cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ક્રિકેટનો ઈતિહાસ
ઉત્પત્તિ
કોઈ નથી જાણતું કે કયારે અને કયાંથી ક્રિકેટની શરૂઆત થઈ પરંતુ પુરાવાઓનું સંકલન છે, જે મોટા ભાગે પરિસ્થિતિજન્ય જ છે, જે દઢપણે સૂચન કરે છે કે આ રમત સેક્ષોન અથવા નોર્મનના સમયથી વીલ્ડ કે જે સમગ્ર કેન્ટ અને સસેક્સમાં વિસ્તરેલ ઈંગ્લેન્ડના દક્ષિણ-પૂર્વનાના ઘાઢ જંગલો અને વૃક્ષો કાપી સાફ કરેલી જમીનનો વિસ્તાર છે, ત્યાં રહેતા બાળકોએ શોધી કાઢેલી હતી. મધ્યકાલીન સમયમાં, વીલ્ડ નાની ખેતીવાડી અને ધાતુનું કામ કરનાર સમુદાય દ્વારા વસાવવામાં આવેલું હતું. સામાન્યરીતે માનવામાં આવ્યું હતું કે ક્રિકેટ ઘણી સદીઓ સુધી બાળકોની રમત તરીકે જ અસ્તિત્વમાં હતી, ત્યાર બાદ 17મી સદીની શરૂઆતની આસપાસથી તે પુખ્તો દ્વારા વધુને વધુ રમવામાં આવી.
તે સહેજ સંભવિત છે કે ક્રિકેટ બાળકો દ્વારા શોધવામાં આવેલી અને ઘણી પેઢીઓ સુધી જરૂર બાળકોની રમત તરીકે જ અસ્તિત્વમાં રહી હતી. 17મી સદીની શરૂઆતમાં પહેલાં પુખ્તોનો સહયોગ અજાણ છે. કદાચ ક્રિકેટ રમત બોલ્સમાંથી ઉત્પન્ન થઈ હતી, ધારીએ કે બોલ જૂની રમત-ગમત છે, બેટ્સમેનના હસ્તક્ષેપ દ્વારા બોલને મારીને તેના લક્ષ્ય સુધી પહોંચવા માટે રોકવો. ઘેટાંઓએ ચારેલી જમીન અથવા તો વૃક્ષો કાપી સાફ કરેલી જમીન પર રમીને મૂળ સાધન ઘેટાના ઊનનો ચોખ્ખો ગઠ્ઠો (અથવા તો કદાચ પથ્થર કે લાકડાનો નાનો ગઠ્ઠો) બોલ તરીકે હોઈ શકે; એક લાકડી અથવા કે એક ડાંગ અથવા તો બીજું ખેતીનું ઓજાર બેટ હોઈ શકે; સ્ટૂલ કે વૃક્ષ સ્ટમ્પ કે એક દરવાજો (દા.ત. વિકેટ દરવાજો) વિકેટ હોઈ શકે.
“ ક્રિકેટ ” ના નામની મૂળભૂત શોધ
બોન્ન યુનિવર્સિટીના એક યુરોપીયન ભાષા નિષ્ણાત હેયનર ગીલમેસ્ટરના મત પ્રમાણે, “ ક્રિકેટ ” મધ્ય ડચ મેટ ડે (met de) (ક્રિક કેટ) (Krik ket) સેન (એટલે કે “ લાકડીની સાથે ભાગો ” ), પરથી થઈ છે, જે ડચનું આ રમતના મૂળ સાથે જોડાણનું પણ સૂચન કરે છે. એવું લગભગ સંભવિત છે કે ક્રિકેટની પરિભાષા દક્ષિણ પૂર્વ ઈંગ્લેન્ડના તે સમયે વપરાતા શબ્દો પર આધારિત છે અને, તેને કાઉન્ટી ઓફ ફેલ્નડર્સ સાથે ટ્રેડ જોડાણ આપવામાં આવેલ છે, ખાસ કરીને 15મી સદીમાં જ્યારે તે બરગન્ડીના ડચીની સાથે સંકળાયેલ હતું, ત્યારે ઘણા મધ્ય ડચ શબ્દોએ દક્ષિણ અંગ્રેજી બોલીમાં પોતાની જગ્યા બનાવી હતી.
પ્રથમ ચોક્કસ માહિતી
પહેલા ઘણી માહિતીઓ સૂચિત થઈ હોવા છતાં, પહેલી ચોક્કસ માહિતી આ રમતને 1598માં એક જમીનના પ્લોટ પર શાળાની માલિકીના વિવાદને લગતી અદાલતની નિર્ણયવિધિમાં મળી. એક 59 વર્ષનો વૃદ્ધ કોરોનર, જહોન ડેરીક્કે હકીકત જણાવી કે તે અને તેના શાળાના મિત્રો આ સ્થાન પર 50 વર્ષો પહેલાં ક્રેકે રમ્યાં હતાં. શાળા ગીલ્ડફોર્ડની રોયલ ગ્રામર સ્કૂલ હતી, અને શ્રી ડેરીક્કના બયાને વ્યાજબી આશંકાની પાર સાબિત કર્યું કે આ રમત સરે સી. 1550 માં રમાતી હતી.
જ્યારે સસેક્સમાં બે પુરૂષો પર રવિવારના રોજ ચર્ચમાં જવાને બદલે ક્રિકેટ રમવા બદલ મુકદમા થયા, ત્યારે 1611માં ક્રિકેટ પુખ્તોની રમત તરીકે રમાયા હોવાની પ્રથમ માહિતી મળી. તે જ વર્ષે, એક શબ્દકોષમાં ક્રિકેટનું છોકરાઓની રમત તરીકે વ્યાખ્યાન થયું છે, અને આ સૂચન કરે છે કે પુખ્તોની ભાગીદારી હાલમાં જ વિકસી છે.
પ્રારંભિક સત્તરમી સદી
અંગ્રેજોના બિનલશ્કરી યુદ્ધ સુધીમાં એવી સંખ્યા બંધ માહિતી બની અને બતાવે છે કે ક્રિકેટ એ પુખ્તોની રમત બની ગઈ હતી જે પરગણું દ્વારા યોજાઇ હતી, પરંતુ આ સમયે કાઉન્ટિની ટીમોની કુલ સંખ્યાના કોઇ પુરાવા ન હતા. સમાન રીતે, થોડાંક પુરાવા નિરંકુશ જુગારના પણ હતાં જે આખી 18મી સદીમાં આ રમતની લાક્ષણિકતા હતી. સામાન્યરીતે એવું માનવામાં આવ્યું કે ગ્રામ્ય ક્રિકેટનો વિકાસ 17મી સદીના મધ્ય સુધીમાં થયો પણ કાઉન્ટિ ક્રિકેટનો નહીં અને તેટલું નાણાનું રોકાણ પણ શરૂ કરવામાં આવ્યું ન હતું.
ધ કોમનવેલ્થ
1648માં મુલકી યુદ્ધ બંધ થયા પછી, ખાસ કરીને ફૂટબોલ જેવી વધારે અવાજ વાળી રમત-ગમતો માટે નવી પ્યુરિટન સરકારે (ધર્મચુસ્ત અને નીતિનો વધુ પડતો આગ્રહ રાખનાર) “ ગેરકાયદેસર સંમેલન ” માટે કડક પગલાં ભર્યાં. તેઓના કાયદાઓએ પણ શબ્બાથ (ધાર્મિક દૃષ્ટિના આરામદિન) નાં પહેલાં કરતા વધારે કડક રીતે પાલન કરવાની માંગ કરી. શબ્બાથ (ધાર્મિક દૃષ્ટિના આરામદિન) માત્ર નીચા વર્ગના લોકો માટે ખાલી સમય ઉપલબ્ધ રહે છે તેથી, ક્રિકેટની લોકપ્રિયતા કોમનવેલ્થ દરમિયાન ઘટતી ગઈ હોવી જોઈએ. એવું કહેવાય છે કે, તે વિન્ચેસ્ટર કે સેન્ટ. પોલ જેવી રકમ ચૂકવી ચાલતી સરકારી શાળામાં આબાદ રહી હતી. એવા કોઈ સાચા પુરાવા નથી કે ઓલીવર ક્રોમવેલની રાજ્યશાસન પદ્ધતિએ ખાસ કરીને ક્રિકેટ પર પ્રતિબંધ કર્યો હશે, અને એવી માહિતીઓ પણ છે તેના માટે ઇન્ટરેનમ (રાજા વિનાનો સમયગાળો) ના સમય દરમિયાન સૂચન કરે છે કે જો કોઈ “ શબ્બાથનો ભંગ ” નહીં કરશે તો તે અધિકારીઓ દ્વારા સ્વીકારવામાં આવશે. એવું મનાય છે કે આ સમયે ગ્રામ્ય રમતોના સમાવેશ કરીને એકંદર અપનાવેલી ક્રિકેટનું ઉમદા પદસ્થાન.
જુગાર અને વર્તમાનપત્ર માટે અહેવાલ
1660માં પુન:સ્થાપન પછી ખરેખર ક્રિકેટ આબાદ થયું અને એવું માનવામાં આવે છે કે તે સમયે ક્રિકેટ પર મોટા સટ્ટા રમવા માટે સર્વપ્રથમ જુગાર ખેલનારાઓને આકર્ષેલા. 1664માં “ કેવેલિયર ” સંસદભવને, 100 પાઉન્ડ સુધી મર્યાદિત હોડ કરવાનો ગેમીંગ એકટ 1664નો કાયદો પસાર કર્યો, જો કે તે હજી પણ તે સમયનું નસીબ જ હતું, જે વર્તમાન દિનની પરિભાષામાં લગભગ પાઉન્ડની બરાબર હતું. 17 મી સદીના અંત સુધીમાં ક્રિકેટ ચોક્કસપણે એક મહત્વની જુગાર માટેની રમત-ગમત બની ગયું હતું. એક સમાચારપત્રના અહેવાલ મુજબ “ ગ્રેટ મેચ ” 1697 માં સસેક્સમાં રમાઇ હતી જેમાં એક પક્ષમાં 11 હતા અને એક પક્ષ માટે રમતમાં સૌથી વધુ 50 ગિનિસની હોડ બોલાઈ હતી.
1696માં સમાચારપત્રકોને લખવાની આઝાદીની પરવાનગી મળતાની સાથે, ક્રિકેટનો સૌ પ્રથમ સમાચારપત્રોમાં અહેવાલ આવ્યો હશે. પરંતુ સમાચારપત્ર ઉદ્યોગ પૂરતા પ્રમાણમાં માત્ર રમતનો જ વારંવાર, વિસ્તૃત અહેવાલ આપી શકે એ પહેલાં તે ખૂબ લાંબો સમય હતો. 18મી સદીના પ્રથમ અર્ધ દરમિયાન, સમાચારપત્રકો રમતની જગ્યાએ ખેલાતા જુગારના અહેવાલ છાપવામાં વધારે વલણ રાખતા હતા.
