cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
કોનકોર્ડ
ડ્રોપ નોસ
કોકપીટમાં રહેલો કન્ટ્રોલર વાઈઝરને પાછા લાવે છે અને ટેક્સિંગ અને ટેકઓફ વખતે નાકને સ્ટાન્ડર્ડ હોરીઝોન્ટલ સ્થિતિમાંથી લગભગ 5 ડિગ્રી જેટલું નીચું લાવે છે. ટેકઓફ અને એરપોર્ટ પરથી ઉડાન બાદ, નાક અને વાઈઝર બંનેને ઊંચા કરી લેવામાં આવે છે. લેન્ડિંગના થોડા સમય પહેલાં, વાઇઝરને ફરીથી ઊંચા કરી લેવામાં આવતા હતા અને મહત્તમ વિઝિબિલિટી માટે નાકને હોરીઝોન્ટલ સ્થિતિમાંથી લગભગ 12.5 ડિગ્રી સુધી નીચે લઇ જવામાં આવતું હતું. લેન્ડિંગ સમયે કોઇપણ પ્રકારની નુકસાનની શકયતાને દૂર કરવા માટે નાકને પાંચ ડિગ્રીની સ્થિતિમાં લઇ આવવામાં આવતું હતું. ખાસ સંજોગોમાં વિમાન નાક સંપૂર્ણ રીતે નીચું હોય તેવી સ્થિતિમાં ઉડાન ભરતું હતું.
અંતિમ સ્થિતિમાં વાઇઝરને પાછા નાકમાં લઇ આવવામાં આવતા હતા પરંતુ નાક તેની સ્ટાન્ડર્ડ હોરિઝોન્ટલ સ્થિતિમાં રાખવામાં આવતું હતું. આ સેટઅપ વિન્ડસ્ક્રીન્સને સાફ કરવા માટે અને ટૂંકા અંતરની સબસોનિક ઉડાન માટે રાખવામાં આવતો હતો. કોનકોર્ડની બે પ્રતિકૃતિઓમાં આગળ-પાછળ થઇ શકે તેવા વાઈઝરમાં બે નક્કી ગ્લાસ હોલ્સ હતા. યુએસ ફેડરલ એવિએશન એડમિનીસ્ટ્રેશને જોવામાં આડે આવતા અવરોધનો વિરોધ કર્યો અને યુએસ એરપોર્ટ પર સેવા આપવા માટે કોનકોર્ડની ડિઝાઈનમાં ફેરફાર કરવાની માંગણી કરી, જેના કારણે હવાઇ જહાજના ઉત્પાદન અને ચાર ઉત્પાદન પહેલાંના વિમાન (101,102,201 અને 202)માં વાપરવામાં આવેલા વાઈઝરની ડિઝાઈન ફરીથી બનાવવામાં આવી.
ફલાઈટની લાક્ષણિકતાઓ
thumb|right|કોનકોર્ડ એક હવાઇ પ્રદર્શનમાં નીચી ઊંચાઇએ ઉડી રહ્યું છે
વ્યાવસાયિક જેટને ન્યૂયોર્કથી પેરિસ જતાં આઠ કલાક લાગે છે, ટ્રાન્સએટલાન્ટિક રૂટ પર સરેરાશ સુપરસોનિક ફલાઈટ સમય 3.5 કલાક કરતાં પણ ઓછો હતો. કોનકોર્ડની મુસાફરી માટેની મહત્તમ ઊંચાઇ 18,300 m હતી અને સરેરાશ મુસાફરીની ઝડપ મેક 2.02, લગભગ 1155 નોટ (2140 કિમી પ્રતિ કલાક અથવા 1334 માઈલ પ્રતિ કલાક) હતી, જે સામાન્ય વિમાનની ઝડપ કરતાં લગભગ બમણાંથી પણ વધારે હતી.
56000 ft જેટલી ઊંચાઇ પર અન્ય કોઇ નાગરિક ઉડ્ડયનનો ટ્રાફિક નહીં હોવાને કારણે કોનકોર્ડ દ્વારા એટલાન્ટિક સમુદ્ર પાર કરવા માટે નિશ્ચિત સામુદ્રિક એરવેઝ અથવા ટ્રેકસનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો. ખૂબ ઊંચાઇ પરના પવનની પરિસ્થિતિને કારણે આ એસએસટી ટ્રેકસ તેમના કો-ઓર્ડિનેટ્સની રીતે નિશ્ચિત હતા, જે નોર્થ એટલાન્ટિક ટ્રેક્સથી અલગ હતા જેમાં આગાહી કરવામાં આવતી હવામાનની પેટર્નને આધારે કો-ઓર્ડિનેટ્સ દરરોજ બદલવામાં આવતા હતા. કોનકોર્ડ 15000 ft બ્લોકમાં પણ કિલયર કરવામાં આવતું હતું, જેમાં સમુદ્ર ઓળંગતી વખતે 45,000થી 60000 ft સુધી ધીરે-ધીરે ઉપર જવામાં આવતું હતું કારણ કે ફયુઅલ લોડ ધીમે-ધીમે ઘટતો જતો હતો. નિયમિત સેવામાં, કોનકોર્ડમાં ટેકઓફ પછી કાર્યક્ષમ ક્રૂઝ-કલાઈમ્બ ફલાઈટ પ્રોફાઈલનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો.
લેન્ડિંગ નજીક આવતા કોનકોર્ડ ડ્રેગ ફોર્સ કર્વની પાછળ રહેલું, જયાં નાક ઊંચું થવાને કારણે સિન્ક રેટમાં વધારો થતો હતો. ડેલ્ટા આકારની પાંખોને કારણે કોનકોર્ડને પરંપરાગત વિમાનોની સરખામણીએ વધારે ઊંચો એટેક એન્ગલ મળી રહેતો કારણ કે પાંખની ઉપરની સંપૂર્ણ સપાટી પર વિશાળ નીચા દબાણની સ્થિતિ પેદા થવાથી તેની લિફટ જળવાઇ રહેતી. સામાન્ય લેન્ડિંગ સ્પીડ 170 mph હતી.
બ્રિટીશ એરવેઝના કોનકોર્ડના ઉડાન દ્વારા વિમાનોની ખાસ ક્ષમતાઓ અને મર્યાદાઓના હવાઇ ટ્રાફિક નિયમન માટેની કોલસાઈનમાં સ્ટાન્ડર્ડ "સ્પીડબર્ડ " ઉપરાંત કોનકોર્ડ નો ઉમેરો કરવામાં આવ્યો.
સમયપત્રક અનુસાર ઊડાન
શિડ્યુલ્ડ ઊડાન 21 જાન્યુઆરી 1976ના રોજ લંડન-બેહરિન અને પેરિસ-રીયો (વાયા ડકાર) માર્ગ પર શરૂ થઇ. પેરિસ-કેરેકેસ માર્ગ (વાયા એઝોરેઝ) આ જ વર્ષે 10 એપ્રિલે શરૂ થયો. યુએસ કોંગ્રેસે ખાસ કરીને નાગરિકોના સોનિક બૂમ સામેના વિરોધને કારણે કોનકોર્ડના યુએસમાં લેન્ડિંગ પર પ્રતિબંધ મૂકયો હોવાને કારણે ખૂબ પ્રતિષ્ઠિત ટ્રાન્સએટલાન્ટિક માર્ગ પર ઊડાનની શરૂઆત સામે વિક્ષેપ ઉભો થયો. જો કે, યુએસના પરિવહન મંત્રી વિલિયમ કોલમેને કોનકોર્ડની સેવાને વોશિંગ્ટન ડ્યુલ્સ ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ માટે પરવાનગી આપી અને એર ફ્રાંસ અને બ્રિટીશ એરવેઝે સાથે જ ડ્યુલ્સ ખાતેની સેવા 24 મે 1976ના રોજ શરૂ કરી.
thumb|right|1977નું કોનકોર્ડ
જયારે યુએસે ફેબ્રુઆરી 1977માં જેકેએફ ખાતે કોનકોર્ડની કામગીરી પરનો પ્રતિબંધ ઉઠાવી લીધો, ત્યારે ન્યૂયોર્કે કોનકોર્ડ પર સ્થાનિક સ્તરે પ્રતિબંધ લાધ્યો. યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સની સુપ્રિમ કોર્ટે પોર્ટ ઓથોરીટીના પ્રયાસોની વિરૂદ્ધમાં અને કેરોલ બર્મનની આગેવાની હેઠળના નીચલા સ્તરના આંદોલનની તરફેણમાં આપેલા પ્રતિબંધ ચાલુ રાખતા નીચલી કોર્ટના ચુકાદાની ઉપરવટ જઇને આપેલા ચુકાદાને કારણે આ પ્રતિબંધ 17 ઓકટોબર 1977થી દૂર થયો. ધોંઘાટ અંગેની ફરીયાદો છતાં, ઘાઘાટ અંગેના અહેવાલમાં નાધવામાં આવ્યું હતું કે એર ફોર્સ વન, એ સમયનું બોઈંગ વીસી-137, સબસોનિક ઝડપે અને ટેકઓફ અને લેન્ડિંગ સમયે કોનકોર્ડ કરતાં વધારે ઘોંઘાટ કરતું હતું. પેરિસ અને લંડનથી ન્યૂયોર્કના જહોન એફ કેનેડી એરપોર્ટ પરની સમયપત્રક પ્રમાણેની ઊડાન 22 નવેમ્બર 1977થી શરૂ થઇ.
1978થી 1980 દરમિયાન બ્રાનિફ ઈન્ટરનેશનલ એરવેઝે એરફ્રાંસ અને બ્રિટીશ એરવેઝ બંને પાસેથી પાંચ-પાંચ એમ 10 કોનકોર્ડ ભાડે લીધા. આ વિમાન ડલ્લાસ-ફોર્ટ વોર્થ અને વોશિંગ્ટન ડુલ્સ ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ વચ્ચે સબસોનિક ઝડપે ઊડાન ભરવા માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવ્યા અને તે બ્રેનિફ ફલાઈટ ક્રૂ દ્વારા ઉડાડવામાં આવતા હતા. એર ફ્રાંસ અને બ્રિટીશ એરવેઝના ક્રૂએ પછીથી લંડન અને પેરિસ વચ્ચેની સુપરસોનિક ફલાઈટ ચાલુ રાખવા માટે તેનો કબજો મેળવી લીધો. આ વિમાનોની નોંધણી યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ અને તેમના પોતાના દેશ એમ બંને જગ્યાએ કરવામાં આવી હતી, યુરોપિયન રજીસ્ટ્રેશન બ્રેનિફ દ્વારા કરવામાં આવતી કામગીરીના કલાકોમાં આવરી લેવામાં આવી હતી, એએફ/બીએ કલર સંપૂર્ણ રીતે જાળવી રાખવામાં આવ્યા હતા. આ ઉડાનો નફાકારક ન હતી અને 50 ટકા કરતાં પણ ઓછું બુકગ ધરાવતી હતી, જેનાથી મે 1980માં બ્રેનિફને અમેરિકાના એકમાત્ર કોનકોર્ડ ઓપરેટર તરીકેનો તેનો સમયગાળો પૂરો કરવાની ફરજ પડી.
બીએ દ્વારા તેના કોનકોર્ડની સીધી ખરીદી
યુકેમાં લગભગ 1981ની આસપાસ કોનકોર્ડનું ભવિષ્ય અંધકારમય લાગવા લાગ્યું હતું. બ્રિટીશ સરકારને કોનકોર્ડ ચલાવવા માટે દર વર્ષે પુષ્કળ નાણાં ગુમાવવા પડતા હતા અને આ સેવાને સંપૂર્ણ પણે રદ્દ કરવાનાં પગલાં ભરવાની તૈયારી હતી. પાંખો માટેની ટેસ્ટ રીગે લગભગ 30 વર્ષ સુધી ચાલી શકે તેટલી માહિતી એકત્ર કરી લેવાને કારણે તેને સંપૂર્ણ રીતે બંધ કરી શકાય તેમ હોવાથી ધાતુના પરીક્ષણ અંગેના ખર્ચમાં ઘણો જ ઘટાડો થવાની સાથે અંદાજિત ખર્ચ ઘણો જ નીચો આવી ગયો હોવા છતાં આટલા વર્ષોમાં ઘણાં બધાં નાણાંનો વ્યય થયો હોવાને કારણે સરકાર આ સેવા બંધ કરવા માટે આતુર હતી. 1983ના અંતિમ સમયમાં, બીએના મેનેજિંગ ડિરેકટર સર જહોન કિંગે આ હવાઇ જહાજ સંપૂર્ણ રીતે (તે વખતની સરકારી અને પછીથી ખાનગી બનેલી) બ્રિટીશ એરવેઝને 16.5 મિલિયન પાઊન્ડ ઊપરાંત પ્રથમ વર્ષના નફાની કિંમતે વેચવા સરકારને મનાવી લીધી.
thumb|right|જોહ્ન એફ કેનેડી ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર ઉભું રહેલું એર ફ્રાન્સનું કોનકોર્ડ, 1987 સર જહોન કિંગને લાગ્યું કે તેની પાસે પ્રિમીયમ પ્રોડકટ હતી જે અમૂલ્ય હતી, અને માર્કેટ સરવે કરાવ્યા બાદ બ્રિટીશ એરવેઝને જણાયું કે તેના ટાર્ગેટ કસ્ટમર્સ કોનકોર્ડને વાસ્તવિકતા કરતાં વધારે ખર્ચાળ હોવાનું માનતા હતા. તેમણે આ માન્યતાને અનુરૂપ બનવા માટે ધીમે-ધીમે કિંમત અને સેવાની ગુણવત્તામાં સુધારો કર્યો. એવું નોંધવામાં આવ્યું કે તે વખતે બ્રિટીશ એરવેઝની કોનકોર્ડ સેવા તેના ફ્રેન્ચ સાથીથી વિપરિત નફો કરતી હતી. બ્રિટીશ એરવેઝના નફામાં સૌથી વધારે નફાકારક વર્ષમાં 50 મિલિયન પાઉન્ડનો વધારો થયો હોવાનું નોંધવામાં આવ્યું હતું, જયારે કુલ ખર્ચ એક બિલિયન પાઉન્ડની સામે કુલ આવક 1.75 બિલિયન પાઉન્ડ હતી.
1984 અને 1991ની વચ્ચે બ્રિટીશ એરવેઝની કોનકોર્ડ સેવા લંડન અને વોશિંગ્ટન વચ્ચે વોશિંગ્ટનના ડુલ્સ ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર થોભીને અઠવાડિયામાં ત્રણ વખત ચાલતી હતી. 2003 સુધી, એર ફ્રાંસ અને બ્રિટીશ એરવેઝે ન્યૂયોર્કની સેવા દૈનિક ધોરણે ચાલુ રાખી. કોનકોર્ડે શિયાળુ રજાની મોસમમાં બાર્બાડોઝના ગ્રાન્ટલી એડમ્સ ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટની પણ મુલાકાત લીધી. એર ફ્રાંસના પેરિસ ક્રેશને કારણે એએફ અને બીએની લગભગ તમામ ચાર્ટર ર્સિવસનો અંત આવ્યો ત્યાં સુધી અનેક યુકે અને ફ્રેન્ચ ટુર ઓપરેટરોએ યુરોપિયન સ્થળો પર નિયમિત રીતે ચાર્ટર ફલાઈટ્સનો ઉપયોગ કર્યો હતો; ચાર્ટર બિઝનેસ બ્રિટીશ એરવેઝ અને એર ફ્રાંસને ખૂબ જ લાભદાયક લાગ્યો હતો.
કોનકોર્ડ ફલાઈટ 4590 અકસ્માત
25 જુલાઇ 2000, એર ફ્રાંસ ફલાઈટ 4590, રજીસ્ટ્રેશન એફ-બીટીએસસી, ફ્રાંસના ગોનેસીમાં તૂટી પડ્યું, જેના કારણે તમામ 100 મુસાફરો, વિમાનમાં રહેલા નવ ક્રૂ સભ્યો અને જમીન પર ચાર વ્યકિતના મૃત્યુ થયા હતા. કોનકોર્ડને નડેલો આ એક માત્ર જીવલેણ અકસ્માત હતો.
ફ્રેન્ચ એકિસડેન્ટ ઈન્વેસ્ટીગેશન બ્યુરો (બીઈએ) દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી સત્તાવાર તપાસ અનુસાર, થોડા સમય અગાઉ જ ટેકઓફ થયેલી કોન્ટિનેન્ટલ એરલાઈન્સ ડીસી-10 માંથી પડેલી ટિટાનિયમની પટ્ટીને કારણે આ અકસ્માત થયો હતો. આ ધાતુના ટુકડાને કારણે ટેકઓફ દરમિયાન કોનકોર્ડના ડાબી બાજુના મુખ્ય વ્હિલ બોગીમાં ટાયરમાં પંકચર થયું હતું. ટાયર ધડાકા સાથે ફાટ્યું અને રબરનો એક ટુકડો ઈંધણની ટાંકને અથડાયો. તેના કારણે ટાંકીમાંથી ઈંધણ લીક થવા માંડ્યું, જેમાં ઈલેકટ્રીકના વાયરમાં થયેલા તણખાને કારણે આગ લાગી હતી. આગની ચેતવણીના પ્રતિભાવમાં ક્રૂએ એન્જિન નંબર-2 બંધ કરી દીધું અને એન્જિન નંબર-1 થોડી જ શકિત પેદા કરી શકવાને કારણે વિમાન માટે ઊંચાઇ કે ઝડપ મેળવવાનું શકય બન્યું નહીં. વિમાન ઝડપથી પીચ-એપમાં પ્રવેશ્યું અને તોફાની ઝડપે નીચે આવ્યું, ડાબી તરફ ગડથોલું ખાઇને ટેઈલ-લો ગોનેઝીની હોટેલીસીમો હોટેલમાં અથડાયું હતું.
અકસ્માત પૂર્વે, મુસાફરી કરવામાં આવેલા કિલોમીટર દીઠ પેસેન્જર મૃત્યુ દર ઝીરો હોવાની સાથે કોનકોર્ડ વિશ્વની સૌથી સુરક્ષિત પેસેન્જર એરલાઈન હોવાની દલીલ કરવામાં આવતી હતી, પરંતુ તેનો ટાયર ફાટવાનો દર સબસોનિક જેટ્સની સરખામણીએ 60 ટકા જેટલો વધારે હતો. આ અકસ્માતને કારણે સુરક્ષામાં સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં વધારે સુરક્ષિત ઈલેકટ્રીક નિયંત્રણ, ઈંધણની ટાંકી સુધી કેવલર લાઈનિંગ અને ધડાકાનો સામને કરી શકે તેવા ખાસ તૈયાર કરવામાં આવેલા ટાયરનો સમાવેશ થતો હતો. ફેરફાર પછીની પ્રથમ ફલાઈટે 17 જુલાઇ 2001ના રોજ લંડન હિથ્રોથી વિદાય લીધી, જેના પાયલટ તરીકે બીએના વડા કોનકોર્ડ પાયલટ માઈક બેનિસ્ટર હતા. ત્રણ કલાક અને 20 મિનિટની ઉડાન દરમિયાન આઈલેન્ડ તરફ મધ્ય એટલાન્ટિક ઉપર બેનિસ્ટરે મેક 2.02ની ઝડપ પ્રાપ્ત કરી અને 60000 ft આરએએફ બિરઝ નોર્ટોન તરફ પાછા ફરતા પહેલાં. લંડન-ન્યૂયોર્ક રૂટ જેવા જ ઈરાદા સાથેની ટેસ્ટ ફલાઈટને સફળ જાહેર કરવામાં આવી અને તેને ટીવી પર લાઈવ અને ગ્રાઉન્ડ અને બંને સ્થળોએ ટોળાં દ્વારા નિહાળવામાં આવી હતી. અન્ય મુસાફરોને લઇ જતી અન્ય એક બીએ પરીક્ષણ ઉડાન 11 સપ્ટેમ્બર 2001ના રોજ ભરવામાં આવી અને યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સમાં થયેલા ૧૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૧ના હુમલા દરમિયાન તે આકાશમાં જ હતી. આ ઉડાન આવક મેળવવા માટેની ન હતી, કારણ કે વિમાનમાં રહેલા તમામ મુસાફરો બીએના કર્મચારીઓ હતા.
બીએ અને એએફ (એરક્રાફટ જી-બીઓએઈ અને એફ-બીટીએસડી) દ્વારા સામાન્ય વ્યાવસાયિક કામગીરી 7 નવેમ્બર 2001ના રોજ ન્યૂ યોર્ક જેએફકેની સેવા સાથે શરૂ કરવામાં આવી, જયાં મુસાફરોને મેયર રૂડી ગુલૈની દ્વારા આવકારવામાં આવ્યા હતા.
નિવૃત્તિ
એર ફ્રાંસ અને બ્રિટીશ એરવેઝે એક સાથે 10 એપ્રિલ 2003ના રોજ જાહેરાત કરી હતી કે તેઓ કોનકોર્ડને તે વર્ષના આખરમાં નિવૃત્ત કરશે. તેમણે આ માટે આપેલા કારણોમાં 25 જુલાઇ 2000ના અકસ્માત પછી મુસાફરોની સંખ્યામાં થયેલા ઘટાડા, 11 સપ્ટેમ્બરના હુમલા બાદ હવાઇ મુસાફરીમાં થયેલા ઘટાડા અને વધતી જતા મરમ્મત ખર્ચનો સમાવેશ થતો હતો. જયારે 1970ના દાયકામાં કોનકોર્ડને સેવામાં દાખલ કરવામાં આવ્યું ત્યારે તે ટેકનોલોજીનો ચમત્કાર માનવામાં આવતું હોવાં છતાં 30 વર્ષ પછી એનાલોગ કન્ટ્રોલ અને ડાયલ્સથી ભરાયેલી તેની કોકપીટ ઘસાયેલી જણાતી હતી કારણ કે બોઈંગ 747 જેવા આટલા જ જૂના અન્ય વિમાનની સરખામણીએ કોનકોર્ડ સામે કોઇ સ્પર્ધાત્મક વિમાનનો અભાવ હોવાથી તેના પર કોઇ વ્યાવસાયિક દબાણ કે તેની ટેકનોલોજીમાં સુધારો કરવાનું કોઇ જ કારણ જણાતું ન હતું. તેની નિવૃત્તી સુધી, તે બ્રિટીશ એરવેઝના કાફલાનું છેલ્લું વિમાન હતું જેનો ફલાઈટ એન્જિનિયર હતો, આધુનિક 747-400 જેવા અન્ય વિમાનોમાં આ ભૂમિકા કાઢી નાંખવામાં આવી હતી.
આ જ દિવસે સર રીચાર્ડ બ્રેનસને બ્રિટીશ એરવેઝના કોનકોર્ડના કાફલાને તેની મૂળ કિંમત એક પાઉન્ડે તેમની વર્જિન એટલાન્ટિક એરવેઝ સાથે સેવા માટે ખરીદવાની દરખાસ્ત રજૂ કરી હતી. બ્રેનસને દાવો કર્યો કે આ એજ ટોકન કિંમત હતી જે બ્રિટીશ એરવેઝે બ્રિટીશ સરકારને ચૂકવી હતી, પરંતુ બ્રિટીશ એરવેઝે રદિયો આપીને આ દરખાસ્ત ફગાવી દીધી હતી. વિમાનને ખરીદવાની સાચી કિંમત વિમાન દીઠ 26 મિલિયન પાઉન્ડ હતી પરંતુ વિમાન ખરીદવા માટેના નાણાં સરકાર દ્વારા આપવામાં આવ્યા હતા (જેના બદલામાં સરકાર નફાનો 80 ટકા ભાગ મેળવતી હતી). પછીથી બીએએ 1983માં 16.5 મિલિયન પાઉન્ડના સોદાના ભાગ તરીકે બે વિમાનો એક પાઉન્ડની બૂક વેલ્યુએ ખરીદ્યું હતું. બ્રેનસને ધ ઈકોનોમિસ્ટ માં (23 ઓકટોબર 2003) લખ્યું કે આખરી દરખાસ્ત પાંચ મિલિયન પાઉન્ડથી વધારેની હતી અને તેનો ઈરાદો આ કાફલાનો આવનારા ઘણાં વર્ષો સુધી ઉપયોગ ઊડાન માટે કરવાનો હતો. એરબસે જૂની થઇ રહેલી એરફ્રેમ્સને કોઇપણ પ્રકારની મરમ્મત સહાય આપવા દર્શાવેલી અનિચ્છાને કારણે કોનકોર્ડને સેવામય રાખવાની રહી સહી આશા પર પાણી ફરી વળ્યું.
એવો પણ મત વ્યકત કરવામાં આવ્યો હતો કે કોનકોર્ડને સામાન્ય રીતે આપવામાં આવેલા કારણોને લીધે પાછા ખચી લેવામાં નથી આવ્યા, પરંતુ એરલાઈન્સને કોનકોર્ડના ગ્રાઉન્ડિંગ દરમિયાન જણાયું હતું કે તેઓ પ્રથમ કક્ષાના મુસાફરોને સબસોનિક ઝડપે લઇ જઇને વધારે આવક મેળવી શકે છે. રોબ લુઈસે એવો મત વ્યકત કર્યો હતો કે એર ફ્રાંસના કોનકોર્ડ કાફલાની નિવૃત્તી એર ફ્રાંસના ચેરમેન જીન-ક્રિસીલ સ્પીનેટા અને એરબસ સીઈઓ નોએલ ફોરગીયર્ડ વચ્ચેનું કાવતરું હતું અને તેનો જન્મ એએફ કોનકોર્ડના ભવિષ્યના અકસ્માત માટે તેઓને ફ્રેન્ચ કાયદા હેઠળ જવાબદાર ઠેરવી શકાય તેવા ભયમાંથી થયો હતો. બ્રિટીશ એરવેઝના પક્ષે, તે વખતાના ડિરેકટર ઓફ એન્જિનિયરગ એલન મેકડોનોલ્ડની કોનકોર્ડ માટેની પ્રતિબદ્ધતાના અભાવને કંપનીની અંદરથી જ બીએના કોનકોર્ડને ચાલુ રાખવાની પ્રતિબદ્ધતાના વિરોધ માટે જવાબદાર ઠેરવવામાં આવ્યો હતો.
એર ફ્રાંસ
એર ફ્રાંસે તેનું છેલ્લું વ્યવસાયીક કોનકોર્ડ લેન્ડિંગ પેરિસથી અમેરિકામાં ન્યૂ યોર્ક સીટીમાં 30 મે 2003માં કર્યું. તેના પછીના અઠવાડિયે, જૂન 2 અને 3 2003ના રોજ, એફ-બીટીએસડીએ પેરિસથી ન્યૂયોર્ક આખરી રાઉન્ડ ટ્રીપ કરી અને એરલાઈન સ્ટાફ તથા એરલાઈનના કોનકોર્ડ ઓપરેશનમાં લાંબા સમયથી કામ કરતાં કર્મચારીઓ માટે પાછું ફર્યું. એર ફ્રાંસની છેલ્લી કોનકોર્ડ ફલાઈટ 27 જૂન 2003ના રોજ થઇ જયારે એફ-બીવીએફસી ટૌલૌસમાં નિવૃત્ત થયું.
thumb|પેરિસ- ચાર્લ્સ દી ગૌલી એરપોર્ટ પર એર ફ્રાન્સનું કોનકોર્ડ
ફ્રેન્ચ કોનકોર્ડ એફ-બીવીએફસી ટૌલૌસમાં નિવૃત્ત થયું અને સેવા બાદ પણ તેને કાર્યરત રાખવામાં આવ્યું, જેમાં થોડા સમય માટે એન્જિન ચલાવવાનો, 2000ના અકસ્માતની ફ્રેન્ચ ન્યાયિક તપાસને સહાપરૂપ બનવા માટે જરૂર પડે ત્યારે ટેકસી રનનો સમાવેશ થતો હતો. વિમાન હવે સંપૂર્ણ રીતે નિવૃત્ત છે અને કાર્યરત પણ નથી.
ફ્રેન્ચ કોનકોર્ડ એફ-બીટીએસડી પેરિસ નજીક લી બૌર્ગેટ ખાતે મોઝે ડી વન એર એટ ડી વન એસ્કેપમાં નિવૃત્ત થયું અને અન્ય સંગ્રહિત કોનકોર્ડથી વિપરિત, તેની કેટલીક સિસ્ટમ કાર્યરત રાખવામાં આવી, દાખલા તરીકે તેનું ફેમસ નોઝ ડ્રોપ હજુ પણ નીચે-ઉપર કરી શકાય છે. આના કારણે એવી અફવાને વેગ મળ્યો કે તેને ખાસ પ્રસંગ માટે ભવિષ્યની ઊડાન માટે તૈયાર કરી શકાય તેમ છે.
ફ્રેન્ચ કોનકોર્ડ એફ-બીવીએફબી તેની પેરિસથી બેડન-બેડનની છેલ્લી ઊડાન બાદની તરાપા અને રોડ દ્વારા સિન્શેઇમ સુધીના અદ્ભૂત પરિવહન બાદ હાલમાં જર્મનીના સિન્શેઈમમાં ઓટો એન્ડ ટેકનિક મ્યુઝિયમ સિન્શેઈમ ખાતે રાખવામાં આવેલું છે.
બ્રિટીશ એરવેઝ
thumb|right|હીથ્રો એરપોર્ટ પર બ્રિટીશ એરવેઝનું કોનકોર્ડ બ્રિટીશ એરવેઝે ઓકટોબર 2003માં ઉત્તર અમેરિકાનો ફેરવેલ પ્રવાસ કર્યો. જી-બીઓએજીએ ટોરેન્ટો પીયરસન ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટની 1 ઓકટોબર 2003ના રોજ મુલાકાત લીધી, ત્યારબાદ તેણે યાત્રાના ભાગ રૂપે ન્યૂયોર્કના જહોન એફ કેનેડી ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટની ઊડાન ભરી. જી-બીઓએડીએ બોસ્ટનના લોગાન ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટની 8 ઓકટોબર 2003ના રોજ મુલાકાત લીધી અને જી-બીઓએજીએ 14 ઓકટોબર 2003ના રોજ વોશિંગ્ટન ડ્યુલ્સ ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટની મુલાકાત લીધી. જી-બીઓએડીની બોસ્ટનની ફલાઈટે લંડનના હિથ્રોથી ત્રણ કલાક, પાંચ મિનિટ અને 34 સેકન્ડમાં ટ્રીપ કરીને પૂર્વથી પશ્ચિમનો સૌથી ઝડપી ટ્રાન્સએટલાન્ટિક ફલાઈટનો વિક્રમ કાયમ કર્યો.
thumb|left|માન્ચેસ્ટર ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ એવિયેશન વ્યૂઇંગ પાર્ક ખાતે કોનકોર્ડ G-BOAC
22 ઓકટોબરે હિથ્રો એટીસીએ ખાસ આંતરિક ફલાઈટ બીએ9021સી માન્ચેસ્ટરથી અને બીએ002 ન્યૂયોર્કથી ડાબા અને જમણા રનવે પર એકસાથે લેન્ડિંગ કરે તે પ્રકારની ખાસ વ્યવસ્થા કરી. સામાન્ય રીતે ખાસ મહત્ત્વના રાજકીય અને મહાનુભાવોની મુલાકાત વખતે જ માન આપવા માટે યોજવામાં આવતા વિન્ડસરના મહેલને રોશન કરવાની પરવાનગી રાણી દ્વારા 23 ઓકટોબર 2003ની સાંજે આપવામાં આવી કારણ કે કોનકોર્ડની લંડનથી પશ્ચિમ તરફની છેલ્લી વ્યાવસાયિક ઊડાન તેના પરથી થવાની હતી.
ઈબ્રટીશ એરવેઝે તેના કોનકોર્ડ કાફલાને 24 ઓકટોબરે નિવૃત્ત કર્યો. જી-બીઓએજીએ એર ફ્રાંસના એફ-બીટીએસડીને મળેલા સન્માન જેવા જ સન્માન સાથે ન્યૂયોર્ક છોડ્યું, જી-બીઓએએફે બિસ્કેયની ખાડી પરથી કોનકોર્ડના ભૂતપૂર્વ પાયલટ્સ સહિતના વિશિષ્ટ મહેમાનોને લઇને અને જી-બીઓએઈએ એડિનબર્ગ ખાતેથી એમ બે વધુ વિમાને રાઉન્ડ ટ્રીપ કરી. ત્રણ વિમાનોએ હિથ્રો એરપોર્ટ પર વારાફરતી ઉતરાણ કરતાં પહેલાં નીચી ઊંચાઇએ ઉડવાની ખાસ મંજૂરી મેળવીને લંડન ઉપર ચક્કર માર્યા. ત્રણેય વિમાને સુપરસોનિક વિમાન માટે ભાડું ચૂકવેલા મુસાફરોને એરપોર્ટ પર ઉતારતાં પહેલાં લગભગ 45 મિનિટ સુધી એરપોર્ટની આસપાસ ટેકિસંગ કર્યું. ન્યૂયોર્કથી લંડનની ફલાઈટના કેપ્ટન તરીકે માઈક બેનિસ્ટર હતા.
