cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ઝોબાળા (તા. ચુડા)
ઝોબાળા (તા. ચુડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ચુડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ઝોબાળા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ચુડા તાલુકો
નૈનિતાલ
નૈનિતાલ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા પર્વતીય ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ ધરાવતા ઉત્તરાખંડ રાજ્યના નૈનિતાલ જિલ્લામાં આવેલું છે. નૈનિતાલ નૈનિતાલ જિલ્લા નું મુખ્ય મથક છે.
આ સ્થળ બાહ્ય હિમાલયની કુમાંઉ પર્વતમાળામાં સમુદ્ર સપાટીથી ૧૯૩૮મી ઊંચાઈએ આવેલ છે. નૌનિતાલ એ પર્વતની ખીણના ઢોળાવ પર પેરના આકારના તળાવની આસપાસ વસેલું છે.આ તળાવનો પરિઘ ૨ માઈલ જેટલો છે. આની સાપાસના ઊંચું નૈના (૨૬૧૫મી) ઉત્તરે, દેવપથ ૨૪૩૮ પશ્ચિમે અને આયરપથ ૨૨૭૮ દક્ષિણમાં આવેલા શિખરો છે. ઉંચાઈપર આવેલા શિખરો પરથી દક્ષિણતરફ આવેલ વિશાળ મેદાનઅને ઉત્તરતરફ પર્વતમાળા અને તેનાથી પરે હિમાચ્છદિત હિમાલયના પર્વતની મધ્ય અક્ષ પર આવેલા શિખરોનું સુંદર દ્રશ્ય જોઈશ્કાય છે.
ભૂગોળ
નૈનિતાલ એ અક્ષાંશ રેખાંશ પર સ્થિત છે. સમુદ્ર સપાટીથી આ સ્થળની સરાસરી ઊંચાઈ ૨૦૮૪મી છે.
આબોહવા
નૈનિતાળનો ઉનાળો મૃદુ હોય છે, ઉનાળાનું મહત્તમ તાપમાન ૨૭ અંશ હોય છે અને ન્યૂનત્તમ તાપમાન ૭ અંશ હોય છે. આ સમય દરમ્યાન પ્રવાસીઓના આવાગમનને કારને નૈનિતાલની વસતિ પાંચ ગણી વધી જાય છે. શિયાળામામ્ નૈનિતાલમાં ડિસેમ્બર અને ફેબ્રુઆરી વચ્ચે બરફ પડે છે. તે સમય દરમ્યાન તાપમાન ૧૫ અંશ અને -૩ અંશની વચ્ચે રહે છે.
વસતિ
૨૦૧ની ભારતીય વસતિ ગણતરી અનુસાર નૈનિતાલની વસતિ ૩૮,૫૫૯ હતી. પુરુષઃસ્ત્રી પ્રમાણ ૫૪%:૪૬% હતું. સરાસરી સાક્ષરતાનું પ્રમાણ ૯૧% હતું. જે ૫૯.૫%ની રાષ્ટ્રીય સરાસરી કરતાં વધુ હતું. ૯૮% પુરુષો અને ૮૬% સ્ત્રીઓ સાક્ષર છે. ૧% વસતિ ૬%થી ઓછી ઉમરનાની છે. જન સંખ્યાનો મૂખ્ય ભાગ કુમાંઉનીઓની છે તે સિવાય સમગ્ર ભારત ભરના વતની ઓની છે.
પુરાણકથામાં નૈનિતાલ
right|thumb| નૈનિતાલ શહેરનું દ્રશ્ય, ૧૮૮૫
એમ પણ મનાય છે કે નૈનિ તળાવ ૬૪ શક્તિ પીઠમાંની એક છે. શ્ક્તિ પીઠ એવા સ્થળ છે જ્યાં દક્ષ્યાની (સતી) દેવીના ક્ષતિગ્રસ્ત શરીરના ભાગો પડ્યાં હતાં જ્યારે શિવજી તેમને લઈ જતાં હતાં. જ્યાં સતીની આંખો (નયન) પડી તે સ્થાન એ નૈનિતાલ અર્થાત આંખનુમ્ તલાવ. આ તળાવની ઉત્તરે ઞૈના દેવીના મંદિરમાં શક્તિની ઉપાસના કરાય છે.
શરૂઆતી બાંધકામ
thumb|right|સંટ ઝોનસ્ જંગલમાં, નૈનિતાલ, ૧૯૬૦|link=Special:FilePath/StJohn_in_Wilderness1860_BLcollection.jpg ૧૮૧૪-૧૬ વચ્ચે ચાલેલા ગોરખા યુદ્ધ દરમ્યાન કુમાઉં ક્ષેત્ર અંગ્રેજોના તાબામાં ગયો, પણ નૈનિતલ શહેરનું સ્થાપન ૧૮૪૧માં થયું. અહીં સૌથી પ્રથમ યુરોપીય ઘર પી બેરૉન નામના શાહજહાનપુરના એક સાકર વેપારેએ બંધાવ્યું. તેમણે પોતાની યાદોમાં લખ્યું છે:"૧૫૦૦ માઈલના મારા હિમાલયના પ્રવાસમાં મેં આવું સૌંદર્ય જોયું નથી" ૧૮૪૬માં જ્યારે બંગાળ આર્ટીલરી દળના કેપ્ટન મૅડનએ અહીંની મુલાકાત લીધી ત્યારે તેમણે નોંધ્યું "આ વસાતના દ્રેક ભાગમાં ઘરો બધે જ ફૂટી નીકળ્યાં:તેમાંના અમુકતો મર્યાદિત સીમા પર હતાં જે સમુદ્ર સપાટીથી ૭૫૦૦ ફૂટ ઉંચાઈ પર હતાં: અહીં અન્યારપટ્ટ્ નામની ખાડા ટેકરા વાળી અને જંગલ જેવી જગ્યા છે જેનો કુમાંઉ ભાષામાં અર્થ થાય છે સંપૂર્ણ અંધારું.અહીં અત્યંત ઓછા સૂર્ય કિરણો પડવાને કારણે આને એવું નામ અપાયું હતું. સેંટ જ્હોન ઈન ધ વાઈલ્ડરનેસ એ અહીં એક ચર્ચ બંધાવ્યું. તે પછીના ટૂંક સમયમાં જ આ સ્થળ બ્રિટિશ સિપાહીઓ અને અન્ય અધિકારીઓ માટે મેદાનોની ગરમીથી બચવાનું એક આઅદર્શ સ્વાસ્થ પડાવ બની ગયું. આગળ જતાં આ સ્થળ આગ્રા અને અવધના ગવર્નરનું ઉનાળુ રાજધાની બની ગઈ.
૧૮૮૦નું ભૂસ્ખલન
thumb|left|ભૂ સ્ખલન પહેલાનું સમાન્ય દ્રશ્ય, નૈનિતાલનો ઉત્તરી ભાગ, ૧૯૭૫ ૧૮૮૦માં શહેરના ઉત્તરીય ભાગમાં ભૂ સ્ખલન થયું હતું જેમાં ૧૫૧ લોકો મૃત્યુ પામ્યાં હતાં. ઇતિહાસમાં નોંધાયેલ સૌથી પ્રથમ ભૂસ્ખ્લન ૧૮૬૬ અમ્લા ટેકરી આગળ અને ૧૮૭૯માં ફરી તેજ સ્થળે થયું હતું. પણ૧૮ સપ્ટેમ્બર ૧૮૮૦નું ભૂ સ્ખ્લન સૌથી વિશાળ હતું. આમા કુલ ૧૦૮ ભારતીયો અને ૪૩ બ્રિટિશ લોકો હતાહત થયેલ હતાં. આ ભૂ સ્ખલનમાં વિધાન ભવન અને નૈના દેવી મંદિર સંપૂર્ણ નાશ પામ્યાં હતાં. આ ભાગ પર એક મનોરંજન સ્થળ 'ધ ફ્લેટ્સ' બંધાવાયું અને નૈના દેવીનું મંદિર ફરી બંધાવાયું. બવિશ્યની હોનારતોને ટાળવા અહીં નળા બંધાવાયા અને મકાન બાંધકામ ના નિયમો વધુ કડક બનાવાયા.
શાળાઓની સ્થાપન
thumb|right|નૈનિતાલ ભૂસ્ખલન, ૧૮૮૦
૧૯મી સદીના ઉત્ત્રરાર્ધમાં નૈનિતાલમાં બાળકો અને બાલિકાઓ માટે અહીં ઘણી "યુરોપીય" શાળાઓ સ્થાપવામાં આવી. એડવર્ડીયન અને વિક્ટોરીયન સમય દરમ્યાન અહીંની શાળાઓના મોટા ભાગના વિદ્યાર્થીઓ બ્રિટિશ વસાહતી અધિકારીઓના બાળકો હતાં.દા.ત, ૧૯૦૬માં અહીં અડધો ડઝન આવી શાળાઓ હતી. જેમકે "ડોસેશીયન બોયઝ સ્કુલ" ચર્ચ ઑફ ઈંગલેંડના માર્ગદર્શન હેઠળ(અત્યારે શેરવુડ કોલેજ), ફીલૅન્ડર સ્મિથ કોલેજ (હવે, બિરલા વિદ્યા મંદિર) વગેરે ૧૯૨૦ અને ૩૦ દરમ્યાન આ શાળાઓએ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની ભરતી પણ શરૂ કરી. આ વહેણ સ્વતંત્રતા સુધી ચાલુ રહ્યો.
પરિવર્તન
thumb|left|ટેનીસ ટુર્નામેંટ, નૈનિતાલ, ૧૮૯૯
૧૮૮૦ સુશી તો નૈનિતાલ એ સર્વરીતે અંગ્રેજ માલિકેને આધિન થઈ ગયું હતું. ભારતીય હાજરી તો માત્ર પાર્શ્વ ભૂમિમાં મજૂરો કે સેવા ક્ષેત્રમાં કે કોઈ રાજવીની હતી. મોટા ભાગના વિક્ટોરિયા કાળ દરમ્યાન આજ સ્થિતિ રહી. ૨૦મી સદીના શરુઆત્થી જ્યારે વાર્ષ્હીક બદલે અનુસર ભારતીય અફસરો અહીં આવવાનું શરૂ થયું ત્યારે સ્થિતિ બદલાઈ. ૧૯૦૧ સુધી અહીંની વસતિ ૭૬૦૯ થઈ ગઈ હતી. અન્ય બદલાવ ૧૯૨૫માં આવ્યો જ્યારે બ્રિટિશ સનદી અધિકારીઓને તેમનું વાર્ષીક વેકેશન ઈંગલેંડમાં ગાળવા વટાવ મળવા લાગ્યો, આને પરિણામે, ઘણાં અધિકારીઓએ ઉનાળામાં પર્વતીય સ્થળો જવાનું બંધ કર્યું. તે સમયથી નૈનિતાલમાં અંગ્રેજોનું વર્ચસ્વ (ઘર માલિકીના હિસાબે)ઘટતું ચાલ્યુ.
નૈનિતાલ અને આસપાસ
૧૮૮૦માં નાશ પામેલ નૈના દેવી મંદિરને ફરી બાંધવામાં આવ્યું હતું. આ મંદિર તળાની ઉત્તરીય સીમા પર આવેલું છે. આ મંદિરના અધિષ્ઠ દેવી છે મા નૈના દેવી જેમને બે નેત્રો દ્વાર બતાવાયા છે. તેમની બાજુમાં કાળી માતા અને ગણેશજી છે.
સેંટ જોહ્ન ઈન વાઈલ્ડરનેસ ચર્ચની સ્થાપના ૧૯૪૪માં કરવામાં આવી હતી. આ ચર્ચ પણ તળાવની ઉત્તરીય સીમા પર (મલ્લીતલ) છે અને નૈના દેવી મંદિરથી અડધો માઈલ દૂર છે.આ ચર્ચને આવું નામ કલકત્તાના બિશપ ડેનીયલ વીલ્સને આપ્યું હતું
સ્નો વ્યુ આ સ્થળ ૨૨૭૦ મીની ઊંચાઈએ શેર કા દંડાનામની પર્વતીય ચાસ પર આવેલું છે. અહીં કેબલ કાર દ્વારા સહેલાઈથી પહોંચી શકાય છે. પ્રૌઢ વ્યક્તિ માટે તેની ટિકિટી ૧૦૦ રૂ અને બાળકોમાટે ૬૦ રૂ છે. આનો સમય સવારે ૧૦.૦૦ થી સાંજે ૫.૦૦નો છે. કોઈ સાફ દિવસે હિમાચ્છાદિત હિમાલય, નંદાદેવી, ત્રિશુલ અને નન્દાકોટનું દ્રશ્ય પૂરું પાડે છે. અહીંથી પર્વતો જોવાનો આદર્શ સમય છે મોડેથી ઓક્ટોબર કે નવેમ્બર મહિનો.
નૈના શિખર ને ચિના કે ચીના શિખર તરીકે પણ ઓળખાય છે. અહીંની ઊંચાઈ ૨૬૧૫ મી છે. આ સ્થળ નગરના ઉત્તર ભાગથી ચાલી શકાય તેટલા અંતરે છે. (૬ કિમી). આ શોખરની ટોચ પરથી હિમાલયની હિમાચ્છાદિત ટેકરીઓ અને નૈનિતાલ શહેર જોઈ શકાય છે. આ ચઢાણ થકવી દેનાર છે. નબળા પ્રવાસીઓ મલ્લિતલથી કે સ્નો વ્યૂથી ખચ્ચરની સવારી લઈ શકે છે.
ટિફીન ટોપ કે ડોરોથીઝ સીટ (ટીફીન = દિવસે લેવાતું હળવું ભોજન). આ એક આયરપટ્ટા શિખરની સપાટ ટોચ છે. આની ઊંચાઈ ૨૨૯૨ મી છે. શહેરની મધ્યમાંથી આનું ચઢાણ (૪ કિમી) શરૂ થાય છે અને શહેર અને આસપાસના ગામડાઓનું સુંદર દ્રશ્ય આપે છે. ડોરોથીઝ્ સીટ એ ટીફીન ટોપ પર આવેલ એક પથ્થરનું સ્મૃતિ ચિન્હ છે. અંગેજી કળાકર ડોરોથી કેલ્લેટની યાદમાં તેને ડોરોથીના પતિ અને અન્ય ચાહકો દ્વારા ચણાવાયું છે. is
ઉચ્ચ ઊંચાઈ પર આવેલા ભારતના બે પ્રાણી સંગ્રહાલયમાં નું આ એક છે. અન્ય દાર્જીલિંગમાં છે. અહીં ઘણા ફીસેન્ટ છે જેમ કે કાલીજ ફીસેન્ટ વિગરે. સાયબેરિયન વાઘ, હિમચિત્તો, બકરી એન્ટીલોપ- ઘુરલ અને સેરૉ જેવા ઉચ્ચ ઊંચાઈ પર રહેતા સસ્તનો પણ છે. પ્રાણીઓને તેમની વસવાટ્આની ઉંચાઈ અનુસાર રખાય છે દા. ત. હિમ દીપડાને સૌથી ઉપર રખાયો છે.
ગર્ની હાઉસ, એ જીમ કોર્બેટનું પ્રાચીન ઘર છે. તે આયરપ્ટ્ટા ટેકરી પર આવેલું છે. કેન્યા જતાં પહેલાં તેમણે આ ઘર બિહારના એક જમીન દાર એસ પી વર્મા અને કલાવતી વર્માને વેચી દીધું જેમના છોકરાઓ અહીં અભ્યાસ કરતાં હતાં હવે તે ઘર એસ પી વર્માની પ્રપૌત્રી નીલંજના દાલમિયાના કબ્જામાં છે. આ નિજી ઘર છે પણ જીમ કોર્બેટની યાદગિરી તરીકે જાહેર જનતા માટે ખુલ્લું છે.આ નૈનિતાલનું એક પ્રમુખ આકર્ષણ છે. આની આસપાસની ટેકરી દેવદાર, ઓકપાઈન અને રોડોડેન્ડ્રોન આદિ.
નૈનિતાલની બહાર
મુક્તેશ્વર એ ૨૨૮૬ મી ઊંચાઈ એ આવેલ એક સુંદર પર્વતીય નગર છે. અહીં ભારતીય પ્રાણીજ વૈદકીય સંસ્થાન આવેલું છે. અહીંથી કોઈ આવરોધ વિના પશ્ચિમ હિમાલયના શિખરો જેમકે નંદાદેવી, ત્રિશુલ અને નંદા કોટ આદિ જોઈ શકાય છે.
લીલો
thumb|લીલા રંગનો દેડકો લીલો એ દૃશ્યમાન તરંગપટ પર વાદળી અને પીળો રંગની વચ્ચે આવેલો રંગ છે. તે એવા પ્રકાશ દ્વારા ઉદભવ્યો છે જેની તરંગલંબાઈ ૪૯૫-૫૭૦ મિમી છે. પેઇન્ટિંગ અને રંગ છાપવા માટે વપરાતી સબટ્રેક્ટિવ કલર સિસ્ટમ્સમાં, તે પીળા અને વાદળી રંગ અથવા પીળા અને સ્યાન રંગના સંયોજન દ્વારા બનાવવામાં આવે છે. જ્યારે ટેલિવિઝન અને કમ્પ્યુટર સ્ક્રીનો પર ઉપયોગમાં લેવાતા આરજીબી રંગ મોડેલમાં લાલ અને વાદળી સાથે એક ઉમેરવામાં આવતા પ્રાથમિક રંગોમાંનો એક છે, જે અન્ય તમામ રંગો બનાવવા માટે વિવિધ સંયોજનોમાં ભળી જાય છે. પ્રકૃતિમાં લીલોતરીનો સૌથી મોટો ફાળો આપનાર હરિતદ્રવ્ય છે, જે રસાયણ દ્વારા છોડ પ્રકાશસંશ્લેષણ કરે છે અને સૂર્યપ્રકાશને રાસાયણિક ઊર્જામાં રૂપાંતરિત કરે છે. ઘણા પ્રાણીઓ લીલા રંગને પોતાના છદ્માવરણ તરીકે અપનાવીને તેમના લીલા વાતાવરણમાં અનુકૂળ થાય છે. કેટલાક ખનિજોમાં લીલો રંગ હોય છે; જેમાં નીલમનો સમાવેશ થાય છે, જે તેમાં રહેલા ક્રોમિયમ ને લીધે લીલા રંગનો હોય છે.
નૈનિતાલ
નૈનિતાલની બહાર
ભીમતાલ નું નામ બીજા પાંડવ ભાઈ ભીમ પરથી પાડવામાં આવ્યું છે. આ તળાવ ૧૩૭૦મી ની ઊચાઈ પર આવેલું છે અને તે નૈનિતાલ કરતાં પણ મોટું છે. આ તળાવની વચમાં એક બેટ આવેલું છે જેના પર આહારગૃહ છે. આ તળાવના એક છેડે આવેલા ૪૦મી ઊંચા બંધ ની બાજુમાં ૧૭ મી સદીમાં બંધાયેલ ભીમેશ્વરનું મંદિર છે.
દાદા ધર્માધિકારી
તેમના મોટા પુત્ર યશવંત શંકર ધર્માધિકારીએ મધ્ય પ્રદેશના એડવોકેટ જનરલ તરીકે સેવા આપી હતી અને તેમના નાના પુત્ર ચંદ્રશેખર શંકર ધર્માધિકારીએ બોમ્બે હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશ તરીકે સેવા આપી હતી.
લીલો
લીલો રંગ સામાન્ય રીતે ક્લાસિકલ પછીના અને આધુનિક યુરોપના પ્રારંભમાં સંપત્તિ, વેપારીઓ, બેન્કરો અને નમ્રતા સાથે સંકળાયેલ હતો, જ્યારે લાલ રંગ એ ઉમદા (ઉચ્ચ) વર્ગ માટે અનામત હતો. આ કારણોસર લિયોનાર્ડો દા વિન્સી દ્વારા પ્રખ્યાત ચિત્ર મોના લિસાના પોશાક અને બ્રિટનમાં રહેલા હાઉસ ઑફ કોમન્સની બેઠકોનો રંગ લીલો છે જ્યારે હાઉસ ઑફ લોર્ડ્સમાં તે લાલ છે. આયર્લેન્ડ, ઇસ્લામિક સંસ્કૃતિ અને ગેલિક સંસ્કૃતિના રંગ તરીકે પણ તેની લાંબી ઐતિહાસિક પરંપરા છે.
નૈનિતાલ
નૈનિતાલની બહાર
સાતતાલ,અર્થાત્ સાત તળાવ, એ નૈનિતાલ થી ૨૩ કિમી હિમાલયની નીચી પર્વતમાળા દૂર ૧૩૭૦મી ઊંચાઈ પર આવેલ એક તળાવ છે. એક પ્રાચેન ઓકના વૃક્ષોની વચમાં આવેલું એક બીજા સાથે જોડાયેલ સાત નાના તળાવનો સમુહ છે. સાત તળાવમાં આવતાં પ્રથમ તલાવ નળ દમયંતી તળાવ છે; તેની પછી પન્ના કે ગરુડ તળાવ; છેવટે ત્રણ તળાવનું જૂથ: રામ, લક્ષમણ, અને સીતા તળાવો.
દાદા ધર્માધિકારી
૧ ડિસેમ્બર, ૧૯૮૫ના રોજ વર્ધાના સેવાગ્રામમાં તેમનું અવસાન થયું.
લીલો
અમેરિકન, યુરોપિયન અને ઇસ્લામી દેશોમાં કરવામાં આવેલા સર્વેક્ષણો મુજબ લીલો રંગ એ સૌથી પ્રકૃતિ, જીવન, આરોગ્ય, યુવાની, વસંત, આશા અને ઈર્ષ્યા સાથે સંકળાયેલ છે. યુરોપિયન યુનિયન અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં લીલો રંગ ક્યારેક ઝેરી દવાઓ અને નબળા સ્વાસ્થ્ય સાથે પણ સંકળાયેલો છે. પરંતુ ચીન અને મોટાભાગના એશિયામાં તે ખૂબ જ હકારાત્મક છે તથા પ્રજનન અને ખુશીના પ્રતીક તરીકે વપરાય છે.
દાદા ધર્માધિકારી
સંદર્ભ
શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:૧૯૮૫માં મૃત્યુ શ્રેણી:૧૮૯૯માં જન્મ
નૈનિતાલ
નૈનિતાલની બહાર
નૌકુચિયા તાલ, અર્થાત નવ કોણ ધરાવતું તળાવ, એ ૧૨૨૦મી ઊંચાઈ પર આવેલ નનિતાલથી ૨૬ કિમી દૂર અને ભીમતાલથી ૪ કિમી દૂર આવેલ એક તળાવ છે. આ તલાવ લગભગ ૧ કિમી લાંબું અને ૦.૫ કિમી પહોળો અને ૪૦ મીટર ઊંડો છે. નૈનિતાલ ક્ષેત્રનું આ સૌથી ઉંડુ તળાવ છે. એવી લોકવાયકા છે જો તમે નવે ખોણાને એક પલકવારમાં જોઈ લો તો વાદળમાં અદ્રશ્ય થઈ શકો
હનુમાનગઢી, કે હનુમાન ગઢ, એ ૧૯૫૧ મી ની ઊંચાઈ એ આવેલ એક મંદિર સંકુલ છે. તલ્લીતાલ બસ સ્ટોપથે આ તે ૩.૫ કિમી દૂર છે. આ મંદિરના પ્રમુખ દેવ હનુમાન છે. તેમને પોતાની છાતી ચીરી રામ સીતાની છબી પ્રતિબિંબિત કરતા દર્શાવાયા છે. હનુમાન ગઢી પોતાના સૂર્યાસ્તના દેખાવ માટે જરૂરી છે.
લીલો
પ્રકૃતિ સાથેના જોડાણને કારણે તે પર્યાવરણીય ચળવળનો પણ રંગ ગણાય છે. પર્યાવરણીય સંરક્ષણ અને સામાજિક ન્યાયની હિમાયત કરતા રાજકીય જૂથો પોતાને લીલી ચળવળના ભાગરૂપે વર્ણવે છે, તેઓ પોતાને ગ્રીન પાર્ટીનું પણ નામ આપે છે. લીલો રંગ એ સલામતી અને પરવાનગીનો પરંપરાગત રંગ પણ છે. ગ્રીન લાઈટ એટલે આગળ વધવુંના અર્થમાં વપરાય છે તે જ રીતે ગ્રીન કાર્ડ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં કાયમી રહેવા માટે પરવાનગી આપે છે.
નૈનિતાલ
નૈનિતાલની બહાર
રાણીખેત એ અલ્મોડા જિલ્લામાં આવેલ એક હવા ખાવાનું સ્થળ અને કેન્ટોનમેંટ ટાઉન છે
માધાપર (તા. ભુજ)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભુજ તાલુકામાં આવેલું એક અને મોટું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
લીલો
સંદર્ભ
શ્રેણી:Articles containing Japanese-language text શ્રેણી:રંગ
નૈનિતાલ
નૈનિતાલની બહાર
બાગેશ્વર એ બાગેશ્વર જિલ્લામાં આવેલ એક નગરપાલિકા છે.
અલમોડા એ અલમોડા જિલ્લામાં આવેલ કેન્ટોન્મેન્ટ ટાઉન છે.
માધાપર (તા. ભુજ)
ઇતિહાસ
માધાપર કચ્છના ગુર્જર ક્ષત્રિયો વડે સ્થાપિત ૧૮ ગામોમાંનું એક છે. ૧૨મી સદી દરમિયાન ગૂર્જર ક્ષત્રિય સમુદાયના ઘણાં લોકો ધાણેટી ગામમાં સ્થાયી થયા અને પછી અંજાર અને ભુજ વચ્ચેના ગામોમાં વસ્યા. માધાપરનું નામ માધા કાનજી સોલંકી પરથી પડ્યું છે જે ધાનેતીમાંથી માધાપરમાં ૧૪૭૩-૧૪૭૪માં (વિ.સ. ૧૫૨૯) વસ્યા હતા. માધા કાનજી એ સોલંકી વંશના હેમરાજ હરદાસની ત્રીજી પેઢીના વંશજ હતા, જેઓ હાલાર વિસ્તારમાંથી ધાનેતીમાં વસ્યા હતા અને ત્યાંથી માધાપર આવ્યા હતા. આ શરૂઆતનું માધાપર અત્યારે જૂના વાસ તરીકે ઓળખાય છે. તેમના વ્યવસાયને કારણે આ ક્ષત્રિયો પછીથી મિસ્ત્રી તરીકે ઓળખાવા લાગ્યા. તેમણે જૂના વાસની સ્થાપના કરી અને શરૂઆતના વિકાસ, મંદિરો અને કચ્છના શરૂઆતના બાંધકામમાં અગત્યનો ફાળો આપ્યો હતો.
નૈનિતાલ
નૈનિતાલની બહાર
કૌસાની એ બાગેશ્વર જિલ્લામાં આવેલ એક સ્થળ છે.
માધાપર (તા. ભુજ)
ઇતિહાસ
પટેલ કણબી સમુદાયના લોકો ૧૫૭૬ની સાલમાં વસ્યા હતા. નવા વાસની સ્થાપના આશરે ૧૮૫૭માં થઇ હતી, જે સમય દરમિયાન માધાપર ગીચ બન્યું અને કણબી અને સમુદાયના લોકોની સંખ્યા વધી અને તેઓ સમૃદ્ધ બન્યા.
નૈનિતાલ
નૈનિતાલની બહાર
પિત્તોડગઢ એ પિત્તોડગઢ જિલ્લામાં આવેલ એક નગર પાલિકા છે.
માધાપર (તા. ભુજ)
ઇતિહાસ
૧૯૭૧ના ભારત-પાકિસ્તાનના યુદ્ધ દરમિયાન માધાપર ગામની ૩૦૦ મહિલાઓએ હવાઇ પટ્ટીના સમારકામમાં અગત્યનો ભાગ ભજવીને માત્ર ૩ દિવસમાં પુન:નિર્માણ કરી હતી. તેમના સન્માનમાં અહીં વીરાંગના સ્મારક બનાવવામાં આવ્યું હતું. ૨૦૦૧ના ધરતીકંપ દમિયાન આ ગામને બહુ અસર થઇ નહોતી. જોકે, જૂના વાસના કેટલાંક સદીઓ જૂનાં મકાનો નુકશાન પામ્યા હતા.
નૈનિતાલ
નૈનિતાલની બહાર
પંતનગર હવાઈ મથક, ૬૫ કિમી દૂર આવેલ હવાઈ મથાક છે.
શાળાઓ
એક સદી થઈ ગઈ, નૈનિતાલ તેની શાળાઓ માટે જાણીતું છે. તેમાંની શેરવુડ કોલેજ, ૧૮૬૯; ઑલ સેંતઝ કોલેજ, ૧૮૬૯; સેંટ મેરીઝ્ કોન્વેન્ટ હાઈ સ્કુલ(૧૮૭૮); અને સેંટ જોસેફઝ્ કોલેજ-૧૮૮૮. તે સિચાય સ્વતંત્રતા પછી નવી શાળાઓ પણ અસ્તિત્વમાં આવી : બિરલા વિદ્યા મંદિર, ૧૯૪૭; સનવૉલ સ્કુલ, ૧૯૪૦ (મલ્લિતાલ); સેંટ એમટુલ્સ પબ્લીક સ્કુલ, ૧૯૮૩; પર્વતી પ્રેમા જગતી સરસ્વતી વિહાર - ૧૯૮૩ ; અને ઓકવુડ સ્કુલ - ૧૯૮૯. છૈત રામ શાહ થુલગર્ય ઈંટર કોલેજ (CRST) નૈનિતાલ મલ્લિતાલ ; ભાઅરતીય શહીદ સૈનિક વિદ્યાલય(BSSV) નૈનિઆલ, સૈનિક સ્કુલ, સ્થાપાના ૧૯૬૬, ગોરખાલ , ભોવાલી.
કુમાંઉ વિશ્વવિદ્યાલય
નૈનિતાલ કુમાંઉ વિશ્વવિદ્યાલય ના બે સંકુલમાંનું એક છે અને અન્ય અલમોડા વિશ્વવિદ્યાલય. આ વિશ્વવિદ્યાલયની સ્થાપના ૧૯૭૩ની સાથે થઈ.
એરીસ (રાજકીય વેધશાળા)
૫૦ વર્ષ જુની આ વેધશાળાનો ૨૦૦૪માં પુનર્જન્મ થયો. તેનું પૂર્ણ નામ આર્યભટ્ટ રીસર્ચ ઈન્સીટીટ્યુટ ઑફ ઓબસ્ર્વેશનલ સાયન્સેસ છે. આ ભારત સરકારના વિજ્ઞાન અને પ્રૌધ્યોગિકી ખાતાની હેઠળ આવતી એક સ્વાયત્ સંસ્થા છે. આ સંસ્થા વારાણસીમાં ૧૯૫૪માં ચાલુ કરાઈ પણ આના એક વર્ષ પછી આને નૈનિતાલના વધુ સ્વચ્છ આકાશમાં ખસેડાઈ. ૧૯૬૧માં આને અત્યારના સ્થાન નૈનિતાલથે અમુક કિમી દૂર મનોરા ટેકરી પર સ્થપાઈ. એરીસનો ઉદ્દેશ્ય રાષ્ટ્રીય પ્રકાશ નીરીક્ષણ સેવાના ખગોળ શાસ્ત્ર, ખગોળ ભૌતિકી અને વાતાવરણીય વિજ્ઞાન સંબંધી સંશોધનમાં મદદ કરવાનો છે.
પુસ્તકાલયો
નૈનિતાલ ક્ષેત્રમાં ઘણાં વાંચનાલયો છે.જેમકે ૧૯૩૪મં સ્થાપિત દુર્ગાલાલ શાહ મ્યુનિસીપલ લાયબ્રેરી; ઉત્તરાખંડ એકેડમી ઓફ એડમીનીસ્ટ્રેશનની વાંચનાલય અને દસ્તાવેજ કેંદ્ર, મલ્લીતાલ; એરીશ વેધશાળા નું પુસ્તકાલય; અને કુમાંઉ વિશ્વવિદ્યાલય પુસ્તકાલય.
પર્યાવરણીય ક્ષપણ
હાલના વર્ષોમાં, વિદ્વાનો, ભૂસ્તરશાસ્ત્રીઓ, જાગૃત નાગરિકો અને ન્યાય પાલિકા નૈનિતાલમાં ચાલી રહેલા આડેધડ બાંધકામ અને તેના નૈનિ તળાવ પર થતી અસર પ્રત્યે જાગૃત બન્યા છે. આને પરિણામે, તળાવના ક્ષપણ અને તેની પર્યાવરણનો અભ્યાસ હાથે ધરાયો છે. થળાવના તળિયે બાજેલ કાંપ ઉલેચવાનું, જલ ગ્રાહ્ય ક્ષેત્રોમાં વૃક્ષારોપણ આદિ કામો હાથ ધરાયા છે; જો કે આ ઉપાયો નાજુક પર્યાવરણ પ્રના દબાણને ખાળવા પૂરા નથી. પ્રવાસીઓ અને તેમની સાથે આવતાં વાહનોની સંખ્યામાં ખૂબ વધરો થયો છે. જો આના પર કાબુ નહીં મુકાય તો નૈનિતાલ એક કદરૂપું શહેર બની જશે.
દા.ત. એવું નોંધાયું છે કે નૈનિ તળાવમાં દર વર્ષે શિયાળામાં હજારો માછલીઓ મૃત્યુ પામે છે. છેલ્લામાં છેલ્લે આ ઘટના જાન્યુઆરી ૨૦૦૬માં બની હતી. નૈનિ તળાવ માત્ર ૨૦ મીટર ઊંડુ છે. તેમ છતાં તેના હાયપોલીમિનીક સ્તર (સૌથીનીચેની ઠંડી સ્થિર અને સમાન તાપમાન ધરાવતું સ્તર) નામના સ્તરમાં ઓક્સિજનનું પ્રમાણ માછલીઓના જીવન માટે જરૂરી સ્તર કરતા ઘણું ઓછું છે. આનું મુખ્ય કારણ પ્રદુષણ, ગેરકાયદેસર કચરો ઠાલવવો આદિ છે. આ તકલીફ શિયાળામાં વધી પડે છે જ્યારે સપાટે પરનું ઉષ્ણતામાન પડી જવાને કારણે ઊંડાણનું પાણી ઉપર આવી જાય છે. અલ્પ ઓક્સિજનની માત્રા ને કારણે માછલીઓ મરી જાય છે. એક સમયના નૈનિતાલના જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ, રાકેશ કુમાર અનુસાર મુખ્ય ત્કલીફ નીછેની સપાટીનું પાણી ખેંચે કાઢવાનો છે. જો તેમ કરી શકાય તો ફુવારા દ્વારા આ પાણીને ઓક્સિજન મય કરી શકાય.
હાલના સમયમાં અમુક જાગૃત નાગરિકો આ શહેરનું વધુ ક્ષપણ રોકવા માટે આગળ આવ્યાં છે. ૨૦૦૭થી ૧૮ સપ્ટેમ્બર ૧૮૮૦માં થયેલ ભૂ સ્ખલનની યાદમાં આ 'ક્લિન અપ નૈનિતાલ ડે' તરીકે ઉજવાય છે.આ દિવસે વિદ્યાર્થીઓ અને સમાજના અન્ય લોકો સાથે મળી નગર સાફ કરવા આગળ આવે છે. તે સિવાય મૈત્રી તરીકે ઓળખાતું એક મહિલા સંગઠન દર ૧૮ તારીખે આ કાર્ય કરે છે. આ જાઙ્ર્તીથી પ્રરણા લઈ નગરપાલિકા અને જિલ્લા વ્યવસ્થાપને મિશન્ બટરફ્લાય નામે એક ઘન કછરા વ્યવસ્થાપન માટે એક યોજના ઘડી છે અને સમાજમાંથે લેક વોર્ડન તરીકે લોકો ની નિમણૂક કરી છે જેઓ તળાવ પ્રદૂષિત કરનારા પર નજર રાખે છે.
હાલના વર્ષોમાં સરકાર અને સ્થાનીય પર્યાવરણ સંસ્થાઓની મદદથી જળ-હવાઈ કરણ કાર્ય શરૂ કરાયું. આનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય તળાવના BOD (બાયો કેમીકલ ઓક્સિજન ડિમાન્ડ) ના સ્તરમાં ઘટાડો કરવાનો હતો.. તળાવ દ્વાર થતી નિક્ષેપ પાચનની વાયુવિહિન પ્રક્રિયા કરતાં વાયુજનિત પ્રક્રિયા વધુ ઝડપી હોય છ. વાયુવિહિન પાચનમાં જૈવિક થારણ પર યાતો કાબુ આવે છે યાતો ઘટાડો આવે છે, જ્યારે વાયુજનિત પાચન જૈવિક થારણનો વધારો કરવામાં મદદ કરે છે. વાયુવિહિન પાચન દરમ્યાન જીવાણું એન્ઝાઈમ અને ઓક્સિજનની ગેરહાજરીને કરણે તળિયે રહેલા પોષક તત્વો દ્રાવ્ય બની જાય છે. ત્યાર બાદ આ પોષક તત્વોપાણી સ્તંભમાં પ્રવેશે છે અને નવા ઝાંખર અને શેવાળની વૃદ્ધીને પોષે છે. તળાવના તળીયે રહેલી વાયુવિહિન સ્થિતિ તળાવના ખોરાક શૃંખલા પર દુર્ગામી પરિણામ લાવે છે. આને કારણે માછલીની સંખ્યા પર અસર થાય છે, માછલીઓને રહેવાલયક સ્થળ ઘટે છે અને માછલીઓની સંખ્યા, આકર અને ગુણવત્તા પર અસર થાય છે.
આ મસલો હલ કરવા અને તળાવના પાણીની ગુણવત્તા સુધારવા માટે તળાવના પટ્ટમાં ઘણી જગ્યાએ દબાણ પૂર્વક છોડાતી હવાના જેટ મુકવામાં આવ્યાં છે. આ જેટ ગોલુ દેવતા મંદિર પાસે આવેલા કંપ્રેસર દ્વારા ભારે દબાણયુક્ત હવા ને આ જેટ દ્વારા તળાવના પાણીમાં મુક્ત કરવામાં આવે છે. હવાના પરપોટા પાણીમાંઉપર તરફ વહેતા પાણીમાં ઓક્સિજન ભળવામાં મદદ મળે છે અને પાણીની ગુણવત્તામાં સુધારો થાય છે. છેલ્લાં અમુક વર્ષોમાં લેવાયેલા અથાગ પરિશ્રમનું ફળ હવે દેખાવા લાગ્યું છે.
દ્રશ્યમાન રીતે તળાવનું પાણી વધુ સાફ દેખાય છે અને BOD ના સ્તરમાં ઘટાડો આવ્યો છે. જલ ઓક્સિકરણના આ પ્રયાસને વધુ અસરકારક બનાવવા માટે ગોવિંદ વલભ પંત વિશ્વવિદ્યાલયના ખેતી અને ટેકનોલોજી વિભાગ, પંત નગર દ્વારા આ તળાવમાં પ્લેંક્ટન અને શેવાળ ખાનારી માછલીઓ છોડવામાં આવી. આને લીધે સફાઇના કાર્યને વેગ મળ્યો. હવે ભૂતકાળની માફક સપાટે પર મૃત માછલીઓ દેખાતી નથી. તેને બદલે સુંદર રંગબેરંગી માછલીઓ પ્રવાસી અને સ્થાનીય લોકો માટે એક જોવાલાયલક દ્રશ્ય બની ગયું છે.
નૈનિતાલ સાહિત્યમાં
મુખ્ય લેખકો કે જેમણે પોતાના સાહિત્યમાં નૈનિતાલનો ઉલ્લેખ કર્યોઇ તે છે: રુડયાર્ડ કિપલિંગ, મુનશી પ્રેમચંદ, યશપાલ, જૈનેન્દ્ર કુમાર, રાહુલ સંક્રિત્યાનન અને જીમ કોર્બેટ.
રણુજા મંદીર, કાલાવડ
રણુજા મંદીર ભારત દેશનાં પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના જામનગર જિલ્લા નાં કાલાવડ શહેરથી ૮ કિમી ઉતર દિશાએ આવેલું છે. આ મંદીર રામદેવપીર નું છે. અહીં પહોંચવા માટે કાલાવડથી સરકારી બસ તેમજ રીક્ષાની સગવડ છે.
મેળો
ભાદરવા મહિનામાં અહીં સુદ નોમ, દસમ અને અગિયારસનો ત્રણ દિવસનો મેળો ભરાય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો
શ્રેણી:ગુજરાતના લોકમેળા
બામણાસા (તા. તાલાલા)
એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના એક તાલુકા તાલાળા તાલુકામાં આવેલ એક ગામ છે. આ ગીર વિસ્તારનું ગામ કહેવાય છે. દુનીયાભરમાં પ્રખ્યાત કેસર કેરી એ આ ગામની મુખ્ય પેદાશ છે.
ડાયનાસોર
thumb|વિવિધ પ્રકારના ડાયનોસોરના હાડપિંજરો ડાયનાસોર એ સરિસૃપોની પેટા જાતિ છે. લગભગ ૧૬૦ કરોડ વર્ષો સુધી પૃથ્વી પર તેમનુ રાજ હતું. ડાયનોસોર્સ (લેટિન: ડાયનાસોરિયા), જેનો અર્થ ગ્રીક ભાષામાં મોટી ગરોળી છે. ડાયનોસોરનો સમયગાળો ટ્રાયસિક સમયગાળાના અંતથી (લગભગ ૨.૩ કરોડ વર્ષો પહેલાં) થી ક્રેટાસીઅસ અવધિ (લગભગ ૬.૫ કરોડ વર્ષો પહેલા) ના અંત સુધીનો ગણાય છે. ત્યાર પછી તેમાંથી મોટાભાગના ક્રેટિસિયસ-ટ્રાયોલોજી લુપ્ત થવાના પ્રસંગના પરિણામ રૂપે લુપ્ત થઈ ગયા.
અશ્મિભૂત અવશેષો સૂચવે છે કે પક્ષીઓ જુરાસિક સમયગાળા દરમિયાન થ્રોપોડ ડાયનાસોરથી ઉદ્ભવ્યા હતા, અને મોટાભાગના પક્ષીશાસ્ત્રીઓ પક્ષીઓને આજકાલ ડાયનોસોરના જીવંત વંશજ માને છે.
ડાયનોસોર પ્રાણીઓના વિવિધ જૂથો હતા. અત્યાર સુધી ૫૦૦ વિવિધ વંશો અને ડાયનોસોરની ૧૦૦૦થી વધુ જાતિઓ શોધી કઢાઇ છે અને તેમના અવશેષો પૃથ્વીના દરેક ખંડ પર જોવા મળે છે. કેટલાક ડાયનોસોર શાકાહારી અને કેટલાક માંસાહારી હતા. કેટલાક દ્વિપક્ષી અને કેટલાક ચાર પગવાળા હતા, જ્યારે કેટલાક તેમના શરીરની મુદ્રામાં જરૂરી રીતે બાયપોડ અથવા ચૂડાપદ બદલી શકે છે. ઘણી પ્રજાતિઓની હાડપિંજરની રચના વિવિધ ફેરફારોથી વિકસિત થઈ, જેમાં હાડકાના શેલ, હોર્ન અથવા ક્રેસ્ટનો સમાવેશ થાય છે. તેમ છતાં ડાયનાસોર સામાન્ય રીતે તેમના મોટા કદ માટે જાણીતા છે, કેટલીક ડાયનાસોર જાતિઓ કદ માનવીઓ જેટલી હતી અને કેટલીક માનવીઓ કરતાં નાની હતી. ડાયનાસોરના કેટલાક સૌથી પ્રખ્યાત જૂથોએ ઇંડા મૂકવા માટે માળખા બનાવ્યા હતા અને આધુનિક પક્ષીઓની જેમ તેમને ઇંડા હતા.
"ડાયનાસોર" શબ્દનો ઉપયોગ સર રિચાર્ડ ઓવેન દ્વારા ૧૮૪૨માં કરવામાં આવ્યો હતો અને આ માટે તેમણે ગ્રીક શબ્દ ડીનોસ - "ભયંકર, શક્તિશાળી, આશ્ચર્યજનક + સોરોઝ - "ગરોળી" નો ઉપયોગ કર્યો હતો. વીસમી સદીના મધ્યભાગ સુધી, વૈજ્ઞાનિક સમુદાયે ડાયનાસોરને આળસુ, મુર્ખ અને ઠંડા લોહીવાળા પ્રાણી માન્યા, પરંતુ ૧૯૭૦ના દાયકા પછીના મોટાભાગના સંશોધનોએ આ હકીકતને સમર્થન આપ્યું છે કે તેઓ સક્રિય પ્રાણીઓ હતા.
ઓગણીસમી સદીમાં પ્રથમ ડાયનાસોર અવશેષો મળી આવ્યા હોવાથી, ડાયનાસોરના હાડપિંજર વિશ્વના સંગ્રહાલયોમાં એક મુખ્ય આકર્ષણ બની ગયા છે. ડાયનાસોર વિશ્વભરની સંસ્કૃતિનો એક ભાગ બની ગયા છે અને તેમની લોકપ્રિયતા સતત વધી રહી છે. વિશ્વની કેટલીક સૌથી વધુ વેચાયેલી પુસ્તકો ડાયનાસોર પર આધારિત છે, તેમજ જુરાસિક પાર્ક જેવી ફિલ્મો કે જેણે તેમને વિશ્વભરમાં લોકપ્રિય બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. આને લગતી નવી શોધો મીડિયા દ્વારા નિયમિતપણે આવરી લેવામાં આવે છે. ડાયનોસોરના સુવર્ણ યુગને મેસોઝોઇક યુગ કહેવામાં આવે છે.
ખોડીદાસ પરમાર
ખોડીદાસ ભાયાભાઈ પરમાર (જન્મ ૩૧ ઑગસ્ટ ૧૯૩૦) ગુજરાતના લોકકલાવિદ્ અને ચિત્રકાર હતા.
કાર્ય
ખોડિદાસ પરમારના ચિત્રોનાં અનેક એકલ-પ્રદર્શનો યોજાયાં છે. તેમનાં ચિત્રો નૅશનલ ગૅલેરી, નવી દિલ્હી, મોડર્ન આર્ટ ગૅલેરી, નવી દિલ્હી, અમૃતસર આર્ટ ગૅલેરી, મધ્યપ્રદેશ ઉજ્જૈન આર્ટ ગૅલેરી, ગુજરાત લલિત કલા અકાદમીના કલાસંગ્રહમાં સંગ્રહાયેલા છે.
પુરસ્કારો
૧૯૫૭માં તેમનાં ચિત્ર 'સૌરાષ્ટ્રમાં ભરવાડનાં લગ્ન'ને લલિતકલા અકાદમી, નવી દિલ્હીનો પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થયો. ૧૯૫૮માં તેમની કૃતિ 'બહેનો'ને સૌરાષ્ટ્ર કલામંડળ રાજકોટનો સુવર્ણચંદ્રક પ્રાપ્ત થયો. ૧૯૬૫માં તેમના 'ધણ' ચિત્રને એકૅડમી ઑફ ફાઇન આર્ટ્સ, કલકત્તાનો રૌપ્યચંદ્રક પ્રાપ્ત થયો. આ ઉપરાંત ૧૯૫૪થી ૧૯૯૨ દરમ્યાન ઑલ ઈન્ડિયા ફાઇન આર્ટસ સોસાયટી, નવી દિલ્હીનાં કુલ ૮ અને ૧૯૫૯થી ૧૯૯૫ દરમ્યાન કાલિદાસ અકાદમી, ઉજ્જૈનનાં સાત પારિતોષિકો તેમનાં ચિત્રોને પ્રાપ્ત થયાં.
પૂરક વાચન
શ્રેણી:ગુજરાતી ચિત્રકાર શ્રેણી:૧૯૩૦માં જન્મ
જુની રાજસ્થળી (તા. વલ્લભીપુર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વલ્લભીપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:વલ્લભીપુર તાલુકો
કાકોરી કાંડ
ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના ક્રાંતિકારીઓ દ્વારા ચલાવવામાં આવી રહેલા આઝાદીના આંદોલનને ગતિમાન કરવાને માટે ધનની તત્કાલ વ્યવસ્થાની જરુરિયાતને ધ્યાનમાં રાખી શાહજહાંપુરમાં મળેલી બેઠકમાં રાજેન્દ્રનાથજીએ અંગ્રેજ સરકારનો ખજાનો લૂંટવા માટેની યોજના બનાવી. આ યોજનાને અંજામ આપવા માટે રાજેન્દ્રનાથજીએ ૯મી ઓગસ્ટ, ૧૯૨૫ના દિવસે લખનૌ વિસ્તારમાં કાકોરીથી ઉપડેલી આઠ ડાઉન ટ્રેન પર ક્રાંતિકારી રામપ્રસાદ બિસ્મિલ, અશફાક ઊલ્લા ખાન અને ઠાકુર રોશન સિંહે તેમના ૧૯ અન્ય સહયોગીઓની મદદ વડે હુમલો કર્યો હતો. ત્યાર બાદ અંગ્રેજી હુકૂમત દ્વારા બધા ૨૩ ક્રાંતિકારીઓ પર કાકોરી કાંડ નામથી સશસ્ત્ર યુદ્ધ છેડવાનો તથા ખજાનો લૂંટવા માટેનો મુકદમો ચલાવવામાં આવ્યો હતો. આ મુકદમામાં રાજેન્દ્રનાથ, રામપ્રસાદ બિસ્મિલ, અશફાક ઉલ્લા ખાન તથા રોશન સિંહ એમ ચાર જણને ફાંસીની સજા સંભળાવવામાં આવી હતી.
આંબરડી (તા. ગોંડલ)
આંબરડી (તા. ગોંડલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા ગોંડલ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આંબરડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી, બેંક જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ગોંડલ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
વાણીયાઘાંટી (તા. સંજેલી)
વાણીયાઘાંટી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંજેલી તાલુકાનું ગામ છે. વાણીયાઘાંટી ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:સંજેલી તાલુકો
આદિલ મન્સુરી
જીવન
તેમનો જન્મ અમદાવાદમાં થયો હતો. પ્રાથમિક શિક્ષણ અમદાવાદની પ્રેમચંદ રાયચંદ ટ્રેનિંગ કૉલેજની શાળામાં અને માધ્યમિક શિક્ષણ અનુક્રમે અમદાવાદની જે.એલ.ન્યુ ઇંગ્લિશ સ્કૂલમાં તથા કરાંચીની મેટ્રોપોલિટન હાઈસ્કૂલમાં કર્યો. પહેલાં કરાંચીમાં પિતા સાથે કાપડનો અને પછી અમદાવાદમાં સૂતરનો અને કાપડનો વેપાર અને પછી ‘ટોપિક’ અને ‘અંગના’ જેવાં અંગ્રેજી-ગુજરાતી સામયિકોમાં પત્રકારની કામગીરી અને પછી ૧૯૭૨માં જાણીતી ઍડવરટાઇઝિંગ કંપની ‘શિલ્પી’માં કોપીરાઈટર રહ્યા. છેવટે ભારત છોડી કાયમ માટે અમેરિકામાં વસવાટ કર્યો.
તેમણે મોટા ભાગનો સમય અમદાવાદમાં વિતાવ્યો હતો. આદિલ મન્સૂરીનું બાળપણ સંઘર્ષમય રીતે વિત્યું હતું. દેશના વિભાજન પછી ૧૯૪૮માં તેમના પિતાએ કરાચી જવાનો નિર્ણય લીધો. ૮ વર્ષ પછી પિતાજીએ વતન પાછા આવવાનો નિર્ણય લીધો અને આદિલ અમદાવાદમાં વસ્યા હતા. અમદાવાદમાં આવ્યા પછી તેમણે ગુજરાતી ભાષામાં લખાણો, કવિતાઓ અને નાટકો લખવાની શરૂઆત કરી.
આદિલ મન્સૂરીનું ૭૨ વર્ષની વયે ગુરુવાર ૬ નવેમ્બર ૨૦૦૮ ના દિવસે ન્યૂજર્સીમાં અવસાન થયું હતું.
સર્જન
તેઓ નવી પ્રયોગશીલ ગઝલના અગ્રણી હતા. ‘વળાંક’ (૧૯૬૩), ‘પગરવ’ (૧૯૬૬) અને ‘સતત’ (૧૯૭૦) એમના ગઝલસંગ્રહો છે. એમાં ગઝલની બાની, તેનાં ભાવપ્રતીકો અને રચનારીતિમાં નવીનતા છે. અંદાજે બયાનની આગવી ખૂબીથી તેમ જ પોતીકા અવાજથી તેઓ નોખા તરી આવે છે. એમની ગઝલમાં મુખ્યત્વે વિચ્છિન્નતા, નિર્ભાન્તિ અને કલાન્તિના ભાવો શબ્દબદ્ધ થયા છે. મૌન, શૂન્યતા, અંધકાર, ઘર, મકાન, સૂર્ય આદિને આ કવિએ પોતાના કથનાર્થે તેમ જ કોઈ રહસ્યના કે વિશિષ્ટ અનુભૂતિના સૂચનાર્થે ઉપયોગમાં લીધાં છે.
ગઝલના રચનાકસબનું એમનું પ્રભુત્વ ઉર્દૂ ગઝલના એમના અભ્યાસને આભારી છે. ઉર્દૂમાં પણ એમણે એક સંગ્રહ થાય એટલી ગઝલો રચી છે. ‘પગરવ/સંભવ/પાલવ’ તથા ‘મૂંગો/ભડકો/લહિયો’ જેવા કાફિયામાં અને ‘વરસાદમાં’, ‘સૂર્યમાં’, ‘ભીંડીબજારમાં’ તથા ‘અ’, ‘પરંતુ’ જેવા રદીફમાં તેમ જ ગુજરાતી-સંસ્કૃતની સાથોસાથ ફારસી અને અંગ્રેજી શબ્દોના યથોચિત ઉપયોગમાં એમની પ્રયોગશીલતા પરખાય છે. અમદાવાદની સંયોગાધીન વિદાયવેળાએ રચાયેલી ‘મળે ન મળે’ રદીફવાળી ગઝલ લોકપ્રિય થઈ છે. ગતિશીલ શબ્દચિત્રોથી મંડિત લાંબા-ટૂંકા છાંદસ-અછાંદસ કાવ્યો અને કેટલાંક ચોટદાર મુક્તકો પણ એમણે આપ્યાં છે.
‘હાથ પગ બંધાયેલા છે’ (૧૯૭૦) એમનો આધુનિક જીવનની અસંગતિને અવનવી રચનાછટાથી દર્શાવતાં ઍબ્સર્ડ એકાંકીઓનો સંગ્રહ છે. ‘જે નથી તે’ (૧૯૭૩) એમનો બીજો એકાંકીસંગ્રહ છે.
આદિલ મન્સૂરી શાયર હોવા ઉપરાંત એક સારા ચિત્રકાર પણ હતા અને કેલીગ્રાફીમાં નિપુણ હતા. ગઝલ ગુર્જરી ડોટ કોમ મેગેઝીન દ્વારા તેમણે ગઝલનું વિસ્તરણ અમેરિકાથી પણ ચાલુ રાખ્યું હતું.
પુરસ્કારો
૧૯૯૮માં તેમને કલાપી પુરસ્કાર અર્પણ થયો હતો. ૨૦૦૮માં તેમને વલી ગુજરાતી પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થયો હતો.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:કવિ શ્રેણી:૧૯૩૬માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૦૮માં મૃત્યુ શ્રેણી:ભારતીય મુસ્લિમો શ્રેણી:ભારતીય પુરુષ કવિઓ
નુઆપડા જિલ્લો
નુઆપડા જિલ્લો ભારત દેશના પૂર્વ દિશાના દરિયાકાંઠે આવેલા ઓરિસ્સા રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૩૦ (ત્રીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. નુઆપડા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક નુઆપડા શહેર ખાતે આવેલું છે.
ઑડિશા રાજ્યના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલ નૌપડા અથવા નુઆપડા જિલ્લો મધ્ય પ્રદેશના રાયપુર તેમ જ ઑડિશાના બારગઢ, બાલંગીર તેમ જ કાલાહાંડી જિલ્લાઓ વડે ઘેરાયેલ છે. ૩૪૦૭.૦૫ ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તારમાં ફેલાયેલ આ જિલ્લો ૧૯૯૩ના વર્ષમાં કાલાહાંડી જિલ્લામાથી અલગ કરી નવો જિલ્લો બનાવવામાં આવેલ છે. આ જિલ્લો ૨૦° ૦' ઉ० અને ૨૧° ૫' ઉ० રેખાંશ તથા ૮૨° ૨૦' પૂ० અને ૮૨° ૪૦' પૂ० અક્ષાંસ વચ્ચે આવેલ છે. પટોરા જાગેશ્વર મંદિર, રાજીવ ઉદ્યાન, પાતાલગંગા, યોગીમઠ, બુઢીકોમના, ખરિયર, ગોધુ જળધોધ વગેરે આ જિલ્લાનાં મુખ્ય પર્યટન સ્થળો છે.
શ્રેણી:ઑડિશા
ફુદીનો
thumb| ફુદીનાનાં પાંદડાં
ફુદીનો એ મેન્થા કુળની બારમાસી, સુગંધીદાર વનસ્પતિ છે. ફુદીનાની વિભિન્ન પ્રજાતિઓ યૂરોપ, અમેરિકા, એશિયા, અફ્રીકા અને ઓસ્ટ્રેલિયામાં જોવા મળે છે. આ ઉપરાંત તેની કેટલીક સંકર જાતો પણ ઉપલબ્ધ છે.
અંગ્રેજી- મિન્ટ (જાપાનીઝ મિન્ટ)
વૈજ્ઞાનિક નામઃ મેન્થા આર્વેન્સિસ
ઉપયોગી ભાગઃ પાંદડાં'
ઉદ્ભવ અને ભૌગોલિક વિસ્તરણ
એવું માનવામાં આવે છે કે મેન્થા કુળની આ વનસ્પતિનો ઉદ્ભવ ભૂમધ્યસાગરીય તટપ્રદેશમાં થયો હતો તથા ત્યાંથી આ છોડ પ્રાકૃતિક તથા અન્ય રીતે વિશ્વના અન્ય ભાગોમાં ફેલાયો હતો. જાપાની ફુદીનો બ્રાઝિલ, પેરુગ્વે, ચીન, આર્જેન્ટિના, જાપાન, થાઈલેન્ડ, અંગોલા તથા ભારતમાં ઉગાડવામાં આવે છે. ભારતમાં મુખ્યત્વે તરાઈના ક્ષેત્રો (નૈનીતાલ, બદાયૂં, બિલાસપુર, રામપુર, મુરાદાબાદ તથા બરેલી) તથા ગંગા-યમુના મુખપ્રદેશ (બારાબંકી અને લખનૌ તથા પંજાબનાં કેટલાંક ક્ષેત્રો (લુધિયાણા તથા જલંધર)માં વાયવ્ય ભારતનાં ક્ષેત્રોમાં તેની ખેતી કરવામાં આવે છે.
રાસાયણિક ઘટકો
જાપાની મિન્ટ, એ મેન્થોલનો પ્રાથમિક સ્ત્રોત છે. તાજાં પર્ણોમાં 0.૪-૦.૬% તેલ હોય છે. આ તેલના મુખ્ય ઘટકો મેન્થોલ (૬૫-૭૫ %, મેન્થોન (૭-૧૦ %) તથા મેન્થાઇલ એસીટેટ (૧૨-૧૫ %) તથા ટરપીન (પિપીન, લિકોનીન તથા કેમ્ફીન) છે. તેલમાં મેન્થોલનું પ્રમાણ, વાતાવરણના પ્રકાર પર પણ નિર્ભર કરે છે. સામાન્ય રીતે આ પ્રમાણ ગરમ ક્ષેત્રોમાં અધિક હોય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વનસ્પતિ શ્રેણી:આયુર્વેદિક ઓસડિયાં શ્રેણી:ઔષધીય વનસ્પતિ
રાયગડા
રાયગડા ભારત દેશના આવેલા ઑડિશા રાજ્યમાં આવેલું મહત્વનું નગર છે. રાયગડા રાયગડા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
શ્રેણી:ઑડિશા
હાથલા (તા. ભાણવડ)
હાથલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
મહત્વનાં સ્થળો
આ તળાવના કાંઠે ગામમાં શનિદેવનું મંદિર આવેલું છે, જે રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક (S-GJ-98) છે.
સ્થાન
હાથલા ગામ પોરબંદરથી ૨૭ કિ.મી. દૂર પોરબંદરથી જામનગર જતા માર્ગ ઉપર બગવદર ગામથી અંદરના ભાગે ૬ કિ.મી.ના અંતરે આવેલું છે અને ભાણવડથી હાથલા વચ્ચેનું ૨૨ કિ.મી.નું અંતર રહેલું છે.
શ્રેણી:ભાણવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ગંગોત્રી
thumb| ગંગોત્રી ગંગોત્રી એ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાંચલ રાજ્યના  ઉત્તર કાશી જિલ્લામાં આવેલ મહત્વનું યાત્રાધામ છે. આ ઉત્તર ભારતનાં પ્રખ્યાત ચારધામ પૈકીનું એક ધામ છે. ગંગોત્રી ખાતે પવિત્ર ગંગા નદીનું ઉદ્ગમસ્થાન આવેલું છે. ગંગોત્રી હિમાલયની ગોદમાં આવેલું અત્યંત રમણીય સ્થળ છે.
અહીં જવા માટે ગંગા કિનારા પરના પવિત્ર યાત્રાસ્થળ હરદ્વારથી વાહન વ્યવહાર ચાલે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
તીતર
તીતર (Francolinus pondicerianus) નામના પક્ષીની પ્રજાતીનું સભ્ય છે. ખાસ કરીને આ પક્ષી મેદાનો, ખુલ્લા ખેતરો, તથા સુકા વિસ્તારોમાં વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળી આવે છે, આ પક્ષી રાત્રે "તી-તી" એવો અવાજ કરતું હોવાથી તેનું સ્થાનીક નામ "તીતર" પડ્યું છે.
શ્રેણી:પક્ષી શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
કિરીટકુમાર મનસુખલાલ આચાર્ય
કિરીટકુમાર મનસુખલાલ આચાર્ય ભારતીય ત્વચારોગ વિશેષજ્ઞ છે, જે રક્તપિત નાબૂદી માટે તેમની સેવાઓ માટે જાણીતા છે. ભારત સરકારે ચિકિત્સા અને સમાજ સેવાના ક્ષેત્રે તેમના યોગદાન બદલ ૨૦૧૪ માં, દેશના ચોથા સર્વોચ્ચ નાગરિક પુરસ્કાર પદ્મશ્રીથી તેમનું સન્માન કર્યું હતું.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
ઊર્મિ પરીખ
ઊર્મિ રસિકલાલ પરીખ (જન્મ ૨૯ માર્ચ ૧૯૪૮) ગુજરાતનાં ચિત્રકાર છે. તેઓ ગુજરાતના અગ્રગણ્ય ચિત્રકાર રસિકલાલ પરીખનાં પુત્રી છે.
પ્રારંભિક જીવન
ઊર્મિ પરીખનો જન્મા જન્મ ૨૯ માર્ચ ૧૯૪૮ના રોજ થયો હતો. બાળપણથી જ તેમણે પોતાના ચિત્રકાર પિતા રસિકલાલ પરીખ પાસેથી ચિત્રની તાલીમ લેવી શરૂ કરી હતી. મેટ્રિક પાસ કર્યા બાદ તેમણે શેઠ સી. એન. ફાઇન આર્ટસ કૉલેજમાં ચિત્રકળાના ડિપ્લોમાનો અભ્યાસ કર્યો અને અભ્યાસ પૂરો કર્યા બાદ તેમણે ત્યાં જ ચિત્રકળાનું શિક્ષણ આપવાનું કાર્ય કર્યું.
કાર્ય
ઊર્મિ પરીખના શરૂઆતના ચિત્રો પર પરંપરાગત ભારતીય ચિત્રશૈલી અને પિતા રસિકભાઈની અસર હતી. ત્યારબાદ તેમણે પ્રયોગશીલ ચિત્રો રચ્યા અને ચિત્રોમાં અમૂર્ત કળા પ્રયોજી અને છેલ્લે પીંછીના લસરકે માનવપાત્રોનાં બિંન-અકંકૃત સ્વરૂપો સર્જતી રચનાશૈલી પર તેઓ સ્થિર થયા. આ શૈલીમાં જ તેમનું મુખ્ય પ્રદાન રહ્યું. તેમની આ રચનાશૈલી અમૃતા શેરગીલની ચિત્રશૈલીથી ઘણી મળતી આવે છે. કરુણા નીતરતી આંખોવાળાં માનવપાત્રો, ઘેરા અને કાળા રંગોના સમન્વયથી ઊભું થતું દિવ્યા વાતાવર તથા એ બધાંના સહયોગથી થતું શાંત રસનું ઉદ્દીપન — એ તેમના ચિત્રોની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ છે.
તેમના ચિત્રો ગુજરાત રાજ્ય લલિતકલા અકાદમી તથા ગુજરાત પ્રવાસન નિગમ ખાતે સંગ્રહાયેલા છે. તેમના ચિત્રોના એકલ તેમજ સમૂહગત પ્રદર્શનો યોજાયેલાં છે.
પુરસ્કારો
ઊર્મિ પરીખને ૧૯૯૬માં ગુજરાત લલિતકલા અકાદમીનો ગૌરવ પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થયો હતો તથા અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનનો ઍવોર્ડ પ્રાપ્ત થયો હતો.
સંદર્ભો
શ્રેણી:ગુજરાતી ચિત્રકાર શ્રેણી:૧૯૪૮માં જન્મ
યમનોત્રી
યમનોત્રી ઉત્તર ભારતના ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલું મહત્વનું યાત્રાધામ છે. આ ઉત્તર ભારતનાં પ્રખ્યાત ચારધામ પૈકીનું એક ધામ છે. યમનોત્રી ખાતે પવિત્ર યમુના નદીનું ઉદ્ગમસ્થાન આવેલું છે. યમનોત્રી હિમાલયની ગોદમાં આવેલું અત્યંત રમણીય સ્થળ છે. યમુનોત્રી ધામથી યમુના નદી નું ઉદભવ સ્થળ ખુબ સુંદર તથા મનમોહક લાગે છે.
અહીં જવા માટે ગંગા કિનારા પરના પવિત્ર યાત્રાસ્થળ હરિદ્વારથી વાહન વ્યવહાર ચાલે છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
ચાણક્ય
બાળપણ
ચાણક્યનો જન્મ મગધ રાજ્યના પાટનગર પાટલીપુત્રમાં થયો હતો. ત્યારના સમયમાં મગધ રાજ્ય ખૂબજ શક્તિશાળી રાજ્ય ગણાતું. પાટલીપુત્રમાં નંદ વંશનુ રાજ્ય હતું અને તેનો રાજા ધનનંદ એક અભિમાની અને સંકુચિત દ્રષ્ટિકોણ વાળો આળસુ રાજા હતો. ચણક તેના મંત્રી હતા (એક મત મુજબ ધનનંદના મંત્રી નુ નામ શકટાલ હતું, જયારે ચાણક્યના પિતા આચાર્ય ચણક એક શિક્ષક હતા) પરંતુ ધનનંદે તેને અપમાન કરી કાઢી મુકેલા જેના કારણે પાછળથી ચણકનું મૃત્યુ થયેલું અને ચાણક્ય (વિષ્ણુગુપ્ત) રાજ્ય છોડી તક્ષશિલા વિધ્યાપીઠમાં ભણવા ગયેલા.
ચાણક્યની દાંતપંક્તિ જોઇ કોઇ બ્રાહ્મણે કહેલું કે આ બાળક મહાન થશે પરંતુ તેની માતાને ભૂલી જશે. આથી, વિષ્ણુગુપ્તે તેનો આગળનો દાંત તોડી નાંખેલો.
એકવાર ઘાસ પર ચાલતી વખતે ઘાસની તીક્ષ્ણ ધારથી વિષ્ણુગુપ્તને લોહી નીકળેલુ. આથી તેણે ઘાસમાં મધ નાંખ્યું. કોઇએ જ્યારે પુછ્યું કે ઘાસને કાપવાને બદલે તેને મધ કેમ પાય છે, ત્યારે વિષ્ણુગુપ્તે કહ્યું કે મધ તેણે ઘાસના મૂળમાં નાંખેલું છે જેથી કીડીઓ મધને મૂળ સહિત ખાઇ જશે અને ઘાસ કદી કોઇને વાગશે નહિ.
તક્ષશિલા
વિધ્યાપીઠમાં ભણ્યા પછી તેઓએ ત્યાં જ શિક્ષણ કાર્ય સ્વીકાર્યુ. તક્ષશિલા એ આજનું ટક્ષિલા શહેર જે પાકિસ્તાનમાં આવેલું છે. તે વખતે ત્યાં આંભી રાજાનું રાજ્ય હતું.
એલેકઝાન્ડર
અલક્ષેન્દ્ર (અલિકસુંદર) તરીકે ભારતમાં ત્યારે ઓળખાતો એલેકઝાન્ડર પોતાની સેનાની કૂચ કરતો ઈરાનને જીતી ભારત પર - અત્યારના અફઘાનિસ્તાન પર - ચડી આવતો હતો. તેણે ઘણા રાજ્યો જીત્યા અને ચાણક્યને આ પરદેશી આક્રમણ સંસ્કૃતિ સામેનો ભય લાગ્યો. તેને સમજાયું કે એલેકઝાન્ડર સામે કોઇ એકલદોકલ રાજ્ય ગમે તેટલા પરાક્રમ છતાં ટકી શકશે નહી. તેઓ જુદાજુદા રાજ્યોને મળવા ગયા. ત્યારના ભારતમાં ગણતંત્ર રાજ્યો હતા જે લોકતાંત્રીક અને સ્વતંત્ર હતા અને એકબીજાના રાજ્ય પરત્વે અભિન્ન રહેતા. ચાણક્યએ તેમને કહ્યું કે એલેકઝાન્ડરની સામે લડાઇ કરવા તમે પર્વતેશ્વર (પોરસ) ને મદદ કરો. પરંતુ દરેક રાજયએ પોતાનો સ્વાર્થ અને નબળાઇ બતાવી. આંભી એલેકઝાન્ડરમાં ભળી ગયો અને પર્વતેશ્વર સામે લડાઇ કરવા તેની સાથે થયો.
મગધ ત્યારે શક્તિશાળી રાજ્ય હોવાથી પોતાના વૈતક્તિક મતભેદો બાજુ પર રાખી, એલેકઝાન્ડર સામે રક્ષણ મેળવવા તેઓ ફરીથી પાટલીપુત્ર ગયા અને ધનનંદને એલેકઝાન્ડર સાથે લડવા પ્રાર્થના કરી. પરંતુ ધનનંદે તેમનું અપમાન કરી રાજસભાનો ત્યાગ કરવા જણાવ્યું. જેથી તેમણે પ્રતિજ્ઞા કરી કે જ્યાં સુધી ધનનંદને રાજા તરીકે નહિ હટાવે ત્યાં સુધી તે શિખા (ચોટી) બાંધશે નહિ.
ક્રાંતિ
પાટલીપુત્ર છોડી તેઓ તક્ષશિલા જવા તૈયાર થયા. રસ્તામાં તેમણે બાળકોને રમતા જોયા જ્યા એક બાળક બીજા બધાનો રાજા બની તેમને ન્યાય આપતો હતો. બાળકની ન્યાયની સમજણ જોઇ ચાણક્યે તેને જ પાટલીપુત્રનો રાજા બનાવવા નિશ્ચય કર્યો અને તેને તેની માતા પાસેથી ખરીદી લીધો. તેણે માતાને સમજાવી કે તે તેના પુત્રને મહાન બનવાની શિક્ષા આપશે. આ પુત્ર એટલે ચંદ્રગુપ્ત અને તે મુરા દાસીનો પુત્ર હોવાથી તેને મૌર્ય કહેવાય છે.
તક્ષશિલામા આવી ચંદ્રગુપ્તને ભણવા મુકયો અને પોતે શિક્ષણ કાર્ય ચાલું રાખ્યું. તેમણે એલેક્ઝાન્ડરના સૈન્યમાં ભારતીય સૈન્યોની ઘણી અફવા ફેલાવી હતી; એલેક્ઝાન્ડરનું સૈન્ય લાંબા પ્રવાસથી થાકી ગયું હતું અને બધી અફવાથી તેમણે ભારતમાં આગળ યુદ્ધ ન કરવા બળવો કર્યો. એલેક્ઝાન્ડર પણ પોરસ સાથેના યુદ્ધમાં ઘવાયો હતો આથી તેણે નિ:સહાય પાછા ફરવાનું નક્કી કર્યુ અને સેલ્યુકસને તે પ્રાંત સોંપી પોતે ગ્રીક જવા સિંધુ અને સમુદ્ર માર્ગે પાછો ફર્યો.
કાળા તળાવ (તા. વલ્લભીપુર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વલ્લભીપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ચાણક્ય
ક્રાંતિ
એલેક્ઝાન્ડરના પ્રસંગથી ચાણક્યને સમજાયું કે ભારતમાં એક શક્તિશાળી રાજ્ય હોવાની જરૂર છે જે તેની સંસ્કૃતિની રક્ષા કરી શકે. રાજાઓ તરફથી મદદ ના મળવાને કારણે તેમણે લોકજાગૃતિનું કામ કર્યુ. ચંદ્રગુપ્ત અને બીજા વિધ્યાર્થીઓની મદદ લઇ લોકોને ગ્રીક રાજકર્તા સામે ઉશ્કેર્યા. અને તેમણે નાના સૈન્યો બનાવ્યા. ગ્રીક લોકોને મારવાનું અને ગ્રીક રાજ્યના ભારતીય લોકોને નહી મારવાનું નક્કી કરી યુદ્ધો કર્યા જેથી બધા ભારતીયો એક થાય અને ગ્રીક લોકોને પોતાના જ ભારતીય સૈનિકોથી અવિશ્વાસ પેદા થાય. સેલ્યુકસને હરાવી ચંદ્રગુપ્ત રાજા બન્યો અને પછી ચાણક્ય પોતાના મુખ્ય હેતુ માટે પાટલીપુત્ર ફરીથી ગયા.
ધનનંદનો નાશ
right|thumb|ધનનંદનું સામ્રાજ્ય, ઇ.સ. પૂર્વે ૩૨૩ પાટલીપુત્રમાં તેમણે નાલંદા વિદ્યાપીઠ ઊભી કરવા રાજાને વિનંતિ કરી. તેમને ખબર હતી કે ધનનંદ આવી વાતની ના પાડશે સાથે સાથે આવી જ કોઇ વાતથી પાટલીપુત્રની પ્રજા રાજા સામે બળવો કરશે. ચાણક્યનો પ્રસ્તાવ રાજાએ ઠુકરાવ્યો અને બધા જ મંત્રીઓ રાજા પ્રત્યે નારાજ થયા. આ જ દરમિયાન ચાણક્યના વિશ્વાસુ લોકોએ ધનનંદના પુત્રને, સેનાપતિને ફોડી લીધા. નગરમાં એક રાત્રી યુદ્ધ પણ થયું અને ચાણકયએ ચંદ્રગુપ્ત જે ગુપ્તવેશે નગરમાં આવેલો તેને રાજા બનાવ્યો અને ધનનંદને સવાર પહેલા જ રથમાં બેસાડી નગર બહાર મોકલી આપ્યો. ધનનંદના જ મહામંત્રી રાક્ષસને મહાઅમાત્ય તરીકે નિયુક્ત કર્યા.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઇતિહાસ શ્રેણી:ભારતના અર્થશાસ્ત્રીઓ શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
મકનપર (તા. ભુજ)
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
અરાલ સમુદ્ર
અરાલ સમુદ્ર ઉઝબેકિસ્તાન અને કઝાકિસ્તાનની સરહદ પર આવેલો સમુદ્ર છે.
ભૂસ્તરશાસ્ત્રીઓ ના મત પ્રમાણે લગભગ ૨૫ લાખ વર્ષ પહેલા અરાલ સમુદ્રનુ અસ્તિત્વ ન હતું ત્યારે આદિકાળમાં યુરેશીયા (યુરોપ + એશીયા) ખંડના દક્ષિણે ટિથિસ નામનો સમુદ્ર ફેલાયેલો હતો. ઉત્તર તરફ પ્રવાસ ખેડતો ભારતીય ઉપખંડ યુરેશીયા જોડે ટકરાયો, ત્યારે ટિથિસ સમુદ્ર આપોઆપ નાબુદ થયો. ભારતીય ઉપખંડનો પોપડો યુરેશીયન પ્લેટ નીચે સરક્યો આ ભુસ્તરીય ટક્કરે આઘાતનાં મોજાં છેક મધ્ય એશીયા સુધી પહોંચાડ્યાં. પારીણામે ત્યાં પણ ઉથલપાથલો મચી. ગ્રેનાઇટના અમુક થરો ત્યાં સખત દબાણના માર્યા ફસકી પડ્યા. ભુસપાટી કરતા સહેજ નીચે બેસી ગયા. પ્રક્રિયા બહુ ધીમી ચાલી, પરંતુ લાંબે ગાળે જે ત્રણ નાનાં બેસીનો રચાયાં તેમાં કાળો સમુદ્ર, કાસ્પિયન સમુદ્ર, તથા અરાલ સમુદ્ર એમ ત્રણ સમુદ્રો બન્યા.
અરાલ સમુદ્રને જન્મ આપનાર મુખ્ય નદી અમુદરીયા છે જે અફઘાનિસ્તાનના પહાડોમાંથી નીકળીને કિઝિલ કુમ તરીકે ઓળખાતા રણપ્રદેશ વચ્ચે પસાર થઇને અરાલ સમુદ્રને મળે છે. ઇ.સ. પૂર્વે ચૌથી સદીમાં ગ્રીસના સિકંદરે મધ્ય એશીયા પર આક્રમણ કરવા અહીં પડાવ નાખેલો. ૨૦મી સદીના સર્વેક્ષણ મુજબ અરાલ સમુદ્રનું ક્ષેત્રફળ ૬૮,૦૦૦ ચોરસ કિલોમીટર હતું, પરંતુ બાષ્પીભવનને લીધે તેનું સ્તર દર વર્ષે ૩ ફીટ ઘટતું હતું.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:સમુદ્ર
સ્ત્રી જનન અંગછેદન
ફિમેલ જેનિટલ મ્યુટિલેશન (FGM), સ્ત્રી જનનાંગ છેદન તરીકે પણ ઓળખાય છે અને સ્ત્રી સુન્નતને, વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશન (WHO) દ્વારા આ મુજબ વ્યખ્યાયિત કરવામાં આવે છે “બાહ્ય માદા જનનેન્દ્રિયો અથવા બિન-તબીબી કારણોસર સ્ત્રીની ઉત્પત્તિ અંગો માટે અન્ય ઈજાના આંશિક અથવા કુલ નિરાકરણનો સમાવેશ કરે છે તે તમામ શસ્ત્રક્રિયાઓ.” FGM એ આફ્રિકામાં 27 દેશોમાં શીય જૂથો દ્વારા પેટા-સહારા અને ઉત્તરપૂર્વ આફ્રિકા, અને એશિયા, મધ્ય પૂર્વી અને અન્ય સ્થળે વસાહતી સમુદાયોમાં મહદ અંશે કરવામાં આવે છે. તે હાથ ધરવામાં આવે છે તે વયમાં જન્મ પછીના તરુણાવસ્થામાં તફાવત હોય છે; અડધા જેટલા દેશોમાં જે રાષ્ટ્રીય આંકડાઓ ઉપલબ્ધ છે તે મુજબ, મોટાભાગની છોકરીઓમાં પાંચ વર્ષની ઉંમર પહેલાં કાપવામાં આવે છે.
આ પ્રથામાં એક અથવા વધુ કાર્યવાહીનો સમાવેશ થાય છે, જે વંશીય જૂથ અનુસાર બદલાય છે. તેમાં ક્લિટરિસ અને ક્લિટરિસ હુડના તમામ અથવા ભાગને દૂર કરવાનો સમાવેશ થાય છે; તમામ અથવા ભગ્ન ક્લિટરિસ અને આંતરીક લેબિયાનો ભાગ; અને તેના સૌથી ગંભીર સ્વરૂપમાં (ઇન્ફીબ્યુલેશન) તમામ અથવા આંતરીક અને બાહ્ય લેબિયાના ભાગ અને યોનિ બંધ. આ છેલ્લી પ્રક્રિયામાં, જેને WHO (ડબલ્યુએચઓ) ટાઇપ III FGM કહે છે, જેમાં પેશાબ અને માસિક રક્તના માર્ગ માટે એક નાનું છીદ્ર, અને સંભોગ અને બાળજન્મ માટે યોનિ ખુલી રાખવામાં આવે છે. સ્વાસ્થ્યની અસરો પ્રક્રિયા પર આધારિત છે પરંતુ પુનરાવર્તિત ચેપ, વારંવાર ગંભીર દુઃખાવો, ફોડલીઓ, ગર્ભવતી થવાની ખામી, બાળકના જન્મ દરમિયાન જટિલતાઓ અને જીવલેણ રક્તસ્ત્રાવનો સમાવેશ થાય છે.
આ પ્રથા લિંગ અસમાનતા, મહિલાની જાતીયતા, અને શુદ્ધતા, નમ્રતા અને દેખાવ વિશેના વિચારોને અંકુશમાં રાખવાના પ્રયત્નોમાં રહેલ છે. તે સામાન્ય રીતે શરૂ થાય છે અને સ્ત્રીઓ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવે છે, જે તેને સન્માનનો સ્ત્રોત તરીકે જુએ છે, અને જે ડર રાખે છે કે તેમની પુત્રીઓ અને પૌત્રીઓને કાપી નાખવામાં નિષ્ફળ રહે તે છોકરીઓને સામાજિક બહિષ્કૃતિમાં છતી કરશે. 130 દેશોમાં મહિલાઓ અને છોકરીઓએ 29 દેશોમાં એફજીએમનો અનુભવ કર્યો છે જેમાં તે કેન્દ્રિત છે. આશરે આઠ લાખથી વધુ લોકો સમાવિષ્ટ છે, જે જીબૌટી, એરિટ્રિયા, સોમાલિયા અને સુદાનમાં જોવા મળે છે.P. Stanley Yoder, Shane Khan, "Numbers of women circumcised in Africa: The Production of a Total", USAID, DHS Working Papers, No. 39, March 2008, pp. 13–14: "Infibulation is practiced largely in countries located in northeastern Africa: Djibouti, Eritrea, Ethiopia, Somalia, and Sudan. Survey data are available for Sudan, Eritrea, Ethiopia and Djibouti. Sudan alone accounts for about 3.5 million of the women. ... [T]he estimate of the total number of women infibulated in [Djibouti, Somalia, Eritrea, northern Sudan, Ethiopia, Guinea, Mali, Burkina Faso, Senegal, Chad, Nigeria, Cameroon and Tanzania, for women 15–49 years old] comes to 8,245,449, or just over eight million women." Also see Appendix B, Table 2 ("Types of FGC"), p. 19. UNICEF 2013, p. 182, identifies "sewn closed" as most common in Djibouti, Eritrea, Somalia for the 15–49 age group (a survey in 2000 in Sudan was not included in the figures), and for the daughters of that age group it is most common in Djibouti, Eritrea, Niger and Somalia. See UNICEF statistical profiles: Djibouti (December 2013), Eritrea (July 2014), Somalia (December 2013). Also see Gerry Mackie, "Ending Footbinding and Infibulation: A Convention Account", American Sociological Review, 61(6), December 1996 (pp. 999–1017), p. 1002: "Infibulation, the harshest practice, occurs contiguously in Egyptian Nubia, the Sudan, Eritrea, Djibouti and Somalia, also known as Islamic Northeast Africa."
એફજીએમને મોટાભાગના દેશોમાં ગેરકાયદે અથવા પ્રતિબંધિત કરવામાં આવી છે જેમાં તે થાય છે, પરંતુ કાયદાને નબળી રીતે લાગુ કરવામાં આવે છે. 1970 ના દાયકાથી લોકોએ તેને છોડી દેવા માટે સમજાવવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રયાસો કર્યા છે, અને 2012 માં યુનાઇટેડ નેશન્સ જનરલ એસેમ્બલીએ, એફજીએમને માનવીય અધિકારોનું ઉલ્લંઘન તરીકે ઓળખી કાઢ્યું હતું. વિરોધ તેના ટીકાકારો વિના નથી, ખાસ કરીને માનવશાસ્ત્રીઓમાં. એરિક સિલ્વરમેન લખે છે કે એફજીએમ એ માનવશાસ્ત્રના કેન્દ્રિય નૈતિક વિષયોમાંનું એક બન્યું છે, જે સાંસ્કૃતિક સંબંધવાદ, સહિષ્ણુતા અને માનવ અધિકારોની સર્વવ્યાપકતા વિશે મુશ્કેલ પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.
લોકલ એરિયા નેટવર્ક
લોકલ એરિયા નેટવર્ક (Local Area Network – LAN) એ મોટેભાગે અંગત માલિકી વાળું અને એક ઓફીસ કે મકાન કે ઘર કે કેમ્પર્સ ના એક થી વધારે ઉપકરણોને નેટવર્ક મીડિયા થકી જોડે છે. સંસ્થાની જરૂરિયાત પ્રમાણે તેની ટોપોલોજી નક્કી કરાય છે, દા.ત. બે કમ્પ્યુટરો અને એક પ્રિન્ટ ઉપકરણોને જોડતી સાદી ટોપોલોજી કે મોટી કંપનીના નેટવર્કમાં ઓડીઓ-વિડીઓના ઉપકરણો સમાવતી વિસ્તાર વાળી ટોપોલોજી. આ LAN નો વિસ્તાર કેટલાક કી.મી. પુરતો જ હોય છે. LAN નો ડેટા ટ્રાન્સફર રેટ WANની સરખામણીએ ઘણો જ વધારે હોય છે. જુના જમાનામાં ARCNET, Token Ring અને બીજી કેટલાક ધોરણો વપરાતા હતા, આજે ટ્વીસટેડ પૈર કેબલ - ઈથરનેટ અને વાઈ-ફાઈ (WiFi) જેવી સર્વસામાન્ય તકનીકોના ઉપયોગથી LAN બને છે.
ઈતિહાસ
ઈ.સ. ૧૯૬૦ના અંત સુધીમાં વિશ્વવિદ્યાલયો અને સંશોધન કેન્દ્રમાં કમ્પ્યુટરોનો ઉપયોગ વધી ગયો અને તેઓને એકબીજા સાથે જોડી આપે અને ઊંચા દરે ડેટાનું આદાન-પ્રદાન કરી શકે તેવી તકનીકની તાતી જરૂર પડી. Lawrence Radiation Lab તરફથી આવેલા તેમના “ઓક્ટોપસ નેટવર્ક” ના વૃદ્ધિનો રીપોર્ટ ઈ.સ. ૧૯૭૦માં આવ્યો. જે તેમની સ્થિતિનો વ્યવસ્થિત ચિતાર આપતો હતો.
ઈ.સ. ૧૯૭૪માં કેમ્બ્રિજ વિશ્વવિધાલયે કેમ્બ્રિજ રીંગ (Cambridge Ring) બનાવી, પણ તેનો વિકાસ સફળ વ્યાપારી ચીજની જેમ થયો નહિ.
ઇથરનેટનો વિકાસ Xerox PARC કંપનીએ ઈ.સ. ૧૯૭૩-૭૪માં થયો. અને ઈ.સ. ૧૯૭૬માં તેનું U.S. Patent 4,063,220 નામે પેટેન્ટ દર્જ થયું. પછી, આ સીસ્ટમનો વિકાસ PARCમાં થયો, Metcalfe અને Boggs નામના વિજ્ઞાનીઓએ સેમીનાર પેપર “Ethernet Distributed Packet-Switching for Local Computer Netwarks” જાહેર કર્યું.
ઈ.સ. ૧૯૭૬માં ડેટાપોઈન્ટ કોર્પોરેશને ARCNET બનાવ્યું અને તેને ૧૯૭૭માં પ્રદશિત કર્યું. ડીસેમ્બર ૧૯૭૭માં ન્યુયોર્કની Chase Manhattan Bankમાં વ્યાપારી ધોરણે તેનું સ્થાપન કરવામાં આવ્યું.
માપદંડોમાં ઉત્ક્રાંતિ
વ્યવારિક રીતે આ સમયે જોતા, ભૌતિક સ્તરની અસંગતતા અને નેટવર્ક પ્રોટોકોલના અમલીકરણના પ્રશ્નોને લઇ ને આ ખ્યાલને મુલતવી રાખ્યો. ખાસ કરીને, દરેક વિક્રેતા પાસે પોતાનું અલગ નેટવર્ક કાર્ડ, કેબલ, પ્રોટોકોલ અને નેટવર્ક ઓપેરેટીંગ સિસ્ટમ હતી. એના એક ઉકેલ સ્વરૂપે Novell Netwareનામની કપનીએ ઘણીબધી કંપનીના નેટવર્ક સાથે કામ કરી શકે તેવા નેટવર્ક કાર્ડ બનાવ્યા અને બહુવિધ કંપનીના કમ્પાઈલર કરતા વધુ વ્યવહાર દક્ષ ઓપેરેટીંગ સિસ્ટમ બનાવી. Novell Netware કંપનીએ વ્યક્તિગત કમ્પ્યુટરના લેન વેપારમાં પોતાનું પ્રભુત્વ સ્થાપી દીધું જે વર્ચસ્વ ૧૯૮૩ થી લઈને ૧૯૯૦ના મધ્ય સુધી રહ્યું. ત્યારબાદ માઈક્રોસોફ્ટે Windows NT Advance Server અને Windows for Workgroup બનાવીને પોતાનું પ્રભુત્વ સ્થાપ્યું.
Novell Netware સાથે તુલનાત્મક તકનીકી સ્પર્ધા કરી શકે તેવી એક જ કંપની Banyan Vines હતી પરંતુ, Banyan સફળ થઇ નહિ. Microsoft અને 3Com સરળ નેટવર્કિંગ ઓપેરેટીંગ સિસ્ટમ બનાવવા સાથે કાર્ય શરૂ કર્યું જેના ફળ સ્વરૂપે 3+ Share, Microsoft Manager અને IBM’s LAN Server બન્યા પરંતુ તે ખાસ લોકપ્રિય થયા નહિ.
આ સમયે જુદા જુદા વિક્રેતા તરફથી યુનિક્સ કમ્પ્યુટર વર્કસ્ટેશન (Unix Computer Workstation) નું આગમન થયું. આ વિક્રેતાઓ જેવાકે Sun Microsystem, Hewelett-Packard(HP), Silicon Graphis, Intergraph, NetXT અને Apollo હતા જેમણે TCP/IP ના આધારિત નેટવર્કિંગનો ઉપયોગ કર્યો. આથી તેઓનું બજાર ખુબ જ સીમિત થયું. પ્રભાવશાળી ઈન્ટરનેટને ધ્યાનમાં રાખીને આ તકનીકોનો વિકાસ થવાનો ચાલુ થયો જેથી પ્રારંભિક કમ્પ્યુટરોમાં વપરાતા IPX, Apple Talk, NBF અને બીજા પ્રોટોકોલોનું સ્થાન હવે TCP/IP એ લીધું.
કેબલિંગ
શરૂઆતી LAN કેબલિંગ જુદી-જુદી શ્રેણીના કો-એક્ષેલ કેબલ પર આધારિત હતું. IBMએ ટોકન-રીંગ (Token Ring)ના સ્થાપન દરિમયાન કવચવાળા ટ્વીસટેડ પૈર કેબલનો ઉપયોગ કર્યો. ૧૯૮૪માં સ્ટારલેન(StarLan) માં સાદા કવચવિનાના ટ્વીસટેડ પૈર કેબલ (Cat3) નો ઉપયોગ થયો Cat3-એ સાદો ટેલીફોન વાયર છે. આ આગેવાની હેઠળ 10Base-T (અને તેના અનુગામીઓ) અને માળખાકીય કેબલિંગનો વિકાસ થયો જે આજે પણ LAN કેબલિંગમાં વાપરાય છે. વધારામાં ફાઈબર-ઓપ્ટિક કેબલનો ઉપયોગ વ્યાપારીક એપ્લીકેશનમાં વધી રહ્યો છે. જ્યાં કેબલિંગ શક્ય નથી ત્યાં વાયરલેસ WiFi ઘણું સામાન્ય થઇ ગયું છે જે ઘર કે નાની જગ્યા માટે તે ઉપયુક્ત સાધન છે જે મોબાઈલ, સ્માર્ટફોન વિ. ને પણ નેટવર્કિંગથી જોડે છે.
તકનીકી પાસા
નેટવર્ક ટોપોલોજી નેટવર્ક સેગ્મેન્ટોમાં ઉપકરણોનું જોડાણ કેવી રીતે કરવુ તેનો ખ્યાલ આપે છે. આ ટોપોલોજીના ઘણા પ્રકાર છે જેવાકે, રીંગ(Ring), બસ(Bus), મેશ(Mesh) અને સ્ટાર(Star) ટોપોલોજી. પણ સૌથી સામાન્ય ડેટા લીંક લેયર અને ભૌતિક લેયરનું અમલીકરણ છે જે LANના અમલીકરણમાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે આ નેટવર્કો આજે સ્વીચ ઈથરનેટથી ઓળખાય છે. જયારે આ બે સ્તરોથી ઉપરના સ્તરોમાં NetBEUI, IPX/SPX, ApplTalk અને બીજા પ્રોટોકોલોનું સ્થાન હવે TCP/IPએ લીધું છે. નાના લેન (LAN) એક કે એકથી વધુ સ્વીચોથી જોડાયેલ ઉપકરણોથી બનેલ છે આ સ્વીચો એક-બીજા સાથે જોડાયેલ હોય છે. તેઓ મોટેભાગે ઈન્ટરનેટ મેળવવા એક રાઉટર, કેબલ મોડેમ કે ADSL મોડેમ જોડે જોડાયેલ હોય છે. મોટા LAN માં એક થી વધારે સ્વીચો એક થી વધારે લીંક થી જોડાયેલ હોય છે (કોઈ એક લીંકમાં અવરોધ આવેતો બીજી લીંકથી ડેટા પ્રસારણ થાય છે) ઉપરાંત સ્પાનીંગ ટ્રી પ્રોટોકોલ (Spanning Tree Protocol) ની મદદથી આ સ્વીચો વચ્ચેના લૂપને નિવારી શકાય છે. તેઓ ડેટાના ટ્રાફિકનું વ્યવસ્થાપન કરવા માટે QoS(Quality of Service) નો ઉપયોગ કરે છે તથા લેનને છૂટી પાડવા આભાસી LAN (VLAN) નો ઉપયોગ થાય છે. મોટા LANમાં અનેકવિધ નેટવર્ક ઉપકરણોનો ઉપયોગ થયેલો હોઈ શકે છે આ ઉપકરણો જેવાકે, સ્વીચ, ફાયરવોલ, રાઉટર, લોડ-બેલેન્સર અને સેન્સર.
સામાન્ય લેન(LAN) બીજી કોઈ લેન(LAN) સાથે જોડાયેલું હોઈ શકે છે તેમાટે તે લીઝ લાઈન(Leased Line) સેવા, ઈન્ટરનેટ માં માધ્યમથી VPN ટનલ વિ. જેવી તકનીકોનો ઉપયોગ કરેલો હોઈ શકે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:કમ્પ્યુટર વિજ્ઞાન
વાંકોલ (તા. ઝાલોદ)
વાંકોલ (તા. ઝાલોદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે. વાંકોલ ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:ઝાલોદ તાલુકો