cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
કનકાઈ-ગીર
ઇતિહાસ
માં કનકાઈનો જે ઇતિહાસ લોકકંઠે ગવાય છે તે મુજબ ઈસુની આઠમી સદીમાં થયેલા વનરાજ ચાવડાનાં પરિવારમાં કનક ચાવડા નામનો એક રાજા થઇ ગયો. તેણે ક્નકાઈ (કનકાવતી) નગરીની સ્થાપના કરી હતી. માં કનકાઈને આ નગરીના અધિષ્ઠાત્રી દેવી તરીકે સ્થાપ્યા હતાં.
બીજી એક લોકવાયકા એવી પણ છે કે, વળાના મૈત્રક વંશનાં મુળ પુરુષ કનકસેન અયોધ્યાનાં સુર્યવંશી રાજવી હતાં. તેણે સૌરાષ્ટ્રમાં વીરનગરમાં આવીને પરમાર રાજાને હરાવ્યો હતો. અને વંશજ વિજયસેને વિજયપુર (ધોળકા) વસાવ્યું. વિજયસેનનાં વંશજ ભટ્ટાર્કે વલભીપુરની સ્થાપના કરી. અને કનકસેને મધ્યગિરમાં આવીને કનકાવતી નગરી વસાવી. આથી તેને શહેરના અધિષ્ઠાત્રી દેવી તરીકે માં કનકાઈની સ્થાપના કરી હતી.
જીર્ણોધાર
શ્રી કનકાઈ મંદીરની જે તે સમયે સ્થાપના થયા પછી કાળબળની થપાટે જીર્ણ થયેલાં આ મંદીરને ઘણા બધા સમયના વ્હાણા વિતી ગયા. આ કનકાઈ મંદીરનો સૌપ્રથમ જીર્ણોધાર સંવત ૧૮૬૪ માં કરવામાં આવ્યો હતો. આ જીર્ણોધાર કોણે કરાવ્યો તેની ખાસ કાંઈ માહિતી નથી. ત્યાર બાદ લગભગ ૧૪૨ વર્ષ જેટલો સમય ચાલ્યો ગયો. લોકોમાં વધારે જાગૃતિ આવી અને ફરીથી આ મંદીરનો જીર્ણોધાર કરવા માટે વિક્રમ સંવત ૨૦૦૬માં એક સમિતિ ની રચના કરવામાં આવી. ત્યાર બાદ આ સમિતિએ જરૂરી ખર્ચની રકમ ભેગી કરી મંદીરનું કામ ચાલુ કર્યુ. અને સંવત ૨૦૦૮ એટલે કે તારીખ ૦૩/૦૩/૧૯૫૨ ને દિવસે ઉત્સાહભર્યા વાતાવરણમાં જે મુર્તિ જુના મંદીરમા હતી તે જ મુર્તિની પ્રાણપ્રતિષ્ઠા કરવામાં આવી હતી.
દેવસ્થાનો
શિખરબંધ મુખ્ય મંદીરમાં શ્રી કનકેશ્વરી માતાજી બિરાજમાન છે. તેમજ આ સ્થાનકમાં શિવ, ગણેશ અને હનુમાનનાં મંદીરો પણ આવેલા છે. મંદીરની બરાબર નીચે શીંગવડો નદી વહે છે. માતાજીના મંદીર પાછળ ભુદરજીનું મંદીર છે. તેની બાજુમાં પાંચેક પાળીયા ઉભા છે. આમ આ સ્થાનકનાં કનકેશ્વરી માતાજીને ઉનેવાળ બ્રાહ્મણ, આહિર, દરબાર અને મહારાષ્ટ્રનાં કીર્તિકર બ્રાહ્મણો કુળદેવી તરીકે પુજે છે. પ્રભાસક્ષેત્રનાં કેટલાક પુરોહિતો પણ કનકાઈ માતાજીને કુળદેવી તરીકે પુજે છે. કનકાઈ માતાજીના અન્ય મંદીરો અમરેલી જિલ્લામાં ચાવંડ, મહુવા પાસે તરેડ, સુત્રાપાડામાં આહિરવાડામાં, સુત્રાપાડા પાસે વડોદર અને ભરૂચ પાસે શુકલતીર્થ માં આવેલા છે. આ કનકાઈ મંદીરમાં ચૈત્ર માસની નવરાત્રીનો તહેવાર ધામ ધુમથી ઉજવવામાં આવે છે. તેમજ પાંચમ થી આઠમ સુધીમાં ઘણા ભક્તો દર્શને આવે છે.
ધર્મશાળાઓ
આ સ્થાનકમાં મંદીરોની ઉપરના ભાગમાં મોટું મેદાન આવેલુ છે. તેમાં બે બાજુ ફરતી ધર્મશાળાઓ બાંધવામા આવેલ છે. ઘણા સમય પહેલા આ મંદીરની જાળવણી માટે ટ્રસ્ટ્રની રચના કરવામા આવેલી છે. જેના પ્રયત્નોથી મદીરમાં રાત્રિ રોકાણ માટે રહેવાની સારી વ્યવસ્થા કરવામાં આવેલી છે. આ સ્થળના દર્શને આવેલ યાત્રિકોને સાંજના ૬ વાગ્યા પછી હિંસક પ્રાણીઓનાં ડરથી જગ્યામાં રોકી દેવામાં આવે છે. આમ આ સ્થળ કુદરતી સૌંદર્યથી ભરપુર છે જેથી કુદરતનાં ખોળે આળોટવા એક વખત દર્શને આવવું જોઈએ.
મહમદપુરા (તા. ડભોઇ)
મહમદપુરા (તા. ડભોઇ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા  ડભોઇ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મહમદપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ડભોઇ તાલુકો
કુંદાલ (તા. સાણંદ)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાણંદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
નેકોઈ (તા. કાંકરેજ)
નેકોઈ (તા. કાંકરેજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કાંકરેજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નેકોઈ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
બોરીદ્રા (માંગરોળ)
બોરીદ્રા (માંગરોળ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લાના કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માંગરોળ તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. બોરીદ્રા ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસીઓ ઉપરાંત અન્ય લોકોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, જુવાર, તુવર, કપાસ  તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
નેકોઈ (તા. કાંકરેજ)
શ્રેણી:કાંકરેજ તાલુકો
રમાલીયા (તા. જસદણ)
રમાલીયા (તા. જસદણ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જસદણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રમાલીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જસદણ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
મુવાડા (તા. મહુધા)
મુવાડા (તા. મહુધા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મહુધા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મુવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મહુધા તાલુકો
સફારી
તેનો મુખ્ય હેતુ ગુજરાતની નવી પેઢીમાં જ્ઞાનનો ફેલાવો કરવાનો તેમ જ વિજ્ઞાન વધુ લોકપ્રિય બનાવવાનો છે. સફારીનો વિષય મુખ્યત્વે સામાન્ય જ્ઞાન રહે છે. તેમાં વિજ્ઞાન, ગણિત, ઇતિહાસ, રાજકારણ અને તાજા બનાવો જેવા વિષયોનો સમાવેશ થાય છે. આ સામાયિકનું વિભાજન 'બનાવ અને બેકગ્રાઉન્ડ', 'સંપાદકનો પત્ર', 'આ પત્ર સફારીને મળે', 'શોધ અને શોધકો', 'નવું સંશોધન', 'એક વખત એવું બન્યું', 'સુપર સવાલ', 'ફેક્ટફાઇન્ડર', 'સુપર ક્વિઝ' તેમ જ 'માઇન્ડ ગેમ્સ' જેવા વિભાગોમાં કરવામાં આવ્યું છે. તેની ટેગલાઇન "બુદ્ધિશાળી વાચકો માટેનું મેગેઝિન" છે. અન્ય સામાયિકોની જેમ સફારીમાં ક્યારેય જાહેર ખબર જોવા મળતી નથી.
તેનો ફેલાવો ગુજરાતની સાથે ભારતના અન્ય ભાગો તેમજ ભારતની બહાર અમેરિકા, ન્યુઝીલેન્ડ તેમજ ઈંગ્લેન્ડમાં પણ જોવા મળે છે.
તે બાળકો, વિદ્યાર્થીઓ અને મોટેરાઓમાં પણ પ્રચલિત સામાયિક છે. તેમાં સરળથી અઘરા સુધીના કોયડાઓ, કવીઝ, ફેક્ટફાઈન્ડર, સુપર કવીઝ વિભાગ અને જોક્સ હોય છે.
ઇતિહાસ
સફારીની શરૂઆત ૧ ઓગસ્ટ, ૧૯૮૦ના રોજ નગેન્દ્ર વિજય દ્વારા થઇ હતી. ૬ અંકો પછી તેનું પ્રકાશન બંધ થયું. તેનું ફરી પ્રકાશન જુલાઇ ૧૯૮૬માં શરૂ થયું અને ફરીથી ૧૦મા અંકે તેનું પ્રકાશન અટક્યું. મે ૧૯૯૨માં સામાયિકનું પ્રકાશન ફરી શરૂ થયું.
અંગ્રેજી આવૃત્તિ
૨૦૦૭માં સફારીએ અંગ્રેજી આવૃત્તિની શરૂઆત કરી જે ભારતના મોટાભાગના ભાગોમાં પ્રાપ્ત હતી. જાન્યુઆરી ૨૦૧૫ ‍‍(અંક ૮૩) પછી અંગ્રેજી સફારીનું પ્રકાશન આર્થિક રીતે પોષાય તેમ ન હોવાથી બંધ કરવામાં આવ્યું.
પ્રતિભાવ
આ સામાયિકને જનતામાંથી મિશ્ર પ્રતિભાવ મળ્યો. ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર, જ્યાં સામાન્ય લોકો અર્થશાસ્ત્ર અને તાજા બનાવોમાં જ રસ ધરાવે છે, ત્યાં આ સામાયિકને પ્રકાશનના શરૂઆતના વર્ષોમાં સંઘર્ષ કરવો પડ્યો હતો. ખાનગી ક્ષેત્ર દ્વારા ભારતમાં પ્રકાશિત થતું એકમાત્ર માસિક વિજ્ઞાન સામાયિક છે.
નગેન્દ્ર વિજય સાયન્સ ફાઉન્ડેશન
સફારીના સ્થાપક દ્વારા સંચાલિત નગેન્દ્ર વિજય સાયન્સ ફાઉન્ડેશનનો હેતુ જ્ઞાન-વિજ્ઞાનનો ફેલાવો કરવાનો છે. તેની સ્થાપના ૧૪મી ડિસેમ્બર, ૨૦૦૪ના રોજ કરવામાં આવી હતી. તેના અંતર્ગત આંખે ન જોઇ શકતા લોકો માટે 'સફારી'ની ઓડિયો આવૃતિનું વિના મૂલ્યે આશરે ૧૦૦ અલગ-અલગ સંસ્થાઓમાં વિતરણ કરવામા આવ્યું હતું, જેથી પ્રજ્ઞાચક્ષુ લોકોમાં પણ જ્ઞાન-વિજ્ઞાનનો ફેલાવો થઇ શકે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી સામયિકો
કુંવાર (તા. સાણંદ)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાણંદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
વડનાળ (તા. દાંતા)
વડનાળ (તા. દાંતા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દાંતા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વડનાળ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દાંતા તાલુકો
મોટી પાલસણ
મોટી પાલસણ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા અને  મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા કપરાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા તેમ જ આંગણવાડીની સગવડ પ્રાપ્ય છે. મોટી પાલસણ ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. અહીંના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી અને પશુપાલન છે. અંહી નાગલી, ડાંગર, વરાઇ જેવાં ધાન્યો પાકે છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.
આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.
શ્રેણી:કપરાડા તાલુકો શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લો
મલ્હારપુરા (તા. ડભોઇ)
મલ્હારપુરા (તા. ડભોઇ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા  ડભોઇ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મલ્હારપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ડભોઇ તાલુકો
અંભેટા (તા.વાગરા)
અંભેટા (તા.વાગરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાગરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અંભેટા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાગરા તાલુકો
ઉમારીયા (તા. ખાંભા)
ઉમારીયા (તા. ખાંભા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ખાંભા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઉમારીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ખાંભા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ઓઢા (તા. કાંકરેજ)
ઓઢા (તા. કાંકરેજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કાંકરેજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઓઢા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાંકરેજ તાલુકો
મીંઢોળા નદી
300px|thumb|મીંઢોળા નદી, પલસાણા નજીક મીંઢોળા નદી એ તાપી અને સુરત જિલ્લાની મહત્વની નદી છે, જે ગુજરાત રાજ્યમાં થઈને વહે છે. આ નદીની કુલ લંબાઈ ૧૦૫ કિ.મી. અને સ્ત્રાવ વિસ્તાર (કૅચમેન્ટ એરિયા) ૧૫૧૮ ચોરસ કિ.મી. જેટલો છે. તેનો ઉદ્ભવ સોનગઢ તાલુકાના ડોસવાડા ગામની ઉપરવાસમાં આવેલા જંગલ વિસ્તારમાંથી થાય છે. આ નદી પર ડોસવાડા ગામ નજીક એક નાનો બંધ બાંધવામાં આવેલ છે. આ નદીનો અંત અરબી સમુદ્રમાં ઉભરાટ નજીક આવેલા દાંતી ગામ પાસે થાય છે. તેનો ઉપયોગ ખાસ તો સીંચાઇ માટે કરવામાં છે, તેના ઉપર ૩ નાના-મોટા ચેકડેમ બાંધવામાં આવ્યા છે. આ નદી વાંકાચુકા વળાંકો વાળી હોવાથી તેના પર વાહન-વ્યવહારના લગભગ ૧૪ જેટલા પુલો આવેલા છે. મીંઢોળા નદીને કીનારે બાજીપુરા, બારડોલી, મલેકપુર જેવા ગામો વસ્યા છે.
ઇતિહાસમાં ઉલ્લેખ
ગાંધીજીના નેતૃત્વમાં કરવામાં આવેલા મીઠાના સત્યાગ્રહ હેઠળ આયોજીત દાંડી યાત્રાના માર્ગમાં આ નદી આવતી હતી. સત્યાગ્રહીઓને નદી પાર કરાવવા માટે કપલેથા ગામના લોકોએ પોતાના ગાડાઓને નદીના પટમાં મૂકી હંગામી પુલ બનાવ્યો હતો.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
રાજાવડલા જસ (તા. જસદણ)
રાજાવડલા જસ (તા. જસદણ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જસદણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રાજાવડલા જસ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જસદણ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
પાન પટ્ટાઇ
પાન પટ્ટાઇ (અંગ્રેજી: Western Marsh Harrier, Eurasian Marsh-harrier), (Circus aeruginosus) એ વિશાળ શિકારી પક્ષી છે, જે સમશીતોષ્ણ અને ઉષ્ણકટિબંધની હદ પરના પશ્ચિમ યુરેશિયા અને તેની નજીકના આફ્રિકામાં વસવાટ કરે છે.
વર્ણન
આ પક્ષી ૪૩ થી ૫૪ સે.મી. લંબાઈ, ૧૧૫ થી ૧૩૦ સે.મી. પાંખોનો વ્યાપ અને નર પક્ષી ૪૦૦ થી ૬૫૦ ગ્રામ વજન અને માદા પક્ષી ૫૦૦ થી ૮૦૦ ગ્રામ વજન ધરાવે છે. આ ઘણું મોટું, વજનદાર અને વિશાળ પાંખો ધરાવતું પક્ષી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પક્ષી શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
સાળંગપુર
thumb|250px|right|કષ્ટભંજનદેવ, સાળંગપુર, ગુજરાત સાળંગપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા બોટાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બરવાળા તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. સાળંગપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામ અહીં આવેલા કષ્ટભંજન દેવ હનુમાન મંદિરને કારણે પ્રખ્યાત છે. આ મંદિર, સ્વામીનારાયણ સંપ્રદાય હસ્તક છે અને લોકોમાં એવી માન્યતા પ્રવર્તે છે કે અહીં ભૂત વગેરેનો વળગાડ દૂર થાય છે.
ભૂગોળ
સાળંગપુર જવા માટે રેલમાર્ગ દ્વારા ભાવનગર જતી ટ્રેનમાં બોટાદ ઉતરીને ત્યાથી ૧૧ કિમી સડક માર્ગે જઈ શકાય છે. સંપૂર્ણ સડક માર્ગે અમદાવાદ તરફથી આવવા માટે બરવાળા જતી બસમાં સાળંગપુર ઉતરી શકાય છે. ગામની મધ્યમાં ફ્લ્ગુ નદી તથા ગામને પાદરે ઉતાવળી નદી (ઉન્મત ગંગા) વહી રહી છે.
કષ્ટભંજન હનુમાનજીનું મંદિર
ગામના દરબાર વાઘા ખાચરને વ્યવહાર મંદ હતો ત્યારે સ્વામિનારાયણનાં પ્રથમ કોટિનાં સંત ગોપાળાનંદ સ્વામી એ આ હનુમાનજીની પ્રતિષ્ઠા કરી. તે વખતે હનુમાનજીનું શરીર ધ્રુજવા લાગ્યુ. ત્યારે ગોપાળાનંદ સ્વામીએ કાષ્ઠની લાકડી વડે મૂર્તિને સ્થિર કરી દૈવત મૂક્યુ. તે વખતથી આ મંદિરમાં ભુત-પ્રેત-પિશાચ-ડાકણ-વળગણનો નાશ કરવા ભક્તો ઉમટી પડે છે. હાલમાં જે નવા પ્રકારનું મંદિરનું બાંધકામ છે તે શાસ્ત્રીજી મહારાજ કરાવ્યું હતું. તેઓ લગભગ ઇ.સ. ૧૮૮૦ની આજુબાજુ મહંત પદ પર રહ્યા હતા.
શ્રી અક્ષરપુરુષોત્તમ સ્વામિનારાયણ મંદિર
ભગવાનની સાથે ભક્તની પૂજા કરવાના સિદ્ધાંત માટે શાસ્ત્રીજી મહારાજ વડતાલ સંસ્થા છોડી અક્ષરપુરુષોત્તમ માટે બોચાસણમાં મંદિરની પ્રતિષ્ઠા કરી. ત્યારબાદ સાળંગપુરમાં મંદિરની ધામધૂમ પૂર્વક સ્થાપના કરી. હાલમાં આ મંદિરની સાથે જોડાયેલી પ્રવૃત્તિઓમાં સ્વામિનારાયણ સંત તાલિમ કેન્દ્ર, ખ્યાતનામ ગૌશાળા અને પ્રમુખ સ્વામી વિધ્યામંદિર ચાલી રહ્યા છે. દર વર્ષે હોળી-ધૂળેટી ઉત્સવની ઉજવણી બી.એ.પી.એસ. સંસ્થાનાં પ્રમુખ હજ્જારોની જન-મેદની વચ્ચે કરે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:બરવાળા તાલુકો શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો શ્રેણી:સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય શ્રેણી:યાત્રાધામ
મંડાળા (તા. ડભોઇ)
મંડાળા (તા. ડભોઇ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા  ડભોઇ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મંડાળા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં માધ્યમિક શાળા, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ડભોઇ તાલુકો
અલાદરા (તા.વાગરા)
અલાદરા (તા.વાગરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાગરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અલાદરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાગરા તાલુકો
બોરસદ (માંગરોળ)
બોરસદ (માંગરોળ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લાના કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માંગરોળ તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. બોરસદ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસીઓ ઉપરાંત અન્ય લોકોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, જુવાર, તુવર, કપાસ  તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:માંગરોળ તાલુકો
લેખાંભા (તા. સાણંદ)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાણંદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
પંચકેદાર
પંચકેદાર (पञ्चकेदार, Panch Kedar) શબ્દ હિંદુ ધર્મનાં ભગવાન શિવને સમર્પિત પાંચ પવિત્ર સ્થળોનો ઉલ્લેખ કરે છે. આ મંદિરો હિમાલય પર્વતમાળામાં, ઉત્તરાખંડ, ભારત ખાતેના ગઢવાલ ક્ષેત્રમાં આવેલ છે. આ મંદિરોની સ્થાપના સાથે ઘણી દંતકથાઓ હિંદુ ધર્મના મહાન કાવ્યગ્રંથ મહાભારતની કથાના નાયકો પાંડવો સાથે જોડાયેલ છે.
અલગ અલગ સ્થળે આવેલાં આ પાંચ મંદિરો ખાતે પૂજા-દર્શન કરવા માટેની યાત્રા દરમિયાન ચોક્કસ ક્રમ અનુસરવામાં આવે છે. જેમાં પહેલાં કેદારનાથ (केदारनाथ)  જેટલી ઉંચાઈ પર), ત્યારપછી તુંગનાથ (तुंगनाथ) (3680 m જેટલી ઉંચાઈ પર), ત્યારબાદ રુદ્રનાથ (रुद्रनाथ) (2286 m જેટલી ઉંચાઈ પર), ત્યારબાદ મધ્યમહેશ્વર (मध्यमहेश्वर) અથવા મદમહેશ્વર (3490 m જેટલી ઉંચાઈ પર) અને છેલ્લે કલ્પેશ્વર (कल्पेश्वर) (2200 m જેટલી ઉંચાઈ પર) ખાતે યાત્રા કરવાની હોય છે. આ મંદિરો પૈકી કેદારનાથ મુખ્ય મંદિર ગણાય છે, જે છોટા ચાર ધામ (એટલે કે નાના ચાર યાત્રાસ્થળો) અથવા યાત્રાધામ કેન્દ્ર પૈકીનું એક છે તથા હિમાલય પર્વતમાળામાં ગઢવાલ ક્ષેત્રમાં આવેલ છે; છોટા ચાર ધામમાં બદ્રીનાથ, યમનોત્રી અને ગંગોત્રી એ અન્ય ત્રણ સ્થળોની ગણના કરવામાં આવે છે. કેદારનાથ એ દ્વાદશ (બાર) જ્યોતિર્લિંગ પૈકીનું એક ધામ પણ છે.
ગઢવાલ પ્રદેશને ભગવાન શિવના સ્થાનિક નામ કેદાર પરથી કેદાર-ખંડ પણ કહેવામાં આવે છે. આ પ્રદેશમાં વૈષ્ણવ સંપ્રદાય કરતાં ભગવાન શિવનું પૂજન કરતા શૈવ સંપ્રદાયને લગતાં પ્રતિકો અને પ્રાચીન અંશો વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. ગઢવાલ ક્ષેત્રના પશ્ચિમી ભાગમાં આવેલ આ વિસ્તાર, કે જે ચમોલી જિલ્લા નો અડધા જેટલો ભાગ છે, તે ખાસ કરીને કેદાર ક્ષેત્ર અથવા કેદાર મંડળ તરીકે ઓળખાય છે. આ ક્ષેત્રના ઘેરાવામાં પંચકેદારનાં તમામ પાંચ મંદિરોનો સમાવેશ થાય છે.
પંચકેદાર યાત્રાના પ્રથમ ક્રમના મંદિર કેદારનાથ ખાતે વર્ષ ૨૦૦૭ દરમિયાન મંદિર ખાતેની નોંધ મુજબ ૫૫૭૯૨૩ જેટલા શ્રદ્ધાળુઓએ મુલાકાત લીધી હતી, જેની સામે વર્ષ ૧૯૮૭માં ૮૭૬૨૯ શ્રદ્ધાળુઓ અહીં મુલાકાતે આવ્યા હતા. આ નોંધના આંકડાઓ ૨૦ વર્ષ જેટલા સમયગાળામાં યાત્રાળુઓની સંખ્યામાં આવેલ પ્રભાવશાળી વધારા તરફ નિર્દેશ કરે છે..
ઇતિહાસ
એવું કહેવાય છે કે આ પંચકેદાર યાત્રા (જાત્રા)નો સીધો સંબંધ નેપાળના ગોરખનાથ સંપ્રદાય (તેમની યાત્રા પરંપરાઓ માટે વિશેષ ઓળખ ધરાવે છે) સાથે જોડાયેલ છે. સાબિતી તરીકે એમ જણાવવામાં આવેલ છે કે, આ સંપ્રદાય જ્યાં ભગવાન શિવની ખૂંધ છે, તેવા કેદારનાથ ખાતે નહીં પણ તે પહેલાં નેપાળમાં કાઠમંડુ યાત્રાધામ ખાતે પશુપતિનાથ મંદિર ખાતે જતા, જ્યાં હાલમાં ભગવાન શિવના મસ્તકની પૂજા કરવામાં આવે છે. આ સંદર્ભે વધુ એક સહાયક હકીકતનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવેલ છે છે કે કેદારનાથના મંદિર અને કાઠમંડુ ખાતેના પશુપતિનાથ મંદિરના ઉપરના ગુંબજ એક સમાન રીતે બાંધવામાં આવેલ છે.
દંતકથાઓ
thumb|પશુપતિનાથ મંદિર સંકુલ, [[કાઠમંડુ, નેપાળ]] right|thumb|બદ્રીનાથ મંદિર right|thumb|ઉખીમઠ મંદિર, જ્યાં શિયાળાના સમય દરમિયાન કેદારનાથ અને [[મધ્યમહેશ્વર દેવતાઓને રાખવામાં આવે છે]] ગઢવાલ પ્રદેશમાં પંચકેદાર મંદિરોની સ્થાપના વિશે લોકોમાં ઘણી દંતકથાઓ સાંભળવા મળે છે, જે પાંડવો સાથે સંબંધ ધરાવે છે.
પંચકેદાર સાથે સંબંધિત એક સ્થાનિક દંતકથા અનુસાર હિંદુ ધર્મના મહાન કાવ્યગ્રંથ મહાભારતની કથાના નાયકો પાંડવોએ મહાભારતમાંના વર્ણન અનુસાર કુરુક્ષેત્રના યુદ્ધમાં તેમના હાથે પિતરાઈ બંધુ કૌરવોની હત્યા (ગોત્ર-હત્યા) તેમ જ પૂજારીઓની હત્યા (બ્રહ્મ-હત્યા) થઈ હતી. આ પાપનું પ્રાયશ્ચિત કરવાની ઇચ્છા થતાં પાંડવો તેમના અનુગામીઓને રાજ્યશાસન સોંપી અને આશીર્વાદ મેળવવા માટે ભગવાન શિવની શોધમાં નીકળી પડ્યા હતા. પ્રથમ, તેઓ પવિત્ર શહેર વારાણસી (કાશી, કે જેને ભગવાન શિવનું મનપસંદ શહેર છે અને શિવ મંદિર માટે જાણીતું છે) ગયા હતા. પરંતુ ભગવાન શિવ કુરુક્ષેત્ર યુદ્ધ દરમિયાન તેમની સાથે પાંડવોના આચારથી નારાજ હતા, આથી તેમણે પાંડવોને દર્શન આપવાનું ટાળવા માટે વૃષભ (અથવા નંદી કે આખલો)નું રૂપ ધારણ કર્યું હતું અને હિમાલય પર્વતમાળાના ગઢવાલ પ્રદેશમાં આવી ગયા હતા.
એક અન્ય સ્થાનિક કથા મુજબ ભીમે વૃષભને પકડી જ લીધો હતો, એટલું જ નહીં પણ તેને અદ્રશ્ય થવામાંથી પણ રોકી લીધો હતો. પરિણામે આ વૃષભ જુદા જુદા પાંચ ભાગોમાં વહેંચાઈ ગયા હતા અને અંતે હિમાલય પર્વતમાળાના ગઢવાલ ક્ષેત્રમાં આવેલ કેદારખડમાં પાંચ અલગ અલગ સ્થળોએ  દેખાયા હતા. પંચકેદારનાં મંદિરોની સ્થાપના કર્યા પછી પાંડવોએ કેદારનાથ ખાતે ધ્યાન ધરી પ્રાયશ્ચિત કર્યું તેમ જ પાપમાંથી મુક્તિ મેળવવા યજ્ઞ કર્યો અને પછી સ્વર્ગારોહિણી (સ્વર્ગ તરફ આરોહણ) માર્ગ દ્વારા (જેને મહાપ્રયાણ પણ કહેવાય છે), સ્વર્ગ કે મોક્ષ પ્રાપ્ત કર્યો હતો.
પંચકેદાર ખાતે ભગવાન શિવનાં દર્શન કરી યાત્રા પૂર્ણ કર્યા પછી યાત્રાધામ બદરીનાથ ખાતે ભગવાન વિષ્ણુ નાં દર્શન કરવાનો વણલખ્યો ધાર્મિક રિવાજ ભક્તોમાં પ્રચલિત છે, જેના વડે ભગવાન શિવ પાસે ભક્તે આશીર્વાદની યાચના કરી છે, એવું હકારાત્મક રીતે સાબિત થાય છે.
પંચકેદાર મંદિરોમાંથી તુંગનાથ સિવાય મંદિરોના પૂજારીઓ અને પંડિતો કે જે પૂજા-વિધિનાં કાર્યો કરે છે, તે દક્ષિણ ભારત ખાતેથી આવેલ છે. કેરળના મલબાર ખાતેથી લાવવામાં આવેલા નામ્બુદ્રી બ્રાહ્મણો બદરીનાથ ખાતે પૂજા-કાર્ય સંભાળે છે અને તેમને રાવલ નામથી ઓળખવામાં આવે છે. મધ્યમહેશ્વર ખાતે પૂજાકાર્ય જંગામાઓ સંભાળે છે, જે શુદ્ધ વિરાશૈવ લિંગાયતો છે, જેઓ મૈસુર ખાતે ચિત્રાકલ ખાતેથી લાવવામાં આવેલ છે. Dasnami Gosains આદિ શંકરાચાર્ય દ્વારા સ્થાપિત વ્યવસ્થા મુજબ રુદ્રનાથ અને કલ્પેશ્વર મંદિર ખાતેના મુખ્ય પૂજારીઓ દસનામી ગોસાંઈઓ છે. તુંગનાથ મંદિર ખાતે પૂજન સેવા બંગાળના ખાસી બ્રાહ્મણો કરે છે. તુંગનાથના કિસ્સામાં એમ પણ કહેવાય છે કે મોકુમઠના સ્થાનિક બ્રાહ્મણો પાસે પૂજાનો અધિકાર છે.
કેદારનાથ મંદિરના પુરોહિત બધા જ કેદારનાથ તીર્થના પુરોહિતો (પંડાઓ) પ્રાચીન કાળથી હિમાલયના કેદારખંડમાં વસતા બ્રાહ્મણ છે, તેઓ અહીં ત્રેતાયુગના અંત-સમય થી કળીયુગની શરુઆતના સમયથી રહે છે. જ્યારે પાંડવો હિમાલય ખાતે મોક્ષ પ્રાપ્ત કરવા આવ્યા અને પછી તેમણે સ્વર્ગ તરફ મહાપ્રયાણ કર્યું, ત્યારપછી તેમના પૌત્ર રાજા જન્મેજય કેદારનાથ આવ્યા હતા અને અહીંના મંદિર ખાતે પૂજાવિધિ કરવાનો અધિકાર તેમણે અહીંના બ્રાહ્મણોને આપ્યો હતો. તેઓ ગુપ્તકાશી નજીક રહે છે. શરૂઆતમાં આ બ્રાહ્મણોની સંખ્યા ૩૬૦ જેટલી હતી.
ભૂગોળ
thumb|ચૌખંભા શિખર thumb|ત્રિશુલ શિખર thumb|નંદા દેવી શિખર પંચકેદારનાં પાંચ મંદિરો ઉપરી હિમાલય વિસ્તારનાં બરફ-આચ્છાદિત ઉચ્ચ પર્વતશિખરો નંદા દેવી, ચૌખંભા, કેદારનાથ અને નીલકંઠ શિખરોની વચ્ચે આવેલાં છે. કેદારનાથ ખાતે મંદાકિની નદીનો ખીણ વિસ્તાર છે, જ્યારે અન્ય મંદિર ઉંચા પહાડોમાં મંદાકિની નદીના ખીણપ્રદેશ અને અલકનંદા નદીના ખીણપ્રદેશની વચ્ચે આવેલાં છે. તુંગનાથ સિવાયનાં બાકીનાં મંદિરો દુર્ગમ સ્થળોએ આવેલાં છે, જેથી ત્યાં પહોંચવા માટે હજુ પણ સડકમાર્ગ ઉપલબ્ધ નથી અને પગપાળા ચાલીને જ પહોંચી શકાય છે. આ પગપાળા યાત્રાની શરૂઆત એપ્રિલ મહિનાના અંતમાં અથવા મે મહિનાની શરૂઆતમાં થાય છે અને ઓક્ટોબર મહિનાની શરૂઆતમાં વર્ષના બાકીના સમય શિયાળા દરમિયાનભારે બરફવર્ષાને કારણે મંદિરો બંધ કરવામાં આવે છે. તુંગનાથ નજીકના મુખ્ય સડકમાર્ગ થી લગભગ 3 km જેટલા અંતરે હોવાને કારણે સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન એક ટૂંકા પદ‌આરોહણ માર્ગ દ્વારા સુલભ છે. (જુઓ બાહ્ય કડીઓમાં આપેલ નકશાની કડી).
હિમાલય પર્વતશૃંખલામાં ગઢવાલ ક્ષેત્રના દૂરના ઉત્તર ભાગમાં આવેલ કેદારનાથ પર્વતના ઢોળાવની દુર્ગમ જગ્યા પર કેદારનાથ આવેલ છે. કેદારનાથ પર્વતનું પાણી મંદાકિની નદી, કે જેનો સ્ત્રોત ચોરાબારી હિમનદીમાંથી સતત વહેતું પાણી છે, તેમાં મળી જાય છે. આથી મંદાકિની ખીણપ્રદેશનો આ વિસ્તાર ઠેર ઠેર અત્યંત રમણીય દૃશ્યો ઊભાં કરે છે. દુધગંગા, મધુગંગા, સ્વર્ગદ્વારી અને સરસ્વતી નદીના પ્રવાહો આ ખીણમાં કેદારનાથ મંદિર પાછળના ભાગમાં વહે છે. આ મંદિરની નજીક ચાર પવિત્ર તળાવો પણ જોઇ શકાય છે, જે રેતા, ઉદાક, રુદ્ર અને ઋષિ તરીકે ઓળખાય છે. ઉત્તુંગ બરફ-આચ્છાદિત શિખરો પંચચુલી, નંદા દેવી, દુનાગિરિ, કેદારનાથ અને બંદરપુંછ તુંગનાથ ખાતેથી જોવા મળે છે. રુદ્રનાથ નજીક વૈતરણીનો પ્રવાહ વહે છે. ઉરગામ ખીણમાં સ્થિત કલ્પેશ્વર આવેલ છે, જે એક ગાઢ જંગલ વિસ્તાર છે. ઉરગામ ખીણમાં સફરજનનાં વૃક્ષો અને સીડી માફક બનાવવામાં આવેલાં ખેતરો છે, જ્યાં મોટા પ્રમાણમાં બટાકા ઉગાડવામાં આવે છે. ઉરગામ ખીણમાંથી કલ્પગંગા નદી વહે છે, જે અલકનંદા નદીની સહાયક નદી છે.
પગપાળા યાત્રા
આ પંચકેદાર મંદિરો જુદી જુદી દિશામાં, એકબીજા થી ચોક્કસ અંતરે અને દુર્ગમ સ્થળે (પાંખી વસ્તીવાળા, ઊંચા ઢોળાવવાળા અને બરફથી ઢંકાયેલા) આવેલાં છે, જ્યાં નજીકના સડકમાર્ગ પરથી પગપાળા ચાલીને જવું પડે છે. ગઢવાલ પ્રદેશમાં આવેલા આ પદઆરોહણ માર્ગોને ઉત્તુંગ બરફ શિખરો નંદા દેવી (7817 m), ત્રિશુલ (7120 m) અને ચૌખંભા (7138 m) મનને મુગ્ધ કરતું અને આકર્ષક દૃશ્ય પૂરું પાડે છે. ગઢવાલ પ્રદેશમાં સૌથી વધુ પૂજા ગંગા નદી તથા તેની ઘણી ઉપનદીઓની કરવામાં આવે છે, જેનો આ કેદારખંડમાંથી આરંભ થાય છે, જે આ પંચકેદાર મંદિરોની શોભામાં ઉમેરો કરે છે.
