cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
હરકિસન મહેતા
જીવન
હરકિસન મહેતાનો જન્મ ભાવનગર જિલ્લાના મહુવા ગામમાં ૨૫ મે, ૧૯૨૮ના રોજ થયો હતો. તેમણે મહુવામાં એમ. એન. હાઇસ્કૂલ ખાતે પ્રાથમિક શિક્ષણ સંપન્ન કર્યું. ત્યારબાદ જૂન ૧૯૪૫માં તેઓ મુંબઈ આવ્યા અને અહીં તેઓએ ઇન્ટર આર્ટ્સ સુધીનો અભ્યાસ કર્યો.
૧૦ ફેબ્રુઆરી ૧૯૫૩ના રોજ માટુંગા, મુંબઈમાં તેમનાં લગ્ન કલાબેન સાથે થયાં હતાં.
તેઓ સોરાયસિસ નામના ચર્મરોગથી પીડાતા હતા. ૩ એપ્રિલ, ૧૯૯૮ના રોજ જૂહુ, મુંબઈ ખાતે હ્દયરોગના હુમલાથી તેમનું અવસાન થયું.
ચિત્રલેખા
૧૯૫૨માં તેઓ 'ચિત્રલેખા' સામયિકમાં વજુ કોટક ના વડપણ હેઠળ જોડાયા પણ ૧૯૫૮ના જૂનમાં આર્થિક ભીંસને લીધે તેઓ છૂટા થયા. ત્યારબાદ ટૂંક સમય માટે તેમણે વિક્રોલીમાં ટેક્સટાઇલની લૂમ નાખી. વજુભાઈનાં અવસાન બાદ, તેઓએ ૧૯૫૯ થી ૧૯૯૮ સુધી ગુજરાતી 'ચિત્રલેખા'ના સંપાદક(તંત્રી) તરીકેનો કાર્યભાર સંભાળ્યો.
સર્જન
તેમણે ચિત્રલેખામાં ધારાવાહિક સ્વરૂપે નવલકથાઓ લખી હતી. તેમની નવલકથાઓમાં જગ્ગા ડાકુના વેરનાં વળામણાં, અમીરઅલી ઠગના પીળા રૂમાલની ગાંઠ, ચંબલ તારો અંજાપો, માણસ નામે ગુનેગાર, સંસારી સાધુ, ભેદ-ભરમ, દેવ-દાનવ, અંત-આરંભ, પાપ-પશ્ચાતાપ, જોગ-સંજોગ, જડ-ચેતન, સંભવ-અસંભવ, તરસ્યો સંગમ, પ્રવાહ પલટાયો, મુક્તિ બંધન, શેષ-વિશેષ, વંશ-વારસ, ભાગ્ય સૌભાગ્ય, લય-પ્રલયનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે વજુ કોટકની અધૂરી રહેલી નવલકથા ડોક્ટર રોશનલાલ પૂર્ણ કરી હતી.
સ્વિડન સોનાનું પિંજર તેમની પ્રવાસકથા છે. તેમણે શરીરથી જોડાયેલા સિયામી જોડિયા નામનું પુસ્તક સિયામિઝ જોડિયા ભાઇઓના જીવન પરથી લખ્યું હતું.
સૌરભ શાહે તેમના જીવન પર આધારિત પુસ્તક સર્જન-વિસર્જન નું સંપાદન કર્યું છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:૧૯૨૮માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૯૮માં મૃત્યુ
અરરિયા
શ્રેણી:બિહાર શ્રેણી:બિહારનાં જિલ્લામથકો
હડમતિયા (ખાખરા) (તા.ભેંસાણ)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના  જૂનાગઢ જિલ્લાના ભેંસાણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દુધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભેંસાણ તાલુકો
અરવલ
શ્રેણી:બિહાર શ્રેણી:બિહારનાં જિલ્લામથકો
હડમતિયા (વિશાળ) (તા.ભેંસાણ)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના  જૂનાગઢ જિલ્લાના ભેંસાણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દુધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભેંસાણ તાલુકો
મોટા મેડા (તા. ધાનેરા)
મોટા મેડા (તા. ધાનેરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધાનેરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મોટા મેડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
નાની બેબર (તા. ભિલોડા)
નાની બેબર (તા. ભિલોડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભિલોડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાની બેબર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભિલોડા તાલુકો
ગોડલી (તા. ઘોઘંબા)
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:ઘોઘંબા તાલુકો
વિવેકાનંદ ઉચ્ચતર ઉત્તર બુનિયાદી વિદ્યાલય, વનકુવા
શ્રી વિવેકાનંદ ઉચ્ચતર ઉત્તર બુનિયાદી વિદ્યાલય વડોદરા જિલ્લાના વાઘોડિયા તાલુકાનાં ગોરજ ગામમાં આવેલા શ્રી મુનિ સેવા આશ્રમ દ્વારા સંચાલિત ઉત્તર બુનિયાદી વિદ્યાલય છે. આ વિદ્યાલય ગાંધીવિચાર પર આધારિત છે અને આશ્રમશાળા તરીકે ઓળખાતી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ પ્રકારની એક છે જેમાં આદિવાસી અને અન્ય પછાતવર્ગના બાળકોને શિક્ષણની સાથે-સાથે નિવાસ અને ભોજનની સુવિધા પણ પૂરી પાડવામાં આવતી હોય છે.
સ્થાપના
આ વિદ્યાલયની સ્થાપના આશ્રમના સ્થાપક સ્વ.પં.પૂ. શ્રી અનુબેને સ્વામી વિવેકાનંદ ના વિચારોથી પ્રભાવિત થઇને તેમજ સંતશ્રી જુગતરામ દવેના ગાંધીવિચારમાંથી પ્રેરણા લઇ કરી હતી, જેનો હેતુ આસપાસના આદિવાસી બાળકો શિક્ષણથી વંચીત ન રહે અને તેઓને ઉચ્ચ અભ્યાસની સ્થાનિક સ્તરે તક મળી રહે તે હતી. તેમજ ગોરજ આવ્યા બાદ પૂજય અનુબેને આજુબાજુના ગામોની મુલાકાત લીધી, મુલાકાત બાદ આ વિસ્તારના શિક્ષણના સ્તરનો ખ્યાલ આવ્યો. તેઓની આર્થિક સ્થિતિ સારી ન હતી અને રસ્તાઓની સુવિધા પણ ન હતી. આથી વનકુવાના પ્રાકૃત્તિક વાતાવરણમાં માઘ્યમિક શાળા અને તે પણ બુનિયાદી શાળા સ્થાપવાની પ્રેરણા તેમને થઇ.
શ્રી વિવેકાનંદ ઉત્તર બુનિયાદી વિદ્યાલય, વનકુવા શાળાની સ્થાપના જૂન ૧૯૯૧ થી થઇ. ૧૯૯૧માં ધોરણ ૮ ના ૨૨ વિદ્યાર્થીઓએ પ્રવેશ મેળવ્યો હતો. ત્યારથી શાળાના શ્રી ગણેશ મંડાયા. ૧૯૯૧ થી ૧૯૯૩ સુધી શાળાનું બાંધકામ ચાલુ હોવાથી શાળાનું શૈક્ષણિક કાર્ય મુનિ સેવા આશ્રમનાં પ્રાંગણમાં તેમજ બક્ષીપંચ આશ્રમ શાળામાં ચાલતું હતું. ત્યાર બાદ ક્રમશઃ છાત્રાલય અને શાળાનું બાંધકામ ચાલું હતું. ત્યાર બાદ ક્રમશઃ ધોરણ - ૮, ૯ , ૧૦ , ના વર્ગો શરૂ થયા. ધોરણ - ૧૦ ની પ્રથમ બેચ ૧૯૯૪ માં બેઠી જેમાં ૧૯ વિદ્યાર્થીઓએ પ્રથમ બોર્ડની પરીક્ષા આપી, જેનુ જેનું પરિણામ ૪૬ % આવ્યું હતું.
૧૯૯૫ માં શાળા સંકુલનું ઉદ્દધાટન સંત શિરોમણી મોરારીબાપુ, ગુજરાતી સાહિત્યકાર અને કેળવણીકાર મનુભાઇ પંચોલી (દર્શક) તેમજ માજી મુખ્યમંત્રી બાબુભાઈ જશભાઈ પટેલના હસ્તે કરવામાં આવ્યું. વર્ષ ૨૦૦૩ માં બાળકોનું ભવિષ્ય ઉજ્જવળ બને અને ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે બીજે જવું ન પડે એ હેતુસર ઉચ્ચતર માઘ્યમિકના ધોરણ ૧૧ ની શરૂઆત પણ કરવામાં આવી. જેમાં ૪૦ વિદ્યાર્થીઓએ પ્રવેશ મેળવ્યો હતો. અને ધોરણ ૧૨ ની પ્રથમ બેચે ૨૦૦૪માં પ્રથમ બોર્ડની પરીક્ષા આપી હતી. જેનું પરિણામ ૯૧.૬૬ % હતું.
નાંદોજ (તા. ભિલોડા)
આ ગામ ભિલોડા તાલૂકાના પૂર્વ ભાગમાં આવેલૂં સુંદર મજાનું ગામ છે. તાલુકા મથક ભિલોડાથી આશરે ૯ કિ.મી દૂરના અંતરે આ ગામ વસેંલું છે. જેમાં અમુક વષૉ પહેલાં ભવજી ભાઈ નામના વ્યક્તિએ સરપંચ તરીકે સારી ફરજ ગામ માટે બજાવી હતી. ગામની ફરતે સુંદર પહાડોની હારમાળા આવેલી છે અને આ પર્વતની તળેટીમાં ખેરાઈ માતાનું એક મંદિર આવેલું છે. ગામની પાદરે પૌરાણિક જૂની વાવ આવેલી છે. આ ગામની અંદર મુખ્યત્વે ચૌધરી જ્ઞાતિના પટેલો રહે છે. આ ઉપરાંત અન્ય જ્ઞાતિના લોકો પણ અહીં વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:ભિલોડા તાલુકો
ઔરંગાબાદ, બિહાર
ઔરંગાબાદ, બિહાર ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બિહાર રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૩૮ (આડત્રીસ) જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા ઔરંગાબાદ જિલ્લો, બિહારમાં આવેલું એક મહત્વનું નગર છે. ઔરંગાબાદ નગરમાં ઔરંગાબાદ જિલ્લો, બિહારનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.
શ્રેણી:બિહાર શ્રેણી:બિહારનાં જિલ્લામથકો
મેરી કોમ
મૈંગતે ચંગ્નેઇઝેંગ મેરી કોમ (એમ. સી. મેરી કોમ) (જન્મ: ૧ માર્ચ ૧૯૮૩ ) જે મેરી કોમના નામે વિખ્યાત છે, તેઓ એક ઓલિમ્પિક કાંસ્યપદક વિજેતા ભારતીય મહિલા મુક્કેબાજ છે. તેણી ઉત્તર-પૂર્વી રાજ્ય મણિપુરની કોમ જનજાતિમાં જન્મી હતી. મેરી કોમ પાંચ વિશ્વ મુક્કેબાજી સ્પર્ધા (વર્લ્ડ બોક્સિંગ કમ્પીટિશન) ની વિજેતા રહી ચુકી છે અને તેણી ૬ વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપમાંની દરેકમાં ૧ પદક (મેડલ) જીતનારી વિશ્વની એકમાત્ર મહિલા મુક્કેબાજ છે. તેણી ૨૦૧૨ સમર (લંડન ) ઓલિમ્પિક્સમાં ભાગ લેનારી અને ફ્લાયવેઇટ કેટેગરીમાં (૫૧ કિલોગ્રામ વર્ગમાં) કાંસ્યપદક જિતનારી એકમાત્ર ભારતીય મહિલા ખેલાડી છે. તેણીથી પ્રભાવિત થઈને ઇન્ટરનેશનલ એમેચ્યોર બોક્સિંગ એશોસિએશને (AIBA) તેણીને મેગ્નિફિસન્ટ મેરી (પ્રતાપી મેરી)નું સંબોધન આપ્યું છે. તેણીની સફળતાએ અનેક ગરીબ પરિવારની યુવતીઓને પહેલા માત્ર પુરુષોની ગણાતી એવી મુક્કેબાજીની સ્પર્ધામાં ભાગ લેવા માટે પ્રભાવિત કરી છે.
પ્રારંભિક જીવન અને પરિવાર
મેરી કોમનો જન્મ ઉત્તર-પૂર્વી રાજ્ય મણિપુરના ચુરચાનપુર જિલ્લામાં આવેલા કાંગાથેઇ ગામના એક ગરીબ ખેડૂત કુટુંબમાં થયો હતો. મેરીકોમને બાળપણથી જ રમતગમતમાં રુચિ હતી. તેણીના મનમાં મુક્કેબાજી પ્રત્યેનું આકર્ષણ ૧૯૯૯માં પેદા થયું હતુ જ્યારે તેણે ખુમાન લમ્પક સ્પોર્ટ્સ સેન્ટરમાં કેટલીક છોકરીઓને બોક્સિંગ રિંગમાં છોકરાઓ સાથે પ્રેક્ટિશ કરતી જોઇ. તેણીની મુક્કેબાજીમાં રુચિ સાથી મણિપુરી પુરુષ મુક્કેબાજ ડિંગો સિંહની સફળતાથી પણ પ્રેરિત હતી. તેણીએ ૨૦૦૦ની સાલમાં મણિપુર રાજ્ય મુક્કેબાજી પ્રશિક્ષક એમ. નરજિત સિંહના માર્ગદર્શન હેઠળ, ખુમાન લમ્પક સ્પોર્ટ્સ સેન્ટર ખાતે મુક્કેબાજીની તાલીમ લેવાનું શરુ કર્યું હતું. મેરી કોમના લગ્ન ૨૦૦૫ની સાલમાં કરુન્ગ ઓંકોલર કોમની સાથે થયા અને તેઓને રેચુંગવાર અને ખુપ્નેવાર નામે જોડિયા પુત્રો છે.
બોક્સિંગ (મુક્કેબાજીમાં) કારકિર્દી
શરુઆતમાં મેરી કોમે મુક્કેબાજીની રુચિ પરિવારથી છુપાવી હતી કારણ કે એ સમયે મુક્કેબાજીને મહિલાઓ માટે અયોગ્ય રમત ગણાતી હતી. ૨૦૦૦ની સાલમાં મણિપુર ખાતેની પ્રથમ રાજ્ય કક્ષાની આમંત્રિત મહિલા મુક્કેબાજીની સ્પર્ધામાં શ્રેષ્ઠ મુક્કેબાજ તરીકેની જીત સાથે મેરી કોમની કારકિર્દીની શરુઆત થઈ.
૨૦૦૬માં ભારત સરકારે તેણીને પદ્મશ્રીના ખિતાબથી સમ્માનિત કરી. ૨૯ જુલાઇ ૨૦૦૯ના રોજ તેણીને ભારતનો સર્વોચ્ચ રમતગમત ખિતાબ- રાજીવ ગાંધી ખેલ રત્ન એવોર્ડ એનાયત કરાયો. ઓગસ્ટ, ૨૦૧૩ની લંડન ઓલિમ્પિક્સમાં તેણી પોલેન્ડની કેરોલિના મિકાલઝુક અને ટ્યુનિશિયાની મરુઆ રહાલીને હરાવીને ભારત માટે મહિલા મુક્કેબાજીમાં કાંસ્ય પદક જીતી લાવી. જાન્યુઆરી ૨૦૧૩માં મેરી કોમને ભારત સરકારે મેરી કોમને પદ્મ ભુષણથી સમ્માનિત કરી.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ભારતીય વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:૧૯૮૩માં જન્મ
ડેમી નદી
ડેમી નદી ભારતના પશ્ચિમે આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલી નદી છે.
આ નદીની મહત્તમ લંબાઇ ૭૫ કિમી છે. નદીનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૮૧૩ ચોરસ કિમી છે. નદી પર ડેમી-૧, ડેમી-૨ અને ડેમી-૩ બંધો આવેલા છે. ડેમી નદીના કાંઠે ટંકારા શહેર વસેલું છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્રની નદીઓ
ગોરાડા (તા. ઘોઘંબા)
ગોરાડા (તા. ઘોઘંબા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા ઘોઘંબા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગોરાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર, ચણા તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ઘોઘંબા તાલુકો
કનુ ભગદેવ
કનુ ભગદેવ ગુજરાતી ભાષાના અપરાધ, ભય અને રહસ્યના વિષયો પર લખતા લેખક છે. એમણે ૩૦૦થી વધુ પુસ્તકો પ્રકાશિત કર્યા છે.
સર્જન
પ્રહાર (૨૦૦૪), બારૂદ (૨૦૦૪), અનર્થ (૨૦૦૪), વિસ્મય (૨૦૦૪), અંધેરા (૨૦૦૩), કયામત (૨૦૦૩), વિધાતા (૨૦૦૨), વજૂદ (૨૦૦૨), મર્ડર પ્લાન (૨૦૦૨), રંજીશ (૧૯૯૯), કલાદી (૧૯૯૯), પાખંડી (૧૯૯૮), સપુત (૧૯૯૮), આગનાથ (૧૯૯૫), ગુનેગાર (૧૯૯૨), ધમકી (૧૯૯૨), દેશદ્રોહી (૧૯૯૨), જળ ૧૯૯૨), અંધારી આલમ (૧૯૯૨), ઝેરી નગર (૧૯૯૨), કાતિલ (૧૯૯૨), સ્મગલર (૧૯૯૨), કાનુન (૧૯૯૨), ત્રીજી આંખ (૧૯૯૧), ગુમનામ (૧૯૯૧), ખતરનાક ખેલ (૧૯૯૧), બેઈમાન (૧૯૯૧), મજબુર (૧૯૯૧), ફિંગર પ્રિન્ટ (૧૯૯૧), બેવફા (૧૯૯૧), શિકાર (૧૯૯૧), ઇન્સાફ (૧૯૯૧), અન્યાય (૧૯૯૧), દહેશત (૧૯૯૧), કાતિલ ક કાતિલ (૧૯૯૧), નાપાક ખૂની (૧૯૯૧), તલાશ (૧૯૯૧), ચક્રવાત (૧૯૯૧), સન્નાટો (૧૯૯૧), લાલચ (૧૯૯0), ન્યાયચક્ર (૧૯૯0), ઓવરટેક (૧૯૯૦), ડબલ ક્રાઈમ (૧૯૮૯), વંટોળ (૧૯૮૯), સફેદ મહેલ (૧૯૮૮), ફરેબ (૧૯૮૮), કારસ્તાન (૧૯૮૮), કાવાદાવા (૧૯૮૮), હેરાફેરી (૧૯૮૭), રહસ્યચક્ર (૧૯૮૭), દગાબાજ (૧૯૮૭), સિતમગર (૧૯૮૭), ચીસ (૧૯૮૭), વોરંટ (૧૯૮૭), મહાયોજના (૧૯૮૭), મેજર નાગપાલ (૧૯૮૬), કાલચક્ર જાસુસી (૧૯૮૬), આવાઝ (૧૯૮૬), રોંગ નંબર (૧૯૮૫), તિરસ્કાર (૧૯૮૫), ત્રિકોણ (૧૯૮૫), તુરંગ (૧૯૮૫), જીજીવિષા (૧૯૮૫), ડાર્કરૂમ (૧૯૮૫), ભયચક્ર (૧૯૮૫), ષડયંત્ર (૧૯૮૪), સ્વપ્નપુરુષ (૧૯૮૪), તલપ (૧૯૮૪), રાત રાતના અજવાળા (૧૯૮૪), તણખો (૧૯૮૪), ખૂની પ્લેટફોર્મ (૧૯૮૪), કાળી દિવાલ સફેદ પડછાયા (૧૯૮૨), પાયો પ્રીતનો કેફ (૧૯૮૦), ભૂલભુલૈયા (૧૯૮૦), રેત કે મહેલ (૧૯૭૬), સુમસામ હતી એ રાત, લાલ ઘાટી, બેકસૂર, શેતાની સંકેત, શમણાંની શુળ, મોતની શતરંજ, ઘરનો ભેદી, ભયાનક ત્રિકોણ, નાગણનું ગીત, લાશની ચીસ, અંજામ, ચક્રવ્યૂહ, ડેન્જરગેમ, એક ખૂની લાશ, સુંદરીનો હત્યારો, ખતરનાક, કાળી હવેલી, દાગ ના લગ જાયે, ખૂની ખોજ, ક્લોકરૂમ, ડબલ એક્ષપ્રેસ વગેરે તેમની રચનાઓ છે.
ચાંપાનેર રોડ રેલ્વે સ્ટેશન
ચાંપાનેર રોડ રેલવે સ્ટેશન એક નાનું રેલવે સ્ટેશન છે, જે પંચમહાલ જિલ્લો, ગુજરાત ખાતે આવેલ છે. તેનો કોડ CPN છે. તે ચાંપાનેર ગામ નજીક કાર્યરત છે. આ સ્ટેશન પર ૩ પ્લેટફોર્મ છે.
કનુ ભગદેવ
ચલચિત્ર
૨૦૧૯માં તેમની નવલકથા જાસૂસ પરથી ''મિ. જાસૂસ'' ગુજરાતી ચલચિત્રનું નિર્માણ થયું હતું.
ચાંપાનેર રોડ રેલ્વે સ્ટેશન
ટ્રેન
ચાંપાનેર રેલ્વે સ્ટેશન પર નીચેની ટ્રેન સેવાઓ ઉપલબ્ધ છે:
કનુ ભગદેવ
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
ચાંપાનેર રોડ રેલ્વે સ્ટેશન
સંદર્ભો
શ્રેણી:પંચમહાલ જિલ્લાનાં રેલ્વે સ્ટેશનો
અપરા એકાદશી
હિંદુ ધર્મમાં કૃષ્ણ પક્ષની એકાદશીને અપરા એકાદશી અથવા અચલા એકાદશી તરીકે ઓળખાય છે.
બાજવા રેલ્વે સ્ટેશન
બાજવા રેલવે સ્ટેશન (સ્ટેશન કોડ: BJW) એક મહત્વનું રેલમથક છે, જે વડોદરા શહેરની ઉત્તર દિશામાં ભારતીય રેલવેના પશ્ચિમ રેલવે ઝોનમાં આવેલ છે. આ રેલસ્થાનક પરથી ગુજરાત રિફાઇનરી માટે પેટ્રોલ ડિઝલ અને કાચું ખનીજ તેલ ભરવા/ખાલી કરવામાં આવે છે. બાજવા રેલ્વે સ્થાનક પરથી ગુજરાત રાજ્ય ફર્ટિલાઇઝર કંપનીનું ખાતર પણ ભરવામાં આવે છે.
શ્રેણી:વડોદરા જિલ્લાનાં રેલ્વે સ્ટેશનો
કટિહાર
કટિહાર ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બિહાર રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૩૮ (આડત્રીસ) જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા કટિહાર જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વનું નગર છે. કટિહાર નગરમાં કટિહાર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.
શ્રેણી:બિહાર શ્રેણી:બિહારનાં જિલ્લામથકો
નાના મેડા (તા. ધાનેરા)
નાના મેડા (તા. ધાનેરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધાનેરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાના મેડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધાનેરા તાલુકો
નંદેસરી રેલ્વે સ્ટેશન
નંદેસરી રેલ્વે સ્ટેશન નંદેસરી ગામનું રેલ્વે સ્થાનક છે, જે બાજવાની ઉત્તર દિશામાં અને પશ્ચિમ રેલવેના વડોદરા અને અમદાવાદ વચ્ચે આવેલ છે.
શ્રેણી:વડોદરા જિલ્લાનાં રેલ્વે સ્ટેશનો
આર્ય સમાજ
આર્ય સમાજ (સંસ્કૃત आर्य समाज), સ્વામી દયાનંદ દ્વારા 10 એપ્રિલ 1875માં શરૂ કરાયેલી હિંદુ સુધાર આંદોલન છે. તેઓ એક સન્યાસી હતા અને તેઓ વેદોની ક્યારેય નિષ્ફળ ન જનારી સત્તામાં માનતા હતા.દયાનંદે બ્રહ્મચર્ય(ચારિત્ર્યની શુદ્ધતા)ના આદર્શો પર વધારે ભાર મૂક્યો હતો. સમગ્ર વિશ્વમાં 30 થી 40 લાખ લોકો આર્ય સમાજને અનુસરે છે.
વૈદિક શાળાઓ
1869 થી 1873 વચ્ચે ગુજરાતના એક રજવાડાના વતની સ્વામી દયાનંદે ભારતમાં સંકલ્પશક્તિ સાથે એક સ્પષ્ટ ચળવળના પ્રથમ પ્રયત્નની શરૂઆત કરી હતી. આ પ્રયત્નએ કેટલીક "વેદિક શાળાઓ"નું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું જે તે સમયની સરકારી શાળાઓ કરતા એકદમ અલગ હતી. તેમાં વિદ્યાર્થીઓને વેદિક મૂલ્યો, સંસ્કૃતિ અને ધર્મનું જ્ઞાન આપવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો. પહેલી વૈદિક શાળાની સ્થાપના ફારૂખાબાદમાં 1869માં થઇ હતી જેમાં પ્રથમ વર્ષમાં 50 વિદ્યાર્થીઓ લેવામાં આવ્યા હતાં. શરૂઆતની સફળતાથી દોરાઇને ઝડપથી એક પછી એક ચાર બીજી શાળા મિર્ઝાપુર (1870), કાસગંજ (1870), છલેસર (1870) અને વારાણસી (1873)માં સ્થપાઇ હતી.
વૈદિક શાળાઓમાં સૌપ્રથમવાર સ્વામી દયાનંદના ધાર્મિક અને સામાજિક જાગૃતિની દ્રષ્ટિનો વ્યવહારૂ અમલ શરૂ થયો. તેમણે મિશ્ર વિચારને સ્વીકાર્યો હતો. બીજી તરફ, વિદ્યાર્થીઓને શાળામાં પારંપરિક મૂર્તિ પુજા ની અનુમતિ આપવામાં આવતી નહોતી, અને તેની જગ્યાએ તેઓ સંધ્યા (વેદમાંથી લીધેલા મંત્રો દ્વારા થતી ધ્યાનસ્થ પ્રાર્થના) કરતા હતા અને દિવસમાં બે વાર અગ્નિહોત્ર માં ભાગ લેતા હતા. શિસ્તને લગતા પગલાઓ ઝડપી લેવાતા પણ તે ખૂબ જ કઠોર ન હતા આ ઉપરાંત, વિદ્યાર્થીઓને જમવાનું, કપડા, પુસ્તકો મફતમાં આપવામાં આવતું હતું અને બ્રાહ્મણ ન હોય તે લોકો પણ સંસ્કૃતનો અભ્યાસ કરી શકતા હતા. આ શાળાઓનું સૌથી નોંધપાત્ર લક્ષણ હતું કે વેદની સત્તાનો સ્વીકાર કરે તે પાઠ્ય પુસ્તકો જ ભણાવવામાં આવતાં હતાં. ભારતમાં ધાર્મિક અને સામાજિક સુધારણા સાથેની વેદિક સંસ્કૃતિ સ્થાપવા તે જરૂરી હતું.
પ્રાથમિક તથા વ્યવસ્થાજન્ય સમસ્યાઓને કારણે વેદિક શાળાઓ જલ્દી જ મુશ્કેલીમાં આવી ગઇ હતી. સ્વામી દયાનંદને લાયકાતવાળા અને તેમના મંતવ્યો તથા ધાર્મિક જાગૃતિમાં માનનારા શિક્ષકો શોધવામાં ઘણી મુશ્કેલી પડવા લાગી હતી, સાથે જ વેદિક સંસ્કૃતિને લગતા પાઠ્ય પુસ્તકોની પણ તંગી હતી. ભંડોળ ઓછુ મળતું હતું, હાજરીમાં નોંધપાત્ર વધ-ઘટ થતી હતી અને વિદ્યાર્થીઓની સિદ્ધિ તરીકે સ્પષ્ટ પરિણામો જોવા મળતા નહોતા. તેથી કેટલીક શાળાઓ શરૂ થયાના થોડાક જ સમયમાં બંધ કરવાની ફરજ પડી હતી. 1874ની શરૂઆતમાં, સ્વામી દયાનંદને સ્પષ્ટ સમજાઇ ગયું કે લોકો તરફથી પુરતો અને બહોળા પ્રમાણમાં સહકાર ન મળે ત્યાં સુધી વેદિક શિક્ષણ આપતી શાળાઓ સ્થાપવાનું કામ અશક્ય છે. તેથી તેમણે પોતાના મોટાભાગના સ્રોતનો ઉપયોગ સ્પષ્ટ નિરૂપણ તેમજ સુધારાના તેમના સિદ્ધાંતોનો બહોળો પ્રચાર થાય તે માટે કરવાનું નક્કી કર્યું. સ્વામી દયાનંદનું સંપૂર્ણ ધ્યાન ન મળવાને કારણે વેદિક શાળા વ્યવસ્થા જલ્દી જ પડી ભાંગી, અને છેલ્લી બચેલી શાળા(ફારૂખાબાદ) 1876માં મુસ્લિમોના તાબામાં આવવાને કારણે બંધ થઇ હતી.
આદિ બ્રહ્મો સમાજ
પ્રવાસ કરતી વખતે(1872- 1873) સ્વામી દયાનંદ તે યુગના કેટલાંક પશ્ચિમી તરફી ભારતીય વિદ્યાનોના પરિચયમાં આવ્યા તેમાં નવિન ચંદ્ર રોય, રાજનારાયણ બાસુ, દેબેન્દ્રનાથ ટાગોર અને હેમેન્દ્રનાથ ટાગોરનો સમાવેશ થાય છે અને તેઓ બધા બ્રહ્મો સમાજની પ્રવૃત્તિઓમાં સક્રિય રીતે જોડાયેલા હતા. આ સુધારાવાદી સંગઠનની સ્થાપના 1828માં થઇ હતી, જે સ્વામી દયાનંદના કેટલાંક મંતવ્યો ધરાવતું હતું જેમાં ધાર્મિક(જેમકે, એકેશ્વરવાદમાં માન્યતા અને આત્માની શાશ્વતા) અને સમાજિક(જેમકે વશં પરંપરાગત રીતે ચાલી આવતી જાતિ પ્રથાની નાબૂદી અને શિક્ષણ દ્વારા લોકોની ઉન્નતિ). દેબેન્દ્રનાથ ટાગોરે બ્રહ્મો ધર્મ ના નામથી એક પુસ્તક લખ્યું હતું, જેમાં તે સમાજનાં સભ્યો માટે ધર્મ અને તેના સિદ્ધાંતોની સર્વગ્રાહી માહિતી આપવામાં આવી હતી, અને સ્વામી દયાનંદ કોલકાતામાં હતા ત્યારે તેમણે આ પુસ્તક વાંચ્યું હતું.
સ્વામી દયાનંદને બ્રહ્મો સમાજમાં જોડાવાની ખાતરી થાય તેવી એક કરતા ઘણી બાબતો હતી છતાં કેટલાંક એવા વિવાદાસ્પદ મુદ્દાઓ પણ હતાં જેને સ્વામી અવગણી શકતા નહોતા, તેમાં સૌથી વધુ મહત્વનું હતું વેદોની સ્થિતિ. સ્વામી દયાનંદે દૈવી સાક્ષાત્કાર માટે વેદો અપનાવ્યા હતા અને તેનાથી વિપરિત કોઇપણ સૂચનો અપનાવવા તેઓ તૈયાર નહોતા. મંતવ્યોમાં મતભેદ હોવાછતાં બ્રહ્મો સમાજના સભ્યો સ્વામી દયાનંદથી સારી રીતે છૂટા પડ્યા હતાં, તેમણે કેટલાંક વર્તમાનપત્રોમાં સ્વામી દયાનંદની કોલકાતાની મુલાકાતની સરાહના કરી હતી.
સત્યનો પ્રકાશ
કોલકાતાની મુલાકાત બાદ સ્વામી દયાનંદે હિંદુ સમાજમાં સુધારા લાવવાના પોતાના દ્રષ્ટિકોણમાં ફેરફાર કર્યો હતો. સૌથી મહત્વનો બદલાવ હતો કે તેમણે હિંદીમાં ભાષણ આપવાનું શરૂ કર્યું. બંગાળના પ્રવાસ પહેલા સ્વામી હંમેશા પોતાના ભાષણ સંસ્કૃતમાં આપતા હતા. આના કારણે કેટલાંક વિદ્વાન અને સામાન્ય માણસોમાં તેમના પ્રત્યેના આદર સન્માનમાં અમુક હદે વધારો થયો હતો પણ વિશાળ સમુદાય સુધી તેમની વાત પહોંચી શકતી નહોતી. પણ હિંદીમાં ભાષણ આપવાને કારણે તેમના વિચાર વધુ લોકોને આકર્ષી શક્યા અને તેના પરિણામ સ્વરૂપે તેમનો સુધારણાનો વિચાર સમાજના નીચના સ્તરના લોકો સુધી પણ પહોચવાની શરૂઆત થઇ.
વારાણસીમાં અપાયેલા સ્વામી દયાનંદના કેટલાંક ભાષણો સાંભળ્યા બાદ ત્યાના એક સરકારી અધિકારી રાજ જયકિશન દાસે સૂચવ્યું કે સ્વામીએ તેમના વિચારો એક પુસ્તકમાં પ્રકાશિત કરવા જોઇએ જેથી લોકોમાં તેનો પ્રચાર શરૂ થાય. હેતુની સ્પષ્ટતા તેમજ લોકોના સ્પષ્ટ સહકારના અભાવે વેદિક શાળાઓના થયેલા પતનને જોયા બાદ સ્વામી દયાનંદ દાસના સૂચનની અનિવાર્યતાને સમજી શક્યા અને તે દિશામાં તાત્કાલિક કામ શરૂ કર્યું. જૂન થી સપ્ટેમ્બર 1874માં સ્વામી દયાનંદે આપેલા ભાષણોની શૃંખલાનું લખાણ કરવાનો આદેશ પંડિત ભીમસેન શર્માને આપ્યો, જે ભગવાન, વેદો, ધર્મ, આત્મા, વિજ્ઞાન, ફિલસૂફી, બાળઉછેર, શિક્ષણ, સરકાર અને ભારત તથા વિશ્વના શક્ય ભવિષ્ય વિશેના સ્વામીના મંતવ્યો તથા માન્યતાઓને આધારિત હતાં. તેના પરિણામ સ્વરૂપ હસ્તપ્રત 1875માં વારાણસીમાં સત્યાર્થ પ્રકાશ અથવા ધ લાઇટ ઓફ મિનિંગ ઓફ ટ્રુથના નામ હેઠળ પ્રકાશિત થઇ હતી. આ વિશાળ કૃતિ સંગઠનની સ્થાપના અને પાછળના વિકાસમાં કેન્દ્રની ભૂમિકા ભજવી હતી જે પાછળથી આર્ય સમાજના નામથી જાણીતું બન્યું હતું.
નવો સમાજ'નો પ્રથમ પ્રયાસ
સત્યાર્થ પ્રકાશની પ્રતનું વારાણસીમાં સંપાદન થઇ રહ્યું હતું ત્યારે સ્વામી દયાનંદને વલ્લભાચાર્ય સંપ્રદાયના પ્રતિનિધિઓ સાથે ચર્ચા કરવા મુંબઇના પ્રવાસનું આમંત્રણ મળ્યું હતું. સ્વામી 20 ઓક્ટોબર, 1874ના રોજ મુંબઇ પહોંચ્યા હતાં. આ ચર્ચાની ઘણી જાહેરાત થઇ હતી પણ તે નકામી નિવડી. આમ છતાં, પ્રાર્થના સમાજના બે સભ્યોએ સ્વામી દયાનંદનો સંપર્ક કર્યો અને તેમની એક સભામાં કેટલાંક ભાષણો આપવા તેમને આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું, જેની હાજર રહેલા દરેક વ્યક્તિએ કદર કરી હતી. મુંબઇની પ્રાર્થના સભાનાં સભ્યો સ્વામી દયાનંદને તેમના હેતુઓના પ્રોત્સાહન માટે જરૂરી જ્ઞાન અને કુશળતાઓ ધરાવતા વ્યક્તિ તરીકે જોતા હતા, જેમાં સૌથી મોટી અને સર્વગ્રાહી વાત હિંદુ સમાજની ઉન્નતિની હતી અને હિંદુઓને વટલાવવાના ખ્રિસ્તીઓ અને મુસ્લિમોના પ્રયત્નોના વધતા ભયનું તેમને ભાન કરાવવાનો હતો. મુંબઇમાં એક મહિના કરતા વધુ સમય પસાર કર્યા બાદ સ્વામી દયાનંદને 60 નવા વિદ્યાર્થીઓ મળ્યા જેમાં પ્રાથના સમાજના જાણીતા સભ્યોએ સ્વામી દયાનંદના ધાર્મિક અને બૌદ્ધિક વિચારોને આધારે નવા સમાજની સ્થાપનાનો ઉદ્દેશ પ્રગટ કર્યો હતો.
અમદાવાદમાં બીજો પ્રયાસ
ગોપાલરાવ હરિ દેશમુખનું વ્યક્તિગત આમંત્રણ મેળવ્યા બાદ સ્વામી દયાનંદે મુંબઇ છોડી અમદાવાદ, ગુજરાતનો પ્રવાસ શરૂ કર્યો, તેઓ 11 ડિસેમ્બર 1874ના દિવસે ત્યાં પહોંચ્યાં. એકવાર ત્યાં પહોચ્યાં બાદ તેમણે વેદોના મુદ્દા પર સ્થાનિક પંડિતો સાથે ચર્ચા કરી હતી અને તેમાં જીત મેળવી હતી. એવું જણાવવામાં આવ્યું હતું કે અમદાવાદમાં સમાજ તેમજ વેદિક શાળાઓની સ્થાપના માટે ચર્ચાની સફળતાનો ભરપૂર પ્રચાર કરવામાં આવ્યો હતો, પણ એવું જાણવા મળ્યું હતું કે આ પ્રકારના સાહસ માટે પુરતો સહકાર અને સમર્થન મળ્યું નહોતું.
અમદાવાદમાં નિષ્ફળતા
મુંબઇ પાછા ફરતી વખતે સ્વામી દયાનંદ અમદાવાદમાં રોકાયા હતા અને હાજર રહેલા લોકોને રાજકોટ, ગુજરાતમાં વહેચવામાં આવેલી નિયમોની યાદી વિશેના સમાચાર જણાવ્યા હતાં. બેઠક 27મી જાન્યુઆરી, 1875ના રોજ યોજાઇ હતી અને તેમાં ત્યાં આર્ય સમાજ સ્થાપવાની દરખાસ્ત પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી, છતાં કોઇ આખરી નિર્ણય લેવાઇ શક્યો નહોતો. વિચારવિમર્શનો અંત આવે ત્યા સુધી રાહ જોવાની ઇચ્છા ન હોવાને કારણે સ્વામી દયાનંદે મુંબઇ તરફ આગળ વધવાનું શરૂ કર્યું. પ્રવાસ કરતી વખતે સ્વામીને જાણવા મળ્યું કે હજુ નાજુક પરિસ્થિતિમાં રહેલો રાજકોટ આર્ય સમાજ કોઇ રાજકીય વિવાદમાં સપડાઇ ગયો હતો અને સમાજ તેમજ તેના સભ્યો વિરૂદ્ધ સરકારી ચેતવણી મોકલવામાં આવી હતી. આ રીતે હાલમાંજ સ્થપાયેલા સમાજ પર તેના કકડભૂસ થવાનું જોખમ તોળાઇ રહ્યું હતું.
મુંબઇમાં મોટી સફળતા
સ્વામી દયાનંદ 29 જાન્યુઆરી, 1875ના દિવસે મુંબઇ પહોંચ્યા હતાં, અને ત્યાં તાત્કાલિક આર્ય સમાજ સ્થાપવાની દરખાસ્ત આવી હતી. જોકે, સ્વામી ખાતરી મેળવવા ચર્ચા વધુ લંબાવીને અમદાવાદમાં થયું તેમ કરવા માંગતા નહોતા, તેમાં અનંત ચર્ચાની શક્યતા રહેલી હતી. આ રીતે, સભ્યપદનું કામ શરૂ થયું જેના કારણે ચર્ચાની જરૂરિયાતને પાછળ ઠેલવામાં આવી, ટૂંક સમયમાં, 100 જેટલા લોકો અપેક્ષિત સભ્યો તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા. સભ્યો લેવાનું કામ ચાલી રહ્યું હતું ત્યારે સ્વામી દયાનંદે મુંબઇમાં જાણીતા ઉપાસકમંડળ સાથે ચર્ચા કરી હતી. દર્શકોમાંથી કોઇએ સ્વામીને પૂછ્યું, "શું આપણે નવો સમાજ સ્થાપી શકીએ?” દયાનંદે તેનો જવાબ આપ્યો.
આર્ય સમાજના સિદ્ધાંતો
24મી જૂન 1877માં, બીજો મોટો આર્ય સમાજ લાહોરમાં સ્થપાયો હતો. જોકે, દયાનંદે રાજકોટ આર્ય સમાજ માટે 28 નિતિ નિયમોની યાદી બનાવી હતી અને જે મુંબઇ આર્ય સમાજ માટે પણ માન્ય રાખવામાં આવી હતી તેને વધુ પડતી જટિલ ગણવામાં આવી. તેથી એવી દરખાસ્ત થઇ હતી કે સિદ્ધાંતો ઓછા અને સરળ બનાવવા જોઇએ, જ્યારે નિયમો અલગ દસ્તાવેજ તરીકે તેમાંથી હટાવવા જોઇએ. સ્વામી દયાનંદ સહિત દરેક વ્યક્તિની હાજરીમાં સહમતી સાધવામાં આવી અને જે આજે સમગ્ર વિશ્વમાં જાણીતા આર્ય સમાજના 10 સિદ્ધાંતો અસ્તિત્વમાં આવ્યા. આર્ય સમાજની દરેક સ્થાપિત શાખાઓ આ સિદ્ધાંતો પર સ્થપાઇ હતી.
જોકે, સમાજની દરેક નવી શાખાનું સંચાલન કયા નિયમોને આધારે થશે તે નક્કી કરવાની અમુક હદ સુધીની સ્વતંત્રતા તેને આપવામાં આવતી હતી. સમાજના સભ્ય બનવાની ઇચ્છા રાખનાર દરેક વ્યક્તિએ તે આ સિદ્ધાંતો જાળવશે તે વાત સાથે ચોક્કસ સહમત થવું પડતું હતું. જોકે, આ દસ સિદ્ધાંતોથી ઉપરાંત આર્યસમાજના કોઇપણ સભ્ય પર બીજુ કોઇ બંધન નહોતું. આ કારણે, પહેલા વિવિધ ધર્મ સંપ્રદાયના લોકો સમાજ તરફ આકર્ષાતા હતાં. અને ભારતીય સમાજના ધર્માંન્તરિત થયેલા હિંદુ, શીખ, ખ્રિસ્તી અને મુસલમાન લોકો સારા પ્રમાણમાં તેમાં જોડાયા હતા. આ સિદ્ધાતોમાંથી તાર્કિક તારણો બહાર કાઢીએ તો આર્ય સમાજ સ્પષ્ટ રીતે દેવપૂજા, મૂર્તિ પૂજા, પ્રાણીઓની બલી, પિતૃ પૂજા, ધાર્મિક જાત્રા, સંતપૂજા, ભગવાનના અવતાર અથવા પુનર્જન્મની માન્યતાઓ, જાતિવાદ, છૂત-અછૂત, અને બાળ લગ્નને વખોડે છે કારણ કે તેને વેદિક સમર્થન મળતું નથી.
આર્ય સમાજ અને થિયોસોફિકલ સોસાયટી
1877 થી 1882 સુધી આર્ય સમાજ અને થિયોસોફિકલ સોસાયટી વચ્ચેના સંબંધના પ્રકાર અંગેનો વિવાદ સતત ચાલતો હતો. આજે આર્ય સમાજના સભ્યો એક પછી એક બનતા પ્રસંગોની નોંધ પરથી સમજી શકે છે. (થિયોસોફિકલ સોસાયટીની આવૃત્તિ માટે, આર્ય સમાજની થિયોસોફિકલ સોસાયટી અંગેનો લેખ જુઓ.)
શરૂઆતનો સંબંધ
1877માં, અમેરિકામાં 1877માં સ્થપાયેલી થિયોસોફિકલ સોસાયટીના અગ્રણી સભ્યો અને તેજ વર્ષે સ્થાપિત બોમ્બે આર્ય સમાજમાં હાજર રહેલા વ્યક્તિ મુલજી થાકરશી વચ્ચે બેઠક થઇ હતી. વાતચીતમાં સ્પષ્ટ થયું હતું કે બન્ને સમાજમાં ઘણાં મંતવ્યો એકસરખા છે, અને તેમના આગેવાનોને નિકટના સંપર્કમાં લાવવા માટે પ્રયત્નો કરવામાં આવ્યા હતાં. પરિણામે, ન્યુ યોર્ક થિયોસોફિકલ સોસાયટીના સહ સ્થાપક હેનરી સ્ટીલ અલકોટ અને બોમ્બે આર્ય સમાજના કાર્યકારી પ્રમુખ હરીશ ચંદ્રા ચિંતામણી વચ્ચે પત્ર વ્યવહાર શરૂ થયો હતો. ચિંતામણીના સૂચનથી અલકોટે 18 ફેબ્રુઆરી, 1878ના રોજ સ્વામી દયાનંદને સંબોધીને એક પત્ર લખ્યો હતો જેમાં બીજી બાબતો ઉપરાંત નીચે મુજબની નોંધનીય વાત ઉમેરવામાં આવી હતીઃ
સમાધાન ન થઇ શકે તેવા મતભેદો
જોકે, આ કામચલાઉ ઉકેલ વધતા મતભેદોને દૂર કરવા અસક્ષમ સાબિત થયા હતા. 1879 થી 1881 વચ્ચે, થિયોસોફિકલ સોસાયટીના સ્થાપકો હેનરી અલકોટ અને હેલેના બ્લાવાસ્કી પોતાની ભારત યાત્રા દરમિયાન કેટલીક વાર સ્વામી દયાનંદને મળ્યા હતા. તેમની ચર્ચાઓ અને પત્રવ્યવહાર દ્વારા તે સ્પષ્ટ થઇ ગયું કે બન્ને સમાજ વચ્ચેના મતભેદો પહેલા માનવામાં આવતા હતા તેટલા નથી, અમુક નાની બાબતો સાથે તે મર્યાદિત છે, પણ વેદિક ધર્મની મુખ્ય માન્યતાઓ રૂપ સ્વામીના મંતવ્યોને વિસ્તૃત કરવામાં આવ્યા હતા. વિવાદનો મુખ્ય મુદ્દો ભગવાનના સ્વરૂપને લઇને હતો. થિયોસોફિસ્ટોએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે પરમ દિવ્યતા અવૈયક્તિક સિદ્ધાંત છે, સ્વામી દયાનંદે જણાવ્યું હતું કે વેદો અને તેની સાથે સંકળાયેલુ સાહિત્ય સ્પષ્ટ પણ જણાવે છે કે ભગવાન વૈયક્તિક છે, તેમના શબ્દોમાં કહીએ તો, "તે અસ્તિત્વ, જ્ઞાન અને સુખનું વ્યક્તિકરણ છે". આમ, બન્ને સંગઠનને જુદા પાડતી રેખા સ્પષ્ટ જણાઇ આવી હતી અને કોઇપણ પક્ષને પોતાના મંતવ્યો અંગે ફેરવિચારણાની જરૂર જણાતી નહોતી. માટે, 28 માર્ચ 1882ના રોજ સ્વામી દયાનંદે જાહેરાત કરી હતી કે આર્ય સમાજે સત્તાવાર રીતે થિયોસોફિકલ સોસાયટી સાથેના જોડાણો કાપી નાખ્યા છે.
એવુ માનવામાં આવે છે કે થિયોસોફિકલ સોસાયટી અને આર્ય સમાજ વચ્ચે ઉભી થયેલી ઘણી સમસ્યાઓ અને ત્યારબાદ ઉભા થયેલા મતભેદો વ્યક્તિગત ગુંચવાડા અને ખોટી રીતે થયેલી અભિવ્યક્તિને કારણે હતા. ઘણીવાર બન્ને પક્ષોએ પોતાને ખોટી રીતે લેવાયા હોવ તેવો દાવો કર્યો હતો અને બન્ને પક્ષનો આરોપ હતો કે સામેનો પક્ષ નિષ્ફળતા માટે જવાબદાર છે. થિયોસોફિકલ સોસાયટી અને આર્ય સમાજ વચ્ચેના બ્રહ્મ વિદ્યા અને સૈદ્ધાંતિક મતભેદો આજ સુધી ચાલી રહ્યા છે.
શીખ સાથેના સંબંધો
1875માં, આર્ય સમાજ પંજાબમાં સ્થપાયો હતો અને તેના કેટલાંક સભ્યોએ જાહેરમાં પ્રચાર શરૂ કર્યો કે શીખ ધર્મ તે હિંદુ ધર્મમાંથી ભ્રષ્ટ થયેલો છે અને શીખ ગુરૂ તેમજ તેમના લખાણના સંદર્ભમાં અપમાનજનક ભાષા વાપરવામાં આવી હતી. શીખ સંપ્રદાયના આગેવાનો દ્રઢ પણે પોતાના ધર્મનું સ્વતંત્ર અને અનોખુ પદ જાળવી રાખવા માંગતા હતા અને આર્ય સમાજના કાર્યકરો દ્વારા કરવામાં આવેલા વિધાનોને શીખ ધર્મની ઓળખ મિટાવી નાખવા માટે ઉગ્રતામાં કરવામાં આવેલુ કૃત્ય ગણી તેની સખત નિંદા કરવામાં આવી. વધુમાં સ્વામી દયાનંદે ગુરૂ નાનક દેવને "દંભી" કહ્યા હતા. એવો પણ આરોપ કરવામાં આવ્યો હતો કે કેટલાંક શીખ ગુરૂદ્વારામાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવી રહેલો આર્ય સમાજ કેટલીક એવી પ્રવૃત્તિઓ કરે છે જે શીખ સિદ્ધાંતોથી વિરૂદ્ધ છે અને તેમનું વર્તન શીખ ધર્મની આસ્થા માટે હાનિકારક હતો. તેના જવાબમાં, આર્ય સમાજની અસરોનો વિરોધ કરવા તેમજ શીખ ગુરૂદ્વારામાં શાંતિમય અંકુશ જાળવી રાખવા સંગઠિત પ્રયત્નો જેમકે સિંઘ સભા અને ગુરૂદ્વારા સુધાર ચળવળ કરવામાં આવ્યાં હતાં.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:આર્ય સમાજ
ખગડિયા
ખગડિયા ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  બિહાર રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૩૮ (આડત્રીસ) જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા ખગડિયા જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વનું નગર છે. ખગડિયા નગરમાં ખગડિયા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.
કિશનગંજ
કિશનગંજ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  બિહાર રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૩૮ (આડત્રીસ) જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા કિશનગંજ જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વનું નગર છે. કિશનગંજ નગરમાં કિશનગંજ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.
શ્રેણી:બિહાર શ્રેણી:બિહારનાં જિલ્લામથકો
૨૦૨૨ મોરબી પુલ દુર્ઘટના
૩૦ ઓક્ટોબર ૨૦૨૨ના રોજ ગુજરાતના મોરબી શહેરમાં મચ્છુ નદી પર રાહદારી પુલ ઝુલતો પુલ તૂટી પડ્યો, જેના કારણે ઓછામાં ઓછાં ૧૪૧ લોકોનાં મોત થયા.
૧૯મી સદીમાં બંધાયેલો આ પુલ ચાર દિવસ અગાઉ સમારકામ માટે લાંબા સમય સુધી બંધ રહ્યા બાદ નવા વર્ષના દિવસે ફરીથી ખોલવામાં આવ્યો હતો.
પૃષ્ઠભૂમિ
ઝૂલતો પુલ 230 m, 1.25 m એ મચ્છુ નદી પરનો પગપાળા ઝૂલતો પુલ હતો, જે ભારતમાં રહેલ બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન ૧૯મી સદીમાં બાંધવામાં આવ્યો હતો. તેનું ઉદ્ઘાટન ૨૦ ફેબ્રુઆરી ૧૮૭૯ના રોજ થયું હતું.
આ પુલ મોરબી નગરપાલિકાની માલિકીનો છે, જેણે થોડા મહિના પહેલા જાળવણી અને કામગીરી માટે ખાનગી ટ્રસ્ટ ઓરેવા સાથે કરાર કર્યો હતો. મોરબી સ્થિત કંપની અજંતા મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્રાઈવેટ લિમિટેડને પણ બ્રિજની જાળવણી અને સંચાલન માટે ૧૫ વર્ષનો કોન્ટ્રાક્ટ આપવામાં આવ્યો હતો. છ મહિના સુધી સમારકામ માટે બંધ રાખ્યા બાદ, ગુજરાતી નવા વર્ષ નિમિત્તે ટોલ બ્રિજ ૨૬ ઓક્ટોબર ૨૦૨૨ના રોજ ફરીથી ખોલવામાં આવ્યો.
પ્રારંભિક અહેવાલો અનુસાર, સમારકામ પછી અને સ્થાનિક નાગરિક સત્તાવાળાઓ પાસેથી જરૂરી ફિટનેસ પ્રમાણપત્ર મેળવ્યા વિના પુલને નિર્ધારિત સમય પહેલા ફરીથી ખોલવામાં આવ્યો હતો. તેના પર ૫૦૦થી વધુ લોકો હતા જ્યારે તેની ક્ષમતા માત્ર ૧૨૫ લોકોની હતી. ૨૦૦૧ના ધરતીકંપ પછી સમારકામ માટે કોન્ટ્રાક્ટ આપનાર નગરપાલિકાના મુખ્ય અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે નવીનીકરણ માટે જવાબદાર ખાનગી પેઢીએ "અમને જાણ કર્યા વિના પુલને મુલાકાતીઓ માટે ખુલ્લો મૂકી દીધો હતો અને તેથી, અમે સલામતી ઓડિટ મેળવી શક્યા નથી."
ઘટના
૩૦ ઓક્ટોબર ૨૦૨૨ના રોજ, ફરીથી ખોલ્યાના ચાર દિવસ પછી, સાંજે ૬:૪૦ વાગ્યે પુલ તૂટી પડ્યો. બ્રિજના સિક્યોરિટી ફૂટેજમાં સ્ટ્રક્ચર હિંસક રીતે ધ્રૂજતું દેખાતું હતું અને વોકવે માર્ગ આપે તે પહેલાં લોકો બ્રિજની બંને બાજુએ કેબલ અને ફેન્સિંગને પકડી રાખે છે. પાછળથી ઇમેજિંગ બતાવે છે કે વૉકવે મધ્ય-બિંદુ પર વિભાજિત થઈ ગયો હતો, કેટલાક ટુકડાઓ બચાવની કામગીરી દરમિયાન પણ, તૂટેલા કેબલથી લટકતા હતા.
એક બચી ગયેલા વ્યક્તિએ દાવો કર્યો હતો કે પુલ પર ઘણા બધા લોકો હતા અને તેઓ ભાગ્યે જ આગળ વધી શકતા હતા, અને કેટલાક પીડિતો પુલના ટુકડાથી કચડાઈ ગયા હતા. નેશનલ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફોર્સની પાંચ ટીમોએ બચાવ કામગીરી શરૂ કરી હતી. બાદમાં તેમની સાથે આર્મી, નેવી અને એરફોર્સ સ્ટાફ જોડાયો હતો. બચાવ કામગીરી માટે પોલીસ, સૈન્ય અને ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ટીમો તૈનાત કરવામાં આવી હતી.
ઓછામાં ઓછા ૧૪૧ લોકોના મૃત્યુની પુષ્ટિ કરવામાં આવી હતી, અને ૧૮૦થી વધુને બચાવી લેવામાં આવ્યા હતા, તથા ઘણાં હજુ પણ ગુમ હતાં. પીડિતોમાં મોટી સંખ્યામાં કિશોરો, મહિલાઓ અને વૃદ્ધો હતાં. પીડિતોમાં ૪૭ બાળકોનો સમાવેશ થાય છે.
ભારત અને ગુજરાતની સરકારોએ મૃત્યુ પામેલા પ્રત્યેક વ્યક્તિના નજીકના સંબંધીઓને અનુક્રમે inr 200000 અને inr 400000 અને inr 50000ની ઘાયલોને સહાયની જાહેરાત કરી હતી.
તપાસ
ગુજરાત સરકાર દ્વારા તપાસ કરવા અને કારણ નક્કી કરવા માટે પાંચ સભ્યોની સમિતિની રચના કરવામાં આવી હતી. આ ઘટના અંગે આઠ લોકોની તપાસ કરવામાં આવી છે. આ ઘટના સાથે જોડાયેલા નવ લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.
પ્રતિભાવ
વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને કેન્દ્રીય ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહે શોક વ્યક્ત કર્યો હતો.
વિપક્ષ કોંગ્રેસના અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગે અને પાર્ટીના નેતા રાહુલ ગાંધીએ પાર્ટી કાર્યકર્તાઓને મદદ માટે અપીલ કરી હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મોરબી જિલ્લો
નાણખી (તા. ભિલોડા)
નાણખી (તા. ભિલોડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભિલોડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાણખી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભિલોડા તાલુકો
કોંગ્રેસના પક્ષ પ્રમુખોની યાદી
ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ (આઈએનસી) એ ભારતની પ્રજાસત્તાક પ્રણાલીની રાજકીય વ્યવસ્થામાં એક મુખ્ય પક્ષ છે. ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના અધ્યક્ષ એ પક્ષના ચૂંટાયેલા વડા છે, જે સામાન્ય લોકો સાથેના પક્ષના સંબંધને સંચાલિત કરવા, પાર્ટી નીતિ વિકસાવવા અને ખાસ કરીને ચૂંટણી મંચ પર વાતચીત કરવા માટે જવાબદાર છે. ઓલ ઇન્ડિયા કોંગ્રેસ સમિતિના પ્રમુખ, ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ પાર્ટી (આઈએનસી) ના કોંગ્રેસ પ્રમુખ તરીકે ઓળખાય છે.
૧૮૮૫માં એ. ઓ. હ્યુમ દ્વારા કોંગ્રેસ પક્ષની સ્થાપના થઈ ત્યારથી, ૬૦ લોકોએ પ્રમુખ તરીકે સેવા આપી છે. સૌ પ્રથમ, વ્યોમેશ ચંદ્ર બેનર્જીએ ૧૮૮૫ માં ૨૮ ડિસેમ્બરથી ૩૧ ડિસેમ્બર સુધી બોમ્બે ખાતે યોજાયેલ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના પ્રથમ સત્રની અધ્યક્ષતા કરી હતી. હાલ રાહુલ ગાંધી પક્ષ પ્રમુખનો હોદ્દો સંભાળી રહ્યા છે. ભારતની સ્વતંત્રતા સમયે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ (ભા.રા.કોં.) ના અધ્યક્ષ જે.બી. ક્રિપાલાની હતા. એન્ની બેસેન્ટ ભા.રા.કોં.ના પ્રથમ મહિલા અધ્યક્ષ હતા જ્યારે સરોજિની નાયડુ કોંગ્રેસના પ્રથમ ભારતીય મહિલા અધ્યક્ષ હતા, સોનિયા ગાંધી સૌથી લાંબો સમય સુધી પ્રમુખ પદે રહ્યા છે. નેહરુ-ગાંધી પરિવારના જ છ સભ્યો કોંગ્રેસના પ્રમુખનો હોદ્દો સંભાળી ચુક્યા છે.
ઇતિહાસ
૧૮૮૫-૧૯૩૩ દરમિયાન, પ્રમુખપદની મુદત ફક્ત એક વર્ષની હતી. પરંપરાગત રીતે, આ પદ પક્ષના અગ્રણી સભ્યોમાંથી ચયનપ્રક્રિયા દ્વારા ભરવામાં આવે છે.
ઈન્દિરા ગાંધીએ, ૧૯૬૯ ના બીજા કોંગ્રેસ વિભાજન પછી કોંગ્રેસ પ્રમુખ અને વડા પ્રધાન તરીકે સમાન વ્યક્તિની પ્રથાને સંસ્થાગત કરી. તેના પુત્ર રાજીવ ગાંધીએ આ પ્રથા ચાલુ રાખી.
પી.વી. નરસિંહ રાવ પણ કોંગ્રેસ પ્રમુખ અને વડા પ્રધાનના હોદ્દાઓ ધરાવતા હતા. આઈ.સી.સી. પછી મતદાન થયા બાદ સીતારમ કેસરીએ આ પદ સંભાળ્યો હતો. પરંતુ જ્યારે તેમના નેતૃત્વ હેઠળ આઇસીસી ક્યારેય સત્તામાં પાછો ફર્યો ન હતો, ત્યારે તેમની સાથે મળીને બે પોસ્ટ્સ યોજાઇ નહોતી.
૨૦૦૦-૨૦૦૯ દરમિયાન, ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસએ ઇતિહાસમાં પહેલીવાર વાર્ષિક સંમેલનનું આયોજન કર્યું ન હતું. ૨૦૦૪ માં, જ્યારે કોંગ્રેસ પક્ષ સત્તામાં પાછો ફર્યો ત્યારે ડો. મનમોહન સિંહ પ્રથમ પ્રધાનમંત્રી બન્યા, સોનિયા ગાંધી કોંગ્રેસ પાર્ટીના સૌથી લાંબી સેવા આપતા પ્રમુખ છે, જે ૧૯૯૮ થી ૨૦૧૭ સુધીના અઢાર વર્ષ સુધીનો કાર્યકાળ ધરાવે છે. અંતિમ અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધીએ ૩ જુલાઈ ૨૦૧૯ના રોજ પોતાના હોદ્દા પરથી રાજીનામું આપેલ છે તથા વર્તમાનમાં સોનિયા ગાંધી વચગાળાના અધ્યક્ષ તરીકે પદભાર સંભાળે છે.
ગયા
ગયા ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બિહાર રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૩૮ (આડત્રીસ) જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા ગયા જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વનું નગર છે. ગયા નગરમાં ગયા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.
ભોજપુરી ભાષા
પ્રારંભિક સમયગાળો (ઇ.સ. ૭૦૦-૧૧૦૦)
ભોજપુરીનું સૌથી જૂનું સ્વરૂપ સિદ્ધ સાહિત્ય અને ચર્યપદમાં ૮મી સદીની શરૂઆતમાં મળી આવે છે. આ સમયગાળાને સિદ્ધ કાળ પણ કહેવામાં આવે છે.
ઇ.સ. ૧૧૦૦ - ૧૪૦૦
૧૧મી અને ૧૪મી સદી વચ્ચે લોક કથાઓ જેમ કે લોરિકાયન, સોરઠી બ્રિજભાર, વિજયમલ, ગોપીચંદ, રાજા ભરથરી વગેરે. અસ્તિત્વમાં આવ્યું. આની સાથે નાથ સંતે ભોજપુરીમાં સાહિત્યની રચના કરી. આ સમયગાળામાં ભોજપુરી ભાષા બદલાઈ ગઈ અને તેની પ્રાદેશિક સીમા અસ્તિત્વમાં આવી.
સંતોનો સમયગાળો (ઇ.સ. ૧૪૦૦-૧૭૦૦)
આ સમયગાળામાં કબીર, ધરની દાસ, કિના રામ, દરિયા સાહેબ વગેરે જેવા વિવિધ સંપ્રદાયોના સંતોએ તેમના પ્રવચનની ભાષા તરીકે ભોજપુરીનો ઉપયોગ કર્યો હતો. એ જ સમયગાળામાં અરબી અને ફારસી શબ્દો ભોજપુરીમાં આવ્યા. લોકગીતોની રચના પણ આ સમયગાળા દરમિયાન થઈ હોવાનું કહેવાય છે.
મધ્ય પ્રદેશ
મધ્ય પ્રદેશ ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલ રાજ્ય છે. તેનું પાટનગર ભોપાલ છે. તેનું ક્ષેત્રફળ 3,08,252 ચો.કિમી. છે. છત્તીસગઢ રાજયની સ્થાપના પહેલાં મધ્ય પ્રદેશ ભારત દેશનું સૌથી મોટું રાજ્ય હતું. નવેમ્બર ૧, ૨૦૦૦ના દિવસે મધ્ય પ્રદેશના રાજ્યમાંથી કેટલોક ભાગ અલગ કરી છત્તીસગઢ રાજ્યની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.
ભોજપુરી ભાષા
સંશોધનનો સમયગાળો (ઇ.સ. ૧૮૦૦-૧૯૦૦)
આ સમયગાળા દરમિયાન બ્રિટિશરો ભારતમાં મજબૂત બન્યા, જેમણે ભોજપુરીમાં પ્રારંભિક સંશોધનો કર્યા. ભોજપુરીના લોકસાહિત્યનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો અને આ સમયગાળામાં પ્રથમ વખત ભોજપુરી પ્રદેશનો નકશો બનાવવામાં આવ્યો. 1838 અને 1917 ની વચ્ચે, આ પ્રદેશના મજૂરોને બ્રિટિશ વસાહતો જેવા કે ફિજી, મોરેશિયસ, ગુયાના, ત્રિનિદાદ અને ટોબેગો અને દક્ષિણ આફ્રિકામાં લઈ જવામાં આવ્યા હતા. સુરીનામની ડચ વસાહત તરીકે વાવેતર કામદારો તરીકે. ભોજપુરી લોકસંગીત પર આધારિત સંગીત શૈલીઓ જેમ કે ચટની મ્યુઝિક, બેસીક ગણ, ગીત ગવાનઈ અને લોકગીતનો જન્મ તે દેશોમાં થયો હતો.
બ્રિટિશ વિદ્વાનો જેમ કે બુકાનન, બીમ્સ અને જ્યોર્જ અબ્રાહમ ગ્રિયર્સન એ ભાષાનો વિગતવાર અભ્યાસ કર્યો. બીમ્સે 1868માં પ્રથમ વખત ભોજપુરીનું વ્યાકરણ પ્રકાશિત કર્યું હતું. ગ્રિયર્સનએ 1884માં ભોજપુરીના લોકગીતોનું સંકલન પ્રકાશિત કર્યું. તેમણે ભોજપુરીની લોકકથાઓ પ્રકાશિત કરી અને ભોજપુરીમાં શબ્દકોશો પણ બનાવ્યા. તેમણે ભારતના ભાષાકીય સર્વેક્ષણનું પણ સંચાલન કર્યું હતું.
મધ્ય પ્રદેશ
મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યનું સૌથી મોટું શહેર ઈંદોર છે. રાજ્યની કુલ વસ્તી (વસ્તીગણતરી ૨૦૧૧ મુજબ) ૭,૨૬,૨૬,૮૦૯ જેટલી છે. રાજ્યની મુખ્ય ભાષા હિન્દી છે.
ભોજપુરી ભાષા
વર્તમાન સમયગાળો (ઇ.સ. ૧૯૦૦-વર્તમાન)
૧૯મી સદીમાં, દેવક્ષર ચરિત, બદમાશ દર્પણ જેવી નોંધપાત્ર કૃતિઓ પ્રકાશિત થઈ. ભીખારી ઠાકુરે, 20મી સદીમાં, ભોજપુરી સાહિત્ય અને રંગભૂમિમાં તેમના નોંધપાત્ર નાટકો જેમ કે બિદેસિયા, બેટી બેચવા, ગબરખીચોર અને બિંદિયા અને ફૂલસુંઘી જેવી નવલકથાઓ પ્રકાશિત કરવામાં આવી હતી. ૧૯૬૨માં, પ્રથમ ભોજપુરી ફિલ્મ, ગંગા મૈયા તોહે પિયારી ચઢઈબો રિલીઝ થઈ અને ભોજપુરી સિનેમાનો પાયો બની.
મધ્ય પ્રદેશ
મધ્ય પ્રદેશની લોકસંસ્કૃતિઓ
મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં પાંચ લોકસંસ્કૃતિઓનો સમાવેશ થયેલો છે. આ પાંચ સાંસ્કૃતિક ક્ષેત્રો છે:
ભોજપુરી ભાષા
ભૌગોલિક વિતરણ
ભોજપુરી-ભાષી પ્રદેશ ભારત અને નેપાળમાં આશરે 73,000 ચોરસ કિલોમીટરના વિસ્તારને આવરી લે છે અને પશ્ચિમમાં અવધિ-બોલતા પ્રદેશ, ઉત્તરમાં નેપાળી-બોલતા પ્રદેશની સરહદ ધરાવે છે, માગહી અને બજ્જિકા-પૂર્વમાં બોલતા પ્રદેશો અને માગહી અને બાઘેલી-દક્ષિણમાં બોલતા પ્રદેશો. નેપાળમાં, ભોજપુરી એ મુખ્ય ભાષા છે. ત્યાં સંખ્યાબંધ ભોજપુરી-ભાષી મુસ્લિમો છે જે મુહાજીર સમુદાયનો ભાગ છે. પાકિસ્તાન, તેમજ બાંગ્લાદેશમાં, જ્યાં તેઓ ભોજપુરી અને ઉર્દૂ તેમની માતૃભાષા તરીકે બોલે છે અને મોટાભાગના બાંગ્લાદેશીઓ તરીકે બંગાળી નહીં હોવાને કારણે તેમને સ્થગિત પાકિસ્તાની તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેઓએ ભારતના વિભાજન દરમિયાન જ્યારે આ વિસ્તાર પૂર્વ પાકિસ્તાનનો ભાગ હતો, ત્યારે બાંગ્લાદેશ તરીકે આઝાદી મેળવતા પહેલા ત્યાંથી બાંગ્લાદેશમાં સ્થળાંતર કર્યું હતું.
મધ્ય પ્રદેશ
મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના જિલ્લાઓ
મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં કુલ ૫૨ જિલ્લાઓ આવેલા છે.
ભોજપુરી ભાષા
ભૌગોલિક વિતરણ
૧૯મી અને ૨૦મી સદીની શરૂઆતમાં બ્રિટિશ વસાહતોમાં વૃક્ષારોપણમાં કામ કરવા માટે લાવવામાં આવેલા મજૂરોના વંશજો દ્વારા ભોજપુરી બોલવામાં આવે છે. આ ભોજપુરી બોલનારા મોરિશિયસ, ફીજી, દક્ષિણ આફ્રિકા, ટ્રિનિદાદ અને ટોબેગો, ગુયાના, સુરીનામ, જમૈકા, અને કેરેબિયનના અન્ય ભાગોમાં વસે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતની ભાષાઓ શ્રેણી:બિહાર
રણોલી રેલ્વે સ્ટેશન
રણોલી રેલ્વે સ્ટેશન એક નાનું સ્ટેશન છે, જે વડોદરા જિલ્લાના રણોલી ગામ ખાતે કાર્યરત છે. આ સ્ટેશન વડોદરા શહેરની ઉત્તર દિશામાં આવેલ છે. તે પશ્ચિમ રેલ્વેના અમદાવાદ-વડોદરા માર્ગ પર આવેલ છે.
શ્રેણી:વડોદરા જિલ્લાનાં રેલ્વે સ્ટેશનો
યદુ
હિન્દૂ મહાકાવ્ય મહાભારત, હરિવંશ અને પુરાણ માં યદુને રાજા યયાતિ અને રાની દેવયનીના પુત્ર બતાવ્યા છે. રાજકુમાર યદુ એક સ્વાભિમાની અને સુસંસ્થાપિત શાસક હતા. વિષ્ણુ પુરાણ, ભગવત પુરાણ અને ગરુડ પુરાણના અનુસાર યદુના ચાર પુત્ર હતા, જયારેકે બાકીનાં પુરાણોનાં અનુસાર તેમના પાંચ પુત્રો હતા. બુધ અને યયાતિનાં વચ્ચેનાં બધાજ રાજાઓને સોમવંશી અથવા ચંદ્રવંશી કહેવામાં આવ્યા છે. મહાભારત અને વિષ્ણુ પુરાણના અનુસાર યદુનાં પિતા યયાતિને પોતાની યુવાવસ્થા પ્રદાન કરવાનું સ્વીકાર્યું નહીં જે કારણે યયાતિએ યદુનાં કોઈ પણ વંશજને પોતાના વંશ અને સામ્રાજ્યમાં શામિલ ન થઈ શકવાનો શ્રાપ આપ્યો હતો. આ કારણે યદુનાં વંશજ સોમવંશ થી અલગ થઈ ગયા અને માત્ર રાજા પુરુનાં વંશજો સોમવંશી કહેવાયા. તે બાદ મહારાજ યદુએ એવી ઘોષણા કરી કે તેમના વંશજ ભવિષ્ય માં યાદવ અથવા યદુવંશી કહેવાશે. યદુનાં વંશજોએ અભૂતપૂર્વ ઉન્નતિ કરી પણ પછી તેઓ બે ભાગોમાં વિભાજિત થઈ ગયા.
ઉત્પત્તિ
યદુવંશી અહીર કૃષ્ણનાં પ્રાચીન યાદવ જાતિના વંશજો મનાય છે. યદુવંશીઓ ની ઉત્પત્તિ પૌરાણિક રાજા યદુ થી મનાય છે.
આહીરો ટોડ ની 36 રાજવંશોની સૂચિમાં પણ શામિલ છે.
વંશજ જાતિયો
રાજા સહસ્ત્રજીતના વંશને હૈહય વંશ કહેવામાં આવતું હતું અને તેમના પૌત્રનું નામ પણ હૈહય હતું. રાજા ક્રોષ્ટાના વંશજોને કોઈ વિશેષ નામ આપવામાં આવ્યું ન હતું, તેઓ સામાન્ય રીતે યાદવ કહેવાયા છે., પી॰ એલ॰ ભાર્ગવના અનુસાર જ્યારે રાજ્યનું વિભાજન થયું ત્યારે સિંધુ નદીના પશ્ચિમનું રાજ્ય સહસ્ત્રજીતને મળ્યું અને પૂર્વ નો ભાગ ક્રોષ્ટાને સોંપવામાં આવ્યું.
આધુનિક ભારતનાં યાદવ અથવા આહીર(આયર)   યદુવંશજો મનાય છે.
પૌરાણિક દૃષ્ટિથી, આહીર અથવા આભીર યદુવંશી રાજા આહુકનાં વંશજ છે. શક્તિ સંગમ તંત્રમાં ઉલ્લેખ મળે છે કે રાજા યયાતિની બે પત્નીઓ હતી- દેવયાની અને શર્મિષ્ઠા. દેવયાનીથી યદુ અને તુર્વશૂ નામક પુત્રો થયા. યદુનાં વંશજ યાદવ કહેવાયા. યદુવંશીય ભીમ સાત્વતનાં વૃષ્ણિ આદિ ચાર પુત્રો થયા અને એમની જ ઘણી પેઢીઓ પછી રાજા આહુક થયા, જેમના વંશજ આભીર અથવા આહીર કહેવાયા.
आहुक वंशात समुद्भूता आभीरा इति प्रकीर्तिता। (શક્તિ સંગમ તંત્ર, પૃષ્ઠ 164)આ પંક્તિથી સ્પષ્ટ થાય છે કે યાદવ અને આભીર મૂળભૂત રીતે એકજ વંશના ક્ષત્રિય છે તથા "હરિવંશ પુરાણ" માં પણ આ તથ્યની પુષ્ટિ થાય છે. મેગાસ્થનીજનાં વૃતાંત અને મહાભારતનાં વિગતવાર અભ્યાસ કર્યા પછી રુબેન આ નિશ્ચય પર પહોંચ્યા કે " ભગવાન કૃષ્ણ એક ગોપાલક નાયક હતા તથા ગોપાલકોની જાતિ આહીર જ કૃષ્ણના અસલી વંશજ છે, ન કે કોઈ બીજું રાજવંશ."
અમુક વિદ્વાનો ચુડાસમા, જાડેજા તથા દેવગિરીના યાદવો ને પણ આભીર માને છે.
રાજપૂત, પાંચમી અને છઠ્ઠી સદીમાં પ્રથમ વખત ચિત્રમાં આવ્યા હતા. તેથી તે કોઈની કલ્પના અને સમજની બહાર છે કે કેવી રીતે કરૌલીના યાદવ (અલવર જીલ્લામાં), રતલામ (મધ્યપ્રદેશમાં) અને બિકાનેરના ભાટ્ટી (રાજસ્થાન) પોતાને રાજપૂત જાતિ સાથે કઈ રીતે જોડે છે. જોકે, એ પણ સંભવ છે કે વિદેશી અક્રમણકારીઓ દ્વારા આક્રમણોના સમયે અને એમના દ્વારા પ્રાપ્ત થતી લગાતાર જીત ના ચાલતા, નાના યાદવ રાજ્યોએ અન્ય રિયાસતો સાથે ગઠન કરતા સમય, પોતાની ઓળખ વિલય કરી દીધી હશે.
પઢીયારકા (તા.મહુવા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુવા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો
હેમચંદ્રાચાર્ય ઉત્તર ગુજરાત યુનિવર્સિટી
ઈતિહાસ
ઉત્તર ગુજરાત યુનિવર્સિટીની સ્થાપના ગુજરાત વિધાનસભાનાં ૨૨મા અધિનીયમ (૧૯૮૬) હેઠળ ૧૧મી સપ્ટેમ્બર ૧૯૮૬ના રોજ કરવામાં આવી હતી. ડો. કુલિનચંદ્ર યાજ્ઞિક યુનિવર્સિટીના સૌપ્રથમ ઉપ કુલપતિ હતા.
શૈક્ષણીક વિભાગો અને કેન્દ્રો
યુનિવાર્સિટીમા રસાયણ શાસ્ત્ર, ભૌતિક શાસ્ત્ર, જીવ વિજ્ઞાન, ગણિતશાસ્ત્ર, કોમ્પ્યુટર વિજ્ઞાન, વાણિજ્ય,પત્રકારત્વ, અંગ્રેજી, સંસ્ક્રુત, શિક્ષણ, સામાજીક વિજ્ઞાન અને ગ્રંથાલય વિજ્ઞાનનાં અનુસ્નાતક વિભાગો આવેલા છે. આ ઉપરાંત યુનિવર્સિટીમાં ભારતીય "ડાયસ્પોરા", કોમ્પયુટર સંશોધન કેન્દ્ર આવેલ છે. યુનિવર્સિટી ડો. બાબાસાહેબ આંબેડકર મુક્ત વિદ્યાલયનું કેન્દ્ર પણ ચલાવે છે.
બાહ્ય કડી
શ્રેણી:શિક્ષણ શ્રેણી:ગુજરાતની યુનિવર્સિટીઓ
ઐડા (તા. અબડાસા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અબડાસા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ગોપાલગંજ
ગોપાલગંજ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  બિહાર રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૩૮ (આડત્રીસ) જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા ગોપાલગંજ જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વનું નગર છે. ગોપાલગંજ નગરમાં ગોપાલગંજ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.
શ્રેણી:બિહાર શ્રેણી:બિહારનાં જિલ્લામથકો
એચ એન ગોલીબાર
જીવન
ગોલીબારનો જન્મ કચ્છી મેમણ પરિવારમાં ૨૪ નવેમ્બર ૧૯૪૯ના રોજ અમદાવાદ, ભારત ખાતે થયો હતો. તેમણે અંગ્રેજી સાહિત્યમાં બી.એ.ની અને પત્રકારત્વમાં ડિપ્લોમાની પદવીઓ મેળવી. ત્યારબાદ તેમણે પશ્ચિમ જર્મનીમાં હાઇડલબર્ગ પ્રેસમેન સ્કૂલમાંથી પ્રિન્ટિંગમાં ડિપ્લોમાની પદવી મેળવી. ૧૯૭૧માં તેઓ તેમના પિતા નૂરમહંમદ જુસ્સાભાઇ ગોલીબાર સાથે જોડાયા, જેઓ અમદાવાદથી ૧૯૪૭થી ચક્રમ સાપ્તાહિક પ્રગટ કરતા હતા. આ સાપ્તાહિકનું નામ પછીથી ચક્રમ ચંદન કરવામાં આવ્યું અને તેમાં ૧૯૭૬થી જાહેરખબર લેવાનું બંધ કરવામાં આવ્યું. તેઓ તેમના સાપ્તાહિકમાં સંખ્યાબંધ કટારો લખે છે જે જાહેરખબરની આવક ન હોવાથી માત્ર વાચકો પર જ આધારિત છે.
સર્જન
તેમણે ગુન્હા અને ડરામણી ભૂમિકા પર આધારિત ૮૫ કરતાં પુસ્તકો લખ્યા છે.
તેમનાં પુસ્તકોમાં જંતર મંતર (૧૯૮૫), ખેલ ખતરનાક (૧૯૯૩), જન્મટીપ (૧૯૯૩), અલ્લા બલ્લા (૧૯૯૩), રાતરાણી (૧૯૯૩), કાલ કુંડળી (૧૯૯૩), ભૂત પલીત (૧૯૯૪), જિન્નત (૧૯૯૪), છાયા પડછાયા (૧૯૯૫), કમાન તુમાન (૧૯૯૭), સંતાકૂકડી (૧૯૯૭), શુકન અપશુકન (૧૯૯૮), નિલજા કારંથ (૧૯૯૮), ખેલંદો (૧૯૯૮), હેરાફેરી (૨૦૦૧), ભૂત પિશાચ (૨૦૦૧), ધુમ્મસ (૨૦૦૧), સોહાગના સપના (૨૦૦૧), ફાઇલ નંબર સાતસો સાત (૨૦૦૨), વારસદાર (૨૦૦૩), છલ છલોછલ (૨૦૦૩), જલ્લાદ (૨૦૦૩), શિકંજો (૨૦૦૩), પડછાયા મોતના (૨૦૦૩), ઘોર અઘોરી (૨૦૦૪), ૩૧ ડિસેમ્બર (૨૦૦૪), પગલા પાછળ પગલા (૨૦૦૪), તરાપ (૨૦૦૯), ડંખ (૨૦૦૯), મલિન મંતર (૨૦૦૯)નો સમાવેશ થાય છે. ચહેરા મોહરા (૧૯૯૫), સાપસીડી (૧૯૯૫) તેમની સામાજીક નવલકથાઓ છે. તેઓ સાયન્સ સીટી નામનું વિજ્ઞાન માસિક પ્રકાશિત કરે છે. તેમણે પઝલ મેઝિક જેવાં કેટલાક કોયડા પરનાં પુસ્તકો પણ પ્રગટ કર્યા છે.
ગુજરાતી દૈનિક નવગુજરાત સમયમાં તેઓ ગજબ સવાલો નામની અઠવાડિક કટાર લખે છે, જેમાં તેઓ વાચકોના સવાલોના હાસ્યમય ઉત્તરો આપે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:જીવિત લોકો
ગારો પહાડીઓ
શ્રેણી:મેઘાલય શ્રેણી:ભારતના પર્વતો
તિરૂપતિ બાલાજી
તિરૂપતિ બાલાજી અથવા ભગવાન વિષ્ણુ તિરૂપતિ શ્રીપતિ એટલે કે લક્ષ્મીપતિ તરીકે બિરાજયા છે તો તિરૂમાલામાં - શેષાચલ નામે ઓળખાતા આદિશેષની સાત ફણાઓ સ્વરૂપના સપ્તશિખરી પર્વતની સાતમી ટૂંકે! અત્યારના નકશા મુજબ, આમ તો આંધ્ર પ્રદેશમાં તો ચેન્નઈથી લગભગ સવાસો કિ.મી. દૂર જ આવેલા એ શેષાચલની તળેટીમાંના તિરૂચેન્દુર નગરમાં લક્ષ્મીના ભવ્ય મંદિરમાં એ ‘પદ્માવતી’નાં દર્શન કરી શેષાદ્રિ, નીલાદ્રિ, ગરૂડાદ્રિ, અંજનાદ્રિ, વૃષભાદ્રિ, નારાયણાદ્રિ અને વેંકટાદ્રિ એમ સાત શિખરોનાં આરોહણ કરીએ ત્યારે છેલ્લા વેંકટાદ્રિ પર પ્રતિષ્ઠિત ભગવાન વ્યંકટેશનાં દર્શન પામી શકાય.
‘તિરૂ’એ ‘શ્રી’ના અર્થમાં વપરાતો શબ્દ. એ રીતે તિરૂપતિ એટલે ‘શ્રીપતિ’, શ્રીદેવી-લક્ષ્મીના પતિ! અહીંના સ્વરૂપની આ ઓળખાણ સકારણ છે. પુરાણ પરંપરા કહે છે કે વિષ્ણુ ભગવાન અહીં ‘પદ્માવતી’-લક્ષ્મીને શોધતા આવેલા! લક્ષ્મીજીને રિસાવાનું નિમિત્ત મળી ગયું. ભૃગુ ઋષિ વૈકુંઠની મુલાકાતે જઇ ચડયા. વિષ્ણુ અને લક્ષ્મીજી એકાંત ગોષ્ઠીમાં હતા. એટલે ઋષિવર્યનું સ્વાગત ન થતાં કોપાયમાન ઋષિએ ભગવાનની છાતીમાં પગપ્રહાર કર્યો! ભગવાન તો ભકતવત્સલ એટલે એ પગપ્રહારનાં ચિહ્નને ભૃગુલાંછન તરીકે સર્વકાળ માટે અપનાવી લીધું અને પગપ્રહારના બદલામાં ઋષિનાં ચરણ તબોસી એમને શાંત પાડયા-પ્રસન્ન કર્યા. પણ આવું વર્તન લક્ષ્મીજી કેમ સહી લે? ભૃગુના વર્તનથી અને વિષ્ણુના ઉદાર વલણથી તે રિસાયાં! ભગવાન વિષ્ણુનાં હજારો નામોમાં ‘અમાની, માનદો, માન્ય:’ એવાં નામો પણ છે! એનું તાત્પર્ય કે જે માન માગે નહીં, પણ સામેથી માન દે, તે અધિક માન્ય-સન્માન્ય બને! ભગવાને તો તેમનું ‘ભકતવત્સલ’ બિરૂદ જાળવ્યું, પણ લક્ષ્મીજી રિસાઇને ચાલી નીકળ્યાં! - જઇ બેઠાં સાત ફણારા શેષનાગના સ્વરૂપ સમા સપ્તશિખરી પર્વતની -આ શેષચલની-ટોચે... લક્ષ્મીજીને શોધતા ભગવાન વિષ્ણુ ત્યાં આવ્યા અને લક્ષ્મીજીના મનનું સમાધાન કર્યું. પોતે પણ અહીં શ્રી(તિરૂ)ના પતિ-શ્રીપતિ-તિરૂપતિ તરીકે બિરાજયા! લક્ષ્મીજી ત્યારે પદ્માવતી નામે, અહીંના નિવાસી આકાશરાજનની દિકરી તરીકે અવતરેલાં. વિષ્ણુજીએ એ પુત્રી સાથે વિવાહ કરવા આકાશરાજનને તેમના માગ્યા મુજબનું અઢળક દ્રવ્ય આપ્યું-કયાંથી લાવ્યા? પોતે તો ‘લક્ષ્મી’ વિહીન હતા! પુરાણકથા કહે છે કે દેવોના ધનભંડારી કુબેર પાસેથી ઉછીનું લાવ્યા! જાણે કુબેરનું એ દેવું હજી પણ ન ચૂકવાયું હોય અથવા તેમાં પોતાનો ફાળો આપવા ઇરછતા હોય તેમ હજી પણ વ્યંકટેશભકતો એ તિરૂપતિને અઢળક ભેટ ધરતા જાય છે! એ તો જાણીતી વાત છે કે તિરૂપતિ દેવસ્થાન સૌથી ધનાઢય હિંદુ દેવસ્થાન છે, એની ભેટપેટીમાંથી રૂપિયાની થોકડીયો, સોનાની લગડીઓ અને હીરાનાં પડીકાય નીકળે છે! એટલું જ નહીં, ત્યાં પુરૂષ અને સ્ત્રી, સઘળા, નવપરિણીત પણ પોતાની સુંદરતાની સંપત્તિરૂપ પોતાના કેશકલાપ ન્યોછાવર કરે છે તે કેશસંચયની આવક જ હજારોની થાય! દક્ષિણના તમામ રાજવંશોને સદીઓ સુધી વ્યંકટેશની ભકિતરૂપે અહીં ભવ્યમંદિરો નિર્માણ કરવા અને દાનપ્રવાહ વહાવવા પ્રેર્યા છે. અત્યારનાં આ ભવ્ય દેવાલયમાં, એના વૈભવી નિભાવમાં કાંચીના પલ્લવો અને તંજાવુરના ચોલ, મદુરાના પાંડય અને વિજયનગરના રાજવંશો એ સૌ ૯મીથી ૧૫મી સદીના મહાન રાજવંશોના શ્રદ્ધામય દાનની પ્રતીતિ છે. વિજયનગરના રાજવી કૃષ્ણદેવરાયની તો પ્રણામમુદ્રામાં સ્થિત પ્રતિમા છે તો રાઘોબા ભોંસલેએ આપેલો મૂલ્યવાન નીલમણી હજીય બતાવાય છે.
સદીઓ પહેલાં વૈખાનસ ગોપીનાથ સાથે આવેલા રગાદાસને અહીં આમલીના વૃક્ષ નીચે સૂતેલા ભગવાન શ્રીપતિનાં દર્શન થયાં ને તેણે છાયા રૂપે દેરી બંધાવી. તોંડરમને ત્યાં દેવાલયનું નિર્માણ કર્યું અને પછી તો મહિમા પ્રસરતો ગયો. શ્રદ્ધાન્વિત ન્યોછાવરી વધતી ગઇ ને આજનું સંકુલ તથા આસપાસના દેવસ્થાન વિસ્તારમાં દેવાલયો, મુખ્ય મંદિરમાંના અનેક મંડપો વિકસતા ગયા. તેમાં અહીં આવીને સ્તોત્રગાન કરનાર રામાનુજાચાર્યની સ્મૃતિ જળવાયેલી છે.
આદિ શંકરાચાર્યે તો અહીં ભજગોવિન્દમ્ ગાયું છે અને અહીં શ્રીચક્ર સ્થાપ્યું છે તો રામાનુજાચાર્યે ચક્ર અને શંખ ધરાવ્યાં છે. જગ સાધારણ અને રાજવંશો, જેનાં કીર્તનો અને જેણે રચેલી સ્તુતિઓ હજીય નિત્ય ગવાય છે એવા ભકતો, મહાપંડિતો-તત્ત્વજ્ઞાનીઓ-કવિઓ અને ધનકુબેરો સૌની સદીઓના સાતથી સઘન થતી જતી શ્રદ્ધા અહીં આ શ્રીપતિ તિરૂપતિનાં ચરણોમાં ઠલવાયા કરે છે.
બાલાજી
નાનકડો છોકરો તળેટીના મંદિરમાં દર્શન કરવા જતો હશે. પૂજારીઓએ તેનું માથું ભાંગી નાખ્યું. તે નાસીને વ્યંકટેશને દ્વારે ગયો ને ભગવાનને ભકિતભાવપૂર્વક આજીજી કરી! ત્યારે પાછળ આવી પહોંચેલા પૂજારીઓએ જૉયું કે છોકરો ત્યાં ન હતો, પણ જયારે મંદિરના ગર્ભગૃહનાં દ્વાર ઘડયાં ત્યારે ભગવાનના મસ્તક પર પેલા છોકરાના મસ્તક પર થયેલો ઘા દેખાયો! તાજો, લોહી નીકળતો. પરચો મળી ગયો! એ છોકરાનું નામ ‘બાલ’ અથવા ‘બાલા’ હતું. સંભવ છે કે ‘બાલાજી’ નામમાં આ ચમત્કારિક ઘટનાની સ્મૃતિ જળવાઇ હોય! આજે પણ આ ઘટનાની સ્મૃતિરૂપે ભગવાનના મસ્તક પર સફેદ કપડું ઢાંકવાની પરંપરા કાયમ છે. આજે આ દેશમાં તો અનેક પણ વિદેશોમાં પણ ભગવાન વ્યંકટેશનાં ઘણાં મંદિરો સ્થપાયાં છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ શ્રેણી:દેવી દેવતા
છપરા
છપરા ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  બિહાર રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૩૮ (આડત્રીસ) જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા છપરા જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વનું નગર છે. છપરા નગરમાં છપરા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.
શ્રેણી:બિહાર શ્રેણી:બિહારનાં જિલ્લામથકો
જમુઈ
જમુઈ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  બિહાર રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૩૮ (આડત્રીસ) જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા જમુઈ જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વનું નગર છે. જમુઈ નગરમાં જમુઈ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.
શ્રેણી:બિહાર શ્રેણી:બિહારનાં જિલ્લામથકો
ઉમરોઈ વિમાન મથક
ઉમરોઈ વિમાન મથક મેઘાલય રાજ્યની રાજધાની એવા શિલોંગ ખાતે આવેલ છે. આ હવાઈ મથકનું નામ સૂચવે છે, તે મુજબ તે શિલોંગ શહેરથી લગભગ ૧૪ કિલોમીટર પહેલાં  ગુવાહાટી - શિલોંગ રાજ્ય ધોરી માર્ગ પર ઉમરોઈ ગામ પાસે આવેલ છે. અહીંથી કોલકાતા, ગુવાહાટી, સિલચર, બાગડોગરા અને નજીકના શહેરો માટે વિમાન મથક સેવા ઉપલબ્ધ છે.
નાપડા (જાગીરી)
નાપડા (જાગીરી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભિલોડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાપડા (જાગીરી) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ઉમરોઈ વિમાન મથક
શ્રેણી:મેઘાલય
નાપડા (જાગીરી)
શ્રેણી:ભિલોડા તાલુકો