cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ટેનેસી
આબોહવા
રાજ્ય સમુદ્ર કિનારાથી દુર હોવાથી વાવાઝોડાની સીધી અસરથી બચી જાય છે, પણ રાજ્યના ભૌગોલિક સ્થાનને લીધે વાવાઝોડાનો અંત આવતા પહેલાં તે જમીન પર અથડાય છે અને નોંધપાત્ર વરસાદ લાવી શકે છે, જેમ કે, 1982નું ઉષ્ણ કટિબંધનું તોફાન. રાજ્યમાં તોફાનના સરેરાશ 50 દિવસ હોય છે જેમાંથી કેટલાંક ઘણાં ઉગ્ર હોઈ શકે છે. વાવાઝોડાની શક્યતા આખા રાજ્યમાં રહેલી છે પણ પશ્વિમ અને મધ્ય ટેનેસી સૌથી વધુ ભોગ બની શકે છે. રાજ્યમાં દરવર્ષે સરેરાશ 15 વાવાઝોડા આવે છે. ટેનેસીમાં વાવાઝોડા પ્રબળ હોઈ શકે છે, તમામ રાજ્યોમાં વાવાઝોડાને કારણે થતાં મૃત્યુની ટકાવારીમાં ટેનેસી મોખરે છે. શિયાળાના તોફાનો કોઈક વખતની જ સમસ્યા છે જો કે, બરફના તોફાનો થવાની શક્યતા વધારે છે. ધુમ્મસ રાજ્યનાં કેટલાંક વિસ્તારોમાં કાયમી સમસ્યા છે, ખાસ કરીને સ્મોકી માઉન્ટેઈન્સમાં.
શરૂઆતનો ઇતિહાસ
અત્યારના ટેનેસી તરીકે ઓળખાતા વિસ્તારમાં પહેલાં યુરોપીયન પ્રવાસોમાં ત્રણ પ્રવાસોની આગેવાની 1540માં હર્મન્ડો ડી સોટો, 1559માં ટ્રીસ્ટન ડી લૂના અને 1567માં જૂઆન પાર્ડો નામના સ્પેનિશ પર્યટકોએ કરી હતી. પાર્ડોએ "ટાન્સક્યૂઈ" નામ એક સ્થાનિક ઈન્ડિયન ગામ પરથી નોંધ્યું હતુ, જે કદાચ હવે રાજ્યનું વર્તમાન નામ હોઈ શકે. તે સમયે, ટેનેસીમાં મૂસ્કોગી અને યુચી જાતિના લોકો વસવાટ કરતા હતા. યુરોપીયન રોગોના કારણે મરતી મૂળ પ્રજાતી અને વધતી જતી યુરોપીયન વસાહતના કારણે કદાચ ચેરોકી અત્યારે વર્જિનિયા તરીકે ઓળખાતા વિસ્તારથી દક્ષિણ તરફ ખસ્યા. જેમ જેમ યુરોપીયન કોલોનીનો વિસ્તાર થતો ગયો તેમ તેમ સ્થાનિક વસ્તીને જબરદસ્તીથી દક્ષિણ અને પશ્વિમ તરફ ખસવું પડ્યું, જેમાં મૂસ્કોગી, યુચી, ચિકસૌ અને ચોકટાવ લોકોનો સમાવેશ થાય છે.
thumb|right|ફોર્ટ લાઉડનનું પુનઃનિર્માણ, તે ટેનેસીમાં બ્રિટીશરોની પ્રથમ વસાહત હતી. અત્યારના ટેનેસીમાં પહેલી બ્રિટીશ વસાહત, હાલના વોનોર નજીક આવેલી ફોર્ટ લાઉડન હતી. ફોર્ટ લાઉડન બ્રિટીશરોની તે વખતની સૌથી પશ્વિમમાં આવેલી આઉટપોસ્ટ હતી. કિલ્લાની ડિઝાઈન જ્હોન વિલિયમ ગેરાર્ડ ડી બ્રામ દ્વારા કરાઈ હતી અને તેનું બાંધકામ બ્રિટીશ કેપ્ટન રેયમન્ડ ડિમરનાં વડપણ હેઠળનાં સૈન્ય દ્વારા કરાયું હતુ. તેનાં નિર્માણ પછી કેપ્ટન રેયમન્ડ ડિમરે તેનો કબજો ઑગષ્ટ 14, 1757માં તેના ભાઈ, કેપ્ટન પૉલ ડૉમરને સોંપ્યો. બ્રિટીશરો અને પડોશનાં ઓવરહિલ ચિરુકી વચ્ચે વિખવાદ ઉભો થયો અને ફોર્ટ લાઉડનનો ઘેરાવો ઑગષ્ટ 7,1960માં તેની સોંપણી સાથે સમાપ્ત થયો હતો. પછીનાં દિવસની સવારે નજીકમાં એક હુમલામાં કેપ્ટન પોલ ડીમર અને તેના ઘણાં માણસો માર્યા ગયા અને મોટાભાગના સૈનિકોને બંદી બનાવવામાં આવ્યા હતા.
1760માં વર્જિનિયાના લોંગ હન્ટર્સ દ્વારા પૂર્વ અને મધ્ય ટેનેસીમાં ભ્રમણ કરવામાં આવ્યું અને પહેલા કાયમી યુરોપીયન રહેવાસીઓ તે દશકાના અંતમાં આવવા લાગ્યા. અમેરિકન ક્રાંતિ યુદ્ધના સમયગાળા દરમિયાન સાયકામોર શોલ્સ(અત્યારના એલિઝાબેથન)માં આવેલાં ફોર્ટ વટુગા પર, 1776માં ડ્રેગિંગ કેન અને તેના ચેરુકી જૂથ(વસાહતીઓ દ્વારા તેને ચિકામુગા તરીકે પણ ઓળખાય છે તે)દ્વારા હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો અને જેઓ ટ્રાન્સીલવેનિયા પરચેઝ અને બ્રિટીશ વફાદારો સાથે જોડાયા તેમનો વિરોધ કરાયો હતો. ઘણાં વસાહતીઓની જિંદગી ડ્રેગિંગ કેન્ટના પિતરાઈ ભાઈ નેન્સી વૉર્ડની ચેતવણીથી બચી ગઈ. વાટુગા નદીનાં કિનારે આવેલા ફ્રન્ટીઅર કિલ્લો પાછળથી પર્વત પરના લોકો માટે, 1780માં એપલેચીયન પર્વતમાળા ટ્રેક કરવા અને પાછળથી બ્રિટીશ આર્મીને દક્ષિણ કેરોલિનામાં બેટલ ઑફ કિંગ્સ માઉન્ટેઈનની લડાઈમાં હરાવવા માટે તૈયારીનો વિસ્તાર બની રહ્યો.
પશ્વિમ-ઉત્તર કેરોલિનાનાં આઠ દેશો (અત્યારના ટેનેસીનો ભાગ) તે રાજ્યમાંથી 1780નાં અંતમાં છૂટાં પડ્યા અને ફ્રેંકલીન રાજ્યની સ્થાપના કરી. સંઘમાં પ્રવેશના પ્રયત્નો નિષ્ફળ નિવડ્યા અને 1790 સુધીમાં દેશો પાછા ઉત્તર કેરોલિનામાં જોડાઈ ગયા. ઉત્તર કેરોલિનાએ આ વિસ્તાર 1790માં ફેડરલ ગર્વન્મેન્ટને સુપરત કર્યો, બાદમાં તેને સાઉથવેસ્ટ ટેરિટરીમાં સમાવવામાં આવ્યો. ત્યાં સ્થાયી થયેલા રહેવાસીઓને ટેનેસીનાં નવા પશ્વિમ વિસ્તાર તરફ ખસવા પ્રોત્સાહિત કરવાનો પ્રયત્ન કરાયો, 1787માં ઉત્તર કેરોલિના રાજ્યએ વસાહતીઓને ક્યૂમ્બરલેન્ડ વસાહતોમાં લઈ જવા એક રોડનો આદેશ કર્યો – જે ક્લિન્ચ પર્વત(પૂર્વ ટેનેસી)નાં દક્ષિણ છેડેથી ફ્રેન્ચ લીક (નેશવિલ) જતો હતો. તે રસ્તાને ‘ઉત્તર કેરોલિના રોડ’ કે 'એવરીસ ટ્રેસ' નામ અપાયું અને કોઈકવાર 'ધ વાઈલ્ડરનેસ રોડ' (જો કે, તેને ડેનિયલ બૂનીના ક્યૂમ્બરલેન્ડ ગેપનાં 'વાઈલ્ડરનેસ રોડ' જોડે ગુંચવવો ન જોઈએ) પણ કહેતા હતા.
રાજ્યપદ
યુ.એસ. પ્રમુખ માર્ટિન વાન બુરેનનાં વહીવટ દરમિયાન, આશરે 17,000 ચિરુકીસ સાથે ચિરુકીસનાં 2000 કાળાં ગુલામોને 1838 અને 1839માં યુ.એસ. સૈન્ય દ્વારા તેમના ઘરોમાંથી ખદેડી અને પૂર્વીય ટેનેસી (જેવાં કે ફોર્ટ કાસ)નાં નિર્વાસિત કેન્દ્રો તરફથી અર્કાન્સની પશ્વિમે આવેલાં વધારે સ્થાનિય પ્રદેશો તરફ ખસેડાયા. આ પૂન: વસન દરમિયાન આશરે 4,000 ચિરુકીસ મૃત્યુ પામ્યા. ચિરુકી ભાષામાં આ ઘટનાને નૂના ડોલ ઈસૂનિયા, "ધ ટ્રેઈલ વેર વી ક્રાઈડ" કહેવાય છે. યુનાઈટેડ સ્ટેટસની સ્થાનિકોને ખદેડવાની નીતિનાં કારણે ચિરુકીઓ એકલાં જ સ્થાનિય અમેરિકન ન હતા જેમને હાંકી કઢાયા હતા, જેથી ટ્રેઈલ ઑફ ટિઅર્સ શબ્દસમૂહ આવી સમાન ઘટનાઓ માટે બીજા સ્થાનિય અમેરિકન લોકો દ્વારા વપરાય છે. ખાસ કરીને "ફાઈવ સિવિલાઈઝડ ટ્રાઈબ્સ" દ્વારા વપરાય છે. આ શબ્દસમૂહની ઉત્પતિ ચોક્ટાવ દેશનાં પહેલા થયેલાં વિસ્થાપનનાં વર્ણનમાંથી થઈ છે.
ગૃહયુદ્ધ, પૂન: ગઠન અને જીમ ક્રો
ફેબ્રુઆરી 1861માં ગર્વનર ઈશામ હેરીસનાં નેતૃત્વમાં ટેનેસી રાજ્ય સરકારમાં રહેલા અલગતાવાદીઓએ મતદાતાઓ પાસે યુનાઈટેડ સ્ટેટસ સાથે છેડો ફાડવા માટે અનુમતિ માગી પણ ટેનેસીના મતદાતાઓએ આ જનમતને 54-46%ની સરસાઇથી નકારી કાઢ્યો. અલગતાવાદનો સૌથી વધારે વિરોધ પૂર્વ ટેનેસીથી આવ્યો ( કે જેણે પાછળથી અલગ સંઘ સાથે જોડાયેલું રાજ્ય બનાવવા પ્રયત્ન કર્યા). એપ્રિલમાં સંઘનો ફોર્ટ સમટર પર હુમલો અને પ્રતિભાવમાં લીંકનના ટેનેસી અને બીજા રાજ્યો પાસેથી સૈન્ય માટેના લલકાર પછી ગવર્નર ઈશામ હેરીસે સૈન્ય એકત્રિકરણ શરૂ કર્યુ. સામાન્ય સભામાં ભાગલા માટે વટહુકમ રજૂ કર્યો અને સંઘ સરકાર જોડે સીધી વાત શરૂ કરી. ટેનેસી વિધાનસભાએ સંઘ સરકાર સાથે સૈન્ય જોડાણ માટે 7મે, 1861માં મંજૂરી આપી. જૂન 8, 1861 સુધીમાં મધ્ય ટેનેસીનાં લોકોએ પોતાના મતને ઘણો બદલી નાખ્યો હતો ત્યારે મતદાતાઓએ બીજા જનમતમાં ભાગલાને મંજૂરી આપી જે પછી આવું કરનાર ટેનેસી છેલ્લું રાજ્ય બન્યું.
thumb|left|ફ્રેન્કલિનનું યુદ્ધ. નવેમ્બર 30, 1864. સંઘ મંડળે સંઘ રાજ્યની એકદમ તરફેણ કરતા સૂલીવન કાઉન્ટીને બાદ કરતા, પૂર્વ ટેનેસી પર કબજો જાળવી રાખ્યો. સંઘ મંડળે 1863ની શરૂઆતમાં ચત્તાનૂગા અભિયાન દરમિયાન ચત્તાનૂગા કબજે કર્યુ. પરંતુ ગ્રાન્ટ દ્વારા નવેમ્બરમાં તેમને હાંકી કાઢવામાં આવ્યા. સંઘ મંડળની ઘણી હારને જનરલ બ્રેક્ષટૉન બ્રેગની નબળી વ્યૂહાત્મકતાને જવાબદાર ગણી શકાય કે જેમણે પેરીવીલે, કેન્ટૂકીની ટેનેસી આર્મીને ચત્તાનૂગાની હાર દરમિયાન નેતૃત્વ પૂરુ પાડ્યું હતું.
છેલ્લી મુખ્ય લડાઈ આવી જ્યારે સંઘ મંડળે નવેમ્બર 1864માં મધ્ય ટેનેસી પર આક્રમણ કર્યુ અને ફ્રેંકલીનમાં રોકવામાં આવ્યા પછીથી ડિસેમ્બરમાં નેશવિલમાં જ્યોર્જ થોમસ દ્વારા સંપૂર્ણ પણે ખતમ કરવામાં આવ્યા. દરમિયાન પ્રમુખ અબ્રાહમ લિંકન દ્વારા એન્ડ્રૂ જ્હોનસનની મિલિટ્રી ગવર્નર તરીકે નિમણૂંક કરવામાં આવી.
જ્યારે ગુલામીમાંથી છુટકારાની જાહેરાત થઈ ત્યારે ઘણાં ખરા ટેનેસી પર સંઘ દળોનો કબજો હતો. આમ, ઉદઘોષણાથી કોઈ ગુલામો મુક્ત નહોતા થયાં. આમ છતાં ગુલામ બનાવાયેલા આફ્રિકન અમેરિકનો અધિકારીક કાર્યવાહીની રાહ જોયા વગર મુક્તિ મેળવવા માટે સંઘ રેખા તરફ જતાં રહ્યા. વૃદ્ધો અને યુવાનો, સ્ત્રીઓ અને બાળકોએ સંઘ સૈન્ય પાસે ધામા નાખ્યા. હજારો પૂર્વ ગુલામો સંઘ તરફથી લડ્યા. દક્ષિણમાં થઈને 2,00,000 જેટલાં અને સંઘ મંડળ તરફથી 30,000 જેટલા કાળીયાઓ લડ્યા.
ટેનેસીની વિધાનસભાએ 22મી ફેબ્રુઆરી, 1865માં રાજ્યનાં બંધારણમાં સુધારો લાવી ગુલામી પર પ્રતિબંધ લગાવ્યો. રાજ્યના મતદાતાઓએ માર્ચમાં આ સુધારાને બહાલી આપી. રાજ્યએ યુ.એસ. બંધારણના 13માં સુધારાને (દરેક રાજ્યમાં ગુલામીનું નિર્મૂલન) 7 એપ્રિલ, 1865માં મંજૂરી આપી.
1884માં ટેનેસીના ડેમોક્રેટ એન્ડ્રુ જ્હોનસન, અબ્રાહમ લિંકનના વડપણ નીચે ઉપ-પ્રમુખ ચૂંટાયા. 1865માં લિંકનની હત્યા પછી તેઓ પ્રમુખ બન્યા. જ્હોનસનની હળવી પૂન: દાખલા હેઠળ જૂલાઈ 24 1866માં ટેનેસી ખાલસા રાજ્યોમાનું પહેલું રાજ્ય બન્યું. જેના ચૂંટાયેલાં પ્રતિનિધિઓને યુ,એસ. કોંગ્રેસમાં પૂન: સ્વીકારાયા. ટેનેસીએ 14માં સુધારાને બહાલી આપી હોવાથી ટેનેસી એક માત્ર એવું પહેલા ખાલસા થયેલું રાજ્ય હતુ, જ્યાં પૂન:ગઠનનાં સમય દરમિયાન મિલિટરી ગર્વનર નહોતા.
પૂન: ગઠનની સમાપ્તિ પછી પણ દક્ષિણમાં સત્તા માટેની લડાઈ ચાલુ રહી. સફેદ ડેમોક્રેટ્સોએ આઝાદ થયેલા લોકો અને તેમના સાથીદારો પર હિંસા અને ધાક ધમકીથી ટેનેસી અને દક્ષિણનાં બીજા રાજ્યો પર 1870નાં અંત અને 1880 દરમિયાન રાજકીય પ્રભુત્વ પાછુ મેળવ્યું. બીજા દશકા દરમિયાન ધોળીયાઓની બહુમતિવાળી રાજ્ય વિધાનસભાએ આફ્રિકન અમેરિકનોને કાબુમાં રાખવા બંધ નકારી કાયદાઓ પસાર કર્યા. 1889માં સામાન્ય સભાએ ચૂંટણી વિષયક સુધારણાઓ તરીકે વર્ણવેલા 4 કાયદા પસાર કર્યા. જેમનો સહિયારો ઉદ્દેશ ગ્રામ્ય પ્રદેશો અને નાના કસબામાં રહેલાં મોટાભાગનાં આફ્રિકન અમેરિકન અને ગરીબ ધોળીયાઓનો નાગરિક અધિકારોથી વંચિત રાખવાનો હતો. કાયદાઓમાં ચૂંટણી ટેક્ષ, નોંઘણીનો સમય અને રેકોર્ડિંગની જરૂરીયાતના અમલનો સમાવેશ થાય છે. 20મી સદીના ઘણાં દશકાઓ સુધી લાખો વેરો ભરતા લોકોનો કોઈ પ્રતિનિધિ નહોતો. નાગરિકતા અધિકારથી વંચિતતા રાખવાનો કાયદો અને 19મી સદીમાં પસાર કરાયેલાં જીમ ક્રો કાયદાઓનાં લીધે રાજ્યમાં વિભાજન દાખલ થયું. ઈ.સ. 1900માં રાજ્યની વસ્તીમાં આફ્રિકન અમેરિકનોની સંખ્યા 24% હતી અને કુલ 4,80,430 નાગરિકો હતા જેઓ મોટાભાગે રાજ્યનાં મધ્ય અને પશ્વિમ ભાગમાં રહેતા હતા.
1897માં ટેનેસીએ તેનાં રાજ્યપદનાં 100 વર્ષને(1896ની જયંતિથી એક વર્ષ પાછળ)નેશવિલમાં મોટા પ્રદર્શન સાથે ઉજવ્યું હતુ. આ ઉજવણી માટે નેશવિલના સેન્ટેનીયલ ઉદ્યાનમાં પાર્થેનોનની પૂર્ણ કદની પ્રતિકૃતિનું નિર્માણ કર્યુ હતુ.
20મી સદી
18 ઓગષ્ટ 1920માં ટેનેસી 36મું અને યુનાઈટેડ સ્ટેટસ બંધારણનાં 19માં સુધારાને બહાલી આપવા છેલ્લુ જરૂરી રાજ્ય બન્યું, જેના થકી મહિલાઓને મતાધિકાર મળ્યો. નાગરિકતા માટે મતદાન નોંધણીની જરૂરીયાતના કારણે મોટાભાગના આફ્રિકન અમેરિકન અને ઘણાં ગરીબ ધોળીયાઓ પુરુષો અને મહિલાઓ બંને મતદાર યાદીમાંથી બાકાત રહ્યા.
ગ્રેટ ડિપ્રેશન દરમિયાન બેરોજગારોને કામ પુરુ પાડવાની જરૂરીયાત ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં વીજળીકરણની જરૂરીયાત અને ટેનેસીની નદી પર વહાણવટામાં વધારાની જરૂરીયાત આ બધા કારણોને લીધે 1933માં ટેનેસી વેલી ઓથોરિટી (ટીવીએ) ની સ્થાપના થઈ. ટીવીએ યોજનાઓનાં કારણે ટેનેસી ઝડપથી જાહેર જરૂરીયાતના સાધનો માટેનું દેશનું સૌથી મોટું સપ્લાયર બની ગયું.
બીજા વિશ્વ યુદ્ધ દરમિયાન ટીવીએમાંથી વિપુલમાત્રામાં મળતી વિજળીના કારણે મેનહટ્ટન પ્રોજેક્ટને ઉત્પાદન અને શસ્ત્રોના અણુકેન્દ્રીય સરંજામને આઈસોલેસન માટે પૂર્વ ટેનેસીના એક મુખ્ય સ્થળે ખસેડાયો. ઓક રીજની સુયોજિત રહેણાંક વ્યવસ્થા મેનહટ્ટન પ્રોજેક્ટની રચના અને કામદારોના વસવાટ માટે પાટામાંથી નવેસરથી બનાવાઈ. આ સ્થળો એટલે અત્યારના ઓક રીજ નેશનલ લેબોરેટરી અને વાય-12 નેશનલ સિક્યુરીટી કોમ્પલેક્ષ અને ઈસ્ટ ટેનેસી ટેકનોલોજી પાર્ક છે.
1953માં રાજ્યના ધારાશાસ્ત્રીઓએ રાજ્યનાં બંધારણમાં સુધારો કરી, મત ઉપરનાં કરને દૂર કર્યો. આમ છતાં, ઘણાં વિસ્તારોમાં કાળીયાઓ અને ધોળીયાઓ બંને મતદાર યાદી નોંધણીમાં અમુક પ્રકારની અડચણો સહન કરતા રહ્યા, જેનો અંત 1965માં મતદાન અધિકાર સહિતના રાષ્ટ્રીય નાગરિકતાને લગતા કાયદાઓનાં પસાર થવાથી આવ્યો.
ટેનેસીએ તેની સ્થાપનાના બસ્સો વર્ષ 1996માં ઉજવ્યા. વર્ષ દરમિયાન ચાલેલા રાજ્યવ્યાપી આનંદોત્સવ ટેનેસી 200 સાથે નેશવિલના કેપિટલ હિલની તળેટીમાં એક નવો રાજ્ય ઉદ્યાન બાઈસેન્ટીનલ મોલ ખુલ્લો મુકાયો.
વસ્તી-વિષયક માહિતી
ટેનેસીની મોટા ભાગની વસ્તી મર્ફીસબોરો શહેરમાં આવેલા રુથરફોર્ડ કાઉન્ટીમાં આવેલી છે.
યુ.એસ. સેન્સસ બ્યૂરો પ્રમાણે 2006 સુધી ટેનેસીમાં આશરે 6,038,803 વસ્તી હતી. જે આગલા વર્ષના પ્રમાણમાં 83,058 એટલે કે 1.4%નો વધારો દર્શાવે છે અને ઈ.સ. 2000 સુધીથી 3,49,541 કે 6.1%નો વધારો દર્શાવે છે. આમાં, છેલ્લી વસ્તી ગણતરી પછી થયેલાં 1,42,266 લોકોના કુદરતી વધારા (4,93,881નો જન્મ અને 3,51,615નું મૃત્યુ) અને રાજ્યમાં કુલ 2,19,551 લોકોએ કરેલા સ્થળાંતરનો સમાવેશ થાય છે. યુ.એસ. ની બહારથી આવેલા લોકોના લીધે 59,385 લોકોનો વધારો થયો અને દેશની અંદરથી આવેલા લોકોના લીધે 1,60,166 લોકો વધ્યા.
1990ના 13.5%ના આંકની સરખામણીમાં હાલમાં ટેનેસીના 20% લોકો દક્ષિણની બહાર જનમ્યા હતા. ટેનેસીમાં તેના સસ્તા જીવનધોરણ, આરોગ્ય અને ઓટોમોબાઈલ ઉદ્યોગોના જોરદાર વિકાસના લીધે ઉત્તરના રાજ્યો જેવા કે, કેલિફોર્નિયા અને ફ્લોરિડામાંથી ઘણાં લોકો રહેવા આવ્યા. આ બધા કારણોને લીધે નેશવિલ દેશમાં કેટલાંક ખુબ જ ઝડપી વિકસી રહેલા વિસ્તારોમાંનું એક છે.
thumb|300px|right|ટેનેસી વસતિ ગીચતા નકશો 2000માં રાજ્યમાં પાંચ સામાન્ય વંશીય જૂથોમાં અમેરિકન 17.3 % આફ્રિકન અમેરિકન 16.4 %, આઈરીશ 9.3 %, ઈંગ્લીશ 9.1 % અને જર્મન 8.3 % છે.
ટેનેસીની વસ્તીના 6.6 % વસ્તી 5વર્ષથી નીચેની ઉંમરની, 24.6 % વસ્તી 18 વર્ષથી નીચે અને 12.4 % વસ્તી 65 કે તેથી વધારેની ઉંમરની નોંધાઈ છે. સ્ત્રીઓની વસ્તી કુલ વસ્તીના આશરે 51.3 % છે.
જૂન 19, 2010ના રોજ સ્થાનિક બાબતો માટેનાં ટેનેસી કમિશને છ સ્થાનિક પ્રજાતિઓને માન્યતા આપી. માન્યતા પ્રાપ્ત પ્રજાતિઓ આ પ્રમાણે છે :
ધર્મ
ટેનેસીનાં લોકોનું જુદાં જુદાં ધર્મ સાથેનું જોડાણ આ પ્રમાણે છે:
ઈ.સ.2000માં કોઈ ધર્મને માનનારાઓની સૌથી મોટી સંખ્યામાં 14,14,199ની સંખ્યા સાથે દક્ષિણ બાપિસ્ટ કનવેન્શન, 3,93,994 સાથે યુનાઈટેડ મેથોડિસ્ટ ચર્ચ, ચર્ચીઝ ઓફ ક્રાઈસ્ટ 2,16,648 અને રોમન કેથોલિક ચર્ચ 1,83,161 છે.
ટેનેસી ઘણાં પ્રોટેસ્ટન્ટ જનસંખ્યાનું ઘર છે, જેવાં કે, ક્રાઈસ્ટમાં ચર્ચ ઓફ ગોડ, ચર્ચ ઓફ ગોડ અને ધ ચર્ચ ઓફ ગોડ ઓફ પ્રોફેસી, બંને(ટેનેસીના કલેવલેન્ડ)માં આવેલા છે અને કયુમ્બરલેન્ડ પ્રિસ્બિટેરિયન ચર્ચ. ફ્રી વીલ બાપ્ટિસ્ટ જનસંખ્યા એન્ટિઓકમાં છે, તેની મુખ્ય બાઈબલ કોલેજ નેશવિલમાં આવેલ છે. દક્ષિણ બાપ્ટિસ્ટ કન્વેશન તેનું મુખ્યાલય નેશવિલમાં ધરાવે છે. ઘણી પ્રજાતિઓના પ્રકાશનઘરો નેશવિલમાં આવેલાં છે.
અર્થતંત્ર
યુએસ, બ્યુરો ઓફ ઈકોનોમિક એનાલિસિસ પ્રમાણે, 2005માં 226,502 બિલિયન ડોલરના કુલ ઉત્પાદને ટેનેસીને દેશનું 18માં નંબરનું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર બનાવ્યું. 2003માં, માથાદીઠ વ્યક્તિગત આવક 28,641 ડોલર હતી, જે દેશમાં 36માં ક્રમાંકે ગણાય અને 31,472 ડોલર સાથે રાષ્ટ્રીય માથાદીઠ આવક31,472 ડોલરના 91% હતી. 2004માં ઘરદીઠ આવક 38,550 ડોલર હતી, જે દેશમાં 41માં ક્રમે અને 44,472 ડોલર સાથે રાષ્ટ્રીય ઘરદીઠ આવક 87% હતી.
રાજ્યના મુખ્ય ઉત્પાદનોમાં કાપડ, કપાસ, પશુઓ(ઢોર ઢાંખર) અને વિજળીનો સમાવેશ થાય છે. પશુમાંસના ઉત્પાદનમાં ટેનેસીની રૂચિની સાબિતીરૂપે, રાજ્યમાં 82,000 જેટલા ખેતરો છે અને તેમાંથી 59% જેટલાં ખેતરોમાં માંસ માટેના પશુઓ રહેલા છે. કપાસ એ ટેનેસીઓ માટે શરૂઆતનો પાક હતો, 1820 સુધીમાં ટેનેસી અને મિસિસિપી નદી વચ્ચે જમીન ખુલ્લી ના પડી, ત્યાં સુધી આ ફાઈબરનું મોટાપાયે ઉત્પાદન શરૂ નહોતું થયું. મિસિસિપીના ફળદ્રુપ મેદાનોનો ઉપર તરફનો ભાગ દક્ષિણ-પશ્ચિમ ટેનેસી સુધી લંબાય છે. આ એ ભાગ છે જ્યાં કપાસ વ્યાપક પ્રમાણમાં થાય છે. અત્યારે પશ્વિમ ટેનેસીમાં સોયાબીન્સનું પણ વ્યાપક વાવેતર થાય છે, જે મુખ્યત્વે રાજ્યના ઉત્તર પશ્ચિમ ભાગમાં છે.
મોટી કંપનીઓ જેમના મુખ્યાલય ટેનેસીમાં આવેલા છે તેમાં ફેડએક્ષ કોર્પોરેશન, ઓટોઝોન ઇનકોર્પોરેટેડ અને ઈન્ટરનેશનલ પેપર એ તમામ કંપનીઓ મેમ્ફીસમાં, પાઈલોટ કોર્પોરેશન અને રીગલ એન્ટરટેઈનમેન્ટ ગૃપ નોક્ષવીલમાં, ઇસ્ટમેન કેમિકલ કંપની કિંગ્સપોર્ટમાં, ફ્રેંકલીનમાં આવેલી નિશાનનું ઉત્તર અમેરિકમાનું મુખ્યાલય અને નેશવીલમાં આવેલ કેટરપીલર ફિનાન્સીલય(જાણીતી ખાણ-ઉત્પાદક કંપની કેટરપીલરનો નાણાકીય વિભાગ)નો સમાવેશ થાય છે. ટેનેસી એ નિશાનની માલિકીના વિશાળ ઉત્પાદન ક્ષમતા ધરાવતી જગ્યા માટે જાણીતું છે. જે 1982થી સ્મિરનામાં છે.
ટેનેસીમાં પગાર અને ભથ્થા પર આવક વેરો લાગતો નથી, પણ શેર, બોન્ડ અને નોટ્સ કરપાત્ર છે. દરેક કરપાત્ર ડિવિડન્ડ અને વ્યાજ જે વ્યક્તિગત મુક્તિપાત્ર 1250 ડોલરથી વધારે હોય તે અથવા સંયુક્ત રીતે મુક્તિપાત્ર 2500 ડોલરથી વધારે હોય તે 6%ના દરે કરપાત્ર છે. મોટાભાગની વસ્તુઓ માટે રાજ્યનો વેચાણ વપરાશ કર 7% છે. ખોરાકી વસ્તુ 5.5.%ના ઓછા દરે વ્યાજને પાત્ર છે પણ કેન્ડી, ખોરાકી સહાયકો અને તૈયાર ખોરાક 7%ના પૂર્ણ દરે કરને પાત્ર છે. મોટાભાગની હદોમાં સ્થાનિક વેચાણવેરો 1.5%થી લઈને 2.75%નાં દરે ઉઘરાવાય છે, જે કુલ વેચાણવેરાના દરને 8.5% અને 9.75% વચ્ચે લઈ જાય છે. જે દેશમાં સૌથી વધુ દરમાંનો એક છે. કોઈપણ લોન કંપની, રોકાણ કંપની, વીમા કંપની, નફાના ઉદ્દેશ વાળી કંપનીઓના સ્ટોક હોલ્ડરના શેરના સ્ટોકના આધારે અગોચર અસ્ક્યામતની આકારણી કરાય છે આકરણીનો ગાળો, જે તે વિસ્તારનાં કરવેરાનાં બમણાનાં 40% હોય છે. વારસદારોને મળતી મિલકત પર ટેનેસી વારસાગત વેરો લાદે છે, જે વધુમાં વધુ વ્યક્તિગત મર્યાદામાં રહીને મુક્તિપાત્ર હોય છે (2006 અને પછીના મૃત્યુ માટે 1,000,000 ડોલર)
ટેનેસી, તેના મોટાભાગના પાડોશી રાજ્યોની જેમ કામ કરવાના અધિકારવાળુ રાજ્ય છે. યુનિયનબાજી હંમેશાની જેમ ઓછી રહી છે અને મોટેભાગે યુએસની જેમ જળવાઈ રહી છે. જાન્યુઆરી 2010 મુજબ રાજ્યનો બેરોજગારી દર 10.7% છે.
આંતર રાજ્ય હાઈ વે
thumb|right|હર્નાન્ડો દી સોટો બ્રીજ મેમ્ફિસ ખાતે મિસિસિપી નદી પર રાજ્યના પશ્ચિમ પૂર્વનાં ખૂણેથી ઈન્ટરસ્ટેટ 40 હાઈ વે પસાર થાય છે. ઇન્ટરસ્ટેટ હાઈ વેની શાખોઓમાં મેમ્ફિસમાં આઈ-240, નેશવીલમાં આઈ-440, નોક્ષવીલમાં આવેલાં આઈ-140 અને આઈ-640નો સમાવેશ થાય છે. આઈ-26 તકનીકની રીતે ભલે પૂર્વ પશ્ચિમ ઈન્ટરસ્ટેટ હોય, તે જ્હોન્સન શહેરની પાસેથી ઉત્તર કેરોલિનાથી કિંગ્સપોર્ટના તેના મથક સુધી છે. આઈ-24 એ પૂર્વ પશ્ચિમ ઈન્ટરસ્ટેટ છે જે રાજ્યમાંથી ચટ્ટાનૂગાથી કલાર્કસવીલેમાંથી પસાર થાય છે.
ઉત્તર-દક્ષિણ માર્ગમાં આઈ-55, આઈ-65, આઈ-75 અને આઈ-81 હાઈ વે આવેલાં છે. રાજ્યમાં 65 ઈન્ટરસ્ટેટ નેશવિલમાંથી પસાર થાય છે, જ્યારે ચટ્ટાનૂગા અને નોક્ષવિલને 75 ઇન્ટરસ્ટેટ તેમજ 55 ઈન્ટરસ્ટેટ મેમ્ફિસને સેવા પૂરી પાડે છે. ઈન્ટરસ્ટેટ 81 બ્રિસ્ટલમાંથી રાજ્યમાં પ્રવેશે છે અને ડાન્ડ્રિજ નજીક આઈ-40 પાસે પૂરો થઈ જાય છે. આઈ-155 એ આઈ-55માંથી શાખા હાઈવે છે. ટેનેસીમાં આઈ-75નો એકમાત્ર શાખા હાઈવે આઈ-275 છે, જે નોક્ષવીલમાં છે.
હવાઇમથકો
રાજ્યમાં આવેલા મુખ્ય હવાઈમથકોમાં નેશવીલ ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ(બીએનએ), મેમ્ફિસ ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ(એમઇએમ), નોક્ષવિલનું મેકઘી ટાયસન એરપોર્ટ (ટીવાયએસ), ચટ્ટાનૂગા મેટ્રોપોલિટન એરપોર્ટ(સીએચએ), ટ્રાઈ-સિટિઝ રીજનલ એરપોર્ટ(ટીઆરઆઇ) અને જેક્સનમાં આવેલા મેકકેલાર-સીપ્સ રીજનલ એરપોર્ટ(એમકેએલ)નો સમાવેશ થાય છે. ફેડએક્ષ કોર્પોરેશન માટેનું મોટું હબ હોવાને કારણે મેમફિસ ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ દુનિયાનું સૌથી મોટું એર કાર્ગો ઓપરેશન ધરાવે છે.
રેલરસ્તા
મેમ્ફીસ અને ન્યૂબર્ન, ટેનેસીને શિકાગો ઈલિનોઈસ અને ન્યૂ ઓર્લિયન્સ, લૂઈસિયાના વચ્ચેના એમ્ટર્ક સિટી ઓફ ન્યૂ ઓર્લિયન્સ દ્વારા સેવા પૂરી પાડવામાં આવે છે.
નેશવિલ એ મ્યૂઝિક સિટિ સ્ટાર, અપડાઉન કરનારાઓ માટે રેલવે સેવા પૂરી પાડે છે.
કાયદો અને સરકાર
thumb|left|ટેનેસીની રાજધાની નેશવિલમાં ટેનેસીની સરકાર ચાર વર્ષના ગાળા માટે સરકાર બનાવે છે અને સળંગ બે ટર્મ સુધી સરકાર બનાવી શકે છે. રાજ્યપાલ એ એક જ સેવા અધિકારી છે જે રાજ્યવ્યાપી ચૂંટાય છે. મોટાભાગના રાજ્યોથી અલગ, ટેનેસી રાજ્ય લેફટનન્ટ ગવર્નર સીધુ ચૂંટતું નથી, ટેનેસીના સેનેટ સ્પીકરને ચૂંટે છે, જે લેફટનન્ટ ગવર્નર તરીકે સેવાઓ આપે છે.
ટેનેસી જનરલ એસેમ્બીલી, રાજ્ય વિધાનસભા 33 સેનેટ સભ્યો અને 99 હાઉસ ઓફ રિપ્રઝનટેટિવ્ઝ ધરાવે છે. સેનેટરો ચાર વર્ષના ગાળા માટે સેવા બજાવે છે અને ગૃહના સભ્યો બે વર્ષ માટે. દરેક સભા તેના સ્પિકર જાતે પસંદ કરે છે. રાજ્યસભાનાં સ્પીકર લેફટનન્ટ ગવર્નરનો હોદ્દો પણ સંભાળે છે. મોટા ભાગના કારોબારી અધિકારીઓ વિધાનસભા દ્વારા ચૂંટાય છે.
પત્રકારત્વ
પત્રકારત્વ (અંગ્રેજી: Journalism) એ આધુનિક સભ્યતાનો એક મુખ્ય વ્યવસાય છે. જેમાં સમાચારોનું એકત્રિકરણ, લેખન, સંપાદન, પ્રસ્તુતિ, મુદ્રીકરણ, પ્રકાશન કે પ્રસારણ વગેરે બાબતોનો સમાવેશ થાય છે. આજના યુગમાં પત્રકારત્વના અનેક માધ્યમો છે, જેમાં વર્તમાનપત્રો, સામયિકો, રેડિયો, દૂરદર્શનનો સમાવેશ થાય છે. તેને મુદ્રણ તથા દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય એમ બે મુખ્ય માધ્યમોમાં વિભાજીત કરવામાં આવે છે. પત્રકારત્વને લોકશાહીના ચોથા આધારસ્તંભ (ચોથી જાગીર)તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
ટેનેસી
કાયદો અને સરકાર
ટેનેસીનું વર્તમાન રાજ્ય બંઘારણ 1870માં સ્વીકારવામાં આવ્યું હતુ. રાજ્યમાં અગાઉ અન્ય બે બંધારણ હતા. જે વર્ષે ટેનેસી સંઘમાં જોડાયું તે 1796માં પહેલું બંધારણ સ્વીકારવામાં આવ્યું હતુ, અને બીજુ 1834માં સ્વીકારવામાં આવ્યું હતું. ટેનેસીનું બંધારણ માર્શિયલ લો ને ગેરકાયદે ઠેરવે છે. અમેરિકન સિવિલ વોર પછી યુએસના સંઘ(ઉત્તર) સૈન્ય દ્વારા ટેનેસી અને બીજા દક્ષિણના લોકો ઉપર મિલિટરી અંકુશના અનુભવ પછી કદાચ આ થયું હશે.
પત્રકારત્વ
ઇતિહાસ
વિશ્વમાં સામાજિક સ્તરે પત્રકારત્વની શરુઆત ઇસ્વી સન પૂર્વે ૧૩૧ વર્ષ પહેલાં રોમથી થઇ હોવાનું માનવામાં આવે છે. ત્યારે પ્રથમ દૈનિક સમાચારપત્ર શરું થયું જેનું નામ “Acta Diurna” (દિવસની ઘટનાઓ) હતું. ખરેખર તો એ એક પથ્થર કે ધાતુની પટ્ટી સ્વરૂપે હતું જેના પર સમાચારો લખવામાં આવતાં હતાં. આ પટ્ટીઓને રોમનાં મુખ્ય સ્થાનો પર રાખવામાં આવતી હતી. તેમાં વિશિષ્ટ અધિકારીઓની નિયુક્તિ, લડાઇના પરિણામો વગેરેની ઘોષણા કરવામાં આવતી હતી.
ટેનેસી
રાજકારણ
ટેનેસીનું રાજકારણ મોટાભાગના યુએસના રાજકારણની જેમ રિપબ્લીકન અને ડેમોક્રેટિકના પ્રભુત્વ તળે છે. રાજ્ય 1950 સુધી, ડેમોક્રેટિક સોલિડ સાઉથનું એક ભાગ હતું. જ્યારે તેણે બે વખત રિપબ્લીકન ડ્વાઈટ ડી. આઈસનહોવરને ચૂંટયા હતા. ત્યારથી ટેનેસીએ મોટાભાગની પ્રમુખની ચૂંટણીમાં રીપબ્લિકનને વોટ આપ્યા છે. જો કે તે દક્ષિણનાં તેના એકદમ રૂઢિચૂસ્ત પડોશીઓ કરતા જરાક વધારે મર્યાદિત છે.
રિપબ્લિકન રાજ્યના અડધાથી થોડા વધારે ભાગ પર અંકુશ ધરાવે છે. જ્યારે ડેમોક્રેટસ માટે ગ્રામ્ય મધ્ય ટેનેસી અને ઉત્તરીય વેસ્ટ ટેનેસીમાં પ્રમાણમાં સારો અને નેશવીલ તથા મેમ્ફિસ જેવા શહેરોમાં મજબૂત ટેકો છે. છેલ્લે જણાવેલાં વિસ્તારોમાં આફ્રિકન-અમેરિકનોની વસ્તી મોટા પ્રમાણમાં છે. ઐતિહાસિક રીતે, 1960 પહેલા રિપબ્લિકન્સની સૌથી વધુ મજબૂતાઈ ઈસ્ટ ટેનેસીમાં હતી. પૂર્વ ટેનેસી સ્થિત ટેનેસીનાં પહેલાં અને બીજા કોંગ્રેસનલ જિલ્લાઓમાંથી દક્ષિણમાં રહેલા થોડાક જિલ્લાઓ રિપબ્લિકન તરફી જિલ્લાઓ છે, પહેલો જિલ્લો 1881થી સતત રીપબ્લિકનનાં હાથમાં છે અને બીજો જિલ્લો 1873થી રીપબ્લીકનોએ સતત જાળવી રાખ્યો છે.
પત્રકારત્વ
ઇતિહાસ
ભારતમાં પ્રાચીનકાળમાં ઢંઢેરો પીટીને લોકો સુધી સમાચારો પહોચાડવાની પ્રથા હતી. પાછળથી ભીંતપત્રો શરું થયા. સૌપ્રથમ મુદ્રીત સમાચારપત્ર ઇ.સ. ૧૭૭૬માં ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની વતી તત્કાલીન અધિકારી વિલેમ બોલ્ટસે શરું કર્યું હતું. પાછળથી સમાચારપત્રોનો વિકાસ થયો. મહાત્મા ગાંધીએ પણ નવજીવન પત્ર શરું કર્યું હતું જેણે આઝાદીની લડત અને સમાજોત્થાન માટે મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. ભારતમાં ઇ.સ. ૧૭૭૦થી આઝાદી સુધીનો સમય પત્રકારત્વ માટે ઘણો જ સંઘર્ષપૂર્ણ રહ્યો છે. ૧૯૭૦ પછી કેટલાક સમાચારપત્રો શરું થયાં જે મુખ્યત્વે અંગ્રેજીમાં હતા અને સરકારની વાહ વાહ કરતાં મુખપત્રો હતા. સરકારની આલોચના કરતાં પત્રો સામે કડક પગલા લેવાતા હતા. સૌપ્રથમ ભારતીય ભાષામાં સમાચારપત્ર બંગાળીમાં રાજા રામમોહન રાય દ્વારા ઇ.સ. ૧૮૧૯માં સંવાદ કૌમુદી પ્રસિદ્ધ થયું. ગુજરાતી ભાષાનું પ્રથમ સમાચારપત્ર મુંબઇ સમાચાર ઇ.સ. ૧૮૨૨માં પ્રકાશિત થયું. તે આજે પણ વિદ્યમાન છે.
ટેનેસી
રાજકારણ
આના વિરોધભાસમાં, આફ્રિકન અમેરિકનો નાગરિકતાથી લાંબો સમય વંચિત રહેવાના કારણે અને તેમની લઘુમતી (1960માં 16.45 %)નાં કારણે 1960 સુધી રાજ્યના બીજા ભાગોમાં ધોળિયા ડેમોક્રેટ્સનું રાજકારણમાં પ્રભૂત્વ રહ્યું. ટેનેસીમાં જીઓપી હંમેશાથી એક જૂથ પાર્ટી રહી છે. 1970માં ભૂતપૂર્વ ગવર્નર વિનફિલ્ડ ડન અને ભૂતપૂર્વ યુએસ સેનેટર બિલ બ્રોકની જીતે રિપબ્લિકન પાર્ટીને રાજ્યવ્યાપી જીત માટે એક પ્રતિસ્પર્ધી પાર્ટી બનાવી. ટેનેસીએ 1970થી જૂદી જૂદી પાર્ટીમાંથી રાજ્યપાલોને પસંદ કર્યા છે.
પત્રકારત્વ
મુદ્રણ માધ્યમ
મુદ્રણ કરીને પ્રકાશિત કરવામાં આવતાં હોય તેવા તમામ પ્રકારના પત્રો/પત્રિકાઓનો આ માધ્યમ હેઠળ સમાવેશ થાય છે. વર્તમાનપત્રો અને સામયિકો સામાન્ય રીતે દૈનિક, સાપ્તાહિક, પખવાડિક, માસિક, છ માસિક અને વાર્ષિક સમયસારણીમાં પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં મુખ્ય વર્તમાનપત્રો ઉપરાંત સ્થાનિક કક્ષાએથી પ્રસિદ્ધ થતાં પત્રો લોકો માટે જીવનક્રમનો એક ભાગ બની ગયાં છે. પ્રાચીન સમયમાં બીબા ઢાળવા અને અને અક્ષરોને ગોઠવવાનું કામ ઘણું અટપટું હતું. મુદ્રણ ક્ષેત્રે થયેલી આધુનિક શોધો ના કારણે હવે ઝડપી, રંગારંગી, સુઘડ છાપકામ શક્ય બન્યું છે.
ટેનેસી
રાજકારણ
2000ની પ્રમુખની ચૂંટણીમાં, યુ.એસ.ના ભૂતપૂર્વ સેનેટર, ઉપપ્રમુખ અલ-ગોર, તેમના રાજ્યને જીતવામાં નિષ્ફળ રહ્યા. જે એક અસામાન્ય ઘટના છે. રીપબ્લીકન જ્યોર્જ ડબલ્યુ. બુશ માટે સહકાર 2004માં વધ્યો. જેમાં તેની જીતનો ગાળો 2000નાં ચાર ટકાથી વધીને 2004માં 14 ટકા થયો. દક્ષિણનાં રાજ્યોમાં પ્રમુખ માટેના ડેમોક્રેટિક દાવેદારો(જેવા કે, લિંડન બી. જ્હોનસન, જીમ્મી કાર્ટર, બીલ કિલન્ટન) ટેનેસીમાં સામાન્ય રીતે તેમના ઉત્તરના પ્રતિસ્પર્ધીઓ કરતા વધારે સારો દેખાવ કરે છ, ખાસ કરીને મોટા શહેરી વિસ્તારોની બહાર આવેલા મતદારોમાં તેમનો દેખાવ સારો હોય છે. 2008માં ડેમોક્રેટ બરાક ઓબામા ટેનેસીમાં તેમની પાર્ટીના 2004નાં દેખાવને સુધારવામાં નિષ્ફળ નિવડ્યા, જો કે તેઓ દેશભરમાં જીત્યા.
પત્રકારત્વ
દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય માધ્યમ
દ્રશ્ય શ્રાવ્ય માધ્યમો એટલે જોઇ શકાય તથા સાંભળી શકાય તેવા માધ્યમો. જેમકે રેડીયો તથા એમપી3 જેવા ઑડીયોને શ્રાવ્ય માધ્યમો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જયારે દ્ગશ્ય માધ્યમોમાં જોઇ શકાય તેવા ચલચિત્રોનો સમાવેશ થાય છે. આજે આપણે ટેલિવિઝન પર ચલચિત્ર સાથે જે અવાજ સાંભળીએ છીએ તે દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય માધ્યમ છે. ટેલિવિઝન ઉપરાંત ઇન્ટરનેટ પર મળતા વિડીયો ફૂટેજ, સિનેમા તથા મોબાઇલમાં જોવાતા યુ ટ્યુબ જેવા માધ્યમો દ્રશ્ય શ્રાવ્ય માધ્યમો છે.
ટેનેસી
રાજકારણ
ટેનેસી યુએસ હાઉસ ઓફ રીપ્રેઝન્ટેટિવમાં 9 સભ્યો મોકલે છે. જેમાંથી પાંચ ડેમોક્રેટ્સ અને ચાર રિપબ્લિકન છે. લેફટનન્ટ ગવર્નર રોન રામસે એ 140 વર્ષમાં રાજ્યસભાના પહેલા રીપબ્લિકન સ્પીકર છે. પુન: ગઠન પછી પહેલી વખત 2008ની ચૂંટણી દરમ્યાન, રિપબ્લીકન પાર્ટીએ ટેનેસીની બન્ને સભાઓ ઉપર પોતાનો અંકુશ જમાવ્યો. રાજ્યનાં 30 ટકા મતદાતાઓ અપક્ષ છે.
પત્રકારત્વ
દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય માધ્યમ
દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય માધ્યમથી ટેલિવિઝન પર વિવિધ સમાચાર ચેનલો દ્વારા દેશ-વિદેશની ઘટનાઓ, સ્થાનિક ગતિવિધિઓના સમાચારો આપવામાં આવે છે. ગુજરાતી તેમજ અન્ય ભાષામાં સમાચારો પ્રદર્શિત કરતી ઘણી ચેનલો છે. લોકો સુધી ઝડપી સમાચારો પહોંચાડવા માટે આ માધ્યમ ઘણું જ ઉપયોગી છે. ઘટના કે કાર્યક્રમનું સીધું જીવંત પ્રસારણ કરવું પણ શક્ય બન્યું છે.
ટેનેસી
કાયદાનું અમલીકરણ
ટેનેસી રાજ્ય ચાર કાયદા અમલીકરણ સંસ્થાઓ(એજન્સી) ધરાવે છે : ટેનેસી હાઈવે પેટ્રોલ, ધ ટેનેસી વાઈલ્ડલાઈફ રિસોર્સ એજન્સી (ટીડબલ્યુઆરએ), ધ ટેનેસી બ્યુરો ઓફ ઈન્વેસ્ટિગેશન (ટીબીઆઇ) અને ધ ટેનેસી સ્ટેટ પાર્કસ ડીપાર્ટમેન્ટ.
પત્રકારત્વ
સૉશ્યલ મીડિયા
સૉશ્યલ મીડીયાનો ગુજરાતી અર્થ સામાજિક માધ્યમો એવો થાય છે. સૉશ્યલ મીડિયા એટલે એવા માધ્યમો જે સમાજનાં લોકોને એકબીજા સાથે જોડે છે. વર્તમાન સમયમાં જોઇએ તો કૉમ્પ્યુટર તથા મોબાઇલ પર ઉપયોગમાં લેવાતાં ફેસબુક, વૉટ્સએપ, ટેલિગ્રામ, હાઇક સહિતનાં સૉશ્યલ મીડિયાનો ઉપયોગ વધી રહ્યો છે, જે ઇન્ટરનેટ (અંગ્રેજી: Internet)ને આભારી છે. જેમાં લોકો એકબીજાને અક્ષરોથી લખેલા સંદેશા તથા તસવીરો મોકલી શકે છે. જેમાં વ્યકિતગત તથા જૂથ બનાવીને એકથી વધુ લોકો સુધી સંદેશો, તસવીર, દ્રશ્ય, શ્રાવ્ય મોકલી શકાય છે. પત્રકારત્વ જગતમાં પણ આજે સૉશ્યલ મીડિયાનો ઉપયોગ વધી રહ્યો છે. પહેલાનાં સમયમાં પત્રકાર તસવીરકાર સાથે ઘટના સ્થળ પર પહોંચીને માહિતી મેળવી તસવીર મેળવતો હતો; જયારે આજે સૉશ્યલ મીડિયાનાં માધ્યમથી સમાચાર, પ્રૅસનોટ તથા તસવીરો મે‌ળવી શકાય છે. તેથી સમાચારપત્રો માટે સૉશ્યલ મીડિયા પૂરક સાબિત થયું છે. આ માધ્યમથી લોકો પણ ઘટનાઓ કે ખબરોને ત્વરિત રીતે અન્ય લોકો સુધી પહોંચાડી શકે છે.
ટેનેસી
કાયદાનું અમલીકરણ
હાઈવે પેટ્રોલ એ પ્રાથમિક કાયદાના અમલીકરણ માટેની શાખા છે જે હાઈવે સુરક્ષાની વ્યવસ્થા અને ઓછા જોખમવાળા કાયદાના અમલીકરણ પણ ધ્યાન રાખે છે.તે ટેનેસી ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ સેફ્ટીના અંકુશ હેઠળ નીચે છે. ટીડબલ્યુઆરએ એ એક સ્વતંત્ર સંસ્થા છે જે બધી સાહસિક રમતો, બોટિંગ અને મત્સ્યદ્યોગો જેવી રાજ્યના ઉદ્યાન કરતા અન્ય વ્યવસ્થા રાખે છે. ટીબીઆઇ રાજ્ય ઉત્તમ કક્ષાની અન્વેષણ વ્યવસ્થા ધરાવે છે, અને તે રાજ્યની પ્રાથમિક કક્ષાના ગુન્હા શોધક શાખા છે. ટેનેસી રાજ્યના વનરક્ષકો આ તમામ પ્રવૃતિ અને કાયદાના અમલીકરણ કે જે ટેનેસી રાજ્યની બાગ પદ્ધતિ(ટેનેસી સ્ટેટ પાર્ક સિસ્ટમ)માટે જવાબદાર છે.
પત્રકારત્વ
જાણીતા પત્રકારો
શ્રેણી:વ્યવસાય
ટેનેસી
કાયદાનું અમલીકરણ
સ્થાનિક કાયદા અમલીકરણ કન્ટ્રી શેરિફ ઓફિસો અને મ્યુનિસિપલ પોલીસ વિભાગમાં વિભાજીત છે. ટેનેસીના બંધારણ મુજબ દરેક દેશ પાસે ચૂંટાયેલાં શેરિફ જોઈએ. 95માંથી 94 કાઉન્ટીસમાં મુખ્ય કાયદા અમલીકરણ અધિકારી જ શેરીફ હોય છે અને કાઉન્ટી વિસ્તારનું અધિકારક્ષેત્ર ધરાવે છે. દરેક શેરિફના કાર્યાલયની જવાબદારી વોરંટ બજાવવું, કોર્ટ સુરક્ષા, જેલની કાર્યવાહી તથા કાઉન્ટીના અસંસ્થાપિત વિસ્તારમાં પ્રાથમિક કાયદાનું અમલીકરણ કરાવવું તથા મ્યુનિસિપલ પોલીસ વિભાગને મદદ પૂરી પાડવાની છે. અસંસ્થાપિત મ્યુનિસિપાલિટીએ પોતાના કાર્યક્ષેત્રના વિસ્તારને પોલીસ સેવા પૂરી પાડવા પોલીસ વિભાગ રાખવો જરૂરી છે. ટેનેસીના ત્રણ કાઉન્ટીસ કે જેઓ મહાનગર સરકાર સ્વીકારવાના છે તેઓએ મુશ્કેલીઓને હલ કરવા અલગ અભિગમ અપનાવ્યા છે તે મુજબ શહેરી સરકારે ચૂંટાયેલા શેરિફ સમક્ષ તેમની જરૂરીયાતો રજૂ કરવાની રહેશે. નેશવિલ, ડેવિડસન શહેરોએ કાયદાનાં અમલીકરણની સેવાઓ અને સત્તાઓને મેટ્રો શેરિફ અને મેટ્રો પોલીસ વડા વચ્ચે વહેચેલી છે. આ હેતુથી હવે ડેવિડસન શહેરમાં મુખ્ય કાયદા અધિકારી તરીકે શેરિફની જગ્યા નથી. ડેવીડસન શહેરના શેરિફની જવાબદારી વોરંટ સેવા અને જેલ વ્યવસ્થાની કામગીરી પર કેન્દ્રીત થયેલી છે. મેટ્રોપોલીટન પોલીસ ચીફ એ કાયદા અમલીકરણના મુખ્ય અધિકારી છે અને મેટ્રોપોલીટન પોલીસ વિભાગ સમગ્ર શહેર માટે કાયદા અમલીકરણની જવાબદારી પૂરી પાડે છે. લિન્ચબર્ગ, મુરે શહેરે ખુબ જ સાદો અભિગમ અપનાવ્યો અને જ્યારે કાયદા અમલીકરણની સંપુર્ણ જવાબદારી શેરિફની કચેરીને સોંપવામાં આવી ત્યારે લીન્ચબર્ગ પોલીસ ડિપાર્ટમેન્ટને નાબૂદ કરવામાં આવ્યો. ટ્રોસડેલ શહેર જે ટેનેસીમાં નાનામાં નાનું શહેર હોવા છતાં તેણે નેશવિલ જેવી જ પદ્ધતિ અપનાવી છે, કાયદાની જવાબદારી શેરિફ કાર્યાલયને તો સોંપેલ છે જ સાથે મેટ્રોપોલિટન પોલીસ ડીપાર્ટમેન્ટ પણ છે.
મહત્ત્વના શહેરો અને નગરો
નેશવિલ એ રાજધાની છે પણ ભૂતકાળમાં નોક્સવિલે, કિંગસ્ટન અને મર્ફિસબોરોએ પણ રાજ્યની રાજધાની તરીકે ભૂતકાળમાં સેવા આપેલી છે. મેમ્ફિસ રાજ્યના બીજા કોઈ પણ શહેર કરતા વધારે વસ્તી ધરાવે છે. પરંતુ 1990થી નેશવિલે રાજ્યનો સૌથી મોટો મહાનગરીય વિસ્તાર ધરાવે છે. જેનો ખિતાબ અગાઉ મેમ્ફિસ પાસે હતો. ચટ્ટાનૂગા અને નોક્સવિલે બન્ને રાજ્યના પૂર્વ ભાગે ગ્રેટ સ્મોકી માઉન્ટેન નજીક છે, બન્ને રાજ્યમાં મેમ્ફીસ કે નેશવિલની એક તૃતિયાંશ વસ્તી છે. કલેર્કવિલે એ પાંચમાં ક્ર્મનું વસ્તી ધરાવતુ મુખ્ય શહેર છે. જે નેશવિલથી ઉત્તરપશ્ચિમે લગભગ 45 માઈલ્સ(70 કિ.મી.) એ આવેલું છે. મર્ફિસબોરો ટેનેસીનું છઠ્ઠા ક્રમનું મોટું શહેર છે, જે 100500ની વસ્તી ધરાવે છે.
શિક્ષણ
thumb|right|યુનિવર્સિટી ઓફ ટેનેસી, નોક્ષવિલે
thumb|right|વાન્ડરબિલ્ટ યુનિવર્સિટી
thumb|right|ટેનેસી સ્ટેટ યુનિવર્સિટી, નેશવિલ
thumb|right|મિડલ ટેનેસી સ્ટેટ યુનિવર્સિટી, મર્ફીસબોરો
પ્રોફેશનલ ટીમો
ટેનેસી બ્રિસ્ટોલ મોટર સ્પીડવેનું પણ મુખ્યમથક છે જે વર્ષમાં બે વીકેન્ડ નાસ્કાર સ્પ્રિન્ટ કપ સ્પર્ધાનું આયોજન કરે છે અને પ્રત્યેક તારીખે 1,60000થી વધુ સીટોનું વેચાણ કરે છે.
મૂળ નામ
right|thumb|મનરો કાઉન્ટીમાં ટેનેસીના પ્રાચીન સ્થળ નજીક સ્થાપત્ય સૌ પ્રથમ વાર ટેનેસી શબ્દનો ઉપયોગ કેપ્ટન જુઆન પાર્ડો એ કરેલ કે જેઓ સ્પેનિશ શોધક છે અને જ્યારે તેઓ અને તેમના માણસો 1567માં પોતાના અમેરિકન ગામ ટેનેસ્કવીથી દક્ષિણ કેરોલિના તરફ સફર કરી રહ્યા હતા તે દરમિયાન કર્યો હતો. ઈ.સ. 1700ની શરૂઆતમાં બ્રિટીશ વેપારીઓએ ચેરોકી નામના નગરનું નામ તનાસી (કે ટાન્સે) નામ રાખ્યુ્ હતુ, જે હાલના મુનરો શહેર, ટેનેસીના નામે ઓળખાય છે. ટેનેસી શહેરની આજ નામની નદીના સ્થળે( કે જે હવે જે લીટલ ટેનેસી નદી)ના નામે ઓળખાય છે, તેના કિનારે આવેલું છે અને લગભગ 1725થી તેને નકશા પર દર્શાવેલ છે. હજૂ સુધી એ સ્પષ્ટ નથી કે આ એ જ નગર છે કે જેના પર જોમ પારડો એ હુમલો કર્યો હતો. પરંતુ તાજેતરના સંશોધન મુજબ પારડોનું ટેનેસ્કવી એ પીજીયન નદી અને ફ્રેન્ચ બ્રોડ નદીના સંગમ સ્થળે છે કે જે મોર્ડન ન્યૂપોર્ટ નજીક છે.
આ શબ્દ નો અર્થ અને તેનો ઉદભવ અચોક્કસ છે. અમૂક સંજોગો એમ પણ સૂચવે છે કે, આ શબ્દ યુચી શબ્દનો ચેરોકીનો સુધારો છે. એમ પણ કહેવાય છે કે, એનો મતલબ મેળાવડાની જગ્યા, વહેતી નદી કે પછી રીવર ઓફ ગ્રેટ બેન્ડ થાય છે. જેમ્સ મૂનીના કહેવા મુજબ આ નામનું વિશ્લેષણ થઈ શકે નહિ અને તેનો અર્થ પણ નષ્ટ થઈ ગયો છે.
આધુનિક સ્પેલિંગ મુજબ ટેનેસી નો શ્રેય જેમ્સ ગ્લેન કે જેઓ દક્ષિણ કરોલીનાના રાજ્યપાલ હતા. તેઓ એ આ શભ્દનો પ્રયોગ 1750માં પોતાના કાર્યાલયના પત્રવ્યવહારમાં કરેલો. 1765માં હેનરી ટીમ્બરલેક્સનું ડ્રાઉટ ઓફ ધ ચિરુકી કાઉન્ટીના પ્રકાશન બાદ આ નામ વધારે પ્રખ્યાત થયું. 1788માં નોર્થ કેરોલીનાએ ટેનેસી કાઉન્ટીની રચના કરી જે ત્યાની ત્રીજી કાઉન્ટી હતી જે હાલની મિડલ ટેનેસી છે. (ટેનેસી કાઉન્ટી એ હાલના મોન્ટગોમેરી કાઉન્ટી અને રોબર્ટસન કાઉન્ટીનું પુરોગામી છે.) 1796માં જ્યારે બંધારણીય સભા દક્ષિણ પશ્ચિમ હદમાંથી એક નવા રાજ્યનું નિર્માણ કરવા યોજાઈ હતી ત્યારે તેમણે તે રાજ્યને "ટેનેસી" નામ આપ્યું હતુ.
હુલામણા નામ
ટેનેસી ને વોલન્ટીયર સ્ટેટ પણ કહેવાય છે. 1812માં જ્યારે યુદ્ધ થયું તેમાં ટેનેસી રાજ્યના સ્વંયસેવકોએ વોલન્ટિયરે મહત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો અને ખાસ કરીને ન્યૂ ઓરલિયન્સના યુદ્ધ વખતે. ત્યારબાદ તેને આ હુલામણું નામ મળ્યુ.
રાજયના ચિન્હો
રાષ્ટ્રીય ચિન્હોમાં નિચેનાઓનો સમાવેશ થાય છે :
ઘોઘા સામડી (તા.ગઢડા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા બોટાદ જિલ્લાના ગઢડા (સ્વામીના) તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તથા પશુપાલન છે. ગામમાં પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળા આવેલી છે. ઉપરાંત પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સગવડો પણ ઉપલબ્ધ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
જુમ્માપટ્ટી રેલ્વે સ્ટેશન
thumb|જુમ્માપટ્ટી રેલ્વે સ્ટેશન નજીક ટ્રેન જુમ્માપટ્ટી રેલ્વે સ્ટેશન એ નેરલ - માથેરાન રેલ્વે માર્ગ પર આવેલું માથેરાન પર્વતીય રેલ્વેનું રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન નેરલ રેલ્વે સ્ટેશનથી ૪.૮ કિમી અંતરે આવેલું છે.
થોરીયા (તા.મહુવા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુવા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
હરણાવ નદી
હરણાવ નદી ગુજરાત રાજ્યના સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલી નદી છે. આ નદી પર હરણાવ બંધ બાંધવામાં આવેલો છે.
હિરણાક્ષી, ભિમાક્ષી અને કોસાંબી નામની નાની ત્રણ નદીઓનો સંગમ થઇને હરણાવ નદી બને છે, જે સાબરમતી નદીમાં ભળી જાય છે. આ નદી ખેડબ્રહ્માને બે ભાગમાં વહેંચે છે. હરણાવ નદી પહેલાં હિરણ્યાક્ષ અથવા હરણી નદી તરીકે ઓળખાતી હતી.
આ નદી તેના પ્રાકૃતિક સૌંદર્ય માટે જાણીતી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ શ્રેણી:સાબરકાંઠા જિલ્લો
ખાનાય (તા. અબડાસા)
ખાનાય ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અબડાસા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:અબડાસા તાલુકો
વાંટડી (તા. ભિલોડા)
વાંટડી (તા. ભિલોડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભિલોડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વાંટડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભિલોડા તાલુકો
અબ્બાસ તૈયબજી
અબ્બાસ તૈયબજી (૧ ફેબ્રુઆરી ૧૮૫૪ – ૯ જૂન ૧૯૩૬) ભારતીય સ્વાંતંત્ર્ય સેનાની અને મહાત્મા ગાંધીના એક સહયોગી હતા. તેમણે વડોદરા રાજ્યના મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે પણ કાર્ય કર્યું હતું.
પરિવાર અને પૃષ્ઠભૂમિ
અબ્બાસ તૈયબજીનો જન્મ ખંભાત, ગુજરાતના એક સમૃદ્ધ સુલેમાની વ્હોરા મુસ્લિમ પરીવારમાં થયો હતો. તેઓ શમશુદ્દીન તૈયબજીના પુત્ર અને અત્યંત સફળ વેપારી મુલ્લા તૈયબ અલીના પૌત્ર હતા. તેમના પિતાના મોટા ભાઈ બદરુદ્દીન તૈયબજી બોમ્બે ઉચ્ચ ન્યાયાલયના પ્રથમ ભારતીય બેરિસ્ટર તથા ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના ત્રીજા પ્રમુખ હતા.
પ્રારંભિક જીવન
અબ્બાસ તૈયબજીનો જન્મ વડોદરા રાજ્યમાં થયો હતો જ્યાં તેમના પિતા ગાયકવાડી મહારાજની સેવામાં હતા. તેમનું શિક્ષણ ઇંગ્લેન્ડમાં થયું હતું જ્યાં તેઓ અગિયાર વર્ષ સુધી રહ્યા હતા. ઇંગ્લેન્ડથી પરત આવેલા અબ્બાસ તૈયબજી બ્રિટીશ રાજ પ્રત્યે વફાદાર, પશ્ચિમી રહેણીકરણીને સમર્પિત અને ભારતીય રીતિ–રિવાજો તથા પરંપરાઓ તરફ તિરસ્કાર ધરાવતા હતા. તેમણે વડોદરા રાજ્યની અદાલતમાં ન્યાયાધીશ તરીકે નોકરી સ્વીકારી. ઊંચું વેતન, પારિવારીક વિરાસત અને ઉચ્ચ સરકારી નિયુક્તિને કારણે તેમનો પરિવાર પાશ્ચાત્ય સમાજથી પ્રભાવિત આભિજાત્ય વર્ગ પૈકીનો એક હતો. પોતાની સમગ્ર કારકિર્દી દરમિયાન તેઓ બ્રિટીશ રાજને વફાદાર રહ્યા. તેમણે સંતાનોનો ઉછેર પાશ્ચાત્ય શૈલીમાં કર્યો અને ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે ઇંગ્લેન્ડ મોકલી આપ્યા. આ દરમિયાન તેઓ વડોદરા રાજ્યના ઉચ્ચ ન્યાયાલયના મુખ્ય ન્યાયાધીશ બન્યા અને સેવા નિવૃત થયા.
તેઓ સ્ત્રીઓના અધિકારોના આરંભિક પ્રસ્તાવક હતા. તેઓ સ્ત્રી શિક્ષણ અને સમાજ સુધારને સમર્થન કરતા હતા. તેમણે પડદા પ્રથાનો અસ્વીકાર કરવાની સાથે જ પોતાની પુત્રીઓને શાળામાં મોકલી તત્કાલીન રૂઢીગત રિવાજોને પડકાર્યા હતા.
ભારતીય સ્વતંત્રતા આંદોલન
અબ્બાસ તૈયબજીએ મહાત્મા ગાંધી સાથે ૧૯૧૭માં ગોધરા ખાતે આયોજીત એક સામાજીક સંમેલનમાં ભાગ લીધો હતો. તે સમયે તેઓ પશ્ચિમી જીવનશૈલી અને અંગ્રેજી અભિગમના અગ્રણી સ્વરૂપે જોવામાં આવતા હતા. ૧૯૧૯માં જલિયાંવાલા બાગ હત્યાકાંડની ઘટના બાદ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ દ્વારા એક સ્વતંત્ર તપાસ સમિતિની રચના કરવામાં આવી જેના અધ્યક્ષ તરીકે તૈયબજીની વરણી કર્યા બાદ તેમનામાં બદલાવ જોવા મળ્યો. જનરલ ડાયર દ્વારા કરાયેલ આ હત્યાકાંડના સેંકડો સાક્ષીઓની જુબાની સાંભળીને તેઓ મહાત્મા ગાંધીના અનુયાયી બન્યા અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના સ્વાતંત્ર્ય પ્રાપ્તિના ઉદ્દેશોને સમર્થન આપ્યું.
દાંડી સત્યાગ્રહ
૧૯૩૦ની શરૂઆતમાં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ દ્વારા બ્રિટીશ શાસન સામે પૂર્ણ સ્વરાજની જાહેરાત કરવામાં આવી. સવિનય અવજ્ઞા આંદોલન અને સત્યાગ્રહના પ્રથમ તબક્કે ગાંધીજીએ અંગ્રેજો દ્વારા મીઠા પર નાખવામાં આવેલા કરના વિરોધમાં રાષ્ટ્રવ્યાપી અહિંસક આંદોલનની જાહેરાત કરી. કોંગ્રેસ પદાધિકારીઓને વિશ્વાસ હતો કે ગાંધીજીની ધરપકડ કરવામાં આવશે. આ પરિસ્થિતિમાં સત્યાગ્રહના વૈકલ્પિક નેતૃત્ત્વ તરીકે તૈયબજીને પસંદ કરવામાં આવ્યા. દાંડી સત્યાગ્રહ બાદ ૪ મે ૧૯૩૦ના રોજ ગાંધીજીની ધરપકડ કરવામાં આવી. જેથી તૈયબજીને સત્યાગ્રહના આગળના તબક્કાના પ્રભારી તરીકે નીમવામાં આવ્યા.
૭ મે ૧૯૩૦ની સવારે ૭૬ વર્ષીય અબ્બાસ તૈયબજી અને કસ્તુરબા કૂચ કરી આગળ વધ્યા. ધરાસણા પહોંચતા પહેલા ૧૨ મે ના રોજ બંનેની ધરપકડ કરવામાં આવી અને તેમને ત્રણ મહિનાની જેલની સજા થઈ. તેમની ધરપકડ બાદ, સરોજિની નાયડુ અને મૌલાના અબુલ કલામ આઝાદના નેતૃત્વ હેઠળ શાંતિપૂર્ણ આંદોલન ચાલુ રહ્યું. આંદોલન દરમિયાન હજારો સત્યાગ્રહીઓ પર અંગ્રેજ સરકારએ કરેલા દમનને કારણે ભારતના સ્વાતંત્ર્ય આંદોલન તરફ સમગ્ર વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચાયું. તૈયબજીની ધરપકડ અને જેલની સજાના સંદર્ભે ગાંધીજીએ તેમને ગ્રાન્ડ ઓલ્ડ મેન ઓફ ગુજરાત તરીકે નવાજ્યા હતા.
અવસાન
અબ્બાસ તૈયબજીનું અવસાન ૯ જૂન ૧૯૩૬ના રોજ મસૂરી ખાતે થયું હતું.
હિન્દુ-અરેબીક અંકો
rightઅરેબીક અંકો (જેને હિન્દુ અંકો કે ભારતીય અંકો પણ કહેવાય છે) એ સંખ્યા ઓના નિરૂપણ માટે સૌથી વધુ વપરાતા ચિન્હોનો સમુહ છે. આ અંકોની શોધને ગણિતના વિકાસમાં સૌથી વધુ મહત્વના પ્રદાન પૈકીનુ એક ગણવામાં આવે છે.
ઇતિહાસ
અરેબીક અંકો તરીકે જાણીતી ગણિતની આ સૌથી મહત્વની શોઘ હકીકતમાં અરબોની નહીં પણ હિન્દુઓની ગણિતને અમૂલ્ય ભેટ છે. આ અંકોનો વિકાસ ભારતમાં લગભગ ઈ.પૂ. ૪૦૦માં થયો હતો. પરંતુ હિન્દુઓની દરિયો પાર ન કરવાની માન્યતાને કારણે તેમની કોઇ પણ શોધ કે સંસ્કૃતિ હિન્દુસ્તાનની બહાર જઈ શકતી નહોતી. ભારતમાં થયેલી ગણિતની આ શોધને અરબોએ યુરોપ અને અન્ય પશ્ચિમના દેશોમાં ફેલાવી. ત્યાંથી વ્યાપક સ્વીકૃતિ મળ્યા બાદ આ અંકો અરેબીક અંકોના નામે વિશ્વમાં ફેલાયા. જો કે અરબસ્તાનમાં તો આ અંકો “ ભારતીય અંકો તરીકે ”, أرقام هندية, અર્કમ્ હિન્દિયા:) તરીકે ઓળખાયા.
ઈ.સ. ૧૦૦માં વપરાતા હિન્દુ અંકો
ઈ.પૂ. ૪૦૦માં હિન્દુ અંકો વપરાયાના પુરાવા પ્રાપ્ય છે. અન્ય સંસ્કૃતિની જેમ હિન્દુઓ વૈજ્ઞાનિક શોધોના પુરાવા રાખતા નહોતા. પરંતુ એક માન્યતા મુજબ હિન્દુઓ વૈદિકકાળથી આ અંકો વાપરતા હતા. આર્યભટ્ટના પુસ્તકોમાં સૌ પ્રથમ સંકેત "૦"નો ઉપયોગ શૂન્યના નિરૂપણ માટે મળતો હોવાથી ૦ને આર્યભટ્ટની શોધ ગણવામાં આવે છે. ભાસ્કરાચાર્ય – ૨ ના સમય (૧૭મી સદી) દરમિયાન દશાંકી (૧૦ને પાયા તરીકે લઇને બનેલી) પદ્ધતિનો ૯ ચિહ્નો સાથે ભારતમાં બહોળો ઉપયોગ થવા લાગ્યો. આ પદ્ધતિમાં શૂન્યને એક ટપકાં દ્વારા દર્શાવવામાં આવતો હતો. (જુઓ વાસવદત્ત સુબન્ધુ, કે બ્રહ્મગુપ્ત દ્વારા વ્યાખ્યા). એક મત મુજબ, કદાચ શૂન્યના ચિહ્નની શોધ પ્રથમ સદીમાં તત્વદશર્નમાં બુદ્ધના શૂન્યતાના ખ્યાલના ઉદય દરમ્યાન થયો હશે.
અલક઼િફતીનાં ૧૨મી સદીના અંતમાં લખાયેલ પુસ્તક "Chronology of the scholars" માં હિન્દુ અંકો અરબસ્તાન કેવી રીતે પહોંચ્યા તે અંગેની વિગતો સ્રોતના ઉલ્લેખો જોવા મળે છે. મન્સુરે તેની પાસેનાં પુસ્તકનો અરેબિકમાં અનુવાદ કરવાનો હુકમ આપ્યો...''
ઉપરોક્ત પંક્તિઓમાં જેનો ઉલ્લેખ થયો તે પુસ્તક બ્રહ્મસ્ફુટ સિદ્ધાંત (બ્રહ્માંડની ઉત્પત્તિ વિષે હિન્દુ ગણિતજ્ઞ બ્રહ્મગુપ્ત દ્વારા સન ૬૨૮માં લખાયેલુ પુસ્તક) હોવાનું ઇતિહાસકારોનું માનવું છે. બ્રહ્મસ્ફુટ સિદ્ધાંતમાં દેવનાગરી લિપિમાં શૂન્યનો સંકેત વાપરવામાં આવ્યો છે.
હિન્દુ દશાંશ પદ્ધતિ ઉપર ફારસી ગણિતજ્ઞ અલ્ ખ્વારીઝમી, અબુએ સન ૮૨૫માં On the Calculation with Hindu Numerals નામનું એક પુસ્તક લખ્યું. આરબ ગણિતજ્ઞ અલ્ કિન્દીએ સન ૮૩૦માં ચાર પુસ્તકો દ્વારા હિન્દુ દશાંશ પદ્ધતિની સમજ આપી છે.
હલવો
હલવો (અથવા હલવા, ઝાલ્વો, હલેવેહ, હૈલવા, હલવાહ, હાલવા, હેલવા, અલુવા, ચાલવા, ચાલવા )) સમગ્ર મધ્ય પૂર્વ, દક્ષિણ એશિયા, મધ્ય એશિયા, પશ્ચિમ એશિયા, પૂર્વ એશિયા, ઉત્તર આફ્રિકા, અને હોર્ન ઓફ આફ્રિકા, બાલ્કન્સ, પૂર્વીય યુરોપ, માલ્ટા અને યહૂદી વિશ્વમાં ઘણા પ્રકારની ગાઢી, ગળી મીઠાઈઓના સંદર્ભમાં પીરસવામાં આવે છે.
હલવો શબ્દ (અરેબીક હલવા حلوى પરથી) બે પ્રકારની મીઠાઈનું વર્ણન કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે.
હલવો અનેક અન્ય સામગ્રીઓ પર આધારિત હોઈ પણ શકે છે, જેમાં સૂરજમુખીના બીજ, વિવિધ સૂકા મેવા, કઠોળો, મસૂર અને શાકભાજીઓ જેમ કે ગાજર, કોળું, રતાળું અને સ્ક્વોશનો સમાવેશ થાય છે.
વ્યુત્પત્તિ
અંગ્રેજી ભાષામાં હલવા શબ્દ યહૂદી ભાષાના હલવા પરથી 1840-50ની વચ્ચે આવ્યો હતો. આ યહૂદી શબ્દ બલ્ગેરિયનમાંથી આવ્યો, જે તુર્કીશ હેલવા પરથી આવ્યો હતો, વળી આ શબ્દ પણ છેવટે અરેબિક અલ હલવા પરથી વ્યુત્પન્ન થયો હતો, જેનો અર્થ છે, ગળી મીઠાઈ. અરેબિક મૂળ حلوى હલવા એટલે "ગળી વસ્તુ".
પ્રકારો
હલવાના મોટાભાગના પ્રકારો સાપેક્ષ રીતે ગાઢી મીઠાઈઓની હોય છે, જે ખાંડ અથવા મધ દ્વારા ગળી બનાવવામાં આવે છે. તેમના દેખાવ, તેમ છતાં અલગ અલગ હોય છે. ઉ.દા, સોજી આધારિત હલવો ચીકણો અને અપારદર્શક હોય છે, જ્યારે તલ આધારિત હલવો સૂકો અને વધુ ભૂકાવાળો હોય છે.
લોટ આધારિત
આ પ્રકારમાં લોટને શેકીને બનાવવામાં આવે છે જેમ કે સોજીને તેલમાં શેકીને કરકરો બનાવવામાં આવે છે અને તેને ખાંડની ચાસણી સાથે રાંધવામાં આવે છે. આ ઈરાન, તુર્કી, સોમાલીયા, ભારત, પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાનમાં જાણીતો છે.
સેમોલીના (સોજી)
આ હલવો ભારત, અફઘાનિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, ઈરાન, પાકિસ્તાન અને આસપાસના દેશોમાં (તેનું થોડું જુદું સ્વરૂપ અલબાનીયા, અઝેરબૈજન, બુલ્ગારીયા, સાપ્રસ, ગ્રીસ, મોન્ટેનેગ્રો અને તુર્કીમાં) જોવા મળે છે, ઘઉંની સોજી, ખાંડ અથવા મધ, અને માખણ અથવા વનસ્પતિ ઘીની સાથે બનાવવામાં આવે છે અને ખાવામાં આવે છે. કિસમિસ, ખજૂર, અને સૂકા ફળોt, અથવા સૂકા મેવા જેમ કે બદામ અથવા અખરોટને પણ સોજીના હલવામાં ઉમેરવામાં આવે છે. હલવાનો ચીકણો દેખાવ, જે પોલેન્ટા જેવો દેખાય છે, તે સહેજ ગળ્યો હોય છે, તેમાં ઉમેરાયેલું માખણ વધુ સ્વાદ આપે છે. સોજીના હલવાનું પ્રમાણભૂત માપ 1:2:3:4 છે, એટલે કે એક ભાગ ચરબી (વનસ્પતિ ઘી અથવા માખણ), બે ભાગ સોજી, ત્રણ ભાગ મીઠાશવાળું તત્ત્વ (ઉ.દા. ખાંડ અથવા મધ) અને ચોથો ભાગ પાણી. સોજી ચરબીમાં શેકાઈ જાય ત્યારે પાણી અને મીઠાશ વાળી વસ્તુથી બનેલી ચાસણી ઉમેરવામાં આવે છે. જ્યારે તે ગરમ હોય ત્યારે તે બંનેને ખૂબ જ સાવચેતી પૂર્વક મિશ્ર કરવામાં આવે છે, અને કોઈ વધારાની સામગ્રીઓ ઉમેરવામાં આવે છે. આ તબક્કે હલવો આછા કથ્થઈ રંહનો અને વધુ પોચો બને છે. રાંધણ પદ્ધતિ અને સ્વાદ અનુસાર તેને વધુ પકવવામાં આવે છે, જે તેને વધુ ઘેરો અને કઠણ બનાવે છે, અથવા તેને ઠારી દેવા માટે મૂકી રાખવામાં આવે છે.
ભારતમાં, સોજીનો હલવો મહત્ત્વની એક "ઉત્તરીય" મીઠાઈ તરીકે ગણતરીમાં લેવાતો હોવા છતાં તે, દક્ષિણ ભારતમાં પણ ઘણી જાણીતી વાની છે. હલવાનું એક પ્રમુખ દક્ષિણ ભારતીય સ્વરૂપ (અથવા “અલવા”, એવું તમિલમાં કહેવામાં આવે છે) તમિલનાડુ રાજ્યના એક શહેર તિરુનેલવેલીમાંથી મળે છે. લગભગ એક સમાન સોજીની રસોઈ, જેને સંપૂર્ણ દક્ષિણ ભારતમાં વ્યાપક પણે માણવામાં આવે છે, તેને કેસરી અથવા કેસરી-સ્નાન કહેવામાં આવે છે.
પાકિસ્તાન અને ભારતમાં સોજીની જગ્યાએ ગાજર (ગાજર હલવા માટે), મગની દાળો (મગની દાળનો હલવો માટે) અથવા દૂધી (દૂધીના હલવા માટે) પણ ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. સોજી વિના તેને એક સાથે બાંધવા માટે, કન્ડેન્સ્ડ દૂધ અને ઘીની સાથે તૈયાર કરવામાં આવે છે, જ્યારે તે તાજો બન્યો હોય છે, ત્યારે પરિણામ સ્વરૂપે એક નરમ પોચો હલવો બને છે, અને બ્રિટિશ પુડીંગ જેવો દેખાય છે.
મકાઈનો લોટ
મકાઈના લોટનો હલવો ગ્રીસમાં જાણીતો છે અને તેની ઘણા પ્રકારો જોવા મળે છે. ફારસાલા રાંધણ પદ્ધતિ અત્યંત જાણીતી છે. તે ખાંડ જેવી ચારણી સાથે ઘણી ગળી વાની હોય છે.
ચોખાનો લોટ
આ ચોખાનો લોટ અને નારિયેળના દૂધનો હલવો ઝાન્ઝીબારની શેરીઓમાં ઘણો સામાન્ય છે.
સૂકોમેવો-માખણ આધારિત હલવો
આ પ્રકારનો હલવો તેલયુક્ત બીજોને વાટીને બનાવવામાં આવે છે, જેમ કે તલની પેસ્ટને ગરમ ખાંડની ચાસણીમાં ત્યાં સુધી રાંધવામાં આવે છે, જ્યાં સુધી તે સખત ન બની જાય. આ પ્રકાર પૂર્વીય ભૂમધ્ય તથા બાલ્કન વિસ્તારો તથા અન્ય દેશો જેમ કે બોસ્નિયા અને હર્જેગોવિના, ક્રોએશિયા, રોમાનિયા, સર્બિયા, મોન્ટેનેગ્રો(тах'ан халв'а), બુલ્ગારિયા, રુસ, ગ્રીસ અને સાઈપ્રસ (χαλβάς), ઈજિપ્ત, ઈરાક, ઈઝરાયેલ, ઈરાન, લેબેનોન, મૈસડોનિયા, આલ્બેનિયા, સીરિયા, મધ્ય એશિયા, દક્ષિણ ભારત, કાકેશસ વિસ્તારો અને તુર્કીમાં લોકપ્રિય છે. તે અલ્જિરીયા અને કેન્દ્રીય ભૂમધ્ય પર દ્વીપ માલ્ટામાં પણ લોકપ્રિય છે.
તલ
તલનો હલવો બાલ્કનો, મધ્ય પૂર્વ અને અન્ય ભૂમધ્ય સાગરની આસપાસના વિસ્તારોમાં લોકપ્રિય છે. આ મીઠાઈમાં પ્રાથમિક સામગ્રી તલના બીજો અથવા તહિની પેસ્ટ અને ખાંડ, ગ્લુકોઝ અથવા મધ છે. સોપવોર્ટ (અરબીમાં ‘અર્ક અલ હલવેહ ; તુર્કીશમાં çöven કહેવાય છે ), કેટલીક રાંધણ પદ્ધતિમાં મિશ્રણમાં તેલને સ્થિર કરવા અથવા પરિણામસ્વરૂપ બનવાવાળી મીઠાઈ માટે વિશિષ્ટ દેખાવનું સર્જન કરવા માટે સફેદ ઈંડા અથવા ઝાડવાની ઔષધિના મૂળ ઉમેરવામાં આવે છે.
અન્ય સામગ્રીઓ અથવા લોટ જેમ કે પિસ્તા, કોકો પાઉડર, નારંગીનો રસ, વેનીલા અથવા ચોકલેટ પણ પ્રાથમિક તાહીની અને ખાંડ આધારિત સામગ્રીમાં મોટેભાગે ઉમેરવામાં આવે છે.
ફ્લોસ હલવો
પિસ્તા આધારિત ફ્લોસ હલવા જેવી સમાન રાંધણ પદ્ધતિ ઉત્તર ભારતમાં પ્રચલિત છે. તે થોડું વધુ ઘટ્ટ હોય છે અને તે મોટાભાગે "પતીસા" અથવા સોહન પાપડી તરીકે ઓળખાય છે. ચાઈનીઝ ભોજનમાં ફ્લોસ જેવી કેન્ડી સમાન ડ્રેગન બીયર્ડ કેન્ડી તરીકે ઓળખાતો પિસમાનિએ અથવા પશમાક હલવો નાસ્તા અથવા મીઠાઈ તરીકે ખાવામાં આવે છે.
હલવાનો એક કાચો પ્રકાર પણ છે જે કાચા ખોરાકોમાં જાણીતો બન્યો છે. આ પ્રકારમાં, કાચા તલની તાહીની, કાચી બદામો, કાચા અગેવિ નેક્ટર અને મીઠાને એક સાથે વાટવામાં આવે છે અને તેને સખત બનાવવા માટે ઠંડો કરવામાં આવે છે.
સાંસ્કૃતિક ઉપયોગ
હલવા એ સૌથી સમાન્ય આધુનિક અંગ્રેજીનો સ્પેલિંગ છે અને તેનું લિપ્યંતર મોટાભાગની બાલ્કન ભાષાઓમાંથી થયું છે. અન્ય લિવ્યંતરણમાં આ મુજબનો સમાવેશ થાય છેઃ હેલવા (માલ્ટિઝે), હલવાહ (હીબ્રુ), હલવા અથવા હલવી (અરેબિક), હેલવા (ટુર્કીશ), હલવા (હિન્દુસ્તાની).
હીબ્રુ વ્યુત્પન્ન સ્પેલિંગ, હલવાહ (חלבה), ઘણીવખત વિશિષ્ટ રીતે કોશેર વાનગી માટે તેનો ઉપયોગ થાય છે.
હલાવા (حلاوة) નો અરેબિક અર્થ ગળપણ થાય છે જ્યારે શબ્દ હલવા (حلوى) નો અર્થ મીઠાઈઓ અથવા કેન્ડી થાય છે. હલવો શબ્દ અરેબિક શબ્દ હલવા પરથી આવ્યો છે; મૂળ શબ્દહિલવા જેનો અર્થ ગળ્યું થાય છે.
અલ્બેનિયા
અલ્બેનિયામાં હલવા, હલ્લવે, સામાન્ય રીતે મીઠાઈ આધારિત ભોજન તરીકે ખાવામાં આવે છે, એટલે કે તેની પહેલાં ભોજનની મુખ્ય વાની અથવા ક્ષુધાપ્રદીપક ભોજન લેવામાં આવતું નથી. અલ્બેનિયામાં મોટાભાગના હલવા લોટ આધારિત હલવા હોય છે, તેમ છતાં ઘરમાં બનાવાતો સોજીનો હલવો અને હલવાઈને ત્યા બનતો સોજીનો હલવો પણ ખાવામાં આવે છે. ઘઉંના લોટાનો હલવો સામાન્ય રીતે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે, તેમ છતાં મકાઈનો લોટનો હલવો પણ સામાન્ય છે.
આર્જેન્ટીના
આર્જેન્ટીનામાં હલવો ઉપલબ્ધ છે, ખાસ કરીને સિરિયન-લેબેનીઝ અથવા અર્મેનીયન મૂળના હલવાઈને ત્યાંથી આવે છે. 1940ના દાયકાઓમાં, ગ્રીક હલવાના નામની અવેજીમાં મેન્ટેકોલ પ્રવાસી કુટુંબની કંપની, રીયો સેગુન્ડોઝ જ્યોર્ગાલોઝ દ્વારા હલવાના નામની અવેજીમાં મગફળીના માખણ સાથે બનેલો મેન્ટેકોલ રજૂ કરવામાં આવ્યો. તે ઘણી જાણીતી પેદાશ બની, 1990ના દાયકામાં વૈશ્વિક કંપની કેડબરી શેવેપીઝને વેચવામાં આવી, જેણે રાંધણ પદ્ધતિમાં પરિવર્તન કર્યું. જ્યોર્ગાલોઝ હવે મૂળ પેદાશનું ન્યુક્રેમ ના નામથી ઉત્પાદન કરે છે. બંને વસ્તુઓ કેન્ડી સ્ટોરો અને સુપરમાર્કેટોમાં ઉપલબ્ધ છે.
બેહરીન
બહેરીનમાં, હલવાનું સૌથી જાણીતુ સ્વરૂપ હલવા શૌવેઈટર છે, જે હલવા બેહરીની તરીકે પણ પાડોશી દેશોમાં જાણીતું છે.
બોસ્નીયા
બોસ્નીયામાં હલવાનો મોટાપ્રમાણમાં ઉપયોગ થાય છે, અને તે વિવિધ સ્વરૂપો અને લોટમાં ઉપલબ્ધ છે.
બાંગ્લાદેશ
વિવિધ પ્રકારના હલુઆ (হালুয়া) સમગ્ર બાંગ્લાદેશમાં અને તેના પાડોશી બંગાળી બોલીવાળા કલકત્તાના વિસ્તારોમાં તૈયાર થાય છે. હલુઆના અત્યંત સામાન્ય પ્રકારોમાંના કેટલાંક સેમોલિના(সুজির হালুয়া સુજીર હલુઆ ), ગાજર (গাজরের হালুয়া ગજોરેર હલુઆ ), ચણા (বুটের হালুয়া બુટેર હલુઆ), લોટ (নেশেস্তার হালুয়া નેશેસ્ટાર હલુઆ ) બદામ (বাদামের হালুয়া બદામેર હલુઆ), અને પપૈયા (পেঁপের হালুয়া પેપર હલુઆ)નો સમાવેશ થાય છે. હલુઆ સામાન્ય રીતે સમૃદ્ધ મીઠાઈ તરીકે ખવાય છે, પણ બાંગ્લાદેશીઓ માટે સવારના નાસ્તા માટે પરંપરાગત બ્રેડ જેમ કે પૂરીઓ (পুরি પૂરી ) અથવા પરાઠાs (পরোটা પોરોટા ) સાથે હલુઆ ખાવો તે અસામાન્ય નથી.
બલ્ગેરિયા
બલ્ગેરિયામાં હલવો શબ્દનો (халва) એક કરતાં વધુ મીઠાઈ માટે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. તાહીની હલવો (тахан халва) અત્યંત પ્રચલિત છે અને તે તમામ ફૂડ સ્ટોરોમાં મળી શકે છે. બે પ્રકારના તાહીની હલવા બનાવવામાં આવે છે- એક સૂરજમુખીના બીજનો ઉપયોગ કરીને બનતો તાહીની હલવો અને બીજો તલનો ઉપયોગ કરીને બનતો તાહીની હલવો. પરંપરાગત રીતે, યાબ્વાનીત્સા અને હાસકોવોના વિસ્તારો તેમના હલવા માટે જાણીતા છે. સોજીનો હલવો (грис халва) ઘરમાં બનાવવામાં આવે છે અને તે માત્ર કેટલાક પેસ્ટ્રી સ્ટોર્સમાં જોવા મળે છે. ત્રીજા પ્રકાર સફેદ હલવાનો (бяла халва) છે, જે ખાંડમાંથી બને છે. સફેદ હલવો લેન્ટ (સિર્ની ઝાગોવેઝ્ની; Сирни заговезни)પહેલનાં છેલ્લા રવિવાર માટે જાણીતો છે, જ્યારે સફેદ હલવાનો ટુકડો એક દોરી પર બાંધવામાં આવે છે. તમામ બાળકો પાર્ટીના સ્થાને એક વર્તુળમાં ઊભા હોય છે અને તેઓ ચોક્કસ પણે તેમના મોં વડે હલવાનો ટુકડો પકડે છે. બલ્ગેરિયામાં મોટા ભાગના તમામ પ્રકારના હલવાને ગુડ કિંગ હેન્રી(чувен)ના એસેન્સ સાથે સ્વાદિષ્ટ બનાવવામાં આવે છે.
ક્રોએશિયા
ક્રોએશિયામાં ખાવામાં આવતો હલવો તે સ્વાદમાં ગળ્યો હોય છે. સ્લાવોનીયા, કોર્ડુન, લીકા અને બારાન્જા અથવા એક સમયે ઓટ્ટોમન સમ્રાજ્ય સાથે સંપર્કમાં આવેલા વિસ્તારોમાં આ વિશેષતા અસામાન્ય નથી. સ્લાવોનીયામાં ખાસ કરીને હલવા "કીર્વજ" અથવા સ્થાનિક ચર્ચ મેળાઓમાં જાણીતો છે.
ઈજિપ્ત
ઈજિપ્તમાં, હાલાવા અથવા હાલાવા તાહીની (حلاوة طحينية) નામ છે. તેમાં ઘણી વિવિધતા છે જેમ કે માત્ર ચોસલાઓ, અને નાજુક રેસાદાર હલવા જેને હાલાવા હેર કહેવામાં આવે છે (حلاوة شعر). પાઈન નટ્સ, પિસ્તા અને બદામની જોડે અન્ય વિવિધતાના મોટા ચોસલા અથવા પહેલેથી તૈયાર કરીને રાખવામાં આવેલા ગ્રાહકોનો હિસ્સો તથા તાજેતરમાં એનર્જી બાર (ચોકલેટ બારના કદના) પ્રકારો છે. હાલાવા મોટાભાગના ઈજિપ્તવાસીઓ દ્વારા માણવામાં આવતી એક અત્યંત જાણીતી મીઠાઈ છે. તે સવારના નાસ્તા માટે અને રાતના જમણમાં ખાવામાં આવે છે અને તેને ગરમ બ્રેડ, સેન્ડવીચ સાથે માણવામાં આવે છે, અને ઘણી વખત રાંધેલા ક્રીમના અરેબિક સમતુલ્ય (قشطة) સાથે માણવામાં આવે છે. તે સંગ્રહિત ખોરાક છે, જેને કોઈ વિશિષ્ટ સંગ્રાહક પરિસ્થિતિઓની જરૂરિયાત ન હોવાથી તેનો સમગ્ર દેશમાં આનંદ માણી શકાય છે અને તે કોઈ ભય અથવા બગાડ વગર પરિસરના તાપમાને રાખી શકાય છે.
ગ્રીસ અને સાયપ્રસ
ગ્રીસ અને સાયપ્રસમાં હલવાઓની પરિભાષા (χαλβάς) મીઠાઈની બંને વૈવિધ્યતા માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે. તલનો હલવો શિષ્ટ સમયમાં બનાવવામાં આવતો હતો. સોજીના હલવાની પ્રમાણભૂત રેસીપીને "1:2:3:4" કહેવાય છે, જેમાં એક ભાગ તેલ, બે ભાગ સોજી, ત્રણ ભાગ ખાંડ અને ચોથો ભાગ પાણીનો છે.
ભારત
ભારતના વિવિધ પ્રકારના હલવા વિસ્તાર અને સામગ્રી, જેમાંથી હલવો બને છે, તેને આધારે પ્રચલિત છે. મોટા ભાગના પ્રખ્યાત હલવામાં સોજી હલવો (સેમોલિના હલવો), લોટનો હલવો (ઘઉંનો હલવો), મગની દાળનો હલવો (મગનો હલવો), ગાજર હલવો (ગાજરનો હલવો), દૂધી હલવો, ચણા દાળનો હલવો(ચણા), અને સત્યનારાયણ હલવો (સોજી હલવાની વિવિધતા, કેળાની શોધી શકાય એવી નિશાનીના ઉમેરા સાથે), કાજુ હલવો (કાજુનો હલવો)નો સમાવેશ થાય છે.
તિરુનેલ્વેલી, તમિલનાડુ રાજ્યનું એક શહેર જે હલવા શહેર ના નામે ઓળખાય છે.
શિયાળુ તરબૂજ અથવા રાખોડી કોળામાંથી બનતો 'કાશી હલવા' એ કર્ણાટકની જાણીતી અને પરંપરાગત મીઠાઈ છે, જે મુખ્યત્વે પરંપરાગત બ્રાહ્મણ લગ્નોમાં નિયમિત રીતે દેખાય છે.
ઇરાન
ઈરાનમાં હલવો સામાન્ય રીતે ઘઉંના લોટ અને માખણ અને ગુલાબ જળ સાથે સ્વાદિષ્ટ કરેલી વાનગીવાળી મીઠાઈના સંદર્ભમાં લેવામાં આવે છે. અંતિમ પેદાશનો રંગ ઘેરો કથ્થઈ રંગ હોય છે. હલવોને એકદમ સૂકી પેસ્ટ ન થઈ જાય ત્યાં સુધી તેને એક પ્લેટમાં પાતળા સ્તરમાં પાથરવામાં આવે છે. હલવો સામાન્ય રીતે અન્ત્યવિધિ અને એવા પ્રસંગોએ પીરસવામાં આવે છે, તેની પર મોટા ભાગે છીણેલી બદામો અથવા નારિયેળ સાથે મૂકવામાં આવે છે.