માછલીઘર
ઇતિહાસ અને લોકપ્રિયતા
રોમન સામ્રાજ્યમાં, ચાર દિવાલોની અંદર લવાયેલી પહેલી માછલી હતી સી બાર્બેલ, જેને આરસપહાણમાંથી બનાવેલી નાની ટેન્ક્સમાં મહેમાનોના પલંગ નીચે રાખવામાં આવી હતી. 50 વર્ષમાં કાચ આવી ગયા બાદ રોમનોએ આરસપહાણની ટેન્કની એક દિવાલના સ્થાને કાચ ગોઠવી દીધો જેથી તેઓ માછલીને સારી રીતે જોઇ શકે.1369માં ચીનના રાજા હોંગવુએ પોર્સેલેઇન કંપનીની સ્થાપના કરી હતી જેમાં ગોલ્ડ ફીશની જાળવણી માટે વિશાળ પોર્સેલેઇન ટ્યુબ્સ બનતી હતી, સમય જતાં, લોકો એવી ટ્યુબ્સ બનાવવા લાગ્યા જે આધુનિક ફીશ બોઉલ્સ જેવી લાગતી હતી. લિઓનાર્ડ બાલ્ડનર જેમણે 1666માં વોગલ – ફીશ અન ટીયરબુક (પક્ષીઓ, માછલી અને પ્રાણીઓનું પુસ્તર) લખ્યું હતું, તેમણે મીઠા પાણીની એક નાની માછલી વેધર લોચિઝ અને ન્યૂટ્સ નામના ઉભચર પ્રાણીઓની જાળવણી વિશે લખ્યું હતું. thumb|left|150px|ગ્લાસમાં ગોલ્ડફીશ: ધેરસી ક્રોન્સનું ચિત્ર, 18241836માં, વોર્ડિયન કેસ શોધાયું તેના તુરંત બાદ વોર્ડે તેની ટેન્ક્સનો ઉપયોગ ઉષ્ણ કટિબંધના પ્રાણીઓ માટે કરવાની દરખાસ્ત કરી હતી.1841માં તેણે એમ કર્યું, છતાં તેમાં કેટલીક દરિયાઇ વનસ્પતિ અને રમકડાંની માછલીઓ રાખવામાં આવી હતી. જોકે, તેણે જલ્દીજ તેમાં સાચા પ્રાણીઓ રાખ્યા હતાં.1838માં ફેલિક્સ ડુજાર્ડિન ખારા પાણીનું માછલીઘર ધરાવતા હતા, તેમણે તેના માટે કોઇ નામનો ઉપયોગ નહોતો કર્યો. 1846માં એના થાઇને ત્રણ વર્ષ સુધી પરવાળા અને દરિયાઇ વનસ્પતિ જાળવ્યા હતા, અને લંડનમાં પહેલુ સંતુલિત માછલીઘર બનાવવાનો શ્રેય તેમને જાય છે. તેજ સમયે, રોબર્ટ વેરિંગટને 13 ગેલનના વાસણ સાથે પ્રયોગ કર્યો હતો, જેમાં ગોલ્ડ ફીશ, વનસ્પતિ અને ગોકળગાય રાખવામાં આવી હતી, અને તેમણે આ પ્રકારનું પહેલુ માછલીઘર બનાવ્યું હતું.તેમણે પોતાના તારણો 1850માં કેમિકલ સોસાયટીના સમાચારપત્રમાં પ્રકાશિત કર્યા હતાં. thumb|1850ના દાયકાનું માછલીઘર જે વેલિસ્નીરીયા સ્પાઇરાલીસ અને ઠંડાપાણીની માછલીઓ ધરાવે છે.માછલીઘરમાં માછલી રાખવાનો શોખ જાણીતો બન્યો અને ખૂબજ ઝડપથી ફેલાયો હતો.યુનાઇટેડ કિંગડમમાં, 1851ના ગ્રેટ એક્ઝિબિશનમાં લોખંડની ફ્રેમથી મઢેલા વધુ શણગારેલા માછલીઘરને રજૂ કરાયા બાદ તે વધુ લોકપ્રિય બન્યું હતું. 1853માં પહેલુ વિશાળ જાહેર માછલીઘર લંડનના પ્રાણીસંગ્રહાલયમાં રાખવામાં આવ્યું જે ફીશ હાઉસ તરીકે જાણીતું બન્યુંહતું ફિલિપ હેન્રી ગોસ પહેલી વ્યક્તિ છે જેમણે "એક્વેરિયમ"("વિવેરિયમ"ની જગ્યાએ) શબ્દ 1854માં પોતાના પુસ્તક ધ એક્વેરિયમઃ એન એનવિલિંગ ઓફ ધ વંડર્સ ઓફ ધ ડીપ સી, માં વાપર્યો હતો,આ પુસ્તકમાં ગોસે મુખ્યત્વે ખારા પાણીના માછલીઘરની ચર્ચા કરી હતી. 1850માં, એક્વેરિયમ યુનાઇટેડ કિંગડમમાં એક ઘેલછા બની ગયું હતું. thumb|left|upright|"માછલી ઘર શું હોવું જોઇએ- એક 1876 બ્રિટીશ છાપ, જેમાં થોમસ હક્સલીને દરીયાઇ જીવ વિશે કલ્પના કરતા દર્શાવવામાં આવ્યા છે.જર્મનોએ પણ જલ્દી જ બ્રિટિશરોની સ્પર્ધા કરી. 1854માં એક અનામી લેખકે યુનાઇટેડ કિંગડમના બે લેખો ખારા પાણીના માછલીઘર પર પ્રકાશિત કર્યા હતાં. ડાઇ ગાર્ટેનલુબે (ધ ગાર્ડન હાઉસ) તેનું શિર્ષક ડેર ઓશન ઓફ ડેમ ટીશ્ચે (ધ ઓશન ઓન ધ ટેબલ). જોકે, 1856માં, દેર સી ઇમ ગ્લાસ (ધ લેક ઇન અ ગ્લાસ) પ્રકાશિત થયું હતું, જેમાં તાજા પાણીના માછલીઘર વિશે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી, જેને બંધ વિસ્તારમાં જાળવવું વધુ સરળ હોય છે. 1870માં, જર્મનીમાં પહેલી વાર એક્વેરિસ્ટ સમાજની રચના થઇ હતી. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં પણ તરત તેનું અનુસરણ થયું હતું.1858માં પ્રકાશિત હેનરી ડી. બટલરનું ધ ફેમલી એક્વેરિયમ  એવું પહેલું પુસ્તક હતું જે સંપૂર્ણ રીતે માછલીઘર વિશે લખાયેલુ હતું. તેજ વર્ષની ધ નોર્થ અમેરિકન રિવ્યુ ની જુલાઇની આવૃતિ મુજબ વિલિયમ સ્ટીમસન સૌથી પહેલા માછલીઘર ઘરાવતા હતા અને તેમની પાસે સાત આઠ માછલીઘર હતા. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં પહેલી એક્વેરિસ્ટ સોસાઇટી ન્યુ યોર્ક સીટીમાં 1893માં સ્થપાઇ હતી. તેની પાછળ બીજી પણ સ્થપાઇ હતી. ત્યારબાદ ધ ન્યુયોર્ક એક્વેરિયમ જર્નલ સૌથી પહેલા ઓક્ટોબર 1876માં પ્રકાશિત થયું હતું, જે વિશ્વનું પહેલુ એક્વેરિયમ મેગેઝિન હતું. યુનાઇટેડ કિંગડમમાં વિક્ટોરિયન યુગમાં ઘરમાં રખાતા માછલી ઘરની સામાન્ય ડિઝાઇનમાં આગળ કાચની બાજુ અને બાકીની બાજુઓ લાકડાથી બનેલી હતી(જેને ડામર લગાવીને પાણી બહાર ન નીકળે તે રીતે બનાવવામાં આવતુ હતું). તેનુ તળિયુ સ્લેટનું બનાવવામાં આવતું હતું અને તેને નીચેથી તેને ગરમ રાખવામાં આવતું હતું. વધુ સારી વ્યવસ્થાની પણ શરૂઆત થઇ ગઇ હતી, જેમાં ધાતુની ફ્રેમવાળી કાચની ટેન્ક્સ હતી. 19મી સદીના પાછળના ભાગમાં માછલીઘરની વિવિધ ડિઝાઇન શોધવામાં આવી હતી, જેમકે દિવાલ પર લટકતુ માછલી ઘર, બારીના એક ભાગ તરીકે તેનો ઉપયોગ અથવા પક્ષીઓના પાંજરા સાથેનું માછલીઘર. thumb|right|માછલીઘરમાં પાઇક c. 1908, બેલે ઇસ્લે એક્વેરિયમ, બેલે ઇસ્લે પાર્કઆશરે 1908માં પહેલો મિકેનિકલ એક્વેરિયમ એર(હવાનો) પંપ શોધાયો હતો, જે વીજળીના સ્થાને વહેતા પાણી દ્વારા ચાલતો હતો. એર પંપના આગમનને કેટલાંક ઇતિહાસવિદોએ આ શોખના વિકાસ માટેની મહત્વની બાબત ગણાવી હતી. પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ બાદ વીજ પ્રવાહ દરેક ઘરમાં આવી ગયા બાદ માછલીઘર વધુ પ્રચલિત બન્યું હતું. વીજળીને કારણે કૃત્રિમ પ્રકાશ અને વાયુમિશ્રણ, જળશુદ્ધિ અને પાણીને ઉષ્ણ રાખવાનું શક્ય બન્યું. શરૂઆતમાં, શોખીન એક્વેરિસ્ટ પોતાના દેશની માછલી જ રાખતા હતા(જેમાં ગોલ્ડ ફીશ અપવાદ હતી). માછલીઘરની લોકપ્રિયતા સાથે વિલાયતી માછલીઓની ઉપલબ્ધતા પણ વધી હતી. વિવિધ મટિરિયલમાંથી બનેલા જગનો ઉપયોગ વિલાયતી માછલીઓની આયાત કરવા માટે થતો હતો જેમાં વાયુમિશ્રણ માટે બાઇસિકલ ફૂટ પંપ, પણ હતો. પ્લાસ્ટિકની શીપીંગ બેગ્સ 1950માં આવી હતી, જેથી માછલીની આયાત સરળ બની હતી. હવાઇ માર્ગે થતી માલની આયાતને કારણે વિવિધ પ્રદેશોમાંથી સફળતાપૂર્વક માછલી આયાત કરી શકાતી હતી. 1960માં, ધાતુની ફ્રેમને કારણે કાટ લાગવાથી દરિયાઇ માછલીઘર લગભગ અશક્ય બન્યું હતું પણ ટાર અને સિલિકોન સિલન્ટનો વિકાસ થતા પહેલું સંપૂર્ણરીતે કાચમાંથી બનાવેલુ માછલીઘર લોસ એન્જલસમાં માર્ટિન હોરોવિઝ, સીએ દ્વારા બનાવાયું હતું. તેમાં પણ ફ્રેમ્સ હતી, જોકે, તે ફક્ત તેના કલાત્મક દેખાવ માટે હતી. અમેરિકામાં, ટિકિટ સગ્રહ કરવાના શોખ બાદ માછલીઘર રાખવાનો શોખ ઘણો લોકપ્રિય બન્યો હતો. 1999માં એવો અંદાજ છે કે અમેરિકાના 9 મિલિયન ઘરોમાં માછલીઘર હતા. 2005-2006 એપીપીએમએ નેશનલ પેટ ઓનર્સ સર્વે રિપોર્ટ પરથી મળેલા આંકડા મુજબ અમેરિકાનો આશરે 139 મિલિયન તાજા પાણીની માછલીઓ અને 9.6 મિલિયન ખારા પાણીની માછલીઓ રાખતા હતા. જર્મનીમાં માછલીઘરમાં રખાતી માછલીઓની સંખ્યાનો અંદાજ 36 મિલિયનનો હતો. યુરોપ, એશિયા અને ઉત્તર અમેરિકામાં પણ આ શોખને લોકો ઘણું અનુસરતા હતા.અમેરિકામાં 40 ટકા એક્વેરિસ્ટ્સ બે કે તેથી વધુ ટેન્ક્સ રાખતા હતા.