cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
વેબ શોધ એન્જીન
ઇતિહાસ
2007ના અંતભાગ સુધીમાં વિશ્વમાં સૌથી વધુ લોકપ્રિય શોધ એન્જિન ગુગલ(Google) બની ગયું હતું. વિવિધ દેશોને લગતા ચોક્કસ શોધ સર્ચ એન્જિન પણ જાણીતા બન્યા દાખલા તરીકે બાઈદુ(Baidu) (Baidu) શોધ એન્જિન ચીન (People's Republic of China)માં અને guruji.com (guruji.com)ભારત (India)માં સૌથી વધુ લોકપ્રિય હતા.
વેબ શોધ એન્જિન કેવી રીતે કામ કરે છે?
શોધ એન્જિન નીચે આપેલા ક્રમમાં કામ કરે છે.
wwwના ઘણા બધા વેબ પુષ્ઠો પરથી માહિતી એક્ઠી કરવામાં આવી હોય છે જે દ્વારા વેબ શોધ એન્જિન કામ કરે છે.આ પુષ્ઠ વેબ ક્રાઉલર (Web crawler)(કેટલીક વખત તેને સ્પાઈડર તરીકે પણ ઓળખાવાય છે) અને એમડાસ દ્વારા મેળવવામાં આવે છે, ઓટોમેટેડ વેબ બ્રાઉઝર દરેક લિંકને અનુસરે છે.રોબોટ્સ.ટીએક્સટી(robots.txt) (robots.txt)ના ઉપયોગ દ્વારા બાકાત રખાય છે. દરેક પૃષ્ઠ પરથી મેળવવામાં આવેલી માહિતીનું વિશ્લેષ્ણ કરાય છે અને નક્કી કરવામાં આવે છે કે તેને કેવી રીતે અનુક્રમણિકા (indexed)માં મુકવામાં આવશે.(દાખલા તરીકે, મથાળું, શીર્ષક, અને સ્પેશિયલ ફિલ્ડમાંથી લેવામાં આવેલા શબ્દોને મેટાટેગ્સ (meta tags)કહેવાય છે. વેબ પૃષ્ઠના ડેટાને બાદની પુછપરછમાં કામમાં આવે તે માટે  અનુક્રમણિકા ડેટાબેઝમાં સંગ્રહ કરવામાં આવે છે.કેટલાક શોધ એન્જિન, જેમ કે ગુગલ(Google) (Google) મુળ પૃષ્ઠ(જેને કેચ  (cache)કહેવાય છે)ના બધા જ ભાગને તેમજ વેબ પૃષ્ઠ અંગેની માહિતીનો સંગ્રહ કરે છે, જ્યારે અલ્ટાવિસ્ટા  (AltaVista)તેઓએ શોધેલા દરેક પૃષ્ઠના દરેક શબ્દને સંગ્રહે છે. કેચ પૃષ્ઠ હંમેશા ચોક્કસ શોધ વાક્યને પકડી રાખે છે જે ખરેખરમાં અનુક્રમણિકામાં સમાવેશ કરાયો હોય છે.જેથી આ ત્યારે વધારે ઉપયોગી થઈ પડે છે જ્યારે ચાલુ પૃષ્ઠના વિષયમાં ફેરફાર કરવામાં આવે તો શોધની જે વ્યાખ્યા હોય છે તે ચાલુ રહેતી નથી. આ સમસ્યાને લિંકરૂટ (linkrot)ની હળવા પ્રકારની સમસ્યા ગણવામાં આવે છે, ગુગલ(Google) તેની વધતી ઉપયોગીતા (usability)ને તેના વપરાશકર્તાઓની અપેક્ષાઓને (user expectations)સંતોષીને મેળવે છે. ગુગલ શોધનો જે શબ્દ હોય છે તે પાછલા પૃષ્ઠ પર પણ ઉપલબ્ધ કરાવે છે. ગુગલ(google) હંમેશા ગ્રાહકને ઓછા આશ્રર્યચકિત કરવા સિંદ્ધાંત (principle of least astonishment)પર કામ કરે છે. સામાન્ય રીતે વપરાશકર્તા આશા રાખે છે કે શોધનો શબ્દ પાછલા પૃષ્ઠ પર હશે જ. હકીકતમાં જે ડેટા હોય છે તે અન્યત્ર પણ ઉપલબ્ધ ન હોવા છંતા, સર્ચના શબ્દની સુસંગતતાથી કેચ પેજ વધારે ઉપયોગી બને છે.
જ્યારે વપરાશકર્તા શોધ એન્જિન(પરંપરાગત રીતે કીવર્ડ (key word) દ્વારા) પોતાની પુછપરછ (query)ને લગતો શબ્દ મુકે છે, એન્જિન સૌપ્રથમ અનુક્રમણિકા (index)માં તપાસ કરે છે અને તેના માપદંડ મુજબ સૌથી નજીકના શબ્દ ધરાવતા વેબ પૃષ્ઠને પ્રદર્શિત કરે છે, સામાન્ય રીતે વિષયની સમરી અને દસ્તાવેજના ટાઈટલ અને તેના વાક્યને આધારે શોધ એન્જિન આ પેજ પ્રદર્શિત કરે છે. મોટાભાગના સર્ચ એન્જિનો વધુ શોધ પૂછપરછ (search query) માટે બુલેન ઓપરેટર (boolean operators), અને, અથવા અને નહીંનો ઉપયોગ કરે છે. કેટલાક શોધ એન્જિનો પ્રોક્સીમીટી શોધ (proximity search)કહેવાતી એડવાન્સ સિસ્ટમની સુવિધા આપે છે જે દ્વારા વપરાશકર્તા કીવર્ડના અંતરને વધુ ચોક્કસ રીતે માપી શકે છે.
શોધ એન્જિનની સફળતા અને ઉપયોગીતા જે પરિણામ નક્કી કરવામાં આવ્યું છે તેની સુસંગતતા (relevance) પર આધાર રાખે છે. ચોક્કસ શબ્દ કે વાક્ય ધરાવતા લાખો વેબ પૃષ્ઠ ઉપલબ્ધ હોય છે, જેમાં કેટલાક પૃષ્ઠ વધુ અન્ય કરતા વધુ સુસંગત, લોકપ્રિય અને સત્તાવાહી હોય છે. મોટાભાગનો શોધ એન્જિન ક્રમ (rank)પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને પુછપરછના જવાબમાં "શ્રેષ્ઠ" પરિણામને પહેલા દર્શાવે છેશોધ એન્જિન કેવી રીતે નક્કી કરે છે કે કયું પૃષ્ઠ શોધને અનુરૂપ છે કે પછી કેવી રીતે પરિણામને દર્શાવવું, આ બધુ દરેક શોધ એન્જિનોની અલગ અલગ પદ્ધતિ હોય છે. નવી નવી ટેકનોલોજી આવતી જાય તેમજ ઈન્ટરનેટનો ઉપયોગ વધતો જાય તેમ તેમ આ પદ્ધતિમાં પણ પરિવર્તન આવે છે.
મોટાભાગના વેબ શોધ એન્જિન વેપારીક હોય છે જેથી જાહેરાત (advertising)ની આવક પર મોટો આધાર રાખતા હોય છે જેને પરિણામે તેઓ શોધ રીઝલ્ટમાં ઉંચા સ્થાને રહેવા માટે તેઓ જાહેરાતકારને પૈસા લેવાની પણ છુટ (pay money to have their listings ranked)આપે છે. જેઓ આ દ્વારા પૈસા નથી મેળવતા તેઓ નિયમિત શોધ એન્જિન પરિણામની સાથે સાથે શોધને લગતી જાહેરાતો (running search related ads)આપીને નાણા કમાય છે જ્યારે પણ જાહેરાત પર ક્લિક થાય ત્યારે શોધ એન્જિનને નાણા મળે છે.
2008 સુધીમાં વેબ શોધ પોર્ટલ ઉદ્યોગની આવક 13.4 ટકાના દરે વધવાની ધારણા રખાઈ હતી, જ્યારે બ્રોડબેન્ડ કનેક્શનની સંખ્યામાં વધારાનો દર 15.1 ટકા રહેશે તેવી ધારણા રખાઈ હતી. 2008 થી 2012 સુધીમાં આ ઉદ્યોગની આવકમાં 56 ટકા વધારો થવાની ધારણા રખાઈ છે, કારણ કે હજૂ પણ અમેરિકાના દરેક ઘરમાં ઈન્ટરનેટ પ્રવેશ્યું નથી જો એક વખત ઈન્ટરનેટ દરેક ઘરમાં પ્રવેશ થશે તો આવક ઘણી વધી જશે. આ ઉપરાંત, ઘરેલુ ઈન્ટરનેટ વપરાશકર્તા દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા બ્રોડબેન્ડનો વપરાશ પણ વધી જશે, બ્રોડબેન્ડ સર્વિસનો ઉપયોગ 2012માં વધીને 118.7 મિલિયન સુધી પહોંચશે.આ બ્રોડબ્રેન્ડ ફાયબર ઓપ્ટીક અને હાઈ સ્પીડ કેબલ લાઈન પર ચાલતુ હશે.
નોંઘ
ઉપર આપવામાં આવેલા નિવેદનના સમર્થનમાં નીચેની નોંધ આપવામાં આવી છે. ખાનગી કંપનીઓની ગુપ્તતાને કારણે બધી જ હીકકત જર્નલમાં આવતી નથી, આ બધી હકિકતો જાહેર હોય છે તે જર્નલમાં મુકવામાં આવે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:Information retrieval  શ્રેણી:Internet terminology
કરોડ
વૈજ્ઞાનિક ગણતરીમાં કરોડ ૧૦૭ તરીકે લખાય છે.
મણિબેન પટેલ
મણિબેન વલ્લભભાઈ પટેલ (૩ એપ્રિલ ૧૯૦૩, કરમસદ - ૧૯૯૦) એ ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળના કાર્યકર અને ભારતીય સંસદના સભાસદ હતા. તેઓ ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને નેતા સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના પુત્રી હતા. તેમનો અભ્યાસ મુંબઈમાં થયો હતો અને તેમણે ૧૯૧૮માં ગાંધીજીની વિચારધારાનો સ્વીકાર કર્યો હતો. ત્યાર બાદ તેઓ નિયમીત રીતે અમદાવાદના સાબરમતી આશ્રમમાં સેવા આપતા હતાં.
બોરસદ સત્યાગ્રહ
ઈ.સ. ૧૯૨૩-૨૪માં અંગ્રેજોએ લોકો પર શિક્ષાત્મક કરવેરો લાદ્યો હતો. તે કર ન ભરી શકનાર લોકોની ઢોર, જમીન જેવી અસ્કાયતો સરકાર તાબામાં લેવા લાગી અને લોકો પર જુલમ કરવા લાગી. આ અત્યાચારનો વિરોધ કરવા માટે મણિબહેને ગાંધીજી અને સરદાર પટેલ દ્વારા ચલાવાતી ના-કરની ચળવળમાં જોડાવા માટે સ્ત્રીઓને ઘરથી બહાર નીકળી આગળ આવવાની બોરસદ સત્યાગ્રહમાં જોડાવા પ્રેરણા આપી.
બારડોલી સત્યાગ્રહ
ઈ.સ. ૧૯૨૮માં બારડોલી ખેડૂતો ઉપર સરકારે આકરો કરવેરો મૂક્યો હતો અને તેની વસૂલી માટે ખેડૂતો પર જુલમ ગુજારવામાં આવતો હતો. ગાંધીજીએ સરદાર પટેલને બારડોલી જઇ ત્યાંના સત્યાગ્રહની આગેવાની કરવા જણાવ્યું. ચળવળની શરૂઆતમાં સ્ત્રીઓ તેમાં ભાગ લેવા આગળ આવતી નહી. મણિબહેને મીઠુબેન પેટીટ અને ભક્તિબા દેસાઈ સાથે મળી સ્ત્રીઓને લડતમાં જોડાવા પ્રેરણા આપી. તેમના પ્રયત્નોને પરિણામે સ્ત્રીઓ આગળ આવી અને પુરુષો કરતાં પણ બહોળી સંખ્યામાં સત્યાગ્રહમાં જોડાઈ. તેઓ સરકારે જપ્ત કરેલી જમીનો પર ઝૂંપડીઓ બાંધી તેમાં રહી સત્યાગ્રહ કરતાં.
રાજકોટ સત્યાગ્રહ
ઈ. સ. ૧૯૩૮માં, રાજકોટ રજવાડાના દિવાન દ્વારા થતા અત્યાચારના વિરોધમાં સત્યાગ્રહ કરવામાં આવ્યો. પોતાની નાદુરસ્ત તબિયત છતાં કસ્તુરબા ગાંધી તેમાં જોડાવા આતુર હતા. મણિબેન કસ્તુરબા સાથે ગયા. સરકારે તે બંનેને છૂટા પાડવાનો આદેશ આપ્યો. તેના વિરોધમાં મણિબેન ઉપવાસ પર ઉતર્યા અને તેમને કસ્તુરબા સાથે જ રાખવા સરકારને ફરજ પાડી.
અસહકારની ચળવળ
thumb|[[મહાત્મા ગાંધી અને મણિબહેન પટેલ. ૧૯૩૧માં યુરોપના પ્રવાસે જતાં પહેલાં.]] મણિબહેન પટેલે અસહાકારની ચળવળ અને મીઠાના સત્યાગ્રહ માં ભાગ લીધો હતો અને તેને કારણે તેમને જીવનનો ઘણો સમય કારાગૃહમાં વિતાવવો પડ્યો હતો. ૧૯૩૦માં તેઓ તેમના પિતાના મદદનીશ બન્યા અને તેમની નિજી જરૂરિયાતોની પણ દેખરેખ રાખવા લાગ્યા. મણિબેને પોતાનું જીવન ભારતની સ્વતંત્રતાને સમર્પિત કર્યું હતું આથી તેઓ ભારત છોડો ચળવળમાં પણ જોડાયા અને ૧૯૪૨થી ૧૯૪૫ સુધી ફરીવાર યરવડા જેલમાં કારાગૃહ ભોગવ્યો. ત્યાર બાદ ૧૯૫૦માં તેમના પિતાના મૃત્યુ સુધી તેમણે તેમની સાર સંભાળ રાખી. ત્યાર પછી તેઓ મુંબઈ આવ્યા અને સરદાર પટેલ મેમોરિયલ ટ્રસ્ટ સહિત અન્ય ઘણી સામાજિક સંસ્થાઓમાં સેવા આપી. ભારતને સ્વતંત્રતા મળી તે પછી તેમણે તેમના પિતાના જીવન અને ભારતીય સ્વતંત્રતાની ચળવળને આવરી લેતું એક પુસ્તક પણ લખ્યું.
રાજકીય કારકિર્દી
એક સમયે મણિબેન પટેલ ગુજરાત પ્રાંત કોંગ્રેસ કમિટીના ઉપ-પ્રમુખ હતા. ત્યાર બાદ એઓ જવાહરલાલ નેહરુની આગેવાનીમાં કોંગ્રેસના ઉમેદવાર તરીકે પ્રથમ લોકસભા (૧૯૫૨-૧૯૫૭)માં દક્ષિણ ખેડા લોક સભા મતવિસ્તાર અને બીજી લોકસભા (૧૯૫૭-૧૯૬૨)માં આણંદ થી ચૂંટાઈ આવ્યા હતા. ઈ.સ ૧૯૫૩ થી ૧૯૫૬ સુધી ગુજરાત રાજ્ય કોંગ્રેસના સચિવ (સેક્રેટરી) રહ્યા હતા. ઈ.સ ૧૯૫૭ થી ૧૯૬૪ સુધી ગુજરાત રાજ્ય કોંગ્રેસના ઉપ-પ્રમુખ હતા. તેઓ ઈ.સ. ૧૯૬૪માં રાજ્યસભામાં ચૂંટાઈ આવ્યા અને ૧૯૭૦ સુધી રાજ્ય સભાના સભ્ય રહ્યા હતા. તેઓ કોંગ્રેસના કયા પક્ષના નેતા હતા તે વિષે માહિતી મળતી નથી. તેઓ મુખ્ય કોંગ્રેસ પાર્ટીના સભ્ય હતા કે પછી સ્વતંત્રતા પાર્ટીના સભ્ય હતા કે પછી કોંગ્રેસ (ઓ)ના સભ્ય હતા તે વિષે ચોક્કસ માહિતી નથી. ઈ.સ ૧૯૬૭ થી ઈ.સ. ૧૯૭૧ દરમ્યાન મોરારજી દેસાઈના નેતૃત્વ વાળી કોંગ્રેસ (ઓ) અને સ્વતંત્ર પક્ષ બંને બળવાન હતા. તેઓ ઈંદિરા ગાંધીના નેતૃત્વ હેઠળની કોંગ્રેસ (આઈ) છોડીને કોંગ્રેસ (ઓ)માં જોડાયા હતા. તેમણે કટોકટી નો વિરોધ કર્યો હતો અને જનતા પાર્ટીની ટિકિટ પર ૧૯૭૭માં મહેસાણામાંથી ચૂંટાઈ આવ્યા હતા.
તેઓ ઘણી શિક્ષણ સંસ્થાઓ સાથે જોડાયેલા હતા જેમ કે ગુજરાત વિદ્યાપીઠ, વલ્લભ વિદ્યાનગર, બારડોલી સ્વરાજ આશ્રમ અને નવજીવન ટ્રસ્ટ સાથે સંકળાયેલા હતા.
તેમનું અવસાન ૧૯૯૦માં થયું હતું.
ઈ.સ. ૨૦૧૧માં સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ ટ્રસ્ટ અને નવજીવન પ્રકાશને મળીને તેમની ગુજરાતી ડાયરી છાપીને પ્રકાશિત કરી.
સંદર્ભો
શ્રેણી:ગુજરાત રાજ્યના સાંસદ શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની શ્રેણી:૧૯૦૩માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૯૦માં મૃત્યુ
મોટા હડમતીયા (તા. વીંછીયા)
મોટા હડમતીયા (તા. વીંછીયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  વીંછીયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મોટા હડમતીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
અલવા (તા. ધનસુરા)
અલવા (તા. ધનસુરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધનસુરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અલવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધનસુરા તાલુકો
કોઠારા (તા.નાંદોદ)
કોઠારા (તા.નાંદોદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પૂર્વપટ્ટીમાં આવેલા નર્મદા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા નાંદોદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. કોઠારા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
આસ્તે (બુધવળ)
આસ્તે (બુધવળ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા નિઝર તાલુકાનું ગામ છે. આસ્તે (બુધવળ) ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. ગામના લોકો ખાસ કરીને જુવાર, તુવર, મગફળી તેમ જ અન્ય શાકભાજીની ખેતી કરે છે.
કોઠારા (તા.નાંદોદ)
શ્રેણી:નાંદોદ તાલુકો
આસ્તે (બુધવળ)
શ્રેણી:નિઝર તાલુકો
લલેડું
લલેડું એ સામાન્ય રીતે આખા ગુજરાતમાં બધા જ વિસ્તારોમાં જોવા મળતું પક્ષી છે. ગુજરાત રાજ્યમાં આ કુટુંબના નીચે મૂજબની જાતના પક્ષીઓ જોવા મળે છે.
શ્રેણી:પક્ષી
ધોળીધજા ડેમ
ધોળીધજા ડેમ અથવા ધોળીધજા બંધ ભારતના ગુજરાત રાજ્યમાં સુરેન્દ્રનગર શહેરના દૂધરેજ નગરપાલિકાના શહેરી વિસ્તારમાં આવેલો છે. આ ડેમ સુરેન્દ્રનગર અને વઢવાણ શહેરો તેમજ અન્ય જોડીયા શહેરો જોરાવરનગર અને રતનપર માટેનો મુખ્ય પાણીનો સ્ત્રોત છે. આ ડેમથી રચાયેલા તળાવ દ્વારા આ શહેરોમાં વસતા ૩થી ૪ લાખ લોકોને પીવાનું પાણી પૂરું પાડવામાં આવે છે.
પ્રવાસન
૨૬ જાન્યુઆરી, ૨૦૧૦ના રોજ ગુજરાતનાં મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી અનુસાર ધોળીધજા ડેમને શહેરમાં એક પ્રવાસન સ્થળ તરીકે વિકસાવવામાં આવશે. તેમણે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે સ્થળ પર ૬૦,૦૦૦ વૃક્ષો વાવવામાં આવશે. તદ્ઉપરાંત સરકાર દ્વારા ત્યાં વોટર પાર્ક, વ્યાયામશાળા અને બીજી ઘણી બધી વિકાસની યોજનાઓની અધિષ્ઠાપના કરવાનું આયોજન કરવામાં આવશે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:ગુજરાતના ડેમ શ્રેણી:સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો
ભેંસુદલા
ભેંસુદલા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બારડોલી તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. ભેંસુદલા ગામમાં હળપતિ તેમ જ પાટીદારોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, સૂરણ, પપૈયાં, કેરી તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:બારડોલી તાલુકો
રાયકા (તા. ધંધુકા)
રાયકા (તા. ધંધુકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધંધુકા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રાયકા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધંધુકા તાલુકો
ગુગલપુર
ગુગલપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા તથા વડોદરાથી પૂર્વ દિશામાં આવેલા વાઘોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગુગલપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાઘોડિયા તાલુકો
ભાણપુરા (તા.આંકલાવ)
ભાણપુરા (તા. આંકલાવ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા આંકલાવ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભાણપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:આંકલાવ તાલુકો શ્રેણી:ચરોતર
વડીયા (તા. સાયલા)
વડીયા (તા. સાયલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાયલા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વડીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સાયલા તાલુકો
મોટા ચારોડીયા (તા. ગારીયાધાર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા ગારીયાધાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
મોટા માત્રા (તા. વીંછીયા)
મોટા માત્રા (તા. વીંછીયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વીંછીયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. મોટા માત્રા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વીંછીયા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
તેજપુરા (તા. જોટાણા)
સંદર્ભ
શ્રેણી:જોટાણા તાલુકો
મોટી વાવડી (તા. ગારીયાધાર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા ગારીયાધાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
કોંગ્રેસ
કોંગ્રેશનલ પદ્ધતિ ની સરકાર હોય એવા દેશો માં મુખ્ય કાનૂન બનાવનારી સંસ્થા ને કોંગ્રેસ કહેવાય છે.
કોંગ્રેસ શબ્દ ઘણા રાજનૈતિક દળોનાં નામમાં આવે છે:
કોંગ્રેસ શબ્દ ઘણા રાષ્ટ્રવાદી લોકોના ઐતિહાસિક જમાવડાઓ માટે પણ વપરાવામાં આવ્યો છે:
ઉર્દૂ ભાષા
ઉર્દૂ ભાષા એ ઇન્ડો-યુરોપિયન કુળનાં ઇન્ડો-ઇરાનિયન સમૂહના પેટા સમૂહ મધ્ય ઇન્ડો-આર્યન સમૂહની ભાષા છે. ઉર્દૂ ભારતની અધિકૃત ભાષાઓમાં સમાવિષ્ટ છે, તે પાકિસ્તાનની પણ અધિકૃત ભાષા છે. તેનો શબ્દકોષ ફારસી ભાષા, અરબી ભાષા અને તુર્કિશ ભાષા માંથી વિકસિત થયેલ છે, જે 'ખડી બોલી'થી પ્રભાવિત છે. મુઘલ સામ્રાજ્ય દરમિયાન, સને ૧૫૨૬-૧૮૫૮ના સમયમાં, દક્ષિણ એશિયામાં આ ભાષાનો વિકાસ થયો.
વિશ્વમાં લગભગ ૬થી ૮ કરોડ લોકો ઉર્દૂ (ખડી બોલી કે ખરી બોલી) ભાષીઓ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતની ભાષાઓ
થોરડી (તા. સાવરકુંડલા)
થોરડી (તા. સાવરકુંડલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાવરકુંડલા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. થોરડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સાવરકુંડલા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
વિજાપુર (તા.જુનાગઢ)
વિજાપુર ભારત દેશનાં પશ્ચિમી ભાગમાં સ્થિત ગુજરાત રાજ્યના જુનાગઢ જિલ્લાના જુનાગઢ તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. વિજાપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જૂનાગઢ તાલુકો
અમરપુરા (તા. ધનસુરા)
અમરપુરા (તા. ધનસુરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધનસુરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અમરપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધનસુરા તાલુકો
દેવમોગરા (નિઝર)
દેવમોગરા (નિઝર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા નિઝર તાલુકાનું ગામ છે. દેવમોગરા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. ગામના લોકો ખાસ કરીને જુવાર, તુવર, મગફળી તેમ જ અન્ય શાકભાજીની ખેતી કરે છે.
ગઢા
ગઢા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લાના મહેસાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મહેસાણા તાલુકો
ગુતાલ
ગુતાલ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા તથા વડોદરાથી પૂર્વ દિશામાં આવેલા વાઘોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગુતાલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાઘોડિયા તાલુકો
રતનપુર (તા. ધંધુકા)
રતનપુર (તા. ધંધુકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધંધુકા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રતનપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધંધુકા તાલુકો
અંબાઝોનિયા
અંબાઝોનિયા જે અમ્બા લેન્ડ તરીકે પણ ઓળખાય છે, તે એક સ્વયં-ઘોષિત રાજ્ય છે કે જેમાં કેમેરોનના એંગ્લોફોન ભાગોનો સમાવેશ થાય છે. જેમનો અગાઉ દક્ષિણ કેમેરોનમાં સમાવેશ થતો હતો.
કોઠી (તા. ગરૂડેશ્વર)
કોઠી (તા. ગરૂડેશ્વર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પૂર્વપટ્ટીમાં આવેલા નર્મદા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ગરૂડેશ્વર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. કોઠી ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
શ્રેણી:ગરૂડેશ્વર તાલુકો
વંડા (તા. સાવરકુંડલા)
વંડા (તા. સાવરકુંડલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાવરકુંડલા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વંડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સાવરકુંડલા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
વખતપર (તા. સાયલા)
વખતપર (તા. સાયલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાયલા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વખતપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સાયલા તાલુકો
ભુવાસણ
ભુવાસણ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બારડોલી તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. ભુવાસણ ગામમાં હળપતિ તેમ જ પાટીદારોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, સૂરણ, પપૈયાં, કેરી તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
ભુવાસણ ગામ બારડોલીથી નવસારી જતા રાજ્ય ધોરી માર્ગ પર સરભોણ ગામની નજીકમાં (નવસારી તરફ) આવેલું છે. આ ગામમાં મહાદેવજીનું શિવાલય તથા ખોડિયાર માતાનું મંદિર આવેલું છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:બારડોલી તાલુકો
ગાડીદ (તા. કુકરમુંડા)
ગડીદ (કુકરમુંડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા કુકરમુંડા તાલુકાનું ગામ છે. ગડીદ ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. ગામના લોકો ખાસ કરીને જુવાર, તુવર, મગફળી તેમ જ અન્ય શાકભાજીની ખેતી કરે છે.
શ્રેણી:કુકરમુંડા તાલુકો
મોટી લાખાવડ (તા. વીંછીયા)
મોટી લાખાવડ (તા. વીંછીયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  વીંછીયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મોટી લાખાવડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વીંછીયા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
યુનિકોડ
thumb|યુનિકોડ મુદ્રા
યુનિકોડ સતત સંકેતો, રજૂઆત અને વિશ્વના લેખન સિસ્ટમો મોટા ભાગના વ્યક્ત લખાણ સંભાળવા માટે કોમ્પ્યુટીંગ ઉદ્યોગ મૂળભૂત છે. યુનિવર્સલ કેરેક્ટર સેટ સાથે સંકલ્પના પ્રમાણભૂત અને યુનિકોડ સ્ટાન્ડર્ડ તરીકે પુસ્તક સ્વરૂપે પ્રકાશિત, યુનિકોડ ની તાજેતરની આવૃત્તિ 109.000 કરતાં વધુ 93 સ્ક્રિપ્ટો આવરી અક્ષરો એક તરીકેનું, દ્રશ્ય સંદર્ભ, એક એન્કોડિંગ પદ્ધતિ અને કોડ ચાર્ટમાં સમૂહ સમાવે છે પ્રમાણભૂત અક્ષર એન્કોડીંગ્સ, ઉપલા અને નીચલા કિસ્સામાં, સંદર્ભ માહિતી કમ્પ્યુટર ફાઈલોની સેટ, અને પાત્ર ગુણધર્મો નાર્મલાઝેશન માટે નિયમો, વિઘટન, સરખામણી, રેન્ડરીંગ અને દ્રીમાર્ગી જેમ કે સંબંધિત વસ્તુઓ, સંખ્યા, જેમ કે પાત્ર ગુણધર્મો એક ગણતરી સમૂહ પ્રદર્શન ક્રમ (લખાણ યોગ્ય પ્રદર્શન અરબી અને હીબ્રૂ, જેમ કે બંને અધિકાર-થી-ડાબી સ્ક્રિપ્ટો, અને ડાબી-થી-અધિકાર સ્ક્રિપ્ટો સમાવતી માટે). [1] 2011 માં, એકદમ યુનિકોડ મુખ્ય આવૃત્તિ 6.0 યુનિકોડ છે. યુનિકોડ કોન્સોર્ટિયમ, તો બિનનફાકારક સંસ્થા કે યુનિકોડ વિકાસ કોઓર્ડિનેટ્સ, આખરે યુનિકોડ અને તેના સ્ટાન્ડર્ડ યુનિકોડ ટ્રાન્સફોર્મેશન (UTF) બંધારણ યોજનાઓ છે, કારણ કે હાલની યોજનાઓ ઘણા કદ અને અવકાશ મર્યાદિત છે હાલની અક્ષર માટેના સંકેતો યોજનાઓ બદલી ના મહત્વાકાંક્ષી ધ્યેય છે અને છે બહુભાષી પર્યાવરણો સાથે સુસંગત. Unifying અક્ષર સમૂહો પર માતાનો યુનિકોડ સફળતા અને કોમ્પ્યુટર સોફ્ટવેર આંતરરાષ્ટ્રિયકરણ સ્થાનિકીકરણ તેની વ્યાપક અને આગવા ઉપયોગ તરફ દોરી જાય છે. પ્રમાણભૂત XML, જાવા પ્રોગ્રામીંગ ભાષા, Microsoft નેટ. ફ્રેમવર્ક અને આધુનિક ઓપરેટિંગ સિસ્ટમો ઘણી તાજેતરના ટેકનોલોજી છે, અમલીકરણ કરી દેવામાં આવ્યુ છે. યુનિકોડ વિવિધ પાત્ર એન્કોડીંગ્સ દ્વારા અમલમાં કરી શકાય છે. સૌથી સામાન્ય રીતે વાપરવામાં એન્કોડીંગ્સ UTF-8 છે (જે ASCII અક્ષરો છે, કે જે બંને UTF-8 અને ASCII સંકેતો, અને અન્ય અક્ષરો માટે ચાર બાઈટમાં જ કોડ કિંમતો માટે એક બાઈટ વાપરે છે), હવે-કાલગ્રસ્ત UCS- 2 (કે જે દરેક અક્ષર માટે બે બાઇટ્સ વાપરે છે પરંતુ તે વર્તમાન યુનિકોડ સ્ટાન્ડર્ડ દરેક પાત્ર સાંકેતિક લિપિમાં સંદેશ કરી શકો છો), અને UTF-16 (કે જે UCS-2 વિસ્તારે માટે UCS-2 તક બહાર કોડ પોઈન્ટ નિયંત્રિત).
મૂળ વંશજ અને વિકાસ
યુનિકોડ ISO 8859 પ્રમાણભૂત છે, કે જે વિશ્વના વિવિધ દેશોમાં વ્યાપી વપરાશ શોધવા દ્વારા વ્યાખ્યાયિત તે, જેમ કે પરંપરાગત પાત્ર એન્કોડીંગ્સ, મર્યાદાઓ transcending ની સ્પષ્ટ હેતુ છે, પરંતુ મોટે ભાગે એકબીજા સાથે સુસંગત રહે છે. ઘણા પરંપરાગત પાત્ર એન્કોડીંગ્સ એ સામાન્ય સમસ્યા છે કે તેઓ દ્વિભાષી કોમ્પ્યુટર (સામાન્ય રીતે લેટિન પાત્રો અને સ્થાનિક સ્ક્રિપ્ટ મદદથી) પ્રક્રિયા છે, પરંતુ કોમ્પ્યુટર (આર્બીટરી એકબીજા સાથે મિશ્રિત સ્ક્રિપ્ટો કમ્પ્યુટર પ્રોસેસિંગ) બહુભાષી નથી પ્રક્રિયા માટે પરવાનગી આપે છે શેર કરે છે. યુનિકોડ, ઉદ્દેશ છે, અક્ષરો-graphemes નીચે અને આવા અક્ષરો માટે ચલ ગ્લાયફ્સ (રેન્ડરીંગ) કરતા એકમો-બદલે ગ્રાફિમ જેવા encodes. ચિની અક્ષરો કિસ્સામાં, આ ક્યારેક તેના ચલ ગ્લાયફ્સ (હેન એકીકરણ જુઓ) પાસેથી નીચે અક્ષર વિશિષ્ટ પર વિવાદો પરિણમે છે. લખાણ પર પ્રક્રિયા માં, યુનિકોડ એક અનન્ય કોડ બિંદુ-સંખ્યા પૂરી પાડે છે ભૂમિકા લે છે, glyph માટે નથી દરેક પાત્રને. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, યુનિકોડ એક અમૂર્ત રીતે એક પાત્ર રજૂ કરે છે અને અન્ય સોફ્ટવેર દ્રશ્ય (કદ, આકાર, ફોન્ટ, અથવા શૈલી) વેબ બ્રાઉઝર અથવા વર્ડ પ્રોસેસર, જેમ કે રેન્ડરીંગ, નહીં. આ સરળ હેતુ જટિલ બને છે, જોકે યુનિકોડ વધુ ઝડપી દત્તક પ્રોત્સાહન ના આશા માં યુનિકોડ ડિઝાઇનરો દ્વારા કરવામાં રાહતો કારણે. પ્રથમ 256 કોડ પોઈન્ટ 8859-1 ISO ની સામગ્રી, જેથી તે હાલના પશ્ચિમી લખાણ કન્વર્ટ તુચ્છ કરવા સરખા કરવામાં આવી હતી. ઘણા જરૂરી-સરખા અક્ષરો વિવિધ કોડ પોઈન્ટ ઘણી વખત એનકોડ હતા લીગસી એન્કોડીંગ્સ છે અને તેથી દ્વારા વાપરવામાં તફાવત સાચવી કોઈપણ માહિતી ખોયા વિના તે એન્કોડીંગ્સ થી યુનિકોડ (અને પાછા) રૂપાંતરણ પરવાનગી આપે છે. ઉદાહરણ તરીકે, કોડ પોઈન્ટ "Fullwidth ફોર્મ" વિભાગ સંપૂર્ણ લેટિન મૂળાક્ષર છે કે જે મુખ્ય લેટિન મૂળાક્ષર વિભાગ અલગ છે સમાવે છે. ચિની, જાપાની, અને કોરિયાઈ ફોન્ટ્સ (CJK), આ અક્ષરો CJK આઇડિયોગ્રાફ્સ જ પહોળાઈ પર રેન્ડર કરવામાં આવે છે અડધા પહોળાઈ પર જગ્યાએ. અન્ય ઉદાહરણો માટે, યુનિકોડ પાત્રો નકલી જુઓ.
ઇતિહાસ
યુનિકોડ તારીખ પાછા 1987, જ્યારે જૉ બેકર ઝેરોક્ષ અને લી કોલિન્સ અને એપલ માંથી માર્ક ડેવિસ એક સાર્વત્રિક અક્ષર સમૂહ બનાવવા ના practicalities તપાસ શરૂ કરવા માટે મૂળ [2] 1988 ઓગસ્ટ. જૉ બેકર "આંતરરાષ્ટ્રીય માટે ડ્રાફ્ટ દરખાસ્ત પ્રકાશિત / બહુભાષી લખાણ અક્ષર માટેના સંકેતો સિસ્ટમ, કામચલાઉ યુનિકોડ કહેવાય. " તેમ છતાં આ શબ્દ "યુનિકોડ" પહેલાં પ્રોગ્રામિંગ 1950 ના અંત સુધીમાં, [3] માં UNIVAC વિકાસ ભાષા નામ છે, જેમ કે અન્ય હેતુઓ માટે ઉપયોગ કર્યો હતો છે અને મોટા ભાગના સાર્વત્રિક તાર વાક્ય-પુસ્તક કે પ્રથમ 1889 માં પ્રકાશિત કરવામાં આવી હતી નોંધનીય રીતે, [4] બેકર આ અગાઉ ઉપયોગો પરિચિત આવી નથી, અને તેઓ જણાવે છે કે "[t] તેમણે નામ 'યુનિકોડ' માટે એક અનન્ય, એકીકૃત, સાર્વત્રિક સંકેતો સૂચવે છે કરવાના હેતુ માટે છે." [5] આ દસ્તાવેજ, 88 યુનિકોડ ઉમેદવારી માં, બેકર એક અક્ષર 16-bit મોડેલ દર્શાવેલ: [5] યુનિકોડ એક વહેવારુ, વિશ્વસનીય વિશ્વમાં પાઠ્ય એન્કોડિંગને જરૂરિયાત સંબોધવા માટે કરવામાં આવે છે. યુનિકોડ આશરે "વિશાળ શરીર ASCII છે કે," 16 બિટ્સ કરવામાં ખેંચાઈ છે વિશ્વના તમામ વસવાટ કરો છો ભાષાઓ અક્ષરો આવરી લે તરીકે વર્ણવવામાં હોઇ શકે છે. યોગ્ય એન્જિનિયર્ડ ડિઝાઈન, અક્ષર દીઠ 16 બિટ્સ આ હેતુ માટે પૂરતી જગ્યા કરતાં વધુ હોય છે. તેમના મૂળ ડિઝાઈન 16-બિટ ધારણા છે કે જે માત્ર તે આધુનિક ઉપયોગ અને સ્ક્રિપ્ટો અક્ષરો એનકોડ કરવાની જરૂર પર આધારિત હતી: [5] યુનિકોડ છેલ્લા અવશેષો સાચવીને કરતાં ભવિષ્ય માટે ખાતરી ઉપયોગીતા માટે ઊંચી પ્રાધાન્ય આપે છે. યુનિકોડ આધુનિક લખાણ પ્રકાશિત અક્ષરો પ્રથમ હમણાં (બધા જ અખબારો અને સામયિકો 1988 માં વિશ્વમાં મુદ્રિત ના યુનિયન દા.ત.), નંબર જેની 214 = 16,384 નીચે સુધી નિઃશંકપણે છે ધ્યેય રાખે છે. તે આધુનિક ઉપયોગ અક્ષરો ઉપરાંત, તમામ અન્ય કાલગ્રસ્ત અથવા ભાગ્યે જ વ્યાખ્યાયિત થયેલ હોઈ શકે; આ સામાન્ય રીતે-ઉપયોગી Unicodes ની જાહેર યાદી congesting માટે વધુ ખાનગી-ઉપયોગ રજીસ્ટ્રેશન માટે ઉમેદવારો છે. 1989 ની શરૂઆતમાં, યુનિકોડ કામ જૂથ કેન Whistler અને અલંકાર માઇક Kernaghan, કારેન સ્મિથ-Yoshimura અને RLG ઓફ જોન Aliprand, અને સન માઇક્રોસિસ્ટમ્સ ઓફ ગ્લેન રાઈટ સમાવેશ થાય છે વિસ્તરી છે, અને 1990 મિશેલ Suignard અને Asmus Freytag માં Microsoft અને રિક McGowan થી NeXT આ જૂથમાં જોડાયા. 1990 ના અંત સુધીમાં હાલના અક્ષર માટેના સંકેતો ધોરણો મેપિંગ કામ પર સૌથી પૂર્ણ કરવામાં આવી હતી, અને યુનિકોડ એક અંતિમ સમીક્ષા ડ્રાફ્ટ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો. યુનિકોડ સંઘ 3 જાન્યુઆરી, 1991 ના રોજ સામેલ કરવામાં આવ્યું હતું કેલિફોર્નિયા રાજ્યના માં, અને 1991 માં ઓક્ટોબર, યુનિકોડ સ્ટાન્ડર્ડ પ્રથમ વોલ્યુમ પ્રકાશિત કરવામાં આવી હતી. બીજી વોલ્યુમ, હેન આઇડિયોગ્રાફ્સ આવરી, જૂન 1992 માં પ્રકાશિત થયું હતું. 1996 માં, એક સરોગેટ પાત્ર પદ્ધતિ યુનિકોડ 2.0 માં અમલમાં આવ્યું હતું, કે જેથી યુનિકોડ લાંબા સમય સુધી કરવામાં આવી હતી 16 બિટ્સ માટે નિયંત્રિત છે. આ મિલિયન કોડ પોઇન્ટ, કે જે ઘણા ઐતિહાસિક (દા.ત. ઇજિપ્શિયન હાઇરોગ્લિફ્સ) સ્ક્રિપ્ટો અને ભાગ્યે જ-ઉપયોગ અથવા કાલગ્રસ્ત અક્ષરો જરૂર સંકેતો તરીકે ધારણા હતી હજારો સંકેતો માટે માન્ય કરવા માટે યુનિકોડ codespace વધારો થયો છે.
બાહ્ય કડિઓ
શ્રેણી:કોમ્પ્યુટર
આંબાસર (તા. ધનસુરા)
આંબાસર (તા. ધનસુરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધનસુરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આંબાસર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધનસુરા તાલુકો
ગાંગપુર
200px|thumb|left|ગાંગપુર ગામ200px|thumb|right|ગાંગપુરનું દર્શન 200px|thumb|left|ગાંગપુરનું ગૌરવ- ડો.ભીખુભાઈ પટેલ 200px|thumb|right|હેનીશા પટેલ 200px|thumb|left|ડો.ભીખુભાઈ પટેલ અમેરીકાના પૂર્વરાષ્ટ્રપ્રમુખ બિલ ક્લિનટન સાથે 200px|thumb|right|જુનું પટેલ ફળીયું 200px|thumb|right|ગાંગપુરનું આધુનિક સ્થાપત્ય 200px|thumb|left|ગાંગપુર હળપતિવાસ ગાંગપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલ ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પલસાણા તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. ભારત દેશને આઝાદી મળી તે અગાઉ આ ગામ ખાતે ગાયકવાડી શાસન હતું, તેમ છતાં ગામવાસીઓએ આઝાદીની લડતમાં પોતાનું સક્રિય યોગદાન આપ્યું હતું. ગામમાં કણબી પટેલો, હરીજનો તેમ જ હળપતિઓની વસ્તી છે. ગામ મુખ્યત્વે ખેતી વ્યવસાય સાથે સંકળાયેલું છે. અહીં મુખ્યત્વે શેરડી, ડાંગર, કેળાં તેમ જ કેરીનું ઉત્પાદન લેવામાં આવે છે.
ભૂગોળ
ભૌગોલિક રીતે બારડોલી તાલુકાના મોતા તેમ જપલસાણા તાલુકાના બારસાડી ગામની વચ્ચે ગાંગપુર ગામ આવેલુ છે. રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૬ પર કડોદરા-બારડોલી વચ્ચે ગાંગપુર પાટીયાથી ૧ કિલોમીટરના અંતરે પાકા સડક માર્ગ દ્વારા ગાંગપુર ગામ ખાતે જઇ શકાય છે. આ ગામમાં નવું પાટીદાર ફળીયું, નવું પાટીદાર ફળીયું, ૨૮ ગાળા હળપતિવાસ, ૨૨ ગાળા હળપતિવાસ, ૧૧ ગાળા હળપતિવાસ, ડેરી ફળીયું તથા માહ્યાવંશી મહોલ્લો એમ કુલ સાત ફળીયાં આવેલાં છે. ગાંગપુર ખાતે નાની પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી તેમ જ આંગણવાડી જેવી પાયાની સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે, પરંતુ અંહીના આગેવાનોના તન-મન-ધનના મુખ્ય સહયોગને કારણે જ સને ૧૯૨૪ના વર્ષમાં ગંગાધરા ખાતે માધ્યમિક શાળાની સ્થાપના શક્ય બની હતી.
ગૌરવ
ગાંગપુરના ડો.ભીખુભાઈ નરસિંહભાઈ પટેલ, જેમણે પોતાની શિક્ષક તરીકેની કારકિર્દી વેળા તેમ જ નિવૃત થયા પછી પણ અનેકવાર બહુમાનો મેળવી ગામને ગૌરવ અપાવ્યું છે. આજે પણ તેઓ સહકારી તેમ જ શિક્ષણક્ષેત્રે પોતાની સેવાઓ અગ્રેસર રહી આપી રહ્યા છે.
આ ઉપરાંત ગાંગપુરની નાનકડી હેનીશા પટેલ પણ ગામની વિશ્વમાં ઓળખાણ કરાવી ચુકી છે. રાયન ઇન્ટરનેશનલ સ્કૂલમાં અભ્યાસ કરતી આ બાળા ૧૪ વર્ષની નાની વયમાં જાપાનના ઇન્ટરનેશનલ સોબુકન કરાટે એસોસીએશનનો બ્લેક બેલ્ટ મેળવી ચુકી છે. આ હેનીશા પટેલ એપ્રિલ ૨૦૦૬માં શ્રીલંકામાં કોલંબો ખાતે યોજાયેલ ત્રીજી ઇન્ટરનેશનલ કરાટે ચેમ્પિયનશીપમાં ૧૧ વર્ષ કન્યા વિભાગમાં ગોલ્ડ મેડલ મેળવી ગામને અનેરું બહુમાન અપાવ્યું છે.
મંડાલી
મંડાલી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લાના મહેસાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મહેસાણા તાલુકો
વિરપુર (તા.જુનાગઢ)
શ્રેણી:જૂનાગઢ તાલુકો
મેજરપુરા (તા. વડગામ)
ઇતિહાસ
પાલણપુર સ્ટેટના શાસન વખતે ભાખર ગામમાં ભાટી, ચૌહાણ, ડોડીયા, પરમાર જેવી અટક ધરાવતા રાજ્પૂતો રહેતા હતા. વિક્રમ સવંત ૧૮૮૫માં આ રાજ્પૂતોને ગામના જ પાલવી દરબારો સાથે કજીયો થયો હતો. દરમિયાન એ અરસામાં ગામના બે રાજપુત બાદરજી ભાટી અને વખતસિહજી ભાટી ગામના ભાઈઓ ઉપર વાઘે હુમલો કર્યો હતો. વાઘ વખતસિહને કાંડામાંથી પકડી બોડમા ઘસડી ઘયો હતો ત્યારે ભાઈને બચાવવા ઝનુનમાં બાદરજી બહાદુરીપૂર્વક વાઘની બોડમા ઘુસી ગયા હતા. બાદરજીએ વાઘનો સામનો કરી ભાઈ વખતસિહને તો છોડાવી લીધા પણ હાથમાં આવેલા શિકારને મોમાંથી છોડાવી જનાર બાદરજી ઉપર ક્રોધે ભરાયેલા ખુંખાર વાઘે બાદરજીના માથામાં પંજો મારી લોહી લુહાણ કરી દીધા હતા. વખતસિહને બચાવીને ઘેર લઈ આવેલા બાદરજીને એ વખતે દરબારોએ આવીને તેમના ઘા ઉપર મીઠુ ભરવાની સલાહ આપતા તેઓએ ભોળપણમાં એ સલાહને અનુસરતા મીઠાની આડઅસરથી ઝેર ચડી જતા બાદરજી થોડા સમયમા જ મૃત્યુ પામ્યા હતા. એ વખતે તેઓના કુટુંબીજનોને સ્મશાનમાં જ એ વાતનો અહેસાસ થયો કે, આ તો જુના કજિયાનુ વેર વાળવા દરબારોએ ખોટી સલાહ આપી હતી. જેમાં બાદરજીને ગુમાવવાનો વારો આવ્યો હતો. બસ, એ જ ઘડીએ રાજ્પુતોએ આવુ ગામ છોડી દેવાનો સંકલ્પ કરી લીધો.
બીજા જ દિવસે રાજપુત સમાજના આગેવાનો પાલણપુર આવીને નવાબ સાહેબને મળ્યા અને તમામ ઘટનાથી વાકેફ કરી પોતાનો ગામ છોડી દેવાનો મનસુબો જાહેર કરી પોતાના વસવાટ માટે રાજમાં નવુ ગામતળ ફાળવવાની વિનંતી કરી. નવાબે આ માંગણી ગ્રાહ્ય રાખી તેમને ત્રણેક જગ્યાઓ બતાવી, જેમાંથી એક ગામતળ પસંદ કરાતા અહી ગામ વસાવાયુ હતુ. આ ગામ વસ્યા બાદ પાલણપુર નવાબે ગામની મુલાકાત લેતા રાજ્પુત આગેવાનોએ ગામ માટે ગામતળ આપનાર નવાબ સાહેબને જ ગામનુ નામ આપવાની વિનંતી કરી. એ જ અરસામાં પાલણપુર નવાબ તાલેમહમદખાનને મેજરનો ઇલ્કાબ મળેલ હોઈ તેઓએ મેજર પરથી મેજરપુરા નામ રાખવાનુ સૂચન કર્યું હતું. આગેવાનોએ આ નામનો સહર્ષ સ્વીકાર કરી લીધો હતો. આ ગામની સ્થાપના ચૈત્ર સુદ પૂનમ વિક્રમ સવંત ૧૮૮૬મા થઈ હતી.
નાની વાવડી (તા. ગારીયાધાર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા ગારીયાધાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
મુંબઈ
મુંબઈ (મરાઠી: मुंबई); પહેલા બોમ્બે, તરીકે જાણીતું શહેર ભારતના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનું પાટનગર છે. મુખ્ય શહેરની વસ્તી અંદાજે ૧ કરોડ ૧૪ લાખ જેટલી છે. , જ્યારે શહેરને અડીને આવેલા ઉપનગરો જેવા કે નવી મુંબઈ અને થાણેની કુલ મળીને મુંબઈની વસ્તી 19 મિલિયન (1 કરોડ 90 લાખ) થાય છે. જેને કારણે તે સયુંકત રાષ્ટ્ર સંઘના વર્લ્ડ અર્બનાઈઝેશન પ્રોસ્પેક્ટ રિપોર્ટ મુજબ વિશ્વનું ચોથા નંબરનું સૌથી સોથી મોટું અર્બન અગ્લૉમરેશન ધરાવતું શહેર છે. જીડીપીની દૃષ્ટિએ તે વિશ્વનું ૩૮મું સૌથી મોટું શહેર છે. મુંબઈ ભારતના કોંકણ(કે પશ્ચિમ) કિનારે આવેલું છે, જે કુદરતી બંદર ધરાવે છે. ભારતના દરિયાઈ કાર્ગોના અડધા ભાગની હેરફેર મુંબઈના બંદરેથી થાય છે.
મુંબઈ, ભારતનું આર્થિક અને મનોરંજનનું કેન્દ્ર છે, તે ભારતના જીડીપી માં ૫ ટકાનું યોગદાન આપે છે. આ ઉપરાંત, ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનના ૨૫%, દરિયાઈ વેપારના ૪૦%, અને ભારતીય અર્થતંત્રના નાણાકીય વહેવારોમાં ૭૦ ટકાનું યોગદાન મુંબઈ આપે છે. મુંબઈમાં મહત્વની નાણાકીય સંસ્થાઓના વડા મથક આવેલા છે જેમ કે, રીઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા, મુંબઈ શેર બજાર, નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ ઓફ ઇન્ડિયા અને ઘણી ભારતીય કંપનીઓ અને બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓના મુખ્યમથક મુંબઈમાં આવેલા છે. તેમજ બોલીવુડ તરીકે જાણીતો હિન્દી ફિલ્મ અને ટેલીવિઝન ઉદ્યોગ પણ આ જ શહેરમાં સ્થાયી થયો છે. મુંબઈમાં જીવનધોરણનું પ્રમાણ ભારતના અન્ય રાજ્યો કરતાંં ઉંચું હોવાથી ભારતભરમાંથી લોકો પ્રગતિની તક શોધતા મુંબઈ આવે છે, જેને કારણે મુંબઈ વિવિધ સમુદાયો અને સંસ્કૃતિઓનું કેન્દ્ર બન્યું છે.
વ્યુત્પત્તિ
મુંબઈ નામ ઈપોનીમ (સ્થાન કે સંસ્થાને પોતાનું નામ આપનાર) અને વ્યુત્પત્તિ શાસ્ત્ર (એટિમૉલજિ) મુજબ મુંબા અથવા મહા અંબા, હિંદુ ધર્મ ધર્મના દેવી મુંબાદેવી અને આઈ જેનો અર્થ મરાઠીમાં “માતા“ થાય છે તેના મિશ્રણ પરથી ઉદભવ્યું છે. મુંબઈનું પહેલા જાણીતું નામબોમ્બે હતું, જેનો ઉદભવ 16મી સદીમાં પોર્ટુગીઝો આ વિસ્તારમાં આવ્યા ત્યારે થયો હતો. તેઓ આ પ્રદેશને વિવિધ નામે બોલાવતા હતા, અંતે તેમણે બોમ્બેમ લખવાનું શરૂ કર્યું, જે હજૂ પણ પોર્ટુગીઝ ભાષામાં વપરાય છે. ૧૭મી સદીમાં આ પ્રદેશનો કબ્જો બ્રિટિશરોએ લઈ લેતા તેના નામનું અંગ્રેજીકરણ થયું અને તે બોમ્બે બન્યું. જો કે સ્થાનિક મરાઠી અને ગુજરાતી રહેવાસીઓ તેને મુંબઈ અથવા મંબાઈ, હિંદી, ઉર્દૂ અને પર્શિયન ભાષામાં તેને બાંમ્બાઈ કહેવાતું રહ્યું હતું. કેટલોક સમય મુંબઈ તેના જૂના નામે જેમ કે કાકામુચી અને ગાલાજુનકજા તરીકે પણ જાણીતું હતું. ૧૯૯૬માં તેના મરાઠી ઉચ્ચાર મુજબ શહેરનું નામ સત્તાવાર રીતે બદલીને મુંબઈ કરવામાં આવ્યું.
thumb|left|તાજ મહેલ પેલેસ અને ટાવર પાસે મરાઠી ભાષામાં લખેલું મુંબઈ. અંગ્રેજી નામ બોમ્બેના ઉદભવ વિશે પ્રચલિત વાત એ છે કે તે પોર્ટુગીઝ ભાષાના એક શબ્દ જેનો અર્થ થાય છે કે “સારો કિનારો” તેમાથી આવ્યું છે. આ એ હકિકત પર આધારીત છે જેમાં પોર્ટુગીઝમાં બોમનો અર્થ “સારો” થાય છે જ્યારે અંગ્રેજી ભાષાનો “બે” શબ્દ પોર્ટુગીઝ ભાષાના baía (જુના સ્પેલિંગમાં bahia) સાથે સામ્ય ધરાવે છે. સામાન્ય રીતે પોર્ટુગીઝ ભાષામાં “સારો કિનારા“ માટે બોબોહિઅ હોવું જોઈએ નહીં કે વ્યાકરણની દ્રષ્ટિએ ખોટું બોંમબાહિઈ. જો કે ૧૬મી સદીની પોર્ટુગીઝ ભાષામાં બાઈમશબ્દનો અર્થ “નાનો કિનારો“ થાય છે.
અન્ય સ્ત્રોત મુજબ આ શબ્દની ઉત્પતિ માટે અન્ય પોર્ટુગીઝ શબ્દ બોમ્બેઈમને જવાબદાર ગણાવે છે. જોસે પેટ્રો માચાડોસ Dicionário Onomástico Etimológico da Língua Portuguesa નામ અધ્યયન અને વ્યુત્પત્તિ શાસ્ત્ર અંગેના પોર્ટુગીઝ શબ્દકોશ”માં આ સ્થળનો ઉલ્લેખ મળે છે, જેને આ શહેરનો સૌપ્રથમ ઉલ્લેખ ગણી શકાય. 1516માં બેનામાજાંબુ અને ટેના-માઈમંબુ , હિન્દુ દેવી મુંબા દેવીના નામ પરથી મરાઠી ભાષામાં આ સ્થળનું નામ પડ્યુ હતું તેના તરફ નિર્દેશ કરે છે. તે જ સદીમાં તેની જોડણીબોંબેયન(૧૫૨૫) અને ત્યાર બાદ મોબાઈમ (૧૫૬૩) થઈ. જ્યારે શબ્દનું છેલ્લુ સ્વરૂપ બોમ્બેઈમ 16મી સદીમાં જાણવા મળે છે. આ ઉલ્લેખ ગાસ્પર કોરિયાએ લેન્ડાસ ડી ઇન્ડિયા( “લિજેન્ડ ઓફ ઇન્ડિયા“). જે.પી.માચાડો બોંબાહિઈ અંગેની પુર્વધારણાઓને ફગાવી દે છે અને કહે છે કે પોર્ટુગીઝ રેકોર્ડ મુજબ આ સ્થળે એક કિનારો હોવાનો ઉલ્લેખ કરે છે જેના કારણે એંગ્રેજીમાં એવું માની લેવામાં આવે છે કે આ નામ (બાહીયા“બે“) એ પોર્ટુગીઝ ટોપોનીઈમનો એક ભાગ છે જેના કારણે બોમ્બેનું અંગ્રેજી રૂપાંતર પોર્ટુગીઝ ભાષામાંથી અપનાવવામાં આવ્યું છે.
ઇતિહાસ
thumb|જ્યારે મુંબઈમાં ઈસ્લામી શાસન હતું ત્યારે 1431માં [[હાજી અલી|હાજી અલી મસ્જિદ (Haji Ali Mosque) બાંધવામાં આવી હતી. ]] thumb|[[ગેટવે ઓફ ઇન્ડિયા નું નિર્માણ ઈંગ્લેન્ડના રાજા જ્યોર્જ પંચમ (George V) અને રાણી મેરી (Mary)ની ભારત મુલાકાતને આવકારવા માટે 2 ડિસેમ્બર, 1911નો રોજ શરૂ કરવામાં આવ્યુ જે 2 ડિસેમ્બર, 1924ના રોજ પૂરૂ થયું. ]]
ઉત્તર મુંબઈમાં આવેલા કાંદિવલી પાસે મળેલા પ્રાચીન અવશેષો મુજબ આ ટાપુ પાષાણયુગ થી વસવાટ ધરાવતો હતો. અહીં માનવીય વસવાટના દસ્તાવેજી પુરાવાઓ ઈસવીસન પુર્વે ૨૫૦ની સાલમાં લઈ જાય છે. ત્યારે આ પ્રદેશને હેપ્ટાનેશિયા (પ્ટોલેમી - પ્રાચીન ગ્રીક ): સાત ટાપુઓનું ઝુમખું તરીકે ઓળખવામાં આવતો હતો. ઈસવીસન પૂર્વેની ત્રીજી સદીમાં બુદ્ધ ધર્મ પાળનાર સમ્રાટ અશોક ના મૌર્ય સામ્રાજ્યનો હિસ્સો હતું. પહેલાની થોડી સદી દરમિયાન ભારતીય-શકો, પશ્ચિમી સતરાપ્શ અને સાતવાહન વચ્ચે મુંબઈ પર અંકુશને લઈને વિવાદ થયો. સિલહારા વંશ ના હિન્દુ શાસકો૧૩૪૩ સુધી, એટલે કે જ્યાં સુધી આ ટાપુઓને ગુજરાત સાથે જોડવામાં ન આવ્યા ત્યાં સુધી તેમણે અહીં રાજ કર્યું. દ્વીપસમૂહના જુના બાંધકામની વાત કરીએ તો એલિફન્ટાની ગુફાઓ અને બાણગંગા કુંડ કેવાલકેશ્વર મંદિર આ યુગ દરમિયાન બંધાયા હતા.
૧૮૬૯માં સુએઝ નહેર શરૂ થઈ જેને કરાણે અરબી સમુદ્ર માં બોમ્બે એક મહત્વનું બંદર બન્યું. ત્યાર બાદના 30 વર્ષમાં મુંબઈએ ઘણી પ્રગતિ સાધી અને આંતરમાળખાકિય સવલતોમાં વધારો કરવામાં આવ્યો. આ દરમિયાન શહેરમાં ઘણી નવી સંસ્થાઓનું બાંધકામ થયું. ૧૯૦૬માં મુંબઈની વસ્તી ૧૦ લાખના આંકડાને પાર કરી ગઈ, જેને કારણે ભારતના સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતા શહેરોમાં તેનું સ્થાન કોલકાતા પછી બીજું આવ્યું. બોમ્બે પ્રેસિડેન્સી ના પાટનગરને કારણે તે ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ નું મોટું કેન્દ્ર હતું. મહાત્મા ગાંધી દ્વારા ૧૯૪૨માં શરૂ કરાયેલું ભારત છોડો આંદોલન મુંબઈમાંથી જ શરૂ થયું હતું. ૧૯૪૭માં ભારતની આઝાદી બાદ, મુંબઈ બોમ્બે સ્ટેટ નું પાટનગર બન્યું. ૧૯૫૦માં ઉત્તર તરફના વધુ કેટલાક ટાપુઓ તરફ પણ શહેરનો વધારો થયો. અહીં પણ વસ્તીએ વસવાટ શરૂ કર્યો હતો. thumb|left|[[સંયુકત મહારાષ્ટ્ર ની ચળવળ દરમિયાન શહીદ થયેલો લોકોની યાદમાં ફ્લોરા ફાઉન્ટેનની બાજુમાં બનાવાયેલ સ્મારક. આ ચોકનું હુતાત્મા ચોક (શહીદ ચોક) તરીકે નામાકરણ કરવામાં આવ્યું હતું. ]] ૧૯૫૫ બાદ, બોમ્બે સ્ટેટના ભાષાવાર ટુકડા કરીને મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતની રચના કરવામાં આવી. તે સમયે એવી માંગણી કરવામાં આવી હતી કે મુંબઈને સ્વાયત્ત શહેર બનાવવામાં આવે. મુંબઈ નાગરિક સમિતિ એ જાણીતા ગુજરાતી ઉદ્યોગપતિઓની આગેવાનીવાળી સમિતિ હતી જેનો ઉદ્દેશ મુંબઈને સ્વાયત્ત શહેરનો દરજ્જો આપવાનો હતો. જો કે, સંયુક્ત મહારાષ્ટ્ર આંદોલન એ આ ખ્યાલનો વિરોધ કર્યો અને મુંબઈને મહારાષ્ટ્રના પાટનગર તરીકે ઘોષિત કરી દીધું. આ વિરોધ પ્રદર્શનોને કારણે પોલીસે કરેલા ફાયરિંગમાં ૧૦૫ લોકોના મોત થયા હતા. આ બાદ ૧ મે, 1960ના રોજ મુંબઈ સાથે મહારાષ્ટ્ર રાજ્યની રચના કરવામાં આવી. ૧૯૯૬માં, આ શહેરનું નામ મહારાષ્ટ્રની શિવસેના સરકારે બોમ્બેને બદલે મુંબઈ કર્યું. સ્થાનિક લોકો કેટલાક સમયથી અંગ્રેજોના કાળના નામોને ઐતિહાસિક સ્થાનિક નામોમાં બદલવાની માંગ કરી રહ્યા હતા તેમજ શિવસેનાએ પણ આ વાતને નીતિ તરીકે સ્વીકારી હતી જેથી બોમ્બેને બદલે મુંબઈ નામ કરવામાં આવ્યું.
૧૯૯૨-૯૩ના રમખાણો ફાટી નિકળ્યા ત્યારે મુંબઈ શહેરની બિનસાંપ્રદાયિક છબી ત્યારે ખરડાઈ હતી. આ રમખાણોમાં જાનમાલનું ઘણું નુકશાન થયું હતું. તેના થોડાક મહિના બાદ ઈસ્લામી આતંકવાદીઓ અને મુંબઈની અંધારીઆલમે શહેરની કેટલીક ઈમારતોને લક્ષ્યાંક બનાવીને ૧૯૯૩માં શ્રેણીબદ્ધ બોંબ વિસ્ફોટ કર્યા, આ હુમલામાં ૩૦૦ની આસપાસ લોકો મૃત્યુ પામ્યા. ૧૧ જુલાઈ ૨૦૦૬ના રોજ મુંબઈની ટ્રેનોમાં બોંબ વિસ્ફોટને કારણે બસોથી વધુ લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા. આ બોંબ વિસ્ફોટ મુંબઈ ઉપનગરીય રેલવે સેવાને નિશાનો બનાવીને કરવામાં આવ્યા હતા. મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેના ના સભ્યો દ્વારા ૨૦૦૮માં મહારાષ્ટ્રમાં રહેતા ઉત્તર ભારતીયો પર રાજકીય હેતુપર્વક હુમલા થયા છે. ૨૬ નવેમ્બરથી ૨૯ નવેમ્બર ૨૦૦૮ સુધી, ઈસ્લામી આતંકવાદીઓના એક જુથે નવેમ્બર ૨૦૦૮માં મુંબઈના દક્ષિણ ભાગ પર હુમલો કર્યો. જેમાં ૨૦૦ જેટલા લોકોના મોત થયા અને અનેક લોકો ઘાયલ થયા. આતંકવાદીઓએ વિવિધ જગ્યાઓ જેવી કે છત્રપતિ શિવાજી ટર્મિનલ રેલવે સ્ટેશન, તાજ મહેલ હોટલ અને ઓબેરોય ટ્રાઈડન્ટ હોટલ, લીયોપોલ્ડ કાફે અને યહૂદી સેન્ટર, નરીમાન હાઉસ પર કેટલાક લોકોને બંધક બનાવ્યા હતા.
ભૂગોળ
thumb|upright|મુંબઈ મહાનગરમાં તેની આજુબાજુમાં આવેલા ઉપનગરીય જિલ્લાઓ જેવા કે [[નવી મુંબઈ અને થાણા નો પણ સમાવેશ થઈ જાય છે. ]]મુંબઈ ભારતના પશ્ચિમ કિનારે ઉલ્હાસ નદી ને મુખ પર વચસેલુ છે, જેને કોંકણ (Konkan)પ્રાંત કહેવામાં આવે છે. જે સાલસેટ્ટે ટાપુ (Salsette Island)ઓ પર સ્થાન ધરાવે છે. આ ટાપુઓ થાણે જિલ્લા સાથે પણ આશિંક રીતે જોડાયેલા છે. મોટાભાગનું શહેર દરિયાઈ સપાટીથી થોડીક જ ઉંચાઈ પર વસેલું છે જેનું ચડાણ સરેરાશ રેન્જ 10 mથી લઈને 15 m છે. ઉત્તર તરફનું મુંબઈ ઉચું છે, અને શહેરનો સૌથી ઉંચો ભોગ અંહી છે જેની ઉંચાઈ450 m. શહેરનો એક છેડેથી બીજા છેડા સુધીનો વિસ્તાર 603 ચોરસ કીલોમીટર છે. (233 ચોરકીમી.)
શહેરની નજીક જ સંજય ગાંધી નેશનલ પાર્ક આવેલુ છે, જે શહેરનો છઠ્ઠા ભાગનો વિસ્તાર રોકે છે. અહીં નોંધવું જોઈએ કે લાખો લોકોની પાસે હોવા છતાં તેમજ તે પ્રજાતિની નિકંદન નીકળી જવાની અણી પર હોવા છતાં બિલાડી પ્રજાતિના પ્રાણીઓ જેવા કે દિપડા અને ચિત્તા હજી પણ નેશનલ પાર્ક ની અંદર રહે છે.
દરિયાની નજીક હોવાને કારણે શહેરની જમીન રેતાળ છે. ઉપનગરોમાં જમીનનું પડ કાંપવાળું અને ચીકળું છે. આ પ્રદેશમાં ભૂમિતળેના ખડકો કાળા ડેક્કન (Deccan)બેસાલ્ટ ફ્લોના બનેલા છે અને તેના એસીડ અને પાયા (basic)ના વિવિધ ભોગો ક્રિટેશસ (Cretaceous)અને આદિનૂતનમ (Eocene) યુગનો ઈશારો કરે છે. મુંબઈ ધરતીકંપની રીતે સક્રિય ક્ષેત્ર પર બેઠેલું છે. તેની આસપાસના ભાગોમાં ત્રણ ફોલ્ટ લાઈનો છે. આ વિસ્તારને ત્રીજા ક્ષેત્રમાં વિભાજીત કરવામાં આવ્યો છે, જેનો મતલબ એમ થયો કે રીક્ટર સ્કેલ પર ૬.૫ની તીવ્રતા ધરાવતો ભૂકંપ આવી શકે છે.
આબોહવા
thumb|મુંબઈમાં સરેરાશ તાપમાન અને વરસાદ( પ્રેસિપિટેશન)નું પ્રમાણ.ટ્રોપિકલ (tropical zone)(ઉષ્ણકટિબંધ) ઝોનમાં આવતું હોવાથી તેમજ અરેબિયન સાગર (Arabian Sea) નજીક હોવાથી મુંબઈની આબોહવા મુખ્યત્વે બે ઋતુઓમાં વહેંચાયેલી છે. એક ભેજવાળી અને બીજી સુકી ઋતુ.ભેજવાળી ઋતુ માર્ચ અને ઓક્ટોબર વચ્ચે હોય છે, આ દરમિયાન ભેજનું પ્રમાણ ઉંચુ હોય છે અને તાપમાનનું પ્રમાણ સરેરાશ કરતા વધુ હોય છે.30 °Cજુન અને સપ્ટેમ્બર સુધી વરસાદની ઋતુ હોય છે, આ દરમિયાન શહેરમાં ધોધમાર વરસાદ ત્રાટકે છે, આજ ભાગમાં શહેરનો વાર્ષિક વરસાદ વરસે છે.2200 mmસૌથી વધુ વાર્ષિક વરસાદ 3452 mm1954માં નોંધાયો હતો.એક જ દિવસમાં સૌથી વધુ વરસાદ (highest rainfall) 944 mm26 જુલાઈ, 2005 ના રોજ નોંધાયો હતો.સુકી ઋતુ નવેમ્બરથી ફ્રેબ્રુઆરી દરમિયાન હોય છે, આ ઋતુમાં ભેજપનું પ્રમાણ મધ્યમ હોય છે અને વાતાવરણ ગરમથી ઠંડી તરફ જાય છે. જાન્યુઆરી અને ફ્રેબ્રુઆરી પડતી ઠંડી માટે ઉત્તરના ઠંડા પવનો જવાબદાર હોય છે.
વાર્ષિક તાપમાનની સૌથી ઉચ્ચથી 38 °Cનીચી કક્ષા11 °C.વિક્રમ જનક રીતે ઉચું43.3 °C તપામાન અને નીચું તાપમાન 7.4 °C22 જાન્યુઆરી, 1962માં નોંધાયું હતું. જો કે, 7.4 °Cસૌથી ઓછું તાપમાન બે હવામાનખાતાની કચેરીઓ દ્વારા નોંધાયું હતું.6.5 °C 8 ફેબ્રુઆરી, 2008ના રોજ શહેરની હદમાં આવતી કાનહેરી ગુફા (Kanheri Caves)ઓની નજીક આવેલી હવામાન કચેરીએ નોંધ્યું હતું.
અર્થતંત્ર
thumb|upright|[[બોમ્બ સ્ટોક એક્સચેન્જ|બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ (Bombay Stock Exchange)એશિયાનું સૌથી જૂનુ સ્ટોક એક્સચેન્જ છે.]] જીડીપી મુજબ મુંબઈ વિશ્વનું 38મું સૌથી મોટું શહેર (38th largest city by GDP) છે. જ્યારે ભારતનું તે સૌથી મોટું શહેર છે જેને દેશની આર્થિક રાજધાની પણ કહેવાય છે.ભારત માટે તે આવકનું મોટું કેન્દ્ર છે. ફેક્ટરીની રોજગારીમાં તેનું પ્રદાન 10 %, કુલ આવક વેરા (income tax)માં 40 %, જકાત વેરા (customs duty)(કસ્ટમ)માં 60 %, કેન્દ્રીય આબકારી કર (excise tax)માં 20 %, વિદેશ વેપાર (foreign trade) અને inr 40000000000કોર્પોરેટ ટેક્સ (corporate tax)માં 40 % છે. મુંબઈની માથાદીઠ આવક,inr 48954 જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશથી ત્રણ ગણી વધું છે. ઘણા ભારતીય કોર્પોરેશન(જેમાં સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (State Bank of India), એલઆઈસી (LIC), તાતા જૂથ (Tata Group), ગોદરેજ (Godrej)અને રિલાયન્સ (Reliance)) અને ફોર્ચ્યુન ગ્લોબલ 500 (Fortune Global 500)માં સ્થાન ધરાવતી કંપનીઓ મુંબઈ સ્થિત છે. ઘણી વિદેશી બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓની શાખાઓ મુંબઈમાં છે. વર્લ્ડ ટ્રેડ સેન્ટર(મુંબઈ) એ સૌથી પ્રતિષ્ઠ સ્થળો માંથી એક છે. 1980 સુધી, મુંબઈમાં મોટાભાગે ટેક્ષટાઈલ મિલ અને દરિયાઈબંદરનો વ્યાપ વધુ હતો, પરંતુ ત્યાર બાદ સ્થાનિક અર્થતંત્રમાં વધુ વિવિધતા આવવા લાગી. આ બાદ મુંબઈમાં એન્જિનિયરિંગ, ડાયમંડ પોલિશિંગ, હેલ્થકેર, અને ઈન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજીના ઉદ્યોગો વિક્સ્યાં. ભાભા એટોમિક રિસર્ચ સેન્ટર (Bhabha Atomic Research Centre) મુંબઈમાં આવેલું છે. ભારતના મોટાભાગના સ્પેશિયલાઈઝ, ટેક્નિકલ ઉદ્યોગો પાસે આધુનિક આંતરમાળખાકિય સુવિધાઓ અને કુશળ માનવ બળ છે. મુંબઈમાં નાણાકીય સંસ્થાઓના ઉદય બાદ એરોસ્પેશ, ઓપ્ટિકલ એન્જિનિયરિંગ, મેડિકલ રીસર્ચ, કમ્પ્યુટર અને બધા જ પ્રકારના ઈલેક્ટ્રોનિક ઈક્વિપમેન્ટ, તેમજ વહાણ બાંધકામ, ઉર્જા અને રીન્યુએબલ એનર્જી અંગેના વિવિધ ઉદ્યોગો સારા પ્રમાણમાં વિકસ્યા છે.
શહેરના કુલ માનવબળમાં સરકારી અને કેન્દ્રીય સરકારી કર્મચારીઓનો સારો એવો હિસ્સો છે. આ ઉપરાંત મુંબઈમાં મોટાપ્રમાણમાં બિનકુશળ અને ઓછી કુશળતા ધરાવતા લોકોની વિશાળ સંખ્યા છે. જેઓ મોટાભાગે ટેક્સી ચલાવીને, કે ફેરિયા તરીકે કામ કરીને રોજગારી કમાય છે. જ્યારે કેટલાક મિકેનિક તરીકે તો કેટલાક બ્લુ કોલર (blue collar) વ્યવસાયમાં સંકળાયેલા છે. બંદર અને જહાજ ઉદ્યોગમાં પણ પ્રત્યક્ષ કે અપ્રત્યક્ષ રીતે કેટલાય લોકોને રોજગારી આપે છે. મધ્ય મુંબઈમાં આવેલી ધારાવી (Dharavi)માં મોટાપ્રમાણમાં રીસાયક્લિંગ ઉદ્યોગ વિકસ્યો છે. અહીં શહેરના નકામા કચરાને રીસાયકલ કરવામાં આવે છે. આ જિલ્લામાં એક રૃમ ધરાતવી ફેક્ટરીઓની સંખ્યા 15,000 જેટલી છે.
મુંબઈમાં મીડિયા ઉદ્યોગ પણ મોટા પ્રમાણમાં રોજગારી આપે છે. ભારતના મોટાભાગના ટેલિવિઝન અને સેટેલાઈટ નેટવર્ક, તેમજ મોટા પ્રકાશન ગૃહો મુંબઈમાં વડું મથક ધરાવે છે. હિન્દી ફિલ્મ ઉદ્યોગનું કેન્દ્ર બોલીવુડ વર્ષ દરમિયાન વિશ્વમાં સૌથી વધુ ફિલ્મો બનાવે છે. બોલીવુડનું નામ બોમ્બે અને હોલીવુડને ભેગું કરીને પૉર્ટ્મૅન્ટો (portmanteau) દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું છે. મરાઠી ટેલિવિઝન (Marathi television) અને મરાઠી ફિલ્મ ઉદ્યોગ પણ મુંબઈમાં સ્થિત છે.
૧૯૯૧ બાદ ઉદારીકરણને કારણે મુંબઈની સાથે સાથે સમગ્ર ભારતમાં પણ અર્થતંત્રમાં તેજી જોવાઈ હતી. ૯૦ ના મધ્યમાં નાણાકીય, આઈટી, નિકાસ, સેવા અને આઉટસોર્સિંગમાં તેજી જોવાઈ હતી. મુંબઈના મધ્યમ વર્ગને આ તેજીની ઘણી અસર થઈ, જેથી તે ગ્રાહકીય તેજી લાવવામાંમુખ્ય પરિબળ બન્યું. મુંબઈકરની આવક વધતા તેઓને ખરીદશક્તિ પણ વધી જેથી ગ્રાહકોની ખર્ચવાની તાકાત પણ વધી.વિશ્વમાં વેપાર કેન્દ્રોની અનુક્રમણિકા (Worldwide Centres of Commerce Index), 2008માં મુંબઈનું સ્થાન 48મું છે. એપ્રિલ 2008માં, ફોર્બ્સ (Forbes)મેગેઝિન દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા “અબજોપતિઓ માટેના ટોચના 10 શહેરો”માં મુંબઈને સાતમું સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું.