cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
મોઝામ્બિક
મોઝામ્બિક આફ્રિકા ખંડના દક્ષિણ-પૂર્વમાં આવેલો એક દેશ છે. તેની ઉત્તરમાં ટાન્ઝાનિયા, પૂર્વમાં હિંદ મહાસાગર, વાયવ્યમાં મલાવી અને ઝામ્બિયા,પશ્ચિમમાં ઝિમ્બાબ્વે અને દક્ષિણ-પૂર્વમાં દક્ષિણ આફ્રિકા અને સ્વાઝીલેન્ડ આવેલા છે. પૂર્વમાં તે મોઝામ્બિકની ખાડીથી કોમોરસ અને મેડાગાસ્કર ટાપુથી જુદો પડે છે. મોઝમ્બિકની રાજધાની માપુટો શહેરમાં આવેલી છે. ૧૯૭૫માં મોઝામ્બિકે ૪૦૦ વરસની ગુલામી પછી પોર્ટુગિઝ શાસન માંથી મુક્તિ મેળવી અને ત્યાર પછી સ્વતંત્રતા મેળવી હતી. પોર્ટુગિઝએ દેશની સત્તાવાર રાજભાષા છે, આ ઉપરાંત સ્વાહિલી અને એમાખુવા ભાષાનો ઉપયોગ પણ વ્યાપક રીતે થાય છે. મોઝામ્બિકના લોકો મુખ્યત્વે ખ્રિસ્તી ધર્મ પાળે છે, જ્યારે મુસ્લીમ અને પરંપરાગત પ્રકૃત્તિપૂજક આદિવાસી લોકો પણ મોટી સંખ્યામાં વસે છે. દેશની પ્રજામાં બાન્ટુ લોકોનું પ્રમાણ પણ ઘણું મોટુ છે. વિષુવવૃત્તની પાસે અને સમુદ્ર પાસે હોવાથી તેની આબોહવા ઉષ્ણકટીબંધીય પ્રકારની છે, જેથી ઓક્ટોબરથી માર્ચ મહિના સુધી વરસાદ અને એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર મહિના સુધી સુકી અને ગરમ રહે છે. દેશનું અર્થતંત્ર ખેતી, ખાદ્ય પદાર્થો બનાવવાના, રસાયણ, કુદરતી ગેસ આધારીત અને પ્રવાસન પર આધાર રાખે છે. મોઝામ્બિક વિશ્વના પછાત અને ગરીબ દેશોમાંનો એક છે અને માનવ વિકાસ આંકમા અન્ય દેશોની સરખામણીમાં ઘણો પાછળ છે. મોઝામ્બિક સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ, આફ્રિકન યુનિયન, બિન જોડાણવાદી દેશો અને 'લુસોફોન' પોર્ટુગિઝ ભાષીય દેશોના સમુહનો સભ્ય છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:દેશ શ્રેણી:આફ્રિકાના દેશો
ભાટકોટા (તા. મેઘરજ)
ભાટકોટા (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભાટકોટા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
લોહલંગરી આશ્રમ (ગોંડલ)
લોહલંગરી આશ્રમ એ ભારત દેશનાં પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં આવેલા રાજકોટ જિલ્લાનાં ગોંડલ શહેરમાં આવેલો છે, જે ગોંડલ શહેરમાંથી પસાર થતી નદીનાં પુર્વ કિનારે વસેલો છે. ગોંડલનાં બસ સ્ટેન્ડથી આશ્રમ સુધી પહોંચવા માટે બસ, રીક્ષા અથવા ખાનગી વાહનો મળી રહે છે.
ઇતિહાસ
રાજસ્થાન રાજયનાં જયપુર શહેરમાં આવેલ ગલતાગાદી થી પધારેલા મહાસિધ્ધ સંત લોહલંગરીબાપુ એ આ આશ્રમ સ્થાપીને દુ:ખીયાની સેવા કરી. વૈષ્ણવ સંપ્રદાયના ગોંડલીયા શાખાનાં માર્ગી સાધુ (બાવાજી)ની અટક (શાખા) ગોંડલની આ જગ્યા ઉપરથી જ પડી છે તેથી જ આ જગ્યા ગોંડલીયા સાધુનું ગુરૂદ્વારા ગણાય છે. હાલ ત્યાં અખંડ જ્યોત પ્રગટી રહી છે.
અહીં આશ્રમમાં રામજી મંદીર, શિવ મંદીર, લોહલંગરીબાપુનું સમાધી મંદીર તેમજ સંતો મહંતોનાં સમાધી સ્થાન આવેલ છે. અહીં રહેવા તથા જમવા માટેની સારી વ્યવસ્થા છે. વિક્રમ સંવત ૨૦૩૮ આસો સુદ પૂનમને સોમવાર તારીખ ૧ નવેમ્બર ૧૯૮૨ના રોજ આશ્રમના તે સમયના મહંતશ્રી બાલકદાસજીબાપુએ આશ્રમના ભાવિ મહંત તરીકે શ્રી જમનાદાસબાપુને તિલકવિધી કરી હતી, ત્યારથી તેઓ સેવા કરે છે. લધુમહંત તરીકે તેમનાં પુત્ર સીતારામજીબાપુ સેવા આપે છે.
આશ્રમમાં ઉજવાતા પ્રંસંગો
શ્રેણી:ગોંડલ શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો શ્રેણી:રાજકોટ જિલ્લો
કનાડ (તા. સિહોર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સિહોર તાલુકો
લીંબાળા (તા.ગઢડા)
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગઢડા તાલુકો
અનંતપુર
સંદર્ભો
શ્રેણી:આંધ્ર પ્રદેશ
પોલેંડબોલ
પોલેંડબોલ, તેમજ કંટ્રીબોલ (અક્ષરશઃ દેશ દડો) તરીકે પ્રચલીત, એ વપરાશકર્તા દ્વારા બનાવેલ ઈંટરનેટ મેમે છે જેનો ઉદભવ જર્મન ઈમેજબોર્ડ ક્રાઉટચેન.નેટ (Krautchan.net) ના /int/ (અક્ષરશઃ /આંતરરાષ્ટ્રીય/) બોર્ડ પર વર્ષ ૨૦૦૯ના બીજા ભાગમાં થયો હતો. આ મેમે અનેક ઓનલાઈન ચિત્રવાર્તા/કોમિક્સમાં પ્રગટ થયું છે, જેમાં દેશોને ગોળાકાર સ્વરુપે દર્શાવામાં આવે છે જે અવારનવાર તૂટેલા અંગ્રેજીમાં રુઢીચુસ્ત રાષ્ટ્રિય પ્રથાઓ અને આંતરરાષ્ટ્રિય સંબંધોની હાંસી ઉડાવતા હોય છે. આ કોમિક્સ શૈલીનો પોલેંડબોલ અને કંટ્રીબોલ એમ બંને તરીકે ઉલ્લેખ (જેતે કોમિક/ચિત્રવાર્તામાં પોલેંડનો ઉલ્લેખ ન હોય તો પણ) કરી શકાય છે.
પૃષ્ઠભૂમિ
પોલેંડબોલના મૂળ ઓગષ્ટ ૨૦૦૯માં drawball.com ખાતે પોલેંડ અને સમગ્ર વિશ્વના ઈન્ટરનેટ વપરાશકર્તાઓ વચ્ચે થયેલ સાઈબરયુદ્ધમાં રહેલ છે. તે વેબસાઇટ આભાસી કેનવાસ પૂરું પાડે છે જેના પર ઈન્ટરનેટ વપરાશકર્તાઓ તેમને ગમે તે ચિત્રકામ કરી શકે છે, અન્યોનાં ચિત્રો પર પણ દોરી શકે છે. પોલેંડમાં ઈન્ટરનેટ પર એક વિચાર ઉદ્ભવ્યો કે દડા પર પોલેંડનો ઝંડો ચિતરવો, તેના પરિણામે હજારો પોલીશ ઈન્ટરનેટ વપરાશકર્તાઓએ વેબસાઇટનો કબ્જો લાલ પર સફેદ ચિત્રકામ અને ચિત્રના કેન્દ્રમાં પોલેંડ એવા લખાણ વડે લઈ લીધો. ત્યારબાદ 4chanના સમન્વયની મદદથી તેને વિશાળ નાઝી સ્વસ્તિક વડે ઢાંકી દેવાયું.
ક્રાઉટશાન.નેટ એ એક જર્મન ભાષાનું ઇમેજબોર્ડ છે અવારનવાર અંગ્રેજી જાણતા નેટ વપરાશકર્તાઓ દ્વારા વાપરવામાં આવે છે. પોલેંડબોલના મજાકની શરૂઆત માટે એક ફાલ્કો નામના અંગ્રેજને શ્રેય આપવામાં આવે છે. તેણે સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૯માં માઈક્રોસોફ્ટ પેઈન્ટની મદદથી વોયાક નામક એક પોલ સાથે રાજકીય મજાક માટે ચિત્ર દોર્યું, તે પોલ સમાન બોર્ડ પર કાર્ય કરે છે અને ભાંગ્યાતૂટ્યા અંગ્રેજીમાં યોગદાન આપે છે. ત્યારબાદ રશિયન લોકો દ્વારા પોલેંડબોલ ચિત્રો ઉત્સાહભેર વપરાવા લાગ્યા.
અન્ય કંટ્રીબોલ
અન્ય દેશોને પણ પોલેંડબોલ તરીકે દર્શાવી શકાય છે પણ તેઓ પણ સામાન્ય રીતે પોલેંડબોલ તરીકે જ ઓળખાય છે જોકે તેમને કંટ્રીબોલ તરીકે પણ ઓળખવમાં આવે છે. લર્કમોર.કોમ અનુસાર બાવેરીયાનો પોતાનો પોલેંડબોલ છે, અને અન્ય બોલ અમેરિકાના રાજ્યો, કેટાલોનિયા અને સાઈબેરીયા માટે પણ બનાવાયા છે. સિંગાપુરએ ત્રિકોણ આકાર લીધો છે અને તે ટ્રિંગાપોર નામે ઓળખાય છે. ઈઝરાયલએ યહુદી ભુમિતિ અનુસાર ષટકોણનો આકાર ધારણ કર્યો છે; કઝાકિસ્તાનએ ઈંટનો આકાર લીધો છે; યુનાઇટેડ કિંગડમના બોલને માથે હેટ અને એક આંખ પર ચશ્મા પહેરેલ બતાવાયો છે.
કેખુશરૂ કાબરાજી
કાબરાજી કેખુશરૂ નવરોજજી (જન્મ: ઓગસ્ટ ૨૧, ૧૮૪૨, મૃત્યુ: એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૦૪) ગુજરાતી નવલકથાકાર અને નાટ્યકાર હતા. તેમનો જન્મ મુંબઈમાં થયો હતો. તેમણે ૧૮૬૭માં નાટકની દુનિયામાં ઝંપલાવેલું અને ‘વિકટોરિયા’ નાટક મંડળીની સ્થાપના કરેલી. આરંભમાં ‘ચિત્રજ્ઞાનદર્પણ‘, ‘બાગે નસીહત’ જેવાં પત્રો સાથે સંલગ્ન, પછી ‘પારસીમિત્ર’ના તંત્રી ના બન્યા. ૧૮૬૭થી ચાલીસ વર્ષ સુધી ‘રાસ્ત ગોફતાર’ના તંત્રી સ્ત્રીબોધ માસિકના સંપાદક રહ્યા.
સર્જન
પારસી નાટકનું ઘડતર અને રંગભૂમિનું સંસ્કરણ કરનાર આ લેખકે પારસી સાહિત્યમાં નવો યુગ શરૂ કરેલો એને કલાત્મકતાનાં પહેલીવાર એંધાણ આપેલાં. મુખ્યત્વે એમની કૃતિઓ અંગ્રેજી પરથી સૂચિત હોવા છતાં મૌલિકતાની છાપ ઉપસાવે છે. ‘બેજન મનીજેહ’ (૧૮૬૯), ‘સૂડી વચ્ચે સોપારી’ (૧૮૭૪), ‘હરિશ્ચન્દ્ર’ (૧૮૭૬), ‘લવકુશ’ (૧૮૭૯), ‘વિનાશકાળે વિપરીત બુદ્ધિ’ (૧૮૭૯) જેવાં નાટકો અને ‘દુખિયારી બચુ’ (૧૮૮૭), ‘ગુલી ગરીબ’ (૧૮૯૦), ‘વેચાયેલો વર’ (૧૮૯૨), ‘હોરાંગબાગ’ (૧૮૯૪),, ‘દીની ડાહી’ (૧૮૯૬), ‘ભોળો ઘેલો’ (૧૮૯૮), ‘ખોવાયેલી ખટલી’ (૧૮૯૮), ‘મીઠી મીઠી’ (૧૮૯૯), ‘ચાલીસ હજારનો ચાનજી’ (૧૯૦૧), ‘દારાશાંના‘ (૧૯૦૨), ‘ભીખો ભરભરીયો‘ (૧૯૦૩) જેવી નવલકથાઓ એમની પાસેથી મળેલી છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૦૪માં મૃત્યુ
રવિન્દ્ર જૈન
૯ ઓક્ટોબર, ૨૦૧૫, શુક્રવારના દિવસે મુંબઈ ખાતે એમનું અવસાન થયું હતું.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ફિલ્મફેર પુરસ્કારોના વિજેતાઓ શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ શ્રેણી:૧૯૪૪માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૧૫માં મૃત્યુ
હેરિસન ફોર્ડ
હેરિસન ફોર્ડ (જન્મ 13 જુલાઈ, 1942) અમેરિકન ફિલ્મ અભિનેતા અને નિર્માતા છે. ફોર્ડ મૂળ સ્ટાર વોર્સ ના ત્રણ ભાગમાં હાન સોલો અને ઇન્ડિયાના જોન્સ  ફિલ્મ સીરિઝના શીર્ષક પાત્રમાં અવિસ્મરણીય ભૂમિકા ભજવવા બદલ જાણીતો છે. તે બ્લેડ રનર માં રિક ડેકાર્ડની ભૂમિકામાં, વિટનેસ માં જોહન બુક અને પેટ્રિઓટ ગેમ્સ  અને ક્લીઅર એન્ડ પ્રેઝન્ટ ડેન્જર માં જેક રયાનની યાદગાર ભૂમિકા ભજવવા બદલ પણ પ્રસિદ્ધ છે. તેની ચાર દાયકાની કારકિર્દીમાં પ્રીસ્યુમ્ડ ઇનોસન્ટ, ધ ફ્યુજીટિવ , એર ફોર્સ વન અને વ્હોટ લાઇસ બેનેથ સહિત હોલીવૂડની અન્ય કેટલીક બ્લોકબ્લસ્ટર ફિલ્મો સામેલ છે, જેમાં તેણે અભિનયના ઓજાસ પાથર્યા છે. એક સમયે બોક્સ-ઓફિસ પર પાંચ સર્વકાલિન હિટ ફિલ્મોમાંથી ચાર ફિલ્મો તેની હતી હતી. તેની પાંચ ફિલ્મને નેશનલ ફિલ્મ રજિસ્ટ્રીમાં સામેલ કરવામાં આવી છે.
વર્ષ 1997માં ફોર્ડને એમ્પાયરના "ધ ટોપ 100 મૂવી સ્ટાર્સ ઓફ ઓલ ટાઇમ"ની યાદીમાં પહેલું સ્થાન મળ્યું હતું. જુલાઈ, 2008 સુધીમાં અમેરિકાની સ્થાનિક બોક્સ ઓફિસે ફોર્ડની ફિલ્મોમાંથી લગભગ 3.4 અબજ $ની કમાણી કરી હતી, જ્યારે સમગ્ર વિશ્વમાં તેની ફિલ્મોની આવક છ અબજ ડોલરને આંબી ગઈ હતી, જેના પગલે ફોર્ડ અમેરિકાના સ્થાનિક બોક્સ-ઓફિસ પર ત્રીજો સૌથી વધુ કમાણી કરનાર સ્ટાર બની ગયો છે.
પ્રારંભિક જીવન
ફોર્ડ બોય સ્કાઉટ્સ ઓફ અમેરિકામાં સક્રિય હતો અને બીજો સૌથી મોટો રેન્ક લાઇફ સ્કાઉટ મેળવ્યો હતો. તે સ્કાઉટ કેમ્પમાં રેપ્ટાઇલ સ્ટડી મેરિટ પદક માટે કાઉન્સેલર તરીકે કામ કરતો હતો. તેના પગલે તેણે અને ઇગલ સ્કાઉટના ડિરેક્ટર સ્ટીવન સ્પિલબર્ગએ પાછળથી નક્કી કર્યું હતું કે ફિલ્મ ઇન્ડિયાના જોન્સ એન્ડ લાસ્ટ ક્રૂસેડ માં યુવા ઇન્ડિયાના જોન્સનું પાત્ર લાઇફ સ્કાઉટ તરીકે રજૂ કરવું. ફોર્ડ સર્પ વિશે સારી જાણકારી ધરાવતો હતો, પણ જોન્સના સર્પ વિશેના ડરને લઈને તેઓ હસતાં હતાં.
1960માં ઇલિનોઇસના પાર્ક રિજમાં સ્થિત ફોર્ડ મેઇન ઇસ્ટ હાઈ સ્કૂલમાંથી ગ્રેજ્યુએટ થયો હતો. તેની હાઈ સ્કૂલના નવા રેડિયો સ્ટેશન ડબલ્યુએમટીએચ પર સૌપ્રથમ તેના અવાજનું પ્રસારણ થયું હતું અને 1959-60માં તેના સીનિયર વર્ષ દરમિયાન તેનો પહેલો સ્પોર્ટસકાસ્ટર હતો. તેણે વિસ્કોન્સિનમાં રિપન કોલેજમાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો, જ્યાં તે સિગ્મા નુ મંડળીનો સભ્ય હતો. તે તેના જુનિયર વર્ષ દરમિયાન નાટકના વર્ગ લેતો હતો અને તેનો મુખ્ય આશય મહિલાઓને મળવાનો અને તેમની સાથે મૈત્રી કેળવવાનો હતો. ફોર્ડને અભિનયનો ગાંડો શોખ ધરાવતો હતો. તેને ફિલ્મ ક્ષેત્રે કારકિર્દી બનાવવાનું ઘેલું લાગ્યું હતું.
પ્રારંભિક કારકિર્દી
1964માં રેડિયો વોઇસ-ઓવર્સની નોકરી માટે અરજી કરવા ફોર્ડે કેલિફોર્નિયાના લોસ એન્જીલસ ગયો. તેને નોકરી ન મળી, પણ તે કેલિફોર્નિયા રોકાઈ ગયો અને કોલંબિયા પીક્ચર્સના ન્યૂ ટેલેન્ટ કાર્યક્રમ સાથે એક અઠવાડિયા માટે 150 ડોલરનો કરાર કર્યો. અહીં તે ફિલ્મોમાં નાની નાની ભૂમિકા ભજવવા લાગ્યો. તેણે 1966માં ડેડ હીટ ઓન એ મેરી-ગો-રાઉન્ડ માં બેલ્લહોપની ભૂમિકા ભજવી હતી, પણ તેમાં તેને ક્રેડિટ મળી નહોતી. શરૂઆતના તબક્કામાં તેણે એકસ્ટ્રા કલાકાર તરીકે ભજવેલી મૂંગી ભમિકાઓનો આ નાનો રેકર્ડ છે.
તેણે 1967માં લવ સુધી બોલતી ભૂમિકા ભજવી હતી, છતાં હજુ તેને તેનો શ્રેય મળતો નહોતો. છેવટે તેને 1967માં જ વેસ્ટર્ન ફિલ્મ એ ટાઇમ ફોર કિલિંગ માં હેરિસન જે ફોર્ડ તરીકે ક્રેડિટ મળી હતી, પણ તેના વચ્ચેના નામમાં "જે"નો કોઈ અર્થ નહોતો, કારણ કે તેનું વચલું નામ હતું જ નહીં. હકીકતમાં તેમાં એક મૂક અભિનેતા હેરિસન ફોર્ડ સાથે ગૂંચવાડો ટાળવા જે ઉમેરવામાં આવ્યો હતો. હેરિસન ફોર્ડે 1915થી 1932 વચ્ચે 80 કરતાં વધારે ફિલ્મમાં અભિનય કર્યો હતો અને 1957માં તેનું મૃત્યુ થયું હતું. પાછળથી ફોર્ડે કહ્યું હતું કે તે હોલીવૂડ વોક ઓફ ફેમ પર તેના પોતાના નામ ધરાવતા એક સ્ટારનો ઉલ્લેખ ન થયો ત્યાં સુધી અગાઉના હેરિસન ફોર્ડના અસ્તિત્વ વિશે અજાણ હતો
તે પછી તરત જ ફોર્ડે "જે" શબ્દ પડતો મૂક્યો અને યુનિવર્સલ સ્ટુડિયોઝ માટે કામ શરૂ કર્યું અને 1960ના દાયકાના અંતે અને 1970ના દાયકની શરૂઆતમાં અનેક ટેલીવિઝન ધારાવાહિકોમાં નાની નાની ભૂમિકા ભજવવાનું શરૂ કર્યું, જેમાં ગનસ્મોક, આઇરનસાઇડ , ધ વિર્જિનિયન , ધ એફબીઆઈ , લવ, અમેરિકન સ્ટાઇલ અને કુંગ ફુ સામેલ છે. તે વેસ્ટર્ન જર્ની ટૂ શિલોહ (૧૯૬૮)માં દેખાયો હતો અને તેણે માઇકલએન્જલો એન્ટોનિઓનીની 1970માં રજૂ થયેલી ફિલ્મ ઝેબ્રિસ્કી પોઇન્ટ માં બાનમાં લીધેલા અને વિરોધ પ્રદર્શિત કરનાર વિદ્યાર્થીની મૂક ભૂમિકા ભજવી હતી. પોતાને મળતી ભૂમિકાથી અસંતુષ્ટ ફોર્ડે તેની પત્ની અને બે નાના પુત્રોનો નિર્વાહ કરવા સુથારનું કામ શરૂ કર્યું. દરમિયાન તે લોકપ્રિય રોક બેન્ડ ધ ડોર્સ માટે કામ કરવા લાગ્યો. તેણે સેલી કેલરમેન માટે સન ડેક અને સર્ગીઓ મેન્ડીસ માટે એક રેકોર્ડિંગ સ્ટુડિયો બાંધી આપ્યો.
જ્યોર્જ લુકાસએ તેના ઘરમાં કેબિનેટ્સ બનાવવા તેને રોક્યો પછી અભિનેયક્ષેત્રે તેનું પુનરાગમન થયું. લુકાસે તેની ફિલ્મ અમેરિકન ગ્રેફિટી (1973)માં મુખ્ય સહાયક અભિનેતાની ભૂમિકા આપી. લુકાસ સાથેના સંબંધની ફોર્ડની કારકિર્દી પર લાગણીસભ અસર રહી. ડિરેક્ટર ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાની ફિલ્મ ધ ગોડફાધર ને સફળતા મળ્યાં પછી તેમણે ફોર્ડને તેમની ઓફિસે બોલાવ્યો અને આગામી બે ફિલ્મ ધ કન્વર્ઝન  (1974) અને એપોકેલીપ્સ નાવ  (1979)માં નાની નાની ભૂમિકા આપી.
ઉપગ્રહ યુદ્ધ
ફોર્ડની સુથાર તરીકેની કામગીરીએ અત્યાર સુધીની સૌથી મોટી ભૂમિકા આપવી છે. 1975માં જ્યોર્જ લુકાસે તેની આગામી સ્પેસ ઓપેરા, સ્ટાર વોર્સ  (1977)માં અભિનેતાઓની લાઇન વાંચવા માટે તેને રાખ્યો હતો. જોકે ફોર્ડના વર્ણને લુકાસનું દિલ જીતી લીધું અને તેને હાન સોલોની ભૂમિકા આપવાનો નિર્ણય લીધો હતો. હોલીવૂડના ઇતિહાસમાં સ્ટાર વોર્સ સૌથી વધુ કમાણી કરનાર ફિલ્મ સાબિત થઈ અને તેના પગલે હેરિસન ફોર્ડ સુપરસ્ટાર બની ગયો. ત્યારબાદ તે સ્ટાર વોર્સ ની સીરિઝ ફિલ્મો ધ એમ્પાયર સ્ટ્રાઇક્સ બેક (1980) અને રીટર્ન ઓફ ધ જેદી (1983)માં તેમજ ધ સ્ટાર વોર્સ હોલિડે સ્પેશ્યલ (1978)માં સફળતાપૂર્વક કમ કર્યું. ફોર્ડ ઇચ્છતા હતો કે લુકાસ કોઈ પણ સીક્વલના અંતે આઇકોનિક પાત્ર હાન સોલોનું મૃત્યુ લખે. તેમનું કહેવું છે કે "તેનાથી આખી ફિલ્મને ઊંડાણ મળશે", પણ લુકાસે તેનો ઇનકાર કરી દીધો હતો.
ઇન્ડિયાના જોન્સ
thumb|ઇન્ડિયાના જોન્સ ફિલ્મોમાં ફોર્ડે બનાતની સુવાંળી ટોપી પહેરી હતી. લુકાસ અને સ્પિલબર્ગની ભાગીદારીમાં બનેલી ફિલ્મ રાઇડર્સ ઓફ ધ લોસ્ટ આર્ક (1981)માં ફોર્ડે ઇન્ડિયાના જોન્સની ભૂમિકા ભજવ્યા પછી તેને સ્ટારડમ મળ્યું અને લોકપ્રિયતા હાંસલ થઈ. તેણે ઇન્ડિયાના જોન્સ એન્ડ ધ ટેમ્પલ ઓફ ડૂમ (1984)ની પ્રીક્વલ અને ઇન્ડિયાના જોન્સ એન્ડ ધ લાસ્ટ ક્રૂસેડ  (1989) માટે ભૂમિકા ફરી ભજવી, જે પછી ફોર્ડ બ્લોકબ્લસ્ટર અભિનેતા તરીકે સ્થાપિત થઈ ગયો. તેણે 1993માં ટેલીવિઝન સીરિઝ ધ યંગ ઇન્ડિયાના જોન્સ ક્રોનિકલ્સ ના એપિસોડ અને ચોથી ફિલ્મ ઇન્ડિયાના જોન્સ એન્ડ ધ કિંગડમ ઓફ ધ ક્રિસ્ટલ સ્કુલ (2008) માટે આ ભૂમિકા ફરી ભજવી હતી.
અન્ય ફિલ્મ
ફોર્ડને ફિલ્મમાં મોટા ભાગની મુખ્ય ભૂમિકા અસામાન્ય સંજોગોમાં મળી છેઃ અન્ય અભિનેતાઓની લાઇન બોલતી વખતે તેને હાન સોલોની ભૂમિકા મળી, ટોમ સેલેક ઉપલબ્ધ ન હોવાના કારણે તેને ઇન્ડિયાના જોન્સની ભૂમિકા મળી અને એલેક બોલ્ડવિનની ફી ઊંચી હોવાના કારણે જેક રેયાનની ભૂમિકા તેને મળ્યો હતો. (બોલ્ડવિને અગાઉ ધ હન્ટ ફોર રેડ ઓક્ટોબર માં ભૂમિકા ભજવી હતી)
તાજેતરમાં કાર્ય
thumb|right|2007માં ફોર્ડ છેલ્લાં થોડા વર્ષોમાં ફોર્ડનો સ્ટાર પાવર અને લોકપ્રિયતામાં ઘટાડો થયો છે, તેના પગલે અનેક વખત ઉપહાસનો ભોગ બન્યો છે અને તેની ફિલ્મો વ્યાવસાયિક રીતે નિષ્ફળ પુરવાર થઈ છે, જેમાં સિક્સ ડેઝ સેવન નાઇટ્સ  (1998), રેન્ડમ હર્ટ્સ  (1999), K-19: The Widowmaker (2002), હોલીવૂડ હોમિસાઇડ (2003) અને ફાયરવોલ (2006) સામેલ છે. અપવાદરૂપે 2000માં એક ફિલ્મ વ્હોટ લાઇસ બેનેથ સફળ પુરવાર થઈ હતી અને અમેરિકામાં આ ફિલ્મે 15.5 કરોડ ડોલર અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે 30 કરોડ ડોલરની કમાણી કરી હતી.
2008ના અન્ય કર્યમાં ક્રોસિંગ ઓવર સામેલ છે, જેનું નિર્દેશન વાયને ક્રેમરે કર્યું હતું. આ ફિલ્મમાં તેણે ઇમિગ્રેશન ઓફિસરની ભૂમિકા ભજવી છે, જે એશ્લે જુડ અને રે લિઓટ્ટા સાથે કામ કરે છે. તેણે દલાઈ લામા વિશેની એક દસ્તાવેજી ફિલ્મ દલાઈ લામા રેનસાં નું વર્ણન પણ કર્યું હતું.
ફોર્ડે ઓરેગોન, પોર્ટલેન્ડમાં વર્ષ 2009માં મેડિકલ ડ્રામા એક્સ્ટ્રાઓર્ડિનરી મેઝર્સ નું ફિલ્માંકન કર્યું હતું. 22 જાન્યુઆરી, 2010ના રોજ રીલીઝ થયેલા આ ફિલ્મમાં બ્રેન્ડન ફ્રેઝર અને એલન રુકે પણ અભિનય કર્યો હતો. ફોર્ડ મોર્નિંગ ગ્લોરી માં પેટ્રિક વિલ્સન, રશેલ મેકએડમ્સ અને ડિયાન કીટોન સાથે અભિનય કરશે તે નિશ્ચિત છે.
તાજેતરમાં તેણે જેક રેયાન ફ્રેન્ચાઇઝીમાં પાછાં ફરવામાં રસ દાખવ્યો છે.
પુરસ્કારો
ફોર્ડને વિટનેસ માટે શ્રેષ્ઠ અભિનેતા માટે એકેડમી એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું હતું, જે માટે તેને બાફટાનો શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો અને ગોલ્ડન ગ્લોબ નોમિનેશન્સ મળ્યું હતું. તેને 2002માં ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડ્ઝ ખતે સેસિલ બી ડીમિલી એવોર્ડ મળ્યો હતો અને બીજી જૂન, 2003ના રોજ હોલીવૂડ વોક ઓફ ફેમ પર સ્ટાર મળ્યો હતો. તેને ધ મોસ્કિટો કોસ્ટ, ધ ફ્યુજીટિવ અને સેબ્રિના માટે શ્રેષ્ઠ અભિનેતાના ત્રણ વધારે ગોલ્ડન ગ્લોબ નોમિનેશન મળ્યાં હતાં.
2006માં ફોર્ડને તેના કુદરતી અને પર્યાવરણની જાળવણી માટે જુલે વર્ને સ્પિરિટ ઓફ નેચર એવોર્ડ મળ્યો હતો. આ એવોર્ડ સમારંભ કેલિફોર્નિયા, લોસ એન્જીલસમાં સ્થિત ઐતિહાસિક શ્રીન ઓડિટોરિયમમાં યોજાયો હતો.
તેને 2007માં સ્કીમ એવોર્ડ્સ ખાતે તેના અનેક આઇકોનિક રોલ માટે પહેલો હીરો એવોર્ડ મળ્યો હતો, જેમાં હાન સોલો અને ઇન્ડિયાના જોન્સ સામેલ છે અને 2008માં બ્રાસ બોલ્સ માટે સ્પાઇક ટીવીનો ગેસ ચોઇસ એવોર્ડ મળ્યો હતો.
હેરિસન ફોર્ડને 2000માં એએફઆઈ લાઇફ એચિવમેન્ટ એવોર્ડ એનાયત થયો હતો.
અંગત જીવન
ફોર્ડ પોતાની અંગત જીંદગી છતી ન કરવી માટે હોલીવૂડનો કુખ્યાત અભિનેતાઓમાંનો એક છે. તે તેનું અંગત જીવન જાહેર ન થાય તેની અત્યંત કાળજી રાખે છે. તેને પહેલી પત્ની મેરી માર્ક્વાર્ટથી બે પુત્ર (વિલિમય અને વિલાર્ડ ) છે અને બીજી પત્ની મેલિસ્સા મેથિસનથી બે બાળકો (માલ્કમ અને જ્યોર્જિયા) છે. મેલિસા સ્ક્રીનરાઇટર છે. તેને કેલિસ્કા ફ્લોકહાર્ટ, સાથે સંબંધ છે અને કેલિસ્ટાએ દત્તક લીધેલા પુત્ર લિઆમને તેઓ માતાપિતા તરીકે ઉછેરે છે. ફોર્ડનો પહેલા પૌત્ર એલિયલનો જન્મ 1993માં થયો છે જ્યારે પહેલી પૌત્રીનો ગુઇલિઆનાનો જન્મ 1997માં થયો છે. તેના બીજા પૌત્ર એથનનો જન્મ 2000માં થયો છે. એલિયલ એ વિલાર્ડનો પુત્ર છે અને એથન એ બેન્જામિનો દિકરો છે. બેન્જામિન ફોર્ડના ફિલિંગ સ્ટેશનનો માલિક પણ છે. ફિલિંગ સ્ટેશન કેલિફોર્નિયાના કલ્વર સિટીમાં એક ગેસ્ટ્રો પબ છે.
ફોર્ડ ૨૦ વર્ષનો હતો ત્યારે તેની કાર વોલ્વો 544 ઉત્તર કેલિફોર્નિયામાં ટેલીફોનના એક થાંભલા સાથે અથડાઈ ગઈ હતી અને તેની હડપચીમાં ઇજા થઈ હતી. તેની નિશાની તેની ફિલ્મોમાં દેખાય છે. આ વિશેનો ખુલાસો ઇન્ડિયાના જોન્સ એન્ડ લાસ્ટ ક્રૂસેડ માં કરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે એક યુવાન ઇન્ડિયાના જોન્સ સિંહને દૂર કરવા ચાબુક મારવા જાય છે ત્યારે તેની હડપચીમાં ઇજા થાય છે. વર્કિંગ ગર્લ માં ફોર્ડનું પાત્ર સમજાવે છે કે કોલેજની એક ગર્લફ્રેન્ડ તેના કાન ખેંચે ત્યારે તેની હડપચીમાં ઇજા થાય છે અને તે બહાર નીકળી જાય છે. જુલાઈ, 1983માં 40 વર્ષની વયે લંડનમાં ઇન્ડિયાના જોન્સ એન્ડ ટેમ્પલ ઓફ ડૂમ ના શૂટિંગ વખતે તેને પીઠમાં ડિસ્ક વાગી હતી અને તેને ઓપરેશન કરવા માટે લોસ એન્જીલસ પાછું ફરવું પડ્યું હતું. છ અઠવાડિયા પછી તે શૂટિંગમાં ફરી જોડાઈ શક્યો હતો.
પર્યાવરણની જાળવણી સંબંધિત કામગીરી
ફોર્ડ કન્ઝર્વેશન ઇન્ટરનેશનલના બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટર્સમાં સ્થાન ધરાવે છે. તેને પૃથ્વીના પર્યાવરણના સંરક્ષણમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવવા બદલ અને વિવિધ ઉપયોગી કામગીરી કરવા બદલ જુલે વર્ને સ્પિરિટ ઓફ નેચર એવોર્ડ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.
1993માં આર્કનોલોજિસ્ટ નોર્મન પ્લેટનિકે નવી કરોળિયાની નવી જાતિનું નામ કેલ્પોનિયા હેરિસનફોર્ડ રાખ્યું હતું અને 2002માં એન્ટોમોલોજિસ્ટ એડવર્ડ ઓ વિલ્સનએ કિડીની નવી જાતિનું નામ ફેઇડોલર હેરિસન ફોર્ડ રાખ્યું હતું. (આ બહુમાન તેને કન્ઝર્વેશન ઇન્ટરનેશનલના વાઇસ ચેરમેન તરીકેની કામગીરી માટે મળ્યાં હતાં.)
1992થી ફોર્ડ અમેરિકાના પર્યાવરણીય સંરક્ષણ સંસ્થા અર્થશેર માટે પર્યાવરણીય પ્રવૃત્તિને પ્રોત્સાહન આપવા જાહેર સેવા સંદેશની શ્રેણીમાં તેનો અવાજ આપી રહ્યો છે.
રાજકીય વિચારો
તેના પિતાની જેમ ફોડ આજીવન ડેમોક્રેટ, રહ્યો છે અને ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપ્રમુખ બિલ ક્લિન્ટનની અત્યંત નજીક છે.
સાત સપ્ટેમ્બર, 1965ના રોજ ફોર્ડે કોંગ્રેસ સમક્ષી દલાઈ લામાનું સમર્થન કર્યું હતું અને સ્વતંત્ર તિબેટની તરફેણ કરી હતી. વર્ષ 2008માં તેણે દસ્તાવેજી ફિલ્મ દલાઈ લામા રેનસાં નું વર્ણન કર્યું હતું.
વર્ષ ૨૦૦૩માં તેણે જાહેરમાં ઇરાક યુદ્ધની ટીકા કરી હતી અને અમેરિકામાં સત્તાપલટો કરવાનું આહવાન કર્યું હતું. તેણે હોલીવૂડની હિંસક ફિલ્મોની પણ ટીકા કરી છે અને અમેરિકામાં બંદૂક પર વધારે નિયંત્રણ મૂકવાની માગણી કરી છે. તેણે કેલિફોર્નિયાના ગર્વનર તરીકે ગ્રે ડેવિસને પાછાં બોલાવવાનો વિરોધ કર્યો હતો અને એક મુલાકાતમાં ડેવિસના સ્થાને આર્નોલ્ડ શ્વારઝેનેગરની નિમણૂંકની ભૂલ ગણાવી હતી.
પુરાતત્વવિદ્યા
પુરાતત્વવિદ્ ઇન્ડિયાના જોન્સની ભૂમિકા સફળતાપૂર્વક ભજવ્યાં પછી ફોર્ડે વ્યાવસાયિક પુરાતત્વવિદોની કામગીરીને સાથસહાકર આપવામાં મહત્વપૂર્ણ પ્રદાન આપ્યું છે. તે ઉત્તર અમેરિકાની સૌથી મોટી અને વૈશ્વિક પુરાતત્વવિદ્યા માટે સમર્પિત સૌથી મોટો સંગઠન આર્કીયોલોજિકલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ અમેરિકા (એઆઇએ)ના ગર્વનિંગ બોર્ડ પર જનરલ ટ્રસ્ટી તરીકે કામ કરે છે. તેમને આર્કીઓલોજી વિશે જનજાગૃતિ વધારાના અભિયાનમાં અને પ્રાચીન ચીજવસ્તુઓના ગેરકાયદેસર વેપાર અને તેની લૂંટફાટ અટકાવવામાં તે સહાય કરી રહ્યો છે.
કમ્યુનિટી કામગીરી
ફોર્ડે 2001માં ગ્રાઉન્ડ ઝીરો નજીક ફૂડ સર્વર તરીકે સ્વૈચ્છિક સેવા આપી હતી. 21 નવેમ્બર, 2007ના રોજ ફોર્ડ અને કિર્ક ડગલાસ, નિઆ લોંગ અને કેલિસ્ટા ફ્લોકહાર્ટ જેવી અન્ય સેલિબ્રિટીઓએ લોસ એન્જીલસ મિશન ખાતે વાર્ષિક થેન્ક્સગિવિંગ (પરમેશ્વરનો આભાર માનવાનો ઉત્સવ) ઉજવણીમાં બેઘર લોકોને ગરમ ભોજન પૂરું પાડવામાં મદદ કરી હતી.
ઉડ્ડયન
ફોર્ડ ફિક્સ્ડ-વિંગ એરક્રાફ્ટ અને હેલિકોપ્ટર એમ બંનેનો પ્રાઇવેટ પાઇલોટ છે અને વ્યોમિંગના જેક્સનમાં 800 એકર (3.2 km²)નું ઢોરખાનું ધરાવે છે, જેમાંથી અડધોઅડધ વિસ્તાર તેણે નેચરલ રીઝર્વ તરીકે દાનમાં આપ્યો છે. કેટલાંક પ્રસંગે ફોર્ડે અંગત રીતે સ્થાનિક સત્તામંડળો વતી તાત્કાલિક ધોરણે હેલિકોપ્ટર સેવા પૂરી પાડી છે, એક પ્રસંગે એક હાઇકર (પગપાળા પ્રવાસી)ને ડીહાઇડ્રેશનમાંથી બચાવ્યો હતો.
ફોર્ડે 1960ના દાયકામાં વિસ્કોન્સિન, વાઇલ્ડ રોસમાં વાઇલ્ડ રોસ એરપોર્ટ પર પાઇપર પીએ-22 ટ્રાઇ-પેસરમાં ઉડ્ડયન કરીને ફ્લાઇટ ટ્રેનિંગ લેવાનું શરૂ કર્યું હતું, પણ તેનો ચાર્જ કલાકદીઠ 15 ડોલર હોવાથી તે ટ્રેનિંગ ચાલુ રાખી શક્યો નહોતો. 1990ના દાયકાની મધ્યમાં તેણે વપરાયેલું ગલ્ફસ્ટ્રીમ-ટૂ ખરીદ્યું ત્યારે વિમાન ઉડ્ડયનનો રસ ફરી જાગ્યો અને તેના એક પાઇલોટ ટેરી બેન્ડરને શીખવવાનું કહ્યું. તેમણે વ્યોમિંગ, જેક્સનની બહાર સેસ્ના 182 ઉડાડવાનું શરૂ કર્યું. પાછળથી તે એકલા હાથે સેસ્ના 206નું ઉડ્ડયન કરીને ન્યૂ જર્સી, ટીટરબોરો સુધી જતો હતો.
23 ઓક્ટોબર, 1999ના રોજ હેરિસન ફોર્ડ બેલ 206એલ4 લોંગરેન્જર હેલિકોપ્ટર (એન36આર)ની દુર્ઘટનામાં સંકળાયેલો હતો. એનટીએસબી અકસ્માતનો અહેવાલ જણાવે છે કે ફોર્ડ નિયમિત ફ્લાઇટ ટ્રેનિંગમાં કેલિફોર્નિયાના સેન્ટા ક્લેરિટા નજીક પિરુ સરોવરની ઉપર એરક્રાફ્ટનું ઉડ્ડયન કરતા હતો વીજળીની પુનઃપ્રાપ્તિ સાથે ઓટોરોટેશન પર બીજો પ્રયાસ કરતી વખતે વેગ વધારતા અગાઉ ફોર્ડને એરક્રાફ્ટની ઊંચાઈ 150થી 200 ફૂટ સુધી નીચે લઈ જવાની મંજૂરી આપવામાં આવી. તેના પરિણામે એરક્રાફ્ટ મેદાન પર અથડાતાં અગાઉ તાકાત મેળવવામાં નિષ્ફળ નિવડ્યું હતું. એરક્રાફ્ટ જમીન પર પટકાયું અને રેતાળ જમીન પર ધસાડાયું હતું. હેલિકોપ્ટરને મોટા પાયે નુકસાન થયું હોવા છતાં ફોર્ડ કે ઇન્સ્ટ્રક્ટર પાઇલોટને કોઈ પ્રકારની ઇજા થઈ નહોતી. ટીવી શો ઇન્સાઇડ ધ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો પર એક મુલાકાતમાં સાથી પાઇલોટ જેમ્સ લિપ્ટન દ્વારા આ ઘટના વિશે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે ફોર્ડે જવાબ આપ્યો હતો કે મેં તેને તોડી નાંખ્યું હતું.
ફોર્ડ પાસે વિવિધ એરક્રાફ્ટ છેઃ
અગાઉના એરક્રાફ્ટ્સઃ
ફોર્ડ હંમેશા તેના એરક્રાફ્ટ સાન્ટા મોનિકા એરપોર્ટ પર રાખે છે, છતાં બેલ 407 અવારનવાર વ્યોમિંગ, જેક્સનમાં હોય છે તથા આકાશમાં ઉડ્ડયન કરતું જોવા મળે છે. આ એરક્રાફ્ટનો ઉપયોગ અભિનેતાએ ટીટોન કાઉન્ટી સર્ચ અને રેસ્ક્યુમાં મદદ કરતી વખતે ફાળવવામાં આવેલા સમય દરમિયાન પર્વતીય બચાવકાર્યમાં કર્યો છે. જુદાં જુદાં બચાવ કાર્યોમાંથી એક પર ફોર્ડે એક હાઇકરનો જીવ બચાવ્યો હતો, જે મૂંઝાઈ ગયો હતો અને હોંશ ગુમાવી બેઠો હતો. તેનો ફોર્ડના બેલ 407માં બેસાડવામાં આવી અને તે પછી તરત જ તેણે એક બચાવકર્તાની ટોપી પર ઊલટી કરી હતી (તેનું કહેવું છે કે તે ફોર્ડની ટોપી નહોતી). તે જાણતી નહોતી કે પાઇલોટ કોણ છે. ઘણા સમય પછી તેનું કહેવું છે કે "હું હેરિસન ફોર્ડના હેલિકોપ્ટરમાં બેસાડવામાં આવી હતી તે માની જ શકતી નથી."
ફોર્ડે તેના અન્ય કોઈ પણ એરક્રાફ્ટ કરતાં તેના ડી હેવિલ્લાન્ડ કેનેડા ડીએચસી-2બીવર (એન28એસ)નું વધારે ઉડ્ડયન કર્યું છે અને કયું એરક્રાફ્ટ વધારે પસંદ છે તેવું દેખાડવાની તેની ઇચ્છા ન હોવા છતાં અવારનવાર કહ્યું છે કે તેને આ એરક્રાફ્ટ પસંદ છે અને તેનો અવાજ પ્રાટ એન્ડ વ્હીટની આર-985 રેડિયલ એન્જિન જેવો છે. ફોર્ડ સિક્સ ડેઝ સેવન નાઇટ્સ નું શૂટિંગ કરતો હતો ત્યારે પહેલી વખત બીવર જોયું હતું અને તરત જ તેની ખરીદી કરી હતી. વોશિંગ્ટન, કેન્મોરમાં કેન્મોર એરએ ફોર્ડનું પીળું અને લીલું બીવર-અગાઉ અમેરિકાના લશ્કરનું એરક્રાફ્ટ-ફરી કાર્યરત કર્યું છે અને એવિઓનિક્સથી સજ્જ કર્યું છે તથા અત્યાધુનિક એન્જિન સ્થાપિત કર્યું છે. ફોર્ડના જણાવ્યા મુજબ, આ એરક્રાફ્ટ સીઆઇએના એર અમેરિકા ઓપરેશનમાં જોડાયું હતું અને તેના પર ગોળીઓના નિશાન હતા, જેને ગમે તેમ કરીને ઢાંકી દેવાયા હતા. તે અંતરિયાળા એરપોર્ટસ પર પહોંચવા તેમજ બીવર માલિકો અને પાઇલોટ્સને મળવા આ એરક્રાફ્ટનો નિયમિત ઉપયોગ કરે છે
માર્ચ, 2004માં ફોર્ડે અધિકૃત રીતે એક્સપેરિમેન્ટલ એરક્રાફ્ટ એસોસિએસન (ઇએએ)ના કાર્યક્રમ યંગ ઇગલ્સનો ચેરમેન બની ગયો હતો. તે સમયે ઇએએના સીનિયર વાઇસ પ્રેસિડન્ટ ગ્રેગ એન્ડરસન દ્વારા ફોર્ડને આ હોદ્દો ધારણ કરવાનું કહેવાયું હતું અને જનરલ ચાર્લ્સ "ચક" યીગરનું સ્થાન લેવા કહ્યું હતું, જેઓ ઘણા વર્ષથી ચેરમેન હતા અને આ પદ પરથી રાજીનામું આપ્યું હતું. શરૂઆતમાં ફોર્ડ ચેરમેન પદનો સ્વીકાર કરતાં ખચકાટ અનુભવતાં હતા, પણ પાછળથી તેમણે ઓફર સ્વીકારી લીધી અને બે વર્ષ માટે વિસ્કોન્સિન, ઓશ્કોશ ખાતે આયોજિત ઇએએ એરવેન્ચર ઓશ્કોશમાં યંગ ઇગલ્સ સાથે દેખાયા. જુલાઈ, 2005માં ઓશ્કોશમાં આયોજિત સંમેલનમાં ફોર્ડ વધુ બે વર્ષ માટે ચેરમેનની કામગીરી સંભાળવા તૈયાર થયો હતો. ફોર્ડે યંગ ઇગલ્સ પ્રોગ્રામના ભાગરૂપે 280 કરતાં વધારે બાળકો સાથે ઉડ્ડયન કર્યું હતું. સામાન્ય રીતે આ ઉડ્ડયન તેના ડીએચસી-2 બીવર એરક્રાફ્ટમાં થતું હતું, જેમાં અભિનેતા અને પાંચ બાળકો બેસી શકતા હતા. ફોર્ડ આઇડહો, ડ્રિગ્સમાં ઇએએ ચેપ્ટર સાથે સંકળાયેલો છે, જે વ્યોમિંગ, જેક્સનમાંથી પર્વત પર છે.
વર્ષ 2009 સુધી સક્રિય જૂથ એઓપીએ (એરક્રાફ્ટ ઓનર્સ એન્ડ પાઇલોટ્સ એસોસિએશન)ના અભિયાન જનરલ એવિએશન સર્વ્સ અમેરિકા માટે વેબ જાહેરાતોમાં દેખાતો હતો.
ફોર્ડ માનવતાવાદી ઉડ્ડયન સંગઠન વિંગ્સ ઓફ હોપના બોર્ડનો માનદ્ સભ્ય છે.
તેને બ્લુ એન્ગલ્સમાં આમંત્રિત વીઆઇપી તરીકે ઉડ્ડયન કરે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:અમેરિકન ફિલ્મ અભિનેતાઓ શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:૧૯૪૨માં જન્મ
લીંબડીયા (તા.ગઢડા)
લીંબડીયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  બોટાદ જિલ્લાના  ગઢડા (સ્વામિના) તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સુવિધા ઉપરાંત પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી પણ ઉપલબ્ધ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તથા પશુપાલન છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગઢડા તાલુકો
વંદે માતરમ્‌ (પેરિસ આવૃત્તિ)
વંદે માતરમ્ એ પેરિસથી શરૂ થયેલું એક ભારતીય રાષ્ટ્રવાદી પ્રકાશન હતું જેની શરૂઆત પેરિસ ઇન્ડિયન સોસાયટી દ્વારા સપ્ટેમ્બર ૧૯૦૯માં કરવામાં આવી હતી. માદામ ભિકાજી કામા દ્વારા સ્થાપવામાં આવેલા આ સમાચારપત્રનો હેતુ ભારતમાં રાષ્ટ્રવાદી અશાંતિ ભડકાવવાનો અને બ્રિટિશ ભારતીય સૈન્યના સિપાહીઓની વફાદારી પર પ્રભુત્વ જમાવવાનો પ્રયાસ કરવાનો હતો. બંકિમ ચન્દ્ર ચટ્ટોપાધ્યાયની રાષ્ટ્રવાદી કવિતા વંદે માતરમ્ પર બ્રિટીશ પ્રતિબંધના પ્રતિભાવમાં તેની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. શ્રી અરવિંદ દ્વારા સંપાદિત અને કલકત્તાથી પ્રકાશિત થયેલા વંદે માતરમ્‌ અને શ્યામજી કૃષ્ણ વર્મા દ્વારા લંડનથી પ્રકાશિત ધ ઇન્ડિયન સોશિયોલૉજિસ્ટ જર્નલે વંદે માતરમનો સંદેશ ચાલુ રાખ્યો હતો.
પૂરક વાંચન
શ્રેણી:સમાચારપત્ર
લખાણકા (તા.ગઢડા)
લખાણકા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  બોટાદ જિલ્લાના  ગઢડા (સ્વામિના) તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સુવિધા ઉપરાંત પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી પણ ઉપલબ્ધ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તથા પશુપાલન છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગઢડા તાલુકો
આજીવિક
right|thumb| ડાબી બાજુ:- એક આજીવક કે જે પરિનિર્વાણ શીખે છે.
આજીવિક અથવા 'આજીવક' એ પ્રથમ નાસ્તિક અને ભૌતિક સમુદાય હતો જેણે વિશ્વની પ્રાચીન તત્વજ્ઞાન ની પરંપરામાં ભારતીય ભૂમિ પર વિકાસ કર્યો હતો. ભારતીય તત્વજ્ઞાન અને ઇતિહાસના વિદ્વાનો અનુસાર, આ પંથની સ્થાપના મક્ખાલી ગોસાલ (ગોશાલક) દ્વારા કરવામાં આવી હતી. 5 મી સદી પૂર્વમાં, 24 મી જૈન તીર્થંકર દ્વારા મહાવીર અને મહાત્મા બુદ્ધ ના ઉદ્ભવ પહેલાં, આ ભારતીય ભૂમિ પર લોકપ્રિય સૌથી પ્રભાવશાળી તત્વજ્ઞાન હતું. વિદ્વાનોએ આ સંપ્રદાયની ફિલસૂફી 'નિયતિવાદ' તરીકે ચિહ્નિત કરી છે.
વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્ર અને અર્થ
આ શબ્દના અર્થ અંગે વિદ્વાનોમાં વિવાદ છે, પરંતુ આ અર્થ ખાસ કરીને શ્રમણ વર્ગ માટે માન્ય છે "જેમણે જીવનના વિષય વિશે વિચાર્યું છે". એવું માનવામાં આવે છે કે આજીવક માન્યતા એ ઘણા શ્રમણ સંપ્રદાયોમાં સૌથી પ્રખ્યાત અને અગ્રણી હતી, જે વૈદિક માન્યતાઓ સામે ભૂતકાળમાં બૌદ્ધ ધર્મમાં ઉછર્યા હતા. ઇતિહાસકારોએ નિશ્ચિત રીતે આજીવક સંપ્રદાયને દાર્શનિક-ધાર્મિક પરંપરામાં વિશ્વનું પ્રથમ સંગઠિત સમુદાય માન્યું છે. આ પહેલાં કોઈપણ સંગઠિત દાર્શનિક પરંપરાના પુરાવા નથી.
ઇતિહાસ
આજીવિક ના પ્રાથમિક સ્રોતો અને સાહિત્ય ખોવાઈ ગયા છે, અથવા તો હજી સુધી મળ્યા નથી. ઇતિહાસ અને તેના ફિલસૂફી વિશે જે બધું જાણીતું છે તે ભારતના પ્રાચીન અને મધ્યયુગીન પાઠો જેવા કે માધ્યમિક સ્રોતમાંથી છે. તેમના વિષે ના ઉલ્લેખો જૈન ગ્રંથો- ભગવતીસૂત્ર, બુદ્ધ ગ્રંથો- સંદક સુત્ત અને હિન્દૂ ગ્રંથો- વાયુ પુરાણ માં થી મળી આવે છે.,
હિન્દુ તત્વજ્ઞાનમાં વર્ગીકરણ
રિએપે તેનું વર્ગીકરણ હિન્દૂ ધર્મ ની નવીન અથવા તો હેટેરોડૉક્સ શાળા માં કરે છે. જયારે રાજુ ના મત અનુસાર "ચાર્વાક અને આજીવક હિન્દુ છે કારણ કે તે શબ્દ નો કોઈ ખાસ સાર્થ નથી." thumb|260x260px| ઇ.સ.પૂ. 3 જી સદી ની ભીંતચિહ્ન ગુફાઓ (બારાબાર, [[ગયા, બિહાર નજીક). ]]
કરકોલીયા (તા. સિહોર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સિહોર તાલુકો
પાઇ
પાઇ (π) (22÷7) એ ગાણિતિક અચલ સંખ્યા અને વર્તુળના પરિઘ અને તેના વ્યાસનો ગુણોત્તર છે. જેનું મૂલ્ય સામાન્ય રીતે અંદાજે ૩.૧૪૧૫૯ ઉપયોગમાં લેવાય છે. ૧૮મી સદીના મધ્ય ભાગથી પાઇને 'π' તરીકે રજૂ કરવામાં આવે છે, તેમ છતાં કેટલીક વાર તેને 'pi' પણ કહે છે.
વ્યાખ્યા
right|thumb|વર્તુળનો પરિઘએ વર્તુળના વ્યાસ કરતાં ત્રણ ગણા કરતાં થોડો મોટો હોય છે. ચોક્કસ ગુણોત્તરને π કહે છે. alt=Photo portrait of a man|thumb| [[શ્રીનિવાસ રામાનુજન|શ્રીનિવાસ રામાનુજને ભારતમાં સ્વતંત્ર રીતે કાર્ય કરીને πની ગણના માટે ઘણી મૌલિક શ્રેણીઓની રચના કરી હતી.]]
π એ વર્તુળના પરિઘ C અને તેના વ્યાસ d નો ગુણોત્તર છે:
ગુણોત્તર C/d એ વર્તુળના માપથી સ્વતંત્ર રીતે અચલ છે. દાત. જો વર્તુળનો વ્યાસ બીજા વર્તુળના વ્યાસ કરતાં બમણો હોય તો તેનો પરિઘ પણ બીજા વર્તુળ કરતાં બમણો હશે. એટલે કે આ ગુણોત્તર જળવાઇ રહેશે. આ વ્યાખ્યા યુકલિડિયન ભૂમિતિ માટે સાચી ઠરે છે. વક્ર ભૂમિતિ માટે π = C/d સૂત્ર સાચું ઠરતું નથી.
ભેમાપુર (તા. મેઘરજ)
ભેમાપુર (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભેમાપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
કરમદીયા (તા. સિહોર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સિહોર તાલુકો
કડપ્પા
કડપ્પા ભારત દેશમાં  આવેલા આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યની મધ્યમાં આવેલા રાયલસીમા ક્ષેત્રમાં આવેલું મહત્વનું નગર છે. આ નગર એક મહાનગર પાલિકા છે. કડાપા કડપ્પા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે. આ શહેરનું નામ તેલુતુ ભાસાના શબ્દ ગડપ્પા પરથી ઉતરી આવ્યું છે જેનો અર્થ પગથિયું કે દરવાજો થાય છે. આ શહેરને પ્રવેશદ્વાર એવું નામ મળ્યું છે કેમકે આ શહેર પશ્ચિમ તરફથી આવતા વેંકટેશ્વર સ્વામીનું તીર્થ સ્થળ એવા તિરુમલા ટેકરીઓ સુધી લઈ જાય છે.
thumb|right|250px| [[આંધ્ર પ્રદેશના જિલ્લાઓ]] કડાપા જિલ્લો ભારત દેશના આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યનો મહત્વનો જિલ્લો છે. કડાપા જિલ્લાનું મુખ્યાલય કડાપામાં છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:આંધ્ર પ્રદેશ
વિકિપીડિયાના અંતની ભવિષ્યવાણીઓ
વિવિધ પ્રકાશનો અને વિવેચકોએ વિકિપીડિયાના અંતની અનેક ભવિષ્યવાણીઓ રજૂ કરી છે. વિકિપીડિયા જાણીતું બન્યું કે તરત જ ૨૦૦૫ની આસપાસ - તેની લોકપ્રિયતામાં ઘટાડો દર્શાવતી એક પછી એક ઘટનાઓ સામે આવી હતી, જે વિવિધ ધારણાઓ અને આરોપો પર આધારિત છે. ઉદાહરણ તરીકે, કેટલાક વિકિપીડિયાના લેખોની ગુણવત્તામાં ઘટાડો થયો હોવાનો દાવો કરે છે, જ્યારે કેટલાક કહે છે કે સંભવિત સંપાદકો પાછા વળી રહ્યા છે. અન્ય સૂચવે છે કે વિકિપીડિયા સમુદાયમાં મતભેદ, પ્રોજેક્ટ તરીકે વિકિપીડિયાને પતન તરફ દોરી જશે.
કેટલીક આગાહીઓ વિકિપીડિયાની ટીકાને જીવલેણ ખામી તરીકે રજૂ કરે છે, તો કેટલાક આગાહી કરે છે કે પ્રતિસ્પર્ધી વેબસાઇટ વિકિપીડિયા જે કરશે તે કરશે, પરંતુ તે જીવલેણ ખામી વિના. જે તેને વિકિપીડિયાના અંતનું કારણ બનાવશે. હાલમાં વિકિપીડિયાને જે ધ્યાન અને સંસાધનો મળે છે તેના પર કબજો મેળવશે. ઘણા ઓનલાઇન વિશ્વકોશ અસ્તિત્વ ધરાવે છે; વિકિપીડિયા માટે પ્રસ્તાવિત પ્રતિસ્થાપન (રિ-પ્લેસમેન્ટ)માં ગૂગલના બંધ નોલ, વોલ્ફરામ આલ્ફા અને એઓએલના ઘુવડનો સમાવેશ થાય છે.
પરિબળો
કેટલાક વિવેચકોએ વિશિષ્ટ છટાઓ, ભૂલો, પ્રચાર અને અન્ય નબળી સામગ્રીનો દાખલો આપ્યો છે અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સારી સામગ્રીની અછત લોકોને અન્યત્ર વધુ સારી સામગ્રી શોધવા માટે દોરી જશે.
વિકિપીડિયામાં કેટલાક હજાર સ્વયંસેવક વહીવટકર્તાઓ છે, જે વિવિધ કાર્યો કરે છે, જેમાં મંચ નિયામક (ફોરમ મોડરેટર) દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા કાર્યોનો સમાવેશ થાય છે. વિવેચકોએ તેમની ક્રિયાઓને કઠોર, અમલદારશાહી, પક્ષપાતી, ગેરવાજબી અથવા તરંગી ગણાવી છે અને આગાહી કરી છે કે પરિણામી આક્રોશ સાઇટને બંધ કરવા તરફ દોરી જશે. આવા કેટલાક વિવેચકો સંચાલકોની ફરજોથી વાકેફ છે; અન્ય લોકો ફક્ત ધારે છે કે તેઓ સાઇટનું સંચાલન કરે છે.
૨૦૧૨ના વિવિધ લેખોએ અહેવાલ આપ્યો છે કે અંગ્રેજી વિકિપિડિયામાં નવા વહીવટદારોની ભરતીમાં ઘટાડો વિકિપિડિયાને સમાપ્ત કરી શકે છે.
અન્ય સૂચવે છે કે વિકિપીડિયામાંથી ઉપયોગી લેખોને બિનજરૂરી રીતે કાઢી નાખવાથી તેનો અંત લાવી શકે છે. તે ડીલેશનપિડિયાનું સર્જન શરુ થયું છે જે પોતાનું અસ્તિત્વ બંધ કરતું હતું – જેની સામગ્રી વેબ આર્કાઇવમાં સમાવિષ્ટ છે.
સંપાદકોમાં ઘટાડો
ધી ઇકોનોમિસ્ટમાં પ્રકાશિત ૨૦૧૪ ના વલણ વિશ્લેષણમાં જણાવ્યું છે કે "અંગ્રેજી ભાષાના સંસ્કરણ માટેના સંપાદકોની સંખ્યા સાત વર્ષમાં ત્રીજા ક્રમે ઘટી છે." અંગ્રેજી વિકિપીડિયામાં સક્રિય સંપાદકો માટેના આકર્ષણનો દર ધ ઇકોનોમિસ્ટે અન્ય ભાષાઓ (બિન-અંગ્રેજી વિકિપીડિયા)ની સરખામણીમાં નોંધપાત્ર રીતે ઊંચો ગણાવ્યો હતો. તેમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે અન્ય ભાષાઓમાં, "સક્રિય સંપાદકો"ની સંખ્યા (જેઓ દર મહિને ઓછામાં ઓછા પાંચ સંપાદન ધરાવે છે) ૨૦૦૮થી પ્રમાણમાં સ્થિર છે.
અંગ્રેજી વિકિપીડિયામાં, સક્રિય સંપાદકોની સંખ્યા ૨૦૦૭માં લગભગ ૫૦,૦૦૦ સંપાદકોની ટોચ પર પહોંચી ગઈ હતી, અને ૨૦૧૪માં ઘટીને ૩૦,૦૦૦ સંપાદકોની સંખ્યા થઈ. આ દરે રેખીય ઘટાડો થવાથી અગિયાર વર્ષમાં અંગ્રેજી વિકિપિડિયાના કોઈ સક્રિય સંપાદકો બાકી રહેશે નહીં.
ઇકોનોમિસ્ટમાં પ્રકાશિત વલણ વિશ્લેષણ (ટ્રેન્ડ એનાલિસીસ) માં અન્ય ભાષાઓ (બિન-અંગ્રેજી વિકિપીડિયા) માં વિકિપીડિયા માટે સક્રિય સંપાદકોની સંખ્યા પ્રમાણમાં સ્થિર તરીકે રજૂ કરવામાં આવે છે, તેમની સંખ્યા આશરે ૪૨,૦૦૦ સક્રિય સંપાદકો પર ટકાવી રાખે છે, તેનાથી વિપરીત, તે ભાષાઓ નવીનીકરણીય અને ટકાઉ ધોરણે તેમના સક્રિય સંપાદકોને જાળવી રાખવા માટે વિકિપીડિયાની અસરકારકતા તરફ ધ્યાન દોર્યું છે. વિકિપીડિયાની વિવિધ ભાષાની આવૃત્તિઓ જુદી જુદી નીતિઓ ધરાવે છે, તેમ છતાં કોઈ પણ ટિપ્પણીએ અંગ્રેજી વિકિપીડિયા માટે સંપાદક આકર્ષણના દરમાં સંભવિત તફાવત તરીકે કોઈ ચોક્કસ નીતિગત તફાવતને ઓળખી ન હતી. સંપાદકની ગણતરીમાં એક વર્ષ પછી થોડો વધારો જોવા મળ્યો હતો અને ત્યાર બાદ કોઈ સ્પષ્ટ વલણ જોવા મળ્યું ન હતું.
દર્શકો અને ભંડોળના સ્રોત
૨૦૧૫ સુધીમાં, તેમના કમ્પ્યુટરથી વિકિપીડિયા જોનારા વ્યક્તિઓમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો હતો. ફોનના વધેલા ઉપયોગને એક જોખમ તરીકે જોવામાં આવતું હતું. તે સમયે, વિકિમીડિયા ફાઉન્ડેશને એક વર્ષના બજેટ ખર્ચની સમકક્ષ અનામતોનો અહેવાલ આપ્યો હતો. બીજી તરફ, પગારદાર કર્મચારીઓની સંખ્યા વધી ગઈ હતી, જેથી ખર્ચમાં વધારો થયો હતો.
હરિશ્ચન્દ્ર ભટ્ટ
હરિશ્ચન્દ્ર ભગવતીશંકર ભટ્ટ (૬-૧૨-૧૯૦૬, ૧૮-૫-૧૯૫૦) : કવિ. જન્મ ઓલપાડ (જિ. સુરત)માં. મુંબઈમાં મૅટ્રિક સુધીનું શિક્ષણ. સંસ્કૃત, વેદસાહિત્ય ઉપરાંત પોલિશ, જર્મન, અંગ્રેજી જેવી ભાષાઓનો અભ્યાસ. કોઈ ખાનગી પેઢીમાં સેવાઓ આપતા. પછીથી પોલૅન્ડની રાજદૂત કચેરીમાં (પોલિશ કૉન્સ્યુલેટમાં) જોડાયેલાં. નાલંદા પબ્લિકેશન્સ નામની સંસ્કાર અને સંસ્કૃતિલક્ષી પ્રકાશન-સંસ્થાની સ્થાપના. ૧૯૪૯થી પરમાણંદ કાપડિયાના તંત્રીપદે નીકળતા સામયિક ‘યુગધર્મ’માં જોડાયેલા. છેલ્લે એચ. ઈશ્વર એન્ડ કંપનીને પરદેશથી પુસ્તકો મંગાવી આપવાની કામગીરી.
વિકિપીડિયાના અંતની ભવિષ્યવાણીઓ
પૂરક વાંચન
શ્રેણી:વિકિપીડિયા
હરિશ્ચન્દ્ર ભટ્ટ
રિલ્કે, બોદલેર જેવા કવિઓનો ઊંડો અભ્યાસ કરી એમના વિશેની વિગતો ગુજરાતીમાં પ્રસ્તુત કરનારા આ પ્રથમ કવિ છે. વિશ્વના સાહિત્યથી પૂરા પ્રભાવિત અને કલાવાદી આ કવિની કવિતાનાં ભાવ, ભાષા અને અભિવ્યક્તિ ધ્યાનાર્હ છે. ‘સફરનું સખ્ય’ (મુરલી ઠાકુર સાથે, ૧૯૪૦) એમનો પ્રથમ કાવ્યસંગ્રહ છે; જ્યારે ‘કેસૂડો અને સોનેરું તથા કોજાગ્રિ’ (૧૯૪૧) એમનો બીજો સંગ્રહ છે, જેમાં પોલિશકવિ વોઈચેહ બાંકનાં અઢાર કાવ્યોના ગુચ્છનો પોલિશમાંથી કરેલો અનુવાદ સમાવિષ્ટ છે. ‘સ્વપ્નપ્રયાણ’ (૧૯૫૯) ઉમાશંકર જોશી સંપાદિત એમનો મરણોત્તર કાવ્યસંચય છે. કવિના પત્રો અને એમના ભાવનાજગતનો આલેખ આપતો ઉપોદ્ઘાત, સર્જાતી કવિતાના મૂળ પાઠો, કવિવિચારો અને અર્થસંદર્ભયુક્ત ટિપ્પણ આ સંપાદનની આગવી વિશિષ્ટતા છે. કવિની લગભગ તમામ રચનાઓ અહીં સમાવિષ્ટ થઈ જણાય છે. તેમાં એમની બહુશ્રુતતા, રચનાઓનું વિષયવૈવિધ્ય, ભારતીય અને વૈશ્વિક સંદર્ભો, છંદસૂઝ, લયનું નાજુક ને કલામય સંયોજન, બહોળા માનવસંસ્કૃતિ-વિસ્તારમાંથી યોજેલા સંદર્ભો તેમ જ વિષય અને અભિવ્યક્તિની સચ્ચાઈ જાળવવા માટેનો અથાક કલાશ્રમ જોવાય છે. એક સૌંદર્યસાધક કવિ તરીકેનું તેમનું સ્થાન ગુજરાતી કવિતાના ઇતિહાસમાં સીમાસ્તંભરૂપ છે.
સ્વપ્નપ્રયાણ (૧૯૫૯) : હરિશ્ચન્દ્ર ભટ્ટનો, ઉમાશંકર જોશી દ્વારા સંપાદિત મરણોત્તર કાવ્યસંગ્રહ. માત્ર અંગ્રેજી નહીં બલકે યુરોપીય સાહિત્યના સંસ્કારો ઝીલતો આ સંગ્રહ ચાલીસી પછીની કવિતામાં મોટો અપવાદ છે. ભારતીય સંસ્કૃતિથી માંડી પશ્ચિમની ગ્રીક કથાઓ, ખ્રિસ્તી ધર્મ અને યુરોપીય કલાસાહિત્યના સંદર્ભો તેમ જ ઉલ્લેખોથી સમૃદ્ધ આ કવિતામાં સૌન્દર્યનિષ્ઠ ધ્યેય અગ્રેસર રહ્યું છે. લયની સૂક્ષ્મ સૂઝને કારણે ઊપસતો સઘન છંદપ્રભાવ, બિનઅંગત પ્રસ્તુતિ, પ્રેમ અને ધર્મની સામગ્રી તરફનો ઝોક આ બધાં સંગ્રહનાં સ્વાભાવિક આકર્ષણો છે.
ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય
શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૦૬માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૫૦માં મૃત્યુ
અફવા
અફવા એટલે કોઈ એકાદી અંશત: સાચી અથવા તદ્દન ઉપજાવી કાઢેલી ઘટના વિશે વહેતા મૂકેલા અને કર્ણોપકર્ણ ફેલાતા જતા સમાચાર. મહત્ત્વનો વિષય અને સંદિગ્ધ (અનિશ્ચિત) વાત – આ બે અફવાના મુખ્ય લક્ષણો છે. અફવા ફેલાવાના કારણ પાછળ લોકોની દ્વેષબુદ્ધિ કામ કરતી હોય છે. લોકોને અફવા ફેલાવવામાં રસ પડે છે અને એકવાર અફવા ફેલાવ્યા બાદ અફવા ફેલાવનારના મનમાં અફવા વિશે મમતા જન્મે છે. અફવાના વિષયોમાં મુખ્યત્વે મારામારીના, ધાસ્તી ઉત્પન્ન કરનારા વિષયોનો સમાવેશ થાય છે. આ વિષયો મોટેભાગે લોકોના મનના ઊંડાણમાં તીવ્ર ઈચ્છા હોય તેને લીધે ઉપજાવી કાઢેલા હોય છે, જેમકે; નબળા વિદ્યાર્થીઓ અફવા ફેલાવે છે કે આ વર્ષે પરીક્ષાનો બહિષ્કાર કરવાનો છે. જે-તે દેશમાં નેતાઓના ભ્રષ્ટાચાર વિશે અને ચારિત્ર્ય વિશે અફવા ફેલાવાની ઘટના સામાન્યપણે જોવા મળતી હોય છે.
અફવા એ સંકુલ સમાજમાં બનતી ઘટના છે. સાદા સમાજમાં અફવાનું પ્રમાણ ઓછું જોવા મળે છે. અફવા ફેલાતી અટકાવવાનું કામ ઘણું અઘરું હોય છે.
લક્ષણો
અફવાના વિષયના મુખ્ય બે લક્ષણો જોવા મળે છે. પહેલું લક્ષણ એ કે અફવાનો વિષય બહુ મહત્ત્વનો હોય છે. નજીવી વાતો વિશે અફવા ફેલાતી નથી, અને કોઈ શરૂ કરે તો પણ તે બહુ આગળ વધતી નથી. મહત્ત્વનો વિષય એટલે કે જેમાં સામાન્ય માણસને બહુ રસ છે તે.
અફવાના વિષયનું બીજું લક્ષણ એ છે કે ફેલાવવામાં આવેલ અફવાની વાત સંદિગ્ધ હોય છે. જ્યાં સ્પષ્ટ વાત હોય ત્યાં અફવાને બહુ અવકાશ હોતો નથી. એમ કહેવાય છે કે અફવા અજ્ઞાન અને પૂરતી માહિતીના અભાવ ઉપર ફૂલેફાલે છે. જ્યાં પૂરતી માહિતી ઉપલબ્ધ નથી હોતી ત્યાં રસ ધરાવતા લોકો અધૂરી માહિતીને કલ્પનાથી ભરી દે છે. સંકુલ સમાજમાં—જ્યાં કોઈનો કોઈની સાથે સીધો સંબંધ હોતો નથી—અફવાઓ સહેલાઈથી ફેલાય છે. કેટલાક કિસ્સામાં વર્તમાનપત્રો પણ પક્ષીય સ્વાર્થ ખાતર અથવા પોતાના પત્રનો ખપ વધારવા માટે સનસનાટીભરી અફવાઓ છાપતાં હોય છે.
અભ્યાસ
અફવા વિશેનો સૌપ્રથમ મનોવૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ અમેરિકન મનોવૈજ્ઞાનિક ગૉર્ડન ઑલપૉર્ટ અને લિયો પોસ્ટમૅને તેમના સાયકૉલોજી ઑફ્ રૂયુમર (૧૯૪૭) નામના પુસ્તકમાં રજૂ કર્યો હતો. અફવાનો ફેલાવો કેવી રીતે થાય છે અને તેમાં વાતનું વતેસર કઈ રીતે થાય છે તે અંગેના અધ્યયનો અને પ્રયોગો આ બે મનોવૈજ્ઞાનિકે કરેલા છે. આ પ્રયોગોમાં એક વ્યક્તિ ચિત્ર જોઈને કે વાર્તા સાંભળીને બીજી વ્યક્તિને તે અંગેનો અહેવાલ આપે છે, બીજી વ્યક્તિ તે અહેવાલ ત્રીજી વ્યક્તિને, ત્રીજી ચોથીને અને ચોથી વ્યક્તિ પાંચમીને અહેવાલ આપે એવી પદ્ધતિ અપનાવવામાં આવે છે. વાર્તા કે અહેવાલ એક વ્યક્તિ પાસેથી બીજી પાસે જાય તે દરમિયાન તેમાં કેવા ફેરફાર થાય છે તે નોંધવામાં આવે છે. ઑલપૉર્ટ અને પોસ્ટમૅને જણાવ્યુ છે કે વાર્તા કે અહેવાલ એક મુખેથી બીજે મુખે જાય ત્યારે કેટલીક વિગતો છૂટી જાય છે, કેટલીક વિગતો પર વધારે પડતો ભાર મુકાઈ જાય છે, જ્યારે કેટલીક વિગતોમાં પ્રયોગપાત્રોના આશા-અરમાનો-ઇચ્છાઓ અપેક્ષાઓ ભળી જાય છે. આ ત્રણે મનોવૈજ્ઞાનિક પ્રક્રિયાઓને લીધે મૂળ વાર્તામાં વિકૃતિઓ આવે છે.
અફવાઓમાં કેટલીક વાર વ્યક્તિઓ ઈચ્છાપૂર્તિ પણ કરે છે. જેમકે, હુલ્લડ, રમખાણ કે યુદ્ધમાં જેમણે પોતાના સ્વજનો ગુમાવ્યાં હોય તેઓ મરણનો આંકડો ખૂબ જ વધારીને બધાને કહે છે. આ રીતે તેમણે એકલાએ ગુમાવ્યું નથી પરંતુ તેની જેમ ઘણાં બધાંએ ગુમાવ્યું છે એવું તે આશ્વાસન મેળવે છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:સામાજિક મનોવિજ્ઞાન
જુના નાગડાવાસ (તા. મોરબી)
જુના નાગડાવાસ (તા. મોરબી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મોરબી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જુના નાગડાવાસ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મોરબી તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
દેશલપર (તા.રાપર)
દેશલપર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના  કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા  રાપર તાલુકામા આવેલુ  ગામ છે. દેશલપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમજ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમજ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:રાપર તાલુકો શ્રેણી:વાગડ
ઘાણીખુંટ (તા. ફતેપુરા)
ઘાણીખુંટ (તા. ફતેપુરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ફતેપુરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઘાણીખુંટ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ફતેપુરા તાલુકો
શારદા મુખર્જી
શારદા મુખર્જી (૧૯૧૯-૨૦૦૭) ભારતીય સામાજીક કાર્યકાર અને રાજકારણી હતા જેઓ ૧૯૬૦ના દાયકામાં લોક સભાના સંસદ અને પછીથી આંધ્ર પ્રદેશ અને ગુજરાત ના રાજ્યપાલ રહ્યા હતા.
જીવન
તેમનો જન્મ શારદા પંડિત તરીકે મહારાષ્ટ્રના કુટુંબમાં ૨૪ ફેબ્રુઆરી ૧૯૧૯ના રોજ થયો હતો. તેમના કાકા રણજીત એસ. પંડિતે જવાહરલાલ નેહરુ ના બહેન વિજ્યાલક્ષ્મી પંડિત સાથે લગ્ન કર્યા હતા. તેમના માતા સરસ્વતીબાઇ પંડિત ફિલ્મ કલાકાર દુર્ગા ખોટેના બહેન હતા. તેમના લગ્ન ૧૯૩૯માં સુબ્રતો મુખર્જી સાથે થયા હતા, જેઓ પછીથી એર ચીફ માર્શલ બન્યા હતા. તેમને એક પુત્ર હતો. ૧૯૬૦માં તેમના પતિના આકસ્મિક મૃત્યુ પછી તેઓ રાજકારણમાં પ્રવેશ્યા. તેઓ ૩જી અને ૪થી લોકસભામાં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ તરફથી ૧૯૬૨થી ૧૯૭૧ દરમિયાન રત્નાગિરી લોકસભા મતવિસ્તારમાં ચૂંટાયા હતા.
૧૯૭૭ થી ઓગસ્ટ ૧૯૭૮ વચ્ચે તેઓ આંધ્ર પ્રદેશ અને ૧૯૭૮થી ૧૯૮૩ દરમિયાન ગુજરાતના રાજ્યપાલ રહ્યા હતા.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતના રાજ્યપાલો શ્રેણી:૨૦૦૭માં મૃત્યુ શ્રેણી:૧૯૧૯માં જન્મ
જુના સાદુળકા (તા. મોરબી)
જુના સાદુળકા (તા. મોરબી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મોરબી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જુના સાદુળકા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મોરબી તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
કોઠારા (તા. અબડાસા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અબડાસા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાઓ, માધ્યમિક શાળાઓ ‍(સરકારી સાયંસ હાઇસ્કુલ અને જી. ટી. હાઇસ્કુલ‌), I.T.I, ખાદી ગ્રામોધ્યાન, પ્રાથમીક કન્યા શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર, સાર્વજનીક દવાખાનું તેમ જ સરહદ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ઇતિહાસ
કોઠારા કચ્છના શાસક ગોદજી ‍(૧૭૧૫-૧૭૧૮‌)ના સમયમાં સ્થાયેલી જાગીર હતી, જ્યારે ગોદજીએ મુંદ્રા હાલોજીને સોંપ્યું હતું. હાલોજીએ કોઠારા, કોટરી અને નાગરચીની સ્થાપના કરી હતી.
ભૂતકાળમાં કોઠારામાં ઝાંઝીબાર, મસ્કત અને મુંબઈના વ્યાપારીઓ મોટી સંખ્યામાં વસતા હતા. કોઠારા અને બાજુના ગામો સુથરી અને મોથારાનો સોનારા ‍(સોની‌) સમુદાય મસ્કત, ઓમાન અને દાર-એ-સલામમાં સ્થાયી થયો હતો. આ ગામમાં ઉમદા સ્થાપત્ય ધરાવતા વિશાળ મકાનો આવેલા છે, જે આ સોનારા સમુદાયના લોકોના છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:અબડાસા તાલુકો
ભુંજરી (તા. મેઘરજ)
ભુંજરી (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભુંજરી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
દિલીપ રાણપુરા
દિલીપ નાગજીભાઈ રાણપુરા (૧૪ નવેમ્બર ૧૯૩૨ - ૧૬ જુલાઈ ૨૦૦૩ ) ગુજરાતી ભાષાના નવલકથાકાર, વાર્તાકાર, ચરિત્રકાર હતા.
ભુંજરી (તા. મેઘરજ)
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
દિલીપ રાણપુરા
જીવન
તેમનો જન્મ ૧૪ નવેમ્બર ૧૯૩૨ના દિવસે ધંધુકામાં થયો હતો. ૧૯૫૦માં તેમણે વર્નાક્યુલર ફાઈનલ કર્યા પછી ૧૯૫૯માં જુનિયર પી.ટી.સી.નો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો અને શરૂમાં સર્વોદય યોજનામાં જોડાયા પછી શિક્ષણ વ્યવસાયમાં આવ્યા. જુદી જુદી જગ્યાએ પ્રાથમિક શાળાઓમાં શિક્ષક તરીકે રહ્યા પછી તેઓ બજાણામાં પ્રાથમિક શાળાના આચાર્ય રહ્યા હતા.
નવલકથાઓ
સૂકી ધરતી સૂકા હોઠ (૧૯૬૭), હું આવું છું (૧૯૬૯), હળાહળ અમી (૧૯૬૯), આતમ વીંઝે પાંખ (૧૯૭૦), ભીંસ (૧૯૭૦), મધુડંખ (૧૯૭૨), હરિયાળાં વેરાન (૧૯૭૨), કોઈ વરદાન આપો (૧૯૭૬), કારવાં ગુજર ગયા (૧૯૭૬), નિયતિ (૧૯૭૬), કાન તમે સાંભળો તો (૧૯૭૭), અમે તરસ્યાં પૂનમનાં (૧૯૭૮), રે અમે કોમળ કોમળ (૧૯૭૯), મને પૂછશો નહીં (૧૯૮૦), વાસંતી ડૂસકાં (૧૯૮૧), કૂંપળ ફૂટ્યાની વાત (૧૯૮૩), આંસુભીનો ઉજાસ (૧૯૮૪), મીરાંની રહી મહેક (૧૯૮૫), પીઠે પાંગર્યો પીપળો (૧૯૮૭), અંતરિયાળ (૧૯૮૯) વગેરે એમની નવલકથાઓ છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૩૨માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૦૩માં મૃત્યુ
મૂળરાજ સોલંકી
મૂળરાજ સોલંકી અથવા મૂળરાજ ૧લો (શાસનકાળ: ઈ.સ. ૯૪૧-૯૯૬) એ ભારતના સોલંકી વંશના સ્થાપક હતા. ગુજરાતના ચાલુક્ય અથવા સોલંકી તરીકે ઓળખાતા આ રાજવંશે હાલના ગુજરાતના કેટલાક ભાગોમાં શાસન કર્યું હતું. ચાવડા વંશના છેલ્લા રાજા સામંતસિંહ ચાવડાને હરાવીને ઈ.સ. ૯૪૦-૯૪૧માં અણહિલવાડ પાટણમાં તેમનું સ્વતંત્ર સામ્રાજ્ય સ્થાપ્યું હતું. તેઓ શૈવ રાજા હતા અને બ્રહ્મ તથા વૈદિક પરંપરા મુજબ રાજધર્મ નિભાવતા હતા. તેમણે દિગંબર પંથ માટે મૂળવસ્તિકા (મૂળનું નિવાસસ્થાન) મંદિર અને શ્વેતાંબર પંથ માટે મૂળનાથ-જિનદેવ (જિન જે મૂળના ભગવાન છે) મંદિરો બંધાવ્યા હતા. સિદ્ધપુરના રુદ્રમહાલય બંધાવવાની શરૂઆત મૂળરાજ સોલંકીએ કરી હતી.
મૂળરાજના સમયના જૈન લેખકો મૂળરાજને, વેદ અને બ્રાહ્મણોના રાજા, તરીકે વર્ણવે છે સાથોસાથ તેમને જૈન ધર્મને રાજ્યાશ્રય આપતો પણ વર્ણવામાં આવ્યા છે.
૧૩મી સદીના બ્રાહ્મણ, સોમેશ્વર કૃત સુરતોત્સવ, મૂળરાજને વૈદિક પરંપરા મુજબનો રાજા વર્ણવે છે.
ઉદ્‌ગમ
<mapframe text="મૂળરાજના શાસન દરમિયાનના લખાણો મળી આવેલા સ્થાન" width="250" height="250" zoom="6" longitude="72.37" latitude="23.44"> {	"type": "FeatureCollection", "features": [ {			"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "બલેરા (ઝાલોર જિલ્લામાં)" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [71.475945, 24.7287792] } },		{			"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "વડોદરા" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [73.1812187, 22.3071588] } },		{			"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "કડી" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [72.3310025, 23.2978500] } },		{			"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "વડાસ્મા (વરુણસર્મકા)" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [72.4894235, 23.4115366] } }	] } ૧૦મી સદીના મધ્યમાં મૂળરાજ સોલંકીએ ચાવડા વંશના છેલ્લા શાસકને હરાવી સોલંકી વંશની સ્થાપના કરી હતી. મેરુતુંગની દંતકથા મુજબ, મૂળરાજે યોદ્ધા તરીકે ખ્યાતિ મેળવી હતી. તેમના મામા સામંતસિંહ ઘણીવાર નશામાં હોય ત્યારે તેને રાજા તરીકે નિયુક્ત કરતા અને શાંત થઈ જાય ત્યારે તેને પદભ્રષ્ટ કરી દેતા. એક મહત્ત્વાકાંક્ષી વ્યક્તિ તરીકે મૂળરાજ આ રીતે નિયમિત પણે નિરાશ થતા હતા. એક દિવસ જ્યારે નશામાં ધૂત સામંતસિંહે તેમને રાજા તરીકે નિયુક્ત કર્યા ત્યારે મૂળરાજે તેના મામાની હત્યા કરી અને કાયમી રાજા બન્યો. જોકે, મેરુતુંગની દંતકથા સુસંગત જણાતી નથી. તેનો દાવો છે કે સામંતસિંહે ૭ વર્ષ સુધી શાસન કર્યું હતું. જો સામંતસિંહની બહેને પોતાના શાસનકાળ દરમિયાન લગ્ન કર્યા હોત તો સામંતસિંહના મૃત્યુ વખતે મૂળરાજની ઉંમર સાત વર્ષથી ઓછી હોત. આ વિચિત્રતા અને અન્ય પુરાવાઓ સાથે જ્યોર્જ બુહલર જેવા કેટલાક વિદ્વાનોને મેરુતુંગની દંતકથાને બિનઐતિહાસિક ગણાવીને નકારી કાઢી છે.
મૂળરાજના પોતાના એક શિલાલેખમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે તેમણે સરસ્વતી નદીના પાણીવાળા પ્રદેશ પર વિજય મેળવ્યો હતો. વડનગર પ્રશસ્તિ તરીકે ખ્યાત શિલાલેખમાં તેનો વંશજ કુમારપાળ સોલંકી જણાવે છે કે તેમણે ચાપોટકાટાના રાજકુમારોને બંધક બનાવ્યા હતા. બુહલરે એવી દલીલ કરી કે મૂળરાજ એક બહારની વ્યક્તિ હતા જેમણે સામંતસિંહનું રાજ્ય કબજે કર્યું હતું. જોકે, અશોક મજુમદારના મત મુજબ તે ખરેખર રાજાના સંબંધી હતા. વડનગર શિલાલેખ તેમજ હેમચંદ્રાચાર્યનાં લખાણો સૂચવે છે કે મૂળરાજે નાગરિકો પરનો કરબોજ ઘટાડ્યો હતો. શિલાલેખમાં એમ પણ જણાવવામાં આવ્યું છે કે તેમણે ચાપોટકાટા રાજાઓની સંપત્તિ પોતાના સંબંધીઓ, બ્રાહ્મણો, ચારણો અને સેવકોમાં વહેંચી હતી. મજમુદાર દલીલ કરે છે કે જો મૂળરાજે ચાપોટકાટા રાજ્ય પર સૈન્યથી કબજો જમાવી લીધો હોત તો તેમને આ પ્રકારના તૃષ્ટિકરણનો આશરો લેવાની જરૂર ન પડી હોત. તેથી, મજુમદાર કહે છે કે મૂળરાજે ખરેખર પોતાના કાકાની હત્યા કરી હતી અને પછી કરવેરાના બોજમાં ઘટાડો અને સંપત્તિની વહેંચણી જેવા 'નરમ' પગલાં સાથે પોતાની સત્તા મજબૂત કરી હતી.
ધર્મ
જૈન લેખકો મુળરાજને વૈદિક ધર્મ અને રાજાશાહીના બ્રાહ્મણ વિચારો સાથે રજૂ કરે છે અને સાથે સાથે દર્શાવે છે કે તેઓ રાજવી નીતિ તરીકે જૈનોને વ્યાપક ટેકો આપે છે. તે શૈવ મત ધરાવતા હોવા છતાં તેમણે દિગંબર માટે મુલવસ્તિકા (મુલાનું નિવાસસ્થાન) મંદિર અને મૂળનાથ-જિનદેવ મંદિર શ્વેતામ્બર માટે બાંધ્યું હતું.
તેરમી સદીના બ્રાહ્મણ 'સોમેશ્વર'ના 'સુરતોત્સવ' અનુસાર વૈદિક 'વજપેયા'ના બલિદાનના દ્વારા મુળરાજને પવિત્ર રાજા તરીકે પૂજવામાં આવે છે.