cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
સપનોં સે ભરે નૈના
કથાનક
આ ધારાવાહિકનું કથાનક નૈના ભારદ્વાજ (પાર્વતી વજે)ના જીવન પર આધારિત છે, જે પોતાના પિતાના મૃત્યુ પછી મુંબઈ ચાલી જાય છે અને ત્યાં વિવાહ માટેની તૈયારીઓ શરુ કરે છે. એક દિવસ રેલ્વેમાં યાત્રા કરતી વખતે તેની મુલાકાત દક્ષ પટવર્ધન (ગૌરવ એસ. બજાજ) સાથે થઈ જાય છે. નૈના પાસે રેલ્વેની ટિકિટ હોતી નથી અને દક્ષની જગ્યા પર બેસી રહે છે અને ટિકિટ માગનારને તે દક્ષ પોતાનો પતિ હોવાનું જણાવે છે. જે સાંભળીને દક્ષ ક્રોધિત થઈ જાય છે. નૈના મુંબઈ આવીને દક્ષની માને પણ મળે છે. દક્ષની માને તેનો વ્યવહાર સારો લાગે છે અને ભાડૂઆત તરીકે પોતાના ઘરમાં રહેવાની મંજૂરી પણ આપે છે. ત્યાર પછી બન્ને વચ્ચેના પ્રેમ અને વચ્ચે આવતા વિઘ્નોને કથામાં બતાવવામાં આવ્યા છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:હિન્દી ધારાવાહિક શ્રેણી:ધારાવાહિક
નાનીરેલ પૂર્વ
નાનીરેલ પુર્વ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ફતેપુરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાનીરેલ પૂર્વ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
કોરિયા, છત્તીસગઢ
કોરિયા, છત્તીસગઢ ભારત દેશમાં  આવેલા છત્તીસગઢ રાજ્યમાં આવેલું મહત્વનું નગર છે. કોરિયા, છત્તીસગઢ કોરિયા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
નાનીરેલ પૂર્વ
શ્રેણી:ફતેપુરા તાલુકો
કોરિયા, છત્તીસગઢ
કોરિયા પહોંચવા માટે
મુંબઇ, ભોપાલ, નાગપુર અને ખજુરાહોથી રાયપુર વિમાન મથક સીધી વિમાન સેવા દ્વારા પહોંચી શકાય છે. રાયપુર પહોંચી ત્યાંથી સરળતાથી કોરિયા સુધી પહોંચી શકાય છે.
રાયપુર, બિલાસપુર, રાયગઢ, અને અનૂપપૂરથી સીધી બસ સેવા કોરિયા પહોંચવા માટે સહેલાઇથી ઉપલબ્ધ છે.
કોરિયા નગરનું સૌથી નજીકનું રેલ્વે સ્ટેશન બિલાસપુર છે.
શ્રેણી:છત્તીસગઢ
દંતેવાડા જિલ્લો
દંતેવાડા જિલ્લો (દક્ષિણ બસ્તર) ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છત્તીસગઢ રાજ્યના ૧૬ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. દંતેવાડા જિલ્લાનું મુખ્યાલય દંતેવાડા નગરમાં આવેલું છે.
ઉદ્ધવ ઠાકરે
ઉદ્ધવ બાલ ઠાકરે (જન્મː ૨૭ જુલાઈ ૧૯૬૦) એ ભારતીય રાજકારણી છે. તેઓએ ૨૦૧૯થી ૨૦૨૨ સુધી મહારાષ્ટ્રના ૧૮મા મુખ્યમંત્રી હતા. તેઓ શિવસેનાના પ્રમુખ છે.
પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ
ઉદ્ધવ ઠાકરેનો જન્મ ૨૭ જુલાઈ ૧૯૬૦ના રોજ રાજકારણી બાલ ઠાકરે અને તેમની પત્ની મીના ઠાકરેના ત્રણ પુત્રોમાં સૌથી નાના તરીકે થયો હતો. તેમણે શાળાકીય શિક્ષણ બાલમોહન વિદ્યામંદિરમાં કર્યું અને સર જેજે ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ એપ્લાઇડ આર્ટમાંથી તેઓ સ્નાતક થયા.
પ્રારંભિક રાજકીય કારકિર્દી
શિવસેનામાં ભાગલા પડ્યા જ્યારે તેમના પિતરાઇ ભાઇ રાજ ઠાકરેએ ૨૦૦૬માં પાર્ટી છોડી દીધી અને તેમનો પોતાનો મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેના નામનો પક્ષ રચ્યો. ૨૦૧૨માં તેમના પિતા બાલ ઠાકરેના અવસાન પછી, તેમણે પક્ષનું નેતૃત્વ કર્યું હતું અને ૨૦૧૩માં શિવસેના પ્રમુખ તરીકે ચૂંટાઈ આવ્યા હતા, અને તેમના નેતૃત્વ હેઠળ શિવસેના ૨૦૧૪ માં મહારાષ્ટ્રની એનડીએ સરકારમાં જોડાઇ હતી.
મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી
જોકે ઠાકરેએ તેમની રાજકીય કારકિર્દીમાં શરૂઆતમાં ક્યારેય કોઈ બંધારણીય પદ સંભાળ્યું ન હતું, જોકે ટૂંકી રાજકીય કટોકટી પછી, નવેમ્બર ૨૦૧૯ના રોજ, ચૂંટણી પછીના ગઠબંધન મહા વિકાસ અઘાડીના પ્રમુખ તરીકે ચૂંટાયા બાદ તેમણે મહારાષ્ટ્રના ૧૯મા મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ લીધા હતા.
અંગત જીવન
ઉદ્ધવ ઠાકરેએ રશ્મિ ઠાકરે સાથે લગ્ન કર્યા છે અને દંપતીને બે પુત્રો - આદિત્ય અને તેજસ છે.
ઇંટવા (તા. મેઘરજ)
ઇંટવા (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઇંટવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
પીપરલા (તા. સિહોર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના  ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સિહોર તાલુકો
દક્ષિણ ઝોન, અમદાવાદ શહેર
એ અમદાવાદ શહેરનું સંચાલન કરનાર અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા સંચાલનની સરળતા માટે શહેરને વિભાજીત કરતો વહીવટી વિભાગ છે.
દક્ષિણ કન્નડ
દક્ષિણ કન્નડ ભારત દેશમાં કર્ણાટક રાજ્યનો એક જિલ્લો છે. મંગ્લોર મુખ્ય મથક છે. તે પૂર્વમાં પશ્ચિમ ઘાટ દ્વારા આશ્રય છે અને પશ્ચિમમાં અરબી સમુદ્ર દ્વારા ઘેરાયેલું છે, દક્ષિણ કન્નડમાં ચોમાસા દરમિયાન વિપુલ પ્રમાણમાં વરસાદ પડે છે. તે સરહદ આપે છે ઉડુપી જિલ્લાના ઉત્તર માટે ચિકમંગલૂરના જિલ્લા ઉત્તરપૂર્વમાં, હસન જિલ્લા પૂર્વમાં કોડાગુ દક્ષિણપૂર્વ અને કસારાગોડ જિલ્લો ના કેરળ દક્ષિણમાં. ભારતની ૨૦૧૧ ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે દક્ષિણ કન્નડ જિલ્લાની વસ્તી ૨,૦83,,6૨. છે. border|right|300x300px| દક્ષિણ કન્નડ જિલ્લાનો તાલુકો દર્શાવતો નકશો જિલ્લા સાત સમાવેશ થાય છે તાલુકાઓ : મેંગલોર, <a href="./બંતવાલ" rel="mw:WikiLink" data-linkid="221" data-cx="{&quot;adapted&quot;:false,&quot;sourceTitle&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;Bantwal&quot;,&quot;thumbnail&quot;:{&quot;source&quot;:&quot;http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/Bantwal._Kashi_mutt.jpg/42px-Bantwal._Kashi_mutt.jpg&quot;,&quot;width&quot;:42,&quot;height&quot;:80},&quot;description&quot;:&quot;Suburb in Dakshina Kannada, Karnataka, India&quot;,&quot;pageprops&quot;:{&quot;wikibase_item&quot;:&quot;Q633136&quot;},&quot;pagelanguage&quot;:&quot;en&quot;},&quot;targetFrom&quot;:&quot;label&quot;}" class="cx-link" id="mwJg" title="બંતવાલ">બાંટવાલ</a>, <a href="./પુટુર" rel="mw:WikiLink" data-linkid="222" data-cx="{&quot;adapted&quot;:false,&quot;sourceTitle&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;Puttur, Karnataka&quot;,&quot;thumbnail&quot;:{&quot;source&quot;:&quot;http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/India_Karnataka_location_map.svg/55px-India_Karnataka_location_map.svg.png&quot;,&quot;width&quot;:55,&quot;height&quot;:80},&quot;description&quot;:&quot;City in Karnataka, India&quot;,&quot;pageprops&quot;:{&quot;wikibase_item&quot;:&quot;Q1089504&quot;},&quot;pagelanguage&quot;:&quot;en&quot;},&quot;targetFrom&quot;:&quot;label&quot;}" class="cx-link" id="mwJw" title="પુટુર">પટ્ટુર</a>, સુલીયામાં, બેલથાણગાડી, કડાબા અને મૂદબીદ્ર. તેમાં સાત ઉત્તરી તાલુકો ( ઉડુપી, કુંદપુર, કરકલા, હેબરી, બ્રહ્મવર, કળપ અને બાયન્દૂર ) નો સમાવેશ થતો હતો, પરંતુ ઉદૂપી જિલ્લાની રચના માટે આ ઓગસ્ટ 1997 માં અલગ થઈ ગયા હતા.
મહત્વના શહેરો અને દક્ષિણ કન્નડા નગરો સમાવેશ થાય છે મેંગલોર, પટ્ટુર, સુલીયામાં, બાંટવાલ, વિટ્ટલ, મૂદબીદ્ર, કિન્નીગોલી, ઉપ્પીનંગાડી, નેલલયાળી, કડાબા, <a href="./બેલ્થાંગાદી" rel="mw:WikiLink" data-linkid="246" data-cx="{&quot;adapted&quot;:false,&quot;sourceTitle&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;Belthangady&quot;,&quot;thumbnail&quot;:{&quot;source&quot;:&quot;http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/India_Karnataka_location_map.svg/55px-India_Karnataka_location_map.svg.png&quot;,&quot;width&quot;:55,&quot;height&quot;:80},&quot;description&quot;:&quot;Town in Karnataka, India&quot;,&quot;pageprops&quot;:{&quot;wikibase_item&quot;:&quot;Q757864&quot;},&quot;pagelanguage&quot;:&quot;en&quot;},&quot;targetFrom&quot;:&quot;label&quot;}" class="cx-link" id="mwPg" title="બેલ્થાંગાદી">બેલથાણગાડી</a>, ગુરુવાયનકરે, વેણુર, મુલકી, ધર્મસ્થલા, ઉજિરે અને સુબ્રમણ્ય. જિલ્લો દરિયાકિનારા, લાલ માટીની છતની ટાઇલ્સ ( મંગલોર ટાઇલ્સ ), કાજુ અને તેના ઉત્પાદનો, બેંકિંગ, શિક્ષણ, આરોગ્યસંભાળ અને રાંધણકળા માટે જાણીતું છે. મંગલોર કર્ણાટકનું બીજું મોટું શહેર છે અને પુત્તુર દક્ષિણ કન્નડના સૌથી મોટા અને મોટા શહેરો છે.
ઇતિહાસ
અલુપ (ಅಲುಪಾಸ್) એ દક્ષિણ 8 મી અને 14 મી સદી દરમિયાન દક્ષિણ કન્નડ પ્રદેશ પર શાસન કર્યું. 1860 પહેલાં, દક્ષિણ કન્નડ કાનરા નામના જિલ્લાનો ભાગ હતો, જે મદ્રાસ પ્રેસિડેન્સીમાં એક જ વહીવટ હેઠળ હતો. 1860 માં, બ્રિટિશરોએ આ વિસ્તારને દક્ષિણ કણારા અને ઉત્તર કણારામાં વહેંચી દીધો, જેનો ભૂતપૂર્વ મદ્રાસ પ્રેસિડેન્સીમાં રાખવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે બાદમાં બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીનો એક ભાગ બનાવવામાં આવ્યો હતો. કુંદપુર તાલુક અગાઉ ઉત્તર કણારામાં સમાવવામાં આવ્યો હતો પરંતુ પછીથી તેને ફરીથી દક્ષિણ કણારામાં સમાવવામાં આવ્યો.
1956 માં રાજ્યોના પુનર્ગઠન દરમિયાન, કસરાગોડને વિભાજીત કરીને નવા બનાવેલા કેરળ રાજ્યમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવ્યા હતા અને દક્ષિણ કન્નડને મૈસુર રાજ્ય (હાલના કર્ણાટક ) માં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવી હતી.
દક્ષિણ કેનરા એ બ્રિટીશ સામ્રાજ્ય હેઠળનો એક જિલ્લો હતો જેમાં વર્તમાન દક્ષિણ કન્નડ, ઉડુપી, કસરાગોડ જિલ્લાઓ અને અમીનીદિવિ ટાપુઓ શામેલ છે. ઉત્તર કેનેરા અને દક્ષિણ કેનેરાની રચના માટે કેનારા જિલ્લાને 1859 માં વિભાજિત કરવામાં આવ્યો હતો. દક્ષિણ કન્નડ 1956 માં મૈસુર સ્ટેટનો એક જિલ્લો બન્યો, જેનું પાછળથી 1973 માં કર્ણાટકનું નામકરણ કરવામાં આવ્યું. કસારાગોડ સ્ટેટ્સ અને યામિનીદીવિ ટાપુઓ ફરી સંસ્થા દરમિયાન, કેરળના એક જિલ્લો બની ગયો પાછળથી એક ભાગ બન્યો લક્ષદ્વીપ. ઉદૂપી જિલ્લો 1997 માં દક્ષિણ કન્નડના ઉત્તરી તાલુકોમાંથી રચાયો હતો. પાછળથી, કર્ણાટક સરકારે, વહીવટના હેતુ માટે, મોટા દક્ષિણ કન્નડ જિલ્લાને ઉદૂપી અને હાલના દક્ષીણા કન્નડ જિલ્લામાં 15 ઓગસ્ટ 1997 નાં રોજ વિભાજીત કર્યા. પૂર્વ જિલ્લાના ત્રણ તાલુકો - ઉદૂપી, કરકલા અને કુંડપુરા - નવા ઉદૂપી જિલ્લાની રચના કરી.
વસ્તી વિષયક
2011 ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે દક્ષિણ કન્નડની વસ્તી 2,089,649 છે, જેમાંથી પુરુષ અને સ્ત્રી અનુક્રમે 1,034,714 અને 1,054,935 છે. મેસેડોનિયા રાષ્ટ્રની જેટલી જ. આનાથી તે ભારતમાં 220 મા ક્રમે આવે છે (કુલ 640 માંથી ). જિલ્લાની 457 PD/sqkm ના વસ્તી ગીચતા છે. 2001 ના દાયકામાં તેનો વસ્તી વૃદ્ધિ દર 9.8% હતો. દક્ષિણ કન્નડા એક છે સેક્સ રેશિયો 1018 ના સ્ત્રીઓ દર 1000 પુરુષોએ અને સાક્ષરતા દર 88,62% છે. મંગ્લોર શહેરનો સાક્ષરતા દર 94% છે. ૨૦૧૧ ની ભારતીય વસ્તી ગણતરી મુજબ, માથાદીઠ આવકમાં જિલ્લા બીજા ક્રમે, એચ.ડી.આઈ. માં બીજા, સાક્ષરતામાં પ્રથમ અને કર્ણાટકના તમામ જિલ્લાઓમાં જાતિ રેશિયોમાં ત્રીજો છે.
તૂલુવા, વચ્ચે વહેંચાઇ આવે છે જેમાં બિલાવા, મોગાવીરા, બંટ, ખભે આરામ, તુલુ ગૌડા અને દેવદિગા સમુદાયો જિલ્લામાં સૌથી મોટો નૃવંશ સમૂહ છે. કોંકણી લોકો, બ્રાહ્મણો, હોલેયસ પહાડી-જનજાતિ ( કોરાગાસ ), મુસ્લિમો, મેંગલોરીયન કૅથલિકો વસ્તી અને અરેભાશે ગૌદાસ સમાવેશ બાકીના. બ્રાહ્મણોને મુખ્યત્વે સંબંધ શિવાલી, સારસ્વત, હાવ્યાકા, ચિતપવન, દૈવદ્ન્ય અને કોટા પેટા વિભાગો. દક્ષિણા કન્નડમાં બોલાતી મુખ્ય ભાષાઓમાં તુલુ, કોંકણી, કન્નડ, અરે ભાશે, ડેકકાની ઉર્દુ, બેરી ભાશે, હાવ્યાકા અને મલયાલમ છે.
ભૂગોળ
જિલ્લા ભૂગોળ પશ્ચિમમાં સમુદ્રતટ અને પૂર્વમાં પશ્ચિમ ઘાટનો સમાવેશ કરે છે. માટી મોટાભાગે લેટિટિક પ્રકારનું હોય છે, જે ઉચ્ચ આયર્ન અને એલ્યુમિનિયમ સામગ્રી દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
મુખ્ય નદીઓ છે નેત્રાવતી, કુમાધરા, ગુરુપુરા (ફાલ્ગુની), શંભવી, નંદિની અથવા પાવનજે અને પાયસ્વિની બધા અરબી સમુદ્રમાં જોડાય છે. મુ ઉપ્પિનગડી, નેત્રાવતી અને કુમારધરા નદીઓ ચોમાસા અને મીટ દરમિયાન થઈ જાય છે. આ ઘટનાને "સંગમ" કહેવામાં આવે છે, જેનો અર્થ સંસ્કૃતમાં સંગમ છે. મેંગલોરની નજીક, નેત્રાવતી અને ગુરુપુરા નદીઓના સંઘ દ્વારા એક નદી બનાવવામાં આવી છે જે અરબી સમુદ્રમાં ભળી જાય છે.
જિલ્લાની ટોપોગ્રાફી 30 km સુધી સાદી છે    દરિયાકિનારાની અંદર અને પશ્ચિમ ઘાટમાં પૂર્વ તરફ તીવ્ર પૂર્વવર્તી પર્વતીય પ્રદેશોમાં ફેરફાર. સાગ, વાંસ અને ગુલાબનાં ઝાડ પૂર્વ તરફના ડુંગરાળ વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે. ભારતના ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સર્વેએ આ જિલ્લાને મધ્યમ ભૂકંપગ્રસ્ત પ્રદેશ તરીકે ઓળખાવી છે અને સિસ્મિક ત્રીજા ક્ષેત્રમાં તેનું વર્ગીકરણ કર્યું છે. ગ્રામીણ દક્ષિણા કન્નડમાં, ઘરો એક ખેતરના ક્ષેત્રની વચ્ચે અથવા નાળિયેર અથવા અર્કનાટના વાવેતરની વચ્ચે છે, જે કેટલાક સો મીટરથી અલગ છે.
શિર્લાલુ ગામ (બેલ્થંગ્ડી તાલુક ની કુદ્રેમુખ શ્રેણીમાં), મહત્તમ એલિવેશન સાથે 1115 m  , દક્ષિણ કન્નડનો સૌથી ઉંચો મુદ્દો છે.
વાતાવરણ
દક્ષિણા કન્નડમાં કપ્પેન આબોહવાની વર્ગીકરણ અનુસાર ઉષ્ણકટિબંધીય ચોમાસુ વાતાવરણ (Am) છે. દક્ષિણ કન્નડમાં સરેરાશ વાર્ષિક વરસાદ 4030 mm. વરસાદ 3774.1 mm થી બદલાય છે  મેંગ્લોર કાંઠે, 4530 mm   મૂદાબિદ્રી અને 4329 mm   પશ્ચિમ ઘાટ નજીક પુત્તુર ખાતે. સરેરાશ ભેજ 75% છે અને જુલાઈમાં શિખરો 89% છે.
શિક્ષણ અને સંશોધન
left|thumb| નીટક સુરથકલ left|thumb|290x290px| મંગ્લોરના પીલિકુલા ખાતેનો સ્વામી વિવેકાનંદ પ્લેનેટોરિયમ, ભારતનો પહેલો અને એકમાત્ર 3 ડી પ્લેનેટોરિયમ છે. right|thumb| સેન્ટ એલોસિયસ ક Collegeલેજ, મંગ્લોર દક્ષિણ કન્નડમાં, પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષણ સમાજના દરેક વર્ગમાં પહોંચ્યું છે. આ જિલ્લામાં મેડિસિન, એન્જિનિયરિંગ, ફાર્મસી, નર્સિંગ, હોટલ અને કેટરિંગ, લો એન્ડ મેનેજમેન્ટના અભ્યાસક્રમો પૂરા પાડતી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓના હોસ્ટ.
જિલ્લામાં પુત્તુર ખાતેના કાજુ સંશોધન નિયામક જેવી સંશોધન સંસ્થાઓ આવેલ છે. સેન્ટ્રલ બાગાયતી પાક રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટયુટ છે Vitla માં Bantwal તાલુકાના.
જિલ્લાની એન્જિનિયરિંગ કોલેજોમાં સેન્ટ જોસેફ એન્જિનિયરિંગ કોલેજ, કેવીજી કોલેજ એન્જિનિયરિંગ, મેંગલોર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ટેકનોલોજી અને એન્જીનિયરિંગ, કેનેરા એન્જિનિયરિંગ કોલેજ, પી.એ. કૉલેજ એન્જિનિયરિંગ, શ્રીનિવાસ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ <a href="./ મંગ્લોર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ Technologyફ ટેકનોલોજી અને એન્જીનિયરિંગ " rel="mw:WikiLink" data-linkid="709" data-cx="{&quot;adapted&quot;:false,&quot;sourceTitle&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;Mangalore Institute of Technology &amp; Engineering&quot;,&quot;pageprops&quot;:{&quot;wikibase_item&quot;:&quot;Q6748712&quot;},&quot;pagelanguage&quot;:&quot;en&quot;},&quot;targetFrom&quot;:&quot;mt&quot;}" class="cx-link" id="mwAWg" title=" મંગ્લોર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ Technologyફ ટેકનોલોજી અને એન્જીનિયરિંગ ">ટેકનોલોજી</a>, શ્રીનિવાસ સ્કૂલ એન્જિનિયરિંગ, વિવેકાનંદ કોલેજ એન્જિનિયરિંગ એન્ડ ટેકનોલોજીનો સમાવેશ થાય છે., શ્રી દેવી ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ટેકનોલોજી, અલવાસ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ એન્જિનિયરિંગ એન્ડ ટેકનોલોજી, કરાવલી ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ટેકનોલોજી, સહ્યાદ્રી કોલેજ એન્જીનિયરિંગ અને મેનેજમેન્ટ, યેનીપોઆ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ટેકનોલોજી, એજે ઇન્સ્ટિટ્યૂટ એન્જીનિયરિંગ અને ટેકનોલોજી, એસડીએમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ટેકનોલોજી, બેરીઝ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ટેકનોલોજી અને પ્રસન્ના કોલેજ ઓફ એન્જીનિયરિંગ અને ટેકનોલોજી.
જિલ્લાની મેડિકલ કોલેજોમાં એજે ઇન્સ્ટિટ્યૂટ મેડિકલ સાયન્સ, ફાધર મ્યુલર મેડિકલ કોલેજ, કેએસ હેગડે મેડિકલ એકેડેમી, કસ્તુરબા મેડિકલ કોલેજ, શ્રીનિવાસ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ મેડિકલ સાયન્સ એન્ડ રિસર્ચ સેન્ટર, યેનિપોયા મેડિકલ કોલેજ એન્ડ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ અને કેવીજી મેડિકલ કોલેજ શામેલ છે. મણિપાલ કોલેજ ડેન્ટલ સાયન્સિસ મંગ્લોર, એબી શેટ્ટી મેમોરિયલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ડેન્ટલ સાયન્સિસ, એજે ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ડેન્ટલ સાયન્સિસ, યેનીપોઆ ડેન્ટલ કોલેજ એન્ડ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ અને શ્રીનિવાસ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ડેન્ટલ સાયન્સિસ કેટલાક ડેન્ટલ કોલેજો છે.
સંસ્કૃતિઓ, પરંપરાઓ અને ધાર્મિક વિધિઓ
left|thumb| પુત્તુરમાં પરંપરાગત ઘર right|thumb| યક્ષગણ કલાકારો આ જિલ્લાના મોટાભાગના લોકો પરંપરાઓ, રિવાજો અને ધાર્મિક વિધિઓનું પાલન કરે છે. જિલ્લામાં હિન્દુ દેવી-દેવતાઓનાં ઘણાં મંદિરો છે, જે પ્રાચીન છે અને તેમની સાથે આધ્યાત્મિકતા જોડાયેલા છે. દક્ષિણ કન્નડના લોકો સર્પ ભગવાન સુબ્રમણ્યની પૂજા કરે છે. દંતકથા અનુસાર, જિલ્લાને પરશુરામ દ્વારા સમુદ્રમાંથી પાછો ખેંચવામાં આવ્યો હતો. ભૂગર્ભમાં જવું અને ટોચ પરની જાતિઓનું રક્ષણ કરવું, નાગા દેવથાની લોકપ્રિય માન્યતા અનુસાર નાગરાધને અથવા સાપની ઉપાસના કરવામાં આવે છે. આત્માઓને સંતોષવા માટે ભુતા કોલા જેવા ધાર્મિક વિધિ કરવામાં આવે છે. ડાંગરના ખેતરમાં કાદવવાળા ટ્રેક ઉપર ભેંસની રેસનું એક રૂપ કમ્બાલા, જિલ્લાભરમાં 16 સ્થળોએ યોજવામાં આવ્યું છે. ટોટી ફાઇટ (ટુલુમાં કોરી કટ્ટા) એ ગ્રામીણ કૃષિ લોકોનો અન્ય મનોરંજન છે.
યક્ષગણ એ આ જિલ્લાની લોકપ્રિય લોક કલા છે. યક્ષગણન એક રાત લાંબી નૃત્ય અને નાટક પ્રદર્શન છે જેનો તુલુ નુડુમાં ખૂબ ધામધૂમથી કરવામાં આવે છે. પીલીવેષા (શાબ્દિક રીતે, વાળનો નૃત્ય) એ આ પ્રદેશમાં લોકનૃત્યનું એક અનોખું રૂપ છે જે જુવાન અને વૃદ્ધોને આકર્ષિત કરે છે, જે દસરા અને કૃષ્ણ જન્માષ્ટમી દરમિયાન કરવામાં આવે છે. કરાડી વેશા (શાબ્દિક અર્થ, રીંછ નૃત્ય) અન્ય લોકપ્રિય દરમિયાન પરફોર્મ નૃત્ય છે દશેરા. દક્ષિણ કન્નડા લોકો પણ જેવા પરંપરાગત હિન્દૂ તહેવારો ઉજવે બિસુ, યુગડી ( ઉગાડી ), કૃષ્ણ જન્માષ્ટમી, ગણેશ ચતુર્થી, નવરાત્રી ( દશેરા ), દીપાવલી, આતી હનીમ, વગેરે left|thumb| મેંગ્લોર આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથક પર [[જેટ એરવેઝ ]] આ જિલ્લામાં બસ સેવાઓ દક્ષિણ કન્નડ બસ ઓપરેટર્સ એસોસિએશન (ડીકેબીઓએ) અને રાજ્ય સંચાલિત કેએસઆરટીસી દ્વારા ખાનગી ખેલાડીઓ દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે. 1947 ભારતની આઝાદી પૂર્વે જ આ જિલ્લામાં સાર્વજનિક મર્યાદિત (જાહેર સૂચિબદ્ધ) કંપનીઓ હતી જે પરિવહન વ્યવસાય ચલાવે છે.
દક્ષિણ કન્નડ જિલ્લાનું નવું મંગલોર બંદર નામનું પનામ્બુર ખાતે એક દરિયાકિનારો છે. ન્યૂ મંગલોર પોર્ટ ટ્રસ્ટ દ્વારા સંચાલિત દરિયાઈ બંદર કાર્ગો, લાકડા, પેટ્રોલિયમ અને કોફીની નિકાસનું સંચાલન કરે છે. તે ભારતના મોટા દરિયાઇ બંદરોમાંનું એક છે.
જિલ્લાને બાજપેના મંગ્લોર આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથક દ્વારા હવાઇ માર્ગે જોડવામાં આવ્યું છે. એર ઇન્ડિયા, સ્પાઈસ જેટ અને ઇન્ડિગો જેવી એરલાઇન્સ પર્સિયન ગલ્ફ નજીક રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થળો પર દૈનિક ફ્લાઇટ્સ આપે છે.
ઐતિહાસિક સ્થળો
દક્ષિણ કન્નડમાં મુલાકાત લેવા માટે નીચે આપેલા ઐતિહાસિક સ્થાનો છે:
કૃષિ
left|thumb| દક્ષિણ કન્નડમાં [[ડાંગર|ડાંગરની ખેતી ]] અન્ય સમયે શહેરો, રાજ્યો અને દેશોમાં સ્થાયી થયેલા વતની પાસેથી પૈસાની આવક થતાં ખેતી, જે એક સમયે દક્ષિણા કન્નડના લોકોનો મોટો વ્યવસાય હતો, તેણે પીછેહઠ કરી છે. આ જિલ્લાના નોંધપાત્ર સંખ્યામાં લોકો અખાત ( મધ્ય પૂર્વ ) દેશો અને ભારતના અન્ય રાજ્યોમાં કામ કરે છે. મેંગ્લોર શહેરની આજુબાજુના ખેતરો અને ક્ષેત્રોને રહેણાંક પ્લોટ અને વાણિજ્યિક (ખરીદી) સંકુલમાં પરિવર્તિત કરવામાં આવ્યા છે. બાગાયત, જોકે, કેટલાક પગલાઓ છે, અને ફળ વાવેતર ક્ષેત્ર સુધારવા માટે પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. દક્ષિણ કન્નડા મુખ્ય પાક છે ડાંગર, કોકોનટ, સોપારીના, કાળા મરી, કાજુ અને કોકો. ચોખાની વાવણી સામાન્ય રીતે વર્ષમાં ત્રણ ઋતુઓ, કાર્તિકિકા અથવા યેનેલ (મે – ઓક્ટોબર), સુગી (ઓક્ટોબરથી જાન્યુઆરી) અને કોલાકે (જાન્યુઆરીથી એપ્રિલ) થાય છે. સુગગીની સીઝનમાં કેટલાક વિસ્તારોમાં ઉરદ (કાળા ગ્રામ) ઉગાડવામાં આવે છે. કર્ણાટક મિલ્ક ફેડરેશન ખાતે દૂધ પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટ ધરાવે કુલશેકર માં મેંગલોર. આ પ્લાન્ટ જિલ્લાના ખેડૂતોની માલિકીની પશુઓ પાસેથી મેળવેલ દૂધની પ્રક્રિયા કરે છે.
ભોજન
આ જિલ્લાની કેટલીક જાણીતી તુલુવા સમુદાયની વાનગીઓમાં કોરી રોટ્ટી (ચિકન ગ્રેવીમાં સૂકા ચોખાના ફલેક્સ), બાંગુડે પુલિમુંચી (મસાલાવાળા ખાટા ચાંદી-ગ્રે મેક્રેલ્સ), બીજા-મનોલી ઉપકારી, નીર દોસા, બુથાઇ ગેસી અને કડુબુનો સમાવેશ થાય છે. કોસ્ટલ કર્ણાટકમાં, મેંગ્લોરિયન ફિશ કરી એક લોકપ્રિય વાનગી છે. કોંકણી સમુદાયની વિશેષતામાં ડાળી ચોરો, બિબ્બે-ઉપકારી (કાજુ આધારિત), વાલ વાલ, અવનાસ અંબે સાસમ, કડગી ચક્કો, પાગિલા પોડિ, માલપુરી, પેટ્રોદે અને ચાને ગાશીનો સમાવેશ થાય છે. મેંગલોર ભજ્જી, પણ ગોલીબાજે તરીકે ઓળખાય છે, એક લોકપ્રિય માંથી બનાવેલ નાસ્તો છે મેદા, દહીં, ચોખાનો લોટ, સમારેલી ડુંગળી, કોથમીર પાંદડા, નારિયેળ, જીરું, લીલા મરચા અને મીઠું. મંગ્લોરમાં તુલુ શાકાહારી ભોજન, જેને ઉદૂપી ભોજન પણ કહેવામાં આવે છે, તે રાજ્ય અને દરિયાકાંઠાના ક્ષેત્રમાં જાણીતું અને ગમતું છે. દરિયાકાંઠાનો જિલ્લો હોવાથી માછલી મોટાભાગના લોકોનો મુખ્ય આહાર બનાવે છે. મેંગલોરીયન કૅથલિકો 'સન્ના-ડુકરા માસ ( "સન્ના" નો અર્થ ઇડલી ટોડી અથવા યીસ્ટના અને "ડુકરા માસ" નો અર્થ સાથે ફ્લુફફેદ ડુક્કરનું માંસ ) ડુક્કરનું માંસ બફાટ, સોર્પોટેલ અને મટન બિરયાની મુસ્લિમો જાણીતા વ્યંજનો છે. હપ્પાલા, સેન્ડિજ અને પુલી મુંચી જેવા અથાણાં મંગ્લોર માટે વિશિષ્ટ છે.
વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ
right|thumb| મંગ્લોર શહેરમાં વિજયા બેંકની સ્થાપક શાખા left|thumb| પુત્તુર ખાતે કેમ્પકો કચેરી left|thumb| દક્ષિણ કન્નડના સસિહિટ્લૂ ખાતે માછીમારો ઉદૂપી જીલ્લા સાથેનો જિલ્લો "ભારતીય બેંકિંગનો પારણું" તરીકે ઓળખાય છે. ભારતની મોટી રાષ્ટ્રીયકૃત બેંકો જેમ કે કેનરા બેંક, કોર્પોરેશન બેંક, સિન્ડિકેટ બેંક, વિજયા બેંક અને ખાનગી ક્ષેત્રની કર્ણાટક બેંક આ બંને જિલ્લામાંથી વિકસિત થઈ છે.
આ જિલ્લામાં એકવાર લાલ માટીની ટાઇલ્સ ( મંગલોર ટાઇલ્સ ), કાજુ પ્રોસેસિંગ ફેક્ટરીઓ અને બીડી ઉદ્યોગનો વિકાસ થયો.
દક્ષિણ કન્નડના મોટા ઉદ્યોગો મેંગલોરની આસપાસ કેન્દ્રિત છે મેંગ્લોર કેમિકલ અને ફર્ટિલાઇઝર્સ લિ. (એમસીએફ), કુદ્રેમુખ આયર્ન ઓર કંપની લિ. (કેઆઈઓસીએલ), કેનેરા વર્કશોપ્સ લિમિટેડ (કેનેરા સ્પ્રિંગ્સના ઉત્પાદકો), મેંગ્લોર રિફાઇનરી અને પેટ્રોકેમિકલ્સ લિ. (એમઆરપીએલ), એચપીસીએલ, બીપીસીએલ, બીએએસએફ, કુલ જીએઝેડ, ભારતી શિપયાર્ડ લિમિટેડ (બીએસએલ) વગેરે ક tમ્પકો દ્વારા સંચાલિત પુત્તુર ખાતે ચોકલેટ મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્લાન્ટ છે. મુખ્ય માહિતી ટેકનોલોજી અને આઉટસોર્સિંગ કંપનીઓની મંગ્લોરમાં તેમની સુવિધાઓ એટલે કે ઇન્ફોસીસ, કોગ્નિઝન્ટ, એટલાન્ટિક ડેટા બ્યુરો સર્વિસીસ પ્રા.લિ. લિમિટેડ, લેસરસોફ્ટ ઇન્ફોસિસ્ટમ્સ લિમિટેડ, એમ્ફેસીસ બીપીઓ અને સહનશક્તિ ઇન્ટરનેશનલ ગ્રુપ. બે આઇટી પાર્ક બનાવવામાં આવ્યા છે, એક નિકાસ પ્રમોશન ઉદ્યાન (ઇપીઆઈપી) ગંજીમુત્ત ખાતે અને બીજો આઇટી સેઝ મેંગલોર યુનિવર્સિટી પાસે. ઓઇલ અને નેચરલ ગેસ કોર્પોરેશન (ઓએનજીસી) કરોડથી વધુના રોકાણ સાથે મલ્ટિપ્રોડક્ટ સેઝ (વિશેષ આર્થિક ક્ષેત્ર) સ્થાપવાની યોજના ધરાવે છે. 350  અબજ.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:કર્ણાટક રાજ્યના જિલ્લાઓ શ્રેણી:Coordinates on Wikidata
માખેલ (તા.રાપર)
માખેલ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના  કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા  રાપર તાલુકામા આવેલુ  ગામ છે. જે રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ ૧૫ પર આડેસર ગામથી ૭ કિ.મી.નાં અંતરે આવેલું છે. માખેલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમજ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમજ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ ગામમાં પ્રાચીન સૂર્યમંદિર આવેલું છે.
શ્રેણી:રાપર તાલુકો શ્રેણી:વાગડ
કુન્દનિકા કાપડિયા
કુન્દનિકા કાપડિયા (૧૧ જાન્યુઆરી ૧૯૨૭ – ૩૦ એપ્રિલ ૨૦૨૦) એ ગુજરાતી ભાષાના અગ્રગણ્ય વાર્તાકાર, નવલકથાકાર અને નિબંધકાર હતા.
જીવન
તેમનો જન્મ જાન્યુઆરી ૧૧, ૧૯૨૭ના રોજ સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના લીંબડી ગામે નરોત્તમદાસ કાપડિયાને ત્યાં થયો હતો.
તેમણે પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષણ ગુજરાતના ગોધરા ખાતે તેમણે લીધું હતુ. ત્યારબાદ કોલેજ શિક્ષણ તેમણે ભાવનગર (શામળદાસ કોલેજ)માં પુર્ણ કર્યુ હતુ. ત્યાં તેમણે ૧૯૪૮માં રાજકારણ અને ઇતિહાસ સાથે બી. એ. (બેચલર ઓફ આર્ટસ)ની પદવી મેળવી હતી. ત્યારબાદ તેમણે મુંબઈ સ્કૂલ ઓફ ઇકોનોમિક્સમાંથી 'એન્ટાયર પોલીટીક્સ' સાથે એમ. એ. (માસ્ટર ઓફ આર્ટસ)ની પદવી મેળવી હતી.
તેમણે તેમના પતિ મકરંદ દવે સાથે વલસાડ પાસે આવેલા વાંકલ ગામે નંદીગ્રામ નામનો આશ્રમ સ્થાપ્યો હતો. તેઓ ૧૯૫૫ થી ૧૯૫૭ સુધી યાત્રિક અને ૧૯૬૨ થી ૧૯૮૦ સુધી નવનીતના સંપાદક પણ રહી ચુક્યા છે.
૩૦ એપ્રિલ ૨૦૨૦ના રોજ નંદીગ્રામ ખાતે તેમનું અવસાન થયું હતું.
અનુવાદ
સાત પગલાં આકાશમાં અને પરમ સમીપે તેમના બહુ જ વખણાયેલાં અને વંચાયેલાં સર્જનો છે.
પ્રેરણા
તેમને મુખ્યત્વે ભારતના ધૂમકેતુ, શરદબાબુ, ટાગોર અને બહારના દેશોના શેક્સપિયર અને ઈબ્સનમાંથી પોતાને સર્જનકાર્યની પ્રેરણા મળી હોવાનું તેઓ જણાવે છે. આ લેખકોના વાંચનથી એમની સાહિત્ય દ્વારા કશુંક યોગદાન આપવાની ભાવના ઘડાઈ. ‘સ્નેહધન’ તેમનું તખલ્લુસ હતું.
શૈલી, વિવેચન અને કૃતિઓ
એમની પ્રથમ રચના ‘પ્રેમનાં આંસુ’ વાર્તા છે. જન્મભૂમિ પત્રએ યોજેલી આંતરરાષ્ટ્રીય વાર્તા સ્પર્ધામાં આ વાર્તા પુરસ્કૃત થયેલી. એમના વાર્તાસંગ્રહોમાં પ્રેમનાં આંસુ (૧૯૫૪) તથા વધુ ને વધુ સુંદર (૧૯૬૮), કાગળની હોડી (૧૯૭૮) અને જવા દઈશું તમને (૧૯૮૩) મુખ્ય છે. ફિલસૂફી, સંગીત ને પ્રકૃતિ જેવા વિષયોને વિશેષ રીતે પ્રયોજતી એમની વાર્તાઓમાં રહસ્યમયતા કોઈ ને કોઈ રીતે આલેખાયેલી હોય છે.
એમણે લખેલી ત્રણ નવલકથાઓ પૈકી પહેલી પરોઢ થતાં પહેલાં (૧૯૬૮)' જીવનમાં પડેલા દુઃખના તત્ત્વને અતિક્રમીને મનુષ્ય પોતાના આનંદરુપ સાથે શી રીતે અનુસંધિત થઈ શકે એ મૂળભૂત પ્રશ્ન છેડીને કલાત્મક ધ્વનિમયતાથી પરોઢનાં આશાકિરણની ઝાંખી કરાવતી કથા છે. અગનપિપાસા (૧૯૭૨) બુદ્ધિ કરતાં હૃદય પરની આસ્થા પ્રગટ કરીને નવો દ્રષ્ટિકોણ પ્રગટ કરતી કથા છે. સાત પગલાં આકાશમાં (૧૯૮૪)' નામની એમની બહુચર્ચિત દીર્ઘનવલ આધુનિક નારીના વિદ્રોહની કંઈક અંશે દસ્તાવેજી કથા છે.
એમણે છ જેટલા અનુવાદ આપ્યા છે: લોરા ઈંગ્લસ વાઈલ્ડર નામની લેખિકાની નવલકથાનો અનુવાદ વસંત આવશે (૧૯૬૨) મેરી એલન ચેઝના જીવનના-ખાસ કરી બાળપણના અનુભવોનો સાહિત્યિક સુષમાવાળો અનુવાદ દિલભર મૈત્રી (૧૯૬૩) અને બંગાળી લેખિકા રાણી ચંદના- પ્રવાસવર્ણનનો અનુવાદ પૂર્ણકુંભ (૧૯૭૭), ઉપરાંત એમના પ્રકીર્ણ લેખોનો સંગ્રહ દ્વાર અને દીવાલ (૧૯૫૫), પ્રાર્થનાસંકલન પરમસમીપે (૧૯૮૨) પણ નોંધપાત્ર છે.
સાત પગલાં આકાશમાં (૧૯૮૪) : સ્ત્રી અને પુરુષો વચ્ચેના સંબંધોની સંકુલ અને નાજુક સમસ્યાઓના સંદર્ભે નારીજીવનની વ્યથાને નિરુપતી, કુંદનિકા કાપડિયાની નવલકથા, કેટલીક સત્ય ઘટનાઓ અને મુખ્યત્વે વસુધાના પાત્ર દ્વારા સ્ત્રીનું અસ્તિત્વ અને તેની અસ્મિતા વચ્ચેના સંઘર્ષની કથા અહીં આલેખાયેલી છે. અહીં પ્રયોજાયેલું શીર્ષક લાક્ષણિક છે. સાત પગલાં દ્વારા સપ્તપદી-લગ્નજીવનનું વ્યવધાન સુચવાય છે, તો ‘આકાશ’ દ્વારા એ વ્યવધાનમાંથી મળતી મુક્તિ સુચવાય છે. પરંતુ આ વાત ઉપસાવવા જતાં નાયિકા વસુધાની પડછે વ્યોમેશના પાત્રને સભાનપણે એક પક્ષી, કુંઠિત અને સ્ત્રીઓને અન્યાય કરનારા પુરુષોના પ્રતિંનિધિ જેવું ચીતર્યું છે તેમાં અસંતુલિત આલેખન કળાઈ જાય છે. વળી, ઘણા બધાં પાત્રો અને સમસ્યાઓનું એકસાથે નિરુપણ કરવા જતાં નવલકથાના આકારની સુરેખતા પણ સઘાયેલી નથી અને તેથી આનંદગ્રામની યોજનાની વાસ્તવિકતા સંશય પ્રેરે તેવી છે. આમ છતાં પાત્રોનાં મનોવિશ્લેષણો અને મનોમંથનો કથાને રસપ્રદ બનાવે છે.
પુરસ્કાર
તેમને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ અને ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી તરફથી સંખ્યાબંધ પુરસ્કારો પ્રાપ્ત થયા હતા. ૧૯૮૫માં સાહિત્ય અકાદમી, દિલ્હીનો પુરસ્કાર તેમને તેમની નવલકથા સાત પગલાં આકાશમાં માટે મળ્યો. ૧૯૮૪માં તેમને ધનજી કાનજી ગાંધી સુવર્ણ ચંદ્રક મળ્યો હતો.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૨૭માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૨૦માં મૃત્યુ
રાણકપર (તા. હળવદ)
રાણકપર (તા. હળવદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હળવદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રાણકપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:હળવદ તાલુકો
પ્રજાઉ (તા. અબડાસા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અબડાસા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
નૃસિંહદાસ વિભાકર
વિભાકર નૃસિંહદાસ ભગવાનદાસ (૨૫-૨-૧૮૮૮, ૨૮-૫-૧૯૨૫) : નાટ્યકાર. જન્મ જૂનાગઢમાં. પ્રાથમિક-માધ્યમિક શિક્ષણ જૂનાગઢમાં. ૧૯૦૮માં મુંબઈ યુનિવર્સિટિમાંથી બી.એ. ૧૯૧૦માં એલએલ.બી. ૧૯૧૩માં ઇંગ્લૅન્ડ જઈને બેરિસ્ટર થયા પછી સ્વદેશ આવીને મુંબઈમાં વકીલાત. સાહિત્યમાં રુચિ અને રંગભૂમિના ઉત્કર્ષ માટે સતત પ્રયત્નો. ૧૯૨૩માં ‘રંગભૂમિ’ ત્રૈમાસિકનો આરંભ.
વ્યવસાયી નાટ્યશૈલીમાં સુધારો કરવાની ભાવનાથી પ્રેરાઈને એમણે નવીન પ્રગતિશીલ વિચારસરણીવાળાં નાટકો આપ્યાં છે. પ્રથમ નાટક ‘સિદ્ધાર્થ બુદ્ધ’ (૧૯૪૧)માં પૌરાણિક વિષયને એમણે નવા પરિપ્રેક્ષ્યમાં રજૂ કર્યો છે. એમનાં અન્ય નાટકોમાં નવયુગની સામાજિક મહત્વાકાંક્ષાઓ તથા સ્વદેશભાવનાનું નિરૂપણ થયું છે. ‘સ્નેહસરિતા’ (૧૯૧૫)માં સ્ત્રીઓનાં અધિકારનો પ્રશ્ન ચર્ચાયો છે. ‘સુધાચંદ્ર’ (૧૯૧૬)માં સ્વરાજની ભાવના તથા ‘મધુબંસરી’ (૧૯૧૮)માં હોમરૂલ લીગની ચળવળનું આલેખન છે. મજૂરોની જાગૃતિને વિષય બનાવતું ‘મેઘમાલિની’ (૧૯૧૮) અને ‘અબજોના બંધન’ (૧૯૨૨)માં પણ એમનું સુધારવાદી માનસ પ્રગટ થાય છે. નાટકોની સાહિત્યિક ગુણવત્તા અને અભિનેયતાના સુમેળ માટે તેઓ સતત સભાન રહ્યા છે. જુસ્સાભર્યા, સંસ્કારી ભાષાવાળા સંવાદોએ એમનાં નાટકોને સફળ બનાવ્યાં છે. રંગભૂમિ પરના ખોટા ભભકભર્યા ઠઠારા દૂર કરીને તથા કૃત્રિમ ‘બેતબાજી’ને બદલે સ્વાભાવિક જીવંત સંવાદો આપીને રૂઢ નાટ્યરીતિને સુધારવાનો એમણે હંમેશા આગ્રહ રાખ્યો છે. ‘આત્મનિવેદન’ (૧૯૨૪)માં એમણે પત્રકાર તરીકે લખેલા લેખો સાહિત્ય અને કળા, સમાજ, રાજકારણ અને પ્રકીર્ણ એમ ચાર વિભાગમાં આપેલા છે. ‘નિપુણચંદ્ર’ (૧૯૨૪) એમની ભાવનાપ્રદાન નવલકથા છે. (-નિરંજન વોરા)
ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય
શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૨૫માં મૃત્યુ
નાની નંદુકાણ
નાની નંદુકોણ (તા. ફતેપુરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ફતેપુરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાની નંદુકોણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ફતેપુરા તાલુકો
ઇપલોડા (તા. મેઘરજ)
ઇપલોડા (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઇપલોડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
પીપળીયા (તા. સિહોર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના  ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
માણબા (તા.રાપર)
માણબા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના  કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા  રાપર તાલુકામા આવેલુ  ગામ છે. માણબા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમજ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમજ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
અમન લોજ રેલ્વે સ્ટેશન
right|thumb|200x200px|અમન લોજ રેલ્વે સ્ટેશન અમન લોજ રેલ્વે સ્ટેશન એ નેરલ-માથેરાન રેલ્વે માર્ગ પર આવેલું માથેરાન પર્વત રેલ્વેનું સ્ટેશન છે. અમન લોજ - માથેરાન રેલ્વે સેવા ચોમાસા દરમિયાન પણ ચાલુ રહે છે. માથેરાનમાં કોઇ પણ પ્રકારના વાહનો ચલાવવાની પરવાનગી ન હોવાથી, આ સેવા ચાલવા અને ઘોડેસવારીનો વિકલ્પ પૂરો પાડે છે. અમન લોજથી માથેરાનનું અંતર ૩ કિમી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાંના રેલ્વે સ્ટેશનો
દક્ષા વ્યાસ
દક્ષા બળવંતરાય વ્યાસ (૨૬ ડિસેમ્બર ૧૯૪૧) ગુજરાતી ભાષાના સાહિત્યકાર અને વિવેચક છે.
જીવન
તેમનો જન્મ વ્યારામાં થયો હતો. પ્રાથમિક-માધ્યમિક શિક્ષણ વ્યારામાં પૂર્ણ કર્યા પછી તેમણે ૧૯૬૨માં સુરતથી બી.એ., ૧૯૬૫માં એમ.એ. અને ૧૯૭૮માં પીએચ.ડી.ની પદવીઓ મેળવી. ૧૯૬૭થી ૧૯૭૩ સુધી ગુરુકૂળ મહિલા કૉલેજ, પોરબંદરમાં અને ૧૯૭૩થી વ્યારા કૉલેજમાં ગુજરાતીમાં અધ્યાપક રહ્યા હતા. હવે તેઓ નિવૃત્ત છે.
સર્જન
સ્વાતંત્ર્યોત્તર ગુજરાતી કવિતા : પરિદર્શન (૧૯૮૧) એમનો શોધપ્રબંધ છે; ભાવપ્રતિભાવ (૧૯૮૧), સૌંદર્યદર્શી કવિઓ (૧૯૮૪) એમના સંશોધન-વિવેચનના ધ્યાનપાત્ર ગ્રંથો છે. સૌંદર્યદર્શી કવિઓમાં પાંચમા દાયકાના ચાર પ્રમુખ કવિઓ રાજેન્દ્ર શાહ, નિરંજન ભગત, ઉશનસ્ અને જયંત પાઠકની કાવ્યપ્રવૃત્તિનો ઉપરાંત પાછલા ત્રણની વિવેચનનો પણ સવિગત આલેખ મળી રહે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૪૧માં જન્મ
મહંત સ્વામી મહારાજ
પ્રારંભિક જીવન
મહંત સ્વામી મહારાજનો જન્મ 13 સપ્ટેમ્બર 1933 (ભાદરવા વદ 9, સંવત 1989)ના રોજ મધ્યપ્રદેશ, ભારતના જબલપુરમાં ડાહીબેન અને મણિભાઈ નારાયણભાઈ પટેલને ત્યાં થયો હતો. થોડા દિવસો પછી, BAPS ના સ્થાપક શાસ્ત્રીજી મહારાજે જબલપુરની મુલાકાત લીધી, જ્યાં તેમણે નવજાત બાળકને આશીર્વાદ આપ્યા અને તેનું નામ કેશવ રાખ્યું. તેનો પરિવાર પણ તેને પ્રેમથી વિનુ કહેતો હતો. મણિભાઈ મૂળ ગુજરાતના આણંદના વતની હતા અને વ્યવસાય અર્થે જબલપુરમાં સ્થાયી થયા હતા. વિનુભાઈએ તેમનું પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષણ અંગ્રેજી માધ્યમની શાળામાં પૂર્ણ કરીને તેમના પ્રારંભિક વર્ષો જબલપુરમાં વિતાવ્યા. જબલપુરની ક્રાઈસ્ટ ચર્ચ બોયઝ સિનિયર સેકન્ડરી સ્કૂલમાં તેનું 12મું ધોરણ પૂરું કર્યું. ત્યારબાદ, તે તેના માતાપિતા સાથે તેના વતન આણંદમાં પાછો ફર્યો, જ્યાં તેણે કૃષિ કોલેજમાં અભ્યાસ માટે પ્રવેશ મેળવ્યો. 1951-52માં, તેઓ શાસ્ત્રીજી મહારાજના શિષ્ય યોગીજી મહારાજના સંપર્કમાં આવ્યા. યોગીજી મહારાજ થી થઈને, તેમણે યોગીજી મહારાજ સાથે તેમની ઉનાળાની રજાઓમાં પ્રવાસ કર્યો. યોગીજી મહારાજનો પ્રેમ યુવાન વિનુભાઈને પોતાની નજીક લઈ ગયો. વિનુભાઈએ આણંદમાંથી કૃષિમાં સ્નાતકની પદવી મેળવી અને યોગીજી મહારાજ સાથેના સંગતથી તેમને ત્યાગનો માર્ગ અપનાવવાની પ્રેરણા મળી. 1957માં યોગીજી મહારાજે તેમને પાર્ષદ દીક્ષા આપી અને તેમનું નામ વિનુ ભગત રાખ્યું. પછી, યોગીજી મહારાજે તેમને તેમના રોજિંદા પત્રવ્યવહાર અને અન્ય સેવાઓની દેખરેખ રાખવા માટે તેમના વિચરણમાં તેમની સાથે રહેવા કહ્યું. 1961 માં, ગઢડામાં BAPS સ્વામિનારાયણ મંદિરના કલશ મહોત્સવ પ્રસંગે, યોગીજી મહારાજે 51 શિક્ષિત યુવાનોને ભગવતી (કેસર) દીક્ષા આપી હતી. તેમાંથી વિનુ ભગતનું નામ સ્વામી કેશવજીવનદાસ હતું. ત્યારપછી યોગીજી મહારાજે મુંબઈમાં 51 નવા દીક્ષિત સાધુઓને સંસ્કૃતનો અભ્યાસ કરવાની સૂચના આપી. સ્વામી કેશવજીવનદાસને દાદર મંદિર ખાતે તેમના વડા ('મહંત') તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. તેથી, સમય જતાં, તેઓ    મહંત સ્વામી તરીકે જાણીતા બન્યા.
BAPS સંસ્થાના ગુરુ તરીકે
સન ૨૦૧૬માં તેમના ગુરુ પ્રમુખ સ્વામી અક્ષરધામ સિધાવ્યા, આ પહેલા તેમણે પત્ર લખી સંસ્થાના વડીલ સંતોની હાજરીમાં તેમને BAPS સંસ્થાના પ્રમુખ અને ગુરુ બનાવ્યા. મહંત સ્વામીએ દેશ વિદેશમાં મંદિર નિર્માણ કરાવ્યું છે, જેમાં અમેરિકાના રોબિન્સવિલમાં સ્વામીનારાયણ અક્ષરધામ અને અબુધાબીમાં પણ BAPS મંદિર નિર્માણ થઇ રહ્યા છે. ૫૦૦ જેટલા સાધુઓ ને દીક્ષા આપી, છાત્રાલય અને હોસ્પિટલ નું નિર્માણ કરાવી આંતરરાષ્ટ્રીય BAPS સંસ્થાનો વધુ વિકાસ કરી રહ્યા છે, અને સ્વામિનારાયણ ભગવાનના સંદેશોનો પ્રચાર કરી રહ્યા છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય શ્રેણી:૧૯૩૩માં જન્મ
રણછોડગઢ (તા. હળવદ)
રણછોડગઢ (તા. હળવદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હળવદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રણછોડગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:હળવદ તાલુકો
ચેનાબ નદી
ચિનાબ નદી અથવા ચંદ્રભાગા નદી (Chenab River)ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા લાહૌલ અને સ્પીતી જિલ્લા ખાતે વહેતી બે નદીઓ ચંદ્ર નદી અને ભાગા નદીના સંગમ પરથી બને છે. તે આગળ જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્યમાંથી પસાર થઈ પાકિસ્તાનમાં સિંધુ નદીમાં મળી જાય છે. ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે થયેલા કરાર મુજબ આ નદીનું પાણી પાકિસ્તાનને મળે છે.
હૈદરાબાદ
હૈદરાબાદ દક્ષિણ ભારતના તેલંગાણા અને આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યનું સરકારી પાટનગર છે. હૈદરાબાદ (તેલુગુ: హైదరాబాదు,ઉર્દૂ: ) આ રાજ્યના તેલંગાણા વિસ્તારમાં આવેલું છે.
ચેનાબ નદી
સંદર્ભો
શ્રેણી:પંજાબ શ્રેણી:ભારતની નદીઓ શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ શ્રેણી:પાકિસ્તાન શ્રેણી:જમ્મુ અને કાશ્મીર
હૈદરાબાદ
હૈદરાબાદ રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ, હવાઈ માર્ગ તેમ જ રેલ્વે માર્ગ દ્વારા દેશના અન્ય ભાગો સાથે જોડાયેલ હોવાથી અહીં પહોંચવા માટે વિવિધ પ્રકારની અદ્યતન સેવાઓ મળી રહે છે. હૈદરાબાદ નગર તેની પ્રાચિન સંસ્કૃતિ માટે જાણીતું છે.
શ્રેણી:તેલંગાણા
દુર્ગ
દુર્ગ ભારત દેશમાં આવેલા છત્તીસગઢ રાજ્યમાં આવેલું મહત્વનું નગર છે. દુર્ગ દુર્ગ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
પીયોણી (તા. અબડાસા)
સંદર્ભ
શ્રેણી:અબડાસા તાલુકો
વિજયપર (તા.રાપર)
વિજયપર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના  કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા  રાપર તાલુકામા આવેલુ  ગામ છે. વિજયપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમજ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમજ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:રાપર તાલુકો શ્રેણી:વાગડ
ઇસારી (તા. મેઘરજ)
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
બુઢણા (તા. સિહોર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના  ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સિહોર તાલુકો
બસ્તર
બસ્તર ભારત દેશમાં  આવેલા છત્તીસગઢ રાજ્યમાં આવેલું મહત્વનું નગર છે. બસ્તર બસ્તર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
કીકી
મનુષ્યમાં, કીકી ગોળ હોય છે, પરંતુ અન્ય જાતિઓ, જેમ કે કેટલીક બિલાડીઓમાં, ઊભી કોણવાળી ચીરીના અકારની કીકી હોય છે, બકરીએ આડી (ક્ષિતિજ સમાંતાર) કીકી ધરાવે છે અને કેટલીક કેટફિશમાં કોણીય કીકીઓ (બીજન ચંદ્ર સમાન) હોય છે. નેત્ર વિદ્યાની (ઑપ્ટિકલ) પરિભાષામાં, કીકીએ આંખનું છિદ્ર છે અને આઇરિસ તે છીદ્રનું દ્વાર નિયંત્રક છે. આંખ બહારથી જોતા જે દેખાય છે તે કીકી નો પ્રવેશદ્વાર હોય છે. તે ખરી કીકીનું બરાબર સ્થાન અને માપ બતાવતી નથી કારણ કે તે કનીનિકા (આંખ પરનો પારદર્શક પડદો, શુકલમંડળ - કોર્નિઆ) દ્વારા મોટું થયેલું દેખાતું હોય છે. તેની અંદરની તરફ મુખ્ય માળખું (કોલારેટ) હોય છે, જેમાં મૂળ કીકી તથા કીકીય પટલને આવરી લેતું એક જોડાણ બને છે.
માળખું
કીકીએ આંખના આઇરિસ મધ્યમાં સ્થિત એક છિદ્ર છે જે પ્રકાશને રેટિના પર પડવા દે છે. કીકી કાળી દેખાય છે કારણ કે તેમાં પ્રવેશતા પ્રકાશ કિરણો કાં તો સીધા આંખની અંદરના પેશીઓ દ્વારા શોષાય છે, અથવા તો તેઓ આંખની અંદર પ્રતિબિંબ થયા પછી ફેલાયેલા કિરણો સાંકડી કીકીની બહાર નીકળી શક્તા નથી અને શોષાઈ જાય છે. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2019)">સંદર્ભ આપો  ]
કાર્ય
આઇરિસ એક સંકોચનીય રચના છે, જેમાં મુખ્યત્વે લીસ્સા અને નાજુક સ્નાયુઓ હોય છે જે કીકીને આધાર આપે છે. બાહરથી આવતો પ્રકાશ કીકીમાંથી આખંમાં પ્રવેશ કરે છે અને આઈરિસના સ્નાયુઓ આંકુચન અને પ્રસરણ દ્વારા આંખમાં કેટલો પ્રકાશ પ્રવેશે તેનું નિયંત્રણ કરે છે. આ સંરચના કીકીની પ્રકાશીય પ્રતિક્રિયા (પ્યુપિલરી લાઇટ રીફ્લેક્સ) તરીકે ઓળખાય છે.
આઇરિસમાં લીસ્સા સ્નાયુઓના બે જૂથો હોય છે; (૧) સંકોચક કીકી સ્નાયુ (સ્ફિંક્ટર પ્યુપીલે) તરીકે ઓળખાતા એક પરિઘિ વર્તુળાકાર સ્નાયુઓનું જૂથ, અને (૨) વિસ્તારક કીકી સ્નાયુ તરીખે ઓળખાતા કેન્દ્રોત્સારી કીકી સ્નાયુઓ (ડાયલેટર પ્યુપીલે)નું જૂથ. જ્યારે સંકોચક કીકી સ્નાયુ સંકુચિત થાય છે, ત્યારે આઇરિસ કીકીના આકારને ઘટાડે છે અથવા નિયંત્રિત કરે છે. સહાનુભૂતિશીલ ચેતા દ્વારા ઉત્તેજીત થયેલા સર્વાઇકલ ચેતા કેન્દ્રો વડે જ્યારે કેન્દ્રોત્સારી કીકી સ્નાયુઓ સંકોચાય છે ત્યારે આઇરિસને કીકીને વિસ્ત્રત બનાવે છે. આ સ્નાયુઓને કેટલીકવાર આંખના આંતરિક સ્નાયુઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
સંવેદનાત્મક માર્ગ (લાકડી અથવા શંકુ, દ્વિધ્રુવી, ગેંગલીયન કોષોનો સમુહ) બીજી આંખના તેવા જ કોષો તંતુઓના આંશિક અલટપલટ થકી જોડાયેલ હોય છે. આને કારણે એક આંખમાં થતી અસર બીજી આંખ સુધી લઈ જવાતી હોય છે.
પ્રકાશની અસર
કીકી અંધારામાં વિસ્તરે છે અને પ્રકાશમાં સંકોચાય છે. સંકુચિત અવસ્થામાં તેનો વ્યાસ ૨ થી ૪ મિલીમીટર હોય છે. અંધારામાં શરૂઆતમાં તે પહેલા સમાન હોય છે, પરંતુ વધુ સમય જતાં તે વિસ્તરે છે અને તેનો વ્યાસ મહત્તમ ૩ થી ૮ મિલિમીટર સુધી પહોંચે છે. જો કે, માનવ વય જૂથ અનુસાર કીકીના મહત્તમ કદમાં નોંધપાત્ર ફરક હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે, ૧૫ વર્ષની ટોચની ઉંમરે, વિવિધ વ્યક્તિઓમાં અંધારામાં અનુકૂલિત કીકીનો વ્યાસ ૪ થી ૯ મિલીમીટર હોઈ શકે છે જ્યારે ૨૫ વર્ષની વય પછી, કીકીના સરેરાશ કદમાં ઘટાડો થાય છે, અલબત્ તે ઘટાડાનો દર સ્થિર ન પણ હોય. આ તબક્કે કીકી સંપૂર્ણ રીતે સ્થિર રહેતી નથી અને તેનો વધારો-ઘટાડો ચાલુ રહે છે, જો તે તીવ્ર બને તો હિપ્પસ નામની સ્થિતિમાં પરિણમે છે. કીકીની સંકુચિતતા અને ટૂંકી દ્રષ્ટિને નજીકમો સંબંધ છે. તેજસ્વી પ્રકાશમાં, કીકી પ્રકાશ કિરણોના વિક્ષેપનને રોકવા માટે સંકુચિત બની તેમની પ્રકાશની અપેક્ષિત તીવ્રતા આંખમાં દાખલ કરે છે; અંધારામાં, આ જરૂરી નથી હોતું, આમ તે મુખ્યત્વે આંખમાં પૂરતા પ્રકાશનો પ્રવેશ કરવા સાથે સંબંધિત છે.
જ્યારે આંખ પર તેજસ્વી પ્રકાશ ફેંકવામાંઆવે છે, ત્યારે રેટિનામાં પ્રકાશ-સંવેદનશીલ કોષો, જેમાં લાકડી અને શંકુ આકારના પ્રકાશ સંવેદનશીલ કોષો (ફોટોરીસેપ્ટર્સ) અને મેલાનોપ્સિન ગેંગલિઅન કોષોનો સમાવેશ થાય છે, નેત્ર સંચાલક (ઑક્યુલોમોટર) ચેતાતંતુઓને સંકેતો મોકલે છે. ખાસ કરીને આ સંકેતો નેત્ર સંચાલક ચેતાતંતુઓના એડીંજર-વેસ્ટફલ ન્યુક્લિયસથી આવતા પેરાસિમ્પેથેટિક ભાગ થકી મોકલાય છે કેમકે આ તંતુઓ આઇરિસના પરિઘિ વર્તુળાકાર સ્નાયુઓનું આગળ સમાપ્ત થાય છે. આઇરિસના પરિઘિ વર્તુળાકાર સંકોચક સ્નાયુઓ (સ્ફિંક્ટર સ્નાયુ) જ્યારે આ સ્નાયુ ઓ ને સંકેત મળે છે ત્યારે તે સંકોચાઈ કીકેનું કદ ઘટાડે છે. આને કીકીની પ્રકાશ પ્રતિક્રિયા (પ્યુપિલરી લાઇટ રિફ્લેક્સ) કહે છે. આ મગજનો એક કેન્દ્રીય ભાગ (બ્રેઈન સ્ટેમ)ની કામગીરીનું મહત્વનું પરીક્ષણ છે. તદુપરાંત, જો કોઈ વ્યક્તિ રુચિની કોઈ ચીજ જુવે તો પણ કીકી પહોળી થાય છે.
નાની ઢઢેલી
નાની ઢઢેલી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ફતેપુરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાની ઢઢેલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ફતેપુરા તાલુકો
પ્રતાપગઢ (તા. હળવદ)
પ્રતાપગઢ (તા. હળવદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હળવદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પ્રતાપગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:હળવદ તાલુકો
પૈયા (તા. અબડાસા)
પૈયા અથવા પઈ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અબડાસા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. પૈયા ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:અબડાસા તાલુકો
બેકડી (તા. સિહોર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના  ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સિહોર તાલુકો
જાલમપુર (તા. મેઘરજ)
જાલમપુર (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જાલમપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
સ્ટીવન પ્રુઇટ
સ્ટીવન પ્રુઇટ એક અમેરિકન વિકિપીડિયા સંપાદક છે જે અંગ્રેજી વિકિપીડિયા પર સૌથી વધુ સંપાદનો ધરાવે છે. ૩૦ લાખથી વધુ સંપાદનો અને ૩૫,૦૦૦થી વધુ લેખો બનાવ્યા હોવાથી તેને ૨૦૧૭માં ટાઇમ મેગેઝિન દ્વારા ઇન્ટરનેટ પરના ૨૫ સૌથી મહત્વપૂર્ણ પ્રભાવક વ્યક્તિ તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. પ્રુઇટ, "સેર એમેન્ટીઓ દી નિકોલાઓ" (ઓપેરાનું એક પાત્ર) છદ્મ નામથી સંપાદનો કરે છે. તેઓ વુમન ઇન રેડ પ્રોજેક્ટ દ્વારા મહિલાઓના સમાવેશને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વિકિપીડિયા પર પદ્ધતિસરના પૂર્વગ્રહ સામે લડે છે.
પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ
પ્રુઇટનો જન્મ ૧૯૮૪ની આસપાસ ટેક્સાસના સાન એન્ટોનિયોમાં થયો હતો, જે રશિયન યહૂદી ઇમિગ્રન્ટ અલ્લા પ્રુઇટ અને વર્જિનિયાના રિચમંડના ડોનાલ્ડ પ્રુઇટના એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમણે ૨૦૦૨માં વર્જિનિયાના એલેક્ઝાન્ડ્રિયામાં સેન્ટ સ્ટીફન્સ એન્ડ સેન્ટ એગ્નિસ સ્કૂલમાંથી ગ્રેજ્યુએશન કર્યું હતું. તેમણે કોલેજ ઓફ વિલિયમ એન્ડ મેરીમાં અભ્યાસ કર્યો હતો અને ૨૦૦૬માં કલા ઇતિહાસની ડિગ્રી મેળવી હતી.
કારકિર્દી
પ્રુઇટ યુએસ કસ્ટમ્સ અને બોર્ડર પ્રોટેક્શન માટેના કોન્ટ્રાક્ટર છે, જ્યાં તે રેકોર્ડ્સ અને માહિતી વિભાગમાં કાર્યરત છે.
ઇન્ટરવ્યુ
પ્રુઇટને જાન્યુઆરી ૨૦૧૯માં સીબીએસ ધીસ મોર્નિંગ પર રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. ઇન્ટરવ્યૂમાં પ્રુઇટે જણાવ્યું હતું કે કેવી રીતે તેણે તેના દૂરના પૂર્વજ (પીટર ફ્રાન્સિસ્કો) વિશે પ્રથમ લેખ પર કામ કર્યું હતું. તેણે વિકિપીડિયા પર નોંધપાત્ર મહિલાઓના કવરેજને પ્રોત્સાહન આપવામાં મદદ કરવાની તેની પ્રતિબદ્ધતાનું વર્ણન કર્યું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:વિકિપીડિયા શ્રેણી:અમેરિકન વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:૧૯૮૪માં જન્મ
જગન્નાથ
ભગવાન જગન્નાથ (સંસ્કૃત:जगन्नाथः), અર્થાત્ "જગતના નાથ", હિંદુ દેવતા છે. તેમને ભગવાન વિષ્ણુના એક અવતાર માનવામાં આવે છે. હિંદુ ઉપરાંત બૌદ્ધ અને જૈન ધર્મોમાં પણ તેઓ પૂજનિય છે.
ભવાની મંદિર (પત્રિકા)
ભવાની મંદિર (દેવી ભવાનીનું મંદિર) એ એક રાજકીય પત્રિકા હતી જે ભારતીય રાષ્ટ્રવાદી ઓરોબિંદો ઘોષે ૧૯૦૫માં અનામી રીતે લખી હતી. આ પત્રિકા બંગાળના ભાગલા સમયે બનાવવામાં આવી હતી અને બરોડા સ્ટેટ સર્વિસમાં ઓરોબિંદોની કારકિર્દી દરમિયાન લખવામાં આવી હતી. આ પત્રિકામાં દેખીતી રીતે જ સાધુત્વના એક એવા ક્રમની સ્થાપનાની હાકલ કરવામાં આવી હતી કે જે હિન્દુ માતા દેવી ભવાની (અથવા શક્તિ)નું મંદિર બનાવશે, જેનો હેતુ ભારતના રાષ્ટ્રીયપણાનું પ્રતિનિધિત્વ કરવાનો હતો અને દેશના નામે સેવા માટે પોતાની જાતને સમર્પિત કરવાનો હતો. તે બંગાળી લેખક બંકિમચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાયની ૧૮૮૨ની નવલકથા આનંદમઠથી પ્રેરિત હતી, જે બંગાળમાં ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીની વસાહતોના ઇતિહાસની શરૂઆતમાં જ સાધુના બળવાની પૃષ્ઠભૂમિમાં રચાયેલી હતી. જો કે, આનંદમઠ ભૂમિને ફક્ત પવિત્ર માતા તરીકે રજૂ કરે છે, જ્યારે ઓરોબિંદોએ સ્પષ્ટપણે દેવી ભવાનીની ઓળખને રાષ્ટ્રની વિભાવના સાથે જોડી હતી. જસ્સી હનીમાકી અને બર્નહાર્ડ બ્લુમેનાઉ જેવા લેખકોએ દલીલ કરી હતી કે પત્રિકાનો હેતુ બંગાળમાં બહોળા પ્રમાણમાં વંચાતા આનંદમઠના પ્રતીકવાદ અને સંદેશાઓને મરાઠા રાજા શિવાજીના પ્રતીકવાદ સાથે જોડવાનો હતો, જેની મહારાષ્ટ્રમાં વ્યાપકપણે પ્રશંસા કરવામાં આવતી હતી.
પૂરક વાંચન
શ્રેણી:અનુશીલન સમિતિ
બંકિમચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાય
બંકિમચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાય અથવા બંકિમચંદ્ર ચેટર્જી (૨૬/૨૭ જૂન ૧૮૩૮ – ૮ એપ્રિલ ૧૮૯૪) એક ભારતીય નવલકથાકાર, કવિ, નિબંધકાર અને પત્રકાર હતા. તેઓ ૧૮૮૨ની બંગાળી ભાષાની નવલકથા આનંદમઠના લેખક હતા, જે આધુનિક બંગાળી અને ભારતીય સાહિત્યના સીમાચિહ્નરૂપ છે. તેઓ વંદે માતરમ્ના રચયિતા હતા, જે પ્રચૂર સંસ્કૃત બંગાળી ભાષામાં લખાયેલું હતું, જેમાં બંગાળને એક દેવી તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું હતું અને ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળ દરમિયાન આ ગીતે કાર્યકરોને પ્રેરણા આપી હતી. ચટ્ટોપાધ્યાયે બંગાળીમાં ચૌદ નવલકથાઓ અને અનેક ગંભીર વ્યંગ્યાત્મક, વૈજ્ઞાનિક અને વિવેચનાત્મક ગ્રંથો લખ્યા છે. તેઓ બંગાળીમાં સાહિત્ય સમ્રાટ (સાહિત્ય સમ્રાટ) તરીકે જાણીતા છે.
જીવન પરિચય
ચટ્ટોપાધ્યાયને બંગાળના સાહિત્યિક નવજાગૃતિ તેમજ વ્યાપક ભારતીય ઉપખંડમાં વ્યાપકપણે એક મહત્ત્વપૂર્ણ વ્યક્તિ તરીકે ગણવામાં આવે છે. નવલકથાઓ, નિબંધો અને ભાષ્યો સહિતના તેમના કેટલાક લખાણો પરંપરાગત શ્લોકલક્ષી ભારતીય લખાણોથી અલગ નવો ચીલો ચાતરીને ભારતભરના લેખકો માટે પ્રેરણા પૂરી પાડી હતી. ચટ્ટોપાધ્યાયનો જન્મ ઉત્તર ૨૪ પરગણા, નૈહાટી શહેરમાં કંથલપરા ગામમાં એક રૂઢિચુસ્ત બંગાળી બ્રાહ્મણ પરિવારમાં યાદવચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાય અને દુર્ગાદેબીને ત્યાં થયો હતો. તેઓ ત્રણ ભાઈઓમાં સૌથી નાના હતા. તેમના પૂર્વજો હુગલી જિલ્લાના દેશમુખો ગામના હતા. તેમના પિતા એક સરકારી અધિકારી હતા અને આગળ જતાં મિદનાપુરના ડેપ્યુટી કલેક્ટર બન્યા હતા. તેમના ભાઈઓમાંના એક સંજીવચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાય પણ એક નવલકથાકાર હતા અને તેમના પુસ્તક "પલામૂ" માટે જાણીતા છે. બંકિમચંદ્ર અને તેમના મોટાભાઈ બંનેએ હુગલી કૉલેજિયેટ સ્કૂલ (તે વખતની સરકારી જિલ્લા શાળા)માં અભ્યાસ કર્યો હતો, જ્યાં તેમણે તેમની પ્રથમ કવિતા લખી હતી. તેમનું શિક્ષણ હુગલી મોહસિન કૉલેજમાં અને ત્યાર બાદ પ્રેસિડેન્સી કોલેજ, કલકત્તામાં થયું હતું અને ૧૮૫૯માં તેમણે વિનયન વિષયોમાં આર્ટ્સની ડિગ્રી સાથે ગ્રેજ્યુએશન કર્યું હતું. બાદમાં તેઓએ કલકત્તા યુનિવર્સિટીમાં પ્રેવેશ મેળવ્યો હતો. તેઓ પ્રથમ સ્નાતક બનવા માટે અંતિમ પરીક્ષા પાસ કરનારા બે ઉમેદવારોમાંના એક હતા. ૧૮૬૯માં તેમણે કાયદાની પદવી મેળવી હતી. પિતાના પગલે બંકિમચંદ્ર ગૌણ કાર્યકારી સેવામાં જોડાયા હતા. ૧૮૫૮માં તેમને જેસોરના ડેપ્યુટી મેજિસ્ટ્રેટ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. ૧૮૬૩માં આ સેવાઓનું વિલીનીકરણ કર્યા બાદ, તેઓ ડેપ્યુટી મેજિસ્ટ્રેટ અને ડેપ્યુટી કલેક્ટર બન્યા હતા અને ૧૮૯૭માં સરકારી નોકરીમાંથી નિવૃત્ત થયા હતા. તેમને ૧૮૯૧માં રાય બહાદુરનું બિરુદ મળ્યું હતું.
સાહિત્ય
ચટ્ટોપાધ્યાયના પ્રારંભિક પ્રકાશનો ઈશ્વરચંદ્ર ગુપ્તાના સાપ્તાહિક અખબાર સંગબાદ પ્રભાકરમાં પ્રકાશિત થયા હતા. તેમણે સાહિત્યિક કારકિર્દીની શરૂઆત કાવ્યલેખન તરીકે કરી હતી અને ત્યાર બાદ તેઓ કાલ્પનિક કથા તરફ વળ્યા હતા. તેમનો પ્રથમ પ્રયાસ બંગાળીમાં એક નવલકથા હતી જે જાહેર કરેલા ઇનામ માટે રજૂ કરવામાં આવી હતી. પરંતુ તે કૃતિ વિજેતા નીવડી ન હતી અને ક્યારેય પ્રકાશિત થઈ ન હતી. તેમની પ્રથમ પ્રકાશિત નવલકથા અંગ્રેજી ભાષામાં લખાયેલી રાજમોહન્સ વાઇફ (રાજમોહનની પત્ની) હતી. દુર્ગેશનંદિની તેમની પ્રથમ બંગાળી નવલકથા હતી જે ૧૮૬૫માં પ્રકાશિત થઈ હતી. તેમનો નિબંધ શકુંતલા (૧૮૭૩) બંગાળી ભાષાના વિવિધ સાહિત્યોના તુલનાત્મક વિશ્લેષણના પ્રથમ પ્રયાસ તરીકે ગણવામાં આવે છે.
આનંદમઠ એક રાજકીય નવલકથા છે, જેમાં હિન્દુ તપસ્વી સૈન્યને બ્રિટીશ દળો સામે લડતા દર્શાવવામાં આવ્યું છે. પુસ્તકમાં ભારતીય રાષ્ટ્રવાદના ઉદયની વાત કહેવામાં આવી છે. આ નવલકથા વંદે માતરમ્ ગીતનો સ્ત્રોત હતી જેને ઘણા ભારતીય રાષ્ટ્રવાદીઓએ અપનાવી હતી, અને હવે તે ભારતનું રાષ્ટ્રીય ગીત છે. નવલકથાનું કથાનક સંન્યાસી બળવા પર આધારિત છે. તેમણે એવી કલ્પના કરી હતી કે બિનપ્રશિક્ષિત સંન્યાસી સૈનિકો બ્રિટિશ ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની સામે લડી રહ્યા છે અને તેમને હરાવી રહ્યા છે. તેમ છતાં, તેમણે સ્વીકાર્યું કે બ્રિટીશ સામ્રાજ્યને હરાવી શકાતું નથી. ચટ્ટોપાધ્યાયની આ નવલકથા ૧૮૭૨માં સ્થાપેલા સાહિત્યિક સામયિક બંગદર્શનમાં આ નવલકથા સૌ પ્રથમ ધારાવાહિક સ્વરૂપે પ્રકાશિત થઇ હતી. સ્વદેશી ચળવળ દરમિયાન વંદે માતરમ્ અગ્રણી બન્યું હતું, જે લોર્ડ કર્ઝનના બંગાળને હિન્દુ બહુમતી ધરાવતા પશ્ચિમ અને મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતા પૂર્વમાં વિભાજિત કરવાના પ્રયાસથી શરૂ થયું હતું. બંગાળી હિન્દુઓની શક્તિ પરંપરામાંથી ઉતરીને ચટ્ટોપાધ્યાયે ભારતને ભારતમાતા તરીકે ઓળખાતી માતા તરીકે રજૂ કર્યું હતું, જેણે આ ગીતને હિન્દુત્વનું સ્વરૂપ આપ્યું હતું.
બંકિમ ખાસ કરીને બંગાળમાં ૧૪ મી અને ૧૫ મી સદીના એતિહાસિક ગૌડિયા વૈષ્ણવ સાંસ્કૃતિક પ્રભાવથી પ્રભાવિત થયા હતા. ચટ્ટોપાધ્યાયનું ભગવદ્ ગીતા પરનું ભાષ્ય તેમના મૃત્યુના આઠ વર્ષ પછી પ્રકાશિત થયું હતું અને તેમાં પ્રકરણ ૪ ના ૧૯ માં શ્લોક સુધીની તેમની ટિપ્પણીઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. સાંખ્ય દર્શન પરના એક લાંબા નિબંધમાં તેમણે એવી દલીલ કરી છે કે બૌદ્ધ ધર્મ સહિત ભારતમાં ધાર્મિક માન્યતાઓના જબરજસ્ત હિસ્સાનો મુખ્ય દાર્શનિક પાયો સાંખ્યની દર્શનમાં રહેલો છે. રાજકીય અને સામાજિક સત્તાને બદલે વ્યક્તિગત વૈરાગ્ય (ત્યાગ) પર ભાર મૂકવાના અર્થમાં દર્શનની તેઓ ટીકા કરતા હતા.
વિરાસત
બંકિમ પુરસ્કાર (બંકિમ મેમોરિયલ એવોર્ડ) એ બંગાળી સાહિત્યમાં યોગદાન આપવા બદલ પશ્ચિમ બંગાળ સરકાર દ્વારા આપવામાં આવતો સર્વોચ્ચ પુરસ્કાર છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
બોરડી (તા. સિહોર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના  ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સિહોર તાલુકો
સાંધવ (તા. અબડાસા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અબડાસા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
રાયગઢ
રાયગઢ ભારત દેશમાં  આવેલા છત્તીસગઢ રાજ્યમાં આવેલું મહત્વનું નગર છે. રાયગઢ રાયગઢ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
શ્રેણી:૧૦ લાખથી વધુ વસ્તીવાળા ભારતના શહેરો અને નગરો
વ્રજવાણી (તા.રાપર)
વ્રજવાણી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના  કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા  રાપર તાલુકામા આવેલુ ઐતિહાસિક ગામ છે. વ્રજવાણી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમજ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમજ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ઇતિહાસ
આ ગામમાં શહીદ થયેલી ૧૪૦ આહીર મહિલાઓના પાળીયા આવેલા છે.