તમામ બીએ કોનકોર્ડ કાફલાને થંભાવી દેવામાં આવ્યો, ઊડાનમાટેની ક્ષમતાના સર્ટીફિકેટ પાછા ખેંચી લેવામાં આવ્યા અને હાઈડ્રોલિક ઈંધણ બહાર કાઢી નાંખવામાં આવ્યું હતું. 2004માં કોનકોર્ડના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય પાયલટ અને કાફલાના મેનેજર જેક લોવેના અંદાજ મુજબ જી-બીઓએએફને ફરીથી ઉડ્ડયન કાર્યક્ષમ બનાવવા માટે લગભગ 10-15 મિલિયન પાઉન્ડનો ખર્ચ કરવો પડે તેમ હતો. બીએએ માલિકી જાળવી રાખી અને જણાવ્યું કે એરબસે 2003માં વિમાનોની મરમ્મત અંગેનો ટેકો પાછો ખેચી લેતાં હવે તે ફરીથી ઊડાન ભરશે નહીં.
બોનહેમ્સે 1 ડિસેમ્બર 2003એ બ્રિટીશ એરવેઝના કોનકોર્ડના નોઝ કોન સહિતના પૂરજાઓની લંડનમાં કેનસિંગ્ટન ઓલિમ્પિઆ ખાતે હરાજીનું આયોજન કર્યું હતું. લગભગ 7,50,000 પાઉન્ડ કિંમત ઉપજી જેમાંથી મોટા ભાગની રકમ દાન કરી દેવામાં આવી. માર્ચ 2007માં બીએએ જાહેરાત કરી કે તેઓ હિથ્રો એરપોર્ટના પ્રવેશ પાસેના કિંમતી જાહેરાત સ્થળ, જયાં 1990થી કોનકોર્ડનું 40 ટકા સ્કેલનું મોડલ મૂકવામાં આવેલું હતું, માટેનો કોન્ટ્રાકટ રીન્યુ કરશે. કોનકોર્ડનું મોડલ હટાવી લેવામાં આવ્યું અને બ્રૂકલેન્ડસ મ્યુઝિયમમાં પ્રદર્શન માટે મૂકવામાં આવ્યું હતું.
પુનઃસ્થાપના
ફ્રેન્ચ સ્વયંસેવક એન્જિનિયરોનું એક જૂથ સૌથી છેલ્લે સેવામાં સમાવેશ કરવામાં આવેલા કોનકોર્ડ (એફ-બીટીએસડી)ને પેરિસમાં આવેલા લી બૌર્ગેટ એર એન્ડ સ્પેસ મ્યુઝિયમમાં ઉડ્ડયનની ક્ષમતા ધરાવી શકે તેવી સ્થિતિ જાળવી રાખવા માટે કાર્ય કરી રહ્યું છે. ફેબ્રુઆરી 2010માં કોનકોર્ટ રનવે પર દોડી શકે તે માટે એફ-બીટીએસડીના એન્જિનને પુનઃસ્થાપન કરવાના તેમના ઈરાદાની જાહેરાત કરી હતી.
ઈ.સ. 1981માં પરીક્ષણ ઉડ્ડયન અને ટ્રાયલમાંથી નિવૃત્તી બાદ માત્ર તેના ભાગ માટે જ ઉપયોગમાં લેવાતું હોવા છતાં કોનકોર્ડ જી-બીબીડીજીના ટુકડા કરીને તેને રોડ માર્ગે ફિલ્ટન લઇ જવામાં આવ્યું પછી માત્ર ખાલી ખોખામાંથી તેનું પુનઃસ્થાપન કરીને સરેના બ્રૂકલેન્ડ્સ મ્યુઝિયમમાં રાખવામાં આવ્યું હતું. 29 મે 2010ના રોજ એવો અહેવાલ આપવામાં આવ્યો કે બ્રિટીશ સેવ કોનકોર્ડ ગ્રૂપ અને ધ ફ્રેન્ચ ઓલિમ્પસ 593 સહિતના જૂથે નિદર્શન અને એર શોમાં ફરીથી આ વિમાન ઉડી શકે તે માટે તેને મૂળ સ્થિતિમાં લાવવાના ઈરાદા સાથે લી બૌર્ગેટ એર એન્ડ સ્પેસ મ્યુઝિયમ ખાતે કોનકોર્ડના એન્જિનની ચકાસણી શરૂ કરી છે. લંડન ઓલિમ્પિક 2012ના ઉદ્ઘાટન સમારંભમાં તેને ઉડાડવાનો ઉદ્દેશ્ય છે.
પર્યાવરણીય
કોનકોર્ડના ટ્રાયલ ફલાઈટ્સ પહેલાં નાગરિક ઉડ્ડયન ઉદ્યોગ દ્વારા કરવામાં આવતા વિકાસને મોટાભાગે સરકાર અને તેમના મતદાતાઓ તરફથી સ્વીકારી લેવામાં આવતા હતા. કોનકોર્ડના ઘાઘાટ સામેના વિરોધ, ખાસ કરીને યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સના પૂર્વીય કિનારા પરના વિરોધ, ને લીધે વૈજ્ઞાનિકો અને અસંખ્ય પ્રકારના ઉદ્યોગો સાથે સંકળાયેલા ટેકનોલોજી નિષ્ણાતોએ પર્યાવરણીય અને સામાજિક અસરોને વધારે ગંભીરતાપૂર્વક લેવાનું શરૂ થવા સાથે એટલાન્ટિક સમુદ્રની બંને બાજુએ નવા પ્રકારનો રાજકીય એજન્ડા અસ્તિત્વમાં આવ્યો. કોનકોર્ડના કારણે જહોન એફ કેનેડી એરપોર્ટ પરથી ઉડ્ડયન કરતાં વિમાનો માટે સામાન્ય અવાજના ઘટાડાનો કાર્યક્રમ રજૂ કરવામાં આવ્યો છતાં ઘણાં લોકોને કોનકોર્ડ અપેક્ષા કરતાં ઘણો જ ઓછો ઘાઘાટ કરતું હોવાનું જણાયું કદાચ એટલા માટે પણ કે કોનકોર્ડના પાયલટ રહેણાંકના વિસ્તારો પરથી પસાર થતી વખતે ઘોંઘાટમાં ઘટાડો કરવા માટે વિમાનના એન્જિન પર કામચલાઉ નિયંત્રણ રાખતા હતા. આવક મેળવતી સેવાના પ્રારંભ પહેલાં એવું નોંધવામાં આવ્યું હતું કે કોનકોર્ડ તે વખતે સામાન્ય સેવામાં રહેલા અનેક વિમાનો કરતાં ઘણો જ ઓછો ઘાઘાટ કરતું હતું.
કોનકોર્ડ નાઈટ્રોજન ઓકસાઈડનું ઉત્સર્જન કરતું હતું જેના કારણે ઓઝોનમાં ઘટાડો કરતાં રસાયણો સાથેની જટીલ રાસાયણિક પ્રક્રિયા છતાં પણ એવું માનવામાં આવતું હતું કે કોનકોર્ડ જે ઊંચાઇએ મુસાફરી કરતું હતું ત્યાં સ્ટ્રેટોસ્ફીયરમાં ઓઝોન સ્તરમાં ઘણો જ ઘટાડો કરતું હતું. અન્ય નીચી ઊંચાઇએ મુસાફરી કરતાં વિમાનો તેમની ઊડાન દરમિયાન ટ્રોપોસ્ફીયરમાં ઓઝોન પેદા કરતાં હતા પરંતુ આ બંને સ્તર વચ્ચે ગેસ ઉભી લિટીમાં ગતિ કરે તે શકય નથી. કાફલો નાનો હોવાનો અર્થ એ થતો હતો કે કોનકોર્ડ દ્વારા ઓઝોનમાં થતો ઘટાડો વાસ્તવિક રીતે જોતાં માત્ર નજીવો જ હતો.
કોનકોર્ડની તકનિકી ક્ષેત્રે પ્રગતિએ સામાન્ય લોકોની ટેકનોલોજી અને પર્યાવરણ વચ્ચેના ઘર્ષણની સમજણ અને આ સંઘર્ષની સાથે સંકળાયેલા જટીલ નિર્ણયોના પૃથ્થકરણની પ્રક્રિયા અંગેની જાગૃતિમાં ઘણો વધારો કર્યો. ફ્રાંસમાં ટીજીવી ટ્રેકસની આસપાસ કરવામાં આવતી અવાજરોધક દિવાલનો ઉપયોગ 1970ના દાયકામાં પેદા થયેલી વિમાનના ઘાઘાટ અંગેના વિવાદ સિવાય શકય ન બની શકયો હોત. યુકેમાં સીપીઆરઈએ 1990થી ટ્રાન્ક્વિલિટી નકશા જારી કરેલા છે.
લોકોની માન્યતા
thumb|right|ક્વિન્સ ગોલ્ડન જ્યુબિલી સમયે પરેડ ફ્લાઇટ સામાન્ય રીતે એમ માનવામાં આવતું હતું કે કોનકોર્ડ સમૃદ્ધ લોકોનો વિશેષાધિકાર છે, પરંતુ કોનકોર્ડની મુસાફરીને મધ્યમ વર્ગીય ઉત્સાહી લોકોની પહોંચમાં લાવવા માટે ખાસ સરકયુલર અથવા એક માર્ગી (પાછા ફરતી વખતે રેલવે અથવા જહાજ દ્વારા મુસાફરીના વિકલ્પ સાથેની) ચાર્ટર ફલાઈટનું આયોજન કરવામાં આવતું હતું. યુકે અને ફ્રાંસમાં ઘણાં લોકો માટે આ રાષ્ટ્ર ગર્વનું પ્રતિક હતું ; ફ્રાંસમાં ફ્રેન્ચ વિમાન અને યુકેમાં બ્રિટીશ વિમાન માટે લોકો આ પ્રકારની ભાવના ધરાવતા હતા.
આ વિમાનનો ઉલ્લેખ બ્રિટીશ લોકો દ્વારા સામાન્ય રીતે "કોનકોર્ડ" દ્વારા કરવામાં આવતો હતો, જયારે ફ્રાંસમાં તેને "લી કોનકોર્ડ" તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું, તેનું કારણ સમાન પ્રકારનો સ્પેલિંગ ધરાવતા નિષ્ચિત નામ વાચક શબ્દને સામાન્ય નામ શબ્દથી અલગ પાડવા માટે ફ્રેન્ચ વ્યાકરણમાં ઉપયોગમાં લેવામાં આવતો નિશ્ચિત નિશ્ચાયક "લી" હતો. ફ્રેન્ચમાં સામાન્ય નામ કોનકોર્ડ નો અર્થ "સંમતિ, સમરસતા અથવા શાંતી" થાય છે અને આ વિમાનનું નામ પણ બ્રિટીશ અને ફ્રેંચ સરકારના જોડાણનો ઉલ્લેખ કરવા માટે જ રાખવામાં આવ્યું હતું. કોનકોર્ડના પાયલટ અને બ્રિટીશ એરવેઝ સત્તાવાર પ્રકાશન અને વિડિયોમાં કોનકોર્ડનો ઉલ્લેખ ઘણી વખતે એકવચન અને બહુવચનમાં "તેણી" અથવા "તેણીનું" ની રીતે કરતા હતા.
thumb|right|મહારાણી અને ઇડનબર્ગના ઉમરાવ કોનકોર્ડમાંથી ઉતરી રહ્યાં છે
રાષ્ટ્રીય ગર્વના પ્રતિક તરીકે બીએ કાફલામાંથી વિમાનો પ્રસંગોપાત પસંદગીના રાજવી પરીવારના સમારંભો, મહત્ત્વના એર શો અને અન્ય ખાસ પ્રસંગોએ ફ્લાયપાસ્ટ કરતા હતા અને કયારેક તો લાલ રંગના તીરનું નિશાન પણ બનાવતા હતા. વ્યાવસાયિક સેવાના છેલ્લા દિવસે, સામાન્ય લોકોનો રસ એટલો વધારે હતો કે વિમાનના છેલ્લા ઉતરાણને લોકો મોટી સંખ્યામાં જોઇ શકે તે માટે લંડનના હિથ્રો એરપોર્ટ પર મોટા સ્ટેન્ડ ઉભા કરવામાં આવ્યા હતા. લોકોના ટોળાંથી એરપોર્ટની આસપાસનો બાઉન્ડરી રોડ ભરાઇ ગયો હતો અને મિડિયામાં પણ વિસ્તૃત કવરેજ આપવામાં આવ્યું હતું.
તેની પ્રથમ ઊડાનના સાડત્રીસ વર્ષ બાદ કોનકોર્ડને બીબીસી અને ડિઝાઈન મ્યુઝિયમ દ્વારા આયોજીત ગ્રેટ બ્રિટીશ ડિઝાઈન કવેસ્ટના વિજેતા તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું. કુલ 2,12,000 મત કોનકોર્ડની તરફેણમાં નાંખવામાં આવ્યા હતા જેણે પ્રતિષ્ઠિત ડિઝાઈન ધરાવતા મીની, મીની સ્કર્ટ, જગુઆર ઈ-ટાઈપ, ટ્યુબ મેપ અને સુપરમરીન સ્પીટફાયરને પરાસ્ત કર્યા હતા.
વિક્રમો
સૌથી ઝડપી ટ્રાન્સએટલાન્ટિક ફલાઈટ લંડન હિથ્રોથી ન્યૂ યોર્ક જેકેએફની 7 ફેબ્રુઆરી 1996ની હતી જે બ્રિટીશ એરવેઝના જી-બીઓએડીએ ટેકઓફથી ટચડાઉનના બે કલાક, 52 મિનિટ અને 59 સેકન્ડમાં પૂરી કરી હતી. કોનકોર્ડે અન્ય વિક્રમો પણ સજર્યા હતા, જેમાં સત્તાવાર એફએઆઈ વેસ્ટબાઉન્ડઅરાઉન્ડ ધ વર્લ્ડ અને ઈસ્ટબાઉન્ડ અરાઉન્ડ ધ વર્લ્ડ વિશ્વ હવાઇ ઝડપના વિક્રમનો સમાવેશ થાય છે. 12-13 ઓકટોબર 1992ના રોજ કોલંબસના નવા વિશ્વમાં પ્રથમ ઉતરાણની 500મી વર્ષગાંઠના પ્રસંગે કોનકોર્ડ સ્પીરીટ ટૂર્સ (યુએસએ)એ એર ફ્રાંસના કોનકોર્ડ એફ-બીટીએસડીની ચાર્ટર ફલાઈટનું આયોજન કર્યું અને લિસ્બન, પોર્ટુગલથી સાન્ટો ડોમિન્ગો, ઓકોપુલ્કો, હોનોલુલુ, ગુઆમ, બેંગકોક અને બેહરીન સહિતના છ સ્થળોએ ઈંધણ માટેના રોકાણ સાથે સમગ્ર વિશ્વની હવાઇ પરીક્રમા 32 કલાક, 49 મિનિટ અને ત્રણ સેકન્ડમાં પૂરી કરી.
પૂર્વ તરફનો વિક્રમે આ જ એર ફ્રાન્સ કોનકોર્ડ (એફ-બીટીએસડી)એ યુએસએમાં કોનકોર્ડ સ્પિરીટ ટૂર્સમાં 15-16 ઓગસ્ટ 1995ના રોજ કર્યો. આ પ્રમોશનલ ફલાઈટે વિશ્વની હવાઇ પરીક્રમા ન્યૂયોર્કન-જેએફકે ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પરથી 31 કલાક, 27 મિનિટ અને 49 સેકન્ડમાં પૂરી કરી જેમાં ટૌલૌસ, દુબઇ, બેંગકોક, ગુઆમમાં એન્ડિરસેન એએફબી, હોનોલુલુ અને એકાપુલ્કો સહિતના છ સ્થળોએ ઈંધણ પૂરાવા માટે રોકાવાનો સમાવેશ થતો હતો. કોનકોર્ડે તેની 30મી ફલાઈટ વર્ષગાંઠ 2 માર્ચ 1999ના રોજ 9,20,000 ફલાઈટ કલાક પૂરા કર્યા, જેમાંથી 6,00,000 કરતાં વધારે ફલાઈટ કલાક સુપરસોનિક હતા, જે પશ્ચિમના દેશોની અન્ય સુપરસોનિક ફલાઈટે સાથે મળીને કરેલા કુલ ઉડ્ડયન કલાકો કરતાં ઘણાં વધારે હતા.
અન્ય સુપરસોનિક વિમાનો સાથે તુલના
thumb|right|Tu-144 પ્રોટોટાઇપ જૂન 1971માં, બર્લિન- -સ્કોનિફેલ્ડ કોનકોર્ડ સાથે સીધી સરખામણી કરી શકે તેવા એક માત્ર અન્ય સુપરસોનિક એરલાઈન હતી સોવિયેટ ટુપોલેવ ટુ-144, જેનો બાહ્ય દેખાવ કોનકોર્ડને મળતો આવતો હોવાને કારણે પશ્ચિમ યુરોપના દેશોમાં તેને કોનકોર્ડસ્કી તરીકે ઓળખવામાં આવતી હતી. સોવિયેટના જાસૂસી પ્રયાસો કોનકોર્ડની બ્લુ-પ્રિન્ટની ચોરીમાં પરીણમ્યા હતા, જે દેખીતી રીતે જ ટુ-144ની ડિઝાઈન તૈયાર કરવામાં મદદ કરવા માટે કરવામાં આવી હતી. વિકાસ કાર્યક્રમમાં કરવામાં આવેલી ઝડપને કારણે ટુ-144ની પ્રથમ પ્રતિકાૃતિ ઉત્પાદન કરવામાં આવેલા મશીન કરતાં ઘણી જ જુદી હતી, પરંતુ કોનકોર્ડની સરખામણીએ આ બંને વધારે બરછટ અને ઓછી રીફાઈન્ડ હતી. ટુ-144એસ ની રેન્જ કોનકોર્ડની સરખામણીએ ઘણી ઓછી હતી જેનું કારણ લો-બાયપાસ ટર્બોફેન એન્જિન હતા. આ વિમાનમાં સાદી સુપરસોનિક વિંગ ડિઝાઈન હોવાને કારણે તે ઓછી ઝડપે ખૂબ જ નબળું નિયંત્રણ ધરાવતું હતું, વધુમાં ટુ-144ને ઉતરાણ માટે પેરાશુટની જરૂર પડતી હતી જયારે કોનકોર્ડમાં વધારે સોફિસ્ટીકેટેડ એન્ટી-લોક બ્રેકસ હતી. ટુ-144 બે વખત તૂટી પડ્યું હતું, એક વખત 1973માં પેરીસ એર શોમાં અને બીજી વખત 1978ના ઉનાળામાં ડિલિવરી આપતા પહેલાંની ટેસ્ટ ફલાઈટ દરમિયાન. પછીથી ઉત્પાદન કરવામાં આવેલા પ્રકારમાં ઓછી ઝડપે વધારે સારા નિયંત્રણ માટે પાછા ફરી શકે તેવા કોનાર્ડ હતા અને 126 સીટ સંશોધન વર્ઝનમાં ટર્બોજેટ એન્જિનનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, જે તેને કોનકોર્ડ જેટલી જ ઈંધણ કાર્યક્ષમતા અને રેન્જ આપતા હતા. મેક 2.35ની ઉચ્ચતમ ઝડપ સાથે તેનામાં વધારે સ્પર્ધાત્મક વિમાન બનવાની ક્ષમતા રહેલી હતી પરંતુ સુરક્ષા અંગેની ઘણી ખામીઓને કારણે તેને સેવામાંથી ઝડપથી પાછું ખચી લેવામાં આવ્યું હતું.
અમેરિકન ડિઝાઈન, બોઈંગ 2707 અને લોકહીડ એલ-2000 300 લોકોની બેસવાની ક્ષમતા સાથેના ખૂબ જ મોટા વિમાનો હતા. કોનકોર્ડથી થોડા વર્ષો પાછળ રહેલા વિનગ બોઇંગ 2707ને ક્રોપ્ડ ડેલ્ટા લેઆઉટ માટે ફરીથી ડિઝાઈન કરવામાં આવ્યું હતું, આ સુધારાને કારણે થયેલા વધારાના ખર્ચે આ પ્રોજેકટને દફનાવી દીધો. યુએસ મિલિટરી વિમાન જેમ કે એકસબી-70 વાલ્કીરીયે અને બી-58 હસ્ટલરની કામગીરીએ દર્શાવ્યું હતું કે સોનિક બૂમ્સ જમીન સુધી પહાચી શકવાની ક્ષમતા ધરાવે છે અને ઓકલેહોમ સીટીના સોનિક બૂમ પરીક્ષણે સમાન પ્રકારની પર્યાવરણીય ચિંતા પેદા કરી જે કોનકોર્ડની વ્યાવસાયિક સફળતામાં અડચણ બની હતી. અમેરિકન સરકારે લગભગ એક બિલિયન ડોલર ખર્ચ કર્યા બાદ આ પ્રોજેકટ 1971માં બંધ કર્યો.
અન્ય મોટું સુપરસોનિક વિમાનો જેની સરખામણીએ કોનકોર્ડ સાથે થઇ શકે તેમાં સ્ટ્રેટેજીક બોમ્બર્સ હતા, જેમાં સૈદ્ધાંતિક રીતે રશિયન ટુપોલોવ ટુ-22/ટુ-22એમ અને ટુ-160 અને અમેરિકન બી-1બી લેન્સરનો સમાવેશ થાય છે.
વિકાસમાં નવા ઉપયોગ
ઉડ્ડયન ઉદ્યોગના કેટલાક લોકોમાં હજુ પણ સુપરસોનિક વિમાનની બીજી પેઢી માટેની ઈચ્છા રહેલી છે અને કોનકોર્ડની નિવૃત્તી બાદ ઘણાં વિચારો ઝડપથી ઉભરી આવ્યા હતા.
thumb|right|ઉપલા વાતાવરણમાં લેપકેટ એ-2 વિચાર
બ્રિટીશ કંપની રીએકશન એન્જિન્સ લિમિટેડ, 50 ટકા યુરોપીયન યુનિયન નાણાં સાથે, લેપકેટ નામના સંશોધન કાર્યક્રમમાં પ્રવૃત્ત છે, જે બ્રસેલ્સથી સીડની સુધીની નોન-સ્ટોપ ઊડાન મેક પ કરતાં વધારે ઝડપે લગભગ 4.6 કલાકમાં પૂરી કરવાની ક્ષમતા સાથે 300 મુસાફરો સાથે ભરી શકે તેવા વિમાનની હાઈડ્રોજનનો ઈંધણ તરીકે ઉપયોગમાં લઇ શકે તે માટેની એ2  નામના વિમાનની ડિઝાઈનની ચકાસણી કરી રહી છે.
મે 2008ના અહેવાલ અનુસાર એરીઓન કોર્પોરેશને તેના એરીઓન એસબીજે સુપરસોનિક બિઝનેસ જેટ માટેનું લગભગ ત્રણ બિલિયન ડોલરનું પ્રિ-ઓર્ડર વેચાણ નાધાવ્યું હતું.
સુપરસોનિક એરોસ્પેસ ઈન્ટરનેશનલનું કવાયટ સુપરસોનિક ટ્રાન્સપોર્ટ મેક 1.6ની ઝડપે મુસાફરી કરી શકે છે. લોકહીડ માર્ટીન દ્વારા ડિઝાઈન કરવામાં આવેલું આ વિમાન કોનકોર્ડ દ્વારા પેદા કરવામાં આવતી સોનિક બૂમના લગભગ 1 ટકા ભાગ જેટલી જ સોનિક બૂમ પેદા કરે છે.
સુપરસોનિ બિઝનેસ જેટ્સ અંગેનું સંશોધન 2009ની સ્થિતિએ ચાલુ છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વિમાન શ્રેણી:વાહનો
મહા
મહા એ હિંદુ વૈદિક પંચાગ મુજબ વિક્રમ સંવતનો ચોથો મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં પોષ મહિનો હોય છે, જ્યારે ફાગણ મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે. મહા હિંદુ વૈદિક પંચાગ મુજબ શક સંવતનો અગિયારમો મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં પોષ મહિનો હોય છે, જ્યારે ફાગણ મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે.
મહા મહિનામાં આવતા તહેવારો
શ્રેણી:સમય
મંદોદરી
ભારતીય ઉપખંડના પ્રખ્યાત તેમ જ હિન્દુ ધર્મના ખૂબ જ મહત્વ ધરાવતા મહાકાવ્ય રામાયણમાં વર્ણવ્યા મુજબ મય નામના દાનવ તથા હેમા નામની અપ્સરાની પુત્રી મંદોદરી (સંસ્કૃત: मंदोदरी) રાવણની પત્નિ હતી. તેનાં અપ્રતિમ રુપ અને અલૌકિક ગુણોને લીધે લંકાના રાજા રાવણે તેને પોતાની પટરાણી બનાવી હતી. પાંચ મહાસતીમાં મંદોદરીની ગણના કરવામાં આવે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:રામાયણ
નરેડો (તા. લખપત)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના લખપત તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:લખપત તાલુકો
મનાલી વન્યજીવ અભયારણ્ય
મનાલી અભયારણ્ય એ એક વન્યજીવન અભયારણ્ય છે, જે ઉત્તર ભારતના હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના કુલ્લૂ જિલ્લામાં આવેલ છે. આ અભયારણ્ય મનાલી શહેરથી લગભગ ૨ કિ. મી.ના અંતરે આવેલ મનાલ્સુ ખાડીના સ્ત્રાવ વિસ્તારમાંથી શરૂ થાય છે. તેનો માર્ગ મનાલી લોગ હટ અને ધુંગરી મંદિર પાસેથી દેવદાર, કેલ, બદામી નાની અખરોટ, અખરોટ અને મેપલના ગાઢ જંગલોમાંથી પસાર થાય છે. કસ્તુરી હરણ, મોનલ અને ભૂરા રીંછ, ચિત્તો અને બરફના ચિત્તા જેવાં કેટલાક સામાન્ય પ્રાણીઓ અહીં જોવા મળે છે. જંગલી પહાડી બકરીઓનાં ટોળાંઓ પણ જોવા મળે છે, કે જે ઉનાળાની ઋતુમાં ગ્લેસિયર ઝોનમાં સ્થળાંતર કરે છે. આ અભયારણ્ય ૩૧.૮ ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તારમાં ફેલાયેલ છે. આ વિસ્તારને ૨૬ ફેબ્રુઆરી ૧૯૫૪ના રોજ પંજાબ પક્ષીઓ અને જંગલી પ્રાણીઓ પ્રોટેક્શન એક્ટ ૧૯૩૩ હેઠળ અભયારણ્ય તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ શ્રેણી:વન્ય શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
કુવાડીયા (તા. ખંભાળિયા)
કુવાડીયા (તા. ખંભાળિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા ખંભાળિયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કુવાડીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ખંભાળિયા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
કારતક વદ ૨
કારતક વદ ૨ ને ગુજરાતી માં કારતક વદ દ્વિતિયા કે કારતક વદ બીજ કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના પહેલા મહિનાનો સતરમો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના આઠમાં મહિનાનો સતરમો દિવસ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પંચાંગ શ્રેણી:સમય
ફાગણ
ફાગણ એ હિંદુ વૈદિક પંચાગ અંતર્ગત વિક્રમ સંવતનો પાંચમો મહિનો છે. આ ઉપરાંત હિંદુ વૈદિક પંચાગ અંતર્ગત શક સંવતનો બારમો મહિનો છે. ફાગણ મહિના પહેલાં મહા મહિનો આવે છે, જ્યારે ફાગણ મહિના પછી ચૈત્ર મહિનો આવે છે.
ફાગણ મહિનો ઉનાળાની ઋતુમાં આવતો મહિનો છે. આ મહિનામાં ખાખરાના વૃક્ષ પર ફૂલો બેસે છે, જેને કેસુડો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ગાજીપુર (તા. વડાલી)
ગાજીપુર (તા. વડાલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વડાલી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગાજીપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વડાલી તાલુકો
બેલડા (તા. તળાજા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તળાજા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:તળાજા તાલુકો
કમલપુર (તા. દસાડા)
કમલપુર (તા. દસાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દસાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કમલપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દસાડા તાલુકો
વસુંદ્ગા (તા. વાંકાનેર)
વસુંદ્ગા (તા. વાંકાનેર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંકાનેર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વસુંદ્ગા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાંકાનેર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
કટાસરાજ મહાદેવ, કટાસ
350px|thumbnail|right|કટાસરાજ મહાદેવ મંદિર પરિસર, પાકિસ્તાન કટાસરાજ મહાદેવ (અંગ્રેજી: Katasraj Mandir; Urdu: کٹاس راج مندر‎) એ પાકિસ્તાનના પંજાબ પ્રાંતમાં આવેલા ચકવાલ જિલ્લામાં આવેલ એક પ્રાચીન મંદિર પરિસર છે. આ સ્થળ લાહોર થી આશરે ૩૦૦ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલ છે. શિવ ભગવાનના મંદિર ઉપરાંત અહીં અન્ય મંદિરોની પણ શૃંખલા જોવા મળે છે, જે દસમી શતાબ્દીના સમયકાળના માનવામાં આવે છે.
ઇતિહાસકારો તથા પુરાતત્ત્વશાસ્ત્રીઓના મતે આ સ્થાનને શિવનું નેત્ર માનવામાં આવે છે. જ્યારે પાર્વતી માતા સતી થયા, ધરતીમાં સમાયા ત્યારે શિવની આંખમાંથી બે આંસુ ટપક્યાં, તેમાંથી એક આંસું કટાસ પર ટપક્યું અને અમૃત બની ગયું. આથી આ સ્થળ પર આવેલ કુંડ અમૃતકુંડ તરીકે ઓળખાય છે. બીજું આસું રાજસ્થાનમાં આવેલા પુષ્કર ખાતે ટપક્યું અને એ સ્થળ પુષ્કરરાજ તીર્થ તરીકે ઓળખાય છે.
ચૈત્ર
ચૈત્ર હિંદુ વૈદિક પંચાગ વિક્રમ સંવતનો છઠ્ઠો અને શક સંવતનો પ્રથમ મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં ફાગણ મહિનો હોય છે, જ્યારે વૈશાખ મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે.
કારતક વદ ૩
કારતક વદ ૩ ને ગુજરાતી માં કારતક વદ તૃતિયા કે કારતક વદ ત્રીજ કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના પહેલા મહિનાનો અઢારમો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના આઠમાં મહિનાનો અઢારમો દિવસ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પંચાંગ શ્રેણી:સમય
ડાઉન સિન્ડ્રોમ
દર્દીના માતાપિતા સામાન્યત: કોઈ જનીનિક ખામી ધરાવતા હોતા નથી. વધારાનું જનીન નસીબજોગે અસ્તિત્વમાં આવેલ હોય છે. સંભાવના ૨૦ વર્ષની માતામાં ૦.૧%થી વધીને ૪૫ વર્ષની માતામાં ૩% જેટલી છે. આ સંભાવના પર વાતાવરણ કે વર્તનની કોઈ અસર થતી જણાઈ નથી. ડાઉન સિન્ડ્રોમ ગર્ભાવસ્થામાં જન્મપૂર્વેના તપાસ અથવા જન્મ બાદ લક્ષણો અને જનીનિક તપાસ દ્વારા જાણી શકાય છે. જન્મપૂર્વેની તપાસમાં તેની જાણ થઇ જાય તો ઘણી વાર ગર્ભપાત કરવામાં આવે છે. દર્દીમાં જીવનભર ડાઉન સિન્ડ્રોમ સંબંધિત રોગોની તપાસ કરાવતા રહેવું પડે છે.
ડાઉન સિન્ડ્રોમ માણસોમાં જોવા મળતો સૌથી સામાન્ય જનીનિક રોગ છે. ૧૦૦૦ બાળકે ૧ બાળકમાં તે જોવા મળે છે. ૨૦૧૫માં ૫૪ લાખ વ્યક્તિઓ આ સિન્ડ્રોમ ધરાવતા હતા અને તેઓમાં મૃત્યુનું પ્રમાણ ૨૭૦૦૦ જેટલું હતું જે ૧૯૯૦ના ૪૩,૦૦૦ મૃત્યુના આંકથી ઘણું નીચું છે. આ સિન્ડ્રોમનું નામ બ્રિટીશ ડોક્ટર જોહ્ન લેન્ગ્ડન ડાઉન પરથી રાખવામાં આવેલ છે જેઓએ ૧૮૬૬માં આ રોગ અંગે પૂરી જાણકારી રજુ કરી હતી. ૧૮૩૮માં તેના અંગે જીન-એટીની ડોમિનિક ઇસક્વીરોલ અને ૧૮૪૪માં એડોર્ડ સેગ્વીનએ આ અંગે વધુ જાણકારી આપેલી. ૧૯૫૯માં આ રોગ જનીન ક્રમાંક ૨૧ની વધુ એક નકલના કારણે થાય છે અને તે જનીનિક ખામી છે તેની શોધ થયેલી.
