cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
વેદ
અત્યાર સુધીમાં મળી આવેલી હસ્તપ્રતોને આધારે ઋગ્વેદનો રચનાકાળ પૂર્વ વૈદિક કાળ મનાય છે. જ્યારે બાકીના અન્ય વેદ, સંહિતાઓ, બ્રાહ્મણ, આરણ્યક તેમજ ઉપનિષદોનો રચનાકાળ ઉત્તર વૈદિક કાળ માનવામાં આવે છે.
વેદ તથા વેદ સંબંધિત સાહિત્યને વૈદિક સાહિત્ય કહે છે જેને સાત વિભાગોમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે:
સંદર્ભ
શ્રેણી:ધાર્મિક સાહિત્ય શ્રેણી:સંસ્કૃત સાહિત્ય શ્રેણી:સંસ્કૃત ગ્રંથ
નંદોલી (તા. કલોલ)
નંદોલી (તા. કલોલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  કલોલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નંદોલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, રાઇ, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કલોલ તાલુકો
ગોઢા (તા. લાખણી)
ગોઢા (તા. લાખણી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લાખણી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગોઢા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ધાર્મિક સ્થળો
ગામમાં ઓગડનાથ મહારાજનું પૌરાણિક મંદિર આવેલું છે જ્યાં ભાઈ બીજના દિવસે મેળો ભરાય છે. ગોઢા ગામમાં વેજુબાઈ માતાજીનું એક પૌરાણિક મંદિર છે, જે માતાજીના દર મહિનાની બીજ પર મેળો ભરાય છે, અને ત્યાં ગામ ગામથી ભક્તો બીજ ભરવા આવે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:લાખણી તાલુકો
નિત્યાનંદ સ્વામી
નિત્યાનંદ સ્વામી સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના વ્યાસ તરીકે ઓળખાય છે. તેમણે શાસ્ત્રાર્થ કરી કરીને આ સંપ્રદાયની વૈદિકતા સિદ્ધ કરવા ખુબ મોટુ યોગદાન આપ્યું છે.
તેમનું મુળ નામ દિનમણી શર્મા હતું. તેમનો જન્મ વિક્રમ સંવત ૧૮૪૯ ચૈત્ર શુક્લ ૯ (રામ નવમી)ના દિવસે વિરજા અને વિષ્ણુ શર્માને ત્યાં લખનૌમાં થયો હતો. તેઓ વિશેષ વિદ્યાભ્યાસ માટે કાશી ગયા હતા. તેઓ તેમના ભાષા વૈભવ, રસમાધુર્ય અને બુલુંદ વાક્છટા માટે જાણીતા હતા. તેઓ ભારતભરના પ્રસિદ્ધ તીર્થોની યાત્રા કરતા સ્વામિનારાયણની પાસે આવી પહોંચ્યા અને દીક્ષા લીધી.
સાંપ્રદાયિક યોગદાન
તેમણે અમદાવાદ, જૂનાગઢ, જામનગર, ગોંડળ, ખંભાત, રાજકોટ અને બોટાદ વગેરે સ્થળોએ પંડિતો જોડે શાસ્ત્રાર્થ કર્યો હતો. શાસ્ત્રવ્યાસંગી સ્વામીએ સતત વિચરણની સાથે સાથે શ્રીહરિદિગ્વિજય નામનો એક અનોખો ગ્રંથ પણ આપ્યો છે. તેઓએ સત્સંગીજીવન પર હેતુ ટીકા લખીને શતાનંદ સ્વામીના ગૂઢભાવોને ઉઘાડ આપ્યો છે. ભક્તિસંપ્રદાયના અનુયાયી હોવાને નાતે તેમણે શ્રીશાંડિલ્ય ભક્તિસૂત્રભાષ્યની પણ રચના કરી છે.
અવસાન
નિત્યાનંદ સ્વામી વિક્રમ સંવત ૧૯૦૮માં માગશર સુદ અગિયારસના રોજ અવસાન પામ્યા હતા.
શ્રેણી:હિંદુ સંત શ્રેણી:ધાર્મિક સાહિત્યકાર શ્રેણી:સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય શ્રેણી:ધાર્મિક વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:૧૯૦૩માં મૃત્યુ
જામલા (તા. છોટાઉદેપુર)
જામલા (તા. છોટાઉદેપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા  છોટાઉદેપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જામલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:છોટાઉદેપુર તાલુકો
થોરખાણ (તા. બાબરા)
થોરખાણ (તા. બાબરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  બાબરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. થોરખાણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
મંત્રસંહિતા
વેદ મુલત: એક છે, પરંતુ ભગવાન વેદવ્યાસે વેદને ચાર વેદમાં વહેંચ્યા છે. ઋગવેદ, યજુર્વેદ, સામવેદ અને અથર્વવેદ. વેદના મંત્રો હવે ગ્રંથસ્થ થયા છે. પ્રાચીનકાળમાં વેદ ગ્રંથસ્થ થતાં નહિ. હજારો વર્ષથી વેદ કર્ણોપકર્ણ પરંપરાથી જ જળવાયા છે.અર્થાત વેદ શ્રુતિપરંપરા થી સચવાયા એટલા માટે જ વેદનું એક નામ શ્રુતિ છે. વેદપાઠ કરવાની આપણી ઘણી પ્રાચીન પરંપરા છે. પ્રત્યેક વેદની અનેક શાખાઓ છે. આ બધી શાખાઓમાંથી ઘણી લુપ્ત થઈ ગઈ છે, અને કેટલીક અદ્યાપિ પર્યત અખંડ સ્વરૂપે ચાલુ રહી છે. વેદમાં મૂળ મંત્રોને સંહિતા કહે છે. પ્રત્યેક વેદને પોતાની સંહિતા, બ્રાહ્મણો, આરણ્યકો તથા ઉપનિષદો હોય છે.
શ્રેણી:વેદ
છિડીવાડી (તા. ધાનેરા)
છિડીવાડી (તા. ધાનેરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધાનેરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. છિડીવાડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધાનેરા તાલુકો
મોરલી ફળીયા
મોરલી ફળીયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા નવસારી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ગણદેવી તાલુકાનું ગામ છે. મોરલી ફળીયા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, દુધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે.
આ ગામના લોકો મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલનનો વ્યવસાય કરી પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:ગણદેવી તાલુકો
લીંબી (સોનગઢ)
લીંબી (સોનગઢ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સોનગઢ તાલુકાનું ગામ છે. લીંબી (સોનગઢ) ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે.
શ્રેણી:સોનગઢ તાલુકો
જામલી (જેર)
જામલી (જેર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા  છોટાઉદેપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જામલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:છોટાઉદેપુર તાલુકો
બ્રાહ્મણ ગ્રંથો
વેદમંત્રોનો યજ્ઞમાં ક્યારે અને કેવી રીતે ઉપયોગ થાય, વેદમંત્રોનો રહસ્યાર્થ શું છે, વેદમંત્રોના ઉપયોગપૂર્વક થતાં ધાર્મિક-આધ્યાત્મિક પ્રયોગો કેવી રીતે થાય આદિ બાબતોની વિચારણા બ્રાહ્મણગ્રંથોમાં કરવામાં આવી છે. ચારેય વેદના કુલ મળીને સત્તર બ્રાહ્મણગ્રંથો થાય છે. આમાં ઋગ્વેદનું અતૈરેય બ્રાહ્મણ, કૃષ્ણ યજુર્વેદનું તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણ અને શુક્લ યજુર્વેદનું એક શતપથ બ્રાહ્મણ ઘણા પ્રચલિત છે. વેદની કેટલીય શાખાઓની સાથે ઘણાં બ્રાહ્મણગ્રંથો પણ લુપ્ત થઈ ગયા છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:વેદ
ગુગળ (તા. ડીસા)
ગુગળ (તા. ડીસા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ડીસા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગુગળ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ડીસા તાલુકો
ધાખા (તા. ધાનેરા)
ધાખા (તા. ધાનેરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધાનેરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ધાખા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
કરણપુરા (તા. થરાદ)
કરણપુરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા થરાદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કરણપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક, માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળા, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:થરાદ તાલુકો
ધાખા (તા. ધાનેરા)
શ્રેણી:ધાનેરા તાલુકો
ઉધણીયા
ઉધણીયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પાવી જેતપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઉધણીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્ય વસ્તી આદિવાસીઓની છે.
શ્રેણી:પાવી જેતપુર તાલુકો
ગમા પીપળીયા (તા. બાબરા)
ગમા પીપળીયા (તા. બાબરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બાબરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગમા પીપળીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ખાખરેચી (તા.માળિયા-મિયાણા)
ખાખરેચી (તા. માળિયા-મિયાણા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માળિયા (મિયાણા) તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખાખરેચી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
નાદરી (તા. કલોલ)
નાદરી (તા. કલોલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  કલોલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાદરી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, રાઇ, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ખાખરેચી (તા.માળિયા-મિયાણા)
ધાર્મિક સ્થળો
thumb|નાગણેશ્વરી માતાનું મંદિર, ખાખરેચી thumb|right|વીર પાભુજી રાઠોડ મંદિર, ખાખરેચી ગામમાં રાઠોડ રાજપૂતોના કુળદેવી નાગણેશ્વરી મા અને વીર પાભુજી રાઠોડના મંદિરો આવેલા છે.
શ્રેણી:માળિયા (મિયાણા) તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
મહુડી (સોનગઢ)
મહુડી (સોનગઢ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સોનગઢ તાલુકાનું ગામ છે. મહુડી (સોનગઢ) ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે.
પીંજરા
પીંજરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા નવસારી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ગણદેવી તાલુકાનું ગામ છે. પીંજરા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, દુધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે.
આ ગામના લોકો મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલનનો વ્યવસાય કરી પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:ગણદેવી તાલુકો
જડીયાલી (તા. લાખણી)
જડીયાલી (તા. લાખણી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લાખણી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. જડીયાલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:લાખણી તાલુકો
જોસેફ ફૂરિયર
જિન બાપતિસ્તે જોસેફ ફૂરિયર (૨૧ માર્ચ ૧૭૬૮ – ૩૦ મે ૧૮૩૦) ફ્રેંચ ગણિતશાસ્ત્રી અને ભૌતિકશાસ્ત્રી હતા. તેઓ ફૂરિયર શ્રેણીની શોધ માટે સૌથી વધુ જાણીતા છે. તેમણે ઉષ્મા વહન વિશેના પ્રશ્નો પર પણ કામ કરેલું. ફૂરિયરે ગ્રીન હાઉસ અસરની શોધમાં વાતાવરણ અવરોધક તરીકે વર્તે છે જેવા મહત્વના સૂચનો કરી મદદ કરેલી.
જીવન
ફૂરિયરનો જન્મ દરજીના પુત્ર તરીકે ઓક્સેરેમાં થયેલો. ૯ વર્ષની ઉંમરે તેમણે માતા-પિતા ગુમાવ્યા. ત્યારબાદ તેઓ સેંટ માર્ક કોન્વેન્ટમાં અભ્યાસ કરવા ગયા.
ઓક્સેરેમાં તેઓ લશ્કરી અકાદમીમાં જોડાયા. ૧૬ વર્ષની ઉંમરે શિક્ષક બન્યા. ૨૬ વર્ષની ઉંમરે તેઓ ઇકોલે નોર્મલ સુપરીએર, પેરિસમાં દાખલ થયા. તેમનાં શિક્ષકોમાં જોસેફ-લુઇ લાગ્રાંજે, ગાસ્પાર્ડ મોંગે અને પિઅરે-સિમોન ડી લાપ્લાસનો સમાવેશ થયો હતો.
૧૭૮૯માં તેમણે ફ્રેંચ ક્રાંતિમાં ભાગ લીધો. ક્રાંતિના અરાજકતાના સામ્રાજ્ય દરમિયાન તેમનો વધ ગિલોટીન વડે કરવાનો નક્કી જ હતો પરંતુ રોબેસ્પિઅરે તેમને બચાવ્યા. ત્યારબાદ, તેમણે ઇજિપ્ત અને સિરિયામાં ફ્રેંચ સૈન્યમાં ભાગ લીધો.
ત્યારબાદ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ડી'ઇજિપ્તેની વૈજ્ઞાનિક પાશ્વભૂમિકા માટે તેમને નીમવામાં આવ્યા. તેઓ જ્યારે ફ્રાન્સ પાછા આવ્યા ત્યારે તેમને નેપોલિયને ઇસેરે પ્રાંતના ઉપરી બનાવ્યા.
૧૮૧૦માં ફૂરિયરે ગ્રેનોબલે યુનિવર્સિટીની સ્થાપના કરી અને પ્રથમ પ્રમુખ બન્યા. ૧૮૧૭માં ફૂરિયર એકેદમી ડેસ સાયન્સના સભ્ય બન્યા. ૧૮૨૨માંં તત્કાલિન પ્રમુખનું અવસાન થતાં તેઓ ગણિત વિભાગનાં ઉપરી બન્યા. ૧૮૨૬માં તેઓ એકેદમી ફ્રાન્સિસેમાં ચૂંટાયા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગણિત શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક
ઉમરવા (તા. પાવીજેતપુર)
ઉમરવા (તા. પાવી જેતપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પાવી જેતપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઉમરવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્ય વસ્તી આદિવાસીઓની છે.
શ્રેણી:પાવી જેતપુર તાલુકો
સોમા જ્વાળામુખી
વિશ્વમાં સોમા જ્વાળામુખીના શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ, રશિયાના કમચટકા દ્વીપકલ્પ અને કુરીલ ટાપુઓ પર જોવા મળે છે, જેનો વિસ્તાર દક્ષિણમાં કમચટકાથી હોકાઈડો (જાપાન) સુધી છે.
મુળાસણા (તા. કલોલ)
મુળાસણા (તા. કલોલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  કલોલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મુળાસણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, રાઇ, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કલોલ તાલુકો
કજારડા (તા.માળિયા-મિયાણા)
કજારડા (તા. માળિયા-મિયાણા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માળિયા (મિયાણા) તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કજારડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:માળિયા (મિયાણા) તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
મિયાલી
મિયાલી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સોનગઢ તાલુકાનું ગામ છે. મિયાલી ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે.
શ્રેણી:સોનગઢ તાલુકો
ડુગડોલ મોટી (તા. ધાનેરા)
શ્રેણી:ધાનેરા તાલુકો
કરબુણ (તા. થરાદ)
કરબુણ (તા. થરાદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા થરાદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કરબુન ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:થરાદ તાલુકો
કેન નદી
નદીનો માર્ગ
આ કેન નદી નીકળે છે જબલપુર જિલ્લાના અહિરગાંવાં નામના ગામ નજીકના ઉત્તર-પશ્ચિમ ઢોળાવ પરના બારનેરના પહાડી ક્ષેત્રમાંથી નીકળે છે  અને ૪૨૭ કિલોમીટર જેટલું અંતર કાપી ચિલ્લા ગામ, બાંદા જિલ્લો, ઉત્તર પ્રદેશ ખાતે યમુના નદીમાં મળી જાય છે, જેનું ભૌગોલિક સ્થાન 25.76667°N, 80.51667°W
કેન નદીનો સ્ત્રાવ વિસ્તાર એકંદરે ૨૮,૦૫૮ ચોરસ કિલોમીટર છે, જે પૈકી ૧૨,૬૨૦ ચોરસ કિલોમીટર સ્ત્રાવ વિસ્તાર આ નદીની ઉપનદી એવી સોનાર નદીનો છે, જે સમગ્ર મધ્ય પ્રદેશ પરિસરમાં ફેલાયેલ છે; અને સાથે તેના 427 kmના પ્રવાસ દરમિયાન અન્ય ઉપનદીઓ જેમ કે બવાસ નદી, દેવાર નદી, કૈથ નદી, બૈન્ક નદી (ડાબા કાંઠાની ઉપનદીઓ) અને કોપરા નદી તથા બિઅરમા નદી (જમણા કાંઠાની ઉપનદીઓ)માંથી પણ તે મેળવે પાણી છે. તેની કુલ લંબાઈ 427 km પૈકી 292 km મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં વહે છે, જ્યારે 84 km જેટલું અંતર ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં વહે છે, અને 51 km જેટલું અંતર બે રાજ્યો વચ્ચેની સરહદ તરીકે વહે છે.
બિજાવર-પન્ના ટેકરીઓ પાર કરતી વખતે કેન નદી ૬૦ કિ. મી અંતર માટે ૧૫૦-૧૮૦ મીટર ઊંડા કોતરમાં થઈને વહે છે. કેટલાક પ્રવાહો આ નદીમાં જોડાવા ધોધ બનાવે છે. આ કેન નદીનો ખીણપ્રદેશ રેવા ઉચ્ચપ્રદેશને સતના ઉચ્ચપ્રદેશમાંથી અલગ કરે છે.
પ્રવાસી આકર્ષણ
કેન નદી પર આવેલ રાનેહ ધોધ અને કેન ઘરિયલ અભયારણ્ય પર્યટન આકર્ષણો છે. આ નદીના ખડકોની રચના અહીં એક અદભૂત દેખાવ (અલગ અલગ રંગછટામાં ગ્રેનાઇટ, ડોલોમાઇટ અને ક્વાર્ટઝ ખડકો) પ્રસ્તુત કરે છે. કેન અને સિમરી નદીઓના સંગમ પર ગંગાઉ બંધનું નિર્માણ કરવામાં આવેલ છે. આ કેન નદી પન્ના નેશનલ પાર્કમાંથી પસાર થાય છે.
આ કેન નદીના કિનારા પર કેટલાક કિલ્લાઓ હતા, જેનો ઉપયોગ આ પ્રદેશના રાજપૂતો મોગલ સામે લડવા માટે કરતા હતા. આજકાલ આ કિલ્લાઓ પર ડાકુઓ દ્વારા કબજો કરવામાં આવે છે અને આ સ્થાનિક પોલીસ માટે એક ચિંતાનું કારણ બનેલ છે. આ કિલ્લાઓની વર્તમાન ખંડેર પરિસ્થિતિ એવી છે કે આ દિવાલો નીચે ટેકરી તેઓ પરથી જોવી મુશ્કેલ છે અને ખંડેરની માત્ર મુખ્ય ઇમારતો હજુ પણ અસ્તિત્વ ધરાવે છે. આ પૈકી કેટલાક કિલ્લાઓ આરોહણ માટે હજી સારા છે.
આ નદી તેના દુર્લભ પથ્થર સાઝાર અથવા ડેન્ડ્રિટિક અકીક પથ્થર માટે પ્રખ્યાત છે. બાંદા શહેર કેન નદીના કિનારા પર આવેલ છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશ શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
માળ (સોનગઢ)
માળ (સોનગઢ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સોનગઢ તાલુકાનું ગામ છે. માળ (સોનગઢ) ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે.
શ્રેણી:સોનગઢ તાલુકો
નોર્ધન આયર્લેન્ડ
ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ (Tuaisceart Éireann, અલ્સ્ટર સ્કૉટ્સ: નોર્લિન એર્લૅન ) એ યુનાઈટેડ કિંગડ્મના ચાર દેશો માંહેનો એક છે. તે આયર્લૅન્ડ ટાપુની ઉત્તર-પૂર્વે આવેલો છે, તેની સરહદ પ્રજાસત્તાક આયર્લૅન્ડની દક્ષિણ અને પશ્ચિમ સરહદ સાથે મળે છે. 2001ની યુકે(UK) જનગણના વખતે તેની જનસંખ્યા 1,685,000 હતી, જેમાં ટાપુની કુલ જનસંખ્યાના લગભગ 30% અને યુનાઈટેડ કિંગડ્મની જનસંખ્યાના લગભગ 3%નો સમાવેશ થતો હતો.
ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં અલ્સ્ટરના આયરિશ પ્રાંતની નવ કાઉન્ટી(પરગણા)માંથી છ કાઉન્ટીનો સમાવેશ થાય છે. તેની રચના આયર્લૅન્ડ સરકારના અધિનિયમ 1920 અંતર્ગત 3 મે 1921ના યુનાઈટેડ કિંગડ્મના અલગ વિભાગ તરીકે કરવામાં આવી હતી, જો કે તેનાં બંધારણીય મૂળ ગ્રેટ બ્રિટન અને આયર્લૅન્ડ વચ્ચે 1800માં થયેલા યુનિયનના અધિનિયમમાં પડેલાં હતાં. 50થી વધુ વર્ષો સુધી તેને પોતાની જ વિકસિત સરકાર અને સંસદ હતી. આ સંસ્થાઓને 1972માં સ્થગિત કરવામાં આવી અને 1973માં સમાપ્ત કરવામાં આવી. સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓની સ્થાપના માટે ફરી ફરીથી પ્રયત્નો કરવામાં આવ્યા અને અંતે ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની વહીવટી અને ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની ઍસેમ્બલીની વર્તમાન વ્યવસ્થા અસ્તિત્વમાં આવી. વિધાનસભા સર્વ-સમાજ-ઉત્કર્ષના સિદ્ધાન્તો આધારિત લોકશાહી અનુસાર કાર્ય કરે છે, જેમાં બધી કોમોના સમર્થનની જરૂર રહે છે.
ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ ઘણાં વર્ષો સુધી હિંસા અને કટુ જાતિ-રાજકીય સંઘર્ષ-ટ્રબ્લ્સ(Troubles)નો પ્રદેશ રહ્યો, જેનું કારણ મુખ્યરૂપે રોમન કૅથલિક બહુમતિ ધરાવતા રાષ્ટ્રવાદીઓ અને મુખ્યરૂપે પ્રોટેસ્ટન્ટ બહુમતિ ધરાવતા સંઘવાદીઓ વચ્ચેના ભાગલા રહ્યા. સંઘવાદીઓ ઇચ્છે છે કે ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ યુનાઈટેડ કિંગડ્મના ભાગ રૂપે રહે, જ્યારે રાષ્ટ્રવાદીઓ ઇચ્છે છે કે તે રાજકીય રીતે, બ્રિટિશ શાસનથી સ્વતંત્ર, બાકીના આયર્લૅન્ડ સાથે ફરીથી ભળી જાય. 1998ના "ગુડ ફ્રાઈડે કરાર" ઉપર સહી થઈ ત્યારથી, ટ્રબ્લ્સ(Troubles)માં સામેલ મોટા ભાગના સંસદીય જૂથોએ પોતાનાં શસ્ત્ર અભિયાનો બંધ કરી દીધાં છે.
આવા અનોખા ઇતિહાસને કારણે ઉત્તરી આયર્લૅન્ડના પ્રતીકવાદ, નામ અને વિવરણનો પ્રશ્ન જટિલ રહ્યો છે, તથા એ જ રીતે નાગરિકતા અને ઓળખનો પ્રશ્ન પણ ગૂંચવાડાભર્યો છે. ટૂંકમાં, સંઘવાદીઓ પોતાને બ્રિટિશ લેખે છે અને રાષ્ટ્રવાદીઓ પોતાને આયરિશ તરીકે સમજે છે, તેમ છતાં તેમની આ ઓળખ પરસ્પરની દૃષ્ટિએ એકાંગી કે અનન્ય નથી.
પૃષ્ઠભૂમિ
thumbnail|left|હોમ રૂલના વિરોધમાં 1912માં અલ્સ્ટર કરાર પર હસ્તાક્ષર
આજે જે ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ છે એ પ્રદેશ 16મી સદીના ઉત્તરાર્ધથી ઈંગ્લિશ વસાહતવાદના કાર્યક્રમો સામેના આયરિશ પ્રતિકાર યુદ્ધની સંઘર્ષભૂમિ રહ્યો છે. અંગ્રેજો દ્વારા નિયંત્રિત આયર્લૅન્ડનું રાજ્ય અંગ્રેજી રાજા, હેન્રી સાતમા દ્વારા, 1542માં ઘોષિત થયું હતું, પરંતુ આયરિશ પ્રતિકારે આયર્લૅન્ડમાં અંગ્રેજ શાસનને અસંભવ બનાવી દીધું હતું. વસાહતવાદી કાર્યક્રમોનો ઇરાદો હતો આયર્લૅન્ડમાં અંગ્રેજી શાસનના વિસ્તારનો. કિનસેલની લડાઈમાં આયરિશ હાર પછી, પ્રદેશના ગેલિક (તથા રોમન કૅથલિક) ઉચ્ચ વર્ગના વૈભવશાળી લોકો 1607માં યુરોપીય મહાદ્વીપમાં જઈ વસ્યા અને એ પ્રદેશ પ્રોટેસ્ટન્ટ ઈંગ્લિશ (મુખ્યત્વે ઍંગ્લિકન) અને સ્કોટિશ (મુખ્યત્વે પ્રેસ્બીટેરિયન) આવીને વસેલા લોકો દ્વારા વસાહતવાદના કાર્યક્રમો માટેનો વિષય થઈ પડ્યો. 1610 અને 1717 વચ્ચેના સો વર્ષોમાં કદાચ 100,000 જેટલા નીચલી જમીનવાળા લોકો સમગ્ર સ્કૉટલૅન્ડમાંથી આવીને વસ્યા અને ત્યાર પછીના દિવસોમાં અલ્સ્ટરમાં દર ત્રણ આયરિશ અને એક અંગ્રેજ માણસે પાંચ સ્કૉટ્સ હતા. આયરિશ શિષ્ટ, કુલીન લોકોનો અંગ્રેજી શાસન સામેનો 1641નો વિદ્રોહ અલ્સ્ટરમાં આવીને વસેલા લોકોના જનસંહારમાં ઊતરી પડ્યો અને પરિણામે ઈંગ્લૅન્ડ, સ્કૉટલૅન્ડ તથા આયર્લૅન્ડ વચ્ચે યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું, જેમાં સરકારની ધાર્મિક અસહિષ્ણુતાએ ઇંધણ પૂરું પાડ્યું. એ લડાઈમાં ઈંગ્લિશ દળો દ્વારા વિજય અને 16મી શતાબ્દી પૂરઈ થતાંમાં બીજા એક યુદ્ધમાં આગળ ઉપર સમાન વાતે પ્રોટેસ્ટન્ટ વિજયને લીધે આયર્લૅન્ડમાં ઍંગ્લિકન શાસન મજબૂત બન્યું. ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં, ડેરી(Derry)ના ઘેરાબંધીના અપ્રતીમ વિજયો (1698) અને બૉયનની લડાઈ (1690) આ પછીની લડાઈ તો હજુ આજે પણ સંઘવાદી બિરાદરી (ઍંગ્લિકન અને પ્રેસ્બીટેરિયન બન્ને) દ્વારા ઉજવાય છે.
1691મા વિજય પછી, મુખ્યત્વે કૅથલિક સમૂહને રાજકીય અને ભૌતિકરૂપે વંચિત કરવાના ઇરાદે કાયદાઓની શૃંખલાઓ પારિત કરવામાં આવી, પરંતુ તેમાં આયર્લૅન્ડના ઍંગ્લિકન શાસકવર્ગ દ્વારા પ્રેસ્બીટેરિયન સમુદાયને પણ શક્તિસંપન્ન કરવામાં આવ્યો. ખુલ્લા સંસ્થાકીય ભેદભાવના સંદર્ભમાં, 18મી સદીમાં આ પ્રદેશમાં અને સમુદાયોમાં ખાનગી, લડાયકવૃત્તિ-વાળાં જૂથો અને સમાજનો વિકાસ જોવા મળ્યો, અને એ સાંપ્રદાયિક દબાણો હિંસક હુમલાઓમાં પરિવર્તિત થતા રહ્યા. આ ઘટનાઓ શતાબ્દીના અંત સુધી વધતી ચાલી અને ત્યારપછી જે ઘટનાઓ ઘટી એ બૅટલ ઓફ ડાયમંડ તરીકે જાણીતી છે, જેણે કૅથલિક હિમાયતીઓ ઉપર ઍંગ્લિકન અને પ્રેસ્બીટેરિયન પીપ ઓ'ડે બોય્ઝનું પ્રભુત્વ સાબિત કર્યું તથા (ઍંગ્લિકન) ઑરેન્જ ઑર્ડરની રચના તરફ દોરી ગયું. ફ્રેન્ચ ક્રાંતિ દ્વારા પ્રોત્સાહિત અને યુનાઈટેડ આઈરિશમૅન સોસાયટી દ્વારા કરવામાં આવેલા સમગ્ર-સમુદાયના બેલફાસ્ટ આધારિત 1798ના વિદ્રોહે બ્રિટન અને આયર્લૅન્ડ વચ્ચેના બંધારણીય જોડાણનો ભંગ કર્યો અને તમામ સમુદાયના આયરિશ પુરુષો તથા સ્ત્રીઓ સંગઠિત થઈ ગયાં. તેના અનુસંધાનમાં, સાંપ્રદાયિકવાદને દબાવી દેવા તથા ભેદભાવ કરનારા કાયદાઓને હટાવી દેવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવ્યો (અને આયર્લૅન્ડને ફ્રેન્ચ શૈલીના પ્રજાસત્તાકવાદના વિસ્તરણથી બચાવવા માટે), બ્રિટન રાજ્યની સરકારે બે રાજ્યોના જોડાણ માટે ભાર દીધો. 1801માં નવું રાજ્ય, ધ યુનાઈટેડ કિંગડ્મ ઓફ ગ્રેટ બ્રિટન એન્ડ આયર્લૅન્ડ બન્યું, જેનું શાસન લંડનમાં એકલ સરકાર અને સંસદ દ્વારા ચલાવવામાં આવતું હતું.
1717 અને 1775 વચ્ચે 250,000 જેટલા લોકો અલ્સ્ટરમાંથી અમેરિકન વસાહતો તરફ કાયમી વસવાટ કરવા ચાલ્યા ગયા. એવો અંદાજ છે કે 27 મિલિયન કરતાં વધારે સ્કૉટ-આયરિશ મૂળના લોકો પોતાનો દેશ છોડીને આજે યુ.એસ.(U.S.)માં વસે છે.
આયર્લૅન્ડનું વિભાજન
ત્યારબાદ, જે લોકોએ આયર્લૅન્ડ અને ગ્રેટબ્રિટનના જોડાણને ચાલુ રાખવા માટે ટેકો આપ્યો હતો તેઓ સંઘવાદીઓ તરીકે ઓળખાયા. હવે જે ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ છે તેમાં, ત્યારે તેઓ મુખ્યત્વે પ્રોટેસ્ટન્ટ (ઍંગ્લિકન અને પ્રેસ્બીટેરિયન બન્ને) હતા. 19મી શતાબ્દી દરમ્યાન, ખરેખર તો 18મી સદીના અંતે ભાગમાં શરૂ થયેલા કાનૂની સુધારા થકી, કૅથલિકો સામેના કાનૂની ભેદભાવ દૂર કરવામાં આવ્યા હતા અને પ્રગતિવાદી કાર્યક્રમોને સક્ષમ બનાવ્યા હતા, જેમાં ખેડૂતો તેમની જમીનો જમીનદારો પાસેથી પાછી ખરીદી શકે. સદી પૂરી થવાને આરે યુનાઈટેડ કિંગડ્મમાં આયર્લૅન્ડ માટે સ્વાયત્તતાની સંભાવના, જે હોમરૂલ તરીકે જાણીતી છે, તે નજીકમાં હતી. 1912માં તે સાકાર થઈ. હાઉસ ઓફ કૉમન્સ અને હાઉસ ઓફ લોર્ડ્સ વચ્ચે વિરોધાભાસી બજેટ અંગેના સંઘર્ષે સંસદનો 1911નો અધિનિયમ આપ્યો, જેણે લોર્ડ્ઝના વિટોને ઉલટાવી નાખવાને સક્ષમ બનાવ્યા. હાઉસ ઓફ લોર્ડ્ઝનો વિટો સંઘવાદીઓની મુખ્ય ખાતરી હતી કે હોમરૂલ લાગુ ન થાય, કારણ કે હાઉસ ઓફ લોર્ડ્ઝના સભ્યોમાં સંઘવાદીઓની બહુમતિ હતી. તેના પ્રતિભાવમાં, હોમરૂલના વિરોધી, ઍન્ડ્ર્યૂ બોનર લૉ જેવા કૉન્ઝર્વેટિવ પાર્ટીના નેતાઓ અને ડબ્લિન સ્થિત બૅરિસ્ટર સર એડવર્ડ કાર્સન જેવા આયર્લૅન્ડમાં લડાયક સંઘવાદી તરફે હતા, તેમણે આયર્લૅન્ડમાં હિંસાનો ઉપયોગ કરવાની ધમકી આપી. 1914માં તેમણે અલ્સ્ટરના સ્વયંસેવકો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવા માટે સામ્રાજ્યવાદી જર્મનીમાંથી હજારો રાઈફલો અને કારતૂસોની દાણચોરી કરી, અર્ધ લશ્કરી દળોએ હોમરૂલ લાગુ કરવા સામે વિરોધ કર્યો.
આયર્લૅન્ડના ટાપુ પર સંઘવાદીઓ એકંદરે લઘુમતિમાં હતા, પરંતુ અલ્સ્ટરના ઉત્તરી પ્રાંતમાં તેઓ બહુમતિમાં હતા અને કાઉન્ટી ઍન્ટ્રિમ તથા કાઉન્ટી ડાઉનમાં ભારે બહુમતિમાં હતા, કાઉન્ટી અર્માઘ અને કાઉન્ટી લંડનડેરીમાં પાતળી બહુમતિમાં હતા. કાઉન્ટી ફેર્માનાઘ અને કાઉન્ટી ટાયરોનમાં પણ મોટી સંખ્યામાં લોકોની ગીચતા હતી. આ છ કાઉન્ટી ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં મોડેથી ગઠિત થઈ.
thumb|right|સોમ્મીની લડાઈ દરમ્યાન રોયલ આયરિશ રાયફલ્સનું પાયદળ
1914માં, ત્રીજો હોમરૂલ કાયદો, જેમાં આ છ કાઉન્ટીઓને બાકીના આયર્લૅન્ડથી અલગ કરવાની "કામચલાઉ" જોગવાઈ હતી તેને શાહી અનુમતિ મળી. જો કે, તે અમલમાં આવે તે પહેલાં જ તેને રદ કરી દેવામાં આવી, કારણ કે ત્યારે પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું હતું. આ યુદ્ધ ફક્ત થોડા સપ્તાહોમાં જ સમાપ્ત થઈ જશે એવી અપેક્ષા હતી, પરંતુ વાસ્તવમાં તે ચાર વર્ષ ચાલ્યું. વિશ્વયુદ્ધને અંતે કાયદો લાગુ ન કરી શકાય તેવો જણાયો. જનતાના મતમાં બહુમતિ "રાષ્ટ્રવાદી" સમુદાય (જે બ્રિટનથી વધુ સ્વતંત્રતા માગતો હતો) દ્વારા યુદ્ધ દરમ્યાન પોતાની માંગ હોમરૂલને બદલે પૂર્ણ સ્વાતંત્ર્યમાં બદલી નાખી. 1919માં, ડેવિડ લૉઈડ જ્યોર્જે નવા ખરડાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો જે આયર્લૅન્ડને બે હોમરૂલ વિસ્તારોમાં વહેંચી નાખતો હતોઃ છવ્વીસ કાઉન્ટીઓનું શાસન ડબ્લિનથી થાય અને છનું શાસન બેલફાસ્ટથી થાય. આ બે વિસ્તારો વચ્ચે વિસ્તરણ કરતાં, આયર્લૅન્ડના લોર્ડ લેફ્ટનન્ટ આ બંને સરકારો અને આયર્લૅન્ડની કાઉન્સિલની નિયુક્તિ કરશે, જે લૉઈડ જ્યોર્જની માન્યતાનુસાર સમગ્ર આયર્લૅન્ડ સંસદના રૂપમાં વિકસિત થઈ શકશે. ગમે તેમ પણ, ઘટનાઓને સરકાર દ્વારા સંભાળી લેવામાં આવી. 1918ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં, સ્વાતંત્ર્યપૂર્વ આયર્લૅન્ડમાં સિન ફેઈને(Sinn Féin) એક સોની તોંતેર અને પાંચ સંસદીય બેઠકો જીતી અને આયર્લૅન્ડમાં અધિક ન્યાયિક સંસદની સ્થાપના કરી.
આયર્લૅન્ડ અને બ્રિટન વચ્ચેના સ્વાતંત્ર્ય યુદ્ધ દરમ્યાન, લૉઈડ જ્યોર્જના આયર્લૅન્ડ સરકારના 1920ના અધિનિયમ ની શરતો હેઠળ 1921માં આયર્લૅન્ડના ભાગલા પડ્યા- ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ અને દક્ષિણી આયર્લૅન્ડ. એ યુદ્ધના નિષ્કર્ષ રૂપે 6 ડિસેમ્બર 1922ના, પરિણામી સંધિની શરતો અંતર્ગત, ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ, નવા સ્વતંત્ર થયેલા આયરિશ મુક્ત રાજ્યનો કામચલાઉ સ્વાયત્ત ભાગ બન્યો.
ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ
અલબત્ત, અપેક્ષા પ્રમાણે, ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ સંસદે પછી તરત જ વહેલામાં વહેલી શક્ય તકે (એક મહિના પછી) પોતાની અજમાયેશ કરવાનું ઠેરવ્યું. ત્યારપછી ટૂંકમાં જ, આયરિશ મુક્ત રાજ્ય અને ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ વચ્ચે પ્રાદેશિક સરહદોની આંકણી કરવા માટે એક કમિશન સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું. મુક્ત રાજ્યમાં ગૃહયુદ્ધ ફાટી નીકળવાને કારણે, કમિશનનું કામ 1925 સુધી લંબાયું. ઉત્તરી આયર્લૅન્ડના પ્રદેશમાં મહત્ત્વપૂર્ણ ઘટાડો કરવાની અને તે સાથે રાષ્ટ્રવાદી વિસ્તારોને મુક્ત રાજ્યમાં ભેળવી દેવાની ડબ્લિનના નેતાઓની અપેક્ષા હતી. તેમ છતાં, કમિશને તેનાથી વિરુદ્ધ નિર્ણય લીધો અને પોતાના અહેવાલમાં મુક્ત રાજ્યમાંથી જમીનનો થોડો ભાગ ઉત્તરી આયર્લૅન્ડને અર્પણ કરી દેવાની ભલામણ કરી. દલીલોથી બચવા માટે, આ અહેવાલને દબાવી દેવામાં આવ્યો હતો અને, બદલામાં યુકે(UK)ના જાહેર કરજ તથા (ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની સરકારની ઇચ્છાનુસાર) આયર્લૅન્ડની કાઉન્સિલના વિલય માટેના મુક્ત રાજ્યના ઉપકારો બદલ જતું કરીને, શરૂઆતમાં છ-કાઉન્ટીઓની સરહદ થોડા ફેરફારો સહિત જાળવી રાખવામાં આવી હતી.
thumbnail|left|એંગ્લો-આયરિશ સમજૂતીનું હસ્તાક્ષરનું પાનું
જૂન 1940માં આયરિશ રાજ્યને મિત્રરાષ્ટ્રો સાથે જોડાવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા, બ્રિટિશ વડાપ્રધાન વિન્સ્ટન ચર્ચિલે તાઓસીશ(Taoiseach) ઈમોન દે વૅલેરાને સૂચિત કર્યું હતું કે યુનાઈટેડ કિંગડ્મ આયરિશ એકતા માટે ભાર દેશે, પરંતુ ચર્ચિલ એવું નહીં કરી શકે એમ માનીને દે વૅલેરાએ ચર્ચિલનો પ્રસ્તાવ ઠુકરાવી દીધો હતો. (બ્રિટિને ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની સરકારને એ વાતની જાણ કરી ન હતી કે તેણે ડબ્લિન સરકારને આવી ઑફર કરી હતી, અને દે વૅલેરાની અસ્વીકૃતિ પણ 1970 સુધી પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવી ન હતી).
આયર્લૅન્ડ એક્ટ 1949 થી સર્વપ્રથમ કાનૂની ખાતરી આપવામાં આવી કે યુનાઈટેડ કિંગડ્મનો ભાગ બનવા માટે તેના નાગરિકોની બહુમતિની મંજૂરી સિવાય ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની સંસદ અને સરકારને સમાપ્ત કરવામાં નહીં આવે.
ધ ટ્રબ્લ્સનો ગાળો શરૂ થાય છે 1960ના દશકના છેલ્લાં વર્ષોમાં, લગભગ ત્રીસ વર્ષો સુધી ઉત્તરી આયર્લૅન્ડના રાષ્ટ્રવાદી સમુદાય (મુખ્યત્વે રોમન કૅથલિક) અને સંઘવાદી સમુદાય (મુખ્યત્વે પ્રોટેસ્ટન્ટ) વચ્ચે ભીષણ અને હિંસક ઘટનાઓ ફરીથી થતી રહી, તે દરમ્યાન 3,254 લોકોને મારી નાખવામાં આવ્યા. સંઘર્ષ જન્મ્યો હતો યુનાઈટેડ કિંગડ્મમાં ઉત્તરી આયર્લૅન્ડના સ્થાનના વિવાદમાંથી અને પ્રભાવશાળી સંઘવાદી બહુમતિ દ્વારા રાષ્ટ્રવાદી લઘુમતિ સામેના ભેદભાવથી. હિંસાનું ચરિત્ર અર્ધ-લશ્કરી દળોના સશસ્ત્ર અભિયાનો દ્વારા વિલક્ષણરૂપે પ્રગટ થયું હતું, તેમાં 1969-1997ની હંગામી આઈઆરએ (IRA) ઝુંબેશનો સમાવેશ થાય છે, જેનું લક્ષ્ય હતું ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં બ્રિટિશ શાસનનો અંત અને નવા "ઑલ-આયર્લૅન્ડ"ની રચના, "બત્રીસ કાઉન્ટી" આયરિશ પ્રજાસત્તાક, તથા બ્રિટિશ ચારિત્ર્ય તેમ જ ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ પર સંઘવાદી પ્રભાવ, એ બંનેના વિનાશકારી ઘસારાના અનુભવની પ્રતિક્રિયામાં 1966માં અલ્સ્ટર વૉલન્ટીઅર ફોર્સની રચના કરવામાં આવી. રાજ્ય સુરક્ષા દળો – બ્રિટિશ લશ્કર અને પોલીસ (રોયલ અલ્સ્ટર કૉન્સ્ટેબ્યુલરી) – પણ આ હિંસામાં સંકળાયેલા હતા. બ્રિટિશ સરકારનો દૃષ્ટિકોણ એ છે કે દળો સંઘર્ષમાં તટસ્થ હતાં, ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવી રાખવામાં અને ઉત્તરી આયર્લૅન્ડના લોકોના લોકશાહી સ્વ-નિર્ણયના હકની જાળવણીમાં પ્રયત્નરત હતાં. આયરિશ પ્રજાસત્તાકવાદીઓના કહેવા પ્રમાણે આ સંઘર્ષમાં રાજ્યનાં દળો "લડાકુ" તરીકે હતા, રાજ્યનાં દળો તથા વફાદાર અર્ધલશ્કરી દળો વચ્ચેની અથડામણો માટેના આરોપો આ વાતની સાબિતી છે. પોલીસ ઍમ્બુડ્સ્મૅન (લોકપાલ) દ્વારા "બૅલાસ્ટ" તપાસમાં એ સિદ્ધ થયું છે કે બ્રિટિશ દળો, ખાસ કરીને આરયુસીએ વફાદાર અર્ધલશ્કરી દળો સાથે છળકપટ કર્યું હતું અને તેમાં ખૂન કરવાનું પણ સામેલ હતું, અને જ્યારે આવા દાવાઓની પહેલાં તપાસ થઈ હતી ત્યારે તેની ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં અડચણો નાખવામાં આવી હતી, જો કે ત્યાં સુધી કે આવી સાંઠગાંઠો જે થઈ તે હજુ પણ તીવ્રરૂપે વિવાદાસ્પદ છે.
તાજેતરનો ઇતિહાસ
ટ્રબલ્સ ગાળાનો મુશ્કેલ અંત શાંતિ પ્રક્રિયા દ્વારા લાવવામાં આવ્યો જેમાં સામેલ છે મોટા ભાગના અર્ધ લશ્કરી દળોનાં સંગઠનોએ યુદ્ધવિરામ ઘોષિત કર્યો અને પોતાનાં શસ્ત્રો સંપૂર્ણપણે હેઠાં મૂકી દીધાં. પોલીસતંત્રની સુધારણા કરવામાં આવી અને તેને પગલે લશ્કરની ટુકડીઓને શેરીઓમાંથી તથા દક્ષિણ અર્માઘ તેમ જ ફર્મનાઘ જેવી સંવેદનશીલ સરહદો પરથી પાછી ખેંચી લેવામાં આવી, જે પ્રમાણે બેલફાસ્ટ કરાર (સામાન્ય રીતે "ગુડ ફ્રાઈડે એગ્રીમેન્ટ" તરીકે ઓળખાય છે) પર સહી કરનારાઓ સંમત થયા હતા. આ કરારે લાંબા સમયથી જળવાઈ રહેલી બ્રિટિશ સ્થિતિની પુનરાવૃત્તિ કરી, જે આ પહેલાં ક્યારેય ઉત્તરાધિકારી આયરિશ સરકારે પૂર્ણરૂપે સ્વીકારી ન હતી, કે ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ બહુમતિ મતથી ન સ્વીકારે ત્યાં સુધી યુનાઈટેડ કિંગડ્મમાં રહેશે. Bunreacht na hÉireann, આયરિશ રાજ્યના બંધારણમાં 1999માં ઉમેરો કરવાથી સંપૂર્ણ આયર્લૅન્ડ પર પ્રભુસત્તા માટેનો "આયરિશ નૅશન"નો દાવો (આર્ટિકલ 2માં) દૂર કરવામાં આવ્યો, એક દાવો સ્વીકૃતિ દ્વારા યોગ્ય લેખવામાં આવ્યો કે આયર્લૅન્ડ એ પ્રદેશ પર ફક્ત કાનૂની નિયંત્રણ રાખી શકશે, જે પહેલાં આયરિશ મુક્ત રાજ્ય તરીકે ઓળખાતો હતો. પહેલાના આર્ટિકલ્સના સ્થાને બંધારણમાં નવા આર્ટિકલ્સ 2 અને 3 ઉમેરવામાં આવ્યા, નિર્વિવાદરૂપે સ્વીકારવામાં આવ્યું કે ઉત્તરી આયર્લૅન્ડનો મોભો અને તેના શેષ યુનાઈટેડ કિંગડ્મ તથા આયર્લૅન્ડ સાથેના સંબંધો ફક્ત બંને ન્યાયાધિકાર ક્ષેત્રોમાં બહુમતિ મતદાતાઓના કરારની જ બદલી શકાશે (આયર્લૅન્ડ અલગથી મતદાન કરે છે). આ પાસું બેલફાસ્ટ એગ્રીમેન્ટમાં પણ કેન્દ્રસ્થાને હતું, જેના પર 1998માં સહીઓ કરવામાં આવી હતી અને ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ તથા પ્રજાસત્તાક બન્ને દ્વારા એકસાથે લેવામાં આવેલા પ્રજામત દ્વારા તેનું સમર્થન કરવામાં આવ્યું હતું. એ જ વખતે, બ્રિટિશ સરકારે પહેલી વખત તેને પ્રત્યાશિત ભાગ તરીકે માન્યતા આપી હતી, તથાકથિત "આયરિશ ડાયમેન્શન": સૈદ્ધાન્તિક રૂપે કે આયર્લૅન્ડના ટાપુના લોકોને કોઈ પ્રકારના બાહ્ય હસ્તક્ષેપ વગર ઉત્તર અને દક્ષિણ વચ્ચેના પ્રશ્નોના ઉકેલ માટે પારસ્પરિક અનુમતિથી સંપૂર્ણ અધિકાર છે. પાછળનું વિધાન રાષ્ટ્રવાદીઓ અને પ્રજાસત્તાકવાદીઓ તરફથી કરારનું સમર્થન મેળવવા માટેનું મહત્ત્વપૂર્ણ વિવરણ હતું. તેને લીધે ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં સરકારમાં સત્તા-વિતરણ હસ્તાંતરણ પણ સ્થાપિત થયું જ્યાં સરકારમાં સંઘવાદી અને રાષ્ટ્રવાદી પક્ષો બંનેનો સમાવેશ થવો જોઈએ.
આ સંસ્થાઓને, પોલીસ સર્વિસ ઓફ નોર્ધન આયર્લૅન્ડ(PSNI)ની સંસદ (સ્ટોર્મોન્ટગેટ) ખાતે સિન ફેઈન માટે કામ કરતા લોકો દ્વારા જાસૂસી કરવાના આરોપો પછી 2002માં બ્રિટિશ સરકાર દ્વારા સમાપ્ત કરી દેવામાં આવી હતી. પરિણામે આરોપી સિન ફેઈન સભ્ય સામેનો ખટલો પડી ભાંગ્યો.
28 જુલાઈ 2005, કામચલાઉ આઈઆરએ (IRA) દ્વારા પોતાની ઝુંબેશનો અંત કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી અને તેની સમાપ્તિ સાથે શું વિચારવામાં આવ્યું કે સંપૂર્ણ શસ્ત્રાગાર પણ સમાપ્ત કરી દેવામાં આવે. આ સમાપ્ત કરવાનું અંતિમ કાર્ય 1998ના બેલફાસ્ટ કરાર અનુસાર કરવામાં આવ્યું અને તે પણ આ બરખાસ્તીકરણ પરના સ્વતંત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય આયોગની દેખરેખ અંતર્ગત અને બે બાહ્ય ચર્ચની સાક્ષીમાં કરવામાં આવ્યું. જો કે, ઘણા સંઘવાદીઓ સંદેહવાદી રહ્યા. આ આઈઆરએ (IRA) શસ્ત્ર-સમર્પણ વફાદાર અર્ધ લશ્કરીદળો માટે વિરોધપૂર્ણ હતું જેમણે ઘણાં હથિયારો સમર્પિત કરવાનો ઈનકાર કર્યો છે. એ ન વિચારવામાં આવ્યું કે આ સ્થિતિ આગળની રાજકીય પ્રગતિ પર ઘેરી અસર કરશે કારણ કે રાજકીય પક્ષો વફાદાર અર્ધ લશ્કરીદળો સાથે જોડાયેલાં છે તે તેમનું મહત્ત્વનું સમર્થન નહીં આકર્ષી શકે અને એવી સ્થિતિમાં નહીં રહી શકે જેથી નિકટ ભવિષ્યમાં સરકારનો ભાગ બની શકે. બીજી બાજુ, સિન ફેઈન અને તેમની યુદ્ધપ્રિય પ્રજાસત્તાકવાદી (વાસ્તવિક અને ધારવામાં આવતી) કડીઓ એ ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં સૌથી મોટો રાષ્ટ્રવાદી પક્ષ છે.
7 માર્ચ 2007ના યોજાયેલી ચૂંટણી બાદ, હસ્તાંતરિત સરકારે 8 મે 2007ના ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની સરકાર રૂપે પુનઃ સ્થાપિત થઈ. તે સાથે ડેમોક્રેટિક યુનિયનિસ્ટ પાર્ટી(DUP)ના નેતા ઈયાન પેઈસ્લે તથા સિન ફેઈન ઉપનેતા માર્ટિન મૅકગિનેસે ક્રમશઃ પ્રથમ પ્રધાન અને પ્રથમ ઉપપ્રધાનનાં પદ સંભાળ્યા. વર્તમાનમાં પ્રથમ પ્રધાન પિટર રોબિન્સન છે, જેમણે ડેમોક્રેટિક યુનિયનિસ્ટ પાર્ટીના નેતા તરીકે આ પદભાર સંભાળ્યો છે.
સરકાર અને રાજકારણ
thumb|200px|સ્ટોર્મોન્ટ, બૅલફાસ્ટમાં સંસદ ભવનો, વિધાનસભાની બેઠક
ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની સરકાર એ યુનાઈટેડ કિંગડ્મની અંદર હસ્તાંતરિત સરકાર છે. ઉત્તરી આયર્લૅન્ડના એક્ઝિક્યુટીવ બધા મળીને 108 સભ્યો છે, જેઓ ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની વિધાનસભા વતી યુકે(UK) સરકાર અને યુકે(UK) સંસદ સાથે હસ્તાંતરિત બાબતો અંગે વિચાર-વિમર્શ અને લેણદેણ કરે છે અને તેઓ આરક્ષિત બાબતો માટે જવાબદાર છે. વિધાનસભામાં ચૂંટણી એકલ પરિવર્તનીય મત દ્વારા, તે સાથે 18 વેસ્ટમિન્સ્ટર મતદાન વિભાગોના પ્રત્યેક માટે 6 ચુંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ હોય છે. તે યુરોપિયન યુનિયનનો પણ મતદાન પ્રદેશ છે.
ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ હાઉસ ઓફ કોમન્સ માટે 18 મેમ્બર્સ ઓફ પાર્લિયામેન્ટ (સંસદસભ્ય) ચૂંટે છે; તેઓ બધા બેઠકો ધારણ કરતા નથી, જેમ કે સિન ફેઈનના સંસદસભ્યો(વર્તમાનમાં પાંચ)એ, જેને તમામ સંસદસભ્યો માટે જરૂરી લેખવામાં આવે છે તે રાણીની સેવામાં સોગંદ લેવાનો ઇનકાર કર્યો છે. ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ કાર્યાલય યુકે(UK) સરકારમાં આરક્ષિત બાબતો અંગે ઉત્તરી આયર્લૅન્ડનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે તથા યુ કે સરકારમાં ઉત્તરી આયર્લૅન્ડનાં હિતોની રજૂઆત કરે છે. ઉત્તરી આયર્લૅન્ડનું કાર્યાલય ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ માટેના રાજ્ય સચિવ દ્વારા દોરવણી પામે છે, જે યુનાઈટેડ કિંગડ્મની મંત્રી પરિષદમાં બેસે છે.
ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ એ ઈંગ્લૅન્ડ, વેલ્સ અને સ્કૉટલૅન્ડથી અલગ, નિરાળું કાનૂની ન્યાયાધિકાર ક્ષેત્ર છે.
ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં મુખ્ય રાજકીય વિભાજન સંઘવાદીઓ અથવા વફાદારો, જેઓ ઇચ્છે છે કે ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ યુનાઈટેડ કિંગડ્મના ભાગ તરીકે રહેવાનું ચાલુ રાખે અને રાષ્ટ્રવાદીઓ અથવા પ્રજાસત્તાકવાદીઓ વચ્ચે છે, જેઓ ઇચ્છે છે કે ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ શેષ આયર્લૅન્ડ સાથે જોડાય, યુનાઈટેડ કિંગડ્મથી સ્વતંત્ર રહે. આ બંને વિરોધી દૃષ્ટિકોણો વધુ ઊંડા સાંસ્કૃતિક વિભાગો સાથે જોડાયેલા છે. સંઘવાદીઓ વધારે પડતી સરસાઈ ધરાવતા પ્રોટેસ્ટન્ટ છે, જેઓ મુખ્યત્વ સ્કૉટિશ, ઈંગ્લિશ, વેલ્સ અને હ્યુજનોટ અપ્રવાસી તરીકે ઊતરી આવેલા છે, તે જ રીતે જૂના ગેલિક આયરિશમૅન જેઓ પ્રોટેસ્ટન્ટ પંથમાં ધર્માંતરિત થયેલા છે. રાષ્ટ્રવાદીઓ મુખ્યત્વે કૅથલિક અને પૂર્વે સ્થિર થયેલી જનસંખ્યામાંથી ઊતરી આવેલા છે, જેઓ સ્કૉટિશ જમીનદાર તેમ જ કેટલાક પ્રોટેસ્ટન્ટવાદમાંથી ધર્માંતરિત થયેલા લોકો કરતાં લઘુમતિમાં છે. સ્ટૉર્મોન્ટ સરકાર (1921-1972) અંતર્ગત રાષ્ટ્રવાદીઓ સામેના ભેદભાવે 1960ના દાયકામાં રાષ્ટ્રવાદી નાગરિક અધિકાર ચળવળને ઉપર ઉઠાવી. કેટલાક સંઘવાદીઓએ દલીલ કરી કે કોઈ પણ ભેદભાવ ફક્ત ધાર્મિક અથવા રાજકીય હઠધર્મીને કારણે ન હતા, પરંતુ સામાજિક-આર્થિક, સામાજિક-રાજકીય તથા ભૌગોલિક કારણોની વધુ સંકુલતાને પરિણામે હતા. કારણ જે હોય તે, ભેદભાવનું અસ્તિત્વ અને જે રીતે રાષ્ટ્રવાદીઓના ગુસ્સાએ તેને હાથ ધર્યો એ તથ્યે મહત્ત્વનું યોગદાન આપ્યું જેને લીધે લાંબા સમય સુધી સંઘર્ષ ચાલ્યો, તે ધ ટ્રબલ્સના નામે ઓળખાયો. રાજકીય અજંપો અને બેચેની 1968 અને 1994 વચ્ચે મોટા ભાગે તીવ્ર હિંસક તબક્કામાંથી પસાર થયા.
2007 પ્રમાણે, જનસંખ્યાના 36% લોકોએ પોતાને સંઘવાદી, 24% લોકોએ પોતાને રાષ્ટ્રવાદી અને 40% લોકોએ પોતાને ઉપરના બન્નેમાંથી એકેય નહીં એ રીતે ઓળખાવ્યા. 2009ના અભિપ્રાય મત અનુસાર 69% લોકોએ લાંબા સમય સુધીની પ્રાથમિકતા વ્યક્ત કરી કે ઉત્તરી આયર્લૅન્ડે યુનાઈટેડ કિંગડ્મનું સભ્યપદ જાળવી રાખવું જોઈએ (સીધા શાસન તળે અથવા હસ્તાંતરિક સરકાર સહિત), જ્યારે 21% લોકોએ યુનાઈટેડ આયર્લૅન્ડના સભ્યપદ માટે પ્રાથમિકતા વ્યક્ત કરી. આ વિસંગતિને એ રીતે સ્પષ્ટ કરી શકાય કે પ્રોટેસ્ટન્ટો માંહેની સરસાઈથી માત કરવાની પસંદગી યુકેના ભાગરૂપે રહેવાની (21%) છે, જ્યારે કૅથલિકોની પહેલી પસંદગી સંખ્યાબંધ બંધારણીય ઉકેલોમાં દેશભરમાં વિસ્તરેલી છે, જેમાં યુકેના ભાગરૂપે રહેવાની પસંદગી (47%) પણ સામેલ છે, યુનાઈટેડ આયર્લૅન્ડ માટેની પસંદગી (40%), અને જેઓ "નથી જાણતા" એવા (5%) છે. આ સત્તાવાર મતદાનના આંકડા, જે "રાષ્ટ્રીય પ્રશ્નો" પર લોકોના અભિપ્રાયો પ્રતિબિંબિત કરે છે તે સાથે ઉમેદવાર, ભૂગોળ, વ્યક્તિગત વફાદારી અને ઐતિહાસિક મતદાનની આદર્શ ભાત દાખવે છે કે ઉત્તરી આયર્લૅન્ડના 54% મતદાતાઓએ સંઘવાદી પક્ષો તરફી, 42% લોકોએ રાષ્ટ્રવાદી પક્ષો તરફી અને 4% લોકોએ "અન્યો" તરફી મતદાન કર્યું છે. અભિપ્રાય મત સતત દર્શાવે છે કે ચૂંટણીનાં પરિણામો ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની બંધારણીય સ્થિતિ સંબંધી અનિવાર્યરૂપે મતદારમંડળના દૃષ્ટિકોણ સૂચવતા હોય એવું નથી.
ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની મોટા ભાગની જનસંખ્યા છેવટે નામમાત્રની દૃષ્ટિએ ખ્રિસ્તી છે. જાતિ-રાજકીય વફાદારીઓ સંકળાયેલી છે, તેમ છતાં તે સંપૂર્ણપણે નથી, રોમન કૅથલિક અને પ્રોટેસ્ટન્ટ પ્રત્યે લાક્ષણિક નથી અને આવાં બધાં લેબલો વિરોધ કરતાં અભિપ્રાયોને શ્રેણીબદ્ધ કરવા માટે વપરાય છે. આ વસ્તુ ગમે તેમ કરીને આયરિશ પ્રશ્ન ખૂબ ગૂંચવાયેલો છે એવું ઠરાવવા માટે વધુ ને વધુ અસંબદ્ધ બનતો જાય છે. ઘણા મતદાતાઓ (ધાર્મિક જોડાણ સિવાય પણ) સંઘવાદીઓની રૂઢિવાદી નીતિઓ તરફ આકર્ષાયા છે, જ્યારે બીજા મતદાતાઓ તેને બદલે પરંપરાગત ડાબેરી, રાષ્ટ્રવાદી સિન ફેઈન અને સોશિયલ ડેમોક્રેટિક એન્ડ લેબર પાર્ટી (SDLP) તથા તેમના લોકતાંત્રિક સમાજવાદ અને સામાજિક લોકશાહી માટેના અનુક્રમિક પક્ષોના મંચો પ્રત્યે આકર્ષિત છે. સૌથી મોટા ભાગ માટે પ્રોટેસ્ટન્ટો ગ્રેટ બ્રિટન સાથે મજબૂત જોડાણ અનુભવે છે અને ઇચ્છે છે કે ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ યુનાઈટેડ કિંગડ્મનો ભાગ રહે. ઘણા કૅથલિકો જો કે, સામાન્ય રીતે યુનાઈટેડ(સંગઠિત) આયર્લૅન્ડની અભિલાષા ધરાવે છે અથવા બંધારણીય સમસ્યાઓ કઈ રીતે ઉકેલવી તે વિશે ઓછા નિશ્ચિત છે. 2009માં ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ લાઈફ એન્ડ ટાઈમ્સ દ્વારા કરવામાં આવેલા સર્વેક્ષણમાં ઉત્તરી આયરિશ કૅથલિકોના 47% લોકોએ ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ યુનાઈટેડ કિંગડ્મનો ભાગ રહે તેને સમર્થન આપ્યું હતું, સીધા શાસન દ્વારા (8%) અથવા હસ્તાંતરિત સરકાર દ્વારા (39%).
ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની છેલ્લી જનગણના અનુસાર ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં પ્રોટેસ્ટન્ટોની થોડી બહુમતિ છે. ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની વિધાનસભાનું ગઠન જનસંખ્યામાં રહેલા વિવિધ પક્ષોની અંદરના અનુરોધોનું પ્રતિબિંબ પાડે છે. 108 ધારાસભ્યોમાં 55 સંઘવાદીઓ અને 44 રાષ્ટ્રવાદીઓ છે. (બાકીના નવનું વર્ગીકરણ "અન્ય" તરીકે થાય છે).
નાગરિકતા અને ઓળખ
યુનાઈટેડ કિંગડ્મના ભાગ તરીકે ઉત્તરી આયર્લૅન્ડના લોકો બ્રિટિશ નાગરિકો છે. તેઓ જન્મથી આયરિશ નાગરિકતા ધરાવવાને પણ અધિકારી છે, જે 1998ના બ્રિટિશ અને આયરિશ સરકારો વચ્ચેના બેલફાસ્ટ કરારમાં આવરી લેવામાં આવ્યું છે, જે અધિકાર આપે છે કેઃ ઉત્તરી આયર્લૅન્ડના બધા લોકોનો એ જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે કે તેઓ પોતાને આયરિશ અથવા બ્રિટિશ અથવા બન્નેના નાગરિક તરીકે ઓળખાવે અને તે સ્વીકૃત છે કે તેઓ તેવી પસંદગી કરી શકે છે, તથા તદનુસાર (બે સરકારો) માન્ય રાખે છે કે તેઓના બ્રિટિશ અને આયરિશ નાગરિકત્વના બન્ને અધિકારો બન્ને સરકારો દ્વારા સ્વીકૃત છે અને તેમાં ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની સ્થિતિમાં કોઈ પણ ભાવિ પરિવર્તન દ્વારા અસર થશે નહીં.
કરારના પરિણામ સ્વરૂપ, આયર્લૅન્ડ બંધારણ માં ઉમેરો કરવામાં આવ્યો જેથી ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં જન્મેલા લોકો આયરિશ નાગરિકો બનવા અધિકૃત છે એ જ ધોરણે આયર્લૅન્ડ ટાપુના બીજા કોઈ પણ ભાગમાંથી આવતા લોકો પણ અધિકારી છે.
બેમાંથી કોઈ પણ સરકાર નહીં, ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં જન્મેલા તમામ લોકોને પોતાનું નાગરિકત્વ આગળ ધરે છે. તેમ છતાં બન્ને સરકારો ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં જન્મેલા કેટલાક લોકોને બાદ કરે છે (દા.ત. ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં એવા કેટલાક લોકો જન્મે છે, જેમનાં માતાપિતા યુકે અથવા આયરિશ રાષ્ટ્રીયતા ન ધરાવતા હોય). આ આયરિશ પ્રતિબંધને 2004માં આયરિશ બંધારણમાં સત્યાવીસમા સુધારા દ્વારા અમલી બનાવવામાં આવ્યો હતો.
1971 અને 2006 વચ્ચે કેટલાક અભ્યાસો અને સર્વેક્ષણો હાથ ધરવામાં આવ્યા હતા તે સૂચવે છે કે, સામાન્ય રીતે ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં પ્રોટેસ્ટન્ટો પોતાને પ્રાથમિક રૂપે 'બ્રિટિશ' તરીકે જુએ છે, જ્યારે રોમન કૅથલિકો પોતાને પ્રાથમિક રૂપે 'આયરિશ' માને છે.
જો કે ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની અંદર રહેલી જટિલ વિશિષ્ટતાઓનું આ સ્પષ્ટીકરણ નથી, જનસંખ્યાના ઘણા લોકો પોતાને "અલ્સ્ટર" અથવા "ઉત્તરી આયરિશ" તરીકે લેખાવે છે, પ્રાથમિક રૂપે અથવા દ્વિતીય વ્યક્તિત્વ-ઓળખ રૂપે. 2008ના સર્વેક્ષણમાં માલૂમ પડ્યું છે કે પ્રોટેસ્ટન્ટોના 57% પોતાને બ્રિટિશ તરીકે લેખાવે છે, જ્યારે 32% પોતાને ઉત્તરી આયરિશ, 6% અલ્સ્ટર અને 4% આયરિશ ગણાવે છે. આ જ સર્વેક્ષણને 1998માં કરેલા સર્વેક્ષણ સાથે સરખાવીએ તો તે પ્રોટેસ્ટન્ટો પોતાને બ્રિટિશ અને અલ્સ્ટર તરીકે ઓળખાવતા તેની ટકાવારી નીચી જાય છે અને ઉત્તરી આયરિશ તરીકે પોતાને ઓળખાવનારાઓની ટકાવારી ઊંચી જાય છે. 2008ના સર્વેક્ષણમાં જાણવા મળ્યું છે કે 61% કૅથલિકો પોતાને આયરિશ લેખાવે છે, તે સાથે 25% ઉત્તરી આયરિશ, 8% બ્રિટિશ અને 1% અલ્સ્ટર તરીકે ગણાવે છે. આ આંકડા મોટા ભાગે 1998નાં પરિણામોથી મહદ્ અંશે અપરિવર્તિત છે.
જનસંખ્યાની દૃષ્ટિએ ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ
1978થી ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની જનસંખ્યા દર વર્ષે વધી છે.
ધર્મ
10 ડિસેમ્બર 2008ના ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની જનસંખ્યા અંદાજિત 1,759,000 હતી. 2001ની જનગણનામાં વસ્તીના 45.57% લોકો પ્રોટેસ્ટન્ટ અથવા અન્ય બિન-કૅથલિક સંપ્રદાયોના હતા (20.69% પ્રેસ્બીટેરિયન, 15.30% ચર્ચ ઓફ આયર્લૅન્ડ, 3.51% મેથોડિસ્ટ, 6.07% અન્ય ખ્રિસ્તી/ખ્રિસ્તી સંબંધિત), 40.26% કૅથલિક તરીકે ઓળખાયેલા, 0.30% બિનખ્રિસ્તી ધર્મો પાળતા લોકો અને 13.88% લોકો બિન-ધાર્મિક અથવા ધર્મ વગરના જણાયા હતા. સમુદાય પાર્શ્વભૂમિની દૃષ્ટિએ, 53.1% ઉત્તરી આયરિશ જનસંખ્યા પ્રોટેસ્ટન્ટ પાર્શ્વભૂમિમાંથી આવેલી, 43.8% કૅથલિક પાર્શ્વભૂમિમાંથી આવેલી, 0.4% બિનખ્રિસ્તી પાર્શ્વભૂમિમાંથી અને 2.7% બિન-ધાર્મિક પાર્શ્વભૂમિમાંથી આવેલી જણાઈ હતી. 2011 સુધીમાં જનસંખ્યા 1.8 મિલિયનનો આંક વટાવી જશે એવી આગાહી છે.
ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં વપરાતાં પ્રતીકો
thumb|200px|left|ફ્લેક્સ એ ઉત્તરી આયર્લૅન્ડનું પુષ્પ પ્રતીક છે
ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં જનસમુદાયો ખંડમય રીતે વિસ્તરેલાં છે, જેમની રાષ્ટ્રીય વફાદારીનું પ્રતિનિધિત્વ કેટલાક વિસ્તારોમાં તેમના દીવા-સ્તંભો પર લહેરાતા ધ્વજો કરતા હોય છે. યુનિયન ધ્વજ અને પહેલાંનો ઉત્તરી આયર્લૅન્ડનો ધ્વજ કેટલાક વફાદાર ક્ષેત્રોમાં લહેરાતો હોય છે અને તિરંગો, 1848માં આયર્લૅન્ડના ધ્વજ તરીકે પ્રજાસત્તાકવાદીઓ દ્વારા અપનાવવામાં આવ્યો હતો, તે કેટલાક પ્રજાસત્તાક વિસ્તારોમાં લહેરાતો જોવા મળે છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં ફૂટપાથની કિનારીના પથ્થરો સુદ્ધાં લાલ-સફેદ-ભૂરા અથવા લીલા-સફેદ-નારંગી (અથવા સોનેરી) રંગે રંગાયેલા જોવા મળે છે, તેનો આધાર કાં તો સ્થાનિક લોકોની સંઘવાદી/વફાદારો અથવા રાષ્ટ્રવાદી/પ્રજાસત્તાકવાદીઓ પ્રત્યેની સહાનુભૂતિ વ્યક્ત કરવા ઉપર રહેતો હોય છે.
અહીંનો અધિકૃત ધ્વજ યુનિયન ધ્વજ છે. ઉત્તરી આયર્લૅન્ડનો ધ્વજ પહેલાં અગાઉનો સરકારી ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ બૅનર હતો (તે "અલ્સ્ટર બૅનર" અથવા "રેડ હૅન્ડ ફ્લેગ" તરીકે પણ ઓળખાતો). એ ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની પહેલાંની સંસદના આયુધો પર આધારિત હતો, અને ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની સરકાર તથા તેમની એજન્સીઓ દ્વારા 1953 અને 1972 વચ્ચે અધિકૃતરૂપે વપરાતો હતો. 1972થી, તેનો કોઈ અધિકૃત મોભો ન હતો. યુકે(UK) ધ્વજનીતિ જણાવે છે કે ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં: અલ્સ્ટર ધ્વજ અને સંત પૅટ્રિકના ક્રોસનું અધિકૃત સ્થાન નથી અને, ધ્વજ નિયંત્રણો અંતર્ગત તેને સરકારી ઈમારતો પર લહેરાવવાની પરવાનગી નથી.
યુનિયન ધ્વજ અને અલ્સ્ટર બૅનર મુખ્યત્વે સંઘવાદીઓ દ્વારા વાપરવામાં આવે છે.
આયરિશ રગ્બી ફુટબૉલ યુનિયન અને આયર્લૅન્ડના ચર્ચ દ્વારા સંત પૅટ્રિકના ધ્વજનો ઉપયોગ થયો છે. એ જ્યારે સમગ્ર ટાપુ યુકે(UK)નો ભાગ હતો ત્યારે આયર્લૅન્ડનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા વપરાતો અને કેટલાંક બ્રિટિશ લશ્કરી દળો દ્વારા પણ વાપરવામાં આવતો. વિદેશી ધ્વજો પણ જોવા મળ્યા છે, જેવા કે કેટલાંક રાષ્ટ્રવાદી ક્ષેત્રોમાં પૅલેસ્ટેનિયન ધ્વજો અને કેટલાક સંઘવાદી વિસ્તારોમાં ઈઝરાયેલી ધ્વજો. સ્કૉટિશ ટીમો સાથેની મૅચો દરમ્યાન પણ એ જ સત્ય હતું.
ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં રાજકીય પ્રસંગોએ ઘણી વખત યુનાઈટેડ કિંગડ્મનું રાષ્ટ્રગીત "ગોડ સેવ ધ ક્વીન" વગાડવામાં આવે છે. કૉમનવેલ્થ રમતો વખતે, ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની ટીમ ધ્વજ તરીકે અલ્સ્ટર બૅનરનો અને લંડનડેરી એર (સામાન્ય રીતે ડૅની બૉય ની તર્જમાં બેસાડેલ ગીત)નો રાષ્ટ્રગીત તરીકે ઉપયોગ કરે છે. ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની ફુટબૉલ ટીમ પણ પોતાના ધ્વજ તરીકે અલ્સ્ટર બૅનરનો, પરંતુ રાષ્ટ્રગીત તરીકે "ગોડ સેવ ધ ક્વીન"નો ઉપયોગ કરે છે. મહત્ત્વના ગેલિક ઍથ્લેટિક અસોસિએશન (ગેલિક રમતવીર મંડળ)ની મૅચો આયર્લૅન્ડ પ્રજાસત્તાકના રાષ્ટ્રગીત, "Amhrán na bhFiann (સૈનિકનું ગીત)" સાથે ઉદ્ઘાટિત થતી હતી, જેનો ઉપયોગ સમગ્ર આયર્લૅન્ડની રમત-ગમતની કેટલીક અન્ય સંસ્થાઓ દ્વારા પણ થાય છે. 1995થી, આયર્લૅન્ડ રગ્બી યુનિયન ટીમે પોતાની ટીમના ગીત તરીકે એક ખાસ તૈયાર કરેલા ગીત "આયર્લૅન્ડની પુકાર"નો ઉપયોગ કર્યો છે. ડબ્લિનની ઘરઆંગણાની મૅચોમાં યજમાન દેશ પ્રત્યેના શિષ્ટાચાર સ્વરૂપ પ્રજાસત્તાક આયર્લૅન્ડનું રાષ્ટ્રગીત પણ વગાડવામાં આવ્યું હતું.
ઉત્તરી આયરિશનાં ભીંતચિત્રો ઉત્તરી આયર્લૅન્ડના પ્રખ્યાત વિશિષ્ટ કથાચિત્રો બની ગયા છે, તેમાં ચિત્રિત ભૂતકાલીન અને વર્તમાન વિભાગો, બન્ને શાંતિ અને સાંસ્કૃતિક વિવિધતાનું દસ્તાવેજીકરણ કરે છે. 1970ના દાયકાથી ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં લગભગ 2,000 ભીંતચિત્રોનું દસ્તાવેજીકરણ થઈ ચૂક્યું છે. (ઈન્ટરનેટ/મ્યૂરલ્સ પર કૉન્ફ્લિક્ટ આર્કાઈવ્સ જુઓ)
ભૂગોળ અને આબોહવા
thumb|350px|ઉત્તરી આયર્લૅન્ડનો નકશો
ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ છેલ્લા હિમયુગ પછી અને પાછલા ઘણા પ્રસંગોએ બરફની ચાદરથી ઢંકાયેલો હતો, તેનું પરિણામ જોઈ શકાય છે કે ફેર્માનાઘ, અર્માઘ અને ખાસ કરીને ડાઉન કાઉન્ટીઓમાં ઘનિષ્ઠ બરફનાં આવરણોની પાતળી ચાદરો બિછાયેલી રહે છે. ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની ભૂગોળના મધ્યભાગમાં, 151 mi2 પર છે લોઘ નીઘ(Lough Neagh), ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ અને બ્રિટિશ આઈલ્સ બંને પર તાજા પાણીનું સૌથી મોટું સરોવર. બીજી વિશાળ સરોવર પ્રણાલી ફેર્માનાઘમાં નીચલા અને ઉપલા લોઘ ઈર્ન (Lough Erne) પર આવેલી છે. ઉત્તરી આયર્લૅન્ડનો સૌથી મોટો ટાપુ, ઉત્તર ઍન્ટ્રિમ સમુદ્રકિનારાથી દૂર આવેલો રાથલિન છે. સ્ટ્રૅન્ગફોર્ડ લોઘ એ બ્રિટિશ આઈલ્સમાં પ્રવેશવાનું સૌથી મોટું દ્વાર છે, જે આવૃત્ત કરે છે 150 km2.
ત્યાં સ્પેરિન પર્વતો(કૅલેડોનિયન પર્વતમાળાના વિસ્તરણ)માં ઘણી બધી ઊંચી જગ્યાઓ છે, જેમાં સોનાના વ્યાપક ભંડારો, ગ્રેનાઈટ મૌર્ન પહાડો અને બેસાલ્ટ ઍન્ટ્રિમ પ્લેટુ, તેમ જ દક્ષિણ અર્માઘ અને તે સાથે ફેર્માનાઘ-ટાયરોન સરહદમાં વધુ નાની પર્વતમાળાઓ આવેલી છે. કોઈ પણ ટેકરી ખાસ ઊંચાઈ ધરાવતી નથી, તેમાં નાટકીય મૌર્નસમાં સ્લાઈવ ડોનાર્ડ 849 m સુધી પહોંચે છે, જે ઉત્તરી આયર્લૅન્ડનો સૌથી ઊંચો ભાગ છે. બેલફાસ્ટનું સૌથી મહત્ત્વનું શિખર કૅવહિલ છે. ઍન્ટ્રિમ પ્લેટુ સર્જનારી જ્વાળામુખીની પ્રવૃત્તિએ જ ઉત્તર ઍન્ટ્રિમ સમુદ્રના કિનારા પર જાયન્ટ્સ કોઝ્વેના અદ્ભૂત ભૌમિતિક સ્તંભોનું પણ નિર્માણ કર્યું છે. ઉત્તર ઍન્ટ્રિમમાં પણ કૅરિક-અ-રેડે રોપ બ્રિજ, મ્યુસ્સેન્ડેન ટેમ્પલ અને ગ્લેન્સ ઑફ ઍન્ટ્રિમ (ઍન્ટ્રિમની સાંકડી ખીણો) આવેલાં છે. thumb|200px|left|જાયન્ટ્સ કૉઝ્વે, એન્ટ્રિમ કાઉન્ટી
લાગન નદીની ખીણ બેલફાસ્ટથી પ્રભાવિત છે, જેના મહાનગર ક્ષેત્રમાં ઉત્તરી આયર્લૅન્ડનની ત્રીજા ભાગની વસ્તી કરતાં વધુ જનસંખ્યાનો સમાવેશ થાય છે, તે સાથે લાગન ખીણ અને બેલફાસ્ટ લોઘના બન્ને સમુદ્ર કિનારા પર ભારે શહેરીકરણ અને ઔદ્યોગીકરણ થયેલું છે. thumb|200px|right|કૅરિક-અ-રીડી રોપ બ્રિજ
સમગ્ર ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં સમશીતોષ્ણ સામુદ્રિક આબોહવા રહે છે, જે પૂર્વ કરતાં પશ્ચિમમાં થોડી વધુ ભેજવાળી હોય છે, તેમ છતાં, બધો વિસ્તાર હંમેશાં વાદળાંથી ઢંકાયેલો રહે છે. હવામાન આખા વર્ષમાં દરેક વખતે એવું વિચિત્ર રહે છે, જેનું ક્યારેય પૂર્વાનુમાન ન થઈ શકે, અને તેમ છતાં ઋતુઓ સ્પષ્ટરૂપે ભિન્ન હોય છે. તેની ઘોષણા અંદરના યુરોપ અથવા ઉત્તર અમેરિકાના સમુદ્ર કિનારાના પ્રદેશો કરતાં ઓછી ચોક્કસ હોય છે. બેલફાસ્ટમાં દિવસના વખતમાં વધુમાં વધુ ઉષ્ણતામાન જાન્યુઆરીમાં 6.5 °C અને જુલાઈમાં 17.5 °C રહે છે. ભેજવાળી આબોહવા અને 16મી તથા 17મી શતાબ્દીમાં ઘનિષ્ઠ વનવિનાશને પરિણામે મોટા ભાગનો વિસ્તાર સમૃદ્ધ લીલા ઘાસથી છવાયેલો છે.
સૌથી ઊંચું ઉષ્ણતામાન : 30.8 °C નોકરેવન ખાતે, ગૅરિસન, કાઉન્ટી ફેર્માનાઘ પાસે, 30 જૂન 1976ના અને 12 જુલાઈ 1983ના બૅલફાસ્ટ ખાતે નોંધાયું હતું.
સૌથી નીચું, લઘુત્તમ ઉષ્ણતામાન : -17.5 °C મૅઘરેલી ખાતે, બૅનબ્રિજ પાસે, કાઉન્ટી ડાઉન ખાતે 1 જાન્યુઆરી 1979ના નોંધાયું હતું.
કાઉન્ટીઓ (પરગણાં)
ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં છ ઐતિહાસિક કાઉન્ટીઓ આવેલી છેઃ કાઉન્ટી ઍન્ટ્રિમ, કાઉન્ટી અર્માઘ, કાઉન્ટી ડાઉન, કાઉન્ટી ફેર્મનાઘ, કાઉન્ટી લંડનડેરી, કાઉન્ટી ટાયરોન. thumb|left|સાયલન્ટ વૅલી જલાશય, ડાઉન કાઉન્ટી