cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
મત્સ્યઉછેર
ઇતિહાસ
thumb|Tilapia, a commonly farmed fish due to its adaptability|alt=ઊભા તાર અથવા લાકડી પર પાણીની સપાટીથી ઉપર લટકતી 5 કે તેથી વધુ માછલીઓની તસવીર
21મી સદીમાં
2007 મુજબ, ઉછેરવામાં આવતી આશરે 430 (97%) જાતિઓને 20મી સદી દરમ્યાન માનવ-ઉપયોગ માટે અનુકૂળ બનાવવામાં આવી હતી, જેમાંથી અંદાજે 106 જેટલીનો સમાવેશ તો 2007ના એક દશકા પહેલાં જ કરવામાં આવ્યો હતો. ખેતીની લાંબા-ગાળાની અગત્યતાને જોતાં, એ નોંધવું રસપ્રદ રહેશે કે આજની તારીખે, ભૂચર વનસ્પતિઓની જાણીતી જાતિઓના માત્ર 0.08%ને અને ભૂચર પ્રાણીઓની જાણીતી જાતિઓના માત્ર 0.0002%ને મનુષ્યના ઉપયોગ અર્થે કેળવવામાં આવી છે, જ્યારે તેની તુલનામાં, દરિયાઈ વનસ્પતિઓની જાણીતી જાતિઓમાંથી 0.17%ને અને દરિયાઈ પ્રાણીઓની જાણીતા જાતિઓમાંથી 0.13%ને મનુષ્યના ઉપયોગ અર્થે કેળવવામાં આવી છે. મનુષ્યના ઉપયોગ અર્થે કેળવવાની પ્રક્રિયા લાક્ષણિક ઢબે એક દાયકાનું વૈજ્ઞાનિક સંશોધન માગી લે છે. જેમાં મનુષ્ય-જીવનનો સારો એવો ભોગ લેવાય છે તે ભૂચર પ્રાણીઓને કેળવવાની પ્રક્રિયા કરતાં, જળચર જાતિઓને કેળવવી મનુષ્ય માટે ઘણી ઓછી જોખમરૂપ રહી છે. મનુષ્યના મોટા ભાગના મુખ્ય રોગો પાળેલાં પ્રાણીઓમાંથી ઉદ્ભવ્યા છે. સૌથી ચેપી રોગોની જેમ, શીતળા અને ડિપ્થેરિયા જેવા રોગો, પ્રાણીઓમાંથી મનુષ્યોમાં આવ્યા છે. દરિયાઈ જાતિઓમાંથી હજી સુધી કોઈ તુલનાત્મક વિષપણું ધરાવતા મનુષ્ય રોગજનકો ઉદ્ભવ્યા નથી.
જંગલી માછીમારી ક્ષેત્રોમાં આવેલી સ્થિરતા અને લોકપ્રિય દરિયાઈ જાતિઓના વધુ પડતા શોષણ ઉપરાંત, ઊંચી ગુણવત્તાના પ્રોટીનની વધતી જતી માંગ, જળચરસંવર્ધકોને અન્ય દરિયાઈ જાતિઓને મનુષ્ય ઉપયોગ માટે અનુકૂળ બનાવવા માટે પ્રોત્સાહન આપે છે.
ઉત્પાદન જથ્થો
2004માં, વિશ્વનાં માછીમારી ક્ષેત્રોનું કુલ ઉત્પાદન 140500000 t હતું, જેમાંથી 45500000 t જેટલો અથવા લગભગ 32% હિસ્સો જળચરઉછેરમાંથી ઉપજ્યો હતો. વિશ્વભરમાં જળચરઉછેરનો વૃદ્ધિ દર જળવાઈ રહ્યો છે અને ઝડપથી વધી રહ્યો છે, જે છેલ્લાં ત્રીસ વર્ષોથી સરેરાશ દર વર્ષે લગભગ 8 ટકા જેટલો છે, પરંતુ તેમાં જંગલી માછીમારી ક્ષેત્રોનો હિસ્સો છેલ્લા દશકાથી એકધારો સમાન રહ્યો હતો.
thumb|right|જળચરઉછેરમાં કાર્પ એક અગત્યની માછલી છે
જળચરઉછેર એ ખાસ કરીને ચીનમાં એક અગત્યની આર્થિક પ્રવૃત્તિ ગણાય છે. 1980થી 1997ની વચ્ચે, ચાઈનીઝ બ્યુરો ઓફ ફિશરિઝએ આપેલા અહેવાલ અનુસાર, ચીનમાં જળચરઉછેરનું ઉત્પાદન વાર્ષિક 16.7 ટકાના દરે વધ્યું હતું, અને 1900000 tમાંથી આશરે 23000000 t સુધી પહોંચી ગયું હતું. 2005માં, ચીને વિશ્વ ઉત્પાદનનો 70% હિસ્સો આપ્યો હતો. યુ.એસ.માં તે અત્યારે ખાદ્ય ઉત્પાદનનાં સૌથી ઝડપથી વૃદ્ધિ પામતાં ક્ષેત્રોમાંનું એક છે.
thumb|right|હાઈ આઇલૅન્ડ, હોંગકોંગના કિનારાથી દૂર સમુદ્રમાં દરિયાઈઉછેર
સમગ્ર યુ. એસ.ના ઝીંગાં વપરાશનો લગભગ 90% હિસ્સો, ઉછેર પામેલો અને આયાત પામેલો હોય છે. તાજેતરનાં વર્ષોમાં દક્ષિણ ચીલીમાં, ખાસ કરીને ચીલીના સૌથી ઝડપથી વિકસતા શહેર, પુઈર્ટો મોન્ટ્ટમાં, સૅલ્મોન જળચરઉછેર એક મુખ્ય નિકાસ બની ગયું છે.
અતિરેકભર્યો અહેવાલ
અહેવાલ અનુસારના જળચરઉછેરનાં ઉત્પાદનની દૃષ્ટિએ, ચીન વિશ્વભરમાં ઘણું આગળ છે. અહેવાલ પ્રમાણે તેમનું કુલ ઉત્પાદન, બાકીના આખા વિશ્વના ઉત્પાદન કરતાં બમણું હતું. જો કે, ચીનનાં પરિણામોની ચોક્કસતા અંગે પ્રશ્નો છે.
2001માં, માછીમારીના વિજ્ઞાનીઓ રેગ વોટ્સન અને ડેનિયલ પૌલીએ નેચર (Nature)ને લખેલા એક પત્રમાં ચિંતાઓ વ્યક્ત કરી હતી, કે ચીન 1990ના દાયકાથી જંગલી માછીમારી ક્ષેત્રોમાંથી પકડવામાં આવતા તેના જથ્થા બાબતે અતિરેકભર્યો અહેવાલ આપી રહ્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે તેમાં 1988થી પકડવામાં આવેલો વૈશ્વિક જથ્થો વાર્ષિક ધોરણે 300,000 ટનથી વધી રહ્યો હતો તેમ દર્શાવવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે ખરેખર તે વાર્ષિક ધોરણે 350,000 ટનથી ઘટી રહ્યો હતો. વોટ્સન અને પૌલીનું સૂચન હતું કે આ કદાચ ચીનની નીતિઓ સાથે સંબંધિત હોઈ શકે, જેમાં અર્થતંત્રનું નિયમન કરતાં રાજ્ય તંત્રોને ઉત્પાદન વધારવાનું કામ પણ સોંપાયેલું હોય છે. વધુમાં, તાજેતરના સમય સુધી, ચીની અધિકારીઓની બઢતી, તેમના પોતાના વિસ્તારમાં થતી ઉત્પાદન વૃદ્ધિ પર આધારિત હતી.
ચીન આ દાવા સામે વાંધો ઉઠાવે છે. સત્તાવાર ક્ષિન્હુઆ (Xinhua) ન્યૂઝ એજન્સીએ કૃષિ મંત્રાલયના ફિશરિઝ ઓફ બ્યુરોના ડાયરેક્ટર જનરલ, યાંગ જિયાનને એવું કહેતાં ટાંક્યા હતા, કે ચીનના આંકડા "મૂળભૂત રીતે સાચા" છે. અલબત્ત, એફએઓ(FAO) સ્વીકારે છે કે ચીનના લેખિત આંકડાકીય પરિણામોની વિશ્વસનીયતા બાબતે કેટલાક પ્રશ્નો છે, અને તે અત્યારે ચીન તરફથી મળતી જળચરઉછેર સહિતની માહિતી પર, બાકીના વિશ્વથી અલગ રીતે કામ કરે છે.
દરિયાઈઉછેર
સમુદ્રજળમાં, સામાન્ય રીતે તટીય પાણીમાં આશ્રિત દરિયાઈ સજીવોના ઉછેર માટે દરિયાઈઉછેર (મૅરીકલ્ચર) શબ્દ વાપરવામાં આવે છે. વિશેષ કરીને, દરિયાઈ માછલીનો ઉછેર એ દરિયાઈઉછેરનું ઉદાહરણ છે, અને તે ઉપરાંત દરિયાઈ ક્રસ્ટેશનો (જેમ કે ઝીંગા), મૉલસ્ક (જેમ કે કાલવ માછલી) અને સીવીડ (દરિયાઈ વનસ્પતિ) પણ દરિયાઈ-ખેતીનાં ઉદાહરણો છે.
સંકલિત
ઈન્ટીગ્રેટેડ મલ્ટી-ટ્રોફિક ઍક્વાકલ્ચર (IMTA) પદ્ધતિમાં એક જાતિની આડપેદાશો(કચરા)ને બીજી જાતિના ખોરાક (ખાતર, આહાર) તરીકે પુનઃચક્રિત કરવામાં આવે છે. ટકાઉ પર્યાવરણ (બાયોમિટિગેશન), આર્થિક સ્થિરતા (ઉત્પાદ વૈવિધ્ય અને જોખમમાં ઘટાડો) અને સામાજિક સ્વીકાર્યપણું (વધુ સારી વ્યવસ્થાપન પદ્ધતિઓ) ધરાવતી સંતુલિત વ્યવસ્થાઓ રચવા માટે, આહાર માટેના જળચરઉછેર(ઉ.દા. માછલી, ઝીંગા)ને અકાર્બનિક તત્ત્વો તારવનાર (ઉ.દા. સીવીડ – દરિયાઈ વનસ્પતિ) અને કાર્બનિક તત્ત્વો તારવનાર (ઉ.દા. શેલ ફિશ) જળચરઉછેર સાથે સંયોજિત કરવામાં આવે છે.
