cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
મિનેપોલિસ
સરકાર
મિનેપોલિસ ખાતે મિનેસોટા ડેમોક્રેટિક - ફાર્મર - લેબર પાર્ટી (ડીએફએલ)ની સારી એવી પકડ છે. આ પક્ષ ડેમોક્રેટિક પક્ષ સાથે જોડાયેલો છે. મિનેપોલિસ સિટી કાઉન્સિલ મોટાભાગની સત્તા ધરાવે છે અને તે શહેરનાં તેર પરગણાંનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે કે જેમને વોર્ડ્ઝ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. કાઉન્સિલમાં બાર ડીએફએલના સભ્યો છે જ્યારે એક સભ્ય ગ્રીન પાર્ટીનો છે. ડીએફએલના સભ્ય આર. ટી. રાયબક હાલમાં મિનેપોલિસના મેયર છે. અન્ય દ્રષ્ટિએ જોઇએ તો મેયરનું કાર્યાલય થોડું નબળું છે. પરંતુ તેની પાસે પોલીસના વડાને નિયુક્ત કરવા જેટલી કેટલીક સત્તાઓ છે. બગીચાઓ, કરવેરા અને જાહેર ગૃહ નિર્માણ અર્ધ સ્વતંત્ર બોર્ડ્ઝ છે અને તેઓ બોર્ડ ઓફ એસ્ટિમેટ તેમજ કરવેરાની મર્યાદાને આધારે પોતાના અલગ કરવેરા અને ફીની વસૂલાત કરે છે.
નાગરિકોનો પડોશી સરકાર ઉપર અજોડ અને શક્તિશાળી પ્રભાવ રહેલો છે. પડોશીઓ નેઇબરહૂડ રિવાઇટેલાઇઝેશન પ્રોગ્રામ (એનઆરપી) અંતર્ગત પોતાની પ્રવૃત્તિઓ કરે છે. જેને વર્ષ 1990માં શહેર તેમજ રાજ્યએ વીસ વર્ષ સુધી 40 કરોડ ડોલરનું ભંડોળ આપવાનું નક્કી કર્યું છે. મિનેપોલિસ વિવિધ પ્રજાતિઓમાં વહેંચાયેલું છે અને તે દરેકને પડોશીઓ આવેલા છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં બે કે તેના કરતા વધારે પડોશીઓ એક જ સંગઠન હેઠળ સાથે કામ કરતાં હોય છે. કેટલાક વિસ્તારોના નામો વેપારી સંગઠનોનાં હુલામણાં નામોથી ઓળખાય છે.
thumb|alt=Four of city hall's turrets seen near the roof|મિનેપોલિસ સિટી હોલ અર્થ ડેના આયોજકોએ તેમના વર્ષ 2007ના અર્બન એન્વાયર્ન્મેન્ટ રિપોર્ટ માં મિનેપોલિસને નવમું શ્રેષ્ઠ શહેર અને મધ્યમ કદનાં શહેરોમાં બીજા ક્રમનાં શ્રેષ્ઠ શહેરનો દરજ્જો આપ્યો હતો. આ અભ્યાસ પર્યાવરણની તંદુરસ્તી અને તેની લોકો ઉપર થતી અસરના સંકેતોના આધારે કરવામાં આવ્યો હતો.
વર્ષ 1900માં જ્યાં સુધી આર્થિક વળાંક ન આવ્યો ત્યાં સુધી મિનેપોલિસની સ્થાનિક સરકારમાં ભ્રષ્ટાચાર તેમજ ગુનાઓ થવા તે સમાન્ય બાબત ગણાતી હતી. વર્ષ 1950 સુધી વસતીનું પ્રમાણ સતત ઘટતું રહ્યું અને શહેરનો મધ્ય ભાગ નવીનીકરણ તેમજ ધોરીમાર્ગોનાં બાંધકામમાં ખલાસ થઈ ગયું. જેનાં પરિણામે 1990ના દાયકા સુધી "નિરવ તેમજ શાંત" વાતાવરણ રહેવા પામ્યું હતું. આર્થિક સુધારો આવવાને કારણે ખૂનના ગુનાઓના દરમાં વધારો નોંધાયો મિનેપોલિસ પોલિસ વિભાગે ન્યૂ યોર્ક શહેરથી કોમ્પ્યૂટર સિસ્ટમની આયાત કરી છે.જે અધિકારીઓને વંશીય ટિપ્પણીના ગુનાઓના આરોપ મૂકાતાં હોવા છતાં પણ ગુનાનો ઊંચો દર ધરાવનારા વિસ્તારમાં મોકલે છે. જેના કારણે ગુનાનું પ્રમાણ ઘટવા પામ્યું છે. વર્ષ 1999થી ચાર વર્ષ સુધી માનવવધનાં પ્રમાણમાં વધારો નોંધાવા પામ્યો હતો. અને તાજેતરમાં ઇતિહાસમાં વર્ષ 2006 દરમિયાન તે સર્વોચ્ચ સપાટીએ હતો પરંતુ વર્ષ 2008માં તે વર્ષ 2007ની સરખામણીએ 22% અને વર્ષ 2006ની સરખામણીએ તે 39% ઘટવા પામ્યો હતો. આ અંગે રાજકારણીઓએ તેના કારણો અને ઉપાયો જાણવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો જેમાં પોલીસના અધિકારીઓની સંખ્યા વધારવાથી માંડીને ગેંગમાં અને નશીલી દવાઓની દુનિયામાં કામ કરતાં યુવાનોને મદદ કરવાથી લઈને ગરીબોને મદદ કરી તેમની ગરીબી દૂર કરવા માટેના ઉપાયો અંગે વિચારણા કરવામાં આવી હતી. વર્ષ 2007માં શહેરે જાહેર સુરક્ષા માળખાં પાછળ રોકાણ કર્યું.નવા ચાલીસ પોલિસ અધિકારીઓની ભરતી કરવામાં આવી. અને પોલિસ વડા તરીકે ટિમ ડોલાનની નિયુક્તિ કરવામાં આવી.
શિક્ષણ
કોલેજ શિક્ષણમાં મિનેપોલિસ ખાતે યુનિવર્સિટી ઓફ મિનેસોટાના મુખ્ય કેમ્પસનો દબદબો છે. અહીં 50,000 જેટલા બિન અનુસ્નાતક, સ્નાતક, અને વ્યાવસાયિક વિદ્યાર્થીઓ વીસ જેટલી કોલેજો, શાળાઓ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં અભ્યાસ કરે છે. વર્ષ 2007માં સ્નાતક શાળાકીય કાર્યક્રમોને શ્રેષ્ઠતાનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો હતો. અહીં કાઉન્સેલિંગ, વ્યાવસાયિક સેવાઓ, રસાયણ ઇજનેરી, મનોવિજ્ઞાન, સમગ્રલક્ષી અર્થશાસ્ત્ર, એપ્લાયડ મેથેમેટિક્સ, અને નોન-પ્રોફિટ મેનેજમેન્ટ જેવા અભ્યાસક્રમો ચાલે છે. બિગ ટેન શાળા ગોલ્ડન ગોફર્સની શાળા છે.સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ યુ ઓફ એમ યુએસનું 6ઠ્ઠા ક્રમનું વિશાળ કેમ્પસ છે.
thumb|200px|alt=Aerial of the area around Northrop Mall|યુનિવર્સિટી ઓફ મિનેસોટામાં આવેલો નોર્થ્રોપ મોલ
મિનેપોલિસ કોમ્યુનિટી એન્ડ ટેક્નીકલ કોલેજ, ખાનગી ડનવૂડી કોલેજ ઓફ ટેકનોલોજી, ગ્લોબ યુનિવર્સિટી/મિનેસોટા સ્કુલ ઓફ બિઝનેસ, અને આર્ટ ઇન્સ્ટિટ્યુટ્સ ઇન્ટરનેશનલ મિનેસોટા કારકિર્દીની તાલિમ આપે છે. ઓગસબર્ગ કોલેજ, મિનેપોલિસ કોલેજ ઓફ આર્ટ એન્ડ ડિઝાઇન, અને નોર્થ સેન્ટ્રલ યુનિવર્સિટી ખાનગી ચાર વર્ષની કોલેજ છે. કેપેલા યુનિવર્સિટી, મિનેસોટા સ્કુલ ઓફ પ્રોફેશનલ સાયકોલોજી, અને વાલ્ડેન યુનિવર્સિટીનાં વડામથકો મિનેપોલિસમાં છે. અમુક જાહેર સંસ્થાઓ પણ ચાર વર્ષના અભ્યાસક્રમો ચલાવે છે જેમાં મેટ્રોપોલિટન સ્ટેટ યુનિવર્સિટી, અને ખાનગી ચાર વર્ષનો અભ્યાસક્રમ ચલાવતી યુનિવર્સિટી ઓફ સેન્ટ થોમસ પણ અહીં આવેલી છે.
શહેરનાં જાહેર ગ્રંથાલયોનું સંચાલન કરવા માટે વર્ષ 2008માં હેનેપિન કાઉન્ટી લાયબ્રેરી પદ્ધતિની શરૂઆત થઈ. વર્ષ 1885માં ટી. બી. વોકર દ્વારા મિનેપોલિસ પબ્લિક લાયબ્રેરીની શરૂઆત કરવામાં આવી. વર્ષ 2007માં તેને ખૂબ જ નાણાભીડ પડી અને તેના કારણે તેની આજુબાજુની ત્રણ લાયબ્રેરીઓ બંધ કરી દેવાની ફરજ પડી. શહેરના મધ્ય ભાગમાં આવેલી સેન્ટ્રલ લાયબ્રેરી સિઝર પેલી દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવી હતી અને તેની શરૂઆત વર્ષ 2006માં કરવામાં આવી હતી. અહીં દસ ખાસ સંગ્રહો ઉપરાંત 25,000 જેટલાં પુસ્તકો, સંશોધકો માટેનાં સ્રોતો રાખવામાં આવ્યાં છે જેમાં મિનેપોલિસ સંગ્રહ અને મિનેપોલિસ ફોટો સંગ્રહનો સમાવેશ થાય છે. હાલના આંકડાઓ અનુસાર લાઇબ્રેરીમાંથી વાર્ષિક ધોરણે 16,96,453 વસ્તુઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે અને લાઇબ્રેરી દર વર્ષે સંશોધન અને તથ્યતા શોધના 50,000જેટલા પ્રશ્નોના જવાબો આપે છે.
પરિવહન
thumb|left|alt=Yellow light rail near Cedar/Riverside|કેડર/રિવરસાઇડ સ્ટેશન નજીક આવેલી હાયાવાથા લાઇન એલઆરવી
મિનેપોલિસ અને સેન્ટ પૌલના અડધા ભાગના રહેવાસીઓ તેઓ જ્યાં રહે છે ત્યાં શહેરમાં જ કામ કરે છે. મોટાભાગના લોકો કાર ચલાવે છે પરંતુ 1,60,000 પૈકીના 60 ટકા જેટલા રહેવાસીઓ શહેરના મધ્યભાગમાં કામ કરે છે એટલે કે એક વ્યક્તિ પ્રતિ ઓટો સિવાય. વૈકલ્પિક પરિવહનને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે છે. મેટ્રોપોલિટન કાઉન્સિલની મેટ્રો ટ્રાન્ઝિટ હળવી રેલ પદ્ધતિનું સંચાલન કરે છે. અને મોટાભાગની સિટી બસો ગેરંટીડ રાઇડ હોમ યોજના અંતર્ગત મફત પ્રવાસી વાઉચરની સુવિધા આપે છે. જેની પાછળનો આશય લોકોનો ડર દૂર કરવાનો છે. દા. ત. તેમને ડર હોય છે કે જો તેઓ મોડે સુધી કામ કરશે તો પરિવહનનું શું થશે.
મિનેપોલિસ મેટ્રો સિસ્ટમમાં બે લાઇનનો સમાવેશ થાય છે. હિયાવાથા લાઇન એલઆરટી રોજ 34,000 લોકોની હેરફેર કરે છે. તે મિનેપોલિસ-સેન્ટ પૌલ હવાઇમથકને અને શહેરની મધ્યમાં આવેલા મોલ ઓફ અમેરિકાને જોડે છે. મોટાભાગની લાઇન સમતળ જમીન ઉપર બિછાવેલી છે. જોકે કેટલીક લાઇન ઊંચાઇ ઉપર પણ બિછાવવામાં આવેલી છે. (જેમાં ફ્રેન્કલિન એવ. અને લેક સેન્ટ/મિડટાઉન સ્ટેશન્સનો સમાવેશ થાય છે.) અને અંદાજે2 mi કેટલીક જગ્યાએ લાઇન ભૂગર્ભમાં પણ નાખવામાં આવી છે જેમાં એરપોર્ટ ખાતે આવેલાં લિન્ડબર્ગ ટર્મિનલ સબવે સ્ટેશનનો સમાવેશ થાય છે. 40 માઇલની નોર્થસ્ટાર કોમ્યુટર રેલ કે જે બિગ લેકથી લઇને ઉત્તરીય પરાં વિસ્તારોમાં થઈને ટાર્ગેટ ફિલ્ડનાં બહુવિધ મોડલ ટ્રાન્ઝિટ સ્ટેશન ઉપર પૂરી થાય છે. તેની શરૂઆત 16મી નવેમ્બર 2009થી કરવામાં આવી હતી. તે હાલના રેલવેના પાટાઓનો ઉપયોગ કરે છે. અને તે રોજના 5,000 નોકરિયાતોની હેરફેર કરશે તેવો અંદાજ છે.
આયોજિત કરવામાં આવેલી ત્રીજી લાઇન સેન્ટ્રલ કોરિડોરના નામથી ઓળખાશે. તે શહેરના મધ્યભાગમાં આવેલા હાઇવાથા લાઇનના સ્ટેશનો સાથે જોડાશે ત્યારબાદ તે ડાઉનટાઉન ઇસ્ટ/મેટ્રોડોમ સ્ટેશનથી પૂર્વમાં મુસાફરી કરીને યુનિવર્સિટી ઓફ મિનેસોટા ત્યાબાર યુનિવર્યિટી એવ. થઇને સેન્ટ પૌલના મધ્યભાગમાં આવશે. તેની શરૂઆત વર્ષ 2010માં કરવામાં આવી છે અને તે વર્ષ 2014માં પૂરી થશે તેવો અંદાજ છે. ચોથી લાઇ દક્ષિણ પશ્ચિમી લાઇન છે.તે મિનેપોલિસના મધ્યભાગથી એડલ પ્રેરીના દક્ષિણ પશ્ચિમી પરાં વિસ્તારોને જોડશે. તેનું કામ વર્ષ 2015માં પૂરૂં થવાની આશા છે.
વર્ષ 2009 સુધી ટેક્સીકેબ ધારા અનુસાર 10 વ્હીલચેરની સુવિધા આપવી પડશે અને વૈકલ્પિક ઈંધણ કે ઈંધણ સક્ષમ વાહનોનો ઉપયોગ કરવાનો રહેશે. વર્ષ 2011માં શરૂ થશે કે શહેરની ટેક્સીની મર્યાદા 343ની હતી તે મર્યાદા ઉઠાવી લેવામાં આવશે.
મિનેપોલિસને તેના સૌથી વધારે કામદારો સાયકલ સવારી કરે છે તે અંગે બીજો ક્રમ આપવામાં આવ્યો છે. અને "બાયસિકલિંગ ટોપ 50" દ્વારા વર્ષ 2010માં આપવામાં આવેલા ક્રમ અનુસાર તેને સાયકલ ચલાવતું ટોચનું શહેર માનવામાં આવ્યું છે. પ્રતિદિન દસ હજાર સાઇકલ ચાલકો શહેરમાં આવેલી બાઇક લેનનો ઉપયોગ કરે છે. ઘણા લોકો શિયાળામાં જ સાઇકલ ચલાવે છે. પબ્લિક વર્ક્સ ડિપાર્ટમેન્ટે ગ્રાન્ડ રાઉન્ડ્ઝથી મિડટાઉન ગ્રીનવે, લાઇટ રેઇલ ટ્રેઇલ, કેમિલવર્થ ટ્રેઇલ, સેડાર લેક ટ્રેઇલ, અને વેસ્ટ રિવર પાર્કવે ટ્રેઇલ સુધી 56 માઇલ (90 કિ. મિ.) સુધીની બાઇસિકલ ટ્રેઇલ સિસ્ટમને વધારી છે. મિનેપોલિસમાં 34 માઇલ્સ (54 કિ. મિ.)ની ખાસ બાઇક લેન બનાવી છે. સાયકલિંગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે અહીં સ્થાનિક બસોમાં સાયકલ મૂકવાની સુવિધા આપવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત અહીં ઓનલાઇન બાયસિકલ નક્શાઓ પણ આપવામાં આવે છે. સ્ટોન આર્ક બ્રિજ જેવા ઘણા રસ્તાઓ અને પુલો પહેલા રેલમાર્ગો હતા પરંતુ તેને સ્થાને હવે સાઇકલ ચાલકો અને પદયાત્રીઓ માટે રસ્તા બનાવવામાં આવ્યા છે. વર્ષ 2007માં શહેરના સાઇકલ માટેના રસ્તાઓ, બસો અને એલઆરટીને ધ્યાનમાં લઇને ફોર્બ્સે મિનેપોલિસે વિશ્વનાં પાંચમા ક્રમના સૌથી સ્વચ્છ શહેરનો દરજ્જો આપ્યો હતો. વર્ષ 2010માં નાઇસ રાઇડ મિનેસોટાની શરૂઆત કરવામાં આવી જેમાં સાઇકલની વહેંચણી કરવા માટે 60 જેટલી હાટડીઓ રાખવામાં આવી હતી.
મિનેપોલિસ-સેન્ટ પૌલ એરપોર્ટ એ3400 acre શહેરની મિનેસોટા સ્ટેટ હાઇવે 5, ઇન્ટરસ્ટેટ 494, મિનેસોટા સ્ટેટ હાઇવે 77, અને મિનેસોટા સ્ટેટ હાઇવે 62 ઉપર શહેરની દક્ષિણ પૂર્વીય સીમા ઉપર આવેલું છે. હવાઇમથક ઉપર ત્રણ આંતરરાષ્ટ્રીય, બાર સ્થાનિક, ચાર પ્રાદેશિક ઉડ્ડયન કંપનીઓ સેવા આપે છે. ડેલ્ટા એરલાઇન્સ, મેસાબા એરલાઇન્સ, અને સન કાઉન્ટી એરલાઇન્સનું તે મુખ્ય કેન્દ્ર છે.
માધ્યમો
thumb|left|alt=sandstone tower with square windows on the corner of the Nicollet Mall|નિકોલેટ મોલ ખાતે આવેલાં ડબલ્યૂસીસીઓ-ટીવી મિનેપોલિસમાંથી પાંચ મુખ્ય અખબારો પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે. સ્ટાર ટ્રિબ્યુન, ફાઇનાન્સ એન્ડ કોમર્સ , મિનેસોટા સ્પોક્સમેન-રેકોર્ડર , યુનિવર્સિટીનું ધ મિનેસોટા ડેઇલી અને મિનપોસ્ટ.કોમ.  અન્ય પ્રકાશનોમાં સિટી પેજિસ  અને સાપ્તાહિક એમપીએલએસ.  છે.સેન્ટ પૌલ  અને મિનેસોટા મન્થલી  માસિકો છે. જ્યારે ઉટને સામાયિક છે. વર્ષ 2008માં ઓનલાઇન સમાચાર વાચકોનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. મિનેસોટા ઇન્ડિપેન્ડન્ટ, ટ્વિન સિટિઝ ડેઇલી પ્લેનેટ , ડાઉનટાઉન જરનલ , કર્સર , એમએનએસ પીક , અને અન્ય 15 સાઇટ્સનો સમાવેશ કરાયો હતો. વર્ષ 1996માં ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સે જણાવ્યું હતું કે "હવે એવા ટી-શર્ટ હશે કે જેના ઉપર લખ્યું હશે "મર્ડરપોલિસ" એવાં શહેરનું નામ કે જેના સ્થાનિક સમાચાર માધ્યમોના સભ્યોએ ભૂલથી તે છાપાંને અર્પણ કરી દીધું હશે.
મિનેપોલિસમાં મિશ્ર પ્રકારનાં રેડિયો સ્ટેશન્સ આવેલા છે અને જાહેર રેડિયોનાં શ્રોતાઓની સંખ્યા પણ સારી એવી માત્રામાં છે. પરંતુ વ્યાપારિક બજારમાં એક માત્ર કંપની ક્લિયર ચેનલ કોમ્યુનિકેશન્સ સાત સ્ટેશન્સનું સંચાલન કરે છે. શ્રોતાઓ ત્રણ મિનેસોટાના જાહેર રેડિયોને ટેકો આપે છે.મિનેપોલિસ જાહેર શાળાઓ અને યુનિવર્સિટી ઓફ મિનેસોટા પ્રત્યેક રેડિયો સ્ટેશન ચલાવે છે.તેની સાથે સંલગ્ન હોય તેવા સ્ટેશન્સનું પ્રસારણ કરે છે અને ધાર્મિક જૂથો બે સ્ટેશનનું સંચાલન કરે છે.
thumb|alt=KFAI and the back entrance to old buildings with brightly colored woodwork|કેડર રિવરસાઇડ ખાતે આવેલાં કેએફએઆઈ રેડિયોને લોકો ઉપયોગમાં લઈ શકે છે.
શહેરનું પ્રથમ ટીવી પ્રસારણ સેન્ટ પૌલ સ્ટેશન અને એબીસી સાથે સંલગ્ન કેએસટીપી ટીવી દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. રંગીન પ્રસારણ શરૂ કરનારી પ્રથમ કંપની ડબલ્યૂસીસીઓ ટીવી હતું. કે જે સીબીએસ સાથે સંલગ્ન છે અને મિનેપોલિસના મધ્યભાગમાં સ્થિત છે. શહેરનાં પરાં વિસ્તારોમાં પણ ફોક્સ, એનબીસી, પીબીએસ, માયનેટવર્ક ટીવી, ધ સી ડબલ્યૂ અને અન્ય એક સ્વતંત્ર સ્ટેશનનો આવેલાં છે. ટીવી શ્રેણી બેવરલી હિલ્સ 90210 માં આવતાં કલાકારો ટ્વિન્સ બ્રાન્ડોન અને બ્રેન્ડા વોલ્શ મિનેપોલિસના છે. વર્ષ 2006માં અમેરિકન આઇડોલે તેની છઠ્ઠી સિઝન માટેના ઓડિશન્સનું આયોજન મિનેપોલિસ ખાતે કર્યું હતું. અને 2007માં લાસ્ટ કોમિક સ્ટેન્ડિંગે તેની પાંચમી સિઝન માટેના ઓડિશનનું આયોજન અહીં કર્યું હતું.
શહેરના મધ્યભાગમાં નિકોલટ મોલ ખાતે આવેલા મેરી ટેલર મૂરેનું પૂતળું 1970ના દાયકાની સીબીએસ ટીવી ઉપરથી પ્રસારિત થતી અને મિનેપોલિસ ઉપર આધારિત શ્રેણી ધ મેરી ટેલર મૂરે શો ના ઉમદા કલાકારના સન્માનમાં બનાવવામાં આવ્યું છે. આ એ સ્થળ હતું કે જ્યાં નિર્માતાઓ શ્રેણીનું જાણીતું બની ગયેલું પ્રથમ દૃશ્ય ફિલ્માવતા હતા જેમાં મેરી રિચાર્ડ્ઝનું પાત્ર ભજવનાર મૂરે તેની ટોપી હવામાં ઉછાળે છે.
આ શોને ત્રણ ગોલ્ડન ગ્લોબ પુરસ્કાર તેમજ એકત્રિસ એમી પુરસ્કારો મળી ચૂક્યા છે.
ધર્મ અને દાનધર્મ
thumb|left|alt=St. Mark's seen from slightly above|મિનેપોલિસ સ્કલ્પચર ગાર્ડનથી I-94 દૂર આવેલાલોરિંગ પાર્ક ખાતે આવેલું સેન્ટ માર્ક્સ એપિસ્કોપલ કેથેડરલ. હાલ જે સ્થળે મિનેપોલિસ આવેલું છે તે સ્થળનાં મૂળ રહેવાસીઓ એટલે કે ડાકોટા લોકો ગ્રેટ સ્પિરિટમાં માને છે. તમામ યુરોપીય લોકો ધાર્મિક નથી તે બાબતની તેમને ખૂબ જ નવાઈ છે. પચાસ જેટલા હોદ્દાધારી અને ધાર્મિક તેમજ કેટલાક જાણીતા દેવળોની સ્થાપના મિનેપોલિસ ખાતે કરવામાં આવી છે. જે લોકો ન્યૂ ઇન્ગલેન્ડથી આવીને સ્થાયી થયા છે તે મોટાભાગના લોકો ખ્રિસ્તીઓ છે. તેઓ પ્રોટેસ્ટન્ટ, ક્વેકર અથવા તો યુનિવર્સાલિસ્ટ પંથના છે. શહેરનું સૌથી જૂનામાં જૂનું દેવળ અવર લેડી ઓફ લાઉર્ડ્ઝ કેથલિક ચર્ચ છે. જે નિકોલેટ આઇલેન્ડ ઇસ્ટ બેન્ક ખાતે આવેલું છે. તેની આજુબાજુનો વિસ્તાર યુનિવર્સેલિસ્ટ લોકો દ્વારા 1856માં બાંધવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ તરત જ તેને ફ્રેન્ચ કેથલિક પંથ દ્વારા ખરીદી લેવામાં આવ્યું હતું. વર્ષ 1878માં સ્થાપવામાં આવેલા તેમજ 1902માં મિનેપોલિસ ખાતે પ્રથમ યહૂદીઓનું સિનેગોગ બનાવવામાં આવ્યું હહતું. આ સિનેગોગ ઇસ્ટ આઇસલ્સ ખાતે બનાવવામાં આવ્યું હતું અને 1920થી તેને ટેમ્પલ ઇઝરાયેલના નામથી ઓળખવામાં આવે છે. સેન્ટ મેરિસ ઓર્થોડોક્સ કેથેડરલની સ્થાપના 1887માં કરવામાં આવી હતી. વર્ષ 1897માં અહીં મિશનરી શાળાની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. અને વર્ષ 1905માં અહીં અમેરિકા ખાતે પ્રથમ રશિયન ઓર્થોડોક્સ સેમિનરીની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. યુએસ ખાતે બાંધવામાં આવેલું પ્રથમ ઘુમ્મટવાળું વિશાળ ચર્ચ લોરિંગ પાર્ક પાસે રોમન કેથલિક બેસિલિકા ઓફ સેન્ટ મેરી બાંધવામાં આવ્યું હતું જેનું નામ પોપ પાયસ 11માએ આપ્યું હતું. વર્ષ 1972માં રાહત એજન્સીએ યુગાન્ડાથી આવેલા શિયા મુસલમાન કુટુંબને સ્થાયી કરાવ્યું. વર્ષ 2004 સુધીમાં 20,000થી 30,000 સોમાલી મુસલમાનોએ શહેરમાં આવીને વસવાટ કર્યો.
thumb|upright|alt=Christ Church with its tower and cross|એલિયેલ સારિનેન દ્વારા બનાવવામાં આવેલું ક્રાઇસ્ટ ચર્ચ લુથેરાન. વર્ષ 1940થી 2000ના દાયકાના 40 વર્ષો સુધી બિલી ગ્રેહામ ઇવાન્જેલિસ્ટિક એસોસિયેશન, ડિસિઝન સાપ્તાહિક, અને વર્લ્ડ વાઇક પિક્ચર્સ ફિલ્મ તેમજ ટેલિવિઝન વિતરકનાં વડાં મથકો મિનેપોલિસ ખાતે રહ્યાં હતાં. જિમ બેકર અને ટેમી ફાયે પેન્ટાકોસ્ટલમાં હાજરી આપવા નોર્થ સેન્ટ્રલ યુનિવર્સિટી ખાતે મળ્યા હતા.અહીં તેમણે ટેલિવિઝન મિનિસ્ટ્રીની શરૂઆત કરી જે વર્ષ 1980માં 1.35 કરોડ લોકો સુધી પહોંચી હતી. આજે દક્ષિણ પશ્ચિમી મિનેપોલિસ ખાતે આવેલા માઉન્ટ ઓલિવેટ લ્યુથેરાન ચર્ચના 6,000 સક્રિય સભ્યો છે અને લ્યુથેરાન પંથનું આ વિશ્વનું સૌથી વિશાળ સંગઠન માનવામાં આવે છે. લોન્ગફેલો પડોશી ખાતે આવેલું ક્રાઇસ્ટ ચર્ચ લ્યુથેરાન એલિયેન સારિનેન દ્વારા કરવામાં આવેલી ઉત્કૃષ્ટ કામગીરી ગણાય છે. ત્યારબાદ આ પંથે શૈક્ષણિક ઇમારતનો ઉમેરો કર્યો તેની ડિઝાઇન તેના પુત્ર એઇરો સારિનેન દ્વારા બનાવવામાં આવી હતી.
આરોગ્ય અને ઉપયોગીતા
thumb|left|alt=Main entrance of HCMC|હેનિપેન કાઉન્ટી મેડિકલ સેન્ટર (એચસીએમસી) શહેરનાં મધ્યભાગમાં. મિનેપોલિસમાં સાત હોસ્પિટલો આવેલી છે. યુએસ ન્યૂઝ એન્ડ વર્લ્ડ રિપોર્ટ દ્વારા તેને અમેરિકાની શ્રેષ્ઠ હોસ્પિટલ તરીકેનો ચોથો ક્રમ આપવામાં આવ્યો છે. આ હોસ્પિટલોમાં એબોટ નોર્થ વેસ્ટર્ન હોસ્પિટલ (એલિનાનો એક ભાગ), ચિલ્ડ્રન્સ હોસ્પિટલ્સ એન્ડ ક્લિનિક, હેનેપિન કાઉન્ટી મેડિકલ સેન્ટર (એચસીએમસી) અને યુનિવર્સિટી ઓફ મિનેસોટા મેડિકલ સેન્ટર, ફેર વ્યૂનો સમાવેશ થાય છે. ઉપરાંત મિનેપોલિસ વીએ મેડિકલ સેન્ટર, શ્રાઇનર્સ હોસ્પિટલ્સ ફોર ચિલ્ડ્રન, અને એલિનાની ફિલિપ્સ આઇ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ પણ શહેરને સેવાઓ આપે છે. રોશેસ્ટર મિનેસોટા ખાતે આવેલું માયો ક્લિનિક 75 મિનિટનાં અંતરે આવેલું છે.
હ્રદયરોગને લગતી શસ્ત્રક્રિયાઓ વિકાસ યુનિવર્સિટીની વેરાયટી ક્લબ હોસ્પિટલ ખાતે વર્ષ 1957 દરમિયાન કરવામાં આવી હતી. આ દરમિયાન 200 જેટલા દર્દીઓને બચાવી લેવામાં આવ્યા હતા. અહીં ખુલ્લા હ્રદય ઉપર શસ્ત્રક્રિયા કરવામાં આવી હતી અને મોટાભાગના દર્દીઓ બાળકો હતા. શસ્ત્રવૈદ્ય સી. વોલ્ટન લિલેહેઇ સાથે કામ કરતાં કરતાં મેડટ્રોનિકે સરળતાથી લઈ જઈ શકાય તેવા અને હ્રદયમાં બેસાડી શકાય તેવા કાર્ડિયાક પેસમેકર બનાવવાની શરૂઆત આ સમયગાળા દરમિયાન કરી હતી.
એચસીએમસી વર્ષ 1887માં શહેરની હોસ્પિટલ તરીકે શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું અને તેને જનરલ હોસ્પિટલ તરીકે ઓળખવામાં આવતી હતી. લોકોને શિક્ષણ આપતી હોસ્પિટલ અને પ્રથમ સ્તરનું તાત્કાલિક સારવાર કેન્દ્ર એચસીએમસીના સેફ્ટી નેટ ખાતે પ્રતિ વર્ષ 3,25,000 દર્દીઓને સારવાર તેમજ 1,00,000 ઇમરજન્સી રૂમ વિઝિટ કરે છે. વર્ષ 2008માં તેણે મિનેસોટા ખાતે ત્યજી દેવાયેલા કુલ લોકો પૈકી 18 ટકા લોકોને તેની સેવા આપી હતી. ગવર્નર ટિમ પાવલેન્ટીએ જનરલ આસિસ્ટન્સ મેડિકલ પ્રોગ્રામ અંતર્ગત રાજ્યના અંદાજ પત્રને વિટો વાપરીને સમતોલ કર્યું. જેના કારણે એચસીએમસીના અંદાજપત્રમાં ઘટ પડી અને તેણે બે દવાખાનાઓ બંધ કરવાની ફરજ પડી કર્મચારીઓ ઘટાડવા પડ્યા, બિન કટોકટી ભરેલી સેવાઓ ઘટાડવી પડી, જે રાજ્યમાં થયેલાં તબીબ સંસ્થાનના નુકસાનમાં સૌથી વધારે ગણાવી શકાય.
thumb|alt=Street seen from above covered in snow with a city truck full of snow and a person who has to remove snow from his or her car|બરફ પડે ત્યારની કટોકટી સુવિધા આપનારા લોકોને નિયમન કરવામાં આવે છે જેને મોનોપોલિસ કહે છે. એક્સેલ એનર્જી વીજળીનો પુરવઠો પૂરો પાડે છે. સેન્ટરપોઇન્ટ એનર્જી ગેસનો પુરવઠો પહોંચાડે છે. ક્યુવેસ્ટ લેન્ડલાઇન ટેલિફોનની સુવિધા પૂરી પાડે છે અને કોમકાસ્ટ કેબલ સેવાઓ પૂરી પાડે છે. વર્ષ 2007માં સમગ્ર શહેરમાં વાયરલેસ ઇન્ટરનેટ સુવિધાનો પ્રારંભ થયો. 10 વર્ષ માટે આ સુવિધા યુએસ ઇન્ટરનેટ ઓફ મિનેટોન્કા દ્વારા ઘરદીઠ 20 ડોલર પ્રતિમાસ લઈને તેમજ ઉદ્યોગજગત માટે 30 ડોલર પ્રતિમાસના દરેથી આપવામાં આવશે. સમગ્ર શહેરમાં જાહેર વાઈ-ફાઈ લગાડવાનો પ્રારંભ પણ મિનેપોલિસ દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો. ડિસેમ્બર 2008 સુધીમાં સમગ્ર શહેરના 80થી 90 ટકા વિસ્તારને આવરી લેવામાં આવ્યો છે. જે સ્થળે કવરેજ સરખું નથી આવતું તેમાં શહેરના મધ્યભાગની પૂર્વ તેમજ પશ્ચિમ બાજુઓનો સમાવેશ થાય છે. શહેરમાં પાણીની સુવિધા લેવા માટે અને ઘનકચરાના નિકાલ માટે માસિક ફી રાખી છે. મોટી વસ્તુઓના નિકાલ તેમજ તેના રિસાઇકલિંગ માટે ફી ચૂકવવી પડે છે. જે લોકો રિસાઇકલ કરાવે છે તેમને ક્રેડિટ મળે છે. જોખમી કચરાનો નિકાલ હેનિપિન કાઉન્ટી દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલી જગ્યાએ કરવામાં આવે છે. દરેક વખતે નોંધપાત્ર માત્રામાં બરફ પડે ત્યારે બરફની કટોકટી જાહેર કરવામાં આવે છે. તે વખતે મિનેપોલિસના પબ્લિક વર્ક્સ ડિપાર્ટમેન્ટનો શેરી વિભાગ હજારો માઇલ સુધી ખડકાયેલો બરફ ઉપાડે છે. આ પ્રકારની કટોકટી વખતે ગાડી પાર્કિંગના નિયમો કડક બનાવી દેવામાં આવે છે. અને સમગ્ર શહેરમાંથી બરફને દૂર કરવામાં આવે છે.
બાજુ બાજુના નગરો
નીચે જણાવ્યા અનુસાર મિનેપોલિસની બાજુમાં 10 પડોશી શહેરો આવેલાં છે :
ઉપરાંત નીચેનાં શહેરો સાથે ઔપચારિક જોડાણ છે:
મિનેપોલિસ વિનિપેગ (કેનેડા) નું પણ પડોશી શહેર🇨🇦 કહેવાય છે.
બાહ્ય લિન્ક્સ
મુલાકાતીઓ
એશિયાઇ સિંહ
એશિયાઇ સિંહ એ બિલાડી કુળનું સૌથી ઊંચું અને આફ્રિકન સિંહ પછી સૌથી મોટું પ્રાણી છે. આ પ્રાણી આખા વિશ્વમાં માત્ર ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ગીર અભયારણ્યમાં જોવા મળે છે. એશિયાઇ સિંહએ ભારતમાં જોવા મળતી ૫ "મોટી બિલાડી" ઓ માંથી એક છે. અન્ય ચાર પ્રજાતિમાં બેંગોલ ટાઇગર, ભારતીય દિપડો, બરફ નો દિપડો (snow leopard), અને ધબ્બેદાર દિપડો (clouded leopard) વગેરે છે. પહેલાના સમયમાં તે અરબસ્તાન થી છેક સુમાત્રા સુધી જોવા મળતા હતાં, ત્યારે તેની ત્રણ પ્રજાતિઓ હતી બંગાળના સિંહ, અરેબીયાના સિંહ અને ઇરાનનાં સિંહ, વખત જતાં આજે તે ફક્ત ભારતનાં થોડા ભાગ પુરતા જ જોવા મળે છે. હાલ આફ્રિકામાં જોવા મળતા સિંહ કરતા તે આકારમાં નાનાં અને રંગ ઝાંખો હોય છે. પરંતુ આક્રમકતા આ બંન્ને પ્રજાતિમાં સરખીજ હોય છે.
300px|left|thumb|સિંહણ
વર્તણૂક
આ પ્રાણી સામાન્ય રીતે શિયાળાની ઋતુમાં, જંગલમાં રસ્તાની આજુબાજુ ખુલ્લા વિસ્તારોમાં તથા ઉનાળાની ઋતુમાં જળસ્ત્રોતોની આજુબાજુ જોવા મળે છે. સિંહણ સામાન્ય રીતે એક જણતરમાં બે થી ત્રણ બચ્ચાંઓને જન્મ આપે છે, ચાર બચ્ચા આપ્યાનું પણ નોંધાયેલ છે.
વિશ્વમાં સિંહનું આયુષ્ય વધુમાં વધુ ૨૯ વર્ષ નોંધાયેલું છે, જુનાગઢ ખાતે આવેલા સક્કરબાગ પ્રાણીસંગ્રહાલયમાં વધુમાં વધુ ૨૩ વર્ષ અને અમદાવાદ પ્રાણીસંગ્રહાલયમાં ૨૬ વર્ષ નોંધાયેલું છે. સામાન્ય રીતે જ્યાં સિંહની વસ્તી હોય છે, ત્યાં વાઘ રહેતા નથી અને એનું કારણ બીજું કશું નહિ પણ એ હકીકત છે કે સિંહ અને વાઘ બન્નેને રહેઠાણ માટે અલગ અલગ પ્રકારનાં જંગલની જરુરિયાત હોય છે. સિંહને પાંખા આવરણવાળા જંગલ માફક આવે છે જ્યારે વાઘને ગાઢા જંગલો વસવા માટે પસંદ હોય છે. સિંહને ૧૮ નખ હોય છે. આગળના પગમાં ૪-૪ અને પાછળના પગમાં ૫-૫.
સિંહ બિલાડી પ્રજાતિ નું એક માત્ર જંગલી પ્રાણી છે જે જૂથ માં રહેવાનું પસંદ કરે છે. સિંહના પરિવારમાં કેટલાક પુખ્ત નર, કેટલાક માદા અને બચ્ચા નો સમાવેશ થયો હોય છે. આ પ્રજાતિ મોટા જંગલી જાનવર નો શિકાર કરવો વધુ પસંદ કરે છે જેમકે શિયાળ, હરણ, કાળીયાર, સાબર વગેરે. સિંહ ની ગર્જના સૌથી મોટી હોય છે જે 5 મિલ સુધી સાંભળી શકાય છે.
વસતી
ઇ.સ. ૨૦૨૦ના મે માસમાં વન વિભાગ દ્વારા જાહેર કરાયા પ્રમાણે ગિરના જંગલ વિસ્તારમાં સિંહની કુલ વસતી ૬૭૪ છે.
ઇ.સ. ૨૦૧૫ના મે માસમાં વન વિભાગ દ્વારા જાહેર કરાયા પ્રમાણે ગિરના જંગલ વિસ્તારમાં સિંહની કુલ વસતી ૫૨૩ હતી.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાત શ્રેણી:ગુજરાતનાં વન્યજીવો શ્રેણી:ભારતનાં વન્યજીવો શ્રેણી:પ્રાણીઓ શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
મેંધ (કપરાડા)
મેંધ (કપરાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા અને  મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા કપરાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા તેમ જ આંગણવાડીની સગવડ પ્રાપ્ય છે. મેંધ (કપરાડા) ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. અહીંના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી અને પશુપાલન છે. અંહી નાગલી, ડાંગર, વરાઇ જેવાં ધાન્યો પાકે છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.
આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.
શ્રેણી:કપરાડા તાલુકો શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લો
સક્કરપોર
શ્રેણી:અંકલેશ્વર તાલુકો
પગીના મુવાડા
પગીના મુવાડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે  આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંતરામપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પગીના મુવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ચોખા, બાજરી, તુવેર, ચણા, તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શુક્રવાર
શુક્રવાર એ અઠવાડિયાનો છઠ્ઠો દિવસ છે. અઠવાડિયામાં કુલ સાત દિવસ હોય છે. શુક્રવાર પહેલાંનો દિવસ ગુરુવાર તેમ જ શુક્રવાર પછીનો દિવસ શનિવાર હોય છે.
સંસ્કૃતમાં શુક્રવારને (भ्रगुवासरम्) થી ઓળખવામાં આવે છે.
શ્રેણી:સમય શ્રેણી:ભારતીય સમય
દહેગામડા (તા. બાયડ)
શ્રેણી:બાયડ તાલુકો
કોસમડી (કામરેજ)
કોસમડી (કામરેજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લામાં આવેલા કામરેજ તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. કોસમડી ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસીઓ અને પાટીદારો ઉપરાંત અન્ય લોકોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:કામરેજ તાલુકો
વડોદ (તા. દહેગામ)
વડોદ (તા. દહેગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દહેગામ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વડોદ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દહેગામ તાલુકો
શનિવાર
શનિવાર એ અઠવાડિયાનો સાતમો દિવસ છે. અઠવાડિયામાં કુલ સાત દિવસ હોય છે. શનિવાર પહેલાંનો દિવસ શુક્રવાર તેમ જ શનિવાર પછીનો દિવસ રવિવાર હોય છે.
સંસ્કૃતમાં શનિવારને (स्थिरवासरम्) થી ઓળખવામાં આવે છે. હિંદુ શ્રધ્ધાળુઓમાં શનિવાર શનિદેવ તથા હનુમાનની પુજા અર્ચન માટે ઉત્તમ મનાય છે.
ગુજરાત રાજ્યમાં શાળાઓનો સમય શનિવારના દિવસે અન્ય દિવસો (રજા સિવાયના દિવસો) કરતાં માત્ર અડધો જ હોય છે. આ ઉપરાંત ભારતભરમાં દર મહિનાના બીજા અને ચોથા શનિવારના દિવસે સરકારી ઓફિસોમાં રજા હોય છે. ઘણા દેશોમાં પાંચ દિવસ કાર્ય અને બે દિવસ રજાના હોય છે. આ બે દિવસની રજામાં પહેલો દિવસ શનિવારનો અને બીજો દિવસ રવિવારનો હોય છે.
શ્રેણી:સમય શ્રેણી:ભારતીય સમય
દોતાડ (તા. પોશીના)
દોતાડ (તા. પોશીના) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા  પોશીના તાલુકામાં આવેલું  એક ગામ છે. દોતાડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:પોશીના તાલુકો
વાસણા ચાચરાવાડી
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાણંદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
મુઅમ્મર ગદ્દાફી
મુઅમ્મર અલ-ગદ્દાફી જેઓ કર્નલ ગદ્દાફી નામે જાણીતા હતા, લિબિયાના તાનાશાહ હતા.વર્ષ ૧૯૬૧ થી ૨૦૧૧ સુધી તેઓએ લિબીયા પર એકાત્મુખ શાસન ચલાવ્યું હતું. આરબ રાષ્ટ્રવાદ અને આરબ સમાજવાદ ની વિચારધારાને અનુસરનાર ક્રાંતિકારી નેતા હતા. તેમનો જન્મ સિર્તે નજીક બેદુઈન જાતિના આરબ વણઝારા પરિવારમાં થયો હતો. નાનપણથી જ તેઓ આરબ રાષ્ટ્રવાદના સંપર્કમાં રહ્યા હતા અને ઉચ્ચ શિક્ષણ લીધા બાદ લિબીયાની સૈન્ય અકાદમી સાથે જોડાયા હતા. સેનામાં નિર્દેશક અધીકારી તરીકે જોડાયા હતા અને ફરજ દરમિયાન જ ગદ્દાફીએ ક્રાંતિકારી પ્રવૃતિઓ શરૂ કરી દીધી હતી, સૈન્ય વિદ્રોહ કરી તેઓ લિબીયાના શાસક બન્યા હતા અને મૃત્યુ સુધી લિબિયા પર શાસન કર્યું હતું.
શ્રેણી:રાજકારણી શ્રેણી:૧૯૪૨માં જન્મ
નાગધ્રા (તા. ધારી)
નાગધ્રા (તા. ધારી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધારી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાગધ્રા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધારી તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
બામણકુવા (તા. હાલોલ)
બામણકુવા (તા.હાલોલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હાલોલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બામણકુવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ઉડણ (તા. દહેગામ)
ઉડણ (તા. દહેગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દહેગામ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઉડણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
બામણકુવા (તા. હાલોલ)
શ્રેણી:હાલોલ તાલુકો
ઉડણ (તા. દહેગામ)
શ્રેણી:દહેગામ તાલુકો
પાંચા મુવાડી
પાંચા મુવાડી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે  આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંતરામપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પાંચા મુવાડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સંતરામપુર તાલુકો
સામોર
સામોર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા અંકલેશ્વર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સામોર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, કેળ, ડાંગર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
પાદરીયા
પાદરીયા ભારતનાં ગુજરાતરાજ્યમાં જુનાગઢ જિલ્લાનાં જુનાગઢ તાલુકાનું ગામ છે. અહીં બાંધકામમાં વપરાતા ચૂના પથ્થરનીં ખાણો આવેલી છે. જુનાગઢ થી બિલખા તરફ જતાં પહેલું જ આ ગામ આવે છે, હવે તો લગભગ જુનાગઢ શહેરનાં વિકાસથી આ ગામ શહેર સાથે ભળી ગયેલું લાગે છે. ગ્રામજનોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખાણકામ ઉપરાંત ખેતી છે. ખેતીના પાકમાં મુખ્યત્વે મગફળી, કપાસ, અને એરંડા છે. ખાણઉદ્યોગને કારણે ખાણકામ સંલગ્ન મશિનરી વગેરેનું રિપેરીંગકામ વગેરે તથા ટ્રક-ટ્રેક્ટર ચાલનનો ઉદ્યોગ પણ સારા એવા પ્રમાણમાં છે.
શ્રેણી:જૂનાગઢ તાલુકો
રેણુકા તળાવ, હિમાચલ પ્રદેશ
300px|thumb|right|રેણુકા તળાવ 300px|thumb|right|રેણુકા તળાવમાં વનસ્પતિ રેણુકા તળાવ એ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા સિરમૌર જિલ્લામાં આવેલ એક જળાશય છે. આ જળાશય દરિયાઈ સપાટી થી ૬૭૨ મીટર જેટલી ઊંંચાઈ પર આવેલું છે. ૩,૨૧૪ મીટર જેટલી પરિમિતિ ધરાવતું આ જળાશય હિમાચલ પ્રદેશનાં મોટાં જળાશયો પૈકીનું એક ગણાય છે. આ સ્થળનું નામ રેણુકાદેવીના નામ પર થી પડ્યું છે. આ સ્થળ સડક માર્ગ વડે જોડાયેલ હોવાથી સહેલાઈથી પંહોચી શકાય છે.
આ જળાશય ખાતે પર્યટકો માટે નૌકા-વિહારની સવલત પણ છે. આ ઉપરાંત પર્યટકો માટે અહીં પ્રાણી સંગ્રહાલય તેમ જ જંગલ સફારી જેવાં આકર્ષણો પણ હાજર છે. અહીં દર વર્ષે નવેમ્બર મહિનામાં મેળો ભરાય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
ડાભા (તા. બાયડ)
ડાભા (તા. બાયડ)' ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  બાયડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દાભા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:બાયડ તાલુકો
નિંદામણનાશક
300px|right|thumb| નિંદામણનાશક વડે નષ્ટ કરવામાં આવેલ નકામી વનસ્પતિઓ નિંદામણનાશક (હિંદી ભાષા:शाकनाशक; અંગ્રેજી ભાષા:herbicide) એ એક એવું રસાયણ છે જેને ખેતરમાં ઉગેલી અવાંછિત વનસ્પતિને નષ્ટ કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે.
કબુત
કબુત કે કબૂત બગલો (અંગ્રેજી: grey heron), (Ardea cinerea) એ સમગ્ર યુરોપ, એશિયા અને આફ્રિકાના કેટલાંક ભાગમાં વતન ધરાવતું પક્ષી છે. આમાનાં ઘણાં પક્ષીઓ શિયાળામાં ખુબ જ ઠંડા અને બરફીલા વિસ્તારમાંથી સ્થળાંતરણ કરે છે.
વર્ણન
આ મોટું પક્ષી છે, જેની ઊંચાઈ 100 cm અને લંબાઈ 84 - 102 cm તથા પાંખોનો વ્યાપ 155 – હોય છે. શરીરનું વજન 1.02 – વચ્ચે હોય છે. તેના પીંછા ઉપરના ભાગે રાખોડી અને નીચેના ભાગે સફેદ હોય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:પક્ષી
વણાલીયા (તા. સાણંદ)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાણંદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
જેગોલ (તા. દાંતીવાડા)
જેગોલ (તા. દાંતીવાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દાંતીવાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જેગોલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દાંતીવાડા તાલુકો
કોસમાડા (કામરેજ)
આ ગામમાં મણીભાઈ ભીમભાઈ દેસાઈનો જન્મ થયો હતો, જેઓ સ્વાતંત્ર્ય સેનાની હતા.
સંદર્ભો
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:કામરેજ તાલુકો
મેઘરજ (તા. મેઘરજ)
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
પત્રાપસર
પત્રાપસર ભારતનાં ગુજરાતરાજ્યમાં જુનાગઢ જિલ્લાનાં જુનાગઢ તાલુકાનું ગામ છે. આ ગામ જુનાગઢથી ૧૭ કિ.મી.નાં અંતરે ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં મજેવડી ગામથી ૫ કિ.મી.નાં અંતરે આવેલું છે. અહીંથી થોડે દુર ઉબેણ નદી, સોનરખ નદી અને લોલ નદીનો ત્રિવેણી સંગમ થાય છે. ગામમાં મુખ્યત્વે સોરઠીયા આહિર લોકોની વસ્તી છે.
અહીં પ્રાચીન હનુમાન મંદિર, સ્વામિનારાયણ મંદિર આવેલા છે.
ચિત્ર ગેલેરી
શ્રેણી:જૂનાગઢ તાલુકો
થાડાકુવા (તા. દહેગામ)
શ્રેણી:દહેગામ તાલુકો
પાંચમુવા (તા. સંતરામપુર)
પાંચમુવા (તા. સંતરામપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે  આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંતરામપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પાંચમુવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
છભાઉ (તા. બાયડ)
છભાઉ (તા. બાયડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  બાયડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. છભાઉ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
પાંચમુવા (તા. સંતરામપુર)
શ્રેણી:સંતરામપુર તાલુકો
છભાઉ (તા. બાયડ)
શ્રેણી:બાયડ તાલુકો
સુજાના મુવાડા
સુજાના મુવાડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દહેગામ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. સુજાના મુવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, દૂધની ડેરી, કોમ્યુનિટી હોલ જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે.
શ્રેણી:દહેગામ તાલુકો
મોરઝર (તા. ધારી)
મોરઝર (તા. ધારી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધારી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મોરઝર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધારી તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ગઢા (તા. ખેડબ્રહ્મા)
ગઢા (તા. ખેડબ્રહ્મા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ખેડબ્રહ્મા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગઢા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ખેડબ્રહ્મા તાલુકો
ઓલિવ રિડલી દરીયાઈ કાચબો
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:પ્રાણીઓ શ્રેણી:ઉભયચર શ્રેણી:કાચબો શ્રેણી:પર્યાવરણ
માતુન્યા
માતુન્યા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા અને  મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા કપરાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા તેમ જ આંગણવાડીની સગવડ પ્રાપ્ય છે. માતુન્યા ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. અહીંના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી અને પશુપાલન છે. અંહી નાગલી, ડાંગર, વરાઇ જેવાં ધાન્યો પાકે છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.
આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.
શ્રેણી:કપરાડા તાલુકો શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લો
જૂન ૨
૨ જૂનનો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૧૫૩મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૧૫૪મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૨૧૨ દિવસ બાકી રહે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:જૂન
અરદેશર ખબરદાર
ખબરદાર અરદેશર ફરામજી (૬ નવેમ્બર ૧૮૮૧ - ૩૦ જુલાઇ ૧૯૫૩) (ઉપનામો: અદલ, મોટાલાલ, ખોજો ભગત, ક્ષેમાનંદ ભટ્ટ, નરકેસરીરાવ, શંભુનાથ, શ્રીધર, શેષાદ્રિ, લખા ભગત, વલ્કલરાય ઠઠ્ઠાખોર, હુન્નરસિંહ મહેતા) ગુજરાતી કવિ, વિવેચક, નાટ્યકકાર હતા. તેમની ગુજરાતી કવિતા જ્યાં જ્યાં વસે એક ગુજરાતી, ત્યાં ત્યાં સદાકાળ ગુજરાત અત્યંત લોકપ્રિય બની છે.
જીવન
તેમનો જન્મ ગુજરાતના દમણ ગામમાં ૬ નવેમ્બર ૧૮૮૧ના રોજ થયો હતો. પ્રાથમિક શિક્ષણ દમણમાં પૂર્ણ કર્યા પછી તેમણે માધ્યમિક શિક્ષણ મુંબઈની ન્યૂ ભરડા હાઈસ્કૂલમાંથી લીધું. કૉલેજમાં અભ્યાસની તકથી વંચિત રહ્યા પછી ૧૯૦૯માં મદ્રાસ ‍(હવે ચેન્નઈ) માં મોટર-સાઈકલના સામાનનો ધંધો શરૂ કર્યો. તેઓ મદ્રાસ અને પછી મુંબઈમાં સ્થાયી થયા. ૧૯૨૪માં અંધેરી, મુંબઈની સાતમી ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખ રહ્યા હતા.
૩૦ જુલાઇ ૧૯૫૩ના રોજ મદ્રાસમાં તેમનું અવસાન થયું હતું.
સર્જન
એમના પહેલા કાવ્યસંગ્રહ કાવ્યરસિકા (૧૯૦૧)માં એમણે દલપતશૈલીને અનુસરીને કાવ્યો આપ્યાં, વિલાસિકા (૧૯૦૫)માં નરસિંહરાવ દિવેટિયાને અનુસરીને પ્રકૃતિકાવ્યો આપ્યાં, તો પ્રકાશિકા (૧૯૦૮) માં અન્ય કાવ્યો ઉપરાંત કાન્ત-કલાપીની શૈલીનાં ખંડકાવ્યો આપ્યાં. ભારતનો ટંકાર (૧૯૦૯)માં રાષ્ટ્રભક્તિનાં ભારતોદ્ધારનાં પ્રેરક કાવ્યો આપી આપણાં પહેલા રાષ્ટ્રશાયર બન્યા. ૧૯૨૦ માં ન્હાનાલાલની ડોલનશૈલીના વિડંબનલેખે ગુજરાતનો તપસ્વી ને બ્રહ્મદીક્ષાનાં પ્રતિકાવ્યોરૂપે અનુક્રમે પ્રભાતનો તપસ્વી અને કુકકુટદીક્ષા નામક ઉપહાસ-કટાક્ષકાવ્યો આપ્યાં. સંદેશિકા (૧૯૨૫)માં ઈતરકાવ્યો સાથે દેશભક્તિ રેલાવી, તો કલિકા (૧૯૨૬)માં અંગ્રેજી બ્લેન્ક વર્સમાં વિશિષ્ટ કલ્પના રૂપક-સભર સુદીર્ઘ પ્રેમકાવ્ય આપ્યું. ભજનિકા (૧૯૨૮)માં પંચોતેર જેટલાં ભક્તિકાવ્યો આપ્યાં, તો રાસચંદ્રિકા ભાગ-૧ (૧૯૨૯) તથા ભાગ-૨ (૧૯૪૧)માં એમણે સવાસો જેટલા રાસ ન્હાનાલાલ અને બોટાદકરની ઢબે આપ્યા. પુત્રી તેહમીનાનું દુઃખદ અવસાન થતાં દર્શનિકા (૧૯૩૧) નામનો સળંગ ઝૂલણા છંદમાં ધર્મ-તત્ત્વજ્ઞાનથી મંડિત આંતરજીવનના પ્રશ્નો ચર્ચતો, સાત્ત્વિક ચિંતનમય સ્નેહનો વિશ્વધર્મ પ્રબોધતો કાવ્યસંગ્રંથ આપ્યો. રાષ્ટ્રિકા (૧૯૪૦)માં શૌર્ય-સ્વાર્પણ પ્રેરતાં રાષ્ટ્રકાવ્યગીતો આપ્યાં. કલ્યાણિકા (૧૯૪૦) માંનાં તત્ત્વદર્શનયુક્ત ભક્તિકાવ્યો એમની પ્રભુપિપાસા દાખવે છે. શ્રીજી ઈરાનશાહનો પવાડો (૧૯૪૨) મરાઠી પવાડી ઢબનું, ઈરાનશાહ અને પારસી કોમના ઇતિહાસ વિષેનું વર્ણનકાવ્ય છે, તો ગાંધી બાપુનો પવાડો (૧૯૪૮) એ જ ઢબે ગાંધીજીનો મહિમા ગાતું કાવ્ય છે. નંદનિકા (૧૯૪૪)માં જીવન-મંથન આદિ જુદાં જુદાં ખંડોમાં વહેંચાયેલાં પ્રભુવિષયક સૉનેટકાવ્યો છે. ગાંધી બાપુ (૧૯૪૮) માં ગાંધીજીનું મહિમાગાન કરતાં એકત્રીસ કાવ્યો છે. અવસાનવર્ષના છેલ્લા કાવ્યસંગ્રહ કીર્તનિકા (૧૯૫૩)માં વંદન, સ્પંદન, ક્રંદન, મંથન, ચિંતન, રંજન અને નંદન એમ સાત વિભાગોમાં પ્રભુભક્તિનાં પંચોતેર કીર્તનકાવ્યો છે.
અંગ્રેજી કાવ્યસંગ્રહ ધ સિલ્કન ટેસલ (૧૯૧૮) માં જુદાં જુદાં વિભાગો થઈ પ્રકૃતિ, જીવન અને કાવ્યદેવી વિષયક ૫૯ તેમ જ જરથ્રુસ્ર-ધ ફર્સ્ટ પ્રોફેટ ઓવ ધ વલર્ડ (૧૯૫૦)માં પયંગબર જરથ્રુસ્ર વિષયક ૧૦૧ સોનેટો મળી ને કુલ ૧૨૦ અંગ્રેજી કાવ્યો એમણે આપ્યાં છે. અષો જરથ્રુસ્રની ગાથાઓ પર નવો પ્રકાશ (૧૯૪૯)માં ગુજરાતી ભાષામાં એમણે ગાથાવિષયક અભ્યાસમય વિદ્રત્તાસભર લેખો સાથે અઠુનવઈતિ ગાથા કવિતામાં આપી છે અને ૧૯૫૧ માં એનો અંગ્રેજી અનુવાદ પણ આપ્યો છે. કવિ બહેરામજી મલબારીનાં કાવ્યોમાંથી પસંદ કરેલાં કાવ્યો લાંબા અભ્યાસલેખ સાથે મલબારીનાં કાવ્યરત્નો (૧૯૧૩) નામક ગ્રંથમાં સંપાદિત કર્યા છે.
એમણે ૧૯૩૬ માં લખવા માંડેલું મનુરાજ અથવા વિશ્વનાટિકા નાટક છેવટ સુધી અપૂર્ણ રહેલું છે, જે ગ્યોથના ફાઉસ્ટ અને ન્હાનાલાલના ભાવનાપ્રધાન નાટકની શૈલીમાં અખંડપદ્ય મહાછંદમાં લખાયું છે અને અદ્યાપિ અપ્રગટ છે. એમણે ૧૯૨૪ માં ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના સાતમા અધિવેશનના સાહિત્ય વિભાગના પ્રમુખ તરીકે અને ૧૯૪૧ માં ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના ચૌદમા અધિવેશનના પ્રમુખ તરીકે આપેલાં વ્યાખ્યાનો, તેમ જ ૧૯૩૮ માં મુંબઈ યુનિવર્સિટીના ઉપક્રમે આપેલાં ઠક્કર માધવજી વસનજી વ્યાખ્યાનમાળા નાં ગુજરાતી કવિતાની રચનાકળા પરનાં પાંચ વ્યાખ્યાનો ધ્યાનપાત્ર છે.
મલબારીનાં કાવ્યરત્નો (૧૯૧૭) મલબારી બહેરામજી મહેરવાનજીના કાવ્યગ્રંથોમાંથી અરદેશર ફરામજી ખબરદારે ચૂંટી કાઢેલી કવિતાઓનો સંગ્રહ. એમાં ઈશ્વરસ્તુતિ અને કુદરત, સ્નેહ સંબંધી, સંસારસુધારો, સ્વદેશસેવા સંબંધી, નીતિ સંબંધી, નામાંકિત મનુષ્યો સંબંધી, સંસારની વિચિત્રતા, ઈશ્વરજ્ઞાન અને ભક્તિ, હિંદી કાવ્યો, પારસી શૈલીનાં કાવ્યો વગેરે શીર્ષકો હેઠળ કુલ ૧૬૮ જેટલી રચનાઓ સમાવી છે. આ કવિની રચનાઓમાં સુધારક, વિચારક અને નીતિવાદી છાયાઓ જોવાય છે. પ્રારંભમાં શામળ અને દલપતરામની ભાષાનો ભાસ, છતાં પછીથી શિષ્ટ ગુજરાતીની પ્રૌઢ એમની રચનાઓમાં પ્રગટેલી. સંસારસુધારો અને દેશભક્તિ એમનાં ઘણાંખરાં કાવ્યોનાં મૂળ છે.
ગુજરાતી કવિતાની રચનાકળા (૧૯૪૧) અરદેશર ફરામજી ખબરદારનો વિવેચનગ્રંથ. ઠક્કર વસનજી માધવજી વ્યાખ્યાનમાળા અંતર્ગત અપાયેલાં પાંચ વ્યાખ્યાનોનો એમાં સમાવેશ છે. કે.હ.- ધ્રુવ પછી પદ્યરચના પરની આ બીજી મહત્ત્વની આલોચના છે. કવિતાનું અને કવિતારચનાનું મૂળ, પ્રાચીન-અર્વાચીન ગુજરાતી કવિતામાં પદ્યવિકાસ, અર્વાચીન કવિતાનાં વિદેશી પદ્યસ્વરુપો અખંડ પદ્યની રચનાના પ્રયોગો અને તેનું સંશોધન તેમ જ કવિતાની રચનાવિધિ અને ભાષાસરણી એમ કુલ પાંચ રેખામાં આનું વિભાજન છે. ભ્રામક અને પૂર્વગ્રહયુક્ત એકપક્ષી અભિગમ, નિરર્થક તીખાશ અને કટુતા તેમ જ કટુપ્રહારોને બાદ કરતાં સાદી અને સરલ શૈલીએ લખાયેલા, એક જ વિષય પરના સળંગ ગ્રંથ તરીકે આનું ઐતિહાસિક મહત્ત્વ છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:૧૯૫૩માં મૃત્યુ શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:ભારતીય પુરુષ કવિઓ
જોરાપુરા લોડપા (તા. દાંતીવાડા)
શ્રેણી:દાંતીવાડા તાલુકો
ઝાંઝરડા
ઝાંઝરડા ભારતનાં ગુજરાતરાજ્યમાં જુનાગઢ જિલ્લાનાં જુનાગઢ તાલુકાનું ગામ છે. જે હવે જુનાગઢ મહાનગર પાલિકામાં ભેળવી દેવાયેલ છે. આ ગામ જુનાગઢની પશ્ચિમ બાજુએ જુનાગઢ-રાજકોટ બાયપાસ પર આવેલું છે.
શ્રેણી:જુનાગઢ શહેર તાલુકો
લાડવી
લાડવી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લામાં આવેલા કામરેજ તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. લાડવી ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસીઓ અને પાટીદારો ઉપરાંત અન્ય લોકોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:કામરેજ તાલુકો
બાસકા (તા. હાલોલ)
શ્રેણી:હાલોલ તાલુકો
પણિયાર (તા. સંતરામપુર)
પણિયાર (તા. સંતરામપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે  આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંતરામપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પણિયાર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સંતરામપુર તાલુકો
માની (કપરાડા)
માની (કપરાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા અને  મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા કપરાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા તેમ જ આંગણવાડીની સગવડ પ્રાપ્ય છે. માની ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. અહીંના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી અને પશુપાલન છે. અંહી નાગલી, ડાંગર, વરાઇ જેવાં ધાન્યો પાકે છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.
આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.
શ્રેણી:કપરાડા તાલુકો શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લો
મમતા સોઢા
મમતા સોઢા અથવા મમતા સોધા (અંગ્રેજી:Mamta Sodha);(હિંદી:ममता सोधा) ભારત દેશના હરિયાણા રાજ્યમાં રહેતી એક મહિલા રમતવીર છે. તેણીને રમતગમત ક્ષેત્રે પર્વતારોહક તરીકે ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન બદલ ઈ. સ. ૨૦૧૪ના વર્ષમાં ભારત સરકાર તરફથી પદ્મશ્રી વડે સન્માનિત કરવામાં આવી હતી.
સંદર્ભો
શ્રેણી:ખેલાડી શ્રેણી:નારીવિશેષ શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
ચોઇલા (તા. બાયડ)
ચોઇલા (તા. બાયડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  બાયડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ચોઇલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, બટાકાં તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:બાયડ તાલુકો
મોણવેલ (તા. ધારી)
મોણવેલ (તા. ધારી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધારી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મોણવેલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધારી તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
મણિશંકર રત્નજી ભટ્ટ
જીવન
તેમનો જન્મ સૌરાષ્ટ્રમાં અમરેલી જિલ્લાના દામનગર મહાલમાં આવેલા ચાવંડ ગામમાં કારતક વદ ૮, સંવંત ૧૯૨૪ના રોજ બુધવારે થયો હતો. પ્રાથમિક-માધ્યમિક શિક્ષણ માંગરોળ, મોરબી અને રાજકોટમાં. મોરબીમાં શાસ્ત્રી શંકરલાલ માહેશ્વરને ત્યાં જ્ઞાતિજનોનો કવિતાવિલાસ ચાલતો, તેમાં વ્રજભાષાની શબ્દચમત્કૃતિભરી કાવ્યશૈલીમાં રચનાઓ થતી તેમ જ સંસ્કૃતમાં પણ વૈવિધ્યભર્યા અને અનવદ્ય છંદોવિધાનવાળી રચનાઓ થતી. કાન્તના શબ્દછંદપ્રભુત્વમાં આ કવિતાવિલાસનો ફાળો હોવાનો સંભવ છે. ૧૮૮૮માં મુંબઈમાંથી લૉજિક અને મૉરલ ફિલોસોફીના વિષયો સાથે બી.એ. પાશ્ચાત્ય બુદ્ધિવાદે એમને અજ્ઞેયવાદી બનાવ્યા, નીતિશાસ્ત્રના અભ્યાસે જીવનની ચરિતાર્થતાના ગહનગંભીર પ્રશ્નો એમની સમક્ષ ઊભા કર્યા અને અંગ્રેજી કવિતાએ એમના પર અજબ કામણ કરી એમની કાવ્યરુચિને નૂતન રીતે ઘડી. ૧૮૮૯માં થોડો વખત સુરતમાં શિક્ષક તરીકે કામ કર્યા પછી ૧૮૯૦ થી ૧૮૯૮ સુધી વડોદરાના કલાભવનમાં સાહિત્યશાસ્ત્રના અધ્યાપક, વાઇસ પ્રિન્સિપાલ અને એની અંગભૂત ટ્રેનિંગ કૉલેજના આચાર્ય તરીકે રહ્યા. ૧૮૯૮ થી ૧૯૨૩ સુધી એમણે ખ્રિસ્તી ધર્મ-સ્વીકારને કારણે થયેલા થોડા વિક્ષેપ સાથે ભાવનગર રાજ્યમાં બહુધા શિક્ષણ અધિકારી તરીકે અને પછીથી દીવાન ઑફિસમાં કામગીરી બજાવી.
ધર્માંતર
૧૮૯૧માં પ્રથમ પત્નીનું અવસાન થયું, જેણે એમને તીવ્ર મર્માઘાત કર્યો. એમના સ્નેહાતુર કલ્યાણવાંછુ હૃદયને જડ બુદ્ધિવાદ અને અજ્ઞેયવાદથી સંતોષ નહોતો અને થિયોસોફીના રહસ્યવાદથી તેઓ આ પૂર્વે પ્રબળપણે આકર્ષાયા હતા, પણ હવે તેઓ ઈશ્વરના અસ્તિત્વને માનતા અને ભક્તિની આવશ્યકતાને સ્વીકારતા થઈ જાય છે અને વિભિન્ન ખેંચાણોની અનુભૂતિ સાથે, ૧૮૯૮માં લગ્નસ્નેહની દિવ્યતા પ્રબોધતા તથા સ્વર્ગમાં પણ સ્ત્રીપુરુષના આત્માના મિલનની ખાતરી આપતા સ્વીડનબોર્ગીય ખ્રિસ્તી ધર્મમાં જઈ વિરમે છે. ૧૮૯૮માં એમણે ખ્રિસ્તી ધર્મનો કરેલો સ્વીકાર કામચલાઉ નીવડ્યો, પણ ભાવનગર ગયા પછી ૧૯૦૦માં કરેલો જાહેર સ્વીકાર જ્ઞાતિબહિષ્કૃત બની રહ્યો.
કારકિર્દી
તેમણે વડોદરામાં મેન ટ્રેઈનીંગ કોલેજ નામની સંસ્થામાં આચાર્ય તરીકે કાર્ય કરેલું.
સર્જન
કાવ્યની કવિપ્રતિભાનો વિશિષ્ટ ઉન્મેષ, પછીથી ‘ખંડકાવ્ય’ એ સંજ્ઞાથી ઓળખાયેલાં એમનાં વૃત્તાંતકાવ્યો છે. પુરાણકથા કે કવિસમયનો આશ્રય, માર્મિક જીવનક્ષણનું રહસ્યગર્ભી વસ્તુલક્ષી સ્વસ્થ આલેખન અને વૃત્તવૈવિધ્યથી સિદ્ધ કરેલું મનોરમ કાવ્યસ્થાપત્ય-એ એનાં લક્ષણો પછીથી ખંડકાવ્યનાં સ્વરૂપવિધાયક લક્ષણો બની ગયાં છે અને ‘વસંતવિજય’, ‘ચક્રવાકમિથુન’ અને ‘દેવયાની’ એ ત્રણ કાવ્યોમાં એમની સિદ્ધિ અદ્યપર્યત અનુપમ રહી છે. આ ખંડકાવ્યોમાં પ્રણયની અતૃપ્તિની વેદના અને તે નિમિત્તે કઠોર વિધિશાસનનું કરુણ જીવનદર્શન વ્યક્ત થયેલું છે.
નવેકની સંખ્યામાં મળતાં એમનાં ખંડકાવ્યો કરતાં એમનાં ઊર્મિકાવ્યો જથ્થામાં ઘણા વધારે છે. એમાં પણ ‘ઉપહાર’, ‘ઉદગાર’, ‘વત્સલનાં નયનો’, ‘સાગર અને શશી’ જેવી ગહન ભાવભરી, મૂર્ત શૈલીની સ્થાપત્ય સુંદર રચનાઓ છે; પરંતુ ઘણા ઊર્મિકાવ્યો કવિના અંગત જીવન સાથે સંકળાયેલાં છે અને વિવિધ પ્રસંગોની એમની લાગણીઓનું વહન કરે છે. એમાં મિત્રોને અને સ્વજનોને અનુલક્ષીને રચાયેલાં કાવ્યો છે, તેમ કેવળ પ્રાસંગિક કાવ્યો પણ છે. આ ઊર્મિકાવ્યો સર્જકના સચ્ચાઈભર્યા સંવેદન અને પારદર્શક અભિવ્યક્તિથી આસ્વાદ્ય બન્યાં છે.
એમનાં ચાર નાટકો ‘સલીમશાહ અથવા અશ્રુમતી’, ‘રોમન આત્મશાસન અથવા રોમન સ્વરાજ્ય’, ‘દુઃખી સંસાર’ અને ‘ગુરુ ગોવિંદસિંહ’ અનુક્રમે ૧૯૦૮ થી ૧૯૧૪ દરમિયાન લખાયાં છે. એમાંથી ‘રોમન સ્વરાજ્ય’ અને ‘ગુરુ ગોવિંદસિંહ’ (બે નાટકો) ૧૯૨૪માં તથા ‘દુઃખી સંસાર’ ૧૯૧૫માં પ્રસિદ્ધ થયેલાં છે. ‘ગુરુ ગોવિંદસિંહ’ સિવાય ત્રણે નાટકો ભજવાયેલાં; તેમાં ‘રોમન સ્વરાજ્ય’ દેશી નાટક સમજે ફેરફાર સાથે ભજવેલું, જે કાન્તના નામ વિના ‘જાલિમ ટુલીયા’ નામથી ૧૯૧૨માં પ્રસિદ્ધ થયેલું છે. આ નાટકો મહારાજા ભાવસિંહજીની ઈચ્છાથી અને તેમનાં સૂચનો અનુસાર તેમ જ તત્કાલીન રંગભૂમિની અપેક્ષાઓને પણ નજરમાં રાખીને લખાયાં હતાં. ‘સલીમશાહ’ અને ‘દુઃખી સંસાર’માં તો, ખાસ કરીને એના પ્રહસન-અંશોમાં, ડાહ્યાલાલ શિવરામ કવિનું સહકર્તુત્વ છે. આમ, આ નાટકોને કાન્તની સ્વતંત્ર સર્ગશક્તિના પરિણામરૂપે જોવામાં મુશ્કેલી છે. તેમ છતાં એમાં જમાનાની ખરી સમસ્યાઓને વ્યવહારુ રીતે સ્પર્શ કરવાનો એમનો પ્રયત્ન તથા એમનાં વ્યક્તિત્વ અને વિચારોનો પ્રભાવ જોઈ શકાય છે. ‘સલીમશાહ’માં જાતિભેદ અને તજજ્ન્ય વૈરની દીવાલને તોડવા મથતી પ્રતાપપુત્રી અશ્રુમતી અને સલીમશાહના પ્રેમની કરુણ-કોમલ કલ્પિત કથા વર્ણવાયેલી છે; તો ‘ગુરુ ગોવિંદસિંહ’માં પણ સ્વદેશીનો સીમાડો છોડી સર્વદેશીપણા સુધી આંબવા જતી હિન્દુ-મુસ્લિમ ઐક્યની ભાવના આલેખાઈ છે. ‘રોમન સ્વરાજ્ય’માં બીજરૂપે રાજાશાહી વિરુદ્ધ પ્રજાશાસનનો નવીન અને પ્રભાવશાળી વિચાર પડેલો છે. ‘દુઃખી સંસાર’ આવા કશા નવીન વિચારના અનુપ્રવેશ વિનાનું એક સંસારચિત્ર માત્ર છે. સંસ્કૃતાઢ્ય શિષ્ટ વાણીને સ્થાને વ્યવહારુ બોલચાલની વાગ્ભંગિઓને પ્રયોજવા મથતું આ નાટકોનું ગદ્ય પણ તત્કાલીન સાહિત્યિક નાટકોમાં કંઈક જુદી ભાત પાડે છે. વ્યક્તત્વચિત્રણ અને લાગણીવિચારના આલેખનમાં કાન્તને કેટલીક સફળતા મળી હોવા છતાં આ નાટકોમાં નાટ્યવસ્તુનાં કલ્પન ને ગ્રથનમાં ઘણી શિથિલતાઓ રહી ગઈ છે. ‘દુઃખી સંસાર’ અને ‘જાલિમ ટુલીયા’માં વ્યવસાયી રંગભૂમિને છાજતું અતિરંજકતાનું વાતાવરણ છે; પરંતુ અન્ય નાટકોમાં લોકભોગ્યતાના અંશો હોવા છતાં એકંદરે શિષ્ટ રુચિ અને સાહિત્યિકતાની આબોહવા પ્રવર્તે છે.
કાન્તના સંભવતઃ ૧૮૯૭ના અરસામાં લખાયેલાં પાંચ સંવાદો (‘કલાપી-કાન્તના સંવાદો’, બી. આ. ૧૯૨૩) કાલ્પનિક કે ઐતિહાસિક પાત્રોનાં જીવનની માર્મિક પળનું અવલંબન લેતા હોવા છતાં એકંદરે વિચારચર્ચાના નિબંધો છે અને ધર્મ, કર્તવ્ય, ઈશ્વર વગેરે પરત્વેનાં કાન્તનાં લાક્ષણિક વિચારવલણોની દ્રષ્ટિએ વિશેષ નોંધપાત્ર છે. કાન્તની અધૂરી વાર્તા ‘કુમાર અને ગૌરી’ (૧૯૧૦)માં પણ કાન્તનું કેટલુંક વિચારમંથન છે; જ્યારે બીજી વાર્તા ‘હીરામાણેકની એક મોટી ખાણ’ (બી. આ. ૧૯૧૨)માં હેતુલક્ષી બોધપ્રધાન જીવનવિશ્લેષણ છે. કિશોરવયમાં કાન્તે દલપતરામ વલ્લભદાસ પાઠકના સહકર્તૃત્વથી લખેલી ‘ખરી મોહોબત અથવા ગુલબાસનું ફૂલ’ (૧૮૮૨) બાણની વર્ણનશૈલીનો પ્રભાવ દર્શાવતી તથા વિવિધ છંદો-ઢાળોના વિનિયોગવાળી એક લાક્ષણિક પ્રેમવાર્તા છે.
શિક્ષણનો ઇતિહાસ (૧૮૯૫)
કાન્તની ઊંડી અભ્યાસશીલતા અને પર્યેષકબુદ્ધિના ફળ સમો આકરગ્રંથ છે. જગતમાં જુદા જુદા દેશકાળમાં જે શૈક્ષણિક પદ્ધતિઓ અસ્તિત્વમાં આવી, જે શૈક્ષણિક પ્રયોગો થયા, કેળવણીવિષયક જે વિચારો પ્રવર્ત્યા તેની વિગતવાર માહિતી અને ચર્ચા રજૂ કરતા આ ગ્રંથમાં સ્વાભાવિક રીતે જ યુરોપીય પ્રજાનો શિક્ષણઇતિહાસ કેન્દ્રમાં રહ્યો છે. મુખ્યત્વે અંગ્રેજી ગ્રંથોના દોહનરૂપે રચાયેલા આ ગ્રંથના ગદ્યમાં કેટલીક કિલષ્ટતા અને કેટલુંક ભારેખમપણું રહી ગયેલાં છે, તો ઘણે સ્થાને નોંધપાત્ર પ્રાસાદિક્તા અને વિશદતા સિદ્ધ કરી શકાયાં છે.
કલાપીનો કેકારવ (૧૯૦૩) તથા કલાપીના અન્ય બે ગ્રંથો ‘માલા અને મુદ્રિકા’ (૧૯૧૨) અને ‘હમીરજી ગોહેલ’ (૧૯૧૩)નાં પોતે પ્રગટ કરેલાં સંપાદનોમાં મૂકેલી પ્રસ્તાવનાઓ, ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પહેલા અધિવેશન (૧૯૦૫)માં રજૂ કરેલો ‘આપણું નવીન કાવ્યસાહિત્ય’ નામનો નિબંધ તથા કલાપી વિશેનાં વ્યાખ્યાનોમાં કાન્તનું સાહિત્યવિવેચન સમાયેલું છે. એમાં એમની સૂક્ષ્મ કાવ્યરસજ્ઞતા, વિવેકવંત મૂલ્યદ્રષ્ટિ અને સુઘડ ઉદગારની શક્તિનો પરિચય થાય છે. ‘ઊગ્યો પ્રફુલ્લ અમીવર્ષણ ચન્દ્રરાજ’ એમ કહીને કાન્ત જેટલી સરળતાથી ન્હાનાલાલનું પહેલવહેલું ઉમળકાભર્યું સ્વાગત કરે છે એટલી જ તટસ્થતાથી કલાપી અને ન્હાનાલાલ જેવા મિત્રોની કવિતાની મર્યાદા પણ સૂચવી શકે છે.