cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ગ્રીનહાઉસ વાયુ
ઉત્સર્જનમાં વિવિધ વિસ્તારો અને રાષ્ટ્રોનું પ્રદાન
ગ્રીનહાઉસ વાયુઓનું ઉત્સર્જન માપવા કેટલાંક વિવિધ માર્ગ છે (જુઓ વિશ્વ બેન્ક (2010, પેજ. 362) રાષ્ટ્રીય ઉત્સર્જન આંકડાના ટેબલ માટે). હવામાનમાં ફેરફાર સાથે વિવિધ નીતિ કે સૈદ્ધાંતિક સ્થિતિને વળગી રહેવા જુદાં જુદાં રાષ્ટ્રો કેટલીક વખત જુદાં જુદાં માપનો અપનાવે છે.(બનુરી એટ સેટ્રા., 1996, પેજ. 94). ઉત્સર્જનનું માપ લાંબા સમયગાળાના આધારે કાઢવામાં આવે છે. આ પ્રકારના માપ ઐતિહાસિક કે સંચિત ઉત્સર્જન તરીકે ઓળખાય છે. વાતાવરણમાં ગ્રીનહાઉસ વાયુઓના પ્રમાણમાં વધારવા માટે કોણ જવાબદાર છે તેના કેટલાંક સંકેત સંચિત ઉત્સર્જન આપે છે (આઇઇએ, 2007, પાનું 199).
ક્યારેક ટૂંકા સમયગાળાની દ્રષ્ટિએ પણ ઉત્સર્જન માપવામાં આવે છે કે તેની જાણકારી મેળવવામાં આવે છે. દાખલા તરીકે, આધારભૂત વર્ષ 1990ની સામે ઉત્સર્જનમાં થયેલ ફેરફારની ગણતરી. યુનાઇટેડ નેશન્સ ફ્રેમવર્ક કન્વેન્શન ઓન ક્લાઇમેટ ચેન્જ (યુએનએફસીસીસી)માં ઉત્સર્જન માટે આધારભૂત વર્ષ તરીકે 1990ના ઉપયોગ થાય છે અને તે જ રીતે ક્યોટો સમજૂતીમાં પણ તેને જ આધારભૂત વર્ષ ગણવામાં આવે છે (કેટલાંક વાયુઓનું પ્રમાણ વર્ષ 1995થી ગણવામાં આવે છે) (ગ્રબ, 2003, પેજીસ. 146, 149). કોઈ દેશનું ઉત્સર્જન ચોક્કસ વર્ષ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય ઉત્સર્જનના પ્રમાણમાં પણ ગણવામાં આવે છે.
અન્ય માપ માથાદીઠ ઉત્સર્જન છે. આ માપ જે તે દેશના કુલ વાર્ષિક ઉત્સર્જનને તેની વસતી દ્વારા ભાગવાથી મળે છે. (વિશ્વ બેન્ક, 2010, પેજ. 370). માથાદીઠ ઉત્સર્જન અગાઉના કે વાર્ષિક ઉત્સર્જન પર આધારિત હોઈ શકે છે (બનુરી et al., 1996, પેજીસ. 106–107).
સંચિત ઉત્સર્જન
વર્ષ 1900થી વર્ષ 2005ના સમયગાળા દરમિયાન અમેરિકા ઊર્જા સંબંધિત CO2 ઉત્સર્જનના વિશ્વના સૌથી મોટો સંચિત ઉત્સર્જક દેશ હતો અને કુલ સંચિત ઉત્સર્જનમાં 30 ટકા ફાળો હતો (આઇઇએ, 2007, પેજ. 201). બીજો સૌથી મોટો ઉત્સર્જક વિસ્તાર યુરોપીયન યુનિયન ઇયુ હતો, જે 23 ટકા હિસ્સો ધરાવતો હતો. આઠ સાથે ચીન ત્રીજા સ્થાને, ચાર ટકા સાથે જાપાન ચોથા સ્થાને, બે ટકા સાથે ભારત પાંચમા સ્થાને હતું. વૈશ્વિક, સંચિત, ઊર્જા સંબંધિત CO2 ઉત્સર્જનનો 33 ટકા હિસ્સો દુનિયાના બાકીના દેશો ધરાવે છે.
ચોક્કસ આધારભૂત વર્ષ પછી થયેલ ફેરફારો
સંપૂર્ણપણે જોઈએ તો પરિશિષ્ટ એકમાં સામેલ રાષ્ટ્રો વર્ષ 1990થી 2004 વચ્ચે ગ્રીનહાઉસ વાયુમાં 3.3 ટકાનો ઘટાડો કરવા સફળ રહ્યાં હતાં (યુએનએફસીસીસી, 2007, પેજ. 11). પરિશિષ્ટ એકના રાષ્ટ્રો યુએનએફસીસીસીના પરિશિષ્ટ એકમાં સામેલ રાષ્ટ્રો છે અને તેઓ ઔદ્યોગિકરણ પામેલા દેશો છે. પરિશિષ્ટ-એકમાં સામેલ રાષ્ટ્રો માટે કેટલાંક મોટા વિકાસશીલ રાષ્ટ્રો અને ઝડપથી વિકાસ પામતા અર્થતંત્રો (ચીન, ભારત, થાઇલેન્ડ, ઇન્ડોનેશિયા, ઇજિપ્ત અને ઇરાન)માં આ સમયગાળા દરમિયાન ગ્રીનહાઉસ વાયુના ઉત્સર્જનમાં ઝડપથી વધારો થયો છે (પીબીએલ, 2009).
વાર્ષિક અને માથાદીઠ ઉત્સર્જન
અત્યારે ગ્રીનહાઉસ વાયુઓના કુલ વાર્ષિક ઉત્સર્જનમાં વધારો થઈ રહ્યો છે(રોગ્નેર એટ એલ., 2007). 1970થી 2004 દરમિયાન અશ્મિભૂત ઇંધણમાંથી CO2 (કાર્બન ડાયોકસાઇડ)ના ઉત્સર્જનમાં વાર્ષિક 1.9 ટકાના દરે વધારો થતાં ઉત્સર્જનમાં વર્ષદીઠ સરેરાશ 1.6 ટકાનો વધારો થયો છે.
ઔદ્યોગિક રાષ્ટ્રોની સરખામણીમાં ઝડપથી વૃદ્ધિ પામતા અર્થતંત્રો માટે ઊર્જાના આંકડાશાસ્ત્રની ચોકસાઈ ઓછી હોય છે. વર્ષ 2008માં ચીનનું વાર્ષિક ઉત્સર્જન માટે, પીબીએલ (2008)એ અનિશ્ચતતાની રેન્જ માટે 10 ટકાનો અંદાજ વ્યક્ત કર્યો હતો.
ગ્રીનહાઉસ ગેસનું ઉત્સર્જન કરતાં ટોચના રાષ્ટ્ર
નોંધ
રોજનેર et al. (2007) ઉત્સર્જનમાં ઘટાડાની નીતિની અસરકારકતાનું મૂલ્યાંકન કરે છે (હવામાન ફેરફારનું શમન). તેમણે નિષ્કર્ષ કાઢ્યું હતું કે યુએનએફસીસીસી દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી શમન નીતિઓ ગ્રીનહાઉસ વાયુઓના ઉત્સર્જનમાં વધારો કરવાના વલણને અટકાવવા માટે અપૂરતી હતી. વસતીવધારો, આર્થિક વિકાસ, ટેકનોલોજિકલ રોકાણ અને વપરાશની ઊર્જા તીવ્રતામાં અને કાર્બનનું પ્રમાણ ઘટાડવાના પ્રયાસો પર વ્યાપક અસર થઈ હતી (ઊર્જા તીવ્રતા એટલે દેશની જીડીપીના એકમ દીઠ કુલ પ્રાથમિક ઊર્જા પુરવઠો (ટીપીઇએસ) (રોજનેર et al., 2007). ટીપીઇએસ વ્યાવસાયિક ઊર્જાના વપરાશનું માપ છે.(વિશ્વ બેન્ક, 2010, પેજ. 371)).
અંદાજો
તત્કાલીન-વર્તમાન ઊર્જા નીતિ પર આધારિત રોજનેર એટ અલ. )2007)નું અનુમાન છે કે વર્ષ 2000ની સરખામણીમાં વર્ષ 2030માં ઊર્જા સંબંધિત CO2નું ઉત્સર્જન 40થી 110 ટકા ઊંચું હશે. આ વધારાના 66 ટકા હિસ્સા માટે પરિશિષ્ટ-એકમાં સામેલ ન હોય તેવા રાષ્ટ્રો જવાબદાર હશે. પરિશિષ્ટ-એકમાં સામેલ ન હોય તેવા રાષ્ટ્રોમાં માથાદીઠ ઉત્સર્જન કરતાં પરિશિષ્ટ એકમાં સામેલ દેશોમાં માથાદીઠ ઉત્સર્જન હજુ પણ મહત્વપૂર્ણ રીતે ઊંચું હોવાનું અનુમાન છે. વિવિધ અનુમાનો સતત ક્યોટો વાયુઓ (કાર્બન ડાયોકસાઈડ, મિથેનસ નાઇટ્રસ ઓક્સાઇડ, સલ્ફર હેક્ઝાફ્લોરાઇડ)ના પ્રમાણમાં વર્ષ 2000ની સરખામણીમાં 25થી 90 ટકાનો વધારો સૂચવે છે.
કુદરતી પ્રક્રિયા
વાતાવરણમાંથી ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ વિવિધ પ્રક્રિયાઓ દ્વારા દૂર થઈ શકે છેઃ
વાતાવરણીય આયુષ્ય
વાતાવરણમાં નવ દિવસ ટકતી જળ બાષ્પને બાદ કરતાં મુખ્ય ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ એકબીજામાં સારી રીતે ભળી જાય છે અને વાતાવરણમાંથી દૂર થતાં અનેક વર્ષ લે છે. ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ વાતાવરણમાંથી દૂર થતાં કેટલો સમય લે છે તેના ચોક્કસ સમયગાળાની જાણકારી મેળવવી મુશ્કેલ છે છતાં મુખ્ય ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ વાતાવરણમાં કેટલાં વર્ષ ટકે છે તેનો અંદાજ મેળવી શકાયો છો. જેકોબ (1999) વ્યાખ્યા કરતાં જણાવે છે કે \tauનો જીવનકાળ સરેરાશ તરીકે વન-બોક્સ મોડેલમાં વાતાવરણીય વર્ગ સમય જે બોક્સમાં બાકી રહી ગયેલ એક્સનો પરમાણુ ગાણિતિક રીતે \tau ને બોક્સમાં એક્સના દ્રવ્ય m(કિલોગ્રામમાં)ના દૂર થવાના દરના પ્રમાણ સ્વરૂપે વ્યાખ્યાયિત કરી શકાય જે બોક્સમાંથી એક્સનો બહાર નીકળવાનો પ્રવાહનો સરવાળો છે. (F_{out}), એક્સની રાસાયણિક ક્ષતિ (L), (એલ), અને એક્સનું નિક્ષેપણ (D)(ડી) તમામ કિલોગ્રામ/સેકન્ડમાં):
આ કારણે ગ્રીનહાઉસ વાયુઓના વાતાવરણીય આયુષ્યની ગણતરી વાતાવરણમાં તેના પ્રમાણમાં થયેલા વધારાને પુનઃસંતુલિત થતાં એટલે અગાઉના સામાન્ય સ્તર પર આવતાં કેટલો સમય લાગે છે તેના પર કરવામાં આવે છે. છૂટા અણુ કે પરમાણુઓ જમીન, મહાસાગર અને અન્ય જળસ્રોતો, કે વનસ્પતિ અને અન્ય જૈવિક વ્યવસ્થામાં નિક્ષેપણ થવાથી વાતાવરણમાં તેના પ્રમાણમાં ઘટાડો થાય છે. આ પ્રાપ્ત થવા માટેનો સરેરાશ સમય સરેરાશ આયુષ્ય છે. નું વાતાવરણીય આયુષ્ય થોડા વર્ષ ગણાવી ઘણી વખત ખોટું જણાવવામાં આવે છે, કારણ કે દરિયામાં ભળીને, પ્રકાશસંશ્લેષણ પામીને કે અન્ય પ્રક્રિયા દ્વારા દૂર થતાં અગાઉ વાતાવરણમાં કોઈ પણ અણુને સ્થાયી રહેવા માટેનો સરેરાશ સમય છે જોકે તે અન્ય જળાશયોમાંથી વાતાવરણમાં ના સંતુલિત મિશ્રણને અવગણવામાં આવે છે. તમામ સ્રોતો અને માધ્યમો દ્વારા આ વિવિધ ગ્રીનહાઉસ વાયુઓના વધારામાં થયેલો ચોખ્ખો ફેરફાર છે, જે ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ દૂર કરવાની પ્રક્રિયો જ નહીં, પણ વાતાવરણીય આયુષ્ય નક્કી કરે છે.
ગ્લોબલ વોર્મિંગ સંભવિતતા
ગ્લોબલ વોર્મિંગ સંભવિતતા (જીડબલ્યુપી-GWP)નો આધાર ગ્રીનહાઉસ વાયુ તરીકે અણુની અસરકારકતા અને તેના વાતાવરણમાં તે કેટલો સમય ટકી રહે છે તે બંને બાબત પર હોય છે. જીડબલ્યુપી એક માપ છે, જેનો સંબંધ ના સમાન પદાર્થ સાથે છે અને ચોક્કસ સમયગાળા માટે તેનું મૂલ્યાંકન થાય છે. એટલે કોઈ વાયુ ટૂંકા સમયગાળામાં (ધારો કે 20 વર્ષ) પર ઊંચી જીડબલ્યુપી ધરાવે છે, પણ તે વાતાવરણમાં બહુ ઓછો સમય ટકી રહે છે તો તે 20 વર્ષના સમયગાળામાં તે વધારે મોટા પાયે જીડબલ્યુપી ધરાવશે. તેનાથી વિપરીત કોઈ અણુ વાતાવરણમાં CO2 કરતાં વધારે ટકી રહે તો સમયગાળાને ધ્યાનમાં લઈએ તો તેની જીડબલ્યુપી વધશે.
કેટલાંક ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ માટે જીડબલ્યુપી અને વાતાવરણમાં આયુષ્યના ઉદાહરણોઃ
સીએફસી-12 ઓઝોનના સ્તરનો નાશ કરવાનો ગુણધર્મ ધરાવે છે. તેના કારણે તેનો ઉપયોગ તબક્કાવાર રીતે ઘટાડવામાં આવી રહ્યો છે. આવશ્યક ઉપયોગને બાદ કરતાં તેનો ઉપયોગ ટાળવામાં આવે છે. ઓછા સક્રિય એચસીએફસી-સંયોજનો તબક્કાવાર દૂર કરવાની પ્રક્રિયા 2030માં પૂર્ણ થશે.
એરબોર્ને ફ્રેક્શન (હવાઈમાં તરત સૂક્ષ્મ અણુ-પરમાણુઓ)
એરબોર્ને ફ્રેક્શન (એએફ) ઉત્સર્જનનો એવો હિસ્સો છે (દાખલા તરીકે ) ચોક્ક્સ સમય પછી પણ વાતાવરણમાં રહે છે. કેનડેલ્લ (2007)એ વાર્ષિક એએફની વ્યાખ્યાયિત કરતાં કહ્યું છે કે જે તે વર્ષના કુલ ઉત્સર્જન અને તે વર્ષમાં વાતાવરણીય ઉત્સર્જનના વધારાનો રેશિયો છે. વર્ષ 2000થી વર્ષ 2006 દરમિયાન કુલ માનવીય ઉત્સર્જનની સરેરાશ 9.1 PgC y−1 ગણતરી કરીએ તો એએફ 0.45 હતી. છેલ્લાં 50 વર્ષ (1956-2006)ની એએફમાં 0.25 ± 0.21%/year થયો છે.
નકારાત્મક ઉત્સર્જન
ગ્રીનહાઉસ વાયુઓના નકારાત્મક ઉત્સર્જનનું ઉત્પાદન કરવા અનેક ટેકનોલોજીઓ ઉપલબ્ધ છે. સૌથી વધારે વ્યાપક અને અવલોકન પદ્ધિતઓ પદ્ધતિઓ એ છે જે વાતાવરણમાંથી કાર્બન ડાયોકસાઇડને દૂર કરે છે. આ પ્રકારની પદ્ધતિઓમાં વાતાવરણમાંથી કાર્બનને ઝડપી જૈવઊર્જા સાથે સંગ્રહ કરીને અને હવામાં કાર્બન ડાયોક્સાઇડને ઝડપી ભૂસ્તરીય રચનાઓ કરીને તેને દૂર કરવામાં આવે છે અથવા જૈવકચરા સાથે જમીનમાં દાટી દેવામાં આવે છે. આઇપીસીસી દ્વારા મુદ્દો ઉઠાવવામાં આવ્યો છે કે હવામાનમાં ગંભીર ફેરફાર ટાળવા લાંબા સમયગાળાના હવામાનની ભાવિ રૂપરેખા આપતા મોડેલ્સની જરૂર છે અને તે માટે મોટા પાયે માનવસર્જિત નકારાત્મક ઉત્સર્જનની જરૂરિયાત છે.
સંબંધિત અસરો
કાર્બન મોનોક્સાઇડ પરોક્ષ કિરણોત્સર્ગી અસર કરે છે. તે વાતાવરણીય તત્વો(દાખલા તરીકે, હાઇડ્રોક્સીલ રેડિકલ, OH )નું શુદ્ધિકરણ મારફતે મિથન અને સમતાપીય ઓઝોનના પ્રમાણમાં વધારો કરે છે, નહીં તો આ વાતાવરણીય તત્વો તેનો નાશ કરશે. કાર્બન ધરાવતા ઇંધણનું અપૂર્ણ દહન થાય છે ત્યારે કાર્બન મોનોક્સાઇડની રચના થાય છે. વાતાવરણમાં કુદરતી પ્રક્રિયા થતી હોવા છતાં અંતે ઓક્સિડાઇઝ થઇને કાર્બન ડાયોક્સાઇડમાં ફેરવાય છે. કાર્બન મોનોક્સાઇડનું અસ્તિત્વ વાતાવરણમાં બહુ ઓછા મહિના રહે છે અને તેના પરિણામે લાંબો સમય અસ્તિત્વ ટકાવવા સમક્ષ વાયુઓ કરતાં અવકાશમાં તેના પ્રમાણમાં વધારે ફેરફાર હોય છે.
મિથેનમાંથી અન્ય એક પરોક્ષ અને મહત્વપૂર્ણ અસર થવાની સંભવિતતા છે, જે તેની પ્રત્યક્ષ કિરણોત્સર્ગી અસરમાં વધારો કરી ઓઝોનની રચનામાં પ્રદાન પણ કરે છે. શિન્ડેલ્લ એટ અલ. (2005) દલીલ કરે છે કે આ અસરના પરિણામે આબોહવાના ફેરફારમાં મિથેનનું પ્રદાન અગાઉના અંદાજ કરતાં ઓછામાં ઓછું બમણું છે.
વિરામચિહ્નો
વિરામચિહ્નો એટલે લખાણની ભાષામાં વપરાતાં એવા ચિહ્નો જે લખાણ વાંચતા, કે બોલતા, ક્યાં કેટલી વિશ્રાંતિ લેવી એ દર્શાવે છે. એ ઉપરાંત વિરામચિહ્નો ભાષાનું સંયોજન અને બંધારણ પણ દર્શાવે છે.
લેખીત ભાષામાં વિરામચિહ્નો અર્થભેદ પણ દર્શાવે છે. દા.ત. વાક્ય; "પુરુષ વિના, સ્ત્રી, અપૂર્ણ છે." (પુરુષનું મહત્વ), "પુરુષ, વિના સ્ત્રી, અપૂર્ણ છે." (સ્ત્રીનું મહત્વ). ભાષા, સ્થળ, કાળ, બોલી વગેરે પ્રમાણે વિરામચિહ્નોનાં નિયમો અલગ અલગ હોઈ શકે છે. બદલતા પણ રહે છે. વિરામચિહ્નોનાં કેટલાંક પાસા લેખક કે સંપાદકની વિશિષ્ટ શૈલીને લગતાં પણ હોઈ શકે છે.
ગુજરાતીમાં વિરામચિહ્નો
ગુજરાતી ભાષામાં બાર ચિહ્નો વપરાય છે. જે નીચે મુજબ છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:વિરામચિહ્નો
ફેફસાં
હવા વડે શ્વસન કરનાર પ્રાણીઓમાં ફેફસાં એ અત્યાવશ્યક શ્વસન અવયવ છે. ટેટ્રાપોડ. અમુક માછલીઓ અને ગોકળગાય સહિત મોટાભાગના પ્રાણીઓ ફેફસાં ધરાવે છે. સસ્તનપ્રાણીઓ અને વધુ જટીલ સંરચના ધરાવતા પ્રાણીઓમાં ફેફસાં તેમની કરોડની બાજુમાં હ્રદયની બન્ને બાજુએ આવેલાં છે. તેમનું પ્રમુખ કાર્ય હવામાંના પ્રાણવાયુને ખેંચી રક્તપ્રવાહમાં ભેળવવનું અને રક્તમાંના કાર્બન ડાયોક્સાઈડને પાછું હવામાં મુક્ત કરવાનું છે. હવાના સ્થાનાંતરણનું આ કાર્ય અમુક ખાસ્ પ્રકારના કોષ દ્વારા કરવામાં આવે છે જેને એલ્વેઅલી કહે છે.
ફેફસાંની કાર્ય રચના સમજવા માટે મોઢાથી લઈને એલ્વેઅલી સુધી પ્રવાસ જાણવો જોઈએ. નાક કે મોઢા વાટે પ્રવેશ કર્યા પછી હવા ઓરોફેરીન્ક્સ, નેસોફેરીન્ક્સ, લેરીન્ક્સ અને ટ્રાચીમાંથી વધી બ્રોંચીઅને બ્રોંચીઅલ્સની શાખાઓમાં વહેંચાઈ જાય છે. ત્યાંથી તે એલ્વેઅલ સુધી પહોંચે છે. અહીં ઑક્સીજન અને કાર્બનડાયોક્સાઈડની અદલાબદલી થાય છે.
ફેફસામાં હવાનું આગમન અને નિર્ગમન સ્નાયુઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે. શરૂઆતના કાળના ટેટ્રાપોડ વાયુવિજન બ્યુકલ છીદ્રો માં થઈને ફેરીન્જીયલ (કંઠ) સ્નાયુઓ દ્વારા થતો. જ્યારે સરીસૃપો, પક્ષીઓ અને સસ્તનોમાં એક જટિલ અસ્થિસ્નાયુ તંત્ર દ્વારા આક્રિયા થાય છે.
અંગ્રેજીમાં ફેફસાંને લાગતી સંજ્ઞાઓ સાથે પ્રાય: pulmo- પૂર્વર્ગ લગાડવામાં આવે છે. પ્રાચીન લેટિનમાં ફેફસાંને સંબંધી વિશેષણ pulmonarius (ફેફસાંનું) કે પ્રાચીન ગ્રીકમાં pneumo- (πνεύμων - ન્યૂમો) શબ્દ વપરાતો.
સસ્તન પ્રાણીઓના ફેફસાં
સસ્તનોના ફેંફસા વાદળી (સ્પંજ) જેવા અને લીસાં હોય છે તેમાં જાળીદાર એપીથેલીયમ હોય છે, તેમની સપાટેનું ક્ષેત્રફળ ફેફસાંના બાહરની સપાટીના ક્ષેત્રફળ કરતાં પણ વધુ હોય છે. માનવ ફેફસાં આપ્રકારના ફેફસાંના ઉદાહરણ છે.
શ્વસન વક્ષ-સ્થળમાં આવેલા એક પટલ દ્વારા નિયંત્રિત થતું હોય છે. આ પટલનું સંકોચન ફેંફસા સમાવતા પોલાણને નીચે તરફ ખેંચે છે, અને તેનું કદ વધે છે અને દબાણ ઓછું થાય છે. આમ થતાં બહારની હવા વાયુ માર્ગોમાં અંદર ખેંચાય છે. આ હવા મોં અને નાકના છીદ્રો મારફતેશરીરમાં દાખલ થાય છે. ત્યાર બદ શ્વસન નલિકાઓમાં પસાર થઈ તે ફેફસાની સૌથી મુખ્ય બ્રોન્ચી (નળી)માં પહોંચે છે અને ત્યાર બાદ તેની ઉપ નલિકાઓમાં વહેંચાઈ જાય છે. સામાન્ય શ્વસન દ્રમ્યાન તેને બહાર કાઢતી સમયે જોઈ સ્નાઉ સંકોચાતું નથી (પટલ કે પડદો મૂળ સ્થિતિમાં આવે છે) શ્વસન દરમ્યાન અન્ય સ્નાયુઓના હલનચલનને કારણે અમુક હદે પાંસળીઓ પણ સંકુચન અને પ્રસરણ પામે છે, જેને કારણે હવા ફેફસાંની અંદર અને બહાર આવે છે. આચા ફેફસાંને ધમણ ફેંફસા કહે છે કેમકે તેમનું કાર્ય લુહારની ધમણ સમાન હોય છે.
અંગ સંરચના
માનવ શરીરમાં ટ્રેચા તરીકે ઓળખાતી શ્વસન નળી સૌ પ્રથમ ફેફસાંના મૂળ સાથે જોડાયેલી બે મુખ્ય બ્રોન્ચીમાં વિભાજીત થાય છે. ત્યાર બાદ આ બ્રોન્ચીઓ ફેફસાંની અંદર વધુ અને વધુ વિભાજીત થતી જાય છે. આવા વધારે વિભાજ પછી બનતી ઝીણી નલિકાઓને બ્રોન્ચીઓલ્સ કહે છે. આવા બ્રોન્ચીઓલ્સના ઝુમખાંમાં બ્રોન્ચીઓલ્સ ને અંતે હવની ઝીણી કોથળીઓ આવેલી હોય છે જેને અલ્વેઅલર સૅક્સ કહે છે. આ કોથળીઓનું ઝુમખું દ્રાક્ષની જેમ નાની નાની કોથળીઓ અલ્વેઅલીની બનેલી હોય છે. આવી એકલ અલ્વેઅલી રક્ત વાહીનીની અંદર સજ્જડ જોડાયેલી હોય છે. આસ્થળે વાયુનું હસ્તાંતરણ થાય છે. ઓક્સિજન રહિત થયેલા રક્તને હ્રયદ ફુપ્ફુસ શિરા દ્વારા ફેફસાંમાં મોકલે છે. અહીં ઓક્સીજનને રક્તમાં પ્રવાહીત કરી લાલ રક્ટ કણમાંના હિમોગ્લોબિનનો કાર્બન ડાયોક્સઈડ મુક્ત કરવામાં આવે છે. ફુપ્ફુસ ધમની દ્વારા ઓક્સીજન યુક્ત બનેલા લોહીને ફેફસાં માંથી પાછું હ્રદય સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે જ્યાંથી હ્રદય તેને રક્તાભિસરણ તંત્રમાં મોકલે છે.
માનવ ફેફસાં તેના હ્રદયની બનેં તરફના પોલાણમાં આવેલા હોય છે. દેખાવમાં બંને સમાન લાગે છે પરંતુ તેઓ સમાન હોતાં નથી. આફેંફસાઓ અમુક ફાંટ કે ચિરા દ્વારા લોબ તરીકે ઓળખાતા ભાગોમાં વિભાજીત થયેલા હોય છે. કુલ ત્રણ લોબ હોય છે એક જમણી તરફ અને બે ડાબી તરફ. આ લોબના ખંડ પડે છે અને તે ખંડના "લોબ્યુલ્સ" નામે ભાગ પડે છે. આ લોબ્યુલ્સ ફેફસાંના નરી આંખે જોઈ શકતાં ષટ્કોણાકાર સૌથી નાનો ભાગ છે. ધુમ્રપાન કરનારા વ્યક્તિઓમાં લોબ્યુલ્સને જોડતી પેશીઓ કાળી પડેલી હોય છે. જમણાં ફેફસાંમાં મધ્યવર્તી સીમાએ લગભગ ઊભી અને સીધી હોય છે. જ્યારે ડાબા ફેફસાંમાં એક ખાંચો આવેલો હોય છે જેને કાર્ડિયાક નોચ કહે છે. આ ખાંચો એક ઊંડો શંકુકાર ખાંચો છે જે હ્રદયના આકારને સમાવવા માટે પડેલો હોય છે.
પ્રત્યેક લોનની આસપસ પોલાણ હોય છે તેને પ્લ્યુરલ કેવીટી કહે છે. આમાં બે પ્લ્યુરલ એટલેકે અંત ત્વચા આવેલી હોય છે. પાર્શ્વ પ્લ્યુરલ પાંસળેઓ સાથે જોડાયેલી હોય હ્ચે જ્યારે અગ્રીમ પ્લ્યુરલ ફેફસાંની સપાટી પર લાગેલી હોય છે આ બનેંની વચ્ચે એક પ્રકારનું દ્રવ્ય વહે છે. તેને પ્લ્યુરલ દ્રાવણ કહે છે. આ દ્રાવણ ફેંફસાને શ્લેષ્મ રાખે છે અને જરૂર સપાટી નું તાણ પુરૂં પાડે છે જેથી ફેંફસાં પાંસળીઓના સંપર્કમાં રહે.
આરામના પળોમાં શરીરની ઓક્સીજન જરૂરિયાતના પ્રમાણમાં ફેફસાં અમુક હદે મોટું કદ ધરાવે છે. આ કારણ છે કે ઘણાં વર્ષોના ધુમ્રપાન કરવા છતાં ઘણાં લોકોને ફેંફસાની કાર્ય ક્ષમતામાં ઘટાડો જણાતો નથી. વહુ પ્રમાણમાં એલ્વેઓલીને નુકશાન થતા એમ્પ્ફીસેમા નમની ક્ષતિ નિર્માણ થાય છે. આને કારાણે શ્વાસની તાણ કે ઉણપ અનુભવાય છે. કસરત કરતી વખતે ફેફસાંના મોટો ભાગ કાર્યશીલ બની જાય છે. આને કારાણે કસરત સમયે જરૂરી એવા મોટા પ્રમાણની ઓક્સીજન અને કાર્બન ડાયોક્સાઈડની આપ-લે સંભવ બને છે. આ ઉપરાંત ફેફસાંની વધુ પડતી કદ ક્ષમતાને કારણે મનુષ્ય એક ફેફસાં વડે પણ જીવતો રહી શકે છે.
ફેંફસાની અંદરનું વાતાવરન ઘણું ભેજવાળું હોય છે આને કારાણે જીવાણુંઓ માટેનું તે ઉત્ત્મ સંવર્ધન સ્થળ બને છે. ફેફસાંની ઘણી બિમારીઓ જીવાણું કે વિષાણુના સંક્રમણને કારણે થાય છે. ફેફસાંના સોજા અને બળતરાને ન્યુમોનિયા કહે છે અને ફેફસાંની આસપાસ આવ્લા પ્લ્યુરાના દાહને પ્લ્યુરીસી કહે છે.
કોઈ અમુક વ્યક્તિ દ્વારા શ્વાસ મારફતે લઈ ને કાઢી શકાતા હવાના મહત્તમ કદને વાઈટલ કેપેસિટી કહે છે. આને સ્પાયરોમીટરનામના સાધન વડે માપી શકાય છે. અન્ય માપન સાથે વાઈટલ કેપેસિટીના પરિણામોને જોડીને ફેફસામ્ના વિકારનું નિદાન કરી શકાય છે.
ફેફસાંના શ્વસન સિવાયના કાર્યો
શ્વસન સિવાય ફેફસાં અન્ય પણ કાર્યો કરે છે જેમ કે- ૪૫૦ મિલિ રક્ત હોય છે. જે શરીરના રક્તના ૯% જેટલું હોય છે. આ પ્રમાણ તેની દોઢા કે બમણા જેટલુ વધી પણ શકે છે. હેમરહેજ કે હેમરેજ સમયે પડેલી રક્તની ખોટને ફેંફસામાં રહેલા રક્તને કૃત્રીમ રક્ત નલિકા માં પ્રવાહિત કરી પૂરી પાડી શકાય છે.
ખેચર ફેફસાં
પક્ષીઓના ફેફસાંઓમાં સસ્તન પ્રાણીઓની માફક એવીઓલી નથી હોતી. પક્ષીઓ ફેવીઓલર ફેફસાં ધરાવે છે. આ ફેફસાં પેરાબ્રોન્ચી નામના ઝીણી ઝીણી નલિકાઓ ધરાવે છે. આ નલિકાની દિવાલ પરથી અન્ય ઝીણા પોલા તંતુઓ નીકળે છે તેને એટ્રીઆ કહેવાય છે. આ એટ્રીઆની દિવાલ અપ્ર હવાના અભિસરણ કરનારા કોષ આવેલા હોય છે. પક્ષીઓમાં આવેલ પૅરાબ્રોન્ચી બે પ્રકારની હોય છે. પહેલી, એકમાર્ગી વાયુ નલિકા (પૅલ-ઓપ્યુલ્મોનિક પૅરાબ્રોન્ચી), તેમાં વાયુ એક દિશામાં વહે છે. અમુક પક્ષી પ્રજાતિમાં દ્વીમાર્ગી વાયુનલિકાઓ (ની-ઓપ્યુલ્મોનિક પૅરાબ્રોન્ચી) જોવા મળે છે જેમાં હવા બન્ને દિશાઓમાં વહન કરી શકે છે એક માર્ગી વાયુ નલિકાઓ સસ્તનની વાયુનલિકાઓ થી વિપરીત હોય છે. આ નલિકામાં વાયુનો પ્રવાહ શ્વાસ અને ઉચ્છવાસ દરમ્યાન  સળંગ ન રહેતા લહેર જેવો હોય છે.
પક્ષીઓમાં રહેલ એક માર્ગી વાયુ નલિકાઓને કારણે ખેચર ફેફસાં લીધેલ હવામાંનો વધુ ઑક્સીજન શોષી શકે છે. આને કારણે પક્ષીઓ એવી ઊંચાઈઓ પર પણ સરળ શ્વાસોશ્વાસ કરી શકે છી જ્યાં સસ્તનોને ઓક્સિજનની ઊણપ સંબંધી સ્થિતી હાયપોક્સિઆનો અનુભવ થાય છે. આ ઉપલબ્ધીને કારણે તેઓ સમાન વજન ધરાવતા સસ્તન કરતાં વધુ ચયાપચયનો વેગ ધરાવે છે. સસ્તન હિઓવા છતાં અમુક ચામાચિડિયાઓ પક્ષીઓ કરતાં વધુ ઓક્સીજન શોષણ ક્ષમતા ધરાવે છે પણ એ એક અપવાદ માત્ર છે.
સરીસૃપ ફેફસાં
સરીસૃપ પ્રાણીઓમાં ફેફસાં ધમણ તંત્ર અને અદીય સ્નાયુઓના હલનચલનને લીધે થતાં પાંસળીઓના ચલન ને કારણે થાય છે. મગર પ્રજાતિના પ્રાણીઓમાં યકૃતીય દટ્ટા જેવી સંરચનાને લીધે શ્વશન થાય છે. આવા પ્રાણીઓમાં પેડુ સાથે એક સ્નાયુ જોડાયેલો હોય છે તે ફેફસાંના નીચેના છેડાને પાછળ ખેંચે છે અને તેમનું કદ વધારે છે. જળચર કાચબાઓ પોતાની પાંસળીઓ હલાવી નથી શકતાં, તેઓ પોતાના આગળના પગ અને છાતી પરની હાડકી વાપરી હવાને શરીરમાં લેવા અને કાઢવા મદદ કરે છે.
સાપ અને હાથપગ ન ધરાવતી પ્રજાતિઓ પ્રાયઃ શ્વસન અવયવ તરીકે જમણું ફેફસું હોય છે. ડાબું ફેફસું સંકુચિત, નાનું કે ગેરહાજર હોય છે.દ્વીચર પ્રાણીઓમાં તેથી વિપરિત મુખ્ય શ્વસન અવયવ ડાબું ફેફસું હોય છે.
દ્વીચર ફેફસાં
મોટાભગના દેડકા અને અન્ય દ્વીરચ પ્રાણીઓના ફેફસાં એક ફુગ્ગા જેવી સંરચના ધરાવે છે. જેમાં વાયુ હસ્તાંતરણ કોષ માત્ર તેની સપાટી પર આવેલા હોય છે. આ એક કાર્યક્ષમ સંરચના નથી, પરંતુ દ્વીચર પ્રાણીઓની ચયાપચય માટે અલ્પ પ્રાણવાયુની જરૂરિયાત માટે તેપુરતી હોય છે. વળી આવા જીવો તેમને ભીની બાહ્ય ત્વાચા મારફતે પણ ઓક્સિજન ગ્રહણ કરી શકતા હોય છે. સસ્તનો પ્રાણવાયુના શ્વાસમાં લેવા માતે નકારાત્મક દબાણનો ઉપયોગ કરે છે જ્યારે દ્વીચર પ્રાણીઓ ધન ભારીત દબાણનો ઉપયોગ કરે છે. મોટાભાગની સેલેમેન્ડર માછલીઓ ફેફસાં રહિત હોય છે તેઓ તેમની ત્વચા અને મોઢાની અંદર આવેલા ખાસ કોષ દ્વારા ઑક્સીજન લે છે. આ સિવાય ફેફસાં ન હોય તેવા પ્રાણો છે ફેફસા રહીત ટેટ્રાપોડ, બોર્નીન ફેટા હેડેડ દેડાકો, અને એક પ્રકારની કેસીલિયન.
દ્વીરચ પ્રાણીઓના ફેંફસાની બાહ્ય દિવાલ પર સાંકડા ખાંચા હોય છે જેને કારાણે પ્રાણવાયુ શોષી શકનાર ક્ષેત્રફળમાં વધારો થાય છે. અને કારણે તે ખરબચડું અસ્ત વ્યસ્ત લાગે છે. અમુક સેલેમેન્ડરમાં તે પણ નથી હોતા તેમના ફેફસાંની સપાટી સપાટ હોય છે. કેસીલિયનમાં સાપની માફકએક જમણું ફેફસું કોઈ પણ કદ કે વિકાસ પામી શકે છે.
ફુપ્ફુસ મત્સ્ય અથવા લંગફીશ
લંગફીશના ફેફસાં દ્વીચર પ્રાનીઓ સમાન હોય છે તે નહીવત્ કે ઓછી માત્રામાં આંતરિક સેપ્ટા ધરાવે છે. અસ્ટ્રેલિયાની લંગફીશમાં એક જ ફેફસું હોય છે અલ્બત તે બે ભાગ ધરાવે છે. અન્ય લંગફીશ અને પોલીપ્ટેરસ બે ફેફસાં ધરાવે છે.
અપૃષ્ઠ વંશી ફેફસાં
અમુક અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓના ફેફસાંનુ કાર્ય શ્વસનનું જ હોય છે પણ તેમની ઉત્ક્રાંતીના હિસાબે સસ્તન ફેફસાં સાથે સરખામણી નથી કરી શકાતી. અમુક વીછી-કરોળીયા વર્ગના જંતુઓમાં હવામાંના વાયુને ગ્રહણ કરવા "પુસ્તક ફેફસાં" જેવી સંરચના હોય છે. નારિયેળી કરચલો ખાસ સંરચના ધરાવે છે જેને બ્રેન્ચીઓસ્ટીગલ ફેફસા કહે છે. આ રચના માછલીની ચૂઈ જેવી હોવા છતાં તે હવામાંનો ઓક્સીજન લેવા આદર્શ હોય છે. આને કારણે આ કરચલો હવામાં શ્વાસ લે છે અને પાણીમાં શ્વાસ રોકી રાખે છે. ગોળકગાયને અમુક પ્રજાતિઓ જેવીકે પ્લ્મોનાટા પોતાનામાં ફેફસાં વિકસિત કરી શકી છે.
પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓના ફેફસાનું ઉદ્ગમ
હવામાં જીવનારા પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓના ફેફસા અને માછલીઓની ચૂઈ એ પ્રાથમિક તબક્કાની માછલીઓના શરીર પરની બાહ્ય વાયુ કોથળીમાંથી વિકસિત થયા હોવાનું મનાય છે. આ કોથળીઓ તે માછલીઓને અલ્પ ઓક્સીજન સ્થિતીમાં વાયુ ગળવામાં મદદ કરતી. આ બાહ્ય કોથળીઓ સૈ પ્રથમ બોની ફીશ તરીકે ઓળખાતી માછલીમાં નિર્માણ પામી. અમુક રે-ફીન્ડ (કિરણ પક્ષ)માછલીઓમાં તે વાતાશય તરીકે વિકાસ પામ્યો. જ્યારે અમુક અન્ય ફે ફીન્ડ માછલીઓ જેમકે ગાર, બીચીર અને એમીઆમાં તે ફેફસાં સ્વરૂપે વિકાસ પામી. લોબે ફીન્ડ ફીશમાંથી જમીન પર રહેનારા ટેટ્રાપોડ વિકસીત થયા. આને કારણે પૃષ્ઠવંશીઓના ફેફસાં ચૂઈ ધરાવતી માછલીઓ કરતાં વાતાશય ધરાવતી માછલીઓને વધુ મળતા આવે છે.
ઘર ઉપાયો
અસ્થમા માટે ઘર ઉપાયો - MedIndia
ડૉ પંકજ નરમ - ફેફસાં, એલર્જી માટે પ્રાચીન રહસ્યો
અસ્થમા હર્બલ સારવાર - આંતરરાષ્ટ્રીય જર્નલ - Phytomedicine અને Phytotherapy
ઉંટાવદ (તા. કુકરમુંડા)
ઉંટાવડ (કુકરમુંડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા કુકરમુંડા તાલુકાનું ગામ છે. ઉંટાવડ ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. ગામના લોકો ખાસ કરીને જુવાર, તુવર, મગફળી તેમ જ અન્ય શાકભાજીની ખેતી કરે છે.
શ્રેણી:કુકરમુંડા તાલુકો
સાવરપાડા
સાવરપાડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લામાં આવેલા સુબિર તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. સાવરપાડા ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:સુબિર તાલુકો
પાટી (તા.નાંદોદ)
પાટી(તા.નાંદોદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નર્મદા જિલ્લાના નાંદોદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. પાટી ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
શ્રેણી:નાંદોદ તાલુકો
માનપુર (ઘોરાડ)
માનપુર (ઘોરાડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દાંતા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. માનપુર (ઘોરાડ) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દાંતા તાલુકો
અતુલ (તા. વલસાડ)
અતુલ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં સૌથી છેલ્લા આવતા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વલસાડ તાલુકાનું ગામ છે. અતુલ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, જીમખાના સંકુલ, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર, સિનેમા ઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. અંહી રંગ અને રસાયણો બનાવવાનાં કારખાનાંઓનાં વિશાળ સંકુલો આવેલાં છે. ગામની નજીકમાં પાર નદી તેમ જ પારનેરાનો ડુંગર આવેલો છે. ગામમાંથી મુંબઇથી દિલ્હી જતો રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૮ પસાર થાય છે. મુંબઈ-વડોદરા રેલ્વે માર્ગ પર આ એક રેલ્વે સ્થાનક પણ છે.
આ ગામના લોકો અહીંના કારખાનાઓમાં નોકરી અથવા અન્ય રીતે સંકળાઇને પોતાનો વ્યવસાય કરે છે. આ સિવાય ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વલસાડ તાલુકો
માણેકપોર(બારડોલી)
માણેકપોર(બારડોલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બારડોલી તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. માણેકપોર ગામમાં હળપતિ તેમ જ પાટીદારોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, સૂરણ, પપૈયાં, કેરી તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:બારડોલી તાલુકો
શ્રાવણ વદ ૮
શ્રાવણ વદ ૮ને ગુજરાતીમાં શ્રાવણ વદ અષ્ટમી કે શ્રાવણ વદ આઠમ કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના દસમા મહિનાનો ત્રેવીસમો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના પાંચમા મહિનાનો ત્રેવીસમો દિવસ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પંચાંગ શ્રેણી:સમય
નીલ આર્મસ્ટ્રૉંગ
thumb|right|નીલ આર્મસ્ટ્રૉંગ નીલ આર્મસ્ટ્રૉંગ(અંગ્રેજી ભાષામાં Dr. h. c. Neil Alden Armstrong) પૃથ્વી પર રહેતા તેમ જ પૃથ્વી પરથી અવકાશયાન દ્વારા ચંદ્રની ધરતી પર (પૃથ્વીનો ઉપગ્રહ) પર જુલાઇ ૨૧, ૧૯૬૯ના દિને સફળતાપૂર્વક સૌપ્રથમ આરોહણ કરનાર અવકાશશાસ્ત્રી છે, જે અમેરીકાના વતની હતા. તેઓ નૌકાદળના એવિએટર, ટેસ્ટ પાઇલોટ અને યુનિવર્સિટી પ્રોફેસર પણ હતા.તેમનો જન્મ ઓગસ્ટ ૫, ૧૯૩૦ના દિને અમેરીકાના ઓહીયો ખાતે થયો હતો. તથા મૃત્યુ ઓગસ્ટ ૨૫, ૨૦૧૨ ના રોજ થયું હતું.
ચંદ્ર પર ચાલનારા તેઓ‌ પ્રથમ વ્યક્તિ હતા. જુલાઈ ૨૧, ૧૯૬૯ના રોજ ચંદ્ર પર ઊતરતી વખતે તેમણે કીધું હતું કે "તે છે માણસનો નાનો પગલો, મનુષ્યજાતનો વિશાળ કૂદકો.."
શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
મુકેશ
મુકેશ (૨૨ જુલાઈ ૧૯૨૩ - ૨૭ ઓગષ્ટ ૧૯૭૬) ખૂબ જ જાણીતા ભારતીય પાર્શ્વગાયક હતા. તેમની ગણના હિન્દી ફિલ્મ ઉદ્યોગના સૌથી લોકપ્રિય પાર્શ્વ ગાયકોમાં થાય છે. તેમની ગાયકી માટે મળેલાં પુરસ્કારોમાં રજનીગંધા (૧૯૭૩) ફિલ્મનું કઈ બાર યું હી દેખા હૈ.. ગીત માટે તેમને શ્રેષ્ઠ પુરૂષ પાર્શ્વ ગાયક ફિલ્મફેર એવોર્ડ મળેલ છે. મુકેશ અભિનેતા રાજકપૂર, મનોજ કુમાર, દિલીપ કુમાર તેમજ સુનિલ દતના અવાજ તરીકે પ્રખ્યાત હતા.
પ્રારંભિક જીવન
મુકેશનો જન્મ દિલ્હી ખાતે હિંદુ કાયસ્થ પરિવારમાં થયો હતો. તેઓ ઇજનેર પિતા જોરાવર ચંદ માથુર અને માતા ચંદ્રાણી માથુરના દસ સંતાનો પૈકી એક (છઠ્ઠા) હતા. તેઓએ તેમની બહેન સુંદર પિયારીના સંગીત શિક્ષક પાસેથી સંગીતનું પ્રાથમિક જ્ઞાન મેળવ્યું. દસમા ધોરણથી તેઓ અભ્યાસ છોડી પબ્લિક વર્ક્સ વિભાગની નોકરીમાં જોડાયા.આ દરમિયાન જ તેમણે પોતાની ગાયન ક્ષમતા અને સંગીત વાદ્યો પર કૌશલ્ય હસ્તગત કર્યું.
કારકિર્દી
મુકેશના અવાજ ની પરખ કરનાર હતા એમના દૂરના સગા મોતીલાલ. મુકેશના બહેનના લગ્નમાં એમને ગાતા સાંભળી મોતીલાલ ખૂબ જ પ્રભાવિત થયા હતા અને મુકેશને મુંબઈ લઈ આવ્યા હતા અને એમના ઘરમાં રહેવા કહ્યું. મુકેશને ગાવાનું પ્રશિક્ષણ આપવા માટે પણ એમણે વ્યવસ્થા કરી આપી હતી. મોતીલાલની ઓળખાણથી મુકેશને હિન્દી ફિલ્મ નિર્દોષ (૧૯૪૧) માં મુખ્ય કલાકાર તરીકે કામ મળ્યું હતું. ૧૯૪૫ માં રજુ થયેલી ફિલ્મ પહલી નઝર માં એમને પાર્શ્વ ગાયક તરીકે ગાવાનો પ્રથમ મોકો મળ્યો હતો. મુકેશે હિન્દી ફિલ્મ માટે ગાયેલું પહેલું ગીત હતુ દિલ જલતા હૈ તો જલને દે જેમાં મોતીલાલ એ કામ કર્યું હતુ.
અભિનેતા અને નિર્માતા
મુકેશે એક અભિનેતા તરીકે તેમની કારકિર્દીની શરૂઆત ૧૯૪૧માં રજૂ થયેલી ફિલ્મ નિર્દોષથી કરી. આ ફિલ્મમાં નલિની જયવંત મુખ્ય અભિનેત્રી હતાં. તેમની બીજી ફિલ્મ અદબ અર્જ (૧૯૪૩) હતી. ૧૯૫૩માં રાજકપૂરને મુખ્ય ભૂમિકામાં દર્શાવતી ફિલ્મ આહમાં મહેમાન ભૂમિકા ભજવી હતી. આ જ વર્ષે આવેલી ફિલ્મ માશૂકામાં તેમણે મુખ્ય અભિનેતાનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. ફિલ્મની મુખ્ય અભિનેત્રી સુરૈયા હતી. ફિલ્મ અનુરાગ (૧૯૫૬) માં તેઓ મુખ્ય અભિનેતા ઉપરાંત સહ નિર્માતા અને સંગીતકાર પણ હતા. ૧૯૫૧માં આવેલી ફિલ્મ મલ્હારના નિર્માતા પણ મુકેશ જ હતા.
અંગત જીવન
મુકેશના લગ્ન સરલા ત્રિવેદી સાથે થયા હતાં. સરલાના પિતા રાયચંદ ત્રિવેદી આ લગ્નની વિરુદ્ધમાં હતાં. ૨૨ જુલાઇ ૧૯૪૬ના રોજ કાંદિવલી (મુંબઈ)ના એક મંદિરમાં તેઓએ અભિનેતા મોતીલાલના સહયોગથી લગ્ન કરી લીધા હતા. તેમના પરિવારમાં રીટા, નિતિન (ગાયક), નલિની, મોહનીશ અને નમ્રતા એમ પાંચ સંતાનો હતા. અભિનેતા નીલ નિતિન મુકેશ એ તેમનો પૌત્ર છે.
અવસાન
૧૯૭૬ના વર્ષમાં જ્યારે તેઓ અમેરીકામાં એક કોન્સર્ટ માટે ગયા હતા ત્યારે હૃદયરોગના હુમલાને કારણે તેમનું મૃત્યુ થયું હતું.
બંગાળ ફિલ્મ જર્નાલીસ્ટ એસોશિએશન એવોર્ડ
વિજેતા
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:ગાયક શ્રેણી:૧૯૨૩માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૭૬માં મૃત્યુ
મકડાલા (તા. દિયોદર)
મકડાલા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દિયોદર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. મકડાલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દિયોદર તાલુકો
ગંગુબાઇ હંગલ
જીવન
ગંગુબાઇ હંગલનો જન્મ કર્ણાટકનાં ધારવાડ ગામે, ખેતીકામ કરનાર,'ચિક્કુરાવ નાદીગર' (Chikkurao Nadiger) અને કર્ણાટકી સંગીતનાં ગાયિકા,અંબાબાઇ, નેં ત્યાં થયેલો. ગંગુબાઇએ ફક્ત પ્રાથમિક શિક્ષણ પ્રાપ્ત કર્યું અને તેમનું કુટુંબ, ૧૯૨૮માં, હુબલી રહેવા ગયું. પ્રારંભમાં,માનવંતા ગુરુ 'સવાઇ ગંધર્વ' પાસે શિક્ષણ લેતા પહેલાં,ક્રિષ્નાચાર્ય અને દત્તોપંત દેસાઈ પાસે તેણીએ શાસ્ત્રીય સંગીતનો અભ્યાસ કર્યો.
સંગીત
હંગલનું કુટુંબ નીચા કુળનું ગણાતું અને તે સમયે સ્ત્રીઓ માટે ગાયન એક અયોગ્ય વ્યવસાય ગણાતો.૱ હંગલે આ સમસાઓનો સામનો કરી ગાયન માં પોતાની કારકીર્દી બનાવી. તેઓએ કર્ણાટક વિદ્યાપીઠમાં માનાર્હ પ્રાધ્યાપક તરીકે સેવા આપી. તેમને ૨૦૦૨માં ભારતનું સર્વોચ્ચ ખિતાબ પદ્મ વિભૂષણ અર્પણ કરાયું હતું. તેમણે પોતાનો છેલ્લો કાર્યક્રમ માર્ચ ૨૦૦૬માં તેમની ૭૫ વર્ષની ઉંમર ઓળંગવા પર આપ્યો. તેમણે ૨૦૦૩માં મૅરો કેન્સરને માત આપી હતી. તેઓ ૨૧ જુલાઈ ૨૦૦૯માં હૃદયરોગના હુમલાથી ૯૬ વર્ષની વયે અવસાન પામ્યા. તેમણે અંગ દાન ના સંદેશને ફેલાવવા નેત્ર દાન કર્યાં
કાર્ય
તેઓની આત્મકથાનું નામ "મારા જીવનનું સંગીત" (Nanna Badukina Haadu) છે.
અંગત જીવન
તેમના લગ્ન ૧૬ વર્ષની આયુમાં ગુરુ રાવ કૌલગી નામના એક બ્રાહ્મણ વકીલ સાથે થયાં. તેમને બે પુત્રો હતાં નારાયણ રાવ અને બાબુ રાવ. તેમને એક પુત્રી પણ હતી કૃષ્ણા જે ૨૦૦૪માં કેંસરને લીધે ૭૫ વર્ષની વયે મૃત્યુ પામી. .
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ભારતીય ગાયકો શ્રેણી:શાસ્ત્રીય સંગીત શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:૧૯૧૩માં જન્મ શ્રેણી:પદ્મવિભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતાઓ શ્રેણી:પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતા શ્રેણી:૨૦૦૯માં મૃત્યુ
હાથીપુરા (તા.આંકલાવ)
હાથીપુરા (તા. આંકલાવ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા આંકલાવ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. હાથીપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:આંકલાવ તાલુકો શ્રેણી:ચરોતર
સ્વરચક્ર
સ્વરચક્ર એ એક ઓપન સોર્સ પ્રોજેક્ટ છે જે આઈ.ડી.સી, આઈ.આઈ.ટી., મુંબઇની આઈ.ડી.આઈ.ડી ટીમ દ્વારા ચલાવવામાં છે. સ્વરચક્ર એ ફ્રી એન્ડ્રોઇડ કી-બોર્ડ છે, જે અત્યાર સુધી ૧૨ ભારતીય ભાષાઓ માટે ઉપલબ્ધ છે. સ્વરચક્ર પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય હેતુ ભારતીય નાગરિકોને એમની સ્થાનિક ભાષાને હાલના ડિજીટલ યુગમાં ઉપયોગ કરવાનું સુચવે છે, મુખ્યત્વે જેઓ અંગ્રેજી ભાષાથી અપરિચિત છે.
હાલમાં સ્વરચક્ર ૧૨ ભારતીય ભાષાઓ ‍(હિન્દી, મરાઠી, ગુજરાતી, તેલગુ, મલયાળમ, કન્નડ, ઓડિયા, પંજાબી, બંગાળી, કોંકણી, તમિલ અને આસામી) માં એન્ડ્રોઇડ માટે ઉપલબ્ધ છે.
વીરપુર
વીરપુર એક સંદિગ્ધ શબ્દ છે અને આ નામે ગુજરાતમાં અનેક ગામો આવેલા છે.
સ્વરચક્ર
પરિચય
ભારતીય પ્રોધૌગીક સંસ્થાન (આઇ.આઇ.ટી) મુંબઈની "સ્વરચક્ર ટીમ" એ ભારતમાં વધતી મોબાઇલ સંખ્યા ને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય ભાષામાં લખવાની સમસ્યાનો ઉકેલ નીકળે એવો પ્રયત્ન કરી રહી છે. એમણે આ સ્વરચક્ર નામનું ટચ​-સ્ક્રીન કી-બોર્ડ બનાવ્યુ છે, જે ભારતીય ભાષાઓ ના મૂળભૂત માળખાને આધારિત છે. મતલબ કે ટાઈપિંગ દરમ્યાન સ્વરચક્ર કી-બોર્ડ ભાષાની વાક્યરચના ને સ્પષ્ટતાપૂર્વક જાળવી રાખે છે. આ કી-બોર્ડ માં અક્ષર અને માત્રાને એમના સ્વાભાવિક જોડીમાં ગોઠવાયા છે.
સ્વાભાવિક અને ભાષાને અનુરૂપ હોવાથી સ્વરચક્રની મદદ થી લોકો ગુજરાતી તેમજ અન્ય ભાષાઓમાં ઝડપથી ટાઇપ કરી શકે છે.
ઉપયોગ
ધ’) અને તેની સાથે લાગતી માત્રા ઓ ના વિકલ્પ ('ધા', 'ધિ', 'ધી', 'ધૂ', 'ધુ', 'ધે', 'ધૈ', 'ધો', 'ઘૌ') જોવા મળે છે. ત્યારબાદ જોઇતો વિકલ્પ તમે તમારા આંગળી વડે ખસેડવાથી મેળવી શકાય છે.
જે લોકો ટાઈપિંગ જાણે છે તે લોકો ને પણ સામાન્ય રીતે જોડાક્ષર (સ્વ,ચ્ય, ક્ત) લખવા માં મુશ્કેલી થાય છે. પરંતુ સ્વરચક્ર એ એમના માટે પણ સરળ છે. ચક્ર માં હલન્ત જેમ કે (સ્) ઉપયોગ કરવાથી કી-બોર્ડ ના દરેક વ્યંજન ની સાથે અડધો સ લાગી જાય છે – ‘સ્ક’, ‘સ્ખ’, ‘સ્ગ’, ‘સ્ઘ’ વગેરે. એવી જ રીતે રફાર (‘ર્સ’), રાષ્ટ્ર ચિન્હ (‘સ્ર’) અને નુક્તા (‘ખ઼’,’ડ઼’) પણ ફ્ક્ત એક્જ વખત બટન દબાવીને લખી શકાય છે. આંકડાઓ, વિશેષ ચિન્હ તેમજ અમુક જરૂરિયાત મંદ એવા વ્યંજન પણ શિફ્ટ બટન દબાવીને લખી શકાય છે.
ઈતિહાસ
છેલ્લા ૨૦૦૧ થી આઇ.ડી.સી ના સંશોધકો ભારતીય ભાષાને કોમ્પયુટર વડે સરળતાથી લખી શકાય તેના ઉપર સંશોધન કરી રહ્યા છે. પહેલાના અમુક પ્રોજેક્ટમાં હાર્ડવેર કી-બોર્ડ ડિઝાઇનને અનુલક્ષિત દ્ય્નકેય, બારાખડી, કી-લેખ, ઇ-લેખ જોવા મળે છે. મોબાઇલ ફોન ના વધતા જતા વપરાશ ને જોઇને સંશોધકો એ મોબાઇલ ફોન વડે ભારતીય ભાષામાં લખી શકાય તે ઉપર કામ કરવાનુ શરુ કર્યુ અને ૨૦૦૭ માં સરલ નામના મોબાઇલ કી-બોર્ડ ની શોધ કરી. સ્વરચક્ર અને દિશા કિ-બોર્ડની ડિઝાઇન ની ૨૦૧૦ માં શોધ થઇ .જુન ૨૦૧૩ માં સ્વરચક્રને એન્ડ્રોઇડ ફોન માટે અમલમા મુકવામા આવ્યુ. તેમજ સ્વરચક્રને અમુક સ્થાનીક સમાચારપત્રો તરફથી પ્રશંસા પણ મળી.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:સોફ્ટવેર
અમોડે (સતોને)
અમોડે (સતોને) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા નિઝર તાલુકાનું ગામ છે. અમોડે (સતોને) ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. ગામના લોકો ખાસ કરીને જુવાર, તુવર, મગફળી તેમ જ અન્ય શાકભાજીની ખેતી કરે છે.
શ્રેણી:નિઝર તાલુકો
ઝાખરડા
ઝાખરડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના બારડોલી તાલુકામાં આવેલું ગામ છે.ઝાખરડા ગામમાં હળપતિ તેમ જ પાટીદારોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, સૂરણ, પપૈયાં, કેરી તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
કાળેતર (તા. કઠલાલ)
કાળેતર (તા. કઠલાલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા કઠલાલ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કાળેતર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કઠલાલ તાલુકો
વેલિંગ્ટન
thumb|800px|centre|વેલિંગ્ટન શહેર રાત્રીના સમયે
thumb|800px|centre|વેલિંગ્ટન શહેર દિવસના સમયે
શ્રેણી:રાજધાની શ્રેણી:ન્યુઝીલેન્ડ
દેવપરા (તા. જસદણ)
દેવપરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા જસદણ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. દેવપરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નર્સિગ, નોકરી, ખાણ-ખનિજકામ તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ ત્રણ દૂધની ડેરીઓ જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ગામમાં રામજી મંદિર આવેલું છે અને ગામથી થોડે દુર બિલિયા મહાદેવનું મંદિર આવેલું છે. આલણસાગર ડેમ, ક્રિકેટનું મેદાન ગામની પશ્ચિમે આવેલા છે. ગામની ઉત્તરે જરડો નદી નીકળી આલણસાગર ડેમને મળે છે, પુર્વમાં જતરા ડેમ આવેલો છે, ત્યાંથી ઉમરાવાળુ છેલુ નદી નીકળે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:જસદણ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ઈલેક્ટ્રોન
ઇલેક્ટ્રૉન (સંજ્ઞા: ) એ પદાર્થની પરમાણુ-રચનામાં ભાગ ભજવતો અને ઋણ વિદ્યુતભાર ધરાવતો મૂળભૂત કણ છે. ધન વિદ્યુતભારિત પ્રોટોન અને વિદ્યુતભારરહિત ન્યુટ્રોન પરમાણુનું ન્યુક્લિયસ (કેન્દ્ર) રચે છે. પ્રોટોનના કારણે ધન વિદ્યુતભારિત બનેલા ન્યુક્લિયસની આસપાસ જુદી-જુદી કક્ષાઓમાં ઇલેક્ટ્રૉન નિરંતર ઘૂમતા રહે છે. કોઈ પણ તત્વના પરમાણુમાં ઇલેક્ટ્રૉનની સંખ્યા અને જુદી જુદી કક્ષાઓમાંની ઇલેક્ટ્રૉનની ગોઠવણીને આધારે તે પરમાણુના એટલે કે તત્વના રાસાયણિક ગુણધર્મો નક્કી થાય છે.
ઈતિહાસ
ઓગણીસમી સદીમાં ફેરેડેના પ્રયોગો પરથી એવું મંતવ્ય રજૂ થયું કે, વિદ્યુતભારને કોઈ એકમ હોવો જોઈએ અને બધી જ વિદ્યુતપ્રક્રિયાઓમાં આ એકમના પૂર્ણાંક જેટલા જ વિદ્યુતભારની આપ-લે થતી હોવી જોઈએ. ૧૮૮૧માં જ્યોર્જ જ્હૉનસ્ટન સ્ટોની નામના અંગ્રેજ વિજ્ઞાનીએ વિદ્યુતભારના આ એકમનું નામ 'ઈલેક્ટ્રોન' આપ્યું. ઈ. સ. ૧૯૯૬ - ૧૯૯૭માં જે. જે. થોમસને કેથોડ કિરણોનો અભ્યાસ કર્યો અને સિદ્ધ કર્યું કે કેથોડ કિરણો એ કેથોડની ધાતુમાંથી ઉત્સર્જિત થતા ઈલેક્ટ્રોનનો પ્રવાહ છે. આ ઉપરાંત થોમસને ઈલેક્ટ્રોનના વિદ્યુતભાર (e) અને દળ (m)ના ગુણોત્તર e⁄mનું ચોક્કસ મૂલ્ય મેળવ્યું. થોમસને સાબિત કર્યું કે વિદ્યુતક્ષેત્રમાંના ઈલેક્ટ્રોન કણ માટેના ગતિશાસ્ત્રના નિયમોને અનુસરે છે, તેમજ ગરમ તારમાંથી ઉત્પન્ન થતાં વિદ્યુતકણો, રૅડિયો-એક્ટિવ પરમાણુઓમાંથી ઉત્સર્જિત થતા બીટા-કિરણો તથા પ્રકાશની અસર નીચે કેટલીક ધાતુઓ કેટલીક ધાતુઓમાંથી બહાર આવતા વિદ્યુતકણો, એ બધાં જ કણો ઈલેક્ટ્રોન જ છે. આ જુદી જુદી પ્રક્રિયાઓમાંથી ઉત્પન્ન થતા ઈલેક્ટ્રોન માટે e⁄mનું મૂલ્ય એકસરખું જ રહે છે. આમ, ઈલેક્ટ્રોનની વિધિવત શોધ થઈ, જે માટે થોમસનને ૧૯૦૬માં ભૌતિકશાસ્ત્રનું નોબેલ પારિતોષિક એનાયત થયું હતું.
થોમસન પછી અમેરિકન વૈજ્ઞાનિક રૉબર્ટ મિલિકને ઈલેક્ટ્રોનનો વિદ્યુતભાર વધુ ચોકસાઈપૂર્વક માપવા માટેના પ્રયોગો કર્યા. મિલિકનના પ્રયોગમાં સૂક્ષ્મદર્શકની મદદથી જોઈ શકાય તેવાં તેલના સૂક્ષ્મ ટીપાંઓને ઘર્ષણ દ્વારા વિદ્યુતભારિત કરી, ગુરુત્વાકર્ષણ બળની અસર નીચે તેમને નીચે તરફ (અધોદિશામાં) ગતિમય બનાવવામાં આવ્યાં. તેમની આ ગતિની વિરુદ્ધ ઊર્ધ્વદિશામાં વિદ્યુતક્ષેત્ર લગાડીને, વિદ્યુતક્ષેત્રનું મૂલ્ય એ રીતે ગોઠવવામાં આવ્યું કે ગુરુત્વાકર્ષણ બળ તેમજ વિદ્યુતબળ બંનેની અસર એકસરખી અને પરસ્પર વિરુદ્ધ થતાં નષ્ટ થઈને ટીપું સ્થિર જણાય. વિદ્યુતબળ, ગુરુત્વબળ, હવાની શ્યાનતા (viscosity), ટીપાંનું વજન વગેરે ગણતરીમાં લઈને મિલિકને પુરવાર કર્યું કે પ્રત્યેક ટીપાં ઉપર n.e જેટલો ઋણ વિદ્યુતભાર હોય છે. જ્યાં n=પૂર્ણાંક સંખ્યા અને e=ઈલેક્ટ્રોન પરનો એકમ વિદ્યુતભાર છે. આમ વિદ્યુતભાર એ હંમેશા મૂળ એકમ વિદ્યુતભાર eના પૂર્ણ ગુણાંક રૂપે જ મળે છે, તે હકીકત મિલિકનના પ્રયોગો દ્વારા સાબિત થઈ. મિલિકનને આ શોધ માટે ૧૯૨૩માં ભૌતિકશાસ્ત્રનું નોબેલ પારિતોષિક એનાયત થયું હતું.
સંદર્ભો
શ્રેણી:પરમાણુ ભૌતિકવિજ્ઞાન શ્રેણી:મૂળભૂત કણો
માનપુર (પેથાપુર)
શ્રેણી:દાંતા તાલુકો
ગાળા (તા. ધ્રાંગધ્રા)
ગાળા (તા. ધ્રાંગધ્રા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધ્રાંગધ્રા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગાલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધ્રાંગધ્રા તાલુકો
શૃંગ
વિભાંડક ઋષિ અને ઉર્વશી અપ્સરાના પુત્ર, કશ્યપ કુળના શૃંગ ઋષિ અથવા ઋષ્યશૃંગ પરમ જ્ઞાની વેદવેદાંગામાં પ્રવીણ હતા. આ ઋષિ સાવર્ણી મન્વંતરમાં થનારા સપ્તર્ષિમાંના એક થશે એમ કહેવાય છે.
જન્મ
વિભાંડક ઋષિ જ્યારે ગંગાસ્નાન કરતા હતા તે દરમિયાન તેમણે ઉર્વશી અપ્સરાને દીઠી. સ્વરુપવાન ઉર્વશીને જોતા ઋષિને કામ પેદા થયો અને તેમનું વીર્ય પાણીમાં પડયું. એટલામાં શાપિત દેવકન્યા જે મૃગયોનિ પામેલી તેણે ત્યાં પાણી પીધું. આમ, ઋષિનું વીર્ય એના પેટમાં ગયું અને ઋષ્યશૃંગનો જન્મ થયો. એનો બધો આકાર માણસ જેવો છતાં મૃગના જેવું માથે શીગડું હોવાથી તેમનું નામ ઋષ્યશૃંગ પડયું હતું. તેમને જન્મ આપતાં જ મૃગીનો મૃત્યુ પામી અને વિભાંડક ઋષિ તેમના દીકરાને આશ્રમમાં લાવીને મોટો કરવા લાગ્યા. તેમને સ્ત્રીઓ પ્રત્યે ખુબ ક્રોધ આવ્યો અને આ કારણ થી તેમણે ઋષ્યશૃંગને ક્યારેય સ્ત્રીના દર્શન થવા ન દિધા. વળી સ્ત્રીઓ નો ઉલ્લેખ પણ તેની સામે ન કર્યો. તેમ છતા, વિભાંડક ઋષિએ તેને વેદવેદાંગામાં પ્રવીણ બનાવ્યો. માતૃયોનિની અસરથી ઋષ્યશૃંગ બીકણ હતા.
લગ્ન
એક વખત અંગદેશમાં દુષ્કાળ પડયો અને ત્યાના રાજા રામપાદ અથવા લોમપાદ ને બ્રાહ્મણોએ કહ્યું કે, ઋષ્યશૃંગને અહી લાવી તેનું પૂજન કરો, તો તરત વૃષ્ટિ થાય. કેટલીક વારાંગનાઓ વિભાંડક ઋષિ આશ્રમમાં ન હતા ત્યારે લાગ જોઈ તેમને યુક્તિથી લઈ આવી. રાજાને પોતાની શાંતા નામની ક્ન્યા વિધિસર તેને પરણાવી અને ઋષિનું પૂજન કર્યું તેમ કરતાં જ દેશમાં વરસાદ થયો. આ બાજુ, વિભાંડક ઋષિ બહારથી આશ્રમમાં આવતાં પોતાના દીકરાને જોયો નહિ, તેથી તે ગુસ્સે થઈ ને રાજા પાસે આવ્યા. રાજાએ એનું ઘણું સન્માન કરી તેને દીકરા ઋષ્યશૃંગને અને પૂત્રવધૂ શાંતાને તેને પગે લગાડવ્યા. એમને જોઈને ઋષિનો ક્રોધ શાંત થયો.
શ્રીરામ જન્મ
દશરથ રાજાએ પણ પુત્રકામેષ્ટિ યજ્ઞ કરવા તેમને અયોધ્યા બોલાવ્યા હતા. તેમનાહાથે ઇષ્ટિ થતાં જ રાજાને દીકરા થયા હતા.
શૃગેરી
કર્ણાટકમાં આવેલું શૃંગેરી નામના શહેરનું નામ આ શહેર પરથી પડ્યું છે. શૃંગેરી આ નામ રીશ્યશૃંગપુર પરથી આવ્યું છે. આ એક દંત કથા પર અધારિત છે જેની અનુસાર રીશ્યશૃંગ ઋષી એ અહીં તપ કર્યું હતું. અદ્વૈતીન તત્વચિંતક, આદિ શંકરએ,એક વખત અહીં એક નાગને ફેણ ઉપાડીને એક સગર્ભા દેડકીને આશ્રય આપતા જોઈ હતી. આ પરથી તેમને અહીં શૃંગેરી શારદા પીઠ(મ્)ની સ્થાપના કરી. આદિ શંકરાને લાગ્યું કે આ જગ્યા જરૂર તપોભૂમિ હોવી જોઈએ અને અહીં તેમને દક્ષિણીનમનય શારદા પીઠ(મ્) (શારદા માતાની દક્ષીણની બેઠક) ની સ્થાપના કરી.
સ્ત્રોત
શ્રેણી:ઋષિઓ
જુલાઇ ૨૨
૨૨ જુલાઇનો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૨૦૩મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૨૦૪મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૧૬૨ દિવસ બાકી રહે છે.
શ્રાવણ વદ ૯
શ્રાવણ વદ ૯ને ગુજરાતીમાં શ્રાવણ વદ નવમી કે શ્રાવણ વદ નોમ કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના દસમા મહિનાનો ચોવીસમો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના પાંચમા મહિનાનો ચોવીસમો દિવસ છે.
જુલાઇ ૨૨
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:જુલાઇ
શ્રાવણ વદ ૯
સંદર્ભ
શ્રેણી:પંચાંગ શ્રેણી:સમય
કુલદીપ સિંઘ ચાંદપુરી
બ્રિગેડિયર કુલદીપ સિંઘ ચાંદપુરી MVC, VSM (૨૨ નવેમ્બર ૧૯૪૦ – ૧૭ નવેમ્બર ૨૦૧૮) ભારતીય ભૂમિસેનાના એક પુરસ્કૃત અધિકારી હતા. તેઓ ભારત-પાકિસ્તાનના ૧૯૭૧ના યુદ્ધમાં લોંગેવાલાની લડાઈમાં તેમના પરાક્રમી નેતૃત્વ માટે પ્રખ્યાત છે. જે માટે તેમને ભારત સરકાર તરફથી બીજો સર્વોચ્ચ ભારતીય લશ્કરી પુરસ્કાર મહાવીર ચક્ર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. ૧૯૯૭ની હિન્દી ફિલ્મ બોર્ડર આ યુદ્ધ પર આધારિત હતી, જેમાં તેમની ભૂમિકા સની દેઓલે ભજવી હતી. તેઓ ૨૦૦૬ થી ૨૦૧૧ દરમિયાન ચંદીગઢ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનમાં કાઉન્સિલર રહ્યા હતા.
પ્રારંભિક જીવન
કુલદીપ સિંઘ ચાંદપુરીનો જન્મ ૨૨ નવેમ્બર ૧૯૪૦ ના રોજ મોન્ટગોમરી, પંજાબ, બ્રિટિશ ઇન્ડિયા (હવે પંજાબ, પાકિસ્તાન) માં થયો હતો. તેમનું કુટુંબ તેમના મૂળ ગામ ચાંદપુર રૂરકી, બલાચૌરમાં સ્થાયી થયું હતું. તેઓ એક સક્રિય NCC સભ્ય હતા અને ૧૯૨૨માં સરકારી કોલેજ, હોશિયારપુરમાંથી સ્નાતકના અભ્યાસ દરમિયાન NCC પરીક્ષા ઉત્તીર્ણ કરી હતી. ચાંદપુરી તેમના કુટુંબમાંથી ભારતીય સૈન્યમાં દાખલ થયેલ ત્રીજી પેઢીના સભ્ય હતા. તેમના બંને નાના કાકાઓ ભારતીય હવાઇ સેનામાં અધિકારી હતી. ચાંદપુરી તેમના માતા-પિતાનું એકમાત્ર સંતાન હતા.
કારકિર્દી
૧૯૬૩માં ચાંદપુરી ઓફિસર્સ ટ્રેઇનિંગ એકેડમી, ચેન્નાઇ માંથી ૨૩મી બટાલિયન, પંજાબ રેજિમેન્ટ (૨૩ પંજાબ)માં પસંદ કરવામાં આવ્યા, જે ભારતીય લશ્કરની સૌથી જૂની અને સૌથી વધુ પુરસ્કૃત રેજિમેન્ટ છે. છે. તેમણે ભારત-પાકિસ્તાનના ૧૯૬૫ના યુદ્ધ દરમિયાન પશ્ચિમ ક્ષેત્રમાંથી ભાગ લીધો હતો. યુદ્ધ પછી તેમણે યુનાઇટેડ નેશન્સ ઇમરજન્સી ફોર્સ (UNEF)માં ગાઝા (ઈજિપ્ત) માટે એક વર્ષ સેવા આપી હતી. તેમણે પ્રતિષ્ઠિત એવી મ્હો, મધ્ય પ્રદેશની ઇન્ફન્ટ્રી સ્કૂલમાં બે વખત અધ્યાપક તરીકે સેવા આપી હતી.
લોંગેવાલાની લડાઇ
જ્યારે પાકિસ્તાની સૈન્યે ૧૯૭૧ના યુદ્ધ દરમિયાન રાજસ્થાનના લોંગેવાલા પર આક્રમણ કર્યું ત્યારે કુલદીપ સિંઘ ચાંદપુરી ૨૩ પંજાબમાં મેજરની પદવી પર હતા. ચાંદપુરી અને તેમના ૧૨૦ સૈનિકોએ ૨૦૦૦-૩૦૦૦ સૈનિકોના મજબૂત સૈન્ય ધરાવતા પાકિસ્તાનના ૫૧મા પાયદળ અને ૨૨મી બખ્તરીયા રેજિમેન્ટના આક્રમણ સામે મથકની સુરક્ષા કરી. ચાંદપુરી અને તેમની કંપનીએ આખી રાત્રિ દરમિયાન ભારતીય વાયુ સેનાની મદદ સવારમાં આવી ત્યાં સુધી પાકિસ્તાની સૈન્યને રોકી રાખ્યું હતું.
ચાંદપુરીએ તેમના સૈનિકોને બંકરથી બંકર જઇને ઉત્સાહ પૂરો પાડ્યો હતો અને જ્યાં સુધી મદદ ન આવે ત્યાં સુધી દુશ્મનને રોકી રાખવાની પ્રેરણા આપી હતી. ચાંદપુરની કંપનીએ દુશ્મનોને ભારે નુકશાન પહોંચાડીને પીછેહઠ કરવાની ફરજ પાડી હતી અને દુશ્મનો ૧૨ ટેંકો ત્યાં જ છોડી ગયા હતા. તેમના આ શૌર્ય અને નેતૃત્વ માટે ચાંદપુરીને ભારત સરકાર દ્વારા મહાવીર ચક્ર (MVC) એનાયત થયો હતો.
તેઓ લશ્કરમાંથી બ્રિગેડિયરની પદવી પરથી નિવૃત્ત થયા હતા.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ શ્રેણી:ભારતીય સેના શ્રેણી:૨૦૧૮માં મૃત્યુ
પિપલાઇદેવી
પિપલાઇદેવી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લામાં આવેલા સુબિર તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. પિપલાઇદેવી ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:સુબિર તાલુકો
કંચન
કુમારી કંચન દિનકરરાવ માળી (માર્ચ ૧૬ - જુલાઇ ૨૬, ૨૦૦૪) કે જેઓ કંચન નામે વધુ જાણીતા હતાં, તેઓ ભારતનાં ગુજરાતી મૂળ ધરાવતાં હિન્દી ફિલ્મોનાં ગાયિકા હતા તથા બાબલા અને કંચન ગાયક વૃંદ માટે જાણીતાં હતાં. તેમનાં લગ્ન જાણીતા સંગીતકાર કલ્યાણજી આનંદજીના નાના ભાઇ બાબલા શાહ સાથે થયા હતા. નાની ઉંમરે કેન્સરનો ભોગ બન્યા બાદ તેમનું અવસાન થયું હતું.
તેમનાં કેટલાંક લોકપ્રિય ગીતોમાં,
નો સમાવેશ થાય છે.
શ્રેણી:અભિનેત્રી શ્રેણી:ગુજરાતી કલાકાર શ્રેણી:૧૯૫૦માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૦૪માં મૃત્યુ
સ્વદેશી
સ્વદેશી (હિન્દી : स्वदेशी) ચળવળ એ ભારતીય સ્વતંત્રતા સંગ્રમનો એક ભાગ હતી. ભારતીય મહાસભા દ્વારા અપનાવાયેલી આ આ એક આર્થિક નિતી હતી જેનો ઉદ્દેશ્ય અંગ્રેજ સરકારની સત્તાને હલાવવાનો અને ભારતીય ઉધ્યોગોને સદ્ધર અને દેશને સ્વાવલંબી બનાવવાનો હતો. આ ચળવળ દ્વારા પરદેશી (બ્રિટિશ) માલનો બહિષ્કર કરવામાં આવતો અને સ્વદેશી માલ અને સ્વદેશી ઉદ્યોગો દ્વારા તૈયાર થતા માલ વાપરવા જોર અપાતું.
૧૯૦૫માં લોર્ડ કર્ઝને બંગાળના ભાગલા કર્યાં ત્યારથી જ સ્વદેશી ચળવળની શરૂઆત થઈ હતી અને આચળ્વળ ૧૯૦૮ સુધી ચાલી. ગાંધીજી પૂર્વ કાળની આ સૌથી સફળ ચળવળ હતી. અરબિંદો ઘોષ, લોકમાન્ય ટિળક, બિપિનચંદ્ર પાલ અને લાલા લાજપતરાય આના પ્રમુખ ઘડવૈયા હતાં નિતી તરીકે સ્વદેશી એ ગાંધીજીની પ્રમુખ નિતે હતી તેમના મતે "સ્વદેશી" એ "સ્વરાજ્ય"ની આત્મા હતી. પણ એ વસ્તુના કોઈ ઠોસ પ્રમાણ નથી કે આ ચળવળ દ્વારા અંગ્રેજોને પર્ અકોઈ નોંધનીય અસર પડી હોય.
ઇતિહાસ
ઈ.સ. ૧૯૦૦ના વર્ષ દરમ્યાન બંગાળ એ ભારતીય રાષ્ટ્રીવાદનું હાર્દ બની ગયું હતુ. તેને નબળો પાડવા તત્કાલીન વાઈસરોય લોર્ડ લર્ઝને (૧૮૯૯-૧૯૦૫) બંગાળના ભાગલા પાડવાની યોજના બનાવી. તેને માટે સત્તાવાર કારણ વહીવટની સરળતા બતાવવામાં આવ્યું હતું. પણ આ ભાગલા ધાર્મિક અને રાજનતિક કારણો સર પાડવામાં આવ્યાં હતાં. આ યોજના અનુસાર બંગાળને બે ભાગમાં વિભાજીત કરાયું. એક ભાગમાં પૂર્વ બંગાળ (વસતિ ૩.૧ કરોડ) ને આસમ નો સમાવેશ હતો હતો જેમાં મુસ્લિમોની બહુમતી હતી. બીજા ભાગમાં બાકીનું બંગાળ (૫.૪ કરોડની વસતિ) જેમાં બિહારી અને ઉડિયા લોકોની બહુમતી હતી. આમ કરી તેઓ બંગાળની અને તે હિસાબે સંપૂર્ણ ભારતની રાષ્ટ્રવાદી ચળવળ ને ડામી દેવા માંગતાં હતાં. ઓક્ટોબર ૧૬ ૧૯૦૫ ના દિવસે બંગાળના ભાગલા થયાં.
એચ.એચ. રાયસેલી, ભારત સરકાર ના ગૃહ પ્રધાન, ૬,ડીસેમ્બર ૧૯૦૪ ના વિધાન મુજબ: " Bengal united is a power; Bengal divided will pull in several different ways. That is what congress leaders feel; their apprehensions are perfectly correct and they form one of the great merits of the scheme...in this scheme...one of our main objects is to split up and there by weaken a solid body of opponents to our rule"
અમોડે (તલોદે)
અમોડે (તલોદે) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા નિઝર તાલુકાનું ગામ છે. અમોડે (તલોદે) ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. ગામના લોકો ખાસ કરીને જુવાર, તુવર, મગફળી તેમ જ અન્ય શાકભાજીની ખેતી કરે છે.
શ્રેણી:નિઝર તાલુકો
અગ્નિવેશ
અગ્નિવેશ કે અગ્નિવેશ્ય, અગસ્ત્ય ઋષિના એ નામનો એક શિષ્ય અને દ્રોણાચાર્યના ગુરુ પરમ તેજસ્વિ ઋષિ હતા. દ્રોણાચાર્ય તથા દ્રુપદએ તેમની પાસેથી ધનુર્વિદ્યા શીખી હતી. અગ્નિવેશ્ય પાસેથી દ્રોણાચાર્યને બ્રહ્મશિર નામનું અસ્ત્ર પણ મળ્યું હતું. પાંડવો જ્યારે દ્વૈતવનમાં રહેતા હતા ત્યારે અગ્નિવેશ્ય કંઈ કાળ સુધી તેમની સાથે હતા.
ભારતીય ઉપખંડના આયુર્વેદ શાખાના મહાગ્રંથ ચરક સંહિતાના ગ્રંથકર્તા પણ મનાય છે, અગ્નિ પુત્ર અગ્નિવેશ વૈદકશાસ્ત્રના પરમ જ્ઞાની ઋષિ હતા.
સ્ત્રોત
શ્રેણી:ઋષિઓ શ્રેણી:આયુર્વેદ શ્રેણી:ભારતીય સંસ્કૃતિ શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
ભદેલી દેસાઈ પાટી
ભદેલી દેસાઈ પાટી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં સૌથી છેલ્લા આવતા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વલસાડ તાલુકાનું ગામ છે. ભદેલી દેસાઈ પાટી ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
ભારત દેશના ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન મોરારજી દેસાઈ આ ગામના વતની હતા.
આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.
શ્રેણી:વલસાડ તાલુકો
સુમતિનાથ
સુમતિનાથ આ અવસર્પિણી કાળના પાંચમાં જૈન તીર્થંકર હતાં. સુમતિનાથનો જન્મ ઈક્ષ્વાકુ કુળના અયોધ્યાના રાજા મેઘરાજા અને મંગળા રાણીને ત્યાં વૈશાખ સુદ ૮ ના દિવસે થયો.
પૂર્વ ભવ
પૂર્વ મહાવિદેહ ક્ષેત્રમાં રાજા વિજય સેન શંખપુરનો રાજા હતો. તેમને પુરુષસિંહ નામે એક પુત્ર હતો. એક સમયે જ્યારે તે ઉદ્યાનમાં ફરવા ગયો હતો ત્યારે તેણે આચાર્ય વિનયનંદન દેવનો ઉપદેશ સાંભળ્યો. તેમના મનમાં વિતરાગ ઉદભવ્યો અને તેમણે સંયમ લીધો.તીવ્ર આધ્યાત્મીક પ્રવૃત્તિઓ અને તપ આદિને કારણે તેમણે તીર્થંકર નામ ગોત્ર કર્મ ઉપાર્જીત કર્યું. તેઓ પોતાનું આયુષ્ય પૂર્ણ કરી વિજયંત વિમાનમાં ઉત્પન્ન થયાં.
તીર્થંકર તરીકેનું જીવન
વિજયંત દેવલોકમાં પોતાનું આયુષ્ય પૂર્ણ કરી તેઓ અયોધ્યાના રાજા મેઘના પત્ની રાણી મંગલાવતી/ સુમંગલાના ગર્ભમાં ઉત્પન્ન થયાં. રાણીને ગર્ભ રહ્યાના સમાચાર ફેલાતા સમગ્ર અયોધ્યામાં ખુશી ફેલાઈ ગઈ.