"મલ્ટી-ટ્રોફિક" શબ્દ ભિન્ન ભિન્ન ટ્રોફિક(trophic) અથવા પોષક તત્ત્વો ધરાવનારી જાતિઓને એક જ વ્યવસ્થા તંત્રમાં સમાવવાનું સૂચવે છે. માત્ર સમાન ટ્રોફિક સ્તરની વિવિધ માછલીઓની જાતિઓનો સહ-ઉછેર કરવામાં આવતો હતો તે જૂના-સમયની જળચર પોલીકલ્ચરની પદ્ધતિ અને આ નવી પદ્ધતિ વચ્ચેનો આ એક સંભવતઃ તફાવત કહી શકાય. આ કિસ્સામાં, આ તમામ સજીવો કેટલાક એકમેકને કારણે થતા વિશેષ ફાયદાઓ સહિતની, સમાન જૈવિક અને રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ વહેંચે છે, જે સંભવતઃ પર્યાવરણતંત્રમાં નોંધપાત્ર બદલાવો લાવવા તરફ દોરી શકે. કેટલાક પરંપરાગત પોલીકલ્ચર વ્યવસ્થાતંત્રો, ખરેખર, એક જ તળાવમાં વિસ્તૃત ઉછેર(ઓછી તીવ્રતા, ઓછું વ્યવસ્થાપન)ના ભાગ રૂપે, ખૂણાખાંચરામાં રહેતી, જાતિઓની વધુ વિવિધતા ધરાવતા હોય એવું બની શકે. આઈએમટીએ(IMTA)માં "ઈન્ટીગ્રેટેડ(સંકલિત)" શબ્દ એકબીજાના સામીપ્યમાં, જળના માધ્યમથી રૂપાંતરિત થતા પોષણ અને ઊર્જાથી જોડાયેલી, વિવિધ જાતિઓના વધુ સઘન ઉછેરને સૂચવે છે.
આદર્શ રીતે, એક આઈએમટીએ (IMTA) વ્યવસ્થાતંત્રમાં જૈવિક અને રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ સંતુલનમાં હોવી ઘટે. પર્યાવરણતંત્રનાં વિવિધ કાર્યો પૂરાં પાડતી ભિન્ન ભિન્ન જાતિઓની યોગ્ય પસંદગી અને પ્રમાણથી આ પ્રાપ્ત કરી શકાય છે. સહ-ઉછેર પામતી જાતિઓ લાક્ષણિક રીતે માત્ર જૈવશુદ્ધિકારકો (બાયોફિલ્ટર) કરતાં કંઈક વધુ હોય છે; તે વેપારી મૂલ્ય ધરાવતા લણણી કરી શકાય તેવા પાક હોય છે. એક કાર્યરત આઈએમટીએ (IMTA) વ્યવસ્થાતંત્ર, સહ-ઉછેર પામતી જાતિઓને થતા પારસ્પરિક ફાયદાઓના આધારે વધારે કુલ ઉત્પાદન આપી શકે છે અને પર્યાવરણતંત્રના સ્વાસ્થ્યને સુધારે છે, ભલે પછી ટૂંકા ગાળામાં તેની વ્યક્તિગત જાતિનું ઉત્પાદન, એક જ જાતિનો ઉછેર કરતી વ્યવસ્થા(મોનોકલ્ચર)માં હોય છે તેના કરતાં ઓછું હોય.
કેટલીક વખત "ઈન્ટીગ્રેટેડ ઍક્વાકલ્ચર (સંકલિત જળચરઉછેર)" શબ્દને પાણીના સ્થળાંતર થકી એક-જ-જાતિના-ઉછેર(મોનોકલ્ચર્સ)ના એકીકરણને વર્ણવવા માટે વાપરવામાં આવે છે. અલબત્ત, તમામ ઉદ્દેશો અને હેતુઓમાં, "આઈએમટીએ(IMTA)" અને "સંકલિત જળચરઉછેર (ઈન્ટીગ્રેટેડ ઍક્વાકલ્ચર)" શબ્દપ્રયોગો માત્ર તેમના વર્ણનના પ્રમાણમાં જુદા પડે છે. ઍક્વાપોનિક્સ, વિભાગીય જળચરઉછેર, આઈએએએસ (IAAS - ઈન્ટીગ્રેટેડ એગ્રીકલ્ચર-ઍક્વાકલ્ચર સિસ્ટમ્સ – સંકલિત કૃષિ-જળચરઉછેર વ્યવસ્થાઓ), આઈપીયુએએસ (IPUAS - ઈન્ટીગ્રેટેડ પેરી-અર્બન-ઍક્વાકલ્ચર સિસ્ટમ્સ), અને આઈએફએએસ (IFAS - ઈન્ટીગ્રેટેડ ફિશરિઝ-ઍક્વાકલ્ચર સિસ્ટમ્સ – સંકલિત માછીમારી ક્ષેત્રો-જળચરઉછેર વ્યવસ્થાઓ) એ આઈએમટીએ(IMTA) વિભાવનાનાં અન્ય રૂપાંતરો છે.
ફિનફિશ
ભૂમધ્ય સમુદ્રમાં, નાની ભૂરાં પંખવાળી ટ્યૂનાને જાળમાં ફસાવવામાં આવે છે અને ધીમે ધીમે કિનારા તરફ ખેંચી જવામાં આવે છે. ત્યાં પછી કિનારાથી દૂર તેમને બંધક તરીકે અમુક હિસ્સામાં રાખવામાં આવે છે, જ્યાં તે બજાર માટે વિકસીને મોટી થાય છે. 2009માં, ઓસ્ટ્રેલિયામાંના સંશોધકો પહેલીવાર કોક્સ ટ્યૂના(દક્ષિણી બ્લ્યૂફિન)ને ચારે બાજુ જમીનથી ઘેરાયેલી ટાંકીઓમાં પ્રજોત્ત્પત્તિ કરાવવામાં સફળ રહ્યા હતા.
શેલ ફિશ
thumb|right|અબાલોન ઉછેર-ક્ષેત્ર
1950ના દાયકાના અંત ભાગમાં અને 1960ના દાયકાની શરૂઆતમાં જાપાન અને ચીનમાં અબાલોનનો ઉછેર શરૂ થયો હતો. 1990ના દાયકાના મધ્ય ભાગથી આ ઉદ્યોગ વધુ ને વધુ સફળ બન્યો છે. માછીમારીના અતિરેક અને અનધિકૃત શિકારના કારણે જંગલી વસતિમાં એટલી હદે ઘટાડો થયો છે કે મોટા ભાગનું અબાલોન માંસ હવે ઉછેરવામાં આવેલી અબાલોનનું જ હોય છે.
ક્રસ્ટેશન
1970ના દાયકામાં ઝીંગાનો વ્યાવસાયિક ઉછેર શરૂ થયો, અને તે પછી તેનું ઉત્પાદન સતત વધતું રહ્યું. 2003માં તેનું વૈશ્વિક ઉત્પાદન 1600000 tથી વધુ સુધી પહોંચી ગયું, જેનું મૂલ્ય આશરે 9,000 મિલિયન યુ.એસ. ડૉલરને યોગ્ય હતું. ઉછેરેલાં ઝીંગાંમાંથી આશરે 75% જેટલાં તો એશિયામાં, ખાસ કરીને ચીન અને થાઈલૅન્ડમાં ઉછેર પામ્યાં હોય છે. બાકીનાં 25% મુખ્યત્વે લેટિન અમેરિકામાં ઉત્પાદિત થાય છે, જ્યાં બ્રાઝિલ તેનું સૌથી મોટું ઉત્પાદક છે. થાઈલૅન્ડ તેનું સૌથી મોટું નિકાસકાર છે.
દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયામાં ઝીંગાંનો ઉછેર એ તેના પરંપરાગત, નાના-પાયાના રૂપમાંથી એક વૈશ્વિક ઉદ્યોગમાં પરિવર્તિત થઈ ગયો છે. તકનિકી પ્રગતિ આ ઉદ્યોગને પ્રતિ એકમ વિસ્તારમાં અત્યાર સુધીમાં કદી ન હોય એટલી વધુ ગીચતા તરફ દોરી ગઈ છે, અને ઝીંગાંના ઉછેરેલાં જથ્થાને વિશ્વભરમાં વહાણો દ્વારા મોકલવામાં આવે છે. વાસ્તવિક રીતે, તમામ ઉછેરાતાં ઝીંગા એ પેનાઈડ્સ(penaeids) (એટલે કે, પેનાઈડેએ(Penaeidae) વર્ગના ઝીંગા) છે, અને ઉછેરાતાં તમામ ઝીંગામાંથી 80%, ઝીંગાની માત્ર બે જ જાતિઓ – પેનાઈયસ વાનેમેઈ(Penaeus vannamei)  (પૅસિફિકના શ્વેત ઝીંગા) અને પેનાઈયસ મોનોડોન(Penaeus monodon)  (વિશાળ ટાઈગર પ્રૉન) હોય છે. આ પ્રકારના ઔદ્યોગિક સ્તરના એક-જ-જાતિનો-ઉછેર(મોનોકલ્ચર્સ), રોગ માટે બહુ સંવેદનશીલ હોય છે, જેના કારણે સમગ્ર વિસ્તારોમાંથી ઝીંગાંની વસતિ ખતમ થઈ ગઈ હોય તેવું બન્યું છે. સતત વધતી જતી પર્યાવરણ-જીવતંત્ર સંબંધી સમસ્યાઓ, વારંવાર ફાટી નીકળતા રોગચાળાઓ, અને બિનસરકારી સંસ્થાઓ (NGOs) અને ગ્રાહક દેશ એમ બંને તરફથી મળતી ટીકાને પરિણામે 1990ના દાયકાના અંત ભાગમાં આ ઉદ્યોગમાં કેટલાક બદલાવો આવ્યા હતા અને નિયમનો એકંદરે વધુ સખત બન્યાં હતાં. 1999માં, વધુ ટકાઉ ઉછેર પદ્ધતિઓને વિકસિત કરવા અને તેમને પ્રોત્સાહન આપવાના હેતુથી સરકારો, ઔદ્યોગિક પ્રિતિનિધિઓ, અને પર્યાવરણ સંસ્થાઓએ એક કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો હતો.
મીઠા પાણીનું પ્રૉન ઉછેરક્ષેત્ર એ ઝીંગાના દરિયાઈ ઉછેર સાથે ઘણી લાક્ષણિકતાઓમાં સામ્યતા ધરાવે છે, પણ સાથે તે અનેક સમસ્યાઓમાં પણ સામ્યતા ધરાવે છે. મુખ્ય જાતિ(વિશાળ નદીના પ્રૉન, મેક્રોબ્રાશિયમ રોસેનબર્ગી )ના ઉત્ક્રાંતિ સંબંધી જીવન ચક્રના કારણે વિશિષ્ટ સમસ્યાઓ ઊભી થઈ છે.
2003માં મીઠા પાણીના પ્રૉન(ક્રૅફિશ અને કરચલા સિવાય)નું વૈશ્વિક વાર્ષિક ઉત્પાદન આશરે 280000 t હતું, જેમાંથી ચીને 180000 t જેટલું ઉત્પાદન કર્યું હતું અને તેના પછી દ્વિતીય ક્રમે ભારત અને થાઈલૅન્ડ દરેકે 35000 t જેટલું ઉત્પાદન કર્યું હતું. ઉપરાંતમાં, ચીને ચાઈનિસ નદીના કરચલા(એરિઓચેઈર સિનેન્સિસ )નું લગભગ 370000 t જેટલું ઉત્પાદન કર્યું હતું.
ઈચિનોડર્મ્સ
ઈચિનોડર્મની વ્યાવસાયિક માછીમારીમાં દરિયાઈ કાકડી અને દરિયાઈ અર્ચિનનો સમાવેશ થાય છે. ચીનમાં, દરિયાઈ કાકડીને 1000 acre જેટલા મોટા કૃત્રિમ તળાવમાં ઉછેરવામાં આવે છે.
શેવાળ (ઍલ્ગા)
સંવર્ધિત શેવાળ(ઍલ્ગા)નો મોટો ભાગ ફાઈટોપ્લેંક્ટન, માઈક્રોફાઈટ્સ, અથવા પ્લેંક્ટનિક ઍલ્ગા તરીકે પણ જાણીતી એવી સૂક્ષ્મ શેવાળનો બનેલો છે.
સામાન્યપણે સીવીડ તરીકે જાણીતી, આ વિશાળ શેવાળના અનેક વ્યાવસાયિક અને ઔદ્યોગિક ઉપયોગો છે, પણ તેમના કદ અને ચોક્કસ જરૂરિયાતોને કારણે, તેમને આસાનીથી મોટા પાયે સંવર્ધિત કરી શકાતી નથી અને મોટા ભાગે તેમને જંગલીસ્રોતમાંથી જ લાવવામાં આવે છે.
પ્રશ્નો
પર્યાવરણની દૃષ્ટિએ, જળચરઉછેર કુદરતી માછીમારી ક્ષેત્રોના શોષણ કરતાં વધુ હાનિકારક બની શકે છે. તેની ચિંતાકારક બાબતોમાં કચરાનું વ્યવસ્થાપન, જીવાણુનાશક(ઍન્ટીબાયોટિક્સ)ની આડઅસરો, ઉછેરવામાં આવેલાં અને જંગલી પ્રાણીઓ વચ્ચેની સ્પર્ધા, અને વધુ વેચાણક્ષમ માંસભક્ષક માછલી મેળવવા માટે તેને આહારમાં અન્ય માછલી આપવા જેવી બાબતોનો સમાવેશ થાય છે. જો કે, 1990ના દાયકા અને 2000ના દાયકામાં દરમ્યાન થયેલા સંશોધન અને આહાર આપવા અંગેની વ્યાવસાયિક સુધારણાઓના કારણે આ સમસ્યાઓમાંની ઘણી હળવી બની છે.
માછલીનો કચરો સેન્દ્રિય હોય છે અને જળચર આહાર ચક્રના તમામ ઘટકોમાં જરૂરી એવાં પોષકદ્રવ્યોનો બનેલો હોય છે. દરિયાની અંદર આવેલું જળચરઉછેર-ક્ષેત્ર ઘણી વાર સામાન્ય કરતાં ઘણો વધુ કેન્દ્રીકૃત માછલીનો કચરો ઉત્પાદિત કરે છે. આ કચરો મહાસાગરના તળિયે જમા થાય છે, જે તળિયામાં વસતાં જીવનને નુકસાન પહોંચાડે છે અથવા તો તેનો સંપૂર્ણ નાશ કરે છે. આ કચરો પાણીના સ્તંભમાં ઓગળેલા ઑક્સિજનનું સ્તર પણ ઘટાડી શકે છે, જે ફરીથી જંગલી પ્રાણીઓ માટે નુકસાનકર્તા રહે છે.
સંવર્ધકો રોગ અટકાવવા માટે ઘણી વાર તેમનાં પ્રાણીઓને ઍન્ટીબાયોટિક (જીવાણુનાશક) આપે છે. પશુધનની જેમ, આનાથી તેમનામાં બૅક્ટેરિયાના પ્રતિરોધની ક્રમિક વિકાસની પ્રક્રિયા ઝડપી બની શકે છે.
માછલીના તેલ
ઉછેર-ક્ષેત્રમાં ઉછેરેલી ટિલાપિયાને તેના આહારમાં આપવામાં આવતી મકાઈની માત્રાના કારણે તેના પોષક મૂલ્યમાં ફેરફાર થયો હોય એમ બની શકે છે. મકાઈ ઓમેગા-6 ફૅટી ઍસિડની ટૂંકી શૃંખલા ધરાવે છે જે માછલીના શરીરમાં આ સામગ્રીઓને જમા કરવામાં ફાળો આપે છે. "ટિલાપિયામાં અનુક્રમે AAથી EPA, લાંબી શૃંખલાના ઓમેગા-6થી લાંબી શૃંખલાના ઓમેગા-3ના સરેરાશ ગુણોત્તરો લગભગ 11:1 હોય છે, જે સૅલ્મોન અને ટ્રાઉટમાં જોવા મળતા (AA કરતાં EPA વધુ છે તેવું સૂચવતા) 1:1ની તુલનામાં ઘણા ઓછા છે." 2010 સુધીમાં સંભવિત 2500000 t જેટલી ટિલાપિયા ઉત્પાદિત કરવાની યોજના સાથે, 2005માં યુએસ(US)એ 1500000 t જેટલી ટિલાપિયા ઉત્પાદિત કરી હતી. આહારમાં માછલી લેવાને પ્રોત્સાહન આપતા વ્યાપક પ્રચાર-પ્રસારના કારણે, સંતુલિત આહાર લેવાની કોશિશમાં ઓછી આવક ધરાવનારાઓએ પણ ટિલાપિયા ખાવાનું શરૂ કર્યું હતું, પરિણામે ટિલાપિયાની ખપતમાં વધારો થયો છે. ઉછેરેલી ટિલાપિયામાં ઓમેગા-3ની ઓછી માત્રા અને ઓમેગા-6નું વધુ પ્રમાણ ધરાવતું સંયોજન, આ માછલીને આહારમાં લેવાથી થતા કથિત સ્વાસ્થ્ય ફાયદાઓ અંગે પ્રશ્નો ઊભા કરે છે.
સૅલ્મોન અને અન્ય માંસભક્ષક માછલીઓ માટેનો જરૂરી આહાર સોયા જેવા પ્રોટીન સ્રોતોમાંથી બનાવી શકાય છે, અલબત્ત સોયા-આધારિત આહાર પણ ઓમેગા-6 અને ઓમેગા-3 ફેટી ઍસિડોના સંતુલનમાં બદલાવ લાવી શકે છે.
જંગલી માછલીઓ પર અસરો
હાલમાં, સૅલ્મોન ઉછેરમાં તેમના આહાર માટે જંગલી ભક્ષ્ય માછલીઓ ભેગી કરવાની મોટી માંગ રહે છે. માંસભક્ષક હોવાથી, સૅલ્મોનને ખૂબ પ્રોટીનની આવશ્યકતા હોય છે, અને ઉછેરવામાં આવતી સૅલ્મોન તે પેદા કરે છે તે કરતાં વધુ માછલીઓ ખાય છે. ઉછેરવામાં આવતી સૅલ્મોનના પ્રત્યેક રતલ દીઠ, છ રતલ જંગલી માછલીઓની જરૂર પડે છે. વિશ્વના નિયંત્રિત માછીમારી-ક્ષેત્રોમાંથી પંચોતેર ટકા જેટલાં પોતાની મહત્તમ સ્થાયી પેદાશ વટાવી ચૂક્યાં છે અથવા વટાવવાને આરે છે. સૅલ્મોન ઉછેર માટે જે રીતે ઔદ્યોગિક સ્તરે જંગલી ભક્ષ્ય માછલીઓને પકડવામાં આવે છે તેનાથી આ જંગલી ભક્ષ્ય માછલીઓ પર આધાર રાખતી અન્ય શિકારી માછલીની જીવિત રહેવાની ક્ષમતા પર પણ અસર પડે છે.
તટવર્તી બંધક-વિસ્તારોમાંથી માછલી છટકી જઈ શકે છે, જ્યાં તે પોતાની પ્રતિરૂપ જંગલી માછલી સાથે મિશ્રજાતીય ઓલાદ પેદા કરે છે, પરિણામે કુદરતી જનનિક પુરવઠામાં મંદતા લાવે છે. છટકીને ભાગી છૂટેલી માછલી આક્રમક બની શકે છે, અને પોતાની દેશી જાતિઓને હરાવીને સરસાઈ મેળવી શકે છે.
તટવર્તી જીવસૃષ્ટિ
તટવર્તી જીવસૃષ્ટિ માટે જળચરઉછેર એક નોંધપાત્ર જોખમ બની રહ્યું છે. અમુક અંશે ઝીંગાંઉછેરના કારણે, 1980થી લગભગ 20 ટકા જેટલાં ચેર(મેંગ્રોવ)નાં જંગલો નાશ પામ્યાં છે. ચેરનાં જંગલોને મોટા પાયે ઝીંગાં માટેના સહેજ ખારા એવા ઉછેર-તળાવોમાં રૂપાંતરિત કર્યાની ઘટનાઓને "કાપો-અને-બાળો" પ્રકારની દરિયાઈ ખેતી સમાન ગણાવવામાં આવી હતી. ચેર જીવસૃષ્ટિ પર રચાયેલાં ઝીંગાં જળચરઉછેરના કુલ આર્થિક મૂલ્યના વિસ્તૃત, કિંમત-સામે-ફાયદાના વિશ્લેષણમાં જાણવા મળ્યું છે કે તેના બાહ્ય ફાયદાઓ કરતાં બાહ્ય સૃષ્ટિને પહોંચતું નુકસાન ઘણું વધુ છે. ચાર દાયકાઓ કરતાં વધુ સમયથી, 269000 ha જેટલા ઈન્ડોનેશિયન ચેરનાં જંગલોને ઝીંગાંના ઉછેર-ક્ષેત્રોમાં રૂપાંતરિત કરી દેવામાં આવ્યાં છે. આમાંથી મોટા ભાગનાં ઉછેર-ક્ષેત્રોને એકાદ દાયકાની અંદર જ, તેમાં વિષ વધવાને કારણે અને પોષકતત્ત્વોના અભાવને કારણે છોડી દેવામાં આવ્યાં હતાં.
સૅલ્મોનનાં ઉછેર-ક્ષેત્રો લાક્ષણિક રીતે શુદ્ધ, નહીં ડહોળાયેલી એવી તટવર્તી જીવસૃષ્ટિમાં આવેલાં છે, જેને પછી તેઓ પ્રદૂષિત કરે છે. 200,000 સૅલ્મોન ધરાવતું એક ઉછેર-ક્ષેત્ર, 60,000 લોકો વસતાં હોય તેવા શહેર કરતાં વધુ મળ-કચરો ઉત્સર્જિત કરે છે. આ કચરાને, કોઈ પણ પ્રકારની પ્રક્રિયા કર્યા વિના, સીધો જ આસપાસના જળચર વાતાવરણમાં છોડવામાં આવે છે, જે ઘણી વાર ઍન્ટીબાયોટિક (જીવાણુનાશક) અને જંતુનાશકો પણ ધરાવતો હોય છે. સૅલ્મોન ઉછેર-ક્ષેત્રોની નજીક દરિયાના તળિયાની જીવસૃષ્ટિ (સમુદ્રતળ) પર ભારે ધાતુઓ, ખાસ કરીને તાંબું અને જસત ધાતુઓ પણ એકઠી થાય છે.
જનનિક સુધારો
સૅલ્મોનમાં ઝડપી વૃદ્ધિ થાય તે માટે જનનિક ફેરફારો કરવામાં આવ્યા હતા, અલબત્ત વિરોધના પગલે, તેમના વ્યાવસાયિક ઉપયોગ માટે મંજૂરી આપવામાં આવી નથી. એક અભ્યાસમાં, પ્રયોગશાળાના ગોઠવણીમાં, એવું જાણવા મળ્યું હતું કે પોતાના જંગલી સંબંધીઓ સાથે ભળતી ફેરફારોયુક્ત સૅલ્મોન સ્પર્ધા કરવામાં આક્રમક હતી, પણ છેવટે હારી ગઈ હતી.
ભાવિ
નદીમુખની ખાડીઓ જેવી મૂલ્યવાન નૈસર્ગિક વસાહતોને કટોકટીપૂર્ણ સ્થિતિમાં મૂક્યા પછી હવે, વિશ્વભરમાં કુદરતી માછીમારી-ક્ષેત્રો ઘટી રહ્યાં છે. સૅલ્મોન જેવી, માછલીખાઉ માછલીનો જળચરઉછેર અથવા સંવર્ધન, સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવામાં મદદરૂપ થતો નથી કારણ કે તેમને આહાર માટે માછલીનું ભોજન અને માછલીનું તેલ જેવી અન્ય માછલીની પેદાશો આપવી પડે છે. અભ્યાસોએ દર્શાવ્યું છે કે સૅલ્મોનઉછેરની મુખ્ય નકારાત્મક અસરો જંગલી સૅલ્મોન પર, તેમ જ તેમના આહાર માટે જે ભક્ષ્ય માછલીઓ પકડવી જરૂરી બને છે તેના પર પડે છે. જે માછલીઓ આહાર શૃંખલામાં ઉપરની તરફ હોય છે તે આહાર ઊર્જાના ઓછા કાર્યક્ષમ સ્રોતો હોય છે.
માછલી અને ઝીંગાં સિવાય, સીવીડ અને આહાર લઈને ગળણીરૂપ કામ આપતી કાલવ માછલી, ક્લૅમ, મસલ અને સ્કૉલપ જેવી બેવડી છીપવાળી મૉલસ્કનો ઉછેર જેમાં કરવામાં આવે છે તેવાં કેટલાંક જળચરઉછેર સાહસો, પ્રમાણમાં હિતકારક અને પર્યાવરણનું પુનઃસ્થાપન કરનારાં હોય છે. આ આહાર લઈને ગળણીનું કામ આપનારા, પાણીમાંથી પ્રદૂષકો તેમ જ પોષકતત્ત્વોને ગાળી લે છે, અને એમ કરીને પાણીની ગુણવત્તા સુધારે છે. સીવીડ ખનિજ મૂળનાં નાઈટ્રોજન અને ફોસ્ફરસ જેવાં પોષક તત્ત્વોને પાણીમાંથી સીધાં જ ખેંચી લે છે, અને ફિલ્ટર-ફિડિંગ મૉલસ્ક ફાઈટોપ્લેંક્ટન અને ઘસાઈ ગયેલા પદાર્થો જેવા પાર્ટીક્યલેટ્સ પર નભતા હોવાથી, તેઓ તેમાંથી પોષક તત્ત્વોને ખેંચી શકે છે.
કેટલીક લાભદાયક જળચરઉછેર સહકારી મંડળીઓ ટકાઉ પ્રથાઓને પ્રોત્સાહન આપે છે. નવી પદ્ધતિઓમાં માછલીઓના તણાવને લઘુત્તમ કરીને, પડતર દરિયાઈ જમીન પર જાળીવાળો બંધ વિસ્તાર બનાવીને, અને સંકલિત જંતુ વ્યવસ્થાપન લાગુ કરીને જૈવિક અને રાસાયણિક પ્રદૂષણનું જોખમ ઘટાડવામાં આવ્યું છે. રોગ નિયંત્રણ માટે ઍન્ટીબોયોટિક(જીવાણુનાશક)નો ઉપયોગ ઘટાડવા માટે હવે વધુ ને વધુ રસીઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
તટીય જળચરઉછેર વ્યવસ્થાતંત્રોની વારાફરતી ફેરબદલ, પોલીકલ્ચર (બહુ-ઉછેર) અપનાવતી સવલતો, અને યોગ્ય સ્થળે બનાવાયેલાં ઉછેર-ક્ષેત્રો (ઉ.દા. કિનારાથી દૂરના મજબૂત પ્રવાહો ધરાવતા વિસ્તારો) એ પર્યાવરણ પર પડતી નકારાત્મક અસરોના વ્યવસ્થાપન માટે લઈ શકાય તેવા રસ્તાઓનાં કેટલાંક ઉદાહરણ છે.
બાહ્ય લિંક
શ્રેણી:જળચરઉછેર
વછનાદ
આ ગામમાં રામદેવ પીરનું મંદિર આવેલું છે.
શ્રેણી:વાગરા તાલુકો
અંગકોર વાટ
અંગકોર વાટ (អង្គរវត្ត, "રાજ મંદિર") કમ્બોડીયા માં આવેલું મંદિર સંકુલ છે અને વિશ્વનું સૌથી મોટું ધાર્મિક સ્થળ છે, જે 162.6 ha વિસ્તારમાં ફેલાયેલું છે. તે મૂળમાં હિંદુ મંદિર હતું જે ખ્મેર સામ્રાજ્ય માટે વિષ્ણુ ને સમર્પિત હતું, ધીમે ધીમે ૧૨મી સદીના અંતમાં બૌદ્ધ ધર્મ ના મંદિરમાં તેનું પરિવર્તન થયું હતું. તેનું બાંધકામ ખ્મેર રાજા સૂર્યવર્મન દ્વિતિય દ્વારા ૧૨મી સદીના આરંભમાં ખ્મેર સામ્રાજ્યની રાજધાની યશોધરાપુરા, હાલમાં અંગકોરમાં શરૂ કરાયું હતું. ખ્મેર સામ્રાજ્યના પહેલાંના પરંપરાગત શૈવ મંદિરો કરતા અલગ આ મંદિર વિષ્ણુને સમર્પિત હતું. આ મંદિર તેની સ્થાપનાથી મહત્વ ધરાવતું રહ્યું છે અને ખ્મેર સામ્રાજ્યના સ્થાપત્યની ઉચ્ચ કલા દર્શાવે છે. તે કમ્બોડીયાનું એક પ્રતીક બની રહ્યું છે, અને ક્મ્બોડિયાના રાષ્ટ્રધ્વજ માં દર્શાવાયું છે તેમજ દેશનું એક મુખ્ય પ્રવાસી આકર્ષણ પણ છે.
ગામડી (તા. ડભોઇ)
શ્રેણી:ડભોઇ તાલુકો
કાસુંદર
કાસુંદર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નર્મદા જિલ્લાના તિલકવાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. કાસુંદર ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન જેવી વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:તિલકવાડા તાલુકો
ફેબ્રુઆરી ૧૦
૧૦ ફેબ્રુઆરી નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૪૧મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન પણ ૪૧મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૩૨૪ દિવસ બાકી રહે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ફેબ્રુઆરી
ટાવલ (તા. ઉમરપાડા)
ટાવલ(ઉમરપાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના ઉમરપાડા તાલુકાનું  ગામ છે. ટાવલ ગામના લોકોના મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું ડુંગરાળ ભૂપૃષ્ઠ ધરાવતું ગામ છે. ગામના લોકો ડાંગર, જુવાર, વરાઇ, નાગલી વગેરે ધાન્યોની ખેતી કરે છે. ગામના કેટલાક લોકો જંગલમાંથી પ્રાપ્ત થતી લાકડા સિવાયની વસ્તુઓ(ખોરાક તરીકે વાપરી શકાય તેવી તેમ જ વેચાણ કરી પૈસા મેળવી શકાય તેવી વસ્તુઓ) મેળવી તેના વડે પણ જીવન ગુજારે છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:ઉમરપાડા તાલુકો
જેઠ વદ ૧૧
જેઠ વદ ૧૧ને ગુજરાતીમાં જેઠ વદ અગીયારસ કે જેઠ વદ એકાદશી કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના આઠમા મહિનાનો છવ્વીસમો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના ત્રીજા મહિનાનો છવ્વીસમો દિવસ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પંચાંગ શ્રેણી:સમય શ્રેણી:એકાદશી
કેરાલી (તા. જોડિયા)
કેરાલી (તા. જોડિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા જોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કેરાલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જોડિયા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
કાટકોઇ
કાટકોઇ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નર્મદા જિલ્લાના તિલકવાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. કાટકોઇ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન જેવી વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:તિલકવાડા તાલુકો
ફેબ્રુઆરી ૧૧
૧૧ ફેબ્રુઆરી નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૪૨મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન પણ ૪૨મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૩૨૩ દિવસ બાકી રહે છે.
કરસનપુર (તા. કાંકરેજ)
કરસનપુર (તા. કાંકરેજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કાંકરેજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કરસનપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાંકરેજ તાલુકો
મોટી કડાઇ (તા. કવાંટ)
મોટી કડાઇ (તા.કવાંટ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા  કવાંટ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મોટી કડાઇ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે. આ ગામ ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
શ્રેણી:કવાંટ તાલુકો
ગામડી (કણયાદા)
ગામડી (કણયાદા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા ડભોઇ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગામડી (કણયાદા) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ડભોઇ તાલુકો
માલી
સંદર્ભો
શ્રેણી:આફ્રિકાના દેશો
દોદ (તા. દહેગામ)
દોદ (તા. દહેગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દહેગામ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દોદ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દહેગામ તાલુકો
ઉમરદા (તા. ઉમરપાડા)
ઉમરદા(ઉમરપાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના ઉમરપાડા તાલુકાનું ગામ છે. ઉમરદા ગામના લોકોના મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું ડુંગરાળ ભૂપૃષ્ઠ ધરાવતું ગામ છે. અહીં મુખ્યત્વે વસાવા, ચૌધરી તેમ જ ગામિત જેવા આદિવાસી જાતિના લોકો રહે છે. ગામના લોકો ડાંગર, જુવાર, વરાઇ, નાગલી વગેરે ધાન્યોની ખેતી કરે છે. ગામના કેટલાક લોકો જંગલમાંથી પ્રાપ્ત થતી લાકડા સિવાયની વસ્તુઓ(ખોરાક તરીકે વાપરી શકાય તેવી તેમ જ વેચાણ કરી પૈસા મેળવી શકાય તેવી વસ્તુઓ) મેળવી તેના વડે પણ જીવન ગુજારે છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:ઉમરપાડા તાલુકો
ફેબ્રુઆરી ૧૨
૧૨ ફેબ્રુઆરી નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૪૩મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન પણ ૪૩મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૩૨૨ દિવસ બાકી રહે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ફેબ્રુઆરી
જીવાપર (તા. જોડિયા)
જીવાપર (તા. જોડિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જીવાપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જોડિયા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ગુજરાત યુનિવર્સિટી
ગુજરાત યુનિવર્સિટી એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલી અગ્રહરોળની ઉચ્ચ શિક્ષણ માટેનું સંચાલન કરતી એક સંસ્થા છે. આ યુનિવર્સિટી સાથે અમદાવાદ શહેર તેમ જ તેની આસપાસના એક હજાર કિમીના વિસ્તારમાં આવેલી ૪૦૦થી વધારે પ્રતિષ્ઠિત કોલેજો જોડાયેલી છે. આ સંસ્થાને રાષ્ટ્રીય મૂલ્યાંકન અને માન્યતા પરિષદ (એનએએસી) (National Assessment and Accreditation Council (NAAC)) દ્વારા બી++ એવો ગુણવત્તાક્રમાંક આપવામાં આવ્યો છે. આ ભારત દેશની સૌથી શ્રેષ્ઠ અને બહુમુખી ઉચ્ચ શિક્ષા સંસ્થાઓમાંથી એક છે. આ ઉપરાંત, આ યુનિવર્સિટીના પરિસરમાં અભ્યાસ કરતા ૨,૨૪,૦૦૦ કરતાં અધિક વિદ્યાર્થીઓ અને વિભિન્ન સંબદ્ધિત કોલેજો સાથે ઉપમહાદ્વીપની સૌથી મોટી વિશ્વવિદ્યાલય પ્રણાલીઓ પૈકીની એક છે. આ યુનિવર્સિટી વિશેષ રૂપથી તેની સંલગ્ન ચિકિત્સા, વાણિજ્ય અને પ્રબંધન કોલેજો માટે પ્રસિદ્ધ છે. વિશ્વવિદ્યાલય પોર્ટ મેનેજમેન્ટ, નેનો પ્રૌદ્યોગિકી, ટિશ્યુ કલ્ચરમાં ક્ષેત્રીય/વિશેષ કાર્યક્રમો ચલાવે છે.
ઇતિહાસ
ગુજરાત વિશ્વવિદ્યાલયની કલ્પના ઓગણીસો વીસના દશકમાં મહાત્મા ગાંધી, સરદાર પટેલ, આચાર્ય આનંદશંકર બી. ધ્રુવ, દાદા સાહેબ માવળંકર અને કસ્તૂરભાઈ લાલભાઈ જેવા સાર્વજનિક ઉત્સાહી અને સમજદાર લોકોએ કરી હતી. આ વિશ્વવિદ્યાલયની સ્થાપના ભારત દેશને આઝાદી મળ્યા પછીના સમયમાં કરવામાં આવી હતી. ઇ. સ. ૧૯૪૯ના વર્ષમાં, રાજ્ય સરકારના ગુજરાત વિશ્વવિદ્યાલય અધિનિયમ અંતર્ગત શિક્ષણ અને માન્યતા પ્રદાન કરનારા વિશ્વવિદ્યાલયના રૂપમાં આ વિશ્વવિદ્યાલયની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. ગુજરાત યુનિવર્સિટીના પ્રથમ કુલપતિ હરસિદ્ધભાઈ દિવેટિયા હતા.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:શિક્ષણ શ્રેણી:ગુજરાતની યુનિવર્સિટીઓ શ્રેણી:ગુજરાતમાં આવેલી મહત્વની શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ શ્રેણી:અમદાવાદમાં આવેલી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ
સલોટા કિલ્લો
સલોટા કિલ્લો એક પર્વતીય કિલ્લો છે, જે મહારાષ્ટ્ર, ભારત ખાતે નાસિક જિલ્લાના બાગલાણ ક્ષેત્રમાં સ્થિત છે. આ કિલ્લો સાલ્હેર નજીક આવેલ છે.
ઇતિહાસ
આ કિલ્લા માટે કોઈ અલગ ઇતિહાસ મળતો નથી. આ કિલ્લો નજીક આવેલ સાલ્હેર ફોર્ટનો એક ભાગ છે. આ ભાગ દુશ્મનોથી વધારાની સુરક્ષા પૂરી પાડવા માટે બનાવવામાં આવેલ છે.
જોવાલાયક સ્થાનો
આ કિલ્લા પર એક પછી એક ભાગ ચડતા પહોંચી શકાય છે. ત્યાં ત્રણ દરવાજા જે એક લાઈનમાં આવેલા છે, જે કિલ્લાના મુખ્ય ભાગ તરફ દોરી જાય છે. ત્યાં બે પથ્થરમાં કોતરાયેલ પાણીના ટાંકા આવેલ છે. આ કિલ્લાની ટોચ સુધી જવા પર્વતારોહણને લગતાં સાધનોની જરુર પડે છે.
દ્રાક્ષાસવ
દ્રાક્ષાસવ (સંસ્કૃત: द्राक्षासव) એ એક પારંપારિક આયુર્વેદિક આસવ (ટોનિક) છે જે દ્રાક્ષ માંથી બનાવવામાં આવે છે. દ્રાક્ષાસવ એ એક હળવો મદિરા છે. આમાં દ્રાક્ષના રસને આંશિક રીતે આથવામાં આવે છે. અમુક વખત આને સુકી દ્રાક્ષના અર્કમાંથી પણ બનાવવામાં આવે છે. આ આસવ સુસ્તી કે મંદોત્સાહ, નબળાઈ અને ગરમીની થકાવટ જેવી વ્યાધિઓમાં ઉપયોગી છે. દ્રાક્ષાસવ આયુર્વેદિક સિદ્ધાંત મુજબ કફ અને વાયુ દોષના પ્રકોપને કારણે થતા અસમતુલનને સુધારવા ઉપયોગી છે.
વ્યુત્પત્તિ
દ્રાક્ષ એ ફળ અને આસવ એટલે મદ્ય. આમ દ્રાક્ષનો મદ્ય એટલે દ્રાક્ષાસવ.
ઐતિહાસિક સંદર્ભો
૩જી-૪થી સદીનાં આયુર્વેદિક પુસ્તક શુશ્રુત સંહિતામાં દ્રાક્ષાસવનો ઉલ્લેખ થયેલો છે.
આ પણ જુઓ
દ્રાક્ષ
બર્ટ્રાન્ડ રસેલ
બર્ટ્રાન્ડ આર્થર વિલીયમ રસેલ (૧૮ મે ૧૮૭૨ – ૨ ફેબ્રુઆરી ૧૯૭૦) સુપ્રસિદ્ધ બ્રિટિશ તત્ત્વચિંતક, ગણિતજ્ઞ, શાંતિવાદી વિચારક અને લેખક હતા. તેમની ગણના વીસમી સદીના સૌથી વધુ પ્રભાવક બૌદ્ધિક અને બહુશ્રુત લેખકોમાં થાય છે. તેમના સાહિત્યિક પ્રદાન માટે તેમને ૧૯૫૦ના વર્ષનું સાહિત્યનું નોબેલ પારિતોષિક એનાયત થયું હતું. રસેલે ગણિતશાસ્ત્ર, તર્કશાસ્ત્ર, સમાજશાસ્ત્ર, ઈતિહાસ, શિક્ષણ, ધર્મ, નીતિ, આંતરરાષ્ટ્રીય અને રાષ્ટ્રીય રાજકારણ જેવા અનેક વિષયો પર ૪૦થી વધુ પુસ્તકો લખ્યા છે.
શરુઆતનું જીવન
બર્ટ્રાન્ડ રસેલનો જન્મ ૧૮ મે ૧૮૭૨ના રોજ ઇંગ્લેન્ડના રેવન્સક્રોફ્ટમાં થયો હતો. તેઓ એક ઉમરાવ પરિવારમાં જન્મ્યા હતા. તેમના પિતા વાઇકાઉન્ટ એમ્બરલી લૉર્ડ જ્હોન રસેલના પુત્ર હતા. જ્હોન રસેલ બે વખત ઇંગ્લેન્ડના વડાપ્રધાન બન્યા હતા.
કાર્ય
રસેલે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત ગણિતશાસ્ત્રથી કરી હતી; પરંતુ ધીમે ધીમે તેઓ તત્ત્વજ્ઞાન, તર્કશાસ્ત્ર તરફ અને રાજકીય તથા સામાજિક ચિંતન તરફ વળ્યા હતા. ૧૯૦૩માં રસેલે તત્ત્વચિંતક તરીકે પોતાનો પહેલો ગ્રંથ પ્રિન્સિપલ્સ ઑવ્ મૅથેમૅટિક્સ લખ્યો. એ પછી સતત એક દાયકાના અભ્યાસ બાદ આલ્ફ્રેડ નૉર્થવ્હાઇટની સાથે તેમણે પ્રિન્સિપિયા મૅથેમૅટિકાના ત્રણ ગ્રંથો લખ્યા, જે અનુક્રમે ૧૯૧૦, ૧૯૧૨ અને ૧૯૧૩માં પ્રગટ થયા. પ્રિન્સિપિયા મૅથેમૅટિકામાં રસેલે ગણિતશાસ્ત્રને તર્કશાસ્ત્ર સાથે સાંકળીને સૈદ્ધાંતિક ચર્ચા કરી છે. આ ગ્રંથોની આધુનિક ગણિતશાસ્ત્ર, તર્કશાસ્ત્ર અને તત્ત્વજ્ઞાન પર ઊંડી અસર પડેલી છે.
બાહ્ય કડિઓ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:નોબેલ પારિતોષિક વિજેતાઓ
ખાટા આસિતરા
ખાટા આસિતરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નર્મદા જિલ્લાના તિલકવાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. ખાટા આસિતરા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન જેવી વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:તિલકવાડા તાલુકો
ફેબ્રુઆરી ૧૩
૧૩ ફેબ્રુઆરી નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૪૪મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન પણ ૪૪મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૩૨૧ દિવસ બાકી રહે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ફેબ્રુઆરી
કંથેરીયા (તા. કાંકરેજ)
કંથેરીયા (તા. કાંકરેજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કાંકરેજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કંથેરીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ત્રાંકલ
ત્રાંકલ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાગરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ત્રાંકલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સણોસરા
સણોસરા એક સંદિગ્ધ શબ્દ છે અને આ નામના અનેક ગામો ગુજરાતમાં આવેલા છે:
ત્રાંકલ
શ્રેણી:વાગરા તાલુકો
સરદાર પટેલ સ્મારક ભવન
સરદાર પટેલ સ્મારક ભવન એક સંગ્રહાલય અને પ્રદર્શન કેન્દ્ર છે જે ભારતીય સ્વતંત્રતા કાર્યકર અને રાજકીય નેતા સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ માટે સમર્પિત છે. તે મોતી શાહી મહેલ, શાહીબાગ, અમદાવાદ, ગુજરાત માં સ્થિત થયેલ છે.આ મોતી શાહી મહેલ સરદાર ઓપન ગાર્ડન દ્વારા ઘેરાયેલ છે. સરદાર ઓપન એર થીયેટરમાં પ્રસંગે બગીચામાં ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મો બતાવવામાં આવે છે. ત્યાં મહેલની સામે સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની એક પ્રતિમા છે.
ઇતિહાસ
'મોતી શાહી મહેલ' અમદાવાદ શહેરમાં મુઘલ સમ્રાટ શાહજહાં દ્વારા ૧૬૧૮ અને ૧૬૨૨ ની વચ્ચે બાંધવામાં આવ્યો હતો.તે સમયે તેઓ ગુજરાતના ગવર્નર હતા જે મુઘલ સામ્રાજ્યનો એક ભાગ હતો. જ્યારે અમદાવાદની એક છાવણી તરીકે ઓગણીસમી સદીના મધ્યમાં સ્થાપના થઇ હતી ત્યારે આ મહેલને પાછળથી બ્રિટીશ રાજના નિયંત્રણ હેઠળ પસાર કરવામાં આવ્યો હતો. મહાન બંગાળી કવિ લેખક અને ફિલસૂફ રવિન્દ્રનાથ ટાગોર ૧૮૭૮માં મહેલમાં ૬ માસ સુધી અધ્યયન, લેખન, શયન માટે રોકાયા હતા ત્યારે તેઓ સત્તર વર્ષના હતા. આજે પણ ખંડ 'ટાગોર સ્મૃતિ ખંડ' તરીકે જાળવી રાખવામાં આવ્યો છે. ભારતીય સ્વતંત્રતા પછી, ૧૯૬૦ થી ૧૯૭૮ સુધી, આ મહેલ ગુજરાત ગવર્નરનું સત્તાવાર નિવાસસ્થાન એટલે કે રાજ ભવન હતો.
પટેલ સ્મારક
વલ્લભભાઈ પટેલનો જન્મ ૩૧ ઓક્ટોબર ૧૮૭૫ના રોજ નડીઆદ, ગુજરાતમાં થયો હતો. ૭૫ વર્ષની ઉંમરે તેઓ ૧૫ ડિસેમ્બર ૧૯૫૦ના રોજ બોમ્બે (અત્યારે મુંબઈ)માં મૃત્યુ પામ્યા હતા. આ મેમોરિયલ સૌથી નીચેના માળ પર સ્થિત થયેલ છે, જે મધ્ય હોલ અને ચાર નિકટની રૂમને આવરી લે છે. કેન્દ્રિય હોલમાં પટેલ, તેના કુટુંબ, મિત્રો અને ભારતીય સ્વતંત્રતા સંઘર્ષ સમયના સાથીદારો દર્શાવતા ચિત્રો છે.તેઓ કાલક્રમિક ક્રમમાં અને તેમના સાથીઓ અને પ્રશંસકો દ્વારા તેમના જીવનના ગાળાઓ, અને અવતરણચિહ્નોની જીવનચરિત્રાત્મક વર્ણનો સાથે છે.એક રૂમ પટેલના ખાસ તબક્કાના કામ માટે સમર્પિત છે. જેમ કે, ૧૯૩૦ માં તેમનો મોહનદાસ ગાંધી સાથે ભાઈચારો, તેમની યુવાની, શિક્ષણ અને કાનૂની કારકિર્દી અને ભારતમાં રજવાડી રાજ્યોને સંકલિત કરવામાં તેમનું યોગદાન. આ મહેલના મુખ્ય પ્રવેશદ્વારની જમણી બાજુની રૂમમાં ખાદી કુર્તા, જેકેટ અને ધોતી, તેમના બૂટ, ચંપલ તેમની યુવાનીના દિવસ અને યુરોપીય શૈલી કપડાં પ્રદર્શિત થયેલ છે.
સરદાર સરોવર અને ગાંધી રૂમ
મુખ્ય રૂમ અને ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર પેટા-હોલ રૂમ સરદાર સરોવર યોજના (આ યોજના સરદાર સરોવર બંધને આધારિત છે) માટે સમર્પિત છે. આ રૂમ ચિત્રો, ગ્રાફિક્સ, પુસ્તકો, આંકડા અને આ પ્રોજેક્ટ પર અન્ય જાણકારી સમાવે છે. આ જાણ્રકારી યોજનાની શરૂઆત, ટેકનિકલ માહિતીઓ, બાંધકામ અને હાજર કામગીરી ને દર્શાવે છે.
સરદાર સરોવર રૂમની સાથે જોડાયેલ રૂમ મોહનદાસ ગાંધીનું જીવન અને કાર્યો દર્શાવે છે. એમાં પોર્ટ્રેઇટ, ચિત્રો, ક્વોટ્સ, નિષ્ફળતા, મૂર્તિયો અને પુસ્તકોનો સમાવેશ થાય છે. ગાંધીજી અને સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની વ્યક્તિગત મિત્રતા અને ભાગીદારી આ સમગ્ર સ્મારકની એક મહત્વપૂર્ણ અને પુનરાવર્તી થીમ છે.
ટાગોર સ્મારક
આ મહેલમાં પ્રથમ માળ પર જમણી બાજુ જ્યાં રવિન્દ્રનાથ ટાગોર મહેલ ખાતે તેમના સમય દરમિયાન રહ્યા હતા તે રૂમ છે. ત્યાં અનેક પોર્ટ્રેઇટ, ચિત્રો અને પ્રદર્શન પર જાણકારી છે અને મુખ્ય ઓરડામાં ટાગોરની મોટી પ્રતિમા તેમની યાદગીરી અને યોગદાન જીવંત રાખવા માટે ચિત્રો દર્શાવ્યા છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:અમદાવાદ શહેરનાં સ્થાપત્યો શ્રેણી:અમદાવાદનાં જોવાલાયક સ્થળો
મોટી સાંકળ (તા. કવાંટ)
મોટી સાંકળ (તા.કવાંટ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા  કવાંટ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મોટી સાંકળ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે. આ ગામ ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
સુતરેલ
સુતરેલ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાગરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સુતરેલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાગરા તાલુકો
ગૌમુખ (સોનગઢ)
ગૌમુખ એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લામાં આવેલા સોનગઢ તાલુકામાં આવેલું એક રમણીય આસ્થાનું સ્થળ છે. આ સ્થળ સોનગઢથી ઓટા (ડાંગના જગલ તરફ) જતાં રસ્તામાં જંગલની વચ્ચે આવે છે, જ્યા ઊંચા ડુંગર પર પથ્થરમાંથી બનાવેલા ગાયનાં મુખમાંથી બારેમાસ સતત પાણી નીકળ્યા કરે છે. એક માન્યતા મુજબ તે દેવતાઓની ગાય છે.
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો શ્રેણી:સોનગઢ તાલુકો
મધ્યમહેશ્વર
મધ્યમહેશ્વર અથવા મદમહેશ્વર (मध्यमहेश्वर, Madhyamaheshwar) ભગવાન શિવને સમર્પિત એક હિંદુ મંદિર છે, જે ભારત દેશના ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં હિમાલય પર્વતમાળાના ગઢવાલ પ્રદેશમાં આવેલા માનસૂના ગામ ખાતે આવેલ છે. સમુદ્રસપાટી થી 3497 m જેટલી ઊંચાઈ પર આવેલ આ સ્થળનો, ગઢવાલ પ્રદેશમાં પંચકેદારનાં પાંચ શિવ મંદિરોની યાત્રા દરમિયાન ચોથા ક્રમના મંદિર તરીકે ઉલ્લેખ કરવામાં આવે છે. આ યાત્રામાં સમાવિષ્ઠ અન્ય મંદિરો: કેદારનાથ, તુંગનાથ અને રુદ્રનાથ ખાતે મંદિરોની મુલાકાત લીધા પછી પ્રથમ મધ્યમહેશ્વર અને ત્યારપછી કલ્પેશ્વર ખાતે મંદિરની યાત્રાળુઓ મુલાકાત લેતા હોય છે. વૃષભનો મધ્ય ભાગ (વચ્ચેનો ભાગ) અથવા પેટનો ભાગ અથવા નાભિ (દુંટી)ને ભગવાન શિવનું દિવ્ય સ્વરૂપ ગણવામાં આવે છે તેમ જ આ સ્વરૂપમાં ભગવાન શિવનું પૂજન આ મંદિર ખાતે કરવામાં આવે છે. આ મંદિર હિંદુ ધર્મના મહાન કાવ્યગ્રંથ મહાભારત ની કથાના નાયકો પાંડવો દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે. left|thumb|વહેલી સવારે ધુમ્મસવાળા હવામાનમાં મંદિરનું દૃશ્ય મધ્યમહેશવર મંદિરની દંતકથા એ પંચકેદારની દંતકથાનો એક અભિન્ન ભાગ છે, જે દંતકથા અનુસાર પાંડવોએ મહાભારતના યુદ્ધ દરમિયાન તેમના પિતરાઈ બંધુ કૌરવોની હત્યા (ગોત્ર-હત્યા) તેમ જ પૂજારીઓની હત્યા (બ્રહ્મ-હત્યા)ના પાપનું પ્રાયશ્ચિત કરવાના પ્રયાસરૂપે આ સ્થળ ખાતે મંદિરની સ્થાપના કરી હતી. સંતો અને તેમના વિશ્વાસુ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ ની સલાહ મુજબ પાંડવોએ ભગવાન શિવ પાસે માફી માટે માંગ કરી હતી અને મોક્ષ મેળવવા તેમના આશિર્વાદ પ્રાપ્ત કરવા માટે પ્રાથના કરી હતી. ભગવાન શિવ કુરુક્ષેત્ર યુદ્ધ દરમિયાન તેમની સાથે પાંડવોના આચારથી નારાજ હતા, આથી તેમણે પાંડવોને ટાળવા માટે વૃષભ (અથવા નંદી કે આખલો)નું રૂપ ધારણ કર્યું હતું અને હિમાલય પર્વતમાળાના ગઢવાલ પ્રદેશમાં આવી ગયા હતા. પરંતુ માફી માગવા આતુર પાંડવોએ ભગવાન શિવને ગુપ્તકાશીની પહાડીઓમાં વૃષભ સ્વરૂપમાં વિહરતા જોયા પછી બળજબરીથી વૃષભની પુંછડી તેમ જ પગ પકડવા માટે પ્રયાસ કર્યો હતો. પરંતુ તરત વૃષભ જમીનમાં અદ્રશ્ય થઈ ગયા અને ત્યારપછી પુનઃ ભગવાન શિવ પાંચ સ્થળોએ પ્રગટ થયા હતા; ખૂંધ (ઢેકો) સ્વરૂપે કેદારનાથ, બાહુ  (હાથ) સ્વરૂપે તુંગનાથ ખાતે, મુખ (ચહેરા) સ્વરૂપે રુદ્રનાથ ખાતે, નાભિ (દુંટી) અને પેટ સ્વરૂપે મધ્યમહેશ્વર અને  જટા (વાળ) સ્વરૂપે કલ્પેશ્વર ખાતે પ્રગટ થયા હતા. પ્રાયશ્ચિત માટે ઉત્સુક પાંડવો દ્વારા ભગવાન શિવના સાક્ષાત્કારના આ પાંચ સ્થળોએ વિવિધ સ્વરૂપોમાં મંદિરો બાંધવામાં આવ્યાં હતાં. ત્યાં તેમણે શિવની પૂજા કરી મુક્તિ પ્રાપ્ત કરવા માટે આશીર્વાદ મેળવ્યા હતા.
આ મંદિર પર્વતની ધાર પર ઘાસનું મેદાન ધરાવતી જગ્યા પર ઉત્તર ભારતીય સ્થાપત્ય શૈલીમાં બાંધવામાં આવેલ છે. અહીંથી ઉપરના ભાગમાં આશરે દોઢ કિલોમીટર દૂર આવેલ જૂનું મંદિર, જેને 'બુઢા-મદમહેશ્વર કહેવામાં આવે છે, તે એક કાળા પથ્થરનું નાનું મંદિર છે અને એક નાના સરોવરના તટ પર આવેલ છે. બુઢા મદમહેશ્વર મંદિર ખાતેથી ચૌખંભા શિખર સીધું જ જોઈ શકાય છે. વર્તમાન મંદિર ખાતે કાળા પથ્થરમાંથી નિર્મિત નાભિ આકારનું શિવ-લિંગ સ્થિત છે. ત્યાં અન્ય બે નાના મંદિરો, એક શિવ પત્ની પાર્વતીને સમર્પિત અને બીજું અર્ધનારીશ્વર (અર્ધ-શિવ અને અર્ધ-પાર્વતીની પ્રતિમા)ને સમર્પિત છે. પાંડવોમાંથી બીજા ક્ર્મના ભીમ દ્વારા આ મંદિર બનાવવામાં આવેલ છે અને તેણે અહીં શિવની પૂજા કરી હતી, એમ માનવામાં આવે છે. મુખ્ય મંદિરથી જમણી તરફ એક નાનું મંદિર આવેલ છે, જ્યાં હિંદુ દેવી સરસ્વતી માતા, કે જેની વિદ્યાની દેવી તરીકે પૂજા કરવામાં આવે છે, તેમની આરસમાંથી બનાવવામાં આવેલ પુનિત પ્રતિમા સ્થાપિત છે.
પૂજા
right|thumb|શિયાળાના મહિનાઓ દરમિયાન મધ્યમહેશવરની મૂર્તિ ઉખીમઠ ખાતે આ મંદિરમાં રાખવામાં આવે છે. આ મંદિર ખાતેના પાણીને અત્યંત પવિત્ર ગણવામાં આવે છે, કે મોક્ષ પ્રાપ્ત કરવા માટે માત્ર થોડા ટીપાં જ છાંટવાનું પર્યાપ્ત છે. આ મંદિર ખાતે પૂજાકાર્ય દર વર્ષે ચોક્કસ સમયથી શરૂ કરવામાં આવે છે, જેની શરૂઆત ઉનાળાથી કરવામાં આવે છે અને ઓક્ટોબર/નવેમ્બર પછી શિયાળાની શરુઆત થાય ત્યાં ચાલુ રાખવામાં આવે છે. ત્યારપછી આ મંદિરનો વિસ્તાર બરફથી ઢંકાઈ જવાને કારણે શિયાળાની ઋતુના સમય દરમિયાન ભગવાનની સાંકેતિક મૂર્તિ ધાર્મિક વિધિ સાથે ઉખીમઠ ખાતે લાવવામાં આવે છે અને તેનું પૂજા-કાર્ય ચાલુ રહે છે. આ મંદિર ખાતે અહીંનાં અન્ય ઘણા મંદિરોની માફક દક્ષિણ ભારતના બ્રાહ્મણો પૂજારી તરીકે કાર્ય કરે છે. તેઓ ખાસ કરીને લિંગાયતો જ્ઞાતિ છે અને અહીંના મંદિરોમાં તેમને જંગામા કહેવામાં આવે છે, તે મૈસુર, કર્ણાટક રાજ્યથી અહીં આવ્યા હતા. બહારના રાજ્યમાંથી લાવવામાં આવેલા આ પૂજારીઓને કારણે દેશના એક ભાગનું બીજા ભાગ સાથે થયેલ સાંસ્કૃતિક આદાનપ્રદાનમાં અન્ય ભાષાને લીધે પણ કોઈ અવરોધ થયો નથી. શાસ્ત્રોક્ત સિદ્ધાંતની દૃષ્ટિએ વર્ગીકૃત એવા પંચસ્થળી (પાંચ સ્થળો) તરીકે ઓળખાતા સ્થાનોમાં પણ આ એક મહત્વપૂર્ણ પવિત્ર યાત્રાધામ ગણાય છે. આ સિદ્ધાંત ધાર્મિક સાંપ્રદાયિક જૂથો, મેળા અને તહેવારો, દેવી-દેવતાઓને અર્પણ કરવામાં આવતી સામગ્રી, ભક્તો દ્વારા કરવામાં આવતી પવિત્ર ઘોષણાઓના અને અલગ અલગ મંદિરોમાં ભગવાન પાસે પ્રાર્થના દ્વારા માંગવામાં આવતા આશીર્વાદના માંગી આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે. અહીંથી ૨ કિ. મી. દૂર એક નાનું મંદિર આવેલ છે, જે બુઢા મધ્યમહેશ્વર કહેવાય છે. અહીં પગપાળા મોટા પથ્થર અને માટીયુક્ત ખીણોવાળા ૨ કિલોમીટર જેટલું અંતર ધરાવતા ઊંચા ઢોળાવ મારફતે ચઢીને એક નાના તળાવ પાસે આવેલ મંદિરમાં પહોંચી શકાય છે, જ્યાંથી હિમાલય પર્વતમાળાની વિશાળ શૃંખલાનાં દર્શન કરી શકાય છે, જેમાં ચૌખંભા, કેદારનાથ, નીલકંઠ, ત્રિશુલ, કામેટ. પંચચુલી વગેરે શિખરોનો સમાવેશ થાય છે.
ભૂગોળ
left|thumb|ચૌખંભા (ચાર શિખરો) શૃંખલા આ મંદિર હિમાલય પર્વતમાળાનાં ઊંચા બરફીલાં શિખરો ચૌખંભા (જેનો શાબ્દિક અર્થ છે ચાર સ્તંભ અથવા શિખરો), નીલકંઠ અને કેદારનાથ વડે ઘેરાયેલ ઘાસની ખીણોમાં આવેલ છે. કેદાર પર્વત જેને કેદાર સમ્રાટ પણ કહેવાય છે, જે મંદાકિની નદીના સ્ત્રોત એવી હિમનદીઓ સાથેના પર્વતનું સુંદર દૃશ્ય ખડું કરે છે. આ વિસ્તાર વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિ વડે અત્યંત સમૃદ્ધ છે, જેમાં ખાસ કરીને નાશપ્રાય પ્રજાતિ હિમાલયન મોનલ પક્ષી અને હિમાલયન કસ્તુરી હરણ (સ્થાનિક રીતે કસ્તુરી હરણ કહેવાય છે) આ કેદારનાથ વન્યજીવન અભયારણ્ય ખાતે જોવા મળે છે.
માર્ગદર્શન
આ યાત્રા બે ઋતુઓમાં કરવામાં આવે છે;  ઉનાળા દરમિયાન ત્રણ મહિના અને બે મહિના ચોમાસાની ઋતુ ચાલુ થયા પછીના. બાકીના સમયગાળા દરમિયાન રુદ્રનાથ સિવાયનાં અન્ય ચાર પંચકેદાર મંદિરો બરફમાં ઢંકાઈ જવાને કારણે દુર્ગમ બની જાય છે.
મધ્યમહેશ્વર મંદિર જવા કેદારનાથ માર્ગ પર આવેલા ગુપ્તકાશી (૧૩૧૯ મીટર (૪૩૨૭.૪ ફૂટ)) ખાતેથી 13 km જેટલા અંતરે આવેલ કાલીમઠ પહોંચવું પડે છે. ગુપ્તકાશીથી મદમહેશ્વર મંદિર (3490 m) જવા માટે એક અન્ય માર્ગ 24 km જેટલો લાંબો છે, જ્યાં ગુપ્તકાશીથી 6 km જેટલો વાહન દ્વારા પ્રવાસ કરી પહોંચી શકાય છે. ગુપ્તકાશી સુધી રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ મારફતે ઋષિકેશ થી દેવપ્રયાગ, રુદ્રપ્રયાગ અને કુંડ થઈને પહોંચી શકાય છે. ગઢવાલ હિમાલયમાં આવેલાં યાત્રા સ્થળો ખાતે જવા માટે ઋષિકેશ પ્રવેશદ્વાર બિંદુ છે અને રેલમાર્ગ દ્વારા તેમ જ નજીકના વિમાનમથક જોલી ગ્રાન્ટ (ઋષિકેશ થી 18 km તેમ જ દહેરાદૂનથી નજીક) ખાતેથી હવાઈમાર્ગ દેશનાં અન્ય સ્થળો સાથે જોડાયેલ છે. આ મંદિરથી 244 km જેટલા અંતરે વિમાનમથક અને 227 km જેટલા અંતરે ઋષિકેશનું રેલવે સ્ટેશન છે. કાલીમઠ થી ઋષિકેશ વચ્ચેના માર્ગનું અંતર 196 km જેટલું છે. વૈકલ્પિક રીતે, મધ્યમહેશ્વર મંદિર ખાતે ઉખીમઠ થી માનસૂના, બુરુવા અને રાંસી-ઊનિયાના થઈ યાત્રાળુઓ પહોંચી શકે છે. ઉખીમઠ થી જતો માર્ગ માનસૂના (7 કિ. મી.), બુરુવા (4 કિ. મી.), રાંસી (3 કિ. મી.) પછી ગૌંડાર (9 કિ. મી.), બન્તોલી (1 કિ. મી.) અને વધુ 9 કિ. મી. જેટલું મધ્યમ ઢોળાવ ચઢીને ખાતરા ખાલ અને માઈખુંભા થઈને આ મંદિર સુધી પહોંચી શકાય છે.
મધ્યમહેશ્વરના માર્ગ પર ગૌંડાર અને કાલીમઠ એ બે મહત્વપૂર્ણ સ્થાનો છે. કાલીમઠ (1463 m)નું ખાસ મહત્વ એ છે કે આધ્યાત્મિક આનંદ માટે મોટી સંખ્યામાં યાત્રાળુઓ તેની મુલાકાત લેતા હોય છે અને તેથી તે સિદ્ધ પીઠ (આધ્યાત્મિક કેન્દ્ર) કહેવાય છે. કાલીમઠ દેવી મહાકાલી, મહાલક્ષ્મી, ભગવાન શિવ તથા તેમના એક વિકરાળ સ્વરૂપ - ભૈરવનાં મંદિરો માટે પ્રખ્યાત છે. અહીં નવરાત્રીનો સમય ખાસ મહત્વનો હોય છે, જ્યારે આ સ્થળે ખૂબ મોટી સંખ્યામાં ભક્તો મુલાકાતે આવતા હોય છે. ગૌંડાર આ પગપાળા યાત્રા માર્ગ પરનું છેલ્લું વસ્તીવાળું સ્થળ છે અને અહીં મધ્યમહેશ્વર મંદિર નજીકનું મધ્યમહેશ્વરગંગા તેમ જ માર્કંંડેયગંગા નદીઓના સંગમસ્થાન પર આવેલ હોવાથી અત્યંત મનોહર દૃશ્યો જોવા મળે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ શ્રેણી:પંચકેદાર
ફેબ્રુઆરી ૧૪
૧૪ ફેબ્રુઆરી નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૪૫મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન પણ ૪૫મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૩૨૦ દિવસ બાકી રહે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ફેબ્રુઆરી
કોયરી
કોયરી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નર્મદા જિલ્લાના તિલકવાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. કોયરી ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન જેવી વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:તિલકવાડા તાલુકો
તળેટી (તા. દાંતા)
તળેટી (તા. દાંતા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દાંતા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. તળેટી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દાંતા તાલુકો
હરીશ ચૌધરી
હરીશ ચૌધરી (જન્મ: ૧૩ મે ૧૯૭૦) ભારતીય રાજકારણી છે અને રાજસ્થાનની સરકારમાં વર્તમાન મહેસૂલ મંત્રી છે. તે રાજસ્થાન વિધાનસભાની સભ્ય બૈતૂ મતદારક્ષેત્રના બારમેર જિલ્લા છે અને અખિલ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના રાષ્ટ્રીય સચિવ છે. તેઓ રાજસ્થાનના બારમેર મતદારક્ષેત્રમાંથી સંસદના ભૂતપૂર્વ સભ્ય છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:રાજકારણી શ્રેણી:૧૯૭૦માં જન્મ
ઉમરગોટ (તા. ઉમરપાડા)
ઉમરગોટ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના ઉમરપાડા તાલુકાનું ગામ છે. ઉમરગોટ ગામના લોકોના મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું ડુંગરાળ ભૂપૃષ્ઠ ધરાવતું ગામ છે. અહીં મુખ્યત્વે વસાવા, ચૌધરી તેમ જ ગામિત જેવા આદિવાસી જાતિના લોકો રહે છે. ગામના લોકો ડાંગર, જુવાર, વરાઇ, નાગલી વગેરે ધાન્યોની ખેતી કરે છે. ગામના કેટલાક લોકો જંગલમાંથી પ્રાપ્ત થતી લાકડા સિવાયની વસ્તુઓ(ખોરાક તરીકે વાપરી શકાય તેવી તેમ જ વેચાણ કરી પૈસા મેળવી શકાય તેવી વસ્તુઓ) મેળવી તેના વડે પણ જીવન ગુજારે છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:ઉમરપાડા તાલુકો
જીરાગઢ (તા. જોડિયા)
જીરાગઢ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા જોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. જીરાગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ભૂગોળ
જીરાગઢ ગામ આજી નદીના કાંઠે વસેલું છે. ગામમાં આજી નદી પરનો મોટામાં મોટો બંધ, આજી-૪ આવેલો છે.
ધાર્મિક સ્થળો
ગામમાં શ્રી રોકડીયા હનુમાનજી યાત્રાધામ આવેલું છે.
શ્રેણી:જોડિયા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
કંબોઈ (તા. કાંકરેજ)
કંબોઈ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કાંકરેજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કંબોઈ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, પશુ દવાખાનું તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
નારણપુરા (તા. કડી)
નારણપુરા (તા. કડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કડી તાલુકાનું આવેલું એક  ગામ છે. નારણપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
કંબોઈ (તા. કાંકરેજ)
શ્રેણી:કાંકરેજ તાલુકો
નારણપુરા (તા. કડી)
શ્રેણી:કડી તાલુકો
કણયાદા
શ્રેણી:ડભોઇ તાલુકો
સાયખા
સાયખા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાગરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સાયખા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાગરા તાલુકો
લીલગઢ
લીલગઢ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નર્મદા જિલ્લાના તિલકવાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. લીલગઢ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન જેવી વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:તિલકવાડા તાલુકો
ઢોલી (તા. ગોધરા)
ઢોલી (તા. ગોધરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા  ગોધરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ઢોલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સણોસરા (તા. સિહોર)
સણોસરા (તા. સિહોર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગીયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. સણોસરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
જાણવા જેવું
અહીંયા આવેલ લોક ભારતી ગ્રામ વિદ્યાપીઠ પ્રખ્યાત છે.
નારોલા (તા. કડી)
નારોલા (તા. કડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કડી તાલુકાનું આવેલું એક  ગામ છે. નારોલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કડી તાલુકો
સખપુર
જામ-સખપુર એ ગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  જામજોધપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. જામ-સખપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે. આ ગામની વસ્તી આશરે ૧૯૦૦ જેટલી છે.
શ્રેણી:જામજોધપુર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર