cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ગોવા
અર્થતંત્ર
ગોવા આલ્કોહોલ પર અત્યંત ઓછી આબકારી જકાતને લીધે શરાબની ઓછી કિંમતો માટે પણ જાણીતું છે. રાજ્યમાં રોકડ પ્રવાહનો અન્ય સ્ત્રોત એ છે કે તે ઘણા નાગરિકો પાસેથી આવે છે, જેઓ વિદેશમાં કામ કરે છે અને તેમના પરિવારને પૈસા મોકલે છે.
પરિવહન
thumb|200px|મોટા ભાગનું ગોવા માર્ગોથ સારી રીતે જોડાયેલું છે.
ગોવાનું એક માત્ર હવાઇમથક, ડાબોલીમ હવાઇમથક, એ લશ્કરી અને નાગરિકો એમ બંને માટેનું છે, જે અન્ય ભારતીય સ્થળોએ જતા ભારતીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનોને સેવા પૂરી પાડે છે. હવાઇમથક મોટા અસંખ્ય ચાર્ટર્ડ ફ્લાઇટોનું પણ સંચાલન કરે છે. ગોવામાં મધ્ય પૂર્વથી દુબઇ, શારજાહ અને કુવૈતથી આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટો આવે છે અને ચાર્ટર ફ્લાઇટ પ્રવાસન ઋતુમાં યુનાઇટેડ કિંગડમ, જર્મની અને રશિયાથી આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટો આવે છે. ડાબોલીમ હવાઇમથકમાં નીચે જણાવેલી વિમાની કંપનીઓ દ્વારા સેવા આપવામાં આવે છે – એર ઇન્ડિયા, ઇન્ડિયન એરલાઇન્સ, કિંગફિશર એરલાઇન્સ, ગો એર, સ્પાઇસજેટ ઉપરાંત યુનાઇટેડ કિંગડમ, રશિયા, જર્મનીના ફ્લાઇટ કે જેનું સંચાલન થોમસ કૂક, કોન્ડોર, મોનાર્ક એરલાઇન્સ વગેરે દ્વારા કરવામાં આવે છે, તેનો સમાવેશ થાય છે.
ભાડાના સ્વરૂપના વાહનવ્યવહારમાં મીટર વિનાની ટેક્સીઓ અને શહેરી વિસ્તારોમાં ઓટો રિક્ષાઓનો સમાવેશ થાય છે. ગોવામાં વાહનવ્યવહારનું વિશિષ્ટ સ્વરૂપ મોટરસાયકલ ટેક્સી છે, જેનું સંચાલન ડ્રાયવરો દ્વારા કરવામાં આવે છે, જેમને સ્થાનિક ધોરણે "પાઇલોટ્સ" કહેવામાં આવે છે. આ વાહનોનું પરિવહન એકમાત્ર સવારની પાછળ બેસતી વ્યક્તિ (પીલીયન રાઇડર દ્વારા તેઓ સામાન્ય રીતે તેઓ જે નક્કી કરે તે ભાડે કરવામાં આવે છે. ગોવામાં રિવર ક્રોસીંગની ફ્લેટ બોટમ્ડ ફેરી બોટ્સ દ્વારા કરવામાં આવે છે, જેનું સંચાલન રિવર નેવિગેશન વિભાગ દ્વારા કરવામાં આવે છે. ગોવામાં બે રેલ લાઇનો છે — જેમાંની એક દક્ષિણ પશ્ચિમ રેલવે અને અન્ય કોંકણ રેલવે દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે. જે લાઇન દક્ષિણ પશ્ચિમ રેલવે દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે તે વાસ્કો દ ગામા, ગોવાના બંદર શહેરને મારગાઓ વાયા હુબલી અને કર્ણાટક સાથે જોડતા વસાહત યુગ દ્વાર બાંધવામાં આવી હતી. કોંકણ રેલવે લાઇન કે જે 1990ના દાયકા દરમિયાન બાંધવામાં આવી હતી, તે દરિયાકિનારા સંમાંતર દોડે છે અને મોટા ભાગના શહેરોને પશ્ચિમ દરિયાકિનારા સાથે જોડે છે.
મોર્મુગાઓ બંદર વાસ્કો શહેરની નજીક છે અને ઓર, પેટ્રોલિયમ, કોલસો અને આંતરરાષ્ટ્રીય કન્ટેઇનરનું સંચાલન કરે છે. મોટા ભાગની નિકાસમાં દરિયાકિનારાના પ્રદેશોની પાછળના મુલકના ખનિજો અને ઓરનો સમાવેશ થાય છે. પંજીમ, કે જે માન્ડોવીના કિનારે આવેલું છે, તે પણ મોટું બંદર ધરાવે છે, જેનો ઉપયોગ 1980 સુધી ગોવા અને મુંબઇ વચ્ચેની યાત્રિક સ્ટીમરોનું સંચાલન કરવા માટે થતો હતો. આ ઉપરાંત મુંબઇ અને પણજીને જોડતી સઢવાળી હોડીની સેવા પણ 1990ના દાયકામાં થોડા સમય માટે દમણીયા શિપીંગ દ્વારા ચલાવવવામાં આવતી હતી.
વસ્તી-વિષયક માહિતી
thumb|left|મિરમાર દરિયાકિનારે હિન્દુ-ક્રિસ્ટીનીટી યુનિટી મેમોરીયલ. ગોવાના વતનીને અંગ્રેજીમાં ગોઆન કહેવાય છે, કોંકણીમાં ગોએન્કર, પોર્ટુગીઝમાં ગોઝ (પુરુષ) અથવા ગોએસા (સ્ત્રી) અને મરાઠીમાં ગોવેકર કહવાય છે. ગોવામાં 1.344 મિલિયન નિવાસીઓની વસ્તી છે, જે તેને (સિક્કીમ, મિઝોરમ અને અરૂણાચલ પ્રદેશ)બાદ ભારતનું ચતુર્થ ક્રમનું સૌથી નાનું રાજ્ય બનાવે છે. વસ્તી વૃદ્ધિનો દર દાયકા દીઠ 14.9 ટકા છે. જમીનના દરેક ચોરસ કિલોમીટદીઠ 363 વ્યક્તિઓ છે. ગોવા એ એવું રાજ્ય છે જેમાં 49.76 ટકા શહેરી વસ્તીનું ઊંચુ પ્રમાણ છે, જે શહેરી વિસ્તારમાં રહે છે. ગોવાનો સાક્ષરતા દર 82 ટકાની વધારે છે. જાતિ ગુણોત્તર દર 1000 પુરુષની સરખામણીએ 960 સ્ત્રીઓ છે. જ્ન્મ દર 2007માં દર 1000 વ્યકિતએ 15.70નો હતો. ગોવા એવું પણ રાજ્ય છે જેમાં અનુસૂચિત જાતિનો દર 0.04 ટકા ભારતમાં સૌથી ઓછો છે.
2001ની વસ્તી ગણતરી અનુસાર કુલ 1,343,998માંથી 886,551 (65 ટકા) હિન્દુઓ, 359,568 (26 ટકા) ખ્રિસ્તીઓ, 92,210 (6 ટકા) મુસ્લિમો, 970 (0.07 ટકા) શીખ, 549 (0.04 ટકા) બુદ્ધ ધર્મના લોકો, 820 (0.06 ટકા) જૈનો અને 3530 (0.24 ટકા) અન્ય ધર્મ સમુદાયના હતા.
ભાષાઓ
ગોવા, દમણ અને દીવ સત્તાવાર ભાષા કાયદો, 1987 દેવનગરી લિપિમાં કોંકણીને ગોવાની સત્તાવાર ભાષા બનાવે છે, પરંતુ એવી જોગવાઇ કરવામાં આવી છે કે મરાઠીનો ઉપયોગ "દરેક પ્રકારના અથવા કોઇપણ સત્તાવાર હેતુઓ માટે" ઉપયોગ કરી શકાશે. જે પત્રવ્યવહાર મરાઠીમાં મેળવવામાં આવે તેનો જવાબ મરાઠીમાં આપવાની પણ સરકારની નીતિ છે. જોકે, રોમન લિપિમાં મરાઠી અને કોંકણીને રાજ્યમાં સમાન દરજ્જો આપવાની માગ રહી હોવા છતાં,, કોંકણી એકમાત્ર સત્તાવાર ભાષા રહી છે.
મોટે ભાગે કોંકણી, મરાઠી અને અંગ્રેજી ભાષાનો ઉપયોગ થાય છે. કોંકણી એ પ્રાથમિક ધોરણે બોલાતી ભાષા છે અને સત્તાવાર; મરાઠી અને અંગ્રેજી સાક્ષરતા, શિક્ષણ અને કેટલાક સત્તાવાર હેતુઓ માટે વપરાતી ભાષા છે. મોટા પ્રમાણમાં જે અન્ય ભાષાઓનો ઉપયોગ થાય છે તે હિન્દી, અને પોર્ટુગીઝ છે. વસાહત વર્ગની ભાષા પોર્ટુગીઝનો ઉપયોગ ઘટતા જતા સંબોધનકર્તાઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે, જોકે થોડા પ્રમાણમાં ઘરમાં વાતચીત માટે તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે અને થોડા પોર્ટુગીઝ પુસ્તકો પણ તાજેતરના વર્ષોમાં પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા છે.
પર્યટન
thumb|right|ગોવા કાર્નિવલ એ ગોવાના અનેક આકર્ષણોમાંનુ એક છે.
આંતરિયાળ વિસ્તારોમાં પર્યટક પ્રવૃત્તિઓમાં ઘટાડો થયો હોવાથી પર્યટન સામાન્ય રીતે ગોવાના દરિયાઇ વિસ્તારો પર કેન્દ્રિત થયેલું છે. 2004માં બે મિલિયનથી વધુ પર્યટકોએ ગોવાની મુલાકાત લીધી હોવાના અહેવાલ છે, જેમાંના 400,000 જેટલા વિદેશીઓ હતા.
ગોવામાં બે મુખ્ય પર્યટક ઋતુઓ છેઃ શિયાળો અને ઉનાળો. શિયાળાના સમયમાં, વિદેશી પર્યટકો (ખાસ કરીને યુરોપ) ગોવામાં ઉત્તમ આબોહવાને માણવા આવે છે. ઉનાળાના સમયમાં (જ્યારે ગોવામાં વરસાદી ઋતુ હોય છે), ભારત ભરના પર્યટકો રજાઓ ગાળવા આવે છે.
450 વર્ષોથી વધુ પોર્ટુગીઝોના શાસન સાથે અને તેના પરિણામે પોર્ટુગીઝ સંસ્કૃતિના પ્રભાવને લીધે ગોવા જોકે કંઇક અંશે દેશના અન્ય ભાગની તુલનામાં વિદેશી મુલાકાતીઓ સમક્ષ અલગ જ ચિત્ર રજૂ કરે છે. ગોવા રાજ્ય તેના ઉત્તમ દરિયાકિનારા, દેવળો અને મંદિરો માટે પ્રખ્યાત છે. જૂના ગોવામાં બોમ જિસસ કેથડ્રલ, ફોર્ટ અગુડા અને ભારતીય ઇતિહાસમાં નવું મીણનું સંગ્રહાલય, સંસ્કૃતિ અને વારસો અન્ય પર્યટક સ્થળો છે.
thumb|કેલાનગ્યુટ દરિયાકિનારો.
ઐતિહાસિક સ્થળો અને પડોશી સ્થળો
ગોવામાં બે વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટસ છે: બોમ જિસસ બેસિલીકા અને થોડા માન્ય મઠો. બેઝિલિકામાં અવસાન પામેલા સેંટ. ફ્રાંસિસ ઝેવિયરનું શરીર રાખવામાં આવ્યુ છે, જેમને અસંખ્ય કેથોલિકો દ્વારા ગોવાના આશ્રયદાતા સંત તરીકે ઓળખવામાં આવે છે (આર્કડિયોસેસ મુખ્ય ધર્માધ્યક્ષની સત્તા નીચેનો વિસ્તાર) ઓફ ગોવા ખરેખર આશિર્વાદ પામેલા જોસેફ વાઝ છે). દર 12 વર્ષોમાં એક વાર, તેમના શરીરની પૂજા માટે અને પ્રજાને જોવા માટે નીચે ઉતારવામાં આવે છે. આ પ્રકારની ઘટના છેલ્લે 2004માં હાથ ધરાઇ હતી. વેલહાસ કોન્ક્વીટાસ પ્રદેશો તેમના ગોવા-પોર્ટુગીઝ સ્થાપત્ય શૈલી માટે પણ જાણીતા છે. ગોવામાં ઘણા કિલ્લાઓ છે જેમ કે તિરાકોલ, ચાપોરા, કોર્જીયમ, અગુડા, ગાસ્પર ડાયસ અને કેબો ડી રામા.
ગોવાના ઘણા ભાગોમાં કડિયાઓએ બાંધેલા ઇન્ડો-પોર્ટુગીઝ શૈલીના સ્થાપત્ય હજુ પણ અસ્તિત્વમાં છે, જ્યારે કેટલાક ગામડાઓમાં તેમાંના મોટા ભાગના ખંડિયેર હાલતમાં છે. પણજીમાં ફોન્ટેનહાસને સાસ્કૃતિક ગાળા તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યું છે, જે ગોવાના જીવન, સ્થાપત્ય અને સંસ્કૃતિની ઝાંખી કરાવે છે. ગોવાના મંદિરોમાં પોર્ટુગીઝ યુગનો પ્રભાવ દ્રશ્યમાન છે, તેમાં મન્ગ્યુશી મંદિર અને મહાલસા મંદિરને ગણાવી શકાય, જોકે 1961 બાદ આમાંના મોટા ભાગનાનો નાશ કરાયો હતો અને સ્થાનિક ભારતીય શૈલીમાં પુનઃબાંધવામાં આવ્યા હતા.
સંગ્રહાલયો અને વિજ્ઞાન કેન્દ્ર
ગોવામાં થોડા સંગ્રહાલયો પણ છે, તેમાંના બે ગોવા સ્ટેટ સંગ્રહાલય અને નેવલ એવિયેશન મ્યુઝિયમ અગત્યના છે. એવિયેશન સંગ્રહાલય એ ભારતમાં આ પ્રકારનું ફક્ત એક સંગ્રહાલય છે. તદુપરાંત, પર્યટકો માટે જે સ્થળ એટલું જાણીતુ નથી તે ગોવા વિજ્ઞાન કેન્દ્ર છે, જે પંજીમમાં આવેલું છે.
લોકો અને સંસ્કૃતિ
thumb|કાવલેમનું શાંતા દુર્ગા મંદિર. ગોવાનો ટેબ્લો દીપસ્તંભ, ક્રોસ, ઘોડ મોડની તેમજ રથ પર ભાર મૂકતા ધાર્મિક એકસૂત્રતા દર્શાવે છે. રાજાનો પશ્ચિમનો વૈભવી શણગાર અને ભજવવામાં આવતા પ્રાદેશિક નૃત્યો રાજ્યના વિશિષ્ટ વિવિધ ધર્મો અને સંસ્કૃતિના મિશ્રણની ઝાંખી કરાવે છે. સંગીત અને નૃત્યનો તહેવાર શિગ્મો મેલ વિવિધતામાં એકતા દર્શાવે છે. ગોવા કાર્નિવલ અસંખ્ય પર્યટકોને આકર્ષવા માટે જાણીતુ છે. અન્ય આગવા સ્થાનિક તહેવારો દિવાળી, નાતાલ, ચાવોથ અને ઇસ્ટર છે. ગોવા નવા વર્ષની ઉજવણી માટે પણ જાણીતુ છે.
નૃત્ય અને સંગીત
માન્ડો અને ડુલપોડ પરંપરાગત ગોઆન સંગીત સ્વરૂપ છે. ગોઆન હિન્દુઓ નાટક, ભજન અને કિર્તનના ખૂબ શોખીન હોય છે. અત્યંત વિખ્યાત ભારતીય શાસ્ત્રીય ગાયકો ગોવાના છે, જેમ કે લત્તા મંગેશકર, આશા ભોંસલે, કિશોરી અમોનકર, કેસરબાઇ કર્કર, જિતેન્દ્ર અભિષેકી, પંડિત પ્રભાકર કારેકર. કેટલાક પરંપરાગત ગોઆન નૃત્ય દેખન્ની, ફૂગડી, અને કોરિદિન્હો છે.
ગોવા ગોવા ટ્રાન્સનું જન્મસ્થળ છે અને ત્યાં સનબર્ન તહેવારો ઉજવાય છે જેણે વિશ્વના વિખ્યાત કલાકારોએ માણ્યા છે, આવા કલાકારોમા ડીજે કાર્લ કોક્સ, રોજર સંચેઝ, આર્મિન વા બુરેન, એક્સવેલ, નફિઝા, જોહ્ન ઉ ફ્લેમિંગ, વચન ચિન્નાપા અને સુલ્તાનનો સમાવેશ થાય છે.
સ્થાપત્યકલા
thumb|ગોઆન-પોર્ટુગીઝ વિલા thumb|ફોન્ટેનહસને તેના જૂના સ્થાપત્યને કારણે પંજીમમાં રક્ષિત વિસ્તારમાં છે. મકાનમાં રહેતા લોકો ફક્ત અંદરથી ફરી નવું કરી શકે છે-બહારના ભાગને એમને એમ જ રહેવા દેવામાં આવે છે.
ગોવાની સ્થાપત્યકલા ભારતીય, મુઘલ અને પોર્ટુગીઝ શૈલીનું મિશ્રણ છે. પોર્ટુગીઝોએ ચાર સદીઓ સુધી શાસન કર્યું હોવાથી અસંખ્ય દેવળો અને રહેણાંકો પર સ્થાપત્યકલાની પોર્ટુગીઝ શૈલીની ઝાંખી જોવા મળે છે. ગોવામાં મુઘલોનું પણ શાસન હતું અને ત્યાં ડોમ્સ સાથે ખાસ મુઘલ શૈલીના સ્મારકો બંધાયેલા જોવા મળે છે. ખાસ ગોઆન સ્થાપત્યકલા અત્યંત સાદી અને સરળ છે અને આધુનિક ઇમારતોમાં પણ તે દ્રશ્યમાન થાય છે.
રમત ગમત
ગોવાના ઘણા વતનીઓએ ફૂટબોલમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યુ છે અને તેમાંના ચારના નામ છે, બ્રહ્માનંદ સંખવાલકર, બ્રુનો કૌટિન્હો, મૌરિસિઓ અફોન્સો, અને રોબર્ટો ફર્નાન્ડિઝ, આ તમામ અમુક સમયે કે અન્ય સમયે રાષ્ટ્રીય ટીમના કપ્તાન રહ્યા હતા.
તાજેતરના દાયકાઓમાં ક્રિકેટનો વધતો જતો પ્રભાવ જોઇ શકાય તેમ છે. ગોવા પાસે તેની પોતાની ક્રિકેટ ટીમ છે. દિલીપ સરદેસાઇ ભારત માટે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં રમી ચૂકેલા અત્યાર સુધીના એકમાત્ર ગોવાના વતની છે.
સરકાર અને રાજકારણ
ભારતીય સંસદમાં, ગોવાની બે બેઠકો લોકસભામાં છે, જે પ્રત્યેક એક જિલ્લાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે અને એક બેઠક રાજ્ય સભામાં છે.
ગોવાની રાજધાની પણજી છે, જે અંગ્રેજીમાં પંજીમ તરીકે ઓળખાય છે અને અગાઉ તે પોર્ટુગીઝના સમયમાં પંગીમ તરીકે ઓળખાતું હતું અને સ્થાનિક ભાષામાં તે પોન્જી તરીકે ઓળખાય છે, જે ગોવાની વહીવટી રાજધાની છે અને તે પણજી નજીક માન્ડોવીના ડાબા કિનારે આવેલી છે. ગોવાની વિધાનસભાની બિલ્ડીંગ પોર્વોરીમમાં આવેલી છે - ગોવા વિધાનસભાની બેઠક માંડોવી નદી વિસ્તારમાં આવેલી છે. રાજ્યનું ન્યાયિક સત્તામાળખું મુંબઇ સાથે સંબંધિત છે (અગાઉ બોમ્બે તરીકે જાણીતુ, જે ગોવાના પડોશી રાજ્ય મહારાષ્ટ્રની રાજધાની છે), કેમ કે રાજ્ય બોમ્બે હાઇકોર્ટના ન્યાયક્ષેત્રમાં આવે છે. હાઇકોર્ટની ખંડપીઠ પણજીમાં આવેલી છે. અન્ય રાજ્યોથી વિરુદ્ધ, તે વ્યક્તિગત ધર્મો માટે રચાયેલા નાગરિક કાયદાઓના બ્રિટીશ ઇન્ડિયન મોડેલને અનુસરે છે, પોર્ટુગીઝ યુનિફોર્મ સિવીલ કોડ, નેપોલેનિક કોડ પર આધારિત છે, જેને ગોવા સરકારે જાળવી રાખ્યા છે.
ગોવા એક જ ગૃહ ધારાસભા ધરાવે છે, જેમાં ચાળીસ સભ્યોની વિધાનસભાનો સમાવેશ થાય છે, જેનુ નેતૃત્ત્વ મુખ્ય પ્રધાન દ્વારા કરવામાં આવે છે, જે સર્વોચ્ચ સત્તા ધરાવે છે. ગોવાના પ્રવર્તમાન મુખ્ય પ્રધાન શ્રી દિગમ્બર કામત છે અને વિરોધપક્ષના નેતા શ્રી મનોહર પારિકાર છે. શાસક સરકારમાં પક્ષ અથવા યુતિનો સમાવેશ થાય છે, જે રાજ્યની ચુટણીમાં મહત્તમ બેઠકો કબજે કરે છે અને ગૃહમાં સારી બહુમતી ટેકાનો લાભ ઉઠાવે છે. ગવર્નરની નિમણૂક ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા કરવામાં આવે છે. ગવર્નરની ભૂમિકા મોટે ભાગે સમારંભોમાં હોય છે, પરંતુ કોણે હવે પછીની સરકાર રચવી જોઇએ તે નક્કી કરવામાં અથવા તાજેતરના ભૂતકાળમાં થયું હતું તેમ ધારાસભાનું વિસર્જન કરવા સમયે મહત્વની ભૂમિકા બજાવે છે. 1990 સુધી સ્થિર સરકાર અનુભવ્યા બાદ ગોવા પોતાની રાજકીય અસ્થિરતાને કારણે તોફાની રાજ્ય તરીકે ઉભરી આવ્યું છે, કેમ કે 1990 અને 2005 વચ્ચેના પંદર વર્ષોના ગાળામાં ગોવાએ ચૌદ સરકારો જોઇ છે. માર્ચ 2005માં ગવર્નર દ્વારા વિધાનસભાને બરખાસ્ત કરવામાં આવી હતી અને રાષ્ટ્રપતિ શાસનની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી, જેણે કાયદાસભાને બરતરફ કરી હતી. જૂન 2005ની પેટા ચુંટણીમાં જે પાંચ બેઠકોની ચુંટણી યોજાઇ હતી તેમાંથી ત્રણ બેઠકો પર જીત મેળવીને કોંગ્રેસ સત્તા પર આવી હતી. કોંગ્રેસ પક્ષ અને ભારતીય જનતા પક્ષ (બીજેપી) રાજ્યમાં મોટામાં મોટા બે પક્ષો છે. 2007ના વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસના નેતૃત્ત્વવાળી યુતિએ જીત મેળવી હતી અને રાજ્યમાં શાસનનો પ્રારંભ કર્યો હતો. અન્ય પક્ષોમાં યુનાઇટેડ ગોઆન્સ ડેમોક્રેટિક પક્ષ, નેશનાલિસ્ટ કોંગ્રેસ પક્ષ મહારાષ્ટ્રવાદી ગોમાન્તક પક્ષનો સમાવેશ થાય છે.
માધ્યમો અને સંદેશાવ્યવહાર
ગોવામાં ભારતમાં ઉપલબ્ધ મોટે ભાગ તમામ ટેલિવીઝન ચેનલો ઉપલબ્ધ છે. ગોવાના મોટા ભાગના વિસ્તારોમાં કેબલ દ્વારા ચેનલો મેળવવામાં આવે છે. આંતરિયાળ પ્રદેશોમાં ચેનલો ઉપગ્રહ ડિશ દ્વારા મેળવવામાં આવે છે. રાષ્ટ્રીય ટેલિવીઝન પ્રસારણકર્તા, દૂરદર્શન પાસે બે મુક્ત પ્રાદેશિક ચેનલો રજૂ કરવા માટે છે.
ડીટીએચ (ડાયરેક્ટ ટુ હોમ) ટીવી સેવા ડીશ ટીવી, તાતા સ્કાય અને ડીડી ડાયરેક્ટ પ્લસ દ્વારા ઉપલબ્ધ છે. ઓલ ઇન્ડિયા રેડીયો રાજ્યમાં એક માત્ર રેડીયો ચેનલ છે, જે એફએમ અને એએમ બેન્ડઝ એમ બંનેનું પ્રસારણ કરે છે. પ્રાયમરી ચેનલ 1287 કિલોહર્ટઝ અને વિવિધ ભારતી ચેનલ 1539 કિલોહર્ટઝ પર બે એએમ ચેનલોનું પ્રસારણ કરવામા આવે છે. એઆઇઆરની એફએમ ચેનલને એફએમ રેઇન્બો કહેવાય છે અને 105.4 મેગાહર્ટઝ પર પ્રસારિત કરવામાં આવે છે. ખાનગી એફએમ રેડીયો ચેનલો બીગ એફએમ 92.7 મેગાહર્ટઝ અને રેડીયો ઇન્ડિગો 91.9 મેગાહર્ટઝ પર પ્રસારિત કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત શૈક્ષણિક રેડીયો ચેનલ ગ્યાન વાણી પણ છે, જે ઇગ્નો દ્વારા પણજીથી 107.8 મેગાહર્ટઝ પર પ્રસારિત કરવામાં આવે છે. 2006માં સેંટ ઝેવિયર્સ કોલેજ, માપુસા રાજ્યમાં એવી સર્વપ્રથમ કોલેજ બની હતી કે જેણે કેમ્પસ કોમ્યુનિટી રેડીયો સ્ટેશન 'વોઇસ ઓફ ઝેવિયર્સ'નો પ્રારંભ કર્યો હતો.
મોટા ભાગના સેલ્યુલર સર્વિસ ઓપરેટરોમાં રિલાયન્સ ઇન્ફોકોમ, તાતા ઇન્ડિકોમ, વોડાફોન (અગાઉની હચ), ભારતી એરટેલ, બીએસએનએલ અને આઇડિયા સેલ્યુલરનો સમાવેશ થાય છે.
સ્થાનિક અખબાર પ્રકાશનોમાં અંગ્રેજી ભાષામાં  ધી હેરાલ્ડ (ગોવાનું સૌથી જૂનુ, એક સમયે પોર્ટુગીઝ ભાષાનું પેપર જે ઓ હેરાલ્ડો તરીકે જાણીતુ હતું), ગોમાન્તક ટાઇમ્સ અને નવહીંદ ટાઇમ્સ નો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, ધી ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા અને ધી ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ શહેરી વિસ્તારોમાં બોમ્બે અને બેંગલોરથી પ્રાપ્ત કરવામાં આવે છે. ધી ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા એ તાજેતરમાં જ ગોવાથી પ્રકાશનનો પ્રારંભ કર્યો છે, જે રાજ્યની રાજધાનીથી સીધા જ સ્થાનિક વસ્તીને સમાચાર પીરસે છે. સત્તાવાર રીતે માન્ય અખબારોની યાદીમાં કોંકણી (દેવનાગરી લિપિ)માં સૂનાપારંત, ધી નવહીંદ ટાઇમ્સ , અંગ્રેજીમાં ધી હેરાલ્ડ ટાઇમ્સ અને ધી ગોમાન્તક ટાઇમ્સ ; અને ગોમાન્તક , તરુણ ભારત , નવપ્રભા , ગોવા ટાઇમ્સ , સનાતન પ્રભાત , ગોવાદૂત (બધાજ મરાઠીમાં)નો સમાવેશ થાય છે. દરેક દૈનિક અખબારો છે. રાજ્યના અન્ય પ્રકાશનોમાં ગોવા ટુડે (અંગ્રેજી ભાષા, માસિક), ગોઆન ઓબ્સર્વર (ઇંગ્લીશ, સાપ્તાહિક), વાવરડ્ડેન્ચો ઇક્ટ (રોમન-લિપિ કોંકણી, સાપ્તાહિક) ગોવા મેસેન્જર, ગુલાબ (કોંકણી, માસિક), બિમ્બ (દેવનાગીરી-સ્ક્રીપ્ટ કોંકણી)નો સમાવેશ થાય છે.
શિક્ષણ
thumb|ગોવા યુનિવર્સિટી 2001ની વસ્તી ગણતરી અનુસાર ગોવાનો સાક્ષરતા દર 82 ટકાનો છે, જેમાં પુરુષોમાં 89 ટકા અને સ્ત્રીઓનો 76 ટકા સાક્ષરતા દર છે. દરેક તાલુકા ગામડાઓના બનેલા છે, દરેકમાં સરકાર દ્વારા ચાલતી શાળા છે. ભ્રષ્ટાચારનું નીચુ સ્તર હોવાથી અને સરકારી શાળા ગુણવત્તા વાળી હોવાથી ખાનગી શાળાની અન્ય દેશની તુલનામાં ઓછી માગ રહે છે. દરેક શાળાઓ રાજ્ય એસએસસીની હેઠળ આવે છે, જેનો અભ્યાસક્રમ રાજ્ય શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવ્યો હોય છે. તદુપરાંત ઓલ ઇન્ડિયા આઇસીએસઇ બોર્ડ અથવા એનઆઇઓએસ બોર્ડ દ્વારા ચાલતી પણ કેટલીક શાળાઓ છે. ગોવામાં મોટા ભાગના વિદ્યાર્થીઓ અંગ્રેજી માધ્યમનો ઉપયોગ કરીને તેમની હાઇ સ્કુલ પૂર્ણ કરે છે. બીજી બાજુ પ્રાથમિક શાળાઓ મોટે ભાગે કોંકણીમાં મરાઠીમાં ચલાવવામાં આવે છે. (ખાનગી શાળામાં, પરંતુ સરકારી સહાય વાળી શાળાઓમાં). ભારતમાં મોટે ભાગે બને છે તેમ, અંગ્રેજી માધ્યમ શિક્ષણની તરફેણમાં સ્વદેશી માધ્યમો માટેની હાજરીમાં ઘટાડો થતો જોવાયો છે. ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયામાં પ્રકાશિત થયેલા અહેવાલ અનુસાર, 84 ટકા ગોવાન શાળાઓ વહીવટી વડા સિવાય જ ચલાવવામાં આવે છે.
શાળાના દસ વર્ષો બાદ, વિદ્યાર્થીઓ ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળામાં જોડાય છે, જે વિખ્યાત પ્રવાહો જેમ કે વિજ્ઞાન, આર્ટસ, લો (કાયદો) અને કોમર્સમાં અભ્યાસક્રમો પૂરા પાડે છે. વિદ્યાર્થી વ્યાવસાયિક અભ્યાસોમાં પણ જોડાઇ શકે છે. વધારામાં, ઘણા ત્રણ વર્ષના ડિપ્લોમા અભ્યાસક્રમોમાં જોડાય છે. બે વર્ષની કોલેજ બાદ વ્યાવસાયિક ડિગ્રી હોય છે. ગોવા યુનિવર્સિટી રાજ્યમાં એક માત્ર યુનિવર્સિટી છે, જે તાલેઇગાવમાં આવેલી છે અને ગાવાની કોલેજો તેની સાથે સંલગ્ન છે. રાજ્યમાં ચાર એન્જિનિયરીંગ કોલેજો છે અને એક મેડિકલ કોલેજ છે. ગોવા એન્જિનિયરીંગ કોલેજ અને ગોવા મેડિકલ કોલેજ રાજ્ય દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે જ્યારે અન્ય ત્રણ એન્જિનિયરીંગ કોલેજો ખાનગી સંસ્થાઓ દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે.
ગોવામાં શ્રેષ્ઠ શાળાઓમાં પોરવોરીમ ખાતે વિદ્યા પ્રભોદિની, કે.બી. હેડગેવાર હાઇ સ્કુલ, પ્રોગ્રેસ હાઇ સ્કુલ, ડોન બોસ્કો હાઇ સ્કુલ, પીપલ્સ હાઇ સ્કુલ, પણજીમાં મુશ્તીફંડ હાઇ સ્કુલ, પોન્ડામાં એ.જે. ડિ અલમેઇડા હાઇ સ્કુલ, વિદ્યા ભારતી મહિલા નુતન, મારગાઓમાં મનોવિકાસ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
ગોવામાં શ્રેષ્ઠ કોલેજોમાં જી.વી.એમની એસ.એન.જે.એ. હાયર સેકંડરી સ્કુલ, ડોન બોસ્કો કોલેજ, ડી.એમ.ની કોલેજ, સેંટ ઝેવિયર્સ કોલેજ, કાર્મેલ કોલેજ, ચૌગુલે કોલેજ, ધેમ્પે કોલેજ, દામોદર કોલેજ, એમઇએસ કોલેજ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
ખાનગી એન્જિનિયરીંગ કોલેજો શ્રી રાયેશ્વર ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ એન્જિનિયરીંગ એન્ડ ઇન્ફર્મેશન ટેકનોલોજી, શિરોડા અને પાડ્રે કોન્સેઇકાઓ કોલજ ઓફ એન્જિનિયરીંગ, વેરના છે. ફાર્મસી, આર્કિટેક્ચર અને ડેન્ટિસ્ટ્રી ઓફર કરતી કોલેજો સાથે અસંખ્ય ખાનગી કોલેજો પણ લો (કાયદો), આર્ટસ, કોમર્સ અને વિજ્ઞાન શાખામાં અભ્યાસ આપે કરે છે. આ ઉપરાંત નેશનલ ઓશનોગ્રાફિક સાયન્સ સંબંધિત બે કેન્દ્રો છે, એનસીએઓઆર અને નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ઓશનોગ્રાફી (એઆઇઓ) વાસ્કો અને પંજીમમાં છે. 2004માં, બીટ્સ પિલાની યુનિવર્સિટીએ તેમનો પ્રથમ ભારતીય ઉપગ્રહનો પ્રારંભ કર્યો હતો, બીટ્સ પિલાની ગોવા કેમ્પસ ડાબોલીમ નજીક છે.
એન્જિનિયરીંગ કોલેજ ઉપરાંત, બહુ થોડી પોલિટેકનિક સંસ્થાઓ છે, જેમાં ફાધર અગ્નેલ પોલિટેકનિક, વેરના અને ધી ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ શિપબિલ્ડીંગ ટેકોલોજી, વાસ્કો ડા ગામાનો સમાવેશ થાય છે જે ટેકનિકલ અને વ્યાવસાયિક તાલીમ આપે છે.
જોકે, ગોવામાં જે અભ્યાસક્રમ ઉપલબ્ધ છે તેના કરતા વધુ માગ હોવાથી, મોટા ભાગના નિવાસીઓ અન્ય રાજ્યોમાં અભ્યાસક્રમ કરવાનું પસંદ કરે છે. ગોવા પણ ભારતમાં મરિન એન્જિનિયરીંગ, ફિશરીઝ, હોટેલ મેનેજમેન્ટ અને ક્વિઝીન જેવા અભ્યાસક્રમો માટે અત્યંત જાણીતુ છે. રાજ્ય વધુમાં દેશમાં અનેક શ્રેષ્ઠ શાળાઓમાંની એક બિઝનેસ સ્કુલ ધરાવે છે - ગોવા ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ મેનેજમેન્ટ જે એક સ્વાયત્ત છે અને તેની સ્થાપના 1993માં રોમ્યુયાલ્ડ ડી'સોઝા દ્વારા કરવામાં આવી હતી. શાળાના અભ્યાસક્રમના એક ભાગ તરીકે પોર્ટુગીઝ, ઘણી વખત કેટલીક શાળાઓમાં ત્રીજી ભાષા તરીકે પોર્ટુગીઝ શીખવવામાં આવે છે. ગોવા યુનિવર્સિટી પોર્ટુગીઝમાં સ્નાતક અને માસ્ટર્સ ડિગ્રી પણ ઓફર કરે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો શ્રેણી:ગોઆ
સઈ
સઈ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના  કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા  રાપર તાલુકામા આવેલુ આ નાનુ ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:રાપર તાલુકો શ્રેણી:વાગડ
તંતા ઘાટી (તા. સીંગવડ)
શ્રેણી:સીંગવડ તાલુકો
નહેરુ બ્રિજ
thumbnail|નહેરુ બ્રિજ નહેરુ બ્રિજ સાબરમતી નદી પર આવેલા મુખ્ય પુલોમાંથી એક છે અને અમદાવાદ શહેરના પરિવહનમાં મહત્વનો ફાળો આપે છે. ઐતહાસિક એવા એલિસ બ્રિજની સરખામણીમાં આ પુલ આધુનિક અને મોટો છે. આ પુલનું નામ ભારતના પ્રથમ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુના નામ પરથી આપવામાં આવ્યું છે.
અમદાવાદ શહેરના એક આકર્ષણ સમાન એવી પતંગ હોટેલ (ફરતી હોટેલ) નહેરુ બ્રિજ નજીક સાબરમતી નદીના કિનારા પર આવેલી છે.
શ્રેણી:અમદાવાદ શ્રેણી:અમદાવાદમાં પરિવહન
તાળું
તાળું એક યાંત્રિક ઉપકરણ છે, જેને ઘરના દરવાજા, વાહનો, મોટાં વાસણોના ઢાંકણો વગેરેમાં લગાવવામાં આવે છે, જેથી કોઇ અન્ય વ્યક્તિ એની અંદર પ્રવેશી ન શકે અથવા અંદરની વસ્તુઓને લઇ ન શકે કે એનો ઉપયોગ ન કરી શકે. તાળું, ચાવી અથવા તો યોગ્ય ક્રમના સંયોજન (કોમ્બીનેશન)ની સહાયતા વડે ખોલી શકાય છે.
જુદા જુદા પ્રકારનાં તાળાં
right|thumb| એક પૈડલોકનું ચિત્ર (side view) right|thumb|એક દરવાજાનાં બે તાળાં
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:યાંત્રિક ઉપકરણો શ્રેણી:સુરક્ષા શ્રેણી:વિજ્ઞાન
કુંભણ (તા. પાલીતાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાના પાલીતાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલીતાણા તાલુકો
પુર્ણા નદી
પુર્ણા નદી ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા ડાંગ, સુરત અને નવસારી જિલ્લાઓની મહત્વની નદી છે. આ નદી મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતની સરહદ પર આવેલી સહ્યાદ્રિ પર્વતમાળામાં પિપલદહાડ નજીકથી નીકળી, નવસારી જિલ્લાના મુખ્યમથક નવસારી નજીક અરબ સાગરમાં ભળી જાય છે.
આ નદીમાં વાલ્મિકી, ગિરા નદી ભળી જાય છે. પુર્ણા નદીના કિનારા પર લવચાલી, મહાલ, બુહારી, મહુવા, નવસારી વગેરે ગામો આવેલાં છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ શ્રેણી:ડાંગ જિલ્લો
રવ મોટી
રવ મોટી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના  કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા  રાપર તાલુકામા આવેલુ આ નાનુ ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ભૂગોળ
આ ગામ રવ નાની ગામ નજીક મંદિર અને મેદાનનો સમાવેશ કરે છે. ચોબારીથી 19 mi અંતરે આવેલું છે.
રવેચી માતા મંદિર
ગામમાં રવેચી માતાનું મંદિર તળાવના કિનારે આવેલું છે, જે ૧૮૨૧ (સંવત ૧૮૭૮)માં ૬૩૩ પાઉન્ડ (૨૪,૦૦૦ કચ્છ કોરી)ના ખર્ચે બાંધવામાં આવ્યું હતું. આ મંદિર ૩૦ ફીટ લાંબુ, ૧૭ ફીટ પહોળું અને ૫૪ ફીટ ઉંચાઇની સાથે બે ગુંબજો ધરાવે છે. જેમાં પ્રથમ ૭ ચોરસ ફીટ અને બીજો ૧૪x૭ ફીટનો છે. મંદિરનો મુખ્ય ભાગ ૧૪ ફીટ x ૧૩ ફીટ વિસ્તાર પર ૪૪ ફીટ ઉંચાઇ પર છે. મંદિરમાં રવેચી માતાની મોટી મૂર્તિ આવેલી છે, જે વાગડ વિસ્તારમાં બહુ માન્યતા ધરાવે છે. જૂનું મંદિર જે ૯ ગુંબજ ધરાવતું હતું અને પાંડવો દ્વારા બાંધવામા આવ્યું હતું, તે બાબી સૈન્ય દ્વારા વિનાશ કરી દેવામાં આવ્યું તેમ મનાય છે. મંદિરની દિવાલના ખૂણા પર પાળિયો આવેલો છે જેના પર ઇ.સ. ૧૨૭૧ (સંવત ૧૩૨૮)ની સાલનું લખાણ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:રાપર તાલુકો શ્રેણી:વાગડ
કપરાડા
કપરાડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના વલસાડ જિલ્લાના કપરાડા તાલુકાનું નગર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
આશ્રમ શાળા
કપરાડામાં દક્ષિણ ગુજરાત આદિવાસી આશ્રમ શાળા આવેલી છે, જેની સ્થાપના સામાજીક કાર્યકર ઉર્મિલાબેન પી. ભટ્ટ દ્વારા ૬૦ વર્ષ પહેલાં કરવામાં આવી હતી. ઉર્મિલાબેન ભટ્ટ ગાંધીવાદી અને ગુજરાત સરકારમાં પ્રથમ સ્ત્રી મંત્રી બન્યા હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો શ્રેણી:કપરાડા તાલુકો
મેઘાલય
મેઘાલય એ ભારતનું એક ઉત્તરપૂર્વીય એક ડુંગરાળ રાજ્ય છે. સંસ્કૃતમાં આ નામનો અર્થ "વાદળોનો વાસ" એવો થાય છે. ૨૦૧૬ સુધીમાં મેઘાલયની વસ્તી ૩૨,૧૧,૪૭૪ હોવાનો અંદાજ છે. મેઘાલય આશરે ૨૨,૪૩૦ ચોરસ કિલોમીટરના ક્ષેત્રને આવરે છે, જેની લંબાઈ અને પહોળાઈનો ગુણોત્તર લગભગ ૩:૧ છે.
આ રાજ્ય એ ભારતનો સૌથી ભીનો પ્રદેશ છે, જે સરેરાશ દરેક વર્ષે 12000 mm વર્ષાની નોંધ કરે છે. રાજ્યનો આશરે ૭૦% જંગલોથી ઘેરાયલો છે. મેઘાલય ઉષ્ણકટિબંધીય જંગલોનું ઇકોરીજીયન મોટા ભાગના રાજ્યને ઘેરી લે છે; તેના પર્વતીય જંગલો ઉત્તર અને દક્ષિણ તરફના નીચાણવાળા ઉષ્ણકટિબંધીય જંગલોથી અલગ છે. જંગલો તેમના સસ્તન પ્રાણીઓ, પક્ષીઓ અને છોડની જૈવવિવિધતા માટે જાણીતા છે.
મેઘાલય મુખ્યત્વે એક કૃષિ અર્થતંત્ર ધરાવે છે સાથે નોંધપાત્ર વ્યાપારી વનીકરણ ઉદ્યોગ પણ અહીં વિકસ્યો છે. બટેટા, ચોખા, મકાઈ, અનાનસ, કેળા, પપૈયા, મસાલા અહીંની મુખ્ય પેદાશો છે. સેવા ક્ષેત્ર રીઅલ એસ્ટેટ અને વીમા કંપનીઓનું બનેલું છે. ૨૦૧૨માં મેઘાલયનું કુલ રાજ્ય સ્થાનિક ઉત્પન્ન વર્તમાન કિંમત પ્રમાણે અંદાજે inr 161730000000 છે. રાજ્ય ભૌગોલિક રીતે ખનિજોથી સમૃદ્ધ છે, પરંતુ તે ક્ષેત્રમાં કોઈ નોંધપાત્ર ઉદ્યોગો નથી. આ રાજ્યમાં આશરે 1,170 km લાંબા રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો છે. તે બાંગ્લાદેશ સાથેના વેપાર માટેનું એક મુખ્ય લોજિસ્ટિકલ કેન્દ્ર પણ છે.
જુલાઈ 2018 માં, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્ટ્રેટીગ્રાફી (ભૂસ્તરીય શાસ્ત્ર) આયોગે ભૂસ્તર શાસ્ત્રીય અભ્યાસને લાગતા હોલોસેન યુગને ત્રણ ખંડમાં વિભાજિત કર્યો હતો જેના અંતિમ હોલોસેનને મેઘાલય ખંડ નામ આપવામાં આવ્યું છે. આ એટલા માટે કે મેઘાલયની માવમ્લુહ ગુફાના લવણસ્તંભો લગભગ ઈ. સ. પૂ. ૨૨૫૦ની એક મહત્ત્વની વૈશ્વિક આબોહવા પરિવર્તનની ઘટના, સ્ટ્રેટોટાઈપ, ની સીમા ક્કી કરે છે.
વસ્તી
મેઘાલયની મોટાભાગની વસ્તી આદિવાસી લોકોની છે. ખાસીઓ સૌથી મોટું જૂથ છે, ત્યાર બાદ ગારો પછી જૈંંતિયા આવે છે. આ જાતિઓની જાણકારી અંગ્રેજોને હતી. તેને તેઓ "પહાડી જાતિ" તરીકે ઓળખાતા. અન્ય જૂથોમાં હાજોંગ, બાયટ, કોચ અને સંબંધિત રાજનોંગશી, બોડો, દિમસા, કુકી, લાખર, તિવા(લાલંગ), કરબી, રાભા અને નેપાળી જાતિઓ અહીં વસે છે.
મેઘાલય રાજ્યના જિલ્લાઓ
મેઘાલય રાજ્યમાં કુલ ૭ જિલ્લાઓ આવેલા છે:
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
પ્રતાપગઢ (તા.રાપર)
પ્રતાપગઢ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના  કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા  રાપર તાલુકામા આવેલુ આ નાનુ ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:રાપર તાલુકો શ્રેણી:વાગડ
કેમ્બ્રિજ વિશ્વવિદ્યાલય
કેમ્બ્રિજ વિશ્વવિદ્યાલય કે કેંબ્રિજ વિશ્વવિદ્યાલય ઈંગ્લેન્ડમાં આવેલા કેમ્બ્રિજ શહેરમાં આવેલું એક જગતભરમાં જાણીતું વિશ્વવિદ્યાલય છે. આ વિદ્યાલય અંગ્રેજીભાષી દેશો પૈકીનું બીજા ક્રમે આવતું સૌથી પુરાણું અને યૂરોપ ખંડમાંનું ચોથા ક્રમે આવતું સૌથી પુરાણું વિશ્વવિદ્યાલય છે.
પુરાણા દસ્તાવેજોમાં જણાવ્યા અનુસાર, ઇ. સ. ૧૨૦૯ના વર્ષમાં શહેરવાસીઓ સાથે થયેલા વિવાદને કારણે ઓક્સફર્ડ શહેર છોડીને બહાર નિકળેલા કેટલાક બુદ્ધિજીવીઓના સંગઠન દ્વારા આ વિશ્વવિદ્યાલયનો પાયો નાખવામાં આવ્યો હતો. ઑક્સફર્ડ અને કેમ્બ્રિજ વિશ્વવિદ્યાલયને સંયુક્ત રૂપમાં ઑક્સબ્રિજ કહેવામાં આવે છે. બ્રિટિશ સંસ્કૃતિ અને ઇતિહાસમાં વણાઇ ગયેલા આ બંન્ને વિશ્વવિદ્યાલયો વચ્ચે થતી પ્રતિદ્વંદિતાનો એક લાંબો ઇતિહાસ છે.
અકાદમીની રીતે જોતાં ક્રેબ્રિજ વિશ્વવિદ્યાલયની ગણના દુનિયાના પાંચ સર્વશ્રેષ્ઠ વિશ્વવિદ્યાલયોમાં કરવામાં આવે છે. વર્ષ ૨૦૦૯ સુધીમાં અભ્યાસ કરી ગયેલા આ વિશ્વવિદ્યાલયના છાત્રોમાં ૮૫ નોબલ પુરસ્કાર વિજેતાઓ શામેલ છે.
શ્રેણી:ઇંગ્લેન્ડ શ્રેણી:કેમ્બ્રિજ શ્રેણી:બ્રિટનનાં વિશ્વવિદ્યાલય શ્રેણી:યુનિવર્સિટી
સુસ્ણા (તા. દ્વારકા)
સુસ્ણા (તા. દ્વારકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સુસ્ણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દ્વારકા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
સુભાષ બ્રિજ
centre|800px|thumb|સાબરમતી રિવર ફ્રન્ટમાંથી સુભાષ બ્રિજનો દેખાવ સુભાષ બ્રિજ એ અમદાવાદમાં સાબરમતી નદી પર આવેલો પુલ અને મહત્વનો વિસ્તાર છે. આ વિસ્તાર મહાત્મા ગાંધી સાથે સંકળાયેલો છે. સુભાષ બ્રિજથી ગાંધી આશ્રમ ૧.૫ કિમી દૂર આવેલો છે. ગાંધી આશ્રમની ખાદી વેચાણની દુકાન અહીં આવેલી છે. સુભાષ બ્રિજ વિસ્તારમાં ૮૦ કરતાં વધુ રહેણાંક સોસાયટીઓ આવેલી છે. આ વિસ્તાર શહેરથી પશ્ચિમમાં રેલ્વે લાઇન અને પૂર્વમાં સાબરમતી નદી વડે બીજાં વિસ્તારોથી અલગ પડે છે.
સુભાષ બ્રિજના વિસ્તારો
શ્રેણી:અમદાવાદમાં પરિવહન શ્રેણી:અમદાવાદ
પ્રવીણ પંડ્યા
પ્રવીણ પંડ્યા (૧૬ ફેબ્રુઆરી ૧૯૫૭) એ ગુજરાતી ભાષાના કવિ, લેખક અને નાટ્યલેખક છે. તેમના મહત્ત્વપૂર્ણ યોગદાનોમાં અજવાસનાં મત્સ્ય (૧૯૯૪), ઈન્ડિયા લોજ (૨૦૦૩), હાથીરાજા અને બીજા નાટકો (૨૦૦૪) અને બરડાના ડુંગર (૨૦૦૪) મુખ્ય છે. રંગમંચ પરની સક્રિયતા તેમજ હિન્દી કવિ સમશેર બહાદુરના નાટકીય રુપાંતરો એ તેમના ગુજરાતી સાહિત્યમાં મહત્ત્વના પ્રદાન છે. બરડાના ડુંગર પુસ્તક માટે તેમને ૨૦૦૮-૦૯નું ઉમા-સ્નેહરશ્મિ પારિતોષિક મળ્યું હતું.
પ્રારંભિક જીવન
પ્રવીણભાઈનો જન્મ સુરેન્દ્રનગર જિલ્લા ના ધ્રાંગધ્રા ખાતે જગજીવનદાસ અને મંગલાબેનને ત્યાં થયો હતો. તેમણે ધ્રાંગધ્રાની કે.એમ. બોયઝ હાઈસ્કૂલમાંથી અભ્યાસ કર્યો હતો. ૧૯૮૯માં તેમણે ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી નાટ્યશાસ્ત્રમાં સ્નાતકની પદવી મેળવી હતી. ૧૯૯૧માં ડિપ્લોમા ઇન જર્નાલિઝમ પૂર્ણ કર્યું. તેઓ હાલ અમદાવાદ ખાતે રહે છે.
કારકિર્દી
તેઓ ૨૦૧૪થી સાહિત્ય અકાદમી, નવી દિલ્હી ખાતે ગુજરાતી સલાહકાર બોર્ડના સભ્ય છે.
સાહિત્યસર્જન
તેમનો પ્રથમ કાવ્યસંગ્રહ અજવાસનાં મત્સ્ય ૧૯૯૪માં પ્રકાશિત થયો હતો. ત્યારબાદ બરડા ના ડુંગર (૨૦૦૯) અને આ કૌરવ પાંડવના સમયમાં (૨૦૧૪) નામના કાવ્યસંગ્રહો પ્રકાશિત થયા હતા.
તેમની કવિતાઓમાં સામાજિક છબી અને રાજકીય વિચારો પ્રતિબિંબિત થયેલા છે. "હાથીરાજા અને બીજા નાટકો" (૨૦૦૪) અને "ઇન્ડિયા લોજ" (૨૦૦૪) તેમના નાટ્યસંગ્રહો છે. તેમણે પ્રેમાનંદના નાટક 'સુદામાચરિત્ર'ને "પછી સુદામાજી બોલિયા" તરીકે રૂપાંતરીત કર્યું હતું, જે કુમાર (સામયિક) માં (એપ્રિલ ૨૦૧૬) પ્રકાશિત થયું હતું. તેમણે હિન્દી કવિ શમશેર બહાદુર સિંહની કૃતિઓને પણ ગુજરાતી નાટકોમાં રૂપાંતરીત કરી છે.
પુરસ્કાર
તેમના નાટક 'બેગમ હજરત'નું ભારતની બાવીસ ભાષાઓમાં ભાષાંતર કરવામાં આવ્યું છે અને ૨૦૧૩માં પ્રસાર ભારતી દ્વારા પ્રસારિત કરવામાં આવ્યું હતું. ૨૦૦૮માં તેમને તેમના નાટ્યસંગ્રહ 'ઇન્ડિયા લોજ' માટે ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીનો શ્રેષ્ઠ પુસ્તકનો પુરસ્કાર (૨૦૦૪) મળ્યો હતો. નવેમ્બર ૨૦૧૫માં તેમણે જાહેર કર્યું હતું કે તેઓ એવોર્ડ અને પૈસા પરત કરશે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૫૭માં જન્મ
છત્તીસગઢી ભાષા
છત્તીસગઢી ભાષા ભારત દેશના ઉત્તર તેમ જ મધ્ય ભાગમાં આવેલા છત્તીસગઢ રાજ્યમાં વહેવારમાં વપરાતી મુખ્ય ભાષા છે. આ ભાષા હિન્દી ભાષા પરથી ઉતરી આવેલી ભાષા છે. આ ઉપરાંત ઉત્તર તેમ જ મધ્ય ભારતમાં આવેલાં ઘણાં રાજ્યોમાં લોકો આ ભાષા બોલી, વાંચી કે લખી શકે છે.
આ ભાષાને લખવા માટે દેવનાગરિ લિપિનો ઉપયોગ થાય છે.
શ્રેણી:ભારતની ભાષાઓ શ્રેણી:છત્તીસગઢ
ગુલફામ
ગુલફામ અથવા જહાંગીર નશર્વનજી પટેલ ઉર્ફે પેસ્તોંજી (૧૪ જુલાઈ ૧૮૬૧ – ૨૪ ઓગસ્ટ ૧૯૩૬) ભારતના બોમ્બેના ગુજરાતી હાસ્યલેખક અને પત્રકાર હતા.
જીવન
તેનો જન્મ ૧૪ જુલાઈ, ૧૮૬૧ના રોજ બોમ્બેના ફોર્ટ વિસ્તારમાં આવેલા વિશાળ અને પુરાણા મકાનમાં રહેતા પારસી પટેલ પરિવારમાં થયો હતો. અ મકાન શહેરમાં પોર્ટુગીઝ શાસન દરમિયાન કોર્ટ અને જેલ તરીકે ઉપયોગમાં લેવામાં આવ્યું હતું. તેમના પિતા અનુવાદક હતા. તેમણે નવ વર્ષની ઉંમરે લખવાનું શરૂ કર્યું અને ૧૩ વર્ષની વયે તેમનું પ્રથમ પુસ્તક સોનારના ગઢ પ્રકાશિત કર્યું. ત્યારબાદ તેણે સ્પ્રેડમાં લખવાનું શરૂ કર્યું. તેમને લાગ્યું કે તેમના યજમાનને તે ગમશે નહીં, તેથી તેમણે તેમની બહેનના નામથી લખવાનું શરૂ કર્યું. તેમનો પ્રથમ લેખન ગુલ-અફ્શાન સ્પ્રેડશીટમાં પ્રકાશિત થયો હતો. તેમને શાળામાં એક નાટકમાં ગુલફામની ભૂમિકા ભજવી હોવાથી તેમને ગુલફામ ઉપનામ મળ્યું હતું. શરૂઆતમાં તેમને તે ગમ્યું નહીં પરંતુ બાદમાં તેમણે ગર્વથી તે સ્વીકાર્યું. ૧૬ વર્ષની ઉંમરે, તેમની ગઝલ જ્ઞાનવર્ધક સામયિકમાં પ્રકાશિત થઈ. ૧૯૩૧માં, ૫૩ વર્ષની વયે, તેમણે તેમની આત્મકથા મારી પોતાની જિંદગીનો હેવાલ લખી હતી અને મરણોત્તર પ્રકાશિત કરવાની ઇચ્છા કરી હતી, જે બાદમાં જહાંગીર બી. કરણી એન્ડ સન્સ દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવી હતી. ૨૪ ઓગસ્ટ ૧૯૩૬ના રોજ તેમનું અવસાન થયું.
સર્જન
તેમણે અનેક ઉપનામથી મોટી સંખ્યામાં કૃતિઓ લખી હતી. તેમની કેટલી કૃતિઓ જળવાઈ છે તે જાણી શકાયું નથી. તેમનું લેખન કૈસર-એ-હિંદ, ફુરસદ, જ્ઞાનવર્ધક, લક્ષ્મી, અખબાર-એ-સોડાગર, ગપશપ, જામ-એ-જમશેદ અને બોમ્બે સમાચાર જેવા અનેક સામયિકો અને અખબારોમાં પ્રકાશિત થતું હતું. તેમનું પહેલું પુસ્તક સોનારના ગઢ હતું. તેમણે મોટી સંખ્યામાં રમૂજી રેખાચિત્રો લખ્યા હતા જે એટલા લોકપ્રિય હતા કે ઘણીવાર અન્ય પ્રકાશકો દ્વારા તેની ઉઠાંતરી કરવામાં આવતી હતી.
ખેન કોટક તેના ૨૦૦થી વધુ પૃષ્ઠોમાં નક્કર સમજશક્તિથી ભરેલો છે. ગુલદસ્તા-એ-રમુજનાં ૩૨૫ પાનાં રમૂજથી ભરેલા છે. તેમણે સ્વપ્નના અર્થઘટન પર એક હજાર વર્ષ જૂની અરબી કૃતિનો સ્વપ્નની તાસીર તરીકે અનુવાદ કર્યો હતો. સુગંધમાં સડો અને મોટા ઘરના બાઈસાહેબ પારસી ગૃહસ્થી જીવન પર આધારિત રહસ્ય વાર્તાઓ છે. અંગ્રેજી લેખક એચ. રાઇડર હગાર્ડે બે લોકપ્રિય નવલકથાઓ લખી હતી; 'શી : અ સ્ટોરી ઑફ એડવેન્ચર' અને 'આયેશા' જેનો અનુવાદ તેમના દ્વારા માશુકનો ઇજારો તરીકે કરવામાં આવ્યો હતો. પ્રતાપી લક્ષ્મીપ્રસાદ ભારતમાં અંગ્રેજોના આગમન પહેલાંની એક ઐતિહાસિક વાર્તા હતી. નવલ નાણાવટી એ એક મૂંગા પારસી છોકરા, ગરીબ મહિલા, એક ભોળા ગામવાસી અને પ્રામાણિક જરથોસ્તી સ્ત્રીની રમૂજી વાર્તા હતી. આ કૃતિને તેઓ પોતાની સૌથી રમૂજી કૃતિ માને છે.
તેમણે ૫૨ (બાવન) વાર્તા-નાટકો પ્રકાશિત કર્યા છે. તેમણે ૬૦થી વધુ ટૂંકી વાર્તાઓ લખી હતી. તેમના રેખાચિત્રો અને ટુચકાઓની ગણતરી હજારોમાં થાય છે. તેમણે એકપાત્રિય અભિનય નાટકો પણ લખ્યા હતા.
તેમણે યુરોપિયન શિષ્ટાચાર પર એક પુસ્તક લખ્યું હતું : ભુલશો ના - આ અદબ અદા (શિષ્ટાચાર) માટેની સૂચનાઓ જે મરણોત્તર ૧૯૩૭માં પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું. તેમાં તેમની ટૂંકી આત્મકથા સામેલ છે.
સમીક્ષા
મંચ અભિનેતા અમૃત કેશવ નાયકે કહ્યું હતું કે, "જહાંગીર પારસીઓમાં પ્રથમ જન્મેલો અભિનેતા અને બીજો જન્મેલો લેખક હોવાથી જહાંગીર જે કંઈ પણ લખે છે તે મને ગમે છે."
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૩૬માં મૃત્યુ
એકાત્મ માનવવાદ
thumb|પંડિત દીનદયાળ ઉપાધ્યાયની પ્રતિમા કે જેમણે એકાત્મ માનવવાદ આપ્યો એકાત્મ માનવવાદ એ દીનદયાળ ઉપાધ્યાય દ્વારા રાજનૈતિક દર્શન તરીકે ઘડવામાં આવેલા વિચારોનો સમૂહ છે અને ૧૯૬૫ માં તેને ભારતીય જનસંઘના સત્તાવાર સિદ્ધાંત તરીકે સ્વીકારવામાં આવ્યો હતો. તે અત્યારે ભારતના પ્રમુખ રાજનૈતિક પક્ષ એવા ભારતીય જનતા પાર્ટીની આધિકારીક વિચારધારા છે. ઉપાધ્યાયે સર્વોદય (સૌની પ્રગતિ), સ્વદેશી (ઘરેલું) અને ગ્રામ સ્વરાજ (ગામડાનું સ્વ-શાસન) જેવા ગાંધીવાદી સિદ્ધાંતો અપનાવ્યા હતા અને સાંસ્કૃતિક-રાષ્ટ્રીય મૂલ્યોને વધુ મહત્વ આપવા માટે આ સિદ્ધાંતોની પસંદગી કરવામાં આવી હતી.
એકાત્મ માનવવાદમાં ગોલવલકરના વિચારો અને ગાંધીવાદના મુખ્ય સિદ્ધાંતોનો સમન્વય કરી ને તેમને હિંદુ રાષ્ટ્રવાદના નૂતન સંસ્કરણ તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. આ સંસ્કરણનો ઉદ્દેશ જનસંઘની 'કોમવાદી' છબીને ભૂંસી નાખવાનો હતો અને તેને નમ્ર, આધ્યાત્મિક અને બિનઆક્રમક છબીમાં સુધારવાનો હતો જે સમાજમાં સમાનતાની તરફેણ કરતું હોય. આ દર્શનની રચના અને તેને અપનાવવાથી ૧૯૬૦ અને ૭૦ના દાયકાના ભારતીય રાજકીય ક્ષેત્રમાં મોટા ભાષણોને અનુરૂપ બનાવવામાં મદદ મળી. આ વાદમાં જનસંઘ અને હિંદુ રાષ્ટ્રવાદી ચળવળને ભારતના મુખ્ય રાજકીય પ્રવાહના એક ઉચ્ચ જમણેરી સ્થાન તરીકે દર્શાવવાના પ્રયત્નોને પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા છે. ગોલવલકરની કૃતિઓની તુલનામાં અહીં એક મોટું પરિવર્તન "ભારતીય" શબ્દનો ઉપયોગ હતું, જેને રિચાર્ડ ફોક્સે હિંદુ ભારતીયના સંયોજન "હિન્દિયન" તરીકે અનુવાદિત કર્યો હતો. રાજકારણમાં સત્તાવાર બિનસાંપ્રદાયિકતાને કારણે "હિંદુ"ના સ્પષ્ટ સંદર્ભની માંગ કરવી અશક્ય બની ગઈ હતી અને ભારતીય શબ્દનો ઉપયોગ આ રાજકીય વાસ્તવિકતામાં સ્વીકૃત કરવામાં આવ્યો.
ઉપાધ્યાયે માન્યું કે મનુષ્યને કેન્દ્ર સ્થાને રાખી સ્વદેશી આર્થિક મોડલ વિકસાવવું ભારત માટે અતિ મહત્વનું છે. આ પ્રમાણેના અભિગમથી આ વિચાર સમાજવાદ અને મૂડીવાદથી ભિન્ન થઈ ગયો. જનસંઘના રાજકીય સિદ્ધાંત તરીકે એકાત્મ માનવવાદ અપનાવવામાં આવ્યો હતો અને અન્ય વિપક્ષી દળો પ્રત્યેની તેમની નવી નિખાલસતાને લીધે, જેપી નારાયણના નેતૃત્વ હેઠળ ચાલતા અગ્રણી ગાંધીવાદી સર્વોદય આંદોલન દ્વારા હિંદુ રાષ્ટ્રવાદી ચળવળનું ગઠબંધન શક્ય બનાવ્યું હતું; હિંદુ રાષ્ટ્રવાદી આંદોલન માટે આ પ્રથમ મોટી જાહેર સફળતા માનવામાં આવી હતી.
તત્વજ્ઞાન
પંડિત દીનદયાળ ઉપાધ્યાયના જણાવ્યા મુજબ, ભારતમાં પ્રાથમિક ચિંતા એ એક સ્વદેશી વિકાસ મોડલ વિકસાવવાની હોવી જોઈએ, જેમાં માનવી તેના મૂળ સ્થાને કેન્દ્રિત હોય. તે બંને પશ્ચિમી વિચારધારા મૂડીવાદી વ્યક્તિવાદ અને માર્ક્સવાદી સમાજવાદનો વિરોધ કરે છે, જો કે પશ્ચિમ વિજ્ઞાનને આવકારે છે. તે મૂડીવાદ અને સમાજવાદ વચ્ચેના મધ્યમ સ્થાનની શોધ કરે છે, તેમનાં અતિરેક અને પરાકાષ્ઠાની ટીકા કરતી વખતે તેમની સાથે સંબંધિત લાગણીશીલતા પરથી બંને વિચારધારાનું મૂલ્યાંકન કરે છે.
માનવજાતના ચાર ઉદ્દેશો
ઉપાધ્યાયના મુજબ માનવજાતિમાં શરીર, મન, બુદ્ધિ અને આત્માના ચાર વંશવેલો સંગઠિત ગુણો હતા જે ધર્મ (નૈતિક ફરજો), અર્થ (સંપત્તિ), કામ (ઇચ્છા અથવા સંતોષ), અને મોક્ષ (સંપૂર્ણ મુક્તિ)ના ચાર સાર્વત્રિક ઉદ્દેશોને અનુરૂપ હતા; જેમાંથી કોઈની અવગણના કરી શકાતી નથી. ધર્મ એ 'મૂળભૂત' છે અને મોક્ષ માનવ અને સમાજનો 'અંતિમ' ઉદ્દેશ છે. તેમણે દાવો કર્યો કે મૂડીવાદી અને સમાજવાદી બંને વિચારધારાઓ સાથેની સમસ્યા એ છે કે તેઓ ફક્ત શરીર અને મનની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં લે છે, અને તેથી તે ઇચ્છા અને સંપત્તિના ભૌતિકવાદી ઉદ્દેશો પર આધારિત છે.
અદ્વૈત વેદાંત
ઉપાધ્યાયનો અભિપ્રાય હતો કે એકાત્મ માનવવાદ આદિ શંકર દ્વારા વિકસિત અદ્વૈતની પરંપરાનું પાલન કરે છે. અદ્વૈતવાદ બ્રહ્માંડના દરેક પદાર્થના એકરૂપ સિદ્ધાંતનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે અને જેનો માનવજાત એક ભાગ છે. ઉપાધ્યાયે દાવો કર્યો હતો કે આ ભારતીય સંસ્કૃતિનો સાર અને વિશ્વને આપેલ યોગદાન છે.
મહાત્મા ગાંધી
એકાત્મ માનવતાવાદ એ મહાત્મા ગાંધીની ભાવિ ભારતની દ્રષ્ટિનું લગભગ એક ચોક્કસ વાક્ય છે. બંને ભારત માટે એક વિશિષ્ટ માર્ગ શોધે છે, બંને સમાજવાદ અને મૂડીવાદના ભૌતિકવાદને એકસરખી રીતે નકારે છે, બંને આધુનિક સમાજની સર્વગ્રાહી, વર્ણધર્મ આધારિત સમુદાયની તરફેણમાં વ્યક્તિગતતાને નકારે છે, બંને રાજકારણમાં ધાર્મિક અને નૈતિક મૂલ્યોના પ્રેરણા પર ભાર મૂકે છે, અને બંને હિંદુમૂલ્યોને સાચવનારા આધુનિકીકરણના સાંસ્કૃતિક રૂપે અધિકૃત સ્થિતિની શોધ કરે છે.
એકાત્મ માનવવાદ બે વિષયોને સમાવે છે: રાજકારણમાં નૈતિકતા અને સ્વદેશી, અને નાના પાયે ઔદ્યોગિકરણ અર્થતંત્રોનો સમાવેશ. બધા વિચારો મૂળે ગાંધીવાદી જ છે પણ તેમના સામાન્ય વિષયવાર પરંતુ અનોખી રીતમાં હિંદુ રાષ્ટ્રવાદી છે. આ કલ્પના સંવાદિતા, સાંસ્કૃતિક-રાષ્ટ્રીય મૂલ્યોની પ્રાધાન્યતા અને શિસ્તના મૂળ વિચારોની આસપાસ ફરે છે.
નેહરૂવાદી આર્થિક નીતિઓ સાથે વિરોધાભાસ
ઉપાધ્યાયે દેશની સાંસ્કૃતિક અને આધ્યાત્મિક વારસાની ગણના કરીને નહેરુવાદી આર્થિક નીતિઓ અને ઔદ્યોગિકરણને એ કારણ પર નકારી દીધાં છે કારણ કે તેઓ પશ્ચિમ પાસેથી ગેરકાયદેસર રીતે ઉધાર લીધેલા છે. ઉપાધ્યાયના જણાવ્યા મુજબ સમાજની ગતિશીલ પ્રકૃતિ અને દેશના સાંસ્કૃતિક વારસાને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય અને પશ્ચિમી વિચાર વચ્ચે સંતુલન બનાવવાની જરૂર છે. આર્થિક વિકાસના નહેરુવીયન મોડેલ, ઝડપી ઔદ્યોગિકરણ દ્વારા ભૌતિક સંપત્તિના વધારા પર ભાર મૂકતા, ભારતીય સમાજમાં ઉપભોક્તાવાદને પ્રોત્સાહન આપે છે. વિકાસની આ વિચારધારાથી આર્થિક વિકાસમાં માત્ર સામાજિક અસમાનતા અને પ્રાદેશિક અસંતુલન જ સર્જાયું નથી, પરંતુ તે દેશમાં ગરીબી દૂર કરવામાં નિષ્ફળ ગયો છે. ગાંધીવાદની જેમ એકાત્મ માનવતાવાદનું દર્શન પણ અવિરત ઉપભોક્તાવાદનો વિરોધ કરે છે, કારણ કે આવી વિચારધારા ભારતીય સંસ્કૃતિ માટે પારકી છે. આ વાદ પરંપરાગત સંસ્કૃતિને આધારે વ્યક્તિની ઇચ્છાઓ પર સંયમ મૂકવા પર ભાર મૂકે છે, અને ભૌતિક સંપત્તિ માટે કરાતા નિર્દય પ્રયાસોને બદલે સંતોષની હિમાયત કરે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:રાજનૈતિક વિચારધારા
ધરમપુર
ધરમપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના વલસાડ જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે, જે ધરમપુર તાલુકાનું મુખ્ય મથક પણ છે. ધરમપુર નગર વલસાડથી પૂર્વ દિશામાં રાજ્ય ધોરી માર્ગ પર ૩૦ કિલોમીટરના અંતરે આવેલું છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:ધરમપુર તાલુકો
પલીવાડ (તા. નખત્રાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:નખત્રાણા તાલુકો
રાજસ્થાની ભાષા
રાજસ્થાની ભાષાઓ ભારત દેશના ઉત્તર-પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા રાજસ્થાન રાજ્યમાં વહેવારમાં વપરાતી મુખ્ય ભાષાઓનો સમૂહ છે. આ ભાષાઓ હિંદી ભાષા પરથી ઉતરી આવેલી ભાષાઓ છે. આ ઉપરાંત ઉત્તર તેમ જ પશ્ચિમ ભારતમાં આવેલાં ઘણાં રાજ્યોમાં લોકો આ ભાષાઓ બોલી, વાંચી કે લખી શકે છે.
શ્રેણી:રાજસ્થાન શ્રેણી:દેવનાગરી લિપિમાં લખાતી ભાષાઓ શ્રેણી:ભારતની ભાષાઓ
કંજરડા (તા. પાલીતાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાના પાલીતાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલીતાણા તાલુકો
બિનોદ બિહારી ચૌધરી
બિનોદ બિહારી ચૌધરી (૧૦ જાન્યુઆરી ૧૯૧૧ - ૧૦ એપ્રિલ ૨૦૧૩) એ બાંગ્લાદેશી સમાજસેવક અને વસાહતી વિરોધી ક્રાંતિકારી હતા. તેઓ ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળમાં પ્રભાવશાળી અને બાંગ્લાદેશના સિવિલ સોસાયટીના પીઢ સભ્ય હતા. તેઓ મોટે ભાગે ૧૯૩૦માં બ્રિટીશ ભારતમાંથી બ્રિટીશ વસાહતી શાસનને જડમૂળથી ઉતારવા માટે સૂર્ય સેનની આગેવાની હેઠળના સશસ્ત્ર પ્રતિકાર આંદોલનમાં વિત્તાગોંગ શસ્ત્રાગાર હુમલામાં ભાગ લેવા માટે જાણીતા છે.
ઈ. સ. ૧૯૧૧ માં ચિત્તાગોંગમાં જન્મેલા બિનોદ બિહારી, ચિત્તાગોંગ શસ્ત્રાગાર દરોડામાં ભાગ લેનારા અંતિમ જીવંત ક્રાંતિકારી હતા અને બાંગ્લાદેશના ઇતિહાસમાં ઘણી નોંધપાત્ર ઘટનાઓમાં સક્રિય હતા. ઈ. સ. ૨૦૦0 માં, તેને સ્વતંત્રતા દિવસનો એવોર્ડ મળ્યો, જે બાંગ્લાદેશનો સર્વોચ્ચ નાગરિક એવોર્ડ છે.
પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ
બિનોદ બિહારી ચૌધરીનો જન્મ ચિત્તગોંગ જિલ્લાના બોલખલી તાલુકા હેઠળ આવેલા ઉત્તરવર્ષી ગામમાં થયો હતો, જે તે સમયે પૂર્વ બંગાળ અને બ્રિટીશ ભારતના આસામ પ્રાંતનો એક ભાગ હતો. તેઓ તેના માતાપિતા કામિની કુમાર ચૌધરી અને રોમા રાણી ચૌધરીના પાંચમા સંતાન હતા. તેમના પિતા કામિની કુમાર ચૌધરી ચિત્તાગોંગમાં વકીલ હતા.
વિત્તાગોંગ શસ્ત્રાગાર પર દરોડો
આ આયોજનને અંતે ૧૮ એપ્રિલ ૧૯૩૦ના રોજ રાત્રે ૧૦ વાગ્યે અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો. ચિત્તાગોંગ બ્રિટીશ ભારતમાંથી ચાર દિવસ માટે મુક્ત બન્યું. જો કે, તે પછી અંગ્રેજોએ ચિત્તાગોંગમાં અને તેની આજુબાજુમાં મોટી સંખ્યામાં સૈન્ય એકત્રીત કર્યું હતું. બિનોદ બિહારી કેટલાક સહ-ક્રાંતિકારીઓ સાથે જલાલાબાદ પહાડ પર આશ્રય લઈ રહ્યા હતા. ૨૨ એપ્રિલના દિવસે, તેમણે બ્રિટીશ સૈન્યના સખત હુમલાનો સામનો કર્યો. આ યુદ્ધમાં બાર ક્રાંતિકારીઓ અને એંસીથી વધુ સૈનિકો માર્યા ગયા. તે યુદ્ધમાં બિનોદ બિહારી તેના ગળા પર ઘાયલ થયા હતા. ક્રાંતિકારીઓ ઉપર જાન્યુઆરી અને માર્ચ ૧૯૩૨ ની વચ્ચે એક મુકદ્દમા હેઠળ કામ ચાલ્યું. બિનોદ બિહારીને રાજપૂતાનાની ડ્યુલી ડિટેન્શન કેમ્પમાં દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યા હતા.
રાજકીય કારકિર્દી
બિનોદ બિહારીની ૧૯૩૯ માં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસની ચિત્તાગોંગ જિલ્લા સમિતિના સહાયક મહામંત્રી તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી હતી. તે ૧૯૪૦ થી ૧૯૪૬ દરમિયાન બંગાળ પ્રાંત કોંગ્રેસની કારોબારી સમિતિના સભ્ય પણ હતા. ૧૯૪૬માં બિનોદ બિહારી ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસની ચિત્તાગોંગ શાખાના મહાસચિવ તરીકે ચૂંટાયા.
ઈ. સ. ૧૯૪૭ માં ભારતના ભાગલા પછી, ચિત્તાગોંગ પૂર્વ પાકિસ્તાનનો ભાગ બન્યો. તેમના ઘણા સહ-ક્રાંતિકારીઓ ભારત ગયા, પરંતુ બિનોદ બિહારીએ તેમના વતન રહેવાનું પસંદ કર્યું. ઈ.સ. ૧૯૪૭ માં, તેઓ પૂર્વ પાકિસ્તાન પ્રાંતીય વિધાનસભાના સભ્ય તરીકે ચૂંટાયા. અયુબ ખાને લશ્કરી કાયદો લાદ્યા બાદ તેઓ તમામ પ્રકારની રાજકીય પ્રવૃત્તિમાંથી નિવૃત્ત થયા હતા.
બાંગ્લાદેશની આઝાદી પછી
બિનોદ બિહારી ફરીથી કદી રાજકારણમાં જોડાયા ન હતા, પરંતુ તે બાંગ્લાદેશમાં લોકશાહી, સાંસ્કૃતિક અને સામાજિક આંદોલનમાં ખૂબ સક્રિય હતા. વર્ષ ૨૦૧૦ માં, ૮ થી ૧૦ એપ્રિલ સુધી બિનોદ બિહારીની સો વર્ષગાંઠ નિમિત્તે વોત્તાગોંગમાં ત્રણ દિવસીય જન્મ શતાબ્દી કાર્યક્રમ યોજાયો હતો. કાર્યક્રમમાં નોબેલ વિજેતા પ્રો. મહંમદ યુનુસ સહિત બાંગ્લાદેશની સિવિલ સોસાયટીના અનેક સભ્યોએ ભાગ લીધો હતો. બિનોદ બિહારીની એક સંસ્મૃતિ પણ ઓગ્નિઝોરા ડીંગુલો નામથી પ્રકાશિત કરવામાં આવી હતી.
મૃત્યુ
બિનોદ બિહારી વૃદ્ધાવસ્થાની મુશ્કેલીઓથી પીડિત હતા. એપ્રિલ ૨૦૧૩ ની શરૂઆતમાં તેમની તબિયત લથડવાનું શરૂ થયું. તેમને કોલકાતાની ફોર્ટિસ હોસ્પિટલમાં લઈ જવામાં આવ્યા હતા જ્યાં તે જ વર્ષે ૧૦ એપ્રિલના રોજ તેમનું અવસાન થયું હતું. ચિત્તાગોંગ હુમલાના છેલ્લા સહભાગી એવા બિનોદનું તે હુમલાની ૮૩ મી વર્ષગાંઠના એક અઠવાડિયા પહેલા જ મૃત્યુ થયું હતું,. એક દિવસ પછી તેમનો મૃતદેહ બાંગ્લાદેશ પાછો મોકલાયો હતો.
બિનોદ બિહારીને બાંગ્લાદેશના રાષ્ટ્રપતિ અને વડા પ્રધાન સહિતના તમામ ક્ષેત્રના લોકો દ્વારા શ્રદ્ધાંજલિ આપવામાં આવી હતી. બાંગ્લાદેશ સરકાર દ્વારા તેમને રાજ્ય સન્માન આપવામાં આવ્યું હતું. બિનોદ બિહારીની અંતિમ વિધિ ચિત્તાગોંગના અભોય મિત્ર સ્મશાન કેન્દ્રમાં કરવામાં આવી હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:૧૯૧૧માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૧૩માં મૃત્યુ
ભે (તા. ગરબાડા)
ભે (તા. ગરબાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ગરબાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભે ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ગરબાડા તાલુકો
ભુરુડ નદી
ભુરુડ નદી પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલી નદી છે. આ નદી ચાવડકા અધોછની ગામ પાસે નીકળે છે. તેની મહત્તમ લંબાઇ ૫૦ કિમી છે. નદીનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૩૨૬ ચોરસ કિમી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
શયદા પુરસ્કાર
શયદા પુરસ્કાર દર વર્ષે યુવાન ગુજરાતી ગઝલકારોને આપવામાં આવતો પુરસ્કાર છે.
તેની સ્થાપના INT આદિત્ય બિરલા સેન્ટર ફોર પરફોર્મિંગ આર્ટ્સ ઍન્ડ રિસર્ચ દ્વારા કરવામાં આવી હતી.
આ પુરસ્કારનું નામ ગુજરાતી ગઝલકાર હરજી લવજી દામાણી પરથી રાખવામાં આવ્યું હતું. જેઓ તેમના તખલ્લુસ શયદા વડે ઓળખાતા હતા.
આ પુરસ્કારમાં ₹ ૧૦૦૦૦ આપવામાં આવે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સાહિત્ય શ્રેણી:ગુજરાતના પુરસ્કારો
ભરત ‍‍‍(મહાભારત)
હિંદુ ધર્મના મહાગ્રંથ મહાભારતમાં ભરત (भरत) પાંડવો અને કૌરવોના પૂર્વજ અને શંકુતલા-દુષ્યંતના પુત્ર છે, અને ભરતની વાર્તા સૌપ્રથમ મહાભારતના આદિ પર્વમાં વર્ણવવામાં આવી છે. ભરતના જન્મ અને માતા-પિતાની કથા કાલિદાસના અભિજ્ઞાનશાંકુતલમ નાટકમાં વર્ણવાઇ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહાભારત
માળવી ભાષા
માળવા ભાષા ભારત દેશના ઉત્તર-પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા રાજસ્થાન રાજ્યના માળવા પ્રદેશમાં વહેવારમાં વપરાતી મુખ્ય ભાષા છે. આ ભાષા હિન્દી ભાષા પરથી ઉતરી આવેલી ભાષા છે. આ ઉપરાંત ઉત્તર તેમ જ પશ્ચિમ ભારતમાં આવેલાં ઘણાં રાજ્યોમાં લોકો આ ભાષા બોલી, વાંચી કે લખી શકે છે.
આ ભાષાને લખવા માટે દેવનાગરિ લિપિનો ઉપયોગ થાય છે.
શ્રેણી:ભારતની ભાષાઓ શ્રેણી:રાજસ્થાન શ્રેણી:દેવનાગરી લિપિમાં લખાતી ભાષાઓ
રામપુરા (તા. સાંતલપુર)
રામપુરા (તા. સાંતલપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાંતલપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રામપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સાંતલપુર તાલુકો
ઝારખંડી ભાષા
ઝારખંડી ભાષા ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યમાં વહેવારમાં વપરાતી મુખ્ય ભાષા છે. આ ભાષા હિન્દી ભાષા પરથી ઉતરી આવેલી ભાષા છે. આ ઉપરાંત ઉત્તર તેમ જ મધ્ય ભારતમાં આવેલાં ઘણાં રાજ્યોમાં લોકો આ ભાષા બોલી, વાંચી કે લખી શકે છે.
ખાખરીયા (તા. પાલીતાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાના પાલીતાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ઝારખંડી ભાષા
આ ભાષાને લખવા માટે દેવનાગરિ લિપિનો ઉપયોગ થાય છે.
ખાખરીયા (તા. પાલીતાણા)
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલીતાણા તાલુકો
ઝારખંડી ભાષા
શ્રેણી:ભારતની ભાષાઓ શ્રેણી:ઝારખંડ
ક્રોમા
ક્રોમા એક છૂટક ગ્રાહકલક્ષી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનો માટેની શૃંખલા કંપની છે. તે ક્રોમા ઝિપ સ્ટોર્સ, ક્રોમા કિઓસ્ક અને તાજેતરની ઓનલાઇન, www.croma.com માં સફળ વિસ્તરણ સાથે ગ્રાહકલક્ષી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનો માટે દેશની પ્રથમ મોટી નિષ્ણાત છૂટક કંપની છે. ટાટા ગ્રુપ કંપનીની ઇન્ફિનિટી રિટેલ ભારતમાં ક્રોમા સ્ટોર્સ ચલાવે છે. ઇન્ફિનિટી રિટેલ લિ તાતા સન્સની ૧૦૦% સહાયક છે.
હાલમાં, ભારતના ૨૫ શહેરોમાં ૧૦૧ કુલ ક્રોમા સ્ટોર્સ છે. સ્ટોર્સ મહારાષ્ટ્ર (મુંબઇ, પુણે, નાસિક, કોલ્હાપુર, ઔરંગાબાદ), ગુજરાત (અમદાવાદ, રાજકોટ, સુરત, વડોદરા), દિલ્હી એનસીઆર, કર્ણાટક (બેંગ્લોર, મૈસોર), પંજાબ (અમૃતસર, જલંધર), ચંદીગઢ, તમિલનાડુ (ચેન્નઈ) અને તેલંગાણા (હૈદરાબાદ) જેવા રાજ્યોમાં ફેલાયેલા છે.
ક્રોમા ૬૦૦૦ ઉત્પાદનો ૮ શ્રેણીમાં વેચે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:કંપનીઓ
વિતાન સુદ બીજ
વિતાન સુદ બીજ એ રમેશ પારેખે લખેલી ગુજરાતી કવિતાઓનો કાવ્યસંગ્રહ છે. ૧૯૯૪માં આ પુસ્તકને ગુજરાતી માટે સાહિત્ય અકાદમીનો પુરસ્કાર મળ્યો હતો.
ઇતિહાસ
સૌ પ્રથમ આ પુસ્તક ૧૯૮૯માં ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું. પાછળથી, આ પુસ્તકની કવિતાઓનો સમાવેશ ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી દ્વારા પ્રકાશિત રમેશ પારેખની સંંપૂર્ણ કૃતિઓ - 'છ અક્ષરનું નામ' -માં પણ કરવામાં આવ્યો હતો.
પુસ્તકની રચનાઓ
પુસ્તકમાં ૫૯ ગઝલો, ૬ મુક્તકો, ૨૪ છૂટક શેર અને ૯૯ ગીત કવિતાઓ બોલચાલની ભાષામાં રચાયેલા છે. તેમાં "એક સંયુક્ત ગીત" નામની કવિતા શામેલ છે, જે ૬ ઓક્ટોબર ૧૯૮૫માં ગુજરાતી લેખક અનિલ જોશીના સહયોગથી રચાયેલી હતી.
ઘુટું (તા. મોરબી)
ઘુટું ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મોરબી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઘુટું ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન તેમજ સિરામિક ફેકટરીઓ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ઘુટું ગામ મોરબીથી ૯ કિ.મી.ના અંતરે આવેલું છે. આજુબાજુ વિકસેલી સિરામિકની ફેકટરીઓના કારણે આ ગામની જમીન કિંમત વધુ છે. ગામની વસ્તી લગભગ ૧૩,૦૦૦ જેટલી છે અને ફેકટરીઓના હિસાબે આ ગામમાં બીજા ગામથી આવેલા ઘણા લોકો વસવાટ કરે છે. ઘુટું એ મોરબી તાલુકાનું સૌથી ઊંચાઈ પર આવેલું ગામ છે.
શ્રેણી:મોરબી તાલુકો
ચરકલા (તા. દ્વારકા)
ચરકલા (તા. દ્વારકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ચરકલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દ્વારકા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
વિદ્યુત વિભાજન (ઇલેક્ટ્રોલિસિસ)
રસાયણશાસ્ત્ર અને ઉત્પાદન ઇજનેરીમાં વિદ્યુત વિભાજન / વિચ્છેદન-વિશ્લેષણ એ DC વીજળીના પ્રવાહનો ઉપયોગ કરીને મૂળ રૂપે બિન-સ્વયંસ્ફૂરિત હોય એવી રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓને કરાવવા માટેની એક પદ્ધતિ છે. વિદ્યુત વિભાજન એ કાચી ધાતુ જેવા કુદરતી સ્રોતોમાંથી વિદ્યુત વિભાજન કોષ ની મદદથી શુદ્ધ તત્ત્વોને છૂટા પાડવા માટે વ્યાપારિક ધોરણે ખૂબ જ મહત્વનો તબક્કો છે.
વિહંગાવલોકન
પીગાળેલા અથવા યોગ્ય દ્રાવકમાં દ્રાવ્ય થયેલા (ઓગાળેલા) આયનીય પદાર્થમાંથી DC વીજ પ્રવાહ પસાર કરવાની પદ્ધતિને વિદ્યુત વિભાજન કહે છે, જેના કારણે વીજધ્રુવો ઉપર રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ થાય છે અને પદાર્થનું વિઘટન થઇ તત્વો છૂટાં પડે છે.
ઉપરોક્ત તમામ ઘટકો વિદ્યુત વિભાજનની પ્રક્રિયામાં નીચે મુજબની ભૂમિકા ભજવે છે:
વિદ્યુત ધ્રુવો વીજળીના સુવાહક હોવા જોઇએ. ધાતુ, ગ્રેફાઇટ અને સેમિકન્ડક્ટરનાં વિદ્યુત ધ્રુવોનો ઉપયોગ મોટા પાયે કરવામાં આવે છે. યોગ્ય વિદ્યુત ધ્રુવોની પસંદગીનો આધાર નીચેની બાબતો ઉપર હોય છે:
વિદ્યુત વિભાજનના પ્રયોગ અનુસાર સાધનોમાં આ વસ્તુઓનો સમાવેશ થાય છે:
વિદ્યુત વિભાજનની પ્રક્રિયા
વિદ્યુત વિભાજનની ચાવીરૂપ પ્રક્રિયા બાહ્ય સર્કિટમાંથી ઇલેક્ટ્રોન ઉમેરી અથવા દૂર કરીને પરમાણુ અને આયનની એકબીજામાં તબદિલી કરવાની છે. વિદ્યુત વિભાજનની ઇચ્છિત નીપજ ઘણી વખત ઇલેક્ટ્રોલાઇટ કરતા જુદી ભૌતિક સ્થિતિમાં હોય છે અને તેને કેટલીક ભૌતિક પ્રક્રિયાઓ દ્વારા દૂર કરી શકાય તે છે. દા.ત. દરિયાનાં પાણીનું વિદ્યુત વિભાજન કરીને હાઇડ્રોજન અને ક્લોરિનનું ઉત્પાદન કરતી વખતે નીપજો વાયુ સ્વરૂપમાં હોય છે. ઇલેક્ટ્રોલાઇટ મારફતે આ વાયુમય નીપજો પરપોટા સ્વરૂપે ઉપર આવે છે અને તેને એકત્ર કરવામાં આવે છે.
મુક્ત રીતે ફરી શકે તેવા આયન ધરાવતા દ્રાવણ - વિદ્યુત વિભાજ્ય (ઇલેક્ટ્રોલાઇટ)નું ઉત્પાદન નીચેની રીતે થાય છે:
ઇલેક્ટ્રોલાઇટમાં ડૂબાડેલા વિદ્યુત ધ્રુવો ની વચ્ચે વિદ્યુત સ્થિતિમાનનો તફાવત ઊભો કરવામાં આવે છે.
પ્રત્યેક વિદ્યુત ધ્રુવ વિરુદ્ધ વિદ્યુતભાર ધરાવનાર આયનને પોતાની તરફ આકર્ષિત કરે છે. ધન વિદ્યુતભારવાળા ધનાયન ઇલેક્ટ્રોન-દાતા ઋણ ધ્રુવની તરફ ગતિ કરે છે. જ્યારે ઋણ વિદ્યુતભારવાળા ઋણાયન ઇલેક્ટ્રોન શોષક ધન ધ્રુવ તરફ ગતિ કરે છે.