તમામ પાંચ મંદિરોને આવરી લેતા સડકમાર્ગ તેમજ પગપાળામાર્ગની કુલ લંબાઈ લગભગ 170 km (ગૌરીકુંડ ખાતેથી) જેટલી છે અને તમામ મંદિરોની યાત્રા કરવા માટે ૧૬ દિવસ લાગે છે. હિમાલયની પર્વતશ્રેણીના પહાડોમાં કરવામાં આવતી આ યાત્રા ગૌરીકુંડ ખાતેથી શરૂ થાય છે. આ યાત્રા વર્ષમાં બે ઋતુઓ દરમિયાન હાથ ધરવામાં આવે છે; ત્રણ મહિના ઉનાળા દરમિયાન અને ચોમાસાના બે મહિના સુધી. બાકીના સમયગાળામાં રુદ્રનાથ સિવાયનાં અન્ય ચાર પંચકેદાર મંદિરો બરફથી ઢંકાઈ જવાને કારણે ત્યાં પહોંચવાનું દુર્ગમ બની જાય છે.
ઋષિકેશ ઉત્તરાખંડના ગઢવાલના મેદાનો જવા માટેનું પ્રથમ પ્રવેશદ્વાર છે. ઋષિકેશ ખાતે દિલ્હી થી સડકમાર્ગ દ્વારા 230 km જેટલું અંતર કાપી પહોંચી શકાય છે. ઋષિકેશ ખાતેથી એક ધોરી માર્ગ રુદ્રપ્રયાગ થઈને ગૌરીકુંડ ખાતે લઈ જાય છે, જ્યાંથી પંચકેદાર યાત્રાનું પહેલું ચરણ કેદારનાથ મંદિર માટે શરૂ થાય છે. કેદારનાથ આવવા તેમ જ જવા માટે બંને વખતે પગપાળા ચાલીને 14 km જેટલું અંતર કાપવું પડે છે. ત્યારબાદ વાહનમાં મુસાફરી કરી ગુપ્તકાશી પહોંચી, ત્યાંથી 30 km જેટલા અંતરે આવેલ જગાસુ ખાતે જવું પડે છે. જગાસુથી ગૌંડાર થઈને મધ્યમહેશ્વર જવા માટે 24 km જેટલું અંતર કાપવું પડે છે. આ માર્ગ ખાતેથી ચૌખંભા, કેદારનાથ અને નીલકંઠ શિખરોનાં અદ્‌ભુત દૃશ્યો જોવા મળે છે. મધ્યમહેશ્વર થી જગાસુ પરત ફર્યા પછી વાહન મારફતે 45 km જેટલા અંતરે આવેલ ચોપતા ખાતે પહોંચવું પડે છે. ચોપતાથી તુંગનાથ મંદિર ખાતે પગપાળા લગભગ 4 km જેટલું ચાલીને પહોંચી શકાય છે. તુંગનાથ થી પરત ફર્યા પછી ચોપતા થી વાહન દ્વારા મંડલ (ભારે વરસાદના કારણે ગઢવાલના ચેરાપુંજી તરીકે ઓળખાતું) પહોંચવા માટે 8 km જેતલું અંતર કાપવું પડે છે. મંડલ ગામ ખાતેથી રુદ્રનાથ જવાનો પગપાળા માર્ગ શરુ થાય છે, જે 20 km જેટલો લાંબો છે. રુદ્રનાથ ખાતેથી પરત આવ્યા પછી મંડલ ખાતેથી વાહન દ્વારા હેલંગ પહોંચી શકાય છે. હેલંગ થી પગપાળા યાત્રા કરી 11 km જેટલું અંતર કાપી ઉરગામ થઈને કલ્પેશ્વર પહોંચી શકાય છે. જો કે સખત ઢોળાવને કારણે કઠીન લાગતા આ માર્ગ પર નાના જીપ જેવા વાહન માટે કાચો પાકો રસ્તો બની જવાથી હવે માત્ર લ્યારી ગામ ખાતેથી સાડા ત્રણ કિ. મી. જેટલું અંતર જ ચાલીને કલ્પેશ્વર પહોંચી શકાય છે. કલ્પેશ્વરથી હેલંગ પરત આવી ત્યાંથી વાહનમાં 233 km જેટલા અંતરે આવેલ ઋષિકેશ ખાતે પરત જઈ શકાય છે.
નજીકનું વિમાનમથક જોલી ગ્રાન્ટ, દહેરાદૂન (258 km) ખાતે આવેલ છે. નજીકનું રેલવે સ્ટેશન ઋષિકેશ (241 km) ખાતે આવેલ છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
વડવેરા (તા. દાંતા)
વડવેરા (તા. દાંતા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દાંતા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વડવેરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દાંતા તાલુકો
અખોડ
અખોડ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાગરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અખોડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ત્રાકુડા (તા. ખાંભા)
ત્રાકુડા (તા. ખાંભા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ખાંભા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ત્રાકુડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ધાર્મિક સ્થળો
ગામમાં રામજી મંદિર, શિવ મંદિર, સ્વામિનારાયણ મંદિર તેમજ હનુમાન મંદિર આવેલ છે.
શ્રેણી:ખાંભા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
મીનાવાડા (તા. મહુધા)
મીનાવાડા (તા. મહુધા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મહુધા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મીનાવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
અહીં આવેલું દશામાનું મંદિર જોવાલાયક સ્થળ છે. આ મંદિરે આસ્થાળુઓ મોટી સંખ્યામાં દર્શન કરવા માટે આવે છે.
શ્રેણી:મહુધા તાલુકો
વીજળી (તા. કવાંટ)
વીજળી (તા.કવાંટ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા  કવાંટ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વીજળી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે. આ ગામ ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. ગામમાં કબીર પંથી લોકોની વસ્તી પણ આવેલ છે.
પાદર (તા. કાંકરેજ)
પાદર (તા. કાંકરેજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા  કાંકરેજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પાદર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાંકરેજ તાલુકો
દહીંસરા (તા. જસદણ)
દહીંસરા (તા. જસદણ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જસદણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દહીંસરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ભારતીયો
ભારતીયો (શબ્દશ: ભારતના લોકો) જેઓ ભારત દેશના વતનીઓ છે. ભારત એક વિવિધતા ધરાવતો દેશ જેમાં વિવિધ ધર્મ, ભાષા, જાતિ, વંશ ના લોકો રહે છે. ભારત વિશ્વમાં બીજા ક્રમનો સૌથી વધુ વસ્તી વાળો દેશ છે, જેમાં દુનિયાનાં ૧૭.૫૦% લોકો રહે છે, જેઓ જેમાં ઇંડો-આર્યન અને દ્રવિડિયન ભાષાઓ બોલે છે. "ભારતીય" શબ્દ રાષ્ટ્રિયતાના સંદર્ભમાં લેવામાં આવ્યો છે, વંશીયતા કે ભાષાને સંબંધે નહી.
હુડા (કપરાડા)
હુડા (કપરાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા અને  મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા કપરાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા તેમ જ આંગણવાડીની સગવડ પ્રાપ્ય છે. હુડા ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. અહીંના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી અને પશુપાલન છે. અંહી નાગલી, ડાંગર, વરાઇ જેવાં ધાન્યો પાકે છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.
આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.
ચરેથા
ચરેથા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લાના કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માંગરોળ તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. ચરેઠા ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસીઓ ઉપરાંત અન્ય લોકોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, જુવાર, તુવર, કપાસ  તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:માંગરોળ તાલુકો
જૂન ૨૩
૨૩ જૂનનો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૧૭૪મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૧૭૫મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૧૯૧ દિવસ બાકી રહે છે.
મિરજાપુર (તા. મહુધા)
મિરજાપુર (તા. મહુધા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુધા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. મિરજાપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મહુધા તાલુકો
લોદરીયાળ (તા. સાણંદ)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાણંદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
વાંટડા (તા. કવાંટ)
વાંટડા (તા.કવાંટ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા  કવાંટ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વાંટડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે. આ ગામ ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
શ્રેણી:કવાંટ તાલુકો
ડેડલી (તા. જસદણ)
ડેડલી (તા. જસદણ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જસદણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ડેડલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જસદણ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
હંસાપુરા (તા. ડભોઇ)
હંસાપુરા (તા. ડભોઇ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા  ડભોઇ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. હંસાપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
વગડાક્યારી (તા. દાંતા)
શ્રેણી:દાંતા તાલુકો
હંસાપુરા (તા. ડભોઇ)
શ્રેણી:ડભોઇ તાલુકો
કોલા હોલ
કોલા હોલ કે કોલાનું ઉંડું કાણું (Kola Superdeep Borehole (રશિયન ભાષા: Кольская сверхглубокая скважина)) એ ભૂતપૂર્વ યુ.એસ.એસ.આર.ની 'વૈજ્ઞાનિક શારકામ પરિયોજના'નું પરીણામ છે. આ પરિયોજના પૃથ્વીનાં પોપડામાં શક્ય તેટલે ઉંડે સુધી શારકામ (Drilling) કરવાનો પ્રયાસ હતો. શારકામ ૨૪ મે ૧૯૭૦નાં રોજ,'કોલા પ્રાયદ્વિપ' પર શરૂ કરાયું હતું,તે માટે ઉરલમેશ-૪ઇ (Uralmash-4E), અને પછીથી ઉરલમેશ-૧૫૦૦૦ (Uralmash-15000) શ્રેણીની શારડીઓ (drilling rig)નો ઉપયોગ કરાયો. મુખ્ય હોલમાંથી પ્રશાખારૂપે અન્ય ઘણા હોલ (બોર) કરાયા. ઉંડામાં ઉંડો બોર, 'એસ.જી-૩', ૧૯૮૯ માં ૧૨,૨૬૧ મીટર (૪૦,૨૩૦ ફીટ) એ પહોંચ્યો, અને તે ઉંડામાં ઉંડો શારકામ કરાયેલ બોર બની રહ્યો. શારકામ કરાયેલો લાંબામાં લાંબો બોર ૧૨,૨૯૦ મીટર (૪૦,૩૦૦ ફીટ)નો મિર્સ્ક તેલકુવો 'બીડી-૦૪એ',અલ-શાહિન ક્ષેત્ર,કતારનો છે.
ખોદકામ
The initial target depth was set at ૧૫,૦૦૦ મીટર (૪૯,૦૦૦ ફીટ). On 6 June 1979, the world depth record held by the Bertha Rogers hole in Washita County, Oklahoma at ૯,૫૮૩ મીટર (૩૧,૪૪૦ ફીટ) was broken. In 1983, the drill passed ૧૨,૦૦૦ મીટર (૩૯,૦૦૦ ફીટ), and drilling was stopped for about a year to celebrate the event. This idle period may have contributed to a break-down on 27 September 1984: after drilling to ૧૨,૦૬૬ મીટર (૩૯,૫૯૦ ફીટ), a ૫,૦૦૦ મીટર (૧૬,૦૦૦ ફીટ) section of drillpipe twisted off and was left in the hole. Drilling was later restarted from ૭,૦૦૦ મીટર (૨૩,૦૦૦ ફીટ). The hole reached ૧૨,૨૬૨ મીટર (૪૦,૨૩૦ ફીટ) in 1989. In that year the hole depth was expected to reach ૧૩,૫૦૦ મીટર (૪૪,૦૦૦ ફીટ) by the end of 1990 and ૧૫,૦૦૦ મીટર (૪૯,૦૦૦ ફીટ) by 1993. However, due to higher than expected temperatures at this depth and location, ૧૮૦°સે. (૩૫૬°ફે) instead of expected ૧૦૦°સે (૨૧૨°ફે), drilling deeper was deemed unfeasible and the drilling was stopped in 1992. With the expected further increase in temperature with increasing depth, drilling to ૧૫,૦૦૦ મીટર (૪૯,૦૦૦ ફીટ) would have meant working at a projected ૩૦૦°સે (૫૭૦°ફે), at which the drill bit would no longer work.
સંશોધન
The Kola borehole penetrated about a third through the Baltic continental crust, presumed to be around ૩૫ કિ.મી. (૨૨ માઇલ), exposing rocks 2.7 billion years old at the bottom.The project has been a site of extensive geophysical studies. The stated areas of study were the deep structure of the Baltic Shield; seismic discontinuities and the thermal regime in the Earth's crust; the physical and chemical composition of the deep crust and the transition from upper to lower crust; lithospheric geophysics; and to create and develop technologies for deep geophysical study.
To scientists, one of the more fascinating findings to emerge from this well is that the change in seismic velocities was not found at a boundary marking Jeffreys' hypothetical transition from granite to basalt; it was at the bottom of a layer of metamorphic rock that extended from about 5 to 10 kilometers beneath the surface. The rock there had been thoroughly fractured and was saturated with water, which was surprising. This water, unlike surface water, must have come from deep-crust minerals and had been unable to reach the surface because of a layer of impermeable rock.
Another unexpected discovery was the large quantity of hydrogen gas, with the mud flowing out of the hole described as "boiling" with hydrogen.
વર્તમાન સ્થીતિ
The site is currently controlled by the State Scientific Enterprise on Superdeep Drilling and Complex Investigations in the Earth's Interior (GNPP Nedra) as the Deep Geolaboratory. , the deepest active bore, SG-5, is ૮,૫૭૮ મીટર (૨૮,૧૪૦ ફીટ) and with a ૨૧૪ મી.મી. (૮.૪ ઇંચ) diameter.
અન્ય પરિયોજનાઓ
The United States embarked on a similar project in 1957, dubbed Project Mohole, which was intended to penetrate the shallow crust under the Pacific Ocean off Mexico. However, after some initial drilling, the project was abandoned in 1966 due to lack of funding. This "failure" inspired great successes of the Deep Sea Drilling Project, Ocean Drilling Program, and the present Integrated Ocean Drilling Program.
પાવાગઢ
પાવાગઢ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા હાલોલ નજીક આવેલો એક ડુંગર છે. આ ડુંગરની તળેટીમાં ગુજરાતની એક સમયની રાજધાની રહેલુ ઐતિહાસિક ચાંપાનેર ગામ વસેલું છે તેમજ આ ડુંગરની ટોચ પર આવેલા મહાકાળી માતાના મંદિર ને કારણે આ સ્થળ ગુજરાતનાં પવિત્ર યાત્રાધામ પૈકીનું એક તીર્થસ્થળ ગણાય છે. ચૈત્રી તેમજ આસોની નવરાત્રિના નવ દિવસોમાં અહીં સૌથી વધુ લોકો દર્શનાર્થે આવે છે. એક માન્યતા મુજબ પાવાગઢનો સમાવેશ માતાજીની શક્તિપીઠોમાં થાય છે અને અહીં સતિનાં સ્તનનો ભાગ પડ્યો હોવાનું કહેવામાં આવે છે.
ભૂગોળ
ભૌગોલિક રીતે પાવાગઢ પર વસેલું છે.
પાવાગઢની તળેટીમાં ચાંપાનેર ગામ વસેલું છે, જ્યાંથી આશરે ૪ થી ૫ કિલોમીટર જેટલા અંતરે માંચી ગામ આવેલું છે. ચાંપાનેરથી માંચી સુધી જવા જીપની સવલત છે જે વન્ય વનરાજી સભર સર્પાકાર માર્ગ પર ચઢાણ કરી માંચી ગામ પહોચાડે છે. માંચી ખાતેથી ગઢ પર ચઢવા માટે ઉડનખટોલા (રોપ-વૅ) બનાવવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત અહીં ઉપર ચઢવા માટે પગથિયાંવાળો માર્ગ પણ ઉપલબ્ધ છે. આશરે ૧૫૦૦ની આસપાસના આ પગથિયાં એકાદ કલાકમાં ચઢી શકાય છે. રોપવે પણ ૬ થી ૮ મિનિટનાં નજીવા સમયમાં મંદિરના પગથિયાં સુધી પહોચાડે છે. ઘણાં સાહસિકો અને પ્રકૃતિપ્રેમીઓ ચાંપાનેરથી જ માંચી સુધી જંગલના રસ્તે ચઢાણ કરે છે જેનો લ્હાવો અનેરો છે. આ રસ્તો જંગલ વચ્ચેથી પસાર થતો હોવાથી કપરો છે તેમજ સંધ્યાકાળ બાદ ચઢાણ કરવા માટે હિતાવહ પણ નથી.
ઇતિહાસ
દેવી કાલિકા માતાની શરૂઆતમાં ભીલ અને કોળી સમુદાયના મૂળ લોકો દ્વારા પ્રાર્થના કરવામાં આવતી હતી.
દંતકથા
એક દંતકથા મુજબ પાવાગઢ ઉપર ચંપા ભીલનું રાજ્ય હતું.
વર્ષો પહેલા પાવાગઢ - ચાંપાનેર પંથકમાં પતય કુળના રાજા રાજ્ય કરતા હતા. તેઓ કાળકા માતાના પરમ ઉપાસક હતા અને તેમની ભક્તિથી પ્રસન્ન કાળકા માતા દર નવરાત્રિના નવ દિવસ અહીં ગરબા રમવા આવતા હતા. પતય કુળના છેલ્લા શાસક રાજા જયસિંહ કે જેઓએ એકવાર નવરાત્રિમાં મદિરાપાન કર્યું અને રૂપ બદલી ગરબે રમતા માતાજીને જોઇ તેમના રૂપથી મોહિત થઇ ગયા. તેમણે માતાજીનો પાલવ પકડી રાણી બનવા કહ્યું. માતાજીના ઘણું સમજાવ્યા બાદ પણ પતય રાજા જયસિંહે પોતાની જીદ છોડી નહી, તેથી કોપાયમાન થઇ માતાજીએ પોતાનું અસલ સ્વરૂપ ધારણ કરી રાજાને શ્રાપ આપ્યો કે આવતા છ મહિનામાં તારું સામ્રાજ્ય નષ્ટ થઇ જશે. પતય રાજા જયસિંહને મહમદ બેગડાએ હરાવી ચાંપાનેર જીતી લીધું અને ત્યાં પોતાનું સામ્રાજ્ય સ્થાપ્યું.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો શ્રેણી:યાત્રાધામ શ્રેણી:હાલોલ તાલુકો
ઊટકામંડ
ઊટકામંડ ( (સત્તાવાર રીતે, ઉદગમંડલમ/ઉટકમંડલમ (તામિલ- உதகமண்டலம்)) અમુક સમયે સંક્ષિપ્ત રૂપે ઉધાગાઈ (તમિલ: உதகை અથવા ઊટી ), એ ભારતનાં તમિલનાડુ રાજ્યમાં આવેલા નિલગિરી જિલ્લાનું જિલ્લામથક છે.
નિલગિરી પહાડીમાં આવેલું આ એક પ્રખ્યાત ગિરિમથક છે. આ ક્ષેત્ર પર પહેલા તોડા લોકોનો કબ્જો હતો, અઢારમી સદીના અંતમાં આ ક્ષેત્ર ઈસ્ટ ઈંડિયા કંપનીના અધિકાર હેઠળ આવ્યું. આજકાલ આ શહેરની અર્થ વ્યવસ્થા પર્યટન અને ખેતી આધારીત છે, આ સાથે દવા અને ફોટો ફિલ્મ બનાવવાનો ઉદ્યોગ પણ અહીં વિકસ્યો છે.
નામ
ઉદગમંડલમ નામની ઉત્પત્તિ થોડી વિચિત્ર છે. આ સ્થળનો સૌ પ્રથમ ઉલ્લેખ માર્ચ ૧૮૨૧માં મળે છે જેમા કોઈ અજ્ઞાત પત્રકાર આને મદ્રાસ ગેઝેટમાં 'વોટોકીમંડ' (Wotokymund) તરીકે ઓળખાવે છે. શરૂઆતના સમયમાં તેને 'ઉટૈકાલમંડ' કહેવાતું. તામિલ ભાષામાં તોડા લોકોના ગામને 'મંડ' કહે છે અને આગળના શબ્દો નિલગિરીના કેંદ્રવર્તી સપાટ મેદાનનાં સ્થાનિક નામનું અપભ્રંશ હોવું જોઈએ. અન્ય એક મત પ્રમાણે ઊટાકા એ સ્થાનિક શબ્દ ઓથા-કલનું અપભ્રંશ છે જેનો અર્થ છે એક પથ્થર. આ તોડા લોકો દ્વારા પૂજનીય મનાતા એક પથ્થરને કારણે હોઈ શકે છે. ઉદગમંડલમ નામને બ્રિટિશ શાસન દરમ્યાન બદલીને ઊટાકામંડ કરવામાં આવ્યું જે ટુંકાવીને ઊટી થયું.
ઇતિહાસ
ઊટી એ નિલગિરિ પર્વતમાળામાં આવેલું એક ગિરિમથક છે, નિલગિરી અર્થાત ભૂરા પર્વતો. આ નામ નિલગિરીના વૃક્ષો દ્વારા બહાર પડતી ભૂરી આભાને લીધે પડ્યું છે કે દર બાર વર્ષે ખીલતા કુરુંજીના ફૂલ કે જે પહાડીના ઢોળાવને ભૂરા રંગની આભા દે છે તેના પરથી પડ્યું છે તે અનિશ્ચિત છે. ભારતનાં અન્ય ક્ષેત્રોમાં તે કોઈ રાજ્ય કે રાજાને હસ્તક હોવાના પુરાવા મળ્યાં છે પણ ઊટી ક્ષેત્ર સંબંધી આવા કોઈ પુરાવા મળ્યા નથી. ટીપુ સુલતાન પોતાની સીમા વિસ્તારી અહીં સંતાવવાની ગુફા જેવું માળખું બનાવનાર પ્રથમ રાજા હતો.
આ ક્ષેત્રમાં શરૂઆતમાં તોડા અને અન્ય સમુદાયોનું નિવાસિત હતું. તેઓ અહીં વેપાર કરી સહ અસ્તિત્વ ધરાવતા હતાં. પોતાના પુસ્તક 'ઊટાકામંડ, અ હીસ્ટરી'માં ફ્રેડરીક પ્રાઈસ લખે છે કે જૂના ઊટી તરીકે ઓળખાતા ક્ષેત્રમાં પહેલાં તોડા લોકો વસતાં હતાં. બાદમાં તોડા લોકોએ નગરનો તે ભાગ તે સમયના કોઈમ્બતૂરના ગવર્નર જ્હોન સુલેવાનને આપી દીધો. તેમણે બાદમાં અહીં નગર વિકસાવ્યું અને અહીં ચા, સિંકોના અને સાગ વૃક્ષની ખેતીને પ્રોત્સાહન આપ્યું. જે રીતે સ્થાનીય જનજાતિના લોકોએ મદદ કરી તે જોઈને અન્ય વસવાટ કરનારા અને સુલેવાન પોતે પણ પ્રભાવિત થયાં હતાં અને ખેડુતો તથા સ્થાનિક લોકોના હક્કો વચ્ચે સુમેળ રહે તેવું વિચારવાં લાગ્યાં. ત્યાર બાદના સમયમાં સ્થાનિક લોકોને તેમની જમીનના હક્કો સંબંધી પૂરો ન્યાય મળે તે માટે કાર્યરત રહ્યા. આ માટે બ્રિટિશ સાશને તેમને આર્થિક અને ન્યાયિક રીતે સજા પણ કરી.
૧૭૯૯માં ટીપુ સુલતાન અને અંગ્રેજો વચ્ચે થયેલી શ્રીરંગાપટનમની સંધિ અંતર્ગત નિલગિરી ક્ષેત્ર બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઈંડિયા કંપનીને આધિન આવ્યું. ૧૬૦૩માં રેવ. જેકમ ફોરીકો નામના પાદરી અહીં આવનાર પ્રથમ યુરોપિયન હતા અને તેમણે આ ક્ષેત્ર અને અહીંના લોકો વિષે નોંધ પણ લખી છે. ૧૮૧૨માં સર્વેયર વિલિયા કીઝ અને મેકમોહને આ સપાટ પ્રદેશની મુલાકાત લીધી. ૧૮૧૮માં વીશ અને કીંડર્સલી નામના ઉપ-અધિકારીઓએ અહીંની મુલાકાત લઈને કોઈમ્બતૂરના કલેક્ટર જ્હોન સુલેવાનને પોતાનો અનુભવ અહેવાલ આપ્યો. જાન્યુઆરી ૧૮૧૯માં જ્હોન સુલેવાને અહીંનો પ્રવાસ ખેડી કોટાગિરીની ઉત્તરે આવેલ દીમાભટ્ટી પર મુકામ કર્યો. તેઓ ફરી અહીં ૧૮૧૯ના મે મહિનામાં આવ્યાં અને દીમાબત્તી આગળ પોતાના બંગલાનું બાંધકામ શરૂ કર્યું જે અહીંનું પ્રથમ યુરોપીય ઘર હતું.
જ્હોન સિલેવાને ૧૮૧૯માં (મેટ્ટુપાલયમ પાસે) સીરુમુગાઈ પાસેથી દીમાભત્તી સુધીના રસ્તાનું બાંધકામ કરાવડાવ્યું જે મે ૧૮૨૩માં પુરું થયું હતું. કુન્નુર સુધીનો રસ્તો ૧૮૩૦-૩૨માં બન્યો. ઊટી મદ્રાસ પ્રેસીડેંસીની અને બ્રિટિશ રાજ દ્વારા વધુ મુલાકાત લેવાતા નાના રજવાડાની ઉનાળુ રાજધાની હતી, આજે તે પ્રખ્યાત ઉનાળુ અને અઠવાડીક રજા ગાળવાનું સ્થળ બની ગયું છે. સૈનિકોના હવાફેર માટે પણ તેમને અહીં તથા બાજુમાં આવેલાં વેલિંગ્ટનમાં મોકલવામાં આવતા હતા. વેલિંગટન આજે પણ મદ્રાસ રેજિમેંટનું ઘર છે. આ સ્થળની અપ્રતિમ સુંદરતા અને ઊંડી હરિયાળીભરી ખીણોને કારણે એને ગિરિમથકોની રાણી તરીકેનું બિરુદ મળ્યું છે.
અહીં ઘુમાવદાર રસ્તા અથવા અટપટી રેલ્વે લાઈન દ્વારા પહોંચી શકાય છે જેને નિલગિરિ પર્વતીય રેલ્વે કહે છે. આ રેલ્વે લાઈન ૧૯૦૮માં બંધાઈ હતી.
વસ્તી
૨૦૦૧ની વસ્તીગણતરી અનુસાર અહીંની વસ્તી ૯૩૯૨૧ હતી. પુરુષ સ્ત્રી પ્રમાણ ૫૦% ૫૦% હતું. સાક્ષરતાનો દર ૮૦% હતો પુરુષ સાક્ષરતા ૮૪% અને મહિલા સાક્ષરતા ૭૫% હતી. ૯% વસ્તી ૬ વર્ષની નીચેનાની હતી. તમિલ અહીંની સત્તાવાર ભાષા છે. આ સિવાય નિલગિરીની સ્થાનીય ભાષાઓ પનીયા પણ બોલાય છે. વળી આ સ્થળ ત્રણ રાજ્યોની સીમા વરતી ક્ષેત્ર માં આવેલ છે અને પ્રવાસી મથક છે આથી અંગ્રેજી હિંદી કન્નડ અને મલયાલમ પણ બોલાય અને સમજાય છે.
રાજકારભાર અને રાજનીતિ
ઊટી નીલગિરી જિલ્લાનું જિલ્લા મથક છે.
અર્થતંત્ર
હિન્દુસ્તાન ફોટો ફીલ્મસ, નામની ફીલ્મ ઉત્પાદક,પણ એક મુખ્ય ઉદ્યોગ છે. આ કારખાનું શહેર બહાર ઈન્દુનગર માં આવેલું છે. માનવ રેબીસની રસી બનાવતી કંપની હ્યુમન બાયોલોજીકલ્સ પણ ઊટીમાં પુડુમંડ નજીક આવેલ છે. અન્ય ઉત્પાદક કંપનીઓ શહેરની બહાર આવેલી છે. આમાંના નોંધનીય છે કેટ્ટી ( સોય ઉત્પાદક); અરુવાનકાડુ (કોર્ડાઈટ નિર્માતા) અને કુન્નુર (રેબીસ રસી નિર્માતા). આ ક્ષેત્રમાં અન્ય ગૃહ ઉદ્યોગ જેમકે ચોકલેટ, અથાણા અને સુથારીકામ પણ પ્રચલિત છે. સ્થાનીય લોકો અને પ્રવાસેઓમાં ગૃહ ઉદ્યોગની ચોકલેટ પ્રચલિત છે.
ભલે સ્થાનીય ક્ષેત્ર ચા ના વાવેતર માટે પ્રસિદ્ધ છે પણ હવે ન તો અહીં ચા ઉગાડાય છે કે ન તો તેના પર પ્રક્રિયા કરાય છે. ઓછી ઊંચાઈ પર ચા વધારે કરકસરથી ઉગાડાય છે માટે કન્નુર અને કોટાગિરીમાં ચા ના વાવેતર અને પ્રક્રિયાના કેંદ્રો આવેલા છે.
છેલ્લાં ત્રીસ વર્ષોમાં અહીં પ્રવાસીઓની સંખ્યામાં ઘણો વધારો થયો છે, ખાસ કરીને ભારતીય પ્રવાસીઓ. આને પરિણામે અહીં ઘણું બાંધકામ થયું છે. હવે જો પ્રાકૃતિક સૌંદર્ય માણવું હોય તો શહેરથી થોડું બહાર રોકાવું પડે છે.
રસ્તો
ઊટી સારી કક્ષાના રસ્તા દ્વારા અન્ય શહેરો સાથે જોડાયેલ છે. તે ચેન્નઈથી ૫૩૫ કિમી (વાયા સેલમ ઈરોડ), કોઈમ્બતૂરથી ૮૬ કિમી, કુન્નુરથીએ ૧૮ કિમી, મૈસૂરથી ૧૫૫ કિમી (વાયા ગુડલૂર),કાલિકટથી ૧૮૭ કિમી, બેંગલોરથી ૨૯૦ કિમી, કોચીથી ૨૮૧ કિમી (વાયા કોઈમ્બતૂર અને પાલાક્કડ), કોડાયકેનલ થી ૨૩૬ કિમી (વાયા કોઈમ્બતૂર અને પલણી). ઊટી એ રાષ્ટ્રીય ધોરી મર્ગ ૬૭ પર આવેલું છે. આ શહેર પાંક મુખ્ય ઘાટ રસ્તાઓ દ્વારા તામિલનાડુ કેરળ અને કર્ણાટકથી જોડાયેલ છે. કોઈમ્બતૂર જિલ્લાના મેટ્ટુપાલયમ સાથે કોટાગિરિ માર્ગે પણ આ શહેર જોડાયેલ છે. આ રસ્તો કુન્નુરથે પસાર નથી થતો.
રેલ્વે
ઊટી રાત પ્રવાસની ટ્રેન સેવા દ્વારા જોડાયેલ છે. મેટ્ટુપાલયમ સ્ટેશને બ્રોડગેજ પર ચાલતી નિલગિરી એક્સપ્રેસ અને નેરો ગેજ પર ચાલતી નિલગિરી પેસેંજર ટ્રેનની બદલી કરાય છે. નિલગીરી પર્વતીય રેલ્વે ભારતની સૌથી જૂની પર્વતીય રેલ્વે માંની એક છે જુલાઈ ૨૦૦૫માં આને યુનેસ્કો દ્વારા વિશ્વ ધરોહર સ્થળ ઘોષિત કરાઈ છે. આ રેલ્વે ઊટી અને નિલગિરીની તળેટીમાં આવેલ મેટ્ટુપાલયમને જોડે છે ભારતમાં આવેલ આ એક માત્ર રેક રેલ્વે (દાંતાવાળા પાટા) પ્રણાલી છે.
હવાઇમાર્ગ
ઊટીમાં નાગરી હવાઈ મથક નથી માટે તે હવાઈ માર્ગે જોડાયેલ નથી. સૌથી નજીકનું હવાઈ મથક કોઈમ્બતૂર આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ મથક છે જે ભારતના મુખ્ય શહેર તથા વિશ્વના અન્ય શહેરો સાથે પણ જોડાયેલ છે.
નજીકના હવાઈ મથકથી ઊટી સુધી હેલિકોપ્ટર સેવા શરૂ કરવાના પ્રયત્નો ચાલુ છે. શરુઉઆતમાં આ સેવા પવનહંસ કંપની દ્વારા બેલ ૪૦૭ હેલિકોપ્ટર દ્વારા શરૂ કરવાની યોજના છે.
અભ્યાસ
બ્રિટિશ રાજ ના સમયથી ઊટી બોર્ડિંગ સ્કુલ માટે જાણીતું છે. તેઓ સ્થાનીય અર્થવ્યવસ્થામાં મહત્ત્વનો ભાગ ભજવે છે. અહીંની સુવિધાઓ અને શિક્ષણ ભારતમાં અવ્વલ દરજ્જનું મનાય છે. અને ભારતના અને આસપાસના દેશોના ધનાઢ્ય લોકો પોતાના બાળકોને ભણવા અહીં મોકલે છે. આમંની અમુક હવે દિવસ શાળા તરીકે પણ સેવા આપે છે.
ઊટી નજીક આવેલ બોર્ડિંગ શાળાઓ છે:
પર્યટન અને ઐતિહાસિક સ્થળો
પશ્ચિમ ઘાટના ભૂરા પર્વતોની વચ્ચે વસેલ નીલગિરીમાં દર વર્ષે ઘણા પ્રવાસી આવે છે. વિશાળ પર્વતોૢ તલાવો ૢ ગીચ જંગલોૢ માઈલો લાંબા ચા ના બગીચા નીલગિરીના ઝાડ ઊટી આવતા પ્રવાસીઓનું અભિવાદન કરે છે. આ શહેરમાં પણ ઘણા પીકનીક સ્થળો આવેલા છે. શરૂઆતમાં બ્રિટિશરોમાં આ એક પ્રખ્યાત અઠવાડીક રજા ગાળવાનું સ્થળ હતું. પાછળથી એ વહીવટી શહેર પણ બન્યું. આ શહેર સમુદ્ર સપાટીથી ૨૨૮૬મી ની ઊંચાઈ પર આવેલું છે.
રોઝ ગાર્ડન
સરકારી રોઝ ગાર્ડન (પૂર્વે સેંટેરરી રોઝ ગાર્ડન) એ ઊટી નગરના વિજય નગરમ ક્ષેત્રમાં એલ્ક હીલના ઢોળાવ આવેલું છે. આજે સંપૂર્ણ ભારતમાં આ ઉધ્યાનમાં ગુલાબના ફૂલોની સૌથી વધુ પ્રજાતિઓ છે તેમાં ખાસ છે હાયબ્રીડ ચા ગુલાબૢ મીનીએચર ગુલાબૢ ફ્લોરીબ્યુંડાૢ રેમ્બલર્સૢ અપારંપારિક રંગો જેમ કે કાળા અને લીલા રંગના ગુલાબ વગેરે.આ સિવાય ૧૭૦૦૦ પ્રજાતિના ગુલાબો ઉગાડાયા છે. અહીં ઉગાડાયેલ ગુલાબોને વિવિધ સ્થળોએ થી જમા કરાયા છે. નીલા માદમ નામના સ્થળેથી આખું ઉદ્યાન જોઈ શકાય છે.