cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ઝીપ કોડ
નબળી રીતે શહેરો સાથે જોડાયેલા ઝીપ કોડ
ઘણાં ઝીપ કોડ ગામડાંઓ, જનગણના - નિયુક્ત વિસ્તારોની સ્‍પષ્‍ટ રૂપરેખા આપતા વિસ્‍તારો, શહેરોના ભાગો, અથવા અન્‍ય વસ્‍તુઓ કે જે મ્‍યુનિસીપાલિટી નથી તેના માટે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ઝીપ કોડ 03750 એટ્ના, ન્યુ હેમ્પ્શાયરમાટે છે, પરંતુ એટ્ના શહેર કે નગર નથી, તે ખરેખર હેનોવર નગરમાં ગ્રામ્‍ય જિલ્લો છે, જેને પોતાને ઝીપ કોડ 03755 ફાળવવામાં આવ્‍યો છે. અન્‍ય ઉદાહરણ ઝીપ કોડ 08043 છે, જે કર્કવુડ, ન્‍યુ જર્સીની જનગણનાનું સ્‍પષ્‍ટ નિરૂપણ કરતા સ્‍થળ સાથે પત્ર વ્‍યવહાર કરે છે, પરંતુ વોર્હીઝ ટાઉનશીપને સમગ્ર રીતે સેવા આપે છે. આ લાગ્રેન્જ,ન્‍યૂ યોર્કના 0}લાગ્રેન્જમાં પણ કિસ્‍સો છે, જેનો ભાગ પોઘકિપ્સિ ટાઉનમાં આધારીત 12603 ઝીપ કોડ દ્વારા પૂરું પાડવામાં આવે છે. લાગ્રેન્જના બાકીના ભાગને લાગ્રેન્જવિલે પોસ્ટ ઓફિસ દ્વારા સેવા આપવામાં આવે છે. લાગ્રેન્જવિલે એ કોઇપણ રીતે નગર નથી, પરંતુ લાગ્રેન્જનો વિભાગ છે. વિલો ગ્રોવ, પેન્સિલ્વેનીયાને 19090 ઝીપ કોડ દ્વારા સેવા આપવામાં આવે છે તે એવું ગામડું છે જે અપર મોરલેન્ડ ટાઉનશીપ અને એબિંગ્ટન ટાઉનશીપ બંનેની સીમાઓની બંને બાજુ વિસ્‍તરે છે, અને તે પોસ્ટ ઓફિસ અપર ડુબ્લીન ટાઉનશીપના નાનાં વિભાગને પણ સેવા આપે છે. અન્‍ય ઉદાહરણ વાન્ડરબર્ગ કાઉન્ટિ, ઇન્ડિયાનાની આર્મસ્ટ્રોંગ ટાઉનશીપ છે. કોઇપણ ભેળવેલું નગર ન હોવા છતાં, જ્યારે બાકીનું County 477 ઉપસર્ગ, આર્મસ્ટ્રોંગ ટાઉનશીપનો ઉપયોગ કરે છે, ત્‍યારે ઝીપ કોડ 47617 અને ઇન્ડિયાનાનું આર્મસ્ટ્રોંગની પોતાના સરનામાંઓનો ઉપયોગ કરે છે. વધુમાં, બિન-મ્યુનીસિપલ સ્થળ નામો પણ મ્યુનીસિપલ સ્થળ નામ સાથે ઝીપ કોડનો સહિયારો ઉપયોગ કરે છે. ઉદાહરણ માટે વેસ્ટ વિન્ડસર ટાઉનશીપ, ન્‍યુ જર્સીના સામાન્‍ય રીતે વેસ્‍ટ વિન્‍ડસર સાથે જનગણના-નિયુક્ત સ્થળ પ્રિન્‍સટોન જંકશન તરીકે ઘણા પત્ર વ્‍યવહારની માહિતીમાં નોંધવામાં આવે છે.
સ્‍થળના નામો માટેનું ટપાલને લગતુ વર્ણન તેમના સરનામાં માટે ડિ ફેક્ટો સ્‍થળો બને છે, અને પરિણામે તે નિવાસીઓ અને વ્‍યાપારોને રાજી કરવા અઘરા બને છે કે તેઓ ખરેખર તેમના ઝીપ કોડ સાથે સંકળાયેલ "ચોક્કસ" સ્‍થળના નામથી અન્‍ય અલગ શહેર કે નગરમાં આવેલા છે. આ પરિસ્થિતિ દ્વારા ઉત્‍પન્‍ન થતી મૂંઝવણ અને ઓળખના અભાવને કારણે, કેટલાક શહેરો જેવા કે સિગ્નલ હિલ,કેલિફોર્નિયા છે, જેમણે સફળતાપૂર્વક ઝીપ કોડ સીમાઓ બદલવા માટે અથવા નવાં ઝીપ કોડ સર્જવા માટે ટપાલ સેવાને લેખિત અરજી કરી છે જેથી તેથી તેઓના શહેરો ઝીપ કોડ સાથે સરનામાં માટે ચોક્કસ સ્થળના નામ બની શકે છે.
આ મૂંઝવણ સ્‍થાનિક સરકારો માટે આર્થિક અમલીકરણો પણ હોઇ શકે છે, કારણ કે પત્ર જથ્થો એ દર વર્ષે જનગણના સંખ્‍યા ગણતરીઓ વચ્‍ચે વસતિના પરિવર્તનોના અંદાજ માટે યુ.એસ. સેન્સસ બ્યુરો દ્વારા વપરાયેલ ઘટકોમાંના છે. એક પ્રદેશમાં રહેલા લોકોમાં ક્યારેક સ્‍થાનિક અધિકારો કે જે ઝીપ કોડ માટે ચોક્કસ સ્‍થળનું નામ નથી પરંતુ તે સ્‍વીકારવાયોગ્‍ય સ્‍થળનું નામ છે જે પ્રદેશોના રહેનારા લોકોના નામ હંમેશા વાપરવા માટે નિવાસીઓને સલાહ આપશે, કારણ કે જો તે નગરની વસતિનો જનગણના અંદાજ નીચો છે તો તેઓની વસતિ પર આધારિત ગણતરી કરવામાં આવે છે તેવા થોડાં રાજ્ય અને સંઘ નાણાંકીય ભંડોળ મેળવશે. ખૂબ જ પારંપરિક ઉદાહરણ પેડોક લેક, વિસ્કોન્સિન છે, જેનું ચોક્કસ સ્‍થળ નામ સાલેમ છે. પેડોક લેકને સાલેમ સાથે ગામડાં તરીકે ભેળવી દેવામાં આવ્‍યું છે, જો કે સાલેમ નગરના નહીં ભેળવેલા ભાગોમાં છે તે કરતાં પેડોક લેક ગામડાંમાં વધુ લોકો છે. પછીની મૂંઝવણ સિલ્વર લેક, વિસ્કન્સિનના કારણે ઉત્‍પન્‍ન કરવામાં આવી છે જે સાલેમ નગરમાં ગામડું પણ છે, અને તેને પોતાનો ઝીપ કોડ અને પોસ્ટ ઓફિસ ધરાવતા, પેડોક લેક જેવું સમાન કદ અને દરજ્જો ધરાવે છે.
અન્‍ય કિસ્‍સામાં, યુ.એસ.ફેડરલ કોમ્યુનિકેશન કમીશન (FCC) એ સેન્ડી સ્પ્રીંગ્ઝ, જ્યોર્જિયા, મોટા પ્રમાણમાં તેની શહેર માટેની મંજુરીમાં પરિવર્તનની જરૂરિયાત હોવાથી રેડિયો સ્‍ટેશન (હવે WNNX FH) ના પ્રસ્‍તાવનો ઇન્‍કાર કર્યો હતો. કારણ કે વસતિ દ્વારા રાજ્યના સાતમાં સૌથી વિશાળ સ્‍થાને હોવા છતાં તે શહેર નથી. (2005 ના અંતે મ્‍યુનિસીપલ કોર્પોરેશનમાં ભેળવવામાં ન આવ્‍યું ત્‍યાં સુધી). FCC એ સ્‍થાનિક સંસ્‍થાઓના સહારાથી પત્રોમાં "એટલાન્ટા" નો ઉપયોગ સ્‍થાપિત કર્યો, જોકે USPS એ સારી રીતે એકીકરણ અસર ન કરે ત્‍યાં સુધી એટલાન્ટામાં 30328 નો ઉપયોગ કરવા તેમને આગ્રહ કર્યો. હજુ પણ એટલાન્ટામાં 30328 બન્‍યું નથી, અથવા "સેન્ડી સ્પ્રીંગ્ઝ" શહેર મર્યાદાના બહાર પણ ક્યાંય બન્‍યું નહીં તેથી ફકત "સ્‍વીકારવાયોગ્‍ય" છે. આ સેન્ડી સ્પ્રીંગ્ઝની મુખ્ય પોસ્ટ ઓફિસ ખાતે ફક્ત પી.ઓ. બોક્સ માટે વપરાતા ઝીપ કોડ માટે પણ લાગુ આવે છે.
ઝીપ કોડ અને તેમના સંલગ્ન સ્‍થળના નામો કાઉન્ટિ સીમાઓની અવગણના કરતા હોવાથી, આ એ સમસ્‍યા પણ ઉત્‍પન્‍ન કરે છે કે કયા શેરી સરનામાંઓ પર આધારિત છે તેના પર એક ચતુર્થાંશ ભાગ તેમાં છે. ઉદાહરણ તરીકે, 30339 વિનીંગ્ઝ,જ્યોર્જિયાદક્ષ‍િણપૂર્વના કોબ કાઉન્ટિમાં આવેલું છે; તેથી દરેકમાં SE ની તકતી લગાવવામાં આવે છે, અને તે કાઉન્ટિની જાળી પર ઘરની સંખ્‍યા છે (કાઉન્ટિ સિટ મથકમાં નગર ચોકથી અંતર પ્રમાણે). જો કે વિનીંગ્ઝ એટલાન્ટાના ઉપયોગની USPS માંગણી કરતુ હોવાથી, વિનીંગ્ઝ એટલાન્ટા સરનામાંઓ એવી રીતે લખવામાં આવે છે કે જ્યાં તેઓ ખરેખર છે તેનાથી વિરોધી (ઉતરપશ્ચિમ મેટ્રો એટલાન્ટા) બાજુ પર હોવાના બદલે, તેઓ દક્ષ‍િણપૂર્વ એટલાન્ટામાં હોવાનું દેખાય છે. આ 9-1-1કોલર સ્‍થાન સાથે પણ સમસ્‍યાઓ ઉત્‍પન્‍ન કરી શકે છે, જે જ્હોન્સ ક્રીક, જ્યોર્જિયામાં વ્‍યક્તિના મૃત્‍યુ તરફ દોરી જતો જ્યારે તેણીની એમ્બ્યુલન્સ તાત્‍કાલિક રવાનગી કરનાર દ્વારા ખોટા સરનામાં પર મોકલવામાં આવી હતી.
ઝીપ કોડના વિભાગો અને પુનઃ ફાળવણી
વિસ્‍તાર કોડની જેમ, ઝીપ કોડ ક્યારેક વિભાજીત અને પરિવર્તિત કરવામાં આવે છે, ખાસ કરીને જ્યારે ગ્રામ્‍ય વિસ્‍તાર પરાંને લગતો બને છે. પારંપારિક રીતે, નવાં કોડ એક વખત જાહેર કર્યા પછી અસરકારક બને છે, અને સારો સમયગાળો (દા.ત. એક વર્ષ) જરૂરી હતો જેમાં નવાં અને જૂનાં કોડ એકસાથે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. તેથી અસરકારક વિસ્‍તારમાં ટપાલના ગ્રાહકો પત્રવ્‍યવહારો જાહેર કરી શકે છે, નવી લેટીન સામગ્રી વગેરેના આદેશ આપી શકે છે, ઇ.
ખૂબ નોંધપાત્ર રીતે ઝડપથી વિકસતા સમાજોમાં નવી વિભાગીય કેન્‍દ્ર સુવિધા ખોલવી તે કયારેક જરૂરી હોય છે, જે પછી તે પોતાનો ત્રણ આંકડાનો ઝીપ કોડ ઉપસર્ગ કે ઉપસર્ગો ફાળવવા જ જોઇએ. આવી ફાળવણી ઘણા માર્ગે કરી શકાય છે. ઉદાહરણ તરીકે જ્યારે નવી વિભાગીય કેન્‍દ્ર સુવિધા વર્જીનીયામાં ડુલ્સ એરપોર્ટ ખાતે ખોલવામાં આવી હતી, ત્‍યારે ઉપસર્ગ 201 તે સુવિધાને ફાળવવામાં આવ્‍યો હતો; તેથી તે‍ વિભાગીય કેન્‍દ્ર સુવિધા ઝીપ કોડ દ્વારા આપવામાં આવેલ તમામ પોસ્ટ ઓફિસો 220 કે 221 થી શરૂ થતાં જૂનાં કોડમાંથી 201 સાથે શરૂ થતા નવાં કોડમાં બદલ્‍યા. જો કે જ્યારે નવી વિભાગીય કેન્‍દ્ર સુવિધા મોન્ટેગોમેરી કાઉન્ટિ, મેરીલેન્‍ડને સેવા આપવા ખોલવામાં આવી હતી, ત્‍યારે કોઇ નવો ઉપસર્ગ ફાળવવામાં આવ્‍યો ન હતો. તેના બદલે, 207 અને 208 ના ક્ષેત્રોમાં ઝીપ કોડ જે મૂળાક્ષરની રીતે પહેલાં ફાળવવામાં આવ્‍યા હતાં, તે બદલવામાં આવ્‍યા હતાં, જેથી કાઉન્ટિમાં 207xx ઝીપ કોડ 208xx કોડમાં પરિવર્તિત કરવામાં આવ્‍યા હતાં, જ્યારે તે કાઉન્ટિની બહાર 208xx કોડ 207xx કોડ માં બદલવામાં આવતા હતાં. કારણ કે સિલ્વર સ્પ્રીંગ્ઝ (જેનો પોસ્ટ ઓફિસ વિસ્‍તાર વ્હીટનને ઉમેરે છે) ને તેનો પોતાનો ઉપસર્ગ 209 છે, સિલ્વર સ્પ્રીંગ્ઝને પરિવર્તિત અમલમાં મૂકવાની કોઇ જરૂરિયાત ન હતી. તેના બદલે 209xx ઝીપ કોડ માટે જતા બધા પત્ર નવી વિભાગીય કેન્‍દ્ર સુવિધા માટે સરળ રીતે પુનઃસ્થિત માર્ગે મોકલવામાં આવ્‍યો હતો.
બીજી તરફ, ઓછી વસતિ પોસ્ટ ઓફિસ બંધ કરવા માટેનું અને તેના સંકળાયેલા ઝીપ કોડ નાબૂદ કરવાનું કારણ હોઇ શકે. ઉદાહરણ માટે, પેન્સિલવેનિયાના Centralia નો ઝીપ કોડ 17927 2002 માં નિવૃત્ત કરવામાં આવ્‍યો હતો. ઉદાહરણ માટે, સેન્ટ્રાલીયા,પેન્સિલવેનિયાનો ઝીપ કોડ 17927 2002 માં નિવૃત્ત કરવામાં આવ્‍યો હતો.
જ્યારે ટપાલને લગતી સીમાઓ બીજા સ્‍થાનમાં બદલવામાં આવી ત્‍યારે ઝીપ કોડ પણ બદલે છે. ઉદાહરણ માટે એવા સમયે કે જ્યારે અગાઉ નોંધેલ Montgomery County માં પરિવર્તન એ સ્‍થાન લીધુ હતું. અને તે પછી વોશિંગ્‍ટન ડી.સી. ના મેયર મેરીયન બેરીના દબાણ હેઠળ, USPS એ મૂળ સીમા મેળવવા માટે કોલંબિયાના જિલ્‍લા અને મેરીલેન્‍ડ વચ્‍ચે ટપાલની સીમાઓ બીજા સ્‍થાનમાં બદલી હતી. પહેલાં ઘણાં આંતરીક પરાં, જેવા કે બેથેસ્ડા અને તાકોમા પાર્ક વોશિંગ્‍ટન ડી.સી.ના ટપાલ વિસ્‍તારમાં હતાં. પરિવર્તનના પરિણામરૂપે, 200 સાથે શરૂ થયેલ મેરીલેન્‍ડમાં ઝીપ કોડ 207, 208 અથવા 209 માં તેના સ્થળના આધારે બદલાયા, અને ડી.સી.–મેરીલેન્‍ડ સીમા બંને તરફ ફેલાઇ રહી હતી તે વિભાજીન થઇ. ઉદાહરણ તરીકે, જ્યારે 20012 (તાકોમા પાર્ક) નો મેરીલેન્‍ડનો વિભાગ 20912 બને છે, ત્યારે 20014 (બેથેસ્ડા) 20814 બને છે.
આંકડા
ઝીપ કોડ ફક્ત પત્રોના માર્ગ માટે ઉપયોગમાં લેવામાં નથી આવતા પરંતુ યુનાઇટેડ સ્‍ટેટ્સમાં ભૌગોલિક આંકડાશાસ્‍ત્ર એકઠું કરવામાં પણ ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. યુ.એસ. સેન્સસ બ્યુરો ઝીપ કોડ વિસ્‍તારોની અંદાજિત સીમાઓ ગણે છે જે ઝીપ કોડ ટેબ્યુલેશન એરીયા(ZCTAs) કહે છે. આંકડાશાસ્‍ત્રીય જનગણના માહિતી પછી આ અંદાજિત વિ‍સ્‍તારો માટે જરૂરી બને છે. ZCTAsના કેન્દ્ર-બિંદુના રેખાંશ અને અક્ષાંશમાટે જરૂરી ભૌગોલિક માહિતી પૂરી પાડવામાં આવે છે. સેસન્સ બ્યુરો ઝીપ કોડ માટે ઘણી આંકડાશાસ્‍ત્રીય માહિતી પૂરી પાડે છે, પરંતુ બધા ZCTAsના વ્‍યવસ્થિત માહિતી સમૂહો રહ્યા નથી સમાન અંદાજિત ભૌગોલિક વિસ્‍તાર માટે જરૂરી સંપૂર્ણ માહિતીસમૂહો વ્યાવસાયિક રીતે ઉપલબ્‍ધ છે.
ઝીપ કોડ કુદરતી રીતે બૌદ્ધિક માહિતી છે, અથવા કેન્દ્ર આધારિત માહિતી છે, કારણ કે તેઓ વહેંચણી કેન્દ્રો વચ્ચેની જગ્‍યાએ નહીં, પરંતુ ફક્ત વહેંચણી કેન્દ્રો પર જ ફાળવવામાં આવે છે. પછી યુ.એસ. સેન્સસ બ્યુરોએ ચોક્કસ આંકડાઓ કે નકશા તેમજ માહિતીની રજૂઆત માટે, ઉપયોગ લેવા માટે ઝીપ કોડના અંદાજિત વિસ્‍તારનું પ્રતિનિધિત્‍વ કરતા વિસ્‍તારીય લક્ષણ સર્જવા માટે આ જુદો માહિતી સમૂહ ઉમેર્યો. ZCTAs ઝીપ કોડ સાથે મૂંઝવણમાં નથી, અને તેઓ ઝીપ કોડની જેમ વારંવાર વધુ આધુનિક બનાવવામાં આવતા નથી. જોકે ઘણા સંશોધન અને આયોજન હેતુઓ માટે તેઓ ખૂબ ઉપયોગી છે, અને ઝીપ કોડ માહિતી સાથે ઉપયોગમાં લઇ શકાય છે.
કાનુની જિલ્લા
ઝીપ કોડ કાયદા ઘડનાર જિલ્‍લાઓ ઓળખવા માટે ઉપયોગમાં લઇ શકાય. ઉદાહરણ માટે, [http://www.house.gov/ યુ.એસ. હાઉસ ઓફ રીપ્રેઝેન્ટેટિવ્ઝ] ની વેબસાઇટને ઝીપ કોડ પર આધારિત ઉપરના ડાબા ખૂણામાં “તમારા પ્રતિનિધિને શોધો” ચિહ્ન છે.
ઇન્ટરનેટ
ઝીપ કોડ માહિતીએ ઘણી વેબસાઇટ પર ખાસ કરીને બ્રિક-એન્ડ-ક્લીકવેબસાઇટ ડિલર/દુકાન શોધક સોફ્ટવેરનો આંતરીક ભાગ છે. આ સોફ્ટવેર યુઝર ઇનપુટ ઝીપ કોડની પ્રક્રિયા કરે છે અને આપેલ ઝીપ કોડના કેન્‍દ્રોમાંથી અંતર વધારવાના હેતુથી સામાન્‍ય રીતે, દુકાન કે વ્‍યાપાર સ્‍થાનોની યાદી પર આવે છે. ઝીપ કોડ પદ્ધતિ યુએસ પોસ્ટલ સંકુલ માટે મર્યાદિત હોવાથી, વેબસાઇટને ઝીપ કોડની જરૂર છે તે આંતરરાષ્‍ટ્રીય ગ્રાહકો નોંધી શકતું નથી.
બાહ્ય લિંક્સ
શ્રેણી:ઝીપ કોડ શ્રેણી:1991 પરિચય
મકાઈ
thumb|250px|right| મકાઈના દાણા thumb|250px|right| મકાઈના છોડ પર મકાઈ thumb|250px|right| વિવિધ જાતની મકાઈના ડોડા thumb|250px|right| રસ્તા પર મકાઈના ડોડાનું વેચાણ (ભારતમાં)
મકાઈ (અંગ્રેજી: Maize કે Corn) એક મુખ્ય ખાદ્ય કૃષિ પાક છે, જે જાડાં અનાજ(ધાન્ય)ની શ્રેણીમાં આવે છે. મકાઈને સામાન્ય રીતે દાણા સૂકવીને તેનો લોટ દળી રોટલા બનાવી ખવાય છે. આ ઉપરાંત મકાઈના ડોડાને શેકી અથવા બાફીને ખાવાની રીત પણ ખૂબ પ્રચલિત છે. અમેરિકામાં પાયોનિયર ટાઈમ્સ નામે ઓળખાતા ગાળામાં મકાઈના લોટના બનેલા રોટલા અને બ્રેડ લોકોના રોજિંદા ખોરાકનો ભાગ હતા. આજે અમેરિકા જેવા વિકસિત દેશો મોટા પ્રમાણમાં થતા માંસાહાર માટે ઉછેરાતાં પ્રાણીઓ(જેમકે ડુક્કર)ના ખોરાક માટે મકાઈનો પણ ઉપયોગ કરે છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:ખેતી શ્રેણી:અનાજ શ્રેણી:ધાન્ય શ્રેણી:આહાર શ્રેણી:ખોરાક
કાળો કોશી
thumb|right|કાળો કોશી કાળો કોશી આપણા ગુજરાત સહિત દેશના મોટા ભાગમાં જોવા મળતું વાડી-વગડાનું પક્ષી છે. તેને પક્ષીજગતના પોલીસનું બિરૂદ મળેલું છે. તળપદી બોલીમાં તેને "પટેલ"ના નામે પણ ઓળખવામાં આવે છે. અંગ્રેજો તેને 'હિઝ રોયલ હાઈનેસ' તરીકે ઓળખે છે, હિન્દીમાં તેને કોતવાલ અથવા ઠાકુરજી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેનું શરીર ૧૩ ઈંચ જેટલું લાંબુ હોય છે, જેમાં પુંછડીનો ભાગ અડધી લંબાઈ ધરાવતો હોય છે. આ લડાયક પક્ષીની આંખ લાલ હોય છે. સમડી, કાગડા, ખેરખટ્ટા જેવાં પક્ષીઓ સાથે કાળો કોશી લડી લેતો હોય છે. તે પોતાની સીમા-વિસ્તારમાં બળવાન તેમ જ મોટાં પક્ષીઓની પાછળ પડી ભગાડી મૂકે છે. આ પક્ષી ઊડવામાં ચપળ હોય છે, જેથી ઝાડ, દિવાલ, વીજળી-ટેલીફોનના તાર પર બેસીને જમીન પરથી જીવડાંને તરાપ મારી પકડીને ફરી ઉપર આવી જાય છે. તે ચૈત્ર તેમ જ અષાઢ મહિનામાં માળા બનાવી ઈંડા મૂકે છે. તેનો માળો ફરતેથી ખુલ્લો હોય છે. લેલાં, પીળક જેવા પક્ષીઓ કાળા કોશીના માળા નજીક (પોતાનાને માળા રક્ષણ મળશે તેવા હેતુથી) તેમના માળા બનાવતા હોય છે.
અવાજ
કાળા કોશીનો અવાજ નીચેના સાધનનો ઉપયોગ કરી સાંભળી શકાય છે. ચિત્ર:Black Drongo.ogg
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:પક્ષી શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર શ્રેણી:ભારતીય ઉપખંડનાં પક્ષીઓ
બારોટ (જ્ઞાતિ)
thumb|પશ્ચિમ ભારતના બારોટ ( ૧૮૫૫–૧૮૬૨) બારોટ એ ગુજરાત અને રાજસ્થાનના વતનીઓની ભારતીય જ્ઞાતિ છે. તેઓ પરંપરાગત રીતે વંશાવલિઓ અને પૌરાણિક કથાકારો તરીકે કામ કરતા હતા.
ઉત્પત્તિ
આ જ્ઞાતિને "વહિવાંચા બારોટ" તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. વહિવાંચા શબ્દનો શાબ્દિક અર્થ" વહી વાંચનાર (વહીનો અર્થ વંશાવળીનું પુસ્તક, ખાતાવહી અથવા સામાન્ય રીતે કોઈ પુસ્તક) છે. વહિવાંચાઓ પરંપરાગત રીતે વંશાવળી સંભાળે, વાર્તાઓ કહે અને ભાટ કવિતાઓનો પાઠ કરે છે. શબ્દ "બારોટ" મૂળ રીતે વહિવાંચા અને ભાટ બંને જાતિઓ માટે સન્માનજનક બિરુદ તરીકે ઉપયોગમાં લેવામાં આવ્યો હતો, અને વહિવાંચો દ્વારા ધીમે ધીમે જાતિના નામ તરીકે સ્વીકારવામાં આવ્યો હતો.
એક સિધ્ધાંત અનુસાર, વાહિવંચા બારોટોની જાતિનો વિકાસ ભાટ જ્ઞાતિમાંથી થયો. વ્યાપક પરંપરામાં જણાવાયું છે કે વહિવાંચો રાજપૂતોના સોલંકી વંશના સમયગાળામાં (ઈ.સ ૯૪૨-૧૨૪૫) ગુજરાત આવ્યા હતા. પ્રાચીન વહિવાંચાઓનું હયાત પુસ્તક જે જૂની ગુજરાતી ભાષામાં ૧૭૪૦ માં લખાયેલું છે. તેઓ બ્રાહ્મણ મૂળના હોવાનું કહેવાય છે.
વર્તમાન સંજોગો
હાલમાં, બારોટ અથવા ભાટનો પરંપરાગત વ્યવસાય લુપ્ત થવાની આરે છે કારણ કે નવી પેઢીની જાતિઓ / સમુદાયો જેમની માટે તેઓએ બારોટ તરીકે કામ કર્યું હતું, હવે તેમને આશ્રય આપતા નથી. વધારેમાં, બારોટોની યુવા પેઢી, અન્ય ધંધાઓ, વ્યવસાયો અને ઉચ્ચ અભ્યાસમાં પણ શામેલ થઈ ગઈ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતની જ્ઞાતિઓ
સોહરાબ મોદી
અંગત જીવન
તેમના લગ્ન મેહતાબ મોદી સાથે થયા. તેઓ ગુજરાતના મુસલમાન રાજ પરિવારની કન્યા હતી. તેમણે પરખ ફીલ્મ સાથે પોતાની ફીલ્મ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. તેણેના જન્મ દિવસે બંને લગ્ન ગ્રંથિથી જોડાયા. તેમને મેહલી નામનો પુત્ર થયો જે યુ.એસ.એ.માં સ્થાયી થયો. મેહતાબ ને તેમના પહેલા લગ્ન થકી ઈસ્માઈલ નામે એક પુત્ર હતો, તે તેમની સાથે જ રહ્યો.
જીવન
૧૯૩૬માં તેમણે મિનર્વા મૂવીટોન ની સ્થાપના કરી. મિનર્વા મૂવીટોનમાં તેમની શરૂઆતની ફીલ્મો સામાજિક દુષણો પર આધારીત હતી, જેમકે - મીઠા ઝહેર (૧૯૩૮) દારૂના નશા પર આધારિત, તલાક (૧૯૩૮) હિંદુ સ્ત્રીઓના છૂટાછેડાના અધિકાર પર આધારિત. આ ફીલ્મો સફળ રહી તે છતાં પણ મોદીનું ધ્યાન ઐતિહાસિક વિષય વસ્તુ તરફ આકર્ષાયું. ત્યાર પછી બનેલી ત્રણ ઐતિહાસિક ફીલ્મોને કારણે મિનર્વા મૂવીટોન ખૂબ જાણીતી બની. તે ત્રણ ફીલ્મો - પુકાર (૧૯૩૯), સિકંદર (૧૯૪૧) અને પૃથ્વી વલ્લભ (૧૯૪૩)
પૃથ્વી વલ્લ્ભ કનૈયાલાલ મુનશીની તેજ નામની નવલકથા પર આધારિત હતી. આ ફીલ્મમાં રાણી મૃણાલવતીની ભુમિકા દુર્ગા ખોટે એ ભજવી. મૃણાલવતી એ એક આક્રમક રાણી હતી. તેણે નાયકને જનમેદનીમાં અપમાનીત કર્યો અને છેવટે તેના જ પ્રેમમાં પડી.
૧૯૫૩ની ઝાંસી કી રાનીએ ભારતની પ્રથમ ટેક્નીકલર ફીલ્મ હતી. તેની માટે હોલીવુડના તકનીકી કાર્યકરોને તેડાવવામાં આવ્યા હતા. ૧૮૫૭ની રાષ્ટ્રીય ક્રાંતિ પર આધારિત આ ફીલ્મમાં ઝાંસીની રાણીની ભૂમિકા મેહતાબે કરી હતી. રાણીના મુખ્ય સલાહકાર રાજગુરુની ભૂમિકા મોદીએ કરી. આ ફીલ્મ ઘણી મોંઘી હતી પરંતુ તે નિષ્ફળ રહી અને મોદી ને ઘણું નુકશાન થયું.
તેમ છતાં મોદીએ મિર્ઝા ગાલિબના જીવન પર આધારિત તેજ નામની ફીલ્મ બનાવી. આ માટે તેમને રાષ્ટ્રપતિનો સર્વોત્તમ ફીલ્મ માટેનો સુવર્ણ ચંદ્રક મળ્યો. તેમા સુરૈયાએ ગાલિબની પ્રેમિકાનો ભાગ ભજવ્યો અને લોકપ્રિય બની. તેણે ગાયેલા ગીતો ખૂબ લોકપ્રિય થયા. આ ફીલ્મ માટે જવાહર લાલ નહેરુ એ તેમને ટિપ્પણ આપી કે "તેમણે ગાલિબને જીવંત કર્યો." ("तुमने मिर्झा गालिब की रुह को झिंदा कर दिया").
પાછલું જીવન
૧૯૮૦માં તેમને દાદાસાહેબ ફાળકે ઍવોર્ડ મળ્યો. આ ઍવોર્ડ મેળવનારા તેઓ ૧૦મી વ્યક્તિ હતા. તેમને બોન મેરોનું કેન્સર હતું. તેઓ ૨૮ જાન્યુઆરી ૧૯૮૪માં અવસાન પામ્યા.
સંદર્ભો
શ્રેણી:૧૮૯૭માં જન્મ શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:અભિનેતા શ્રેણી:૧૯૮૪માં મૃત્યુ શ્રેણી:દાદાસાહેબ ફાળકે પુરસ્કાર વિજેતા
પલસદરી (જિ. રાયગઢ)
300px|thumb|ચોમાસાની ઋતુમાં પલસધરી ખાતે રમણીય ધોધ પલસદરી અથવા પલસધરી ( અંગ્રેજી:Palasdari; મરાઠી: પળસદરી), એ મુંબઈ ઉપનગરીય રેલ લાઇન પરના કર્જત  અને ખોપોલી સ્ટેશનોની વચ્ચે આવેલું એક લોકપ્રિય પર્યટન સ્થળ અને એક રેલવે જંક્શન છે. આ સ્થળ કર્જત થી લોનાવલા લાઇન પર આવે છે. ખોપોલી માર્ગ પર તેનાથી આગળનું સ્ટેશન કેલાવલી છે. પલસદરીનું નામ " પલાસ"ના વૃક્ષ અને "દરી" એટલે કે "દર્રા" ( પહાડીઓની વચ્ચેથી પસાર થતો માર્ગ) નામના બે શબ્દોના મેળ પરથી બન્યો છે. આ સ્થળ કર્જત ખોપોલી રાજ્ય ધોરી માર્ગ નં. ૩૫ પર આવેલું છે. પલસદરી ખાતે પ્રસિદ્ધ પલસદરી બંધ પણ આવેલો છે. પલસદરી ખાતે બ્રિટિશ રાજના સમયનાં તથા તેનાથી પણ પુરાણા સમયનાં કેટલાંય મંદિરો ઉપસ્થિત છે.
વિશેષ રૂપમાં વરસાદની ઋતુમાં, મુંબઈ, પનવેલ અને નવી મુંબઈજેવા શહેરી વિસ્તારમાંથી ઘણા પર્યટકો અહીં આવે છે. ચોમાસા દરમિયાન અહીં આખા વિસ્તારમાં ઝરણાંઓ સક્રિય બની જાય છે અને ચારેકોર લીલીછમ હરિયાળી છવાઇ જાય છે. પલસદરી ખાતે એક અન્ય આકર્ષણ અહીંયાં આવેલો શ્રી સ્વામી સમર્થ મહારાજ (અક્કલકોટ)નો "મઠ" છે જે એક ખુબજ રમણીય જગ્યા પર આવેલો છે.
પલસદરીની ઓળખ તેની પ્રાકૃતિક સુંદરતા અને કઠિન રસ્તાઓને કારણે બની છે. પહાડીઓ પર પદ યાત્રા (ટ્રેકીંગ), પર્યટકોમાં વિશેષ રૂપમાં લોકપ્રિય છે, પરંતુ પર્યટકોએ અહીં આ પદયાત્રા દરમિયાન અહીંની કાંટાળી ઝાડીઓથી ખુબજ સાવધાન રહેવું પડે છે. આ કાંટાળી ઝાડીઓ કોઈ લાપરવાહ પર્યટક માટે ખતરનાક સાબિત થઇ શકે તેમ છે. આ ઉપરાંત પલસદરી ખાતે ઘણી જગ્યાઓ અંગત માલિકીની પણ છે તથા ત્યાં થઇને પસાર થવાનું અવૈધ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો શ્રેણી:રાયગઢ જિલ્લો શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
કકરેલી (તા. સંજેલી)
કાકરેલી (તા. સંજેલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંજેલી તાલુકાનું ગામ છે. કાકરેલી ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:સંજેલી તાલુકો
ચેતના (સામયિક)
ઇશ્વરલાલ દેસાઈ ચેતનાના સંપાદક હતા, અને વસંત દલાલ પ્રકાશક હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી સામયિકો
ગંગારામ
રાય બહાદુર સર ગંગારામ સીઆઈઈ એમવીઓ (૧૩ એપ્રિલ ૧૮૫૧ – ૧૦ જુલાઈ ૧૯૨૭) બ્રિટિશ-ભારતીય સિવિલ એન્જિનિયર અને સ્થપતિ હતા. લાહોરના શહેરી તાણાવાણામાં, પછી સંસ્થાનવાદી ભારતમાં અને હવે આધુનિક પાકિસ્તાનમાં તેમના વ્યાપક યોગદાનને કારણે ખાલેદ અહમદે તેમને "આધુનિક લાહોરના પિતા" તરીકે વર્ણવ્યા છે.
પ્રારંભિક જીવન
ગંગારામનો જન્મ ૧૩ એપ્રિલ ૧૮૫૧ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના પંજાબ પ્રાંતના નાનકાના સાહિબ જિલ્લાના ગામ મંગતાનવાલામાં (વર્તમાન પાકિસ્તાનમાં) પંજાબી હિન્દુ પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતા દૌલત રામ મંગતાનવાલાના એક પોલીસ સ્ટેશનમાં જુનિયર સબઇન્સ્પેક્ટર હતા. બાદમાં તેઓ અમૃતસર સ્થળાંતરિત થયા હતા અને કોર્ટના કોપી રાઇટર તરીકે જોડાયા હતા. અહીં ગંગારામે સરકારી હાઈસ્કૂલમાંથી મેટ્રિકની પરીક્ષા પાસ કરી અને ૧૮૬૯માં લાહોરની સરકારી કોલેજમાં જોડાયા હતા. ૧૮૭૧માં તેમણે રૂરકી ખાતેની થોમસન સિવિલ એન્જિનિયરિંગ કોલેજમાં શિષ્યવૃત્તિ મેળવી હતી. તેમણે ૧૮૭૩માં સુવર્ણચંદ્રક સાથે અંતિમ પરીક્ષા પાસ કરી હતી.
એન્જિનિયર
પંજાબના ગવર્નર સર માલ્કમ હેલીના શબ્દોમાં, "તેઓ નાયકની જેમ જીત્યા હતા અને સંતની જેમ (દાનમાં) આપ્યા હતા". તેઓ એક મહાન એન્જિનિયર અને મહાન પરોપકારી હતા.
૧૯૦૦માં, રાજા એડવર્ડ સાતમાના રાજ્યારોહણના સંબંધમાં આયોજીત થનારા શાહી દરબારમાં કાર્ય અધિક્ષક તરીકે કામ કરવા માટે લોર્ડ કર્ઝન દ્વારા ગંગારામની પસંદગી કરવામાં આવી હતી. આ શાહી કાર્યક્રમની અનેક સમસ્યાઓ અને પડકારોને સફળતાપૂર્વક સંચાલિત કરી તેમણે પોતાનું કામ પૂરું કર્યું હતું. તેઓ ૧૯૦૩ માં સેવામાંથી અકાળે નિવૃત્ત થયા હતા.
તેમણે લાહોરની જનરલ પોસ્ટ ઓફિસ, લાહોર મ્યુઝિયમ, એચિસન કોલેજ, મેયો સ્કૂલ ઓફ આર્ટ્સ (વર્તમાન નેશનલ કૉલેજ ઓફ આર્ટ્સ), ગંગારામ હોસ્પિટલ, લેડી મેકલેગન કન્યા શાળા (ગર્લ્સ હાઈસ્કૂલ), સરકારી વિશ્વવિદ્યાલયનો રસાયણશાસ્ત્ર વિભાગ, મેયો હોસ્પિટલની આલ્બર્ટ વિક્ટર વિંગ, સર ગંગારામ હાઈસ્કૂલ (વર્તમાન લાહોર કોલેજ ફોર વુમન) હેલી કોલેજ ઓફ કોમર્સ (વર્તમાન હેલી કોલેજ ઓફ બેંકિંગ એન્ડ ફાઇનાન્સ), રવિ રોડ હાઉસ ફોર ધ ડિસેબલ, "ધ મોલ" રોડ પર ગંગારામ ટ્રસ્ટ બિલ્ડિંગ અને લેડી મેનાર્ડ ઔદ્યોગિક શાળા વગેરે ઇમારતોની ડિઝાઇન તૈયાર કરી તેનું નિર્માણ કર્યું હતું. તેમણે મોડેલ ટાઉન અને ગુલબર્ગ શહેરનું નિર્માણ પણ કર્યું હતું, જે એક સમયે લાહોરના શ્રેષ્ઠ વિસ્તારો હતા.
ભારત અને પાકિસ્તાનના ભાગલા બાદ ૧૯૫૧માં નવી દિલ્હી ખાતે તેમની સ્મૃતિમાં સર ગંગા રામ હોસ્પિટલનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું.
પટિયાલા રજવાડામાં સેવા
નિવૃત્તિ પછી તેઓ રાજધાનીના પુનર્નિર્માણ પ્રોજેક્ટ માટે પટિયાલા સ્ટેટમાં અધિક્ષક એન્જિનિયર તરીકે નિયુક્ત થયા હતા. તેમના નિર્માણ કાર્યોમાં મોતી બાગ મહેલ, સચિવાલય બિલ્ડિંગ, નવી દિલ્હી, વિક્ટોરિયા ગર્લ્સ સ્કૂલ, કાયદાની અદાલતો અને પોલીસ સ્ટેશનનો સમાવેશ થાય છે.
લાયલપુર (હવે ફૈસલાબાદ) જિલ્લાના જરાનવાલા તાલુકામાં ગંગારામે એક અનોખી મુસાફરી સુવિધા ઘોડા ટ્રેન (ઘોડા ખેંચાયેલ ટ્રેન) બનાવી હતી. તે બુચિયાના રેલવે સ્ટેશન (લાહોર જરાનવાલા રેલ્વે લાઇન પર) થી ગંગાપુર ગામ સુધીની રેલવે લાઇન હતી. આઝાદી પછી પણ તે દાયકાઓ સુધી ઉપયોગમાં રહ્યું હતું. તે તેના પ્રકારનું એક અનન્ય નિર્માણ હતું. તે રેલ્વે એન્જિનને બદલે ઘોડા સાથે સાંકડા રેલ ટ્રેક પર ખેંચાયેલા બે સરળ ટ્રોલી હતી. ૧૯૮૦ ના દાયકામાં જરૂરી સમારકામની ઉપેક્ષાના કારણોસર નકામું બની ગયું હતું. ફૈસલાબાદ જિલ્લા સત્તાવાળાઓ દ્વારા તેને સાંસ્કૃતિક વારસાનો દરજ્જો આપીને ૨૦૧૦માં તે ફરી શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.
કૃષિશાસ્ત્રી
તેઓ એક આશાસ્પદ કૃષિશાસ્ત્રી પણ હતા. તેમણે રેનાલા નજીક સરકાર પાસેથી ભાડાપટ્ટે ૨૦,૦૦૦ એકરથી વધુ જમીન લીધી હતી અને હાઇડ્રો-ઇલેક્ટ્રિક પમ્પિંગથી ઉજ્જડ જમીનને સંપૂર્ણપણે સિંચાઈ કરીને તે જમીનમાં ખેતી કરી હતી. તેમણે લાયલપુરમાં હજારો એકર ઉજ્જડ જમીન લીઝ પર ખરીદી હતી અને એન્જિનિયરિંગ કુશળતા અને આધુનિક સિંચાઈ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને શુષ્ક જમીનોને ફળદ્રુપ ખેતરોમાં ફેરવી દીધી હતી. તેમણે ૨૫૦૦૦ રૂપિયાના બંદોબસ્ત સાથે ૩૦૦૦ રૂપિયાનો માયનાર્ડ-ગંગા રામ એવોર્ડ સ્થાપ્યો હતો. પંજાબમાં કૃષિ ઉત્પાદનમાં વધારો કરનાર કોઈ પણ વ્યક્તિ માટે દર ત્રણ વર્ષે આ એવોર્ડ આપવાનો હતો.
અવસાન
૧૦ જુલાઈ ૧૯૨૭ના રોજ લંડનમાં તેમનું અવસાન થયું. તેમના મૃતદેહના અંતિમ સંસ્કાર કરવામાં આવ્યા હતા અને તેમની રાખને ભારત પરત લાવવામાં આવી હતી. રાખનો એક ભાગ ગંગા નદીમાં મોકલવામાં આવ્યો હતો અને બાકીનો ભાગ રાવિ નદીના કાંઠે લાહોરમાં દફનાવવામાં આવ્યો હતો.
સાહિત્યમાં ગંગારામ
સર ગંગા રામની આરસપહાણની પ્રતિમા એક સમયે લાહોરના મોલ રોડ પર એક જાહેર ચોકમાં ઊભી હતી. પ્રખ્યાત ઉર્દૂ લેખક સઆદત હસન મન્ટોએ એવી વ્યક્તિઓ પર વ્યંગ લખ્યો હતો જેઓ ભાગલાના રમખાણો દરમિયાન લાહોરમાં કોઈ પણ હિન્દુની કોઈ પણ યાદને નાબૂદ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. ૧૯૪૭ના ધાર્મિક રમખાણો દરમિયાન રચાયેલી તેમની વ્યંગાત્મક વાર્તા "ધ ગાર્લેન્ડ"માં લાહોરમાં એક રહેણાંક વિસ્તાર પર હુમલો કર્યા બાદ ભડકાઉ ટોળું લાહોરના મહાન લાહોરી હિન્દુ પરોપકારી સર ગંગારામની પ્રતિમા પર હુમલો કરવા તરફ વળ્યું હતું. તેઓએ સૌ પ્રથમ પ્રતિમા પર પથ્થરો ફેંક્યા; પછી કોલસાથી તેનો ચહેરો બગાડી દીધો. પછી એક માણસે જૂના જૂતાની માળા બનાવી અને તેને પ્રતિમાના ગળામાં મૂકવા માટે ઉપર ચઢી ગયો. પોલીસે આવીને ગોળીબાર કર્યો હતો. ઘાયલોમાં જૂના જૂતાની માળા વાળો સાથી પણ હતો. તે પડી ગયો ત્યારે ટોળાએ બૂમ પાડી: "ચાલો આપણે તેને સર ગંગા રામ હોસ્પિટલમાં લઈ જઈએ" તે ભૂલી ગયા કે વક્રતા એ છે કે તેઓ તે વ્યક્તિની યાદને નાબૂદ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા જેણે હોસ્પિટલની સ્થાપના કરી હતી જ્યાં તે વ્યક્તિને પોતાનો જીવ બચાવવા માટે લઈ જવામાં આવશે.
વિરાસત
૨૬ નવેમ્બર, ૧૯૫૭ના રોજ આઇઆઇટી રૂરકી (અગાઉની યુનિવર્સિટી ઓફ રૂરકી અને થોમસન કોલેજ ઓફ સિવિલ એન્જિનિયરિંગ)ખાતે તેમના માનમાં ગંગા ભવન નામના વિદ્યાર્થી છાત્રાલયની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. ૨૭ મે, ૨૦૦૯ના રોજ પાકિસ્તાન ખાતે થયેલા આતંકી હુમલામાં લાહોરની સર ગંગા રામ હોસ્પિટલને આંશિક નુકસાન થયું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:૧૯૨૭માં મૃત્યુ
ઘાબાજરીયુ
ઘાબાજરીયું એક કે એક કરતા વધુ વર્ષનું આયુષ્ય ધરાવતી, પાણી-કીનારાના છીછરા પાણીમાં ઉગતી, અને દેખાવમાં ઘાંસ જેવી લાગતી વનસ્પતિ છે. ઉચાઈમાં તે દોઢથી બે મીટર જેટલી વધી શકે છે અને તેના પાન ૫ થી ૧૨ મીલીમીટર પહોળા થાય છે.નર અને માદા ફૂલ એકજ ડાળખી ઉપર લાગે છે અને થોડા વખતમાં નર ફૂલો ખરીને હવામાં ફેલાઈને માદા ફૂલોને ફળાવે છે. નર ફૂલ ખરી ગયા પછી ડાળખી ને છેડે એક ટૂંકો અણીયાળો ભાગ બાકી રહી જાય છે જ્યારે નીચે નું માદા ફૂલ (જે ડૂંડા જેવું દેખાય છે) ૧૦ થી ૪૦ સેન્ટીમીટર જેટલું લાંબુ અને ૧ થી ૪ સેન્ટીમીટર જેટલું પહોળું થાય છે જેમાંથી લગભગ ૦.૨ મીલીમીટર લંબાઈના રેષાવાળા બીજ હવામાં ફેલાઈને છોડ નો ફેલાવો કરે છે. આ છોડના માદા ફૂલ (અથવા ડૂંડા જેવા ભાગ) માંથી નીકળતો રૂ જેવો પદાર્થ શરીર પર પડેલા ઘા પર જલદી રૂઝ લાવવા માટે બહુ અસરકારક ગણાય છે અને એથીજ આ વનસ્પતિને આવું નામ આપવામાં આવ્યું છે.
શ્રેણી:વનસ્પતિ
એસ. એન. ડી. ટી. મહિલા વિશ્વવિદ્યાલય
'''એસ. એન. ડી. ટી. મહિલા વિશ્વવિદ્યાલય''' ભારતના મુંબઈ શહેરમાં આવેલું એક મહિલા વિશ્વવિદ્યાલય છે. તેનું પૂરું નામ શ્રીમતી નાથીબાઈ દામોદર ઠાકરસી મહિલા યુનિવર્સિટી (વિશ્વવિદ્યાલય) છે. યુનિવર્સિટીનું મુખ્ય મથક દક્ષિણ મુંબઈના ચર્ચગેટમાં આવેલું છે, જ્યારે તેનું મુખ્ય કેમ્પસ મુંબઇના સાંતાક્રુઝ-જુહુ વિસ્તારમાં છે. એસ.એન.ડી.ટી.ના ત્રણ કેમ્પસ છે: બે મુંબઈમાં અને એક પુનામાં. યુનિવર્સિટીએ મહારાષ્ટ્ર, આસામ, ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, મધ્ય પ્રદેશ, સુરત અને ગોઆમાં પણ કૉલેજો સંલગ્ન કરી છે.
ઇતિહાસ
વર્ષ ૧૮૯૬ દરમ્યાન ભારતમાં મહિલાઓના શિક્ષણમાં નવા યુગની શરૂઆત થઈ જ્યારે ધોન્ડો કેશવ કર્વે એ પુનાના હીંજે નજીક વિધવાઓ અને લાચાર સ્ત્રીઓ માટે એક આશ્રમની સ્થાપના કરી. તેમને સમજાયું કે આ મહિલાઓને આત્મનિર્ભર, સ્વાવલંબી અને આત્મવિશ્વાસપૂર્ણ બનાવવા માટે શાળાકીય શિક્ષણ જરૂરી છે. કર્વેએ ત્યાં એક શિક્ષણ કાર્યની શરૂઆત કરી, જે આગળ જતાં છોકરીઓ અને મહિલાઓ માટે એક નિયમિત શાળા બની. મહિલાઓ પ્રત્યે સદીઓ-જુના રિવાજો અને રૂઢિચુસ્ત વલણ દ્વારા સંચાલિત સમાજમાં, શાળાએ સામાજિક અને આર્થિક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
તેના મિત્રોએ તેમને ટોક્યોમાં આવેલી જાપાન મહિલા યુનિવર્સિટી પર એક પુસ્તિકા મોકલી હતી. કર્વેનું એક મહિલા યુનિવર્સિટી સ્થાપવાનું સ્વપ્ન હતું. ડિસેમ્બર ૧૯૧૫ માં કર્વેએ મુબઈમાં રાષ્ટ્રીય સમાજ સુધારણા કોંગ્રેસના પ્રમુખ તરીકેના સંબોધનમાં, તેમના આ સ્વપ્નને વાસ્તવિક આકાર આપવાના નિર્ણયની જાહેરાત કરી. ૨ જુલાઈ ૧૯૧૬ ના દિવસે પાંચ વિદ્યાર્થીનીઓના પ્રવેશ સાથે પ્રથમ કૉલેજ શરૂ થઈ; તે ધીરે ધીરે મહિલા વિશ્વવિદ્યાલય તરીકે આકાર પામી. કર્વેએ ભંડોળ માટે સરકારની મંજૂરીની રાહ ન જોઈ અને સખાવતી દાતા ના દાનથી યુનિવર્સિટી શરૂ થઈ. ૧૯૨૦માં યુનિવર્સિટીનું નામ શ્રીમતી નાથીબાઈ દામોદર ઠાકરસી મહિલા યુનિવર્સિટી રાખવામાં આવ્યું.
૧૯૩૬ માં, તેનું મુખ્યાલય મુંબઈમાં ખસેડવામાં આવ્યું. વધુને વધુ મહિલાઓને ઉચ્ચ શિક્ષણ પૂરું પાડતી, આ વિશ્વવિદ્યાલયનો વિકાસ ચાલુ રહ્યો. ૧૯૫૧માં, વિશ્વવિદ્યાલયને વૈધાનિક માન્યતા આપવામાં આવી હતી અને તેનું નામ શ્રીમતી નાથીબાઈ ઠાકરસી મહિલા વિશ્વવિદ્યાલય રાખવામાં આવ્યું, જે હવે એસએનડીટી મહિલા વિશ્વવિદ્યાલય (એસએનડીટી વીમેન્સ યુનિવર્સીટી) તરીકે પ્રખ્યાત છે. આ વિશ્વવિદ્યાલયને દેશભરમાં અધિકારક્ષેત્ર ધરાવવાનો દુર્લભ વિશેષાધિકાર મળ્યો છે.
૫ જુલાઈ ૨૦૧૬ ના દિવસે યુનિવર્સિટીએ તેના અસ્તિત્વના ૧૦૦ વર્ષ પૂર્ણ કર્યા. તે ભારત અને દક્ષિણ પૂર્વ એશિયાની પ્રથમ મહિલા યુનિવર્સિટી છે.
વિશેષતા
આજે, યુનિવર્સિટીમાં ૭૦,૦૦૦ થી વધુ વિદ્યાર્થીનીઓ અહીં પ્રવેશ મેળવે છે. ચર્ચગેટ, સાન્તાક્રુઝ - જુહુ, પુના ખાતે તેના ત્રણ કેમ્પસ છે. યુનિવર્સિટીમાં ૩૯ યુનિવર્સિટી વિભાગ, ૧૫ વિદ્યાવિભાગો છે. તેમાં ૧૭૪ અંડરગ્રેજ્યુએટ કૉલેજો છે અને તેની ૮ સંસ્થાઓએ પીએચ. ડી. ડિગ્રી માટે માન્યતા મેળવી છે. યુનિવર્સિટીએ છોકરીઓ માટે ત્રણ માધ્યમિક શાળાઓનું સંચાલન કરવાનું ચાલુ રાખ્યું છે, જે તેને વારસામાં મળી છે. આ યુનિવર્સિટી શિક્ષણ, સંશોધન અને વિસ્તરણમાં સક્રિય રીતે સંકળાયેલી છે. એસ. એન. ડી. ટી. એ મહારાષ્ટ્રની પ્રથમ યુનિવર્સિટી છે જેણે વર્ષ ૨૦૦૦ માં ભારતની રાષ્ટ્રીય આકારણી અને માન્યતા કાઉન્સિલ (એન.એ.એ.સી) પાસેથી ફાઇવ સ્ટાર રેટિંગ મેળવ્યું હતું અને ૨૦૧૫ માં એ ગ્રેડ સાથે તેની ફરી પુનઃરેટિંગ આપવામાં આવી હતી.
અભ્યાસક્રમો
શૈક્ષણિક વર્ષ ૨૦૧૫-૧૬માં, યુનિવર્સિટીએ ડિપ્લોમાથી પીએચડી સુધીના ૨૫૦ શૈક્ષણિક કાર્યક્રમો શીખવ્યા હતા. અહીં ૫ ફેકલ્ટીઓ છે જેના હેઠળ શૈક્ષણિક કાર્યક્રમો આપવામાં આવે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:યુનિવર્સિટી
કુંભારીયો કાગડો
thumb|right કુંભારીયો કાગડો અથવા હોકો અથવા કૂકડિયો કુંભાર એ આપણા ગુજરાત સહિત દેશના મોટા ભાગમાં જોવા મળતું વાડી-વગડાનું પક્ષી છે. તે ઉડવામાં ભારે કંટાળો અનુભવતું પક્ષી છે.
ચિત્રદર્શન
શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
શ્રેણી:કોયલ કુટુંબ
ગોપનું મંદિર
ગોપનું મંદિર ગુજરાત રાજ્યના જામનગર જિલ્લાના જામજોધપુર તાલુકામાં ઝીણાવારી ગામમાં આવેલું પ્રાચીન મંદિર છે. તે આશરે ઇ.સ. ૫૭૫-૬૫૦ના સમયનું છે અને ગુજરાતમાં પથ્થરોથી બનેલા અને બાકી રહેલા મંદિરોમાંનું એક છે. તેનું સ્થાપત્ય ગાંધાર કળા અને ઉત્તર અને દક્ષિણ ભારતના મંદિરોનો પ્રભાવ ધરાવે છે. આ મંદિરમાં ગર્ભગૃહ ચોરસ છે જેની આજુબાજુ બેવડા ચોગાનો આવેલા છે. તે વિશિષ્ટ પ્રકારનું શિખર ધરાવે છે.
ઇતિહાસ
આ પ્રાચીન મંદિર સૌરાષ્ટ્ર તેમજ ગુજરાતમાં સૌથી જુનું હયાત એવું પથ્થરનું બનેલું મંદિર ગણાય છે. તેનો સમય જોકે વિદ્વાનોમાં વિવાદાસ્પદ છે. સૌથી વધુ સંભવિત સમય ૬ઠ્ઠી સદીના અંત ભાગ (મૈત્રકકાળ) થી ૭મી સદીનો પ્રથમ અડધો ભાગ પરંતુ જુનાગઢની ઉપરકોટની ગુફાઓ કરતા પહેલા ગણવામાં આવે છે. આ મંદિર ભારત સરકારના પુરાતત્વ ખાતા દ્વારા રક્ષિત સ્મારક છે અને રાષ્ટ્રીય મહત્વનું સ્મારક (N-GJ-133) છે.
આ મંદિર સાથે ગોપી અને કૃષ્ણની લોકકથા જોડાયેલી છે.
સ્થાપત્ય
thumb|છતનો નકશો (ઉત્તર બાજુ), બારી અને મંદિરના નીચલા ભાગ સાથે. thumb|દરવાજાની ડાબી બાજુ પરનો શિલાલેખ મંદિરનું પ્રાંગણ ચોરસ ગર્ભગૃહ અને બેવડા ચોગાનો ધરાવે છે. શિખર વિશિષ્ટ પ્રકારનું ચોરસ છે. ગર્ભગૃહ અંદર થી ૧૦ ફીટ ૯ ઇંચ માપ ધરાવે છે. તે ૨૩ ફીટ ઊંચી અને ૨ ફીટ ૬ ઇંચ જાડી દિવાલો ધરાવે છે. આ દિવાલો કોઈપણ સજાવટ વગરની છે અને કાટખૂણે ૧૭ ફીટ ઊંચાઇ ધરાવે છે અને પછી તે ભેગી થઇને પિરામિડ આકારનું શિખર રચે છે. તેની દિવાલો યોગ્ય રીતે બાંધવામાં આવી છે. દરેક ખાંચો ૮ ઇંચ ઉંડો છે અને કાળજીપૂર્વક જોડાયેલો છે. આ રીતે તે કોઇ પણ પ્રકારના સિમેન્ટ વગર બંધાયેલ છે. તળિયાથી ૧૧ ફીટના અંતરે, આગળની પાછળની દિવાલો પર ૧૪ ઇંચના ચાર છિદ્રો અને બાજુની દિવાલો પર ૬ નાના છિદ્રો આવેલા છે. આ મંદિરનું પ્રવેશદ્વાર પૂર્વ દિશામાં છે. આગળની દિવાલ પડી ગઇ છે અને અંદરની બાજુએથી ફરી બાંધવામાં આવી છે, જે આંતરિક પથ્થરોને જકડી રાખતી દર્શાવે છે. દરવાજાની ડાબી બાજુએ એક શિલાલેખ આવેલો છે, જે યોગ્ય રીતે ઉકેલી શકાતો નથી. તે કદાચ બ્રાહ્મી લિપિની સ્થાનિક આવૃત્તિ છે.
મંદિરનું શિખર છ અથવા ૭ ખૂણાઓ સાથે ચોરસ બાજુઓ ધરાવે છે અને છેલ્લી ટોચ એક જ ભાગ વડે આવરિત છે. તેનો આંતરિક ભાગ પોલો છે. બહારની બાજુથી તેના ચોખ્ખા ત્રણ ભાગ પડે છે. સૌથી નીચેના ભાગમાં દરેક બાજુએ ચૈત્ય બારી આવેલી છે અને સૌથી ઉપરના ભાગમાં એક બારી છે. ટોચ પર એક સળંગ પથ્થર છે. આ ચૈત્ય બારીઓ પર મૂર્તિઓ આવેલી છે. પશ્ચિમ બાજુએ ગણેશજીની મૂર્તિ સ્પષ્ટ જોઇ શકાય છે અને ઉત્તરની બાજુએ એક દેવ મૂર્તિ છે. ૨.૫ ફીટના છિદ્રો થાંભલાઓને આધાર આપવા માટે આવેલા છે, જે વડે પહેલા અંદરના પ્રાંગણની છતને આધાર અપાતો હશે.
બે પ્રાંગણોમાં અંદરનું પ્રાંગણ મોટાભાગે ખંડિત છે. તે ૩૫ ફીટ ૨ ઇંચના ચોરસ વિસ્તારનું તેમજ પૂર્વ બાજુથી ૧૮ ફીટ ૪ ઇંચ x ૭ ફીટ ૩ ઇંચનો ભાગ ધરાવતું હતું. તે કદાચ મંદિરની પરિક્રમા કરવા માટે બનાવાયું હશે તેમ મનાય છે. તેનો પાયાનો ભાગ ચારે બાજુથી શણગારાયેલો હતો. આ ભાગ મોટાભાગે ભગવાનની નાની મૂર્તિઓ ધરાવતો હતો. બહારનું પ્રાગંણ ૯.૫ ફીટ પહોળું હતું. તે કદાચ ખૂલ્લું હશે એવું મનાય છે.
મંદિરના ગર્ભગૃહમાં પીળા પથ્થરોથી બનેલી બે મૂર્તિઓ છે. તે ચોક્કસપણે કોની છે તે નક્કી થઇ શક્યું નથી. સ્થાનિક લોકોમાં તે રામ અને લક્ષ્મણ મનાય છે. રામની મૂર્તિ પર મુકુટ છે, જ્યારે લક્ષ્મણની મૂર્તિ પર નાનો મુકુટ, લાંબા કુંડળો, વીંટી અને જમણા હાથમાં ભાલો પકડેલો છે. કેટલાક ઇતિહાસકારો વડે આ મૂર્તિ વિષ્ણુ અને સ્કંદની છે તેમ નક્કી કરાયું છે. કેટલાક એવું માને છે કે તે સૂર્યની મૂર્તિ છે. આ સ્થાન શૈવ સંપ્રદાય સાથે પણ સંકળાયેલું છે.
પ્રભાવ અને સમાનતા
આ મંદિર નાગર શૈલીનું એક અસામાન્ય સ્થાપત્ય ધરાવે છે. તે પાટ્ટડકલ અને ઐહોલેના શરૂઆતી દ્રવિડ મંદિરો સાથે સામ્યતા ધરાવે છે. તે છતની ગોઠવણી અને અંદરના પ્રાગંણની બાહ્ય દિવાલોમાં કાશ્મીરના મંદિરો સાથે સામ્યતા ધરાવે છે. આવા મંદિરોમાં માર્તંડનું સૂર્યમંદિર, પાંડરેથાન અને પાયાર મંદિરોનો સમાવેશ થાય છે, જોકે તેઓ બધાં ૮મી સદી કરતાં જૂનાં છે. આ મંદિર પર ગાંધાર સ્થાપત્યનો પ્રભાવ છે, જે કુશાન સમયગાળા દરમિયાન ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતીય પરંપરા હતી, જે કદાચ બૌદ્ધો સિંધથી કાઠિયાવાડમાં લાવ્યા હશે જેનો કાશ્મીરી સ્થાપત્ય પર પણ પ્રભાવ છે. ગુપ્ત સમયના મંદિરોની જેમ, આ મંદિરનો પાયો ઉંચો અને ચોરસ છે અને પૂર્વ દિશામાં મુખ ધરાવે છે, પરંતુ પાયો વધુ ઉંચો છે અને મોટા પથ્થરોથી બનેલો છે, જે સ્થાનિક લાક્ષણિકતા દર્શાવે છે. આ મંદિર જૂનાગઢની ઉપરકોટની ગુફાઓની જે ચૈત્ય બારીઓ ધરાવે છે. પરંતુ તેનો વેદિકા તરીકેનો ઉપયોગ થયો નથી, જેથી તે પાછળથી ઉમેરવામાં આવી હશે. મિરપુર ખાસના કાહુ-જો-દરો શિલ્પ ગોપ મંદિરના શિલ્પો જોડે સમાનતા ધરાવે છે. ૪થી અને ૫મી સદીનું હોવાથી ગોપ મંદિર કદાચ આ સમયગાળાના સમાન હોઇ શકે છે. મંદિરની આજુબાજુ મળેલા લાલ માટીના વાસણો પરથી તે પશ્ચિમી સત્રપ સમયગાળાનું હોઇ શકે છે. મંદિરના લાકડાના મોભની રેડિયોકાર્બન વય મંદિર ઇ.સ. ૫૫૦નું હોવાની ખાત્રી કરે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતનો ઇતિહાસ શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
ખાખરાવાળા નેસ (તા. તાલાલા)
એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના એક તાલુકા તાલાળા તાલુકામાં આવેલ એક ગામ છે. આ ગીર વિસ્તારનું ગામ કહેવાય છે. દુનીયાભરમાં પ્રખ્યાત કેસર કેરી એ આ ગામની મુખ્ય પેદાશ છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:નેસ
ભરુચ પ્રકૄતિ મંડળ
ભરુચ પ્રકૃતિ મંડળ એ ભરુચના પ્રકૃતિ પ્રેમીઓ દ્વ્રારા રચાયેલ સ્વૈચ્છિક મંડળ છે. આ મંડળ દ્વારા ભરુચ તેમજ નર્મદા જિલ્લાના વન-વિસ્તારો,નદી-કિનારાઓ,દરિયા કાંઠા તથા નાના મોટાં જળાશયો જેવી જગ્યાઓ પર પક્ષીદર્શન, કેડી ભ્રમણ, ડુંગર આરોહણ જેવા કાર્યક્રમો ઉપરાંત હેરીટેજ વોક, સાયક્લ પ્રવાસ જેવા કાર્યક્રમો પણ યોજ્વામાં આવે છે. આ ઉપરાંત આ મંડળના સભ્યો ભેગા મળીને એકબીજા સાથે પ્રકૃતિના વિવિધ પાસાઓ અંગે ચર્ચા-વિચારણા કરે છે.
રોજીયા (તા. તળાજા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તળાજા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:તળાજા તાલુકો
મોહિત શર્મા (સૈનિક)
૨૧ માર્ચ ૨૦૦૯ ના રોજ, તે જમ્મુ-કાશ્મીરના કુપવાડા સેક્ટરના હાફરુદા જંગલમાં આતંકવાદીઓ સાથે એન્કાઉન્ટરમાં રોકાયા હતા. આ પ્રક્રિયામાં તેણે ચાર આતંકવાદીઓને ઠાર કર્યા અને બે સાથીઓને બચાવી લીધા, પરંતુ અનેક ગોળીબારના ઘાને સહન કર્યા, જેનાથી તે માર્યા ગયા. આ બહાદુરી માટે, તેમને મરણોત્તર અશોક ચક્રથી નવાજવામાં આવ્યા હતા, જે ભારતનો શાંતિ સમયનો સૌથી ઉચ્ચ સૈન્ય મેડલ છે. તેની કારકિર્દીની શરૂઆતમાં તેમને બે શૌર્ય ચંદ્રકો આપવામાં આવ્યા હતા. ઓપરેશન રક્ષક દરમિયાન આતંકવાદ વિરોધી ફરજો માટેના પ્રથમ સી.ઓ.એસ. પ્રશંસાકાર્ડ હતું, જે પછી ૨૦૦૫ માં ગુપ્ત કામગીરી બાદ શૌર્ય માટે સેના મેડલ  મેજર મોહિત શર્માના પરિવારમાં તેમની પત્ની મેજર રિષિમા શર્મા છે, જે સૈન્ય અધિકારી છે અને દેશની સેવાનો વારસો ચાલુ રાખ્યો છે.
પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ
મોહિતનો જન્મ ૧૩ જાન્યુઆરી ૧૯૭૮ માં હરિયાણાના રોહતકમાં થયો હતો. કુટુંબમાં તેમનું હુલામણું નામ "ચિન્ટુ" હતું જ્યારે તેના એનડીએ બેચના સાથીઓ તેને "માઇક" કહે છે. ૧૯૯૫ માં ડી.પી.એસ. ગાઝિયાબાદથી તેમણે ૧૨ મી શાળા પૂર્ણ કરી હતી, જે દરમિયાન તેઓ તેમની એનડીએ પરીક્ષા માટે હાજર રહ્યા હતા. ૧૨ મા અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા પછી તેમણે શ્રી સંત ગજાનન મહારાજ કોલેજ ઓફ એન્જિનિયરિંગ, શેગાંવ, મહારાષ્ટ્રમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. પરંતુ તેની કોલેજ દરમિયાન, તેમણે એનડીએ માટે એસએસબીને પસાર કરી દીધું અને ભારતીય સેનામાં જોડાવાનું પસંદ કર્યું. તેમણે પોતાની તક છોડી નેશનલ ડિફેન્સ એકેડેમી (એનડીએ) માં જોડાયા.
લશ્કરી કારકિર્દી
૧૯૯૫ માં, મેજર મોહિત શર્મા એન્જિનિયરિંગ છોડીને સ્વપ્નને આગળ વધારવા માટે એનડીએમાં જોડાયા. તેમની એનડીએ તાલીમ દરમિયાન, તેમણે સ્વિમિંગ, બોક્સિંગ અને ઘોડેસવારી સહિતની અનેક પ્રવૃત્તિઓમાં ઉત્કૃષ્ટ દેખાવ કર્યો. તેમનો પ્રિય ઘોડો "ઇન્દિરા" હતો. તેઓ, કર્નલ ભવાનીસિંહની તાલીમ હેઠળ, ઘોડેસવારીનો ચેમ્પિયન બન્યા. તેઓ ફેધર વેઇટ કેટેગરી હેઠળ બોક્સિંગમાં વિજેતા પણ હતા.
એનડીએમાં વિદ્વાનોના અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા પછી, તે ૧૯૯૮ માં ભારતીય સૈન્ય એકેડેમી (આઈએમએ) માં જોડાયા. આઈએમએમાં તેમને બટાલિયન કેડેટ એડજ્યુટન્ટનો ક્રમ અપાયો હતો. રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં તેમને તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ કે.આર. નારાયણનને મળવાની તક મળી. તેમને ૧૧ ડિસેમ્બર ૧૯૯૯ ના રોજ લેફ્ટનન્ટપદ અપાયું હતું.
તેમની પ્રથમ પોસ્ટિંગ ૫ મી બટાલિયન ધ મદ્રાસ રેજિમેન્ટ (૫ મદ્રાસ) માં હૈદરાબાદ હતી. લશ્કરી સેવાના સફળ વર્ષો પૂરા થતાં, મેજર મોહિતે પેરા (વિશેષ દળો) ની પસંદગી કરી અને તે જૂન ૨૦૦૩માં પ્રશિક્ષિત પેરા કમાન્ડો બન્યા, ત્યારબાદ ૧૧ ડિસેમ્બરના રોજ કેપ્ટન તરીકે બઢતી થઈ. તે પછી તેમને કાશ્મીરમાં પોસ્ટ કરાયા હતા જ્યાં તેણે પોતાનું નેતૃત્વ અને બહાદુરી બતાવી હતી. ૧૧ ડિસેમ્બર ૨૦૦૫ ના રોજ મેજર તરીકે બઢતી આપવામાં આવી. તેમની બહાદુરી બદલ તેમને સેના મેડલથી નવાજવામાં આવ્યા. ત્રીજી પોસ્ટિંગ દરમિયાન, તેમને બેલગામમાં કમાન્ડોઝને તાલીમ આપવાની જવાબદારી આપવામાં આવી હતી, જ્યાં તેમણે ૨ વર્ષ સેવા આપી હતી. ત્યારબાદ મોહિત શર્માને ફરીથી કાશ્મીર ખસેડવામાં આવ્યા, જ્યાં તેમણે સર્વોચ્ચ બલિદાન આપ્યું.
કુલંગ કિલ્લો
કુલંગ કિલ્લો (કુલંગ ગડ) નાસિક જિલ્લાના ઇગતપુરી વિસ્તારમાં, કળસુબાઈ પર્વતમાળાની પશ્ચિમ બાજુએ આવેલો છે. આ કિલ્લો મદનગઢ અને અલંગ કિલ્લાઓને અડીને આવેલો છે, જે બધાં નાસિક-કલ્યાણના પ્રાચીન વ્યાપારી માર્ગને સુરક્ષિત રાખવા માટે બનાવવામાં આવ્યા હતા.
મોહિત શર્મા (સૈનિક)
અશોક ચક્ર
alt=Major Rishima Sharma|thumb| મેજર મોહિતની પત્ની મેજર રિષિમા શર્મા અશોક ચક્ર પ્રાપ્ત કરતી વખતે. કુપવાડા ઓપરેશન દરમિયાન મેજર મોહિત શર્મા દ્વારા અપાયેલી સર્વોચ્ચ બલિદાન માટે, તેમને ૨૬ જાન્યુઆરી, ૨૦૧૦ ના રોજ દેશના શાંતિ સમયના સર્વોચ્ચ શૌર્ય એવોર્ડ 'અશોક ચક્ર' થી નવાજવામાં આવ્યો હતા.
કુલંગ કિલ્લો
ઇતિહાસ
ઇ.સ. ૧૭૬૦માં કિલ્લો કદાચ મુઘલોએ પેશ્વાને નાસિક પ્રદેશમાં અન્ય ઘણા કિલ્લાઓ સાથે સોંપ્યો હતો. ઇ.સ. ૧૮૧૮માં કુલંગ અને નજીકના અન્ય કિલ્લાઓને બ્રિટિશ દળો દ્વારા કબજે કરવામાં આવ્યા હતા. જોકે અંગ્રેજોએ આ કિલ્લાના પગથિયાં નષ્ટ કર્યા ન હતા.
જોવાલાયક સ્થળો
કિલ્લા પર પથ્થર કાપીને બનાવેલા પાણીના કુંડ અને એક ગુફા છે. પથ્થરના ચણતરમાંથી બનાવેલા વાડા અને ખંડેર મુખ્ય દરવાજા સિવાય કિલ્લા પર કોઈ નોંધપાત્ર બાંધકામ નથી. કિલ્લા તરફ જવાનો રસ્તો પથ્થર કાપી પગથિયાંથી બનેલો છે. આ કિલ્લાની ઉપરથી કળસુબાઈ શિખર, પટ્ટા કિલ્લો, ઔંધા, મદનગડ કિલ્લો, અલંગ કિલ્લો અને રતનગઢ કિલ્લાઓ સહેલાઈથી જોઈ શકાય છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્રના કિલ્લાઓ શ્રેણી:નાસિક જિલ્લો
ધાંધા (તા. જામનગર)
ધાંધા (તા. જામનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જામનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ધાંધા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જામનગર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
હરે કૃષ્ણ મંત્ર
thumb|190px|[[ગૌડીય વૈષ્ણવ સંપ્રદાયના ભક્તો વાપરતા તુલસીની જપમાળા]] હરે કૃષ્ણ મહા મંત્રનાં પ્રણેતા શ્રી ચૈતન્ય મહાપ્રભુ હતા. ભક્તો મહા મંત્ર મોટેથી વાધ્યો સાથે મંદિરમાં અને નગર સંકિર્તન દરમ્યાન તાલબધ્ધ રીતે ગાય છે અને જપમાળા ઉપર તેનો જાપ કરે છે. સોળ શબ્દોના બનેલા આ મંત્રમાં કૃષ્ણ, રામ અને ભગવાનની અંતરંગ શક્તિ હરે (રાધા રાણી અને સીતા)નું ઉચ્ચારણ છે. આ મંત્રના સતત ઉચ્ચારણથી ઉત્પન્ન થતાં તરંગો ભગવદ્ ભક્તિ અને કૃષ્ણ ભાવનામૃતની વૃધ્ધિ કરે છે.
મહામંત્ર:
ભાવ: હે ભગવાન, મને આ ભોતીક બંધન માથી મુક્ત કરી તારી તરફ આર્કષ અને તારી સેવામાં લગાડ.
શ્રેણી:ધર્મ શ્રેણી:ઇસ્કોન શ્રેણી:હરે કૃષ્ણ
રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ દિવસ (ભારત)
રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ દિવસ એ સ્વતંત્ર ભારતના પ્રથમ શિક્ષણ પ્રધાન મૌલાના અબુલ કલામ આઝાદની જન્મજયંતિના સંદર્ભમાં આયોજીત વાર્ષિક ઉજવણી છે. દર વર્ષે ૧૧ નવેમ્બરના રોજ ભારતનો રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે.
માનવ સંસાધન વિકાસ મંત્રાલયે ૧૧ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૦૮ના રોજ જાહેરાત કરી હતી કે, "મંત્રાલયે ભારતમાં શિક્ષણના હેતુમાં તેમના (મૌલાના અબુલ કલામ આઝાદના) યોગદાનને યાદ કરીને ભારતના આ મહાન પુત્રના જન્મદિવસની યાદમાં ઉજવણી કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે. ૨૦૦૮થી દર વર્ષે ૧૧ નવેમ્બરને રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવશે, આ દિવસે રજા જાહેર કરવામાં આવશે." દેશની તમામ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ આ દિવસને સેમિનાર, સિમ્પોસિયા, નિબંધ-લેખન, વક્તૃત્વ સ્પર્ધાઓ, તાલીમશિબિરો અને સાક્ષરતાના મહત્વ અને શિક્ષણના તમામ પાસાઓ પ્રત્યે રાષ્ટ્રની પ્રતિબદ્ધતા અંગે બેનર કાર્ડ અને સૂત્રો સાથે રેલીઓ દ્વારા ચિહ્નિત કરે છે.
આ દિવસને સ્વતંત્ર ભારતમાં શિક્ષણ પ્રણાલીનો પાયો નાખવામાં આઝાદના યોગદાનને યાદ રાખવા અને આ ક્ષેત્રમાં દેશની વર્તમાન કામગીરીનું મૂલ્યાંકન અને સુધારણા કરવાના પ્રસંગ તરીકે પણ જોવામાં આવે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહત્વના દિવસો શ્રેણી:શિક્ષણ
રાયણ
રાયણ મધ્યમ કદનું, ઘટાદાર સદાપર્ણી વૃક્ષ છે, જેનાં ફળ પણ સામાન્ય રીતે રાયણ તરીકે ઓળખાય છે. રાયણના વૃક્ષને થોડો સુકો વિસ્તાર પણ ઉગવા માટે માફક આવે છે. આ વૃક્ષ ૪૦ થી ૮૦ ફુટની ઊંચાઇ સુધી વધી શકે છે. થડનો ઘેરાવો ૧ થી ૩ મીટર સુધીનો થઇ શકે છે. રાયણના વૃક્ષના ફળને રાયણ કોકડી, રાયણાં (દ. ગુજરાત) અથવા રાણકોકડી કહે છે. એ ચીકુના કુટુંબનુ ફળ છે. પાકાં ફળ પીળા રંગના ખૂબ જ મીઠાં, પૌષ્ટિક, ચિકાશયુક્ત દૂધથી ભરેલા અને સ્વાદિષ્ટ હોય છે. ફળને સૂકવીને લાંબો સમય સાચવી શકાય છે. વૃક્ષ ખૂબ ખડતલ અને ટકાઉ હોય છે. રાયણના છોડ પર ચીકુની કલમ ચડાવવામાં આવે છે. હિન્દી ભાષામાં આ વૃક્ષને "ખિરની" કહે છે, જ્યારે અંગ્રેજી ભાષામાં સેલોન આયર્નવુડ ટ્રી (Ceylon Ironwood Tree) કહેવાય છે. રાયણના વૃક્ષની છાલ ચીકણી હોય છે. રાયણનાં ફળ કાચાં લીલા રંગનાં અને પાકી જાય ત્યારે પીળા રંગના હોય છે. ગુજરાતમાં કાંઝ (તા. દેત્રોજ) ગામમાં આવેલાં ૨૦૦ વર્ષથી પણ વધારે જૂના રાયણના ઝાડને ગુજરાત સરકારે હેરીટેજ તરીકે જાહેર કરેલ છે.
રાયણનાં વૃક્ષો કાઠીયાવાડમાં ગીર સીવાય બહુ ઓછા જોવા મળે છે પણ બાકીના ગુજરાતમાં આસાનીથી જોવા મળે છે. રાયણના સુકાઇ ગયેલા ફળોને રાણકોકડી કહે છે. રાણકોકડીનો ઊપયોગ ફરાળ તરીકે પણ કરવામાં આવે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી: ફળ શ્રેણી: સ્ટબ
રામેશ્વર પ્રસાદ સિંહા
રામેશ્વર પ્રસાદ સિંહા અથવા રામેશ્વર પ્રસાદ સિંઘ એક ભારતીય રાજપુરુષ હતા અને ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળમાં સહભાગી હતા. તેઓ ભારતની બંધારણ સભાના સભ્ય હતા અને એક સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર તરીકે દેશની પ્રથમ સંસદમાં સેવા આપી હતી. તેઓ બિહારની વિધાનસભાના સભ્ય પણ હતા. તેઓ તેમની વક્તૃત્ત્વ કુશળતા અને અંગ્રેજી અને હિન્દી બંને ભાષાઓમાં જનતા સમક્ષના તેમના ભાષણો માટે જાણીતા હતા. તેમણે ૧૯૧૫માં કાયદાની પ્રેક્ટિસ શરૂ કરી હતી, પરંતુ મહાત્મા ગાંધીના અસહકારની ચળવળમાં ભાગ લેવા માટે ૧૯૨૧માં તેમણે તે છોડી દીધી હતી. આઝાદીની લડત દરમિયાન તેમને બે વાર જેલમાં પૂરવામાં આવ્યા હતા.
તેમની એકમાત્ર પુત્રી કિશોરી સિંહા પણ વૈશાલી મતવિસ્તારમાંથી બે ટર્મથી સંસદસભ્ય રહી ચૂક્યા છે અને તેમણે બિહારના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય પ્રધાન સત્યેન્દ્ર નારાયણ સિંહા સાથે લગ્ન કર્યાં છે.
૧૯૬૫માં તેમનું અવસાન થયું.
પૂરવણી
શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની શ્રેણી:૧૯૬૫માં મૃત્યુ
રામપુરા (કુકસ)
રામપુરા(કુકસ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લાના મહેસાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.આ ગામ ની બાજુ મા કુકસ ગામ આવેલુ છે.રામપુરા ગામ મા ચૌધરી, ઠાકોર, રબારી, પંચાલ વગેરે જ્ઞાતીના લોકો રહે છે.
શ્રેણી:મહેસાણા તાલુકો
દાંતા રજવાડું
thumb|165x165px|દાંતાના મહારાણાનો ધ્વજ દાંતા રજવાડું  બ્રિટિશ શાસન સમયમાં બોમ્બે પ્રેસિડેન્સી હેઠળની મહી કાંઠા એજન્સીમાં આવતું રજવાડું હતું. તેનું પાટનગર દાંતા હતું, જે હવે ગુજરાતના બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવે છે.
ઇતિહાસ
દાંતા રજવાડાની સ્થાપના ૧૦૬૮માં થઇ હતી. રજવાડા પર દાંતા અને સુદાસણાના હિંદુ બારડ (પરમાર) વંશનું શાસન રહ્યું હતું. પરમાર એ રાજપૂત કુળની એક શાખા છે.
ઇસ ૧૨૦૦માં આરબ આક્રમણ પછી પરમારોએ ચંદ્રાવતીને પોતાનું પાટનગર બનાવ્યું હતુ. અલાદ્દીન ખિલજી સાથેના યુદ્ધ પછી તેઓ ગુજરાતમાં સ્થાયી થયા. ત્યાંથી તેઓ ૩૮૦ વર્ષ પહેલાં દાંતામાં સ્થાયી થયા. દાંતાના છેલ્લા શાસકે ૬ નવેમ્બર ૧૯૪૮ના રોજ ભારત સંઘમાં ભળી જવા માટે સંમતિ દર્શાવી હતી.
દાંતાના રાજવી કુળના વંશજો હાલમાં રાજસ્થાનના માઉન્ટ આબુ નજીક "ભવાની વિલા હેરિટેજ હોમસ્ટે"નું સંચાલન કરે છે.
સાણા ડુંગરની ગુફાઓ
thumb|સાણાની ગુફાઓ (ચૈત્ય ગુફા અને ભીમ ચૌરી વિહાર) ના સ્તંભોની યોજના, વિભાગ અને રેખાંકનો સાણા ડુંગરની ગુફાઓ અથવા સાણા ગુફાઓ એ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના અમરેલી જિલ્લામાં બે વિભિન્ન ક્ષેત્રોમાં આવેલી ગુફાઓનો સમુહ છે.
અમરેલી જિલ્લાના રાજુલા તાલુકા સાથે સરહદ ધરાવતા ક્ષેત્રમાં, સાણા ડુંગરમાં બૌદ્ધ ગુફાઓ આવેલી છે તેને સાણા ડુંગરની બૌદ્ધ ગુફાઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ ગુફાઓ ગુજરાતના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના (જે તાજેતરમાં જૂનાગઢ જિલ્લામાંથી અલગ કરવામાં આવ્યો છે) ઉના તાલુકાના સાણા વાંકીયામાં આવેલી છે. આ સ્થળ અમરેલી જિલ્લાનું સરહદી સ્થાન છે અહીં તેની સીમા ના રાજુલા તાલુકાને સ્પર્શે છે. વાંકિયા ઉનાથી ઈશાન દિશામાં ૨૮ કિ. મી. દૂર, તુલસીશ્યામ થી અગ્નિ દિશામાં ૩૮ કિ. મી દૂર અને રાજુલાથી પશ્ચિમ તરફ ૩૫ કિ. મી. દૂર આવેલું છે.
વેરાવળ - સોમનાથ ક્ષેત્રમાં સાણા બૌદ્ધ ગુફાઓનો બીજો સમૂહ પણ છે, તે પણ ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલો છે. આ ગુફાઓ પ્રભાસ પાટણની પ્રાચીન બૌદ્ધ ગુફાઓ તરીકે ઓળખાય છે, અને તે સંખ્યામાં સાણા ગુફાઓ જેટલી નથી. તેમ છતાં, આ ગુફાઓ વિશેની માહિતી પ્રસાર માધ્યમોમાં ભળી ગઈ છે. પ્રભાસ પાટણની સાણા ગુફાઓ સોમનાથ મહાદેવ મંદિરથી દક્ષિણ પૂર્વમાં ૭ કિ. મી. અને સોમનાથ મહાદેવ મંદિરથી ઉત્તર-પૂર્વમાં ૨ કિ. મી. દૂર આવેલી છે. પ્રભાસ પાટણની ગુફાઓને વાંકિયા ખાતેની સાણા ડુંગરની બૌદ્ધ ગુફાઓ સાથે ગેરસમજ ન કરવી, તે ગુફાઓ એકબીજાથી આશરે ૧૦૫ કિ. મી. દૂર આવેલી છે.
ગુફાનું વાસ્તુ
પર્વત કોતરીને બનાવેલી આ ગુફાઓની સંખ્યા ૬૨ જેટલી છે જેમાં સ્તૂપ, ચૈત્ય, ઓશિકા અને બેઠકો છે. થોડી ગુફાઓના મંડપ (હોલ) ગુંબજ આકારના અને થાંભલાવાળા છે. ઇતિહાસકારોના મતે, પશ્ચિમી ભારતમાં ગુફાઓનું નિર્માણ બીજી સદી પૂર્વે થઈ ગયું હતું. અન્ય ઇતિહાસકારોએ દાવો કર્યો છે કે આ બાંધકામ ૧ લી સદીની આસપાસ કરવામાં આવ્યું હતું. કેટલાક ઇતિહાસકારોએ દાવો કર્યો છે કે ગુફાઓના સ્થાપત્યની તારીખ શોધી કાઢવી મુશ્કેલ છે.
આ ગુફાઓને નરમ ખડકમાંથી કોતરવામાં આવી હતી. આ ગુફાઓ ઇ.સ. પૂર્વે ૧લી થી સદી અને ઈ. સ. ૧ લી સદીના સમયગાળામાં બનાવવામાં આવી હતી અને ચોમાસા દરમિયાન આશ્રય શોધતા સાધુઓને આ ગુફાઓએ આશ્રય આપ્યો હતો. સાણા ગુફાઓ નિઃશંકપણે પશ્ચિમ ભારતમાં સૌથી પ્રાચીન બૌદ્ધ ગુફાઓ છે અને તેમાં ખડકમાંથી કોતરેલા થાંભલા, સ્તૂપ, બેઠક, ચૈત્ય, વિહાર, થાંભલાવાળા હોલ અને વિવિધ ગુંબજ છે. આશ્રયસ્થાનો એક ટેકરી પર અને તેની આસપાસ વિવિધ સ્તરે કોતરવામાં આવ્યા છે. બૌદ્ધ ધર્મના ઉપદેશનું પ્રતિનિધિત્વ કરનારા કેટલાક શ્રેષ્ઠ પુરાતત્ત્વીય પ્રતીકો સાણાની ગુફાઓ પર જોઈ શકાય છે.
સૌથી મોટી ગુફા, ગુફા ક્રમાંક ૨, નું નામ ભીમા-ની-કોરી છે અને તે તળાજા પર આવેલા એભલ-મંડપ સમાન છે. આ ગુફા આશરે ૨૧ મીટરની ઊંડી છે અને તેની પહોળાઈ ૧૮.૩૦ મીટર છે. તેની મહત્તમ ઊંચાઈ ૫.૩૦ મીટર છે. જે તેમાંથી પસાર થવાની ઇચ્છા ધરાવતા પ્રવાસીઓને પૂરતી જગ્યા પ્રદાન કરે છે. તેમાં છ થાંભલા પણ છે જે આગળના ચોરસાકાર સ્તંભો વચ્ચે આવેલી છે. એક થાંભલા ડ્રમ અને ગુંબજની વચ્ચે આંતર્ગોળ આકારના છે.
ગુફા ૨૬ અને ગુફા ૧૩ અન્યથી અલગ છે. તેઓ બન્ને ઓટલા પર લાંબા વરંડા અને લાંબા થાંભલાઓ ધરાવે છે. તેની ઉપરના ભાલ આધાર પ્રણાલી તરીકે કાર્ય કરે છે. મઠો થાંભલાવાળા વરંડા સાથે ઉત્કૃષ્ટ રીતે રચવામાં આવ્યા છે જેમાં સામાન્ય રીતે પાછળના ભાગમાં ૪ જેટલા ખંડો હોય છે. મંડપની આસપાસ બેઠકની હાજરી પણ આ ગુફાઓનું એક મહત્વનું લક્ષણ છે.
આ ગુફાઓ પ્રકૃતિમાં વિશિષ્ટ છે અને તેમની સાદી અને સરળ રચના દ્વારા ધ્યાનાર્ષક છે. અહીં મોટાભાગના પર્યટકોને સુશોભિત કોતરણી સંપૂર્ણ ગેરહાજરી દેખાય છે - જે ગુજરાતમાં અન્ય બૌદ્ધ ગુફાઓમાં હાજર હોય છે. ગુફાઓમાં ત્રણ ચૈત્ય ગૃહ પણ છે, જેમાં અપરિણીય દિવાલો અને સપાટ છત હોય છે. આ ગુફાઓની મુલાકાત બૌદ્ધ સમયગાળાની કલા સ્વરૂપો અને વાસ્તુ શિલ્પ રચનાઓની ઊંડાણપૂર્વકની શોધ માટે પ્રવાસીઓ અહીં આવે છે. આ ગુફાઓ વિદ્વાનો, સંશોધકો અને વિદ્યાર્થીઓ માટે પણ રસનું કેન્દ્ર છે. સાણા ગુફાઓ પ્રવાસીઓને એક આકર્ષક વિહારમાં લઈ જાય છે, જે એક અથવા બે ખંડ ધરાવતા થાંભલાવાળા વરંડાઓનો ધરાવે છે. આ ખંડોમાં ખડકમાં કોતરેલી બેઠકો છે, જેનો ઉપયોગ વરસાદ દરમિયાન આરામ કરવા, બેસવા અથવા આશ્રય લેવા માટે કરવામાં આવતો હતો. સાણા ગુફાઓ તેની મનોહર સુંદરતા માટે પણ જાણીતી છે અને તે ઉપરાંત પરિવર્તનશીલ સ્થળોની સુંદરતા અને વશીકરણનો આનંદ માણવા ઇચ્છતા પ્રવાસીઓને સુંદર સ્થળ પૂરું પાડે છે.
ઇતિહાસ
ગુજરાતમાં બૌદ્ધ ધર્મની હયાતીના પુરાવા ઈ. સ. પૂર્વે ૨૭૦ વર્ષ સુધી શોધી શકાય છે. આ તે સમયગાળો હતો જ્યારે અશોક રાજા સૌરાષ્ટ્ર પર શાસન કરતો હતો અને ગૌતમ બુદ્ધના ઉપદેશો અને તત્ત્વજ્ઞાનને તેના સામ્રાજ્યમાં ફેલાવવા માટે પ્રયત્નશીલ હતો. રાજ્યમાં જુનાગઢ, સોમનાથ, વેરાવળ અને સિંધુ નદીના મુખ સહિત ગુજરાતમાં વિવિધ સ્થળોએ બૌદ્ધ ધર્મની વિચારધારા શરૂ થઈ ગઈ હતી. ચીનના વિદ્વાનો અને હ્યુ-એન-ત્સાંગ અને આઇ-ત્સિંગની જેવા મુસાફરો દ્વારા લખાયેલા અહેવાલો, વિશ્વના આ ભાગોમાં બૌદ્ધ ધર્મના પ્રસારની સાક્ષી આપે છે.
બૌદ્ધ ધર્મ ખાસ કરીને ઈ.સ. પૂર્વે ૨૭ થી ઈ. સ. ૪૭૦ દરમ્યાન ભારત દેશ અને ગુજરાતમાં ફેલાવા માંડ્યો. વિવિધ પુરાતત્વીય અવશેષો અને ઐતિહાસિક તથ્યો સોમનાથ અને વડનગરની આજુબાજુના વિસ્તારોમાં અને તેની આસપાસના સ્થાપત્યો અને આશ્રયસ્થાનોના આ વિકાસને દર્શાવે છે. તે સમયના સ્થાપત્યો પૈકી સાણાની ગુફાઓ સૌથી અગ્રણી હતી. આ ગુફાઓ સાણા ડુંગરની સીમમાં સ્થિત છે. સાણા ડુંગરની ગુફાઓ રૂપેણ નદી તરફના ડુંગરના ઢોળાવ પર બાંધવામાં આવી હતી.
પ્રભાસ પાટણની સાણા બૌદ્ધ ગુફાઓનું વાસ્તુ
પ્રભાસ પાટણની બૌદ્ધ ગુફાઓ રચનામાં સરળ છે અને સંખ્યામાં ફક્ત બે છે. આ બંને ગુફાઓ ઈ. સ. ત્રીજી અને ચોથી સદીમાં બૌદ્ધ વિહારના એક ભાગ સ્વરૂપે બાંધવામાં આવી છે. દરેક લગભગ ૮.૭ મી x ૯.૪૫ મી, અને ૨.૫ મી ઊંચી છે તે ચાર ચોરસ સ્તંભો ધરાવે છે એક દરવાજા દ્વારા તે પાછળના ખુલ્લા આંગણા સાથે જોડેલી છે. પૂર્વીય ગુફામાં એક એન્ટિચેમ્બર છે. બહારના માળખામાં ગોખલાની પંક્તિ સિવાય કોઈ અલંકરણ કોતરણીનથી. ક્ષત્રપ યુગની શરૂઆત દરમિયાન રાજ્યાશ્રય હેઠળ બૌદ્ધ ધર્મ આ પ્રદેશમાં પ્રચલિત હતો.
કલજીની સરસવાણી
કલજીની સરસવાણી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે. કલજીની સરસવાણી ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:ઝાલોદ તાલુકો
રોયલ (તા. તળાજા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તળાજા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:તળાજા તાલુકો
સાંતલપુર
સાંતલપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પાટણ જિલ્લાના સાંતલપુર તાલુકાનું શહેર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
ઇતિહાસ
સાંતલપુર અને ચાડચતના રાજવીઓ જાડેજા રાજપૂત હતા. સ્થાનિક ઇતિહાસ પ્રમાણે જાડેજાઓ સાંતલપુરમાં આવ્યા એ પહેલાં સાંતલપુર પર તુર્કો શાસન કરતા હતા, જેઓ કદાચ સિંધમાંથી આવ્યા હતા. તેમના પછી ઝાલા રાજપૂતો ત્યાં વસ્યા હતા અને ગામને સાંતલપુર નામ આપ્યું હતું. સાંતલ ઝાલા લુણાજી વાઘેલાની બહેન સાથે પરણ્યાં હતા, જેઓ ગિડિ અને રાધનપુરનાં વિજેતા હતા. પરંતુ, લુણાજીનું અપમાન કરતા બંને વચ્ચે યુદ્ધ થયું હતું અને ઝાલાનો વધ થયો હતો. સાંતલપુર પર વાઘેલાઓનું શાસન વધુ સમય ન રહ્યું. લુણાજીના પુત્ર સરખજીને કચ્છના રાવ ખેંગારજી પ્રથમે સાંતલપુર અને ચાડચત જીતી હાંકી કાઢ્યા.