માણેકપુર (તા. ઉના)
એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર તેમ જ જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
પિન ખીણ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન
પિન ખીણ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અથવા પિન વેલી નેશનલ પાર્ક ભારત દેશના હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના સ્પિતિ વિસ્તારમાં સ્થિત એક રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન છે. તે લાહૌલ અને સ્પિતી જિલ્લા માં સ્પિતી ખીણના ઠંડા રણ ખાતે આવેલ છે. આ સ્થળને ઈ. સ.૧૯૮૭ના વર્ષમાં ઉદ્યાન તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.
ભૌગોલિક સ્થાન
આ વિસ્તાર લાહૌલ અને સ્પિતી જિલ્લા માં સ્પિતી ખીણમાં વહેતી પિન નદી અને તેની મુખ્ય ઉપનદી પરાહિઓના સ્ત્રાવમાં આવે છે. આ સ્થળની ઊંચાઈ દરિયાઈ સપાટીથી ૩૫૦૦ મીટરથી લઇને ૬૦૦૦ મીટર સુધીની છે. નજીકનું શહેર કે કસ્બો લાહૌલ અને સ્પિતી  જિલ્લાનું કાજા છે.
પ્રાણીસૃષ્ટિ અને વનસ્પતિ
પિન વેલી નેશનલ પાર્ક, તેના બરફના ઊંચા વિસ્તારો અને ઢીલા ઢોળાવ કારણે હિમાલયના ઘણા લુપ્તપ્રાય જીવો, જેમ કે હિમાલયન આઇબેક્સ, સ્નો ચિત્તા, ભરલ, ઊનના ખરહા, તિબેટીયન વુલ્ફ અને બરફ કૂકડા સહિત અન્ય ઘણા પ્રાણીઓનો કુદરતી નિવાસસ્થાન છે. અહીં અનેક પ્રકારની વિશિષ્ઠ વનસ્પતિઓ જેમ કે રતનજ્યોત, સલમપંજા, સોમલતા વગેરે. જંગલી ગુલાબ પણ અહીં પુષ્કળ જોવા મળે છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:આઈ.યુ.સી.એન. શ્રેણી ૨ શ્રેણી:વન્ય શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
પખો (તા. લખપત)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના લખપત તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:લખપત તાલુકો
અદિલાબાદ જિલ્લો
અદિલાબાદ જિલ્લો ભારત દેશના તેલંગાણા રાજ્યનો મહત્વનો જિલ્લો છે. અદિલાબાદ જિલ્લાનું મુખ્યાલય અદિલાબાદમાં છે.
વસ્તી અને વિસ્તાર
અદિલાબાદ જિલ્લાને વહિવટી સુગમતા માટે પાંચ વિભાગોમાં વહેંચવામાં આવેલ છે. (૧)અદિલાબાદ, (૨) નિર્મલ, (૩) ઉતનૂર, (૪) આસિફાબાદ, (૫) મંચેરિયલ.
સંદર્ભ
શ્રેણી:તેલંગાણા
ચંદ્રશેખર
ચંદ્રશેખર સિંહ (૧૭ એપ્રિલ ૧૯૨૭ - ૮ જુલાઈ ૨૦૦૭) ભારતના આઠમા વડાપ્રધાન હતા.
પ્રારંભિક જીવન
તેમનો જન્મ ૧૯૨૭માં પૂર્વ ઉત્તર પ્રદેશના બલિયા જિલ્લામાં ઇબ્રાહિમપટ્ટી ખાતે એક ખેડૂત પરિવારમાં થયો હતો. તેમનું શાળાકીય શિક્ષણ ભીમપુરાની રામ કરણ ઈન્ટર કોલેજમાં થયું હતું. તેમણે અલાહાબાદ યુનિવર્સિટી માંથી એમ.એ. ની ડિગ્રી મેળવી. તેઓ વિદ્યાર્થી રાજકારણમાં "ફાયરબ્રાન્ડ" તરીકે જાણીતા હતા. વિદ્યાર્થી જીવન પછી, તેઓ સમાજવાદી રાજકારણમાં સક્રિય થયા.
રાજકીય જીવન
૧૯૬૨ થી ૧૯૭૭ સુધી તેઓ રાજ્યસભા, ભારતના ઉપલા ગૃહના સભ્ય હતા. ૧૯૮૪ માં, તેમણે ભારતની પદયાત્રા કરી, જેના દ્વારા તેમણે ભારતને વધુ સારી રીતે સમજવાનો પ્રયાસ કર્યો. ૧૯૭૭માં જ્યારે જનતા પાર્ટીની સરકાર બની ત્યારે તેમણે મંત્રી પદ લેવાને બદલે જનતા પાર્ટીના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષનું પદ સંભાળ્યું. વર્ષ ૧૯૭૭માં જ તેઓ બલિયા જિલ્લામાંથી પહેલીવાર લોકસભાના સાંસદ બન્યા હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:૨૦૦૭માં મૃત્યુ શ્રેણી:ભારતના વડાપ્રધાન શ્રેણી:૧૯૨૭માં જન્મ
વૈશાખ
વૈશાખ હિંદુ વૈદિક પંચાગ વિક્રમ સંવતનો સાતમો મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં ચૈત્ર મહિનો હોય છે, જ્યારે જેઠ મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે. હિંદુ વૈદિક પંચાગ શક સંવતનો આ બીજો મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં ચૈત્ર મહિનો હોય છે, જ્યારે જેઠ મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે.
લખાસર હાપા (તા. ખંભાળિયા)
લખાસર હાપા (તા. ખંભાળિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા  ખંભાળિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. લખાસર હાપા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ખંભાળિયા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
અમરસિંહ રાઠવા
અમરસિંહ રાઠવા (૧૯૪૨ – ૧૯૯૦) ભારતીય રાજકારણી હતા. તેઓ ભારતની સંસદના નીચલા ગૃહ લોકસભા માટે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ તરફથી છોટા ઉદેપુર લોકસભા મતવિસ્તારમાંથી ગુજરાતના સભ્ય તરીકે ચૂંટાયા હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:રાજકારણી
મહાપ્રસ્થાન
મહાપ્રસ્થાન એ ૧૯૬૫માં પ્રકાશિત ઉમાશંકર જોશીની ૭ પદ્યનાટિકાઓનો સંગ્રહ છે. આ પુસ્તકને ૧૯૬૩-૬૪-૬૫નો ઉમા-સ્નેહરશ્મિ પારિતોષિક એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.
પુસ્તક વિષે
આ પુસ્તક પહેલાં, ૧૯૪૪માં ઉમાશંકર જોશીનો ‘પ્રાચીના’ નામે એક પધ્ય નાટિકાઓનો સંગ્રહ છપાયો હતો. ‘મહાપ્રસ્થાન’ તેનો અનુસંધાન ગ્રંથ છે. આ પુસ્તકમાં ૭ કૃતિઓ છે જે મહાભારત, રામાયણ અને બુદ્ધના જીવનમાંથી લીધેલી નાટ્યવસ્તુઓ પર આધારિત છે. પુસ્તકમાં સમાવિષ્ટ ૭ કૃતિઓ આ મુજબ છે: ‘મહાપ્રસ્થાન’, ‘યુધિષ્ઠિર’, ‘મંથરા’, ‘ભરત’, ‘કચ’, ‘અર્જુન-ઉર્વશી’ અને ‘નિમંત્રણ’.
‘મહાપ્રસ્થાન’ એ એક પદ્યનાટિકા તેમજ આ પુસ્તકનું પણ શીર્ષક છે. મહાપ્રસ્થાન મહાભારતના અંતિમ ખંડ સ્વર્ગારોહણપર્વની ઘટના દર્શાવે છે જેમાં પાંડવો જીવન કર્મો પૂર્ણ થતા જીવનનો અંતિમ સમય વ્યતીત કરવા હિમાલય તરફ પ્રસ્થાન કરે છે. જ્યાં એક પછી એક એમ દ્રૌપદી, સહદેવ, નકુલ, અર્જુન અને ભીમ મૃત્યુ પામે છે અને છેવટે યુધિષ્ઠિર અને શ્વાન બચે છે. યુધિષ્ઠિર તેમના શ્વાન સાથે જ સ્વર્ગમાં પ્રવેશ કરવાના આગ્રહી હોય છે. તે માટે યમદેવ તેમની પરીક્ષા લે છે. આ કથા ભીમ અને યુધિષ્ઠિરના સંવાદ સ્વરૂપે રજૂ કરવામાં આવી છે. આ ઘટનાનો આગળનો ભાગ (?) નામની કૃતિમાં આગળ ચાલે છે. તેમાં નરકદર્શન અને આત્મશોધન પછી યુધિષ્ઠિર તેમના ભાઈઓ સાથે સ્વર્ગમાં સ્થાન પામે છે. આ નાટિકા વનવેલી છંદમાં રચવામાં આવેલી છે.
રામાયણના યોધ્યા કાંડની ઘટનાને આધારે ‘મંથરા’ અને ‘ભરત’ વચ્ચે એક કૃતિ રચવામાં આવી છે. મંથરામાં રહેલાં તેનાં બે વ્યક્તિત્વોને કવિએ ઋજુલા અને કાલરાત્રિની કલ્પના દ્વારા વર્ણવ્યા છે. મંથરા કેવી રીતે કૈકેયીને રામને વનવાસ અને ભરને ગાદી મળે તે માંગણી કરવા તૈયાર કરે છે તે ઘટનાનું વર્ણન અહીં કરવામાં આવ્યું છે. આ સાથે ભરત અને રામના ચિત્રકૂટના સંવાદો પણ અહીં દર્શાવ્યા છે. આ પદ્યનાટિકા ભજવવામાં આવી છે.
આ સિવાય ‘અર્જુન-ઉર્વશી’માં અર્જુનના ઉર્વશીના પ્રેમપ્રસ્તાવનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. આ કૃતિ ૧૨ શ્રુતિ ધરાવે છે.
‘કચ’ નામની કૃતિમાં દેવયાનીના તેવાજ પ્રસંગનું વર્ણન છે. આ કૃતિ શિખરિણી છંદમાં લખાઈ છે. તે ૩૦૦ પંક્તિઓ ધરાવે છે અને તેમાં ૨૯૭ પંક્તિઓ તો કથા નાયિકા જ બોલે છે. જે નાટકનો મોનોલોગ સ્વરૂપ દર્શાવે છે.
બૌદ્ધ સાહિત્યને આધારે ‘નિમંત્રણ’ નામની કૃતિ રચવામાં આવી છે. અહીં વૈશાલીની નગરવધૂ આમ્રપાલીએ ગૌતમ બુદ્ધને આપેલા નિમંત્રણની ઘટનાનું વર્ણન છે.
સન્માન
આ પુસ્તકને ૧૯૬૩-૬૪-૬૫નો ઉમા-સ્નેહરશ્મિ પારિતોષિક એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પુસ્તક
વારંગલ જિલ્લો
વારંગલ જિલ્લો ભારત દેશના તેલંગાણા રાજ્યનો મહત્વનો જિલ્લો છે. વારંગલ જિલ્લાનું મુખ્યાલય વારંગલમાં છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:તેલંગાણા
ફુદેડા (તા. વડાલી)
ફુદેડા (તા. વડાલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વડાલી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ફુદેડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વડાલી તાલુકો
કોરોકોરો ટાપુ
કોરોકોરો ટાપુ (ઇલા કોરોકોરો) દક્ષિણ અમેરિકામાં આમાકુરો નદી ના મુખ અને બારિમા નદીના ડેલ્ટા પાસે આવેલો એક ટાપુ છે.
ગુયાના અને વેનેઝુએલા વચ્ચેની સરહદનો ઉત્તરીય ભાગ ટાપુના મધ્ય પરથી પસાર થાય છે. કોરોકોરો ટાપુ દુનિયાના ગણી શકાય એવી સંખ્યામાં ટાપુઓ માંથી છે જે એક થી વધારે દેશો વચ્ચે વિભાજીત છે. ટાપુ ના મોટા ભાગનો વિસ્તાર વેનેઝુએલા માં આવે છે. ટાપુ ના ઉત્તરમાં એટલાન્ટિક મહાસાગર છે અને દક્ષિણમાં બારિમા નદી છે.
શ્રેણી:દક્ષિણ અમેરિકા
મેણ (તા. ઉના)
મેણ એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
નવેમ્બર ૪
૪ નવેમ્બર નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૩૦૮મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૩૦૯મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૫૭ દિવસ બાકી રહે છે.
મહત્વની ઘટનાઓ
પરમાણુ શસ્ત્રપરીક્ષણ શ્રેણી છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:નવેમ્બર
જેઠ
આ હિંદુ વૈદિક પંચાગ મુજબ વિક્રમ સંવતનો આઠમો મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં વૈશાખ મહિનો હોય છે, જ્યારે  અષાઢ મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે. હિંદુ વૈદિક પંચાગ મુજબ શક સંવતનો ત્રીજો મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં વૈશાખ મહિનો હોય છે, જ્યારે  અષાઢ મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે.
જેઠ મહિનામાં આવતા તહેવારો
શ્રેણી:સમય
કમાલપુર (તા. દસાડા)
કમાલપુર (તા. દસાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દસાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કમાલપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દસાડા તાલુકો
વંઝારા (તા. વાંકાનેર)
વંઝારા (તા. વાંકાનેર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંકાનેર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વંઝારા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
કોચડા (તા. દસાડા)
કોચડા (તા. દસાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દસાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કોચડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દસાડા તાલુકો
વાસુકિ મંદિર
thumb ઝાલાવાડના સવાસો ચોરસ માઈલ ના કંદોરા ને “પાંચાળ” કહેવામાં આવે છે અને પાંચાળનાં કેન્દ્ર તરીકે ‘થાન‘ રહ્યું છે. થાનએ પ્રાચીન સ્થળ હોવા છતાં એના મૂળ નામ અને પ્રાચીન ઉલ્લેખો માત્ર “સ્કંદ પુરણ“ માં જોવા મળે છે. તેમાં થાન ને “સ્થાન” તરીકે ઓળખવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ ધીમે ધીમે “સ્થાન” ને લોકભાષા અભ્ર શબ્દના કારણે ગામ નું નામ “થાન” તરીકે જાણીતું બન્યું. નાગપૂજામાં ઝાલાવાડમાં થાન, બાંડિયા બેલી, તલસાણીયા, અને ચરમાળીયા ના સ્થાનકો સુપ્રસિદ્ધ છે. જ્યાં સરોવર, સરિતા, અને ડુંગરો જોવા મળે છે ત્યાં જોગી, જતિઓ, અને સાધુ-સંતોના બેસણા નજરે ચડે છે. તેવીજ રીતે થાન ગામ ના મધ્ય માં તળાવ ના કિનારે (કાંઠે) પૂર્વાભિમુખ વાસુકી નાગ દેવતા નું મંદિર આવેલું છે. સમગ્ર મંદિર પર કુદરતી ઘુમ્મટ ની જેમ ‘રાયણ’ નું એક ઘટાદાર વ્રુક્ષ છવાયેલું છે. આ મંદિર માથે નાગ અંકિત ધજા ફડાકા દે છે. વાસુકિ નાગનું પ્રાચીન ભારતવર્ષમાં પૌરાણિક  મહત્વ છે. આ મંદિરમાં મહંત શ્રી ભરતગીરીએ મહંત છે. અહિયા માનવા માં આવે છે કે વાસુકી નાગદેવતા એ નાગ છે જે ભગવાન શંકરના ગળે હાર તરીકે શોભે છે, જે નાગનો નેતરા તરીકે ઉપયોગ કરીને દેવતાઓ અને અસુરોએ સમુદ્ર મંથન કર્યું હતું તેથી પ્રાચીન કાળથી જ અનેક જાતિઓ નાગપૂજક રહી છે. નાગદેવતા આમ તો દરેક ઘરમાં પૂજાય છે પણ ધાંધલ કૂળમાં તે કૂળદેવતા છે.
ઝાલાઓના રાજમાં થાન લખતર તાબે હતું. લખતરના રાજવી ‘અભેરાજ્જી’ એક વખત લખતરથી વાંકાનેર જતા માર્ગમાં થાનની સીમમાં પડાવ નાખ્યો હતો. થાન પર તે સમયે મડિયાઓનું શાસન હતું. લોકોકિત પ્રમાણે રાજા અભેરાજ્જીને વાસુકી સ્વપ્નમાં આવ્યા હતા. ત્યાર બાદ ઝાલાઓ અને મડિયાઓ વચ્ચે યુધ્ધ થયું. તેમાં રાજા અભેરાજ્જીનો વિજય થયો અને પોતાના સ્વપ્નની પરિપૂર્તિ માટે ત્રણસો વર્ષ પહેલા તેમણે વાસુકીનું થાન ખાતે મંદિર બંધાવ્યું હતું. જે આજે પણ ગામમાં હયાત છે. રાજા અભેરાજ્જીએ મંદિર બંધાવતા વાસુકી મંદિરને રાજ ની પ્રતિષ્ઠા મળી. તે સમયે થાન લખતરના તાબે હતું પરંતુ થાનની ગાદી પર વાસુકી દેવની સ્થાપના થતાં સમગ્ર ચોવીસીમાં તેના નામથી વહીવટ ચાલતો થયો. ત્યારે પણ લખતરથી રાજવી થાન આવતા ત્યારે પ્રથમ થાન ખાતે વાસુકી મંદિરે દર્શન કર્યા પછી જ દરબાર ગઢમાં પ્રવેશતા તેવી પ્રણાલી હતી. ત્યારથી વાસુકી દાદા થાનના ગ્રામદેવતા તરીકે ઓળખાય છે.
મંદિરની પાછળ આવેલી વાવ ‘વાસુકી વાવ’ તરીકે જાણીતી છે. ઈશ્વરની ત્રિગુણાત્મક ચેતન શક્તિ સમી ત્રણ ફેણ વાળી નાગદેવતાની મૂર્તિ મંદિરની મુખ્ય પ્રતિમા છે. તળાવને કાંઠે પૂર્વ દિશામાં મંદિરના મહંતોની સમાધીઓ છે. ઉતર દિશાએ આદિ મહંત સુખદેવ ગીરીજીની સમાધી છે. જે આજે પણ પુજાય છે. ગામમાં કોઈ પણ શુભ પ્રસંગો વાસુકીદાદાને યાદ કર્યા પછી થાય છે. ગામમાં ક્યાય કથા, પારાયણ, રામકથા જેવા ધાર્મિક પ્રસંગોનો આરંભ તથા અંત મંદિરે થાય છે. થાનની પ્રજાના હૃદયમાં વાસુકી મંદિર પ્રત્યે વિશ્વાસ અને શ્રધ્ધા–આદર હોવાના કારણે એ ગ્રામદેવતા બન્યા છે. આ મંદિર માં ગરીબ અને અમીર એવા કશાય પ્રકાર ના ભેદભાવ વગર ગ્રામ દેવ વાસુકીદાદાના દર્શન કરીને ધન્યતા અનુભવે છે. સાથે સાથે અહિયા ધર્મની વિભીન્નતા પણ જોવા નથી મળતી કારણ કે અહી હિન્દુ, મુસ્લિમ, જૈન, વગેરે ધર્મના લોકો દર્શન નો લાભ લે છે.
સર્પોની ભુમિ તરીકે ઓળખાતા થાનગઢનું નામ વાસુકી દાદાના સ્થાનકથી અપભ્રશં થઈ થાન પડયાની લોકવાયકા છે. પ્રિતમ તળાવના કાંઠે આવેલ આ મંદિર આશરે એક હજાર વર્ષથી વધુ પુરાનુ હોવાનું જણાવાય છે. રળિયામણા વન વિસ્તાર બાંડીયાબેલીમાં પણ નાગમંદિર આવેલું છે. રાજાશાહી વખતે થાનગઢ ચોવીસી તરીકે ઓળખાતા ગામો લખતર રાજ્ય હેઠળ આવતા અને આજેય લખતર રાજ્ય તરફથી આરતીમાં મશાલ આવે છે. વાસુકીદાદા થાનગઢના ગ્રામદેવતા છે તેમ ગ્રામજનો કહે છે. થાનગઢ ઉપરાંત રાજકોટના કુવાડવા રોડ સહિત સૌરાષ્ટ્રભરના નાગમંદિરોમાં નાગપાંચમનો ઉત્સવ સુશોભન,પૂજા,આરતી સાથે ધામધૂમથી મનાવાતો રહ્યો છે.
લલીયા (તા. ખંભાળિયા)
લલીયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા  ખંભાળિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. લલીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ખંભાળિયા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
રાઠવી
રાઠવી બરેલી એ ભારતની ભીલ ભાષાઓ છે, જે મુખ્યત્વે ગુજરાતમાં બોલાય છે. તે બરેલી નામની અન્ય બે ભાષાઓની નજીક છે, પરંતુ તેમની સાથે પરસ્પર સમજી શકાય તેવું નથી. તે રથવી બરેલી બોલીઓ સાથે 81%–93% લેક્સિકલ સમાનતા ધરાવે છે, 67%–73% પલ્યા બરેલી અને 68%–79% પૌડી બરેલી સાથે.
ડોભાડા (તા. વડાલી)
ડોભાડા(તા. વડાલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વડાલી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ડોભાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલીમકાઈ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, ગ્રામીણ બેંક, આરોગ્‍ય કેન્‍દ્ર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ ગામમાં શામળાજીનું પોરાણિક મંદિર, કૈલાસટેકરી મહાદેવનું મંદિર જેવાં ધાર્મિક સ્થળો આવેલ છે.
શ્રેણી:વડાલી તાલુકો