સમર્થન અને ખેલાડીઓ
જુગારે સૌ પ્રથમ સમર્થકોનો પ્રવેશ કરાવ્યો કારણ કે થોડા જુગારીઓએ તેમની પોતાની ટીમ બનાવીને પોતાની હોડને પ્રબળ કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો અને એવું માનવામાં આવે છે કે પહેલી “ કાઉન્ટિ ટીમો ” પણ 1660માં પુન:સ્થાપનાના ખરાબ પ્રત્યાઘાતમાં બની હતી, ખાસ કરીને જેમ અમીર વર્ગના સભ્યોએ ગ્રામ્ય ક્રિકેટના “ સ્થાનિક નિષ્ણાતો ” ને પ્રારંભિક વ્યવસાયિકો તરીકે નિયુકત કરવા લાગ્યા હતા. પહેલી જાણીતી રમત કે જેમાં ટીમોએ કાઉન્ટિના નામનો ઉપયોગ કર્યો તે 1709 માં રમાઇ હતી પરંતુ એમાં કેટલીક આશંકાઓ હોઇ શકે કે આ સ્થાનીય લોગોનું વર્ગીકરણ બહુ સમય પહેલાંથી ગોઠવવામાં આવેલું હતું. 1697ની મેચ સસેક્સ વિરુદ્ધ બીજી કાઉન્ટિની વચ્ચે રમાઇ હોવાની ઘણી સંભાવના હતી.
સૌથી વધુ નોંધનીય પ્રારંભિક સમર્થકો એ ખાનદાની વર્ગ અને વ્યાવસાયિક વર્ગનો જુનો સમૂહ હતો જે લગભગ 1725 ની સાલથી કાર્યરત હતા, જે સમયે વર્તમાનપત્રના અહેવાલ નિયમિત બની ચૂકયા હતા, કદાચ સમર્થકોના પ્રભાવના પરિણામના કારણે હોઇ શકે. આ સમર્થકોમાં રીચમન્ડના બીજા ડયૂક, સર વિલિયમ ગેજ, એલન બ્રોડરીક અને એડવર્ડ સ્ટીડનો પણ સમાવેશ થાય છે. પહેલી વખત, વર્તમાનપત્રે ખિલાડીઓ જેમ કે થોમસ વેયમાર્કના વ્યકિતગતરૂપથી ઉલ્લેખ કર્યો.
કાયદાઓનો વિકાસ
ક્રિકેટના મૂળ નિયમો જેમ કે બેટ અને બોલ, વિકેટ, પીચનો વિસ્તાર, ઓવર, આઉટની રીત, વગેરે, અવિસ્મરણીય લાંબા સમયથી અસ્તિત્વમાં હતા. 1728માં, એક ખાસ રમતમાં પાલન કરવા માટેના ધારાધોરણ નક્કી કરવા રીચમન્ડના ડયુક અને એલન બ્રોડીકે “ કરારનો દસ્તાવેજ ” નામનો આલેખ બનાવ્યો, અને આ પછી એક સર્વસામાન્ય લક્ષણ બની ગયો, ખાસ કરીને હોડમાં બોલાયેલા નાણાંની ચૂકવણી અને જીતેલાને વહેંચણીની આસપાસ, જુગારને મહત્વ આપવા લાગ્યા હતા.
1744માં, પ્રથમ વખત કિક્રેટના કાયદાઓનું કાયદેસર ધોરણ નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું અને 1744માં તેમાં કાયદાકીય સુધારા પણ થયા હતા, જેમાં એલબીડબલ્યુ (LBW), વચ્ચેનું સ્ટમ્પ અને અધિકતમ બેટની પહોળાઈ જેવી નવીનતાઓ ઉમેરાઇ હતી. આ કાયદાઓએ જણાવ્યું હતું કે મુખ્ય વ્યક્તિએ હાજર રહેલા સુશિક્ષિત સજ્જનોમાંથી બે અમ્પાયર નક્કી કરવાના રહેશે જે નિરપેક્ષ રીતે પૂરેપૂરી રીતે વિવાદોને ન્યાય આપશે. આ ધોરણો જે કહેવાતા “ સ્ટાર એન્ડ ગાર્ટર કલબ ” દ્વારા બનાવવામાં આવ્યા હતા, જેના સભ્યોએ આખરે લોડર્સ પર 1787માં એમસીસી (MCC) ની સ્થાપના કરી હતી. એમસીસી તરત જ કાયદાઓની રક્ષક બની ગઈ અને સમયે સમયે ફેરતપાસણી અને ત્યારપછી વ્યવસ્થિત કાયદાઓ બનાવતી રહી.
ઈંગ્લેન્ડમાં સતત વિકાસ
સમગ્ર ઈંગ્લેન્ડમાં આ રમત સતત ફેલાતી જ રહી અને, 1751માં, યોર્કશાયરને રમતના પ્રથમ સ્થળ તરીકે ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. બોલર્સ એ પીચ પર બોલ નાખવાનું અને લાઈન, લંબાઈ, ઝડપના ફેરફારોનો અભ્યાસ કરવા લાગ્યા ત્યારે, 1760 પછી કેટલાક વખત પછી બોલીંગના (એટલે કે, બોલ્સમાં હોય તે રીતે જમીન પર બોલને રગડાવવું) મૂળ સ્વરૂપને બદલવામાં આવ્યું. 1772થી નિયમિત આધારે મેદાન પર સ્કોર કાર્ડ મૂકવાના શરૂ થઈ ગયા હતા અને ત્યારથી જ આ રમતના વિકાસનું વધારેને વધારે સ્પષ્ટ ચિત્ર પ્રગટ થયું.
પ્રારંભિક 18મી સદીમાં, પ્રસિદ્ધ પ્રથમ ક્લબો લંડન અને ડાર્ટફોર્ડ હતી. લંડન તેની મેચ આર્ટીલરી ગ્રાઉન્ડ પર રમતુ હતું જે આજે પણ અસ્તિત્વમાં છે. પછી બીજી ઘણી જગ્યાઓ હતી, ખાસ કરીને સસેક્સમાં સ્લીન્ડન જેને રીચમન્ડના ડયૂકનો ટેકો હતો અને જેમાં સિતારા ખિલાડી રીચાર્ડ ન્યૂલેન્ડ હતો. બીજી ઘણી પ્રખ્યાત ક્લબો મેડનહેડ, હોર્નચર્ચ, મેડસ્ટોન, સેવનોકસ, બ્રોમ્લી, એડીંગટન, હેડલો અને ચર્ટસેમાં હતી.
પરંતુ સૌથી દૂર અને અલગ સૌથી વધુ પ્રસિદ્ધ પ્રારંભિક ક્લબો હેમ્સશાયરમાં હેમબ્લેડન હતી. તે એક પરગણુંની સંસ્થા તરીકે શરૂ થઈ તેણે પ્રથમ પ્રખ્યાતી 1756માં હાંસિલ કરી. એ ક્લબ જાતે જ 1760માં સ્થાપિત કરાઈ હતી અને તેને ઘણું સારું સમર્થન મળ્યું કે જ્યાં સુધી એમસીસીની સ્થાપના અને લોડર્સના ક્રિકેટ મેદાનનું 1787માં ઉદઘાટન થયું ન હતું ત્યાં સુધી લગભગ ત્રીસ વર્ષ સુધી રમત માટે આકર્ષણ કેન્દ્ર રહી હતી. હેમબ્લેડને ઘણા આગળ પડતાં ખિલાડીઓ બનાવ્યાં છે જેમાં કુશળ બેટ્સમેન જોન સ્મોલ અને પ્રથમ મહાન ઝડપી બોલર થોમસ બ્રેટનો પણ સમાવેશ થાય છે. તેમના સૌથી નોંધપાત્ર પ્રતિસ્પર્ધી ચર્ટસે અને સરેનો બોલર એડવર્ડ “ લમ્પી ” સ્ટિવનસ હતા, જેના માટે માનવામાં આવે છે કે તે ફ્લાઇટેડ બોલ નાખવામાં શ્રેષ્ઠ હતા.
ક્રિકેટમાં સીધા બેટનો પ્રવેશ, એ ફ્લાઇટેડ અથવા તો પીચ્ડ, બોલ નાખવાનો જ જવાબ છે. જુની “ હોકીની લાકડી ” જેવી સ્ટાઇલનું બેટ મેદાન પર ફકત રગડાવેલા અને સરકાવેલા બોલ વિરુદ્ધ જ હકીકતમાં અસરકારક હતી.
ક્રિકેટ અને સંકટની સ્થિતિ
19મી સદીના પ્રારંભમાં જ્યારે નેપોલિયની યુદ્ધના પરિસમાપ્તિ સમય દરમિયાન મોટાભાગની મેચો સ્થગિત થયાનો બનાવ બન્યો ત્યારે ક્રિકેટે બીજી મોટી સંકટની સ્થિતિ જોઇ. ફરીથી, આ પાછળના મુખ્ય કારણો ખેલાડીઓની અછત અને નાણાંના રોકાણની અછત જ હતી. પરંતુ, જે રીતે 1760માં આ રમત જીવંત રહી તે રીતે 1815 માં પણ આ રમતે ધીમેથી પુન:પ્રાપ્તિ શરૂ કરી.
લોર્ડ ફ્રેડરીક્ક બ્યુકલેર્ક અને જયોર્જ ઓસ્બેલડેસ્ટન વચ્ચેની દુશ્મનાવટના કારણે રેજન્સી સમયગાળામાં મુખ્યત્વે એમસીસી પોતે જ વિવાદનો કેન્દ્ર બની હતી. 1817માં, તેઓના છૂપા કાવતરા અને ઈર્ષ્યાવૃતિએ ધડાકો કર્યો, જ્યારે એક ઉચ્ચકોટિના ખેલાડી વિલિયમ લમ્બર્ટ સાથે મળીને એક મેચ માટે પૂર્વ યોજના ઘડવામાં આવી, જેના માટે તેને આજીવન લોર્ડસના ક્રિકેટ મેદાન પર રમવા માટે પાબંધી કરાઈ હતી. 17મી સદીથી જ ક્રિકેટમાં જુગારને લગતા વિવાદો થતા આવ્યા છે.
1820માં, ક્રિકેટ પોતાની જાતે જ મોટી સંકટની સ્થિતિનો સામનો કર્યો કારણ કે ગોળ હાથ ફેરવીને ઝડપી બોલીંગ કરવાની મંજૂરી માટે ઝુંબેશ શરૂ થયો હતો.
ઓગણીસમી સદીની ક્રિકેટ
પ્રથમ વખત કાઉન્ટી ક્લબોના નિર્માણની સાથે આ રમત સંસ્થાના મૂળાધાર બદલાવોમાંથી પસાર થઇ હતી. 1839માં સસેક્સથી શરૂ કરીને, તમામ આધુનિક કાઉન્ટી કલબોની સ્થાપના 19મી સદી દરમિયાન કરાઈ હતી.
જેવા પ્રથમ કાઉન્ટી કલબો એ પોતાને સ્થાપિત કર્યા કે તરત જ તેમણે એવો સામનો કર્યો જેના કારણે “ ખેલાડીની પ્રવૃત્તિની કિંમત ” થઈ હતી, કેમ કે 1846માં વિલિયમ કલાર્કે ફરતી ઓલ ઈંગ્લેન્ડ ઈલેવનની રચના કરી. જો કે આ એક વ્યવસાયિક સાહસ હતું, પરંતુ આ ટીમે આ રમતને જિલ્લાઓમાં પ્રખ્યાત કરવા ઘણું કર્યું કે જ્યાં પહેલાં કદી કોઈ ઉચ્ચકોટીના ખેલાડીઓ દ્વારા મુલાકાત ન લેવાય તેમ હતું. બીજી સમાન ટીમોની રચના થઈ હતી અને આ ફેશન લગભગ ત્રીસ વર્ષ માટે રહી. પરંતુ કાઉન્ટિ અને એમસીસી પ્રચલિત રહ્યા.
રેલ નેટવર્કના વિકાસથી મધ્ય અને અંતિમ 19મી સદીમાં ક્રિકેટના વિકાસને સહાય મળી હતી. પ્રથમ વખત, લાંબો સમય લેતી મુસાફરીને નાબૂદ કર્યા વગર ટીમો લાંબા અંતરે દૂર એકબીજા સાથે રમત રમી શકતી હતી. દર્શકો પણ મેચ માટે લાંબી મુસાફરી કરી શકતા હતા, જેનાથી લોકોની સંખ્યામાં પણ વધારો થતો હતો.
1864માં, બીજી બોલીંગને લઈને ક્રાંતિ થઈ જેના પરિણામે ઓવરઆર્મનો કાયદો ઘડાયો અને તેજ વર્ષે વીસડેન ક્રિકેટર્સ આલ્માનકનું પ્રથમ પ્રકાશન થયું હતું.
“ મહાન ક્રિકેટર ” ડબલ્યુ. જી. ગ્રેસે, તેનો ફર્સ્ટ-ક્લાસ પ્રારંભ 1865 માં કર્યો. તેના પગલાએ રમતની પ્રસિદ્ધિ વધારવા માટે ઘણું કર્યું અને તેણે પ્રોદ્યોગિક નવીનતાઓને પ્રસ્તુત કરી જેથી રમતમાં ખાસ કરીને બેટીંગમાં ઘણું પરિવર્તન આવ્યું.
આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટની શરૂઆત
પ્રથમ એવી આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટની રમત યુએસએ અને કેનેડાની વચ્ચે 1844માં રમાઇ હતી. આ મેચ ન્યૂયોર્કમાં સેંટ જયોર્જના ક્રિકેટ કલબના મેદાનો પર રમાઈ હતી.
1868માં મે અને ઓકટોબર વચ્ચે, જ્યારે ઓસ્ટ્રેલિયન એબોરિગિનીસ ટીમ ઈંગ્લેન્ડના પ્રવાસે ગઈ, તે પ્રથમ ઓસ્ટ્રેલિયન ક્રિકેટ ટીમનો દરિયાપાર પ્રવાસ હતો.
1877માં, ઓસ્ટ્રેલિયાના પ્રવાસે નિકળેલી ઈંગ્લેન્ડની ટીમે બે મેચો ઓસ્ટ્રેલિયા XI ની વિરુદ્ધમાં પૂરી રીતે રમી હતી જે અત્યારે પ્રારંભિક ટેસ્ટ મેચો તરીકે ઓળખાય છે. પછીના વર્ષે, ઓસ્ટ્રેલિયન ટીમ ઈંગ્લેન્ડના પ્રવાસે પહેલી વખત ગઈ અને જોવાલાયક સફળતા મળી હતી. કોઈ ટેસ્ટ આ પ્રવાસ પર નહોતી રમાઈ પરંતુ બહુ જલ્દીથી આગળ રમાય અને ૧૮૮૨ માં ધ ઓવેલ ખાતે, તે સમયની સૌથી વધુ પ્રખ્યાત મેચો એ ધ એશીશને જન્મ આપ્યો. 1889માં દક્ષિણ આફ્રિકા ત્રીજા ક્રમનો ટેસ્ટ રાષ્ટ્ર બન્યું.
રાષ્ટ્રીય ચેમ્પિયનશીપ
એક ઘણો મોટો આશ્રય બન્યો જ્યારે 1890માં સત્તાવાર કાઉન્ટિ ચેમ્પિયનશીપની ઈંગ્લેન્ડમાં રચના થઈ હતી. બીજા દેશોમાં આ સંસ્થાકીય કાર્યની પહેલનું પુનરાવર્તન કરવામાં આવ્યું. 1892-93માં ઓસ્ટ્રેલિયાએ શેફફીલ્ડ શીલ્ડની સ્થાપના કરી. જેની રચના થઈ તે બીજી રાષ્ટ્રીય સ્પર્ધાઓ સાઉથ આફ્રિકામાં કરી કપ, ન્યુઝીલેન્ડમાં પ્લન્કેટ અને ભારતમાં રણજી ટ્રોફીની હતી.
1890થી પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધના ફાટી નીકળવાના સુધીનો સમય ઘરથી દૂર રહેવાથી થતી ગમગનીની સ્થિતિનો પાત્ર બન્યો, આંદબરી રીતે કારણ કે ટીમો “ રમતની નૈતિકતા ” ના મુજબ જ ક્રિકેટ રમતી હતી, પરંતુ વધારે વાસ્તવિકતાથી કારણ કે પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધના લીધે પહેલાં જેવો શાંતિપૂર્વક સમય વિખેરાઇ ગયો હતો. આ યુગને ક્રિકેટનો સોનેરી સમય કહેવાયો અને આ સમયે ઘણા મહાન ખેલાડીઓ જેમ કે ગ્રેસ, વીલફ્રેડ રોહડસ, સી બી ફ્રાય, કે એસ રણજીતસિંહજી અને વિકટર ટ્રમ્પરને ખ્યાતિ અપાવી.
ઓવરે નખાતા બોલ
1889માં અસ્મરિણ એક ઓવરે ચાર બોલની જગ્યા પછી એક ઓવરે પાંચ બોલ અને 1990માં પછી આમાં પણ જે હાલમાં નખાતા એક ઓવરે છ બોલમાં ફેરફાર કર્યો. ત્યારપછી, થોડાક દેશોએ એક ઓવરે 8 બોલનો પ્રયાસ પણ કર્યો હતો. 1922માં, માત્ર ઓસ્ટ્રેલિયામાં એક ઓવરે નખાતા બોલની સંખ્યા 6 પરથી 8 થઈ હતી. 1924માં એક ઓવરે 8 બોલ નાખવાનું ન્યૂઝીલેન્ડ સુધી ખેંચાયું અને 1937માં સાઉથ આફ્રિકામાં થયું. ઈંગ્લેન્ડમાં, 1939ની રમત માટે એક ઓવરે આઠ બોલ નાખવાનો પ્રયાસનો સ્વીકાર કરવામાં આવ્યો; 1940 સુધી આ પ્રયાસને ચાલુ રાખવાનો હેતુ હતો, પરંતુ બીજા વિશ્વ યુદ્ધ માટે ઉત્તમ કોટિની ક્રિકેટને સ્થગિત કરવામાં આવી હતી અને જ્યારે તે પાછું ચાલુ થયું ત્યારે, ઈંગ્લેન્ડે પહેલાંની જેમ એક ઓવરે છ બોલ નાખ્યા હતા. 1947ના ક્રિકેટના કાયદાઓ રમતના સંજોગો પર આધારિત રાખીને એક ઓવરે છ કે આંઠ બોલની પરવાનગી આપતા હતા. પરંતુ ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યૂઝીલેન્ડની 1979/80ની સિઝનથી, વિશ્વમાં એક ઓવરે છ બોલ નાખવાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે અને 2000 ના કાયદાઓના ખૂબ તાજેતરના અહેવાલમાં એક ઓવરે છ બોલની જ પરવાનગી આપી છે.
ટેસ્ટ ક્રિકેટની વૃદ્ધિ
જ્યારે 1909માં ઈમ્પરેયિલ ક્રિકેટ કોન્ફરન્સ (જે તે મૂળભૂત રીતે કહેવાતી) ની સ્થાપના થઈ, ત્યારે માત્ર ઈંગ્લેન્ડ, ઓસ્ટ્રેલિયા અને સાઉથ આફ્રિકા જ તેના સભ્યો હતા. બીજા વિશ્વયુદ્ધ પહેલા ભારત, વેસ્ટ ઈન્ડીઝ, અને ન્યૂઝીલેન્ડ ટેસ્ટના રાષ્ટ્રો બન્યા અને પાકિસ્તાન પણ પાછળથી બન્યું. ઘણા “ જોડાયેલાં રાષ્ટ્રો ” સામેલ થતાં આતંરરાષ્ટ્રીય રમતનો વિકાસ થયો અને 20મી સદીના નજીકના વર્ષોમાં એ દેશોમાંના ત્રણ દેશ : શ્રીલંકા, ઝીમ્બાબ્વે અને બાંગ્લાદેશ પણ ટેસ્ટના રાષ્ટ્રો બન્યા.
સમગ્ર 20મી સદી દરમિયાન ટેસ્ટ ક્રિકેટે રમત-ગમતની દુનિયાનું ઉચ્ચ કોટિનું ધોરણ હાંસલ કર્યું, પરંતુ તેની સાથે જ તેની ઘણી સમસ્યાઓ હતી, ખાસ કરીને 1932-33ની અપ્રસિદ્ધ “ બોડીલાઈન સિરીઝ ” માં જ્યારે ઇંગ્લેન્ડના ડગ્લાસ જાર્ડિને કહેવાતી “ લેગ થીયરી ” નો ઉપયોગ ઓસ્ટ્રેલિયાના ડોન બ્રેડમેનની રન કરવાની તેજતાને પ્રભાવહીન કરવાની કોશીશ કરવા માટે ઉપયોગ કર્યો.
સાઉથ આફ્રિકાની સ્થગિતતા (1970-1991)
સૌથી મોટી સંકટકાલિન સ્થિતિ આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં કાયદાકીય કાળા-ગોરાના અલગપણાની નીતિ, દક્ષિણ આફિકનોની જાતિની અલગ નીતિ બનાવવાની પ્રક્રિયા દ્વારા થઇ. 1961 બાદ સાઉથ આફ્રિકાએ કોમનવેલ્થ ઓફ નેશન્સ મત છોડી ત્યારે સ્થિતિ સ્પષ્ટ થયાની શરૂઆત થઇ અને એટલે જ દિવસના નિયમ મુજબ, તેના ક્રિકેટ બોર્ડે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ સમિતિ (આઇસીસી) છોડવી પડી. 1968માં ક્રિકેટનો વિરોધ કાળા-ગોરાની અલગ નિતિને કારણે વધારે દૃઢ થયો, ઈંગ્લેન્ડની ટીમમાં એક “ રંગવાળા ” ખેલાડી બાસિલ ડી ઓલિવિયેરાના સમાવેશના કારણે સાઉથ આફ્રિકન સત્તાતંત્રે ઈંગ્લેન્ડનો સાઉથ આફ્રિકા પ્રવાસ રદ કરાવ્યો. 1970માં આઈસીસીના સભ્યોએ સાઉથ આફ્રિકાને અનિશ્ચિત સમય માટે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ સ્પર્ધામાંથી સ્થગિત કરવા માટે મત આપ્યો. વ્યંગાત્મક રીતે, સાઉથ આફ્રિકાની ટીમ એ સમયની દુનિયાની સૌથી વધુ મજબૂત ટીમ હતી.
1980માં પણ આ “ બળવાખોર પ્રવાસ ” ચાલુ જ રહ્યો હતો પરંતુ પછી સાઉથ આફ્રિકાના રાજકારણમાં ઘણા વિકાસ થયા અને એ સ્પષ્ટ થયું કે કાયદાકીય ગોરા-કાળાની અલગ નીતિનો અંત થવાનો છે. દક્ષિણ આફ્રિકા, હાલ એ “ સપ્તરંગી રાષ્ટ્ર ” (“ રેઇનબો નેશન ”) છે, નેલ્સન મંડેલાના નેતૃત્વ હેઠળ તેનું ફરી 1991માં આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં સ્વાગત થયું હતું.
ર્વલ્ડ સિરીઝ ક્રિકેટ
ટોચના ખેલાડીઓની નાણાંકીય સમસ્યાઓ પણ એક ક્રિકેટની કટોકટી સ્થિતિનું મૂળભૂત કારણ હજુ જે 1977માં થયું જ્યારે ઓસ્ટ્રેલિયન મીડિયાના મહાન કેરી પેકરે ઓસ્ટ્રેલિયન ક્રિકેટ બોર્ડ સાથે ટીવીના અધિકારો અંગે સમસ્યા થઇ. ખેલાડીઓને ચૂકવાતા ઓછા વળતરનો લાભ લઈને, પેકરે બદલો લેવા આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટના બંધારણની બહાર વિશ્વના ઘણા સારા ખેલાડીઓની પાસે ખાનગી ક્રિકેટ સંગઠન ચલાવવા માટે કરાર કર્યો. ર્વલ્ડ સિરીઝ ક્રિકેટે થોડા સાઉથ આફ્રિકાના બહિષ્કાર થયેલા ખેલાડીઓને નિયુકત કર્યા અને તેઓને આંતરરાષ્ટ્રીય મેદાનમાં વિશ્વના શ્રેષ્ઠ બીજા ખેલાડીઓ વિરુદ્ધ પોતાનું કૌશલ્ય બતાવવાની પરવાનગી આપી. આ તકરાર માત્ર 1979 સુધી ચાલી અને “ બળવાખોર ” ખેલાડીઓને આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં સ્થાપિત થવાની પરવાનગી મળી, જો કે ઘણા ખેલાડીઓને જણાયું કે તેમની રાષ્ટ્રીય ટીમ તેમના વગર જ આગળ વધી રહી હતી. ર્વલ્ડ સિરીઝ ક્રિકેટના લાંબાગાળાના પરિણામરૂપે ખેલાડીઓના પગારમાં નોંધપાત્ર વધારા અને નવીનતાઓ જેમ કે, રંગીન પહેરવેશ અને રાત્રિની રમતમાં પ્રવેશનો પણ સમાવેશ કરાવ્યો.
મર્યાદિત ઓવરોની ક્રિકેટ
1960માં, અંગ્રેજી કાઉન્ટિ ટીમોએ ક્રિકેટની નવી શૈલીની શરૂઆત કરી કે જેમાં એક જ ઈનીંગની રમત બંને પક્ષને અને એક જ ઈનીંગમાં મહત્તમ સંખ્યાની ઓવરો નાખવામાં આવે. 1963માં હાર્યાની સાથે બહાર સ્પર્ધાની જેમ શરૂઆત થઈ હતી, તે મર્યાદિત ઓવરોની રમતને ઘણી પ્રસિદ્ધિ મળી અને 1969માં એક રાષ્ટ્રીય સંગઠનની રચના થઈ જેના કારણે પછીથી કાઉન્ટિ ચેમ્પિયશીપની મેચોની સંખ્યામાં ઘટાડો થયો.
જો કે ઘણા “ પારંપારિક ” ક્રિકેટના પ્રશંસકોએ આ રમતના ટૂંકા સ્વરૂપનો વિરોધ કર્યો હતો, મર્યાદિત ઓવરોની ક્રિકેટનો એક એ લાભ હતો કે દર્શકોને એક જ દિવસમાં પરિણામ મળી જાય; જેનાથી જુવાન અને વ્યસ્ત લોકોના ક્રિકેટ માટેના મંતવ્યમાં સુધારો આવ્યો; અને આ વ્યાવસાયિકરૂપથી પણ સફળ રહી હતી.
પ્રથમ મર્યાદિત ઓવરોની આંતરરાષ્ટ્રીય મેચ મેલબોર્ન ક્રિકેટ ગ્રાઉન્ડ પર, પ્રારંભિક દિવસોમાં જ એક ટેસ્ટ મેચ ભારે વરસાદના કારણે રદ્દ કરવામાં આવી હતી તેના પછી એક સમય-પૂરક તરીકે 1971માં રમાઈ હતી. એક સરળ પ્રયાસ જેવી કોશીશ કરવામાં આવી હતી કે જેથી ખેલાડીઓને થોડી કસરત થઈ જાય, પરંતુ તે અત્યંત પ્રખ્યાત થઈ. મર્યાદિત ઓવરોની આંતરરાષ્ટ્રીય (એલઓઆઈ, કે ઓડીઆઇ, પછી એક દિવસીય આંતરરાષ્ટ્રીય) એ ત્યારથી જ ખૂબ વિકાસ કર્યો, રમતની એક મોટા પાયે પ્રખ્યાત એવી શૈલી બની, ખાસ કરીને વ્યસ્ત લોકો કે જે આખી મેચ જોવા, સક્ષમ બનવા ઈચ્છતા હતા. આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ કાઉન્સિલે આ વિકાસ પ્રતિક્રિયારૂપે પહેલી ક્રિકેટ ર્વલ્ડ કપનું ઈંગ્લેન્ડમાં 1975માં, આ બધા ટેસ્ટ રમતા રાષ્ટ્રોના ભાગ લેવાની સાથે આયોજન કર્યું.
ટેકનોલોજીનો વધતો ઉપયોગ
મર્યાદિત ઓવરોની ક્રિકેટે ક્રિકેટ ક્ષેત્ર માટે ટેલિવિઝન દર નિર્ધારણને વધાર્યું. નવીનજાતની ટેકનિક જે મૂળ એલઓઆઈ મેચોના પ્રસારણ માટે શરૂ કરવામાં આવી હતી તે ઝડપથી જ ટેસ્ટ પ્રસારણ માટે ગ્રહણ કરવામાં આવી હતી. આંકડાશાસ્ત્રોનો અને ગ્રાફ દ્વારા વિશ્લેષણ, સ્ટમ્પસમાં સૌથી નાના કેમેરા ગોઠવવા, કેમેરાઓનો બહુવિધ ઉપયોગ જેથી મેદાનમાં વિવિધ જગ્યાઓ પરથી વીડિયો ઉતારી શકાય, અત્યંત ઝડપી ફોટોગ્રાફી અને કોમ્પ્યુટર ગ્રાફિકસ ટેકનોલોજી જેનાથી ટીવીના દર્શકો પણ રમતની છટાનો અભ્યાસ કરી શકે અને અમ્પાયરના નિર્ણયને સમજવામાં મદદરૂપ થઈ શકે આ તમામનું નવીન પદ્ધતિઓમાં સમાવેશ થાય છે.
1992માં, રન આઉટની દરખાસ્તને કાયદાનુસાર ચૂકાદો આપવા માટે ત્રીજા અમ્પાયર અને ટેલિવિઝન પુન:પ્રસારણનો પણ સાઉથ આફ્રિકા અને ભારતની વચ્ચે રમાતી ટેસ્ટ મેચો દરમિયાન ઉપયોગ થયો. પાછળથી ત્રીજા અમ્પાયરની ફરજોમાં પણ વધારો કરવામાં આવ્યો જેમાં રમતના બીજા પહેલુઓ જેમ કે સ્ટમ્પીંગ, કેચીસ, બાઉન્ડરીના નિર્ણયોનો પણ સમાવેશ થયો. છતાં હાલ સુધીમાં, ત્રીજા અમ્પાયરને એલબીડબલ્યુ (LBW)ની દરખાસ્તોના કાયદાનુસાર ચૂકાદો આપવાનું કહેવાતું નથી, જો કે પ્રત્યક્ષ હકીકત ટ્રેકિંગ ટેકનોલોજી (એટલે કે હોક-આઇ) છે, જે ડિલિવરીના કોર્સનું સંપૂર્ણ રીતે અનુમાન કરે છે.
21મી સદીની ક્રિકેટ
ભાગ લેનારાઓ, દર્શકો અને મીડિયાના રસના વિષયમાં ક્રિકેટ એક વિશ્વની મુખ્ય રમત-ગમત બની છે.
આઈસીસીએ વધારે રાષ્ટ્રોની ટીમોને ટેસ્ટ સ્તરની સ્પર્ધામાં સક્ષમ બનાવવાના હેતુથી તેણે વિકાસનો કાર્યક્રમ ખૂબ વધાર્યો છે. વિકાસના પ્રયાસોને યુનાઈટેડ સ્ટેટસ, આફ્રિકન અને એશિયન રાષ્ટ્રો પર વધારે કેન્દ્રીત કરવામાં આવ્યા છે. 2004માં, આઇસીસી ઈન્ટરકોન્ટિનેન્ટલ કપે 12 રાષ્ટ્રો માટે પ્રથમ-ક્લાસની ક્રિકેટ લાવ્યાં, જે મોટા ભાગે પ્રથમ વખત બન્યું.
2001 જુનમાં, આઇસીસીએ “ ટેસ્ટ ચેમ્પિયનશીપ ટેબલ ” અને ઓકટોબર 2002માં, “ વન-ડે ઈન્ટરનેશનલ ચેમ્પિયનશીપ ટેબલ ” નો પ્રારંભ કર્યો. ઓસ્ટ્રેલિયાએ બંને ટેબલોમાં એકધારી રીતે 2000 માં પ્રથમ ક્રમ મેળવ્યો.
ક્રિકેટની સૌથી નવી નવીનતા ટવેન્ટી 20 છે, આવશ્યકપણે એક સાંજની મનોરંજન. અત્યાર સુધીમાં તેણે બેહદપણે પ્રસિદ્ધિ માણી છે અને મેચોમાં મોટા પાયે દર્શકોને આકર્ષી છે સાથે સાથે ઘણાં ટીવીના દર્શકોનું દર નિર્ધારણ પણ મેળવ્યું છે. પ્રારંભિક આઈસીસી ટવેન્ટી 20 ર્વલ્ડ કપ ટૂર્નામેન્ટનું આયોજન 2007માં કરવામાં આવ્યું હતું, સાથે જ 2009માં કાર્યક્રમને આગળ વધારવામાં આવ્યો હતો. ભારતમાં ટવેન્ટી 20 લિગ બન્યા - એક ગેરકાયદેસર ઈન્ડિયન ક્રિકેટ લિગ જે 2007માં શરૂ થયું, અને એક અધિકૃત ઈન્ડિયન પ્રિમીયર લિગ જે 2008માં શરૂ થયું - જેમણે ક્રિકેટના ભવિષ્ય પર તેમની અસરોની બાબતે ક્રિકેટના અહેવાલમાં ખૂબ ચિંતન જાગૃત કર્યું.
આગળ વધુ વાંચો
શ્રેણી:ક્રિકેટ
ફટસર (તા. ગીર ગઢડા)
એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ગીર ગઢડા તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સુરપુર (લીખી)
સુરપુર (લીખી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હિંમતનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સુરપુર (લીખી) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:હિંમતનગર તાલુકો
બુરહાનપુર
બુરહાનપુર ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના બુરહાનપુર જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. બુરહાનપુરમાં બુરહાનપુર જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
દુદણા (તા.મહુવા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુવા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો
બૃહદ્રથ મૌર્ય
બૃહદ્રથ મૌર્ય મૌર્ય સામ્રાજ્યનો છેલ્લો રાજા હતો. તેનું શાસન ઇસ પૂર્વે ૧૮૭ થી ૧૮૦ સુધી રહ્યું હતું. તેનો વધ તેના જ સેનાપતિ પુશ્યમિત્ર શૃંગ દ્વારા કરાયો હતો, જેણે શૃંગ વંશની સ્થાપના કરી હતી.
આંબારાંબા (તા. પોરબંદર)
આંબારાંબા (તા. પોરબંદર) એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા પોરબંદર જિલ્લામાં આવેલા પોરબંદર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આંબારાંબા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.
શ્રેણી:પોરબંદર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ભિંડ
ભિંડ ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના ભિંડ જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. ભિંડમાં ભિંડ જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
મંડલા
મંડલા ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના મંડલા જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. મંડલામાં મંડલા જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
તાજપુરી (તા. હિંમતનગર)
તાજપુરી (તા. હિંમતનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હિંમતનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. તાજપુરી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:હિંમતનગર તાલુકો
દેવળીયા (તા. અંજાર)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અંજાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:અંજાર તાલુકો
હળદી-કુંકૂ
thumb|હળદી (હળદર) કુંકૂ (કુમકુમ) હળદી-કુંકૂ એ હિન્દુ મહિલાઓ સાથે સંકળાયેલ એક ધાર્મિક સંકલ્પના છે.
સ્વરૂપ
સૌભાગ્યવતી સ્ત્રીઓ ભેગી થઈને આ સમારંભની ઉજવણી કરે છે. (આધુનિક સમયમાં વિધવા સ્ત્રીઓ પણ આમાં ભાગ લે છે.) આમાં એક સ્ત્રી પોતાના ઘરે હળદી કુંકૂ સમારંભનું આયોજન કરે છે અને તેમાં અન્ય સ્ત્રીઓને આમંત્રણ આપે છે. આ વિશેષ પૂજા અને ઉજવણી માટે સ્ત્રીઓને આમંત્રણ આપી તેઓના કપાળ પર હળદર અને કુમકુમ નો ચાંદલો કરવામાં આવે છે. પાન-સોપારી આપવામાં આવે છે. અત્તર લગાડવામાં આવે છે, શરીર પર ગુલાબજળ છાંટવામાં આવે છે. કેટલાક પ્રસંગોમાં ઓટી(પાલવ) પણ ભરવામાં આવે છે.
ચિત્રો
શ્રેણી:ભારતીય સંસ્કૃતિ શ્રેણી:Category:તહેવારો
પિપરીયા (તા. ધાનપુર)
પિપરીયા (તા. ધાનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા  દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધાનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પિપરીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ડાંગર, મગ, અડદ, ચણા, કપાસ, દિવેલી,  અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધાનપુર તાલુકો
ફુલકા (તા. ગીર ગઢડા)
એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ગીર ગઢડા તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
દુધણા નં ૧ (તા.મહુવા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુવા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
મુરૈના
મુરૈના ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના મુરૈના જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. મુરૈના નગરમાં મુરૈના જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.
મંદસૌર
મંદસૌર ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના મંદસૌર જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. મંદસૌરમાં મંદસૌર જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
રામ
રામ (राम) વિષ્ણુનો સાતમો અવતાર છે જે અયોધ્યાના રાજા દશરથ અને તેમની પટરાણી કૌશલ્યાના પુત્ર તરીકે જન્મ્યા હતાં. લોકો તેમને રામચંદ્ર, દશરથનંદન, કૌશલ્યાનંદન, વગેરે નામોથી પણ ઓળખે છે. વિષ્ણુનાં અવતારોમાં ભગવાન કૃષ્ણની પૂર્ણ પુરૂષોત્તમ અને રામની મર્યાદા પુરૂષોત્તમ તરીકે ગણતરી થાય છે. રાજા દશરથની અન્ય બે રાણીઓ, સુમિત્રા અને કૈકેયીના પુત્રો લક્ષ્મણ, ભરત અને શત્રુઘ્ન રામનાં અન્ય ભાઈઓ હતાં. ભગવાન રામનાં લગ્ન મિથિલાના રાજા જનકની પુત્રી સીતા સાથે થયાં હતાં. તેમને બે પુત્રો લવ અને કુશ હતા.
રામનાં નાનપણની અનેક લીલાઓ રામાયણમાં વર્ણવેલી છે. સાવકી માતા કૈકેયીએ દાસી મંથરાની કાન ભંભેરણીથી ઉશ્કેરાઈ ને રાજા દશરથ પાસેથી રામનો વનવાસ અને પોતાના પુત્ર ભરતનો રાજ્યાભિષેક માંગ્યો હતો, જેનો આઘાત સહન ન થવાથી રાજા દશરથ મૃત્યુ પામ્યા. રામ ૧૪ વર્ષના વનવાસે ગયા જ્યાં માતા સીતા એક આદર્શ પત્ની તરીકે તેમની સાથે ગયા તથા તેમનો ભાઈ લક્ષ્મણ પણ તેમની અને પોતાની માતા સમાન ભાભી સીતાની સેવા અર્થે વનમાં તેમની સાથે ગયો.
વનવાસ દરમ્યાન લંકાપતિ રાવણ સીતાનું અપહરણ કરી ગયો અને તેમને અશોક વાટિકામાં રાખ્યા. રામ સીતાને શોધવા નિકળ્યા, જ્યાં રસ્તામાં તેમને જટાયુ, હનુમાન, સુગ્રીવ વગેરે એ મદદ કરી. અંતે રામે રાવણનો વધ કરી ને સીતાને પાછા મેળવ્યાં. આ બધી કથા વિસ્તૃત રૂપે વાલ્મિકી મુનિએ રામાયણમાં વર્ણવી છે. આશરે ૫૦૦ વર્ષ પૂર્વે ગોસ્વામી તુલસીદાસે હિંદીની એક બોલી ખડી હિંદીમાં લોકો સમજી શકે તેવા સરળ શબ્દોમાં રામાયણ લખ્યું જેને તેમણે રામચરિત માનસ નામ આપ્યું. આ રામચરિત માનસ ઉત્તર ભારતમાં ખુબ પ્રચલિત છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:દેવી દેવતા શ્રેણી:હિંદુ દેવતા શ્રેણી:વિષ્ણુના દશાવતાર
દેવીસર (તા. અંજાર)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અંજાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:અંજાર તાલુકો
બાણેજ (તા. ઉના)
બાણેજ એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
રતલામ
રતલામ ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના રતલામ જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. રતલામમાં રતલામ જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે. રતલામ દિલ્હી - વડોદરા - મુંબઈ રેલ્વે માર્ગ પરનું મહત્વનું અને મોટું રેલ્વે મથક છે.
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
દ્રોણ
દ્રોણ (સંસ્કૃત: द्रोण અથવા द्रोणाचार्य) પાંડવો તથા કૌરવોના ગુરુ અને નિપુણ યોદ્ધા હતા. તેઓ અગ્ની દેવનો અર્ધ અવતાર હતાં. અર્જુન તેમનો પ્રિય વિદ્યાર્થી હતો. પોતાના પુત્ર અશ્વત્થામા પછી તે સૌથી વધુ અર્જુનને પ્રેમ કરતા હતા.
ભગવદ્ દર્શન
ભગવદ્ દર્શન દરેક મહિને પ્રકાશીત થતુ ગુજરાતી સામાયિક છે. આ એક હરે કૃષ્ણ આંદોલનની પત્રિકા છે. આ માસીકની શરૂઆત એ.સી. ભક્તિવેદાંત સ્વામી પ્રભુપાદે કરી હતી. આ માસીકનુ પ્રકાશન ભક્તિવેદાંત બુક ટ્રસ્ટ દ્વારા થાય છે, જે ઇસ્કોનની એક શાખા છે. આ માસીકમાં પ્રકાશીત થતા નીયમીત લેખો શ્રીલ પ્રભુપાદ પ્રવચન, પ્રભુપાદ કથા, ઈતીહાસ, વૈદિક વિચારધારા, શ્રીલ પ્રભુપાદ વાણી, વૈષ્ણવ દિનદર્શિકા, બાળ વિભાગ નટખટ કૃષ્ણ, શ્રીમદ્ ભાગવતમ્, ભગવદ્ ગીતા તેના મૂળ રૂપે, તંત્રીલેખ, વિગેરે છે.
દ્રોણ
જન્મ અને બાળપણ
દ્રોણ જન્મથી બ્રાહ્મણ હતાં. દ્રોણના જન્મની કથા બહુ નાટ્યાત્મક રીતે મહાભારતના પ્રથમ પુસ્તક આદિ પર્વ- સંભવ પર્વના અધ્યાય ૧૩૧. માં વર્ણવાયેલું છે. એક વખત ભારદ્વાજ પોતાના સાથીઓ સાથે ગંગા તટ પર કપડાં ધોવા ગયાં. ત્યાં તેમની નજર સ્નાનાર્થે આવેલી અપ્સરા ઘૃતાચી પર પડી. ઋષિ પોતાના પર કાબુ ન જાળવી શક્યાં અને તેમનું વીર્ય સ્ખલન થઈ ગયું. ભારદ્વાજે તે વીર્ય દ્રોણ એટલે યજ્ઞપાત્રમાં ઋષિએ રાખ્યું. એ કલશમાંથી દ્રોણ ઉત્પન્ન થયો માટે તે દ્રોણ કહેવાયો. ત્યાર બાદ દ્રોણ એવી શેખી હાંકતા કે તેઓ ગર્ભમાં રહ્યાં વગર જ ઉત્પન્ન થયાં છે.
ભગવદ્ દર્શન
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ધર્મ શ્રેણી:ઇસ્કોન શ્રેણી:ભક્તિવેદાંત બુક ટ્રસ્ટ શ્રેણી:હરે કૃષ્ણ શ્રેણી:ધાર્મિક સાહિત્ય
દ્રોણ
જન્મ અને બાળપણ
દ્રોણે પોતાનું બાળપણ ગરીબીમાં વિતાવ્યું પણ ધર્મ અને શસ્ત્ર વિદ્યા પાંચાલ અને દ્રુપદ જેવા રાજ કુમારો સાથે મેળવી. દ્રુપદ અને દ્રોણ ખાસ મિત્રો બની ગયાં. બાળપણની અણસમજુ મૈત્રીમાં દ્રુપદે દ્રોણને પાંચાલના સિંહાસન પર આરુઢ થતાં અડધું રાજ્ય આપવાનું વચન આપી દીધું. દ્રોણના વિવાહ કૃપિ સાથે થયાં જે હસ્તિનાપુરના રાજગુરુ કૃપ (કૃપાચાર્ય)ની બહેન હતી અને તે બંનેને અશ્વત્થામા નામે એક પુત્ર હતો.
ગુરુ પરશુરામ
પરશુરામ પોતાની તપસ્યાનું ફળ બ્રાહ્મણોને આપી રહ્યા છે તેમ જાણી દ્રોણ પણ તેમની પાસે પહોંચ્યા. જ્યારે દ્રોણ ત્યાં પહોંચ્યા ત્યાં સુધીમાં બધી જ વસ્તુઓ ખલાસ થઈ ચૂકી હતી. દ્રોણની હાલત ઉપર દયા આવતાં પરશુરામે પોતાનું જ્ઞાનદાન દ્રોણને આપવાનો નિર્ણય કર્યો અને શસ્ત્ર વિદ્યા તેમને શીખવી.
દ્રોણ અને દ્રુપદ
પોતાની પત્ની અને પુત્ર ખાતર દ્રોણે પોતાની ગરીબીમાંથી બહાર આવવાનો નિર્ણય કર્યો. દ્રુપદે તેમને આપેલું વચન તેમને યાદ આવ્યું અને તેની પાસે જઈ મદદ માંગવાનો નિર્ણય કર્યો. પરંતુ સત્તાના મદમાં ગરક થયેલાં દ્રુપદે દ્રોણને ઓળખવાની પણ મનાઈ કરી દીધી અને વધારામાં તેની હિન પુરુષ પણ કહ્યાં. દ્રુપદે દ્રોણને લાંબુ લચક ભાષણ આપ્યું કે શામાટે તેણે દ્રોણનો તિરસ્કાર કર્યો. દ્રુપદે કહ્યું કે મિત્રતા માત્ર સમાન દરજ્જાના લોકો વચ્ચે જ સંભવ છે. બાળપણમાં તેમની માટે દ્રોણ સાથે મૈત્રી કરવાનું શક્ય હતું કેમકે તેઓ તે સમયે સમાન હતાં. પણ હવે દ્રુપદ રાજા બની ગયો હતો જ્યારે દ્રોણ એક કમ ભાગી બ્રાહ્મણ હતો. આ સંજોગોમાં તેમની મિત્રતા શક્ય ન હતી. જોકે જો દ્રોણ એક મિત્ર તરીકે પોતાનો હક્ક માંગવાને બદલે એક બ્રાહ્મણ તરીકે ભિક્ષા માંગે તો મદદ કરવાની તૈયારી બતાવી. આ વિષે વધુ વિચાર ન કરતાં તેના રસ્તે જવાની વાત કરી. દ્રોણ શાંતિથી ત્યાંથી ચાલ્યાં ગયાં પણ હૃદયમાં પ્રતિશોધ લેવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી.
દ્રોણાચાર્ય
દ્રોણાચાર્યની એક ગુરુ અને લડવૈયા તરીકેની કીર્તિ હિંદુ પુરાણ કથાથી બહાર નીકળી ભારતીય સામાજિક જીવનમાં ઊંડી અસર પડી છે. દ્રોણ મહાભારતમાં ધર્મ અને નિતી સંબંધિત વિવાદને જન્મ આપે છે.
દડો અને કડી
(મહાભારત પુસ્તક ૧: આદિ પર્વ, સંભવ પર્વ ખંડ૧૩૩.)[૪] રાજા ધૃતરાષ્ટ્રની સહાયતાથી રાજકુમારો માટે શસ્ત્ર તાલિમ શાળા ખોલવાના પ્રયોજનથી દ્રોણ હસ્તિનાપુર ગયાં એક દિવસ તેમણે જોયુ કે એક કુવા ની આજુબાજુ ઘણાં બાળકો, પાંડવો અને કૌરવો ઘેરીને ઉભા હતાં. તેણે તેમેને પૂછ્યું શું થયું હતું ત્યારે યુધિષ્ઠીરે કહ્યું કે તેમનો દડો કૂવામાં પડી ગયો હતો અને તેને બહાર કેમ કાઢવો તેની તેમને ખબર ન હતી.
દ્રોણ હસ્યાં અને આવી નાનકડી સમસ્યાપર રાજકુમારોની ચિંતા જોઈ મરક્યાં અને પુછ્યું શું તેમની પાસે આંકડો ન હતો? યુધિષ્ઠીરે કહ્યું કે જો તે બ્રાહ્મણ (દ્રોણ) તે દડો કાઢી આપે તો હસ્તિનાપુરના રાજા તેમને આજીવન પ્રથમિક જરૂરિયાત પુરી પાડશે. દ્રોણે સૌથી પહેલા પોતાની વીંટી તેમાં નાખી, અમુક ઘાસના તણખલા લીધા, અને અમુક વેદિક મંત્રો ઉચ્ચાર્યાં. તેમણે ત્યાર બાદ ભાલાની જેમ એક પછી એક તણખલા ફેંક્યા. પહેલો તણખલો દડામાં ભરાઈ ગયો, બીજો પહેલામાં ભરાયો અને તે જ રીતે સાંકળ બની ગઈ. દ્રોણે નજાકત થી ઘાસના દોરડાથી દડો બહાર કાઢ્યો.
અર્જુન
સૌ કૌરવો અને પાંડવ ભાઈઓમાં અર્જુન સૌથી સમર્પિત, મહેનતુ, અને જન્મજાત પાવરધો હતો અને તેણે સ્વય દ્રોણના પુત્ર અશ્વત્થામાને પણ પાછળ મૂકી દીધો. અર્જુન પણ એકગ્રતા અને ગુરુ ભક્તિથી સેવા કરે છે અને અર્જુન થી દ્રોણ પણ ખૂબ પ્રભાવિત થાય છે.
મહાભારત પુસ્તક - ૧, આદિ પર્વ સંભવ પર્વ, અધ્યાય ૧૩૫: ઘણી ઘણી કસોટીઓમાં અર્જુન દ્રોણના ધાર્યા કરતા પણ વધુ સારો દેખાવ કરે છે. રાજ કુમારોની સમયસૂચકતા ચકાસવા જ્યારે દ્રોણે હુમલો કરતાં મગરનું દ્રશ્ય ઊભું કર્યું ત્યારે સૌ રાજ કુમારો ત્યાંજ ઊભા રહી ગયાં, પણ અર્જુને તુરંત તીરોનો વરસાદ વરસાવ્યો અને દ્રોણે અર્જુનને પરીક્ષામાં ઉત્તીર્ણ જાહેર કરી અબિનંદન આપ્યાં. આના ઈનામ રૂપે દ્રોણ અર્જુનને બ્રહ્માનું પ્રબળ શસ્ત્ર બ્રહ્માસ્ત્ર આપી દીધું અને ચેતવણી આપી કે સામન્ય લડવૈયા સામે તે શસ્ત્ર ન વાપરવા તેનો ગેર ઉપયોગ ન કરવો. આ શસ્ત્રને તીક્ષ્ણ ધાર હતી અને નીચે બ્ર્હમાની પ્રતિકૃતી હતી.
એક અન્ય કસોટીમાં દ્રોણ સૌ રાજકુમારોને એક પાત્ર આપે છે જેમાં પાની ભરી ઝડપથી પાછ ફરવા કહે છે. જે સૌથી વહેલો પાછો આવશે તેને થોડું વિશિષ્ટ જ્ઞાન ગુરુ દ્વારા મળવાનું હતું. તેમણે અશ્વત્થામાને પહોળા મોઢા વાળું પાત્ર આપ્યું જ્યારે અન્ય રાજ કુમારોને સાંકડા મોં વાળું પાત્ર આપ્યું એવી આશામાં કે તે સૌથી પ્રથમ પાછો આવશે. પન અર્જુન પોતાના વિશિષ્ટ જલાસ્ત્રનો ઉપયોગ કરી પાત્રમાં ઝડપથી પાણી ભરી સૌ પ્રથમ પાછો આવ્યો.
મહાભારત પુસ્તક - ૧, આદિ પર્વ સંભવ પર્વ, અધ્યાય ૧૩૪: એક અન્ય કસોટીમાં દ્રોણે લાકડાંનું એક પંખી ઝાડ પર લટકાવ્યું અને રાજકુમારોને તેની આંખ વિંધવાનું કહ્યું. જ્યારે યુધિષ્ઠીર પ્રયત્ન કરવા ઉભો થયો ત્યારે દ્રોણે તેને પ્રશ્ન પૂછ્યો કે તેને શું શું દેખાતું હતું. ત્યારે તેણે જવાબ આપ્યો કે તેણે દ્રોણ, તેના ભાઈઓ, નદી, જંગલ, વૃક્ષ અને પક્ષી દેખાતા હતાં. આ સાંભળી દ્રોણે કહ્યું કે તે આ લક્ષ્ય વીંધી નહિ શકે અને અન્ય કુમારને બોલાવ્યો. દરેકે તેવો જ જવાબ આપ્યો અને દ્રોણ સૌથી નિરાશ થયાં. પણ જ્યારે અર્જુન આગળ આવ્યો તેણે દ્રોણને કહ્યું તેને માત્ર પક્ષી જ દેખાતો હતું અન્ય કશું જ નહિ. દ્રોણે તેને આગળ વધવા કહ્યું તો અર્જુને જવાબ આપ્યો કે હવે તેને માત્ર પક્ષીની આંખ જ દેખાય છે. દ્રોણ તેને લક્ષ્ય વીંધવા કહે છે અને અર્જુન સાદિત લક્ષ્યને વીંધી લે છે.
એક દિવસ અર્જુને જોયું કે તેનો ભાઈ ભીમ રાતના અંધારામાં પણ કંઈ દેખાતું ન હોવા છતાં એટલી સિફ્તથી તે ખાતો હતો. આ જોઈ અર્જુનને થયું કે મહાવરો હોય તો ગમે એટલા અંધારા છતાં પણ કોળીયો મોં માં જ જાય છે. માટે તેણે રાત્રિના અંધારામાં તીરંદાજી નો અભ્યાસ શરૂ કર્યો અને એક અનન્ય મહારત હાસિલ કરી.
દ્રોણ અર્જુનની એકાગ્રતા, દ્રઢતા અને જુસ્સાથી ખૂબ પ્રભાવિત થાય છે અને તેને કહે છે કે તે પૃથ્વી પરનો સૌથી શક્તિશાળી લડવૈયો બનશે. દ્રોણ અર્જુનને દેવાસ્ત્ર સઁબઁધિ ખાસ શિક્ષણ આપે છે જે અન્ય રાજ કુમારોને નથી મળતું.
એકલવ્ય અને કર્ણ
એક દિવસ જ્યારે તે એકાગ્રતાથી અધ્યયન કરી રહ્યો હતો ત્યારે એક કૂતરો ભસીને તેને ખલેલ પહોંચાડી રહ્યો હતો. તે દિશામાં જોયા વગર એકલવ્ય એ એવી રીતે તીર છોડ્યાં કે તે સૌ કૂતરાના મોંમાં ફસાઈ ગયાં અને તેને કોઈ ઈજા પણ ન આવી. પાંડવો એ આ કૂતરાને રખડતાં જોયો અને આશ્ચર્ય પામ્યાં આવી અચરજ ભરી કુશળતા કોની હશે? તેમણે એકલ્વ્યને જોયો જેણે પોતાને દ્રોણનો શિષ્ય ઓળખાવ્યો. આ જોઈ અર્જુનને ચિંતા થઈ પડી કે વિશ્વમાં અજોડ ધનુર્ધર તરીકેની તેની ઓળખ ભયમાં છે. દ્રોણે તેની ચિંતા જાણી લીધી અને રાજ કુમારો સાથે તેઓ એકલવ્યને મળવા ગયાં. એકલવ્ય દ્રોણને જોઈ તુરંત તેમની પૂજા કરવા લાગ્યો. પોતાની અનિચ્છા છતાં એકલવ્યે તેને ગુરુ માન્યે રાખ્યા તેના પર દ્રોણ ક્રોધિત થઈ ગયાં. દ્રોણને એમ પણ લાગ્યું કે જો આરેતે એકલવ્યનો અભ્યાસ ચાલુ રહ્યો તો એક દિવસ તે સ્વયં દ્રોણને પણ પાછળ મૂકી દેશે. અર્જુન તરફ તેમના પક્ષપાતનું કારણ કોઈ વધુ મહત્વનું વ્યક્તિગત લાગે છે. દ્રોન એકલવ્ય પાસે ગુરુ દક્ષિણામાં જમણા હાથનો અંગૂઠો માંગે છે. અંગૂઠો કપાતા તેની ધનુર્વિધ્યાને મોટું નુકશાન થશે તે જાણવા છતાં એકલવ્યે ખુશીથી અંગૂઠો કાપી આપ્યો.
દ્રુપદનો પ્રતિશોધ
દ્રોણ પાસેથી વિદ્યા પ્રાપ્તિ બાદ,દ્રોણે કૌરવોને દ્રુપદને સાંકળમાં બાંધી પકડી લાવવા કહ્યું. દુર્યોધને શ્રેષ્ઠ યોદ્ધા વિકર્ણને સેનાપતિ બનાવ્યો. ત્યાર બાદ તે, દુશાસન, સુદર્શન, યુયુત્સુ, વિકર્ણ અને બાકીના કૌરવોએ હસ્તિનાપુરના સૈન્ય ને લઈને પાંચાલ પર હુમલો કર્યો. તેઓ પાંચાલ સેનાને હરાવવામાં નિષ્ફળ રહ્યાં અને દ્રોણે અર્જુન અને તેના ભાઈઓને આ કાર્ય સંપન્ન કરવા મોકલ્યા. પાંચ પાંડવોએ કોઈપણ સેના વગર પાંચાલ પર હુમલો કર્યો. અર્જુને આદેશ અનુસાર દ્રુપદને બંદી બનાવ્યો. દ્રોણે દ્રુપદનું અડધું રાજ્ય લઈ લીધું અને તેનો સમોવડીઓ બની ગયો. ત્યાર બાદ તેમણે દ્રુપદને તેના કૃત્યની માફી આપી દીધી, પણ દ્રુપદના મનમાં બદલો લેવાની કામના જાગી ઉઠી. તેણે એક યજ્ઞ ગોઠવ્યો જેના ફળ રુપે તેણે એવો પુત્ર મેળવ્યો જે દ્રોણનો વધ કરે અને એવી પુત્રી મેળવી જે અર્જુનને પરણે. તેની ઈચ્છા પુરી થઈ અને તેને ધૃષ્ટદ્યુમ્ન નામનો પુત્ર થયો જેણે દ્રોણને હણ્યો અને દ્રૌપદી નામે કન્યા જન્મી જે પાંડવોની ભાર્યા બની.
યુદ્ધમાં દ્રોણ
દુર્યોધન દ્વારા થયેલ પાંડવોના અપમાન અને તેમનું રાજ્ય પચાવી પાડવા, તેમને દેશવટો દેવા બદલ દ્રોણ તેની તીખી નિંદા કરે છે પણ પોતે હસ્તિનાપુરનો સેવક હોવાથી તે પોતાની ફરજ થી બંધિત હતાં. અને તેમણે પોતાના પ્રિય એવા પાંડવોની વિરુદ્ધ યુદ્ધમાં લડવું પડ્યું.
અભિમન્યુની હત્યા
આ પણ જુઓ: અભિમન્યુ, અર્જુન
અર્જુનનો યુવા પુત્ર અભિમન્યુ આ ચક્રવ્યૂહને ભેદવામાં સફળ રહે છે પણ જ્યારે સિંધુ નરેશ જયદ્રથ અન્ય પાંડવોને દૂર રોકી દે છે ત્યારે અભિમન્યુ ફસાઈ જાય છે. તેને ચક્રવ્યુહ માંથી બહાર નીકળતાં નથી આવડતું. પણ તે પોતાની સર્વ શક્તિથી કુરુ સૈન્ય પર તૂટી પડે છે. તે કર્ણ અને દ્રોણને પણ આગળ વધતાં રોકવામાં સફળ રહે છે. તેના આવાં કૌશલને લીધે કૌરવ સેના પણ તેને તેના પિતાની બરોબરીનો લડવૈયો માનવા લાગી.
પોતાના સૈન્યની ડામાડોળ પરિસ્થિતિ જોતાં દ્રોણે કર્ણ, દુશાસન અને અન્યોને એક સાથે અભિમન્યુ પર આક્રમણ કરવા કહ્યું, તેના ઘોડાને પછાડી દેવા કહ્યું, તેના સારથિની હત્યા કરાવડાવી દીધી. વિવિધ દિશાઓ પરથી તેના પર વાર કરાવડાવ્યો. કોઈપણ વાહન કે વાહક ન રહેતાં અભિમન્યુએ જમીન પરથી પ્રતિકાર શરૂ કર્યો. ત્યારે તેના પર સૌ કુરુ યોદ્ધાઓએ એક સાથે હુમલો શરૂ કર્યો. સતત અને દીર્ઘ કાળ સુધી એકલે હાથે આટલા બધા યોદ્ધાઓનો સામનો કરતાં અભિમન્યુ થાકી ગયો હતો. તેણે રથનું એક પૈડું ઉપાડીને તેનો ઢાલ તરીકે ઉપયોગ કર્યો. પણ છેવટે તલવારના ઘા એક સાથે થતાં તે મૃત્યુને શરણે થયો.
આ યુદ્ધના નિયમોનું  ઉલ્લંધન હતું. નિયમ અનુસાર એક યોદ્ધા ઉપર એક થી વધુ વિરોધી વાર કરી ન શકે અને જો થે ઘાયલ હોય અને તેની પાસે રથ ન હોય તો ક્યારેય નહીં. પુત્ર ની આવી કારપીણ હત્યાથી અર્જુન અત્યંત ક્રોધે ભરાયો. અર્જુનના મતે અભિમન્યુની મૃત્યુનું કારણ જયદ્રથ હતો. તેણે જયદ્રથને મારવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી કે જો તે આમ કરવામાં અસફળ રહેશે તો તે અગ્નિ સ્નાન કરશે. અર્જુનને અસફળ બનાવવા દ્રોણે કરોડો કુરુ સૈનિકોની હરોળની હરોળ અર્જુન સામે ઉભી કરી દીધી. પણ અર્જુને પોતાની સમગ્ર આવડત કામે લગાડી અને સાંજ સુધી તો ૧૦ કરોડ સૈનિકોને એકલે હાથે મારી નાખ્યાં. શ્રી કૃષ્ણની મદદ વડે તેણે જયદ્રથનો પણ અણીના સમયે વધ કર્યો અને એક જ દિવસમાં અર્જુને કૌરવ સેનાનની ઘણી        હાની કરી  જે મહત્ત્વ પૂર્ણ હતું.
યુધિષ્ઠીરની ધરપકડ અને દ્રોણનું મૃત્યુ
યુદ્ધમાં દ્રોણે યુધિષ્ઠીરને પકડવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું. આ યોજના પાર પડવા માટે દુર્યોધને મહાઅસુર નરકાસુરના પુત્ર, પ્રજોકેયત્સા (આજનું બ્રહ્મદેશ- બર્મા) રાજા ભગદત્તને મોકલ્યો. નરકાસુરને શ્રી કૃષ્ણે મારી નાખ્યો હતો માટે તે પાંડવો વિરુદ્ધ યુદ્ધમાં જોડાયો હતો. ભગદત્તની મદદ છતાં પણ દ્રોણ યુધિષ્ઠીરને જીવંત પકડવામાં સફળ ન રહ્યાં. પણ કુરુ સેનાપતિ અને માર્ગદર્શક એવા દ્રોણે હજારો પાંડવ સૈનિકોને હણી અને દુર્યોધનના હેતુને આગળ વધાર્યું હતુ. મહાભારત યુદ્ધના ૧૫મા દિવસે, દુર્યોધન દ્વારા તેમને વિશ્વાસઘાતી તરીકે મહેણું મારવામાં આવ્યું. તેને જુઠું સાબિત કરવા દ્રોણે બ્રહ્મદંડ નામનું શસ્ત્ર ઉગામ્યું જેમાં હિંદુ સપ્તર્ષિની શક્તિ સમાયેલીએ હતી. આ શસ્ત્રનો ઉપયોગ ન તો તેમણે અર્જુનને કે અશ્વત્થામાને શીખવાડ્યો હતો, આમ તેઓ ૧૫મા દિવસે યુદ્ધ ભૂમિ પર સર્વ શ્રેષ્ઠ અજેય યોદ્ધા હતાં. શ્રી કૃષ્ણએ યુધિષ્ઠીરને જાહેર કરવા કહ્યું કે અશ્વત્થામા માર્યો ગયો જેથી અજેય અને વિનાશી કુરુ સેનાપતિ પોતાના શસ્ત્રો છોડી દે અને તેમને હણી શકાય. ભીમ અશ્વત્થામા નામના હાથીને મારી નાખે છે અને જોરથી ઘોષિત કરે છે કે અશ્વત્થામા માર્યો ગયો. દ્રોણ જાણતા હતાં કે માત્ર યુધિષ્ઠીર જ સત્યવાદી હતો અને સમાચાર સાચી ખાતરી તે જ આપી શકે. તેમણે યુધિષ્ઠીર ને પૂછ્યું શું ખરેખરે તેમનો પુત્ર માર્યો ગયો હતો? તેના જવાબમાં યુધિષ્ઠીરે કહ્યું કે અશ્વથામા માર્યો ગયો... અને પાછળથી કહ્યું ... હાથી. પણ પાછળના શબ્દો ઘોડાઓની તબડાકો અને શંખનાદોમાં ખોવાઈ ગયાં જેમ કૃષ્ણ એ સમજાવ્યું હતું.
જો પોતે ખોટું નહીં બોલે તો ધર્મના પક્ષે લડનારા પાંડવોનો પરાજય દ્રોણ દ્વારા અટળ છે તેમ જાણવા છતાં યુધિષ્ઠીર ખોટું ન બોલી શકે. જ્યારે યુધિષ્ઠીરે અર્ધસત્યનું ઉચ્ચારણ કર્યું ત્યારે એક ક્ષણ માટે તેનો રથ જમીન પર ઉતરી પડ્યો. દ્રોણ ઉદાસ થઈ ગયાં તેમણે શસ્ત્રો મૂકી દીધાં અને ધૃષ્ટદ્યુમ્ન દ્વારા તેમની હત્યા કરવામાં આવી. એમ કહેવાય છે કે ધૃષ્ટદ્યુમ્ન તેમના પર વાર કરે તે પહેલાં જ દ્રોણની આત્મા ધ્યાન દ્વારા તેમનું શરીર છોડી ચૂકી હતી. તેમના મૃત્યુથી અર્જુન ખૂબ ઉદાસ થઈ ગયો જેની તેમને જીવીત પકડવાની ઈચ્છા હતી.
આધુનિક આકારણી
ઘણાં આધુનિક વિદ્વાનો દ્રોણ દ્વારા કર્ણ અને એકલવ્યને શિક્ષા ન આપવા બદલ તેને રંગ ભેદ અને કુળભેદની નિતી અપનાવનાર ગુનેગાર માને છે.
તેમાં કોઈ શંકા નથી કે અર્જુન પ્રત્યે દ્રોણ પક્ષપાતી હતાં, ખરેખરતો તેઓ પોતાના પુત્ર કરતાં પણ અર્જુન તરફ વધુ પક્ષપાતી હતાં. જો તેનો વિદ્યાર્થી શિક્ષણમાં પાવરધો થાય તો કોઈ પણ શિક્ષક તેના પર મુગ્ધ થઈ જાય તેમ દ્રોણ પણ અર્જુન પર મોહીત હતાં. દ્રોણની વિચારસરણી ભીષ્મ જેવી હતી, તેઓ મનતા હતાં કે તેઓ હસ્તિનાપુરની સેવા એ તેમનો ધર્મ છે પછી ભલે તેનો સમ્રાટ કોઈ પણ હોય કેવો પણ હોય! શ્રી કૃષ્ણએ દુશાસન અને દુર્યોધન દ્વારા દ્રૌપદીનું અપમાન થતી વેળાએ મૌન રહેવા બદલ દ્રોણની ટીકા કરી હતી. પોતને ધર્માત્મા કહેવડાવમાં મોટો ગર્વ લેતાં દ્રોણ, પાંડવોના પક્ષે ધર્મ હોવા છતાં તેમનો સાથ ન આપવા બદલ પણ ટીકા પાત્ર બન્યા.
તેમને અભિમન્યુની કારપીણ હત્યાનું મૂળ કારણ પણ માનવામાં આવે છે, તે દ્રોણ જ હતાં જેમણે અભિમન્યુ પર એક સાથે હુમલો કરી અને જાળમાં ફસાયેલ વીર યોદ્ધાને નિ:શસ્ત્ર કરવાનું કાવતરું ઘડ્યું. જો કે તેઓ હિંદુ શાસ્ત્રોમાં આજે પણ એક માનવંતુ ચરિત્ર મનાય છે કેમકે હિંદુ પરંપરા માં ગુરુ નું માન વડીલે સમાન રખાય છે. ભારત સરકાર દર વર્ષે સર્વ શ્રેષ્ઠ ખેલકૂદ શિક્ષકને દ્રોણાચાર્ય પુરસ્કાર આપે છે.
એમ કહેવાય છે કે ગુરગાંવ (ગુરુનું ગામ)ની સ્થાપના દ્રોણે કરી હતી. આ જમીન તેમને હસ્તિનાપુર નરેશ યુધિષ્ઠીરે તેમને તેમણે મેળવેલી શિક્ષાના બદલામાં આપી હતી. આ શહેરમાં દ્રોણાચાર્ય તળાવ આવેલું છે.
દેવચકલી
દેવચકલી એક નાનું સ્ફૂર્તિલું પક્ષી છે. તેને સ્થાનિક ભાષામાં કાળીદેવી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
કદ અને દેખાવ
કદમાં ચકલી કરતાં ખાસ મોટું હોતું નથી, નરનો રંગ કાળો પણ અંદર ભૂરી ઝાંય વાળો હોય છે. શિયાળામાં પીઠ પર કથ્થાઇ રાખોડી હોય છે. તેનાં ચાંચ અને પગ કાળા રંગના,આંખ પણ કાળા રંગની હોય છે. માદાનો રંગ કથ્થાઇ હોય છે. માદા નિસ્તેજ ભૂરા રંગીન અને કોઈ પણ જાતનો પાંખ પર પેચ હોતો નથી. તેનું વૈજ્ઞાનિક નામ સક્સિકોલોઇડ્સ ફૂલિકેટ્સ (Saxicoloides fulicatus) છે.
વિસ્તાર
ગુજરાત તથા ભારતમાં બધેજ,બાંગ્લાદેશ,નેપાળ,પાકિસ્તાન,શ્રીલંકા વિગેરે બધેજ જોવા મળે છે.આ પક્ષી ખુલ્લા પથરાળ તેમજ ઘાંસીયા મેદાન,વગડામાં તેમજ માનવ વસાહતો પાસે જોવા મળે છે. તે શરમાળ અને ભોળું પક્ષી છે.
ખોરાક
ઝીણી જીવાત અને ઉધઇ ખાય છે. સાંજનાં સમયે ઉડતી જીવાત ખાવા માટે ટેવાયેલ હોય છે.
માળો
તેની માળા બાંધવાની ઋતુ એપ્રિલથી જૂન છે. આ પક્ષી ખડકોનાં પોલાણ,થડનાં પોલાણ તથા દિવાલોનાં ખાંચામાં માળો બનાવે છે.માળામાં ૪ થી ૬ ઇંડા મૂકે છે.તેનાં ઇંડા લીલા કે ગુલાબી ટપકાંવાળા રતાશપડતાં કે કથ્થાઇ પીળા રંગનાં હોય છે.જોકે વિસ્તાર પ્રમાણે તેમાં ઘણુ વૈવિધ્ય હોય છે. ઈંડાને માદા સેવે છે અને નર અન્ય સ્થાનિક ફરજોમાં મદદ કરે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
ધમડકા (તા. અંજાર)
સંદર્ભ
શ્રેણી:અંજાર તાલુકો
તાંડોલ (તા. હિંમતનગર)
તાંડોલ (તા. હિંમતનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હિંમતનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. તાંડોલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:હિંમતનગર તાલુકો
બિલિયાત (તા. ઉના)
બિલિયાત એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
રીવા
રીવા ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના રીવા જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. રીવામાં રીવા જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
રાયસેન
રાયસેન ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના રાયસેન જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. રાયસેનમાં રાયસેન જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
દુધણા નં ૨ (તા.મહુવા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુવા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો
કણઝર (તા. ધાનપુર)
કણઝર (તા. ધાનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધાનપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કણઝર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ડાંગર, મગ, અડદ, ચણા, કપાસ, દિવેલી, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધાનપુર તાલુકો
ખાદાડા (તા. ધાનપુર)
ખાદાડા (તા. ધાનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધાનપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખાદાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ડાંગર, મગ, અડદ, ચણા, કપાસ, દિવેલી, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધાનપુર તાલુકો
ઠુમરા (તા. હિંમતનગર)
ઠુમરા (તા. હિંમતનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હિંમતનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ઠુમરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:હિંમતનગર તાલુકો
વિદિશા
વિદિશા ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના વિદિશા જિલ્લામાં આવેલું એક પ્રાચિન નગર છે. વિદિશા ખાતે વિદિશા જિલ્લાનું મુખ્યાલય આવેલું છે.
સાગર
સાગર ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના સાગર જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. સાગરમાં સાગર જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
શ્રેણી:૧૦ લાખથી વધુ વસ્તીવાળા ભારતના શહેરો અને નગરો
દુધઇ (તા. અંજાર)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અંજાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:અંજાર તાલુકો
સીધી
સીધી ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના સીધી જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. સીધીમાં સીધી જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
મોટા આસરણા (તા.મહુવા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુવા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો