cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ઝાંઝરજોલ
ઝાંઝરજોલ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા  કવાંટ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ઝાંઝરજોલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે. આ ગામ ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
શ્રેણી:કવાંટ તાલુકો
રાલેજ (તા. ખંભાત)
રાલેજ (તા. ખંભાત) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ખંભાત તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રાલેજ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ખંભાત તાલુકો શ્રેણી:ચરોતર
રડકા (તા. સુઈગામ)
રાડકા (તા. સુઈગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  સુઈગામ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રડકા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજી તેમજ દાડમ જેવી ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સુઈગામ તાલુકો
નારણપોર
નારણપોર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તથા વલસાડ જિલ્લાનું વિભાજન કરી નવા બનાવવામાં આવેલા નવસારી જિલ્લામાં આવેલ ખેરગામ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. નારણપોર ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, આંગણવાડી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, શેરડી, કેરી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:ખેરગામ તાલુકો
વાવોલ (તા. ગાંધીનગર)
વાવોલ (તા. ગાંધીનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ગાંધીનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વાવોલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, રાઇ, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
જાણીતા વ્યક્તિઓ
શ્રેણી:ગાંધીનગર તાલુકો
તલોધરા
તલોધરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝઘડીયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. તલોધરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, ડાંગર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ઝઘડીયા તાલુકો
મુની સેવા આશ્રમ, ગોરજ
મુની સેવા આશ્રમ એ વડોદરા જિલ્લાના વાઘોડિયા તાલુકાના ગોરજ ગામે આવેલી સંસ્થા છે. આ સંસ્થામાં સામાજીક, શૈક્ષણિક તેમજ આરોગ્ય સુખાકારી માટેનાં સંકુલો બનાવવામાં આવેલ છે.
આશ્રમની સ્થાપના અનુબેન ઠક્કર દ્વારા કરવામાં આવી હતી.
વિભાગો
મુની સેવા આશ્રમ દ્વારા કુલ ત્રણ શાળાઓનું સંચાલન કરવામાં આવે છે:
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વાઘોડિયા તાલુકો
મહાપુર (તા. કડાણા)
મહાપુર (તા. કડાણા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા  કડાણા તાલુકાનું આવેલું એક  ગામ છે. મહાપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કડાણા તાલુકો
બ્રુનેઈ
બ્રુનેઈ (મલય : برني دارالسلام નેગારા બ્રુનેઈ દારુસ્સલામ) એશિયા માં  સ્થિત એક દેશ છે. આ ઇંડોનેશિયા પાસે સ્થિત છે.આ  એક રાજતન્ત્ર (સલ્તનત)છે. બ્રુનેઈ પહેલાં એક સમૃદ્ધ મુસ્લિમ સલ્તનત હતી, જેનો પ્રભાવ સંપૂર્ણ બોર્નિયો તથા ફિલીપિન્સ ના અમુક ભાગો સુધી હતો.૧૮૮૮ માં આ બ્રિટિશ સંરક્ષણમાં  આવી  ગયો. ૧૯૪૧ માં જાપાનીઓ એ અહીં અધિકાર જમાવી લીધો. ૧૯૪૫ માં બ્રિટેનએ આને મુક્ત કરવાકર પુન: પોતાના  સંરક્ષણ માં  લઈ  લીધો. ૧૯૭૧માં બ્રુનેઈને આંતરિક સ્વશાસન નો  અધિકાર મળ્યો. ૧૯૮૪ માં આને  પૂર્ણ સ્વતંત્રતા પ્રાપ્ત થઈ
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:દેશ શ્રેણી:એશિયા
પીપળીયા ધુંધીયા (તા. કુંકાવાવ)
પીપળીયા ધુંધીયા (તા. કુંકાવાવ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  કુંકાવાવ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પીપળીયા ધુંધીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કુંકાવાવ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ચાંચપુર (તા. ગોધરા)
ચાંચપુર (તા. ગોધરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા  ગોધરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ચાંચપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ગોધરા તાલુકો
નોગામા
નોગામા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તથા  વલસાડ જિલ્લાનું વિભાજન કરી નવા બનાવવામાં આવેલા નવસારી જિલ્લામાં આવેલ કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ચિખલી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નોગામા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, આંગણવાડી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, શેરડી, કેરી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:ચિખલી તાલુકો
પદમજીની મુવાડી
પદમજીની મુવાડી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા  કડાણા તાલુકાનું આવેલું એક  ગામ છે. પદમજીની મુવાડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કડાણા તાલુકો
રાધા નેસડા (તા. વાવ)
રાધા નેસડા (તા. વાવ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાવ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રાધા નેસડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાવ તાલુકો
શ્રાવણ વદ ૧
શ્રાવણ વદ ૧ને ગુજરાતીમાં શ્રાવણ વદ એકમ કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના દસમા મહિનાનો સોળમો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના પાંચમા મહિનાનો સોળમો દિવસ છે.
છબનપુર
છબનપુર (તા. ગોધરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા  ગોધરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. છબનપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ગોધરા તાલુકો
તાંગ્ગુલા રેલ્વે સ્ટેશન (તિબેટ)
તાંગ્ગુલા રેલ્વે સ્ટેશન તિબેટ ખાતે આવેલું રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્થળ અમ્દો કાઉન્ટીના વહીવટી ક્ષેત્રમાં આવેલું છે. તિબેટ વર્તમાન સમયમાં તિબેટ સ્વાયતશાસીત ક્ષેત્ર તરીકે ચીનનો એક ભાગ તરીકે ઓળખાય છે. તાંગ્ગુલા રેલ્વે સ્ટેશન ખાતે ત્રણ રેલ્વે ટ્રેક આવેલા છે, જે પૈકી બે ટ્રેકો માટે પ્લેટફોર્મની સગવડ કરવામાં આવી છે.
ઇ. સ. ૨૦૦૯ના વર્ષમાં, આ સ્ટેશન બંધ કરવામાં આવ્યું છે, પરંતુ અહીં પ્રવાસીઓને ખાસ ટ્રેનો દ્વારા લાવવાની યોજના બનાવવામાં આવી છે.
સંક્ષિપ્ત પરિચય
આ સ્ટેશન ખાતે કોઇપણ કર્મચારી મુકાયેલ નથી. આ સ્ટેશન ક્વિંગઝાંગ રેલ્વેના વહિવટીક્ષેત્ર હેઠળ આવે છે. તાંગ્ગુલા રેલ્વે સ્ટેશન જુલાઇ ૧, ૨૦૦૬ના દિને ખુલ્લું મુકવામાં આવ્યું હતું. આ સ્થળ દરિયાઇ સપાટીથી ૫,૦૬૮ મીટરની ઉંચાઇ પર આવેલાં જગતનાં સૌથી વધુ ઉંચાઇ પર આવેલાં રેલ્વે સ્ટેશનો પૈકીનું એક સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન પછીનું બીજું વધુ ઉંચાઇ પર આવેલું સ્ટેશન પેરુ ખાતેનું ટિકલીવ રેલ્વે સ્ટેશન છે, જે ૪,૮૨૯ મીટરની ઉંચાઇએ આવેલું છે. એના પછી ત્રીજા ક્રમે કોન્ડોર રેલ્વે સ્ટેશન ૪,૭૮૬ મીટર ઉંચાઇએ રીઓ મુલટોસ-પોટોસી લાઇન, બોલીવિયા ખાતે અને ચોથા ક્રમે ૪,૭૮૧ મીટરની ઉંચાઇએ લા ગલેરા રેલ્વે સ્ટેશન, પેરુ ખાતે આવેલાં છે.
તાંગ્ગુલા રેલ્વે સ્ટેશનથી ૧ કિલોમીટરથી પણ ઓછા અંતરે તાંગ્ગુલા ઘાટ આવેલો છે, જે ક્વિંગઝાંગ રેલ્વે પરનું સૌથી વધુ ઉંચાઇ પર આવેલું સ્થળ છે. આ સ્થળની ઉંચાઇ દરિયાઇ સપાટીથી ૫,૦૭૨ મીટર જેટલી છે.
અહીંનાં પ્લેટફોર્મ ૧.૨૫ કિલોમીટર લંબાઇનાં બનાવવામાં આવે છે. જ્યાં આ સ્ટેશનનું બાંધકામ કરવામાં આવ્યું છે તે સ્થળ એના અતિસુંદર દેખાવના આધારે ખાસ પસંદગી પામ્યું હતું.
ઇ.સ. ૨૦૦૮ના વર્ષમાં, તાંગ્ગુલા રેલપ્રવાસ તરફથી ખાસ પ્રવાસી ટ્રેન દ્વારા પ્રવાસનું આયોજન બેજિંગ થી લ્હાસા સુધીનું કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં તાંગ્ગુલા ઘાટનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રવાસ માટે ત્રણ ખાસ વિશિષ્ઠ સગવડો(લક્ઝરી) ટ્રેનો બનાવવામાં આવી હતી.
વામકુક્ષિ
હિંદુ ધર્મના શાસ્ત્રો અનુસાર વામકુક્ષિ એટલે ડાબે પડખે આડા પડવું. આ એક સંસ્કૃત શબ્દ છે. વામ એટલે ડાબું અને કુક્ષિ એટલે પડખું. આયુર્વેદ ના ગ્રંથોમાં જણાવ્યા પ્રમાણે બપોરના ભોજન પછીના સમયમાં અડધો કલાક જેટલા સમય માટે આડા પડવું તેને વામકુક્ષિ કહેવાય છે.
વામકુક્ષિ કરતી વેળા જાગતા રહીને તેમ જ માત્ર અડધો કલાકના સમયનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. આ ખાસ બાબતનું ધ્યાન ન રાખવાથી આરામપ્રિય અને મેદસ્વી બની જવાય છે, તેમ જ અમ્લપિત પણ વધી જવાની શક્યતા રહે છે.
શ્રેણી:આરોગ્ય શ્રેણી:હિંદુ સંસ્કૃતિ
હોસ્પિટલ
thumb|right|યુકેના ઇસ્ટ ઓફ ઇંગ્લેન્ડમાં આવેલી નોરફોક અને નોર્વિચ યુનિવર્સિટી હોસ્પિટલમાં નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ નામે ઓળખાતી જાહેર ભંડોળથી ચાલતી આરોગ્ય સેવાઓ છે thumb|right|દિલ્હી, ભારતમાં ઓલ ઇન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ મેડિકલ સાયન્સીઝ
આધુનિક ભાષામાં હોસ્પિટલ એ વિશેષ સ્ટાફ અને સાધનો દ્વારા દર્દીને સારવાર આપતી આરોગ્ય સંભાળ માટેની સંસ્થા છે, અને હંમેશા નહીં પરંતુ ઘણીવાર તે દર્દીને લાંબા સમય સુધી રાખીને પણ સારવાર આપે છે. સંબંધિત તાજેતરના સમય સુધી, તેનો ઐતિહાસિક અર્થ "મહેમાનગતિ માટેનું સ્થાન" હતો, ઉદાહરણ તરીકે નિવૃત્ત સૈનિકને સ્થાન આપવા માટે 1681માં ચેલ્સિયા રોયલ હોસ્પિટલની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.
આજે હોસ્પિટલોને જાહેર સાહસો, આરોગ્ય સંસ્થાઓ (નફા માટે કે નહીં નફા માટે), આરોગ્ય વીમા કંપનીઓ અથવા પ્રત્યક્ષ સખાવતી દાન સહિતની સખાવતી સંસ્થાઓ દ્વારા ભંડોળ પુરુ પાડવામાં આવે છે. આમ છતાં, ઐતિહાસિક રીતે, હોસ્પિટલો ઘણી વાર ધાર્મિક આદેશો અથવા દાનેશ્વરી વ્યક્તિઓ અને નેતાઓ દ્વારા સ્થપાતી અને તેને ભંડોળ પુરુ પાડવામાં આવતું. આજે આધુનિક સમયની હોસ્પિટલોમાં મોટી સંખ્યામાં વ્યાવસાયિક ફિઝીશ્યન, સર્જન, નર્સ હોય છે, જ્યારે ઇતિહાસમાં, આ કામ સ્થાપક ધર્મના આદેશો અથવા સ્વયંસેવી લોકો દ્વારા પૂર્ણ કરવામાં આવતું હતું.
વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્ર
મધ્ય યુગ દરમિયાન, હોસ્પિટલો આધુનિક સંસ્થાઓની વિવિધ સવલતો પૂરી પાડતી હતી, ગરીબો માટે અન્નક્ષેત્ર, યાત્રાળુઓ માટે હોટેલ, અથવા હોસ્પિટલ સ્કૂલ્સનો સમાવેશ થાય છે. હોસ્પિટલ શબ્દ લેટિન હોસ્પેસ પરથી આવ્યો છે, જે અજાણ્યા વ્યક્તિ કે વિદેશીને મહેમાન તરીકે દર્શાવે છે. અન્ય શબ્દ મહેમાનગતિ દર્શાવતા હોસ્પિટીયમ માંથી આવ્યો છે, જે મહેમાન અને આશરો આપનાર, મહેમાનગતિ, મિત્રતાભર્યુ વર્તન, મહેમાનજન્ય આવકાર વચ્ચેનો સંબંધ છે. લેટિન શબ્દને સ્થાને વિશેષણ તરીકે તેનો અર્થ મહેમાન માટેની ચેમ્બર, મહેમાનની ઉતરવાની જગ્યા, પથિકાશ્રમ તરીકે થવા લાગ્યો. આથી હોસ્પેસ શબ્દ એ અંગ્રેજી શબ્દો હોસ્ટ (જ્યાં બોલવામાં સરળતા માટે પી ને દૂર કરવામાં આવ્યો હતો), હોસ્પિટાલિટી, હોસ્પાઇસ , હોસ્ટેલ અને હોટેલ નું મૂળ છે. પ્રાચિન ફ્રેન્ચ રોમેન્સ શબ્દ હોસ્ટેલ દ્વારા લેટિનમાંથી પાછળથી નવો આધુનિક શબ્દ આવ્યો, જેમાં અનુચ્ચારિત એસ નો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો, જે અક્ષરને પાછળથી શબ્દમાંથી દુર કરવામાં આવ્યો અને તેને પગલે આધુનિક ફ્રેન્ચ શબ્દ hôtel માં ચિહ્ન મુકવામાં આવ્યું. જર્મન શબ્દ 'સ્પાઇટલ' સમાન મૂળ ધરાવે છે.
શબ્દનું વ્યાકરણ થોડા અંશે તેની બોલી પર આધારિત હોવાને લીધે અલગ પડે છે. યુ.એસ.માં, હોસ્પિટલ શબ્દની આગળ આર્ટિકલ મુકવો જરૂરી છે; બ્રિટન અને અન્ય સ્થાનો પર સામાન્ય રીતે તેનો ઉપયોગ આર્ટિકલ વિના થાય છે જ્યારે તે નામયોગી અવયવ હોય અને કેનેડામાં જ્યારે દર્દીનો સંદર્ભ હોય ("ઇન/ટુ ધી હોસ્પિટલ" વિરૂદ્ધ "ઇન/ટુ હોસ્પિટલ"), બંનેનો ઉપયોગ થાય છે.
પ્રકારો
કેટલાક દર્દીઓ ફક્ત નિદાન, સારવાર અને થેરાપિ માટે હોસ્પિટલની મુલાકાત લે છે અને રાત રોકાયા વિના ('બહારના દર્દીઓ') જતા રહે છે; જ્યારે અન્ય લોકો 'એડમિટ' થાય છે અને ઘણા સપ્તાહ કે મહિનાઓ સુધી રહે છે ('અંદરના દર્દીઓ'). હોસ્પિટલ્સ દર્દીઓને એડમિટ કરવાની અને સંભાળની આરોગ્યલક્ષી સવલતોને કારણે અન્યથી જુદી પડે છે, અન્ય સ્થાનોને ક્લિનીક તરીકે ગણવામાં આવે છે.
વિશેષતા ધરાવતી
વિશેષતા ધરાવતી હોસ્પિટલોમાં ટ્રોમા સેન્ટર, પુન:વસવાટ હોસ્પિટલો, બાળકોની હોસ્પિટલ, વરિષ્ઠ નાગરિકો ([[વાર્ધક્ય ચિકીત્સા]]) માટેની હોસ્પિટલ, અને માનસિક સમસ્યાઓ (જુઓ માનસિક રોગોની હોસ્પિટલ), રોગોની કેટલીક કક્ષાઓ જેવી વિવિધ પ્રકારની ચોક્કસ વૈધકિય જરૂરિયાતો માટેની હોસ્પિટલોનો સમાવેશ થાય છે.
હોસ્પિટલ એક બિલ્ડીંગમાં અથવા કેમ્પસમાં ઘણી બિલ્ડીંગોમાં ફેલાયેલું હોઇ શકે છે. વીસમી સદી પહેલાનું મૂળ ધરાવતી ઘણી હોસ્પિટલોની શરૂઆત એક બિલ્ડીંગથી થઇ હતી અને તે કેમ્પસ સુધી વિસ્તરી હતી. કેટલીક હોસ્પિટલો મેડિકલ સંશોધન અને ફિઝીશિયન તથા નર્સ જેવા મેડિકલ ક્ષેત્રના કર્મચારીઓની તાલિમ માટે યુનિવર્સિટીઓ સાથે જોડાયેલા હોય છે, જેને શિક્ષણ આપતી હોસ્પિટલો કહેવામાં આવે છે. વિશ્વભરમાં, મોટા ભાગની હોસ્પિટલો સરકાર અથવા સખાવતી સંસ્થાઓ દ્વારા નહીં નફાના ધોરણે ચલાવવામાં આવે છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં મોટા ભાગની હોસ્પિટલો નહીં નફાના ધોરણે ચલાવવામાં આવે છે.
શિક્ષણ
શિક્ષણ આપતી હોસ્પિટલ મેડિકલના વિદ્યાર્થીઓ અને નર્સોને તાલિમ આપવા સાથે દર્દીઓને પણ સારવાર આપે છે અને સામાન્ય રીતે તે મેડિકલ સ્કૂલ, નર્સીંગ સ્કૂલ કે યુનિવર્સિટી સાથે જોડાયેલી હોય છે.
ક્લિનિક
હોસ્પિટલ કરતા જ્યાં ઓછી વૈધકીય સવલત આપવામાં આવતી હોય તે સામાન્ય રીતે ક્લિનિક તરીકે ઓળખાય છે, અને સામાન્ય રીતે આરોગ્ય સેવાઓ અંગેની સરકારી સંસ્થા અથવા ફિઝીશિયનોની (ખાનગી પ્રેક્ટિસની મંજુરી હોય તેવા રાષ્ટ્રોમાં) ખાનગી ભાગીદારી દ્વારા સંચાલિત હોય છે. ક્લિનિક સામાન્ય રીતે બહારના દર્દીઓને સેવાઓ પૂરી પાડે છે.
વિભાગો
thumb|ટ્રોમા હસ્તક્ષેપ બાદ રિસસ્કીટેશન રૂમ બેડ, જે અદ્યતન હોસ્પિટલોના ઉચ્ચ તકનીકો ધરાવતું સાધન દર્શાવે છે
હોસ્પિટલો તેના દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી સેવાઓની દ્રષ્ટિએ અલગ-અલગ હોય છે, આથી તેમાં વિભાગોમાં તફાવત હોય. વિભાગોમાં તાત્કાલિક વિભાગ અથવા વિશેષતા ધરાવતો ટ્રોમા સેન્ટર, બર્ન યુનિટ, સર્જરી અથવા તાત્કાલિક સંભાળ હોઇ શકે છે. આ વિભાગોને કાર્ડિયોલોજી અથવા કોરોનરી કેર યુનિટ, ઇન્ટેન્સિવ કેર યુનિટ, ન્યૂરોલોજી, કેન્સર સેન્ટર, અને ઓબ્સ્ટેટ્રિક્સ અને ગાયનેકોલોજી જેવા વધુ વિશેષ એકમોને ટેકો મળી રહે છે.
કેટલીક હોસ્પિટલો આઉટપેશન્ટ ડિપાર્ટમેન્ટ ધરાવતી હશે, જ્યારે કેટલીક વર્તન આરોગ્ય સેવાઓ, દાંતવિભાગ, ચર્મરોગો, મનોવૈજ્ઞાનિક રોગોનો વિભાગ, પુનર્વસવાટ સેવાઓ અને શારીરિક ઉપચાર જેવા લાંબા સમય સુધી રહેતા રોગો જેવા યુનિટ ધરાવતું હશે.
સામાન્ય સહાયક એકમોમાં ડિસ્પેન્સરી અથવા ફાર્મસી, પેથોલોજી, અને રેડિયોલોજીનો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે બિન-વૈધકીય બાજુ, મેડિકલ રેકોર્ડ્સ વિભાગ અથવા માહિતી વિભાગની રિલીઝનો સમાવેશ થાય છે.
પ્રારંભિક ઉદાહરણો
thumb|right|300px|એસ્ક્લેપિયન ઓફ કોસનો નજારો, જે એસ્ક્લેપિઓનનો શ્રેષ્ઠ સંગ્રહ કરવામાં આવેલો ભાગ છે. thumb|ફિઝીશિયન હોસ્પિટલમાં માંદા લોકોની મુલાકાત લઇ રહ્યા છે, 1682નું જર્મન એન્ગ્રેવીંગ
પ્રાચિન સંસ્કૃતિઓમાં, ધર્મ અને દવાઓ જોડાયેલી હતી. સારવાર પૂરી પાડતી સૌપ્રથમ દસ્તાવેજી સંસ્થા ઇજિપ્તીયન મંદિર હતા. પ્રાચીન ગ્રીસમાં, રોગમાંથી મુક્ત અપાવનારા ભગવાન એસ્ક્લેપિયસના મંદિરો હતો, જેઓ એસ્ક્લેપીયા Ασκληπιείαસિંગ તરીકે જાણીતા હતા. એસ્ક્લેપિયન Ασκληπιείον ) વૈધકીય સલાહો, રોગની ચિકીત્સા, અને નિદાનના કેન્દ્ર તરીકે કાર્ય કરતા હતા. આ તીર્થસ્થાનો પર, દર્દીઓ "એન્કિયોમેસિસ" ενκοίμησιςતરીકે જાણીતી પ્રેરિત ઉંઘના સપના જેવી અવસ્થામાં પ્રવેશે છે, જે એનેસ્થેસિયા જેવું નથી, જેમાં તેઓ સપનામાં દૈવી સ્વરૂપ પાસેથી સલાહ માર્ગદર્શન મેળવે છે અથવા સર્જરી દ્વારા તેની સારવાર થાય છે. એસ્ક્લેપીયા સારવાર માટે સર્જાયેલી સંસ્થાઓની વિવિધ જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરતી નિયંત્રિત સ્પેસ સાથેની યોગ્ય જગ્યા પૂરી પાડે છે. એપિડોરસના એસ્ક્લેપિયનમાં, 350 બીસીની તારીખના ત્રણ મોટા પથ્થરના બોર્ડ નામ, કેસની તવારિખ, ફરિયાદો, અને તેમની સમસ્યા લઇને મંદિરમાં આવેલા 70 દર્દીઓની સારવાર ધરાવે છે. પેટમાં પરૂનો ભરાવો અથવા ટ્રોમેટિક વિદેશી મટિરીયલને દૂર કરવા જેવી કેટલીક નોંધવામાં આવેલી સર્જીકલ સારવાર સ્થાન લઇ લે તેવી વાસ્તવિક છે, પરંતુ એન્કોઇમેસિસની અવસ્થામાં દર્દીને અફીણ જેવી ઘેનકારક વસ્તુ આપી દેવામાં આવે છે. રોમનો દ્વારા એસ્ક્લેપિયસની પૂજાને અપનાવી લેવામાં આવી હતી. રોમન નામ Æsculapius હેઠળ, તેને રોમના ટાઇબર ખાતેના આઇસલેન્ડ પર મંદિર (291 બીસી) મંદિર ફાળવવામાં આવ્યું હતું, જ્યાં સમાન પ્રકારની વિધીઓ અનુસરવામાં આવતી હતી.
સિંહાલી સામ્રાજ્યની પ્રાચિન રોજનીશિ અને છઠ્ઠી સદી એ.ડી.માં લખાયેલી મહાવંશા પ્રમાણે, રાજા પંદુકાભયા (ચોથી સદી બી.સી.) દ્વારા દેશના વિવિધ ભાગોમાં રહેવા માટે ઘરો અને હોસ્પિટલો બંધાવવામાં આવી હતી. સમગ્ર વિશ્વમાં માંદાઓની સારવાર માટે કટિબદ્ધ વિશેષ સંસ્થાઓ હતી તેની આ સૌથી પ્રથમ દસ્તાવેજી સાબિતી છે. મીહિન્ટેલ હોસ્પિટલ દુનિયાની સૌથી જૂની છે. શ્રી લંકામાં પ્રાચિન હોસ્પિટલોના અવશેષો હજુ પણ મીહિન્ટેલ, અનુરાધાપુરા, અને મેડિરીગીરિયામાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
બિમાર લોકોની સારવાર માટે વિશેષરૂપે સ્થાપવામાં આવેલી સંસ્થાઓ ભારતમાં પણ વહેલી શરૂ થઇ હતી. અશોક રાજાએ ઓછામાં ઓછી અઢાર હોસ્પિટલો સ્થાપી હોવાનું મનાય છે. 230 બી.સી., જેમાં ફિઝીશિયનો અને નર્સીંગ કર્મચારીઓનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેનો સંપૂર્ણ ખર્ચ શાહી ખજાનામાંથી આપવામાં આવતો. સ્ટેન્લી ફિન્ગરે (2001) તેના પુસ્તક, ઓરિજીન ઓફ ન્યૂરોસાયન્સ: એ હિસ્ટરી ઓફ એક્સ્પ્લોરેશન ઇનટુ બ્રેઇન ફંક્શન માં અશોકન એડિક્ટમાં ભાષાંતરમાં જણાવ્યું છે કે: "પ્રત્યેક સ્થાનો પર રાજા પિયાદાસીએ (અશોક) બે પ્રકારના હોસ્પિટલ બનાવ્યા છે, લોકો માટેના હોસ્પિટલ અને પ્રાણીઓ માટેના હોસ્પિટલ. જ્યાં લોકો કે પ્રાણીઓની સારવાર માટે કોઇ જડીબુટ્ટીઓ ન હતી, તેના આદેશ પ્રમાણે ખરીદો અને તેને ઉગાડો." આમ છતાં, યુનિવર્સિટી કોલેજ લંડનના ડોમિનીક વુજાસ્ટિકે તેનો વિરોધ કરતા જણાવ્યું કે એડિક્ટ એવું દર્શાવે છે કે અશોકે (પ્રવાસીઓ માટે) આરામગૃહો બંધાવ્યા હતા નહીં કે હોસ્પિટલો, અને આરોગ્ય ઔષધિના સંદર્ભના કારણે તેની સમજણમાં ફેર થઇ ગયો હતો.
પ્રથમ શૈક્ષણિક હોસ્પિટલ કે જ્યાં વિદ્યાર્થીઓને તેમના શિક્ષણના ભાગરૂપે ફિઝીશિયનની દેખરેખ હેઠળ દર્દીઓ પર પદ્ધતિસરની પ્રક્રિયા કરવા માટે મંજુરી આપવામાં આવે તેની સ્થાપના પર્સિયન સામ્રાજ્ય દરમિયાન એકેડેમી ઓફ ગુંડિશાપુર સ્વરૂપે થઇ હતી. એક નિષ્ણાતે એવી દલીલ કરી કે "મોટે ભાગે, સમગ્ર હોસ્પિટલ વ્યવસ્થાનો શ્રેય પર્સિયાને જ આપવો જોઇએ".
રોમન સામ્રાજ્ય
રોમનોએ માંદા ગુલામો, યોદ્ધાઓ, સૈનિકો માટે 100 બી.સી.ની આસપાસ વેલેટ્યુદિનારીયા નું સર્જન કર્યું હતું, જેની જાણ પાછળથી સ્થાપત્ય દરમિયાન થઇ હતી. તેમના અસ્તિત્વ વિષે નોંધપાત્ર સાબિતીઓ છે, છતાં કેટલીક શંકાઓ પણ છે કે તેઓ વિચારણા પ્રમાણે વિસ્તૃત હતી કે નહીં, કેટલાક લોકોએ તેમની બાકી રહેલી બિલ્ડીંગના માળખા પરથી જ ઓળખ કરી હતી, તેમને કોઇ મેડિકલ સાધનો જેવી સાબિતી આપતી વસ્તુઓ મળી આવી ન હતી.
રોમન સામ્રાજ્યના ધર્મ તરીકે ખ્રિસ્તીને અપનાવ્યા બાદ, સંભાળની જોગવાઇઓનું વિસ્તરણ જોવા મળ્યું હતું. 325 એ.ડી.માં ફર્સ્ટ કાઉન્સિલ ઓફ નિકેએ ગરીબ, માંદા, વિધવા અને અજાણ્યા લોકોને સંભાળ પૂરી પાડવા ચર્ચને વિનંતી કરી હતી. તેમણે શહેરના પ્રત્યેક મુખ્ય દેવળમાં હોસ્પિટલના બાંધકામના આદેશ આપ્યા હતા. ફિઝીશિયન સંત સેમ્પ્સન દ્વારા કોન્સ્ટેન્ટિનોપલમાં અને બેસિલ, કેસેરિના સંત દ્વારા બંધાવવામાં આવેલા હોસ્પિટલ સૌથી પહેલા હતા. પાછળથી તે મોન્ટેસરી સાથે જોડાઇ ગયા હતા અને ગરીબો અને પ્રવાસીઓને રહેવા-જમવાની વ્યવસ્થા, તથા માદા અને નબળા લોકોની સેવા કરતા હતા. તેમાં રક્તપીતિયા માટે અલગ વિભાગ હતો.
મધ્યકાલીન ઇસ્લામિક વિશ્વ
મધ્યકાલીન ઇસ્લામિક વિશ્વમાં જ્યાં બિમાર લોકોને લઈ જવામાં આવતાં, તેમની સંભાળ રાખવામાં આવતી અને યોગ્યતા પ્રાપ્ત કર્મચારીઓ દ્વારા તેમની સારવાર કરવામાં આવતી હોય તેવાં જાહેર હોસ્પિટલને દર્શાવવાં માટે "બિમારીસ્તાન" શબ્દનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો. આ રીતે મધ્યકાલીન ઇસ્લામિક દાક્તરો એક હોસ્પિટલ અને તે પહેલાની પ્રાચીન સંસ્થાન જેવાં કે તંદુરસ્તી મંદિર, રુગ્ણાલય, પાગલખાનું, રક્તપિત્ત કેન્દ્ર કે સમય વિતાવવાં માટેનાં સ્થળ જે બધાં એકજ સમયકાળનાં હતાં અને બિમાર તેમજ ગાંડા (અસ્થિર મગજ ધરાવતાં) લોકોની સાચી સારવાર કરવાં કરતાં તેમને સમાજથી અલગ રાખવાં માટે વધુ વપરાતાં હતાં. આથી કેટલાંક લોકો આ મધ્યકાલીન બિમારીસ્તાન હોસ્પિટલોને શબ્દના આધુનિક વ્યવહારમાં "સૌ પ્રથમ હોસ્પિટલ" તરીકે સ્વીકારે છે.
બગદાદમાં સૌ પ્રથમ મફત જાહેર હોસ્પિટલ હારૂન અલ રશીદની અબ્બાસીદ ખલીફાત દરમિયાન આઠમી સદીમાં ખોલવામાં આવી હતી. ઈજીપ્તમાં પહેલી હોસ્પિટલ 872માં ખોલવામાં આવી અને ત્યારબાદ ઇસ્લામિક સ્પેન અને મઘરીબથી લઈને પર્શિયા સુધી સમગ્ર સામ્રાજ્યમાં જાહેર હોસ્પિટલો ખૂલવાં લાગ્યાં હતાં. જેમ જેમ આ વ્યવસ્થા વિકસિત થવાં લાગી, આધુનિક દાક્તરી શાળાઓની જેમ જ તત્કાલીન સમયમાં પણ દાક્તરો અને શલ્યચિકિત્સકોની નિમણૂંક કરવામાં આવતી અને તેઓ વૈદકીય અભ્યાસીઓને ભણાવતાં અને તેમાંથી યોગ્ય છાત્રોને પોતાની વૈદકીય સેવા કરવા માટે ડિપ્લોમા (ઈજાઝાહ ) આપવામાં આવતાં. માનસિક રોગ માટેની સૌ પ્રથમ હોસ્પિટલ બગદાદ ખાતે 705માં નિર્માણ પામી. અન્ય ઘણી ઇસ્લામિક હોસ્પિટલોમાં પણ માનસિક રોગને લગતાં તેમનાં પોતાનાં વિભાગો રાખવામાં આવતાં હતાં.
આઠમી અને બારમી સદીની વચ્ચે મુસ્લિમ હોસ્પિટલોએ સેવા-સુશ્રુષાનાં ખૂબ ઊંચા આદર્શો સ્થાપ્યાં હતાં. નવમી અને દશમી સદીમાં બગદાદની હોસ્પિટલોમાં પચીસ જેટલાં દાક્તરોને કર્મચારી તરીકે રાખવામાં આવતાં હતાં અને તેમાં દરેક પ્રકારની પરિસ્થિતી પ્રમાણે અલાયદાં વિભાગો પણ હતાં. ટ્યુનિશિઆમાં 830માં અઘલાબીદનાં શાસનકાળ દરમિયાન અલ-કૈરાવન હોસ્પિટલ અને મસ્જીદનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું જે સાદું પણ ઘણાં બધાં પ્રતિક્ષા ખંડો, એક મસ્જીદ અને એક વિશેષ સ્નાનાગારની વ્યવસ્થા ધરાવતું હતું. આ હોસ્પિટલમાં સ્ત્રી નર્સની નિમણૂંક કરવામાં આવી અને તેમાં સ્ત્રી દાક્તરોની સાથે સાથે સુદાનની નર્સોને પણ રાખવામાં આવી હતી. ઇસ્લામિક વિશ્વમાં હોસ્પિટલો દાક્તરો માટે સુયોગ્ય પરિક્ષણો, દવાની શુદ્ધતા માટેના નિયમનો, નર્સ તેમજ મુકામી સેવકો અને સુધારેલી ચિકિત્સા પદ્ધતિઓ પુરી પાડતી હતી. જુદી-જુદી બિમારીઓ માટે અલગ-અલગ વિભાગો ધરાવતી હોસ્પિટલો પણ બનાવવામાં આવી હતી, જેથી ચેપી રોગો ધરાવતાં દર્દીઓને સામાન્ય દર્દીઓ કરતાં અલગ રાખી શકાય.
મધ્યયુગીન યુરોપ
thumb|મેક્સિકોના ગુઆડલાજરામાં આવેલી હોસ્પિસીયો કેબાનાસ એ કોલોનિઅલ અમેરિકાની સૌથી મોટી હોસ્પિટલ હતી thumb|ફ્રાન્સના લેસ ઇન્વેલિડેસ ખાતેનો ચર્ચ ઐતિહાસિક હોસ્પિટલો અને ચર્ચ વચ્ચેના નજીકના સંબંધોને દર્શાવે છે thumb|યુનિવર્સિટી ઓફ ફ્લોરિડા ખાતે કેન્સર હોસ્પિટલ
યુરોપમાં મધ્યુયુગીન હોસ્પીટલો એ બાયઝેન્ટાઇન પધ્ધતિ અપનાવી હતી. તે એક ધાર્મિક સમાજ હતો જ્યાં સાધુઓ અને સન્યાસીનીઓ દ્વારા તેમની કાળજી લેવામાં આવતી. (જૂની ફ્રેન્ચ મુજબ હોસ્પીટલ એટલે hôtel-Dieu, "hostel of God.") ત્યાં કેટલાક લોકો ધાર્મિક રીતે જોડાયેલા હતા, બીજા કેટલાક સ્વતંત્ર હતા, જેમણે પોતે ત્યાં દાન આપ્યું હતું. ખાસ કરીને તે મીલકતો હતી જે તેમની મદદ માટે આવક પૂરી પાડતી. કેટલીક હોસ્પિટલો બહુહેતુક હતી, જ્યારે અન્ય કેટલીકની સ્થાપના રક્તપીતિયા અથવા શરણાર્થીઓ, ગરીબો કે યાત્રાળુઓ એવા કોઇ ખાસ હેતુ માટે કરાતી : બધી જ હોસ્પીટલો બિમાર માણસો માટે ન હતી. સૌ પ્રથમ સ્પેનિશ હોસ્પિટલ ઝેનોડોકીઅમ ની સ્થાપના 580 માં કેથોલીક વીસીગોથ બિશપ મસોના દ્વારા મેરીડામાં કરવામાં આવી હતી. જોકે તેની રચના મેરીડાના એઉલાલીઓમાં આવતા યાત્રાળુઓ અને શહેરીજનો તથા સ્થાનિક ખેડૂતો માટે કરાતી હતી. દર્દીઓ અને મહેમાનોને ભોજન પુરુ પાડવાની હોસ્પિટલોની સત્તા ખેડૂતો સાથે સુસંગત હતી.
કોલોનીઅલ અમેરિકા
અમેરિકાની પ્રથમ હોસ્પિટલ સેન્ટો ડોમીન્ગોના ડિલ્ટ્રીટો નકિએનલ ડોમીનીકન રીપબ્લિકમાં સ્થાપેલી સન નિકોલસ દ બારી (કાલે હોસ્ટોસ) હતી. સ્પેનિસ ગવર્નર અને કોલોનીઅલ એડમિનિસ્ટ્રેટર ફ્રે નિકોલસ દ ઓવાન્ડો (1502-1509) એ 29મી ડિસેમ્બર, 1503 ના રોજ તેના પાયા નાખ્યા હતા. આ હોસ્પિટલને ચર્ચમાં ભેળવી દેવામાં આવી હતી. આ હોસ્પિટલના પ્રથમ ભાગનું બાંધકામ 1519 માં પૂરુ થયુ હતુ, અને 1552 માં તેનું પુન:બાંધકામ કરાયું હતું. જોકે 18મી શદીની મધ્યમાં બંધ થયેલી આ હોસ્પિટલ અત્યારે સાન્ટો ડોમીન્ગોમાં એક કેથેડ્રલ નજીક આવેલી છે.
ઉત્તર મેક્સિકોની સૌ પ્રથમ હોસ્પિટલ Hôtel-Dieu de Québec હતી. આ હોસ્પિટલની સ્થાપના 1639 માં ત્રણ ઓગસ્ટીનીઅન દ્વારા ન્યૂ ફ્રાન્સમાં, l'Hôtel-Dieu de Dieppe નામે કરાઇ હતી. આ યોજના કાર્ડિનલ દે રીચેલીઉની ભત્રીજી એ કિંગ લુઇસ XIII દ્વારા મળેલા એક ફરજ પત્ર મળ્યા બાદ શરૂ કરી હતી. જેમાં કોલોનીઅલ ફિઝીશીઅન રોબર્ટ ગીફ્ફર્ડ દી મોન્કલ થકી સ્ટાફની ભરતી કરાઇ હતી.
આધુનિક યુગ
યુરોપમાં ખ્રિસ્તી લોકોના મધ્યયુગીન ખ્યાલ 16 મી અને 17 મી સદી દરમિયાન બિનસાંપ્રદાયિક્તામાં બદલાતો ગયો, પરંતુ 18 મી સદીમાં આધુનિક હોસ્પિટલો દેખાવી શરૂ થઇ ગઇ હતી. ફિઝીશીઅન અને સર્જન્સનો સ્ટાફ ધરાવતી આ હોસ્પિટલોમાં ફક્ત આરોગ્યને લગતી સેવા જ અપાતી. બર્લિનમાં 1710 માં સ્થપાયેલી Charité તેનું ઉદાહરણ છે.
લંડનમાં એક શ્રીમંત વેપારી થોમસ ગાયના વસિયતનામાના આધારે 1724 માં ગાય્સ હોસ્પિટલની સ્થાપના કરાઇ હતી. ત્યારપછી લંડન અને બર્લિનના અન્ય શહેરોમાં એ સદી દરમિયાન બીજી હોસ્પિટલો બંધાતી ગઇ, ઘણા લોકોએ ખાનગી હોસ્પિટલો પર પસંદગી ઉતારી. બ્રિટીશ અમેરિકન કોલોનીઝમાં 1751માં ફિલાડેલ્ફિયા ખાતે પેન્સિલવેનિયા જનરલ હોસ્પિટલની સ્થાપના કરવામાં આવી, જેમાં એસેમ્બલિના ભંડોળને સમાન ખાનગી ધારકો તરફથી 2,000 પાઉન્ડ મળ્યા.
જ્યારે 1784 માં વીએના જનરલ હોસ્પિટલની શરૂઆત થઇ ત્યારે (જ ખૂબ ઝડપથી વિશ્વની સૌથી મોટી હોસ્પિટલ બની ગઇ), ફિઝીશીઅનો માટે સૌથી મહત્વની એવા સંશોધન કેન્દ્રોની સુવિધા મળી ગઇ, જેનો ક્રમિક વિકાસ થતો ગયો. ત્યારબાદ 19 મી સદી દરમિયાન વીએનામાં કાર્લ ફ્રેઇહેર વોન રોકિચન્સ્કી, જોસેફ સ્કોડા, ફેર્ડિનન્દરીટર વોન હેબ્રા, અને ઇગ્નાઝ ફિલીપ્પ સેમ્મેલ્વેઇસ જેવા ફિઝીશીઅનોના યોગદાનને પગલે વીએન્નેસે મેડિકલ સ્કૂલનો ઉદભવ થયો. પ્રાથમિક આરોગ્ય વિજ્ઞાનનું વિસ્તરણ થયું અને કેટલીક ખાસ શાખાઓનો વિકાસ થયો. આ ઉપરાંત, વીએનામાં વિશ્વના સૌથી પહેલા ત્વચા, આંખ અને કાન, નાક, ગળાના રોગની સારવાર આપતા દવાખાનાઓની સ્થાપના થઇ. વીએનાની ગણના આજે ‘સ્પેશિઅલાઇઝ મેડિસીન’ ના જન્મ સ્થાન તરીકે થાય છે.
મોટાભાગના યુરોપ અને યુનાઇટેલ સ્ટેટ્સમાં 19 મી સદીની મધ્યમાં વિવિધ પ્રકારની જાહેર અને ખાનગી હોસ્પિટલોની સ્થાપના થતી ગઇ. કોન્ટીનેન્ટલ યુરોપમાં આવી હોસ્પિટલો સામાન્ય રીતે જાહેર ભંડોળમાંથી જ સ્થપાતી અને ચાલતી. યુનાઇટેડ કિંગડમમાં 1948 માં ધ નેશનલ હેલ્થ સર્વિસની સ્થાપના થઇ જેનું કામ આરોગ્ય અંગેની નીતિ ઘડવાનું હતું.
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં ચાલતી પરંપરાગત હોસ્પિટલો નફો કરતી ન હતી, જે સામાન્ય રીતે ધાર્મિક સંપ્રદાયની આર્થિક મદદના આધારે ચાલતી હતી. યુનાઇટેડ સ્ટેટસની આ પ્રકારની કદાચ સૌ પ્રથમ "એલ્મ્સહાઉસીસ" 1713 માં વિલીઅમ પેન દ્વારા ફિલાડેલ્ફીયામાં શરૂ કરાઇ હતી. આ હોસ્પિટલ પર તેના સખાવતી હેતુના કારણે કોઇ જ કોઇ જ કર લાગતો ન હતા, પરંતુ તેમા ફક્ત કેટલીક દાન પર નિર્ભર આરોગ્ય સારવાર જ મળતી હતી. તેઓ મુખ્ય શહેરોમાં જાહેર હોસ્પિટલો અને સંશોધન કેન્દ્રો ઉભા કરતા ગયા, જે ક્યારેક મેડિકલ સ્કૂલ સાથે પણ જોડાએલા રહેતા હતા. અમેરિકાની સૌથી મોટી હોસ્પિટલ સિસ્ટમ ન્યૂ યોર્ક યુનિવર્સિટી હેલ્થ એન્ડ હોસ્પિટલ્સ કોર્પોરેશન હતી, જેમાં બેલેવ્યુ હોસ્પિટલનો પણ સમાવેશ થતો હતો. તે ન્યૂ યોર્ક યુનિવર્સિટી સાથે જોડાએલી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની સૌથી જૂની મેડિકલ સ્કૂલ હતી. ત્યારપછી 20 મી સદીમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં નફો કરાવાના જ હેતુથી હોસ્પિટલોનો રાફડો ફાટી નિકળ્યો. 2000ના દાયકામાં ભારત જેવા વિકાસશીલ દેશોમાં આધુનિક ખાનગી હોસ્પિટલો દેખાવાની શરૂઆત થઇ.
વિવેચન
'ઇન્ડસ્ટ્રીઅલાઇઝ્ડ' હોસ્પિટલોની વિરુધ્ધ પણ વારંવાર ટીકા થાય છે. જેમ કે વારંવાર બદલાતો સ્ટાફ દર્દી સાથેનું અમાનવીય પાસુ છે જેથી અસરકારક સારવાર થઇ શક્તી નથી. જ્યારે ડોક્ટરો અને નર્સ પણ ભાગ્ય જ દર્દી સાથે આત્મિયતાથી જોડાયેલા હોય છે. આ ઉપરાંત કામના વધુ પડતા ભારણથી પણ તેમનામાં ચિડીઆપણું આવે છે જે દર્દીની સારવાર ભાવનાવિહીન બનાવે છે. જ્યારે કેટલાક લોકો આધુનિક હોસ્પિટલોના સ્થાપત્ય પણ લાગણીવિહીન સારવારમાં વધારો કરતા હોવાની ફરીયાદ કરે છે.
અન્ય એક ટીકા પ્રમાણે હોસ્પિટલો પોતે જ દર્દીઓ માટે અત્યંત જોખમી સ્થળ છે. જે પોતે જ ઘણી વાર અત્યંત ખરાબ થયેલા તંત્ર અથવા તો પોતે જ ઉભી કરેલી બિમારીઓના કારણે નબળી ઇમ્યુન સિસ્ટમથી પિડાતી હોય છે, જેને પોતાને જ સર્જરીની જરૂર હોય છે. જોકે આવી મોટાભાગની ટીકાઓ પ્રી લીસ્ટેરીઅન યુગની છે. આમ છતાં, આધુનિક હોસ્પિટલમાં પણ હોસ્પિટલમાં થતા રોગ અને કેટલાક કિસ્સામાં મૃત્યુ થઇ શકે એવો ચેપ લાગી શકે છે.
ભંડોળ
આધુનિક યુગમાં હોસ્પિટલોને મોટાભાગે તે જ્યાં આવેલી હોય તે દેશની સરકાર ભંડોળ પૂરું પાડે છે. અથવા તે કોઇ ખાનગી એકમોની આર્થિક મદદ પર નિર્ભર હોય છે (આજે પણ અનેક હોસ્પિટલો ઐતિહાસિક ચેરીટેબલ અને ધાર્મિક સંસ્થાઓ પર નિર્ભર છે).
વાસ્તુકળા
150px|thumb|right|ઘણી આધુનિક હોસ્પિટલોનું ઉપયોગી સુશોભન દર્શાવતી યુકેમાં આવેલી નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ નોરફોક અને નોર્વિચ યુનિવર્સિટી હોસ્પિટલ right|150px|thumb|ફોસેટ મેમોરિયલ હોસ્પિટલ ખાતે હોસ્પિટલ ચેપલ, એચસીએ દ્વારા નફા માટે ચલાવવામાં આવતી સવલત thumb|150px|right|ફ્લોરિડાના પુન્ટા ગોર્ડામાં આવેલા કાર્લોટ રિજીયોનેલ મેડિકલ સેન્ટર ખાતેનો કાફેટેરિયા આધુનિક હોસ્પિટલોના ઇમારતની ડિઝાઇન એવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવી છે કે તબીબી કર્મચારીઓને ઓછા પ્રયત્નો કરવા પડે અને ચેપ ફેલાવાની શક્યતા પણ ન્યુનતમ રહે અને જ્યારે આખુ તંત્ર કાર્યક્ષમ રીતે ચાલતું રહે. હોસ્પિટલમાં તબીબી કર્મચારીઓનો પહોંચવાનો સમય અને દર્દીઓનો પણ એક યુનીટમાંથી બીજા યુનીટમાં જવાનો સમય ઘટે અને સરલ બને એવા પ્રયાસ કરાય છે. આ ઉપરાંત અત્યારની હોસ્પિટલોમાં રેડિઓલોજી, ઓપરેટીંગ રૂમ તથા વાયરીંગ, પ્લમ્બીંગ અને ડિસ્પોઝેબલ વેસ્ટ માટે ખાસ ઓરડાની પણ જોગવાઇ કરવી જરૂરી છે.
જોકે, વાસ્તવિક્તા એ પણ છે કે હાલની ઘણી 'મોડર્ન' ગણાતી હોસ્પિટલો દાયકાઓથી અને કેટલીક સદીઓથી જરૂરીઆત પ્રમાણે નવા વિભાગો ઉભા કરવાના અને ફાઇનાન્સના મુદ્દે સતત ખરાબ રીતે ચાલી રહી છે. તેના પરિણામે, ડચ આર્કિટેક્ચરલ ઇતિહાસવિદ કોર વેગેન્નાર એ ઘણી હોસ્પિટલો વિશે કહ્યું છે:
હાલ કેટલીક નવી હોસ્પિટલો એવી રીતે બાંધવાના પ્રયાસ થઇ રહ્યા છે, દર્દીની મનોવૈજ્ઞાનિક જરૂરિઆત પણ સંતોષાય, જેમ કે તેમને ચોખ્ખી હવા, સારા દ્રશ્યો અને વધુ સારા રંગોનો ઉપયોગ કરીને તૈયાર કરાએલું ઇન્ટિરીઅર. જ્યારે 18 મી સદીંમાં ચોખ્ખી હવા અને 'કુદરતની હીલીંગની શક્તિ' જેવા ખ્યાલ પ્રચલિત બન્યો ત્યારે, હોસ્પિટલ સ્થાપતિઓએ તેના બિલ્ડીંગોમાં સુધારા કર્યા.
આ ઉપરાંત વિશ્વના અનેક ભાગોમાં હજુ પણ થઇ રહેલો એક બીજો બદલાવ વોડ આધારિત (જ્યાં દર્દીઓને કોમન એટલે કે મુવેબલ પાર્ટીશન ઉભા કરીને ત્યાં જ સારવાર અપાય છે) સિસ્ટમથી રૂમ આધારીત સિસ્ટમનો છે. આ પ્રકારની પધ્ધતી મુજબ દર્દીઓને વ્યક્તિગત રૂમ ફાળવવામાં આવે છે. જોકે વોડ આધારિત સિસ્ટમ તબીબી કર્મચારીઓ માટે ખૂબ ફાયદાકારક ગણાય છે, પરંતુ તે દર્દીઓ માટે તણાવયુક્ત અને તેમના એકાંતનો ભાગ કરનારી હોય છે. જોકે તમામ દર્દીઓને સ્વતંત્ર રૂમ ફેલાવવાની સૌથી મોટી મુંઝવાન હોસ્પિટલનું મકાન અને તેને ચલાવવાના ઉંચા ખર્ચા છે. પરિણામે અનેક હોસ્પિટલો ઉચી વસુલાત કરીને સ્વતંત્ર રૂમ ફાળવી આપે છે.
હાલ સ્કોટલેન્ડના ડૂન્ડીમાં આવેલી નાઇનવેલ્સ હોસ્પિટલ વિશ્વની સૌથી મોટી હોસ્પિટલ છે, આ વિશ્વની સૌથી મોટી શૈક્ષણિક હોસ્પિટલ પણ છે. બ્રિટનમાં આર્કિટેક ફ્રેન્ક ગેહરે અને જેમ્સ એફ સ્ટેફનના સહયોગમાં પહેલી વાર બિલ્ડીંગ ઉભુ કરનાર પણ નાઇનવેલ છે.
આ બિલ્ડીંગના ત્રીજા કેન્દ્રની ડિઝાઇન કેન્સર અંગે કામ કરતી સંસ્થા મેગીસ સેન્ટર દ્વારા મંજૂર કરાઇ હતી, જેનું ઉદઘાટન 25 મી સપ્ટેમ્બર, 2003 ના રોજ બોબ ગેલ્ડોફ દ્વારા કરાયુ હતુ. આ ઉપરાંત જૂન 2006 માં આ હોસ્પિટલના બાલરોગ વિભાગની રિડિઝાઇન અને સમારકામ પાછળ દસ મિલિયન પાઉન્ડ ખર્ચવામાં આવ્યા હતા, જેનું ઉદઘાટન સત્તાવાર રીતે તેસાઇડ ચિલ્ડ્રન્સ હોસ્પિટલના નામે કરાયું હતું.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:આરોગ્ય
ચંદ્ર
thumb|ચંદ્ર ચંદ્ર (ખગોળશાસ્ત્રીય પ્રતિક: ) પૃથ્વીનો એકમાત્ર કુદરતી ઉપગ્રહ છે.
ચંદ્ર પૃથ્વીથી ૩,૮૪,૪૦૧ કિમીના (૨,૩૮,૮૫૭ માઇલ) અંતરે આવેલો છે. ચંદ્રનો વ્યાસ ૩,૪૭૬ કીલોમીટર (૨,૧૬૦ માઇલ) છે. સુર્યના પ્રકાશને ચંદ્રની સપાટી પરથી પરાવર્તીત થઇને પૃથ્વી સુધી પહોંચતા ૧.૩ સેકન્ડ લાગે છે. વ્યાસ અને કદના માપમાં આપણો ચંદ્ર સૌરમંડળના અન્ય ઉપગ્રહોમાં પાંચમાં સ્થાને આવે. ચંદ્રનું ગુરુત્વાકર્ષણ પૃથ્વીના ગુરુત્વાકર્ષણ કરતા લગભગ છઠ્ઠા ભાગનું છે. ચંદ્રને પૃથ્વીની ફરતે એક પરિક્રમા કરતા ૨૭.૩ દિવસો લાગે છે. ચંદ્રના ગુરુત્વાકર્ષણ અને તેના પૃથ્વી ફરતેના પરિક્રમણ દ્વારા ઉત્પન્ન થયેલ કેન્દ્રગામી બળને લીધે સમુદ્રોમાં ભરતી અને ઓટ આવે છે. આ ભરતી-ઓટ ના લીધે ચંદ્ર અને પૃથ્વીની ધરીની સ્થિતિશક્તિમાં ઘટાડો થાય છે અને બન્ને વચ્ચેનું અંતર દર વર્ષે ૩.૮ સે.મી. જેટલું વધે છે.
thumb|400px|ચંદ્રની આંતરિક રચના ચંદ્ર એવો એક જ અવકાશી પદાર્થ છે, જ્યાં સુધી મનુષ્યોએ પ્રવાસ કર્યો છે અને જ્યાં મનુષ્યોએ ઉતરાણ કર્યું છે. અમેરિકાના ઍપોલો કાર્યક્રમ અંતર્ગત ૧૯૬૯ થી ૧૯૭૨ દરમ્યાન ચંદ્ર પર છ વખત ઉતરાણ થયું હતું અને છેલ્લા સમાનવ ઉતરાણ સાથે ઍપોલો કાર્યક્રમની સમાપ્તિ થઈ હતી.
સોળ કળા
હિંન્દુ શાસ્ત્રો મુજબ ચંદ્રની સોળ કળા જોવા મળે છે, આથી ચંદ્રને ‘કલાધર’ પણ કહે છે.
૧. અમૃતા
૨. મનાદા
૩. પૂષા
૫. તુષ્ટિ
૬. રતિ
૭. ધૃતિ
૮. રાશિની
૯. ચંદ્રિકા
૧૦. કાન્તિ
૧૧. જયોત્સ્ના
૧૩. પ્રીતિ
શ્રેણી:વિજ્ઞાન શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન શ્રેણી:ખગોળશાસ્ત્ર શ્રેણી:સૌરમંડળ
તોથીદરા
તોથીદરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝઘડીયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. તોથીદરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, ડાંગર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રાવણ વદ ૨
શ્રાવણ વદ ૨ને ગુજરાતીમાં શ્રાવણ વદ દ્વિતિયા કે શ્રાવણ વદ બીજ કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના દસમા મહિનાનો સત્તરમો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના પાંચમા મહિનાનો સત્તરમો દિવસ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પંચાંગ શ્રેણી:સમય
રાછેણા (તા. વાવ)
સંદર્ભ
શ્રેણી:વાવ તાલુકો
વર્તુળનો વ્યાસ
ગણિતશાસ્ત્રની ભૂમિતિ વિભાગમાં આપવામાં આવેલી વ્યાખ્યા મુજબ વર્તુળના પરિઘ પર આવેલાં કોઈ પણ બે બિંદુઓ અને કેન્દ્રમાંથી પસાર થતા રેખાખંડની લંબાઈના માપને વર્તુળનો વ્યાસ કહેવાય છે. વર્તુળનો વ્યાસ તેની ત્રિજ્યાથી બમણો હોય છે.
વ્યાસ = ૨ X ત્રિજ્યા
ત્રિજ્યા= વ્યાસ/ ૨
પરિઘ = π X વ્યાસ
વ્યાસ = પરિઘ / π
શ્રેણી:ભૂમિતિ શ્રેણી:વર્તુળ શ્રેણી:ગણિત
નીંદકા (ઉત્તર)
નીંદકા (ઉત્તર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા  કડાણા તાલુકાનું આવેલું એક  ગામ છે. નીદકા (ઉત્તર) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કડાણા તાલુકો
છારીયા (તા. ગોધરા)
છારીયા (તા. ગોધરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા  ગોધરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. છારીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ગોધરા તાલુકો
પાણીખડક
પાણીખડક ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તથા  વલસાડ જિલ્લાનું વિભાજન કરી નવા બનાવવામાં આવેલા નવસારી જિલ્લામાં આવેલ ખેરગામ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પાણીખડક ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, આંગણવાડી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, શેરડી, કેરી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે.
શ્રેણી:ખેરગામ તાલુકો
વીરનગર (તા. જસદણ)
વીરનગર (તા. જસદણ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જસદણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વીરનગર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
અહીંની અદ્યતન શિવાનંદ મિશન હોસ્પિટલમાં, ગરીબ દર્દીઓની આંખના રોગનાં ઉપચાર માટેની, મફતમાં શસ્ત્રક્રિયા કરવામાં આવે છે. વાર્ષિક લગભગ ૧૫૦૦૦ જેટલી શસ્ત્રક્રિયા અહીં કરાય છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:જસદણ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ઝુંડાલા (તા. જસદણ)
ઝુંડાલા (તા. જસદણ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જસદણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ઝુંડાલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જસદણ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
પાછેર (તા. કડાણા)
પાછેર (તા. કડાણા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા  કડાણા તાલુકાનું આવેલું એક  ગામ છે. પાછેર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કડાણા તાલુકો
નબીપુર
શ્રેણી:ભરૂચ તાલુકો
છાવડ (તા. ગોધરા)
શ્રેણી:ગોધરા તાલુકો
રબાડીપાદર (તા. વાવ)
રબાડીપાદર (તા. વાવ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાવ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રબાડીપાદર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાવ તાલુકો
પણન્જ
પણન્જ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તથા  વલસાડ જિલ્લાનું વિભાજન કરી નવા બનાવવામાં આવેલા નવસારી જિલ્લામાં આવેલ ખેરગામ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પણન્જ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, આંગણવાડી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, શેરડી, કેરી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:ખેરગામ તાલુકો
ઉચ્છાબ
શ્રેણી:ઝઘડીયા તાલુકો
વાસણ (તા. ગાંધીનગર)
વાસણ (તા. ગાંધીનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ગાંધીનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વાસણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, રાઇ, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
જોવાલાયક સ્થળો
ગામમાં વૈજનાથ મહાદેવનું ૧૧૭ વર્ષ જૂનું મંદિર અને પ૧ ફૂટ ઉંચી હનુમાનજીની પ્રતિમા આવેલી છે.
પારડી ઝાંખરી
પારડી (ઝાંખરી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લામાં આવેલા ઓલપાડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પારડી ગામમાં મુખ્યત્વે કોળી પટેલો ઉપરાંત અન્ય લોકોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:ઓલપાડ તાલુકો
ઝરી
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:ચિખલી તાલુકો
વર્તુળની ત્રિજ્યા
ભૂમિતિની વ્યાખ્યા મુજબ વર્તુળના કોઈ પણ બિંદુ સાથે કેન્દ્ર ને જોડતા રેખાખંડની લંબાઈને વર્તળની ત્રિજ્યા કહેવાય છે. વર્તુળની ત્રિજ્યા તેના વ્યાસ કરતાં અડધી હોય છે. વર્તુળના વ્યાસ(૨*ત્રિજ્યા) ને ૨૨/૭ વડે ગુણવાથી મળતો જવાબ તે વર્તુળનો પરિઘ જેટલો હોય છે. આમ વર્તુળના પરિઘથી વ્યાસના ગુણોત્તરને પાઈ (π) કહેવાય છે.
સૂત્રો
નોંધ: પાઈ (π) નુ ચૉક્કસાઈપૂર્વકનુ મૂલ્ય ૩.૧૪૧૫૯૨૬૫૩૫૮૯૭૯૩૨૩૮૪...... છે. પરંતુ ૩.૧૪ લઈને ગણિતમાં દાખલાઓ ગણવામાં આવે છે.
શ્રેણી:વર્તુળ શ્રેણી:ભૂમિતિ શ્રેણી:ગણિત
કોથમીર-મરચાંની ચટણી
તીખી ચટણી, લીલી ચટણી કે કોથમીર-મરચાંની ચટણી એ કોથમીર, મરચાં અને અન્ય મસાલા ભેળવીને બનાવાતી ચટણી છે.
કૃતિ
મિક્સરમાં ધોઈને સાફ કરેલી કોથમીર, સમારેલાં લીલા મરચાં, શિંગદાણા, દાળીયા, આદું, હળદર, જીરું, મીઠું નાંખી પીસી લો. જરૂર પ્રમાણે પાણી ઉમેરવું (પાણી ઉમેરતાં ધ્યાન રાખવું, જો શરૂઆતમાં બહુ પાણી ઉમેરાઈ જશે તો વટાતા તકલીફ પડશે, અને ઝીણું નહી વટાય). ઝીણી વટાઈ જાય એતલે તેમાં લીંબુનો રચ નીચોવો.
નોંધ
શ્રેણી:વાનગી શ્રેણી:ચટણી શ્રેણી:ભારતીય ઉપ-વાનગીઓ
ભારતીય ધ્વજો
આ ભારત ના ધ્વજોની યાદી છે.
રાજ્ય અને કેન્દ્ર શાસીત પ્રદેશના ધ્વજ
જમ્મૂ અને કાશ્મીર સિવાય કોઈપણ રાજ્ય અને કે કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશને સત્તાવાર ધ્વજ નથી.
અન્ય ધ્વજો
thumb|220px|Flag of the [[British East India Company]] thumb|220px|The flag of India under the [[British Raj|British government]] thumb|220px|right|British Indian Blue Ensign with the [[Star of India (flag)|Star of India, used as the naval flag]]
૨૦મી સદીની શરુઆતમાં, ભારતીય સ્વતંત્રતાની ચળવળમાં ધ્વજને લઈને ઓછી રુચિ હતી. આ દિશામાં સૌ પ્રથમ પ્રયત્ન નિવૃત બ્રિટિશ સનદી સેવાના એક અધિકારી વિલિયમ કોલ્ડસ્ટ્રીમ દ્વારા કરવામાં આવ્યો. તેમણે રાજ્ય સચિવને ભારતના ધ્વજ કરવાની માંગણી કરી જે બ્રિટિશ સામ્રાજ્ય સાથે એકાત્મતા દર્શાવે. (૩૧ મે ૧૯૦૨). પાછળ આવનારા વર્ષોમાં, ભારતના અન્ય ભાગોમાં આ વિચાર ફેલાયો. ૧૯૦૦માં, અનુક સામાન્ય વ્યક્તિઓએ કોઈ રાજનૈતિક રસ વગર પણ ધ્વજ નિર્માણની પરિકલ્પના કરી હતી. સૌપ્રથમ રાજનૈતિક ચળવળ જેણે ધ્વજ સાથે ચળવળ કરી તે હતી હોમ રુલ ચળવળ.
ભગિની નિવેદિતાનો ધ્વજ
૧૯૦૫માં, ભગિની નિવેદિતા, નામની સ્વામી વિવેકાનંદ એક આયરિશ શિષ્યએ, સૌપ્રથમ ભારતનો ધ્વજ તૈયાર કર્યો, ત્યાર બાદ આ ધ્વજભગિની નિવેદિતાનો ધ્વજતરીકે ઓળખાયો. આ લાલ રંગનો ધ્વજ ચોરસ આકારનો હતો. તેના કિનારે ૧૦૮ જ્યોતિઓ હતી. તેમાં પીલારંગનો વજ્ર ચિન્હ અને એક કમળ કેંદ્રમાં હતો. શબ્દ "বন্দে" (Bônde) (બોન્દે=વંદે) તેની ડાબી બાજુએ અને જમણી બાજુએ શબ્દ "মাতরম" (Matôrôm) (માતોરમ= માતરમ્) લખેલ હતાં. લાલ રમ્ગ સ્વતંત્રતાની લડત બતાવતો હતો, પીળો રંગ જીત બતાવતો હતો. અને સફેદ કમળ પવિત્રતા બતાવતો હતો. ડિસેમ્બર ૧૯૦૬ના રાષ્ટ્રીય મહાસભાના કલક્ત્તા અધિવેશનમાં ધ્વજ પ્રદર્શિત કરાયો.
The કલકત્તા ધ્વજ
thumb|220px|left|કલકત્તા ધ્વજ સૌ પ્રથમ ત્રિરંગો બંગાળના ભાગલાના સમયે થયેલ વિરોધ પ્રદર્શન ના સમયે ૭ ઓગસ્ટ ૧૯૦૬ના સચિંદ્ર પ્રસાદ બોઝ કલકત્તાના પારસી બાગાન સ્ક્વેરમામ્ દ્વારા ફરકાવવામાં આવ્યો. આ ધ્વજ પાછળથી કલકત્તા ધ્વજ. આમાં સમાન પહોળાઈના ત્રણ પટ્ટા હતાં સૌથી ઉપર કેસરી, વચમાં પીળો અને નીચે લીલો. સૌથી ઉપરના પટ્ટામાં આઠ અર્ધ ખીલેલા આઠ કમળ હતાં, અને સૌથી નીચેના પટ્ટામાં એક સૂર્ય અને એક બીજનો ચંદ્ર હતો. દેવનાગરીમાં લખેલા વંદે માતરમ્ શબ્દો વચ્ચેના પટ્ટામાં હતાં.
મેડમ કામાનો ધ્વજ
૨૨ ઓગસ્ટ ૧૯૦૭ ના દિવસે, ભીકાજી કામાએ સ્ટુટગાર્ટ, જર્મનીમાં એક અન્ય ભારતીય ધ્વજ ફરકાવ્યો. આ ધ્વજમાં સૌથી ઉપરનો પટ્ટો લીલો હતો, વચ્ચેનો પટ્ટો કેસરી હતો અને સૌથીનીચેનો લાલ હતો. લીલો રંગ ઈસ્લામનો પ્રતીક હતો, કેસરી હિંદુત્વ નએ બૌદ્ધ સંપ્રદાયનો પ્રતીક હતો. લીલા પટ્ટમાં આઠ કમળ હતા જે બ્રિટિશ રાજ ના સમયના ભારતના આઠ પ્રાંત બતાવતા હતાં. મધ્યના પટ્ટામાં દેવનાગરેમાં વન્દે માતરમ્ લખેલ હતું. સૌથી નીચેના પટ્ટા પર, થાંભલા રતગફ બીજનો ચંદ્ર, અને બીજે છેડે સૂર્ય હતો.આ ધ્વજની રચના ભીકાજી કામા, વીર સાવરકર અને શ્યામજી કૃષ્ણ વર્મા એ કરી હતી. ૧૮ ઓગસ્ટ, ૧૯૦૭ માં જર્મની ના સ્તુત્ગાર્દમાં યોજાયેલા બીજા આંતરરાષ્ટ્રીય મહાસભા માં સરદારસિંહ રાણા એ અને મેડમ કામા એ ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું. મહિલાઓ નો આવાઝ વિશ્વ ને વધુ સ્પર્શે એ ઉમદા હેતુ થી સરદારસિંહ રાણા એ મેડમ કામા ને વક્તવ્ય રજુ કરવા ની તક આપી અહી જ ભારતનો  પ્રથમ રાષ્ટ્ર ધ્વજ ફરકાવવા માં આવ્યો .સરદારસિંહ રાણા ભારત આવ્યા ત્યારે બે ધ્વજ સાથે હતા તેમાંનો એક સરદારસિંહ રાણા પરિવાર ના લીંબડી પરિવાર પાસે છે  હજુ પણ છે અને બીજો સરદારસિંહ રાણા એ પ્રથમ વડાપ્રધાન નેહરુ ને ભેટ આપ્યો હતો.
બર્લીન કમીટી ધ્વજ
thumb|220px|left| [[બર્લીન કમીટીધ્વજ, ૧૯૦૭ માં સૌથી પહેલી વખત ભીકાજી કામા એ ફરકાવ્યો]] પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યા પછી, આ ધ્વજ બર્લીન કમિટી તરીકે ઓળખાયો અને તેને ભારતીય ક્રાંતિકારીઓ દ્વારા બર્લીન કમિટીમાં અપનાવાયો. જો કે આ ધ્વજને તે સમયે ખૂલી રીતે જર્મનીમાં ન વપરાતો. પણ પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ ના સમયે મેસોપોટેમિયામાં બર્લીન કમિટી દ્વારા ગઠિત સ્વયંસેવકોની સેના દ્વારા તેને છૂટથી વાપરવામાં આવ્યો. આ સેનાને ભારતીય કેદીઓ, બ્રિટિશ સેનાના ભારતીય યુદ્ધ કેદીઓ અને ગદર પાર્ટીના સભ્યો દ્વારા બનાવાઈ હતી.
હોમ રુલ ધ્વજ
thumb|right|220px| ૧૯૧૭ની હોમરુલ ચળવળ દરમ્યાન વપરાયેલ ધ્વજ હોમ રુલ ચળવળ ની રચના બાળ ગંગાધર ટિળક અને એની બેસંટ દ્વારા કરાઈ અને ૧૯૧૭માં તેમણે નવો ધ્વજ અપનાવ્યો, તેમાં પાંચ લાલ અને ચાર લીલી આડી પટ્ટી હોય છે. ઉપરના ડાબે ખૂણે યુનિયન ધ્વજ હતો જે ચળવળનું  રાષ્ટ્રકુળ આધિપત્યનું સમર્થન દર્શાવતો હતો. સફેદ રંગનો એક બીજનો ચંદ્ર અને એક તારો બતાવેલો હતો. Seven white stars are arranged as in the સપ્તર્ષી નક્ષત્રના સ્વરુપે સાત તારા બતાવેલ હતાં. આ ધ્વજ લોકોમાં પ્રચલિત ન બન્યો.
મહાસભા (કોંગ્રેસ)નો પ્રથમ ધ્વજ
thumb|220px|left|૧૯૨૧ બિન આધિકારીક રીતે અપનાવાયેલ ધ્વજ જેની કેંદ્રમાં [[ચરખો હતો.]] એક વર્ષ્હ પહેલા ૧૯૧૬માં, આજના આંધ્ર પ્રદેશના મછલીપટનમ નજીક ભાટ્લાપેનમાર્રુ નામના ગામમાં રહેતા પીંગલી વેંકૈય્યાએ, એક સર્વમાન્ય રાષ્ટ્રીય ધ્વજ બનાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો. તેમની મહેનત પર ઉમર સોબાની અને એસ. બી. બોમનજીનું ધ્યાન ગયું, અને તેમણે ભારતીય રાષ્ટ્રીય ધ્વજની સ્થાપના કરી. જ્યારે વેંકૈય્યાએ મહાત્મા ગાંધીનું સમર્થન મેળવવા ગયામ્ ત્યારે મહાત્મા ગાંધી એ તેમા ચરખો ઉમેરવનું સૂચન કર્યું. જે "ભારતનું દેહમાન અને તેના સમગ્ર દર્દની મુક્તિ દર્શાવે". વિનમ્ર ચરખો એ ગાંધીજીના નેતૃત્વ હેઠળ ભારતના આર્થિક પુનર્ગઠનનું પાવન ચિન્હ બની ગયો હતો. પીંગલી વેંકૈય્યા એક નવા ધ્વજની રચના લઈ આવ્યાં જેમાં લાલ અને લીલા રંગની પૃષ્ઠ ભૂમિ પર ચરખો દોરેલ હતો. જોકે, મહાત્મા ગાંધી ને લાગ્યું કે ભારતના સર્વ ધર્મનું પ્રતિનિધીત્વનો સમાવેશ દેખાતો ન હતો. .
મહાત્મા ગાંધી ની ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખી,એક નવા ધ્વજની રચના થઈ. આ ત્રિરંગામાં સફેદ રંગ સૌથી ઉપર હતો. લીલો રંગ મધ્યમાં હતો અને લાલ રંગ નીચે હતો. જે લઘુમતિ ધર્મો, ઈસ્લામ અને હિંદુત્વ બતાવતો હતો, અને આ ત્રણે પટ્ટાની પૃષ્ઠ ભૂમિ પર એક ચરખાનું ચિત્ર હતું. આ ધ્વજ આયર્લેંડના ધ્વજની જેવો જ લાગતો હતો, જે બ્રિટિશ સામ્રાજ્ય વિરુદ્ધન એક અન્ય ચળવળનું પ્રતીક હતી. મહાસભાના અમદાવાદ અધિવેશન દરમ્યાન આ ધ્વજ ફરકાવાયો. જો કે આ ધ્વજ આધિકારીકે રીતે ભારતના રાષ્ટ્ર ધ્વજ તરીકે સ્વીકારાયો ન હતો પણ સ્વાતંત્ર્ય ચળવળમાં તે વ્યાપક રીતે વપરાયો હતો.
ધ્વજ કમિટી
thumb|220px|૧૯૩૧નો નિયોજીત કેસરીયો ધ્વજ જેના પર કથ્થૈ રંગનો ચરખો હતો જો કે ધ્વજના રંગોના આધારે તેનો સાંપ્રદાયિક અર્થ કાઢવાની વાત ઘણા લોકોને પસંદ ન હતી.૧૯૨૪માં કલકત્તમાં આયોજીત સંસ્કૃત મહાસભાએ હિંદુઓના પ્રતિનીધી તરીકે ધ્વજમાં કેસરીયો રંગ ઉમેરીને તેમાં ભગવાન વિષ્ણુની ગદા ઉમેરવાનું સૂચન કર્યું. તે વર્ષ્હના ઉત્તરાર્ધ્માં ગેરુ નો રંગ વાપ્રવાનું સૂચન પણ આવ્યું જે હિંદુ યોગી અને સન્યાસી તથા મુસ્લીમ ફકીરો અને દરવેશોમાં સામાન્ય હતો. શીખો એ પણ માંગ કરી કે તેમનું પ્રતિનીધીત્વ કરતો પીળો રંગ ઉમેરાય અથવાતો ધ્વજમાંથી ધાર્મિક ચિન્હની વાત જ કાઢી નખાય.
આ બધા બનાવોની પૃષ્ઠ ભૂમિમાં મુદ્દાનો હલ શોધવા કોંગ્રેસ કાર્યકારીણી એ ૨ એપ્રિલ ૧૯૩૧ ના સાત સભ્યો ધરાવતી ધ્વજ સમિતી નીમી. એક થરાવ સમીતી એ પારીત કર્યો કે ધ્વજના ત્રણ રંગો એ સંપ્રદાય બલે અ ધ્વજ સમિતી દ્રારા પારિત હતો પણ રાષ્ટ્રીય મહાસભાએ તેને પારિત નકર્યો. કારણકે તે પણ સંપ્રદાયવાદને પોષક લાગતો હતો.
ભારતીય રાષ્ટ્રીય મહાસભાનો ધ્વજ
thumb|220px|left|૧૯૩૧માં અપનાવાયેલ ધ્વજ, આને [[ભારતીય રાષ્ટ્રીય સેનાના ધ્વજ તરીકે વાપરવામાં આવેલ]] બાદમાં,૧૯૩૧મ્,આં રાષ્ટ્રીય મહાસભાના કરાચી અધિવેશનમાં અંતિમ પ્રસ્તાવ પારિત કરી આ ધ્વજને સંમિતી આપી. ત્યારે જે ત્રિરંગો અપનાવાયો તેને પીંગલી વેંકૈય્યાએ રચ્યો. તેમાં ત્રણ આડી પટ્ટીઓ હતી જે કેસરી (ભગવો), સફેદ અને લીલા રંગની હતી, વચલા પટ્ટાની મધ્યમાં એક "ચરખો" હતો. આ રંગોના સંદર્ભ આ પ્રમાણે અપાયો: કેસરીયો- શૌર્ય માટે; ફસેદ સચ્ચાઈ અને શાંતિ માટે; લીલો રંગ વિશ્વાશ અને સમૃદ્ધિ માટે. "ચરખો" ભારતીય લોકોની કાર્યદક્ષતા અને આર્થિક પુન:નિર્માણ દર્શાવતો.
આઈ એન એ (ભારતીય રાષ્ટ્રીય સેના) નો ધ્વજ
thumb|220px|right| [[આઝાદ હિંદસેના નો ધ્વજ, નાઝી જર્મનીમાં સૌ પ્રથમ ફરકાવવામાં આવ્યો]] તેજ સમયે ભારતીય રાષ્ટ્રીય સેના દ્વારા ધ્વજની એક અન્ય આવૃત્તિ ઉપયોગમાં લેવાતી જેના પ્ર શબ્દો આઝાદ હિંદ લખેલા હતાં અને તેમાં ચરખાને બદલે સુભાષવંદ્ર બોઝને સૈનિક કાર્યવાહીને દર્શાવતા તરાપ મારતા વાધનું ચિત્ર હતું. આ ધ્વજને ભારત ભૂમિ પર સૌ પ્રથમ વખત મણિપુરમાં ફરકાવવામાં આવ્યો.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ધ્વજ
મફત ઓઝા
મફત જીવરામ ઓઝા (૧ માર્ચ ૧૯૪૪ – ૨૮ ડિસેમ્બર ૧૯૯૭) ગુજરાતી ભાષાના કવિ, નવલકથાકાર, વિવેચક, સંપાદક હતા.
જીવન
તેમનો જન્મ મહેસાણા જિલ્લાના જામળામાં અને શાળાનો અભ્યાસ મહેસાણા જિલ્લાના સોજામાં થયો હતો. ૧૯૬૨માં તેમણે એસ.એસ.સી., ૧૯૬૭માં ગુજરાતી-હિન્દી વિષયો સાથે ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી બી.એ., ૧૯૬૯માં એ જ યુનિવર્સિટીમાંથી ગુજરાતી-સંસ્કૃત વિષયો સાથે એમ.એ., ૧૯૭૮માં પીએચ.ડી.ની પદવીઓ મેળવી. તેઓ અમદાવાદની સરસપુર આર્ટસ એન્ડ કૉમર્સ કૉલેજમાં, વડોદરાની એમ.એસ. યુનિવર્સિટીમાં અધ્યાપક અને પછીથી ગુજરાત યુનિવર્સિટીના ભાષાસાહિત્ય ભવનમાં અધ્યાપક રહ્યા હતા.
૨૮ ડિસેમ્બર ૧૯૯૭ના રોજ વડોદરામાં ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદની દ્વિવાર્ષિક સભામાં તેમનું અવસાન થયું હતું.
સર્જન
ધુમ્મસનું આ નગર (૧૯૭૪), પડઘાનું ચકરાતું આકાશ (૧૯૭૫), અશુભ (૧૯૭૬), શ્વાસ ભીતરથી ફોરે (૧૯૭૮), અપડાઉન (૧૯૮૪) આધુનિકવલણોને પ્રગટ કરનારા એમના કાવ્યસંગ્રહો છે. પરંપરાથી સહેજ જુદી પડતી એમની નવલકથાઓમાં ઘુઘવતા સાગરનાં મૌન (૧૯૭૩), પીળું કરેણનું ફૂલ (૧૯૭૫), પથ્થરની કાયા આંસુના દર્પણ (૧૯૭૬), સપનાં બધાં મજાનાં (૧૯૭૭), અમે તો પાનખરનાં ફૂલ (૧૯૭૮), અમે તરસ્યા સાજન (૧૯૭૯), સૂરજ ડૂબે મૃગજળમાં (૧૯૮૧), સાતમો પુરુષ (૧૯૮૨), સોનેરી સપનાંની રાખ (૧૯૮૪), આંસુનો ઊગ્યો ગુલમહોર (૧૯૮૪), મૃગજળ તો દૂરનાં દૂર (૧૯૮૫), શહેર વચ્ચે લોહીની નદી (૧૯૮૫) મુખ્ય છે. કાચના મહેલની રાણી (૧૯૭૪), તડકામાં ઓગળતો સૂર્ય (૧૯૮૩) એમનાં વાર્તાસંગ્રહો છે; તો લીલા પીળા જ્વાલામુખી (૧૯૭૮) એમનો એકાંકીસંગ્રહ છે. પળપળનાં પ્રતિબિંબ (૧૯૮૫) એમનો નિબંધસંગ્રહ છે. ઉન્નતભ્રૂ (૧૯૭૫), ઉદઘોષ (૧૯૭૭), ઉન્મિતિ (૧૯૭૮), રાવજી પટેલ (૧૯૮૧), સંવિત્તિ (૧૯૮૫) એમના વિવેચનસંગ્રહો છે.
સ્વાતંત્ર્યોત્તર ગુજરાતી કવિતા (૧૯૮૦) એમનો શોધનિબંધ છે. આપણાં સાહિત્યસ્વરૂપો પર, આપણી સર્જકપ્રતિભાઓ પર, તેમ જ સ્વાતંત્ર્યોત્તર ગુજરાતી સાહિત્યને અનુલક્ષીને કવિતા, ટૂંકીવાર્તા, એકાંકી, નિબંધ, વિવેચન પર એમણે સંપાદનો કરેલાં છે. પ્રયોગશીલ ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તા (૧૯૮૬) અને એકોક્તિસંચય (૧૯૮૬) એમના સંપાદનો છે, તો ધૂમકેતુની ભાવસૃષ્ટિ (૧૯૭૩), શબ્દયોગ (૧૯૮૪)ના એ સહ-સંપાદક છે.
ધુમ્મસનું આ નગર (૧૯૭૪) મફત ઓઝાનો પ્રથમ કાવ્યસંગ્રહ. અહીં ગ્રામીણ પરિવેશથી વિખૂટા પડી જવાયા પછીની, કાવ્યનાયકની નાગરિક-સમાજ-સંસ્કૃતિ પરત્વેની અકળામણને વાચા આપતાં ગીત-ગઝલ અને મુક્ત-છંદ કાવ્યરચનાઓ સંગ્રહીત છે પથ્થરનું પંખેરુ અને પથ્થરની લીલેય કાયા જેવા પ્રયોગોમાં ડોકાતાં પથ્થર અને પંખી અહીં અદ્યતન કવિતાના વિવિધ પ્રભાવોને ઝીલે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૪૪માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૯૭માં મૃત્યુ