cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
સુધા મૂર્તિ
કારકિર્દી
સુધા મૂર્તિ ભારતની સૌથી મોટી ઓટો ઉત્પાદક ટાટા એન્જિનિયરિંગ અને લોકોમોટિવ કંપની (ટેલકો) ખાતે પ્રથમ મહિલા એન્જિનિયર તરીકે પસંદગી પામ્યાં. તેઓ કંપનીની પૂણે ખાતેની ઓફિસમાં ડેવલપમેન્ટ એન્જિનિયર તરીકે જોડાયા. બાદમાં મુંબઈ અને જમશેદપુર ખાતે પણ કામ કર્યું. તેણે કંપનીના અધ્યક્ષને પોસ્ટકાર્ડ લખીને ટેલ્કો ખાતે લિંગભેદના પક્ષપાતની ફરિયાદ કરી હતી. પરિણામે, તેમને એક વિશેષ ઇન્ટરવ્યૂ દ્વારા નોકરીમાં લેવામાં આવ્યા. બાદમાં તેમણે પુણે ખાતે વોલચંદ ગ્રુપ ઓફ ઇન્ડસ્ટ્રીઝમાં સિનિયર સિસ્ટમ્સ એનાલિસ્ટ તરીકે જોડાયાં.
૧૯૯૬માં, તેમણે ઇન્ફોસીસ ફાઉન્ડેશનની શરૂઆત કરી અને આજ સુધી ઇન્ફોસીસ ફાઉન્ડેશનના ટ્રસ્ટી અને બેંગ્લોર યુનિવર્સિટીના પીજી સેન્ટરમાં વિઝિટિંગ પ્રોફેસર રહી ચૂક્યા છે. તેમણે ક્રાઈસ્ટ યુનિવર્સિટી ખાતે પણ અધ્યાપન કાર્ય કર્યું હતું. તેમના ઘણા પુસ્તકો પ્રકાશિત થયા છે, જેમાંના બે પ્રવાસ, બે તકનીકી પુસ્તકો, છ નવલકથાઓ અને ત્રણ શૈક્ષણિક પુસ્તકો છે.
પુરસ્કાર અને સન્માન
thumb| સુધા મૂર્તિને પદ્મશ્રી એવોર્ડ અર્પણ કરતા રાષ્ટ્રપતિ ડો
સામાજિક પ્રવૃત્તિ
મૂર્તિની ઈન્ફોસિસ ફાઉન્ડેશન એક સાર્વજનિક ચેરીટેબલ ટ્રસ્ટ છે જેની સ્થાપના ૧૯૯૬માં કરવામાં આવી હતી અને મૂર્તિ ટ્રસ્ટીઓમાંના એક છે. ફાઉન્ડેશન દ્વારા તેમણે પૂરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં ૨૩૦૦ મકાનો બનાવ્યા છે. મૂર્તિના સામાજિક કાર્યોમાં આરોગ્ય, શિક્ષણ, મહિલા સશક્તિકરણ, જાહેર આરોગ્ય, કલા અને સંસ્કૃતિ અને તળિયા સ્તરે ગરીબી નિવારણ આવરી લેવામાં આવ્યા છે. દરેક શાળા માટે પુસ્તકાલયની તેમની દીર્ઘદ્રષ્ટિને પરિણામ અત્યાર સુધીમાં ૭૦,૦૦૦ પુસ્તકાલયો સ્થાપવામાં આવ્યા છે. ઉપરાંત બેંગલુરુ શહેરમાં તેમજ ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ૧૬૦૦૦થી પણ વધુ  જાહેર શૌચાલયો  બનાવવા મદદ કરી રહી છે. તમિલનાડુ અને આંદામાનમાં સુનામી, કચ્છ - ગુજરાતનો ભૂકંપ, ઓરિસ્સા, આંધ્રપ્રદેશમાં વાવાઝોડા અને પૂર અને કર્ણાટક અને મહારાષ્ટ્રમાં દુષ્કાળ જેવી રાષ્ટ્રીય કુદરતી આફતો સમયે પણ રાહત સામગ્રી પૂરી પાડી છે. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;" data-ve-ignore="true">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2019)">સંદર્ભ આપો  ]
સંદર્ભ
શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ શ્રેણી:૧૯૫૦માં જન્મ
સિવિલ ઇજનેરી
thumb|ધ પેટ્રોનસ ટ્વિન ટાવર્ઝ, સ્થપતિ સીઝર પેલી અને થોરનટન-ટોમેસિટી અને રેન હિલ બરસેકુટૂ એસ. ડી. એન. બી. એચ. ડી. ઇજનેરો દ્વારા બાંધવામાં આવેલી આ ઇમારત 1998-2004 સુધી જગતની સૌથી ઊંચી ઇમારત હતી.
સિવિલ ઇજનેરી કે સ્થાપત્ય અભિયાંત્રિકી લશ્કરી ઇજનેરી પછી ઇજનેરીની સૌથી જૂની શાખા છે. આ ભૌતિક અને કુદરતી રૂપે બનેલા મકાનો,સંસ્થાકીય ઇમારતો,પુલ, રસ્તા, નહેરો, જળબંધ, ઇમારતો, વગેરેની ડિઝાઇન, બાંધકામ અને જાળવણીનું વિજ્ઞાન છે.
ઈતિહાસ
એક અલગ શાખા તરીકે સિવિલ એન્જિનિયરિંગની શરૂઆત ફ્રાન્સમાં 1716 માં બ્રિજ અને હાઇવે કોર્પ્સના ફાઉન્ડેશનમાં જોવા મળી શકે છે, જેમાંથી 1747 માં ઇકોલ નેશનલે ડેસ પોન્ટ્સ એટ ચૌસિસ ("નેશનલ સ્કૂલ ઓફ બ્રિજ એન્ડ હાઇવે") નો વિકાસ થયો. તેના શિક્ષકોએ પુસ્તકો લખ્યા જે સામગ્રી, મશીનો અને હાઇડ્રોલિક્સના મિકેનિક્સ પર પ્રમાણભૂત કામો બન્યા, અને અગ્રણી બ્રિટિશ ઇજનેરોએ તેમને વાંચવા માટે ફ્રેન્ચ શીખી. જેમ જેમ ડિઝાઇન અને ગણતરીએ અંગૂઠાના નિયમ અને પ્રયોગમૂલક સૂત્રોને બદલ્યા, અને તે વિજ્ઞાનને સુવ્યવસ્થિત રીતે ઘડવામાં આવ્યું તેમ, બિન -લશ્કરી ઇજનેર સ્ટેજની આગળના ભાગમાં ગયા. પ્રતિભાશાળી, જો ઘણીવાર સ્વ-શિક્ષિત, કારીગરો, પથ્થરમારો, મિલવરાઇટ્સ, ટૂલમેકર્સ અને ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ ઉત્પાદકો સિવિલ એન્જિનિયર બન્યા. બ્રિટનમાં, જેમ્સ બ્રિન્ડલીએ મિલરાઇટ તરીકે શરૂઆત કરી અને સદીના અગ્રણી નહેર નિર્માતા બન્યા; જ્હોન રેની એક મિલરાઈટના એપ્રેન્ટિસ હતા જેમણે આખરે નવો લંડન બ્રિજ બનાવ્યો; થોમસ ટેલ્ફોર્ડ, એક પથ્થરમાલિક, બ્રિટનના અગ્રણી રોડ બિલ્ડર બન્યા.
ભૂતકનીકી ઈજનેરી
ભૂતકનીકી ઈજનેરી સિવિલ ઈજનેરીની પેટા-શાખા છે અને તેને સમાજ અને જીવનને સુધારવા માટે પૃથ્વી સામગ્રી (માટી અને ખડક) ના ઉપયોગ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરી શકાય છે.
પરિવહન ઇજનેરી
પરિવહન ઇજનેરી એ સિવિલ ઇજનેરી એક શાખા છે જે સલામત અને કાર્યક્ષમ પરિવહન પ્રણાલીના આયોજન, સંરચના, સંચાલન અને જાળવણીમાં સામેલ છે. આ પ્રણાલીઓમાં રસ્તાઓ, રેલ્વે, જળમાર્ગો અને ઇન્ટરમોડલ કામગીરીનો સમાવેશ થાય છે
પર્યાવારણ ઈજનેરી
પર્યાવરણીય ઇજનેરી એ એક વ્યાવસાયિક ઇજનેરી શાખા છે જે રસાયણશાસ્ત્ર, જીવવિજ્ઞાન, ઇકોલોજી, ભૂસ્તરશાસ્ત્ર, હાઇડ્રોલિક્સ, હાઇડ્રોલૉજી, માઇક્રોબાયોલોજી અને ગણિત જેવા વ્યાપક વૈજ્ઞાનિક વિષયોને સમાવે છે અને એવા ઉકેલો બનાવે છે જે જીવંત સજીવોના સ્વાસ્થ્યને સુરક્ષિત કરશે અને પર્યાવરણની ગુણવત્તામાં સુધારો કરશે.
પર્યાવરણીય ઇજનેરો પાણી, માટી અને વાયુ પ્રદૂષણની સમસ્યાઓનો અભ્યાસ કરે છે અને આ સમસ્યાઓને ઉકેલવા, ઘટાડવા અથવા નિયંત્રિત કરવા માટે જરૂરી તકનીકી ઉકેલો વિકસાવે છે જે કાયદાકીય, આર્થિક, સામાજિક અને રાજકીય ચિંતાઓ સાથે સુસંગત હોય.
જળ સંસાધન ઈજનેરી
જળ સંસાધન ઇજનેરી એ સાધનો, સવલતો અને તકનીકોનો અભ્યાસ અને સંચાલન છે જેનો ઉપયોગ જીવનના સૌથી પુષ્કળ સંસાધન જળનું સંચાલન અને જાળવણી કરવા માટે થાય છે. પાણી સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ - જેમ કે સિંચાઈ, કચરાનો નિકાલ અને નહેર વિકાસ - માટે પાણીને કેવી રીતે અને શ્રેષ્ઠ રીતે નિયંત્રિત કરવું તેનું મૂલ્યાંકન કરવા ઉપરાંત - તે પીવા માટે સલામત છે તેની ખાતરી કરવા માટે જળ સંસાધન ઇજનેરો પણ વારંવાર જળ વ્યવસ્થાપનમાં સામેલ થાય છે.
બાંધકામ ઇજનેરી
બાંધકામ ઇજનેરીએ એક વ્યાવસાયિક શાખા છે જે રસ્તાઓ, ટનલ, પુલ, એરપોર્ટ, રેલરોડ, સુવિધાઓ, ઇમારતો, ડેમ, ઉપયોગિતાઓ અને અન્ય પ્રોજેક્ટ્સ જેવી માળખાકીય સુવિધાઓની ડિઝાઇન, આયોજન, બાંધકામ અને સંચાલન સાથે કામ કરે છે.
દરિયાઇ ઇજનેરી
દરિયાઇ ઇજનેરીએ આપણા દરિયાકિનારા, નદીમુખો અને દરિયાકાંઠાના સમુદાયો પર કુદરતી પ્રક્રિયાઓ અને માનવશાસ્ત્રની અસરોનો અભ્યાસ છે.
ભૂસ્તર ઇજનેરી
ભૂસ્તર ઇજનેરીને ISO/TC 211 શ્રેણીના ધોરણોમાં "સંગ્રહ, વિતરણ, સંગ્રહ, વિશ્લેષણ, પ્રક્રિયા, ભૌગોલિક ડેટા અથવા ભૌગોલિક માહિતીની રજૂઆત સાથે સંબંધિત શાખા" તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:વિજ્ઞાન
બારતાડ, વાંસદા તાલુકો
બારતાડ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નવસારી જિલ્લાના પાંચ તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંસદા તાલુકાનું ગામ છે. બારતાડ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, તુવર તથા શાકભાજીની ખેતી કરવામાં આવે છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી અને ધોડીયા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.
શ્રેણી:વાંસદા તાલુકો
ગૌતમગઢ (તા. મુળી)
ગૌતમગઢ (તા. મુળી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મુળી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગૌતમગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:મુળી તાલુકો
ગિરીડીહ જિલ્લો
ગિરીડીહ જિલ્લો ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૨૨ (બાવીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. ગિરીડીહ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ગિરીડીહ નગરમાં આવેલું છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઝારખંડ
ભગત ખીજડીયા (તા. કાલાવડ)
ભગત ખીજડીયા (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભગત ખીજડીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ભાંગડા (તા. કાલાવડ)
ભાંગડા (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભાંગડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ભાવસિંહજી દ્વિતીય
કર્નલ મહારાજા રાવ સર શ્રી ભાવસિંહજી દ્વિતીય તખ્તસિંહજી, KCSI (૨૬ એપ્રિલ ૧૮૭૫ - ૧૬ જુલાઇ ૧૯૧૯) ગોહિલ વંશના મહારાજા હતા જેમણે ભાવનગર પર ૧૮૯૬ થી ૧૯૧૯ સુધી શાસન કર્યું હતું.
પ્રારંભિક જીવન
તેઓ તખ્તસિંહજીના સૌથી મોટા પુત્ર હતા અને તેમનો જન્મ ૨૬ એપ્રિલ, ૧૮૭૬ના રોજ થયો હતો. તેમનું શિક્ષણ રાજકુમાર કોલેજ, રાજકોટ ખાતે થયું હતું.
તેઓ રજી બોમ્બે લાન્સર્સ સાથે જોડાયેલા હતા અને ભાવનગર સ્ટેટ ફોર્સિસમાં ૧૮૯૪-૧૮૯૬ દરમિયાન કર્નલનો હોદ્દો ધરાવતા હતા. તેમને ૧૯૧૮માં લેફ્ટનન્ટ કર્નલનો હોદ્દો મળ્યો હતો.
લગ્ન
ભાવસિંહજીના પ્રથમ લગ્ન દેવગઢબારિયાના દેવકુંવરબા સાથે થયા હતા અને આ લગ્નથી તેમને પુત્રી હતી. દેવકુંવરબાના મૃત્યુ પછી તેઓ ખીરસરાના નંદકુંવરબા સાથે લગ્ન કર્યા હતા. બીજા લગ્નથી તેમને કૃષ્ણ કુમારસિંહ ૧૯૧૨માં થયા હતા. જેમણે ભાવસિંહજી પછી ગાદી સંભાળી હતી.
સત્તારોહણ
તેમણે દેવરગઢ પેલેજ, ભાવનગર ખાતે ૧૦ ફેબ્રુઆરી ૧૮૯૬ના રોજ ગાદી (તાજ) સંભાળી હતી.
શાસન
તેમણે સુધારાવાદી શાસક તરીકે નામ મેળવ્યું અને તેમના પિતા તખ્તસિંહજી દ્વારા શરૂ કરેલા આધુનિકીકરણ અને વિકાસના કાર્યક્રમો ચાલુ રાખ્યા. તેમના શાસન દરમિયાન ૧૯૦૦માં રાજ્યે ભયંકર દુષ્કાળનો સામનો કર્યો અને તેમણે આ દરમિયાન રાજ્યના અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોના જાતે મુલાકાત લીધી. દુષ્કાળમાં રાહત માટે તેમણે બધી ન એકઠી કરેલ આવકને મફત ભેટો તરીકે વહેંચી. ભવિષ્ય માટે તેમણે મોટા તળાવનું બાંધકામ આ સમય દરમિયાન કરાવ્યું.
ભાવનગર સ્વ-રાજ્યનું બંધારણ ધરાવતું પ્રથમ રાજ્ય હતું જેમાં લોકોનું પ્રતિનિધિત્વ થતું હતું. તેમાં ખેડૂતો, વેપારીઓ, ચૂંટાયેલ નગરસમિતિના સભ્યો અને જાગીરદારોનો સમાવેશ થતો હતો.
વધુમાં, તેમણે ૧૯૧૨માં પોતાના રાજ્યના દલિતો માટે પ્રથમ હરિજન શાળાની શરૂઆત કરી હતી અને ઇંગ્લેન્ડ, અમેરિકા અને જાપાનમાં ખાસ કરીને ચિકિત્સા અને વિજ્ઞાનના વધુ અભ્યાસની મદદ માટે શિષ્યવૃત્તિઓની શરૂઆત કરી હતી.
દુષ્કાળની રાહત માટે તેમણે ૧૯૦૨માં ભાવનગર દરબાર બેંકની સ્થાપના કરી હતી, જે ખેડૂતો અને વેપારીઓને સહાય કરતી હતી અને સહકારી મંડળીની શરૂઆત કરી. આ બેંકની સ્થાપના તેમણે અને ભાવનગરના પ્રધાન મંત્રી સર પ્રભાશંકર પટ્ટણીએ કરી હતી જે પછીથી સ્ટેટ બેંક ઓફ સૌરાષ્ટ્રમાં વિસ્તરી..
પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધમાં બ્રિટિશ લશ્કરને મદદ કરવા માટે ભાવનગરનું લશ્કર મોકલવામાં આવ્યું હતું. ભાવસિંહજી અને તેમની પત્નિએ ૧૯૧૬માં પોતાના અંગત ફાળાથી યુદ્ધમાં ઘાયલ થયેલા સૈનિકોની સારવાર માટે ભાવનગર વોર હોસ્પિટલ બનાવી હતી અને સૈનિકોને સ્ટેટ વોર મેડલ એનાયત કર્યા હતા.
વિદ્વતા
તેઓ વિવિધ ક્ષેત્રોમાં વિદ્વાન હતા. તેમણે સંગીત માળાના ચાર ભાગો સંપાદિત કર્યા હતા, જે ભારતીય છોડોના વૈધકિય ગુણધર્મોનું સંકલન હતું. તેમણે ભારતીય આયુર્વેદ પર પુસ્તક પ્રકાશિત કર્યું હતું. વધુમાં તેમણે હોમરના મહાકાવ્ય ઇલિયાડનું ભાષાંતર કર્યું હતું. તેઓ રાજકોટની રાજકુમાર કોલેજની સંચાલન સમિતિમાં હતા અને રાજકુમાર કોલેજના ચાલીસ વર્ષો (૧૯૧૧)નું સાત ભાગમાં પ્રકાશન કર્યું હતું.
ભારતીય સંગીતમાં સોલ-ફા નોટેશન પદ્ધતિની શરૂઆત મોટાભાગે તેમના પ્રયત્નોથી થઇ હતી.
મૃત્યુ
તેઓ ૧૬ જુલાઇ ૧૯૧૯ના રોજ મૃત્યુ પામ્યા અને તેમના પછી તેમના પુત્ર કૃષ્ણ કુમારસિંહ ભાવસિંહે ભાવનગર સ્ટેટની ગાદી સંભાળી.
સ્મારકો
તેમના પુત્ર સર કૃષ્ણકુમારસિંહજી વડે સર ભાવસિંહજી પોલિટેકનિક ઇન્સ્ટિટ્યુટની ૧૯૩૨માં સ્થાપના કરવામાં આવી હતી, જે ૧૯૪૯થી કાર્યરત થઇ.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભાવનગર શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
ફતેહપૂર સિક્રી
ફતેહપુર સિક્રી એક નગર છે જે આગ્રા જિલાની એક નગરપાલિકા છે. આ ભારતના ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં સ્થિત છે. મોગલ સામ્રાજ્યમાં અકબરના રાજ્યમાં ૧૫૭૧ થી ૧૫૮૫ સુધી આ શહેર રાજધાની રહ્યું હતું અને પછી તેને પાણીની તંગીને કારણે ખાલી કરી દેવાયું. ફતેહપુર સિક્રી હિંદુ અને મુસ્લિમ વાસ્તુશિલ્પના મિશ્રણનું સૌથી ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. ફતેહપુર સિક્રી મસ્જિદના વિષે કહેવાય છે કે આ મક્કાની મસ્જિદની નકલ છે અને આની રચના હિંદુ અને પારસી વાસ્તુશિલ્પથી લેવાઈ છે. મસ્જિદનો પ્રવેશ દ્વાર ૫૪ મીટર ઊંચો બુલંદ દરવાજો છે, જેનું નિર્માણ ઇ.સ. ૧૫૭૦માં કરવામાં આવ્યું. મસ્જિદની ઉત્તરમાં શેખ સલીમ ચિશ્તીની દરગાહ છે જ્યાં નિ:સંતાન મહિલાઓ દુઆ માંગવા માટે આવે છે.
આંખ મિચૌલી, દીવાન-એ-ખાસ, બુલંદ દરવાજો, પાંચ મહલ, ખ્વાબગાહ, અનૂપ તાળાવ ફતેહપુર સિક્રી ના પ્રમુખ સ્મારક છે.
ઇતિહાસ
મોગલ બાદશાહ બાબરે રાણા સાંગાને સિક્રી નામક સ્થાન પર હરાવ્યાં હતાં, જે વર્તમાન આગ્રાથી ૪૦ કિ.મિ. દૂર છે. પછી અકબરે આને મુખ્યાલય બનાવવા હેતુ અહીં કિલ્લો બનાવડાવ્યો, પરંતુ પાણીની ઉણપને કારણે રાજધાની ને આગ્રાના કિલ્લામાં સ્થાનાંતરિત કરવી પડી. આગ્રાથી ૩૭ કિમી. દૂર ફતેહપુર સિક્રીનું નિર્માણ મહાન મોગલ સમ્રાટ અકબરે કરાવડાવ્યું હતું. એક સફળ રાજા હોવા સાથે-સાથે તે કલાપ્રેમી પણ હતો. ૧૫૭૦-૧૫૮૫ સુધી ફતેહપુર સિક્રી મોગલ સામ્રાજ્યની રાજધાની પણ રહ્યું. આ શહેરનું નિર્માણ અકબરે સ્વયં પોતાની દેખરેખમાં કરાવડાવ્યું હતું. અકબર નિ:સંતાન હતો. સંતાન પ્રાપ્તિ ના બધા ઉપાય અસફળ હોવાથી તેણે સૂફી સંત શેખ સલીમ ચિશ્તીને પ્રાર્થના કરી. આ બાદ પુત્ર જન્મથી ખુશ અને ઉત્સાહિત અકબરે અહીં પોતાની રાજધાની બનાવવાનો નિશ્ચય કર્યો. પણ અહીં પાણીની બહુ ઉણપ હતી માટે કેવળ ૧૫ વર્ષ બાદ જ રાજધાની ને પુન: આગ્રા લઈ જવી પડી.
ફતેહપુર સિકરી રાજધાનીની ફરજો આગરા સાથે વહેંચતું હતું જ્યાં શસ્ત્રો, ખજાનો અને અન્ય સરંજામ લાલ કિલ્લામાં રાખવામાં આવતાં. સંકટ સમયે દરબારનો ખજાનો આદિ સામગ્રી ૨૬ માઈલ દૂર આવેલા આગ્રામાં ૧ દિવસની કૂચ થી ખસેડી શકાતી.
જમીન મહેસૂલ, ચલણ, સૈન્ય પ્રશાસન અને સુબાઓના કારભારમાં નવીનતા ફતેહપુર સીક્રીના કાલ દરમ્યાન કરવામાં આવી.
રતનપર (તા.ગઢડા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા બોટાદ જિલ્લાના ગઢડા (સ્વામીના) તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તથા પશુપાલન છે. ગામમાં પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળા આવેલી છે. ઉપરાંત પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સગવડો પણ ઉપલબ્ધ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ફતેહપૂર સિક્રી
ઇતિહાસ
ફતેહપુર સીક્રી એક વિશ્વ ધરોહર સ્થળ છે. અર્વાચીન કાળના ભારતીય વાસ્તુવિશારદ (આર્કીટેક્ટ) ખાસકરી બી વી દોશી આને એક મહત્ત્વપૂર્ણ પ્રેરણા સ્ત્રોત્ર માને છે. આર્કીટેક્ટ હોય કે આમ આદમી આ શહેર તેને જોનારા દરેકનું મન મોહીત કરે છે. ચાર્લ્સ અને રે ઈમ્સએ પોતાના સીમાચિન્હ સમા 'ઈંડીયા રીપોર્ટ (India Report)'માં આનો ઉલ્લેખ કર્યો જેના થકી આગળ જતા ભારતીય ડીઝાઈન સંસ્થાનની સ્થાપના થઈ.
left|thumb|શ્રોતા ખંડ, ડાબી તરફ અનુપ તળાવ, કહે છે કે તાનસેન દિવસના વિવિધ સમયે અહીં બેસી ગાતા.
આ એ જ સ્થળ છે જ્યાં અકબર અને તેના નવરત્નનો ઉદય થયો. મહાન ગાયક તાનસેન અહીંના અનુપ તળાવની વચ્ચે બનેલ ટાપુ પર બેસી ગાયન કરતાં.
કહે છે કે છેવટે પાણીના સ્ત્રોત સુકાઈ ગયાં અને આ કિલ્લાને છોડવો પડ્યો.
વર્ણન
આ શહેરનું આયોજન બતાવે છે કે રસપ્રદ રીતે મકાનોની સ્થાન રચના એવી રીતે કરાઈ હતી જેથી ખુલાસો બની રહે. ખાસ વાત તો એ છે કે કેવી રીતે ધરી બદલાય છે અને ચોતરાઓનું સ્થળ અને તેમની પૃષ્ઠ ભૂમિ માં દેખાતી ઈમારતો. અન્ય મોગલ શહેરો (જેવા કે શહાજહાનાબાદ) જે ખૂબ પરંપરાગત રીતે આયોજીત કરાતા તેમના મુકાબલે ફતેહપુર સીક્રીના આયોજનમાં અપરંપરાગતતા અને સુધારો જોવા મળે છે. અવશ્ય, આ નવું શહેર અકબરના શાહી કબિલા સાથે ઘણું સામ્ય રાખે છે.
મુખ્ય ઇમારતો
ફતેહપુર સીક્રીની ઈમારતો ઘણી વાસ્તુ પરંપરાના મિલનનું પ્રદર્શન કરે છે જેમકે ગુજરાતી, બંગાળી વગેરે. એ કારણે થયું કે વિવિધ પ્રાંતના ઘણાં કારીગરો બાંધકામ મટે બોલાવાયા હતાં. ઈસ્લામીક વસ્તુઓ સાથે હિંદુ અને જૈન વાસ્તુકળાનું મિશ્રણ જોવા મળે છે. મોટા પાયે વપરાયેલ બાંધકામનો પદાર્થ લાલ રેતીખડક છે જેને તે જ ટીંબામાંથી ખોદાયો હતો જેના પર તે ઊભો છે.
આ શહેરની અમુક ધાર્મિક અને ધર્મનિર્પેક્ષ ઈમારતો:
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:મુઘલ સામ્રાજ્ય શ્રેણી:આગ્રા શ્રેણી:ભારતના વિશ્વધરોહર સ્થળો
નખ
નખ એ શિંગડા જેવું એક કેરૉટિનસ આવરણ છે જે મોટાભાગના પ્રથમ શ્રેણીના સસ્તન પ્રાણીઓમાં (પ્રાઈમેટ્સ) આંગળીઓ અને અંગૂઠાની ટોચને આવરતો અવયવ છે. અન્ય પ્રાણીઓમાં મળી આવતા પંજાના નહોરમાંથી નખ વિકસિત થયા હતા. આંગળી અને પગના નખ આલ્ફા-કેરૉટિન નામના સખત રક્ષણાત્મક પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે જે પૃષ્ઠવંશીય પ્રાણીઓની ખરી, વાળ, નહોર અને શિંગડામાં જોવા મળે છે.
માળખું
left|thumb| A. નખ-તક્તિ (નેઇલ-પ્લેટ); B. લ્યુનુલા; C. મૂળ; D. સાઇનસ; E. મેટ્રિક્સ; F. નખ-શય્યા (નેઇલ-બેડ); G હાઈપોનીચીયમ; H. મુક્ત નખ. left|thumb|ખરાબ ભાગ કાઢ્યા પછીનો નખ નખના મુખ્ય ભાગોમાં નખ-તક્તિ(નેઇલ-પ્લેટ), નેઇલ મેટ્રિક્સ અને તેની નીચે નખ-શય્યા(નેઇલ બેડ) અને તેની આસપાસના ખાંચાનો સમાવેશ થાય છે.
નખના ભાગો
નેઇલ મેટ્રિક્સને ક્યારેક મેટ્રિક્સ અન્ગુઈસ, કેરૅટોજીનસ પટલ, નખનું મેટ્રિક્સ, અથવા ઓનિકોસ્ટ્રોમા કહેવાય છે. આ એક પેશીય રચના (અથવા અંકુર મેટ્રિક્સ) છે જેને નખ રક્ષણ આપે છે. આ પેશીઓ નખ-શય્યાનો એક ભાગ છે જે નખની નીચે આવેલો હોય છે અને તેમાં ચેતાતંતુ (જ્ઞાન તંતુ), લસિકા અને રક્ત વાહિનીઓ હોય છે. મેટ્રિક્સ એવા કોષો ઉત્પન્ન કરે છે જેમાંથી નખ-તક્તિ બને છે. નખ-તક્તિની પહોળાઈ અને જાડાઈ મેટ્રિક્સના કદ, લંબાઈ અને જાડાઈ દ્વારા નક્કી થાય છે, જ્યારે આંગળીનો આકાર બતાવે છે કે નખ-તક્તિની સપાટ, કમાનવાળી અથવા વક્ર બનશે તે નક્કી કરે છે. <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">] મેટ્રિક્સ જ્યાં સુધી પોષણ મેળવતી કે તંદુરસ્ત સ્થિતિમાં રહે છે ત્યાં સુધી કોષોનું ઉત્પાદન કરવાનું ચાલુ રહે છે. જેમ જેમ નવા નખ-તક્તિના કોષો બનતા જાય છે, તેમ તેમ તેઓ નખ-તક્તિના જૂના કોષોને આગળ ધપાવે છે; અને આ રીતે જૂના કોષો સંકુચિત, સપાટ અને અર્ધપારદર્શક બનતા જાય છે. આથી્ નીચેઆવેલી નખ શય્યા (નેઇલ-બેડ)માં રક્તવાહિનીઓઓ દૃશ્યમાન નેે છે, જેના પરિણામેનખો ગુલાબી રંગના દેખાય છે.
લ્યુનુલા ("નાનો ચંદ્ર") એ મેટ્રિક્સનો દૃશ્યમાન ભાગ છે, જે દૃશ્યમાન નખનો સફેદ પડતો, અર્ધચંદ્રાકાર આકારનો આધાર છે. લ્યુન્યુલા અંગૂઠામાં સારી રીતે જોઈ શકાય છે, નાની આંગળીમાં તે સ્પષ્ટ દેખાતો નથી.
નખ શય્યા (નેઇલ-બેડ) એ નખ-તક્તિ (નેઇલ-પ્લેટ)ની નીચેની ત્વચા છે. બધી ત્વચાની જેમ, તે બે પ્રકારના પેશીઓથી બનેલી છે: આંતર ત્વચાકોષ (જીવંત પેશીઓ જેમાં રુધિરકેશિકાઓ અને ગ્રંથીઓ આવેલી છે), અને બાહ્ય ત્વચા, ખ -તક્તિ ની નીચેનો એક સ્તર, જે નખ -તક્તિ સાથે આંગળીની ટોચ તરફ આગળ વધે છે. બાહ્ય ત્વચા નાના લંબાઈવાળા "ગ્રુવ્સ " દ્વારા આંતર ત્વચાની સાથે જોડાયેલી હોય છે જેને મેટ્રિક્સ ક્રેસ્ટ્સ ( ક્રિસ્ટા મેટ્રિસિઅંગુઇસ ) કહેવામાં આવે છે. વૃદ્ધાવસ્થામાં, નખ-તક્તિ પાતળી બને છે, અને આ ખાંચા વધુ સ્પષ્ટ દેખાય છે. ત્વચાની નીચેનું મૂળ આગળ નેઇલ સાઇનસ (સાઇનસંઅુયુઇસ ) આગળ નખનું મૂળ (નેઇલ રૂટ) હોય છે; તે મેટ્રિક્સ, નીચે આવેલી સક્રિય રીતે વધતી પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવે છે.
નખ-તક્તિ (કોર્પસ અનગ્યુઇસ ) નખનો સખત ભાગ છે, તે અર્ધપારદર્શક કેરૅટિન પ્રોટીનનો બનેલો હોય છે. મૃત, સંકેન્દ્રીત કોષોના કેટલાક સ્તરો નખને મજબૂત પરંતુ લવચીક બનાવે છે. તેનો (આડાછેદનો-ટ્રાંસવર્સ) આકાર અંતર્ગત હાડકાના સ્વરૂપ દ્વારા નક્કી થાય છે સામાન્ય વપરાશમાં, નખ શબ્દનો ઉપયોગ આ ભાગને વર્ણવવા માટે થાય છે.
ફ્રી માર્જિન (માર્ગો લિબર) અથવા ડિસ્ટલ નખ-તક્તિનો અગ્રવર્તી ભાગ છે જે નખની બહારની તરફની ઘર્ષક અથવા અણીદાર ધાર બનાવે છે. હાયપોનીશિયમ (અનૌપચારિક રીતે "ક્વીક" તરીકે ઓળખાય છે) એ એપિથેલિયમ છે જે નખ-તક્તિની નીચેની મુક્ત ધાર અને આંગળીના ચામડીની વચ્ચેના મિલન બિંદુ પર હોય છે. તે એક જડબેસલાક જોડાણ (સીલ) બનાવે છે જે નખ-શય્યાને સુરક્ષિત રાખે છે. નખ-તક્તિ અને હાયપોનિચેમ વચ્ચેના જોડાણને ઓનીકોડર્મલ બેન્ડ કહે છે. તે મુખ નખની ધારની નીચે હોય છે, જ્યાં નખ-શય્યા સમાપ્ત થાય છે. ફોરી ત્વચા ધરાવતા લોકોમાં તે કાચસરખું, રાખોડી જેવા રંગનું દેખાય છે. તે કેટલીક વ્યક્તિઓમાં દેખાતું નથી, જ્યારે તે અન્ય લોકો માં સ્પષ્ટ દેખાય છે.
એપોનીશીયમ
એપોનીશીયમ અને ક્યુટીકલ સાથે મળી એક રક્ષણાત્મક જોડાણ રચે છે જે નખ-તક્તિનો પાછળનો ભાગ ઢાંકે છે. ક્યુટિકલ એ લગભગ અદ્રશ્ય મૃત ત્વચા કોષોનો એક અર્ધ ગોળાકાર સ્તર છે જે "બહાર તરફ" વધે છે અને દૃશ્યમાન નખ-તક્તિનો પાછળનો ભાગ ઢાંકે છે, જ્યારે એપોનીશીયમ ત્વચાની ઘડીના કોષોનો ગણ છે જે ક્યુટિકલ નિર્માણ કરે છે. તેઓ સળંગ હોય છે, અને કેટલાક સંદર્ભો આ બંનેને એક જ અવયવ તરીકે જુએ છે; આ વર્ગીકરણમાં, એપોનિશિયમ, ત્વચા, અને પેરિયોનિશિયમ સમનાર્થી હોય છે. મેનિક્યોર (નખની સાજસંભાળ, માવજત) દરમ્યાન તે ક્યુટિકલ(નિર્જીવ ભાગ) દૂર કરવામાં આવે છે, પરંતુ ચેપના જોખમને લીધે એપોનીશીયમ (જીવંત ભાગ)ને સ્પર્શ કરવો જોઈએ નહીં. એપોનીશીયમ જીવંત કોષો (એપિથેલિયમ)ની એક નાની પટ્ટી છે જે નખની પાછળ તરફ આવેલી દિવાલથી નખના આધાર સુધી વિસ્તરિત થાય છે. પેરીઓનિક્સ એ લુનુલાની નિકટની પટ્ટીને ઢાંકતી એપોનીશિયમની આગળ વધેલી ધાર છે.
કાર્ય
તંદુરસ્ત નખ આંગળીના અંતિમના છેડાનું હાડકું (ડિસ્ટલ ફેલેન્ક્સ), આંગળીની ટોચ અને આસપાસની નાજુક પેશીઓને ઇજાઓથી બચાવવાનું કાર્ય છે. તે આંગળીના પલ્પ પર વિરોધી બદાણ દ્વારા નાજુક ગતિશીલતાઓને વધારવા માટે પણ મદદ કરે છે. આંગળીની ટોચ જ્યારે કોઈ વસ્તુને સ્પર્શે છે ત્યારે નખ વિરોધી દબાણ આપનાર વસ્તુ તરીકે કામ કરે છે અને આંગળીની સંવેદનશીલતા વધારે છે, જોકે નખમાં કોઈ ચેતાતંતુઓના છેડા હોતા નથી. નખ કાર્યો કરવાના એક ઓજાર તરીકે પણ કામ કરે છે, ઉદાહરણ તરીકે, "વિસ્તૃત ચોકસાઇ ભરી પકડ" માટે, અને ચોક્કસ કાપવાની ઝીણી ક્રિયાઓ.
ફેશન
left|thumb|250x250px| મેજેન્ટા રંગે રંગેલા પગના નખ હાથ તથા નખની સાજસંભાળ (હાથ માટે - મેનિક્યુઅર) અને (પગ માટે - પેડિક્યુઅર) એ નખને કાપવા, સુવ્યવસ્થિત કરવા અને રંગવા અને જાડી ત્વચાને નિયોજીત કરવાની સ્વાથ્ય કારક અને શણગારની પ્રક્રિયાઓ છે. તે માટે વિવિધ સાધનોની જરૂર પડે છે જેમ કે ક્યુટિકલ કાતર, નખની કાતર, નેઇલ ક્લીપર્સ અને નખ કાનસ (નેઇલ ફાઇલ). શણગાર માટે વાસ્તવિક નખ પર કૃત્રિમ નખ પણ બેસાડી શકાય છે.
દેખાવ સુધારવા માટે રંગીન નેઇલ પોલિશ (જેને નેઇલ લેક્કર [રોગાન] અને નેઇલ વાર્નિશ પણ કહેવામાં આવે છે) વાપરી નખ રંગવા એ શણગારની પ્રાચીન રીત છે જે ઓછામાં ઓછે ઈ. સ. પૂ ૩૦૦૦ વર્ષ જૂની છે. સ્માર્ટફોનના ઉદય સાથે, કેટલાક વિશ્લેષકોએ નેલ્ફી (નેઇલ સેલ્ફી)ના વલણની નોંધ લીધી છે. જેમાં લોકો તેમના નખો પર કલાકૃતિ કરી ઑનલાઇન શેર કરે છે.
લંબાઈના રેકોર્ડ્સ
ગિનીસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ્સે ઈ. સ.૧૯૫૫ માં નખની લંબાઈની નોંધ કરવાનું શરૂ કર્યું. તે સમયે એક ચીની પાદરીની આંગળીઓના નખની લંબાઈ 1 ft તરીકે નોંધાઈ હતી.
ગિનીસ અનુસાર પુરુષો માટે હાલનો રેકોર્ડધારક શ્રીધર ચિલાલ છે જેણે ૧૯૯૮માં કુલ 20 ft સાથે રેકોર્ડ બનાવ્યો. તેના ડાબા હાથનો નખ હતો. તેના અંગૂઠા પર, 4 ft લંબાઈ ધરાવતો નખ હતો.
મહિલાઓ માટે રેકોર્ડ ધારક યુ.એસ.ના લી રેડમંડ છે, જેમણે ૨૦૦૧ માં આ રેકોર્ડ બનાવ્યો હતો અને ૨૦૦૮ સુધીમાં તેના બંને હાથના નખોની કુલ લંબાઈ 28 ft હતી. તેના જમણા અંગૂઠા પર સૌથી લાંબો નખ 2 ft હતો.
સંદર્ભ
શ્રેણી:શરીરવિજ્ઞાન
ગોદાવરી (તા. મુળી)
ગોદાવરી (તા. મુળી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મુળી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગોદાવરી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મુળી તાલુકો
ઉત્તમલાલ ત્રિવેદી
ઉત્તમલાલ કેશવલાલ ત્રિવેદી (૧૬ ડિસેમ્બર ૧૮૭૨ – ૯ ડિસેમ્બર ૧૯૨૩) ભારતના એક ગુજરાતી લેખક અને અનુવાદક હતા.
જીવનચરિત્ર
ત્રિવેદીનો જન્મ ૧૬ ડિસેમ્બર ૧૮૭૨ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના અમદાવાદ ખાતે થયો હતો. ૧૮૮૭માં મેટ્રિકની પરીક્ષા પાસ કર્યા બાદ તેમણે ગુજરાત કૉલેજમાં પ્રવેશ મેળવ્યો જ્યાંથી તેઓ ૧૮૯૧ના વર્ષમાં સ્નાતક (બી.એ.) થયા. ત્યાર બાદ એલ.એલ.બી.ની પરીક્ષા ઉતીર્ણ કરી રાજકોટમાં કાયદાનો અભ્યાસ શરૂ કર્યો. ૧૯૦૪માં તેઓ વકીલ તરીકે કામ કરવા બોમ્બે ગયા. થોડા સમય પછી તેઓએ પોતાની જ્ઞાતિના કેટલાક અન્ય લોકો સાથે વ્યવસાય ક્ષેત્રે જોડાયા પણ તેમાં આર્થિક નુકસાન થયું.
સર્જન
ત્રિવેદી મુંબઈમાં કેળવણી પરિષદ, સાહિત્ય પરિષદ અને નગર મંડળ જેવી ઘણી સામાજિક અને સાહિત્યિક સંસ્થાઓ સાથે સંકળાયેલા હતા. તેમણે થોડા સમય માટે ફાર્બસ ગુજરાતી સભાના સચિવ તરીકે સેવા આપી હતી. તેમણે સમકાલીન રાજકીય મુદ્દાઓ ઉપરાંત સામાજિક, રાજકીય અને સાહિત્યિક મુદ્દાઓ અંગે છાપાઓને પત્રો લખ્યા હતા. તેઓ ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠી, આનંદશંકર ધ્રુવ, નરસિંહરાવ દિવેટિયા અને કેશવ હર્ષદ ધ્રુવ સહિતના અનેક લેખકો સાથે ગાઢ સંપર્કમાં હતા.
તેમના લેખો મુખ્યત્વે વસંત અને સમાલોચક નામના ગુજરાતી સામયિકોમાં પ્રકાશિત થયા હતા. બાદમાં તેઓએ આ સામયિકોના સંપાદક તરીકે કામ પણ કર્યું હતું. તેમણે પારસી એને પ્રજામિત્ર, સાંજ વર્તમાન, હિન્દુસ્તાન અને ઇન્ડિયન રીવ્યુ સહિતના સામયિકોમાં લેખો પ્રકાશિત કર્યા હતા. તેમણે ૧૯૧૯માં થોડા સમય માટે ડેઇલી મેઇલના સંપાદક તરીકે પણ સેવા આપી હતી.
ગોવર્ધનરામની મહાકાવ્ય-નવલકથા સરસ્વતીચંદ્રની ત્રિવેદીની ટીકા એક નોંધપાત્ર કૃતિ માનવામાં આવે છે. તેમણે 'સરસ્વતીચંદ્ર અને આપણો ગૃહસંસાર' નામના લેખોની શ્રેણી લખી હતી જેમાં તેમણે કથાવસ્તુ અને ચારિત્રીકરણની દૃષ્ટિએ સરસ્વતીચંદ્રનું વિશ્લેષણ અને મૂલ્યાંકન કર્યું હતું. ત્રિવેદીએ નર્મદના જાહેર જીવન અને મણિલાલ દ્વિવેદીના સાહિત્યિક જીવન પર પણ લખ્યું હતું. ત્રિવેદીએ લખેલા અન્ય લેખોમાં ''જી.એમ. ત્રિપાઠી : અ હિન્દુ આઇડિયાલિસ્ટ,  હિસ્ટોરિકલ સર્વે ઓફ નેશનલ ઇન્ડિયન પોલિટિક્સ એન્ડ ઇન્ડિટ્યુશનલ થિયરી ઓફ હિન્દુ લો'' સામેલ છે.
અવસાન
૯ ડિસેમ્બર ૧૯૨૩ના રોજ તેમનું અવસાન થયું હતું.
ગુમલા જિલ્લો
ગુમલા જિલ્લો ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૨૨ (બાવીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. ગુમલા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ગુમલા નગરમાં આવેલું છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઝારખંડ
સરદાર ભક્તિ થાપા
સરદાર ભક્તિ થાપા એ નેપાળ-અંગ્રેજ યુદ્ધના સમયમાં નેપાળની સેનામાં એક વરિષ્ઠ સૈનિક હતા. એમણે પોતાની ૮૦ વર્ષની ઉંમરમાં નેપાળ - અંગ્રેજ યુદ્ધમા દેઉથલ નામના સ્થળ પર થયેલી લડાઇમાં નેતૃત્વ કર્યું હતું. આ યુદ્ધમા અંગ્રેજો તરફથી થયેલા હુમલાને ખાળવામાં એમનું મૃત્યુ થયું હતું. એમના આ સાહસની કદર કરતાં અંગ્રેજોએ એમના શબનો પૂર્ણ સૈનિક સમ્માન સાથે અંતિમ વિધિ કર્યો હતો. એમની શહાદતના સમ્માનમા એક સ્મારક પણ બનાવવામાં આવ્યું છે, જે હાલના સમયમાં ભારત દેશના ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલું છે. એમને નેપાળ દેશની રાષ્ટ્રિય વિભૂતિ માનવામાં આવે છે.
જન્મ
ભક્તિ થાપાનો જન્મ નેપાળના લેંગજંગ જિલ્લાના પુંવર થાપા ક્ષત્રિય કુળમાં થયો હતો.
જીવન
શરૂઆતમાં, તેઓ લામજુંંગના રાજા કેહરી નારાયણ શાહ હેઠળ લડ્યા. પરંતુ પાછળથી તેઓ ગોરખાના રાજ્યની સેનામાં જોડાયા. સૈન્યમાં તેમને સરદારનું સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું.
વંશજ
પુંવર થાપા ક્ષત્રી ઇચ્છે છે કે તેમના આશ્રયદાતા ભક્તિ થાપાને શહીદ જાહેર કરવામાં આવે. સરકાર ભક્તિ થાપાના આઠમા વંશજ અર્જુન બહાદુર થાપા, ભૂતપૂર્વ સાર્ક મહાસચિવ હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:નેપાળ શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
રાણી ફળિયા
રાણી ફળિયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નવસારી જિલ્લાના પાંચ તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંસદા તાલુકાનું ગામ છે. આ ગામ તાલુકા મથક વાંસદાને બિલકુલ અડીને આવેલું ગામ છે. રાણી ફળિયા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, તુવર તથા શાકભાજીની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસીઓની વસ્તી છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી અને ધોડીયા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.
શ્રેણી:વાંસદા તાલુકો
ભાઉ દાજી
thumb| ભાઉ દાજી ભાઉ દાજી લાડ (રામચંદ્ર વિઠ્ઠલ લાડ) (૧૮૨૨-૭૧) એ એક ભારતીય ફિઝિશિયન (દાક્તર), સંસ્કૃત વિદ્વાન અને એક પ્રાચીન વસ્તુઓના સંગ્રહક હતાં. ગૌડ સારસ્વત બ્રાહ્મણ સમુદાય માં ૧૮૨૨ માં જન્મેલા તેઓ અને પાછળથી મુંબઇ સ્થાયી થયાં.
છોટમ
છોટમ (જ. ૨૪ માર્ચ ૧૮૧૨, અ. ૫ નવેમ્બર ૧૮૮૫) એ ૧૯મી સદીના ગુજરાતના સંતકવિ અને યોગી હતા.
રતનવાવ (તા.ગઢડા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા બોટાદ જિલ્લાના ગઢડા (સ્વામીના) તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તથા પશુપાલન છે. ગામમાં પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળા આવેલી છે. ઉપરાંત પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સગવડો પણ ઉપલબ્ધ છે.
ભાઉ દાજી
તબીબી કારકિર્દી
ભાઉની કારકીર્દિ નાના અકસ્માતોથી ઉત્પન્ન થતાં મહાન પરિણામોનું આશ્ચર્યજનક ઉદાહરણ છે. એક અંગ્રેજે ચેસ પર તેમની કુશળતાને ધ્યાનમાં લેતા તેમના પિતાને છોકરાને અંગ્રેજી શિક્ષણ આપવાની ખાતરી આપી.
છોટમ
જીવન
તેમનું મૂળ નામ છોટાલાલ કાળિદાસ ત્રવાડી હતું. તેમનો જન્મ ખેડા જિલ્લાના મલાતજ નામના ગામે ખેડાસાઠોદરા નાગર જ્ઞાતિ થયો હતો. તેમણે આરંભમાં તલાટીની નોકરી કરી હતી. તેમના ઘરમાં વિધવા માતા, ત્રણ નાના ભાઈઓ અને બાળવિધવા બહેન હતાં. એમના નાના બંધુ વ્રજલાલ અનેક શાસ્ત્રોનું અધ્યયન કરી શાસ્ત્રી (ભાષાશાસ્ત્રી) તરીકે નામાંકિત થયા હતા. વ્રજલાલ શિનોરમાં હતા ત્યારે છોટમ એમની સાથે નર્મદાના સામા કિનારે શ્રી પુરુષોત્તમ નામના એક યોગીનો સત્સંગ કરવા ગયા હતા. એ સંતે તેમના અનેક સંશયોનું નિવારણ કર્યું, અને તેમને પાખંડી પંથોનું ખંડન કરી અસલ વેદ ધર્મનું પ્રતિપાદન કરતા ગ્રંથ રચવાની શીખ આપી. ત્યાર બાદ તેઓએ યોગસાધના શરૂ કરી અને આગળ જઈ મહાત્મા બન્યા.
સાહિત્ય
કવિ દલપતરામથી શરૂ થતા નવયુગનો પ્રભાવ હેઠળ અને નરસિંહ મહેતાથી દયારામ સુધીની ધર્મપ્રધાન સાહિત્યકાળ દરમ્યના થઈ ગયેલા આ સંતકવિએ જ્ઞાન, કર્મ અને ભક્તિની ઉપાસના દ્વારા ધર્મનો મર્મ સમજાવતું સાહિત્ય રચ્યું છે. તેમણે રચેલા સાહિત્યમાં લગભગ ચારસો જેટલાં પદો, પાંત્રીસ જેટલાં ખંડકાવ્યો અને વીસ જેટલાં બોધપ્રધાન આખ્યાનોનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ સંતકવિ છોટમ તરીકે સમસ્ત ગુજરાતમાં જાણીતા બન્યા. એમની થોડીક કૃતિઓ વ્રજભાષામાં પણ રચાઈ છે. તેમના બોધપ્રદ પદો ચરોતરથી માંડીને સોરઠ સુધી ઠેરઠેર ગવાતાં હતાં.
ભાઉ દાજી
તબીબી કારકિર્દી
ભાઇ મુંબઇ ગયા અને એલ્ફિન્સ્ટન સંસ્થામાં તેમનું સ્કૂલનું શિક્ષણ પૂરું કર્યું. આ સમય દરમ્યાન તેમણે શિશુ હત્યા પર નિબંધ લખવા માટે ઇનામ જીત્યું, અને એલ્ફિન્સ્ટન સંસ્થામાં શિક્ષક તરીકે નિયુક્ત થયા. ત્યારબાદ તેમણે ગ્રાન્ટ મેડિકલ કોલેજમાં મેડિસિનનો અભ્યાસ કર્યો. તે ૧૮૫૦ ના વર્ગ કે જે કૉલેજની પ્રથમ સ્નાતક બેચ હતી તેનાં વિદ્યાર્થી હતાં.
છોટમ
પદો
તેમણે લગભગ ચારસો જેટલાં પદો રચ્યાં છે તેમાંના અમુક જાણીતા પદો આ મુજબ છે:
આખ્યાન
એમની કાવ્યકૃતિઓ એ સમયનાં અનેક સામયિકોમાં પ્રકાશિત થતી હતી. તેમના ભાઈ વ્રજલાલ શાસ્ત્રીએ તેમની કેટલીક કૃતિઓ પ્રકાશિત કરી હતી. કવિ છોટમની કીર્તનમાળાની અનેક આવૃત્તિઓ થઈ હતી. છોટમનાં ખંડકાવ્યોના નાના સંગ્રહો પણ બહાર પડ્યા હતા. નડિયાદના શ્રી છોટમ જ્ઞાનોદય નામે માસિકમાં છોટમનું ઉપલબ્ધ સાહિત્ય પ્રસિદ્ધ થતું હતું. છોટમકૃત કાવ્યસંગ્રહ (૧૯૨૨)નો ભાગ ૧, છોટમકૃત કીર્તનમાળા (ભાગ ૧ થી ૩ ઈ.સ. ૧૯૨૪), ભિક્ષુ અખંડાનંદે પ્રકાશિત કરેલ છોટમની વાણી ગ્રંથ ૧ થી ૩ (૧૯૨૬–૧૯૨૯) તેમની કૃતિઓના સંગ્રહો છે.
ભાઉ દાજી
તબીબી કારકિર્દી
1851 માં, તેમણે મુંબઇમાં દવાઓની પ્રેક્ટિસ શરૂ કરી અને ખૂબ જ સફળ બન્યા. તેમણે ચિકિત્સાના સંસ્કૃત સાહિત્યનો અભ્યાસ કર્યો. તેમણે રક્તપિત્તની તપાસ કરતા ઐતિહાસિક રસના અન્ય રોગવિષયક વિષયોમાં, પ્રાચીન હિન્દુઓએ અદ્ભુત શક્તિઓ તરીકેની દવાઓનું મૂલ્ય પણ ચકાસી લીધું.
શિક્ષણવિદ
શિક્ષણના પ્રખર પક્ષધર હોવાને કારણે, તેઓને મુંબઈના શિક્ષણ બોર્ડના સભ્ય તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા. તેઓ યુનિવર્સિટી ઓફ બોમ્બે ના મૂળ ફેલો હતાં. તેઓ સ્ત્રી શિક્ષણના પક્ષધર હતાં. તેમના નામ પર એક ગર્લ્સ સ્કૂલની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી, જે તેમના મિત્રો અને પ્રશંસકો દ્વારા ભેટ રુપે આપવામાં આવી હતી.
છોટમ
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
ભાઉ દાજી
રાજકીય કારકિર્દી
તેમણે ભારતમાં થઈ રહેલા રાજકીય વિકાસમાં ભારે અને સક્રિય રસ લીધો હતો. ડો.દાજીના સન્માનમાં મુંબઈના માટુંગામાં કિંગ્સ સર્કલ ખાતે તેમના નામ પર એક માર્ગ રાખવામાં આવ્યું છે. તેઓ ૧૮૬૯ અને ૧૮૭૧ એમ બે વખત મુંબઈનાં શરીફ તરીકે ચૂંટાયા.
ચતરા જિલ્લો
ચતરા જિલ્લો ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૨૨ (બાવીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. ચતરા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ચતરા નગરમાં આવેલું છે.
ભાવાભી ખીજડીયા (તા. કાલાવડ)
ભાવાભી ખીજડીયા (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભાવાભી ખીજડીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ચતરા જિલ્લો
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઝારખંડ
ભાઉ દાજી
સંશોધન
ઇંગ્લેન્ડ, ફ્રાન્સ, જર્મની અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના વિવિધ વૈજ્ઞાનિક સમાજોએ તેમને સભ્યપદ આપ્યું. તેમણે રોયલ એશિયાટિક સોસાયટીની બોમ્બે શાખાની જર્નલમાં અસંખ્ય લેખો પ્રગટ કર્યા.
ભાવાભી ખીજડીયા (તા. કાલાવડ)
શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ભાઉ દાજી
રૂચિ અને શોખ
thumb|281x281px| ભાઉ દાજી લાડ મ્યુઝિયમ, મુંબઇ તેમણે દુર્લભ પ્રાચીન ભારતીય સિક્કાઓનો મોટો સંગ્રહ સંગ્રહિત કર્યો. તેમણે ભારતીય પ્રાચીનકાળનો અભ્યાસ કર્યો, શિલાલેખોને સમજ્યા અને પ્રાચીન સંસ્કૃત લેખકોની તારીખ અને ઇતિહાસ શોધી કાઢ્યો. ૧૮૭૪ ની મે માં તેમનું અવસાન થયું.
૧૯૭૫ માં મુંબઇ વિક્ટોરિયા અને આલ્બર્ટ મ્યુઝિયમનું નામ બદલાઇને તેમના નામ પર થયું.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:મરાઠી લોકો
આંધ્ર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રીઓ
અહીં એ મહાનુભાવોની યાદી છે જેઓ આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યનાં મુખ્યમંત્રી પદે રહ્યા હોય. આ યાદીમાં જુના આંધ્ર રાજ્ય, જે પછીથી, હૈદરાબાદ રાજ્યનો તેલંગાણા પ્રદેશ તેમાં ભળતા, આંધ્ર પ્રદેશ તરીકે ઓળખાયું, અને જુના હૈદરાબાદ રાજ્યના મુખ્યમંત્રી પદે કારભાર સંભાળનાર મહાનુભાવોના નામ પણ સામેલ છે.
હૈદરાબાદ રાજ્યના મુખ્યમંત્રીઓ
હૈદરાબાદ રાજ્ય, તેલંગાણાનાં નવ તેલુગુ જિલ્લાઓ, ગુલબર્ગ ક્ષેત્રનાં ચાર કન્નડ જિલ્લાઓ અને ઔરંગાબાદ ક્ષેત્રના ચાર મરાઠી જિલ્લાઓ સહીત. રંગારેડ્ડી જિલ્લો ૧૯૭૮માં હૈદરાબાદ જિલ્લાથી અલગ થયેલો.
આંધ્રના મુખ્યમંત્રીઓ
આંધ્ર રાજ્ય કોસ્તા અને રાયલસીમા વિસ્તાર મળી અને બનેલું હતું. આ રાજ્ય ૧૯૫૩માં મદ્રાસ રાજ્યથી અલગ પડ્યું હતું.
આંધ્ર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રીઓ
૧૯૫૬માં, હૈદરાબાદના ગુલબર્ગ અને ઔરંગાબાદ જિલ્લાઓ અનુક્રમે મૈસુર રાજ્ય અને બોમ્બે રાજ્યમાં ભેળવી દેવાયા. હૈદરાબાદ રાજ્યનો બાકીનો પ્રદેશ અને તેલંગાણા પ્રદેશ આંધ્ર રાજ્યમાં ભેળવી અને આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યની રચના કરાઈ.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:રાજકારણ શ્રેણી:આંધ્ર પ્રદેશ
અમદાવાદ પૂર્વ લોક સભા મતવિસ્તાર
વિધાનસભા વિભાગો
અમદાવાદ પૂર્વ લોકસભા મતવિસ્તારમાં સાત વિધાન સભા વિભાગોનો સમાવેશ થાય છે:
તેના સાતમાંથી પાંચ વિધાનસભા વિભાગો: ગાંધીનગર દક્ષિણ, વટવા, નિકોલ, ઠક્કરબાપાનગર અને બાપુનગર પણ ૨૦૦૮માં વિધાનસભા મતવિસ્તારના સીમાંકનના અમલીકરણના ભાગ રૂપે બનાવવામાં આવ્યા હતા. નરોડા અને દહેગામ અગાઉ અનુક્રમે અમદાવાદ અને કપડવંજ મતવિસ્તારનો ભાગ હતા.
સંસદ સભ્યો
alt=|thumb| ૨૦૧૪થી ૨૦૧૯ દરમિયાન ફિલ્મ અભિનેતા [[પરેશ રાવલ|પરેશ રાવલે આ મતવિસ્તારનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું.]]
સંદર્ભ
શ્રેણી:અમદાવાદ જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતના લોકસભા મતવિસ્તાર
જાફરાબાદ તાલુકો
જાફરાબાદ તાલુકો ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશના અમરેલી જિલ્લામાં આવેલો તાલુકો છે. જાફરાબાદ આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ શ્રેણી:અમરેલી જિલ્લો
આંબાપાણી (તા. વાંસદા)
શ્રેણી:વાંસદા તાલુકો
હેમતપર (તા. મુળી)
હેમતપર (તા. મુળી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મુળી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. હેમતપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મુળી તાલુકો
મુમતાઝ મહેલ
મુમતાઝ મહેલ (શબ્દશઃ અર્થ "મહેલના સર્વપ્રિય અલંકાર"; જન્મનું નામ અર્જુમંદ બાનો) (27 એપ્રિલ 1593 – 17 જૂન 1631) શાહજહાંના મુખ્ય પત્ની હતા અને આ રીતે 19 જાન્યુઆરી 1628થી 17 જૂન 1631 સુધી મુઘલ સામ્રાજ્યના મલિકા હતા. આગ્રામાં આવેલી તેમની અંતિમ આરામગાહ તેમના પતિ દ્વારા બંધાયેલો તાજ મહેલ સામાન્ય રીતે યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ અને વિશ્વની અજાયબીઓમાંના એક ગણવામાં આવે છે.
મુમતાઝ મહેલનો જન્મ આગ્રામાં, એક પર્શિયન ખાનદાનમાં થયો હતો. તેઓ અબુલ હસન અસાફ ખાન, એક અમીર પર્શિયન હોદ્દેદારના દીકરી અને મલિકા નૂરજહાંના ભત્રીજી હતા. 19 સાલની ઉંમરમાં, 30 એપ્રિલ 1612ના રોજ શહેઝાદા ખુર્રમ સાથે તેમના લગ્ન થયા હતા, જે બાદશાહ બન્યા પછી શાહજહાં નામે જાણીતા હતા. શાહજહાંએ અર્જુમંદ બાનો માટે "મુમતાઝ મહેલ"નું શીર્ષક આપ્યું. મુમતાઝ બેગમની ચૌદ ઓલાદ હતી, જેમાં જહાંઆરા બેગમ (શાહજહાંના સર્વપ્રિય દીકરી), મુઘલ સામ્રાજ્યના વારસ દારા શિકોહ અને ઔરંગઝેબ, જેમણે સિંહાસન માટેના યુદ્ધમાં પોતાના ભાઈ દારા શિકોહને વધ કરીને શાહજહાં પછી મુઘલ સામ્રાજ્યના આગામી બાદશાહ બન્યા.
સંદર્ભો
શ્રેણી:મુઘલ સામ્રાજ્ય
રાયપર (તા.ગઢડા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા બોટાદ જિલ્લાના ગઢડા (સ્વામીના) તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તથા પશુપાલન છે. ગામમાં પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળા આવેલી છે. ઉપરાંત પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સગવડો પણ ઉપલબ્ધ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
બોરીઆછ
બોરીઆછ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નવસારી જિલ્લાના પાંચ તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંસદા તાલુકાનું ગામ છે. બોરીઆછ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, તુવર તથા શાકભાજીની ખેતી કરવામાં આવે છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી અને ધોડીયા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.
જસાપર (તા. મુળી)
જસાપર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મુળી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. જસાપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ધાર્મિક સ્થળો
ગામમાં ઝાંપડા અને મુંધવા હાખે ભરવાડ પરિવારના કુળદેવીનો મઢ આવેલો છે.
શ્રેણી:મુળી તાલુકો
શિરડીના સાંઇબાબા
સાંઇબાબા (૧૮૫૮ - ૧૫ ઓક્ટોબર ૧૯૧૮) એક સંત અને ફકીર હતા જેમને હિન્દુઓ ભગવાન દત્તાત્રેય કે ભગવાન શિવ કે સંત કબીરના અવતાર રૂપે પુજે છે. મુસ્લિમો તેમને પાક ફકીર ગણે છે. તેમણે શ્રદ્ધા અને સબૂરી તથા સબકા માલિક એક એવા સૂત્રો દ્વારા ભક્તોને ઉપદેશ આપ્યો. મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં આવેલા શિરડી નગરમાં સાંઈબાબાનાં દર્શન માટેની મુખ્ય જગ્યા સમાધિ મંદિર છે. જે બુટ્ટીવાડા તરીકે પ્રચલિત છે. આ મંદિરનું નિર્માણ ૧૯૨૨માં કરવામાં આવ્યું હતું અને મૂર્તિ ૧૯૫૪ પછી બનાવવામાં આવી હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:ધાર્મિક વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:૧૯૧૮માં મૃત્યુ
રોજમાળ (તા.ગઢડા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા બોટાદ જિલ્લાના ગઢડા (સ્વામીના) તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તથા પશુપાલન છે. ગામમાં પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળા આવેલી છે. ઉપરાંત પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સગવડો પણ ઉપલબ્ધ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
બ્રેમ્પ્ટન, ઓન્ટારીયો
બ્રામ્પ્ટનની સ્થાપના ૧૮૫૩માં એક નાના ગામડા સ્વરૂપે થઈ હતી. તેનું નામ ઇંગ્લેન્ડમાં આવેલ એક બ્રામ્પ્ટન પરથી લેવામાં આવ્યું હતું. શહેર એક સમયે કેનેડાના ફૂલોના શહેર તરીકે જાણીતું હતું, કારણ કે ત્યાં મોટા પ્રમાણમાં કાચઘરની પ્રવૃત્તિ કરવામાં આવતી હતી. હાલમાં, બ્રામ્પ્ટનનું મુખ્ય આર્થિક ક્ષેત્ર આધુનિક ચીજોનું ઉત્પાદન, ખરીદ વેચાણનું પ્રબંધન, માલ સામાનની હેરફેર, સંદેશાવ્યવહારની તકનિકો, ખાણીપીણી અને અન્ય વ્યવસાયીક સેવાઓ પર કેન્દ્રિત છે.
એકવાર પિયુને મળવા આવજે (ચલચિત્ર)
એકવાર પીયુને મળવા આવજે એ ૨૦૦૬માં આવેલા એક ગુજરાતી ચલચિત્રનું નામ છે. ગુણવંત ઠાકોર અને રમેશ પટેલ દ્વારા નિર્મિત આ ફિલ્મના મુખ્ય કલાકારો હિતેન કુમાર, વિક્રમ ઠાકોર, ફિરોઝ ઇરાની, મિનાક્ષી, મમતા સોની, જયેન્દ્ર મહેતા, જૈમિની ત્રિવેદી અને મયુર વાંકાણી હતા. આ ફિલ્મનું ફિલ્માંકન ગુજરાતમાં કરવામાં આવેલું.
આ ચલચિત્ર વિક્રમ ઠાકોરનું પ્રથમ વ્યવસાયિક સફળ ચલચિત્ર હતું. તે ૨૫ અઠવાડિયાં ચાલ્યું હતું.
કથાસાર
કસુંબલ ગાયક વિક્રમ (વિક્રમ ઠાકોર)ના સૂરે રંગાયેલી પ્રીતઘેલી રાધા (મમતા સોની)ને એ જાણ ન હતી કે એની પ્રીતની આડે કાંટાની વાડ છે. રાધા એક ઉંચા ખોરડાના ઠાકોરની દીકરી હોઇ સામાન્ય કુટુંબના ગાયક સાથે સગપણ ના થાય તેવી જાણ વિક્રમને ન હતી. વિક્રમ અજાણતા જ રાધાને પ્રેમ કરી બેઠો. વિક્રમ એ વાતથી અજાણ હતો કે રાધાના કુટુંબ અને પોતાના કુટુંબ વચ્ચે અનબણ ચાલતી હતી. ઠાકોર વજેસંગજી (જ્યેન્દ્ર મહેતા) સુરજ (હિતેન કુમાર)ને પોતાની મોટી દિકરી તેજલ (મિનાક્ષી)નો હત્યારો માનતા હતા. વજેસંગજીને એ જાણ ન હતી કે તેજલનો હત્યારો રૂપસિંહ (ફિરોઝ ઇરાની) છે. રૂપસિંહ વજેસંગની મિલક્ત હડપવા માટે થઈને પોતાના નાના ભાઈ મંગલ (ભાસ્કર નાયક)ના લગ્ન વજેસંગની નાની દિકરી રાધા સાથે કરાવવા માગતો હતો. પણ અંતમાં હકીકત બધાની સામે આવી જાય છે અને રૂપસિંહને તેનાં કર્મોની સજા મળે છે.
સંગીત
આ ફિલ્મ નું સંગીત અપ્પુ નુ છે.જેના ગીતો ગુણવંત ઠાકોરે લખ્યા છે. જેમાં ગાયકો તરીકે વિક્રમ ઠાકોર, દિપાલી સોમૈયા, અરવિંદ બારોટ, નયન રાથોડ, શિલ્પા ઠાકોરે સ્વર આપ્યો છે. આ ફિલ્મ ના ગીતો ખુબ લોકપ્રિય બન્યા હ્તા.
સુશીલા ગણેશ માવળંકર
સુશીલા ગણેશ માવળંકર (૪ ઓગસ્ટ ૧૯૦૪ – ૧૧ ડિસેમ્બર ૧૯૯૫) ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની હતા. તેઓ ૧૯૫૬ માં પ્રથમ લોકસભામાં અમદાવાદ લોકસભા મતવિસ્તારથી બિનહરીફ ચૂંટાયા હતા.
પ્રારંભિક જીવન
રામકૃષ્ણ ગોપીનાથ ગુર્જર દાતેની પુત્રી સુશીલાનો જન્મ ૪ ઓગસ્ટ, ૧૯૦૪ના રોજ બોમ્બે સ્ટેટમાં થયો હતો તેમણે પૂર્વ મેટ્રિક સ્તર સુધી શાળાકીય શિક્ષણ મેળવ્યું હતું.
ચિકટીયા, વાંસદા તાલુકો
ચિકટીયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નવસારી જિલ્લાના પાંચ તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંસદા તાલુકાનું ગામ છે. ચિકટીયા ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, તુવર તથા શાકભાજીની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસીઓની વસ્તી છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી અને ધોડીયા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.
સુશીલા ગણેશ માવળંકર
કારકિર્દી
સુશીલા માવળંકરે ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળમાં સક્રિય ભાગ લીધો હતો અને મહાત્મા ગાંધીના આહ્વાન પર ૧૯૪૨માં ભારત છોડો આંદોલનમાં ભાગ લીધો હતો, જેના કારણે બ્રિટિશ અધિકારીઓએ તેમને જેલમાં ધકેલી દીધા હતા. તેમણે જૂન ૧૯૫૩માં યોજાયેલા મહારાણી એલિઝાબેથ દ્વિતીયના રાજ્યાભિષેકમાં હાજરી આપી હતી.
ચિકટીયા, વાંસદા તાલુકો
શ્રેણી:વાંસદા તાલુકો
સુશીલા ગણેશ માવળંકર
કારકિર્દી
ફેબ્રુઆરી ૧૯૫૬માં તેમના પતિ ગણેશ માવળંકરના નિધનથી અમદાવાદ લોકસભા બેઠક માટે પેટા ચૂંટણી યોજાઈ હતી. ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસે સુશીલા માવલંકરને મેદાનમાં ઉતાર્યા હતા અને તેઓ પ્રથમ લોકસભામાં બિનહરીફ ચૂંટાઈ આવ્યા હતા. પછીના વર્ષે તેમનો કાર્યકાળ પૂરો થયો હતો. તેમણે ભગિની સમાજના પ્રમુખ તરીકે પણ સેવા આપી હતી અને અન્ય કેટલીક સામાજિક સંસ્થાઓના સભ્ય પણ હતા.
અંગત જીવન
સુશીલાએ માર્ચ ૧૯૨૧માં ગણેશ વાસુદેવ માવળંકર સાથે લગ્ન કર્યા હતા. માવળંકર દંપતીને ચાર પુત્રો હતા. ગણેશ માવળંકર લોકસભાના પ્રથમ અધ્યક્ષ બન્યા હતા. ૧૧ ડિસેમ્બર ૧૯૯૫ના રોજ અમદાવાદમાં તેમનું અવસાન થયું હતું. તેમના પુત્ર પુરુષોત્તમ માવળંકર પણ સાંસદ સભ્ય રહ્યા હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:૧૯૦૪માં જન્મ શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની શ્રેણી:રાજકારણી શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:૧૯૯૫માં મૃત્યુ
વેણીનાથ મહાદેવ, કોસાડ
વેણીનાથ મહાદેવ મંદિર ૫૦૦ વર્ષ જૂનું ઐતિહાસિક શિવાલય છે, જે ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લા ના ચોર્યાસી તાલુકા ના કોસાડ ગામમાં આવેલ છે. વર્તમાન સમયમાં કોસાડ ગામ સુરત શહેર નો એક ભાગ બની ગયું છે. આ મંદિર કોસાડ રેલ્વે સ્ટેશન થી આશરે ૨.૫ કિલોમીટરના અંતરે રેલ્વે માર્ગ થી પૂર્વ દિશામાં આવેલ છે.
આ મંદિર આસપાસના ગામો પૈકી જૂનું હોવાને કારણે તેનું માહાત્મ્ય ઘણું છે. દર વર્ષે શ્રાવણ મહિનામાં અહીં મેળો ભરાય છે. મંદિર પરિસર મોટું વિશાળ છે, જેમાં ગણેશજી, હનુમાનજી, દેસાઈ સમાજના કુળદેવી કૌશિક માતા, વેણીનાથ મહાદેવ, નંદી અને કાચબાની પ્રતિષ્ઠા કરવામાં આવી છે. મંદિરના વિકાસ-કાર્ય કાજે રચાયેલા ટ્રસ્ટે મંદિરની આસપાસ રહેવાની વ્યવસ્થા કરવાનું કામ પણ શરૂ કર્યું છે. આમ સુરત શહેરની પાસે આવેલું આ મંદિર યાત્રા સ્થળ અને પ્રવાસ સ્થળ બંને બની ગયું છે.
ઈતિહાસ
૫૦૦ વર્ષ પહેલાં કોસાડ ગામમાં દેસાઈ લોકો વસવાટ કરતા હતા અને ગામની વસ્તી પણ ઘણી ઓછી હતી. કોસાડ ગામમાં તે વખતે વેણીનાથ મહાદેવ મંદિરની કોઈને જાણ નહોતી. આ ગામના શ્રદ્ધાળુઓએ વેણીનાથ મહાદેવ મંદિરને વ્યવસ્થિત રીતે તેનો જિર્ણોદ્ધાર કરાવેલ છે. પ્રાચીન સમયમાં આ ગામ જંગલ જેવું હતું.
વેણીનાથ મહાદેવ મંદિરની સામે એક કૂવો આવેલો છે. આ ગામના લોકો સવાર-સાંજ કૂવામાંથી પીવાનું પાણી લેવા આવતા, તે દરમિયાન ભાવિક ભક્તોને કૂવામાંથી દેસાઈ જ્ઞાતિનાં કુળદેવી કૌશિક માતાની મૂર્તિ મળી આવી હતી. જેની વેણીનાથ મહાદેવના મંદિર ખાતે પ્રતિષ્ઠા કરવામાં આવી છે. એ સમયે સ્વ. ડાહ્યાભાઈએ મંદિરના લાભાર્થે રામાયણ કથા, ધાર્મિક કાર્યો, શિબિરો, મહોત્સવોનાં આયોજન કરી પોતે પણ મંદિર માટે જમીન દાનમાં આપી હતી.
સંદર્ભો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શિવાલયો શ્રેણી:સુરત શહેર શ્રેણી:યાત્રાધામ
જેપર (તા. મુળી)
જેપર (તા. મુળી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મુળી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જેપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મુળી તાલુકો
સંગીત
thumb|પિયાનો વગાડતી સ્ત્રીનું ચિત્ર. સંગીત એક કળા છે.
નામ
સંગીતી સંસ્કૃત ભાષાનો શબ્દ છે. સંગીત = સમ્ + ગીત, સમનો અર્થ સમાન-બરાબર રીતથી અને ગીતનો અર્થ છે ગાવું, અર્થાત ઉત્તમ રીતે ગાવું એનું નામ સંગીત. સમ્યક પ્રકારેણ ગીયતે ઈતિ સંગીત. મહાકવિ કાલિદાસે અભિજ્ઞાન શાકુંતલમાં વર્ણવ્યા પ્રમાણે ગીતં, વાધં નર્તન ચ ત્રયં સંગીતમુચ્યતે ગીત, વાજિંત્ર અને નૃત્ય એ ત્રણેય મળીને સંગીત કહેવાય છે. પંડીત દામોદરકૃત સંગીતદર્પણમાં કહ્યું છે કેઃ ગીત વાદિન નૃત્યાંના રકિતઃ સાધારણો ગુણઃ અતો રકિતવિહીનં યત્ન તત સંગીતમ ઉચ્યત અર્થાત ગીત, વાદ્ય અને નૃત્ય ત્રણેયનો સામાન્ય ગુણ મનોરંજન છે. આથી સંગીતમાં રક્તિગુણ અનિવાર્ય છે. ભરત મુનિએ ભરતનાટયશાસ્ત્રમાં ગાંધર્વ ત્રિવિધં વિધાત સ્વરતાલપદાત્મકમ્! અર્થાત્ સ્વરાત્મક, તાલાત્મક તથા પદાત્મક એટલે સંગીત. એ રીતે સંગીતની વ્યાખ્યા આપી છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:સંગીત શ્રેણી:મનોરંજન
કલ્પના દિવાન
જીવન
તેમનું સાચું નામ તારા નાયક હતું. તેઓ આજીવન અપરણિત રહ્યા હતા. એમનું ૨૫ માર્ચ ૨૦૧૧ ના રોજ, ફેફસામાં ઇન્ફેક્શન થવાથી અને શ્વાસની તકલીફની બીમારીને કારણે, ૮૨ વર્ષની જૈફ વયે અવસાન થયું હતું. તેઓ છેલ્લી ઘડી સુધી ગુજરાતી નાટકોમાં સક્રિય રહ્યા હતા. એમણે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત 'કોઈ કરમાતા ફૂલ' નામના નાટકથી કરી હતી. ૧૯૬૫-૬૬ માં 'કોઈનું મીંઢળ કોઈના હાથે' નામના નાટકમાં પોતાનાં અસલી નામ તારા નાયક ને બદલે કલ્પના દિવાન તરીકે રજુ થઇ ખુબજ પ્રસિદ્ધિ મેળવી હતી. તેઓએ નોંધપાત્ર ટી.વી. શ્રેણી 'એક મહલ હો સપનો કા' (અને ગુજરાતીમાં 'સપનાના વાવેતર')માં અગત્યની ભૂમિકા ભજવી હતી. એમના છેલ્લા ગુજરાતી નાટકોમાં, 'ઝમકુબા કાઠીયાવાડી' નો સમાવેશ થાય છે. તેઓએ અવસાનના એક મહિના અગાઉ જ 'મારી બાયડી ભારે વાયડી' નામના નાટકમાં છેલ્લો શો કર્યો હતો. તેઓ એમના વઢકણી સાસુ, નણંદ અને હાસ્યરસવાળા પાત્રોને સંપૂર્ણ ન્યાય આપી શકતા હતા અને જે તે પાત્ર ખુબજ સહજતાથી ભજવી શકતા હતા.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર અભિનેતા શ્રેણી:અભિનેત્રી શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:૨૦૧૧માં મૃત્યુ
ખાખરા
ખાખરા એ ગુજરાતમાં ઉદ્ભવેલું એક શેકેલું ફરસાણ છે. સમગ્ર ગુજરાત અને ગુજરાતી પ્રજામાં આ ઘણી પ્રચલિત વાનગી છે. વિવિધ પ્રકારના લોટમાંથી ખાખરા બનાવે છે તે અનુસાર તેના નામ પડે છે. દા.ત. ઘ‌ઉં ના ખાખરા, બાજરીના ખાખરા વગેરે. ખાખરા પ્રાયઃ ચા સાથે લેવાતા હોય છે. જોકે તેને દિવસમાં કોઈ પણ ભાગે ખવાય છે. સાદા ખાખરા પર ઘી લગાડીને ખાવાથી તે વધુ સ્વાદિષ્ટ લાગે છે. લોકો આને ચટણી કે અથાણા સાથે પણ ખાય છેઆ વાનગી શેકીને બનાવાતી હોવાથી જેમને તળેલું ખાવાની મનાઈ હોય તેઓ આ ફરસાણ ખાઈ શકે છે. લો-કેલેરી ફુડ તરીકે પોષક શાસ્ત્રીઓ આની ભલામણ કરે છે.
વિવિધ પ્રકારો
બનાવટમાં વપરાયેલા ધન્ય અનુસાર અને તેમાં વપરાયેલ મસાલ અનુસાર ખાખરાને ઓળખય છે જેમ કે સાદા ખાખરા, બાજરીના ખાખરા, ઘીમાં શેકેલા ખાખરા, મઠના ખાખરા, બાજરીના ખાખરા, જીરાના ખાખરા વગેરે.
નિલગીરી માઉન્ટેઇન રેલ્વે
નીલગિરી પર્વતીય રેલ્વે  (Nilgiri Mountain Railway (NMR)) દક્ષિણ ભારતની નીલગિરી પર્વત માળામાં આવેલ નગરો મેટ્ટુપાલયમ અને ઉદગમંડલમ (ઉટી-ઉટાકામંડ) ને જોડે છે. આ બંને નગરો ભારતના તમિલનાડુ રાજ્યમાં આવેલા છે. ભારતની આ એક માત્ર રેક રેલ્વે છે
ઇતિહાસ
નીલગિરી પર્વતીય રેલ્વે ભારતની એક સૌથી પર્વતીય રેલ્વે છે. આ રેલ્વે નું બાંધકામ ૧૮૪૫માં ચાલુ થયું હતું જે ૧૮૯૯માં પત્યું હતું. શરુઆતમાં આનું સંચાલન મદ્રાસ રેલ્વે કંપની દ્વારા કરવામાં આવતું હતું. આજે આ વિશ્વની જૂજ વરાળ શક્તિ પર ચાલતી રેલ્વે માંની એક છે.
આ રેલ્વે ચલાવવા પાછળ દક્ષિણ રેલ્વે જેનું મુખ્યાલય ચેન્નઈમાં છે તે દર વર્ષે રૂ ૪ કરોડનું નુકશાન વેઠે છે. આ રેલ્વે તાજેતરમાં બનેલા સેલમ અંચલના કાર્ય ક્ષેત્રમાં આવે છે. ૧૯૯૯માં આ રેલ્વેની શતાબ્દીની ઉજવણી કરતાં તત્કાલીન રેલ્વે મંત્રી નિતીશ કુમારે આ રેલ્વેને વિદ્યુત ચલિત કરવાની ઘોષણા કરી.
જુલાઈ ૨૦૦૫માં યુનેસ્કોએ દાર્જિલીંગ હિમાલયન પર્વતીય રેલ્વે - વિશ્વ ધરોહર સ્થળના વિસ્તાર કરતાં નિલગિરી પર્વતીય રેલ્વેને તેમાં ઉમેરી અને ધરોહર સ્થળનું નામ બદલી ભારતની પર્વતીય રેલ્વે એમ કર્યું. આને કારણે તેના અધુનીકીકરણ પર રોક લાગી ગઈ
હવે પ્રવાસીઓ અને નીલગીરી ક્ષેત્રના લોકોએ કુન્નુર અને ઉદગમંડલમ વચ્ચે ફરી પહેલાની જેમ વરાળ શક્તિથી ચાલતા એંજીન વાપરવાની માંગણી કરી છે.
કાર્ય પ્રણાલી
આ રેલ્વે નેરો ગેજ છે અને અન્ય લાઈનો થી ભિન્ન છે. મેટ્ટુપાલયમ અને કુન્નુર વચ્ચેની આકરું ચઢાણ ચઢવા માટે આ રેલ્વે રેક રેલ્વે અને પીનીયનન પ્રણાલી નો ઉપયોગ કરે છે. આ ભાગના ડબ્બા ખેંચવા માટે 'X'ક્લાસ સ્ટીમ રેક લોકોમોટીવ (એંજીન)નો ઉપયોગ થાય છે જેને સ્વીત્ઝરલેંડના વીંટરથરની સ્વીસ લોકોમોટીવ એન્ડ મશીન વર્કસ્ કંપની દ્વારા બનાવવામાં આવે છે. આ એંજીનને આખી રેલ્વે લાઈન પર ક્યાં પણ વાપરી શકાય છે પછી ભલે રેક (દાંતીયા) હોય કે ન હોય. પણ નવા ડીઝલ એંજીનને માત્ર રેક વગરના કુન્નુર અને ઉદગમંડલમ ભાગમાં જ વાપરવામાં આવે છે. વરાળ એંજીનને હમેંશા ગાડીના તળેટીના મેટ્ટુપાલયમ છેડા પર જોડવામાં આવે છે. રેક વાળા રેલ્વેનું સરારરી ચઢાણ ૧ એ ૨૪.૫ એટલે કે ૪.૦૮% છે જેમાં મહત્તમ ૧ એ ૧૨ (૮.૩૩%) છે.
કુન્નુર અને ઉદગમંડલમ વચ્ચે રેલગાડીને YDM4 ડીખલ એંજીન દ્વારા ખેંચવામાં આવે છે જે સામાન્ય રેલ સંપર્કના નિયમને અનુસરે છે. આ ભાગમાં એંજીન હમેંશા કુન્નુર છેડે રાખવામાં આવે છે કેમકે જોકે આ ભાગનું ચઢાણ તીવ્ર નથી આથી તેને રેક રેલ ની જરૂર નથી પણ કુન્નુરની બહાર તીવ્રત્તમ ઢોળાવ ખૂબ તીવ્ર છે (૧ એ ૨૫.૪%)
૨૦૦૭ પ્રમાણે રેક ક્ષેત્રમાં દિવસની એક સવારી છે જે રેક રેલ્વે ક્ષેત્ર પર ચાલે છે. મેટ્તુપાલયમ થી તે સવારે ૭.૧૦ એ નીકળીને બપોરે ઊટી પહોંચે છે. વળતી ટ્રેન ઉટીથી ૧.૦૦ વાગ્યે નીકળે છે અને મેટ્ટુપાલયમ સાંજે ૬.૩૫ વાગ્યે પહોંચે છે. આ ટ્રેનનો સમય ચેન્નઈ અને મેટ્ટુપાલયમ વચ્ચે ચાલતી નીલગીરી એક્સપ્રેસ વાયા કોઈમ્બતુરને સંલગ્ન છે. ઉનાળામાં વિશેષ ગાડી ચલાવવામાં આવે છે
માર્ગ
નીલગીરી પેસેંજર ટ્રેન ૪૬ કિમી નું અંતર ૨૦૮ વળાંકો ૧૬ બોગદા ૨૫૦ પુલ પાર કરીને પૂરું કરે છે. ઉપર તરફનું ચઢાણ આ ટ્રેન ૨૯૦ મિનિટ(૪.૮ કલાક)નો સમયમાં પૂર્ણ કરે છે. અને ઉતરણ તે ૨૧૫ મિનિટ (૩.૬ કલાક) માં પૂર્ણ કરે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:તામિલનાડુ શ્રેણી:ભારતની પર્વતીય રેલ્વે
સોરઠ (રાગ)
સોરઠ એ ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતનો એક રાગ છે. આ રાગ ઉત્તરભારતની શીખ પરંપરામાં ગવાય છે અને શ્રી ગુરુ ગ્રંથ સાહેબ નામના શીખ પવિત્ર ગ્રંથમાં પન ઉલ્લેખ પામ્યો છે. દરેક રાગમાં સરગમના સ્વરોના વપરાશનો કડક નિયમ હોય છે જે સ્વરોની સંખ્યાને નિયંત્રિત કરે છે. તે રાગ અનુસાર ધૂન બનાવવામાં કયા સ્વરો વાપરવા, તેમની ગોઠવણીના નિયમો પાલન કરવું પડે છે. ગુરુ ગ્રંથ સાહેબમાં, (શીખોનો પવિત્ર ધર્મગ્રંથ) કુલ ૬૦ રાગ રચનાઓ છે અને આ રાગ તે શ્રેણીમાં ૨૫મે ક્રમંકે છે. આ રાગની રચના પાનું ૬૫૫ થી ૬૬૦ એમ કુલ ૬૫ પૃષ્ઠો પર આવરી લેવાઈ છે.
રાગા સોરઠ ખમાજ થાટથી સંબંધિત છે. ગુરુ નાનક ઉપરાંત, ગુરુ અમર દાસ, ગુરુ રામદાસ, ગુરુ અર્જન અને ગુરુ તેગ બહાદુર દ્વારા સોરઠનો ઉપયોગ ૧૫૦ જેટલા સ્તોત્રો ઉપરાંત અસંખ્ય શ્લોકોમાં કર્યો છે.
રાગ સોરાથ (સોરઠિ) - સોરાથ તમને કંઈક પુનરાવર્તન રાખવા માંગતા હોય તેવું કંઈક એવી મજબૂત માન્યતાની લાગણીનો અભિવ્યક્ત કરે છે. હકીકતમાં ચોક્કસતાની આ લાગણી એટલી મજબૂત છે કે તમે માન્યતા બનો અને તે માન્યતાને જીવંત કરો. સોરાથનું વાતાવરણ એટલું શક્તિશાળી છે, કે અંતે પણ સૌથી વધુ પ્રતિભાવ આપનાર સાંભળનારને આકર્ષિત કરવામાં આવશે.