cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
કદંબ
લોકકથા
કન્નડ સાહિત્યમાં તુલુ બ્રાહ્મણની માહિતી સંબંધિત 'ગ્રામ પદ્ધતિ' નામની કૃતિ છે. તે કૃતિ અનુસાર પરશુરામમે હૈગા અને તુલુ નામના બે દેશ બનાવ્યા ત્યાર બાદ શિવ અને પાર્વતી સહ્યાદ્રિ પર્વત પર આવ્યા. તે સ્થળે તેમને એઅ પુત્ર જન્મ્યો. આ પુત્રનો જન્મ કદંબના વૃક્ષની નીચે થયો હતો આથી તેનું નામ કદંબ પડ્યું.આ બાળકને સહ્યાદ્રિ પર્વતના રક્ષક રતીકે રાખવામાં આવ્યા. મૌર્યશર્મા તેમના વંશજ હતા અને તેમણે બનવાસીને પોતાની રાજધાની બનાવી. આ સિવાય અન્ય પૌરાણિક કથાઓમાં પણ કદંબનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. અને બૌદ્ધ ધર્મનું વૃક્ષ ગણવામાં આવે છે અને એમ પણ કહેવાય છે તે છોટા પડેલા પ્રેમીઓને પાસે લાવે છે. ભાગવત પુરાણમાં પણ કદંબનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. ઉત્તર ભારતમાં તેને શ્રીએ કૃષ્ણ સાથે સાંકળવામાં આવે છે દક્ષિણ ભારતમાં તેને પાર્વતીનું વૃક્ષ કહે છે. રાધા અને કૃષ્ણ પણ કદંબના મીથી અને સુગંધી છાયામાં મળતા હોવાનું મનાય છે. સંગમ સાહિત્યના કાળ દરમ્યાન તામિલનાડુના મદુરાઈમાં આવેલી તિરુપુરાકુન્ડ્રમ ટેકરીના મુરુગનને પ્રકૃતિ પૂજાના કેન્દ્ર તરીકે મનાતા હતા. તેઓ કદંબના વૃક્ષનીચે ભાલો ધારણ કરેલા બતાવાતા. એક અન્ય પઓરાનિક કથા અનુસાર રાજા ઉત્તનપદ અને રાણી સુનીતિના પુત્ર ધ્રુવ વિષ્ણુને પ્રસન્ન કરવાનો નિશ્ચય કર્યો. તેમણે યમુના નદીને કિનારે એક વનમાં કદંબના વૃક્ષની નીચે આસન ધારન કર્યું હતું. પહેલાં મહિને તેમણે મૂળ અને મૂળની ગંઠો ખાધી. બીજે મહિને તેમણે સૂકા પાંદડાં ખાધાં. ત્રેજે મહિને તેમણે માત્ર યમુનાનું પાણી પીધું. ચોથે મહિને તેઓ માત્ર હવા પર જીવતાં રહ્યાં. ત્યાર બાદ ધ્રુવે શ્વાશ લેવાનું પણ છોડી દીધું. તેઓ એક પગે ઊભા રહીને માત્ર વિષ્ણુનું ધ્યાન ધરવા લાગ્યા. પુરીના સંત જયદેવેલખેલ ગીતગોવિંદની પ્રથમ કડીમાં તેમણે લખ્યું છે." તે કે જે શાંત કદંબના વૃક્ષની નીચે અંધારામાં ઓગળી જાય છે, જે મારી બાજુમાં બેથેલા છે, જેઓ સર્વોત્તમ પ્રેમ અને ભક્તિને લાયક છે માટે હું તેમની સ્તુતિ કરું છું.
કૃષ્ણ લીલાના એક પ્રકરણમાં એવું વર્ણન આવે છે કે એક સમયે ગોપીઓ જ્યારે વૃંદાવન નજીકના એક તળાવમાં નહાવા ગઈ હતી ત્યારે શ્રી કૃષ્ને તેમના વસ્ત્રો ચોરી લીધાં. પાણીણાઆ દેવ વરુણે નદી, તળાવ અને અન્ય જાહેર સ્થળોએ નગ્ન થઈ નહાવાની મનાઈ ફરમાવી હતી પરંતુ ગોપીઓ તેની અવગણના કરતી. તેમને પાઠ ભણાવવા માટે શ્રી કૃષ્ણે એક દિવસ જ્યારે તેણીઓ નહાવા તળાવમાં ગઈ ત્યારે તેમના વસ્ત્રો ચોરીને નજીકના કદંબ વૃક્ષની ડાળીએ લટકાવી દીધાં. તે જાતે તે વૃક્ષ પર પડી ડાળીઓમાં સંતાઈ ગયા. નહાઈને જોતાં ગોપીઓને તેમના વસ્ત્રો મળ્યાં નહીં. તેમનું ધ્યાન કદ્ંબના વૃક્ષની હલતી ડાલીઓ ઉપર ગયું. તેમણે ત્યાં શ્રી કૃષ્ણને અને પોતાનાં વસ્ત્રોને જોયાં. તેમણે વસ્ત્રો પાછા માંગ્યા ત્યારે શ્રી કૃષ્ણે તેમને જાતે જ બહાર આવી લઈ જવા કહ્યું. આ પ્રકરણને ઘણી કવિતા અને ચિત્રોમાં કદંબના વૃક્ષની પૃષ્ઠ ભૂમિમાં દર્શાવાયો છે.
કદંબ વૃક્ષના નામ પરથી કદંબ કુળનું નામ પડ્યું છે. તલગુડામાં મલી આવેલા શિલાલેખ (૪૫૦ સીર્કા) અનુસાર કદંબ કુળના શાશકોએ ૩૪૫ સીર્કા થી ૫૨૫ સીર્કા સુધી બનવાસી (આજનું કર્ણાટક) પર રાજ્ય કર્યું. કદંબ કુળના શાશકો કદંબને પવિત્ર વૃક્ષ માનતા હતા.
ધાર્મિક મહત્ત્વ
કંદબનું વૃક્ષ 'કદંબવનમ' નામના શહેરનું સ્થળવૃક્ષમ હતું. તે હાલ મિનાક્ષીમંદિરમાં છે. A withered relic of the Kadamba tree is also preserved there.
એમ માનવામાં આવે છે ૨૭ નક્ષત્ર, ૧૨ રાશિઓ અને નવ ગ્રહ એ દરેકને લાગતું એક વિશેષ વૃક્ષ હોય છે. કદંબનું વૃક્ષ શતભિશા નામના તારાનું પ્રતિનિધી મનાય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વૃક્ષો શ્રેણી:વનસ્પતિ શ્રેણી:વનસ્પતિશાસ્ત્ર‎
મહામયાનગર જિલ્લો
મહામયાનગર જિલ્લો અથવા હાથરસ જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા સૌથી મોટા એવા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૭૫ (પંચોતેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. મહામયાનગર જિલ્લાનું મુખ્યાલય હાથરસમાં છે.
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશના જિલ્લાઓ
રસીકગઢ (તા. વાંકાનેર)
રસીકગઢ (તા. વાંકાનેર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંકાનેર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રસીકગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાંકાનેર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
મહોબા જિલ્લો
મહોબા જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા સૌથી મોટા એવા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૭૫ (પંચોતેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. મહોબા જિલ્લાનું મુખ્યાલય મહોબામાં છે.
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશના જિલ્લાઓ
કંઢોરા (તા. લખપત)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના લખપત તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
લેબેનાનનો રાષ્ટ્રધ્વજ
લેબેનાનનો રાષ્ટ્રધ્વજમાં સફેદ અને લાલ એમ આડા પટ્ટા ધરાવે છે અને કેન્દ્રમાં લીલા રંગનું લેબેનાન દેવદાર છે. તેની ઉંચાઈ ધ્વજની કુલ પહોળાઈની ૧/૩ હોય છે.
કંઢોરા (તા. લખપત)
સંદર્ભ
શ્રેણી:લખપત તાલુકો
લેબેનાનનો રાષ્ટ્રધ્વજ
પ્રતિનિધિત્વ
લેબેનાન દેવદાર ધ્વજમાં દેવદારના પર્વતોથી પ્રેરિત થઈ અને ઉમેરવામાં આવ્યું છે. તે પવિત્રતા, અનંતકાળ અને શાંતિનું પ્રતિક છે.
લેબેનાનના દેવદારનો બાઇબલમાં ૭૭ વખત ઉલ્લેખ છે.
લેબેનાનના લોકો માટે દેવદાર આશા, આઝાદી અને યાદોનું પ્રતિક છે. ધ્વજ પરનો સફેદ રંગ બરફનું પ્રતિક છે અને તે નિર્મળતા અને શાંતિ સૂચવે છે.
બે લાલ પટ્ટા વિદેશી હુમલાખોરો સામે દેશના રક્ષણ માટે પ્રજાએ વહાવેલા લોહીનું સૂચક છે. thumb|200x200px|લેબેનાનના રાષ્ટ્રધ્વજ માટે રેખાકૃતિ
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:રાષ્ટ્રધ્વજો
ચન્દ્રઘંટા
હિંદુ ધર્મનાં પૌરાણિક શાસ્ત્રોમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે ચન્દ્રઘંટા એ નવદુર્ગાનું ત્રીજું સ્વરૂપ છે. જેમના મસ્તક (ઘંટા) પર ચંદ્ર ધારણ કરેલો છે. વર્ણ સુવર્ણ જેવો છે. તેમને દશ ભુજાઓ છે જેમાં ખડગ, ધનુષ-બાણ વગેરે શસ્ત્રો ધારણ કરેલાં છે. તેમનું વાહન વાઘ છે. નવરાત્રીના ત્રીજા દિવસે નવદુર્ગાનાં આ સ્વરૂપનું પૂજન અર્ચન કરાય છે. તેમની આરાધનાથી બધી વિપત્તિઓનો નાશ થતો હોવાનું મનાય છે.
ચન્દ્રઘંટા નામનો અર્થ ‘ઘંટ આકારનો, અર્ધગોળ, ચંદ્ર મસ્તક પર ધારણ કરનાર’ એમ પણ થતો હોવાનું જણાય છે. તેમને ત્રણ નેત્ર હોવાનું પણ કહેવાયું છે. કોઈ સ્થળે તેમનું વાહન સિંહ પણ કહેવાયું છે.
શ્લોક
पिण्डजप्रवरारुढा चण्डकोपास्त्रकैर्युता | प्रसादं तनुते मह्यं चन्द्रघण्टेति विश्रुता ||
સંદર્ભ
શ્રેણી:દેવી દેવતા શ્રેણી:નવદુર્ગા
ઇટવાયા (તા. ગીર ગઢડા)
એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ગીર ગઢડા તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
Catharsis
એરિસ્ટોટલે વિરેચન સિદ્ધાંત (કેથાર્સિસ/કેથાર્સિસ) દ્વારા પ્રતિપાદિત કર્યું હતું કે કલા અને સાહિત્યના ઉપયોગ દ્વારા આપણું બગડેલું માનસ યોગ્ય રીતે સુધારે છે. સફળ દુર્ઘટનાઓ વિરેચન દ્વારા 'કરુણા' અને 'દુઃખ'ની લાગણીઓ જગાડે છે, તેમને સમાવે છે અને આ રીતે આનંદની ભૂમિકા રજૂ કરે છે. વિરેચન માત્ર ભાવનાત્મક આરામ તરફ દોરી જતું નથી, પણ ભાવનાત્મક શુદ્ધિકરણ પણ કરે છે. આ રીતે એરિસ્ટોટલે કલા અને કવિતાને વખાણવા યોગ્ય, સ્વીકાર્ય અને સલામત સાબિત કરી છે.
એરિસ્ટોટલે આ સિદ્ધાંત દ્વારા કલા અને કવિતાના મહત્વને પુનઃસ્થાપિત કરવાનો સફળ પ્રયાસ કર્યો. એરિસ્ટોટલના માસ્ટર પ્લેટોએ કવિઓ અને કલાકારોને તેમના આદર્શ રાજ્યની બહાર રાખવાની ભલામણ કરી હતી. તેમનું માનવું હતું કે કવિતા આપણી ઈચ્છાઓને ઉછેરવામાં અને જગાડવામાં મદદરૂપ છે, તેથી તે નિંદનીય અને ત્યજી છે. ધાર્મિક અને ઉચ્ચ-ગુણવત્તાનું નૈતિક સાહિત્ય આમાં અપવાદ છે, પરંતુ મોટા ભાગનું સાહિત્ય આ આદર્શ શ્રેણીમાં આવતું નથી.
વિરેચન સિદ્ધાંતનું મહત્વ બહુવિધ છે. પહેલું એ કે તેણે પ્લેટોની કવિતા પર મૂકેલા વાંધાઓ દૂર કર્યા છે અને બીજું કે તેણે છેલ્લા ઘણા વર્ષોના કાવ્યાત્મક વિચારને એક યા બીજી રીતે ચોક્કસપણે પ્રભાવિત કર્યા છે.
એરિસ્ટોટલની કૃતિઓમાં વિરેચનનો ઉલ્લેખ માત્ર બે જ જગ્યાએ જોવા મળે છે. પહેલો ઉલ્લેખ તેમના 'પોયટિક્સ' (કાવ્યશાસ્ત્ર)માં છે, જ્યાં દુર્ઘટનાનું સ્વરૂપ સૂચવવામાં આવ્યું છે અને બીજો ઉલ્લેખ 'પોલિટિક્સ' પુસ્તકમાં છે, જ્યાં તેમણે સંગીતની ઉપયોગિતાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ સ્થળોએ તેમણે વિરેચન શબ્દના અર્થ અને તેના સ્વરૂપની ચર્ચા કરી છે. એરિસ્ટોટલે કહ્યું હતું કે, “સંગીતનો અભ્યાસ કોઈ એક હેતુ માટે નહીં પરંતુ અનેક હેતુઓની સિદ્ધિ માટે એટલે કે શિક્ષણ માટે વિરેચન (શુદ્ધિ)ના હેતુથી થવો જોઈએ. સંગીત બૌદ્ધિક આનંદ પણ લાવે છે. ..... તેઓ ધાર્મિક રાગોના પ્રભાવ હેઠળ શાંત થઈ જાય છે, જાણે કે તેમનો જુસ્સો શાંત થઈ ગયો હોય અને શુદ્ધ થઈ ગયો હોય.
આમ વિરેચન એટલે શુદ્ધિકરણ. એરિસ્ટોટલના આ વિચારો ટ્રેજેડી-શોધના સંદર્ભમાં છૂટક સ્વરૂપે જોવા મળે છે. તેમને ખાસ વ્યવસ્થિત રીતે સંપાદિત કરવામાં આવ્યા નથી.
આધુનિક યુગમાં એરિસ્ટોટલના મર્યાદિત અને ટૂંકા શબ્દોએ સંપૂર્ણ કાવ્યાત્મક-શાસ્ત્રીય સિદ્ધાંતનું સ્વરૂપ લીધું છે. તેથી સ્વાભાવિક રીતે એક પ્રશ્ન ઊભો થયો કે એરિસ્ટોટલનો મૂળ અર્થ શું હતો ઉશ્કેરણી અને ઉશ્કેરણી અને કરુણા અને તકલીફનો? આ સંદર્ભમાં, એરિસ્ટોટલના પછીના દુભાષિયાઓએ અર્થઘટનના વિવિધ અર્થો અને અર્થઘટન રજૂ કર્યા - ધાર્મિક અર્થ, નૈતિક અર્થ, કલાત્મક અર્થ.
લાલપુર
લાલપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લાના લાલપુર તાલુકાનું નગર છે, જે આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક પણ છે. લાલપુર નગરના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય વેપાર, ખેતી, તેમ જ પશુપાલન છે. અહીં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. લાલપુરમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, પંચાયતઘર, હોસ્પિટલ, તાલુકા સેવા સદન, પોલીસ સ્ટેશન, મામલતદાર કચેરી, કોર્ટ, રેલ્વે સ્ટેશન, બસ સ્ટેશન, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
લાલપુર જામનગરથી ૩૫ કિમી અને રાજકોટથી ૧૨૩ કિમીના અંતરે આવેલું છે. લાલપુરની પૂર્વ દિશામાં રૂપાવટી તથા પશ્ચિમે ઢાઢર નદી વહે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો શ્રેણી:લાલપુર તાલુકો
સ્ત્રી બાળહત્યા નિવારણ અધિનિયમ, ૧૮૭૦
સ્ત્રી બાળહત્યા નિવારણ અધિનિયમ, ૧૮૭૦ નો કાયદો અથવા ૧૮૭૦નો આઠમો અધિનિયમ એ સ્ત્રી બાળહત્યાને રોકવા માટે બ્રિટિશ ભારતમાં પસાર કરાયેલ કાયદાકીય અધિનિયમ હતો. આ અધિનિયમની કલમ ૭એ જાહેર કર્યું હતું કે તે શરૂઆતમાં માત્ર અવધ, ઉત્તર-પશ્ચિમી પ્રાંતો અને પંજાબના પ્રદેશોમાં જ લાગુ થશે, પરંતુ આ અધિનિયમ દ્વારા ગવર્નર જનરલને તેમના વિવેકથી બ્રિટિશ રાજના અન્ય કોઈ પણ જિલ્લા અથવા પ્રાંતમાં કાયદો લંબાવવાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો હતો.
પૃષ્ઠભૂમિ
બ્રિટીશરોને સ્ત્રી બાળહત્યા વિશે વિશે ૧૭૮૯માં કંપની શાસન દરમિયાન ખબર પડી. જૌનપુર ના રાજપૂત પરિવારમાં આ પ્રથા પ્રચલિત હતી. ૧૮૧૭માં નોંધવામાં આવ્યું કે ગુજરાતમાં આખા તાલુકાઓ એવા હતા કે જેમાં જાડેજાઓના રાજવંશમાં કોઈ સ્ત્રી બાળક હતું જ નહીં. ત્યારબાદ અંગ્રેજોએ આ પ્રથા પશ્ચિમ, ઉત્તર અને મધ્ય ભારતના વિસ્તારોમાં રહેતી ઉચ્ચ જ્ઞાતિઓમાં ખાસ કરીને આહિર, બેદી, ગુર્જર, જાટ, ખત્રી, લેઉવા કણબી, પટેલ, મોહ્યલ બ્રાહ્મણોમાં જોવા મળી હતી.
ખ્રિસ્તી મિશનરીઓ અને સમાજ સુધારકોના દબાણ હેઠળ ભારતીય ઉપખંડમાં સ્ત્રી શિશુઓની હત્યાના બનાવોને સમાપ્ત કરવા માટે બ્રિટિશ વસાહતી અધિકારીઓએ સ્ત્રી બાળહત્યા નિવારણ અધિનિયમ ૧૮૭૦ પસાર કર્યો. કાયદાની પ્રસ્તાવનામાં જણાવાયું છે કે સ્ત્રી શિશુઓની હત્યા બ્રિટિશ ભારતના અમુક ભાગોમાં સામાન્ય રીતે કરવામાં આવતી હોવાનું માનવામાં આવે છે; અને આ પ્રદેશો અવધ, ઉત્તર-પશ્ચિમ પ્રાંત અને પંજાબ છે. તેથી કાયદો શરૂઆતમાં આ પ્રદેશોમાં લાગુ કરવામાં આવે છે.
કાયદા અનુસાર પોલીસ દળ બનાવવાની સત્તા આપવામાં આવી; આ પોલીસ દળ જન્મ, લગ્ન અને મૃત્યુની વહી તૈયાર કરી શકે, પોતાની વિવેક બુદ્ધિથી વસ્તી ગણતરી કરી શકે અને જે તે જિલ્લાના લોકો પર પોલીસના ખર્ચ અને મનોરંજન માટે વિશેષ કર થોપી શકે. કાયદાને અમલમાં મૂકતા પોલીસ અધિકારીઓની અવગણના કરવામાં અથવા અવરોધનારા કોઈપણને આ કાયદામાં છ મહિનાની જેલની સજા અથવા ત્રીસ હજાર રૂપિયાનો દંડ અથવા બંનેની જોગવાઈ પણ કરવામાં આવી. એક્ટની કલમ એ પોલીસ અધિકારીને કોઈ પણ વ્યક્તિ કે જેની પાસે સ્ત્રી બાળ સુરક્ષિત ના હોય કે તે બેદરકાર હોય, તેની પાસેથી બાળ જપ્ત કરવાની તેમજ તે વ્યક્તિ પાસેથી માસિક ફી વસૂલવાની ફરજ પડે છે.
વર્તમાન સ્થિતિ
આ અધિનિયમ ૧૯૮૧ સુધી પાકિસ્તાન માં લાગુ થતો હતો, ત્યારબાદ તેને વટહુકમ દ્વારા તેને દૂર કરવામાં આવ્યો હતો.
સમરસ ગ્રામ પંચાયત
સમરસ ગ્રામ પંચાયત - એટલે કે બિનહરીફ (કોઇ એક જ ઉમેદવાર સર્વસંમતિથી પસંદ કરવો અને ચુંટણી ન કરવી) ઉમેદવારો વડે ચાલતી ગ્રામ પંચાયત. ખાસ કરીને આ યોજના ગુજરાત સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી છે. આ યોજના મુજબ જે ગામમાં ગ્રામ પંચાયતની એક જ ઉમેદવાર હોવાને કારણે ચુંટણી કરવાની જરુર ન પડે, તેવી પંચાયતને સમરસ ગ્રામ પંચાયત કહેવામાં આવે છે તેમ જ આ પ્રકારની ગ્રામ પંચાયતને વિશેષ અનુદાન આપવામાં આવે છે.
ગ્રામ પંચાયત કે જે પંચાયતી રાજની પાયાની સંસ્‍થા છે તેની ચૂંટણીમાં પક્ષિય ધોરણ રાખ્‍યું નથી. ગામડામાં વેરઝેર, કાવાદાવા, વૈમનસ્‍ય ઉભા ન થાય તેવી ભાવના ઉજાગર કરતી યોજના છે. જેમાં તમામ ગ્રામવાસીઓ એકઠા મળી પોતાનામાંથી સર્વસંમતિથી ગ્રામ પંચાયતના વહીવટ માટે પ્રતિનિધિઓ નકકી કરે છે અને અનેક વ્‍યકિતઓ પોતાનો હક્ક જતો કરીને સમાજ માટે પ્રેરણારૂપ આચરણ કરી ગામનું ભલુ અને વિકાસ કરવાના ઉચ્‍ચ હેતુ માટે ઉમદા અભિગમ અપનાવે છે.ગ્રામ પંચાયતોની ચૂંટણીઓ દિન-પ્રતિદિન ખૂબ જ ખર્ચાળ થતી જાય છે અને ગ્રામ્‍ય જીવનમાં મતભેદોનું વાતાવરણ વધારે છે.આવા સંજોગોમાં ગ્રામ પંચાયતોની ચૂંટણીઓ વ્‍યાપક સમજૂતીથી બિનહરીફ રીતે અને સર્વસંમતિથી થાય જેથી સ્‍થાનિક પ્રજા ગામના વિકાસના કામોમાં ઉમંગભેર ભાગ લે તેવી પરિસ્‍થિતિનું નિર્માણ થાય તે જરૂરી છે.
મહિલા સમરસ ગ્રામ પંચાયત -
સરપંચ અને બીજા સભ્યો મહિલા હોય અને સર્વસંમતિથી વિના વિરોધે ચૂંટાઈ તેને મહિલા સમરસ ગ્રામ પંચાયત કહેવાય છે.
સમરસ ગ્રામ પંચાયત યોજનાની સફળતા
બિનહરીફ ચૂંટાય તેવી ગ્રામ પંચાયતોને સને : ૨૦૦૧ અગાઉ અપાતા રૂ. ૧,૦૦૦/- અને રૂ. ૨,૦૦૦/- (તા. ૩/૧૦/૧૯૯૬) ની જગ્‍યાએ પ્રજાજીવનને સંવાદિ બનાવવાના શુભ આશયથી ગુજરાત સરકારે ઓકટોબર-૨૦૦૧ થી આવી સમરસ ગ્રામ પંચાયતોને સબળ પ્રોત્‍સાહન આપવા માટે ₹.1,00,000/-સુધીનું માતબર અનુદાન આપવાનું નકકી કરેલ છે અને મહિલા સમરસ ગ્રામ પંચાયતને બે ગણું એટલે કે ₹.2,00,000/- કરેલ છે.
આ યોજનાને ખૂબ જ સારો પ્રતિભાવ મળતાં ગુુુજરાત રાજય સરકારે અવાર-નવાર અનુદાનમાં વધારો કરી છેલ્લે તારીખ : ૨૯/૧૧/૨૦૧૧ ના ઠરાવથી પ્રોત્‍સાહક અનુદાનની રકમમાં વધારો કરેલ છે.
મઊ જિલ્લો
મઊ જિલ્લો(Hindi: मऊ, Urdu: مئو maū) ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા સૌથી મોટા એવા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૭૫ (પંચોતેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. મઊ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક મઊ ખાતે આવેલું છે, કે જે અગાઉ મઉનાથ ભંજન (Hindi: मऊनाथ भंजन, Urdu: مئو نات بنجن) તરીકે ઓળખાતું હતું. તામસા નદીને કિનારે વસેલું મઊ વારાણસીથી આશરે ૯૦ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલું છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશના જિલ્લાઓ
કાનપુર દેહાત જિલ્લો
કાનપુર દેહાત જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા સૌથી મોટા એવા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૭૫ (પંચોતેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. કાનપુર દેહાત જિલ્લાનું મુખ્ય મથક અકબરપુર શહેરમાં આવેલું છે.
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશના જિલ્લાઓ
લેસોથોનો રાષ્ટ્રધ્વજ
લેસોથો નો હાલનો રાષ્ટ્રધ્વજ ઓક્ટોબર ૪, ૨૦૦૬ના રોજ અપનાવાયો હતો. તેની રચના આઝાદીના ૪૦ વર્ષના માનમાં બનાવવામાં આવી હતી. તે દેશની શાંતિપૂર્ણ સ્વભાવનું સૂચક છે.
હાલનો ધ્વજ
હાલનો ધ્વજ કુલ ચાર પ્રસ્તાવિત ધ્વજોમાંથી પસંદ કરવામાં આવ્યો હતો. આ તમામ ધ્વજોમાં લાકડા રંગની બાસોથો ટોપી હતી. તેને બાદમાં પસંદગી સમયે ફેરફાર કરી અને કાળો રંગ આપવામાં આવ્યો હતો. તેને લેસોથોની કાળા રાષ્ટ્ર તરીકેની ઓળખ ગણવામાં આવી છે. તેને રાષ્ટ્રિય સંસદમાં પણ અનુમોદન મળ્યું હતું.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:રાષ્ટ્રધ્વજો
લખિમપુર ખેરી જિલ્લો
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશના જિલ્લાઓ
ઉગલા (તા. ગીર ગઢડા)
એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ગીર ગઢડા તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાત ભૂગોળ સ્ટબ
સરૂરપુર (તા. મોડાસા)
સરૂરપુર (તા. મોડાસા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મોડાસા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સરૂરપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મોડાસા તાલુકો
કોરીયાણી (તા. લખપત)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના લખપત તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:લખપત તાલુકો
રુકુમ જિલ્લો, નેપાળ
રુકુમ જિલ્લો દક્ષિણ એશિયા સ્થિત આવેલા નેપાળ દેશમાં આવેલા કુલ ૧૪ પ્રાંતો પૈકીના એક એવા રાપ્તી પ્રાંતમાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમજ નેપાળ દેશમાં આવેલા કુલ ૭૫ (પંચોતેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. આ જિલ્લાનું વહીવટી વડું મથક રુકુમ ખાતે આવેલું છે.
રાપ્તી પ્રાંત નેપાળ રાષ્ટ્રના મધ્ય-પશ્ચિમાંચલ વિકાસક્ષેત્ર અંતર્ગત આવેલો એક પ્રાંત છે. આ પ્રાંતનું કુલ ૫ (પાંચ) જિલ્લાઓમાં વિભાજન કરવામાં આવેલું છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:નેપાળ શ્રેણી:રાપ્તી પ્રાંત શ્રેણી:નેપાળના જિલ્લાઓ શ્રેણી:નેપાળની ભૂગોળ
જાંબુડીયા વીડી (તા. વાંકાનેર)
જાંબુડીયા વીડી (તા. વાંકાનેર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંકાનેર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જાંબુડીયા વીડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાંકાનેર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
જેમ્સ પ્રિસ્કોટ જૂલ
જેમ્સ પ્રિસ્કોટ જૂલ (James Prescott Joule) એ એક પ્રસિદ્ધ વૈજ્ઞાનિક હતા. એમનો જન્મ ઈ. સ. ૧૮૧૮ના ડિસેમ્બર મહિનાની ૨૪ તારીખના રોજ ઇંગ્લેન્ડના લેન્કેશાયર ખાતે થયો હતો. શ્રીમંત પરિવારમાં જન્મેલા જૂલનું પ્રાથમિક શિક્ષણ સેલ્ફોર્ડ ખાતે પૂર થયું હતું ત્યાર બાદ તેમને માન્ચેસ્ટર ખાતે જાણીતા વૈજ્ઞાનિક ડાલ્ટન પાસે ઉચ્ચ અભ્યાસ કરવા મોકલવામાં આવ્યા હતા. જૂલને બાળપણથી જ વીજળીના પ્રયોગો કરવામાં રસ હતો. મોટા થઈ તેમણે પોતાનો વ્યવસાય સંભાળ્યો, પણ સાથે વિજ્ઞાનનો શોખ હોવાથી સંશોધનો પણ ચાલુ રાખ્યાં હતાં.
ઈ. સ. ૧૮૪૦માં જૂલે પોતાના કારખાનામાં એક પાઉન્ડ કોલસા બાળવાથી જેટલી શક્તિ મળે તેનાથી પાંચગણી શક્તિ એક પાઉન્ડ જસતના સેલમાંથી મળી શકે તેમ શોધ કરી હતી. આ માટે તેણે કાર્યમાં વપરાતી શક્તિનો એકમ નક્કી કર્યો. એક પાઉન્ડ વજનને એક ફૂટ ઊંચકવા માટે વપરાતી શક્તિને તેણે 'ઇકોનોમિક ડયૂટી' નામ આપ્યું હતું. આ માપને હવે જૂલ કહેવાય છે. જૂલ ભૌતિકશાસ્ત્રના ઉષ્માગતિશાસ્ત્ર વિષયના પ્રણેતા ગણાય છે. ઈ. સ. ૧૮૮૯ના ઓકટોબરની ૧૧ તારીખે તેનું અવસાન થયું હતું.
સંદર્ભો
શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન
અનિરુદ્ધ બ્રહ્મભટ્ટ
અનિરુદ્ધ લાલજી બ્રહ્મભટ્ટ (૧૧ નવેમ્બર ૧૯૩૫ - ૩૧ જુલાઇ ૧૯૮૧) એક ગુજરાતી સાહિત્યકાર હતા. તેઓ વિવેચક, કવિ, વાર્તાકાર, ચરિત્રકાર અને સંપાદક તરીકે જાણીતા છે.
જીવન
તેમનો જન્મ ૧૧ નવેમ્બર ૧૯૩૫ના રોજ પાટણમાં થયો હતો. તેમણે પ્રાથમિક શિક્ષણ વડોદરામાંથી લીધું. ૧૯૫૮માં ગુજરાતી અને સંસ્કૃત વિષયો સાથે વિનયન વિદ્યાશાખામાંથી સ્નાતક અને ૧૯૬૦માં અનુસ્નાતકની પદવી મેળવીને ડભોઈની આર્ટસ કોલેજમાં અધ્યાપન કાર્યનો પ્રારંભ કર્યો અને બાદમાં બીલીમોરાની કોલેજમાં પ્રાધ્યાપક બન્યા. તેઓએ ૧૯૬૮થી ગુજરાત યુનિવર્સિટીનાં ભાષાસાહિત્યભવનમાં ગુજરાતીના રીડર તરીકે સેવાઓ આપી. આ ઉપરાંત તેઓ ‘ભૂમિકા’ (પછીથી ‘કિમપિ’) સામાયિકના તંત્રી પણ રહ્યા હતા.
૧૯૮૧ની ૩૧મી જુલાઈના દિવસે લ્યુકેમિયાને કારણે અમદાવાદમાં તેમનું નિધન થયું.
<!--ગુ.સા.પ.ની વેબસાઇટ પરથી બેઠેબેઠું કોપી કરેલું લખાણ. વૈકલ્પિક ભાષાશૈલિમાં લખવાની જરૂર છે માટે છુપાવ્યું|year=2016|month=સપ્ટેમ્બર|day=22 આધુનિક સાહિત્ય અને વિશ્વસાહિત્યની સંપ્રજ્ઞતા સાથે વિવેચનક્ષેત્રે સુરેશ જોષી પછી જે તાજગી આવી એમાં અત્યાગ્રહ કે અસહિષ્ણુતા વિના આ લેખકે સ્વરૂપની શુદ્ધતાને અનુલક્ષીને સુશ્લિષણ ને સમતોલ વિવેચન આપવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે. ‘અન્વીક્ષા’ (૧૯૭૦)માં ચોવીસ લેખો છે, જે પૈકી આઠ કૃતિલક્ષી અને કર્તાલક્ષી છે, જ્યાંરે પંદર ગ્રંથસમીક્ષાઓ છે. ‘ગુજરાતી સાહિત્યવિવેચનના કેટલાક પાયાના સંપ્રત્યયો’ પરનો લેખ મહત્વનો છે. ‘અગનપંખી’ અને ‘છિન્નપત્ર’ જેવી કૃતિઓની ટૂંકી સમીક્ષાઓ દ્યોતક છે. ‘ભારતીય સાહિત્યશાસ્ત્રમાં ગુણ અને રીતિની વિચારણા’ (૧૯૭૪)માં આચાર્ય ભરતથી છેક જગન્નાથ સુધીના આચાર્યોનાં પ્રદાનોનું ઐતિહાસિક પરિપ્રેક્ષ્યમાં તત્વનિરૂપણ છે. ‘પૂર્વાપર’ (૧૯૭૬) ‘જન્મભૂમિ’ દૈનિકમાં ‘અલપઝલપ’ની ચાલેલી કૉલમમાંથી પસંદ કરેલાં લખાણોનો સંચય છે. સાહિત્યિક સભાનતાથી લખાયેલાં આ લોકાભિમુખ લખાણો રુચિપૂર્ણ છે. એમાં કાવાબાતા યાસુનારી ક્યાસીમોદો, રોદાં, રિલ્ક, હર્બટ રીડ વાલેરી જેવાઓનો સુપેરે પ્રવેશ કરાવ્યો છે. ‘ચૅખોવ’ (૧૯૭૮) પરની પરિચય ટ્રસ્ટની પુસ્તિકા રશિયન વાર્તાકારને સરલ છતાં રસિક રીતે ઉપસાવી આપે છે. ‘સંનિકર્ષ’ (૧૯૮૨) એમનો મરણોત્તર વિવેચનગ્રંથ છે. એમાં નવલકથા, નવલિકા, કવિતા અને થિયેટર પરના અન્વેષણલેખો છે. ઍરિસ્ટોટલના ‘પોએટિક્સ’નો પહેલો ગુજરાતી અનુવાદ ‘ઍરિસ્ટોટલનું કાવ્યશાસ્ત્ર’ (૧૯૬૯) એ આ લેખકનું ગુજરાતી વિવેચનક્ષેત્રે મહત્વનું પ્રદાન છે.
‘કિમપિ’ (૧૯૮૩) એમનો મૌલિક અને અનૂદિત કાવ્યોનો સંગ્રહ છે. તેમાં હાઈકુ, સૉનેટ, મુક્તક, ગીત એમ વિવિધ કાવ્યપ્રકારોમાં એમની શબ્દપ્રીતિ સ્પષ્ટ છે. વાગ્મિતાનું બળ એમની અછાંદસ રચનાઓના લયનિયંત્રણમાં ને યથાર્થ શબ્દપસંદગીમાં તેમ જ વિચારોની નાટ્યાત્મક પ્રસ્તુતિમાં ખપ લાગ્યું છે. મૃત્યુનાં સંવેદનોનો પાસ પામેલી એમની રચનાઓમાં એમનો અવાજ પોતીકો બન્યો છે.
‘અજાણ્યું સ્ટેશન’ (૧૯૮૨) એમનો વાર્તાસંગ્રહ છે. અહીં પ્રસંગચિત્ર-રેખાચિત્ર કે ક્યારેક આત્મકથાત્મક પ્રકારનું તત્વ વાર્તાઓની રચનામાં ભાગ ભજવે છે. જીવનતત્વ ને કલાતત્વ વચ્ચેની ઝોલા ખાતી આ વાર્તાઓ કોઈ ને કોઈ મર્મ ઉપસાવવામાં ઉદ્યમી રહી છે. ‘નામરૂપ’ (૧૯૮૧)માં વાર્તા અને વસ્તવના સંયોગથી ઊભાં થતાં ચરિત્રોની હારમાળા છે. જીવનના વિવિધ પ્રસંગોએ ચેતનાના ભિન્નભિન્ન સ્તરે આવીને જીવી ગયેલાં આ ચરિત્રોમાં રહેલો લેખકનો પાનકરસ આસ્વાદ્ય છે. આ ચરિત્રસૃષ્ટિમાં લેખકની મનોસૃષ્ટિનું કૌવત ભળ્યું છે. ‘ચલ મન માટે ઘાટે’ના ૧ થી ૫ ભાગ (૧૯૮૧-૧૯૮૨) વિવિધ કક્ષાના વિશાળ વાચક વર્ગ તરફ પહોંચવા માગતી દૈનિક કૉલમનાં લખાણોના સંગ્રહો છે. જીવનની નાની-મોટી સમજને આલેખતા આ સંગ્રહો રુચિપૂર્ણ રીતે લોકભોગ્ય છે.
‘ઋષિવાણી’ (૧૯૮૨) એ ‘અખંડ આનંદ’માં ઉપનિષદના સૂત્રને લઈને ‘પાર્થ’ ઉપનામથી એમણે લખેલી લેખમાળા છે. એમાં ભારતીય સંસ્કૃતિ અને તત્વચિંતનને સામાન્ય જનસમાજ માટે સુબોધ કરી આપવાનું વલણ છે. આ ઉપરાંત ‘ઝવેરચંદ મેઘાણી’ (૧૯૬૯), ‘મણિશંકર ભટ્ટ-કાંત’ (૧૯૭૧), ‘રમણભાઈ નીલકંઠ’ (૧૯૭૩) તે તે સર્જક પરની તેમ જ ‘કાન્તા’ (૧૯૭૩), ‘સુદામાચરિત્ર’ (૧૯૭૫), ‘પ્રેમાનંદકૃત કુંવરબાઈનું મામેરું’ (૧૯૮૨) તે તે કૃતિ પરની એમની સંપાદિત સ્વાધ્યાયશ્રેણીઓ નોંધપાત્ર છે. તો, ‘જયંતી દલાલની પ્રતિનિધિ વાર્તાઓ’ (૧૯૭૧), ‘નાટક વિશે જયંતી દલાલ’ (૧૯૭૪), ‘પતીલનાં ચૂંટેલા કાવ્યો’ (૧૯૭૪), ‘સંવાદ’ (૧૯૭૪), ‘ગુજરાતી વાર્તાઓ’ (૧૯૭૭), ‘ઍબ્સર્ડ’ (૧૯૭૭) એમનાં પોતાનાં અને અન્ય સાથેનાં સંપાદનો છે. (- ચંદ્રકાન્ત ટોપીવાળા)
અન્વીક્ષા (૧૯૭૦) : અનિરુદ્ધ બ્રહ્મભટ્ટના વિવેચન-લેખોનો પહેલો સંગ્રહ. કુલ ૨૪ લેખોમાંથી ૮ સાહિત્યતત્વને તથા કર્તા-કૃતિને લગતા છે, જ્યારે ૧૫ લેખો ગ્રંથસમીક્ષાના છે. ૧૯૪૫ પહેલાંના ગુજરાતી સાહિત્ય-વિવેચનના સંપ્રત્યયોને તપાસતો પહેલો તત્વલક્ષી લેખ વિશદ પણ બન્યો છે. લેખકે પોતાના અનુવાદગ્રંથ ‘ઍરિસ્ટોટલનું કાવ્યશાસ્ત્ર’ના પ્રવેશક રૂપે મૂકેલો (અહીં પુનર્મુદ્રિત) અભ્યાસલેખ ઍરિસ્ટોટલની કાવ્યવિચારણાને વિશદભાવે અને મુદ્દાસર રજૂ કરે છે. કર્તા-કૃતિ-સ્વરૂપાદિને લક્ષતા લેખોમાં વિવેચકનો સાહિત્યવિચાર સ્પષ્ટરેખ રહે છે. ગ્રંથસમીક્ષાઓ વિવિધ સ્વરૂપની કૃતિઓને આવરી લેતી અને મહદંશે આધુનિક સમયની છે એ વિગત બાહ્ય રીતે અને સમીક્ષામાં એમનો ઝોક સ્વરૂપલક્ષી રહ્યો છે એ બાબત આંતરિક રીતે લેખકનાં વ્યાપક આધુનિક રુચિ-વલણોને દર્શાવે છે. તત્વલક્ષિતાની સાથે વિશદતાનો મેળ એ આ વિવેચનલેખોની વિશેષતા છે. (- અશ્વિન દેસાઈ)
નામરૂપ (૧૯૮૧) : અનિરુદ્ધ બ્રહ્મભટ્ટનો ચરિત્રનિબંધોનો સંગ્રહ. ચેતનાના ભિન્નભિન્ન સ્તરે જીવતા અનેક માનવીઓ લેખકના જીવનમાં આવ્યા અને ગયા એમની, સ્મૃતિને અહીં શબ્દબદ્ધ કરી છે. ભાષાની મર્યાદાઓ અને વિશેષતાઓથી લેખક સભાન છે, તેથી વીસેક જેટલાં ચરિત્રલેખનોમાં ‘બાબુ વીજળી’ કે ‘રહીમચાચા’ જેવાં ચરિત્રો સ્મરણીય બન્યાં છે. (- ચંદ્રકાન્ત ટોપીવાળા)-->
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૩૫માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૮૧માં મૃત્યુ
રોલ્પા જિલ્લો, નેપાળ
રોલ્પા જિલ્લો દક્ષિણ એશિયા સ્થિત આવેલા નેપાળ દેશમાં આવેલા કુલ ૧૪ પ્રાંતો પૈકીના એક એવા રાપ્તી પ્રાંતમાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમજ નેપાળ દેશમાં આવેલા કુલ ૭૫ (પંચોતેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. આ જિલ્લાનું વહીવટી વડું મથક રોલ્પા ખાતે આવેલું છે.
રાપ્તી પ્રાંત નેપાળ રાષ્ટ્રના મધ્ય-પશ્ચિમાંચલ વિકાસક્ષેત્ર અંતર્ગત આવેલો એક પ્રાંત છે. આ પ્રાંતનું કુલ ૫ (પાંચ) જિલ્લાઓમાં વિભાજન કરવામાં આવેલું છે.
ખંભાળિયા
ખંભાળિયા કે ખંભાલિયા અથવા જામ ખંભાળિયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાના મહત્વના તાલુકા ખંભાળિયા તાલુકામાં આવેલું નગર છે જે જિલ્લા તેમજ તાલુકાનું મુખ્યમથક છે. ખંભાળિયાનો રાજકીય વહીવટ નગરપાલિકા હસ્તક છે.
ખંભાળિયા જામનગરથી દ્વારકા જતા રાજ્ય ધોરીમાર્ગ ૬ (રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ ૯૪૭) પર આશરે ૫૬ કિ.મી.ના અંતરે આવેલું છે. પ્રસિદ્ધ યાત્રાધામ દ્વારકા અહિંથી લગભગ ૭૯ કિ.મી. જેટલું દૂર છે.
ઇતિહાસ
ખંભાળિયા પર સૌપ્રથમ વાઢેલોનું શાસન હતું અને જામ રાવલે તેમની પાસેથી કબ્જે કર્યું હતું. જ્યારે નવાનગર મુઘલોના શાસન હેઠળ હતું ત્યારે ખંભાળિયા નવાનગર રજવાડાનું મુખ્યમથક હતું. જૂનું શહેર કિલ્લેબંધી ધરાવતું હતું. તે આશરે ૩૫૦ વર્ષ પહેલાં કિલ્લેબંધ કરાયું હતું. નગર દરવાજો, પોર દરવાજો, જોધપુર દરવાજો, સલાયા દરવાજો અને દ્વારકા દરવાજો - એમ પાંચ દરવાજા નગરના કોટમાં આવેલા હતા.
ધાર્મિક સ્થળો
રામનાથ મહાદેવ મંદિર, ખામનાથ મહાદેવ મંદિર, આશાપુરી માતા, કલ્યાણરાયજી અને જડેશ્વર મહાદેવના મંદિરો અહીં આવેલા છે. અન્ય ધાર્મિક સ્થળોમાં મહાપ્રભુની બેઠક અને અજમેર પીર દરગાહનો સમાવેશ થાય છે.
કૂષ્માંડા
હિંદુ ધર્મનાં પૌરાણિક શાસ્ત્રોમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે કૂષ્માંડા એ નવદુર્ગાનું ચોથું સ્વરૂપ છે. કૂષ્માંડાનો અર્થ કુત્સિત ઉષ્મા, કૂષ્મા-ત્રિવિધ તાપયુક્ત એવાં એવો થાય છે. તેમને આઠ ભુજાઓ છે જેમાં તેમણે કમંડળ, ધનુષ-બાણ, કમળ, અમૃતમય કળશ, માળા, ગદા અને ચક્ર ધારણ કરેલાં છે. તેમનું વાહન વાઘ છે. નવરાત્રીના ચોથા દિવસે નવદુર્ગાનાં આ સ્વરૂપનું પૂજન અર્ચન કરાય છે. તેમનાં મધુર હાસ્યથી બ્રહ્માંડની ઉત્પત્તિ થયાનું કહેવાય છે. તેમની આરાધનાથી બધી વિપત્તિઓનો નાશ થતો હોવાનું મનાય છે.
કૂષ્માંડાનો બીજો અર્થ ‘કુ-ઉષ્મા-અંડ = નાનું-ગરમ-અંડ (ઈંડુ-કોસ્મિક ઈંડુ)’ એવો પણ કરાયો છે. અર્થાત તેઓ બ્રહ્માંડનાં રચેતા મનાય છે. અન્ય એક અર્થ ‘આખું જગત જેના ઉદરમાં છે એવી (દેવી)’ એમ પણ કરાયો છે. કૂષ્માંડનો એક અર્થ સાકરકોળું; પદકાળું; કોળું પણ થાય છે. આ દેવીને "સિદ્ધિદાત્રી" તરીકે પણ ઓળખાવાય છે અને દેવીને કોળાનો ભોગ પસંદ છે. દેવી કૂષ્માંડા સૂર્યને દિશા અને ઊર્જા પ્રદાન કરે છે અને સૂર્ય દેવીનાં આદેશાનુસાર ચાલે છે તેવી માન્યતા પણ છે.
શ્લોક
सुरासंपूर्णकलशं रुधिराप्लुतमेव च | दधाना हस्तपद्माभ्यां कूष्माण्डा शुभदास्तु मे ||
સંદર્ભ
શ્રેણી:દેવી દેવતા શ્રેણી:નવદુર્ગા
સલ્યાન જિલ્લો, નેપાળ
સલ્યાન જિલ્લો દક્ષિણ એશિયા સ્થિત આવેલા નેપાળ દેશમાં આવેલા કુલ ૧૪ પ્રાંતો પૈકીના એક એવા રાપ્તી પ્રાંતમાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમજ નેપાળ દેશમાં આવેલા કુલ ૭૫ (પંચોતેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. આ જિલ્લાનું વહીવટી વડું મથક સલ્યાન ખાતે આવેલું છે.
રાપ્તી પ્રાંત નેપાળ રાષ્ટ્રના મધ્ય-પશ્ચિમાંચલ વિકાસક્ષેત્ર અંતર્ગત આવેલો એક પ્રાંત છે. આ પ્રાંતનું કુલ ૫ (પાંચ) જિલ્લાઓમાં વિભાજન કરવામાં આવેલું છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:નેપાળ શ્રેણી:રાપ્તી પ્રાંત શ્રેણી:નેપાળના જિલ્લાઓ શ્રેણી:નેપાળની ભૂગોળ
નવલરામ ત્રિવેદી
એમણે પોતાની લેખનપ્રવૃત્તિનો આરંભ અરવિંદ ઘોષના બંગાળી ગ્રંથ ‘કારાવાસની કહાણી’ (૧૯૨૧)ના અનુવાદથી કર્યો. ‘કેટલાંક વિવેચનો’ (૧૯૩૪), ‘નવા વિવેચનો’ (૧૯૪૧) અને ‘શેષ વિવેચનો’ (મરણોત્તર, ૧૯૪૭) એ એમના વિવેચનલેખ-સંગ્રહો છે. એમના લેખો વિશદ તથા વિગતપ્રચુર હોય છે. ઉપરાંત તટસ્થતા, સ્પષ્ટવક્તૃત્વ ને બહુશ્રુતતા પણ જોવા મળે છે. કલાપી, કાન્ત, ન્હાનાલાલ અને મુનશીની કૃતિઓ વિશેનાં એમનાં લખાણો નોંધપાત્ર છે. ‘કેતકીનાં પુષ્પો’ (૧૯૩૯) અને ‘પરિહાસ’ (મરણોત્તર, ૧૯૪૫)માં રાજ્કીય, સામાજિક, સાહિત્યિક અને શૈક્ષણિક ક્ષેત્રોની ઊણપોને હાસ્ય-કટાક્ષનું લક્ષ્ય બનાવતા એમના હળવા નિબંધો અને પ્રતિકાવ્યો ગ્રંથસ્થ થયાં છે. એમાં ઉક્તિવૈચિત્ર્ય, શબ્દરમત, ટુચકા અને અતિશયોકિત દ્વારા હાસ્ય-કટાક્ષ વ્યકત થયાં છે. ‘કલાપી’ (૧૯૪૪) એ એમણે પ્રાપ્ય માહિતીને આધારે લખેલું, કવિ કલાપીના જીવન અને પ્રણયસંઘર્ષને આવરી લેતું રોચક જીવનચરિત્ર છે.
નવલરામની અન્ય મહત્વની સાહિત્યસેવા એમનાં સંપાદનો છે. ટિપ્પણ અને સ્વતંત્ર મંતવ્યોની આગવી મુદ્રાવાળું પુસ્તક ‘જયંતી વ્યાખ્યાનો’ (૧૯૪૦), ‘બુદ્ધિપ્રકાશ’ સમાયિકમાં પ્રકાશિત, વિવિધ વિષયોને સ્પર્શતા લેખોને આવરી લેતું પુસ્તક ‘બુદ્ધિપ્રકાશ લેખ સંગ્રહ’-ભા. ૧, ૨ (અનંતરાય રાવળ સાથે, ૧૯૪૧, ૧૯૪૨), શામળનું મૂલ્યાંકન કરતું પુસ્તક ‘શામળનું વાર્તાસાહિત્ય’ કલાપીની કવનપ્રવૃત્તિને મૂલવતા ગ્રંથો ‘ગ્રામમાતા અને બીજાં કાવ્યો’ (૧૯૩૮) તથા ‘હૃદયત્રિપુટી અને બીજાં કાવ્યો’ (૧૯૩૯) એટલાં મુખ્ય સંપાદનો છે. ‘સમાજસુધારાનું રેખાદર્શન’ (૧૯૩૪) એ દસ્તાવેજી પુસ્તક, ‘શિક્ષણનું રહસ્ય’ એ અનુવાદ, અન્ય સાથે મળીને સંપાદિત કરેલું ‘માનસશાસ્ત્ર’, ‘બ્રિટીશ સામ્રાજયનો અર્વાચીન ઇતિહાસ’ અને ‘હિન્દનું નવુ રાજ્યબંધારણ’ જેવાં ઈતર પુસ્તકો પણ એમણે આપ્યાં છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:સાહિત્યકાર
ખીરસરા (ગુનાઉ) (તા. લખપત)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના લખપત તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:લખપત તાલુકો
કલ્યાણપુર
કલ્યાણપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાના મહત્વના તાલુકા કલ્યાણપુર તાલુકામાં આવેલું નગર છે જે આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક પણ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો શ્રેણી:કલ્યાણપુર તાલુકો
હેલ્લારો
હેલ્લારો ૨૦૧૯ની ભારતીય ગુજરાતી ઐતિહાસિક ચિત્રપટ છે, જે અભિષેક શાહ દ્વારા સહ-લેખિત અને નિર્દેશન કરેલ છે અને આશિષ પટેલ, નીરવ પટેલ, આયુષ પટેલ, પ્રિતિક ગુપ્તા, મિત જાની અને અભિષેક શાહ દ્વારા સારથી પ્રોડક્શન્સ અને હરફનમૌલા ફિલ્મોના બેનર હેઠળ નિર્માણ કરાયેલ છે. જયેશ મોરે, શ્રદ્ધા ડાંગર, બ્રિંદા ત્રિવેદી નાયક, શચી જોશી, નીલમ પંચાલ, તેજલ પંચાસરા અને કૌસાંબી ભટ્ટની જોડીવાળી આ ફિલ્મ અભિષેક શાહના દિગ્દર્શક પદાર્પણની નિશાની છે.
હેલ્લારો એ ૬૬ મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારોમાં શ્રેષ્ઠ ફીચર (feature) ફિલ્મનો રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ એવોર્ડ જીત્યો હતો. ૨૦ નવેમ્બરથી ૨૮ દરમિયાન યોજાયેલ ગોઆ ના ૫૦ મા આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ મહોત્સવ (આઈ.એફ.એફ.આઈ) ખાતે ભારતીય પેનોરમાં દ્વારા સત્તાવાર રીતે તેની પસંદગી કરવામાં આવી છે. ફિલ્મ મહોત્સવમાં તે દિગ્દર્શકની પ્રથમ શ્રેષ્ઠ ચિત્રપટ માટે પણ નામાંકિત છે. આ ફિલ્મ ૮ નવેમ્બર ૨૦૧૯ ના રોજ ભારતમાં રજૂ થઇ હતી.
સારાંશ
૧૯૭૫માં, મંજરી નામની એક યુવતી, કચ્છના રણના મધ્યમાં એક નાનકડા ગામમાં લગ્ન કરે છે. ત્યાં, તે પિતૃપ્રધાન આદેશો દ્વારા જીવતી સ્ત્રીઓના જૂથમાં જોડાય છે. જ્યારે તેઓ દરરોજ સવારે કોઈ દૂરના સ્થળે પાણી લેવા માટે જાય છે ત્યારે દમનથી તેમને થોડો છુટકારો મળે છે. દરરોજ તે થોડા કલાકો સિવાય, તેમના જીવન પુરુષો દ્વારા બનાવેલા નિયમો દ્વારા બંધાયેલા છે, જેનું તેઓ પાલન કરે છે. તેઓ ખૂબ જ દયનીય જીવન જીવે છે. એક દિવસ, પાણી લાવવા જતા હતા ત્યારે તેઓને કોઈ રણની વચ્ચે દેખાય છે અને તેમનું જીવન હંમેશ માટે બદલાઈ જાય છે.
ઉત્પાદન
નવોદિત દિગ્દર્શક અને સહ-લેખક શાહે જણાવ્યું હતું કે તેમણે વાર્તા લોકગીત અને વાસ્તવિક જીવનના ઉદાહરણોથી પ્રેરિત થઈ લખી છે. પ્રતીક ગુપ્તાએ સહયોગી ડાયરેક્ટર તરીકે સાથે મળીને પટકથા, સંપાદન અને સહ-નિર્માણ કર્યું હતું. નાટ્યકાર અને કવિ સૌમ્ય જોશી એ ગીતો, વધારાની પટકથા અને સંવાદો લખ્યા હતા. મેહુલ સુરતી એ સંગીત આપ્યું હતું. આશિષ પટેલ, નીરવ પટેલ, આયુષ પટેલ, અભિષેક શાહ, મિત જાની અને પ્રિતિક ગુપ્તાએ ફિલ્મ નિર્માણ કરી હતી. સર્જનાત્મક અને કારોબારી નિર્માતા તરીકે આયુષ પટેલ અને મિત જાની એ મદદ કરી.
પ્રકાશન
૧૦ ઓક્ટોબર ૨૦૧૯ના રોજ નિર્માતાઓ દ્વારા ફિલ્મના ઓફિશિયલ ટ્રેલરનું અનાવરણ કરાયું હતું.
આ ફિલ્મ ૮ નવેમ્બર ૨૦૧૯ ના રોજ સિનેમા ઘરોમાં રજૂ થઇ હતી.
પ્રતિભાવ
આ ફિલ્મે ૬૬ મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારોમાં શ્રેષ્ઠ ફીચર ફિલ્મનો રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ એવોર્ડ જીત્યો. તેર મહિલા અભિનેત્રીઓએ પણ તેમના અભિનય બદલ વિશેષ જ્યુરી એવોર્ડ જીત્યો. શ્રેષ્ઠ ફીચર ફિલ્મનો રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ એવોર્ડ મેળવનારી તે પહેલી ગુજરાતી ફિલ્મ હતી.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર
ઉજ્જડીયા (તા. ઉના)
ઉજ્જડીયા એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
પ્યુઠાન જિલ્લો, નેપાળ
પ્યુઠાન જિલ્લો દક્ષિણ એશિયા સ્થિત આવેલા નેપાળ દેશમાં આવેલા કુલ ૧૪ પ્રાંતો પૈકીના એક એવા રાપ્તી પ્રાંતમાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમજ નેપાળ દેશમાં આવેલા કુલ ૭૫ (પંચોતેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. આ જિલ્લાનું વહીવટી વડું મથક પ્યુઠાન ખાતે આવેલું છે.
રાપ્તી પ્રાંત નેપાળ રાષ્ટ્રના મધ્ય-પશ્ચિમાંચલ વિકાસક્ષેત્ર અંતર્ગત આવેલો એક પ્રાંત છે. આ પ્રાંતનું કુલ ૫ (પાંચ) જિલ્લાઓમાં વિભાજન કરવામાં આવેલું છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:નેપાળ શ્રેણી:રાપ્તી પ્રાંત શ્રેણી:નેપાળના જિલ્લાઓ શ્રેણી:નેપાળની ભૂગોળ
મનુભાઇ ત્રિવેદી
ત્રિવેદી મનુભાઈ ત્રિભુવનદાસ, ‘સરોદ’, ‘ગાફિલ’ (૨૬-૭-૧૯૧૪, ૯-૪-૧૯૭૨) : કવિ. જન્મ રાજકોટમાં. વતન માણાવદર. માધ્યમિક શિક્ષણ રાજકોટની આલ્ફ્રેડ હાઈસ્કૂલમાં. જૂનાગઢની કૉલેજમાં અભ્યાસ. એલએલ.બી. થઈને થઈને વકીલાત કર્યો બાદ ન્યાયખાતામાં ન્યાયાધીશપદે. સુરેન્દ્રનગર, નડિયાદ, ભાવનગર, જૂનાગઢ, મોરબી, રાજકોટ, ગોંડલ વગેરે સ્થળે કામગીરી કર્યા બાદ અંતે સ્મોલ કૉઝ કોર્ટ, અમદાવાદમાં ન્યાયાધીશપદે. અમદાવાદમાં હૃદયરોગથી અવસાન.
એમની કવિત્વશક્તિ મુખ્યત્વે ભજન-ગઝલમાં વ્યક્ત થઈ છે. ‘રામરસ’ (૧૯૫૬) અને ‘સુરતા’ (૧૯૭૦) એમના ભજનસંગ્રહો છે. આધ્યાત્મિક રહસ્યછાયાની અંકિત એમની પદાવલીમાં સૌરાષ્ટ્રની ભજન-પરંપરાનો પાસ છે; તો એમના ‘બંદગી’ (૧૯૭૩) ગઝલસંગ્રહમાં પરંપરાની સાદગીનું આકર્ષણ છે.
ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય
શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૧૪માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૭૨માં મૃત્યુ
સરડોઈ (તા. મોડાસા)
ધાર્મિક સ્થાનો
૧. શ્રી બહુચરાજી માતાજી મંદિર - શ્રી બહુચરાજી માતાજી સરડોઇ ગામની ગામ ટોડાની માતાજી તરીકે માનવામાં આવે છે.
૨. શ્રી માણકેશ્વર મહાદેવ
૩. શ્રી ચામુંડા માતાજી મંદિર - ગામને અડીને આવેલ 'મોહન ટેકરી' નામની એક ટેકરી પર શ્રી ચામુંડા માતાજી અને શ્રી મહાકાળી માતાજીનુ મંદિર આવેલું છે. ટેકરી ઉપર જ સહેજ નીચે 'શ્રી મોહનેશ્વર મહાદેવ'નું મંદિર આવેલુ છે. મોહન ટેકરીના ચામુંડા મંદિરે ભાદરવી પુનમે મેળો ભરાય છે. આ મંદિર ને 'છોટે ચોટીલા' પણ કહેવાય છે.
૪. શ્રી ધારેશ્વર મહાદેવ
શ્રેણી:મોડાસા તાલુકો
લાઇબેરીયાનો રાષ્ટ્રધ્વજ
લાઈબેરીયાનો રાષ્ટ્રધ્વજ અમેરિકા નો રાષ્ટ્રધ્વજ સાથે ઘણી સામ્યતા ધરાવે છે. લાઇબેરીયા ની પ્રજામાં અમેરિકાથી છૂટેલા અથવા ભાગી નીકળેલા ગુલામો અને તેમના સંતાનોની વસ્તીનું મોટું પ્રમાણ દર્શાવે છે. તેમાં લાલ અને સફેદ રંગની પટ્ટીઓ છે અને ધ્વજદંડ તરફના ઉપરના ખૂણે ભૂરો ચોરસ પણ છે. તે ચોરસમાં સફેદ રંગનો એક સિતારો પણ છે.
પ્રતિક
ધ્વજમાંની ૧૧ પટ્ટીઓ લાઇબેરીયાની સ્વતંત્રતાની જાહેરાતના મૂળ હસ્તાક્ષરીઓ સૂચવે છે અને તેમના લાલ અને સફેદ રંગ અનુક્રમે બહાદુરી અને નૈતિકતા સૂચવે છે. સફેદ સિતારો ગુલામોને મળેલી આઝાદી અને ભૂરો રંગ આફ્રિકા નો સૂચક છે.
લાઇબેરીયાનો ધ્વજ ધરાવતિ વાણિજ્ય નૌકાઓ સમગ્ર વિશ્વમાં જોવા મળે છે કારણે કે તે દેશ આ પ્રમાણેની છૂટ આપે છે તેમજ નોંધણી કરાવનાર નૌકાના માલિકો કરમાંથી અને નિયમોથી બચવા આમ કરે છે. લાઇબેરીયાનો ધ્વજ પનામાનો રાષ્ટ્રધ્વજ પછી નૌકાજગતમાં વપરાતો બીજા ક્રમાંકનો ધ્વજ છે. આશરે ૧૭૦૦ નૌકાઓ જે અન્ય દેશની માલિકીની છે તે આ ધ્વજ ફરકાવે છે. તેને કારણે દેશમાં મોટા પ્રમાણમાં હુંડિયામણ આવે છે.
સામ્યતા ધરાવતા રાષ્ટ્રધ્વજો
ટોગોનો રાષ્ટ્રધ્વજ ચીલીનો રાષ્ટ્રધ્વજ મલેશિયાનો રાષ્ટ્રધ્વજ અમેરિકાનો રાષ્ટ્રધ્વજ
સંદર્ભ
શ્રેણી:રાષ્ટ્રધ્વજો
દાંગ જિલ્લો, નેપાળ
દાંગ જિલ્લો દક્ષિણ એશિયા સ્થિત આવેલા નેપાળ દેશમાં આવેલા કુલ ૧૪ પ્રાંતો પૈકીના એક એવા રાપ્તી પ્રાંતમાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમજ નેપાળ દેશમાં આવેલા કુલ ૭૫ (પંચોતેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. આ જિલ્લાનું વહીવટી વડું મથક દાંગ ખાતે આવેલું છે.
રાપ્તી પ્રાંત નેપાળ રાષ્ટ્રના મધ્ય-પશ્ચિમાંચલ વિકાસક્ષેત્ર અંતર્ગત આવેલો એક પ્રાંત છે. આ પ્રાંતનું કુલ ૫ (પાંચ) જિલ્લાઓમાં વિભાજન કરવામાં આવેલું છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:નેપાળ શ્રેણી:રાપ્તી પ્રાંત શ્રેણી:નેપાળના જિલ્લાઓ શ્રેણી:નેપાળની ભૂગોળ
સાબરકાંઠા જિલ્લો
સાબરકાંઠા જિલ્લો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલો એક જિલ્લો છે. આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક હિંમતનગર શહેર ખાતે આવેલું છે. આ જિલ્લા રાજસ્થાન રાજ્યનો સરહદી જિલ્લો છે.
સામાન્ય રુપ રેખા
જિલ્લાની સામાન્ય રુપરેખા:
તાલુકાઓ
મોડાસા, માલપુર, ધનસુરા, ભિલોડા, બાયડ અને મેઘરજ તાલુકાઓનો સમાવેશ અરવલ્લી જિલ્લામાં થયો છે.
વિધાનસભા બેઠકો
સાબરકાંઠા જિલ્લામાં ૪ વિધાનસભા બેઠકોનો સમાવેશ થાય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ શ્રેણી:ઉત્તર ગુજરાત
ધૂપગઢ
ધૂપગઢ મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યનું સૌથી ઉંચુ શિખર છે.
આ શિખર તેના સૂર્યાસ્ત તેમ જ સૂર્યોદય નિહાળવાના સ્થળ તરીકે લોકપ્રિય છે. પંચમઢી બસ સ્ટેશનથી આશરે ૧૦ કિલોમીટર અંતરે આવેલ આ શિખર પર પહોંચવા માટે વાહન દ્વારા જઈ શકાય છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતના પર્વતો શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
પેરાગ્વે
પેરાગ્વે દક્ષિણ અમેરિકા ખંડમા આવેલો એક દેશ છે. પેરાગ્વેની રાજધાની અસુનસિયોન છે.
ઈતિહાસ
ગુઆરાની પ્રકારની આદિવાસી પ્રજાઓ પરાપુર્વથી અહીં વસાહત કરતી હતી. ઈ.સ.૧૫૩૭માં સ્પેનિશ લોકોએ સોનાની શોધમાં અહીં આવીને તેમનુ સંસ્થાન બનાવ્યુ હતું. ઈ.સ્.૧૭૫૦મા માદ્રિડની સંધી હેઠળ આ પ્રદેશને પોર્ટુગલને સુપ્રત કરયુ હતું જેની સામે જેસયુઈટ પાદરીઓએ વિરોધ્ કરતા ૧૯૭૬માં તેને લા પ્લાટા રાજ્યનો એક ભાગ બનાવ્યો હતો. ઈ.સ ૧૮૧૧મા પેરાગ્વે આર્જેન્ટીનાની સાથે સ્પેનિશ ગુલામીમાંથી મુક્ત થઈને એક સ્વતંત્ર દેશ બન્યો હતો.
ભૂગોળ
પેરાગ્વેનો કુલ વિસ્તાર ૪૦૬૭૫૨ ચો.કિ.મી જેટલો છે. પેરાગ્વે દક્ષીણ અમેરિકાની મધ્યમા આવેલ એક જમીનથી ચોતરફ ઘેરાયેલ દેશ છે. તેની ઉત્તરે અને ઉત્તર-પષ્ચિમમા બોલિવિયા, ઉત્તર-પુર્વ અને પુર્વમાં બ્રાઝિલ,દક્ષિણ દક્ષિણ-પુર્વમાં અને પષ્ચિમમાં આર્જેન્ટીના આવેલ છે. પેરાગ્વે ભૌગોલિક રીતે પેરાગ્વે પુર્વ અને ગ્રાન ચાકો એમ બે વિસ્તારમા વહેંચાયેલો છે. પેરાગ્વેની આબોહવા સમશીતોષ્ણ પ્રકારની છે અને પુર્વ ભાગમાં તાપમાન ૧૭ ડિગ્રી થી ૨૬ ડિગ્રી અને ગ્રાનચાકોમા ૩૫ ડિગ્રી જેટલુ ઉંચુ રહે છે. વરસાદ અસુનસીયોન વિસ્તારમાં ૧૧૦૦ મિ.મિ જેટલો અને ગ્રાન ચાકો વિસ્તારમા ૮૧૫ મિ.મિ જેટલો રહે છે.
અર્થતંત્ર
પેરાગ્વેનું અર્થતંત્ર મુખ્યત્વે ખેતીવાડી અને પશુમાંસ ઉપર આધાર રાખે છે. ખેતીવાડીના મુખ્ય પાકોમાં કસાવા, કપાસીયા,મકાઇ,શેરડી,તમાકુ સોયાબીન,ઘંઉ અને વિવિધ પ્રકારના ફળો છે. ઉદ્યોગો મા ગાયનુ માંસ અને મરઘા પાલન ઉદ્યોગ મુખ્ય છે.
વસ્તીવિષયક
પેરાગ્વેની મોટાભાગની પ્રજા ગુઆરાની આદિવાસી અને યુરોપીય મૂળની મિશ્રણ એવી મેસ્ટીઝો લોકોની બનેલી છે. પેરાગ્વેની સત્તાવાર ભાષાઓ ગુઆરાની અને સ્પેનિશ છે. દેશની ૯૦% જેટલી પ્રજા રોમન કેથોલીક ખ્રિસ્તી ધર્મ પાળે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:દક્ષિણ અમેરિકાના દેશો
ઉમરવીડી (તા. ઉના)
ઉમરવીડી એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સાલમપુર (તા. મોડાસા)
સાલમપુર (તા. મોડાસા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મોડાસા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સાલમપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મોડાસા તાલુકો
જામજોધપુર
જામજોધપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના જામનગર જિલ્લાના જામજોધપુર તાલુકા નું નગર અને મુખ્ય મથક છે. જામજોધપુરનો વહીવટ નગરપાલિકા વડે થાય છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો શ્રેણી:જામજોધપુર તાલુકો
સ્કન્દમાતા
હિંદુ ધર્મનાં પૌરાણિક શાસ્ત્રોમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે સ્કન્દમાતા કે સ્કંદમાતા એ નવદુર્ગાનું પાંચમુ સ્વરૂપ છે.
સ્કન્દમાતાનો અર્થ કાર્તિકેયનાં માતા એવો થાય છે (સ્કંદ = કાર્તિકેય ). કાર્તિકેય કે કાર્તિક સ્વામી મહાદેવ અને ઉમાના પુત્ર છે. તેમને ચાર ભુજાઓ છે, તેમણે ઉપલા બે હાથમાં કમળ ધારણ કરેલાં છે અને અન્ય એક હાથ ખોળામાં બાળ કાર્તિકેય (દક્ષિણ ભારતમાં મુરૂગન સ્વામી)ને પકડેલા તથા બીજો હાથ વરદમુદ્રામાં છે. તેમનું વાહન સિંહ છે. નવરાત્રીના પાંચમા દિવસે નવદુર્ગાનાં આ સ્વરૂપનું પૂજન અર્ચન કરાય છે. દેવી ક્યારેક કમળ પર બેઠેલાં પણ દર્શાવાય છે એટલે તેમને "પદ્માસના દેવી" પણ કહેવાય છે. તેમનો વર્ણ શુભ્ર, સફેદ છે.
શ્લોક
सिंहासनगता नित्यं पद्माश्रितकरद्वया | शुभदास्तु सदा देवी स्कन्दमाता यशस्विनी ||
સંદર્ભ
શ્રેણી:દેવી દેવતા શ્રેણી:નવદુર્ગા
શ્રીનાથજી મંદિર
શ્રીનાથજી મંદિર નાથદ્વારામાં શ્રીનાથજીને સમર્પિત એક હિંદુ મંદિર છે. વૈષ્ણવો દ્વારા તે એક મહત્વપૂર્ણ તીર્થસ્થાન માનવામાં આવે છે.
ઈતીહાસ
right|thumb|316x316px| પાનખર અન્નકૂટ મહોત્સવમાં નાથદ્વારા [[શ્રીનાથજી . પિછવાઈ શૈલીની પૃષ્ઠભૂમિ. 18 મી સદીના અંતમાં. ]] શ્રીનાથજીનું સ્વરૂપ અથવા દૈવી સ્વરૂપ સ્વયં પ્રગટ થાય છે. દંતકથા અનુસાર ભગવાન કૃષ્ણના દેવ, પથ્થરથી સ્વયં પ્રગટ થાય છે અને ગોવર્ધન ટેકરીઓમાંથી ઉભરી આવે છે. ઐતિહાસિક દૃષ્ટિએ, શ્રીનાથજીની છબીની પૂજા મથુરા નજીક ગોવર્ધન ટેકરી ખાતે સૌપ્રથમ કરવામાં આવી હતી. શરૂઆતમાં આ છબી યમુના નદી કિનારે 1672 માં મથુરાથી સ્થાનાંતરિત થઈ હતી અને તેને આશરે છ મહિના સુધી આગ્રામાં જાળવી રાખવામાં આવી હતી, દંતકથા અનુસાર, મુગલ શાસક ઔરંગઝેબ, જેણે આગ્રામાં તેમની સાથે પ્રતિષ્ઠિત દેવતા રાખવાની ઇચ્છા રાખી હતી. ત્યારબાદ, મુગલ શાસક ઔરંગઝેબ દ્વારા કરાયેલા જંગલી વિનાશથી બચાવવા માટે, છબીને દક્ષિણ તરફ રથ પર આગળ ખસેડવામાં આવી. જ્યારે દેવતાનો રથ સિહદ અથવા સિંહાદ ગામે સ્થળ પર પહોંચ્યા ત્યારે બળદ ગાડીના પૈડા કાદવ માં ખૂપી ગયા.અને રથ આગળ જઈ શકે તેમ નહોતો. સાથે પૂજારીઓ નેસમજાયું કે ચોક્કસ સ્થાન પ્રભુના પસંદ કરેલ હાજર હતી, ત્યાં મંદિર (હવેલી) પછી મહારાણા રાજ સિંહ (મેવાડ)ના રક્ષણ હેઠળ બાંધવામાં આવી હતી. શ્રીનાથજી મંદિરને 'શ્રીનાથજીની હવેલી' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ મંદિર ગોસ્વામી પૂજારીઓ દ્વારા 1672 માં બનાવવામાં આવ્યું હતું.
1934 માં ઉદયપુર દરબાર દ્વારા ફરમાન જારી કરવામાં આવ્યું, જેના દ્વારા, તે ઘોષિત કરાયું કે ઉદયપુરના કાયદા અનુસાર, શ્રીનાથજીને સમર્પિત અથવા પ્રસ્તુત અથવા અન્યથા દેવની મંદિરની મિલકત હતી.. તે સમય માટે મહારાજ ફક્ત કહેવાતી સંપત્તિના અભિરક્ષક, વ્યવસ્થાપક અને ટ્રસ્ટી હતા અને ઉદયપુર દરબારને દેખરેખ કરવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર હતો કે મંદિરને સમર્પિત 562 સંપત્તિનો ઉપયોગ મંદિરના કાયદેસર હેતુ માટે કરવામાં આવ્યો હતો.
શ્રીનાથજીની છબી
શ્રીનાથજી કૃષ્ણના સ્વરૂપનું પ્રતીક છે, જ્યારે તેમણે ગોવર્ધન ટેકરી ઉંચી કરી, જ્યારે એક હાથ ઉંચો કર્યો. એક જ કાળા આરસના રૂપમાંની આ તસવીર, જ્યાં ભગવાન તેના ડાબા હાથને ઉભા કરીને અને જમણા હાથને કમર પર આરામ કરીને, હોઠની નીચે એક વિશાળ હીરા સાથે પ્રગટ કરે છે. કાળા આરસપહાણના પથ્થરમાંથી બેસ-રાહતમાં આ દેવતાની કોતરણી કરવામાં આવી છે, જેમાં બે ગાય, એક સિંહ, એક સાપ, બે મોર અને એક પોપટની કોતરણી છે અને તેની પાસે ત્રણ ઋષિ મુકાયેલા છે.
કોરોના અસર
માર્ચ ૨૦૨૦માં કોરોનાવાયરસ રોગને કારણે સત્તાવાળાઓએ દર્શન ને ૮ વખતથી ઘટાડીને ૪ વખત કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે. તેઓએ દર્શન માટે એક જ સમયે ફક્ત ૫૦ લોકોને જ મંજૂરી આપવાનું નક્કી કર્યું.
શિશિરકુમાર બોઝ
શિશિર કુમાર બોઝ (૨ ફેબ્રુઆરી ૧૯૨૦ – ૩૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૦) એક ભારતીય સ્વતંત્રતા સેનાની, બાળરોગ ચિકિત્સક અને ધારાસભ્ય હતા. તેઓ ભારતીય રાષ્ટ્રવાદી નેતા શરતચંદ્ર બોઝના પુત્ર, ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની સુભાષચંદ્ર બોઝના ભત્રીજા અને ભૂતપૂર્વ સંસદ સભ્ય કૃષ્ણા બોઝ (૧૯૩૦-૨૦૨૦)ના પતિ હતા.
પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ
તેમનો જન્મ ૨ ફેબ્રુઆરી ૧૯૨૦ના રોજ કલકત્તામાં બેરિસ્ટર અને ભારતીય રાષ્ટ્રવાદી નેતા શરતચંદ્ર બોઝ અને બિવાબાતી બોઝ ને ત્યાં થયો હતો. તેમનું શિક્ષણ કલકત્તા મેડિકલ કોલેજમાં થયું હતું.
ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળમાં ભૂમિકા
૧૯૪૧માં, જ્યારે કલકત્તામાં તબીબી વિદ્યાર્થી હતા, ત્યારે તેમણે તેમના કાકા, ભારતીય સ્વતંત્રતા સેનાની સુભાષચંદ્ર બોઝને નજરકેદમાંથી છટકી જવા માટે મદદ કરી હતી. તેમણે સુભાષચંદ્ર બોઝને કલકત્તાના એલ્ગીન રોડ પરના તેમના પૈતૃક મકાનમાંથી ભાગી જવાની યોજના બનાવવામાં મદદ કરી અને તેમને પડોશી રાજ્ય બિહારના ગોમોહ સુધી ગુપ્ત રીતે ઘરની બહાર દોરી ગયા હતા, જ્યાંથી સુભાષ ટ્રેનમાં પેશાવર ગયા. ૧૯૪૨માં મહાત્મા ગાંધી દ્વારા શરૂ કરાયેલ ભારત ભારત છોડો આંદોલન દરમિયાન, શિશિર બોઝ વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ પ્રદર્શન પર પોલીસ હુમલામાં ખરાબ રીતે ઘાયલ થયા હતા અને કલકત્તાની પ્રેસિડેન્સી જેલમાં કેદ થયા હતા અને બાદમાં ૧૯૪૩માં ઘરે નજરકેદ થયા હતા. તેમના કાકાને મદદ કરવા અને ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળમાં સતત સંડોવણી માટે, શિશિર બોઝને બ્રિટિશ સંસ્થાનવાદી સરકાર દ્વારા ફરીથી ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને દિલ્હીના લાલ કિલ્લા, લાહોર કિલ્લા અને લાયલપુર જેલમાં કેદ કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાં બીજા વિશ્વયુદ્ધના અંત સુધી એકાંત કેદમાં રહેવું પણ સામેલ હતું.
બીજા વિશ્વયુદ્ધના અંતે તેમની મુક્તિ પછી શિશિર બોઝે તેમનો તબીબી અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો અને લંડન, શેફિલ્ડ અને વિયેના માં બાળરોગની અદ્યતન તાલીમ મેળવી.
બાળરોગ ચિકિત્સક તરીકે કારકિર્દી
ભારત પરત ફર્યા પછી બોઝે ભારતીય બાળરોગ નિષ્ણાત કે.સી. ચૌધરી સાથે કામ કર્યું, જેમણે ૧૯૫૭માં કલકત્તા ખાતે ભારતની પ્રથમ બાળરોગ હોસ્પિટલ, બાળ આરોગ્ય સંસ્થાની સ્થાપના કરી હતી. શિશિર હાર્વર્ડ મેડિકલ સ્કૂલ અને બોસ્ટનની ચિલ્ડ્રન્સ હોસ્પિટલ ખાતે રોકફેલર ફેલો હતા અને ઇન્ડિયન પૅડિઆટ્રિક્સ (૧૯૬૪-૬૬)ના પ્રથમ સંપાદક હતા. તેઓ ૧૯૭૨ થી ૧૯૯૨ સુધી બાળ આરોગ્ય સંસ્થાના નિર્દેશક પદે અને પછી ૨૦૦૦માં તેમના મૃત્યુ સુધી પ્રમુખ પદે રહ્યા હતા.
ઐતિહાસિક કાર્ય
બોઝ ૧૯૫૦ના દાયકાથી તેમના મૃત્યુ સુધી કલકત્તાના એલ્ગીન રોડ પર બોઝ પરિવારના મકાનમાં સ્થિત નેતાજી સંશોધન બ્યુરો, નેતાજી ભવન ના નિર્દેશક અને બાદમાં અધ્યક્ષ હતા. કુટુંબનું ઘર તેમના પિતા સરતચંદ્ર બોઝે ૧૯૪૬માં સુભાષ ચંદ્ર બોઝના સ્મારક તરીકે લોકોને સમર્પિત કર્યું હતું. શિશિર બોઝે નેતાજી ભવનમાં મ્યુઝિયમ અને આર્કાઇવ્સનું કેટલાક દાયકાઓથી નિર્માણ કર્યું અને ઇતિહાસ, રાજકારણ અને વર્તમાન બાબતો માટે એક સંસ્થાની રચના કરી. વાન્ડેરર કાર કે જેમાં તેમણે તેમના કાકા સુભાષને કલકત્તાના એલ્ગીન રોડ પરના તેમના પૈતૃક મકાનમાંથી છૂપી રીતે ભાગવામાં મદદ કરી હતી તે મ્યુઝિયમમાં પ્રદર્શિત કરવામાં આવી છે અને તાજેતરમાં પુનઃસંગ્રહ પછી ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા તેનું અનાવરણ કરવામાં આવ્યું હતું.
લેખન
ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટી પ્રેસ દ્વારા પ્રકાશિત, સુભાષચંદ્ર બોઝની સંપૂર્ણ રચનાઓનું સંપાદન અથવા સહસંપાદન શિશિર કુમાર બોઝે કર્યું હતું. તેમણે સુભાષચંદ્ર બોઝ, સરતચંદ્ર બોઝ અને ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળ પરના અન્ય અસંખ્ય પુસ્તકોનું સંપાદન અને સહસંપાદન પણ કર્યું હતું, જેમાં નેતાજી એન્ડ ઇન્ડિયાઝ ફ્રિડમ: પ્રોસેસિંગ ઑફ ધ ઇન્ટરનેશનલ સેમિનાર ૧૯૭૩ (૧૯૭૫), નેતાજી: અ પિક્ટોરિયલ બાયોગ્રાફી (આનંદા પબ્લિશર્સ, ૧૯૭૫, ૧૯૯૫), ધ વોઈસ ઓફ સરતચંદ્ર બોઝ (૧૯૭૯), 'કલેક્ટેડ વર્ક્સ ઑફ સરતચંદ્ર બોઝ ૧૯૪૫-૫૦ અને આઈ વોર્ન્ડ માય કન્ટ્રીમેન'', ૧૯૬૮ નો સમાવેશ થાય છે. તેમણે એલેક્ઝાન્ડર વેર્થ અને એસએ આયર (૧૯૭૩) સાથે સુભાષ ચંદ્ર બોઝના જીવનચરિત્ર, એ બીકન એક્રોસ એશિયા (૧૯૭૩) નું સહ-લેખન કર્યું અને સરતચંદ્ર બોઝનું જીવનચરિત્ર રિમેમ્બરિંગ માય ફાધર લખ્યું. સુભાષચંદ્ર બોઝના ભારતમાંથી ભાગી જવાનો તેમનો અહેવાલ આનંદ પબ્લિશર્સ ( મહાનિષ્ક્રમણ, ૧૯૭૫, ૨૦૦૦) દ્વારા બંગાળીમાં અને અંગ્રેજીમાં ધ ગ્રેટ એસ્કેપ (નેતાજી રિસર્ચ બ્યુરો, ૧૯૭૪, ૧૯૯૯) તરીકે પ્રકાશિત થયો હતો. બોઝ પરિવાર વિશેનું લેખન, બોશુબારી આનંદમેળામાં ત્રણ વર્ષ માટે શ્રેણીબદ્ધ કરવામાં આવ્યું હતું અને ૧૯૮૫માં આનંદ પબ્લિશર્સ દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:૧૯૨૦માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૦૦માં મૃત્યુ શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની શ્રેણી:લેખક શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શીખ રેજિમેન્ટ
હાલની શીખ રેજિમેન્ટનો ઉદ્ભવ બ્રિટિશ ભારતીય સેનાની ૧૧મી શીખ રેજિમેન્ટમાં છે. જ્યારે તેને ભગિની રેજિમેન્ટની જેમ ભારતીય સેનાને સોંપાઈ ત્યારે આગળનો ક્રમાંક દૂર કરાયો અને જરૂરત પ્રમાણે વધારાની પલટણો ઉમેરાઈ, દૂર કરાઈ અને બદલી કરાઈ. રેજિમેન્ટ શરૂઆતમાં માત્ર બે પલટણ ધરાવતી હતી અને આજે તે ૧૯ પલટણો ધરાવે છે અને વધુમાં બે અનામત પલટણ ધરાવે છે.
ઉદ્ભવ
બ્રિટિશ અને શીખ સામ્રાજ્ય વચ્ચે બે યુદ્ધો થયાં. પ્રથમ યુદ્ધ (૧૮૪૫-૪૬) દરમિયાન મુડકી અને ફિરોઝશહર ખાતે બે ભીષણ લડાઇઓ થઈ. તેમાં અંગ્રેજોને મોટા પ્રમાણમાં જાનહાનિનો સામનો કરવો પડ્યો. લડાઇઓ દરમિયાન અંગ્રેજો શીખ સૈનિકોની નિડર બહાદુરી અને સાહસના સાક્ષી બન્યા. બીજા યુદ્ધ (૧૮૪૯)માં પણ ચિલિઆવાલા અને ગુજરાત ખાતે લડાઈઓ થઈ અને તમામ લડાઈઓમાં ચિલિઆવાલાની લડાઈ એકમાત્ર એવી લડાઈ હતી જેમાં શીખો કાબેલ નેતૃત્વ હેઠળ લડ્યા અને ઉચ્ચ અફસરો વચ્ચે દગો ફટકો ન થયો.
તે લડાઈમાં અંગ્રેજોની હાર થઈ, શીખ ઘોડેસવાર સેનાએ અંગ્રેજોએ પર અનેક હુમલા કર્યા.
અંગ્રેજોએ બીજા શીખ યુદ્ધ પહેલાં જ બે પલટણો ઉભી કરવાનું નક્કી કર્યું હતું અને ૧૯૪૬માં જ ફિરોઝપુર શીખ અને લુધિયાણા શીખ નામે તે ઉભી કરી હતી. ૧૮૫૬માં રાત્રેય શીખ નામની ત્રીજી પલટણ ઉભી કરી. શરૂઆતમાં ત્રીજી પલટણ સેના પોલીસ તરીકે ઉભી કરી હતી અને બાદમાં તેને પાયદળ સેના તરીકે ફેરવી દેવાઈ. શરૂઆતમાં તેમાં શીખો, રાજપૂત અને મુસ્લિમ સૈનિકો હતા.
૧૮૫૭નો વિપ્લવ
૧૮૫૭ના બળવા દરમિયાન ત્રણે પલટણો અંગ્રેજો તરફ રહી અને બળવાને દબાવવાની કાર્યવાહીમાં જોડાઈ હતી. ફિરોઝપુર શીખ લખનૌ ખાતે મદદ પહોંચાડવામાં જોડાઈ. તે કાર્યવાહીમાં અનેક લડાઈઓ પલટણે લડી. નાના ઇમામબારા પરનો હુમલો સૌથી વધુ નોંધનીય હતો. આ લડાઈ બાદ પલટણને બહાદુરીના નિશાન તરીકે લાલ પાઘડી પહેરવાની છૂટ આપવામાં આવી. હાલમાં તે સંપૂર્ણ શીખ રેજિમેન્ટના ગણવેશનો ભાગ છે. અન્ય લાભ તરીકે સંપૂર્ણ પલટણને એક પદવી ઉપરની આપવામાં આવી. લુધિયાણા શીખ બનારસ ખાતે હતી અને આસપાસની લડાઈમાં તેણે ભાગ લીધો અને એક અંગ્રેજ સૈનિક વિક્ટોરિયા ક્રોસ પામ્યો. રાત્રેય શીખ બિહાર માં હતી અને તેણે ૨૫ થી ૩૦ લડાઈમાં ભાગ લીધો અને આરા ની લડાઈ સૌથી ઉલ્લેખનીય હતી. અહીં શીખ સૈનિકોની નાની ટુકડીએ અંગ્રેજ નાગરિકોના એક જૂથને ૨,૫૦૦ લોકોના ટોળાં સામે રક્ષણ આપ્યું અને બચાવ્યું.
આ વફાદારી અને લડવાની ક્ષમતા શીખો માટે લાભદાયી નીવડ્યો અને તે બ્રિટિશ ભારતીય ફોજમાં કરોડરજ્જુ તરીકે દક્ષિણ ભારતીયોના સ્થાને આવ્યા.
બીજું અફઘાન યુદ્ધ
વિપ્લવ બાદ ત્રણે પલટણોએ બીજા અફઘાન યુદ્ધમાં ભાગ લીધો. ચિત્રાલ ખાતે ફિરોઝપુર શીખના ૮૮ સૈનિકો અને કાશ્મીર રજવાડાંના ૩૦૦ સૈનિકોએ ૪૬ દિવસ સુધી કિલ્લાનું રક્ષણ કર્યું. કિલ્લામાં રહેલ તમામ સૈનિકોને છ મહિનાનો પગાર બોનસ તરીકે અપાયો અને ૧૪ વીરતા પુરસ્કાર એનાયત કરાયા. આ બાદ પલટણોએ પૂર્વ આફ્રિકા, ચીન, સુદાન અને ઇજિપ્ત ખાતે પણ ફરજ બજાવી. ૧૮૮૭માં બે વધુ પલટણો ઉભી કરવામાં આવી.