cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
આઈવાના બ્રલિચ માઝુરાનિચ
અનુવાદ
તેણીની બાળકો માટેની નવલો અને પરીકથાઓ, મૂળભૂત તેણીના પોતાના બાળકોને તાલીમ આપવા માટેની હતી. તેનો અનુવાદ લગભગ બધી જ યુરોપિયન ભાષાઓમાં થયો છે. તેને રાષ્ટ્રિય અને આંતરરાષ્ટ્રિય સાહિત્ય વિવેચકો ખૂબ જ મહત્ત્વની અને ઊચ્ચ કોટિની માને છે. આ માટે તેને ક્રોએશિયન ઍન્ડરસનનું બિરુદ પ્રાપ્ત થયેલ છે.
સુભાનપુરા, વડોદરા
સુભાનપુરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લા તેમ જ વડોદરા તાલુકાના મુખ્ય મથક તેમ જ આઝાદી પહેલાંના સમયના ગાયકવાડી શાસનના મુખ્ય મથક એવા વડોદરા શહેરના પશિમ ભાગમાં આવેલ એક ગામ હતું, જે હાલ વડોદરા શહેરનો એક ભાગ ગણાય છે અને આ વિસ્તાર વડોદરા મહાનગરપાલિકાના અધિકારક્ષેત્રમાં સમાવિષ્ટ છે. સુભાનપુરા એ એક વિશાળ વિસ્તાર છે, જેમાં મુખ્યત્વે રહેણાંકની સોસાયટીઓ આવેલી છે, જેમાં મુખ્યત્વે નજીક આવેલી આઈ.પી.સી.એલ., ગુજરાત રીફાઈનરી, જી.એસ.એફ.સી. જેવી કંપનીના કર્મચારીઓ મોટી સંખ્યામાં રહે છે. આ ઉપરાંત અહીં કેટલાક શોપિંગ મોલ, સિનેમા હોલ, હોસ્પિટલો વગેરે પણ આવેલા છે.
આઈવાના બ્રલિચ માઝુરાનિચ
અનુવાદ
ધ બ્રેવ ઍડવેન્ચર ઑફ લાપિચનો અનુવાદ યુરોપિયન સિવાય બંગાળી (ડૉ. પ્રોબલ દાસગુપ્તા દ્વારા), હિન્દી, ચાઈનીઝ (શી ચેન્ગ તાઈ દ્વારા), વિએતનામીઝ (કેટલાંક પ્રકરણો), જાપાનીઝ (સેકોગુચી કેન દ્વારા) અને ફારસી (એકતાર એટેમદી દ્વારા) ભાષામાં થયો છે. આ બધી ભાષાઓમાં અનુવાદ પરોક્ષ રીતે ઍસ્પેરાન્ટો ભાષામાંથી કરવામાં આવેલ છે. પુસ્તકનું સૌથી નવીન એસ્પેરાન્ટો અનુવાદ માયા ટીસ્લાયાર દ્વારા કરાયો છે.
સુભાનપુરા, વડોદરા
શિક્ષણ સંસ્થાઓ
સુભાનપુરા વિસ્તારમાં કેટલીક પ્રખ્યાત શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ આવેલી છે, જેની યાદી નીચે મુજબ છે.
શ્રેણી:વડોદરા શહેર
રમાબાઈ આંબેડકર
રમાબાઈ ભીમરાવ આંબેડકર (૭ ફેબ્રુઆરી ૧૮૯૭ – ૨૭ મે, ૧૯૩૫) જેમને રમાઈ અથવા માતા રમા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.) બી. આર. આંબેડકરનાં પ્રથમ પત્ની હતાં. ડૉ. આંબેડકર જણાવે છે કે રમાબાઈનું સમર્થન તેમને ઉચ્ચ શિક્ષણ અને તેમની સાચી ક્ષમતાને આગળ વધારવામાં મદદ કરવામાં મહત્વપૂર્ણ છે. તેઓ ઘણી જીવનચરિત્રાત્મક ફિલ્મો અને પુસ્તકોનો વિષય રહ્યા છે. ભારતભરમાં સંખ્યાબંધ સીમાચિહ્નો તેમના નામ પર રાખવામાં આવ્યા છે.
આઈવાના બ્રલિચ માઝુરાનિચ
ચલચિત્ર
લાપિચના દિગ્દર્શક મિલાન બ્લેઝકોવિચ, ૨૦૦૦ની સાલથી તેણીના અન્ય એક રચના ટેલ્સ ઑફ લોન્ગ અગો પરથી એનિમેટેડ ફિલ્મ બનાવી રહ્યા છે.
રમાબાઈ આંબેડકર
પ્રારંભિક જીવન
રમાબાઈનો જન્મ ભિખુ ધાત્રે (વલાંગકર) અને રુક્મિનીદેવીને ત્યાં એક ગરીબ પરિવારમાં થયો હતો. તેઓ તેમની ત્રણ બહેનો અને એક ભાઈ શંકર સાથે મહારાષ્ટ્રના વાણંદ ગામની અંદર મહાપુરા વિસ્તારમાં રહેતા હતાં. તેમના પિતા દાભોલ બંદરથી બજારમાં માછલીઓની ટોપલીઓ પહોંચાડીને તેમની આજીવિકા મેળવતા હતા. જ્યારે તેઓ નાના હતા ત્યારે તેમના માતાપિતાનું અવસાન થતાં તેઓ તેમના કાકા સાથે બોમ્બે સ્થાયી થયા હતાં.
આઈવાના બ્રલિચ માઝુરાનિચ
ચલચિત્ર
૨૦૦૦ની સાલમાં ક્રોએશિયન ટેલ્સ ઑફ લોન્ગ અગો પરથી હેલેના બુલાયા એ એક આદાનપ્રદાન કરી શકાય તેવો પ્રકલ્પ શરૂ કરેલ, જેમાં આઠ વાર્તાઓ, કાર્ટુનો અને રમતો હતી અને તે બે સીડી-રોમ અને પુસ્તકની શ્રેણી રૂપે પ્રકાશિત થયું હતું. તે એડોબ ફ્લેશ દ્વારા તૈયાર કરાયેલ. તેના પર એનિમેટરો, ચિત્રકારો, સંગીતકારો, અભિનેતાઓ, પ્રોગ્રામરો વગેરેની આઠ સ્વતંત્ર આંતરરાષ્ટ્રિય (યુએસ, ફ્રાન્સ, યુકે, જર્મની, રશિયા, ઓસ્ટ્રેલિયા, ક્રોએશિયા) ટીમોએ કાર્ય કર્યું હતુ. તેમનું સંકલન ઈન્ટરનેટ દ્વારા કરાયું હતુ. તેને વિશ્વના અનેક જાણીતા ફિલ્મ ઉત્સવો અને પુરસ્કાર સમારોહમાં અનેક પુરસ્કારો અને સન્માનો મળ્યાં હતા. તેમાં કેલિફોર્નિયા ખાતે ફ્લેશફોરવર્ડ, લુક્કા કોમિક્સ ઍન્ડ ગેમ્સ મલ્ટિમિડિયા ઍવોર્ડ, ઈન્ટરનેશનલ ફૅમિલી ફિલ્મ એવોર્ડ નોંધપાત્ર હતા. આ પ્રકલ્પ પર આધારિત નવીન પ્રકારની તાલીમ આપતી અનેક આઈફોન અને આઈપેડની રમતો વિકાસ હેઠળ છે.
રમાબાઈ આંબેડકર
આંબેડકર સાથે લગ્ન
રમાબાઈએ ૧૯૦૬માં મુંબઈના ભાયખલાના શાક માર્કેટમાં એક ખૂબ જ સરળ સમારોહમાં આંબેડકર સાથે લગ્ન કર્યા હતા. તે સમયે આંબેડકરની ઉંમર ૧૫ વર્ષની હતી અને રમાબાઈ નવ વર્ષના હતા. તેમને પાંચ બાળકો હતા – યશવંત, ગંગાધર, રમેશ, ઇન્દુ (પુત્રી) અને રાજરત્ન. યશવંત (૧૯૧૨–૧૯૭૭) સિવાયના બીજા ચાર નાનપણમાં જ મૃત્યુ પામ્યા હતા.
આઈવાના બ્રલિચ માઝુરાનિચ
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:સાહિત્યકાર શ્રેણી:કલા શ્રેણી:અંગ્રેજી સાહિત્યકાર શ્રેણી:બાળ-સાહિત્ય શ્રેણી:૧૯૩૮માં મૃત્યુ
રમાબાઈ આંબેડકર
અવસાન
આંબેડકર સાથેના ૨૯ વર્ષના દાંપત્યજીવન બાદ ૨૭ મે, ૧૯૩૫ના રોજ બોમ્બેના દાદરની હિન્દુ કોલોનીના રાજગૃહ ખાતે લાંબી માંદગી બાદ રમાબાઈનું અવસાન થયું હતું.
ફિલ્મો, ટેલિવિઝન ધારાવાહિકો તથા નાટકો
રમાબાઈનું જીવન નીચેની સૂચિ પ્રમાણેની ફિલ્મો, ટેલિવિઝન ધારાવાહિકો તથા નાટકોમાં દર્શાવવામાં આવ્યું છે:
પુસ્તકો
બી. આર. આંબેડકરનું પુસ્તક થોટ્સ ઓન પાકિસ્તાન, જે ૧૯૪૧માં પ્રકાશિત થયું હતું, તે રમાબાઈને સમર્પિત કર્યું હતું. પ્રસ્તાવનામાં આંબેડકર તેમના સામાન્ય ભીમ અથવા ભીમાથી ડૉ. આંબેડકરમાં પરિવર્તનનો શ્રેય રમાબાઈને આપે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:મરાઠી લોકો શ્રેણી:૧૯૩૫માં મૃત્યુ
પુંજાપુર (તા. મેઘરજ)
પુંજાપુર (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પુંજાપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
લેહ
લેહ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા લડાખ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશના લેહ જિલ્લાનું એક નગર છે. લેહમાં લેહ જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે. અહીં કુશોક બાકુલા રિન્પોચે વિમાનમથક આવેલું છે, જે ભારતનું સૌથી ઊંચું વિમાનમથક છે. લેહ દરિયાઈ સપાટીથી ૧૧,૫૦૦ ફુટની ઉંચાઈ પર, કાશ્મીરના મુખ્ય મથક શ્રીનગરથી ૧૬૦ માઈલ પૂર્વ દિશામાં આવેલ છે. અહીં એશિયાની સૌથી ઊંચાઈ પર આવેલી વેધશાળા (meteorological observatory) આવેલી છે. આ નગર જૂના સમયમાં તિબેટ, સિકીયાંગ તથા ભારતની વચ્ચેનું મહત્વપૂર્ણ વ્યાપારિક કેન્દ્ર હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:લડાખ
ઉત્સવ
ઉત્સવ મૂળ સંસ્કૃત શબ્દ છે, જેનો અર્થ છે, આનંદનો અને ઉત્સાહનો દિવસ, તહેવાર, મંદિર વગેરેમાં તહેવારને કારણે થતો વિશિષ્ટ વિધિ, ઓચ્છવ, મંગળ સમય; શુભ પ્રસંગ; સારો અવસર.
વ્યુત્પત્તિ
"ઉત્સવ" શબ્દમાં ’ઉત્‌’ = દૂર કરવું, હટાવવું અને ’સવ’ = દુન્યવી દુ: ખ કે વિષાદ. આમ "દુઃખ કે વિષાદને દૂર કરનાર" એવો અર્થ થાય છે.
ભગવદ્ગોમંડલમાં આપેલા અર્થ પ્રમાણે, ’ઉદ્’ = વધારે અને ’સ્‌’ = ઉત્તેજવું. આમ વધારે ઉત્તેજનાર, ઉત્સાહ વધારનાર, એટલે ઉત્સવ.
થ્રેશિંગ
પહેલા કાપેલા પાકને ખળીમાં એક કડક તળ પર પાથરી બળદ અથવા ઘોડાને તેના પર ગોળગોળ ફેરવવામાં આવે છે. વારંવાર આ પશુ પાક પર ફરતાં છોતરાં સાથેના દાણા અલગ થાય છે. આજકાલ આ કાર્ય કરવા માટે મશીન પણ આવી ગયાં છે જેને 'થ્રેશર' કહેવામાં આવે છે. ક્યારેક પાકા રોડ પર પાકને પાથરી તેના પર ટ્રેક્ટર કે તેવાં અન્ય વાહનો ચલાવી પણ આ દાણા છૂટા કરવામાં આવે છે.
પણ જુઓ
શ્રેણી:ખેતીવિષયક
એમ. સી. ચાગલા
મોહમ્મદઅલી કરીમ ચાગલા (૩૦ સપ્ટેમ્બર ૧૯૦૦ – ૯ ફેબ્રુઆરી ૧૯૮૧) એ ભારતીય ન્યાયવિદ, રાજનીતિજ્ઞ અને કેબિનેટ મંત્રી હતા જેઓ ૧૯૪૭થી ૧૯૫૮ સુધી બોમ્બે હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે કાર્યરત રહ્યા.
સક્રિય જીવન અને કારકિર્દી
૩૦ સપ્ટેમ્બર ૧૯૦૦ના રોજ એક સંપન્ન ગુજરાતી ઇસ્માઇલી ખોજા પરીવારમાં જન્મેલા ચાગલાને ૧૯૦૫માં તેમની માતાના અવસાનને કારણે બાળપણથી જ મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો. તેમનું શિક્ષણ મુંબઈની સેંટ ઝેવિયર્સ હાઇસ્કૂલ અને કોલેજમાં થયું. ત્યારબાદ તેમણે ૧૯૧૮ – ૧૯૨૧ના ગાળામાં લિંકન કોલેજ, ઓક્સફોર્ડ ખાતે આધુનિક ઇતિહાસનો અભ્યાસ કરી ૧૯૨૧માં સ્નાતક તથા ૧૯૨૫માં અનુસ્નાતકની પદવી મેળવી. ૧૯૨૨માં તેમને બાર ઓફ ધ બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં ભરતી કરવામાં આવ્યા જ્યાં તેમને જમશેદજી કાંગા અને મહમદ અલી ઝીણા સાથે કામ કરવાનો મોકો મળ્યો.
શરૂઆતમાં અન્ય રાષ્ટ્રવાદીઓની જેમ જ ચાગલા પણ મહમદ અલી ઝીણાના રાષ્ટ્રવાદી વિચારોથી પ્રેરીત થઈ ઓલ ઈન્ડિયા મુસ્લિમ લીગના સભ્ય બન્યા. તેમણે મુંબઈમાં સાત વર્ષ સુધી ઝીણાના હાથ નીચે કામ કર્યું. જોકે ઝીણાએ અલગ મુસ્લિમ રાષ્ટ્રની માંગ શરૂ કર્યા બાદ તેમણે ઝીણા સાથેના તમામ સંબંધો કાપી નાખ્યા હતા. ચાગલાએ અન્ય કેટલાક સહયોગીઓની મદદથી મુંબઈમાં મુસ્લિમ રાષ્ટ્રવાદી પાર્ટીની સ્થાપના કરી હતી. ૧૯૨૭માં ગવર્મેન્ટ લો કોલેજ, મુંબઈમાં કાયદાના પ્રાધ્યાપક તરીકે નિયુક્ત થયા જ્યાં તેમણે ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકર સાથે કામ કર્યું. ૧૯૪૧માં તેઓ બોમ્બે હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશ તરીકે વરણી પામ્યા, ૧૯૪૮માં મુખ્ય ન્યાયાધીશ બન્યા અને ૧૯૫૮ સુધી પોતાના પદ પર કાર્યરત રહ્યા. આ દરમિયાન પોતાના લેખન તથા વક્તવ્યમાં તેઓ ભારતીય સ્વતંત્રતા સંઘર્ષના કારણો અને સાંપ્રદાયિક દ્વિ–રાષ્ટ્ર વિચારધારાના વિરોધમાં દૃઢતાથી પોતાની વાત રજૂ કરતા રહ્યા.
ચાગલા ૧૯૪૬માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘમાં પહેલા ભારતીય પ્રતિનિધિમંડળનો હિસ્સો રહ્યા. ૪ ઓક્ટોબર થી ૧૦ ડિસેમ્બર ૧૯૫૬ સુધી તેમણે તત્કાલીન મુંબઈ રાજ્યના કાર્યવાહક ગવર્નર (રાજ્યપાલ) તરીકે કાર્ય કર્યું. મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકેના તેમના કાર્યકાળ બાદ તેઓ વિવાદાસ્પદ હરિદાસ મુંધરા એલ આઈ સી કૌભાંડ સંબંધે નાણામંત્રી ટી. ટી. ક્રિષ્ણામાચારીની તપાસ કરનાર આયોગ રૂપે કાર્ય કર્યું અને નાણામંત્રીને પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપવા મજબૂર કર્યા. સપ્ટેમ્બર ૧૯૫૭ થી ૧૯૫૯ દરમિયાન તેઓ હેગ ખાતે ઇન્ટરનેશનલ કોર્ટ ઓફ જસ્ટીસના ઍડ–હોક ન્યાયાધીશ બન્યા.
સેવાનિવૃત્તિ બાદ તેમણે ૧૯૫૮ થી ૧૯૬૧ સુધી અમેરિકામાં ભારતીય રાજદૂત તરીકે કાર્ય કર્યું. ત્યારબાદ તેમણે એપ્રિલ ૧૯૬૨ થી સપ્ટેમ્બર ૧૯૬૩ સુધી યુનાઇટેડ કિંગડમમાં ભારતના ઉચ્ચાયુક્ત તરીકે ફરજ બજાવી. યુ.કે.થી પરત ફરતાં તેમને કેબિનેટ મંત્રીના પદ માટે પ્રસ્તાવ મળ્યો જે તેમને સ્વીકારી લેતાં ૧૯૬૩ થી ૧૯૬૬ સુધી શિક્ષણ મંત્રી તરીકે કાર્ય કર્યું. ત્યારબાદ નવેમ્બર ૧૯૬૬ થી સપ્ટેમ્બર ૧૯૬૭ સુધી વિદેશ મંત્રાલયમાં સેવારત રહી સરકારી સેવાઓ છોડી દીધી. શેષ જીવન વર્ષોમાં તેઓ કાયદાના ક્ષેત્રમાં સક્રીય રહ્યા.
અંગત જીવન અને પરીવાર
૧૯૩૦માં ચાગલાએ તેમના જ સમુદાયના અને તેમની સમકક્ષ સાધનસંપન્ન પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવતા પરિવારની મહેરુનિસા ધારસી જીવરાજ સાથે ભારતીય પરંપરા મુજબ લગ્ન કર્યા. ચાગલા દંપતિને બે પુત્રો જહાંગીર (૧૯૩૪) અને ઇકબાલ (૧૯૩૯) તથા બે પુત્રીઓ હુસનારા (૧૯૩૨) અને નુરૂ સહિત ચાર સંતાનો હતા. તેમના પુત્ર ઇકબાલ ચાગલા વકીલ બન્યા જેમની પુત્રી (એમ. સી. ચાગલાની પૌત્રી) રોહિકા તાતા સન્સના ચેરમેન સાયરસ મિસ્ત્રીના પત્ની છે. ઇકબાલના પુત્ર રિયાજ (જ. ૧૯૭૦) જુલાઈ ૨૦૧૭માં બોમ્બે હાઈકોર્ટના જજ તરીકે નિયુક્ત થયા હતા.
અંતિમ વર્ષો અને અવસાન
૧૯૭૩માં ચાગલાએ તેમની આત્મકથા રોસીઝ ઇન ડિસેમ્બર પ્રકાશિત કરી. તેમણે કટોકટીનો પૂરજોશમાં વિરોધ કર્યો. ૯ ફેબ્રુઆરી ૧૯૮૧ના રોજ હૃદય બંધ પડી જવાના કારણે ૮૧ વર્ષની ઉંમરે તેમનું અવસાન થયું. પારંપરીક મુસ્લિમ દફનવિધિની જગ્યાએ તેમની ઇચ્છા મુજબ તેમના અંતિમ સંસ્કાર કરવામાં આવ્યા હતા. તેમના સન્માનમાં બોમ્બે ઉચ્ચ ન્યાયાલય બંધ રાખવામાં આવ્યું હતું તથા તેમની સ્મૃતિમાં વ્યાખ્યાનમાળાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
૧૯૮૫માં ઉચ્ચ ન્યાયાલયમાં તેમની પ્રતિમાનું અનાવરણ કરવામાં આવ્યું. પ્રતિમાના શિલાલેખ પર આ પ્રમાણે શબ્દો અંકિત કરેલા છે, "એક મહાન ન્યાયાધીશ, એક મહાન નાગરિક અને એથી પણ વિશેષ એક મહાન મનુષ્ય."
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:૧૯૦૦માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૮૧માં મૃત્યુ શ્રેણી:ભારતના વિદેશમંત્રીઓ
નવરાત્રી
નવરાત્રી કે નવરાત્ર (સંસ્કૃત, હિન્દી, મરાઠી અને નેપાળી: नवरात्रि, બંગાળી: নবরাত্রি, કન્નડ: ನವರಾತ್ರಿ, તેલુગુ: దుర్గా నవరాత్రులు, મલયાલમ: നവരാത്രി, તમિલ: நவராத்திரி) એક હિંદુ ઉત્સવ છે જેમાં શક્તિની પૂજા અને ગરબા કરવામા આવે છે. સંસ્કૃત અને ગુજરાતીમાં નવરાત્રી - નવ એટલે ૯ અને રાત્રી એટલે કે રાતની રીતે તેનો શાબ્દિક અર્થ નવ રાતો તેવો થાય છે. આ નવ રાત અને દસ દિવસ દરમ્યાન શક્તિ/દેવીના નવ સ્વરૂપોની પૂજા કરવામાં આવે છે.
ચૈત્રી પ્રતિપદાથી નોમ સુધી અથવા આસો માસની પ્રતિપદાથી નોમ સુધીના નવ દિવસ; નોરતાં. આ દિવસોએ હિંદુ લોકો નવ દુર્ગાનું વ્રત, ઘટસ્થાપન તથા પૂજન વગેરે કરે છે. હિંદુઓ નવરાત્રને પહેલે દિવસે ઘટસ્થાપન કરે છે અને દેવીનું આવાહન તથા પૂજન કરે છે. આ પૂજન નવ દિવસ સુધી ચાલે છે. નવમે દિવસે ભગવતીનું વિસર્જન થાય છે. કેટલાક લોકો નવરાત્રમાં વ્રત પણ કરે છે. ઘટસ્થાપન કરનારા આઠમ કે નોમને દિવસે કુમારીભોજન પણ કરાવે છે. આ ભોજનમાં બેથી દશ વર્ષની ઉમરની નવ કુમારિકાઓ હોય છે. આ કુમારીઓનાં કલ્પિત નામ પણ છે. જેમકે, કુમારિકા, ત્રિમુર્તિ, કલ્યાણી, રોહિણી, કાલી, ચંડિકા, શાંભવી, દુર્ગા અને સુભદ્રા. નવરાત્રમાં નવ દુર્ગામાંથી નિત્ય ક્રમવાર એક-એક દુર્ગાનું દર્શન કરવાનું પણ વિધાન છે.
મહત્વ
આબોહવામાં વસંત અને પાનખર જેવા બે મહત્વના સંગમોની શરૂઆત થાય છે અને સૂર્યનો પ્રભાવ પણ રહે છે. માતૃદેવીની પૂજા માટે આ બે સમયગાળાને એક પવિત્ર તક તરીકે ગણવામાં આવે છે. ચંદ્ર આધારીત પંચાંગ પ્રમાણે આ ઉત્સવની તારીખો નક્કી કરવામાં આવે છે. નવરાત્રી દેવી દુર્ગાના ઉત્સવનું પ્રતીક છે, જે દેવીને શક્તિ (ઊર્જા)ના સ્વરૂપે વ્યક્ત કરે છે. દશેરા એટલે કે 'દસ દિવસ' એ નવરાત્રી પછીનો દીવસ છે. નવરાત્રી ઉત્સવ કે નવ રાત્રીઓનો આ ઉત્સવ હવે તેના છેલ્લા દિવસને જોડીને દસ દિવસનો ઉત્સવ બની ગયો છે, જેને વિજયાદશમી કહેવાય છે, જે આ ઉત્સવનો અંતિમ દિવસ છે, આ દસ દિવસોમાં, માતા મહિષાસુર-મર્દીની (દુર્ગા)ના વિવિધ રૂપોનું ઉત્સાહ અને ભક્તિથી પૂજન કરવામાં આવે છે.
નવરાત્રીની પરંપરાઓ
વર્ષમાં ચાર વાર નવરાત્રીની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. જેના નામ વસંત નવરાત્રી, અષાઢ નવરાત્રી, શરદ નવરાત્રી અને પુષ્ય નવરાત્રી છે. આમાં આસો મહિનામાં શરદ નવરાત્રીની ઉજવણી થાય છે અને વસંત કાળમાં વસંત નવરાત્રીની ઉજવણી થાય છે જેને ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
૧. ચૈત્રી (વસંત) નવરાત્રી: શક્તિ (માતૃદેવી)ના નવ સ્વરૂપોની રીતે નવ દિવસોમાં સમર્પિત થયેલો ઉત્સવ છે. આ તહેવાર વસંતઋતુ (માર્ચ-એપ્રિલ)માં ઉજવાય છે. તેને ચૈત્ર નવરાત્રા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ નવ દિવસોના ઉત્સવને રામ નવરાત્રી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
૨. ગુપ્ત (અષાઢ) નવરાત્રી: ગુપ્ત નવરાત્રી, જેને અષાઢ કે ગાયત્રી કે શાકંભરી નવરાત્રી પણ કહેવાય છે, જે અષાઢ (જૂન-જુલાઇ) મહિનામાં શક્તિ (માતૃદેવી)ના નવ સ્વરૂપોને નવ દિવસોમાં સમર્પિત કરીને ઉજવવામાં આવે છે. ગુપ્ત નવરાત્રીને અષાઢ શુક્લ પક્ષ (અષાઢ સુદ - અજવાળીયું) દરમ્યાન અનુસરવામાં આવે છે.
૩. શરદ (આસો) નવરાત્રી: આ ખુબ જ મહત્વની નવરાત્રી છે. તેને સામાન્ય રીતે મહા નવરાત્રી કહેવાય છે અને તેની ઉજવણી આસો મહિનામાં થાય છે. તેને શરદ નવરાત્રી પણ કહેવાય છે, કારણકે તેની ઉજવણી શરદ ઋતુમાં અશ્વિન શુક્લ પક્ષ (આસો સુદ - અજવાળીયું) થાય છે માટે.
૪. પુષ્ય (પોષ) નવરાત્રી: પુષ્ય નવરાત્રી પોષ (ડિસેમ્બર-જાન્યુઆરી) મહિનામાં શક્તિ (માતૃદેવીઓ)ના નવ સ્વરૂપોને નવ દિવસોમાં સમર્પિત કરવામાં આવ્યા છે. પુષ્ય નવરાત્રી પોષ શુક્લ પક્ષ (પોષ સુદ - અજવાળીયું) દરમ્યાન ઉજવવામાં આવે છે.
વસંત નવરાત્રી
વસંત ઋતુ (ઉનાળાની શરૂઆત) (માર્ચ-એપ્રિલ) દરમિયાન આ ઉત્સવની ઉજવણી થાય છે. તેને ચૈત્ર કે ચૈત્રી નવરાત્રી પણ કહેવાય છે, કારણકે કે ચૈત્ર માસમાં આ ઉત્સવ આવે છે.
શરદ નવરાત્રી
અશ્વિન/આસો મહિનાના અજવાળીયા પક્ષમાં તેની શરૂઆત થાય છે. નવરાત્રી ઉત્સવની ઉજવણી સુદ પખવાડીયામાં પ્રતીપદાથી નવમી સુધી એમ કરવામાં આવે તેવું ધૌમ્ય-વકના કહેવામાં આવ્યું હતું. ૨૦૧૭ના વર્ષમાં નવરાત્રી ૨૦ સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થશે અને ૨૯ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૭ના રોજ પૂરી થશે.
શક્તિનાં સ્વરૂપો
નવરાત્રી દરમ્યાન શક્તિના નવ સ્વરૂપોની પૂજા થાય છે. દેવીની પૂજા પ્રદેશની પરંપરાના પર આધારિત હોય છે.
કર્મકાંડો
ભારતમાં નવરાત્રીની વિવિધ રીતે ઉજવણી કરવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં શરદ નવરાત્રી અને ચૈત્રી નવરાત્રીની સવિશેષ ઉજાણી થાય છે, શરદ નવરાત્રી ઉત્સવ તરીકે જ્યારે ચૈત્રી નવરાત્રી વ્રત-તપ માટે વધુ પ્રચલિત છે. ઉત્તર ભારતમાં તમામ ત્રણ નવરાત્રીઓમાં નવ દિવસોના ઉપવાસ અને દેવી માતાના વિવિધ સ્વરૂપોની પૂજા સાથે આ ઉત્સવની ઉજવણી થાય છે. ચૈત્ર નવરાત્રીનો અંત રામનવમીથી થાય છે અને શરદ નવરાત્રીનો અંત દુર્ગા પૂજા અને દશેરાથી થાય છે. ઉત્તરમાં ખાસ કરીને હિમાચલ પ્રદેશમાં કુલુનો દશેરા ખુબ જ પ્રખ્યાત છે.
પૂર્વ ભારતમાં શરદ નવરાત્રીના છેલ્લા ચાર દિવસોને પશ્ચિમ બંગાળના રાજ્યમાં વિશેષ રીતે ઉજવવામા આવે છે, જે તેઓ દુર્ગા પૂજા કહે છે. આ રાજ્યમાં તે ઉત્સવને વર્ષનો સૌથી મોટો ઉત્સવ કહેવાય છે. દુર્ગા દેવીની સુંદર નક્શીકામ કરેલી અને સજાવેલી માણસના કદની માટીની મૂર્તિઓ કે જેમાં તે મહિસાસૂર રાક્ષસનો વધ કરતી દર્શાવી હોય તેવી મૂર્તિઓની ગોઠવણ મંદિરો અને અન્ય જગ્યાઓ પર કરવામાં આવે છે. આ મૂર્તિઓની પૂજા પાંચ દિવસ માટે કરવામાં આવે છે અને પાંચમાં દિવસે તેને પાણીમાં પધરાવવામાં આવે છે. પશ્ચિમ ભારતમાં, ખાસ કરીને ગુજરાત રાજ્યમાં નવરાત્રીની ઉજવણી ત્યાંના જાણીતા ગરબા અને દાંડિયા રાસના લોકનૃત્યથી થાય છે. ગુજરાતભર અને વિદેશમાંથી પણ લોકો આ નવ દિવસના ઉત્સવોમાં ભાગ લેવા આવે છે. તે ભારતભર અને યુકે (UK) અને યુએસએ (USA)ની સાથોસાથ દુનિયાભરના ભારતીય સમુદાયોમાં લોકપ્રિય છે.
રામગઢી (તા. મેઘરજ)
રામગઢી (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રામગઢી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
નવરાત્રી
કર્મકાંડો
કેરળમાં, શરદ નવરાત્રીના છેલ્લા ત્રણ દિવસો એટલે કે અષ્ટમી, નવમી અને વિજયાદશમીની ઉજવણી સરસ્વતી પૂજા તરીકે કરવામાં આવે છે જેમાં ચોપડીઓની પૂજા કરવામાં આવે છે. અષ્ટમીના દિવસે તેઓ પોતાના ઘર, પરંપરાગત બાળવાડીઓ કે મંદિરમાં પુસ્તકો મૂકી તેની પૂજા કરે છે. વિજયાદશમીના દિવસે, સરસ્વતીની પૂજા બાદ ચોપડીઓને ઔપચારિક રીતે વાંચન અને લખાણ માટે બહાર કાઢવામાં આવે છે. વિજયાદશમીને બાળકોના લખવા કે વાંચવા માટેની નવી શરૂઆત તરીકે શુભ માનવામાં આવે છે, તેને વિદ્યાઆરંભ પણ કહેવાય છે. કેરળમાં આ દિવસે દસ હજાર બાળકો શબ્દની દુનિયામાં દાખલ થાય છે. આંધ્ર પ્રદેશમાંથી છૂટા તેલગાંણા રાજ્યમાં નવ દિવસોના આ સમયમાં બથુકામ્મા નામનો ઉત્સવ લોકો દ્વારા ઉજવવામાં આવે છે. તે એક નવરાત્રી ઉત્સવ જેવા જ હોય છે. નવરાત્રી ત્રણ દિવસોના ભાગોમાં વિભાજીત કરવામાં આવ્યા છે, જેથી દેવી કે દેવીઓના વિવિધ ભાવોની પ્રેમપૂર્વક પૂજા કરી શકાય.
રામગઢી (તા. મેઘરજ)
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
નવરાત્રી
પ્રથમ ત્રણ દિવસો
દેવી એક પવિત્ર શક્તિ તરીકે અલગ થઈ જેથી આપણી તમામ અપવિત્રતાનો તે નાશ કરી શકે, જે દુર્ગા કે કાલી તરીકે ઓળખાય છે.
બીજા ત્રણ દિવસો
માતાની પ્રેમપૂર્વક પવિત્ર સંપત્તિ આપનાર લક્ષ્મી પણ છે, સંપત્તિની દેવી હોવાને કારણે તેમના ભક્તોને અખૂટ સંપત્તિ આપવા માટે તે સક્ષમ છે.
અંતિમ ત્રણ દિવસો
અંતિમ ત્રણ દિવસોને બુદ્ધિના દેવી સરસ્વતીની પૂજા માટે અર્પિત કરવામાં આવે છે. જીવનમાં તમામ સફળતા મેળવવા માટે, લોકો આ તમામ દેવી નારી સ્વરૂપોના આશીર્વાદ મેળવવા જરૂરી સમજે છે, અને માટે જ નવરાત્રીની પૂજા કરવામાં આવે છે.
બંગાળમાં આઠમાં દિવસને પરંપરાગતરીતે દુર્ગાઅષ્ટમી તરીકે ઉજવાય છે જે બંગાળનો મોટો તહેવાર છે.
ઉત્તર ભારતમાં વિજયાદશમીના દિવસે પાપ પર ભલાઇ (રામ)ની જીતની ઉજવણી કરવા માટે ઔપચારિક રીતે દશેરા દરમ્યાન રામલીલા ભજવાય છે, જેના અંતમાં રાવણ, કુંભકર્ણ અને મેઘનાદના પૂતળાનું દહન કરવામાં આવે છે.
નવરાત્રી દરમ્યાન કેટલાક દુર્ગા માતાના ભક્તો ઉપવાસ અને પ્રાર્થના કરે છે જેથી તેમના સ્વાસ્થ્ય અને સમૃદ્ધિને દેવી તરફથી રક્ષણ મળતું રહે. આ સમય આત્મનિરિક્ષણ અને પવિત્રતાનો છે, કોઈ પણ નવું કાર્ય કરવા માટે પરંપરાગત રીતે નવરાત્રીનો આ સમય એક માંગલિક અને ધાર્મિક સમય છે.
ધાર્મિક વ્રતના આ સમયે એક છિદ્રોવાળા માટલાને (જેને ગુજરાતીમાં ગરબી કહે છે) ઘરની પવિત્ર જગ્યાએ મૂકવામાં આવે છે, જેને ઘટસ્થાપન પણ કહેવાય છે. નવ દિવસ માટે આ ગરબીમાં દીવો પ્રગટાવેલો રાખવામાં આવે છે. આ માટલાને વિશ્વનાં પ્રતીક તરીકે વ્યક્ત કરવામાં આવે છે. અંખડ દીવો એક માધ્યમ છે જેનાથી આપણે તેજસ્વી આદિશક્તિની પૂજા કરીએ છીએ, ઉ.દા તરીકે શ્રી દુર્ગાદેવી. નવરાત્રીના સમયે, વાતાવરણમાં શ્રી દુર્ગાદેવી સિદ્ધાંતો વધુ સક્રિય હોય છે.
બટેટાનો શીરો
જરુરીયાત મુજબ બે પાંચ કે વધુ બટેટાને એક કૂકરમાં બાફવા મૂંકો.ચાર કે પાંચ સીટી પડે એટલે ચૂલો બંધ કરી કૂકર નીચે ઉતારી લો.હવે બટાટાની છોત ઉતારીને એક તપેલીમાં મૂકો.ત્યારબાદ તેને દસ્તાથી બરાબર દબાવી દો ઇથવા મીક્શર વડે બટાટાની પેસ્ટ બનાવો.હવે એક તપેલીમાં ગોળ મૂંકી ગેસ ઉપર ધીમા તાપે ગોળની ચાસણી બનાવો.આછા કોફી રંગની ચાસણી થાય એટલે ગેસ ધીમો કરીને અંદર બટેટાની પેસ્ટ નાંખો.બરાબર ચાસણી સાથે પેસ્ટ મિક્શ કરી લો.હવે તેમાં કાજુ બદામના કટકા અને દ્રાક્શ તેમજ સ્હેજ માત્રામાં વાટેલી એલચી નાંખો.બધું બરાબર મિક્શ થઇ જાય એટલે શીરો તૈયાર.હવે આપના પરીવારજનોને આનંદપૂર્વક આ મસ્ત મજાનો શીરો પીરશો.
નવરાત્રી
અંતિમ ત્રણ દિવસો
ભારતીય સમાજોમાં નવરાત્રી મોટી સંખ્યામાં ઉજવાય છે. દેવી માતા ૯ સ્વરૂપોમાં પ્રગટ થઈ અને એક એક દિવસે માટે એક સ્વરૂપની પૂજા કરવાનું કહેવામાં આવ્યું છે. દેવીના નવ સ્વરૂપો મહત્વપૂર્ણ રીતે વિવિધ લક્ષણો સાથે આપણા પર પ્રભાવ પાડે છે. દેવી માહાત્મ્ય અને અન્ય લખાણમાં સંબોધેલા દેવતાઓ જે રાક્ષસોને તાબે થયા હતા તેમની ટીકા કરવામાં આવે છે.
આઠમા કે નવમાં દિવસે કન્યા પૂજામાં, કુમારિકાઓની પૂજા કરવામાં આવે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:હિંદુ તહેવારો શ્રેણી:ગુજરાતી સંસ્કૃતિ
ચીન
thumb|ચીનનું વિશ્વમાં સ્થાન. નક્શામાં ભારતે દાવો માંડેલા અકસાઇ ચીનના પ્રદેશોને ચીનના ભાગ તરીકે બતાવ્યા છે. ચીન (પીપલ્સ રિપબ્લિક) (સરળ ચાઇનીઝ: 中华人民共和国, પારંપરિક ચાઇનીઝ: 中華人民共和國 ) ભારતની ઈશાન દિશાએ આવેલો એક વિશાળ દેશ છે. તે વિશ્વનો સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતો દેશ છે. ચીન દેશનું બંધારણ સામ્યવાદી છે. અહીંના લોકો કન્ફયુસીયસ, તાઓ અને બૌદ્ધ ધર્મમાં માને છે.
thumb|૬૭૦૦ કિ.મી. લાંબી ચીનની મહાન દિવાલ સૌપ્રથમ ઇ.સ. ૩જી સદીમાં ચણવામાં આવી હતી. ચીન દેશનો ઇતિહાસ ખૂબ જુનો છે. તેમાં આવેલી ઐતિહાસિક ઇમારતોમાં ચીનની વિખ્યાત દિવાલ સૌથી જાણીતી છે.
ચલણ
ચીનમાં યેનનું ચલણ છે.
શ્રેણી:ચીન
પત્તનમત્તિટ્ટા જિલ્લો
પત્તનમત્તિટ્ટા જિલ્લો ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા કેરળ રાજ્યના ૧૪ જિલ્લા પૈકીનો એક જિલ્લો છે. પત્તનમત્તિટ્ટા જિલ્લાનું મુખ્યાલય પત્તનમત્તિટ્ટા નગર ખાતે આવેલું છે.
મુઝફ્ફરશાહ બીજો
મુઝફ્ફરશાહ બીજો, જેમનું અંગત નામ ખલીલ ખાન હતું તે ગુજરાતના મુઝફ્ફર વંશનો સુલતાન હતો.
દોઆબ
thumb|364x364px|ભારતના પ્રસિદ્ધ દોઆબ : ગંગા-યમુના દોઆબ thumb|400x400px|ઉત્તર ભારતીય ઉપખંડના પ્રસિદ્ધ દોઆબ
મુઝફ્ફરશાહ બીજો
શાસન
તેમનું શાસન ૨૩ નવેમ્બર, ૧૫૧૧ના રોજ મહમદ બેગડાના અવસાનથી અમલમાં આવ્યું અને તેમણે મૃત્યુ પર્યંત ૧૫૨૬ સુધી શાસન કર્યું.
મુઝફ્ફરશાહ કલમકળા અને વિજ્ઞાનમાં નિષ્ણાત હતો એમ કહેવાય છે.
ગોપીપુરા
ગોપીપુરા સુરત શહેરમાં આવેલો ઐતિહાસીક વિસ્તાર છે.
દોઆબ
ભારતીય ઉપખંડમાં અન્ય દોઆબ
ભારતીય ઉપખંડના ઉત્તર ભાગના પ્રસિદ્ધ દોઆબ:
મુઝફ્ફરશાહ બીજો
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતીય સમ્રાટો
દોઆબ
સંદર્ભો
શ્રેણી:ભૂગોળ
ગોપીપુરા
ઇતિહાસ
શ્રેણી:સુરત શહેર
શામપરા (તા. ભાવનગર)
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભાવનગર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
કોઝીક્કોડ જિલ્લો
કોઝીક્કોડ જિલ્લો ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા કેરળ રાજ્યના ૧૪ જિલ્લા પૈકીનો એક જિલ્લો છે. કોઝીક્કોડ જિલ્લાનું મુખ્યાલય કોઝીક્કોડ નગર ખાતે આવેલું છે.
શ્રેણી:કેરળ
ખેડબ્રહ્મા તાલુકો
ખેડબ્રહ્મા તાલુકો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સાબરકાંઠા જિલ્લાનો તાલુકો છે. ખેડબ્રહ્મા આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
સાબરમતી મેરેથોન
સાબરમતી મેરેથોન એ અમદાવાદ ખાતે યોજાતી વાર્ષિક દોડ સ્પર્ધા છે. તેની શરુઆત ૨૦૧૦ માં કરવામાં આવી હતી. તે દર વર્ષે ડિસેમ્બર - જાન્યુઆરી માસ દરમિયાન યોજાય છે. તેમાં સ્થાનિક અને વિદેશી સ્પર્ધકો મોટી સંખ્યામાં ભાગ લે છે. તેનું આયોજન અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન અને અમદાવાદ ડિસ્ટન્સ રનર સાથે મળીને કરે છે.
તેમાં પાંચ પ્રકારની દોડ હોય છે: સંપૂર્ણ મેરેથોન, હાફ-મેરેથોન, ૭ કિમી ડ્રીમરન, ૫ કિમીની અંધજનો માટેની અને ૫ કિમીની અપંગ વ્યક્તિઓ માટેની વ્હીલચેર દોડ.
૨૦૧૧માં ૭૩ વિદેશી સહિત ૮૦૦૦થી વધુ લોકોએ ભાગ લીધો હતો.
આ સ્પર્ધા શ્રેણીની ત્રીજી દોડ ૬ જાન્યુઆરી, ૨૦૧૩ના રોજ યોજાઈ હતી અને ૨૭ જાન્યુઆરીના રોજ સાયકલ મેરેથોન યોજાઇ હતી.
૨૦૧૩માં કૂલ ૧૯,૬૮૯ લોકોએ ભાગ લીધો હતો. ૫૨૮ લોકોએ ફૂલ મેરેથોન માં ભાગ લીધો હતો અને ૧૯૩૪ લોકોએ હાફ મેરેથોન માં ભાગ લીધો હતો.
૫ જાન્યુઆરી ૨૦૧૪ના દિવસે યોજાયેલ ચોથી આવૃત્તિમાં સત્તર હજાર લોકોએ ભાગ લીધો હતો. ૧૯ જાન્યુઆરીએ સાયકલોથોન પણ યોજાઈ હતી.
૧૫ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૫ના દિવસે યોજાયેલ પાંચમી આવૃત્તિમાં ૭૦૦૦થી વધુ લોકોએ ભાગ લીધો હતો.
સંદર્ભો
શ્રેણી:અમદાવાદ શ્રેણી:રમત
જાટ
જાટ એ ભારતીય ઉપખંડમાં રહેતા એક પ્રાચીન ક્ષત્રિય સમુદાય છે. ભારતમાં તેઓ મુખ્યત્વે પંજાબ, હરિયાણા, રાજસ્થાન, દિલ્હી, ઉત્તર પ્રદેશ, મધ્યપ્રદેશ અને ગુજરાતમાં વસે છે. હાલમાં તે એક ખેડૂત સમુદાય છે.
આધુનિક સ્થિતિ
પ્રાચીન કાળમાં યુદ્ધ કળા નિપુણ રહી ચૂકેલા જાટ મુખ્યત્વે ખેતી અને પશુપાલનના વ્યવસાય સાથે સંકળાયેલા છે. જાટોને સારા લડવૈયા માનવામાં આવતા હતા અને તેથી જ ભારતીય સૈન્યમાં રેજિમેન્ટ જાટ રેજિમેન્ટ છે. જાટ મુખ્યત્વે પંજાબ, હરિયાણા, પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશ, દિલ્હી, રાજસ્થાન, મધ્ય પ્રદેશ, ગુજરાત, હિમાચલ પ્રદેશ, જમ્મુ અને કાશ્મીર જેવા રાજ્યોમાં ફેલાયલા છે. સામાન્ય રીતે જાટ તમામ ધર્મોમાં હિન્દુ, શીખ, મુસ્લિમ વગેરેમાં જોઇ શકાય છે.
ઇસ્લામીક આક્રમણ પહેલા પહેલાં સિંધુ નદીના પશ્ચિમ કિનારાના પઠારોમાં વસતા હતા.
તિરુવનંતપુરમ્ જિલ્લો
તિરુવનંતપુરમ્ જિલ્લો અથવા ત્રિવેન્દ્રમ જિલ્લો ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા કેરળ રાજ્યના ૧૪ જિલ્લા પૈકીનો એક જિલ્લો છે. તિરુવનંતપુરમ્ જિલ્લાનું મુખ્યાલય તિરુવનંતપુરમ્ નગર ખાતે આવેલું છે. તે કેરળનું સૌથી મોટું શહેર છે. તે વર્ષ ૧૯૫૭ માં રાજધાની જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.
ભૂગોળ
જિલ્લામાં શહેરી સંસ્થાઓ તિરુવનંતપુરમ કોર્પોરેશન, વાર્કલા, નેયટ્ટીક્કરરા, આટિંગલ અને નેદુમનગડ નગરપાલિકાઓ છે. તિરુવનંતપુરમ્ જિલ્લો ઉત્તર અક્ષાંશો ૮ ° ૧૭ 'અને ૮° ૫૪' અને પૂર્વ રેખાંશ ૭૬ °૪૧ 'અને ૭૭ °૧૭' વચ્ચે આવેલો છે. ત્રણ મુખ્ય નદીઓ, કેટલાક તાજા પાણીના સરોવરો અને ૩૦૦ થી વધુ તળાવ છે. પૂર્વીય પ્રદેશ જંગલોમાં છે, ઉત્તરીય પ્રદેશોમાં મોટાભાગે રબરની ખેતી હેઠળ હોય છે અને બાકીના વિસ્તારોમાં નાળિયેર, કેળ, ટેપીઓકા, વગેરે જેવી સૂકા જમીન પાક છે.
વસ્તી
જિલ્લો ૨૧૯૨ ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તાર અને (૨૦૧૧ ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે) ૩,૩૦૭,૨૮૪ ની વસ્તી ધરાવે છે. આ જિલ્લો માલાપ્પુરામ જિલ્લા પછી કેરળમાં બીજા નંબરની સૌથી વધુ વસતી ધરાવતો જિલ્લો છે. તે કેરળમાં સૌથી વધુ ગીચ જિલ્લો છે, જે ૧ ચોરસ કિલોમીટર દીઠ ૧,૫૦૯ લોકો ધરાવે છે. જિલ્લો ૩૩.૭૫% શહેરીકરણ ધરાવે છે.
જિલ્લાઓ
જિલ્લાને છ તાલુકાઓમાં વિભાજીત કરવામાં આવેલો છે:
નીતી ખીણ
સંદર્ભ
શ્રેણી:Coordinates on Wikidata શ્રેણી:Wikipedia page with obscure country or subdivision શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
નંદ પ્રયાગ
thumb|right|380px| નંદપ્રયાગ ખાતે નંદાકિની અને અલકનંદા નદીઓનો સંગમ નંદપ્રયાગ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યના ચમોલી જિલ્લામાં આવેલું એક પર્વતીય તીર્થધામ છે. આ સ્થળ અલકનંદા નદી પર આવેલા પંચ પ્રયાગ તરીકે ઓળખાતા પાંચ તીર્થો પૈકીનું એક છે. અહીં અલકનંદા નદી અને નંદાકિની નદી ઓનો સંગમ થાય છે. આ સ્થળ ઋષિકેશ થી બદ્રીનાથ જતા માર્ગ પર આવેલું હોય એનું મહત્વ અધિક છે.
ધામાય (તા. નખત્રાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણા તાલુકામાં આવેલું એક નાનું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ધામાય ગામ ભુજથી ઉત્તર-પશ્ચિમે 65 km અને નખત્રાણાથી ઉત્તરે 16 km દૂર આવેલું છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:નખત્રાણા તાલુકો
દેવસર (તા. નખત્રાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:નખત્રાણા તાલુકો
શામપરા (સિદસર) (તા. ભાવનગર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાવનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભાવનગર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ધીરુભાઈ ઠાકર સવ્યસાચી સારસ્વત પુરસ્કાર
ધીરુભાઈ ઠાકર સવ્યસાચી સારસ્વત પુરસ્કાર એ ગુજરાત, ભારતમાં કલાક્ષેત્રે વિશિષ્ટ પ્રદાન બદલ અપાતું એક સન્માન છે.
ગુજરાત વિશ્વકોશ ટ્રસ્ટ દ્વારા ગુજરાતી લેખક અને સંશોધક ધીરુભાઈ ઠાકરના સન્માનમાં અપાતા આ પુરસ્કારની શરૂઆત ૨૦૧૩માં થઈ હતી.
આ પુરસ્કારમાં એક શાલ, સરસ્વતીની મૂર્તિ, પ્રશસ્તિપત્ર અને એક લાખ રૂપિયા રોકડા પુરસ્કાર સ્વરૂપે આપવામાં આવે છે.
બાગેશ્વર જિલ્લો
બાગેશ્વર જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ કુમાઉ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. બાગેશ્વર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક બાગેશ્વર નગરમાં આવેલું છે. આ જિલ્લો ધાર્મિક ગાથાઓ, પર્વ આયોજનો તેમ જ અત્યંત આકર્ષક કુદરતી દ્રશ્યોને કારણે પ્રસિધ્ધ છે. સરયૂ નદી અને ગંગા એમ બે પ્રસિધ્ધ નદીઓના કિનારે વસેલું જિલ્લાનું પાટનગર બાગેશ્વર અલમોડા શહેરથી ૯૦ કિલોમીટરનાં અંતરે આવેલું છે.
આ જિલ્લામાં બાગનાથ મંદિર, ચંડિકા મંદિર, શ્રીહરુ મંદિર, ગૌરી ઉડિયાર વગેરે યાત્રાધામો આવેલાં છે.
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
રાયાવાડા (તા. મેઘરજ)
રાયાવાડા (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રાયાવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
અલમોડા જિલ્લો
અલમોડા જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ કુમાઉ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. અલમોડા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક અલમોડાનગરમાં આવેલું છે. અલ્મોડા જિલ્લો સાંસ્કૃતિક વારસો, હસ્તકલા, ખાનપાન તેમ જ વન્ય જીવન માટે પ્રસિધ્ધ છે.
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
અંબુભાઈ પુરાણી પુરસ્કાર
અંબુભાઈ પુરાણી પુરસ્કાર ગુજરાત સરકાર દ્વારા રમત-ગમત ક્ષેત્રમાં અપાતો પુરસ્કાર છે. આ પુરસ્કારનું નામકરણ અંબુભાઈ પુરાણીના સન્માનમાં કરવામાં આવ્યું છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતના પુરસ્કારો
ઇથિયોપિયા
ઇથિયોપિયા (ኢትዮጵያ, ʾĪtyōṗṗyā, )નું અધિકારીક નામ સંઘીય અને લોકતાંત્રિક ઇથિયોપિયાનું ગણરાજ્ય છે, જે હોર્ન ઓફ આફ્રિકામાં આવેલો છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:દેશ શ્રેણી:આફ્રિકાના દેશો
અશેળિયો
અશેળિયાના છોડ એક વર્ષમાં એકથી બે ફૂટ જેટલા ઊંચા થાય છે, જેને નદી-નાળાના કિનારા પરની જમીન વધુ માફક આવે છે. તેનો પાક ફાગણ-ચૈત્ર મહિનામાં તૈયાર થાય છે. તેનાં મૂળ પાસેનાં પર્ણો લાંબી ડીંટડીવાળાં અને વિભાજીત હોય છે. ડાંડી પરનાં પર્ણો ડીંટડી વગરનાં અને સાંકડાં હોય છે, જેની ઉપર સફેદ રૂંછા જોવા મળે છે. તેનાં ફળ દોઢ ઈંચ લાંબી રેખા જેવાં હોય છે. ફળનાં દરેક ખાનામાં એક એક બીજ હોય છે. આ બીજ નાનાં સળી જેવાં લાલ રંગનાં હોય છે. બીજને પાણીમાં પલાળવાથી ચીકણી લુગદી તૈયાર થાય છે.
રાસાયણિક ઘટકો
અશેળિયાનાં બીજમાં ઉડનશીલ સુગંધી તેલ, ક્રિયાશીલ તત્ત્વ તથા સ્થિર તેલ હોય છે. પંચાંગમાં આયોડીન, લોહ, ફોસ્ફેટ, પોટાશ, તિક્ત સત્વ, જળ અને ગંધક હોય છે.
બાંભોર
બાંભોર અથવા ભાંબોર, એ પાકિસ્તાન ના સિંધ માં આવેલું ઈસ્વીસન પૂર્વે પ્રથમ સદીમાં વસેલું પ્રાચીન શહેર છે. સિંધુ નદીના મુખ પર આવેલા આ શહેરના અવશેષો કરાંચી શહેરની પૂર્વે રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ N-5 પર આવેલા છે. આ શહેર પહેલાં શકો અને પછીથી પર્થીયન લોકોના કબજામાં હતું. મુસ્લિમ શાસકોએ આઠમીથી તેરમી સદી સુધી આ શહેર પર રાજ કર્યું અને ત્યારબાદ આ શહેર છોડી દેવામાં આવ્યું. આ વિસ્તારની સૌથી જૂની મસ્જીદો પૈકીની એક મસ્જીદ, જે ૭૨૭માં બાંધવામાં આવી હતી, તેના અવશેષો હજુ પણ અહીં મોજુદ છે. ૨૦૦૪માં પાકિસ્તાનના પુરાતત્વ અને સંગ્રહાલય ખાતા દ્વારા આ સ્થળને વિશ્વ ધરોહર સ્થળ તરીકે જાહેર કરવા યુનેસ્કો માં વિનંતી કરવામાં આવેલી છે.
સ્થળ
પાકિસ્તાનના સિંધના થટ્ટા જિલ્લામાં આવેલી ઘારો ખાડીના ઉત્તરીય કિનારે આ સ્થળ આવેલું છે જે કરાંચીથી દુર છે. આ શહેરના અવશેષો કરાંચી શહેરની પૂર્વે રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ એન-પ પર ધાબેજી અને ઘારો વચ્ચે આવેલા છે.
ઈતિહાસ
બાંભોર શહેર ઈસ્વીસન પૂર્વે પ્રથમ સદીથી શરુ કરીને તેરમી સદી સુધી વસવાટ માટે ઉપયોગમાં હતું. પુરાતત્વીય આધારોની મદદથી આ સ્થળના સમયને ત્રણ ભાગમાં વહેંચી શકાય: શક-પર્થીયન (ઈસ્વીસન પૂર્વે પ્રથમથી બીજી સદી સુધી), હિંદુ-બૌદ્ધ (બીજીથી આઠમી સદી) અને શરૂઆતકાલીન મુસ્લિમ (આઠમીથી તેરમી સદી). તેરમી સદી પછી સિંધુ નદીનું વહેણ બદલાતા આ શહેરની વસ્તી ધીમે ધીમે ઓછી થતી ગઈ.
કેટલાક પુરાતત્વવિદો અને ઇતિહાસકારોના માટે બાંભોર જ ઐતિહાસિક દેબલ શહેર હતું જે આરબ સરદાર મુહંમદ બિન કાસીમ દ્વારા સિંધમાં છેલ્લા મુસ્લિમ રાજા દાહિરને હરાવી ૭૧૧-૭૧૨માં જીતી લેવામાં આવ્યું હતું. જોકે ઘણા સંશોધન અને ખોદકામ પછી પણ આ બાબતે સહમતી સધાઈ નથી. ૧૯૨૮માં રમેશચંદ્ર મજુમદાર અને બાદમાં  ૧૯૫૧માં લેસ્લી અલ્કોક દ્વારા પ્રાથમિક ખોદકામ હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. ૧૯૫૮ થી ૧૯૬૫ દરમિયાન પાકિસ્તાની પુરાતત્વવિદ ડૉ. એફ. એ. ખાન દ્વારા આ સ્થળે મોટે પાયે ખોદકામ અને અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો. માર્ચ ૨૦૧૨માં સિંધ સરકારના સાંસ્કૃતિક વિભાગ દ્વારા આ સ્થળે પ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય પરિષદ યોજવામાં આવી હતી જે અંતર્ગત વિવિધ પુરાતત્વવિદો અને તજજ્ઞો દ્વારા તેમનું સંશોધન રજુ કરવામાં આવ્યું હતું.
બાંભોર બંદર
બાંભોર મધ્યયુગમાં ઉદ્યોગ અને ધંધાથી ધમધમતું બંદર શહેર હતું. વિદેશથી આવતા સિરામિક અને ધાતુના સાધનો અને બીજા ઉદ્યોગોનો અહીં વિકાસ થયો હતો. સિંધુ નદીના મુખ પર આવેલા હોવાના કારણે તે શક-પર્થીયન રાજ્યોને હિંદ મહાસાગરના આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપાર સાથે જોડતું હતું. પુરાતત્વીય શોધખોળ દરમિયાન અહીં પથ્થરના તળિયાવાળો લંગરવાડો મળી આવેલો જ્યાં કદાચ સામાન ભરેલ જહાજો લાંગરવામાં આવતા હશે. આ બંદર સિંધુ નદીએ દિશા બદલતા ત્યજી દેવામાં આવ્યું કારણકે તેની ખાડીમાં રેતી ભરાતી ગઈ જેથી જહાજ લાંગરવા શક્ય ન રહ્યા.
વિશ્વ ધરોહર સ્થળ
જાન્યુઆરી ૨૦૦૪માં બાંભોર બંદરને પાકિસ્તાનના પુરાતત્વ અને સંગ્રહાલય ખાતા દ્વારા વિશ્વ ધરોહર સ્થળ તરીકે જાહેર કરવા યુનેસ્કોમાં વિનંતી કરવામાં આવેલી છે. આ સ્થળ સંભવિતોની યાદીમાં સાંસ્કૃતિક શ્રેણી હેઠળ સમાવિષ્ટ કરવામાં આવેલ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાકિસ્તાન શ્રેણી:વિશ્વ ધરોહર સ્થળ
વિશ્વરાજ જાડેજા
વિશ્વરાજસિંહ જાડેજા, ભારતીય ક્રિકેટર છે. તેઓ સૌરાષ્ટ્ર વતી પ્રથમ કક્ષા ક્રિકેટ રમે છે.
શ્રેણી:ક્રિકેટર શ્રેણી:૧૯૯૮માં જન્મ
શેઢાવદર (તા. ભાવનગર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાવનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભાવનગર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
દેવપર (તા. નખત્રાણા)
સંદર્ભ
શ્રેણી:નખત્રાણા તાલુકો
રાજપુર (ઇસારી)
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
તલોદ તાલુકો
તલોદ તાલુકો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લાનો એક તાલુકો છે. તલોદ આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. ગુજરાત સરકારે ૧૫મી ઓક્ટોબર ૧૯૯૭ના દિવસે જૂના પ્રાંતિજ અને બાયડ તાલુકામાંથી ગામોને છૂટાં પાડીને આ તાલુકાની રચના કરી હતી.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
અસૂર્યલોક
અસૂર્યલોક એ ભારતીય લેખક ભગવતીકુમાર શર્માની પારિવારિક ગુજરાતી નવલકથા છે. ૧૯૮૮માં તેને સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર મળ્યો હતો. આ નવલકથાનું કથાનક એક પિતા, તેના પુત્ર અને પૌત્રની આસપાસ ફરે છે, જે અંધાપાની વારસાગત પીડાનો સામનો કરે છે.
પ્રકાશન ઇતિહાસ
૧૯૮૫માં મુંબઈથી પ્રકાશિત ગુજરાતી દૈનિક અખબાર જન્મભૂમિ પ્રવાસીમાં અસૂર્યલોકનું હપ્તાવાર પ્રકાશન થયું હતું. ૧૯૮૭માં માં આર. આર. શેઠ એન્ડ કં. દ્વારા પુસ્તક તરીકે પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું.
પાત્રો
નવલકથાના મુખ્ય પાત્રો આ પ્રમાણે છે:
ચમોલી જિલ્લો
ચમોલી જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ ગઢવાલ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. ચમોલી જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ગોપેશ્વરનગરમાં આવેલું છે. છે.
કર્ણ પ્રયાગ
આ સ્થળ દરિયાઈ સપાટીથી ૧૪૫૧ મીટર (૪,૭૬૦ ફૂટ) જેટલી ઊંચાઈ પર 30.27°N, 79.25°W સ્થાને આવેલું છે.
ચમોલી જિલ્લો
બરફથી ઢંકાયેલા પર્વતોની વચ્ચે આવેલી આ જગ્યા ઘણી જ ખૂબસૂરત છે. ચમોલી અલકનંદા નદીના કિનારા સમીપ બદ્રીનાથ માર્ગ પર આવેલું છે. ચમોલી મુખ્ય ધાર્મિક સ્થાનોમાંથી એક છે. અહીં મોટી સંખ્યામાં પર્યટકો અહીં આવે છે. ચમોલીની પ્રાકૃતિક સુંદરતા પર્યટકોને પોતાની તરફ આકર્ષિત કરે છે. આખા ય ચમોલી જિલ્લામાં કેટલાંય એવા મંદિર આવેલાં છે, જ્યાં હજારોની સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ આવતા હોય છે. ચમોલી જિલ્લામાં ઘણાં નાનાં તેમ જ મોટાં મંદિરો યાત્રાળુઓને રહેવાની સુવિધા પ્રદાન કરે છે. આ પ્રકારનાં મંદિરોની જગ્યાને સ્થાનીક ભાષામાં ચાતી કહેવામાં આવે છે. ચાતી એટલે એક પ્રકારની ઝુંપડી.
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
કર્ણ પ્રયાગ
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
અસૂર્યલોક
કથાવસ્તુ
પૂજારી ભદ્રશંકર તમામ પ્રકારના દુર્ગુણોના ગુલામ છે. તેમનો પુત્ર નિગમશંકર, જે સંસ્કૃત પાઠશાળામાં અભ્યાસ કરે છે, તેને અચાનક શીતળાનો હુમલો આવે છે અને તેની દૃષ્ટિ ગુમાવે છે. તે પોતાના નસીબ સાથે સમાધાન કરે છે, પાઠશાળામાં જાય છે અને સાંભળીને શીખવાનો પ્રયાસ કરે છે. વારાણસીના એક મહાન સંસ્કૃત વિદ્વાન પાઠશાળાની મુલાકાત લે છે; નિગમશંકરની જ્ઞાન માટેની ઇચ્છા જોઈને તે તેને વારાણસી લઈ જાય છે. નિગમશંકર ત્યાં ૧૨ વર્ષ અભ્યાસ કરે છે, જ્ઞાનની બધી શાખાઓમાં નિપુણતા પ્રાપ્ત કરે છે. જ્યારે તે પાછો આવે છે, ત્યારે તેના પિતા મરણપથારીએ હોય છે. માતાના મૃત્યુ પછી તેના પિતાએ તેના પુત્રની ઉંમરની એક છોકરી સાથે લગ્ન કર્યા હતા. નિગમશંકર તેના પિતાના અવસાન પર શોક વ્યક્ત કરતો નથી. જો કે, તે તેની સાવકી માતા સાથે એટલી સારી રીતે વર્તે છે કે તે (સાવકી મા) તેની ભાણી ભાગીરથીને તેની સાથે લગ્ન કરવા માટે રાજી કરે છે. તેમનું પરિણીત જીવન ખૂબ જ ખુશ છે. ભગીરથીએ એક પુત્ર તિલકને જન્મ આપે છે, જે તેજસ્વી છોકરો છે. જ્યારે તે ૧૦ વર્ષનો થાય છે, ત્યારે તે જુએ છે કે કાળાપાટિયા પરનું લખાણ તે વાંચી શકતો નથી. જ્યારે ડૉક્ટરની સલાહ લેવામાં આવે છે, ત્યારે તે તેને અભ્યાસ છોડી દેવાની સલાહ આપે છે, પરંતુ પિતા દ્વારા પ્રોત્સાહિત તિલક સલાહને અવગણે છે અને અભ્યાસ આગળ ધપાવે છે. વળી, તે તેના પાડોશીના પુત્ર અભિજિત પાસેથી સિતાર વગાડતા પણ શીખે છે. અભિજિતની બહેન સત્યા એ એક તોફાની છોકરી છે જે તિલકને તેની નબળી દૃષ્ટિ વિશે સતત ચીડવે છે. એકવાર, જ્યારે તિલક એક સિતાર જલસામાં ભાગ લેતો હતો, ત્યારે સત્યા તેનું અપહરણ કરે છે.
ઘણા દિવસોથી પડી રહેલા ધોધમાર વરસાદથી શહેરમાંથી વહેતી નદીમાં પૂર આવી જાય છે. નિગમ, ભાગીરથી અને તિલકને ત્રણ દિવસ નિસરણી પર ઊભા રહેવું પડે છે. પૂરમાં, નિગમનાં પુસ્તકો અને દુર્લભ હસ્તપ્રતો નષ્ટ થઈ જાય છે. નિગમ આપત્તિમાં સમાધાન કરે છે, પરંતુ તિલક ગ્રંથાલયને ફરીથી બનાવવાની પ્રતિજ્ઞા કરે છે. સત્યા તિલક વિશે ખૂબ જ ચિંતિત છે અને જ્યારે તે આવેગશીલ હોય ત્યારે તેને કાબૂમાં કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. તિલક બી.એ.ની પરીક્ષા પ્રથમ વર્ગ સાથે પસાર કરે છે અને ગોરધનદાસ (સંચાલક મંડળના અધ્યક્ષ)ના આગ્રહથી તેને ગ્રંથપાલ તરીકેની નોકરીનો પ્રસ્તાવ આપવામાં આવે છે જે તે સહેલાઈથી સ્વીકારે છે. તિલક પ્રત્યે બહેન તરીકેની ભાવના ધરાવતી ગોરધનદાસની પુત્રી ઇક્ષા ઇચ્છે છે કે તિલક અભ્યાસ પૂરો કરે.
તિલકના પિતા નિગમ નજીકના શહેરમાં બલિદાન સમારોહમાં મુખ્ય પૂજારી છે, જ્યાં તે સર્દંશપના કારણે મૃત્યુ પામે છે. એક દિવસ, સત્યા ગ્રંથાલયમાં આવે છે અને તિલક સાથે લગ્ન કરવાનું કહે છે. તિલક તેના લગ્નપ્રસ્તાવને નામંજૂર કરતા કહે છે કે તેમના બાળકો અંધ હોવાની સંભાવના છે, તેના દાદા મૃત્યુના કેટલાક વર્ષો પહેલા અંધ બની ગયા હતા, તેના પિતાની દૃષ્ટિ ૧૬ વર્ષની વયે ખરાબ થઈ ગઈ હતી અને તેની આંખોની દૃષ્ટિ સતત ખરાબ થતી જાય છે. સત્યા તિલકની માતાના પગલે ચાલવાનું વચન આપે છે. તે પછી પણ તિલક સંમત નથી, પણ તે કહે છે કે, “હું હાર સ્વીકારીશ નહીં, હું મારો રસ્તો કરી લઈશ.” તેણીને અજય સાથે લગ્ન કરવા સંમત થવાની ફરજ પાડવામાં આવે છે. જો કે, લગ્નની આગલી રાતે તે લગ્નનો પહેરવેશ પહેરીને તિલક પાસે જાય છે. તે રાત્રે તિલક સાથેના શરીર સંબંધથી સત્યા ગર્ભ ધારણ કરે છે.
સત્યાનો પતિ અજય દુર્ગુણો અને વિકૃતિનો માણસ છે. સત્યા તિલકને પત્રો લખીને અજયની વર્તણૂંક અને તેની ગેરકાયદેસર અને ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓમાં સહકાર આપવાના તેના દબાણ વિશે માહિતગાર કરે છે. તેના છેલ્લા પત્રમાં સત્યા જણાવે છે કે તેને પુત્ર જન્મ્યો છે, અને તે ખુશ છે કારણ કે તેનો પુત્ર તિલક જેવો જ દેખાય છે. તિલક જવાબ આપતો નથી. તેને ચિંતા થાય છે કે તેના પત્રો અટકાવી દેવામાં આવશે અને અજય તેને મારી નાખશે.
તિલક તેની માતાને તીર્થસ્થાન પર લઈ જાય છે, અને તેની માતાની પરંપરાગત વલણ અને તિલકના આધુનિકતાવાદી, તર્કવાદી વલણ વચ્ચે ટકરાવ થાય છે. સત્યાના લગ્નનો પ્રસ્તાવ ન સ્વીકારવા, અને પૌત્રથી વંચિત રાખવા બદલ તેની માતા તેની ટીકા કરે છે. સત્યાના લગ્ન પહેલાની રાતની ઘટનાઓ અને સત્યાના પત્ર દ્વારા તેને પુત્રના જન્મની જાણકારીને છુપાવવા તિલક તેની માતાને કઠોર શબ્દો કહે છે. ભયંકર દુઃખ થવાથી, ભાગીરથી પોતાને ડૂબાડવા માટે નદીમાં જાય છે અને તિલકે પોતાની માતાનો જીવ બચાવવા માટે રહસ્ય જાહેર કરવું પડે છે. કેટલાક દિવસો પછી, ભાગીરથીને હૃદયરોગનો હુમલો આવે છે અને તે સત્યાનું નામ લેતી મૃત્યુ પામે છે.
તિલક એમ.એ. ની પરીક્ષા પ્રથમ વર્ગમાં પસાર કરે છે અને આદિજાતિ સંશોધન કરવા માટે પીએચ.ડી.માં પ્રવેશ મેળવે છે. આ હેતુ માટે તે આદિવાસી વિસ્તારોમાં વ્યાપક પ્રવાસ કરે છે અને ઘણું વાંચન કરે છે, જેના કારણે તેની આંખો તાણથી નુકસાન પામે છે. તે આંખના નિષ્ણાતની સલાહ લેવા માટે મુંબઈ જાય છે, જે તેની આંખોની સારવાર કરે છે, પરંતુ તેની દૃષ્ટિ પુનઃસ્થાપિત થતી નથી. ક્લિનિક છોડતી વખતે, તિલક આકસ્મિક રીતે સત્યાને જુએ છે જે તેના પુત્રની આંખોની તપાસ માટે આવી હોય છે. સત્યા, જેના હવે છૂટાછેડા થઈ ચૂક્યા છે, તે તિલકને તેના ઘરે લઈ જાય છે. તેઓ એક પરિણીત દંપતીની જેમ સાથે રહેવાનું નક્કી કરે છે અને તિલક સાથે તેના શહેરમાં જાય છે. ત્યાં, લોકો તેમને પરણિત યુગલ તરીકે અને બાળકને તેમના પુત્ર તરીકે સ્વીકારે છે. એટલું જ નહીં, સત્યાને પરંપરાગત મંદિરની વિધિ કરવાની છૂટ મળે છે, જે ખૂબ જ ધાર્મિક વ્યક્તિ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
વિષયવસ્તુ
અસૂર્યલોક નવલકથાની કથાસામગ્રી શારીરિક તેમજ સામાજિક અવરોધો સામે આત્મબોધ મેળવવા માટેનો સંઘર્ષ દર્શાવે છે.
આવકાર
આ નવલકથાને ૧૯૮૮ માં સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર મળ્યો હતો. પુરસ્કાર પ્રશસ્તિપત્રમાં જણાવાયું છે કે “અર્થપૂર્ણ સંવાદો, જીવંત પાત્રો અને કાવ્યાત્મક વર્ણન આ નવલકથાની ઉત્કૃષ્ટ વિશેષતાઓ છે. તે નવવિચાર પરંપરામાં સૌથી રસપ્રદ અને નોંધપાત્ર નવલકથાઓમાંની એક છે.”
વિવેચક ચંદ્રકાંત મહેતા લખે છે: “આ નવલકથા એ એક પારિવારિક કથા છે જેમાં ૬૦ વર્ષના સમયગાળામાં સામાજિક રૂપકો આબેહૂબ રીતે રેખાંકિત કરવામાં આવ્યા છે. કથા, વર્ણનાત્મકતા, શૈલી અને અભિવ્યક્તિ બધાં નવલકથાને ઉચ્ચ આસન પર મૂકે છે. આખી વાર્તામાં એક કરુણ તણાવ હોવા છતાં, મુખ્ય પાત્રો સફળતાપૂર્વક તેમના ભાગ્ય સામે સંઘર્ષ કરે છે, અને તે આ નવલકથાની વિશિષ્ટ ગુણવત્તા છે.”
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:નવલકથા
ભોલાનાથ અને દેવેન્દ્ર પાંડે
ભોલાનાથ અને દેવેન્દ્ર પાંડે બે મિત્રો છે જેમણે ઇન્ડિયન એરલાઇન્સના સ્થાનિક વિમાનનું ૧૯૭૮માં અપહરણ કર્યું હતું. તેમણે વિપક્ષી નેતા ઈન્દિરા ગાંધીની મુક્તિની માંગણી કરી (તેમની ભારતીય સંસદ દ્વારા ધરપકડ થઇ હતી) અને તેમના પુત્ર સંજય ગાંધી સામેના બધાં આરોપો પડતા મૂકવાની માંગણી કરી હતી. તેઓ રમકડાંના શસ્ત્રો સાથે હતા. ૧૩૨ પ્રવાસીઓને કેટલાંક કલાકો સુધી બંદી બનાવી રહ્યા બાદ તેમણે આત્મસમર્પણ કર્યું હતું.
ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસે તેમને રાજ્યની ૧૯૮૦ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં ટિકિટ આપી હતી. બંને જણા ચૂંટણી જીતી ગયા હતા અને ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભાના સભ્ય બન્યા હતા. ભોલાનાથ ૧૯૮૦ થી ૧૯૮૫ અને ૧૯૮૯ થી ૧૯૯૧ સુધી દોઆબા, બલિયા ની બેઠક પર કોંગ્રેસના વિધાનસભ્ય રહ્યો હતો. દેવેન્દ્ર બે વખત વિધાનસભાનો સભ્ય રહ્યો હતો.
હાલ સુધી દેવેન્દ્ર ઉત્તર પ્રદેશ કોંગ્રેસ કમિટિ (UPCC)નો જનરલ સેક્રેટરી રહ્યો હતો. ત્યાર પછી તેણે સુલ્તાનપુર ક્ષેત્રમાંથી આગામી ચૂંટણીઓમાં કોંગ્રેસ તરફથી લડવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો. ભોલાનાથ પાંડે ઇન્ડિયન યુથ કોંગ્રેસનો જનરલ સેક્રેટરી અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસનો સેક્રેટરી બન્યો હતો. તેણે ૧૯૯૧, ૧૯૯૬, ૧૯૯૯, ૨૦૦૪, ૨૦૦૯ અને ૨૦૧૪માં સાલેમપુરની બેઠક પરથી કોંગ્રેસ તરફથી અસફળ ઉમેદવારી કરી હતી.
ચંપાવત જિલ્લો
ચંપાવત જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ કુમાઉ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. ચંપાવત જિલ્લાનું મુખ્યાલય ચંપાવત ખાતે આવેલું છે.
ઉત્તરાખંડનો ઐતિહાસિક ચંપાવત જિલ્લો આકર્ષક મંદિરોં અને સુંદર વાસ્તુશિલ્પ માટે દુનિયા ભરમાં પ્રસિદ્ધ છે. પહાડો અને મેદાનોની વચ્ચે થઇને વહેતી નદીઓ અહીં અદભૂત કુદરતી દેખાવ ઉભો કરે છે. ચંપાવત જિલ્લમાં પર્યટકોને એવી દરેક વસ્તુઓ જોવા મળે છે, જે એક ગિરિમથક ખાતે હોય છે. વન્યજીવોથી માંડીને લીલાંછમ મેદાનો તેમ જ ટ્રેકીંગની સુવિધા બધું જ અહીં ઉપલબ્ધ છે. આ જિલ્લાનું મુખ્ય શહેર ચંપાવત સમુદ્ર તળથી ૧૬૧૫ મીટરની ઊંચાઈ પર સ્થિત છે. ચંપાવત ઘણાં વર્ષો સુધી કુમાઊના શાસકોની રાજધાની હતું. ચાંદ શાસકોના કિલ્લાઓના અવશેષો આજે પણ ચંપાવતમાં જોવા મળે છે.
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
દેવીસર (તા. નખત્રાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:નખત્રાણા તાલુકો
સોડવદરા (તા. ભાવનગર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાવનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભાવનગર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
હરદ્વાર જિલ્લો
હરદ્વાર જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ ગઢવાલ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. હરદ્વાર જિલ્લાનું મુખ્યાલય હરદ્વારમાં છે.
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
દેહરાદૂન જિલ્લો
દેહરાદૂન જિલ્લો ભારત ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ ગઢવાલ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. દેહરાદૂન જિલ્લાનું મુખ્ય મથક દેહરાદૂનમાં છે.
શ્રેણી:દેહરાદૂન જિલ્લો શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
ધનસુરા તાલુકો
ધનસુરા તાલુકો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના અરવલ્લી જિલ્લાના મહત્વનો તાલુકો છે. ધનસુરા નગર આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:અરવલ્લી જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
ભારત માતા
thumb| [[કન્યાકુમારી (ભારત) ખાતે ભારત માતાની પ્રતિમા ]] ભારત માતા ( હિન્દી થી સંસ્કૃત भारताम्बा; અમ્બા અંબે એટલે મધર, જેને અંગ્રેજીમાં મધર ઈંડિયા પણ કહેવામાં આવે છે) એ ભારત દેશના માતા કે દેવી તરીકેનું વ્યક્તિકરણ અથવા અવતાર છે. તેમને સામાન્ય રીતે ભારતીય રાષ્ટ્રધ્વજ ધરાવતી, કેસરી સાડી પહેરેલી સ્ત્રી તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. કેટલીકવાર તે સિંહ સાથે હોય છે.
ઐતિહાસિક પરિપ્રેક્ષ્ય
ભારતમાતાની છબી ૧૯ મી સદીના અંતમાં ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળ સાથે રચાઈ હતી. ઈ. સ. ૧૮૭૩ માં સૌ પ્રથમ કિરણચંદ્ર બેનરજી દ્વારા "ભારત માતા" નામનું નાટક રજૂ થયું હતું. આ નાટક ઈ. સ. ૧૭૭૦ના બંગાળના દુકાળ કાળખંડને દર્શાવે છે જેમાં એક મહિલા અને તેના પતિ જંગલમાં જાય છે અને તેમને ક્રાંતિકારીઓ સામા મળે છે. તે સમયે એક પુજારી તેમને મંદિરમાં લઈ જાય છે અને તેમને ભારત માતા બતાવવામાં આવે છે. આથી પ્રેરણા લઈ તેઓ ક્રાંતિકારીઓનું નેત્તૃત્વ કરે છે અને તેના પરિણામે અંગ્રેજોનો પરાજય થાય છે. માનુષી નામનું સામયિક ભારત માતાના ઉલ્લેખનું મૂળ ૧૮૬૬માં અનામી લેખક તરીકે પ્રસિદ્ધ થયેલી પણ અસલમાં ભૂદેબ મુખોપાધ્યાય દ્વારા લિખિત વ્યંગ રચના "ઉનબિમસા પુરાણ" (ઓગણીસમો પુરાણમાં) માં જણાવે છે. બંકિમચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાયે ૧૮૮૨ માં આનંદમઠ નામે એક નવલકથા લખી હતી અને વંદે માતરમ્ ગીતની શરૂઆત કરી. ટૂંક સમયમાં આ ગીત ભારતમાં ઊભરતી સ્વતંત્રતા ચળવળનું ગીત બન્યું હતું. જેમ જેમ બ્રિટિશ રાજે ભારતના ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સર્વેક્ષણ દ્વારા કાર્ટોગ્રાફિક નક્શો બનાવ્યો, ભારતીય રાષ્ટ્રવાદીએ તેને રાષ્ટ્રવાદના ચિહ્ન તરીકે વિકસાવ્યો. ઈ. સ. ૧૯૨૦ ના દાયકામાં, તે તસવીર વધુ રાજકીય બની હતી, જેમાં મહાત્મા ગાંધી અને ભગત સિંહની છબીઓનો ઉમેરવામાં આવી. આ સમયગાળા દરમિયાન ત્રિરંગો ધ્વજ પણ શામેલ કરવાનું શરૂ કરાયું હતું. ઈ. સ. ૧૯૩૦ ના દાયકામાં, આ છબી ધાર્મિક વ્યવહારમાં દાખલ થઈ. ઈ. સ. ૧૯૩૬માં શિવ પ્રસાદ ગુપ્ત દ્વારા બનારસમાં ભારત માતા મંદિર બાંધવામાં આવ્યું હતું તેનું મહાત્મા ગાંધી દ્વારા ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું. આ મંદિરમાં કોઈ પ્રતિમા નથી પરંતુ ભારતના નકશાની ફક્ત આરસની કોતરેલો તખ્તો છે. alt=|left|thumb| ભારત માતાનું ચિત્રણ બિપિનચંદ્ર પાલે હિન્દુ દાર્શનિક પરંપરાઓ અને ભક્તિપ્રથાઓ સાથે આદર્શવાદ સહિત અને આદર્શવાદી શબ્દોમાં તેનો અર્થ વિસ્તૃત કર્યો. તે એક પ્રાચીન આધ્યાત્મિક સારનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, બ્રહ્માંડનો ક્ષણિક વિચાર તેમજ સાર્વત્રિક હિન્દુત્વ અને રાષ્ટ્રત્વને વ્યક્ત કરે છે. અબનીન્દ્રનાથ ટાગોરે ભારત માતાને કેસરી રંગના ઝભ્ભો પહેરેલ, ચાર હાથ ધરાવતી, હાથમાં  હસ્તપ્રતો, ચોખાના પૂળા, માળા અને સફેદ કાપડ ધરેલ હિન્દુ દેવી તરીકે દર્શાવી હતી. ભારતમાતાની છબી સ્વતંત્રતા સંગ્રામ દરમિયાન ભારતીયોમાં રાષ્ટ્રવાદી લાગણી પેદા કરવા માટેનું એક ચિહ્ન હતી. ચિત્રકામના પ્રશંસક ભગિની નિવેદિતાએ અભિપ્રાય આપ્યો હતો કે ચિત્ર શુદ્ધ અને કાલ્પનિક હતું, જેમાં ભારતમાતા તેની પાછળ લીલી ધરતી પર ઊભા હતા, વાદળી આકાશ  હતું,  પાસેના ચાર કમળ અને ચાર હાથ ચાર હાથ દૈવી શક્તિ દર્શાવતા હતા. સફેદ પ્રભામંડળ અને નિષ્ઠાવાન આંખો; અને ચાર હાથમાં શિક્ષા-દીક્ષા-અન્ન-વસ્ત્ર ના ચિન્હો એ તેમની આ દેશના બાળકોને ભેટ હતી. right|thumb|288x288px| ભારતમાતા તરીકે ભારતનો નક્શીદાર નકશો, ભારત માતા મંદિર, [[વારાણસી ખાતે આરસમાં કોતરવામાં આવ્યો છે ]] ભારતીય સ્વતંત્રતા કાર્યકર સુબ્રમણિયા ભારતીએ ભારત માતાને ગંગાની ભૂમિ તરીકે જોયું. તેમણે ભારત માતાની ઓળખ પરાશક્તિ તરીકે કરી. તેઓ એમ પણ કહે છે કે તેમને તેમની ગુરુ ભગિની નિવેદિતા સાથેની મુલાકાત દરમિયાન ભારત માતાની દર્શન મળ્યા. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2017)">સંદર્ભ આપો  ]
વારાણસીમાં
ભારત માતા મંદિર વારાણસીના મહાત્મા ગાંધી કાશી વિદ્યાપીઠ કેમ્પસમાં આવેલું છે. આ મંદિરમાં મૂર્તિ તરીકે આરસની તક્તિમાં ભારતનો નક્શો કોતરેલો છે.
રાષ્ટ્રવાદી શિવપ્રસાદ ગુપ્તા અને દુર્ગા પ્રસાદ ખત્રી તરફથી ભેટ તરીકે આ મંદિરનું ઉદઘાટન મહાત્મા ગાંધીએ ૧૯૩૬ માં કર્યું હતું. મહાત્મા ગાંધીએ કહ્યું, "હું આશા રાખું છું કે હરિજનો સહિતના તમામ વર્ગ, જાતિઓ, અને ધર્મના લોકો માટે વૈશ્વિક મંચ તરીકે સેવા આપનાર આ મંદિર દેશમાં ધાર્મિક એકતા, શાંતિ અને પ્રેમને પ્રોત્સાહન આપવાના એક મહાન માર્ગ તરીકે આગળ વધશે." alt=Bharat Mata at Jatiya Shaktipeeth, Kolkata|thumb| કોલકાતાના રાષ્ટ્રીય શક્તિપીઠ ખાતે ભારત માતા
હરિદ્વાર ખાતે
સ્વામી સત્યમિત્રાનંદ ગિરીએ હરિદ્વારમાં ગંગાના કાંઠે મંદિરની સ્થાપના કરી હતી. તે ૮ માળ ધરાવે છે અને તેની ઊંચાઈ ૧૮૦ ફુટ ઉંચી છે. તેનું ઉદ્ઘાટન ઈન્દિરા ગાંધી દ્વારા ૧૯૮૩ માં કરવામાં આવ્યું હતું. તેના માળ પૌરાણિક કથાઓ, ધાર્મિક દેવતાઓ, સ્વતંત્રતા સેનાનીઓ અને નેતાઓને સમર્પિત છે.
કોલકાતા ખાતે
કોલકતાના જેસોર રોડ પર કોલકાતા એરપોર્ટથી માંડ ૨ કિ. મી. દૂર એક ભારતમાતાનું મંદિર આવેલું છે. અહીં, ભારત માતા (માતૃભૂમિ) ને "જગત્તારિણીની દુર્ગા " ના રૂપે દર્શાવવામાં આવી છે. આનું ઉદઘાટન ૧૯ ઑક્ટોબર ૨૦૧૫ (તે વર્ષનો દુર્ગાપૂજાનો મહાશક્તિ દિવસ) ના દિવસે પશ્ચિમ બંગાળના રાજ્યપાલ શ્રી કેશરીનાથ ત્રિપાઠી દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. ભારતની આધ્યાત્મિક સોસાયટી દ્વારા  'વંદે માતરમ્ ની ૧૪૦ મી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે આ મંદિર નિર્માણની પહેલ કરવામાં આવી હતી.આને જતિયા શક્તિપીઠ કહે છે.
કુરુક્ષેત્ર ખાતે
જુલાઈ ૨૦૧૯ માં, હરિયાણાના મુખ્યમંત્રી મનોહર લાલ ખટ્ટરે મહાભારત કાળના - જ્યોતિસાર તીર્થ પાસે ૫ એકર જમીન ભારત માતાના આગામી મંદિરના નિર્માણ માટે "જુના અખાડા" ના "ભારત માતા ટ્રસ્ટ" ને આપી હતી.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ભારતનો સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ
હુગલી નદી
thumb|right|300px|કોલકાતા ખાતે હુગલી નદી હુગલી નદી ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યમાં આવેલી એક મહત્વની નદી છે, જે ગંગા નદીની ઉપનદીઓ પૈકીની એક છે. આ નદીના પૂર્વ કાંઠે ભારતનાં સૌથી મોટાં શહેરો પૈકીનું એક એવું કોલકાતા મહાનગર વસેલું છે. આ નદી પર પ્રખ્યાત હાવરા બ્રીજ તરીકે ઓળખાતો પુલ ઈ. સ. ૧૯૪૩માં બાંધવામાં આવ્યો હતો. આ નદીની લંબાઈ ૨૬૦ કિલોમીટર (૧૬૦ માઇલ) જેટલી છે. આ નદીમાં ઈ. સ. ૧૯૭૪માં ગંગા નદી પર બંધાયેલ ફરાક્કા બંધમાંથી નહેર દ્વારા પાણી લઈ જવામાં આવે છે, જેથી કોલકાતા બંદર પર માટી બેસવાથી થતું પુરાણ ઓછું થઈ શકે.
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
શબ્દકોશ
શબ્દકોશ એટલે કોઇપણ ભાષાના શબ્દોનો સમૂહ ધરાવતો ગ્રંથ.
નયનતારા સહગલ
નયનતારા સહગલ (૧૦ મે ૧૯૨૭) એ અંગ્રેજી ભાષાના ભારતીય લેખિકા છે. તેઓ જવાહરલાલ નહેરુના બહેન વિજયાલક્ષ્મી પંડિતના દીકરી છે.
તેમની અંગ્રેજી નવલકથા રિચ લાઇક અસ (૧૯૮૫) માટે ૧૯૮૬નો સાહિત્ય અકાદમી એવોર્ડ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.