cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
નાનાપુરા (તા. રાધનપુર)
નાનાપુરા (તા. રાધનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  રાધનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાનાપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, સરકારી દવાખાનું તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:રાધનપુર તાલુકો
કરછોંડ
કરછોંડ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા કપરાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા તેમ જ આંગણવાડીની સગવડ પ્રાપ્ય છે. કરછોંડ ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. અહીંના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી અને પશુપાલન છે. અંહી નાગલી, ડાંગર, વરાઇ જેવાં ધાન્યો પાકે છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.
આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.
શ્રેણી:કપરાડા તાલુકો શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લો
જીતપુરા (તા. ગોધરા)
જીતપુરા (તા. ગોધરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા  ગોધરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જીતપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ગોધરા તાલુકો
નરણાવી
નરણાવી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાગરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નરણાવી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાગરા તાલુકો
નેસડા (તા. જોડિયા)
નેસડા (તા. જોડિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નેસડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જોડિયા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
સુજાતપુરા (તા. કડી)
શ્રેણી:કડી તાલુકો
અરીઠા
અરીઠા એક સંદિગ્ધ શબ્દ છે જેના નીચે પ્રમાણે વિવિધ અર્થ થાય છે.
આંબાવાડી (માંગરોળ)
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:માંગરોળ તાલુકો
કપરુપુર
કપુરપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુધા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કપુરપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ચિખલદારા
ચિખલદારા ભારતના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં આવેલા અમરાવતી જિલ્લા નું એક ગિરિ મથક અને નગરપાલિકા છે.
ચિખલદારા એ એક પહાડી પર આવેલા સપાટ પ્રદેશ અને ઠંડી આબોહવા ધરાવતું ક્ષેત્ર છે. કપાસ ઉગાડતા પટ્ટામાં આ શહેર આવેલું છે. આ શહેરનું પૌરણિક મહત્વ પણ છે. કહેવાય છે કે શ્રી કૃષ્ણ રુક્મણિને લઈને અહીં આવ્યાં હતાં. આ મહારાષ્ટ્રનું એક માત્ર કોફી ઉગાડતું ક્ષેત્ર છે.
ચિખલદારાનું નામ રાજા કિચકનાં નામ પરથી પડ્યું છે, જેને મહાભારત અનુસાર પાંડવ ભાઈ ભીમે મારી નાંખ્યો હતો, અને દારી અર્થાત ઊંડી ખીણમાં ફેંકી દેવાયા હતાં (મરાઠીમાં દારી એટલે ખીણ). આમ તેનું મૂળ નામ કિચકદારા હતું જે આગળ ચાલતા ચિખલદારા બની ગયું.
સંક્ષિપ્ત ઇતિહાસ
૧૮૨૩માં હૈદરાબાદ રેજીમેંટના કેપ્ટન રોબીન્સને તેને શોધી કાઢ્યું હતું. અંગ્રેજોને આ સ્થળ ગમી ગયું કેમકે અહીંની લીલીછમ ભૂમિ તેમને બ્રિટનની યાદ અપાવતી હતી. સપ્ટેમ્બર/ઓક્ટોબરમાં ખરતાં પાદડાં તેમને બ્રિટિશ પાનખરની યાદ દેવડાવતાં. અહીં ભારત સરકારની રાજધાની બનાવવાનો પણ પ્રસ્તાવ હતો.
વસ્તી
૨૦૦૧ની ભારતીય વસ્તી ગણતરી અનુસાર અહીંની વસ્તી ૪૭૧૮ હતી. પુરુષ:સ્ત્રી પ્રમાણ ૫૮:૪૨ હતું. અહીંની સાક્ષરતા ૮૦% હતી જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ ૫૯.૫% કરતા વધુ હતી. પુરુષોમાં સાક્ષરતા ૮૬% હતી જ્યારે સ્ત્રીઓમાં ૭૨% હતી. ૧૨% વસતી ૬ વર્ષથી ઓછી ઉંમરની હતી.
પાણી પુરવઠો
અહીં સાકર તલાવમાંથી પાણી પુરું પડાય છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતના ગિરિમથકો
ટેકરી (તા. દાંતા)
ટેકરી (તા. દાંતા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દાંતા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ટેકરી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દાંતા તાલુકો
પીપળવા (તા. ખાંભા)
પીપળવા (તા. ખાંભા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ખાંભા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પીપળવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ખાંભા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
સાથળ
સાથળ એક સંદિગ્ધ શબ્દ છે જેના નીચે પ્રમાણે વિવિધ અર્થ થાય છે.
રેંદા (તા. કવાંટ)
રેંદા (તા.કવાંટ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા  કવાંટ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રેંદા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે. આ ગામ ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
શ્રેણી:કવાંટ તાલુકો
મોટા જામપુર
મોટા જામપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કાંકરેજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. મોટા જામપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડુંગળી, ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ગામમાં શિવ મંદિર અને રામ પરિવાર મંદિર આવેલા છે.
ભૂગોળ
શ્રેણી:કાંકરેજ તાલુકો
અવાંક
અવાંક કે વાંક (અંગ્રેજી: Black-crowned Night Heron, Night Heron (યુરેશિયામાં)), (Nycticorax nycticorax) એ મધ્યમ કદનો નિશાચર બગલો છે. એ બોલે છે ત્યારે અવાંક... અવાંક... બોલતું હોવાથી એેનું નામ અવાંક પડ્યું છે. નિશાચર હોવાથી ઘણા એને રાત બગલું પણ કહે છે. આ પક્ષી ખુબજ ઠંડા પ્રદેશ અને ઔસ્ટ્રેલેશિયા સિવાય સમગ્ર વિશ્વમાં જોવા મળે છે.
વર્ણન
પુખ્ત પક્ષી આશરે 64 cm લાંબુ અને 800 g વજન ધરાવતુ હોય છે. તેના માથાનો ઉપરનો ભાગ અને પીઠ કાળી તથા બાકીનું શરીર સફેદ કે રાખોડી, આંખો લાલ તથા પગ પીળા ટુંકા હોય છે. તેની પાંખો પીળાશ પડતી ભુખરી જે નીચેના ભાગે સફેદ હોય છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:પક્ષી
ધામણઘોડા
ધામણઘોડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નર્મદા જિલ્લાના તિલકવાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. ધામણઘોડા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન જેવી વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:તિલકવાડા તાલુકો
રાહુલ બોસ
રાહુલ બોસ (রাহুল বসু ,राहुल बौस, رہُل بوس; જન્મ 27 જૂલાઇ, 1967) ભારતના એક અભિનેતા, પટકથા લેખક, દિગ્દર્શક, સામાજિક કાર્યકર, અને રગ્બી યુનિયનના ખેલાડી છે.
પૂર્વજીવન
રાહુલ બોસ 27 જૂલાઇ, 1967ના રોજ રૂપેન અને કુમુદ બોસને ત્યાં હિન્દુ કાયસ્થ કુટુંબમાં જન્મ્યા હતા. તેઓ પોતાને "અડધા બંગાળી, એક ચતુર્થાંશ પંજાબી અને એક ચતુર્થાંશ મહારાષ્ટ્રીયન" ગણાવે છે. તેમણે બેંગલોર, કર્ણટકમાં બાળપણ વિતાવ્યું અને ત્યાર બાદ તેઓ કુટુંબ સાથે મુંબઇ તબદીલ થયા. તેમણે છ વર્ષની ઉંમરે શાળામાં નાટક, ટોમ, ધી પાઇપર્સ સન માં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને પ્રથમ વાર અભિનય કર્યો હતો. બાળક તરીકે તેમણે રમતોમાં રસ લીધો હતો અને તેમની માતાએ બોક્સિંગ અને રગ્બી યુનિયનમાં ભાગ લેવડાવ્યો હતો. તેઓ ક્રિકેટ પણ રમતા હતા અને તેમણે ક્રિકેટર મન્સૂર અલિ ખાન પટૌડી પાસેથી તાલિમ લીધી હતી.
તેઓ મુંબઇની કેથેડ્રલ જોહ્ન કોનન સ્કૂલના પૂર્વ વિદ્યાર્થી છે. ઘણી અમેરિકન યુનિવર્સિટીઓ દ્વારા નકારાયા બાદ, બોસે સિડેન્હામ કોલેજમાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો. કોલેજ કાળ દરમિયાન તેઓ શાળાની રગ્બી ટીમ માટે રમતા હતા અને વેસ્ટર્ન ઇન્ડિયા ચેમ્પિયનશીપ્સની સ્પર્ધામાં બોક્સિંગમાં સિલ્વર મેડલ જીત્યા હતા. 1987માં તેમની માતાના નિધન બાદ, બોસે રિડીફ્યુઝન ખાતે કોપી રાઇટર તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું. બોસે તેમની પ્રથમ ફિલ્મ, ઇંગ્લિશ, ઓગસ્ટ ની રજૂઆત બાદ પૂર્ણ સમયના અભિનેતા બનવા માટે એડવર્ટાઇઝીંગ ક્રિએટીવ ડિરેક્ટર તરીકેની નોકરી છોડી દીધી હતી.
શરૂઆતની કારકીર્દિ: 1993-2003
બોસે બોમ્બે સ્ટેજ પર રાહુલ ડી'કુન્હાના ટોપ્સી ટર્વી અને આર ધેઅર ટાઇગર્સ ઇન ધી કોંગો? માં અભિનયની શરૂઆત કરી હતી. ડી'કુન્હાના કાકી દિગ્દર્શક દેવ બેનેગલની ફિલ્મ ઇંગ્લિશ, ઓગસ્ટ ના કાસ્ટિંગ ડિરેક્ટર હતા અને તેમણે બોસે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવવી જોઇએ તેવું સૂચન કર્યું હતું. સ્ક્રીન ટેસ્ટ લીધા બાદ, બેનેગલે તેને સરકારી અધિકારી અગસ્ત્ય સેનની ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા. ઉપમન્યુ ચેટર્જીની ધી નોવેલ ઓફ ધી સેમ નેમ પર આધારિત, ઇંગ્લિશ, ઓગસ્ટ પ્રથમ હિંગ્લીશ ફિલ્મ હતી અને તે 20થ સેન્ચ્યુરી ફોક્સ દ્વારા ખરીદવામાં આવેલી પ્રથમ ફિલ્મ બની ત્યારે બોસને આંતરરાષ્ટ્રીય ખ્યાતિ પ્રાપ્ત થઇ અને તેણે આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ સમારંભોમાં ઘણા પુરસ્કારો જીત્યા.
1997માં, બોસને સલમાન રશ્દીની નવલકથા મિડનાઇટ્સ ચિલ્ડ્રન ની બીબીસી આવૃત્તિમાં સલિમ સિનાઇની ભૂમિકા માટે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. ભારત અને શ્રી લંકાની સરકારોએ તેના ફિલ્મીંગની મંજૂરી ન આપતા પ્રોજેક્ટ અંતે રદ કરવામાં આવ્યો હતો. બોસને ઇંગ્લિશ, ઓગસ્ટ માં જોયા બાદ, દિગ્દર્શક ગોવિંદ નિહલાનીએ તેમની મુખ્ય ધારાની ફિલ્મ તક્ષક માં અજય દેવગન સામે ખલનાયકની ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા. આ ફિલ્મ નાણાકીય દ્રષ્ટિએ સફળ થઇ ન હોવા છતાં બોસને હકારાત્મક આવકાર મળ્યો હતો.
પ્રચલિત પ્રવાહની સફળતા અને ક્ષેત્રીય સિનેમા: 2003–આજ સુધી
2003માં, બોસ ઝનકાર બિટ્સ સાથે બોલિવુડની પ્રચલિત સિનેમામાં પ્રવેશ્યા, જેમાં તેમણે બેમાંથી એક મિત્રની ભૂમિકા ભજવી હતી જેઓ આર.ડી. બર્મનના ચાહક હોય છે અને સંગીતની સ્પર્ધા જીતવાની ઇચ્છા ધરાવતા હોય છે. સફળ સાઉન્ડટ્રેક્સને કારણે, ઝનકાર બિટ્સ આશ્ચર્યજનક રીતે શહેરી મલ્ટીપ્લેક્સિસમાં  સફળ નિવડી હતી અને તેણે સંગીત માટે ઘણા પુરસ્કારો પણ જીત્યા હતા. તે જ વર્ષે, બોસ બોલિવુડની અન્ય ફિલ્મ મુંબઇ મેટિની માં દેખાયા હતા જે યુકેમાં પણ રજૂ થઇ હતી. તેમણે ચમેલિ ફિલ્મમાં પણ કરિના કપૂર સામે ભૂમિકા ભજવી હતી. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર સફળ થઇ ન હતી, પરંતુ તેણે ઘણા ફિલ્મફેર અને આંતરરાષ્ટ્રીય પુરસ્કારો જીત્યા હતા.
બોસે જાન્યુઆરી 2006માં રજૂ થયેલી તેમની બીજી ફિલ્મ 15 પાર્ક એવન્યુ માં કોંકણા સેન શર્મા સાથે જોડી બનાવી હતી. અપર્ણા દ્વાર દિગ્દર્શીત અને અંગ્રેજીમાં નિર્મિત, 15 પાર્ક એવન્યુ વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ સમારંભોમાં રજૂ કરવામાં આવી હતી અને ભારતમાં રજૂ કરવા માટે હિન્દીમાં ડબ કરવામાં આવી હતી.
ત્યાર પછીની ફિલ્મ રોમેન્ટિક કોમેડી પ્યાર કે સાઇડ ઇફેક્ટ્સ હતી, જેનાથી બોસ ફરી પ્રચલિત બોલિવુડ ફિલ્મો તરફ પાછા ફર્યા. આ ફિલ્મમાં બોસના વચનથી અણગમો ધરાવતા મુંબઇના ડીજે સિદ અને તેમની પંજાબી ગર્લફ્રેન્ડ, ત્રિષા વચ્ચેના અસ્થિર સંબંધો દર્શાવવામાં આવ્યા છે, જેના મલ્લિકા શેરાવતે ભૂમિકા ભજવી છે. ટીકાકારોએ બોસની વર્ણન કરવાની શૈલીની નોંધ લીધી હતી, જેમાં બ્રેકીંગ ધી ફોર્થ વોલનો સમાવેશ થતો હતો, જે ભારતીય સિનેમામાં સામાન્ય રીતે ઉપયોગમાં ન લેવાતું સાધન છે. આ ફિલ્મે મલ્ટિપ્લેક્સમાં સારો પ્રારંભ કર્યો હતો અને સામાન્ય નાણાકીય સફળતા મેળવી હતી, અંતે તે 2006ની ટોચની કમાણી કરનારી ફિલ્મોમાં સ્થાન પામી હતી. બોસ અને શેરાવત બંનેને તેમની કામગીરી માટે સારા પ્રતિભાવો સાંપડ્યા હતા અને ફિલ્મની સફળતાએ સિક્વલ, શાદી કે સાઇડ ઇફેક્ટ્સ ને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું, જેનું શુટીંગ 2010માં શરૂ થશે. શેરાવત અને બોસે ફરી વખત બોલિવુડની અન્ય કોમેડી, માન ગયે મુગલ-એ-આઝમ માં એકસાથે કામ કર્યું, જે વ્યાપારી અને વિવેચનાત્મક બંને રીતે નિષ્ફળ રહી હતી.
2006માં, બોસે બંગાળી ફિલ્મના ત્રણના જૂથ, અનિરૂદ્ધ રોય ચૌધરીની અનુરનન માં પણ ભૂમિકા ભજવી. અનુરનન ને વિવિધ સમારંભોમાં સારો પ્રતિભાવ મળ્યો હતો અને બંગાળમાં તે સફળતાપૂર્વક ત્રણ મહિના સુધી ચાલી હતી. ત્યાર બાદ તે હિન્દીમાં ડબ કરવામાં આવી રાષ્ટ્રીય સ્તેર રજૂ થઇ. બોસની બીજી બંગાળી ફિલ્મ, કાલપુરૂષ એપ્રિલ 2008માં રજૂ થઇ હતી. કાલપુરૂષ માં પિતા-પુત્રના સંબંધો દર્શાવવામાં આવ્યા હતા અને ફિલ્મ માટે લેખક-દિગ્દર્શક બુદ્ધદેવ દાસગુપ્તાને શ્રેષ્ઠ ફિલ્મ માટેનો રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર મળ્યો હતો. વર્ષ 2009માં બોસે અંતહીન માં ફરી ચૌધરી સાથે કામ કર્યું જેમાં ઓનલાઇન સંબંધોની વાર્તાનું નિરૂપણ કરવામાં આવ્યું હતું. અનુરનન ની જેમ અંતહીન પશ્ચિમ બંગાળમાં વ્યાપારી રીતે રજૂ થઇ હતી અને મહિન્દ્રા ઇન્ડો-અમેરિકન આર્ટ્સ કાઉન્સિલ ફિલ્મ ફેસ્ટીવલ (એમઆઇએસીસી) અને ધી ઇન્ટરનેશનલ ફિલ્મ ફેસ્ટીવલ ઓફ ઇન્ડિયા (આઇએફએફઆઇ) સહિતના વિવિધ ફિલ્મ સમારંભોમાં રજૂ કરવામાં આવી હતી.
બોસે 2008માં પ્રચલિત અને આર્ટહાઉસ બંને પ્રકારની ફિલ્મોમાં કામ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું હતું, જેમાં અગ્રેજી ભાષાની ફિલ્મ, બિફોર ધી રેઇન્સ નો સમાવેશ થાય છે. બિફોર ધી રેઇન્સ યુએસ અને યુકેમાં રજૂ કરાઇ હતી અને ફિલ્મને મિશ્ર પ્રતિભાવો મળ્યા હોવા છતાં બોસની કામગીરીના ઘણા વિવેચકોએ વખાણ કર્યા હતા. બોસ અમેરિકન ફિલ્મ એ ફ્યુ ગુડ મેન પર આધારિત મિલિટરી કોર્ટ રૂમ ફિલ્મ શૌર્ય માં પણ દેખાયા હતા. બોસના અભિનયની પ્રસંશા થઇ હતી; વિવેચક તરન આદર્શે જણાવ્યું હતું "આ કામગીરી તેની સૌથી સારા અભિનયમાની એક હતી". દિલ કબડ્ડી નામની ફિલ્મમાં તેમણે કોંકણા સેન શર્મા સાથે ત્રીજી વખત દેખાયા હતા, આ સમયે તેઓ લગ્ન બાદની સમસ્યાઓ દર્શાવતા પતિ અને પત્નીની ભૂમિકામાં હતા.
તેઓ વર્ષ 2010ની શરૂઆતમાં મોહસિન હામિદની નવલકથા મોથ સ્મોક પર આધારિત ફિલ્મનું શુટીંગ શરૂ કરવાના હતા, પરંતુ ફિલ્મના રોકાણકારો પાછા પડતા પ્રોજેક્ટ મુલતવી રાખવામાં આવ્યો હતો. અપર્ણા સેન સાથેની ત્રીજી ફિલ્મ ધી જાપાનીઝ વાઇફ એપ્રિલ 2010માં રજૂ થવાની શક્યતા છે. બોસના અન્ય આગામી પ્રોજેક્ટ્સમાં હોરર ફિલ્મ ફાયર્ડ, મુંબઇ ચકાચક , આઇ એમ અને કુછ લવ જૈસા નો સમાવેશ થાય છે.
સક્રિયતા
બોસે 2004 બોક્સિંગ ડે સુનામી બાદ આંદામાન અને નિકોબાર આઇલેન્ડમાં રાહત કાર્યોમાં મદદ કરી હતી. તેના પરિણામે, બોસે તેમના એનજીઓ, ધી ફાઉન્ડેશન દ્વારા આંદામાન અને નિકોબાર સ્કોલરશિપનો પ્રારંભ કર્યો હતો. આ સ્કોલરશિપ કાર્યક્રમ આંદામાન અને નિકોબાર આઇલેન્ડના પછાત બાળકોને શિક્ષણની સહાય આપે છે.
બોસ અક્ષરા સેન્ટર, બ્રેકથ્રુ, સિટીઝન્સ ફોર જસ્ટીલ એન્ડ પીસ અને સ્પેસ્ટીક્સ સોસાયટી ઓફ ઇન્ડિયા જેવી વિવિધ સખાવતી સંસ્થાઓ સાથે સંકળાયેલા છે. આ ઉપરાંત, તેઓ 2007માં ઓક્સફામ ગ્લોબલ એમ્બેસેડર બનાનારા પ્રથમ ભારતીય હતા. તેઓ મુંબઇની 51 સખાવતી સંસ્થાઓ અને એનજીઓની મુખ્ય સંસ્થા ગ્રુપ ઓફ ગ્રુપ્સના સ્થાપક અને ચેરમેન છે. તેઓ અમેરિકન ઇન્ડિયા ફાઉન્ડેશન, ધી વર્લ્ડ યુથ પીસ મુવમેન્ટ અને પ્લેનેટ એલર્ટના પણ એમ્બેસેડર છે. તેમણે નર્મદા બચાવો આંદોલનને પણ સમર્થન આપ્યું હતું અને તેમણે નર્મદા ડેમનું બાંધકામ રોકવાના પણ પ્રયત્નો કર્યા હતા. તેમણે તેરે ડેસ હોમ્સ ઓડિયો બુક ગુદગુદી કરના, ગલે લગાના; સ્પર્શ કે નિયમ સીખિયે (અંગ્રેજી: ટિકલ એન્ડ હગ્ઝ: લર્નીંગ ધ ટચીંગ રૂલ્સ ), માટે રેકોર્ડીંગ કર્યું હતું, જેની રચના બાળકોને જાતીય સતામણીની બચાવવા માટે કરવામાં આવી હતી.
અંગત જીવન
રાહુલ બોસ અગાઉ કોએલ પૂરી સાથે જોવા મળતા હતા, જેમને તેમના દ્વારા દિગ્દર્શીત ફિલ્મ એવરબડી સેઝ આઇ એમ ફાઇન માં ભૂમિકા આપી હતી. આ જોડી 2004ની ફિલ્મ વ્હાઇટ નોઇઝ માં પણ સાથે દેખાઇ હતી.
પુરસ્કારો
!
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ભારતીય અભિનેતા
નાજુપુરા (તા. રાધનપુર)
નાજુપુરા (તા. રાધનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  રાધનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાજુપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:રાધનપુર તાલુકો
હીરાપુર (તા. સાણંદ)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાણંદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
કરજુન
કરજુન ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા કપરાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા તેમ જ આંગણવાડીની સગવડ પ્રાપ્ય છે. કરજુન ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. અહીંના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી અને પશુપાલન છે. અંહી નાગલી, ડાંગર, વરાઇ જેવાં ધાન્યો પાકે છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.
આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.
શ્રેણી:કપરાડા તાલુકો શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લો
નાંદિડા
શ્રેણી:વાગરા તાલુકો
આમખુટા
આમખુટા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લાના કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માંગરોળ તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આમખુટા ગામમાં મુખ્યત્વે ગામિત જાતિ ના આદિવાસીઓ ઉપરાંત અન્ય લોકોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, જુવાર, તુવર, કપાસ તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:માંગરોળ તાલુકો
મોરાણા (તા. જોડિયા)
મોરાણા (તા. જોડિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મોરાણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જોડિયા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
સિંધિયાપુરા
સિંધિયાપુરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નર્મદા જિલ્લાના તિલકવાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. સિંધિયાપુરા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન જેવી વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:તિલકવાડા તાલુકો
અસગોલ
અસગોલ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા ડભોઇ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અસગોલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ડભોઇ તાલુકો
થલવાડા (તા. દાંતા)
શ્રેણી:દાંતા તાલુકો
ઘી
ઘી (હિન્દી: घी ઘી, નેપાળી: घ्यू ઘ્યૂ, ઉર્દૂ: گھی ઘી, ঘী ઘી, મરાઠી: तूप તૂપ, કન્નડ: ತುಪ್ಪ તુપ્પા, તમીલ: நெய் નેય, તેલૂગુ: నెయ్యి નેય્યી, subaag, અરેબિક: سمنة સમ્ના) એ દક્ષિણ એશિયામાં ઉદભવીત માખણનું શુદ્ધ સ્વરૂપ છે. ભારતીય, બાંગ્લાદેશી, પાકિસ્તાની, સોમાલી, મધ્યપૂર્વી અને લાવેન્ટાઈન વાનગીમાં તેનો વિશેષ ઉપયોગ થાય છે.
બનાવવાની રીત
ઘી, એ એંગ્લો રાષ્ટ્રોમાં ખાવામાં વપરાતો એક તૈલી પદાર્થ છે. આ ખાદ્ય પદાર્થ માખણમાંથી બનાવવામાં આવે છે. તે માખણના શુદ્ધ રૂપ તરીકે ઓળખાય છે. આને નમક વગરના માખણને ગરમ કરી તેનું પાણી ઉડાવી અને દૂધના ઘટકોને બાળીને બનાવાય છે. આ રીતે તૈયાર થયેલા વાસણમાં દૂધના ઘટકોતળિયે બેસી જાય છે અને ઘી ને તારવી લેવાય છે. માખણથી વિપરીત ઘીને જો હવાચુસ્ત પાત્રમાં રાખવામાં આવે તો તેને શીતપેટી સિવાય લાંબા સમય સુધી ટકાવી શકાય છે. ઘીનો રંગ, સ્પર્શ અને સ્વાદ દૂધના પ્રકાર અને ગરમ કરવાના સમય પર આધાર રાખે છે.
ધાર્મિક ઉપયોગ
ઘી એ શબ્દ સંસ્કૃત શબ્દ घृत પરથી આવેલ છે. પ્રાચીન અને અર્વાચીન વૈદિક અને હિંદુ ક્રિયાકાંડમાં અભિષેક આદિ માં ઘીનું ખુબ મહત્ત્વ રહ્યું છે. ઘીની ઉપર એક શ્લોક પણ છે. તેનો ઉપયોગ દીવામાં અને આરતીમાં થાય છે. તેનો ઉપયોગ લગ્ન અને અંતિમ સંસ્કારમાં થાય છે, અને તેનો ઉપયોગ કરી પ્રભુને મૂર્તિને પૂજા દર્મ્યાન સ્નાન કરાવાય છે.
આ સિવાય મહાશિવરાત્રિની પુજામાં બનતા પંચામૃતમાં ઘી સાથે સાકરૢ દૂધૢ દહીં અને મધ મેળવીને બનાવાય છે. મહાભારતના હિસાબે ઘી ભીષ્મના ત્યાગનું કારક છે. ઘી નેહોમ હવન નએ યજ્ઞમાં છૂટથી વપરાય છે અને તેને દેવોનું ભોજન મનાય છે.
ખોરાકમાં ઉપયોગ
ભારતીય ભોજનની બનાવટમાં ઘીનો ઉપયોગ વિપુલ પ્રમાણમં થાય છે. ભારતના ઘણાં ભાગમાં જેમકે ગુજરાત, બંગાળ અને ઓરિસ્સામાં ભાત, ઘી સાથે પીરસાય છે. ઘણાં ભારતીય મિષ્ટાન જેવાંકે મૈસુરપાક, હલવો, લાડુ વગેરે બનાવવામાં અને અન્ય પદાર્થો જેમકે કઢીનાં વઘારમાં પણ વપરાય છે. હોટેલમાં બનતી પંજાબી વાનગીઓમાં ઘી વિશેષ પ્રમાણમાં વપરાય છે. રોટલી પર પણ ઘી ચોપડાય છે. પારોઠા ઘીમાં પણ શેકાય છે.
પોષકતત્વો
કોઈ પણ પ્રશુદ્ધ માખણની જેમ જ ઘી પણ સંપૂર્ણ રીતે સેચ્યુરેટેડ ચરબીનું બનેલ હોય છે. અમેરીકન ઘીની બનાવટમાં એક ચમચી ઘીમાં ૮મિગ્રા કોલેસ્ટ્રોલ બતાવય છે.
ઊંદર પર થયેલા એક પરીક્ષણમાં કહે છે કે ઘી સેરમ કોલેસ્ટ્રોલ અમુક અંશે ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. ભારતના ઘરોમાં આર્થિક કારણોને લીધે હાયડ્રોજીનેટેડ વનસ્પતિ તેલ એટલે કે વનસ્પતિ ઘી કે ડાલડા ઘી પણ વપરાય છે. આ વનસ્પતિ ઘી ખરેખર તો પોલીઅનસેચ્યુરેટેડ કે મોનોઅનસેચ્યુરેટે અર્ધ હાયડ્રોજીનેટેડ વનસ્પતિ તેલ કે ટ્રાન્સ ફેટ છે. ટ્રાન્સ ફેટને સ્વાસ્થ માટે વધુને વધુ હાનિકારક ગણાય છે. શુદ્ધ ઘીના શબ્દ પ્રયોગને દરેક ક્ષેત્રમાં સખતાઈથી લાગુ નથી કરાતું માટે અર્ધ વનસ્પતિ ઘી ને શુદ્ધ ઘી ના નામે ખપાવી દેવાય છે. ભારતમાં શુદ્ધ ઘીના નામે વનસ્પતિ ઘી વેચવું એ એક ગુનો છે. .
વનસ્પતિ ઘીને શુદ્ધ ઘીથી છૂટો પાડવા દેસી ઘી કે અસલી ઘી એવો ઉચ્ચારણ કરે છે.
ભારતની બહાર
ભારતની બહાર પણ અનેક અન્ય સંસ્કૃતોમાં પણ ઘી બનાવાય છે. ઈજિપ્તી લોકો સામ્ના બલાદી નામે ઘી બનાવે છે. ઈથિયોપીયામાં નીતેર કીબેહ નામે ઘી જેવો પદાર્થ બને છે અને તેનો ઉપયોગ ઘીની જેમ જ થાય છે, પણ આની બનાવટના સમયે તેમાં મસાલા ઉમેરવામાં આવે છે. મોરોક્કોના વતનીઓ તેનાથી એક પગલું આગળ વધી આવા મસાલાની સોડમ ધરાવતા ઘીને માટલામાં ભરી જમીનની નીચે મહિનાઓ કે વર્ષો સુધી દાટી ને પછી ઉપયોગમાં લે છે.આ પદાર્થ સ્મેન તરીકે ઓળખાય છે બ્રાઝીલના ઐશાન ભાગમાં શીતક વગર સાચવી શકાતું મૅન્ટીગા-દે-ગૅરાફા(બાટલીમાં માખણ)કે મૅન્ટીગા-દે-ટેરા (ભૂમિનું માખણ)તરીકે ઓળખાતો પદાર્થ પ્રચલીત છે. યુરોપમાં પણ તેનો ઉપયોગ થાય છે. દા.ત., વીનીએર શેઝેલ એ એક બટરશેમ્લ્ઝ તરીકે ઓળખાતા ઘી જેવા પદાર્થમાં તળીને બનાવાય છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:ખોરાક શ્રેણી:પશુપાલન
અખંડ આનંદ
thumb|અખંડ આનંદ, દિપોત્સવી અંક મુખપ્રુષ્ઠ, ૨૦૦૯ અખંડ આનંદ એ જાણીતું તથા ભારતની આઝાદી પહેલાનું ગુજરાતી સામાયિક છે. આ સામાયિક દર માસે પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે.
ભિક્ષુ અખંડાનંદજીએ ઘરે ઘરે હોંશે હોંશે વંચાય એવું સામાયિક શરૂ કરવા વિચાર કર્યો અને આ વિચારના પરિપાકરૂપે સસ્તું સાહિત્યવર્ધક કાર્યાલય દ્વારા ઈ. સ. ૧૯૪૬ના વર્ષથી આ માસિક શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. અમદાવાદ શહેરમાં શરૂ કરાયેલ આ માસિકના શ્રી મોહનલાલ મહેતા તેના તંત્રીપદે હતા. આ પછી આવેલા ત્રિભુવનદાસ ઠક્કર લાંબા સમય સુધી સંપાદકીય સેવા આપતા રહ્યા હતા.
અખંડ આનંદ માસિક, પ્રોઢવાચક વર્ગને સાત્વિક વાંચન પૂરું પાડે છે. ધર્મ, તત્વજ્ઞાન, કેળવણી, ઇતિહાસ, આયુર્વેદ, અર્થકારણ, ખગોળ જેવા વિષયોને પ્રાધાન્ય આપતું આ માસિક વાર્તા, નિબંધ, કવિતા, વાર્તાલાપ, પ્રશ્નોત્તર, ચરિત્ર, પ્રસંગકથા જેવાં જુદા જુદા સાહિત્યસ્વરૂપો અને વચ્ચે વચ્ચે કલાત્મક તસવીરોથી અત્યંત આકર્ષક તથા ભાતીગળ લાગે છે.
૪૩ વર્ષની સતત મજલ કાપી આ માસિક ઈ.સ. ૧૯૯૦ અને ૧૯૯૧ દરમિયાન થોડો વખત બંધ રહ્યું હતું. ફરી પ્રકાશ ન. શાહના તંત્રીપદે આ માસિક ફરી શરૂ થયું હતું.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:સાહિત્ય શ્રેણી:ગુજરાતી સામયિકો
ખલાડી (તા. મહુધા)
ખલાડી (તા. મહુધા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુધા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખલાડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મહુધા તાલુકો
પીપળીયા (તા. ખાંભા)
પીપળીયા (તા. ખાંભા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ખાંભા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પીપળીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ખાંભા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ઇયાવા (તા. સાણંદ)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાણંદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
મુલેર (તા.વાગરા)
મુલેર (તા.વાગરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાગરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મુલેર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાગરા તાલુકો
નદીસર (તા. ગોધરા)
નદીસર (તા. ગોધરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા ગોધરા તાલુકામાં આવેલું એક મોટું અને ગામ છે. નદીસર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તમાકુ,કપાસ,એરંડી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, શ્રી યુવક મંડળ નદીસર સંચાલિત શ્રી મહાજન ઇંગ્લિશ સ્કૂલ, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામની વસ્તી આશરે ૧૨,૦૦૦ જેટલી છે.
નદીસર ગામ મહી નદીના કિનારે વસેલું છે. આ ઉપરાંત ગામથી ૭ કિલોમીટર દૂરથી સરદાર સરોવર નિગમ (નર્મદા યોજના)ની મુખ્ય નહેર પસાર થાય છે. નદીસર ગામે મહીસાગર નદી કિનારે ચામુંડા માતાજીનું મંદિર આવેલું છે. તે સિવાય નદીસર ગામ માં બીજા ઘણા મંદિરો જેમ કે મહાદેવ મંદિર, ગણપતિ મંદિર, રામજી મંદિર, ક્ષેમકલ્યાણી માં નું મંદિર, હરસિધ્ધિ માં નું મંદિર, ખોડિયાર માં નું મંદિર,તેવા અનેક મંદિર ગામ માં આવેલ છે.
શ્રેણી:ગોધરા તાલુકો
ભીમપુરા (તા. તલોદ)
ભીમપુરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૩ (તેર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તલોદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ભીમપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, મકાઈ, બાજરી, કપાસ, મગફળી, દિવેલી તેમ જ બટાકાના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ ધી ભીમપુરા દૂધ ઉત્પાદક સહકારી મંડળી લી.( ડેરી) જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:તલોદ તાલુકો
સોઇકુવા
સોઇકુવા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નર્મદા જિલ્લાના તિલકવાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. સોઇકુવા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન જેવી વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:તિલકવાડા તાલુકો
રેંદી (તા. કવાંટ)
રેંદી (તા.કવાંટ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા  કવાંટ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રેંદી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે. આ ગામ ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
શ્રેણી:કવાંટ તાલુકો
જાફરાબાદ (તા. ગોધરા)
જાફરાબાદ (તા. ગોધરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા  ગોધરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જાફરાબાદ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ગોધરા તાલુકો
સેન્દ્રાણા (તા. કડી)
સેન્દ્રાણા (તા. કડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કડી તાલુકાનું આવેલું એક ગામ છે. સેન્દ્રાણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
નામ
અહીંયા સેદરાઈ વધારે હોવાથી ગામનું નામ સેન્દ્રના પડ્યું જે પછીથી અપભ્રંશ થઇને સેન્દ્રણા થયું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:કડી તાલુકો
કરવલી
કરવલી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા કપરાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા તેમ જ આંગણવાડીની સગવડ પ્રાપ્ય છે. કરવલી ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. અહીંના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી અને પશુપાલન છે. અંહી નાગલી, ડાંગર, વરાઇ જેવાં ધાન્યો પાકે છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.
આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.
શ્રેણી:કપરાડા તાલુકો શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લો
ધોન્ડો કેશવ કર્વે
ધોન્ડો કેશવ કર્વે (૧૮ એપ્રિલ ૧૮૫૮ – ૯ નવેમ્બર ૧૯૬૨), જેઓ મહર્ષિ કર્વે તરીકે પણ જાણીતા છે, ભારતના સમાજ સુધારક હતા જેમણે સ્ત્રીઓના હક્ક અને કેળવણી માટે મહત્વના કાર્યો કર્યા હતા. તેમના માનમાં મુંબઈના ક્વિન્સ રોડને તેમનું નામ અપાયું છે. ૧૯૫૮માં તેમની ૧૦૦મી જન્મ જયંતિ પર ભારત સરકારે તેમને ભારતનો સર્વોચ્ચ નાગરિક પુરસ્કાર ભારત રત્ન અર્પણ કર્યો હતો.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારત રત્ન પુરસ્કારના વિજેતા શ્રેણી:સમાજ સેવક શ્રેણી:પદ્મવિભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતાઓ શ્રેણી:૧૯૬૨માં મૃત્યુ
અમરાવતી એક્સપ્રેસ
ભારતીય રેલવે દ્વારા સંચાલિત બે સેવાઓને  અમરાવતી એક્સપ્રેસ નામ આપવામાં  આવ્યું છે. ડિસેમ્બર 2012 અંત સુધીમાં આ ટ્રેન સેવાઓ  આવી, જે આ પ્રમાણે છે.
દક્ષિણ મધ્ય રેલવેના વિજયવાડા વિભાગ દ્વારા આ સેવા  સપ્તાહમાં ત્રણ સપ્તાહ વખત આ માર્ગ પર ચાલવામાં આવે છે. આ ટ્રૈન ભારતના દક્ષિણ ભાગમાંથી આંધ્રપ્રદેશ થઈને ગોવા સુધી જાય છે.
આ અમરાવતી એક્સપ્રેસ આંધ્રપ્રદેશના શહેરો અને ગુંટુર, નારાસરોપેટ, માર્કાપુરા, કુંમ્બુમ, ગીડ્ડારુલા।, નંદયાલ, મહાનંદી, ગુંટકાલ અને બેલ્લારી જેવા નગરો અને તેની આસપાસના પ્રદેશોમાં રહેતા ખાસ કરીને તે ના રહેવાસીઓમાં ખુબ લોકપ્રિય છે.
ઇતિહાસ
આ અમરાવતી એક્સપ્રેસ ઐતિહાસિક મછલીપટ્ટનમ-મોર્મુગાઓ રેલ્વે ટ્રેક પર ચાલે છે.
1950 દરમિયાન  આ સેવા પ્રથમ ગુંટુર અને હુબલી વચ્ચે  મીટરગેજ ટ્રેનથી શરૂ  કરવામાં આવી હતી, 1987 અને 1990 વચ્ચે આ ગુંટુર-હુબલી ફાસ્ટ પેસેન્જર સર્વિસને એક્સપ્રેસ સેવામાં  અપગ્રેડ કરવામાં આવી હતી પછી તેનું નામ અમરાવતી એક્સપ્રેસ  આપવામાં આવ્યું હતું.
આ ગાડીના ડબ્બા YP આ એન્જિનથી જોડવામાં આવે છે પછી વાસ્કો દ ગામા થી ગુંટુર સુધી તેમાં  શયનયાન પણ જોડાયેલા હોય છે. ગુંટુર સુધી જોડાયેલા શયનયાનના ડબ્બા  ગાદગ જવામાટે તે ગોમાન્તક એક્સપ્રેસ સાથે જોડાય છે. આ ડબ્બા લોંઢથી  મિરાજ ગાદગ લિંક એક્સપ્રેસ સાથે જોડાય છે અને છેલ્લે ગુંટુર ખાતે જોડાયેલા આ ડબ્બા ગાદગથી  હુબલી ગુંટુર ફાસ્ટ પેસેન્જર સર્વિસ ટ્રૈન સાથે જોડાય છે.અમરાવતી એક્સપ્રેસના શરૂઆત પછી શયનયાનના ડબ્બા ના જોડાણ અને છુટ્ટા પાડવાની કિયા પેહલા ગાદગ સ્ટેશને થતી હતી તે બંધ કરીને તે હુગલી સ્ટેશન પર શરૂ કરવામાં આવી છે.
1990ના મધ્ય માં ગેજ કન્વર્ઝનનું કામ શરૂ કર્યું અને આ ટ્રેન પાટા 1997 સુધીમાં  કામ પૂરું કરવામાં આવ્યું ગેજ કન્વર્ઝનનું કામ  1990ના મધ્યસુધીમાં થયું હતું  જ્યારે ટ્રેન સેવાને 1994 માં વિજયવાડા સુધી વિસ્તારવામાં આવી હતી, ટ્રેન સેવાને અલગ સેગમેન્ટોમાં  વિભાજિત કરવામાં આવી હતી અને સંપૂર્ણપણે આ પૂર્ણ સેવા 1997 ત્યાં સુધી પણ  પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવી ન હતી.
2010 માં 7225/7226 વિજયવાડા - હુબલી સુધીની ટ્રૈનનો નવો  નંબર 17225/17226  કરવામાં આવ્યો છે. અને 8047/8048 હાવરા - વાસ્કો દ ગામા સુધીની ટ્રૈનનો નવો નંબર હવે  18047/18048 કરવામાં આવ્યો છે.
12 ફેબ્રુઆરી 2013 ના રોજ, રેલવે પ્રધાન મલ્લીકાર્જુના ખરગેએ અમરાવતી એક્સપ્રેસ 17225/17226 નીઆ ટ્રૈન ને હુબલી-વિજયવાડા વચ્ચે ચાલુ અઠવાડિયામાં  3 દિવસ  ચાલુ કરવામાં આવી છે.
અમરાવતી એક્સપ્રેસનું નવું સમય પત્રક ટૂંકમાં જ રેલ્વે ની સાઈટ પર આવશે
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતીય રેલ
મેધપર (તા. જોડિયા)
મેધપર (તા. જોડિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મેધપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જોડિયા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
અમેરિકનો
અમેરિકનો યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ના નાગરિકો છીયે. આ દેશ ઘણા વિવિધ રાષ્ટ્રિય મૂળના લોકોનું ઘર છે. એ કારણે, અમેરિકનો માટે એમની રાષ્ટ્રીયતાનું મતલબ વંશીયતાના બદલે નાગરિકતા અને રાજ્ય નિષ્ઠા છે.
ઉંગ્લિશમાં "અમેરિકન" શબ્દ કેવલ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના લોકો માટે વાપરવાય છતાં પણ ઈ આખા અમારેકીના લોકોને નિર્દેશી શકે.
જાતીય અને વંશીય સમૂહો
જાતી અને વંશી પ્રમાણે યૂનાઇટેડ સ્ટેટ્સ એક વિભાન્ન દેશ છે.
એશિયન અમેરિકનો
૧૭૩ લાખ અમેરિકનો (યૂ૰એસ૰ની વસ્તીના ૫.૬%) એસિયન ઉદ્ભવના છે.
ભારતીય કુળના અમેરિકનોમાંથી ગુજરાતી અમેરિકનો વસ્તીમાં સાવથી વધારે છીયે.
દસાડી
દસાડી, આડ અથવા ભગતડું (અંગ્રેજી: Eurasian Coot), (Fulica atra) એ એક જળચરપક્ષી છે. આ પક્ષી તાજા પાણીના તળાવો અને સરોવરોમાં પ્રજનન કરે છે. તેનો ફેલાવો યુરોપ, ઓસ્ટ્રેલિયા, એશિયા અને આફ્રિકામાં છે. હાલમાં ન્યૂઝીલેન્ડમાં પણ તેમનો વિસ્તાર થયો છે. આમ તો આ આખા વિસ્તારના મધ્યભાગમાં તેનો ફેલાવો છે પણ શિયાળામાં જ્યારે પાણી થીજી જાય છે ત્યારે તે એશિયાથી છેક દક્ષિણ અને પશ્ચીમ તરફ સ્થળાંતર કરે છે.
વર્ણન
આ પક્ષી 32 – લંબાઈ અને 585 - 1100 g વજન ધરાવે છે, કપાળના ભાગે સફેદ અને બાકીના શરીરે કાળો રંગ ધરાવે છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:પક્ષી
હનુમાન મંદિર, સાળંગપુર
thumb|મંદિરના અધિષ્ઠાતા દેવ, શ્રી કષ્ટભંજન હનુમાન હનુમાન મંદિર, સાળંગપુર ગુજરાતના બોટાદ જિલ્લાના બરવાળા તાલુકાનાં સાળંગપુર ગામામાં આવેલું કષ્ટભંજન દેવ હનુમાનનું મંદિર છે, તે સાળંગપુરના હનુમાન તરીકે પણ પ્રસિદ્ધ છે. આ મંદિર સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયની વડતાલ ગાદીના તાબામાં આવે છે.
ઇતિહાસ
પહેલી (મંગળા) આરતીનાં દર્શન કરવા માટે અમદાવાદથી રાત્રે ૧૦:૩૦ અને ૧૨:૩૦ની બસ મળે છે જે સીધી મંદિર પાસે ઉતારે છે. મંદિરમાં સવારે પહેલી મંગળા આરતી ૫:૩૦ વાગ્યે થાય છે.
સ્થાન
આ સ્થળ અમદાવાદથી આશરે ૧૫૩ કી.મી દૂર આવેલું છે અને નજીકનું મોટું શહેર બોટાદ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો શ્રેણી:યાત્રાધામ શ્રેણી:બરવાળા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
આમણેદરા
આમણેદરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લાના કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માંગરોળ તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આમણેદરા ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસીઓ ઉપરાંત અન્ય લોકોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, જુવાર, તુવર, કપાસ તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:માંગરોળ તાલુકો
અંગુઠણ
અંગુઠણ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા ડભોઇ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અંગુઠણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ડભોઇ તાલુકો
ભેંસલી (તા.વાગરા)
ભેંસલી (તા.વાગરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાગરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભેંસલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાગરા તાલુકો
સુરવા
સુરવા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નર્મદા જિલ્લાના તિલકવાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. સુરવા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન જેવી વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:તિલકવાડા તાલુકો
મેમદાવાદ (તા. રાધનપુર)
શ્રેણી:રાધનપુર તાલુકો
હેડલબારી
હેડલબારી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા અને  મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા કપરાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા તેમ જ આંગણવાડીની સગવડ પ્રાપ્ય છે. હેડલબારી ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. અહીંના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી અને પશુપાલન છે. અંહી નાગલી, ડાંગર, વરાઇ જેવાં ધાન્યો પાકે છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.
આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.
શ્રેણી:કપરાડા તાલુકો શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લો
રબારીકા (તા. ખાંભા)
રબારીકા (તા. ખાંભા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ખાંભા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રબારીકા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ખાંડીવાવ (તા. મહુધા)
ખાંડીવાવ (તા. મહુધા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુધા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખાંડીવાવ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મહુધા તાલુકો
જે.બી.કૃપલાની
જીવતરામ ભગવાનદાસ કૃપલાની (૧૧ નવેમ્બર ૧૮૮૮ – ૧૯ માર્ચ ૧૯૮૨) એ આચાર્ય કૃપલાની નામથી જાણીતા ભારતીય રાજનેતા, પ્રખર દેશભક્ત, સ્વાતંત્ર્યસેનાની હતા. તેઓ ૧૯૪૭માં સત્તા હસ્તાંતરણ દરમિયાન ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના અધ્યક્ષ તરીકે વિખ્યાત છે. ભારતના પ્રથમ મહિલા મુખ્ય પ્રધાન સુચેતા કૃપલાની તેમના પત્ની હતા.
તેઓ ગાંધીજીની ખૂબ જ નજીક હતા અને એક સમયે તેમના પ્રબળ અનુયાયી હતા. કૃપલાનીએ લગભગ એક દશક સુધી કોંગ્રેસના મહાસચિવ તરીકે કાર્ય કર્યું. તેમને શિક્ષણ ક્ષેત્રે કામ કરવાનો અનુભવ હતો અને કોંગ્રેસના પુનર્નિર્માણ માટે અધ્યક્ષ બનાવવામાં આવ્યા હતા. પ્રક્રિયાત્મક મુદ્દાઓ પર પક્ષ અને સરકાર વચ્ચે વિવાદને કારણે સરકારમાં રહેલા સહયોગીઓ સાથેના તેમના સંબંધો પ્રભાવિત થયા હતા. કૃપલાની ૧૯૨૦ના દશકના અસહયોગ આંદોલનોથી લઈને ૧૯૭૦ના દશકની કટોકટી સુધી રાષ્ટ્રનિર્માણની પ્રક્રિયામાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવતા રહ્યા હતા.
પ્રારંભિક જીવન
જે. બી. કૃપલાનીનો જન્મ ૧૧ નવેમ્બર ૧૮૮૮માં હૈદરાબાદના સિંધમાં એક ક્ષત્રિય પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતા સરકારી નોકરી કરતાં હતા. તેમના આઠ બાળકોમાં કૃપલાની છઠ્ઠા ક્રમે હતા. તેમનું પ્રાથમિક શિક્ષણ સિંધની સ્થાનિક શાળામાં થયું. તેમણે વિલ્સન કૉલેજ, મુંબઈ, ડી. જે. કૉલેજ, કરાંચી અને ફર્ગ્યુસન કૉલેજ પુણેમાં શિક્ષણ મેળવ્યું હતું. તેઓએ વ્યક્ત કરેલ બંગભંગ આંદોલન પ્રત્યેની સહાનુભૂતિ માટે તેમને વિલ્સન કોલેજમાંથી બરતરફ કરાયા હતા. તેમને સિંઘ કોલેજમાંથી પણ આચાર્યએ કરેલા હિન્દી ભાષા પરના અઘટિત શબ્દોના ઉચ્ચારના વિરૂદ્ધમાં કરેલ હડતાળ માટે કાઢી મૂકવામાં આવ્યા હતા. ૧૯૧૨માં તેઓ એમ.એ. પૂર્ણ કર્યા પછી સરકારી કૉલેજ, મુઝફ્ફરપુર (બિહાર) માં પ્રાધ્યાપક તરીકે જોડાયા હતા. ૧૯૧૭માં તેમણે ચંપારણ સત્યાગ્રહમાં ગાંધીજીને મદદ કરી હતી. ઈ.સ. ૧૯૧૯-૨૦ના સમયગાળામાં તેઓએ બનારસ હિન્દુ યુનિવર્સિટીમાં પ્રાધ્યાપક તરીકે સેવા આપી હતી. અસહકાર આંદોલનની શરૂઆતમાં તેઓ ગાંધીજીએ અમદાવાદમાં સ્થાપેલ ગુજરાત વિદ્યાપીઠના આચાર્ય બન્યા (૧૯૨૩) અને ત્યાં ૧૯૨૭ સુધી કાર્ય કર્યું. જ્યાં તેઓએ આચાર્ય કૃપલાની તરીકેની પ્રસિદ્ધિ મેળવી. તેમણે ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રમાં ગાંધીજી દ્વારા સ્થાપેલ આશ્રમોમાં સામાજિક સુધાર અને શિક્ષણ માટે કામ કર્યું હતું. બાદમાં તેઓ બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશ રવાના થયા હતા જ્યાં તેમણે નવા આશ્રમોને વ્યવસ્થિત કરવાનું તેમજ શિક્ષણ સંબંધિત કાર્યમાં પોતાનું યોગદાન આપ્યું હતું. સવિનય અવજ્ઞા આંદોલન તેમજ અન્ય કેટલાક પ્રસંગે વિરોધ પ્રદર્શનો આયોજીત કરવા બદલ અને બ્રિટીશ શાસન વિરુદ્ધ વિદ્રોહી સામગ્રી પ્રકાશિત કરવા બદલ ઘણી વાર તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.
કોંગેસી નેતા
કૃપલાની કોંગ્રેસની કેન્દ્રીય નિર્ણાયક સભા તરીકે કાર્યરત અખિલ ભારતીય કોંગ્રેસ સમિતિમાં જોડાયા અને ૧૯૨૮–૨૯માં તેના મહાસચિવ બન્યા. તેઓ એક દશકથી પણ વધુ સમય સુધી કોંગ્રેસ પક્ષના મહત્ત્વના મુદ્દાઓમાં સહભાગી હતા. તેમણે દાંડી કૂચ તથા હિંદ છોડો આંદોલન સહિતની સ્વાતંત્ર્ય સંઘર્ષની ચળવળોમાં સંગઠનાત્મક ભૂમિકા ભજવી હતી. તેઓ ભારતની અંતરિમ સરકાર (૧૯૪૬–૧૯૪૭) તથા બંધારણ સભાનો હિસ્સો રહ્યા હતા. આ દરમિયાન તેમણે અબુલ હાશિમ અને શરત બોઝ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા સંયુક્ત બંગાળના પ્રસ્તાવને ફગાવી પંજાબ અને બંગાળના વિભાજનનું સમર્થન કર્યું હતું.
કોંગ્રેસ અધ્યક્ષની ચૂંટણી (૧૯૫૦)
વલ્લભભાઈ પટેલ અને જવાહરલાલ નહેરુ સાથે વૈચારિક મતભેદો હોવા છતાં ૧૯૪૭માં ભારતીય સ્વતંત્રતાની આસપાસના મહત્ત્વપૂર્ણ વર્ષોમાં કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ તરીકે ચૂંટાયા હતા. જાન્યુઆરી ૧૯૪૮માં ગાંધીજીની હત્યા બાદ વડાપ્રધાન નહેરૂએ, તમામ નિર્ણયોમાં કોંગ્રેસ પક્ષનો મત મેળવવાની તેમની માંગને ફગાવી દીધી હતી. નહેરુએ જણાવ્યું કે પક્ષને વ્યાપક સિદ્ધાંતો અને દિશા નિર્દેશિત કરવાનો અધિકાર છે, પરંતુ સરકારની રોજબરોજની કામગીરીમાં હસ્તક્ષેપની અનુમતિ ન આપી શકાય. આ પરંપરા બાદના દશકોમાં પણ સરકાર અને સત્તારૂઢ પાર્ટીઓના પારસ્પરિક સંબંધોનું કેન્દ્રીય તત્ત્વ બની રહી.
૧૯૫૦માં કોંગ્રેસના અધ્યક્ષીય પદ માટેની ચૂંટણીમાં કૃપલાનીને જવાહરલાલ નહેરૂનું સમર્થન પ્રાપ્ત થયું, પરંતુ સરદાર પટેલ જૂથના ઉમેદવાર પુરુષોત્તમ દાસ ટંડન સામે હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. ચૂંટણીમાં પોતાની હારથી વ્યથિત થયેલા કૃપલાનીએ પોતે કલ્પેલા ગાંધીવાદી આદર્શોથી મોહભંગ પામી કોંગ્રેસ પક્ષમાંથી રાજીનામું આપી દીધુ અને પ્રફુલ્લચંદ્ર ઘોષ તથા ટંગટુરી પ્રકાશમ સાથે મળી કિસાન મજદૂર પ્રજા પાર્ટીની સ્થાપના કરી.
સંસદીય ઉમેદવારી
લોકસભાની સામાન્ય ચૂંટણીમાં (૧૯૬૨) તેમણે તત્કાલીન રક્ષા મંત્રી વી.કે. કૃષ્ણ મેનન સામે ઉમેદવારી નોંધાવી હતી. આ બેઠક પરના ચૂંટણી જંગે લોકોનું ખાસ્સું ધ્યાન આકર્ષિત કર્યું હતું. સન્ડે સ્ટાન્ડર્ડએ તેનું અવલોકન કરતા લખ્યું કે, ભારતમાં કોઈ પણ રાજનૈતિક અભિયાન આટલું કડવું અને ઉલ્લેખનીય નથી રહ્યું. એક સમયના મેનનની વિદેશનીતિના સમર્થક કૃપલાનીને આ રાજકીય જંગમાં હારનો સામનો કરવો પડ્યો.
સોશીયાલીસ્ટ પાર્ટી
કોંગ્રેસ પક્ષ છોડ્યા બાદ કૃપલાની તેમના શેષ જીવનમાં વિપક્ષમાં જ રહ્યા. તેઓ ૧૯૫૨, ૧૯૫૭, ૧૯૬૩ અને ૧૯૬૭માં પ્રજા સોશિયાલીસ્ટ પાર્ટીના સભ્ય તરીકે લોકસભામાં ચૂંટાયા. સંસદમાં તેમણે સત્તાધારી પક્ષની આલોચના દ્વારા દેશના લોકતાંત્રિક માળખાને મજબૂત કરવા માટેનું રચનાત્મક યોગદાન આપ્યું. હિન્દુ વિવાહ અધિનિયમની સંસદીય ચર્ચામાં તેમણે આપેલું પ્રવચન તેમના યાદગાર ભાષણો પૈકીનું એક છે.
કૃપલાનીએ ૧૯૬૨ના ભારત-ચીન યુદ્ધના તુરંત બાદ ઓગસ્ટ ૧૯૬૩માં લોકસભામાં પ્રથમ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો.
શેષ જીવન
સામાજીક અને પર્યાવરણ સંબંધિત કાર્યો કરવાની સાથે તેઓ નહેરૂની નીતિઓ અને પ્રશાસનના આલોચક રહ્યા. રાજનીતિમાં સક્રિય રહેવાની સમાંતરે જ તેઓ સમાજવાદીઓના આધ્યાત્મિક નેતા બની ગયા. તેમને ગાંધીવાદી નેતા વિનોબા ભાવેના જૂથના માનવામાં આવતા હતા.
૧૯૭૨–૭૩માં તેમણે તત્કાલીન વડાપ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધીના આપખુદ શાસન સામે આંદોલન કર્યું. કૃપલાની અને જયપ્રકાશ નારાયણને લાગ્યું કે શ્રીમતી ગાંધીનું શાસન સરમુખત્યાર અને લોકતંત્ર વિરૂદ્ધ થઈ રહ્યું છે. આ દરમિયાન કોર્ટ દ્વારા શ્રીમતી ગાંધીને ચૂંટણીમાં સરકારી મશીનરીના દૂરઉપયોગ બદલ દોષિત ઠેરવી સજા ફરમાવવામાં આવતા તેમની વિરુદ્ધનો રાજનૈતિક વિરોધ તીવ્ર બન્યો. જયપ્રકાશ નારાયણ અને રામ મનોહર લોહિયા સાથે મળીને કૃપલાનીએ અહિંસક વિરોધ અને સવિનય અવજ્ઞાનો આગ્રહ કરતાં સમગ્ર દેશનો પ્રવાસ કર્યો. તેઓ દેશમાં કટોકટીની ઘોષણા સાથે જ ૨૫ જૂન ૧૯૭૫ની રાત્રે ધરપકડ કરાયેલા પ્રમુખ વિપક્ષી નેતાઓમાં પૈકીના એક હતા.
લગ્નજીવન
તેમના શરૂઆતના વર્ષમાં તેઓ એક જહાલવાદી નેતા તરીકે જાણીતા હતા. ૧૯૩૬માં તેમના લગ્ન એસ. એન. મજૂમદારની પુત્રી પ્રધ્યાપિકા સુચેતા સાથે થયા. તેમના પત્ની જીવનપર્યંત કોંગ્રેસ પાર્ટીને વફાદાર રહ્યા. તે સમય દરમિયાન તેમણે વિવિધ હોદ્દાઓ સંભળ્યા. તેઓ ઉત્તર પ્રદેશના પ્રથમ મહિલા મુખ્યમંત્રી બન્યા.
સાહિત્યિક કાર્યો
તેમણે ‘ભારતવર્ષ કી વિભૂતિયાં’ પુસ્તકની રચના કરી હતી અને વિજિલ નામના સાપ્તાહિકનું સંપાદન પણ કર્યું હતું. તેમણે લખેલા પુસ્તકો ‘નોન વાયોલેન્ટ રિવોલ્યુશન’, ‘ધ ગાંધીયન વે’, ‘ઇન્ડિયન નેશનલ કોંગ્રેસ’, ‘ધ ફેટફૂલ ઇયર્સ’, ‘ ધ પોલિટીક્સ ઓફ ચરખા’, ‘ધ ફ્યુચર ઓફ ધ ચરખા’, ‘ધ ગાંધીયન ક્રિકિટ’ વગેરે છે.
તેમની આત્મકથા માય ટાઈમ તેમના અવસાનના ૨૨ વર્ષ પછી ૨૦૦૪માં પ્રકાશિત થઈ હતી.
અવસાન
૧૯ માર્ચ ૧૯૮૨ના રોજ અમદાવાદ સિવિલ હોસ્પિટલ ખાતે તેમનું અવસાન થયું.
સન્માન
ભારતીય ટપાલ વિભાગ દ્વારા તેમની ૧૦૧મી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે ૧૧ નવેમ્બર ૧૯૮૯ ના રોજ એક સ્મારક ટપાલ ટિકિટ બહાર પાડવામાં આવી છે.
પૂરક વાચન
શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના પ્રમુખો શ્રેણી:૧૯૮૨માં મૃત્યુ
બ્રહ્માંડ
thumb|right|275px|હબલ અવકાશ ટેલિસ્કોપમાંથી લેવાયેલી આ ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળી ચળકતા ગહન ક્ષેત્રની તસવીરમાં વિવિધ યુગો, કદ, આકારો અને રંગોનાં તારાવિશ્વો દેખાય છે. મહાવિસ્ફોટ પછીના થોડા જ સમય બાદ એકદમ નાનાં, લગભગ ૧૦૦ જેટલાં, રતુમડાં તારાવિશ્વો એ દ્રષ્ટિગમ્ય ટેલિસ્કોપથી જોઈ શકાતાં સૌથી દૂરનાં તારાવિશ્વો છે.
સ્થૂળ રીતે જેટલી પણ વસ્તુઓ અસ્તિત્વ ધરાવે છે, જેમ કે સમગ્ર અવકાશ અને સમય, તમામ પ્રકાર અને રૂપનાં દ્રવ્યો, ઊર્જા અને વેગ તથા આ સહુને નિયંત્રિત કરતા ભૌતિક નિયમો અને સ્થિરાંકો, આ સહુને એકત્રિત રીતે બ્રહ્માંડ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે. છતાં, બ્રહ્માંડ શબ્દનો ઉપયોગ સહેજ જુદા પ્રકારના સંદર્ભોમાં પણ થાય છે; જેમ કે નિયમ અને વ્યવસ્થાસભર વિશ્વ, દુનિયા અથવા કુદરત જેવી બાબતો સમજાવવા માટે બ્રહ્માંડ શબ્દ વાપરવામાં આવે છે.
મહાવિસ્ફોટ (બિગ બૅન્ગ) નામે જાણીતી બ્રહ્માંડ અંગેની પ્રચલિત વૈજ્ઞાનિક માન્યતા અનુસાર બ્રહ્માંડનું વિસ્તરણ પ્લાન્ક યુગારંભ નામના એક અત્યંત ગરમ, ઘન પદાર્થમાંથી થયું હતું, જેમાં અવલોકનક્ષમ બ્રહ્માંડનાં તમામ દ્રવ્ય અને ઊર્જા સંકોચાયેલા હતાં. પ્લાન્ક યુગારંભથી શરૂ કરીને બ્રહ્માંડ તેના અત્યારના સ્વરૂપ સુધી કદાચ બ્રહ્માંડના ફુલાવાના (૧૦-૩૨ સેકન્ડ કરતાં ઓછા એવા) એક સંક્ષિપ્ત ગાળાના વેગથી વિસ્તરતું આવ્યું છે.કેટલાંક સ્વતંત્ર પ્રાયોગિક પરિમાણો આ વિસ્તરણના અનુમાનને અને વધુ સામાન્યપણે મહાવિસ્ફોટના તર્કને ટેકો આપે છે. તાજેતરનાં અવલોકનો દર્શાવે છે કે આ વિસ્તરણ સતત વધતું જવાનું મૂળ કારણ શ્યામ ઊર્જા અને બ્રહ્માંડના મોટા ભાગના દ્રવ્ય અને ઊર્જા પૃથ્વી પર જોવા મળતાં દ્રવ્ય અને ઊર્જા કરતાં મૂળભૂત રીતે જુદા છે અને સીધી રીતે અવલોકનક્ષમ નથી, તે છે. બ્રહ્માંડની છેવટની નિયતિ અંગેની આગાહીઓને હાલનાં અવલોકનોની અચોક્કસતા અવરોધે છે.
તેની સમગ્ર વિસ્તાર અને ઇતિહાસમાં બ્રહ્માંડ એક સરખા ભૌતિક કાયદાઓ અને સ્થિરાંકથી નિયંત્રિત છે એવું પ્રયોગો અને અવલોકનો સૂચવે છે. બ્રહ્માંડના અંતરો વચ્ચેનું મુખ્ય બળ ગુરુત્વાકર્ષણ છે, અને હાલમાં સૌથી ચોકસાઈભરેલો ગુરુત્વાકર્ષણનો નિયમ સામાન્ય સાપેક્ષતા છે. જેના આધારે તે કામ કરે છે તે બાકીનાં ત્રણ મૂળભૂત બળો અને તમામ જાણીતા કણો પ્રમાણભૂત મૉડલમાં દર્શાવવામાં આવ્યાં છે. બ્રહ્માંડ અવકાશના કમ સે કમ ત્રણ અને સમયનું એક પરિમાણ ધરાવે છે, અલબત્ત પ્રાયોગિક ધોરણે અતિશય નાનાં પરિમાણોને ગણતરીમાં લઈ શકાયાં નથી. અવકાશ-સમય, અવકાશનાં ત્રણ અને સમયનું ચોથું એમ ચાર અસરપરસ સંબંધિત સ્થિતિના ચાર પરિમાણ એકબીજા સાથે નિર્વિધ્ને અને સ્પષ્ટપણે જોડાયેલાં છે, અને અવકાશ ખૂબ નાનો, મધ્યમસર વળાંક ધરાવે છે, જેથી સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં એકંદરે યુકલીડની ભૂમિતિ ચોક્કસ સાબિત થાય છે. તેનાથી વિપરીત, વેગની માપપટ્ટી પર અવકાશ-સમય અત્યંત અશાંત/તોફાની હોય છે.
બ્રહ્માંડ શબ્દને, તમામ વસ્તુઓ જેમાં સમાઈ જાય છે તે બ્રહ્માંડ, એમ સામાન્ય રીતે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે. જો કે, બીજી વૈકલ્પિક વ્યાખ્યા અનુસાર, કેટલાક લોકો એવું અનુમાને છે કે આ "બ્રહ્માંડ" એ બીજાં ઘણાં "બ્રહ્માંડો"માંથી છૂટું પડેલું માત્ર એક બ્રહ્માંડ છે, અને આ બ્રહ્માંડોના સમૂહને બહુ-બ્રહ્માંડ કહેવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, બ્રહ્માંડના પરપોટાના અનુમાન અનુસાર, અનંત પ્રકારનાં "બ્રહ્માંડો" અસ્તિત્વ ધરાવે છે, અને દરેકના ભૌતિક સ્થિરાંકો જુદા જુદા હોય છે. એવી જ રીતે, અનેક-વિશ્વોની કલ્પના અનુસાર, દરેક કવોન્ટમ મેઝરમેન્ટ સાથે નવાં "બ્રહ્માંડો" પેદા થાય છે. આ બ્રહ્માંડો સામાન્ય રીતે આપણા પોતાના બ્રહ્માંડથી સદંતર કપાયેલા, છૂટાં છે એવું ધારવામાં આવ્યું છે અને તેથી તેને પ્રાયોગિક રીતે જોવા/તપાસવા અશકય છે.