિબિંદુ
ઘન, પ્રવાહી, અને વાયુ પાણી જે તાપમાન અને દબાણએ સંતુલનમાં સહઅસ્તિત્વ ધરાવે છે તેને પાણીનું ત્રિબિંદુ કહે છે. આ પોઇન્ટનો તાપમાનના એકમો (કેલ્વિન, ઉષ્માગતિ તાપામનનું એસઆઇ એકમ અને ડિગ્રી સેલ્સિયસ અને ડિગ્રી ફેહરનહીટ) નક્કી કરવા માટે ઉપયોગ થાય છે. પરીણામે પાણીનું ત્રિબિંદુ તાપમાન એક માપેલા જથ્થા કરતા વર્ણિત મૂલ્ય વધુ છે.કન્વેન્શનના 273.16 K (0.01 °C) તાપમાને અને 611.73 Pa દબાણે ત્રિબિંદુ આવેલું હોય છે. આ દબાણ ઘણું નીચું હોય છે જે દરીયાની સપાટીએ સામાન્ય બેરોમેટ્રિક દબાણ 101,325 Paના 1⁄166જેટલું હોય છે. મંગળ ગૃહનું વાતાવરણીય સપાટી દબાણ ત્રિબિંદુ દબાણની નજીક છે અને મંગળનું ઝીરો એલિવેશન અથવા દરીયાની સપાટીનું માપ એવી ઉંચાઇ દ્રારા નક્કી કરવામાં આવે છે કે જ્યાં વાતાવરણીય દબાણ પાણીના ત્રિબિંદુના દબાણ જેટલું હોય.
ભારતમાં આવક વેરો
કરવેરા પર દંડ
જો મૂલ્યાંકન અધિકારી અથવા કમિશનર અથવા આ કાયદા અંતર્ગત પ્રક્રિયા કરનાર કમિશનર કોઈ પણ કારણસર સંતુ્ષ્ટ હોય કે, કોઈ પણ વ્યક્તિ-
(b) નિયમ પ્રમાણેના પાલનમાં નિષ્ફળ જાય તો કલમ 142ની ઉપ-કલમ (1) અથવા કલમ 143 ની કલમ (2) અંતર્ગત નોટિસ જાહેર થાય છે, અથવા તો નિયમપાલનમાં નિષ્ફળ રહે તો કલમ 142ની ધારા (2A) અંતર્ગત માર્ગદર્શિકા જાહેર કરવામાં આવે છે, અથવા (c) તેની આવક છુપાવે અથવા તો આવી આવક વિશેની ખોટી માહિતી આપે તો,
પાણી (અણુ)
ત્રિબિંદુ
તેને પ્રવાહી પાણી, બરફ I, અને જળ બાષ્પના સંતુલિત મિશ્રણ, પાણીના ત્રિબિંદુ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમ છતાં તે પાણીના પ્રાવસ્થા કોષ્ટકમાં કેટલાક ત્રિબિંદુ પૈકીનું એક છે. ગોટીનજનના ગૌસ્ટવ હીનરીક, જોહન અપોલોન ટેમમેને 20મી સદીની શરૂઆતમાં અન્ય કેટલાક ત્રિબિંદુ્સ શોધ્યા હતા. કેમ્બ અને અન્યોએ 1960ના દાયકામાં વધુ ત્રિબિંદુ વિશે માહિતી આપી હતી.
ભારતમાં આવક વેરો
કરવેરા પર દંડ
તે જે તે વ્યક્તિને દંડ ભરવા માટે કહી શકે છે,- (ii) કલમ બી(b) સંદર્ભેના કેસમાં, પ્રત્યેક રૂપિયા દસહજાર રૂપિયાની નિષ્ફળતા પર તેના દ્વારા અન્ય કોઈ પણ કર ભરવાપાત્ર છે;
(iii) અન્ય કિસ્સાઓમાં કલમ સી (c)ને સંદર્ભીને, વધુમાં તેના દ્વારા કોઈ પણ ટેક્સ ભરવાપાત્ર છે,  આ સરવાળો તેનાથી ઓછો ન હોવો જોઈએ, પરંતુ તે ત્રણ વારથી વધુ નહી હોય. તેની આવકનો અમુક ભાગ ગુપ્ત રાખવાના હેતુથી અથવા આવી આવકના અમુક ખોટા ભાગને સારી રીતે દર્શાવવા માટે કરની રાશીમાંથી છટકી શકાય તેવી હોય છે.
પાણી (અણુ)
વિદ્યુતીય વાહકતા
પાણીની સૈદ્ધાંતિક મહત્તમ વિદ્યુતીય પ્રતિરોધકતા 25 °C તાપમાને લગભગ 182 kΩ·m હોવાનું જણાયું છે. આ આંકડો રિવર્સ ઓસ્મોસિસમાં જોવા મળેલા આંકડા સાથે સુસંગત છે. રિવર્સ ઓસ્મોસિસ સેમિકન્ડક્ટર ઉત્પાદન એકમમાં વપરાતી અલ્ટ્રા ફિલ્ટર્ડ અને ડીઆયોનાઇઝ્ડ અતિશુદ્ધ જળ પ્રણાલી છે. અતિશુદ્ધ પાણીમાં ક્ષાર અથવા એસિડ દુષકનું સ્તર 100 પાર્ટ્સ પર ટ્રિલિયન (પીપીટી)થી પણ સહેજ વધે તો તેની પ્રતિકારકતા સ્તરમાં કેટલાક kOhm·m (અથવા સેંકડો નેનોસીમેન્સ પર મિટર)નો નોંધપાત્ર ઘટાડો થવાનું શરૂ થાય છે.
હાઇડ્રોજન ક્લોરાઇ અથવા કોઇ પણ ક્ષાર જેવા આયનિક પદાર્થને પાણીમાં ઓછી માત્રામાં ઓગાળતા પાણીની નીચી વિદ્યુત વાહકતામાં નોંધપાત્ર વધારો થાય છે. આમ અશુદ્દિ ધરાવતા પાણીમાં વિદ્યુતપ્રવાહથી મોત નિપજવુંનું જોખમ ઊંચું રહે છે. જો કે તે નોંધવું જરૂરી છે કે, પાણીમાં અશુદ્ધિઓને તે સ્તર સુધી વધારવામાં આવે કે જ્યારે પાણીની વિદ્યુત વાહકતા માનવ શરીરની વાહકતા કરતા વધી જાય તે સમયે વિદ્યુતપ્રવાહથી મોત નિપજવાનું જોખમ ઘટે છે. દાખલા તરીકે, દરીયાના પાણી કરતા શુદ્ધ પાણીમાં વિદ્યુતપ્રવાહથી મોત નિપજવાનું જોખમ વધું હોય છે. કારણકે દરીયાના પાણીમાં અશુદ્ધિ ખાસ કરીને સામાન્ય ક્ષારની માત્ર અત્યંત ઊંચી હોય છે. મુખ્ય પ્રવાહ માર્ગને સારા વાહકની જરૂર પડે છે.
પાણીમાં જોવા મળતી કોઇ પણ વિદ્યુત વાહકતા દ્વવ્ય ક્ષારના આયનો અને તેમાં ઓગળેલા કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું પરીણામ છે. કાર્બન ડાયોક્સાઇ પાણીમાં કાર્બોનેટ આયન રચે છે. પાણીનું સ્વયં આયનીકરણ થાય છે. જેમાં પાણીના બે અણુ એક હાઇડ્રોક્સાઇડ ઋણ આયન અને એક હાઇડ્રોનિયમ ધન આયન રચે છે. જો કે આ આયનીકરણ કોઇ પ્રક્રિયા કરવા કે નુકસાન પહોંચવા જેટલો વિદ્યુત પ્રવાહ નથી ધરાવતું હોતું. શુદ્ધ પાણીમાં સંવેદનશીલ સાધનો 25 °C તાપમાને 0.055 µS/cm જેટલી ઓછી વિદ્યુત વાહકતાને પણ માપે છે. પાણીનું ઓક્સિજન અને હાઇડ્રોજન ગેસમાં વિદ્યુત વિભાજન થઇ શકે છે પરંતુ દ્રાવ્ય આયનોની ગેરહાજરીમાં તે ઘણી ધીમી પ્રક્રિયા હોય છે કારણકે ઘણો ઓછા પ્રવાહનું વહન થાય છે. પાણી (અને ધાતુમાં) મુખ્યત્વે ઇલેક્ટ્રોન દ્વારા ભાર વહન થતું હોય છે જ્યારે બરફમાં ભાર વહન પ્રોટોન્સ દ્વારા થાય છે. (જુઓ પ્રોટોન વાહક)
વિદ્યુત વિભાજન
પાણીમાંથી વિદ્યુત પ્રવાહ પસાર કરીને પાણીને તેના ઘટકો હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજનમાં વિભાજિત કરી શકાય છે. આ પ્રક્રિયાને વિદ્યુત વિભાજન કહેવામાં આવે છે. પાણીના અણુનું પ્રાક્રુતિક રીતે અને માં વિભાજન થાય છે. જે અનુક્રમે કેથોડ અને એનોડ તરફ આકર્ષાય છે. કેથોડ પર બે આયન ઇલેક્ટ્રોન મેળવે છે અને એક  વાયુ રચે છે. એનોડ પર, ચાર આયન જોડાય છે અને  વાયુ આણ્વિય પાણી અને ચાર ઇલેક્ટ્રોન મુક્ત કરે છે. વાયુઓ પાણીની સપાટી પર પરપોટા રચે છે અને આ ગેસને એકઠો કરી શકાય છે. 25 °C તાપમાને જળ વિદ્યુતવિભાજન કોષનો પ્રમાણભૂત પોટેન્શિયલ 1.23 V છે.
દ્વિધ્રૂવીય ગુણધર્મો
ધ્રૂવીય પ્રકૃતિ પાણીનું મહત્ત્વનું લક્ષણ છે. પાણીનો અણુ ટોચ પર હાઇડ્રોજન પરમાણુ અને શિરોબિંદુ આગળ ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે ખૂણો રચે છે. ઓક્સિજન હાઇડ્રોજન કરતા વધુ વિદ્યુતઋણતા ધરાવતો હોવાથી અણુની ઓક્સિજન પરમાણુ વાળી બાજુ પર આંશિક ઋણ ભાર હોય છે. આવા ભાર તફાવત ધરાવતા પદાર્થને દ્વિધ્રૂવ પદાર્થ કહેવાય છે. ભાર તફાવતને કારણે પાણીનો અણુ એક બીજા પ્રત્યે તેમજ અન્ય ધ્રુવીય અણુ તરફ આકર્ષાય છે. (સાપેક્ષ ધન ક્ષેત્ર સાપેક્ષ ઋણ વિસ્તાર તરફ આકર્ષાય છે.) આ આકર્ષણને કારણે હાઇડ્રોજન બંધ રચાય છે અને દ્વાવક પ્રવૃત્તિ જેવા પાણીના ઘણા ગુણધર્મોની સમજ આપે છે.
હાઇડ્રોજન બંધન
પાણીનો અણુ મહત્તમ ચાર હાઇડ્રોજન બંધ રચી શકે છે કારણકે તે બે હાઇડ્રોજન પરમાણુ સ્વીકારી શકે છે અને બે હાઇડ્રોજન પરમાણુ દાન કરી શકે છે. હાઇડ્રોજન ફ્લોરાઇડ, એમોનિયા, મિથેનોલ જેવા અન્ય અણુ હાઇડ્રોજન બંધ રચે છે પરંતુ તે ઉષ્માગતિ, ગતિશક્તિઅથવા પાણીમાં જેવા મળતા બંધારણીય ગુણધર્મો જેવી વિલક્ષણ વર્તણૂક દર્શાવતા નથી. પાણી અને અન્ય હાઇડ્રોજન બંધ ધરાવતા પ્રવાહીમાં જોવા મળતો તફાવતનો જવાબ તે હકીકતમાં રહેલો છે કે પાણી સિવાય અન્ય કોઇ પણ હાઇડ્રોજન બંધન ધરાવતો અણુ હાઇડ્રોજન દાન કરવાની કે સ્વીકારવાની અક્ષમતા કે અવક્ષેપોમાં સ્ટેરિક અસરને કારણે ચાર હાઇડ્રોજન બંધ રચી શકતો નથી. પાણીમાં ચાર હાઇડ્રોજન બંધને કારણે સ્થાનિક ચતુષ્ફલકીય ક્રમ મુક્ત માળખું રચે છે અને ત્રિપારીમાણિય નેટવર્ક રચાય છે જેને પગલે જ્યારે 4 °Cથી નીચે ઠંડું પાડવામાં આવે છે ત્યારે ઘનતામાં ઘટાડો થાય છે.
પારદર્શિતા
પાણી દ્રશ્ય પ્રકાશ, પારજાંબલી પ્રકાશની નજીક, દૂરના રાતા પ્રકાશ ઇન્ફ્રારેડ પ્રકાશ અને માઇક્રોવેવ્સની સાપેક્ષમાં પારદર્શક છે. મોટા ભાગના પ્રકાશગ્રાહકો અને પ્રકાશસંશ્લેષક કણ પાણીમાંથી સારી રીતે પસાર થતા પ્રકાશ વર્ણપટ્ટના કેટલાક હિસ્સાનો ઉપયોગ કરે છે. માઇક્રોવેવ ઓવન ખોરાકમાં રહેલા પાણીને ગરમ કરવા માટે પાણીની પારદર્શિતાનો માઇક્રોવેવ વિકિરણ માટે ઉપયોગ કરે છે. દ્રશ્ય વર્ણપટ્ટના રાતા છેડા બાજુ શોષણ કરવાની ઘણી નબળી ક્ષમતાને કારણે પાણી વાદળી જાંયવાળુ દેખાય છે. (જૂઓ પાણીના રંગ)
સંલગ્નતા
પાણી પોતાની જાતેને ચોંટેલું રહે છે (કોહેઝન) કારણકે તે ધ્રૂવીય છે. પાણી તેની ધ્રૂવીય પ્રકૃતિને કારણે ઉંચા સંલગ્નતા ગુણધર્મો પણ ધરાવે છે. એકદમ સ્વચ્છ/લીસા ગ્લાસ પર પાણી પાતળું આવરણ રહી શકે છે કારણકે ગ્લાસ અને પાણીના અણુ વચ્ચેનું પરમાણ્વિય બળ (સંલગ્ન બળ) કોહેઝિવ બળ કરતા વધુ છે. જીવવૈજ્ઞાનિક કોશિકા અને અંગોમાં પાણી પટલ અને પ્રોટીન સપાટી સાથે સંપર્કમાં હોય છે જેઓ હાઇડ્રોલિથિક હોય છે. માટે આવી સપાટી પાણી માટે મજબૂત આકર્ષણ ધરાવતી હોય છે. ઇર્વિન લેન્ગમુરને હાઇડ્રોફિલિક સપાટીઓ વચ્ચે મજબૂત અપાકર્ણષણ બળ જણાયું હતું. હાઇડ્રોફિલિક સપાટીને ડીહાઇડ્રેટ કરવા માટે એટલે કે હાઇડ્રેશનનું દ્રઢપણે રાખવામાં આવેલું પાણીનું આવરણ દૂર કરવા માટે હાઇડ્રેશન બળ તરીકે ઓળખાતા આ બળ સામે નોંધપાત્ર કાર્ય કરવું પડે છે. આ બળ ઘણા મોટા હોય છે પરંતુ નેનોમિટર અથવા તેનાથી પણ ઓછામાં ઝડપથી ઘટે છે. તે જીવવિજ્ઞાનમાં અત્યંત ઉપયોગી છે, ખાસ કરીને જ્યારે કોશિકા સૂકા વાતાવરણના સંપર્કમાં આવીને અથવા એક્સ્ટ્રાસેલ્યુલર ફ્રીઝિંગને કારણે પાણી ગુમાવે છે.
પૃષ્ઠતાણ
પાણીના અણુ વચ્ચે મજબૂત કોહેઝનને કારણે મોટા ભાગના અધાતુ પ્રવાહીઓ ઊંચું પૃષ્ઠતાણ ધરાવે છે. પાણી ઓરડાના તાપમાને 72.8 mN/mનું ઊંચું પૃષ્ઠતાણ ધરાવે છે. શોષણ મુક્ત (અશોષક) સપાટી, જેમ કે પોલિથિલિન અથવા ટેફલોન, પર જ્યારે પાણીને ઓછી માત્રામાં મૂકવામાં આવે છે ત્યારે પાણી એક ટીપા તરીકે ભેગું રહે છે. જેવી રીતે સપાટી વિક્ષેપમાં ફસાયેલો વાયુ પરપોટો રચે છે, આ પરપોટો ઘણી વખત એટલો વાયુ પરમાણુને પાણીમાં ટ્રાન્સફર કરવા જેટલો લાંબો ટકે છે.
પૃષ્ઠતાણની અન્ય અસર કેશિકા તરંગ છે. તે પાણીની સપાટી પર પાણીનું ટીપું પડવાથી પેદા થતા વમણોની સપાટી છે અને ઘણીવાર મજબૂત પેટાસપાટી પ્રવાહ સાથે રચાય છે. પૃષ્ઠતાણને કારણે પેદા થતી દેખીતી સ્થિતિસ્થાપકતા તરંગને આગળ ધપાવે છે.
કેશાકર્ષણ
સંલગ્ન બળો અને પૃષ્ઠતાણની આંતરિક પ્રક્રિયાને કારણે પાણી કેશાકર્ષણ દર્શાવે છે જેમાં પાણી ગુરુત્વાકર્ષણ બળની વિરુદ્ધમાં પાતળી નળીઓમાં ઉપર ચઢે છે. પાણી નળીની અંદરની દિવાલને ચોંટી રહે છે અને પૃષ્ઠતાણ સપાટીને સીધી બનાવે છે જેને પગલે સપાટી ઉંચી જાય છે અને કોહેઝન મારફતે વધુ પાણી ખેંચાય છે. આ પ્રક્રિયા ચાલુ રહે છે કારણકે પાણી નળીમાં ત્યાં સુધી વહે છે જ્યાં સુધી ગુરુત્વાકર્ષણ બળ એડહેસિવ બળને સંતુલિત ના કરે.
પૃષ્ઠતાણ અને કેશાકર્ષણ જીવવિજ્ઞાનમાં મહત્ત્વના પરિબળો છે. દાખલા તરીકે, જ્યારે છોડમાં પાણી ઝાયલેમ મારફતે ઉપરની તરફ જાય છે ત્યારે મજબૂત આંતરપરમાણ્વિય આકર્ષણો (કોહેઝન) પાણીની કલમોને એક સાથે રાખે છે અને એડહેસિવ ગુણધર્મો પાણીને ઝાયલેમ સાથે ચોંટાડેલું રાખે છે અને ટ્રાન્સપાઇરેશન પુલને કારણે પેદા થયેલું તણાવ અટકાવે છે.
પાણી એક દ્વાવક તરીકે
પાણી તેની ધ્રૂવીયતાને કારણે એક સારું દ્રાવક છે. જે પદાર્થો પાણીમાં સારી રીતે ભળી જાય છે અને ઓગળી જાય છે (ક્ષારની જેમ) તેમને હાઇડ્રોફિલિક ("જળપ્રેમી") પદાર્થો કહેવાય છે. જ્યારે જે પદાર્થો પાણી સાથે ભળતા નથી (દા.ત. ચરબી અને તેલ) તેઓ હાઇડ્રોફોબિક ("પાણીથી ડરતા") પદાર્થો કહેવામાં આવે છે. પદાર્થની પાણીમાં ઓગળવાની ક્ષમતા, જે તે પદાર્થ પાણીના અણુ અન્ય પાણીના અણુ સાથે જે મજબૂત આકર્ષણ બળ ધરાવે છે તેના જેટલું કે તેના કરતા વધુ આકર્ષણ બળ ધરાવે છે કે કેમ તેના આધારે નક્કી થાય છે. જો પદાર્થ આ મજબૂત આંતરપરમાણ્વિય બળને તોડી શકે તેવા ગુણધર્મો ના ધરાવતો હોય તો આ પદાર્થના અણુ પાણીમાંથી "બહાર ફેંકાઇ જાય" છે અને તેમાં ઓગળતા નથી. સામાન્ય ધારણાથી વિપરિત, પાણી અને હાઇડ્રોફોબિક પદાર્થો "અપાકર્ષણ" ધરાવતા નથી અને હાઇડ્રોફોબિક સપાટી ઇન્ટ્રોટોપિકલી નહીં પરંતુ એનર્જેટિકલી સાનુકૂળ છે.
જ્યારે આયનિક કે ધ્રૂવીય સંયોજન પાણીમાં પ્રવેશે છે ત્યારે તે પાણીના અણુ દ્વારા ઘેરાય છે (હાઇડ્રેશન). પાણીના અણુના સાપેક્ષ નાના કદને કારણે પાણીના ઘણા અણુઓ દ્રાવ્યના એક અણુની આસપાસ ગોઠવાઇ શકે છે. પાણીનો આંશિક ઋણ દ્વિધ્રૂવ છેડા દ્વાવ્યના ધન ભાર ધરાવતા ઘટકો તરફ આકર્ષાય છે અને તેવી જ રીતે ધન દ્વિધ્રૂવ છેડા માટે થાય છે.
સામાન્ય રીતે, એસિડ, આલ્કોહોલ અને ક્ષાર જેવા આયનિક અને ધ્રૂવીય પદાર્થો પાણીમાં સાપેક્ષ દ્વાવ્ય હોય છે અને ચરબી અને તેલ જેવા બિન ધ્રૂવીય પદાર્થો અદ્વાવ્ય હોય છે. બિનધ્રૂવીય અણુઓ પાણીમાં એક સાથે રહે છે કારણકે તે પાણીના અણુ અને હાઇડ્રોજન બંધનું એકબીજા વચ્ચેનું આકર્ષણ બિનધ્રૂવીય અણુ સાથે વાન ડર વાલ પ્રક્રિયામાં સામેલ થવા કરતા શક્તિની દ્રષ્ટિએ વધુ સાનુકૂળ છે.
રાંધવામાં વપરાતું મીઠું, સોડિયમ ક્લોરાઇડ, (NaCl) આયનિક દ્વાવ્યનું ઉદાહરણ છે. સોડિયમ ક્લોરાઇડનો એક અણુ ધન આયન અને ઋણ આયનમાં વિભાજિત થાય છે અને પ્રત્યેક આયન પાણીના અણુ દ્વારા ઘેરાયેલો હોય છે. દ્રાવણમાં આ આયનો બાદમાં તેમની સ્ફટિકીય જાળીથી સરળતાથી દૂર જઇ શકે છે. રાંધવામાં વપરાતું મીઠું બિનઆયનિક દ્વાવ્યનું ઉદાહરણ છે. પાણીના દ્વિધ્રૂવ ખાંડના અણુના ધ્રૂવીય ક્ષેત્ર (OH જૂથ) સાથે હાઇડ્રોજન બંધ રચે છે અને તેને દ્રાવણમાં દૂર લઇ જવાની છૂટ આપે છે.
એસિડ-બેઝ પ્રક્રિયામાં પાણી
રાસાયણિક દ્રષ્ટિએ પાણી એમ્ફોટેરિક છેઃ તે રાસાયણિક પ્રક્રિયામાં એસિડ અથવા બેઝ તરીકે વર્તી શકે છે. બ્રોન્સ્ટેડ-લોરીની વ્યાખ્યા મુજબ, રાસાયણિક પ્રક્રિયામાં જે પદાર્થ પ્રોટોન (આયન)નું દાન કરે છે તેને એસિડ કહેવાય છે અને અને જે પ્રોટોન સ્વીકારે છે તેને બેઝ કહેવાય છે. મજબૂત એસિડ સાથેની પ્રક્રિયામાં પાણી બેઝ તરીકે વર્તે છે અને અને મજબૂત બેઝ સાથેની પ્રક્રિયામાં તે પાણી તરીકે વર્તે છે. દાખલા તરીકે, જ્યારે હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ રચાય છે ત્યારે પાણી HCl પાસેથી આયન મેળવે છે.
એમોનિયા સાથેની પ્રક્રિયામાં પાણી આયન દાન કરે છે અને આમ એસિડ તરીકે વર્તે છે.
પાણીમાં ઓક્સિજન પરમાણુ બે સ્વતંત્ર જોડી ધરાવતો હોવાથી પાણી ઘણીવાર લૂઇઝ એસિડ સાથેની પ્રક્રિયામાં લૂઇઝ બેઝ અથવા ઇલેક્ટ્રોન જોડીદાતા તરીકે વર્તે છે અને ઇલેક્ટ્રોન જોડીદાતા અને પાણીના હાઇડ્રોજન પરમાણુ સાથે હાઇડ્રોજન બંધ રચે છે. એચએસએબી સિદ્ધાંત પાણીને નબળા સખત એસિડ અને નબળા સખત બેઝ તરીકે ગણાવે છે. એટલે કે તે અન્ય પદાર્થો સાથે અગ્રતા મુજબ પ્રક્રિયા કરે છે.
જ્યારે નબળા એસિડ કે નબળા બેઝનો ક્ષાર પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે ત્યારે પાણી ક્ષારનું આંશિક જલીકરણ કરી શકે છે અને સંલગ્ન બેઝ અથવા એસિડ પેદા કરે છે. જે સાબુ અને રાંધવાના સોડાના જલીય દ્વાવણોને તેમનો મૂળ pH આપે છે.
લાઇગન્ડ રસાયણશાસ્ત્ર
સંક્રાંતિ ધાતુ સંકિર્ણમાં પાણીની લૂઇઝ બેઝની પ્રકૃતિ તેને સામાન્ય લાઇગન્ડ બનાવે છે. તેના ઉદાહરણોમાં જેવા દ્વાવ્ય થયેલા આયનોથી માંડીને પરહેનિક એસિડ,જે રિનીયમ પરમાણુ સાથે સંકળાયેલા પાણીના બે અણુ ધરાવે છે અને  જેવા વિવિધ ધન હાઇડ્રેટ્સનો સમાવેશ થાય છે. પાણી સામાન્ય રીતે મોનોડેન્ટેટ લાઇગન્ડ છે અને તે કેન્દ્રીય પરમાણુ સાથે માત્ર એકજ બંધ રચી શકે છે.
એસિડિક પ્રકૃતિ
શુદ્ધ પાણીમાં હાઇડ્રોક્સાઇડ આયનની સાંદ્રતા હાઇડ્રોનિયમ અથવા હાઇડ્રોજન આયનની સાંદ્રતા જેટલી હોય છે. જે શુદ્ધ પાણીને 298 K. તાપમાને 7ની pH આપે છે. સામાન્ય રીતે શુદ્ધ પાણીનુ ઉત્પાદન કરવું ઘણું મુશ્કેલ છે. પાણીને લાંબા સમય સુધી હવાના સંપર્કમાં લવાતા કાર્બન ડાયોક્સાઇડ તેમાં ઓગળે છે અને 5.7ની pH મર્યાદાવાળું કાર્બોનિક એસિડનું મંદ દ્રાવણ બનાવે છે. વાતાવરણમાં જેમ વાદળના બિંદુ રચાય છે અને જેમ વરસાદના ટીપા હવામાંથી પડે છે તેમ ની થોડી માત્રા પાણીમાં શોષાય છે અને આમ મોટા ભાગનો વરસાદ સહેજ એસિડિક હોય છે. જો હવામાં નાઇટ્રોજન અને સલ્ફર ઓક્સાઇડનું પ્રમાણ ઉંચું હોય તો તે પણ વાદળમાં ઓગળશે અને વરસાદના ટીપાં એસિડ વરસાદ પેદા કરશે.
રેડોક્સ પ્રક્રિયામાં પાણી
પાણી ઓક્સિડેશન સ્થિતિ +1માં હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિડેશન સ્થિતિ −2માં ઓક્સિજન ધરાવે છે. તેના કારણે પાણી /ના પોટેન્શિયલ કરતા ઓછો રિડક્શન પોટેન્શિયલ ધરાવતા રસાયણો, જેમ કે, હાઇડ્રાઇડ, આલ્કલી અને આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ (બેરિલિયમ સિવાય) વગેરેનું ઓક્સિડેશન કરે છે. એલ્યુમિનિયમ જેવી અન્ય કેટલીક સક્રિય ધાતુઓનું પણ પાણી દ્વારા ઓક્સિડેશન થાય છે પરંતુ તેમના ઓક્સાઇડ દ્વાવ્ય નથી અને પેસિવેશનને કારણે પ્રક્રિયા અટકી જાય છે. જો કે નોંધનીય છે કે લોખંડને કાટ લાખવાની પ્રક્રિયા પાણીમાં ઓગળેલા લોખંડ અને ઓક્સિજન વચ્ચેની પ્રક્રિયા છે, નહી કે, લોખંડ અને પાણી વચ્ચેની.
ભૂરસાયણશાસ્ત્ર
પાણીની ખડકો પર વર્ષોની પ્રક્રિયાને પગલે વેધરિંગ અને જળ ધોવણની પ્રક્રિયા થાય છે. આ ભૌતિક પ્રક્રિયા ઘન ખડકો અને દ્વવ્યોને જમીન, કાંપમાં ફેરવે છે પરંતુ કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં પાણી સાથે રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ પણ થાય છે અને મેટાસોમેટિઝમ અને મિનરલ હાઇડ્રેશન થાય છે જે ખડકોના રાસાયણિક પરિવર્તનો પ્રકાર છે અને પ્રકૃતિમાં માટીના દ્રવ્યો પેદા કરે છે અને પોર્ટલેન્ડ સિમેન્ટને જ્યારે સખત કરવામાં આવે છે ત્યારે પણ બને છે.
જળ બરફ તેની વધુ જગ્યા ધરાવતી સ્ફટિક જાળીમાં વિવિધ પ્રકારના નાના અણુનો સમાવીને ક્લેથરેટ હાઇડ્રેટ્સ તરીકે ઓળખાતા ક્લેથરેટ સંયોજન બનાવી શકે છે. તેનું સૌથી જાણીતું ઉદાહરણમિથેન ક્લેથરેટ, 4 છે જે મહાસાગરના તળીયે મોટા જથ્થામાં કુદરતી રીતે જોવા મળે છે.
ભારે પાણી અને આઇસોટોપોલોગસ
હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજન બંનેના આઇસોટોપ અસ્તિત્વ ધરાવે છે જે પાણીના કેટલાક જાણીતા આઇસોટોપોલોગ આપે છે.
ત્રણ આઇસોટોપમાં હાઇડ્રોજન કુદરતી રીતે બને છે. પાણીમાં હાઇડ્રોજનનો 99.98% હિસ્સો રચતો સર્વસામાન્ય આઇસોટોપ (1H) તેના ન્યુક્લિયસમાં માત્ર એક જ પ્રોટોન ધરાવે છે. બીજો સ્થિર આઇસોટોપ ડ્યુટેરિયમ (જેનું રાસાયણિક ચિહ્ન D અથવા 2H છે), એક વધારાનો ન્યૂટ્રોન ધરાવે છે. ડ્યુટેરિયમ ઓક્સાઇડ, તેની વધુ ઘનતાને કારણે ભારે પાણી તરીકે ઓળખાય છે. તેનો ન્યુક્લિયર રિએક્ટરમાં ન્યૂટ્રોન મોડરેટર તરીકે ઉપયોગ થાય છે. ત્રીજો આઇસોટોપ, ટ્રિટિયમ, એક પ્રોટોન અને 2 ન્યૂટ્રોન ધરાવે છે અને કિરણોત્સર્ગી પદાર્થ છે, જે 4500 દિવસના અડધા જીવનમાં ક્ષય પામે છે. પ્રકૃતિમાં બહુ જ ઓછી માત્રામાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે. તે સામાન્ય રીતે વાતાવરણમાં વૈશ્ચિક કિરણ પ્રેરિત ન્યુક્લિયર પ્રક્રિયા મારફેત બને છે. એક ડ્યુટેરિયમ પરમાણુ સાથેનું પાણી સામાન્ય પાણીમાં ઓછી સાંદ્રતા (~0.03%) અને માં પ્રાકૃતિક રીતે બને છે અને તે 0.000003%ની ઓછી માત્રા ધરાવે છે.
અને વચ્ચેના સૌથી નોંધનીય ભૌતિક તફાવત, વિશિષ્ટ દળમાં સરળ તફાવત સિવાયના ગુણધર્મોમાં હાઇડ્રોજન બંધન દ્વારા અસર પામતા થીજબિંદુ અને ઉત્કલન બિંદુ તેમજ અન્ય ગતિ અસરો જેવા ગુણધર્મોનો સમાવેશ થાય છે. ઉત્કલન બિંદુઓમાં તફાવતને કારણે આઇસોટોપોલોગ્સ છૂટા પડી શકે છે.
શુદ્ધ આઇસોલેટેડ નો વપરાશ જૈવરસાયણિક પ્રક્રિયાને અસર કરી શકે છે. તેને મોટી માત્રમાં લેવાથી મૂત્રપિંડ તેમજ કેન્દ્રીય ચેતાતંત્રની કામગીરીને અસર થઇ શકે છે. તેનો કોઇ પણ પ્રકારની આડઅસર સિવાય ઓછી માત્રમાં ઉપયોગ કરી શકાય છે અને કોઇ મોટી વિષતા દેખીતી રીતે જણાય તે માટે ભારે પાણીનો મોટી માત્રામાં વપરાશ કરવો પડે છે.
ઓક્સિજન પણ ત્રણ સ્થિર આઇસોટોપ ધરાવે છે અને તે પાણીમાં વિવિધ પ્રમાણમાં હાજર હોય છે. 99.76% પ્રમાણમાં, 0.04% પ્રમાણમાં, અને  0.2% પ્રમાણમાં હાજર હોય છે.
ઇતિહાસ
ગિલબર્ટ ન્યૂટન લેવિસએ 1933માં શુદ્ધ ભારે પાણીનો સૌ પ્રથમ નમૂનો છૂટો પાડ્યો હતો.
વિવિધ તાપમાન માપનો નક્કી કરવા માટે પાણીના ગુણધર્મોનો ઐતિહાસિક રીતે ઉપયોગ થતો આવ્યો છે. જેમાં કેલ્વિન, સેલ્સિયસ, રેન્કિન, અને ફેરનહીટનો સમાવેશ થાય છે. અત્યારના માપનમાં પાણીના થીજબિંદુ અને ઉત્કલન બિંદુ નકકી કરવા માટે ઉપયોગ થાય છે. બહુ ઓછા ઉપયોગમાં લેવાતા ડેલિસલ, ન્યૂટન, રેમર અને રોમર પણ આવી જ રીતે નક્કી કરવામાં આવ્યા હતા. પાણીનું ત્રિબિંદુ આજે બહુ જ વ્યાપક રીતે વપરાતું પ્રમાણભૂત બિંદુ છે.
પદ્ધતિસરનું નામકરણ
પાણીના આઇયુપીએસી (IUPAC) દ્વારા સ્વીકારાયેલા નામમાં ઓક્સિડેન અથવા પાણી, અથવા વિવિધ ભાષામાં તેને સમકક્ષ અન્ય નામનો સમાવેશ થાય છે. જો કે અન્ય પણ પદ્ધતિસરના નામ છે કે જેનો પાણીના અણુનો ઉલ્લેખ કરવા માટે ઉપયોગ કરી શકાય છે.
પાણીની સૌથી સરળ પદ્ધતિસરનું નામ હાઇડ્રોજન ઓક્સાઇડ છે. તે હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ, હાઇડ્રોજન સલ્ફાઇડ, અને ડ્યુટેરિયમ ઓક્સાઇડ (ભારે પાણી) જેવા સંબંધિત સંયોજનોને સમાન છે. અન્ય પદ્ધતિસરનું નામ, ઓક્સિડેન, આઇયુપીએસી દ્વારા ઓક્સિજન આધારિત વિસ્થાપન જૂથના પિતૃ નામ તરીકે સ્વીકારાયું છે. તેમ છતાં ભલામણ કરી શકાય તેવા અન્ય નામો છે. દાખલા તરીકે, –OH ગ્રૂપ માટે એક્સિડેનાઇલ ના માટે હાઇડ્રોક્સાઇલની ભલામણ કરાઇ છે. ઓક્સેન નામ આ ઉદેશ માટે અયોગ્ય હોવાનો આઇયુપીએસીએ સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ કર્યો છે કારણકે તે ચક્રીય ઇથરનું નામ છે અને તે ટેટ્રાહાઇડ્રોપાયરેન તરીકે પણ ઓળખાય છે.
પાણીના અણુનું ધ્રૂવીભવન થયેલા સ્વરૂપ, H+OH−ને પણ આઇયુપીએસી નામકરણ દ્વારા હાઇડ્રોન હાઇડ્રોક્સાઇડ કહેવાય છે.
ડાઇહાઇડ્રોજન મોનોક્સાઇડ (DHMO) પાણી માટે ભાગ્યે જ વપરાતું નામ છે. આ શબ્દનો વિવિધ હોક્સમાં ઉપયોગ થયો છે જે આ "ઘાતક રસાયણ" પર પ્રતિબંધની માગં કરે છે જેમ કે ડાઇહાઇડ્રોજન મોનોક્સાઇડ હોક્સમાં. પાણીના અન્ય પદ્ધતિસરના નામમાં હાઇડ્રોક્સિક એસિડ, હાઇડ્રોક્સિલિક એસિડ , અને હાઇડ્રોજન હાઇડ્રોક્સાઇ નો સમાવેશ થાય છે. પાણીના એસિડિક અને બેઝિક બંને નામ અસ્તિત્વ ધરાવે છે કારણકે તે એમ્ફોટેરિક છે (જે એસિડ અને બેઝિક બંને પર પ્રતિક્રિયા આપે છે). આ નામ ટકનિકી દ્રષ્ટિએ ખોટા નથી પરંતુ તેમનો વ્યાપકપણે ઉપયોગ થતો નથી.
કંથકોટ (તા. ભચાઉ )
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
કંથકોટનો કિલ્લો
કંથકોટ ગામની નજીક કંથકોટનો કિલ્લો આવેલો છે.
ઇતિહાસ
કંથકોટનો કિલ્લો ખડકાળ ટેકરી પર આવેલો જૂનો કિલ્લો છે, જે ૫ કિમીના પરિઘ વિસ્તારમાં ફેલાયેલો છે. આ કિલ્લાની દિવાલો મોટા પથ્થરોની બનેલી અને અમુક જગ્યાએથી નાના પથ્થરોથી સમારકામ કરેલી છે. કંથકોટ ૮મી સદીમાં કાઠીઓની રાજધાની હતું એમ મનાય છે, અને ત્યાર પછી ચાવડાઓએ તેમની પાસેથી કંથકોટનો કબ્જો મેળવ્યો હતો.
લોકકથા મુજબ હાલનો કિલ્લો ઇ.સ. ૮૪૩ ‍(સંવત ૯૦૦)ની સાલમાં બંધાવવાનો શરૂ થયો હતો. કિલ્લાની દિવાલનો એક ભાગ કંઠડનાથની ધૂણી પરથી પસાર થતા તેમના ક્રોધને કારણે કિલ્લાનો નાશ થયો હતો. કિલ્લો બાંધકાર કરનારે તેમના પરથી કિલ્લાનું નામ પાડ્યું અને પછી કિલ્લો પૂર્ણ થયો. ૧૦મી સદીની મધ્યમાં, કંથદુર્ગના નામથી કિલ્લો પ્રચલિત હતો જ્યાં ચાલુક્ય-સોલંકી રાજા મૂળરાજ કલ્યાણની ચાલુક્ય શાસક તૈલપ બીજાથી ભાગીને સંતાયો હતો. ૧૧મી સદીમાં કિલ્લામાં મહમદ ગઝનીથી બચવા ભીમ પહેલાએ અહીં આશરો લીધો હતો. ઇ.સ. ૧૧૪૩માં કંથગામ અથવા કંથકોટના રાજાએ અણહિલવાડ પાટણના કુમારપાળની વિરુદ્ધ નાગોર સરદારની સાથે બળવો કર્યો હતો.
૧૩મી સદીમાં ઇ.સ. ૧૨૭૦ સુધી કંથકોટ વાઘેલા વંશનું પાટનગર હતું. વાઘેલા સરદારે કંથકોટની સાથે તેની પુત્રી મનાજ સામાના પુત્ર સાદને આપી, સાદના પુત્ર ફુલે કિલ્લાનું નામ કંથદુર્ગ પાડ્યું હતું.
૧૫મી સદીની શરૂઆતમાં ઇ.સ. ૧૪૧૦માં મુઝફ્ફર (૧૩૯૦-૧૪૧૧) વડે કિલ્લા પર આક્રમણ કરાયું હતું. ત્યાર પછી તેના પર જાડેજા વંશના દેદા રાજપૂતોનું શાસન આવ્યું. જાડેજાઓના શાસન દરમિયાન કંથકોટ રાવ રાયધણ રત્નના બીજા પુત્ર દેદાજીને અપાયું. ૧૬મી સદીમાં મુઘલ વઝીર અબુલ-ફઝલ ઇબ્ન મુબારકે તેને કચ્છના એક મુખ્ય કિલ્લા તરીકે વર્ણવ્યો હતો.
ઇ.સ. ૧૮૧૬માં બ્રિટિશ કર્નલ ઇસ્ટ દ્વારા કિલ્લેબંધનો નાશ કરાયો હતો અને ઇ.સ. ૧૮૧૯માં કચ્છ રાજ્યે બ્રિટિશ આધિપત્ય સ્વીકાર્યું હતું. તેમ છતાં, કંથકોટનો કિલ્લો ૧૯૪૭માં ભારતની સ્વતંત્રતા સુધી જાડેજા શાસકો જોડે રહ્યો.
સ્થાપત્ય
ટેકરીની ઉપર ત્રણ મંદિરો આવેલા છે, જેમાંનું એક કંઠડનાથનું, બીજું જૂનું મંદિર મહાવીરનું અને ત્રીજું મંદિર સૂર્ય મંદિર છે.
કંઠડનાથનું મંદિર ટેકરીના પશ્ચિમ ખૂણાએ ઇ.સ. ૧૮૨૦માં દેદા જાડેજાઓ વડે બાંધવામાં આવ્યું હતું જે ઇ.સ. ૧૮૧૯ના કચ્છના ધરતીકંપમાં નાશ પામેલા ઇ.સ. ૧૨૭૦માં મોડ સામ્માએ બંધાવેલા વિશાળ મંદિર વિશાળ મંદિરની જગ્યાએ બનાવેલું. હાલનું મંદિર ઊંચા પાયા પર ઘુંમટ સાથે ૨૮ ફીટ x ૧૪ ફીટ પહોળું અને ૨૮ ફીટ ઊંચું છે. તે ચાર સ્થંભો ધરાવે છે અને ગર્ભગૃહમાં પગ વાળીને બેઠેલા કંઠડનાથની સફેદ આરસની પ્રતિમા ધરાવે છે.
મહાવીરનું જૈન મંદિર મોટાભાગે ખંડિત છે અને બે મંડપો ધરાવે છે. પ્રવેશ ગૃહના સ્થંભ પરનું લખાણ ઇ.સ. ૧૨૮૩ (સંવત ૧૩૪૦)નું છે જે આત્મદેવનાથના પુત્રો લાખા અને સોહી મંદિરના શિલ્પકારો છે એમ દર્શાવે છે. બહારની બાજુએ મૂકેલ તકતી આત્મદેવનો પુત્ર પાસિલ મંદિર બાંધનાર છે એમ કહે છે. મંદિરનું બાંધકાર કરનાર કુટુંબ ભદ્રેસરના જગડુશાના સંબંધીઓ હતા એમ મનાય છે.
જૈન મંદિરની બાજુમાં જૂનું સૂર્ય મંદિર આવેલું છે, જે કાઠીઓના માનીતા દેવ હતા. અહીં આવેલું લખાણ રૂદ્રની પ્રશંસાના શ્લોકો ધરાવે છે. મંદિરમાં સૂર્ય દેવની મૂર્તિ પુરુષ અને સ્ત્રી સેવકો બે બાજુએ ધરાવે છે. મૂર્તિ જોકે વિષ્ણુ જેવી વધુ લાગે છે. મંદિરની નજીક પાળિયાઓ આવેલા છે.
કંથકોટનો કિલ્લો હવે કચ્છનું એક જાણીતું પર્યટન આકર્ષણ છે.
ભીંસરા (તા. માંડવી)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:માંડવી તાલુકો
કટારીયા જુના (તા. ભચાઉ )
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
ભેરૈયા (તા. માંડવી)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
કટારીયા નવા (તા. ભચાઉ )
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
હાથીપુરા (તા. વિજાપુર)
હાથીપુરા (તા. વિજાપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજાપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. હાથીપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વિજાપુર તાલુકો
ગુંદરાસણ (તા. વિજાપુર)
ગુંદરાસણ (તા. વિજાપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજાપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગુંદરાસણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વિજાપુર તાલુકો
ભારાપર (તા. માંડવી)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ઘાંટુધણપુરા
ઘાંટુધણપુરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજાપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઘાંટુધણપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વિજાપુર તાલુકો
ખારોડા (તા. ભચાઉ )
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
નાની ભાડઈ (તા. માંડવી)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ખારોડા (તા. ભચાઉ )
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
નાની ભાડઈ (તા. માંડવી)
સંદર્ભ
શ્રેણી:માંડવી તાલુકો
મોટી ભાડઈ (તા. માંડવી)
સંદર્ભ
શ્રેણી:માંડવી તાલુકો
ગુંછાલી (તા. વિજાપુર)
ગુંછાલી (તા. વિજાપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજાપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગુંછાલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ખારોઇ (તા. ભચાઉ )
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
ગવાડા (તા. વિજાપુર)
ગવાડા (તા. વિજાપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજાપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વિજાપુર તાલુકો
ગેરીતા (તા. વિજાપુર)
ગેરીતા (તા. વિજાપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજાપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગેરીતા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વિજાપુર તાલુકો
ખોડાસર (તા. ભચાઉ )
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
દરશડી (તા. માંડવી)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:માંડવી તાલુકો
ફીલોણ (તા. માંડવી)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:માંડવી તાલુકો
ગણેશપુરા (તા. વિજાપુર)
ગણેશપુરા (તા. વિજાપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજાપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગણેશપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ગામમાં ગણપતિ તેમજ મહાકાળી માતાનું મંદિર આવેલું છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:વિજાપુર તાલુકો
ગઢડા (તા. વિજાપુર)
ગઢડા (તા. વિજાપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજાપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગઢડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વિજાપુર તાલુકો
ફરાદી (તા. માંડવી)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:માંડવી તાલુકો
કુંભારડી (તા. ભચાઉ )
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
ફુદેડા (તા. વિજાપુર)
ફુદેડા (તા. વિજાપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજાપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ફુદેડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં,વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,તમાકુ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, ગ્રામિણ બેન્ક તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વિજાપુર તાલુકો
દુર્ગાપર (તા. માંડવી)
કે દુર્ગાપુર એ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:માંડવી તાલુકો
દેવપુરા (તા. વિજાપુર)
દેવપુરા (તા. વિજાપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજાપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દેવપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વિજાપુર તાલુકો
દુજાપર (તા. માંડવી)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:માંડવી તાલુકો
લાકડીયા (તા. ભચાઉ )
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. લાકડિયા ગામમાં એક તળાવ આવેલું છે. તેનું નામ જોધસર તળાવ છે.
ઇતિહાસ
લાકડીયા ગામ કંથકોટ અને કટારિયામાંથી ૧૫૭૮માં ઓશવાલ વડે વસાવાયું હોવાનું મનાય છે. ગામમાં લાકડીયા પીરની દરગાહ આવેલી છે જ્યાં ૨૪ ફીટ ઉંચો, ૩૦ ફીટ ગોળાઇ ધરાવતો મિનારો આવેલો છે. આ મિનારો જાડેજા દેવજી વડે ૧૭૫૯ (સંવત ૧૮૧૬)માં બાંધવામાં આવ્યો હતો.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
ધુણઈ (તા. માંડવી)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:માંડવી તાલુકો
લખધીરગઢ (અલેપર) (તા. ભચાઉ )
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
ધવલનગર (તા. માંડવી)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:માંડવી તાલુકો
શરીર વૃદ્ધી અંતઃસ્ત્રાવ
શરીર વૃદ્ધી અંતઃસ્ત્રાવ (અંગ્રેજી:Human Growth Hormone) એક અંતઃસ્ત્રાવ છે જે શરીરની વૃદ્ધિ માટે જવાબદાર છે. અંગ્રેજીમાં તે HGH એવા ટુંકા અક્ષરોથી પણ ઓળખાય છે. શરીરમાં આવેલી પિચ્યુટરી ગ્રંથિમાંથી તેનો સ્ત્રાવ થાય છે. આ અંતઃસ્ત્રાવના ઘણા ફાયદાઓ પણ જાણવા મળ્યા છે, જેમ કે, બાવડા ફૂલાવવા. કસરત કરનારાઓ અને ઓલિમ્પિક રમતોમાં રમનારા ખેલાડીઓ આનો મોટા પ્રમાણમાં ઉપયોગ કરે છે.
અમેરિકા સહીત ઘણા દેશોમાં હાલ માં સીધા શરીર વૃદ્ધી અંતઃસ્ત્રાવો લેવા પર પ્રતિબંધ મુકાઇ ગયો છે જેના ઘણા કારણો છે. પરંતુ, શરીર વૃદ્ધિ અંતઃસ્ત્રાવ એક મુક્તક એટલે કે રીલીઝર તરીકે તો ઉપલબ્ધ છે જ.
સંશોધન
સંશોધન પ્રમાણે, શરીર માટે HGH નો ઘટાડો મહાદ અંશે જવાબદાર છે. ૨૧ વર્ષની ઉંમરે, સામાન્ય રીતે આ અંતઃસ્ત્રાવનું પ્રમાણ, ૧૦ મિગ્રા/૧૦૦ ચોરસ સેમી જેટલું હોય છે જે ૬૧ વર્ષની ઉમરે ૬૦% ઘટીને ૨ મિગ્રા/૧૦૦ ચોરસ સેમી જેટલું જ રહે છે. આ એક માત્ર ઉદીપક છે જે હાડકા, સ્નાયુ અને બાકીના અંગોની વૃદ્ધિ માટે જવાબદાર છે. ૩૦ વર્ષની ઉમર પછી, સામાન્ય રીતે, આ અંતઃસ્ત્રાવનું પ્રમાણ ૧૪%/૧૦ વર્ષનાં હિસાબે ઘટે છે. જોકે આ એક સંશોધન છે. સામાન્ય રીતે આમાં વધતા ઓછા પ્રમાણમાં ફેરફાર જોવા મળી શકે છે.
ઘટાડો
સામાન્યત: નાના બાળકોની ઓછી ઉંચાઈ અને વિકાસ માટે શરીર વૃદ્ધી અંતઃસ્ત્રાવ કારણભૂત પરિબળ છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વિજ્ઞાન શ્રેણી:માનવ શરીર
લાખાપર (તા. ભચાઉ )
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
ધોકડા (તા. માંડવી)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:માંડવી તાલુકો
ફલુ (તા. વિજાપુર)
ફલુ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજાપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ફલુ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર, આંગણવાડી, મહાકાળી માતાનું મંદિર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વિજાપુર તાલુકો
દેઢિયા (તા. માંડવી)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
દેવપર (તા. માંડવી)
દેવપુર-ગઢ (તા. માંડવી) ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગફળી, કપાસ જેવા રોકડિયા પાક, કેસર કેરી, દાડમ, પપૈયા જેવા બાગાયતી પાક, કઠોળમાં મગ, ગુવાર, તલ ઉપરાંત ઘઊં, બાજરી, જુવાર જેવા ધાન્ય પાક અને પશુઓ માટે મકાઈ, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં ધોરણ એક થી આઠ સુધીની સરકારી પ્રાથમિક શાળા, સરકારી આરોગ્ય કેન્દ્ર, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:માંડવી તાલુકો
જામથડા (તા. માંડવી)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:માંડવી તાલુકો
મેઘપર (કુંજીસર) (તા. ભચાઉ )
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
મોરગર (તા. ભચાઉ )
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
લાડોલ (તા. વિજાપુર)
લાડોલ (તા. વિજાપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજાપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. લાડોલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ધાર્મિક સ્થળો
ગામમાં શ્રી હરસિદ્ધ માતાનું મંદિર આવેલું છે.
લાડોલમાંથી ૧૧મી સદીની આસપાસની મૂર્તિઓ મળી આવી છે, જે અમદાવાદના લાલભાઇ દલપતભાઇ સંગ્રહાલયમાં રાખવામાં આવી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:વિજાપુર તાલુકો
હમલા (તા. માંડવી)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:માંડવી તાલુકો
કોટડી (તા. વિજાપુર)
કોટડી (તા. વિજાપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજાપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કોટડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વિજાપુર તાલુકો
મોડપર (તા. ભચાઉ )
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
જખણીયા (તા. માંડવી)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
મોડપર (તા. ભચાઉ )
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
જખણીયા (તા. માંડવી)
સંદર્ભ
શ્રેણી:માંડવી તાલુકો
નરા (તા. ભચાઉ )
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
નારણસરી (તા. ભચાઉ )
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
કુકરવાડા (તા. વિજાપુર)
શ્રેણી:વિજાપુર તાલુકો
કોટ (તા. વિજાપુર)
કોટ (તા. વિજાપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજાપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કોટ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વિજાપુર તાલુકો
હાલાપર (તા. માંડવી)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:માંડવી તાલુકો
પસા (તા. ભચાઉ )
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
નેર (તા. ભચાઉ )
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો