cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ભારતનું બંધારણ
મૂળભૂત ફરજો
મૂળ બંધારણમાં મૂળભૂત ફરજો વિશે કોઈ ઉલ્લેખ નથી. પરંતુ ડિસેમ્બર ૧૯૭૬માં ૪૨મા બંધારણ સંશોધન દ્વારા બંધારણમાં ભાગ-૪એ જોડવામાં આવ્યો. જે અંતર્ગત અનુચ્છેદ ૫૧(એ)માં મૂળભૂત ફરજોને વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવી છે.
મૂળભૂત અધિકારો
જીવન, સ્વતંત્રતા, સમાનતા તથા વિકાસ જેવા પાયાના માનવ અધિકારો કે જેને ન્યાયપાલિકા દ્વારા સંરક્ષણ પ્રાપ્ત હોય, જેના અભાવમાં પ્રજાતંત્રની સ્થાપના શક્ય ન હોય. બંધારણના ભાગ-૩માં અનુચ્છેદ ૧૨ થી ૩૫માં મૂળભૂત અધિકારો વિશે વિસ્તૃત વર્ણન આપવામાં આવ્યું છે. આમ, મૂળભૂત અધિકારો રાજ્યની સત્તાને મર્યાદિત કરે છે. બંધારણ આપણને સમાનતા નો અધિકાર અનુચ્છેદ ૧૪ થી ૧૮માં, સ્વતંત્રતા અધિકાર ૧૯ થી ૨૨ માં, શોષણ વિરુદ્ધનો અધિકાર ૨૩ થી ૨૪માં, ધાર્મિક સ્વાતંત્ર્યનો અધિકાર 25 થી 28 માં, સંસ્કૃતિ અને શિક્ષા સંબંધી અધિકાર અનુચ્છેદ ૨૯ થી ૩૧માં, બંધારણીય ઈલાજોનો અધિકાર અનુચ્છેદ ૩૨ માં આપે છે.
વિશ્વના પ્રમુખ બંધારણોનો પ્રભાવ
ભારતીય બંધારણ પર વિવિધ દેશોના બંધારણની પ્રત્યક્ષ પરોક્ષ અસરો જોવા મળે છે. જોકે આ બંધારણનો સૌથી મોટો સ્રોત ભારત સરકાર અધિનિયમ ૧૯૩૫ છે. ભારતીય બંધારણના કુલ ૩૯૫ અનુચ્છેદ પૈકી ૨૫૦ અનુચ્છેદ આ જ અધિનિયમમાંથી લેવામાં આવેલ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારત
ખાદી
ખાદી અથવા ખદ્દર ભારત દેશમાં હાથ વડે કાંતીને અને હાથ વડે વણાટ કરીને બનાવવામાં આવેલા કાપડ (વસ્ત્ર)ને કહેવામાં આવે છે. ખાદી વસ્ત્ર સૂતરાઉ, રેશમ, અથવા ઊન હોય શકે છે. ખાદી વસ્ત્ર માટે બનાવવામાં આવતું સૂતર હાથ વડે ચલાવવામાં આવતા ચરખાની સહાયતા વડે બનાવવામાં આવે છે.
ખાદી વસ્ત્રોની ખાસ વિશેષતા એ છે કે તે શરીરને ગરમીની ઋતુમાં ઠંડુ અને શિયાળાની ઋતુમાં ગરમ રાખે છે.
ભારત દેશની સ્વતંત્રતાના આંદોલનના સમયમાં ખાદીનું ખુબ જ મહત્વ રહ્યું હતું. ગાંધીજીએ ઇ. સ. ૧૯૨૦ પછીના દશકમાં ગામડાંઓને આત્મ નિર્ભર બનાવવાને માટે ખાદીના પ્રચાર-પ્રસાર પર ખુબ જ જોર આપ્યું હતું. આજે પણ ભારત દેશનો રાષ્ટ્રધ્વજ માત્ર ખાદીના કાપડમાંથી જ બનાવવામાં આવે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ભારતીય સંસ્કૃતિ શ્રેણી:ભારતનો સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ શ્રેણી:વસ્ત્ર
કણકોટ (તા.મહુવા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુવા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો
લખીસરાય
લખીસરાય ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બિહાર રાજ્યના લખીસરાય જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. લખીસરાયમાં લખીસરાય જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
ધર્મચક્ર
ધર્મચક્ર (સંસ્કૃત; પાલી: धर्मचक्र, धम्मचक्क "ધર્મ નું ચક્ર") ભારતીય ધર્મો જૈન, હિન્દુ અને સવિશેષ બોદ્ધમાં ઉપયોગમાં લેવામાં આવતું વ્યાપક ધાર્મિક પ્રતીકચિહ્ન છે.
સુચેતા કૃપલાની
સુચેતા કૃપાલાની (મઝુમદાર, ૨૫ જૂન ૧૯૦૮ - ૧ ડિસેમ્બર ૧૯૭૪  ) એક સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને રાજકારણી હતા. તેઓ ભારતના પ્રથમ મહિલા મુખ્ય પ્રધાન હતા, તેમણે ૧૯૬૩ થી ૧૯૬૭ દરમિયાન ઉત્તર પ્રદેશ સરકારના મુખ્યમંત્રી તરીકે સેવા આપી હતી.
હાજીપુર
હાજીપુર ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  બિહાર રાજ્યના વૈશાલી જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. હાજીપુરમાં વૈશાલી જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
સુચેતા કૃપલાની
પ્રારંભિક જીવન
આ તે સમય હતો જ્યારે દેશના વાતાવરણમાં રાષ્ટ્રવાદી ભાવનાઓની ચડતી હતી અને સ્વતંત્રતાની લડત વેગ પકડી રહી હતી.
તેઓ કોઈ કુશળ ઇચ્છાશક્તિ અને અનુકરણીય નેતૃત્વના ગુણો સાથે જન્મ્યા ન હતા, ઉલટાના તેઓ નાનપણમાં એક શરમાળ બાલિકા હતી. તેમની અધૂરી લખેલી આત્મકથા અનુસાર તેઓ પોતાના દેખાવ અને બુદ્ધિ વિશે સ્વ-સભાન હતા. આ ઉંમરમાં જે પરિસ્થિતિઓનો તેમણે સામનો કરવો પડ્યો હતો તેણે તેમના વ્યક્તિત્વને આકાર આપ્યો. સુચેતા જણાવે છે કે, ૧૦ વર્ષની વયે કેવી રીતે તેમણે અને તેમના ભાઇ-બહેનોએ તેમના પિતા અને તેના મિત્રોને જલિયાવાલા બાગ હત્યાકાંડ વિશે વાત કરતા સાંભળ્યા હતા. આનાથી તેઓ એટલા ગુસ્સે થઈ ગયા કે તેઓએ તેઓ સાથે રમતા કેટલાક એંગ્લો-ભારતીય બાળકોને તેમના નામથી ચીડાવી પોતાનો ગુસ્સો ઠાલવ્યો.
તેમના સ્પષ્ટ શબ્દો આ પ્રમાણે હતા- “હું [જલિયાવાલા બાગ હત્યાકાંડ વિશે સાંભળ્યા પછી] અંગ્રેજો સામે ગુસ્સાનો મનમાં અનુભવ કરી શકું એટલી સમજણી થઈ ગઈ હતી. અમે [સુચેતા અને તેમની બહેન સુલેખા] અમારી સાથે રમનારા કેટલાક એંગ્લો-ઇન્ડિયન બાળકો ને તમામ પ્રકારના નામ આપીને અમારો ગુસ્સો ઠાલવ્યો."
સુચેતા અને તેની બહેન સુલેખા બંને ભારતની વિસ્તરતી સ્વતંત્રતા ચળવળમાં જોડાવા માટે ઉત્સુક હતા. જલિયાવાલા બાગ હત્યાકાંડ પછી પ્રિન્સ ઑફ વેલ્સ દિલ્હીની મુલાકાતે આવ્યા હતા. તેમની શાળાની બાલિકાઓને કુડસિયા ગાર્ડન નજીક ઊભા કરવામાં આવ્યા હતા. વેલ્સના રાજકુમાર સન્માનમાં ઊભા રહેવા માટે બન્ને બહેનો ના પાડવા ઇચ્છતી હોવા છતાં, તેઓ ના પાડી શક્યા નહીં, અને તેનાથી તેમને પોતાની ડરપોકતા પર ગુસ્સો આવ્યો.
“અમારું અંતઃકરણ શરમજનક લાગણીથી મુક્ત થઈ શક્યું નહીં. અમને બન્નેને પોતાની કાયરતાને કારણે ખુબ નિમ્નતાનો અનુભવ થયો." તેઓ લખે છે.
જ્યારે તેઓ લાહોરની કિન્નર્ડ કોલેજમાં ભણતા હતા, ત્યારે તેમના બાઇબલ વર્ગના શિક્ષકે હિન્દુ ધર્મ વિશે કેટલીક માનહારક બાબતો કહી હતી. ગુસ્સે ભરેલી, સુચેતા અને તેની બહેન ઘરે ગયા અને તેમના પિતાને તેમની મદદ કરવા કહ્યું. તેમણે તેમને કેટલાક ધાર્મિક ઉપદેશો પર પ્રશિક્ષણ આપ્યું, અને બીજા દિવસે, છોકરીઓએ તેમના શિક્ષકનો ભાગવદ્ ગીતાના અવતરણ ટાંકી સામનો કર્યો. શિક્ષકે વર્ગમાં ફરી ક્યારેય હિન્દુ ધર્મનો ઉલ્લેખ ન કર્યો!
આગળ જતાં તેણીએ ઇન્દ્રપ્રસ્થ કોલેજ અને પંજાબ યુનિવર્સિટીમાંથી અભ્યાસ કર્યો. તેઓબનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટી માં બંધારણીય ઇતિહાસના પ્રોફેસર બન્યા. ઈ.સ. ૧૯૩૬માં, તેણે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના અગ્રણી વ્યક્તિ જે.બી.કૃપલાની સાથે લગ્ન કર્યા, જે તેમનાથી વીસ વર્ષ મોટા હતા. આ લગ્નનો બંને પરિવારો તેમજ ખુદ ગાંધીજી દ્વારા વિરોધ કરવામાં આવ્યો હતો, જોકે આખરે તેમણે તેનો સ્વીકાર કર્યો હતો.
સ્વતંત્રતા ચળવળ અને સ્વતંત્રતા
તેમના સમકાલીન અરુણા અસફ અલી અને ઉષા મહેતાની જેમ તેઓ ભારત છોડો આંદોલન દરમિયાન આગળ આવ્યા. ત્યાર બાદ તેમણે ભારતના ભાગલા સમયે થયેલા રમખાણો વખતે મહાત્મા ગાંધી સાથે મળીને કામ કર્યું હતું. ઈ.સ. ૧૯૪૬માં તેઓ ગાંધીજી સાથે નોઆખાલી ગયા હતા. તેણી કેટલીક એવી મહિલાઓમાંની એક હતી કે જેઓ બંધારણ સભામાં ચૂંટાયા હતી અને ભારતીય બંધારણ ના મુસદ્દા તૈયાર કરતી પેટા સમિતિનો ભાગ હતા. તે પેટા સમિતિ ભારતના બંધારણની રૂપરેખા બનાવી. ૧૪ ઑગસ્ટ, ૧૯૪૭ ના દિવસે, જવાહરલાલ નેહરુએ તેમના પ્રખ્યાત "ટાયરેસ્ટ વિથ ડેસ્ટિની" શીર્ષકનું ભાષણ આપ્યાની થોડી મિનિટો પહેલા, તેમણે બંધારણ સભાના સ્વતંત્રતા સત્રમાં વંદે માતરમ્ ગાયું હતું. તેમણે ઈ.સ. ૧૯૪૦માં ઑલ ઇન્ડિયા મહિલા કોંગ્રેસની સ્થાપના કરી હતી.
સ્વતંત્રતા પછી
સ્વતંત્રતા પછી તેઓ રાજકારણમાં સામેલ રહ્યા. ઈ.સ. ૧૯૫૨માં પહેલી લોકસભાની ચૂંટણીઓ માટે, તેમણે કે. એમ. પી. પી. ની ટિકિટ પર નવી દિલ્હીથી ચૂંટણી લડી હતી. આ પાર્ટી એક વર્ષ પહેલા જ તેના પતિ દ્વારા સ્થાપાઈ હતી. જો કે તે પાર્ટીની આવરદા ટૂંકી રહી હતી. તે ચૂંટણીમાં તેમણે કોંગ્રેસના ઉમેદવાર મનમોહિની સહગલને હરાવી હતી. પાંચ વર્ષ પછી, ફરી તેજ જ મત વિસ્તારમાંથી તેઓ ચૂંટાઇ આવ્યા હતા, પરંતુ આ વખતે તેમણે કોંગ્રેસના ઉમેદવાર તરીકે ચૂંટણી લડી હતી. ઈ.સ. ૧૯૬૭માં ઉત્તર પ્રદેશના ગોંડા મતવિસ્તારથી તેઓ છેલ્લી વખત લોકસભા માટે ચૂંટાઇ આવ્યા હતા.
આ દરમિયાન, તેઓ ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભાના સભ્ય પણ બન્યા ગઈ હતા. ઈ.સ. ૧૯૬૦ થી ૧૯૬૩ સુધી, તેમણે ઉત્તર પ્રદેશ સરકારમાં શ્રમ, સમુદાય વિકાસ અને ઉદ્યોગ પ્રધાન તરીકે સેવા આપી હતી. ઑક્ટોબર ૧૯૬૩ માં, તેઓ ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્ય મંત્રી બન્યા અને આ સાથે તેઓ ભારતના કોઈપણ રાજ્યમાં આ પદ સંભાળનારી પ્રથમ મહિલા બન્યા. તેમના કાર્યકાળની વિશેષતા એ રાજ્યના કર્મચારીઓની હડતાલનું કડક સંચાલન હતું. રાજ્યના કર્મચારીઓ દ્વારા કરવામાં આવેલી આ પ્રથમ હડતાલ ૬૨ દિવસ સુધી ચાલુ રહી. તેમણે ત્યારે જ નમતું આપ્યું જ્યારે કર્મચારીઓના નેતાઓ સમાધાન માટે સંમત થયા હતા. કૃપલાનીએ પગાર વધારાની તેમની માંગને નકારીને એક કડ પ્રબંધક તરીકેની તેમની પ્રતિષ્ઠા જાળવી રાખી હતી.
તેમણે ઈ.સ. ૧૯૭૧ માં રાજકારણમાંથી નિવૃત્તિ લીધી હતી અને ઈ.સ. ૧૯૭૪ માં તેમના મૃત્યુ સુધી તેઓ એકાંતમાં રહ્યા હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:૧૯૦૮માં જન્મ શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની શ્રેણી:૧૯૭૪માં મૃત્યુ
મોટી બાલચોડ (તા. અબડાસા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અબડાસા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:અબડાસા તાલુકો
નેવેલી લિગ્નાઇટ કોર્પોરેશન
નેવેલી લિગ્નાઇટ કોર્પોરેશન લિમિટેડ એ લિગ્નાઇટના ખાણકામ અને વિદ્યુત ઉત્પાદન કરતી ભારત સરકારની માલિકીની પેઢી છે. ભારતમાં તે લિગ્નાઇટની સૌથી મોટી ખાણો ચલાવે છે, હાલમાં તે ૨૪ લાખ ટન લિગ્નાઇટનું ખાણકામ કરે છે અને ૨૭૪૦ મેગાવોટ વીજળીની સ્થાપિત ઉત્પાદન ક્ષમતા ધરાવે છે. તદઉપરાંત તે લિગ્નાઇટની ખાણમાં આવેલ મોટા ભૂગર્ભજળસ્તરમાંથી ચેન્નઈને મીઠા પાણીનો એક વિશાળ જથ્થો પણ પૂરો પાડે છે. ૧૧ એપ્રિલ ૨૦૧૧ ના રોજ, તે સર્વશ્રેષ્ઠ નવરત્ન કંપનીઓના સમૂહમાં જોડાઇ. ૧૯૫૬માં નેવેલી લિગ્નાઇટ કોર્પોરેશનની સંસ્થાપિત મંડળ તરીકે રચના કરવામાં આવી હતી.
નેવેલી લિગ્નાઇટ કોર્પોરેશન એ BSE:૫૧૩૬૮૩ અને NSE:NEYVELI LIG  તરીકે વેપાર કરે છે. કેન્દ્ર સરકાર નેવેલી લિગ્નાઇટ કોર્પોરેશનમાં ૯૩% હિસ્સો ધરાવે છે અને તેનો વહીવટ કોલસા મંત્રાલય દ્વારા થાય છે.
હાલ નેવેલી લિગ્નાઇટ કોર્પોરેશન તેના ડિસઇન્વેસ્ટમેન્ટની યોજના અને ૫ જુલાઇ ૨૦૧૩ થી તેના ૨૭૦૦૦ કર્મચારીઓ અને કામદારો દ્વારા અનિશ્ચિત હડતાલના કારણે સમાચારમાં છે.
ઇતિહાસ
સી. જંબુલીંગ મુદલીઆર જ્યારે તેમની જમીનમાં સિંચાઈ માટે બોરવેલ ખોદતા હતા ત્યારે આ વિસ્તારમાં લિગ્નાઇટની હાજરીની ખબર પડી. ત્યાં પાણી કાળા રંગવાળું દેખાતું હોવાથી તેમણે ભૂતપૂર્વ મદ્રાસ પ્રમુખને પાણીના કાળા રંગના કારણ માટે જરૂરી પ્રયોગો કરવા માટે કહ્યું. પછી જ્યારે ખબર પડી કે વીજ ઉત્પાદન માટે લિગ્નાઇટનો ઉપયોગ થઇ શકે તેથી તેમણે પોતાની જમીન સરકારને લોકોના લાભ માટે મફત દાનમાં આપી દીધી.
ટાઉનશિપ
નેવેલી લિગ્નાઇટ કોર્પોરેશન ભારત ના તમિલનાડુ રાજ્યના કડલૂર જિલ્લામાં આવેલ નેવેલીમાં સુંદર ટાઉનશિપ વિકસિત કર્યુ છે. આ ટાઉનશીપ ચેન્નઈ-તંજાવુર રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ ઍનઍચ-૪૫ સી અને કડ્ડલોર-સેલમ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ ઍનઍચ-૫૩૨ સાથે રોડ માર્ગ દ્વારા સારી રીતે જોડાયેલું છે. ખાણકામ અને વીજ ઉત્પાદન ઉદ્યોગો માટેના ભારે યંત્રસામગ્રીના પરિવહન માટે રેલ ટ્રેક સાથે એક રેલવે સ્ટેશનનું બાંધકામ પણ કરવામાં આવ્યું છે.
તાજેતરમાં શરૂ થયેલ બારસિંગર ખાણકામ & વીજળી પરિયોજનામાં પણ તેમના કર્મચારીઓ માટે 'લિગ્નાઇટ શક્તિ નગર' નામની એક નવી નાની ટાઉનશિપ બનાવી છે. તે જોધપુર તરફ બિકાનેર થી ૩૦ કિ.મી. દુર આવેલ બારસિંગર ગામ પાસે એનએચ ૮૯ નજીક પાલનમાં આવેલું છે.
ડિસઇન્વેસ્ટમેન્ટ
સરકારે આ નફો કરતી સંસ્થામાં શેર્સનું ડિસઇન્વેસ્ટ કરવાના પ્રયાસો શરૂ કર્યા હતા. ૫ જુલાઈ ના રોજ, નેવેલી લિગ્નાઇટ કોર્પોરેશનના કર્મચારીઓ અને ૨૭૦૦૦ કામદારો ડિસઇન્વેસ્ટમેન્ટ યોજનાના વિરોધ માટે એક અનિશ્ચિત હડતાળ પર ઊતરી ગયા.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:કંપનીઓ
નવા વેણપુર (તા. ભિલોડા)
નવા વેણપુર (તા. ભિલોડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભિલોડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નવા વેણપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભિલોડા તાલુકો
અવર્ણ
સંસ્કૃત શબ્દ અવર્ણ નો અર્થ "જેનો કોઈ વર્ણ નથી એવો" થાય છે. આ શબ્દ હિન્દુ ધર્મના એવા લોકો માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે, જેઓ સવર્ણ નથી, એટલે કે, ક્ષત્રિય, બ્રાહ્મણ, વૈશ્ય કે શૂદ્ર નથી. વર્તમાનમાં આ શબ્દ અનુસુચિત જાતિ અને અનુસુચિત જનજાતિના દલિત લોકોને સૂચવે છે.
સહરસા
સહરસા ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બિહાર રાજ્યના સહરસા જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. સહરસામાં સહરસા જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
લોકમાન્ય ટિળક હાઇસ્કૂલ
લોકમાન્ય ટિળક હાઇસ્કૂલ (ઘણી વખત LTHS અથવા LTES તરીકે સંક્ષિપ્તમાં ઓળખાય છે), એ એક અંગ્રેજી માધ્યમની શાળા છે જે તિલક નગર, ચેમ્બુર, મુંબઈમાં આવેલી છે. શાળાનું સંચાલન ૧૯૬૭માં શરૂ થયું હતું જેમાં મુખ્યત્વે તિલક નગરની આસપાસના વિસ્તારમાં મધ્યમ-વર્ગના પરિવારોમાંથી વિદ્યાર્થીઓ જોડાયા હતાં. આ મહારાષ્ટ્ર એસએસસી બોર્ડ સાથે સંલગ્ન એક અર્ધ-સરકારી શાળા છે જે તિલક નગર એજ્યુકેશન સોસાયટીની માલિકીની છે અને તેનું સંચાલન મહારાષ્ટ્ર સરકાર કરે છે. શાળાનું નામ બાલ ગંગાધર તિલક (૧૮૫૬–૧૯૨૦)ના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે.
શાળાની ઇમારત બે માળની છે. ભોંયતળિયે ૮ વર્ગખંડો અને પ્રાથમિક શાળાના આચાર્ય કાર્યાલયનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં માધ્યમિક વિભાગના આચાર્યની કેબિન અને લગભગ ચાર ક્લાસ રૂમ ધરાવતી ઓફિસ પણ છે. આ ઉપરાંત તેમાં વિજ્ઞાન પ્રયોગશાળા, કમ્પ્યુટર લેબ અને પુસ્તકાલયની સુવિધા પણ છે.
બીજા માળ પર સાત વર્ગખંડો બનેલા છે. જગ્યાની મર્યાદાને કારણે શાળામાં રમતનું મેદાન હાજર નથી પરંતુ તેમાં લાંબી કૂદ માટેનો ખાડો છે અને પરિસરમાં ઊંચી કૂદ પણ રમાય છે. બાજુના મ્યુનિસિપલ ગ્રાઉન્ડનો ઉપયોગ રમતગમત અને વાર્ષિક રમતગમત દિવસની પ્રવૃત્તિઓ માટે થાય છે. તિલક નગર પોલીસ સ્ટેશન શાળા પરિસરની બાજુમાં આવેલું છે.
પબ્લિક ડોમેન
પબ્લિક ડોમેન અથવા જાહેર સંપદામાં એ તમામ જ્ઞાન તથા રચનાત્મકતા (ખાસ કરીને સાહિત્ય, કલા, સંગીત, અને આવિષ્કાર)નો સમાવેશ થાય છે જેની ઉપર કોઇ પણ વ્યક્તિ કે સંસ્થા પોતાની ખાનગી માલિકી જાહેર ન કરી શકે.
લોકમાન્ય ટિળક હાઇસ્કૂલ
પ્રવૃત્તિઓ
શાળા વાર્ષિક દિવસ, વાર્ષિક રમતગમત દિવસ અને અન્ય રમતગમતના કાર્યક્રમોનું આયોજન કરે છે. વિદ્યાર્થીઓ રમતગમત, ચિત્ર સ્પર્ધા, વક્તૃત્વ અને નિબંધ લેખન સ્પર્ધાઓ, નૃત્ય, પ્રશ્નોત્તરી સ્પર્ધાઓ અને સ્કાઉટ તથા ગાઇડ સહિતની આંતર-શાળા પ્રવૃત્તિઓમાં શાળાનું પ્રતિનિધિત્વ કરતાં હોય છે. શાળાના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓની ટીમે ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓના પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળાના શિક્ષકોને આમંત્રિત કરીને વર્ષ ૨૦૧૬માં 'સ્વર્ણર્પણ' નામથી શાળાની સુવર્ણજયંતિ ઉજવણીનું આયોજન કર્યું હતું.
પબ્લિક ડોમેન
આ જ્ઞાન અને રચનાત્મકતાના ગણને માનવતાનો સાંસ્કૃતિક તથા બૌદ્ધિક વારસો ગણવામાં આવે છે જેને સામાન્ય રીતે કોઇ પણ વ્યક્તિ કોઇ પણ હેતુ માટે વાપરી શકે છે.
લોકમાન્ય ટિળક હાઇસ્કૂલ
સૂત્ર
શાળાનું સૂત્ર; "Learning leads to light" (શિક્ષણ પ્રકાશ તરફ દોરી જાય છે) એ શિક્ષણના માધ્યમ દ્વારા સમાજમાં અંધકારને પ્રકાશિત કરવાનો ઉલ્લેખ કરે છે.
પબ્લિક ડોમેન
કોઇ ચીજ જાહેર સંપદામાં ન હોવાનું કારણ તેની પર કોઇકે કરેલો પ્રકાશનાધિકાર કે પેટન્ટનો દાવો હોઇ શકે છે. અવી ખાનગી માલિકીની વસ્તુઓનો સામાન્ય જનતા સામાન્ય રીતે ફક્ત મર્યાદીત ઉપયોગ કરી શકે છે. જોકે જ્યારે પ્રકાશનાધિકાર કે અન્ય બૌદ્ધિક સંપદાને લગતાં બંધનોનો સમય પુરો થાય ત્યારે આ રચનાઓ જાહેર સંપદામાં પ્રવેશે છે અને કોઇપણ વ્યક્તિને તેનો ઉપયોગ કરવાની છૂટ મળે છે.
શ્રેણી:કાયદો
લોકમાન્ય ટિળક હાઇસ્કૂલ
સંદર્ભ
શ્રેણી:મુંબઈ
બૂંદી
બૂંદી એ એક ભારતીય વાનગી છે, જે તળેલા ચણાના લોટમાંથી બનાવવામાં આવે છે, તે સ્વાદિષ્ટ નાસ્તા તરીકે અથવા મીઠાઈ તરીકે પીરસવામાં આવે છે.
બનાવવાની રીત
thumb|મીઠી બૂંદી બૂંદી બનાવવા માટે ચણાનો લોટ, બેકિંગ પાવડર અને હળદરનું મિક્ષણ કરવું. તેને કાણાં વાળી ચમચી વડે તાંસળામાં ટીપા પડે તે રીતે તેલમાં તળવામાં આવે છે. ત્યારબાદ બૂંદીને ખાંડની ચાસણીમાં પલાળવામાં આવે છે. તેમાં મીઠા લીમડાનો ભૂકો ઉમેરવામાં આવે છે. ખારી બૂંદી સીધી જ ખવાય છે અથવા ચેવડામાં ઉમેરવામાં આવે છે.
પ્રકારો
બૂંદીનો ઉપયોગ ઉત્તર ભારતમાં રાયતામાં ઉમેરવામાં થાય છે. બૂંદી રાયતામાં સામાન્ય રીતે દહીં (સાદું), બૂંદી (જેને નરમ બનાવવા માટે પાણીમાં પલાળવામાં આવે છે, પછી ચાળવામાં આવે છે) અને મીઠું, મરચું અને અન્ય મસાલાનો સમાવેશ થાય છે. તે પુલાવ અથવા અન્ય કોઈપણ ભોજન સાથે ખાવામાં આવે છે.
બૂંદીના લાડુ બનાવવા માટે, તળેલી બૂંદીને ખાંડની ચાસણીમાં બોળીને ગોળ બનાવવામાં આવે છે. તેમાં બદામ અને દ્રાક્ષ ઉમેરી શકાય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વાનગી
લિદ્દર નદી
લિદ્દર નદી એ ભારતના જમ્મુ અને કાશ્મીરની કાશ્મીર ખીણમાં વહેતી ૭૩ કિમી લાંબી નદી છે. તે સિંધ નદી પછી જેલમ નદીની બીજી સૌથી મોટી ઉપનદી છે.
માર્ગ
લિદ્દર નદી કોલાહોઈ ગ્લેશિયરથી ૪૬૫૩ મીટરની ઊંચાઈએ ઉદ્દભવે છે, જે ગાંદરબલ જિલ્લાના સોનમર્ગ શહેરથી 2 કિમી દક્ષિણે સ્થિત છે. અહીંથી તે લિદ્દરવાટ નામના પર્વતીય મેદાન (અથવા માર્ગ )માંથી પસાર થાય છે. આ મેદાનના નામ પરથી આ નદીનું નામ પડ્યું છે. અહીંથી તે પાઈન (ફર વૃક્ષ) વડે આચ્છાદિત ટેકરીઓમાંથી પસાર થાય છે. અરુ નામનું પ્રખ્યાત પર્યટન સ્થળ તેના કિનારે આવેલું છે. તે અહીંથી ૩૦ કિમી દૂર પહલગામ પહોંચે છે, જ્યાં તે શેષનાગ તળાવ ખાતેથી આવતા પૂર્વીય લિદ્દર પ્રવાહ સાથે મળે છે. અહીંથી પશ્ચિમ તરફ આગળ વધીને તે અનંતનાગ જિલ્લાના ગુરનાર ખાનાબલ ગામ ખાતે જેલમ નદી સાથે ભળી જાય છે.
અન્ય વિગતો
લિદ્દર નદીનું પાણી કિશનગંગા નદીના પાણી જેવું સ્વચ્છ અને વાદળી દેખાય છે. તેમાંથી સિંચાઈ માટે ઘણી નહેરો બનાવવામાં આવેલ છે, જેમાંથી શાહ કોલ કેનાલ સૌથી જાણીતી છે. નદીમાં ટ્રાઉટ જેવી પ્રજાતિની ઘણી માછલીઓ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ શ્રેણી:જમ્મુ અને કાશ્મીર
થોળ (તા. કડી)
થોળ ગામ નજીક એક કૃત્રિમ તળાવ આવેલું છે. તે સિંચાઇ માટે ૧૯૧૨માં બનાવવામાં આવ્યું હતું. તે મીઠા પાણીનું તળાવ છે. ૧૯૮૮માં તેને થોળ પક્ષી અભયારણ્ય તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.
થોળ પક્ષી અભયારણ્ય
થોળ ગામ પાસે આવેલા તળાવ અને તેના કાંઠાના વિસ્તારોને થોળ પક્ષી અભયારણ્ય જાહેર કરવામાં આવેલ છે. અહીં શિયાળાની ઋતુ દરમ્યાન દેશ (હિમાલય અને ઈશાન રાજ્યોના ઠંડા વિસ્તારોમાંથી) અને વિદેશનાં અનેક પક્ષીઓ આવે છે જેમાં જળચર પક્ષીઓ મુખ્ય છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:કડી તાલુકો
ઓડ (તા. ભિલોડા)
ઓડ (તા. ભિલોડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભિલોડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઓડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભિલોડા તાલુકો
કંટાસર (તા.મહુવા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુવા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો
આશાપર (તા. અબડાસા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અબડાસા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:અબડાસા તાલુકો
સમસ્તીપુર
સમસ્તીપુર ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બિહાર રાજ્યના સમસ્તીપુર જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. સમસ્તીપુરમાં સમસ્તીપુર જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
છોટુભાઈ સુથાર
છોટુભાઇ સુથાર ગુજરાતનાં જાણીતા ખગોળવિદ્ય અને વિજ્ઞાનવિષયક લેખક હતાં. તેઓએ ખગોળશાસ્ત્રને સરળ ભાષામાં સમજાય એવા અનંતની ભીતરમાં, આપણું વિશ્વ, ચન્દ્ર અને ધુમકેતુ જેવા પુસ્તકો ગુજરાતી અને હિન્દીમાં લખ્યા હતાં. તેઓ ગુજરાતીમાં "વિજ્ઞાન દર્શન" સામયિક ચલાવતા હતાં.
બાહ્ય કડી
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
સીતામઢી, બિહાર
સીતામઢી, બિહાર ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બિહાર રાજ્યના સીતામઢી જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. સીતામઢી, બિહારમાં સીતામઢી જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
કાલ ભૈરવ
ભૈરવ શબ્દનો ગૂઢ અર્થ ‘ય્શ્ન્ર’ થાય છે. મહાશકિતની મહાકૃપા સાથે ભવ્ય પ્રજ્ઞા મેળવવા માટે ભૈરવની કૃપા અનિવાર્ય બને છે. સાધના સિદ્ધિ દ્વારા શકિતની ર્જા મેળવવા માટે ભૈરવ એક ‘ઞ્રફત્શ્લ્’ મહાપુરુષ તરીકે કાર્ય કરે છે. કાલ ભૈરવ રુદ્રના પાંચમા અવતાર મનાય છે. ‘કાલ’નો અર્થ ‘સમય’ થાય છે. મનુષ્ય-પ્રાણીના મૃત્યુ સમયની વાસનાના આધારે જીવની જે ગતિ થાય છે, તે પ્રમાણે જીવદશા દરમિયાન કરેલાં કર્મની ગતિ અનુસાર ‘સમય’ ઓળખવવાનું અતિ કિઠન કાર્ય ‘કાલ ભૈરવ’ કરે છે. શકિત ઉપાસનાથી લઇને તંત્ર સાધનાની ટોચ ઉપર પહોંચવા માટે ભૈરવની કòપા અતિ જરૂરી બને છે. ભૈરવની ઉત્પત્તિ દેવીપુરાણ-મહાકાલસંહિતા, રુદ્રવામલ, શાકતપ્રમોદ વગેરે ગ્રંથોમાં દર્શાવી છે. બ્રહ્માના પાંચમા મુખનું ગર્વથી ખંડન થતાં કાશી (વારાણસી)માં જઇને પ્રસ્થાપિત થયેલા કાલ ભૈરવ કાશીના કોતવાલ તરીકે પ્રસિદ્ધિ પામ્યા. સમગ્ર ભારતવર્ષમાં જેટલાં શકિતના સ્થાનો છે ત્યાં કાળ ભૈરવ યા બટુક ભૈરવ, ક્ષેત્રપાલ ભૈરવ વગેરેની મૂર્તિ સ્થપાયેલી જોવા મળે છે. સામાન્ય રીતે લોકજાતિ સંસ્કૃતિ દેવના કારણે લગભગ ઘણીખરી મૂર્તિઓને ‘મદિરા’ પાનનું સેવન કરાવતા હોય છે. અડદ, વેસણ-બુંદીનો ભોગ, તેમજ રાજસિક-તામસિક ભોગ-બલિ પણ ચઢાવતા હોય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:દેવી દેવતા
ઝારખંડ ધામ
ઝારખંડ ધામ ( હિન્દી - झारखंड धाम ) જે ઝારખંડી તરીકે પણ ઓળખાય છે, એક મંદિર છે. આ મંદિર ભગવાન શિવનું નોંધપાત્ર યાત્રાધામ છે, જે ભારત દેશના ઝારખંડ રાજ્યના ગિરિડીહ જિલ્લાના ધનવર નજીક આવેલ છે. તે ગિરિડીહથી આશરે ૫૫ કિ. મી. અને રાજધનવરથી ૧૦ કિ. મી. જેટલા અંતરે આવેલ છે. આ ધામની અનન્ય વિશેષતા છત વગરની ઇમારતો છે.
આ મંદિર ભગવાન શિવને સમર્પિત છે. અહીં વાર્ષિક મેળો ભરાય છે. મહાશિવરાત્રી પ્રસંગે આ સ્થળ પર શિવ ભક્તોની ભારે ભીડ જામે છે.
સીવાન
સીવાન ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બિહાર રાજ્યના સીવાન જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. સીવાનમાં સીવાન જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
બોરીવલી
બોરીવલી એ મુંબઈ શહેરનું વાયવ્ય દિશાનું એક મહત્વનું પરુ છે. અહીંની મોટા ભાગની વસ્તી ગુજરાતી લોકોની છે. પહેલાના સમયમાં અહીં આદિવાસી, કોળી અને વન્ય જાતિના લોકો પરંપરાગત રીતે વસવાટ કરતા હતા.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:મુંબઈનાં પરાં
ઉચિત વપરાશ
ઉચિત વપરાશ નો સિદ્ધાંત તે સંયુક્ત રાજ્ય ના પ્રકાશનાધિકાર કાયદાનો એ ભાગ છે જે કૉપીરાઇટ ધરાવતી વસ્તુઓનો તેના માલિકની પરવાનગી (લાઇસન્સ) વિના ઉપયોગ કરવાની કેટલાક સ્પષ્ટ સંજોગોમાં છુટ આપે છે. "ઉચિત વપરાશ" સંયુક્ત રાજ્ય નો આગવો સિદ્ધાંત છે. fair dealing નામનો એક જુદો સિદ્ધાંત બીજા કેટલાક રાષ્ટ્રોના કાયદાઓમાં જોવા મળે છે જે ઉચિત વપરાશ (fair use) ને મળતો આવે છે.
ઉચિત વપરાશ કૉપીરાઇટ વાળી વસ્તુઓને સામાન્ય જનતા માટે કોઇની પરવાનગી વગર એ શરતે ઉપલબ્ધ કરે છે કે તેનો ઉપયોગ કૉપીરાઇટના કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરવા કરતાં વધુ કૉપીરાઇટના કાયદાનો હેતુ સાચવવા માટે થઇ રહ્યો હોય. આ હેતુ સંયુક્ત રાજ્યના બંધારણમાં આપેલી વ્યાખ્યા અનુસાર "વિજ્ઞાન અને કલાની ઉન્નતિ" ને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે (I.1.8). આ રીતે આ સિદ્ધાંત વ્યક્તિગત હેતુઓ અને કૃતિઓની નવી આવૃત્તિઓ દ્વારા થતી સામાજીક તથા સાંસ્કૃતિક પ્રગતિર્ષ વચ્ચે સમતુલા સ્થાપવાનો પ્રયત્ન કરે છે. આ સિદ્ધાંત અમુક અંશે એક પ્રકારની અભિવ્યક્તિની રક્ષા કરે છે જેને અન્ય સંજોગોમાં કૉપીરાઇટનું ખંડન ગણી શકાત; આ કારણથી આ સિદ્ધાંતને સંયુક્ત રાજ્યના બંધારણના પ્રથમ સુધારા, વાણી સ્વાતંત્ર્ય સાથે સાંકળવામાં આવે છે.
સુપૌલ
સુપૌલ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બિહાર રાજ્યના સુપૌલ જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. સુપૌલમાં સુપૌલ જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
શિવહર
શિવહર ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બિહાર રાજ્યના શિવહર જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. શિવહરમાં શિવહર જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
સેવ
સેવ એ ચણાના કે ઘઉંના લોટ અથવા મેંદામાંથી બનતી લાંબી સળી જેવી એક વાનગી છે. સેવ એ નામે ફરસાણ અને મિષ્ટાન બન્ને બનાવવામાં આવે છે. એ હિસાબે તેને ખારી સેવ કે મીઠી સેવ એમ ઓળખાય છે. મીઠી સેવને રાંધેલી સેવ પણ કહે છે.
તળેલી સેવ (ફરસાણ)
તળેલી સેવ ચણાના લોટમાંથી બનતી સળી જેવી વાનગી છે. સેવની જાડાઈ અનુસાર સેવને જાડી સેવ કે નાયલોન સેવ કહે છે.
વિવિધરૂપ
આજ કાલ વિવિધ પ્રકારના પદાર્થો વાપરીને ઘણી વિવિધ પ્રકારની તૈયાર કરવામાં આવે છે. આ બધીજ સેવો નાસ્તામાં વપરાય છે, અને ખારી કે મસાલેદાર હોય છે, પરંતુ જરૂરી નથી કે તે બધીજ સેવો ચણાના લોટમાંથી બનાવવામાં આવી હોય.
ઘઉંની સેવ
ઘઉંના લોટમાંથી બનાવી સૂકવણી કરેલી સેવને ઘઉંની સેવ કહે છે, જે મોળી હોય છે. આ સેવને ઘી, પાણી, દૂધ આદિ મેળવી રાંધીને ખાવામાં આવે છે. બજારમાં મળતી વર્મીસેલી આ પ્રકારની સેવ છે. જોકે તે ઘઉં સિવાય અન્ય અનાજમાંથી પણ બનેલી હોઈ શકે. બજારમાં જે સેવ કાચી અને શેકેલી (રોસ્ટેડ) એમ બે પ્રકારની મળે છે તેને સેવૈંયા પણ કહે છે. સેવૈયા મેંદામાંથી બને છે. સેવૈંયા એ દૂધમાં તરતી હોય છે, આમ તે પ્રવાહી મીઠાઈ છે, અથવા કહોતો એક પ્રકારની ખીર છે. મુસ્લિમ પરંપરામાં સેવૈયાં રમઝાન ઈદના દિવસે રાંધીને ખવાય છે. આ સિવાય હિંદુ ઘરોમાં શિરાની જેમજ રાંધીને થોડી કડક એવી રાંધેલી સેવ પણ બનાવાય છે. ઘઉંની સેવમાંથી સેવની ઉપમા જેવો તાજો નાસ્તો પણ બને છે.
શ્રેણી:મીઠાઈ શ્રેણી:ફરસાણ શ્રેણી:ખોરાક
આરીખાણા (તા. અબડાસા)
સંદર્ભ
શ્રેણી:અબડાસા તાલુકો
ઓટો એક્સપો
thumb|ઓટો ઓટો એક્સ્પો ૨૦૦૮, પ્રગતિ મેદાન દિલ્હીમાં ભરતીય વાહન ઉદ્યોગનુ સૌથી વિશાળ આયોજન
વાહન પ્રદર્શન મેળો (અંગ્રેજી: Auto Expo) તે વાહનોના વેચાણ માટે યોજાતો એક પ્રકારનો વ્યાપારી મેળો છે જે જુદી-જુદી સંસ્થાઓ અને એકમો દ્વારા શહેરોમાં યોજવામાં આવે છે.
ભારતનો સૌથી વિશાળ વાહન પ્રદર્શન મેળો
ભારતની રાજઘાની દિલ્હીમાં પ્રગતિ મેદાનમાં શંઘાઇ મોટર શો પછીનો એશિયાનો બીજો સૌથી વિશાળ વાહન વ્યાપાર મેળો થાય છે. ઓટો મેળાનું આયોજન ઓટોમોટિવ કંપોનન્ટ મેન્યુફેક્ચરર્સ એસોસિએશન (એક્મા), ભારતીય ઓટોમોબાઇલ નિર્માતા સંઘ (સિયામ) અને કોન્ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન ઇન્ડસ્ટ્રીઝ (સીઆઇઆઇ) મળીને કરેછે. ૧૯૮૬થી અત્યાર સુધી ૧૧ ઓટો એક્સ્પો ભારતની રાજઘાનીમાં યોજાઈ ચૂક્યા છે. પહેલી વખત ૧૨મા ઓટો એક્સ્પોનું આયોજન નવી દિલ્હીને બદલે રાષ્ટ્રીય રાજધાની ક્ષેત્રના ઔધોગિક નગર ગ્રેટર નોઇડામાં કરવામાં આવ્યુ હતું.
નવમો ઓટો એક્સ્પો ૨૦૦૮
ભારતીય વાહન ઉદ્યોગના સૌથી વિશાળ નવમા ઓટો એક્સ્પોનું આયોજન (વાહન પ્રર્દશન) દિલ્હીમાં થયું હતું. ભારત દ્વીચક્રી વાહનોની ખપતમાં દુનિયાનું બીજા નંબરનું સૌથી વિશાળ બજાર છે. ૧૨ હજાર વર્ગમીટરમાં ઓટો એક્સ્પોનુ ભવ્ય આયોજન થયું હતુ. જેની આતુરતા પુર્વક રાહ જોવાતી હતી તે ટાટા કંપનીના નેનો મોડલનુ પ્રક્ષેપણ પણ અહિં જ કર્યું હતું. આ મેળામાં ઓટોમોબાઇલ ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલી ૨૦૦૦ કંપનીઓએ ભાગ લીધો હતો. આમા ૬૦ ટકા ભારતીય અને ૪૦ ટકા વિદેશી ભાગીદારી હતી. આ મેળો ૧૦ જાન્યુઆરીથી ૧૭ જાન્યુઆરી ૨૦૦૮ સુધી ચાલ્યો હતો. ભારતના ઓટોમોબાઇલ ઉદ્યોગની પ્રગતિના પ્રતિક ઓટો એક્સ્પોના નવમાં સંસ્કરણમાં વિભિન્ન વર્ગોમાં ૩૦ નવા વાહનોને ઉતારવામા આવ્યાં હતાં.
દશમો ઓટો એક્સ્પો ૨૦૧૦
૧૦મો રજત જયંતિ ઓટો એક્સ્પો ૫ જાન્યુઆરીથી ૧૧ જાન્યુઆરી ૨૦૧૦ના રોજ યોજાયો હતો. આ સમારોહમાં લગભગ ૭૨ જેટલા મોડલોનુ પ્રદર્શન થયુ હતુ. જેમા ૧૦ કરતા વધુ વૈશ્વિક યાત્રી અને દ્વીચક્રી વાહનોનુ પ્રદર્શન થયુ હતુ.
સમારોહનુ ઉદઘાટન ભારતના ધોરીમાર્ગ અને માર્ગ પરિવહન મંત્રી માનનીય કમલ નાથ તથા હેવી ઇન્ડસ્ટ્રીઝ અને પબ્લિક એન્ટરપ્રાઇઝ મંત્રી માનનીય વિલાશરાઉ દેશમુખ દ્વારા કરવામા આવ્યું હતું. આ પ્રદર્શનની મુલાકાત વિવિધ દેશોના ૧૯થી પણ વધુ માધ્યમોએ લીધી હતી.
બારમો ઓટો એક્સ્પો ૨૦૧૪
આ વખતે પ્રગતિ મેદાન દિલ્હીને બદલે ૧૨મો ઓટો એક્સ્પો ૫ ફેબ્રુઆરીથી ૧૧ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૪ સુધી ગ્રેટર નોઇડામાં આયોજિત કરવામાં આવ્યો હતો. જેમા મારુતિ સુઝુકી સિલૈરિયો, મારુતિ સુઝુકી વાઇએલ૭ (એ-વિન્ડ કોન્સેપ્ટ), મારુતિ સ્વિફ્ટ ફેસલિફ્ટ, શેવરલે બીટ ફેસલિફ્ટ, ડેટસન ગો, હોન્ડા ઝાઝ, અને અબાર્થ પુન્ટો જેવી અનેક નવી કારોના મોડલ પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યાં.
આ કારો સિવાય ઓટો એક્સ્પોમાં દર્શકોને ટ્રમ્ફ મોટરસાઇકલ જેવા ઘણા દ્વીચક્રી વાહનો પણ જોવા મળ્યા. દેશ-વિદેશના વાહનોનું આ પ્રદર્શન જાહેર જનતા માટે ૭થી ૧૧ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૪ સુધી ખુલ્લુ મુકવામાં આવ્યુ હતું.
શ્રેણી:ઉદ્યોગ
ઓઢા પાડા (તા. ભિલોડા)
ઓઢા પાડા (તા. ભિલોડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભિલોડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઓઢા પાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભિલોડા તાલુકો
શેખપુરા
શેખપુરા ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  બિહાર રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૩૮ (આડત્રીસ) જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા શેખપુરા જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વનું નગર છે. શેખપુરા નગરમાં શેખપુરા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.
શ્રેણી:બિહારનાં જિલ્લામથકો
ભારતના આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈમથકોની યાદી
આ લેખ ભારતના આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈમથકોની યાદી ધરાવે છે.
ગેની ઠાકોર
ગેની ઠાકોર (પૂરું નામ ગેનીબેન નગાજી ઠાકોર) એક ભારતીય રાજકારણી છે જે ગુજરાત વિધાનસભાની વાવ બેઠકના ધારાસભ્ય છે. તેમણે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસમાંથી ૨૦૧૭ની ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણી લડી હતી અને ભારતીય જનતા પાર્ટીના શંકર ચૌધરી સામે વિજય મેળવ્યો હતો.
રાજકીય કારકિર્દી
ગેનીબેને વાવ મત વિસ્તારમાંથી ૨૦૧૭ની ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણી લડી હતી અને ૬૬૫૫ મતની સરસાઈ સાથે જીત મેળવી હતી. ગેની બેનને અખબારી સ્રોતો દ્વારા અલ્પેશ ઠાકોરના નજીકના માનવામાં આવે છે.
વિચારો
૨૦૧૯માં ગેની ઠાકોરે સમુદાયની અપરિણીત છોકરીઓ માટે મોબાઇલ ફોનના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂકવાના ઠાકોર સમાજના નિર્ણયને ટેકો આપ્યો હતો. ગેનીબેને કહ્યું હતું કે, "છોકરીઓ માટે મોબાઈલ પર પ્રતિબંધ મૂકવાના પગલામાં કંઈપણ ખોટું નથી; તેઓએ સોશિયલ મિડિયાથી દૂર રહેવું જોઈએ અને ભણવામાં વધુ સમય પસાર કરવો જોઈએ". અગાઉ ૨૦૧૮માં તેમણે લોકોને બળાત્કારના આરોપીઓને પોલીસને સોંપવાના બદલે સળગાવવા માટે ઉશ્કેરતું નિવેદન આપ્યું હતું. બાદમાં તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેઓ 'મહિલાઓને શાંત પાડવાનો' પ્રયાસ કરી રહ્યાં હતાં.
સંદર્ભો
શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:રાજકારણી
ભારતમાં જાહેર ક્ષેત્રના એકમો
વર્ગ પ્રમાણે ભારતના જાહેર ક્ષેત્રના એકમો
જાહેર સાહસો વિભાગ, ભારત સરકાર દ્વારા નીચેના જાહેર સાહસોને સ્વાયત્તતા આપવામાં આવી છે.
References
શ્રેણી:ઉદ્યોગ
કરજાળા (તા. જેસર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા જેસર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:જેસર તાલુકો
લાખોટા તળાવ
લાખોટા તળાવ એ એક કૃત્રિમ તળાવ છે, જે જામનગર, ગુજરાત, ભારતની મધ્યમાં આવેલું છે. આ તળાવ લાખોટા તળાવ અથવા રણમલ તળાવ તરીકે જાણીતું છે. લાખોટા કિલ્લો તળાવમાં એક નાના ટાપુ પર આવેલો છે. આ તળાવ જામનગર રેલ્વે સ્ટેશનથી ૫ કિ.મી. દૂર આવેલું છે અને જામનગર શહેરના સૌથી મોટા જળાશયો પૈકીનું એક છે. તે જામનગરના એક જોવાલાયક સ્થળ ગણાય છે.
ઇતિહાસ
૧૮મી સદીમાં લાખોટા કિલ્લો અને લાખોટા તળાવ બંને રાજા જામ રણમલે બાંધ્યા હતા. આ તળાવ એક મનોરંજન કેન્દ્ર અને પ્રવાસન સ્થળ તરીકે જાણીતું છે. તે ઘણી દુર્લભ પ્રજાતિઓનું ઘર છે, જેમાં તળાવમાં જોવા મળતા ૭૫ વિવિધ પ્રકારના પક્ષીઓનો સમાવેશ થાય છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:જામનગર જિલ્લો
દૂધપાક
દૂધપાક એટલે દૂધને પકવીને બનાવેલી વાનગિ. આ એક પ્રવાહી મિષ્ટાન છે જે ગુજરાતમાં ઘણું પ્રસિદ્ધ છે. આ વાનગી બનાવવામાં ઘણી સરળ છે. આમાં ઘીનો ઉપયોગ ન હોવાથી પચવામાં ઓછી ભારે અને સસ્તી પણ પડે છે.
સામગ્રી
દૂધ (ગાયનું હોય તો ઉત્તમ), સાકર (ખાંડ), ચોખા, એલચી, બદામ (કતરી કરેલી), કેસર (વૈકલ્પિક)
નોંધ
શ્રેણી:ગુજરાતી વાનગી શ્રેણી:ગુજરાતી ભોજન શ્રેણી:મીઠાઈ
કોડરમા
કોડરમા ભારત દેશમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યના કોડરમા જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. કોડરમામાં કોડરમા જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
શ્રેણી:ઝારખંડ
પાદરડી (તા. ભિલોડા)
પાદરડી (તા. ભિલોડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભિલોડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પાદરડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ગિરીડીહ
ગિરીડીહ ભારત દેશમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યના ગિરીડીહ જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. ગિરીડીહમાં ગિરીડીહ જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
પાદરડી (તા. ભિલોડા)
શ્રેણી:ભિલોડા તાલુકો
ગિરીડીહ
શ્રેણી:ઝારખંડ
બાલારામ પેલેસ
બાલારામ પેલેસ અથવા બાલારામ પેલેસ રીસોર્ટ ગુજરાતની ઉત્તરે આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લાના ચિત્રાસણી ગામમાં બાલારામ નદીને કાંઠે આવેલો મહેલ છે. આ મહેલને હવે હોટેલ અને પ્રવાસી આકર્ષણ તરીકે પરિવર્તિત કરવામાં આવ્યો છે. અમિતાભ બચ્ચનની સૂર્યવંશમ, અર્જુન રામપાલની દિલ તુમ્હારા હૈ જેવા બોલીવુડ ચલચિત્રોનું છાયાચિત્રણ અહીં થયું હતું.
મહેલમાં નવઆધુનિક શૈલીના થાંભલાઓ અને યુરોપિયન કમાનો સાથેની અગાસી આવેલી છે. મહેલ અને નદી વચ્ચે સ્નાનાગાર આવેલો છે. પેલેસ નદીના પટ, ઝાડીઓ, ખેતીની જમીન, જંગલ વિસ્તાર અને આદિવાસી ગામડાઓની વચ્ચે આવેલો છે.
ઇતિહાસ
આ મહેલનું બાંધકામ પાલનપુરના ૨૯મા નવાબ તાલે મહમદ ખાને ૧૯૨૨ થી ૧૯૩૬ દરમિયાન કરાવ્યું હતું. આ મહેલનું બાંધકામ કુલ ૫૪૨ ચોરસ કિલોમીટરના વિસ્તારમાં કરવામાં આવેલ છે.
બાલારામ પેલેસ હોટેલ
બાલારામ પેલેસ રીસોર્ટમાં હોટેલની પણ સુવિધા છે જેનું ખાનગી રીતે સંચાલન કરવામાં આવે છે. તેમાં ચાર ગોલ્ડ રૂમ, બાર પ્લેટિનમ રૂમ અને એક નવાબી સ્યુટ એમ ત્રણ પ્રકારના રહેવાના ઓરડાઓની વ્યવસ્થા પણ છે. ઉપરાંત, ૭૦ જેટલા વ્યક્તિઓ બેસી શકે તેવો સભા માટેનો ખંડ પણ આવેલો છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:પ્રવાસન શ્રેણી:બનાસકાંઠા જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતના મહેલો
ગઢવા
ગઢવા ભારત દેશમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યના ગઢવા જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. ગઢવા શહેરમાં ગઢવા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે. આ નગરનું સંચાલન નગરપાલિકા કરે છે.
વસ્તી ગણતરી ૨૦૦૧ મુજબ, આ શહેરની વસ્તી ૩૬,૭૦૮ જેટલી છે. આ પૈકી પુરુષોનું પ્રમાણ ૫૪ % અને સ્ત્રીઓનું પ્રમાણ ૪૬ % જેટલું છે. 36,708. અહીંનો શિક્ષણ દર ૬૧ % જેટલો છે, જે આખા દેશના સરેરાશ શિક્ષણ દર ૫૯.૫ % કરતાં વધારે છે. આનું પ્રમાણ પુરુષોમાં ૬૯ % અને સ્ત્રીઓમાં ૫૧ % જેટલું છે. અહીંની ૧૭ % જેટલી વસ્તી ૬ વર્ષથી ઓછી વયની છે.
ભૌગોલિક સ્થિતિ
ગઢવા ભૌગોલિક રીતે પર આવેલું છે. આ સ્થળની સરેરાશ ઉંચાઈ દરીયાની સપાટીથી ૧૯૭ મીટર (૬૪૬ ફૂટ) જેટલી છે.
ગુમલા
ગુમલા ભારત દેશમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યના ગુમલા જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. કોડરમામાં ગુમલા જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
શ્રેણી:ઝારખંડ
ભારત કા વીર પુત્ર - મહારાણા પ્રતાપ
ભારત કા વીર પુત્ર મહારાણા પ્રતાપ એ સોની ટીવી પર પ્રસારિત થયેલી એક ધારાવાહિક છે. ૨૭ મે ૨૦૧૩થી તેના પ્રસારણની શરુઆત થઈ હતી. તેનું નિર્દેશન અભિમન્યુ રાજ સિંહ દ્વારા કરવામાં આવ્યુ હતુ. આ ધારાવાહિક ૧૬મી સદીના મેવાડના રાજપૂત મહારાણા પ્રતાપના જીવન પર આધારિત છે. ૧૦ ડિસેમ્બર ૨૦૧૫ના રોજ આ ધારાવાહિકનો અંતિમ ઍપિસોડ પ્રસારિત કરાયો હતો. ધારાવાહિકના અંતમાં બિમારીના કારણે મહારાણા પ્રતાપનું મૃત્યુ થયાનું દર્શાવવામાં આવ્યુ હતુ. સોની પલ ચેનલ પર આ ધારાવાહિકનું પુન: પ્રસારણ કરવામા આવી રહ્યુ છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ધારાવાહિક શ્રેણી:હિન્દી ધારાવાહિક
શિક્ષણનું સમાજશાસ્ત્ર
શિક્ષણનું સમાજશાસ્ત્ર એ શિક્ષણ અને સમાજ વચ્ચેના સંબંધોનો વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ કરતી સમાજશાસ્ત્રની એક શાખા છે. જ્યોર્જ પેઈનને શિક્ષણના સમાજશાસ્ત્રના જનક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
વ્યાખ્યાઓ
શિક્ષણના સમાજશાસ્ત્રની અલગ અલગ વિદ્વાનો દ્વારા અલગ અલગ વ્યાખ્યાઓ આપવામાં આવી છે.
ઈ.સ. ૧૯૨૮માં જ્યોર્જ પેઈને શિક્ષણના સમાજશાસ્ત્રની વ્યાખ્યા આપતા જણાવ્યું કે "શિક્ષણનું સ્માજશાસ્ત્ર એ વ્યક્તિ જે સામાજિક પ્રથાઓ, સામાજિક સમૂહો અને સામાજિક પ્રક્રિયાઓ તેમજ સામાજિક સંબંધો મારફતે અનુભવો મેળવે છે અને અનુભવોને સંગઠિત કરે છે તેમને વર્ણવતું અને તેમનું અર્થઘટન કરતું શાસ્ત્ર છે." આ વ્યાખ્યામાં પેઈન વ્યક્તિ અને તેની આસપાસના સમગ્ર શૈક્ષણિક વાતાવરણ વચ્ચેની આંતરક્રિયા પર ભાર મૂકે છે. એ જ વર્ષમાં એન્જલે તેના 'વિજ્ઞાન, સમાજશાસ્ત્ર અને શિક્ષણ' નામના લેખમાં લખ્યું કે "શિક્ષણનું સમાજશાસ્ત્ર એ શાળામાં થતી તેમજ શાળા અને સમુદાય વચ્ચે થતી સામાજિક આંતરક્રિયાઓ અને સામાજિક સંબંધોની ઢબો (patterns)નો અભ્યાસ છે." અહિં એન્જલ 'શાળા'ને કેન્દ્રમાં રાખી શિક્ષણના સમાજશાસ્ત્રના અભ્યાસક્ષેત્રને મર્યાદિત બનાવે છે.
ઈતિહાસ
૧૯મી સદીના અંતભાગમાં અને ૨૦મી સદીના શરૂઆતના સમયમાં શિક્ષણના સમાજશાસ્ત્રનાં મૂળ નંખાયાં હતા.
ઈ.સ. ૧૮૬૧માં સમાજશાસ્ત્રી હરબર્ટ સ્પેન્સરે 'કયું જ્ઞાન સૌથી વધુ મૂલ્યવાળું છે?' એ નામના તેમના નિબંધમાં શિક્ષણનાં સામાજિક કાર્યો વિશે અગત્યનો પ્રશ્ન ઊભો કર્યો. આ નિબંધ પર ખૂબ વ્યાપક ચર્ચાઓ થઈ હતી અને તેની અસર નીચે ત્યાર પછીના સમાજશાસ્ત્રીઓ તેમજ શિક્ષણવિદો શિક્ષણનાં સામાજિક કાર્યોને સ્વિકારવા લાગ્યા. ઈ.સ. ૧૮૮૭માં વોર્ડે તેના 'ગતિશીલ સમાજશાત્ર' ( Dynamic Sociology) નામના પુસ્તકમાં સમાજની "પ્રગતિ માટે શિક્ષણને એક હાથવગા સાધન" તરીકે ગણાવી તેના સામાજિક કાર્ય પર ભાર મૂક્યો. સ્મોલે ઈ.સ. ૧૮૯૬માં લખ્યું કે જે શિક્ષકો તેમનું સામાજિક કાર્ય સમજે છે તેઓ બાળકોને ફક્ત ઉપલા ધોરણમાં મોકલીને કદી સંતોષ પામશે નહિ કારણ કે "સમાજશાસ્ત્ર શિક્ષણકારો પાસે માંગે છે કે તેઓ પોતાને બાળકોના દોરનારાઓ તરીકે નહિ, પરંતુ સમાજના ઘડાવૈયાઓ તરીકે ગણે".
શિક્ષણના અભ્યાસ માટે સમાજશાસ્ત્રીય અભિગમની જરૂરિયાત પર સ્પષ્ટપણે ભાર મૂકનાર પ્રથમ સમાજશાત્રી એમિલ દુર્ખેઇમ હતા. પોતાના 'શિક્ષણ અને સમાજશાસ્ત્ર' (૧૮૮૭–૧૯૦૨) નામના પુસ્તકમાં તેમણે જણાવ્યું છે કે "શિક્ષણ તેના ઉગમ, કાર્યો અને સ્વરૂપમાં સ્પષ્ટ રીતે સામાજિક છે; બધા સમૂહો માટે કોઈ એક પ્રકારનું કે આદર્શ પ્રકારનું શિક્ષણ શક્ય નથી". દુર્ખેઇમ શિક્ષણને એક સ્થગિત સામાજિક ઘટના તરીકે નહિ, પરંતુ એક ગતિશીલ અને સદા પરિવર્તન પામતી સામાજિક ઘટના તરીકે ગણાવે છે.
૧૯૨૦થી ૧૯૩૦ના સમયગાળામાં શિક્ષણના સમાજશાસ્ત્રના વિકાસ માટે મહત્ત્વની બે ઘટનાઓ બની; જ્યોર્જ પેઈન, જેઓ શિક્ષણના સમાજશાસ્ત્રના જનક ગણાય છે તેમના પ્રમુખપદે ન્યૂયોર્ક યુનિવર્સિટીની 'સ્કૂલ ઑફ એજ્યુકેશન'માં શૈક્ષણિક સમાજશાસ્ત્રનો વિભાગ ખોલવામાં આવ્યો, અને ઈ.સ. ૧૯૨૮માં 'જર્નલ ઑફ એજ્યુકેશનલ સોશિયોલોજી' નામનું માસિક સામયિકની શરૂઆત કરવામાં આવી.
શિક્ષણના કાર્યો
શિક્ષણ સમાજના સાંસ્કૃતિક વારસાનું નવી પેઢીમાં સંક્રમણ કરી સામાજિકીકરણનું કાર્ય બજાવે છે. સમાજમાં ભિન્નભિન્ન સામાજિક પરિસ્થિતિઓમાં સમાજ નવી પેઢી પાસે જે પ્રકારના મૂલ્યો, ધોરણો, માન્યતાઓ, વલણો, વર્તનો, જ્ઞાન, કૌશલ્યો, યંત્રવિજ્ઞાનના ઉપયોગની આવડતો વગેરેની અપેક્ષા રાખે છે; તે પ્રમાણેનો સાંસ્કૃતિક વારસો શિક્ષણ દ્વારા નવી પેઢીમાં સંક્રાંત થાય છે. શાળાની શૈક્ષણિક અને સહશૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓમાંથી વિદ્યાર્થી જે કંઈ શીખે છે તે સમાજના સાંસ્કૃતિક વારસાનો એક ભાગ હોય છે.
સંદર્ભ સૂચિ
શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્રની પેટાશાખાઓ શ્રેણી:શિક્ષણ
મોટી અક્રી (તા. અબડાસા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અબડાસા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:અબડાસા તાલુકો
કરમદીયા (તા.મહુવા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુવા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો
ચતરા
ચતરા ભારત દેશમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યના ચતરા જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. ચતરામાં ચતરા જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
શ્રેણી:ઝારખંડ
સંસ્કૃતિકરણ
સંસ્કૃતિકરણ, ભારતીય ઉપખંડમાં જોવા મળતું વિશિષ્ટ સામાજીક પરિવર્તન છે. અર્થાત્ એ પ્રક્રિયા જેમાં નિમ્ન સ્તર કે મધ્યમ સ્તરની જાતિઓ સમાજમાં ઉપર ઉઠવાનો પ્રયાસ કરે છે. આમ કરવા માટે તેઓ ઉચ્ચ કે પ્રભાવી જાતિઓના રીતિ-રિવાજો, પ્રચલનો કે અટકો અપનાવે છે. 'સંસ્કૃતિકરણ' શબ્દને ભારતીય સમાજશાસ્ત્રી એમ. એન. શ્રીનિવાસે ૨૦મી સદીના મધ્ય દશકમાં પ્રચલિત કર્યો હતો.
વ્યાખ્યા
સંસ્કૃતિકરણની વ્યાખ્યા આપતા શ્રીનિવાસ કહે છે કે, "નિમ્ન કે મધ્યમ હિન્દુ જાતિઓ પોતાની પ્રથાઓ, રીતિઓ અને જીવનશૈલીઓને ઉચ્ચ જાતિઓની દિશામાં બદલે છે, આવા પરિવર્તનો સાથે તેઓ એ સ્થિતીથી ઉચ્ચતર સ્થિતિના દાવેદાર બને છે, જે સામાજીક સ્થિતી તેમને પારંપરિક રીતે પ્રદાન થઈ છે."
સંસ્કૃતિકરણનું એક સ્પષ્ટ ઉદાહરણ કહેવાતી "નીચી જાતિ" ના લોકો દ્વારા શાકાહાર સ્વીકારવો છે, જેઓ પરંપરાગત રૂપે શાકાહારી નથી.
ઉતર ભારતમાં ૨૦મી સદીના આરંભિક દશકોમાં વિશ્વકર્મા જાતિએ બ્રાહ્મણ દરજ્જાના દાવા કર્યા હતાં. જેનો સામાન્ય રીતે અન્ય જાતિઓએ અસ્વિકાર કર્યો હતો, છતાં તેઓ ઉચ્ચ જાતિનું અનુસરણ કરતા રહ્યાં છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
જામતાડા
જામતાડા ભારત દેશમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યના જામતાડા જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. જામતાડામાં જામતાડા જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
શ્રેણી:ઝારખંડ
વિશ્વનાથ ભટ્ટ
વિશ્વનાથ મગનલાલ ભટ્ટ (૧૮૯૮-૧૯૬૮) ગુજરાતી સાહિત્યના વિવેચક હતા. તેમનો જન્મ ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાના ઉમરાળામાં ૨૦ માર્ચ ૧૮૯૮ના રોજ થયો હતો. ૧૯૧૬માં તેઓએ મૅટ્રિકની પરિક્ષા પાસ કરી ભાવનગરની શામળદાસ કોલેજમાં પ્રવેશ લીધો જ્યાંથી ૧૯૨૦માં સંસ્કૃત અને અંગ્રેજી વિષયો સાથે વિનયનના સ્નાતકની પદવી મેળાવી. ૧૯૨૦-૨૬ દરમિયાન ઉમરેઠ, અમદાવાદ, ભરૂચ, આદિની શાળાઓમાં શિક્ષક તરીકે ફરજ બજાવી. ૧૯૨૮-૨૯માં ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાં જોડણીકોશની કામગીરીમાં જોડાયા અને આગળ જતા ૧૯૨૯-૩૦માં ગોંડલ ભગવદ્ગોમંડળની કામગીરીમાં સામેલ થયા. તે પછીના દાયકામાં ફરી પાછી વિવિધ શાળાઓમાં શિક્ષક તરીકે સેવાઓ આપી. પાછળથી અમદાવાદની એસ. એલ. યુ. કૉલેજ ફોર વિમેનમાં અને એલ. ડી. આર્ટસ કૉલેજમાં ગુજરાતીના અધ્યાપક તરીકે પણ રહ્યા. તેઓએ સાહિત્યમાં કરેલા યોગદાન માટે તેમને ૧૯૩૫માં રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક એનાયત કરવામાં આવ્યો. ૧૯૬૮ની ૨૭મી નવેમ્બરે તેમનું અવસાન થયું.
ગાલ્લે, શ્રીલંકા
right|thumb|300x300px|ગાલ્લેના સમુદ્ર કિનારા પર કિલ્લા પર ઘાસ પર ઉગી નીકળ્યું છે. ગાલ્લે (સિંહાલી: ගාල්ල; તમિલ: காலி; અંગ્રેજી: Galle) શ્રીલંકા ના દક્ષિણ-પશ્ચિમી સ્મુદ્રતટ પર સ્થિત એક શહેર અને બંદર છે. તેના ઉત્કૃષ્ટ ભૂસ્થિતિના કારણે આ પ્રગતિશીલ શહેર છે.
શ્રીલંકાના શહેરોમાં તેનું પાંચમું સ્થાન છે. તેની નજીક બાગાયત કૃષીક્ષેત્ર છે, તેથી અહીંના બંદર પરથી નાળિયેર નું તેલ, કાથી, રેસા અને દોરડાં, રબર અને ચા ની નિકાસ કરવામાં આવે છે. આ શહેર પ્રાચીન દેખાય છે તેમ છતાં ૧૨૬૭ ઈ. પહેલાં તેનો કોઈ ઐતિહાસિક ઉલ્લેખ મળતો નથી. ૧૪મી સદીના મધ્ય ભાગમાં અરબ મુસાફર ઇબ્નબતુતા એ 'કાલી' (Kali) નામ દ્વારા તેનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. ખરેખર, તેનો સમયકાળ પોર્ટુગીઝના આગમન બાદ શરૂ થાય છે. તે ડચ દ્વારા સ્થાપિત બંદર છે. વહાણાશ્રય (બંદર)ના કિનારાઓ કુદરતી છે, પરંતુ પ્રવેશદ્વાર ખુલ્લું અને ખતરનાક ખડકોથી બનેલું છે. અહીં ડચ લોકો દ્વારા કિલ્લો બાંધવામાં આવ્યો હતો. તે ૧૯મી સદીના પૂર્વાર્ધ સુધી શ્રીલંકાનું સૌથી મહત્વનું બંદર રહ્યું હતું. સુએઝ કેનાલ (૧૮૬૯ ઇ.) બની અને કોલંબોના વિશાળ કૃત્રિમ બંદરના બાંધકામ પછી તેનું મહત્વ ઓછું થયું. તે ઉત્તરમાં કોલંબોથી અને દક્ષિણ-પૂર્વમાં મતારા સાથે રેલવે અને ધોરી માર્ગ દ્વારા જોડાયેલ છે. તે ગાલ્લે જિલ્લાનું વડું વહીવટી મથક છે. તે 'પોઇન્ટ ડી ગાલ' (Point de Gall) પણ કહેવાય છે.
વિશ્વનાથ ભટ્ટ
બાહ્ય કડિઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા શ્રેણી:૧૯૬૮માં મૃત્યુ
ગાલ્લે, શ્રીલંકા
શ્રેણી:શ્રીલંકાના શહેરો
૫૨ કડવા પાટીદાર
૫૨ કડવા પાટીદાર સમાજ એ પાટીદાર સમાજનો એક સમુહ છે. જે વિસનગર ના નજીકના ૫૨ ગામોનો બનેલો છે.
પહેલાંના સમયમાં વાહન વ્યવહાર, રસ્તાઓ કે અન્ય ભૌતિક સગવડો ઓછા પ્રમાણમાં હતી ત્યારે નજીકનાં ગામોમાં જ લગ્ન વ્યવહાર થાય તો વહેવાર સાચવવાની સવલત રહે તેવા હેતુથી કડવા પાટીદાર સમાજના લોકોએ અમુક ગામોમાં જ વહેવાર કરવો એવો સર્વસંમત નિયમ બનાવી. આ ૫૨ કડવા પાટીદાર સમાજની સ્થાપના કરી હતી. આ એક સામાજીક વ્યવસ્થા હતી. હવે આવી બધી પ્રથા મહદઅંશે પ્રચલિત નથી.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:જ્ઞાતિ
ટ્રિંકોમલી, શ્રીલંકા
right|thumb|464x464px|ટ્રિંકોમલી જિલ્લાનો નકશો ટ્રિંકોમલી અથવા ત્રિંકોમલી (અંગ્રેજી:Trincomali ; તમિલ: திருகோணமலை / તિરુકોણમલ્લે ; સિંહાલી: තිරිකුණාමළය / તિરિકુણામળય ) શ્રીલંકા દેશના પૂર્વીય પ્રાંતમાં આવેલ ટ્રિંકોમલી જિલ્લાનું વહીવટી વડું મથક તેમ જ મુખ્ય બંદર છે. તે શ્રીલંકાના પૂર્વીય તટ પર આવેલ જાફનાથી ૧૧૩ માઇલ દક્ષિણમાં તથા બટ્ટિકલોવાથી ૬૯ માઇલ ઉત્તરમાં આવેલ છે. લગભગ બે હજાર વર્ષથી તે શ્રીલંકામાં તમિલ ભાષા અને તમિલ સંસ્કૃતિનું કેન્દ્ર રહ્યું છે.
તે શ્રીલંકાના ઉત્તર-પૂર્વીય કિનારા પર સ્થિત શહેર અને બંદર છે. આ વિશ્વનાં કુદરતી બંદરો પૈકીનું એક છે. આ બંદરનું મહત્વ નૌસેના મથકને કારણે છે. અહીં સરેરાશ વાર્ષિક વરસાદ ૬૫.૮ ઈંચ અને સરેરાશ વાર્ષિક તાપમાન ૨૭° સે. રહે છે. અહીંથી પશ્ચિમમાં ટૈબાલાગામના છીછરા જળાશય (lagoons)માં મોતી મળે છે. બંદર પરથી ચોખા અને ઘરવખરીની વસ્તુઓની આયાત અને ડાંગર, તમાકુ, ઇમારતી લાકડું, સૂકી માછલી અને હરણના શીંગડાં અને ચામડાની નિકાસ કરવામાં આવે છે. ટ્રિંકોમલી તમિલ લોકો દ્વારા સ્થાપિત શ્રીલંકાનું પ્રથમ શહેર છે.
શ્રેણી:શ્રીલંકાના શહેરો
પરેશ ધાનાણી
પરેશકુમાર ધીરજલાલ ધાનાણી એ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ સાથે સંકળાયેલા ગુજરાતના એક ભારતીય રાજકારણી છે. તેઓ ગુજરાત વિધાનસભાના વિપક્ષના વર્તમાન નેતા છે. તેઓ ૨૦૧૨થી અમરેલીના ધારાસભ્ય છે. અગાઉ તેમણે ૨૦૦૨થી ૨૦૦૭ દરમિયાન પણ અમરેલીનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું.
તેમણે સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીમાંથી એપ્રિલ ૨૦૦૦માં બી.કોમ. પૂરું કરેલ છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:૧૯૭૬માં જન્મ શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:રાજકારણી
દુમકા
દુમકા ભારત દેશમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યના દુમકા જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. દુમકામાં દુમકા જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
બચ્ચન પરિવાર
બચ્ચન પરિવાર એ અમિતાભ બચ્ચનનાં વડપણ હેઠળનું એક ભારતીય કુટુંબ છે, જેનાં ઘણાં સભ્યો ફિલ્મોદ્યોગ સાથે સંકળાયેલ છે.
આમાં તેમની પત્ની, અભિનેત્રી જયા ભાદુરી, તેમનાં પુત્ર, અભિનેતા અભિષેક બચ્ચન, પુત્રી શ્વેતા નંદા, જમાઇ નિખિલ નંદા અને પુત્રવધૂ ઐશ્વર્યા રાય બચ્ચનનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત શ્વેતાનાં બાળકો અગસ્ત્ય નંદા અને નવ્ય નવેલી નંદાનો પણ સમાવેશ થાય છે. લગભગ સમગ્ર પરિવાર ફિલ્મોદ્યોગ સાથે સંકળાયેલ છે.
સર્વસામાન્ય નિરીક્ષણ
અમિતાભ બચ્ચન એ પ્રખ્યાત હિન્દી કવિ હરિવંશરાય બચ્ચન અને તેજી બચ્ચનનાં પુત્ર છે. બચ્ચન પરિવાર એ કપૂર પરિવાર સાથે આંતર-લગ્ન સંબંધથી જોડાયેલ છે. શ્વેતા નંદાનાં લગ્ન રિતુ નંદાનાં પુત્ર અને રાજ કપૂરનાં પૌત્ર નિખિલ નંદા સાથે થયેલ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:હિન્દી ફિલ્મ કુળો
ખારવા
ખારવા એ માછીમારી કરતી ભારતની, અને ખાસ કરીને ગુજરાતની સાહસિક જ્ઞાતિ છે.
ઇતિહાસ અને મૂળ
ખારવા માછીમારી કરતો સમૂહ છે જે સૌરાષ્ટ્રનાં પોરબંદર, વેરાવળ, માંગરોળ,સુરત, જામનગર, કોડીનાર, દીવ, દમણ, જાફરાબાદ વિગેરે જેવા સમૂદ્ર કિનારાનાં સ્થળોએ પથરાયેલો છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ખારવા સમૂદાય રાજસ્થાનથી દશમી શતાબ્દીમાં સ્થળાંતર કરીને કિનારાનાં પ્રદેશોમાં આવેલો છે. તે પછી તેઓએ માછીમારીની શરૂઆત કરી, જે તેઓ કોળી સમૂદાય પાસેથી શીખ્યા. તેમાંના ઘણાં રાજપૂત હોવાનો દાવો પણ નોંધાવે છે, અને પોતાને સોલંકી તરીકે ઓળખાવે છે.
વાઘરી ભાષા
વાઘરી, વર્તમાન પાકિસ્તાનના સિંધ પ્રાંતમાં બોલવામાં આવતી એક સ્થાનિક ભારતીય ભાષા છે. આ ઇન્ડો-યુરોપિયન ભાષાકુળની એક અપરિપક્વ ભાષા છે, જે મુખ્યત્વે ગુજરાતી અને સિંધી ભાષાથી ઉત્પતિ ધરાવે છે.
દેવધર
દેવધર ભારત દેશમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યના દેવધર જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. દેવધરમાં દેવધર જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
હાપુર જિલ્લો
હાપુર જિલ્લો, જે અગાઉ પંચશીલ નગર તરીકે ઓળખાતો હતો, ૨૮ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૧ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના ત્રણ નવા રચેલા જિલ્લાઓમાંનો એક છે. તેનું નામ ૨૦૧૨માં બદલવામાં આવ્યું હતું. હાપુર મેરઠ પ્રાંત નો ભાગ છે. હાલમાં તે સંપૂર્ણ પણે જિલ્લો બનવાની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થઇ રહ્યો છે.
હાપુર જિલ્લામાં હાપુર, ગ્રહમુક્તેશ્વર અને ઢૌલાના તહેસીલોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે, જે પહેલાં ગાઝિયાબાદ જિલ્લાનો ભાગ હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશના જિલ્લાઓ
ગોડ્ડા
ગોડ્ડા ભારત દેશમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યના ગોડ્ડા જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. ગોડ્ડામાં ગોડ્ડા જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
શ્રેણી:ઝારખંડ
રવાનો શીરો
300px|thumbnail|right|રવાનો શીરો રવાનો શીરો એ રવા કે સોજીમાંથી બનતી એક મીઠાઈ છે. ઉત્તર ભારતમાં તેને સૂજી કા હલવા તરીકે ઓળખે છે. મહારાષ્ટ્રમાં તેને રવા ચ્યા શિરા કહે છે અને તેને સત્ય નારાયણની પૂજામાં પ્રસાદ તરીકે ચઢાવાય છે. દક્ષિણ ભારતમાં આને કેસરી તરીકે ઓળખાય છે.
ભોગ
ભોગ (જેનો શાબ્દિક અર્થ છે ’આનંદ’) એ હિંદુ ધર્મ અને શીખ ધર્મમાં પ્રયોજાતી એક ધાર્મીક ક્રિયા છે. શીખ ધર્મમાં એ ક્રિયા ગુરુ ગ્રંથ સાહેબનાં વાચન દ્વારા કરાય છે, જે સામાન્યતયા લગ્નપ્રસંગ, કૌટુંબીક ઉજવણીના પ્રસંગ કે અવસાનના પ્રસંગે પણ આયોજાય છે.
રવાનો શીરો
સામગ્રી
રવો, ઘી, ખાંડ, પાણી, સુકી દ્રાક્ષ (કિશમીસ), કાજુ
ભોગ
હિંદુ ધર્મ
હિંદુ ધર્મમાં ભોગનો અર્થ મહદાંશે દેવતાઓને ભોજન ધરાવવું એવો થાય છે.
રવાનો શીરો
નોંધ
શ્રેણી:ગુજરાતી વાનગી શ્રેણી:ગુજરાતી ભોજન શ્રેણી:મીઠાઈ
ભોગ
આ પણ જુઓ
પ્રસાદ
સંદર્ભો
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
અભિષેક
અભિષેક ‌ એ સંસ્કૃત શબ્દ છે જે પૂજા, યજ્ઞ, આરતી જેવી ધાર્મિક ક્રિયા વિધિઓ જેવી ક્રિયા છે. અભિષેક વિધિ હિંદુ ધર્મ ઉપરાંત જૈન ધર્મ અને બૌદ્ધ ધર્મ માં પણ મહત્વની ધાર્મિક ક્રિયા છે. આ ઉપરાંત રાજાશાહી શાસન વ્યવસ્થામાં નવા રાજાની નિમણુકની ક્રિયા કે વિધિ રાજ્યાભિષેક તરીકે ઓળખાય છે.
તાંડવ નૃત્ય
right|thumb|290x290px|તાંડવ નૃત્ય કરતા ભગવાન શિવ તાંડવ અથવા તાંડવ નૃત્ય શંકર ભગવાન દ્વારા કરવામાં આવેલ અલૌકિક નૃત્ય છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ નૃત્યમાં ઈશ્વરની શક્તિઓ ત્રાહિમામ મચાવે છે. આ નૃત્ય શિવ, કાલી જેવા દેવીદેવતાઓ કરે છે. શિવજીની ત્રીજી આંખ ખુલવાથી હાહાકાર મચી જાય છે.
અભિષેક
હિંદુ ધર્મ
thumb|અભિષેક વિધિ અભિષેક, જેને અભિષેકમ્‌ પણ કહે છે, તે સામાન્ય રીતે પુજારીઓ દ્વારા, મંત્રોચ્ચારણ સાથે, દેવતાઓની પ્રતિમા પર વિધવિધ પવિત્ર મનાતી વસ્તુઓ જેવી કે, દૂધ, દહીં, ઘી, મધ, પંચામૃત, તલ નું તેલ, સુખડ, ચંદન વગેરે, ચઢાવીને કરવામાં આવે છે. કયા પ્રકારનો અભિષેક છે અને કયા દેવતાને કરવામાં આવે છે તેના આધારે મંત્રો અને સામગ્રીનો નિશ્ચય થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે શિવલિંગને રુદ્રાભિષેક કરવામાં આવે છે.
તાંડવ નૃત્ય
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ શ્રેણી:શાસ્ત્રીય નૃત્ય
અભિષેક
સંદર્ભો
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
કસાણ (તા.મહુવા)
ધાર્મિક સ્થળો
ગામમાં પ્રસિધ્ધ કનકેશ્વર મહાદેવનું મંદિર, ઠાકર મંદિર, કસાણિયા દાદા, બહુચરાજી મંદિર તેમજ ખોડિયાર ધરો અને કળિકાનો ઓટો જોવા લાયક છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો
એમિલ દર્ખેમ
જીવન
દર્ખેમનો જન્મ ૧૫ અપ્રિલ ૧૮૫૮ના રોજ ફ્રાન્સના લૉરેન પ્રાન્તના એપિનાલ નામના શહેરમાં થયો હતો. તેમનુ કુટુંબ યહુદી હતું અને હિબ્રુ ધર્મમાં ઊંડી શ્રદ્ધા ધરાવતું હતું. દર્ખેમે એપિનાલ અને પેરિસની કૉલેજમાં શિક્ષણ લીધું હતું, અને ૧૮૮૨માં શૈક્ષણિક વ્યવસાયની શરૂઆત કરી હતી.
૧૮૯૩માં ધ ડિવિઝન ઑફ લૅબર ઇન સોસાઇટી નામના મહાનિબંધ માટે તેમને ડૉક્ટરની ઉપાધી પ્રાપ્ત થઈ, અને ત્યારબાદ બૉર્ડેક્ષ યુનિવર્સિટીમાં સામાજિક શાસ્ત્રો અને શિક્ષણશાસ્ત્રના પ્રોફેસર તરીકે તેમની નિમણૂક કરવામાં આવી.
૧૯૧૫માં પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધમાં તેમના પુત્રનું મૃત્યુ થયું, એ આઘાત સહન ન કરી શકવાથી ૧૯૧૭માં નવેમ્બરની ૧૫મી તારીખે હ્રદયરોગના હુમલાથી તેમનું મૃત્યુ થયું હતું.
પ્રદાન
દર્ખેમે સમાજશાસ્ત્રને તત્ત્વચિંતનમાંથી મુક્ત કરિને એક વિજ્ઞાન તરીકે સ્થાપિત કરવામા મહત્ત્વનો ફાળો આપ્યો. સામાજિક ઘટનાઓ પણ 'વસ્તુ' છે અને ભૌતિક વિજ્ઞાનો ભૌતિક વસ્તુઓનો જેટલી તટસ્થતાથી અભ્યાસ કરી શકે છે તેટલી જ તટસ્થતાથી સામાજિક ઘટનાઓનો પન્ અભ્યાસ કરી શકાય એમ તેઓ માનતા હતા. આથી સામાજિક ઘટનાઓનું તટસ્થ રીતે નિરિક્ષણ અને સંશોધન કરવા માટેની પદ્ધતિઓ ઉપર વિચારણા કરવામાં તેમણે ઘણો મહત્ત્વનો ફાળો આપ્યો. તેમણે સમાજશાસ્ત્રને સામાજિક તથ્યોનો અભ્યાસ કરનારું વિજ્ઞાન કહ્યું અને આવાં વિવિધ સામાજિક તથ્યોનો વૈજ્ઞાનિક રીતે અભ્યાસ કરવાની પદ્ધતિઓ સુચવી.
૧૮૯૩માં ધ ડિવિઝન ઑફ લૅબર ઇન સોસાઇટી નામનો તેમનો પીએચ.ડીનો મહાનિબંધ સૌથી પહેલા પુસ્તક તરીકે પ્રકાશિત થયો, જેમાં તેમણે શ્રમવિભાજન વિશે વિસ્તારથી ચર્ચા કરી છે. જોકે આ ગ્રંથનું વિષયવસ્તુ અર્થશાસ્ત્રીય નથી, પરંતુ સમાજશાસ્ત્રીય છે. બે ભાગમાં વિભાજિત આ પુસ્તકના પહેલા ભાગમાં સામાજિક એકતા (social solidarity) સંબંધી વિચારોની ચર્ચા છે, જ્યારે બીજા ભાગમાં શ્રમવિભાજનનું સ્વરૂપ અને કારણોની સવિસ્તાર ચર્ચા છે. સમાજશાસ્ત્રીય સાહિત્યમાં આ પુસ્તક ખૂબ મહત્ત્વનું માનવામાં આવે છે.
૧૮૯૭માં આંકડાશાસ્ત્રીય સામગ્રીના આધારે તેમણે આત્મહત્યા પાછળ રહેલા સામાજિક તથ્યોનું પૃથ્થકરણ તેમના ધ સ્યુસાઇડ નામના પુસ્તક દ્વારા કર્યું છે. આ પુસ્તકમાં તેમણે આત્મહત્યા માટે જવાબદાર સામાજિક પ્રક્રિયાઓ અને તત્ત્વોનો અભ્યાસ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે. તેમજ આ પુસ્તકમાં તેમણે એમ પણ સાબિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે કે આત્મહત્યા એક સામાજિક ઘટના છે, કે જે મનુષ્યના સામૂહિક જીવનની અવ્યવસ્થાનું પરિણામ છે.
તેમનું છેલ્લુ પુસ્તક ધ ઇલેમેન્ટરી ફૉર્મ્સ ઑફ રિલિજિયસ લાઇફ ૧૯૧૨માં પ્રકાશિત થયું, જેમાં તેમનો હેતુ ધર્મ માટે એક શુદ્ધ સમાજશાસ્ત્રીય સિદ્ધાંત રજૂ કરવાનો હતો. આ પુસ્તકમાં તેમણે ધર્મનું સ્વરૂપ, ઉત્પત્તિ, તેનાં કારણો અને પ્રભાવની વિસ્તારપૂર્વક ચર્ચા કરી છે. એ ઉપરાંત પુસ્તકની પ્રસ્તાવનામાં તેમણે 'જ્ઞાનના સમાજશાસ્ત્ર' (Sociology of Knowledge)ની રૂપરેખાનો આછો ખ્યાલ આપ્યો છે જેનો ત્યારબાદ સમાજશાસ્ત્રની એક અતિ મહત્ત્વની શાખા તરીકે સ્વીકાર કરવામાં આવ્યો.
પુસ્તકો
દર્ખેમના મહત્ત્વના પુસ્તકો નીચે મુજબ છે:
સંદર્ભ સૂચિ
શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્રી શ્રેણી:૧૯૧૭માં મૃત્યુ