cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ગળવાવ
"ગળવાવ" ભારત દેશ ના પશ્ચિમ માં આવેલ ગુજરાત રાજ્ય ના સૌરાષ્ટ્ર માં આવેલ મહત્વ ના જુનાગઢ જિલ્લા ના માણાવદર તાલુકાનું એક ગામ છે. ગળવાવ જુનાગઢ-પોરબંદર રાજ્ય માર્ગ નં.૩૨ પર આવેલ છે.તે માણાવદર થી આશરે ૬ કિલોમીટર ના અંતરે આવેલું છે. ગળવાવ ગામની વસ્તી આશરે ૧૨૦૦ની છે.
ગળવાવ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, આંગણવાડી અને ગ્રામપંચાયત જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ છે. ઉપરાંત ગામમાં રામ મંદિર,શિવ મંદિર,હનુમાન મંદિર, દૂધ ઉત્પાદક મંડળી, ચબુતરો, ગ્રામ વાટિકા, ગૌશાળા અને સ્મશાન પણ છે. ગળવાવ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી છે. ગામમાં મુખ્યત્વે મગફળી, કપાસ, જીરું, ચણા અને ઘઉંનું વાવેતર થાય છે.
શ્રેણી:માણાવદર તાલુકો
રાજેન્દ્ર લાહિડી
રાજેન્દ્ર લાહિડી (૨૯ જૂન ૧૯૦૧ – ૧૭ ડિસેમ્બર ૧૯૨૭) અથવા રાજેન્દ્રનાથ લાહિડી, એક ભારતીય ક્રાંતિકારી હતા, જેઓ કાકોરી ષડ્‌યંત્ર અને દક્ષિણેશ્વર બોમ્બ ધડાકા પાછળના મુખ્ય સૂત્રધાર હતા. તેઓ હિન્દુસ્તાન સોશિયાલિસ્ટ રિપબ્લિકન એસોસિએશનના સક્રિય સભ્ય હતા જેનો હેતુ અંગ્રેજોને ભારતમાંથી હાંકી કાઢવાનો હતો.
પ્રારંભિક જીવન
રાજેન્દ્ર લાહિડીનો જન્મ ૨૯ જૂન ૧૯૦૧ના રોજ બંગાળ પ્રેસિડેન્સી (વર્તમાન બાંગ્લાદેશ)ના પબના જિલ્લાના લાહિડી મોહનપુર ગામમાં બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતા ક્ષિતિશ મોહન લાહીડીની ત્યાં મોટી મિલકત હતી.
કાકોરી કાવતરું
૮ ઓગસ્ટ ૧૯૨૫ના રોજ કાકોરી ટ્રેન લૂંટ યોજના પાછળ તેઓ મુખ્ય સૂત્રધાર હતા. બંગાળમાં અગાઉના દક્ષિણેશ્વર બોમ્બ કેસમાં તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને તેનો કેસ ચલાવવામાં આવ્યો હતો અને દસ વર્ષની સખત કેદની સજા માટે તેમને જેલમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા. જ્યારે લખનૌમાં ટ્રેન લૂંટ માટે કાનૂની કાર્યવાહી શરૂ થઈ ત્યારે તેમને કાકોરી કાવતરાના કેસમાં પણ સામેલ કરવામાં આવ્યા અને અન્ય કેટલાક ક્રાંતિકારીઓ સાથે તેમનો કેસ ચાલુ કરવામાં આવ્યો.
મૃત્યુ
લાંબી કાનૂની પ્રક્રિયા બાદ તેમને ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓ માટે દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા હતા અને ઠાકુર રોશન સિંઘ, અશફાક ઊલ્લા ખાન અને રામ પ્રસાદ બિસ્મિલ સાથે નિર્ધારિત તારીખના બે દિવસ પહેલા ૧૭ ડિસેમ્બર ૧૯૨૭ના રોજ ગોંડા જિલ્લાની જેલમાં ફાંસી આપવામાં આવી હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતીય ક્રાંતિકારી શ્રેણી:૧૯૦૧માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૨૭માં મૃત્યુ
મેધપર (તા. લખપત)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના લખપત તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:લખપત તાલુકો
શર્વિલક
શર્વિલક એ રસિકલાલ પરીખ લિખિત એક ગુજરાતી નાટક છે. આ નાટકને ૧૯૬૦નો ગુજરાતી ભાષા માટેનો સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર મળ્યો હતો.
નાટક વિશે
રસિકલાલ પરીખ ગુજરાતી રંગભૂમિ પર ભજવી શકાય એવું એક શિષ્ટ નાટક રચવા માંગતા હતા. આથી તેમણે આ નાટક રચી તેને જયશંકર (‘સુંદરી’), જશવંત ઠાકર અને દીના ગાંધી જેવાં અભિનયવિદો અને પ્રો. આઠવલે તથા પ્રો. રા. વિ. પાઠક પાસે ચકાસણી માટે મોકલ્યું હતું. આને કારણે આ નાટકને પ્રસિદ્ધ કરવામાં ૨૫ થી ૩૦ વર્ષ લાગ્યા હતા.
કથા વસ્તુ
સંસ્કૃતનાટક મૃચ્છકટિક અને ચારુદત્તમાં એક શર્વિલકની એક ગૌણ કથા ધરાવે છે. આ કથાનો અધાર લઈ આ નાટક રચવામાં આવ્યું છે. આ નાટક શર્વિલકની સાહસ અને ક્રાંતિને સ્વતંત્ર નાટ્યસ્વરૂપ દર્શાવે છે. શર્વિલકે રાજ્યપરિવર્તન માટે રચેલા ષડ્‌યંત્ર અને તેને બજવણી આ નાટકમાં દર્શાવાઈ છે.
પ્રયોગ
જશવંત ઠાકરે આ નાટક ભજવવાના કેટલાક પ્રયોગો કર્યા હતા.
સન્માન
આ નાટકને ૧૯૬૦નોગુજરાતી ભાષા માટેનો સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર મળ્યો હતો.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય
બોસ્નિયા અને હર્ઝેગોવિના
બોસ્નિયા અને હર્ઝેગોવિના ( or ; B&H; બોસ્નિયન, ક્રોએશિયન, સર્બિયન: Bosna i Hercegovina / Босна и Херцеговина ), જે કેટલીક વખત બોસ્નિયા-હર્ઝેગોવિના (BiH), અને, ટૂંકમાં, મોટાભાગે બોસ્નિયા તરીકે ઓળખાય છે, દક્ષિણ-પૂર્વ યુરોપમાં બાલ્કન પ્રદેશમાં આવેલો દેશ છે. સારાયેવો સૌથી મોટું શહેર અને દેશની રાજધાની છે. તેની ઉત્તર, પશ્ચિમ અને દક્ષિણમાં ક્રોએશિયા અને પૂર્વમાં સર્બિયા, દક્ષિણ-પૂર્વમાં મોન્ટેન્ગ્રો અને દક્ષિણમાં એડ્રિયાટિક સમુદ્ર આવેલો છે, જે 20 km લાંબો સમુદ્ર કિનારો નેઉમ શહેરમાં ધરાવે છે. દેશનો મધ્ય અને પૂર્વ ભાગ પર્વતીય ભૂગોળ ધરાવે છે અને ઉત્તર-પશ્ચિમ મોટાભાગે ટેકરીઓ આવેલી છે. જ્યારે ઉત્તર-પૂર્વ મોટાભાગે મેદાનો ધારેવ છે. દેશનો મધ્ય ભાગ ખંડીય હવામાન ધરાવે છે, જેમાં ઉનાળો ગરમ અને શિયાળો ઠંડો અને બરફ વાળો હોય છે. દેશનો દક્ષિણ ભાગ ભૂમધ્ય તાપમાન ધરાવે છે.
કપિલવસ્તુ જિલ્લો, નેપાળ
કપિલવસ્તુ જિલ્લો દક્ષિણ એશિયા સ્થિત આવેલા નેપાળ દેશમાં આવેલા કુલ ૧૪ પ્રાંતો પૈકીના એક એવા લુમ્બિની પ્રાંતમાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમજ નેપાળ દેશમાં આવેલા કુલ ૭૫ (પંચોતેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. આ જિલ્લાનું વહીવટી વડું મથક તૌલિહવા ખાતે આવેલું છે.
બોસ્નિયા અને હર્ઝેગોવિના
સંદર્ભ
શ્રેણી:દેશ
કપિલવસ્તુ જિલ્લો, નેપાળ
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:નેપાળ શ્રેણી:લુમ્બિની પ્રાંત શ્રેણી:નેપાળના જિલ્લાઓ શ્રેણી:નેપાળની ભૂગોળ
વિન્ડોઝ 10
વિન્ડોઝ 10 એ વિન્ડોઝના નવા વર્ઝન પર આધારિત માઇક્રોસોફ્ટની ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ છે. તે 30 સપ્ટેમ્બર 2014ના રોજ રિલીઝ થઈ હતી અને ઓક્ટોબર 2014માં બજારમાં આવી હતી. તેનું ઝલકનું વર્ઝન પહેલેથી જ ઉપલબ્ધ હતું. સાથે બધા તેનું સંપૂર્ણ સંસ્કરણ પણ ડાઉનલોડ કરી શકે છે. જે ગ્રાહકોએ તેની અગાઉની ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ 7, 8 વગેરે ખરીદી હતી તેમને તે તેને વિનામૂલ્યે ઉપલબ્ધ કરાવી રહી છે. વિન્ડોઝ 7 બંધ કરવાની જાહેરાત બાદથી, વિન્ડોઝ 10 ઓપરેટિંગ સિસ્ટમની માંગમાં વધારો થયો છે. વિન્ડોઝ 10 એ વિન્ડોઝ 8 ને બદલવાનું શરૂ કર્યું છે. માઇક્રોસોફ્ટ તેના તમામ ઉપકરણો અને સોફ્ટવેર માટે એક ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માંગતી હતી. જેના માટે તેણે સિંગલ, સુરક્ષિત અને ઝડપી પ્લેટફોર્મની જરૂર હતી. જે વિન્ડોઝ 10 બનાવીને સાબિત કરી દીધું છે.
માઇક્રોસોફ્ટ એ વિન્ડોઝ 8 વિકસાવીને આ જરૂરિયાત પૂરી કરી છે. અને વિન્ડોઝ 9 વર્ઝનને બદલે વિન્ડોઝ 10 લોન્ચ કર્યું. જે કોમ્પ્યુટર, મોબાઈલ ફોન, ટેબ્લેટ, ગેમિંગ ડીવાઈસ અને ઈન્ટરનેટ ડીવાઈસ માટે સમાન કામ કરે છે. તમારે દરેક ઉપકરણ માટે અલગ ઓપરેટિંગ સિસ્ટમની જરૂર નથી. એક ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ તમામ ઉપકરણો પર સરળતાથી કામ કરે છે. વિન્ડોઝ 10 સ્ક્રીનનું કદ, સ્ક્રીનનો પ્રકાર, હાર્ડવેર સુસંગતતા વગેરે જેવી સમસ્યાઓનું સંચાલન કરે છે.
શ્રેણી: માઈક્રોસોફ્ટ
ખાખરાવાળી નેસ (તા. ઉના)
ખાખરાવાળી નેસ એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:નેસ
શુભા મુદ્ગલ
શુભા મુદ્ગલ (જ ૧ જાન્યુઆરી ૧૯૫૯) ભારત દેશની એક પ્રસિદ્ધ હિન્દુસ્તાની શાસ્ત્રીય સંગીત, ખયાલ, ટુમરી, દાદરા અને પ્રચલિત પૉપ સંગીત ગાયિકા છે. એમને ઇ. સ. ૧૯૯૬ના વર્ષમાં સર્વશ્રેષ્ઠ ગૈર-ફીચર ફિલ્મ સંગીત નિર્દેશન માટેનો નેશનલ એવાર્ડ અમૃત બીજ માટે મળ્યો હતો ઇ. સ. ૧૯૯૮ના વર્ષમાં સંગીત ક્ષેત્રમાં વિશેષ યોગદાન હેતુ ગોલ્ડ પ્લાક એવાર્ડ, ૩૪મા શિકાગો અંતર્રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ ઉત્સવમાં એમની ફિલ્મ ડાંસ ઑફ દ વિંડ (૧૯૯૭)ના માટે મળ્યો હતો. આ ઉપરાંત એમને ઇ. સ. ૨૦૦૦ના વર્ષ માટેનો પદ્મશ્રી પણ મળી ચુક્યો છે.
છોટાઉદેપુર જિલ્લો
છોટાઉદેપુર જિલ્લો મધ્ય ગુજરાતમાં આવેલો જિલ્લો છે, જેની રચના ઇ.સ. ૨૦૧૩માં કરવામાં આવી હતી. છોટાઉદેપુર આ જિલ્લાનું વડુ મથક છે, જે છોટાઉદેપુર તાલુકાનું મુખ્ય મથક પણ છે. અહીં ખનિજ ઉદ્યોગનો વિકાસ સારા પ્રમાણમાં થયો છે.
ઇતિહાસ
આ જિલ્લો વડોદરા જિલ્લામાંથી ૧૫મી ઓગષ્ટ, ૨૦૧૩ના રોજ છૂટો પડ્યો જ્યારે ગુજરાતમાં સાત નવા જિલ્લા અસ્તિત્વમાં આવ્યા. ગુજરાતના તત્કાલિન મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ૧૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૨ના રોજ છોટાઉદેપુર ખાતે આદિવાસી મહાસંમેલનમાં ગુજરાતના નવા જિલ્લા તરીકે છોટાઉદેપુર જિલ્લો રચવાની ઘોષણા કરી હતી.
વહિવટ
આ જિલ્લાનું વિભાજન કુલ ૬ તાલુકાઓમાં કરવામાં આવ્યું છે.
ગુજરાત રાજ્ય ચૂંટણી પંચના સચિવ મહેશ જોશી દ્વારા છોટાઉદેપુર જિલ્લાની ૪ તાલુકા પંચાયતનાં સીમાંકન જે જૂન ૨૦૧૫માં પ્રસિદ્ધ કરાયાં તેમાં છોટાઉદેપુર તાલુકા પંચાયતની બેઠકોની સંખ્યા ૨૩ થી વધારીને ૨૬ કરાઇ હતી. નસવાડી તાલુકા પંચાયતની બેઠકોની સંખ્યા ૧૭થી વધારીને ૨૨ કરાઇ અને નવરચિત બોડેલી તાલુકા પંચાયતની બેઠકોની સંખ્યા ૨૬ નક્કી કરવામાં આવી હતી, જ્યારે સંખેડા તાલુકા પંચાયતની બેઠકોની સંખ્યા ૨૩થી ઘટાડીને ૧૮ કરવામાં આવી હતી.
છોટાઉદેપુર તાલુકા પંચાયતની રચના માટે તાલુકાની ૨,૧૫,૫૯૦ની વસ્તી ધ્યાને લેવાઇ છે. નસવાડી તાલુકા પંચાયતની રચના માટે તાલુકાની ૧,૫૫,૫૪૩ની વસ્તી ગણતરીમાં લેવાઇ છે. જ્યારે સંખેડા તાલુકા પંચાયત માટે તાલુકાની ૧,૦૫,૯૫૨ની જનસંખ્યા અને બોડેલી તાલુકા પંચાયત માટે તાલુકાની ૧,૮૩,૮૫૦ની વસ્તી ધ્યાને લેવામાં આવી છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ
સી. રાજગોપાલાચારી
ચક્રવર્તી રાજગોપાલાચારી (૧૦ ડિસેમ્બર ૧૮૭૮ – ૨૫ ડિસેમ્બર ૧૯૭૨), જેઓ ’રાજાજી’ નામે પણ જાણીતા હતા, તેઓ ભારતના સ્વતંત્રતા સેનાની, રાજપુરૂષ, લેખક અને વકીલ હતા. તેઓ ભારતના છેલ્લા ગવર્નર જનરલ હતા. તેઓએ કોંગ્રેસનાં નેતા, મદ્રાસ પ્રેસિડેન્સીના વડા, મદ્રાસના મુખ્યમંત્રી, ભારતના ગૃહમંત્રી અને પશ્ચિમ બંગાળના રાજ્યપાલ તરીકે પણ સેવાઓ આપી હતી. તેઓએ ’સ્વતંત્ર પાર્ટી’ નામે પક્ષ પણ રચ્યો હતો અને ભારત રત્ન સન્માન પ્રાપ્ત કરનાર પ્રથમ લોકોમાંના એક હતા.
રાજગોપાલાચારીનો જન્મ ત્યારની મદ્રાસ પ્રેસિડેન્સીના સાલેમ જિલ્લાના (જે હવે તામિલ નાડુ રાજ્યનો કૃષ્ણાગિરિ જિલ્લો છે) થોરાપલ્લી ગામે થયો હતો. તેઓએ સેન્ટ્રલ કોલેજ બેંગાલુરૂ અને પ્રેસિડેન્સ કોલેજ મદ્રાસમાં અભ્યાસ કર્યો. સને:૧૯૦૦માં તેમણે વકિલાત શરૂ કરી. રાજકારણમાં પ્રવેશતાં, પ્રથમ સાલેમ નગરપાલિકાનાં સભ્ય અને પછી પ્રમુખ બન્યા. તેઓ કોંગ્રેસમાં જોડાયા અને ’રોલેટ એક્ટ’, ’અસહકારની ચળવળ’, ’વાઈકોમ સત્યાગ્રહ’ અને ’સવિનય કાનૂનભંગની ચળવળ’માં ભાગ લીધો.
તેઓએ ૨૧ જૂન ૧૯૪૮થી ૨૬ જાન્યુઆરી ૧૯૫૦ સુધી ભારતનાં ગવર્નર જનરલ તરીકેનો કાર્યભાર સંભાળ્યો હતો. ૧૯૫૫નાં ગણતંત્ર દિન પર તેમને ભારતનાં ઉચ્ચત્તમ નાગરીક સન્માન ભારત રત્નથી સન્માનવામાં આવ્યા.
શ્રેણી:ભારત રત્ન પુરસ્કારના વિજેતા શ્રેણી:રાજકારણી શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની શ્રેણી:૧૯૭૨માં મૃત્યુ
સેક્ટર ૨૮ નો બગીચો (ગાંધીનગર)
સેક્ટર ૨૮નો બગીચો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પાટનગર ગાંધીનગર શહેરમાં ખાતે આવેલો છે.
આ ઉદ્યાનમાં ફુલછોડ, વૃક્ષો તેમ જ લીલીછમ ચાદર બિછાવી હોય તેવી લોન ઉગાડવામાં આવેલી છે. આ ઉપરાંત બાળકોને રમત અને મનોરંજન મળે તેવી અનેક સગવડો આ ઉદ્યાનમાં જોવા મળે છે, જે પૈકી મીની ટ્રેન અહીંનું ખાસ આકર્ષણ છે. આ ઉપરાંત અહીં ઉપહારગૃહ પણ ચલાવવામાં આવે છે. જો કે ઉદ્યાનની બહાર પણ નાસ્તા-પાણી માટેની રેંકડીઓ જોવા મળે છે. દરરોજ સાંજના સમયે તેમ જ રવિવારના દિવસે અહીં મોટી સંખ્યામાં સહેલ કરવા આવે છે. વહેલી સવારે પણ અહીં લોકો ચાલવા કે દોડવા માટે આવતા હોય છે.
શ્રેણી:ગાંધીનગર
એન્ડ્રોઇડ (ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ)
એન્ડ્રોઇડ એ ગૂગલ દ્વારા બનાવામા આવેલ એક ઓપન સોર્સ મોબાઇલ ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ છે જે Linux પર આધારિત છે. એન્ડ્રોઇડ મુખ્યત્વે ટચ સ્ક્રીન મોબાઇલ માટે વિકસાવવામાં આવ્યું હતું, જેને ઘણીવાર સ્માર્ટફોન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. પરંતુ તેનો ઉપયોગ ટેબ્લેટ કમ્પ્યુટર્સ માટે પણ થાય છે અને હવે તો તેનો ઉપયોગ કાર, ટેલિવિઝન, કાંડા ઘડિયાળો, નેટબુક્સ, ગેમિંગ કન્સોલ, ડિજિટલ એન્ડ્રોઇડ (OS) કેમેરા વગેરેમાં પણ થાય છે.
આ ઓપરેટિંગ સિસ્ટમમાં દરેક વસ્તુ ટચ આધારિત છે જેમ કે વર્ચ્યુઅલ કીબોર્ડ, સ્વાઇપિંગ, ટેપિંગ, પિંચિંગ વગેરે જે રોજિંદા ઉપયોગના હાવભાવો જેવા જ છે. તેમાં મોબાઈલ ગેમ્સ, કેમેરા વગેરે જેવી ઘણી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે જેના કારણે એન્ડ્રોઈડ વર્તમાન સમયમાં સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતી ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ બની ગઈ છે. એન્ડ્રોઇડ સિસ્ટમ માટેનો સોર્સ કોડ ગૂગલ દ્વારા ઓપન સોર્સ લાયસન્સ હેઠળ બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ મોટાભાગના એન્ડ્રોઇડ-આધારિત ઉપકરણો મફત, ઓપન અને પ્રોપ્રાઇટરી સોફ્ટવેર સામગ્રીના સંયોજન સાથે આવે છે. એન્ડ્રોઇડનો ઉપયોગ મોટે ભાગે ફોન, ટીવી વગેરેમાં થાય છે. એન્ડ્રોઇડનું લેટેસ્ટ વર્ઝન ગૂગલ પિક્ષલ પર આવી રહ્યું છે.
એન્ડ્રોઇડ એ સ્માર્ટફોન્સ પર 2011 થી અને ટેબ્લેટ પર 2013 થી વિશ્વભરમાં સૌથી વધુ વેચાતી ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ છે. મે 2021 થી, તેના ત્રણ માસિક અબજથી વધુ સક્રિય વપરાશકર્તા ઓ છે, જે બધી જ ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ મા સૌથી વધારે છે, અને જાન્યુઆરી 2021 થી, Google Play Store પર 3 મિલિઓન થી વધુ એપ્લિકેશન્સ છે. એન્ડ્રોઇડ 12 એ 4 ઓક્ટોબર, 2021 ના રોજ રીલિઝ થયું, તે નવીનતમ સંસ્કરણ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગૂગલ
રાણીપુર, સિંધ
રાણીપુર (સિંધી: راڻي پور, ) એ પાકિસ્તાન દેશના દક્ષિણ પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સિંધ સૂબાના ઉત્તર ભાગમાં આવેલું એક નગર છે. આ નગર ખૈરપુર શહેરથી ૫૦ કિલોમીટર દૂર સ્થિત છે અને પ્રાચીન કોટ દિજી કિલ્લાથી આશરે ૩૦ કિલોમીટર દૂર સ્થિત છે. રાણીપુરમાં પ્રખ્યાત સૂફી સંત સચલ સરમસ્તનું તીર્થસ્થળ આવેલું છે, જે પરંપરાગત સિંધી નળિયાંશૈલીની અનોખી મિસાલ છે.
શ્રેણી:સિંધ
રુપનડેહી જિલ્લો, નેપાળ
રુપનડેહી જિલ્લો દક્ષિણ એશિયા સ્થિત આવેલા નેપાળ દેશમાં આવેલા કુલ ૧૪ પ્રાંતો પૈકીના એક એવા લુમ્બિની પ્રાંતમાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમજ નેપાળ દેશમાં આવેલા કુલ ૭૫ (પંચોતેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. આ જિલ્લાનું વહીવટી વડું મથક બુટવલ (સિદ્ધાર્થનગર) ખાતે આવેલું છે.
ભક્તિબલ્લભ તીર્થ ગોસ્વામી મહારાજ
ભક્તિબલ્લભ તીર્થ ગોસ્વામીનો જન્મ રામનવમીના શુભ દિવસે આસામમાં થયો હતો. ૧૯૪૭માં તેઓ શ્રી ચૈતન્ય ગૌડીય મઠ સાથે જોડાયા અને ૧૯૬૧માં સંન્યાસ લીધો. ૧૯૭૯માં શ્રી ચૈતન્ય ગૌડીય મઠના સંસ્થાપક આચાર્ય ભક્તિદયીત માધવ ગોસ્વામી મહારાજના તીરોભાવ પછી એમને શ્રી ચૈતન્ય ગૌડીય મઠના પ્રમુખ આચાર્ય બનાવવામા આવ્યા.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:હરે કૃષ્ણ
પ્રવિણ આમરે
thumb|પ્રવિણ આમરે પ્રવિણ આમરે ભારત દેશના આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ રમતા ખેલાડી છે, કે જે હાલ રમતમાંથી નિવૃત્ત થઇ ચુક્યા છે. આ ખેલાડી એકદિવસીય ક્રિકેટ સ્પર્ધા તેમ જ પાંચ દિવસની ટેસ્ટ ક્રિકેટ સ્પર્ધામાં બેટિંગમાં ઘણીવાર પોતાની કાબેલિયત પુરવાર કરી ચુક્યા છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી: ખેલાડી શ્રેણી:ક્રિકેટર શ્રેણી:રમત શ્રેણી:ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી
મનોજ પ્રભાકર
મનોજ પ્રભાકર  ભારત દેશના આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ રમતા ખેલાડી છે, કે જે હાલ રમતમાંથી નિવૃત્ત થઇ ચુક્યા છે. આ ખેલાડી એકદિવસીય ક્રિકેટ સ્પર્ધા તેમ જ પાંચ દિવસની ટેસ્ટ ક્રિકેટ સ્પર્ધામાં બોલિંગ અને બેટિંગ એમ બંને ક્ષેત્રે ઘણીવાર પોતાની કાબેલિયત પુરવાર કરી ચુક્યા છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી
યશપાલ શર્મા
યશપાલ શર્મા (૧૧ ઓગસ્ટ ૧૯૫૪ – ૧૩ જુલાઈ ૨૦૨૧) ભારતીય આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટર હતા. તેઓ એક મધ્યમ ક્રમાંકના વિસ્ફોટક બેટધર તરીકે ભારતીય ટીમમાં સામેલ થયા હતા. તેઓ ૧૯૮૩નો ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપ જીતનારી ભારત ટીમના સભ્ય હતા. તેમણે ૧૯૭૮ થી ૧૯૮૫ દરમિયાન ૩૭ ટેસ્ટ અને ૪૨ આંતરરાષ્ટ્રીય એક દિવસીય મેચ (વન ડે)માં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું. તેમના ભત્રીજા ચેતન શર્મા પણ ક્રિકેટર હતા. ભૂતપૂર્વ ભારતીય ક્રિકેટર સુનીલ ગાવસ્કરે તેમને પ્રેમથી "ક્રાઇસિસ મેન ફોર ઇન્ડિયા" નામ આપ્યું હતું.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી: ખેલાડી શ્રેણી:ક્રિકેટર શ્રેણી:રમત શ્રેણી:ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી શ્રેણી:૧૯૫૪માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૨૧માં મૃત્યુ
ઑસ્ટ્રિયા
જાન્યુઆરી ૧, ૨૦૦૬થી વિયેનામાં EUના પ્રમુખનું મથક આવેલું છે, જ્યાં ચાન્સેલર વુલ્ફગૅન્ગ શુઝલ યુરોપના સૌથી શક્તિશાળી વ્યાપારિક સંગઠનનું નેતૃત્વ કરે છે.
ઑસ્ટ્રિયા ૫ રાજ્યો ધરાવતો પ્રજાસત્તાક દેશ છે. સ્વિત્ઝરલૅન્ડ અને ઑસ્ટ્રિયા એ યુરોપના બે દેશોમાંનો એક છે જેમણે આજીવન નિષ્પક્ષતા જાહેર કરી છે. ઑસ્ટ્રિયા સંયુક્ત રાષ્ટ્ર(૧૯૫૫ થી) અને યુરોપીયન સંગઠન (૧૯૯૫ થી) નું સભ્ય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:દેશ
શીપ્રાગા
શીપ્રાગા (Šiprage - Шипраге) બોસ્નિયા અને હર્ઝેગોવીના, યુરોપમાં આવેલું એક ગામ છે.
ભગવાન દાસ
ભગવાન દાસ (જાન્યુઆરી ૧૨, ૧૮૬૯ - સપ્ટેમ્બર ૧૮, ૧૯૫૮) ભારતીય થીઓસૉફિસ્ટ અને સામાજિક કાર્યકર હતા. થોડો સમય તેઓએ બ્રિટિશ ભારતની ધારાસભામાં પણ સેવા આપી. તેઓ ભારતની સ્વતંત્રતાના પક્ષધર હતા. તેમને ૧૯૫૫માં ભારત રત્નથી સન્માનવામાં આવ્યા.
એની બેસન્ટ સાથે મળી તેઓએ ’સેન્ટ્રલ હિંદુ કોલેજ’ની સ્થાપના કરી જે પછીથી બનારસ હિંદુ વિશ્વવિદ્યાલય બન્યું. ભગવાન દાસે તે પછી કાશી વિદ્યાપીઠની પણ સ્થાપના કરી અને આ રાષ્ટ્રીય વિશ્વવિદ્યાલયનાં વડા તરીકે સેવા આપી. ભગવાન દાસ સંસ્કૃતનાં વિદ્વાન હતા. તેમણે સંસ્કૃત અને હિંદીમાં ૩૦ જેટલાં પુસ્તકો લખ્યા હતા.
નવી દિલ્હીમાં એક રસ્તાને તેમનું નામ અપાયું છે અને વારાણસીના સિગ્રા વિસ્તારની એક વસાહતને ’ડૉ.ભગવાન દાસ નગર’ નામ અપાયું છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:ભારત રત્ન પુરસ્કારના વિજેતા શ્રેણી:રાજકારણ શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની શ્રેણી:લેખક શ્રેણી:૧૮૬૯માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૫૮માં મૃત્યુ
ખાણ (તા. ઉના)
ખાણ એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સચલ સરમસ્ત
સચલ સરમસ્ત (૧૭૩૯-૧૮૨૯) (સિંધી ભાષામાં: سچلُ سرمستُ, ઉર્દૂ: سچل سرمست‎) સિંધના પ્રખ્યાત સૂફી કવિ હતા. તેમનો જન્મ રાણીપુર નજીક દરાઝા, સિંધમાં થયો હતો. તેમનું અસલ નામ અબ્દુલ વહાબ ફારૂકી હતું પરંતુ તેમની નિર્મળતા જોઈને તેમને "સચલ" કે "સચ્ચું" કહેવાય છે. તેમણે પોતાના સર્જનોમાં પણ તે નામ હેઠળ લખ્યા. સિંધીમાં "સચ્ચું"નો મતલબ "સાચો" છે અને "સરમસ્ત"નો મતલબ "ફકીર" થાય છે. અતઃ સચલ સરમસ્તનો શબ્દશઃ અર્થ "સાચો ફકીર" થાય છે. સરમસ્તની ઉંમર નાની હતી ત્યારે તેમના પિતાનું મૃત્યુ થયું હતું અને ત્યારબાદ તેમના કાકાએ તેમનો ઉછેર કર્યો અને તેમને આધ્યાત્મિક માર્ગદર્શન આપ્યું હતું. તેમના કાકાનું નામ મિઆં અબ્દુલ હક્ક ફારૂકી હતું, જેમના સંબંધ સૂફીવાદની કાદિરી પરંપરા સાથે હતો. લગ્નના બે સાલ પછી જ તેમની પત્નીનું અવસાન થયું હતું.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:સૂફી સંત શ્રેણી:સિંધી વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:કવિ
ગોલાન શેરડી (તા. ખંભાળિયા)
ગોલાન શેરડી (તા. ખંભાળિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા ખંભાળિયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગોલાન શેરડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ખંભાળિયા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
મહાદેવભાઈની ડાયરી
મહાદેવભાઈની ડાયરી અથવા મહાદેવભાઈની ડાયરીઓ એ મહાદેવભાઈ દેસાઈએ લખેલી રોજનીશી છે. જેમાં તેમણે તારીખવાર ગાંધીજીના જીવન-કાર્યોને નોંધ્યા છે.
પુસ્તક
આ રોજનીશીના ૨૩ ભાગ છપાયા છે, તેમજ ૭ ભાગ હજી પ્રકાશિત થયા નથી. તેમાં ભાગ ૧ થી ૧૯ તેમણે જાતે લખ્યા છે.
મહાદેવ ભાઈ બૉઝવેલે લખેલું જૉનસનના જીવન ચરિત્ર થકી પ્રેરિત થઈ ગાંધીજીનું આદર્શ જીવનચરિત્ર લખી સવાયા બૉઝવેલ બનવા માંગતા હતા. પણ આ ડાયરીઓ દ્વારા તેમની ઇચ્છ મહદ્અંશે પૂર્ણ થઈ હશે. આ ડાયરીઓ ગાંધીજીના આદર્શ પાલન, ચીવટાઈ આદિનું દર્શન કરાવે છે. આ ડાયરીઓમાં એક વિચાર ઘણા મોટા પ્રમાણમાં પુનરાવર્તિત થતો દેખાય છે: પણ એમ થયું છે તે યોગ્ય જ છે.
ગાંધીજીએ ભારત ત્રણેક વાર દેશવ્યાપી પ્રવાસો કર્યા અને અસંખ્ય પ્રવચનો કર્યાં, તેમના સાથીઓ, સ્વજનો, પરદેશી પ્રશંસકો અને જિજ્ઞાસુઓને એમણે અસંખ્ય પત્રો લખ્યા; દેશી-વિદેશી મહાનુભાવોને મુલાકાતો આપી હતી; એ બધાં ભાષણો, પત્રો, વાર્તાલાપો અને ચર્ચાઓની ચોકસાઈથી મહાદેવભાઈએ આ કૃતિમાં નોંધીને સમાવી લીધી હતી આ ઉપરાંત ગાંધીજીનાં વિચક્ષણ રાજનીતિજ્ઞ, સત્યાગ્રહી નેતા, ધર્મપુરુષ, ક્રાંતિકારી કેળવણીકાર, સમાજસુધારક, અહિંસાના કળાકાર, પ્રેમમૂર્તિ, આજીવન પ્રયોગકાર, ગરીબોના મસીહા, સાધક જેવા ભિન્ન ભિન્નસ્વરૂપોનું આ ડાયરીઓમાં અક્ષરાલેખન થયું છે. મહાદેવભાઈએ આ ડાયરીઓમાં એમણે વાંચેલી વિશ્વસાહિત્યની ઉત્તમ કૃતિઓનાં અવલોકનો અને અવતરણો પણ મુક્યા છે. દર અઠવાડિયે ગાંધીજીનાં કાર્યોની માહિતી આપતા એમના સાપ્તાહિક પત્રો પણ તેમાં સમાવાયેલા છે. આ સાથે તેમાં અમુક ખાસ વ્યક્તિઓના જેમ કે દીનબંધુ ઍન્ડ્રુઝ, શ્રીનિવાસ શાસ્ત્રી, મદનમોહન માલવીયજી, મૌલાના આઝાદ તથા દેશબંધુ દાસ તથા અનેક નાનામોટા કાર્યકરો અને બે બરદાસીઓનાં પણ જીવન ચરિત્રો લેવામાં આવ્યા છે.
સમર્થ સાહિત્યકારની સ્વતંત્ર કૃતિઓમાં મહાદેવભાઈની ડાયરીનું સ્થાન સૌથી આગળ પડતું છે. ભવિષ્યના કેટલાય ગાંધીચરિત્રકારો અને વિવિધ વિષયના સાહિત્યકારો માટે એમાં તત્કાલીન રાજકીય ઘટનાઓનો પ્રમાણભૂત અનન્ય-અલભ્ય એવો ભવ્ય ઇતિહાસ મોજૂદ છે. સંખ્યાબંધ પ્રસિદ્ધ વ્યક્તિઓનાં ચરિત્રો માટેની સામગ્રી એમાં ભરી પડી છે અને ઠેર ઠેર વીર કે કરુણ, અદભુત કે હાસ્ય રસ વહાવતું સુવાચન છે. આ બધાંને કારણે મહાદેવભાઈની ડાયરીઓ જગત-સાહિત્યમાં અનન્ય સ્થાન પ્રાપ્ત કરે તેવી છે. મહાદેવ દેસાઇ ગાંધીજીના અનુયાયી હતા, છતાં તેમની ઊણપો તરફ ઇશારો કરતા કે એમના વિચારો સાથે મતભેદ વ્યક્ત આ ડાયરીઓમાં જોવા મળ્યો છે.
કમલા હેરિસ
કમલા હેરિસ (જ. ૨૦ ઓક્ટોબર ૧૯૬૪) એક અમેરિકન રાજકારણી છે અને હાલમાં કેલિફોર્નિયાના અને ભારતીય-આફ્રિકન વંશના સેનેટર છે. કમલા યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ ઑફ અમેરિકાના પ્રથમ મહિલા ઉપરાષ્ટ્રપતિ છે. ૨૦૨૦ની ચૂંટણીમાં રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ માઇક પેન્સને હરાવીને કમલાનું જાન્યુઆરી ૨૦૨૧ માં રાષ્ટ્રપતિ જો બિડેન સાથે ઉપરાષ્ટ્રપતિ તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી હતી. તે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની પ્રથમ મહિલા ઉપરાષ્ટ્રપતિ છે, અમેરિકન ઇતિહાસમાં સર્વોચ્ચ ક્રમાંક ધરાવતી મહિલા ચૂંટાયેલી અધિકારી છે, પ્રથમ આફ્રિકન-અમેરિકન ઉપરાષ્ટ્રપતિ છે અને પ્રથમ એશિયન અમેરિકન ઉપરાષ્ટ્રપતિ છે. કેલિફોર્નિયાના ઓકલેન્ડમાં જન્મેલી કમલાએ હોવર્ડ યુનિવર્સિટી અને યુનિવર્સિટી ઓફ કેલિફોર્નિયા, હેસ્ટિંગ્સ કોલેજ ઓફ લોમાંથી સ્નાતક થયા. સાન ફ્રાન્સિસ્કો ડિસ્ટ્રિક્ટ એટર્ની ઑફિસમાં અને બાદમાં સાન ફ્રાન્સિસ્કોની સિટી એટર્ની ઑફિસમાં દાખલ થતાં પહેલાં તેણે અલમેડા કાઉન્ટી ડિસ્ટ્રિક્ટ એટર્ની ઑફિસમાં તેની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. ૨૦૦૩ માં, તેણી સાન ફ્રાન્સિસ્કોના ડિસ્ટ્રિક્ટ એટર્ની તરીકે ચૂંટાઈ હતી. તેઓ ૨૦૧૦ માં કેલિફોર્નિયાના એટર્ની જનરલ તરીકે ચૂંટાયા હતા અને ૨૦૧૪ માં ફરીથી ચૂંટાયા હતા. કમલાએ ૨૦૧૭ થી ૨૦૨૧ સુધી કેલિફોર્નિયાથી જુનિયર યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સેનેટર તરીકે સેવા આપી હતી. હેરિસે ૨૦૧૬ની સેનેટ ચૂંટણીમાં લોરેટા સાંચેઝને હરાવ્યા હતા. તેમણે હેલ્થકેર રિફોર્મ, કેનાબીસનું ફેડરલ ડી-શેડ્યુલિંગ, બિનદસ્તાવેજીકૃત ઇમિગ્રન્ટ્સ માટે નાગરિકતાનો માર્ગ, ડ્રીમ એક્ટ, બંદૂક પર પ્રતિબંધ અને પ્રગતિશીલ કર સુધારાની હિમાયત કરી હતી. તેણીએ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના અધિકારીઓ વિશે પૂછેલા પ્રશ્નો માટે સેનેટની સુનાવણી દરમિયાન રાષ્ટ્રીય પ્રોફાઇલ મેળવી હતી, જેમાં ટ્રમ્પના બીજા સુપ્રીમ કોર્ટના નોમિની બ્રેટ કેવનો, જેમના પર જાતીય હુમલાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો. કમલાએ ૨૦૨૦ ની ડેમોક્રેટિક પ્રેસિડેન્શિયલ નોમિનેશનની માંગ કરી હતી, પરંતુ પ્રાઈમરી પહેલા રેસમાંથી બહાર નીકળી ગઈ હતી. ભૂતપૂર્વ ઉપરાષ્ટ્રપતિ જો બિડેને ઓગસ્ટ ૨૦૨૦માં કમલા હેરિસને તેમના રનિંગ મેટ તરીકે પસંદ કર્યા હતા અને નવેમ્બર ૨૦૨૦ની ચૂંટણીમાં બિડેન-હેરિસની ટિકિટ જીતી હતી. તેમણે ૨૦ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૧ના રોજ ઉપરાષ્ટ્રપતિ તરીકે શપથ લીધા હતા.
શ્રેણી:૧૯૬૪માં જન્મ શ્રેણી:અમેરિકન વ્યક્તિત્વ
સંન્યાસ
સંન્યાસએ સનાતન ધર્મ (હિંદુ ધર્મ)ની માન્યતા પ્રમાણેનાં વર્ણાશ્રમ ધર્મનો ચોથો આશ્રમ છે. ભારતીય ઉપખંડના સૌથી મહત્વના તથા પ્રાચીન એવા હિંદુ ધર્મનાં શાસ્ત્રોમાં જણાવ્યા પ્રમાણે જીવનને (સરેરાશ આયુષ્ય ૧૦૦ વર્ષ ગણીને) ચાર સરખા આશ્રમોમાં વહેંચી દેવામાં આવ્યું છે; બ્રહ્મચર્યાશ્રમ (જન્મથી ૨૪ વર્ષ), ગૃહસ્થાશ્રમ (૨૫-૪૯ વર્ષ), વાનપ્રસ્થાશ્રમ (૫૦-૭૪ વર્ષ) અને સંન્યાસાશ્રમ (૭૫ વર્ષથી મૃત્યુ સુધી). સંન્યાસ ધારણ કરવો એટલે જીવનનાં આ ચોથા આશ્રમમાં પ્રવેશ કરવો, જેનો મૂળ ઉદ્દેશ છે સંસારનો અને સંસારની મોહ-માયાનો ત્યાગ કરીને ભગવાનની ભક્તિમાં મન પરોવવું તથા ભક્તિના પ્રચાર માટે ભ્રમણ કરવું. ભારતમાં અનેક સંન્યાસીઓ જોવા મળે છે. મોટે ભાગે સંન્યાસીઓ કોઇ મઠ કે આશ્રમ સાથે જોડાયેલા હોય છે, એટલે કે કોઈકને કોઈક સુસ્થાપિત (ગુરુ-શિષ્ય) પરંપરામાં સ્થાન ધરાવતાં હોય છે. ‘સંન્યાસ’ એ શબ્દનો અર્થ, ‘ લગ્ન ન કરવું’ અથવા કર્યું હોય તો ‘બૈરી-છોકરાંને છોડી ભગવાં ધારણ કરવાં’ એટલો જ થતો નથી. જેને જગતનો વ્યવહાર નિ:સાર લાગે છે તે બધી માયા છોડીને સંસારમાંથી નિવૃત થાય છે અને ઘરનો ત્યાગ કરી ધર્મ પ્રમાણે ચતુર્થાશ્રમ લે છે, તેથી કર્મત્યાગના આ માર્ગને સંન્યાસ એવું નામ આપવામાં આવેલ છે.
શ્રેણી:ભારતીય સંસ્કૃતિ શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
ગુજરાતનું સ્થાપત્ય
ગુજરાતના સ્થાપત્યમાં ગુજરાત રાજ્યની સ્થાપત્ય શૈલીનો સમાવેશ થાય છે.
ગુજરાતની પ્રથમ મોટી સભ્યતા સિંધુ ખીણની સભ્યતા હતી. ધોળાવીરા અને લોથલ સહિતની તેની વસાહતો હરપ્પન સ્થાપત્યની લાક્ષણિકતા છે.
ગુજરાત સલ્તનત અને મુઘલ સામ્રાજ્યના શાસન દરમિયાન ગુજરાતમાં ઇન્ડો-ઇસ્લામિક સ્થાપત્યનો વિકાસ થયો હતો.
બ્રિટિશ સંસ્થાનવાદી સમયગાળા દરમિયાન ગોથિક અને નિયોક્લાસિકલ સહિત યુરોપિયન શૈલીમાં ઇમારતોનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ સમયગાળા દરમિયાન ઇન્ડો-સારસેનિક સ્થાપત્યનો પણ વિકાસ થયો હતો. ૧૯૪૭માં આઝાદી પછી ગુજરાતમાં આધુનિકતાવાદી સ્થાપત્ય જોવા મળે છે.
સિંધુ ખીણ સભ્યતા
ગુજરાતમાં સિંધુ ખીણની સભ્યતાના સ્થળોમાં ધોળાવીરા અને લોથલનો સમાવેશ થાય છે.
હિંદુ મંદિરોનું સ્થાપત્ય
મધ્યકાલીન હિંદુ મંદિર સ્થાપત્ય, પાવાગઢના કાલિકા માતાના મંદિરમાં તથા સોમનાથ અને દ્વારકાધીશ મંદિર માં જોવા મળે છે.
સોલંકી વંશનું સ્થાપત્ય
સોલંકી વંશે હાલના ગુજરાત અને કાઠિયાવાડ માં ઈ.સ. ૯૫૦ થી ઈ.સ. ૧૨૪૪ દરમિયાન શાસન કર્યું હતું.
સોલંકી વંશ ના સ્થાપત્યો અથવા મારુ-ગુર્જરા સ્થાપત્યશૈલીના ઉદાહરણોમાં તારંગા જૈન મંદિર, રૂદ્ર મહાલય મંદિર અને સૂર્યમંદિર, મોઢેરા નો સમાવેશ થાય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન રાણકી વાવ નું પણ નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું.
ઇન્ડો-ઇસ્લામિક સ્થાપત્ય
ગુજરાતના મોટા ભૂભાગ પર શાસન કરનાર પ્રથમ મુસ્લિમ વંશ ૧૪મી સદીમાં દિલ્હી સલ્તનત હતો. પાછળથી મુઘલ સામ્રાજ્ય, ગુજરાત સલ્તનત અને ૧૯૪૭ સુધી મુસ્લિમ શાસિત કેટલાક રજવાડાઓએ ગુજરાત પર શાસન કર્યું. આમ, સમગ્ર રાજ્યમાં ઇન્ડો-ઇસ્લામિક સ્થાપત્ય જોવા મળે છે.
ગુજરાત સલ્તનત
ગુજરાત સલ્તનતની ઇન્ડો-ઇસ્લામિક સ્થાપત્યની વિશિષ્ટ શૈલી અમદાવાદમાં જોવા મળે છે.
બ્રિટિશ સંસ્થાનવાદી સ્થાપત્ય (૧૮૫૮ - ૧૯૪૭)
બ્રિટિશ સંસ્થાનવાદી સમયગાળા દરમિયાન ગુજરાત પર કેટલાક રજવાડાઓનું શાસન હતું, જેના શાસકોએ વિશાળ મહેલો અને જાહેર ઇમારતોની રચના કરી હતી. તેનું નિર્માણ વિવિધ ઇન્ડો-યુરોપિયન શૈલીમાં કરવામાં આવ્યું હતું.
ગોથિક
ગુજરાતની ગોથિક ઇમારતોમાં હેન્રી સેન્ટ ક્લેર વિલ્કિન્સ દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવેલા પ્રાગ મહેલનો સમાવેશ થાય છે.
ઈન્ડો સેરેસેનિક
ગુજરાતની ઈન્ડો-સારાસેનિક ઈમારતોમાં માંડવીના વિજય વિલાસ પેલેસ તથા વડોદરાના લક્ષ્મી વિલાસ પેલેસ અને ન્યાય મંદિરનો સમાવેશ થાય છે. મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટી ઓફ બરોડાની ડિઝાઇન રોબર્ટ ચિશોલ્મ (આર્કિટેક્ટ) દ્વારા કરવામાં આવી હતી.
આધુનિક સ્થાપત્ય
અમેરિકન આર્કિટેક્ટ લુઇસ કાહનએ ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેનેજમેન્ટ અમદાવાદની ડિઝાઇન તૈયાર કરી હતી.
પ્રેમાભાઈ હોલ, ટાગોર મેમોરિયલ હોલ અને અમદાવાદમાં ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ડોલોજી બી. વી. દોશી દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવી હતી, જેમણે કોર્બુસિયર અને લુઇસ કાહન બંને હેઠળ કામ કર્યું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સ્થાપત્ય
જેઠાભાઈ રાઠોડ
કારકિર્દી
રાઠોડ ૧૯૬૭માં તાલુકા પંચાયતની ચુંટણી માત્ર ૧૯૫ મતથી હાર્યા હતા.
સ્વતંત્ર પક્ષના ઉમેદવાર તરીકે, રાઠોડે ૧૯૬૭ની ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના ઉમેદવારને ૧૭૦૦૦ મતોના તફાવતથી હરાવ્યા હતા. તેમણે ચૂંટણીમાં સાઇકલ પર પ્રચાર કર્યો હતો. તેમણે ૧૯૬૭ થી ૧૯૭૧ સુધી ખેડબ્રહ્માનું પ્રતિનિધિત્વ કરી ગુજરાત વિધાનસભાના સભ્ય તરીકે સેવા આપી હતી.
તેઓ વિધાનસભામાં હાજરી આપવા માટે રાજ્ય પરિવહનની બસનો ઉપયોગ કરતા હતા. તેઓએ તેમનું બાકીનું જીવન ગરીબીમાં વીતાવ્યું અને સરકારી સહાય માટે બીપીએલ કાર્ડ ધરાવતા હતા. તેમને કોઈ પેન્શન મળ્યું ન હતું.
ઉંમર સંબંધિત ટૂંકી માંદગી બાદ એક મહિના પછી, ૧૨ મે ૨૦૨૩ ના રોજ ટેબડા ગામમાં ૮૬ વર્ષની વયે તેમનું અવસાન થયું. તેમના મૃતદેહનો બીજા દિવસે તેમના ગામ નજીક સાબરમતી નદીના કિનારે અંતિમ સંસ્કાર કરવામાં આવ્યો હતો. તેમના અંતિમ સંસ્કારમાં ખેડબ્રહ્માના વર્તમાન ધારાસભ્ય તુષાર અમરસિંહ ચૌધરી અને અન્ય સ્થાનિક રાજકારણીઓએ હાજરી આપી હતી.
અંગત જીવન
રાઠોડ ગુજરાતમાં સાબરકાંઠા જિલ્લાના પોશીના તાલુકાના ટેબડા ગામમાં રહેતા હતા. તેમણે શારદાબેન સાથે લગ્ન કર્યા હતા. તેમને બીજી પત્ની પણ હતી. તેમને પાંચ પુત્રો અને ચાર પુત્રીઓ હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:૨૦૨૩માં મૃત્યુ શ્રેણી:રાજકારણી
ગીર ગઢડા (તા. ગીર ગઢડા)
ગીર ગઢડા એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ગીર ગઢડા તાલુકામાં આવેલું નગર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
આ નગરના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. અહીં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગીર સોમનાથ જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો શ્રેણી:ગીર ગઢડા તાલુકો
મહેન્દ્ર મેઘાણી
મહેન્દ્ર મેઘાણી ગુજરાતી પત્રકાર, તંત્રી અને સાહિત્યકાર અને પ્રકાશક હતા. તેઓ જાણીતા સાહિત્યકાર ઝવેરચંદ મેઘાણીના જયેષ્ઠ પુત્ર હતા. તેઓ જાણીતા ગુજરાતી સામયિક મિલાપના સ્થાપક તંત્રી હતા.
પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ
તેમનો જન્મ ૨૦ જૂન ૧૯૨૨ના રોજ મુંબઈ માં થયો હતો. મહેન્દ્રભાઈએ તેમનું પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષણ ભાવનગર ખાતે લીધુ હતું. ત્યારપછી ૧૯૪૨માં અમદાવાદની એલ.ડી. આર્ટસ કોલેજમાં બે વર્ષ અભ્યાસ કર્યા પછી તેમણે મુંબઈ સ્થંળાતર કર્યુ હતું અને હિંદ છોડોની લડત દરમ્યાન અભ્યાસ અધુરો છોડ્યો હતો. ૧૯૪૮માં તેઓ પત્રકારત્વનાં અભ્યાસ માટે અમેરીકાની કોલંબીયા યુનિવર્સિટી ગયા હતા.
પત્રકારત્વ કારકિર્દી
મહેન્દ્રભાઈએ તેઓની કારકિર્દીની શરુઆત ગુજરાતી દૈનિક નૂતન ગુજરાત માટે લેખમાળા લખીને કરી હતી.૧૯૫૦માં તેઓએ મિલાપ સામયિકની શરુઆત કરી હતી જે તેઓએ ૧૯૭૮ સુધી ચલાવ્યુ હતું.૧૯૫૩માં તેઓએ તત્કાલીન ભારતના વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુ સાથે સોવીયેટ યુનીયન,પોલેન્ડ અને યુગોસ્લાવીયાનો પ્રવાસ કર્યો હતો. ૧૯૬૯નાં વર્ષમાં ગાંધીજીના જન્મ શતાબ્દી વર્ષમાં વિશ્વના અનેક દેશોમાં પ્રદર્શનોનું આયોજન કરી ભારતીય પુસ્તકો અને ગાંધીજીના વિચારોનો પ્રચાર કર્યો હતો. ૧૯૭૨ની સાલથી લોકમિલાપ ટ્રસ્ટના નેજા હેઠળ તેઓએ ગુજરાતી ભાષાના ઉત્તમ પુસ્તકોને સસ્તા ભાવે પ્રકાશીત કરીને સામાન્ય લોકો સુધી પહોંચાડ્યા હતાં. આ ઉપરાંત ૧૯૮૮ની સાલથી તેઓએ જાણીંતા પુસ્તકોનુ સંક્ષીપ્તીકરણ કરીને ૧૦૦ જેટલા પાનાઓની પુસ્તીકાઓ પ્રકાશીત કરીને અતીઅલ્પ ભાવે આપીને લોકોમાં વાંચન વધારવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
અવસાન
તેમનું અવસાન ૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૨ના રોજ ભાવનગર ખાતે થયુ હતું.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:પત્રકાર
નીલમ સંજીવ રેડ્ડી
નીલમ સંજીવ રેડ્ડી (૧૯ મે ૧૯૧૩ – ૧ જૂન ૧૯૯૬) પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને સ્વાતંત્ર્યસેનાની હતા. આઝાદી બાદ તેઓ આંધ્ર પ્રદેશના પ્રથમ મુખ્યમંત્રી બન્યા હતા. આ ઉપરાંત, બે વાર લોકસભાના અધ્યક્ષ અને કેન્દ્રીય મંત્રી બન્યા હતા.
પ્રારંભિક જીવન
રેડ્ડીનો જન્મ ૧૯ મે ૧૯૧૩ના રોજ આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યના અનંતપુર જિલ્લાના ઈલ્લુર ગામે એક તેલુગુ ભાષી હિંદુ પરિવારમાં થયો હતો. તેઓનું પ્રારંભિક શિક્ષણ થિઓસોફિકલ હાઈસ્કૂલ (મદ્રાસ)માં થયું હતું. ત્યારબાદ સ્નાતક અભ્યાસક્રમ માટે મદ્રાસ યુનિવર્સિટી સંલગ્ન અનંતપુર ગવર્મેન્ટ કોલેજમાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો. ૧૯૫૮માં શ્રી વેંકટેશ્વર વિશ્વવિદ્યાલય દ્વારા વિશ્વવિદ્યાલયની સ્થાપનામાં તેમના પ્રદાન બદલ માનદ ડૉક્ટર ઓફ લો ની પદવી એનાયત કરવામાં આવી હતી.
રાજકીય કારકિર્દી
૧૯૪૬માં મદ્રાસ વિધાનસભામાં કોંગ્રેસના પ્રતિનિધિ તરીકે ચૂંટાઈને કોંગ્રેસ વિધાયક દળના સચિવ બન્યા. તેઓ મદ્રાસથી સંવિધાન સભાના સભ્ય પણ રહ્યા હતા. એપ્રિલ ૧૯૪૯થી એપ્રિલ ૧૯૫૧ દરમિયાન તેઓ મદ્રાસ રાજ્યના નશાબંધી અને આબકારી તેમજ વન વિભાગના મંત્રી હતા. ૧૯૫૩થી ૧૯૫૫ દરમિયાન આંધ્ર પ્રદેશના નાયબ મુખ્યમંત્રી પદે રહ્યા હતા. ૧૯૫૬-૬૦ અને ૧૯૬૨-૬૪ના સમયગાળામાં તેઓ રાજ્યના મુખ્યમંત્રી બન્યા. આ દરમિયાન જ ૧૯૬૦-૬૨ અખિલ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના અધ્યક્ષ બન્યા. ૧૯૬૪-૬૭ દરમિયાન લોકસભાના પ્રતિનિધિ તરીકે ચૂંટાઈને કેન્દ્રીય મંત્રી બન્યા. જેમાં તેમણે ખાણ-ખનીજ, પોલાદ, વાહનવ્યવહાર, વિમાન તેમજ પર્યટન ખાતાના મંત્રી તરીકે સેવાઓ આપી. ૧૯૬૯માં તેઓ પ્રથમ વાર રાષ્ટ્રપતિ પદના ઉમેદવાર બન્યા પરંતુ તેમાં તેમની હાર થઈ હતી. ૧૯૭૭માં તેઓ રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં સફળ રહ્યા હતા અને ભારતના છઠ્ઠા રાષ્ટ્રપતિ બન્યા હતા.
કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ (૧૯૬૦-૬૨) અને કેન્દ્રીય મંત્રી (૧૯૬૪-૬૭)
તેઓ ૧૯૬૦ થી ૧૯૬૨ દરમિયાન બેંગ્લોર, ભાવનગર અને પણજી ખાતે આયોજીત ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના અધિવેશનોમાં અધ્યક્ષ તરીકે ત્રણ વાર રહ્યા હતા. ૧૯૬૨ના ગોવા ખાતેના અધિવેશનમાં તેઓએ ભારત-ચીન યુદ્ધ સમાપ્ત કરવાના સંકલ્પની અને ગોવાની મુક્તિની માંગને સુદૃઢ કરવાનીઘોષણા કરી હતી. જૂન ૧૯૬૪માં તેઓ લાલબહાદુર શાસ્રી સરકારમાં ખાણ અને ખનીજ મંત્રી તરીકે નિયુક્ત થયા હતા. ૧૯૬૬-૬૭માં ઈન્દિરા ગાંધી સરકારમાં તેઓએ વાહનવ્યવહાર, વિમાન તેમજ પર્યટન ખાતાના મંત્રી તરીકે સેવાઓ આપી હતી.
લોકસભાના સ્પીકર (૧૯૬૭-૬૯)
૧૯૬૭ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં તેઓ આંધ્ર પ્રદેશના હિંદપુર સંસદીય મતવિસ્તારમાંથી લોકસભામાં ચૂંટાયા હતા. ૧૭ માર્ચ ૧૯૬૭ના રોજ તેઓ ચોથી લોકસભાના અધ્યક્ષ (સ્પીકર) બન્યા હતા. અધ્યક્ષ પદની સ્વતંત્રતા પર ભાર મૂકવા તેમણે કોંગ્રેસ પક્ષના સભ્ય પદેથી રાજીનામું આપ્યું હતું. અધ્યક્ષ તરીકેના તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન જ સદનમાં સૌ પ્રથમ વાર અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવવામાં આવ્યો હતો. અનુસૂચિત જાતિઓ તેમજ અનુસૂચિત જનજાતિઓના કલ્યાણ માટે સમિતિનું ગઠન કરવામાં આવ્યું હતું. સંસદમાં સ્પીકર તરીકેની તેમની ભૂમિકાને તેમણે સંસદના ચોકીદાર તરીકે વર્ણવી છે.
ભારતના રાષ્ટ્રપતિ
૨૧ જુલાઈ ૧૯૭૭ના રોજ રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ચૂંટાયા અને ૨૫ જુલાઈ ૧૯૭૭ના રોજ ભારતના છઠ્ઠા રાષ્ટ્રપતિ તરીકે શપથ ગ્રહણ કર્યા હતા. તેમણે મોરારજી દેસાઈ, ચૌધરી ચરણસિંઘ અને ઇન્દિરા ગાંધીની સરકારો સાથે કામ કર્યું હતું. ભારતની આઝાદીની ૩૦મી વર્ષગાંઠની પૂર્વસંધ્યા પર તેમણે ભારતની ગરીબ જનતા સાથે એકાત્મતા પ્રદર્શિત કરતાં રાષ્ટ્રપતિભવનમાંથી એક સામાન્ય આવાસમાં રહેવાની અને પોતાના વેતનમાં ૭૦ પ્રતિશત કપાતની ઘોષણા કરી હતી.
અવસાન
૧૯૯૬માં ૮૩ વર્ષની ઉંમરે ન્યૂમોનિયાના કારણે બેંગ્લોર ખાતે તેમનું અવસાન થયું હતું.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના પ્રમુખો શ્રેણી:૧૯૧૩માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૯૬માં મૃત્યુ શ્રેણી:ભારતના રાષ્ટ્રપતિ શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની
ગઢવાલ રાઇફલ્સ
ગઢવાલ રાઇફલ્સ ભારતીય ભૂમિસેના ની એક પાયદળ રેજિમેન્ટ છે. તે ૩૯મી ગઢવાલ રેજિમેન્ટ તરીકે ૧૮૮૭માં ઉભી કરવામાં આવી હતી. તે શરૂઆતમાં બંગાલ સેના, બાદમાં બ્રિટિશ ભારતીય સેના અને આઝાદી બાદ ભારતીય ભૂમિસેનાનો ભાગ બની.
૧૯મી અને ૨૦મી સદીમાં સરહદી પ્રાંતના અભિયાનમાં તેણે ભાગ લીધો હતો તેમજ બંને વિશ્વયુદ્ધમાં ભાગ લીધો હતો. આઝાદી બાદના દરેક યુદ્ધમાં રેજિમેન્ટએ યોગદાન આપ્યું છે. તે મુખ્યત્ત્વે ગઢવાલી સૈનિકોની બનેલી છે અને તેની આગવી ઓળખ છે. હાલમાં તે ૨૫,૦૦૦ સૈનિકો ધરાવે છે જે ૧૯ પલટણો, ગઢવાલ સ્કાઉટ્સ જે હંમેશા જોષીમઠ ખાતે તૈનાત રહે છે તેમાં વહેંચાયેલા છે. બે સ્થાનિય સૈન્ય પલટણો ૧૨૧મી અને ૧૨૭મી પલટણ પણ તેનો ભાગ છે. રેજિમેન્ટની પ્રથમ પલટણને યાંત્રિક પાયદળ રેજિમેન્ટની ૬ઠી પલટણ તરીકે બદલવામાં આવી છે.
શરૂઆતનો ઇતિહાસ
ગઢવાલી સૈનિકોની અલગ રેજિમેન્ટ રચવાનો પ્રથમ પ્રસ્તાવ લેફ્ટ જનરલ એફ. એસ. રોબર્ટ્સ દ્વારા જાન્યુઆરી ૧૮૮૬માં લેવાયો અને તે અનુસાર એપ્રિલ ૧૮૮૭માં ૩જી ગુરખા રેજિમેન્ટને ઉભી કરવા આદેશ મળ્યો જેમાં છ કંપની ગઢવાલી અને બે ગુરખા સૈનિકોની રાખવામાં આવી. આમ અલ્મોડા ખાતે મે ૫, ૧૮૮૭ના રોજ પ્રથમ પલટણ ઉભી કરવામાં આવી જે બાદમાં લૅન્સડાઉન ખાતે બદલી કરાઈ.
રેજિમેન્ટનું મુખ્યાલય ઓક્ટોબર ૧, ૧૯૨૧ના રોજ લૅન્સડાઉન ખાતે સ્થપાયું.
પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ
પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધમાં ગઢવાલની બંને પલટણો મેરઠ ડિવિઝનની ગઢવાલ બ્રિગેડ તરીકે ફ્લાન્ડર્સ ખાતે લડાઈમાં ઉતરી. રેજિમેન્ટને નાયક દરવાન સિંઘ નેગી અને રાઇફલમેન ગબ્બર સિંઘ નેગીએ બે વિક્ટોરીયા ક્રોસ અપાવ્યા. નાયક દરવાન સિંઘ પ્રથમ ભારતીય સૈનિક હતા જેમને આ સન્માન બ્રિટિશ સમ્રાટના સ્વહસ્તે એનાયત કરાયું. મોટાપ્રમાણમાં જાનહાનિ વેઠવાને કારણે પલટણોને વિલિન કરી અને ગઢવાલ રાઇફલ્સ તત્પુરતી ઉભી કરાઈ. પલટણોએ ૧૪ અફસર, ૧૫ જુનિયર અફસર અને ૪૦૫ સૈનિકો ગુમાવ્યા હતા.
૧૯૧૭માં ફરીથી ૧લી અને ૨જી પલટણો ઉભી કરવામાં આવી અને તેમને તુર્કી સામે મેસોપોટેમિયા ખાતે લડાઈમાં ઉતારાઈ. ૨૫-૨૬ માર્ચ ૧૯૧૮ના રોજ ખાન બગદાદી ખાતે તેમણે તુર્કીના ૩૦૦ સૈનિકોને ઘેરી લીધા અને શરણાગતિ સ્વીકારવા મજબૂર કર્યા જેમાં તેમના ડિવિઝનલ કમાંડર પણ હતા.
૩જી પલટણ ૧૯૧૬માં અને ૪થી ૧૯૧૮માં ઉભી કરવામાં આવી. બંને પલટણોને અફઘાનિસ્તાન અને સરહદી પ્રાંતમાં લડવાની તક મળી.
ઓક્ટોબર ૧૯૧૯માં ૪થી પલટણને કોહાટ ખાતે વઝીરી અને મહસૂદ સામે લડવા મોકલવામાં આવી. કોહાટ ખાતે સફળ કાર્યવાહી બાદ તેમને કોટકાઈ પાસે સંવેદનશીલ અને મુશ્કેલ ચોકી સ્પિન ઘારા ટેકરી કબ્જે કરવાની જવાબદારી સોંપાઈ. ૨ જાન્યુઆરી ૧૯૨૦ના રોજ મહેસૂદ અને અન્ય આદિવાસીઓએ હુમલો કર્યો. કંપનીએ મોટા પ્રમાણમાં જાનહાનિ વેઠી અને ચોકી પરનો કબ્જો જાળવી રાખ્યો. પરિસ્થિતિ વણસતી જોતાં ઉપરી અધિકારીઓએ પીછેહઠનો આદેશ આપ્યો. સમગ્ર પીછેહઠ દરમિયાન તેમના પર હુમલા થતા રહ્યા. આ ટેકરીને પાછળથી ગઢવાલી ટેકરી તરીકે ઓળખવામાં આવી. આ કાર્યવાહી માટે અંગ્રેજ અધિકારીને મરણોપરાંત વિક્ટોરીયા ક્રોસ એનાયત કરાયો.
પુનઃફેરવણી અને રોયલનો શિરપાવ
ફેબ્રુઆરી ૨, ૧૯૨૧ના રોજ દિલ્હી ખાતે ડ્યુક ઓફ કોનોટ દ્વારા જાહેરાત કરવામાં આવી કે ઉત્કૃષ્ટ સેવા અને વીરતા માટે સમ્રાટ દ્વારા છ પલટણોને રોયલ શિરપાવ આપ્યો હતો અને તેમાંની એક ગઢવાલ હતી. તેના પ્રતિક સ્વરૂપે ખભ્ભા ઉપર ટ્યુડોર તાજ અને લાલ લેનયાર્ડ પહેરવાની છૂટ હતી. ૨૬ જાન્યુઆરી ૧૯૫૦ના દિવસે જ્યારે ભારત ગણતંત્ર બન્યું ત્યારે તાજ હટાવાયો પરંતુ લેનયાર્ડ કાયમ રહી.
રમખાણ વિરોધિ ફરજ બજાવવા ઇનકાર
૧૯૩૦માં પેશાવર ખાતે શાસન વિરોધિ સંઘર્ષ દરમિયાન ગઢવાલ રાઇફલ્સને બે પ્લાટુને શહેરમાં રમખાણો અટકાવવા લઈ જતી બસમાં બેસવા ઈનકાર કરી દીધો હતો. જે પ્લાટુનનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા હતા તેમને જેલની સજા કરવામાં આવી અને રાઇફલમેનને નોકરીમાંથી છૂટા કરવામાં આવ્યા. right|thumb|ગઢવાલ રાઇફલ્સ દ્વારા શાંતિપૂર્વક વિરોધ કરી રહેલા પર ગોળીબાર કરવા ઇનકાર કરાયો
દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધ
બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન સૈનિકોને જરૂરિયાતને પહોંચી વળવા ૧૯૪૦માં ૪થી પલટણ ફરી ઉભી કરાઈ અને ૧૯૪૧માં ૫મી અને ૬ઠી.
આ યુદ્ધમાં ૧લી અને ૪થી પલટણ બર્મા ખાતે, ૨જી અને ૫મી પલટણ મલાયા ખાતે લડી. ૨જી પલટણ મલાયા ખાતે તૈનાત હતી અને તે એકમાત્ર પાયદળ રેજિમેન્ટ હતી માટે તેને અનેકવિધ પ્રકારની ફરજો સોંપાઈ હતી. નવી પલટણો ઉભી કરવા પલટણમાંથી બે વખત સૈનિકો લેવામાં આવ્યા હતા. જ્યારે જાપાન હુમલો કર્યો ત્યારે પલટણ બહાદુરીપૂર્વક ઝઝૂમી અને મોટાપ્રમાણમાં જાનહાનિને કારણે તેનું અસ્તિત્ત્વ જ ખતમ થઈ ગયું. જે સૈનિકો જીવિત બચ્યા તેમને જાપાને યુદ્ધકેદી તરીકે બાનમાં લીધા. ૫મી પલટણ પણ સિંગાપુર ખાતે હતી અને તેમણે પીછેહઠ કરી રહેલા અંગ્રેજ સૈન્યના પાછળના ભાગે રહી અને લાંબી લડાઈ લડી. આ બંને પલટણો સંપૂર્ણ નાશ પામી અને તેમના સ્થાને ૭મી પલટણ ઉભી કરવી પડી. ૨જી પલટણ યુદ્ધ બાદ ફરીથી ૧૯૪૬માં ઉભી કરાઈ અને ૫મી પલટણ આઝાદીના ઘણા સમય પછી ૧૯૬૨માં ઉભી કરાઈ.
૧લી પલટણ ૧૯૪૧માં બર્મા ખાતે ફરજ પર હતી અને તે જાપાની ઘોડાપુરને ખાળવા બહાદુરીપૂર્વક લડી. તેણે શરૂઆતમાં બર્માના રક્ષણ માટે અને બાદમાં તેને પાછું કબ્જે કરવા માટે અનેક લડાઈઓ લડી અને તેમને સાત યુદ્ધ સન્માનો આ માટે મળ્યાં.
૪થી પલટણને ત્રણ વર્ષ સુધી સરહદી પ્રાંતમાં ફરજ બાદ બર્મા ખાતે નિયુક્ત કરાઈ.
૩જી પલટણ ઉત્તરી આફ્રિકા અને ઈટલી ખાતે લડાઈમાં જોડાઈ. તેમાં ત્રણ તો માત્ર ગઢવાલ રાઇફલ્સને મળે તેવાં યુદ્ધ સન્માન જીત્યાં. આ ઉપરાંત પાંચ અન્ય યુદ્ધ સન્માનો મેળવ્યાં.
યુદ્ધ બાદ સૈનિકોની જરૂરિયાત ઘટતાં પલટણો ઘટાડવામાં આવી અને ૧લી, ૨જી અને ૩જી એમ ત્રણ જ સક્રિય પલટણ રાખવામાં આવી.
૧૯૬૨નું ભારત-ચીન યુદ્ધ
૧૯૬૨માં ૪થી પલટણ તવાંગ, જાન્ગ અને નુરાનાંગ ખાતે લડાઈમાં જોડાઈ. મોટા પ્રમાણમાં જાનહાનિ સહેવા છતાં તેણે ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન કર્યું. નુરાનાંગ ખાતે પલટણની કાર્યવાહી મોટાભાગના યુદ્ધ ઈતિહાસમાં "પાયદળ યુદ્ધનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ" તરીકે ઉલ્લેખવામાં આવે છે. નેફામાં યુદ્ધ સન્માન મેળવનાર એકમાત્ર પલટણ ૪થી ગઢવાલ હતી જેને 'નુરાનાંગ' યુદ્ધ સન્માન એનાયત કરાયું. આ સ્થળને હાલમાં રાઇફલમેન જશવંત સિંઘ રાવતના માનમાં જશવંતગઢ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમને આ લડાઈ માટે મરણોપરાંત મહાવીર ચક્ર અપાયું હતું. અન્ય મહાવીર ચક્ર પલટણનું નેતૃત્વ કરી રહેલા લેફ્ટ કર્નલ ભટ્ટાચારજીને એનાયત કરાયું હતું. પલટણના જીવિત બચેલા અને યુદ્ધકેદી તરીકે પકડાયેલા સૈનિકોને અલગ તારવી અને વધુ શિક્ષા આપવામાં આવતી હતી કારણ કે તેમણે ચીની સૈનિકોમાં મોટા પ્રમાણમાં જાનહાનિ કરી હતી.
૧૯૬૫નું ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ
૧૯૬૫માં ૧લી પલટણ ગાદરા માર્ગ ખાતે, ૨જી પલટણ ઓપી હિલ, ૬ઠી પલટણ ફિલોરા અને આઠમી પલટણ બુટુર ડોગરાન્ડી ખાતે લડી હતી.
ગદરા શહેરની લડાઈ: ૧લી પલટણ રાજસ્થાન માં તૈનાત હતી અને તેણે તોપખાનાની મદદ વિના રણમાં આગળ વધી અને ગદરા શહેરને કબ્જે કર્યું. પલટણને એક વીર ચક્ર અને એક સેના પદક અપાયો.
ઓપી હિલ: ૨જી પલટણ ઓપી હિલને કબ્જે કરવાની કાર્યવાહીમાં સામેલ હતી. તે ૧૨૦ પાયદળ બ્રિગેડના મુખ્યાલય સાથે જોડાયેલી હતી. કેપ્ટન ચંદ્ર નારાયણ સિંઘના નેતૃત્વ હેઠળ સૈનિકોએ હુમલો કર્યો અને છ સૈનિકોને મારી નાખ્યા અને બાકીના સૈનિકો નાશી ગયા. મોટા પ્રમાણમાં હથિયાર અને ચોકી પણ કબ્જે કરવામાં આવી. કેપ્ટન સિંઘ જોકે આ કાર્યવાહીમાં મશીનગન વડે ઘાયલ થયા અને શહીદી પામ્યા તેમને મરણોપરાંત મહાવીર ચક્ર એનાયત કરાયું.
૩જી પલટણ લાહોર વિસ્તારમાં હતી અને તેણે જીટી રોડ સુધીની કાર્યવાહીમાં ભાગ લીધો. દુશ્મન ભારે તોપોના તોપમારાને કારણે તેણે ૩૩ સૈનિકો ગુમાવ્યા. ૬ઠી પલટણે સિઆલકોટ વિસ્તારમાં ચારવા કબ્જે લીધું અને બાદમાં ફિલોરાને દુશ્મનના અનેક હુમલાઓથી બચાવી રાખ્યું. ૮મી પલટણે પણ સિઆલકોટ વિસ્તારમાં બુટુર ડોગરાન્ડીના રક્ષણમાં મહત્ત્વનો ભાગ ભજવ્યો અને તેણે પલટણના કમાંડર અને બીજા ક્રમાંક અફસરને બે દિવસમાં ખોઈ દીધા.
૧૯૭૧નું યુદ્ધ
right|thumb|૧૯૭૦ના દાયકામાં ગઢવાલ રાઇફલ્સના રંગરૂટ ૫મી પલટણે બાંગ્લાદેશ ને આઝાદ કરાવવામાં ભાગ લીધો અને હિલ્લી ખાતે લડાઈ લડી અને આમાં તેમને ત્રણ વીર ચક્ર એનાયત કરાયાં. ૧૨મી પલટણે પણ દિનાજપુર વિસ્તારમાં કાર્યવાહીમાં ભાગ લીધો.
૩જી પલટણ શકરગઢ વિસ્તારમાં હતી અને તેને સોંપાયેલ લક્ષ્ય ઢાંઢર અને મુખવાલ તેણે કબ્જે કર્યાં. બાદમાં યુદ્ધશાંતિ સ્થપાયા સમયે તે રામરી સુધી પહોંચી ગઈ હતી. ૪થી પલટણ ઝાંગર વિસ્તારમાં હતી અને તેણે પોતાની ચોકીઓ સંભાળી રાખી અને દુશ્મન વિસ્તારમાં છાપામાર હુમલાઓ કર્યા.૬ઠી પલટણ સિઆલકોટ વિસ્તારમાં હતી અને નવાનપિંડ પર પુનઃકબ્જો મેળવ્યા બાદ દુશ્મન વિસ્તારમાં રક્ષણાત્મક યુદ્ધ લડી. ૭મી પલટણ છામ્બ ખાતે હતી અને સંગરામ ચોકી પુનઃકબ્જે કરવાની કાર્યવાહીમાં મોખરે રહી.
આ ઉપરાંત ૮મી અને ૧૦મી પલટણે પણ યુદ્ધ અભિયાનમાં નોંધપાત્ર ફાળો આપ્યો.
૧૯૯૯નું કારગિલ યુદ્ધ
૧૭મી પલટણ બટાલિક વિસ્તારમાં હતી અને તેને જુબેર હાઇટ્સ ખાતે એરિયા બમ્પ અને કાલાપથ્થર પર હુમલો કરવાની જવાબદારી સોંપાઈ. ત્યાંથી રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ પર હુમલો કરવો શક્ય હતો. કેપ્ટન ગોઇગોઇની પ્લાટુન સિવાયની તમામ કંપનીઓ સૂર્યોદયને પહેલાં ચઢાઈ પૂરી ન કરી શકી. દુશ્મનને આશ્ચર્યમાં નાખતાં કેપ્ટન ગોઇગોઇની પ્લાટુને હુમલો કરી દીધો અને હાથોહાથની લડાઈમાં બે ઘૂસણખોરોને મારી નાખ્યા. કેપ્ટન ગોઇગોઇ મરણતોલ જખ્મી થયા અને બાદમાં શહીદ થયા તેમને મરણોપરાંત વીર ચક્ર એનાયત કરાયું. બીજે દિવસે પલટણ બંને વિસ્તાર કબ્જે કરવામાં સફળ થઈ. તેને કારણે આગળનો માર્ગ ખુલ્લો થયો અને પલટણે મુન્થો ઢાલો વિસ્તાર અને અંતે પોઇન્ટ ૫૨૮૫ પર કબ્જો મેળવ્યો. આખરી લડાઈ દરમિયાન બરફવર્ષા ચાલુ હતી અને યુદ્ધવિરામ રેખાની નજીક હોવાને કારણે દુશ્મન તોપખાનું પણ તેમના પર ગોળા વર્ષાવી રહ્યું હતું.
૧૮મી પલટણને પોઈન્ટ ૪૭૦૦ અને તેની આસપાસના ઉંચાઈ વાળા વિસ્તાર પર કબ્જો કરવાનો આદેશ મળ્યો. આ વિસ્તારમાં તોલોલિંગ અને પોઇન્ટ ૫૧૪૦ પરથી હાંકી કઢાયા બાદ દુશ્મનોએ અડ્ડો જમાવ્યો હતો. આ લડાઇ માટે પલટણને છ વીર ચક્ર જેમાં ચાર મરણોપરાંત અને આઠ સેના મેડલ એનાયત કરાયા.
કારગિલ યુદ્ધ માં બંને પલટણોએ કુલ ૪૯ અફસરો અને સૈનિકો ખોયા.
વીરતા પુરસ્કાર
રેજિમેન્ટના નામે ત્રણ વિક્ટોરીયા ક્રોસ, એક અશોક ચક્ર, ચાર મહાવીર ચક્ર, ૧૪ કીર્તિ ચક્ર, ૫૨ વીર ચક્ર, ૪૬ શૌર્ય ચક્ર, ૧૦ પરમ વિશિષ્ટ સેવા ચંદ્રક, એક ઉત્તમ યુદ્ધ સેવા ચંદ્રક, આઠ યુદ્ધ સેવા ચંદ્રક, ૨૮૪ સેના ચંદ્રક, ૧૭ અતિ વિશિષ્ટ સેવા ચંદ્રક અને ૪૦ વિશિષ્ટ સેવા ચંદ્રક
પુરસ્કાર (આઝાદી પહેલાં)
વિક્ટોરીયા ક્રોસ વિજેતા પુરસ્કાર (સ્વતંત્રતા બાદ)
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠી
ગોવર્ધનરામ માધવરામ ત્રિપાઠી (ઓક્ટોબર ૨૦, ૧૮૫૫ - ૪ જાન્યુઆરી, ૧૯૦૭ ) ગુજરાતી લેખક, નવલકથાકાર, કવિ, વિવેચક અને સાહિત્યિક ઇતિહાસકાર હતા.
તેમનો જન્મ ખેડા જિલ્લાના નડીઆદ ના ધર્મપ્રિય બ્રાહ્મણ માધવરામ ત્રિપાઠીને ત્યાં થયો હતો. પિતા અત્યંત ધાર્મિક વૃત્તિના અને દિલના બહુ ભોળા. જ્યારે માતા શિવકાશી રગેરગ વ્યવહારુ. પિતાની ધર્મનિષ્ઠા અને માતા ની વ્યવહારુતા - બન્ને ગોવર્ધનરામ વારસામાં મળ્યા હતા. દાદાના સમયથી ઘરમાં રહેતા મુનિ મહારાજ પાસે વીતેલા બાળપણ અને ઘરના ધાર્મિક વાતાવરણથી ચિત્ત પર પડેલો વૈષ્ણવધર્મ ને વેદાંતવિચારનો પ્રભાવ, કિશોરાવસ્થાથી વાચનનો અતિ શોખ, કાકા મનઃસુખરામ સાથેનો સહવાસ વગેરે એ ગોવર્ધનરામને ધાર્મિક, વિદ્યાવ્યાસંગી અને આર્યસંસ્કૃતિ પ્રત્યે અનુરાગી બનાવવામાં મહત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો.
અભ્યાસ અને શરૂઆતનું જીવન
ગોવર્ધનરામ નું પ્રાથમિક શિક્ષણ મુંબઈ ની બુદ્ધિવર્ધક શાળા માં થયો હતો. પછી અંગ્રેજી ત્રણ ધોરણ નડીઆદ માં અને ચોથા ધોરણથી મુંબઇ ની એલ્ફિન્સ્ટન હાઈસ્કૂલ માં કર્યો. ઈ.સ. ૧૮૭૧ માં મેટ્રિક અને બી.એ. થયા. કૉલેજના અભ્યાસ દરમિયાન કાવ્યરચના કરવાનો અને લેખો લખવાનો પ્રારંભ થઈ ગયેલો. પ્રારંભના વર્ષોમાં ગુજરાતી કવિતા કરતાં સંસ્કૃત કવિતા રચવા તરફ વિશેષ રુચિ હતી તે સંસ્કૃતમાં એમણે કરેલા ગિરનારવર્ણન પરથી તેમ જ કાલિદાસના ‘મેઘદૂત’ ના અનુકરણમાં શરૂ કરેલું ‘મનોદૂત’ કે પ્રથમ પત્ની હરિલક્ષ્મીના અવસાનથી જન્મેલા શોકથી ૧૮૭૫ માં રચાયેલું ‘હૃદયરુદિતશતક’ એ કાવ્યો પરથી જોઈ શકાય છે. એ સિવાય ૧૮૭૩ ના વર્ષમાં અંગ્રેજીમાં લખાયેલા ‘ઈઝ ધેર એની ક્રિયેટર ઑવ ધ યુનિવર્સ ?’, ‘ઘ સ્ટેટ ઑવ હિંદુ સોસાયટી ઈન ધ બોમ્બે પ્રેસિડન્સી’ કે એવા અન્ય લેખો એમની વ્યાપક વિષયોને ઊંડાણ માં લેવાની મનોવૃત્તિના સૂચક છે. પરંતુ આ પ્રારંભિક લેખોમાં એમના જીવન-વિચારને સમજવામાં ખૂબ ઉપયોગી, ૧૮૭૭માં લખાયેલો ‘એ રુડ આઉટલાઈન ઑવ ધ જનરલ ફિચર્સ ઑવ ઍસેટિઝમ ઈન માય સેન્સ ઑવ ધ વર્ડ’ લેખ છે. સંસારત્યાગમાં નહીં, સંસારસેવા અર્થે જીવન સમર્પિત કરવું એ જ સાચો સંન્યાસ એવી પ્રવૃત્તિમય સંન્યાસની ભાવના એમણે એ લેખમાં રજૂ કરી છે. કૉલેજના અભ્યાસકાળ દરમિયાન એમણે જીવન જીવવા માટે ત્રણ સંકલ્પ કર્યા,
૧. એલ.એલ.બી. થઈ મુંબઈ માં વકીલાત કરવી,
૨. ક્યારેય નોકરી કરવી નહિ,
૩. ચાળિસમે વર્ષે નિવૃત્તિ લઈને શેષજીવન સાહિત્ય અને સમાજની સેવામાં સમર્પિત કરવું.
અભ્યાસમાં તેમનો પહેલો-બીજો નંબર આવતો નહી, કારણ કે તેમનુ ધ્યાન પાઠ્યપુસ્તકો કરતાં બહારના સામાન્ય પુસ્તકો વાંચવામાં વિશેષ પ્રવૃત્ત હતું. કૉલેજકાળ દરમિયાન તેમણે સાહિત્ય તથા કવિતાનો આમૂલ અભ્યાસ આદર્યો.
ગોવર્ધનરામની ઊઘડતી જતી જ્વલંત કારકિર્દીની નિયતિને જાણે ઈર્ષ્યા આવતી હોય તેમ ૧૮૭૪ ના વર્ષમાં દુ:ખો અને વિતંબણાઓએ તેમની પર ઘા પર ઘા કરવા માંડ્યા. તે વર્ષમાં તેમની પત્ની હરિલક્ષ્મીનું સુવાવડમાં અવસાન થયું અને તેમની બાળકી પણ માતાની પાછળ્ ચાલી નીકળી. એ જ વર્ષમાં પિતા માધવરામ ની પેઢી તૂટી. તેઓ બી.એ.માં નાપાસ થયા. આ સંકટપરંપરાને કારણે તેમનો ભોઈવાડમાં બંધાવેલો માળો વેંચવો પડ્યો. પછી આખું કુટુંબ મુંબઈ થી નડીઆદ ગયું. ગોવર્ધનરામ કૉલેજનો અભ્યાસ પૂરો કરવા માટે મુંબઈ માં જ રહ્યા. આવી આર્થિક આપત્તિઓને કારણે, ૧૮૭૯ થી ૧૮૮૩ સુધી એમને અનિચ્છાએ ભાવનગરના દીવાનના અંગત સેક્રેટરી તરીકે થોડો સમય નોકરી સ્વીકારવી પડી હતી.
ઈ.સ.૧૮૮૩ના અંત ભાગ માં તેમણે ભાવનગર છોડ્યુ ત્યારે દિવાનસાહેબે તેમને રૂ.૨૫૦/- ના પગાર થી ભાવનગરના ન્યાયખાતામાં રાખવાની ઈચ્છા બતાવી.આ ઉપરાંત જૂનાગઢના દીવાનસાહેબે રૂ.૩૦૦/- ની નોકરીની ઑફર કરી, પરંતુ હવે ગોવરધનરામને લાગ્યું કે પોતે સેવેલા સ્વપ્ન અને સિદ્ધાંતો પાળવાનો સમય આવી ગયો છે. એટલે નોકરી છોડીને સ્વતંત્ર વકીલાત કરવાનો દ્રઢ નિશ્ચય કર્યો.ભાવનગર થી માત્ર પચાસ રૂપિયાની મૂડી સાથે મુંબઈ આવીને વકીલાત શરૂ કરી. વકીલાત સરસ ચાલવા માંડી. ઈ.સ.૧૮૮૪ થી ઈ.સ.૧૮૮૭ સુધીમાં તેમણે પોતાના પિતાનું દેવું એકલે હાથે વાળી દીધું. ૪૦ વર્ષની વયે નિવૃત્ત થયા બાદ બાકીના જીવનમાં શું વાંચવું, શું લખવું , શાનો અભ્યાસ કરવો, વિવિધ પ્રવૃત્તિઓને કેટલું સ્થાન આપવું છે તેનો વિચાર તેમણે ઈ.સ. ૧૮૮૫ સુધીમાં કરી લીધો હતો. તે જ વર્ષથી તેમણે નિયમિત પોતાની રોજનીશી લખવા માંડી હતી.
જીવન
ગોવર્ધનરામનો હવે સાહિત્યાકાશમાં ઉદય થઈ રહ્યો હતો. તેમનો સમર, ચિંતન અને પરિપાકરૂપ તેમનો હવે સુર્વણ યુગ નો ઉદય થયો ગણાયો. ઈ.સ.૧૮૭૭ માં શરૂ કરેલુ રસ ગંભીર કથા કાવ્ય 'સ્નેહ મુદ્રા' ઈ.સ.૧૮૮૪ માં તેમણે પોતાના હાથ માં લીધું, જે ઈ.સ. ૧૮૮૯ માં પ્રગટ થયું, પરંતુ આ સમયગાળાની સૌથી મહત્વ પ્રવૃત્તિ તો 'સરસ્વતી ચંદ્ર' ના પહેલા ભાગનો આરંભ થઈ ગયો હતો. ઈ.સ.૧૮૮૫ માં તે પૂરો લખાઈ ગયો ને ઈ.સ.૧૮૮૭ માં પ્રગટ થયો. આ જ અરસામાં એક બીજી મહત્વ ની ઘટના બની. ગોવર્ધનરામે પોતાના નાના ભાઈ હરિરામપાસે પુસ્તક-પ્રકાશનની પેઢી એન.એન.ત્રિપાઠીના સ્થાપના કરાવી. જેણે આજે પણ એક પ્રતિષ્ઠિત પ્રકાશન સંસ્થા તરીકે ઊજળું નામ રાખ્યું છે. ઈ.સ.૧૮૯૨માં 'સરસ્વતી ચંદ્ર' નો બીજોભાગ પ્રગટ થયો, ઈ.સ.૧૮૯૮ માં ત્રીજો ભાગ અને ઈ.સ.૧૯૦૧ માં ચોથો ભાગ પ્રગટ થયો હતો. અલબત્ત, ૧૮૮૩ થી જેની રચનાનો પ્રારંભ થઈ ગયો હતો તે ‘સરસ્વતીચંદ્ર’ : ભા.૧ (૧૮૮૭) નવલકથા એમની ગ્રંથરૂપે પ્રગટ થયેલી પહેલી કૃતિ છે. પછી ક્રમશઃ તેના ભા. ૨ (૧૮૯૨), ભા.૩ (૧૮૯૮) અને ભા.૪ (૧૯૦૧) ચૌદ વર્ષ દરમિયાન પ્રગટ થયા હતા.
સરસ્વતીચંદ્ર ગોવર્ધનરામ માધવરામ ત્રિપાઠીની બૃહત્કાય નવલકથા છે. આશરે અઢારસો પૃષ્ઠમાં વિસ્તરેલી આ કથાને ‘પુરાણ’, ‘પંડિતયુગનું મહાકાવ્ય’, ‘મહાનવલ’ વગેરે રૂપે ઓળખાવવામાં આવી છે. ગાંધીજી પૂર્વે ગુજરાતના શિક્ષિત સમાજ પર ઊંડો પ્રભાવ આ નવલકથાએ પાડ્યો એનું કારણ આ કૃતિમાં વ્યક્ત થયેલું જીવનવિષયક ઊંડું વ્યાપક ચિંતન તથા એ ચિંતનને કળારૂપ આપનારી સર્જકપ્રતિભા છે.
ગૃહ, રાજ્ય ને ધર્મ વિશેના પોતાના વિચારો પ્રજાના બહોળા વર્ગ સુધી પહોંચી શકે એ હેતુથી પોતે નિબંધને બદલે નવલકથાનો આશ્રય લીધો એવું લેખકે સ્પષ્ટ સ્વીકાર્યું છે, તો પણ એમની સર્જક તરીકેની ઊંચી શક્તિ ઘટનાસંયોજન, પાત્રનિરૂપણ ને ભાષામાં પ્રગટ થઈ છે. સંઘર્ષના તત્વથી પહેલા બે ભાગ કથાની દ્રષ્ટિએ વધારે રસિક બન્યા છે. પાછલા બે ભાગ માં સંઘર્ષ વિશેષત:વૈચારિક ભૂમિકાએ રહેતો હોઈ નવલકથા નિબંધાત્મક બની જાય છે.
ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠી ચાળીસ વર્ષના થયા. પોતે કરેલા સંકલ્પ મુજબ વકીલાતનો અત્યંત ધીકતો ધંધો સમેટી લીધો. વીસ બાવીસની કાચી, યુવાન અને મુગ્ધ ઉંમરે જીવનનો નકશો ચીતરવો અને તેને નિશ્ચયપૂર્વક વળગી રહેવું, પ્રેક્ટિસ છોડીને સાહિત્યસર્જનમાં જીવન સમર્પણ કરવું -આ બધી વિરલ વાતો કહેવાય ,જે ગોવર્ધનરામે કરી બતાવી. ગોવર્ધનરામ નડીઆદ આવીને વસ્યા. તરત જ કચ્છ સંસ્થા ની તરફ થી દીવાનગીરીની રૂ.૧,૫૦૦/-ના પગાર ની નોકરીનો પ્રસ્તાવ આવ્યો જેનો તેમેણે મક્કમતાથી પણ આદરપૂર્વક અસ્વીકાર કર્યો. ઈ.સ.૧૯૦૨માં તેઓ એમ.એ ના ગુજરાતી વિષયમાં પરીક્ષક નિમાયા. આ માટે મુંબઈ જતાં તેમને બે ઉત્તમ મિત્રરત્નો સાંપડ્યાં-પ્રો. ત્રિભુવનદાસ ગજ્જર અને સાક્ષર કેશવહર્ષદ ધ્રુવ. ઈ.સ.૧૯૦૪માં નડીઆદ માં પ્લેગ ફાટી નીકળ્યો. તેમાં તેમનાં માતુશ્રીનું અવસાન થયુ. ગાઢ મિત્ર પ્રો. ત્રિભુવનદાસ ની વારંવાર માંગણીને કરણે તેઓ ઈ.સ.૧૯૦૫ માં કુટુંબ સાથે મુંબઈ જઈ વસ્યા.
ગોવર્ધનરામનું વાંચન વિશાળ હતું. તેમણે અંગ્રેજી સાહિત્યનો પણ ઊંડો અભ્યાસ કર્યો હતો. પશ્ચિમ આ વિસ્તીર્ણ સાહિત્યે તેમને વિચારક મનને આર્યસંસ્ક્રુતિનાં ઊંડાણો જોવા, સમજવા અને તુલનાત્મક દ્રષ્ટિથી તેનું મૂલ્ય આંકવા લલચાવ્યા. પરિણામે તેમની સર્વગ્રાહી તલસ્પર્શી મેઘાને એક નવું જ દર્શન લાવ્યું. એક નવી જ દિશા સાંપડી. આ નવી દિશા પૂર્વ અને પશ્ચિમના અંશોના સમન્વયની. તેમણે ઘણા બળો જોય હતા,અનુભવ્યાં હતાં. દેશના યુવાનો ઉપર તેમની મોહિની પથરાયેલી પણ તેમણે જોઈ હતી. પશ્ચિમી સુધારાનો એ વેગીલો પવન આર્યસંસ્ક્રુતિ મિટાવી દેવાની હોડ બકી હોય તેવો જોરશોરથી ફૂંકાઈ રહયો હતો. એ સમયે હિન્દુ સમાજને સુધારવાના શુભાશ્યથી દલપત-નર્મદ ભલે સાચા હોય તો પણ તેમણે માત્ર દોષો જ ગાયા હતા પણ, ગોવર્ધનરામની ગુણગ્રાહી દ્રષ્ટિને એ ન રુચ્યું. તેમણે આર્યસંસ્ક્રુતિનાં મૂલ્યોને ફરી પ્રસ્થાપિત કરવાનું મુનાસિબ માન્યું. તેમણે પૂર્વ-પશ્ચિમનાં શુભ બળોને ઉત્સાહથી આવકાર્યા અને બંને સંસ્કૃતિઓના પાવન સરિતાના સંગમનું ચિત્ર રચાયું. આવી વિચારસરણી-મનોમંથનનો પરિપાક તે 'સરસ્વતીચંદ્ર'.
આ સઘળા સર્જનોમાં લેખકની અદ્રિતીય વિદ્વતાનાં અને ઉત્ક્રુષ્ટ પ્રતિભાનાં દર્શન થાય છે. પણ તેમનું સબળ યશદાયી અને સર્વશ્રેષ્ઠ સર્જન તો " સરસ્વતીચંદ્ર " જ છે. અલબત્ત તેમાનુ ગધ દીર્ધસૂત્રી હોવા છતાં તે ઉત્કૃષ્ટ કોટિનું છે. સમસ્ત જીવનના વિસ્તારને તેમણે આ મહાનવલ માં આવરી લીધો છે. આ ઉત્તમ કૃતિના સર્જક માત્ર એક વાર્તાકાર ન રહેતા દ્રષ્ટા પણ બને છે. પાંડિત્યને લોક્ભોગ્ય બનાવવા તેમણે કલાકારનો સ્વાંગ ધર્યો છે. આ કૃતિ એવુ ચિરંતન મૂલ્ય ધરાવે છે કે ગીતાની જેમ એનુ નવું નવું વિશિષ્ટ મૂલ્યાંનકન કરતાં ગુજરાતના સારસ્વતો કદી ધરાયા નથી. એ જ એની અમરકીર્તિર્ની યશપતાકા છે.