cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ભમરીયા (તા. અમીરગઢ)
ભમરીયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં અમીરગઢ તાલુકાનું એક ગામ છે. ભમરીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ચણા, ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:અમીરગઢ તાલુકો
ધનાલી (તા. જોટાણા)
શ્રેણી:જોટાણા તાલુકો શ્રેણી:જોટાણા તાલુકો
એ.એસ.એલ.વી.યાન
એ.એસ.એલ.વી.યાન (Augmented Satellite Launch Vehicle (ASLV)), પાંચ તબક્કા વાળુ,ઘન બળતણ રોકેટ ધરાવતું અને નિચલી ભ્રમણકક્ષામાં (Low Earth orbit|LEO) ૧૫૦ કિ.ગ્રા. વજનનાં ઉપગ્રહને પ્રક્ષેપીત કરવાની ક્ષમતા ધરાવતું યાન છે.આ કાર્યક્રમ ઇસરો દ્વારા,૧૯૮૦ ની શરૂઆતમાં ચાલુ કરવામાં આવેલ. તેનો ઉદેશ ભૂશ્થિર ભ્રમણકક્ષા માં ઉપગ્રહને પ્રશ્થાપીત કરવાની ક્ષમતાનો વિકાસ કરવાનો હતો. આની રચના ઉપગ્રહ પ્રક્ષેપણ યાન(SLV) પર અધારીત હતી. ઇસરો પાસે એ.એસ.એલ.વી.યાન અને પી.એસ.એલ.વી.યાન એમ બન્નેનાં એકી સાથે વિકાસ માટે પુરતું ભંડોળ ન હોવાના કારણે આ એ.એસ.એલ.વી.યાનનો કાર્યક્રમ પડતો મુકવો પડ્યો.
સડા (તા. લુણાવાડા)
સડા (તા. લુણાવાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા લુણાવાડા તાલુકાનું એક  ગામ છે. સડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:લુણાવાડા તાલુકો
બુંદેલખંડ
right|thumb|300px| ઓરછાનો કિલ્લો બુંદેલખંડ મધ્ય ભારતમાં આવેલું એક પ્રાચીન ક્ષેત્ર છે. આ ખંડનો વિસ્તાર મધ્ય પ્રદેશ તથા ઉત્તર પ્રદેશ એમ બંન્ને રાજ્યોમાં આવેલો છે. બુંદેલી ભાષા આ ક્ષેત્રની મુખ્ય બોલી છે. ભૌગોલિક અને સાંસ્‍કૃતિક વિવિધતાઓ હોવા છતાં બુંદેલખંડ વિસ્તારમાં જે એકતા અને સમરસતા જોવા મળે છે, જેના કારણે આ ક્ષેત્ર ભારતીય ઉપખંડનું સોથી અનોખું ક્ષેત્ર બન્યું છે. અનેક શાસકો અને વંશોના શાસનનો ઇતિહાસ હોવા છતાં બુંદેલખંડની પોતાની અલગ ઐતિહાસિક, સામાજિક અને સાંસ્‍કૃતિક વિરાસત છે. બુંદેલી માટીમાં જન્‍મેલી અનેક વિભૂતિઓએ ન કેવળ પોતાના પણ આ પ્રદેશનું નામ પણ ખૂબ રોશન કર્યું છે અને ઇતિહાસમાં અમર થઇ ગયા. આલ્હા-ઊદલ, ઈસુરી, કવિ પદ્માકર, ઝાઁસી કી રાની લક્ષ્મીબાઈ, ડૉ૦ હરિસિંહ ગૌર આદિ અનેક મહાન વિભૂતિઓ આ ક્ષેત્ર સાથે સંબંદ્ધ ધરાવે છે.
ભૌગોલિક સ્થિતિ
ઇતિહાસ, સંસ્કૃતિ ઔર ભાષા કે મદ્દેનજર બુંદેલખંડ બહુત વિસ્તૃત પ્રદેશ હૈ૤ લેકિન ઇસકી ભૌગોલિક, સાંસ્કૃતિક ઔર ભાષિક ઇકાઇયોં મે અદ્ભુત સમાનતા હૈ૤ ભૂગોલવેત્તાઓં કા મત હૈ કિ બુંદેલખંડ કી સીમાએં સ્પષ્ટ હૈં ઔર ભૌતિક તથા સાંસ્કૃતિક રુપ મેં નિશ્ચિત હૈ કિ યહ ભારત કા એક ઐસા ભૌગોલિક ક્ષેત્ર હૈ, જિસમેં ન કેવલ સંરચનાત્મક એકતા, ભૌમ્યાકાર ઔર સામાજિકતા કા આધાર ભી એક હી હૈ૤ વાસ્તવ મેં સમસ્ત બુંદેલખંડ મેં સચ્ચી સામાજિક, આર્થિક ઔર ભાવનાત્મક એકતા હૈ૤
પ્રસિદ્ધ ભૂગોલવેત્તા એસ૦ એમ૦ અલી ને પુરાણોં કે આધાર પર વિંધ્યક્ષેત્ર કે તીન જનપદોં વિદિશા, દશાર્ણ એવં કરુષ કા સોન-કેન સે સમીકરણ કિયા હૈ૤ ઇસી પ્રકાર ત્રિપુરી લગભગ ઊપરી નર્મદા કી ઘાટી તથા જબલપુર, મંડલા તથા નરસિંહપુર જિલોં કે કુછ ભાગોં કા પ્રદેશ માના હૈ૤ ઇતિહાસકાર જયચંદ્ર વિદ્યાલંકાર ને ઐતિહાસિક ઔર ભૌગોલિક દૃષ્ટિયોં કો સંતુલિત કરતે હુએ બુંદેલખંડ કો કુછ રેખાઓં મેં સમેટને કા પ્રયત્ન કિયા હૈ, વિંધ્યમેખલા કા તીસરા પ્રખંડ બુંદેલખંડ હૈ જિસમેં બેતવા (વેત્રવતી), ધસાન (દશાર્ણ) ઔર કેન (શુક્તિગતી) કે કાઁઠે, નર્મદા કી ઊપરલી ઘાટી ઔર પચમઢ઼ી સે અમરકંટક તક ૠક્ષ પર્વત કા હિસ્સા સમ્મિલિત હૈ૤ ઉસકી પૂરબી સીમા ટોંસ (તમસા) નદી હૈ૤
વર્તમાન ભૌતિક શોધોં કે આધાર પર બુંદેલખંડ કો એક ભૌતિક ક્ષેત્ર ઘોષિત કિયા ગયા હૈ ઔર ઉસકી સીમાએં ઇસ પ્રકાર આધારિત કી ગઈ હૈં- વહ ક્ષેત્ર જો ઉત્તર મેં યમુના, દક્ષિણ મેં વિંધ્ય પલેટો કી શ્રેણિયોં, ઉત્તર-પશ્ચિમ મેં ચંબલ ઔર દક્ષિણ-પૂર્વ મેં પન્ના-અજયગઢ઼ શ્રેણિયોં સે ઘિરા હુઆ હૈ, બુંદેલખંડ કે નામ સે જાના જાતા હૈ૤ ઇસમેં ઉત્તર પ્રદેશ કે જાલૌન, ઝાંસી, લલિતપુર, હમીરપુર, બાઁદા ઔર મહોબા તથા મધ્ય-પ્રદેશ કે સાગર, દમોહ, ટીકમગઢ઼, છતરપુર, પન્ના, દતિયા કે અલાવા ભિંડ જિલે કી લહાર ઔર ગ્વાલિયર જિલે કી માંડેર તહસીલેં તથા રાયસેન ઔર વિદિશા જિલે કા કુછ ભાગ ભી શામિલ હૈ૤ હાલાંકિ યે સીમા રેખાએં ભૂ-સંરચના કી દૃષ્ટિ સે ઉચિત કહી જા સકતીં૤
સંક્ષિપ્‍ત ઇતિહાસ
ડૉ નર્મદા પ્રસાદ ગુપ્‍ત ને અપની પુસ્‍તક બુંદેલખંડ કી લોક સંસ્‍કૃતિ કા ઇતિહાસ મેં લિખા હૈ કિ અતીત મેં બુંદેલખંડ શબર, કોલ, કિરાત, પુલિંદ ઔર નિષાદોં કા પ્રદેશ થા૤ આર્યોં કે મધ્યદેશ મેં આને પર જન-જાતિયોં ને પ્રતિરોધ કિયા થા૤ વૈદિક કાલ સે બુંદેલોં કે શાસનકાલ તક દો હજ઼ાર વર્ષોં મેં ઇસ પ્રદેશ પર અનેક જાતિયોં ઔર રાજવંશ ને શાસન કિયા હૈ ઔર અપની સામાજિક-સાંસ્કૃતિક ચેતના સે ઇન જાતિયોં કે મૂલ સંસ્કારોં કો પ્રભાવિત કિયા હૈ૤ વિભિન્ન શાસકોં મેં મૌર્ય, સુંગ, શક, હુણ, કુષાણ, નાગ, વાકાટક, ગુપ્ત, કલચુરી, ચંદેલ, અફગાન, મુગલ, બુંદેલ, બઘેલ, ગૌડ઼, મરાઠા ઔર અંગ્રેજ મુખ્ય હૈં૤ ઈ૦ પૂ૦ ૩૨૧ તક વૈદિક કાલ સે મૌર્યકાલ તક કા ઇતિહાસ વસ્તુત: બુંદેલખંડ કા પૌરાણિક-ઇતિહાસ માના જા સકતા હૈ૤ ઇસકે સમસ્ત આધાર પૌરાણિક ગ્રંથ હૈ૤
બુંદેલખંડ શબ્દ મધ્યકાલ સે પહલે ઇસ નામ સે પ્રયોગ મેં નહીં આયા હૈ૤ ઇસકે વિવિધ નામ ઔર ઉનકે ઉપયોગ આધુનિક યુગ મેં હી હુએ હૈં૤ બીસવીં શતી કે પ્રારંભિક દશક મેં રાયબહાદુર મહારાજસિંહ ને બુંદેલખંડ કા ઇતિહાસ લિખા થા૤ ઇસમે બુંદેલખંડ કે અંતર્ગત આને વાલી જાગીરોં ઔર ઉનકે શાસકોં કે નામોં કી ગણના મુખ્ય થી૤ દીવાન પ્રતિપાલ સિંહ ને તથા પન્ના દરબાર કે પ્રસિદ્ધ કવિ કૃષ્ણ ને અપને સ્રોતોં સે બુંદેલખંડ કે ઇતિહાસ લિખે પરન્તુ વે વિદ્વાન ભી સામાજિક સાંસ્કૃતિક ચેતનાઓં કે પ્રતિ ઉદાસીન રહે૤
ડૉ ગુપ્‍ત કે અનુસાર મધ્ય ભારત કા ઇતિહાસ ગ્રંથ મેં પં૦ હરિહર નિવાસ દ્વિવેદી ને બુંદેલખંડ કી રાજનૈતિક, ધાર્મિક, સાંસ્કૃતિક ઉપલબ્ધિયોં કી ચર્ચા પ્રકારાંતર સે કી હૈ૤ ઇસ ગ્રંથ મેં કુછ સ્થાનોં પર બુંદેલખંડ કા ઇતિહાસ ભી આયા હૈ૤ એક અચ્‍છા પ્રયાસ પં૦ ગોરેલાલ તિવારી ને કિયા ઔર બુંદેલખંડ કા સંક્ષિપ્ત ઇતિહાસ લિખા જો અબ તક કે ગ્રંથો સે સબસે અલગ થા પરંતુ ઉન્‍હોંને બુંદેલખંડ કા ઇતિહાસ સમાજશાસ્રીય આધાર પર લિખ કર કેવલ રાજનૈતિક ઘટનાઓં કે આધાર પર લિખા હૈ૤
બુદેલખંડ કે પ્રાચીન ઇતિહાસ કે સંબંધ મેં સર્વાધિક મહત્‍વપૂર્ણ ધારણા યહ હૈ કિ યહ ચેદિ જનપદ કા હિસ્‍સા થા૤ કુછ વિદ્વાન ચેદિ જનપદ કો હી પ્રાચીન બુંદેલખંડ માનતે હૈં૤ પૌરાણિક કાલ મેં બુંદેલખંડ પ્રસિદ્ધ શાસકોં કે અધીન રહા હૈ જિનમેં ચંદ્રવંશી રાજાઓં કે શૃંખલાબદ્ધ શાસનકાલ કા ઉલ્‍લેખ સબસે અધિક હૈ૤ બૌદ્ધકાલ મેં શાંપક નામક બૌદ્ધ ને બાગુઢ઼ા પ્રદેશ મેં ભગવાન બુદ્ધ કે નાખૂન ઔર બાલ સે એક સ્તૂપ કા નિર્માણ કરાયા થા૤ મરહૂત (વરદાવતી નગર) મેં ઇસકે અવશેષ વિદ્યમાન હૈં૤
બૌદ્ધકાલીન ઇતિહાસ કે સંબંધ મેં બુંદેલખંડ મેં પ્રાપ્ત ઉસ સમય કે અવશેષોં સે સ્પષ્ટ હૈ કિ બુંદેલખંડ કી સ્થિતિ મેં ઇસ અવધિ મેં કોઈ લક્ષણીય પરિવર્તન નહીં હુઆ થા૤ ચેદિ કી ચર્ચા ન હોના ઔર વત્સ, અવંતિ કે શાસકોં કા મહત્વ દર્શાયા જાના ઇસ બાત કા પ્રમાણ હૈ કિ ચેદિ ઇનમેં સે કિસી એક કે અધીન રહા હોગા૤ પૌરાણિક યુગ કા ચેદિ જનપદ હી ઇસ પ્રકાર પ્રાચીન બુંદેલખંડ હૈ૤
વિભિન્‍ન શાસક
બુંદેલખંડ કે જ્ઞાત ઇતિહાસ કે અનુસાર યહાં ૩૦૦ ઈ૦ પૂ૦ મૌર્ય શાસનકાલ કે સાક્ષ્‍ય ઉપલબ્‍ધ હૈ૤ ઇસકે પશ્‍ચાત વાકાટક ઔર ગુપ્‍ત શાસનકાલ, કલચુરી|કલચુરી શાસનકાલ, ચંદેલ|ચંદેલ શાસનકાલ, બુંદેલ શાસનકાલ (જિનમેં ઓરછા કે બુંદેલ ભી શામિલ થે), મરાઠા શાસનકાલ ઔર અંગ્રેજોં કે શાસનકાલ કા ઉલ્‍લેખ મિલતા હૈ૤
સામાજિક પર‍િસ્થિતિયાં
અધ્યયન કી સુવિધા કે લિએ બુંદેલી સમાજ ઔર સંસ્કૃતિ કો નિમ્નલિખિત યુગોં મેં બાઁટા ગયા હૈ૤
વૈભવ
બુંદેલખંડ વિન્ધ્યાચલ કી ઉપવ્યકાઓં કા પ્રદેશ હૈ૤ ઇસ ગિરી કી અનેક ઊઁચી નીચી શાખાઐં - પ્રશાખાઐં હૈં૤ ઇસકે દક્ષિણ ભાગ મેં મેકલ, પૂર્વ મેં કૈમોર, ઉત્તર-પૂર્વ મેં કેંજુઆ, મધ્ય મેં સારંગ ઔર પન્ના તથા પશ્ચિમ મેં ભીમટોર ઔર પીર જૈસી ગિરી શિખાઐં હૈં૤ યહ ખંડ લહરિયાઁ લેતી હુઈ તાલ-તલૈયોં, ઘહર-ઘહર કર બહને વાલે નાલે ઔર ચૌડ઼ે પાટ કે સાથ ઉજ્જવલ રેત પર અથવા દુર્ગમ ગિરિ-માલાઓં કો ચીરકર ભૈરવ નિનાદ કરતે હુએ બહને વાલી નદિયોં કા ખંડ હૈ૤ સિંધ (કાલી સિંધ), બેતવા, ધસાન, કેન તથા નર્મદા ઇસ ભાગ કી મુખ્ય નદિયાઁ હૈં૤ ઇનમેં પ્રથમ ચાર નદિયોં કા પ્રવાહ ઉત્તર કી ઓર ઔર નર્મદા કા પ્રવાહ પૂર્વ મેં પશ્ચિમ કી ઓર હૈ૤ પ્રથમ ચાર નદિયાઁ યમુના મેં મિલ જાતી હૈં૤ નર્મદા પશ્ચિમ સાગર (અરબ સાગર) સે મિલતી હૈં૤ ઇસ ક્ષેત્ર મેં પ્રકૃતિ ને વિસ્તાર લેકર અપના સૌન્દર્ય છિટકાયા હૈ૤
બુંદેલખંડ લોહા, સોના, ચાઁદી, શીશા, હીરા, પન્ના આદિ સે સમૃદ્ધ હૈ૤ ઇસકે અલાવા યહાઁ ચૂના કા પત્થર ભી પ્રચુર માત્રા મેં પાયા જાતા હૈ૤ વિન્ધય પર્વત પર પાઈ જાને વાલી ચટ્ટાનોં કે નામ ઉસકે આસપાસ કે સ્થાન કે નામોં સે પ્રસિદ્ધ હૈ જૈસે - માણ્ડેર કા ચૂના કા પત્થર, ગન્નૌર ગઢ઼ કી ચીપેં, રીવા ઔર પન્ના કે ચૂને કા પત્થર, વિજયગઢ઼ કી ચીપેં ઇત્યાદિ૤ જબલપુર કે આસપાસ પાયા જાને વાલા ગોરા પત્થર ભી કાફી પ્રસિદ્ધ હૈ૤
ઇસ પ્રાંત કી ભૂમિ ભોજન કી ફસલોં કે અતિરિક્ત ફલ, તમ્બાકૂ ઔર પપીતે કી ખેતી કે લિએ અચ્છી સમઝી જાતી હૈ૤
યહાઁ કે વનોં મેં સરઈ, સાગોન, મહુઆ, ચાર, હરી, બહેરા, આઁવલા, ઘટહર, ખૈર, ધુબૈન, મહલૌન, પાકર, બબૂલ, કરૌંદા, સેમર આદિ કે વૃક્ષ અધિક હોતે હૈં૤
બુંદેલી તીજ-ત્‍યૌહાર
ભારત એક બહુત બડ઼ા દેશ હૈ૤ યહાઁ હર પ્રદેશ કી વેશભૂષા તથા ભાષા મેં બહુત બડ઼ા અન્તર દિખાયી દેતા હૈ૤ ઇતની બડ઼ી ભિન્નતા હોતે હુએ ભી એક સમાનતા હૈ જો દેશ કો એક સૂત્ર મેં પિરોયે હુએ હૈ૤ વહ હૈ યહાં કી સાંસ્કૃતિક-એકતા તથા ત્યૌહાર૤ સ્વભાવ સે હી મનુષ્ય ઉત્સવ-પ્રિય હૈ, મહાકવિ કાલિદાસ ને ઠીક હી કહા હૈ - "ઉત્સવ પ્રિયઃ માનવા:'૤ પર્વ હમારે જીવન મેં ઉત્સાહ, ઉલ્લાસ વ ઉમંગ કી પૂર્તિ કરતે હૈં૤
બુન્દેલખણ્ડ કે પર્વોં કી અપની ઐતિહાસિકતા હૈ૤ ઉનકા પૌરાણિક વ આધ્યાત્મિક મહત્વ હૈ ઔર યે હમારી સંસ્કૃતિક વિરાસત કે અંગ હૈં૤ કુછ અત્યન્ત મહત્વપૂર્ણ ત્યૌહારોં કા વિવેચન હિન્દી માસોં કે અનુસાર કિયા જા રહા હૈ૤
સાહિત્‍ય વ રચનાકર્મી
છત્રસાલ કે સમય મેં જહાં બુન્દેલખણ્ડ કો "ઇત જમુના ઉત નર્મદા, ઇત ચમ્બલ ઉત ટોંસ" સે જાના જાતા હૈ૤ વહાં ભૌગોલિક દૃષ્ટિ જનજીવન, સંસ્કૃતિ ઔર ભાષા કે સંદર્ભ સે બુન્દેલા ક્ષત્રિયોં કે વૈભવકાલ સે જોડ઼ા જાતા હૈ૤ બુન્દેલી ઇસ ભૂ-ભાગ કી સબસે અધિક વ્યવહાર મેં આને વાલી બોલી હૈ૤ વિગત ૭૦૦ વર્ષોં સે ઇસમેં પર્યાપ્ત સાહિત્ય સૃજન હુઆ૤ બુન્દેલી કાાવ્ય કે વિભિન્ન સાધનાઓં, જાતિયોં ઔર આદિ કા પરિચય ભી મિલતા હૈ૤ કાવ્રૂ કા આધાર ઇસીલિએ બુન્દેલખણ્ડ કી નદિયાં, પર્વત ઔર ઉસકે વીરોં કો બનયા ગયા હૈ૤ વિભિન્ન પ્રવૃત્તિયોં ઔર આન્દોલનોં કે આધાર પર બુન્દેલખણ્ડ કાવ્ય કે કુલ સાત યુગ માને જા સકતે હૈં, જિન્હેં અધ્યયન કે સુવિધા સે નિમ્ન નામોં સે અભિહિત કિયા ગયા હૈ૤
પ્રમુખ વિભૂતિયાં
અમર શહિદ નારાયન દાસ ખરે
પ્રસ્તાવિત બુંદેલખંડ રાજ્ય
બુંદેલખંડ એકીકૃત પાર્ટી દ્વારા પ્રસ્તાવિત બુંદેલખંડ રાજ્ય મેં કુછ જિલે ઉત્તર પ્રદેશ કે તથા કુછ મધ્ય પ્રદેશ કે હૈં,વર્તમાન મેં બુંદેલખંડ ક્ષેત્ર કી સ્તિથિ બહુત હી ગંભીર હૈ ૤ યહ ક્ષેત્ર પર્યાપ્ત આર્થિક સંસાધનોં સે પરિપૂર્ણ હૈ કિન્તુ ફિર ભી યહ અત્યંત પિછડ઼ા હૈ ૤ ઇસકા મુખ્ય કારણ હૈ,રાજનીતિક ઉદાસીનતા૤ ન તો કેંદ્ર સરકાર ઔર ન હી રાજ્ય સરકારેં ઇસ ક્ષેત્ર કે વિકાસ કે લિએ ગંભીર હૈં ૤ ઇસલિએ ઇસ ક્ષેત્ર કે લોગ અલગ બુંદેલખંડ રાજ્ય કી માંગ લમ્બે સમય સે કરતે આ રહે હૈ.પ્રસ્તાવિત બુંદેલખંડ રાજ્ય મેં ઉ.પ્ર. કે મહોબા, ઝાઁસી, બાંદા, લલિતપુર, જાલૌન, હમીરપુર ઔર ચિત્રકૂટ જિલે શામિલ હૈં, જબકિ મ.પ્ર. કે છતરપુર, સાગર, પન્ના, ટીકમગઢ઼, દમોહ, દતિયા, ભિંડ, સતના આદિ જિલે શામિલ હૈં૤ બુંદેલખંડ એકીકૃત પાર્ટી કે રાષ્ટ્રીય સંયોજક સંજય પાણ્ડેય કા કહના હૈ કિ યદિ બુંદેલખંડ રાજ્ય કા ગઠન હુઆ તો યહ દેશ કા સબસે વિકસિત પ્રદેશ હોગા૤ પ્રસ્તાવિત બુંદેલખંડ રાજ્ય કી આબાદી ચાર કરોડ઼ સે ભી અધિક હોગી૤ જનસઁખ્યા કે હિસાબ સે યહ દેશ કા નૌંવા સબસે બડ઼ા રાજ્ય હોગા ૤ યૂં તો બુંદેલખણ્ડ ક્ષેત્ર દો રાજ્યોં મેં વિભાજિત હૈ-ઉત્તર પ્રદેશ તથા મધ્ય પ્રદેશ, લેકિન ભૂ-સાંસ્કૃતિક દૃષ્ટિ સે યહ ક્ષેત્ર એક દૂસરે સે અભિન્ન રૂપ સે જુડ઼ા હુઆ હૈ૤ રીતિ રિવાજોં, ભાષા ઔર વિવાહ સંબંધોં ને ઇસ એકતા કો ઔર ભી પક્કી નીંવ પર ખડ઼ા કર દિયા૤
બાહરી કડ઼િયાં
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશ
થુટી
શ્રેણી:ઉચ્છલ તાલુકો
રામા (તા. દેવગઢબારિયા)
રામા (તા. દેવગઢબારિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  દાહોદ જિલ્લાના  દેવગઢબારિયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. રામા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ડાંગર, મગ, અડદ, ચણા, કપાસ, દિવેલી,  અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દેવગઢબારિયા તાલુકો
વાડોદર (તા. ધોરાજી)
વાડોદર (તા. ધોરાજી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધોરાજી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વાડોદર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. વાડોદર ગામ બળદગાડુ બનાવવા માટે પણ પ્રખ્યાત છે.
શ્રેણી:ધોરાજી તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
માલદીવ્સ
thumb|માલે, માલદીવ્સની રાજધાની માલદીવ્સ (, ; ދިވެހިރާއްޖެ Dhivehi Raa'jey), અધિકૃત રીતે રીપબ્લિક ઓફ માલદિવ્સ, દક્ષિણ એશિયામાં હિંદ મહાસાગરમાં આવેલો ટાપુ દેશ છે. તે શ્રીલંકા અને ભારતથી દક્ષિણ-પશ્ચિમ દિશામાં આવેલો છે. માલદીવ્સના ટાપુઓ ૨૬ ટાપુઓમાં વહેંચાયેલા છે, જે ૨૯૮ ચોરસ કિમીનો વિસ્તાર ધરાવે છે, જે માલદિવ્સને એશિયાનો સૌથી નાનો દેશ વિસ્તાર તેમજ વસ્તીની દ્રષ્ટિએ બનાવે છે. માલદિવ્સની વસ્તી વ્યક્તિઓની છે. માલે દેશની રાજધાની અને સૌથી મોટું શહેર છે, જે રાજાનો ટાપુ તરીકે જાણીતું છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:માલદીવ્સ
ભગવાનપુરા (પાંખડા)
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:નસવાડી તાલુકો
રાજીવ ગાંધી
રાજીવ ગાંધી ‍(૨૦ ઓગસ્ટ, ૧૯૪૪ - ૨૧ મે ૧૯૯૧) એક ભારતીય રાજકારણી હતા, જેમણે ૧૯૮૪થી ૧૯૮૯ સુધી ભારતના છઠ્ઠા વડા પ્રધાન તરીકે સેવા આપી હતી. તેમના માતા, વડા પ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધી, ૪૦ વર્ષની ઉંમરે સૌથી નાના ભારતીય વડાપ્રધાન બન્યા હતા. ગાંધી રાજકીય રીતે શક્તિશાળી નેહરુ-ગાંધી પરિવારનો હિસ્સો હતા, જે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ પક્ષ સાથે સંકળાયેલા હતા.
૩૧ ઑક્ટોબર ૧૯૮૪ની સવારે, તેમની માતાના બે અંગરક્ષકોએ તેમની માતાની હત્યા કરી હતી; તે દિવસે પાછળથી, ગાંધીને વડા પ્રધાન નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. આગામી કેટલાક દિવસોમાં તેમના નેતૃત્વની તપાસ કરવામાં આવી હતી, કારણ કે સંગઠિત ટોળાઓએ શીખ સમુદાય વિરુદ્ધ રમખાણો કર્યા હતા, જેના પરિણામે દિલ્હીમાં રમખાણો થયા હતા. ડિસેમ્બરમાં, કૉંગ્રેસ પક્ષ માટે લગભગ રાષ્ટ્રવ્યાપી સહાનુભૂતિને કારણે પક્ષે અત્યાર સુધીના સૌથી મોટી લોકસભાની બહુમતી મેળવી ૫૪૨ બેઠકોમાંથી ૪૧૧ બેઠકો મળી હતી. રાજીવ ગાંધીના કાર્યકાળમાં વિવાદો પેદા થયા હતા જેમાં ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટના અને શાહબાનો કેસનો સમાવેશ થાય છે. ૧૯૮૮માં તેમણે માલદીવ્સમાં બળવાને દબાવી દીધો હતો અને LTTE જેવા આતંકવાદી તમિલ જૂથોનો વિરોધ કર્યો હતો અને પછી ૧૯૮૭માં શ્રીલંકામાં શાંતિ સેના મોકલીને લિબરેશન ટાઈગર્સ ઓફ તમિલ ઇલમ (એલટીટીઈ) સાથે સંઘર્ષ ખોલવા તરફ દોરી ગયા હતા. ૧૯૮૭ના મધ્યમાં બોફોર્સ કૌભાંડમાં તેમની ભ્રષ્ટાચાર મુક્ત છબીને નુકસાન થયું હતું અને ૧૯૮૯ની ચૂંટણીમાં તેમના પક્ષને મોટી હાર જોવા મળી હતી.
૧૯૯૧ની ચૂંટણી સુધી રાજીવ ગાંધી કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ રહ્યા હતા. જ્યારે તેઓ ચૂંટણીઓ માટે ઝુંબેશ ચલાવી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમને એલટીટીઈ દ્વારા આત્મઘાતી બોમ્બર દ્વારા હત્યા કરવામાં આવી હતી. તેમની વિધવા સોનિયા ૧૯૯૮માં કોંગ્રેસ પક્ષના અધ્યક્ષ બન્યા હતા અને ૨૦૦૪ અને ૨૦૦૯ની સંસદીય ચૂંટણીઓમાં પક્ષને વિજય અપાવ્યો હતો. તેમના પુત્ર રાહુલ સંસદ સભ્ય છે અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના વર્તમાન પ્રમુખ છે. ૧૯૯૧માં ભારત સરકારે તેમને મરણોત્તર ભારત રત્ન, દેશના સર્વોચ્ચ નાગરિક પુસ્કાર એનાયત કર્યો હતો. ૨૦૦૯માં ઇન્ડિયા લીડરશિપ કોન્ક્લેવમાં રાજીવ ગાંધીને આધુનિક ભારતના ક્રાંતિકારી નેતા પુરસ્કાર મરણોત્તર આપવામાં આવ્યો હતો.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતના વડાપ્રધાન શ્રેણી:ભારત રત્ન પુરસ્કારના વિજેતા શ્રેણી:રાજકારણી શ્રેણી:ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના પ્રમુખો શ્રેણી:૧૯૪૪માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૯૧માં મૃત્યુ
અચલેશ્વર
અચલેશ્વર ભારત દેશના પંજાબ રાજ્યના બટાલા સ્ટેશનથી ૬ કિલોમીટર અંતરે આવેલું તીર્થ છે.
અહીં સ્વામી કાર્તિકેયનું ઉત્તર ભારતનું અતિ પ્રાચિન મંદિર આવેલું છે. સ્વામી કાર્તિકેયની પૂજા કાલસર્પ દોષ નિવારણના હેતુ માટે કરવામાં આવે છે. આ મંદિર નજીક વિશાળ તળાવ આવેલું છે, જેની મધ્યમાં શિવ મંદિર આવેલું છે. અહીં મુખ્ય મંદિરમાં સ્વામી કાર્તિકેય, શંકર ભગવાન તેમ જ માતા પાર્વતીદેવીની પ્રાચિન મૂર્તિઓ આવેલી છે. કાર્તિકેયજીને રાહુના દેવતા અને ગણેશજી કેતુના દેવતા માનવામાં આવે છે.
કાજીઅલિયાસણા
કાજીઅલિયાસણા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિસનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કાજીઅલિયાસણા ગામ રૂપેણ નદીને તીરે વસેલું છે અને તાલુકા મથક વિસનગરથી લગભગ ૬-૭ કિમીના અંતરે આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ગામની વસ્તી આશરે ૧૦૦૦ની છે. ગામની શેરીઓમાં સૌર ઉર્જાથી ચાલતી બત્તિઓ આવેલી છે. અહીં શિવજી, મહાકાળી માતા, સિકોતર માતા અને વરાહી માતાના મંદિરો આવેલાં છે. મહાકાળી માતાનાં મંદિરની પાછળના ભાગે મોટું તળાવ આવેલું છે.
શ્રેણી:વિસનગર તાલુકો
ભાયલા (તા. અમીરગઢ)
ભાયલા (તા. અમીરગઢ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં અમીરગઢ તાલુકાનું એક ગામ છે. ભાયલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:અમીરગઢ તાલુકો
રોહિસ્સા (તા. મહેમદાવાદ)
રોહિસ્સા (તા. મહેમદાવાદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મહેમદાવાદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રોહિસ્સા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મહેમદાવાદ તાલુકો
દેઉસણા (તા. કડી)
દેઉસણા (તા. કડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કડી તાલુકાનું આવેલું એક ગામ છે. દેઉસણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કડી તાલુકો
વડગામ (ઉચ્છલ)
વડગામ (ઉચ્છલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના ઉચ્છલ તાલુકાનું ગામ છે. વડગામ ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે.
શ્રેણી:ઉચ્છલ તાલુકો
નાવડા (તા. વંથલી)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના જૂનાગઢ જિલ્લામાં આવેલા વંથલી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
મલેશિયા
મલેશિયા દક્ષિણ પૂર્વ એશિયામાં આવેલો એક ઉષ્ણકટિબંધીય દેશ છે. દક્ષિણી ચીની સમુદ્ર આ દેશને બે ભાગોમાં વિભાજિત કરે છે. મલય ટાપુ પર આવેલ મુખ્ય ભૂમિના પશ્ચિમ કિનારે પર મલક્કાની સમુદ્રધુની અને પૂર્વ કિનારે દક્ષિણી ચીની સમુદ્ર છે. દેશનો બીજો ભાગ, જે ક્યારેક પૂર્વ મલેશિયા નાં નામ થી પણં ઓળખાય છે. દક્ષિણી ચીની સાગર નાં બોર્નિયો ટાપુ નાં ઉત્તરી ભાગ પર "મલેશીયા" આવેલ છે. મલય પ્રાયદ્વીપ પર સ્થિત કુઆલાલંપુર દેશ નીં રાજધાની છે, પણં હાલ માંજ નંવા બનાવેલા શહેર પુત્રજયા માં તેનું સ્થાનાંતરણ કરવામાં આવ્યું છે. આ ૧૩ રાજ્યો થી બનેલું ગયા એક સંઘીય રાજ્ય છે.
મલેશિયા માં ચીની, મલય અનેં ભારતીય જેવા વિભિન્ન જાતીય સમૂહ વસવાટ કરે છે. અંહી નીં આધિકારિક ભાષા મલય છે, પણ શિક્ષણ અનેં આર્થિક ક્ષેત્ર માં ખાસ કરીનેં અંગ્રેજી નોં ઉપયોગ થાય છે. મલેશિયા માં ૧૩૦ થી વધારે બોલિઓ બોલાય છે. જેમાંથી ૯૪ મલેશિયાઈ બોર્નિયો માં અનેં ૪૦ પ્રાયદ્વીપ માં બોલાય છે. જોકે દેશ નો સરકારી ધર્મ ઇસ્લામ છે, પણ નાગરિકોં નેં અન્ય ધર્મોં પાળવાનીં સ્વતંત્રતા છે.
ઇતિહાસ
મલેશિયા એ ચીન અને ભારત વચ્ચે આવેલું પ્રાચીન કાળનું વ્યાપારિક કેન્દ્ર હતું. જ્યારે અહિયાં યુરોપીય પ્રજાનું આગમન થયું ત્યારે તેમણે મલક્કાને મહત્વપૂર્ણ વ્યાપારી બંદર બનાવ્યું. સમય જતાં મલેશિયા બ્રિટિશ સામ્રાજ્યનું એક ઉપનિવેશ બની ગયું. તેનો પ્રાયદ્વીપીય ભાગ એકત્રીસમી ઓગસ્ટ, ૧૯૫૭ના દિવસે ફેડરેશન મલાયાના રૂપે સ્વતંત્ર થયો હતો. ઈ. સ. ૧૯૬૩માં મલાયા, સિંગાપુર અને બોર્નિયો જેવા પ્રદેશો સાથે મળી મલેશિયા બન્યો. ઈ. સ. ૧૯૬૫માં સિંગાપુર શહેરે અલગ થઇને પોતાને સ્વતંત્ર જાહેર કર્યું.
રાજનીતિ અને અર્થવ્યવસ્થા
મલેશિયા દેશમાં કુલ ૧૩ (તેર) રાજ્ય અને ત્રણ સંઘીય પ્રદેશનો સમાવેશ થાય છે. મલેશિયાના પ્રમુખને યાંગ ડી-પેર્તુઆન અગાંગ રૂપે ઓળખવામાં આવે છે. જેનો અર્થ: "મલેશિયાનો રાજા" થાય છે. હાલમાં આ પદ વર્તમાન સુલ્તાન મિજાન જૈનુલ અબીદીન સંભાળી રહ્યા છે. મલેશિયામાં શાસનના પ્રમુખ પ્રધાનમંત્રી હોય છે. મલેશિયા આસિયાનનું સદસ્ય છે જેથી તેની અર્થવ્યવસ્થા સતત પ્રગતિ કરી રહી છે. અને તે દક્ષિણ પૂર્વ એશિયામાં એક અપેક્ષાકૃત સમૃદ્ધ દેશ છે. દેશના મુખ્ય શહેરોમાં કુઆલાલમ્પુર, જ્યોર્જ ટાઉન, ઈપોહ અને જોહોર બાહરુ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
ધર્મ
મલેશિયા એક બહુ ધાર્મિક સમાજ છે અને ઇસ્લામ આ દેશનો અધિકૃત ધર્મ છે. ઇ.સ ૨૦૦૦માં સરકારી વસ્તીગણતરી અનુસાર, અહીંના ચાર મુખ્ય ધર્મના લોકોમાંથી મુસ્લિમ (૫૫.૪%), બૌદ્ધ (૨૯.૨%), ખ્રિસ્તી (૬.૧%) અને હિંદૂ (૪.૩ %) મુખ્ય છે.
સંસ્કૃતિ
મલેશિયા નો સમાજ બહુ જાતીય, બહુ સાંસ્કૃતિક અને બહુભાષી સમાજ છે, અંહી મલય અને અન્ય દેશી જનજાતિ ૬૫% જેટલી છે, તથા ચીની 25% અનેં 7% ભારતીયો શામિલ છે. દેશ નાં બહુસંખ્યક સમુદાય ના રૂપે બધા મલય મુસ્લિમ છે, કારણ કે મલેશિયાઈ કાયદા પ્રમાણેં મલય થવા માટે મુસ્લિમ હોવું જરૂરી છે. મલયો રાજકારણ માં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. અનેં મુળ નિવાસી તરીકે તેમની ગણના થાય છે. તેમની મૂળ ભાષા મલય (Bahasa Melayu) છે.
કુઆલાલમ્‍પુર
કુઆલાલમ્પુર શહેર માં રસ્તાઓનું જાળુ ફેલાયેલુ છે. બધુજ એટલુ સબ સુનિયોજિત છે કે અજાણ્યા માટે કોઇ મુશ્કેલી પડતી નથી. શહેર ને જાણવા માટે સૌથી મહત્વ ની જગ્યા છે ઇસ્તાના નિગારા તે મલેશિયા નાં રાજા નું નિવાસ સ્થાન છે. તેના સીવાય શહેરની મુખ્ય ઓળખ પેટ્રોનસ જુડ઼વા મીનારા પણ છે, જે શહેર માં કોઇ પણ જગ્યાએ થી થોડી ઉંચાઇથી જોઇ શકાય છે. લગભગ ૪૫૧.૯ મીટર ઉંચા આ ટાવર માં ૮૬ માળ છે. પરંતુ પર્યટકોં માટે ૪૧ માં માળ પર આવેલા પુલ સુધી જવાની પરવાનગી છે. અને તેના માટે કોઇ પણ ફી આપવી પડતી નથી પણ એક દિવસમાં ચોક્કસ માત્રામાંજ પર્યટકોને પરવાનગી અપાય છે. પેટ્રોનસ ટૉવર્સ ના પાસેજ કુઆલાલમ્પુર સિટી સેન્ટર પાર્ક બનાવવામાં આવ્યો છે. જ્યાં ૧૯૦૦ થી વધારે ખજુરી ના વૂક્ષો વાવવામાં આવ્યા છે. તે ઉપરાંત અહીં કેએલ ટૉવર, કેએલસીસી એક્વેરિયમ વગેરે જોવાલાયક સ્થળો છે. પાઁચ હજાર સ્કે.ફુટ માં ફેલાયેલા આ એક્વેરિયમ માં ૧૫૦ પ્રકારની માછલીઓ છે. અહીં ૯૦ મીટર લાંબી ટનલ પણ છે, જેમાં જતા જાણે એવો એહસાસ થાય છે કે તમે સમુદ્ર નાં અંદરથી જ તેમને જોઇ રહ્યા હોય. આ ઉપરાંત નેશનલ પ્લેનેટોરિયમ, આર્કિડ પાર્ક, બટરફ્લાઈ પાર્ક વગેરે પણ ઘણાં સુંદર છે.
કુઆલાલમ્પુર માં ખરીદી કરવામાટે ઘણા બધા શૉપિંગમૉલ્સ છે. ૩૪૫૦૦૦૦ સ્કે. ફુટ માં ફેલાયેલુ ટાઇમ સ્ક્વેઅર મૉલ મલેશિયા નો સૌથી મોટો મૉલ છે. જેમાં વિશ્વ ની દરેક કે સર્વશ્રેષ્ઠ બ્રાંડ્સ ઉપલબ્ધ છે. અંહીના કેટલાક નાના મોલ્સમાં ભાવ-તાલ પણ કરી શકાય છે. સન વે સિટી હોટલ માં આવેલો વૉટરપાર્ક ઘણો વિશાળ છે. તેની પાસેજ આવેલો મોલ ૬ માળનો છે જ્યાં આઈસ સ્કેટિંગ કરવાની વ્યવસ્થા પણ છે.
પુત્રજયા
મલેશિયા ની રાજધાની કુઆલાલમ્પુર છે. પરંતુ બઢ઼તી જરૂરતોં કો ધ્યાન મેં રખતે હુએ કુઆલાલમ્પુર સે આધે ઘંટે કી દૂરી પર પ્રશાસનિક રાજધાની પુત્રજયા કો બનાયા ગયા હૈ૤ યહ ઇતની ભવ્ય હૈ કિ ઇસે દેખકર સહસા વિશ્વાસ નહીં હોતા કિ કોઈ ભી સરકારી કામ ઇતને કમ સમય મેં કૈસે પૂર્ણ હો સકતા હૈ૤ યહાઁ ઝીલ ભી બનાઈ ગઈ હૈ, ઔર આધુનિક સુવિધાઓં સે લૈસે બહુત બડ઼ે કન્વેશન સેંટર ભી હૈં૤
સરકારી કર્મચારિયોં કે રહને કે લિએ ઝીલ કે કિનારે મકાન બનાએ ગએ હૈં તો પ્રધાનમંત્રી કાર્યાલય ભી કાફી ખૂબસૂરત હૈ૤ ધીરે-ધીરે યહાઁ વિભિન્ન દેશોં કે દૂતાવાસ ભી બનાએ જા રહે હૈં૤ સમ્પૂર્ણ પુત્રજયા ઘૂમને કે લિએ ક્રુજ યાત્રા કાફી અચ્છી સુવિધાજનક હૈ૤
લંકાવી
કૈમરુન હાઈલૈંડ્સ સે 5 ઘંટે કા સફર તય કર કુવાલા કૈદ્દાહ પહુંચા જા સકતા હૈ૤ યહાઁ સે લંકાવી આઈલૈંડ લગભગ ડેઢ઼ ઘંટે કી દૂરી પર હૈ૤ યહ સફર ફૈરી સે તય કરના પડ઼તા હૈ૤ ફૈરી સમ્પૂર્ણ સુવિધાયુક્ત હોતી હૈ તથા ઇસમેં બાકાયદા ફિલ્મ દિખાને કી વ્યવસ્થા હોતી હૈ૤ લંકાવી ડ્યૂટી ફ્રી આઈલૈંડ હૈ૤
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:મલેશિયા
ઝરણા (તા. નેત્રંગ)
ઝરણા (તા.નેત્રંગ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા નેત્રંગ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ઝરણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, ડાંગર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:નેત્રંગ તાલુકો
સેલહર્સ્ટ પાર્ક
સેલહર્સ્ટ પાર્ક, ઇંગ્લેન્ડનાં લન્ડન સ્થિત એક ફૂટબોલ મેદાન છે. આ ક્રિસ્ટલ પેલેસ ફૂટબોલ ક્લબનું ઘરેલુ મેદાન છે, જે ૨૬,૨૫૫ લોકોની બેઠક ક્ષમતા ધરાવે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઇંગ્લેન્ડનાં ફૂટબોલ મેદાન
રીંછોલ (તા. મહેમદાવાદ)
રીંછોલ (તા. મહેમદાવાદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મહેમદાવાદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રીંછોલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મહેમદાવાદ તાલુકો
ભગવાનપુરા (નસવાડી)
ભગવાનપુરા (નસવાડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પૂર્વ  ભાગમાં આવેલા  નસવાડી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભગવાનપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:નસવાડી તાલુકો
સુરેલી (તા. શહેરા)
શ્રેણી:શહેરા તાલુકો
વેગડી (તા. ધોરાજી)
વેગડી (તા. ધોરાજી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધોરાજી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વેગડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધોરાજી તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
રામપુરાદેવી
શ્રેણી:દેવગઢબારિયા તાલુકો
ડેલ્લા (તા. કડી)
ડેલ્લા (તા. કડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કડી તાલુકાનું આવેલું એક  ગામ છે. ડેલ્લા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કડી તાલુકો
વડપાડા (નેસુ)
વડપાડા (નેસુ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના ઉચ્છલ તાલુકાનું ગામ છે. વડપાડા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. ઉચ્છલ તાલુકામાં વડપાડા નામથી ૨ ગામો છે. પણ આ ગામ નેસુ નદીનાં કિનારે હોવાથી તેને વડપાડા નેસુ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.નદી કીનારે હોવાથી આ ગામની જમીન ફળદ્રુપ છે.વળી તેના પાછળના ભાગથી જાંમલી ગામનુ ગીચ જંગલ પણ આવેલુ છે.
શ્રેણી:ઉચ્છલ તાલુકો
કામલપુર (ગોઠવા)
કામલપુર (ગોઠવા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિસનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કામલપુર (ગોઠવા) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ગામમાં વૈજનાથ મહાદેવ, અર્બૂદા માતાજી, રામજી મંદિર, મહાકાલી, લિંબોજ માતાજી, શિકોતર માતાજી વગેરે મંદિરો આવેલાં છે.
શ્રેણી:વિસનગર તાલુકો
ખંભાળા (તા. રાણાવાવ)
શ્રેણી:રાણાવાવ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ચિકણવાસ (તા. અમીરગઢ)
ચિકણવાસ (તા. અમીરગઢ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં અમીરગઢ તાલુકાનું એક ગામ છે. ચિકણવાસ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
પ્રભાશંકર પટ્ટણી
પ્રભાશંકર પટ્ટણી (૧૫ એપ્રિલ ૧૮૬૨ – ૧૬ ફેબ્રુઆરી ૧૯૩૮) ભાવનગર રાજ્યના દિવાન હતા. તેઓ તેમની દુરંદેશી, વાકપટ્ટુતા, વ્યક્તિત્વ માટે ઓળખાતા હતા. બ્રિટીશરાજથી છાનાં તેમણે પ્રખર ક્રાંતિકાર પૃથ્વીસિંહ આઝાદને ૧૨ વર્ષ સુધી ભાવનગરમાં અજ્ઞાતવાસ આપ્યો હતો. તેઓ લોકશાહીના સમર્થક હતા. ૧૯૨૪માં તેમણે પ્રથમ સાવરકુંડલા મહાલમાં પંચાયતી રાજ્યનો સફળ પ્રયોગ કર્યો હતો અને પછી તે મુજબ વહિવટી વ્યવસ્થા રાજ્યભરમાં સ્થાપવા કાયદો કર્યો હતો.
અભ્યાસ અને અંગત જીવન
તેમનો જન્મ પ્રશ્નોરા નાગર બ્રાહ્મણ પરિવારમાં, ૧૮૬૨માં, મોરબી ખાતે થયો હતો. ગુજરાતી સાત ચોપડી પુરી કરી તે મેટ્રિક કરવા રાજકોટ ગયા. સમસ્ત કાઠિયાવાડમાં પહેલે નંબરે ઉત્તિર્ણ થયા. ૧૮૭૮માં તેમના પ્રથમ લગ્ન પ્રસિધ્ધ વૈદ્યરાજ ઝંડુ ભટજીના પૈસાદાર પરિવારની પુત્રી કુંકી સાથે થયું હતું. એકવાર કોઈક સાસરિયાએ તેમના કુટુંબની મધ્યમ સ્થિતી વિષે ટીકા કરી. પોતે સ્વમાની પુરુષ હતા અટલે પોતાની અટક ભટ્ટમાંથી પટ્ટણી બદલી નાખી. પત્નિ કુંકીનું અકાળે મૃત્યુ થતાં ફરી તેજ પરિવારની કન્યા રમા સાથે ૧૮૮૧માં લગ્ન થયા.
ભાવનગર રાજનું દિવાન પદ
મેટ્રિકમાં ઉત્તિર્ણ થઈ પ્રભાશંકર મુંબઈ મેડિકલ કોલેજમાં દાખલ થયા. ત્યાં તબિયત લથડતાં મેડિકલ અભ્યાસ પડતો મુકી ૧૮૮૬માં માણાવદર પાછાં ફર્યા. એક-બે શાળાના શિક્ષકની નોકરી કરી તેમણે રાજકુમાર કોલેજમાં શિક્ષક્ની નોકરી સ્વિકારી. આ કાળ દરમ્યાન, કવિ કાન્ત, બ.ક.ઠાકોર જેવા રસિક મિત્રો અને ભવિષ્યના સાક્ષરો સાથેના વિદ્યાવ્યાસંગથી પોતે પણ સિધ્ધહસ્ત લેખક અને કવિ બન્યા. તે સમયે ત્યાં ભાવનગરના મહારાજકુમાર ભાવસિંહજી પણ વિદ્યાર્થી હતા. પ્રભાશંકરને તેમના શિક્ષક તેમજ ટ્યુટર તરીકે નિમવામાં આવ્યાં. આગળ જતાં તે સમયના દિવાન વિઠ્ઠલદાસ મહેતાએ નાદુરસ્ત તબિયતના કારણે રાજીનામુ આપ્યું. ૧૯૦૩માં મહારાજાએ પ્રભાશંકરની જ દિવાનપદે વરણી કરી. ત્યારથી ૧૯૩૮ સુધી તે ભાવનગર રાજ્યના દિવાનપદ પર રહ્યા.
સરનું બિરૂદ
આ દરમિયાન, ૧૯૧૨માં બ્રિટીશ રાજ્યના ખાસ આગ્રહથી તેમણે મુંબઇ ગવર્નરની એક્ઝિક્યુટીવ કાઉન્સીલનું સભ્યપદ સ્વિકાર્યુ, ગોળમેજી પરિષદમાં જઈ આવ્યા, સાથે ગાંધીજીને પણ આમંત્ર્યા. સરકારે તેમને સર નો ખિતાબ આપીને તેમની સુંદર સેવાઓ માટે બહુમાન કર્યું.
મહારાજ કૃષ્ણકુમારસિંહજી સાથે
૧૯૧૯માં ભાવસિંહજીનુ મૃત્યુ થયું તે પહેલાં મહારાજાએ મિત્ર પ્રભાશંકરને તેમના સગીર વારસદાર કૃષ્ણકુમારસિંહજીના ઉછેર અને તાલિમની જવાબદારી આપી ગયા હતાં. કૃષ્ણકુમારસિંહજીનો ૧૯૩૧માં રાજ્યાભિષેક થયો ત્યાં સુધી પોતાની ફરજ બજાવી. ૧૬ ફેબ્રુઆરી ૧૯૩૮માં હરિપુરા કોંગ્રેસ સંમેલનમાં જતાં ટ્રેનમાં તેમનું અવસાન થયું.
અવતરણો
""ચારિત્ર્ય એટલે શું ? તો કે માણસ અંધારામાં રહીને જે કરે છે તે. એટલે કે અંધારામાં એકલા હોઈએ, કોઈ દેખે નહિ અને સામે સૌંદર્ય કે રત્નના ભંડાર આપણી માલિકીના ન હોય તેવા પડેલા હોય, છતાં તે લેવા હાથ લાંબો ન થાય કે મન ચંચળ ન થાય અને હલકું કામ ન કરે તેનું નામ ચારિત્ર્ય. ચારિત્ર્ય વગરનું વાચન તે મારે મન તો કોથળામાં રાખેલાં રત્ન જેવું-કિંમત વગરનું છે. વર્તન જાણવા માટે મિત્રો કોણ એમ પૂછવામાં આવે છે; પણ હું તો મિત્રો કરતાં તે ક્યાં પુસ્તકો વાંચે છે તે જાણું તો તુરત જ કહી દઉં કે આ ભાઈ આ સ્વભાવના કે આવા વર્તનવાળા છે. જે જાતનાં પુસ્તક વાંચે તે ઉપરથી તે માણસનું ચારિત્ર્ય કેવું છે તે ચોક્કસ કહી શકાય. તેથી જે પુસ્તકો ચારિત્ર્ય સુધારે નહિ, ઉપયોગી જ્ઞાન આપે નહિ તેવાં પુસ્તકો પુસ્તકાલયમાં નહિ જોઈએ. દરેક યુવક પુસ્તક વાંચે અને તેનો મંત્ર વા નિચોડ શોધી તે ચારિત્ર્યમાં ધારણ કરે તેનું નામ ખરું વાચન અને તે ઉદ્દેશ સફળ કરી શકે તેવી સંસ્થા હોય તે જ ખરું પુસ્તકાલય.""
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:ભાવનગર શ્રેણી:૧૯૩૮માં મૃત્યુ
શામળદાસ મહેતા
શામળદાસ મહેતા ભાવનગરના રાજવી તખ્તસિંહજીના દીવાન હતા. તેઓનું નાગર બ્રાહ્મણ કુટુંબ વંશપરંપરાગત દીવાનપદું ધરાવતું હતું. શામળદાસ મહેતા ભારે બાહોશ વહીવટકર્તા હતા. ભાવનગર રાજ્યના કારભાર સાથે કુટુંબવ્યવસ્થા પણ કુશાગ્રતાથી સંભાળતા. તેમના કાર્યકાળમાં ભાવનગરમાં મહાન ગુજરાતી સાક્ષર ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠીનું આગમન થયું. ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠી ભાવનગર રાજ્યના એક ઉચ્ચ અધિકારી તરીકે નિમણૂક પામ્યા અને શામળદાસની કાર્યદક્ષતાથી ભારે પ્રભાવિત થયા.
શામળદાસ મહેતા ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠીના મહાસર્જન સરસ્વતીચંદ્રના પાત્ર અમાત્ય બુદ્ધિધનના પાત્રની પ્રેરણાનું મૂળ બન્યા તેવું કહેવાય છે.
૧૮૮૪માં તેમનું અવસાન થયું હતું. તેમની યાદમાં ભાવનગરની શામળદાસ આર્ટસ કોલેજ ૧૮૮૫માં સ્થાપવામાં આવી હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:ભાવનગર
રતનપુરા (તા. મહેમદાવાદ)
રતનપુરા (તા. મહેમદાવાદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મહેમદાવાદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રતનપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મહેમદાવાદ તાલુકો
વાઘસેપા મોટા
વાઘસેપા મોટા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના ઉચ્છલ તાલુકાનું ગામ છે. વાઘસેપા મોટા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે.
શ્રેણી:ઉચ્છલ તાલુકો
દરાણ મોરવા
દરાણ મોરવા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કડી તાલુકાનું આવેલું એક  ગામ છે. દરાણ મોરવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કડી તાલુકો
યાલ (તા. નેત્રંગ)
યાલ (તા.નેત્રંગ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા નેત્રંગ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. યાલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, ડાંગર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:નેત્રંગ તાલુકો
રાણીપુરા (રાતડીયા)
શ્રેણી:દેવગઢબારિયા તાલુકો
ખાખરાવાળા નેસ (તા. રાણાવાવ)
એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા પોરબંદર જિલ્લામાં આવેલા રાણાવાવ તાલુકામાં બરડા ડુંગરમાં આવેલો એક નેસ છે. આ નેસના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય પશુપાલન છે.
શ્રેણી:નેસ શ્રેણી:રાણાવાવ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
તદાવા
તદાવા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે  આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા શહેરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. તદાવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ભાકા (તા.નસવાડી)
ભાકા (તા.નસવાડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પૂર્વ  ભાગમાં આવેલા  નસવાડી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભાકા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:નસવાડી તાલુકો
૨૦૧૯ લોકસભા નિર્વાચન
નિર્વાચન પ્રણાલી
લોક સભાની કુલ સભ્ય સંખ્યા ૫૪૫ છે. જેમાંથી, ૫૪૩ સભ્યો પોતપોતાના સંસદીય ક્ષેત્રોમાંથી નિર્વાચિત થઇને આવે છે અને ૨ એંગ્લો-ભારતીય સભ્યોને રાષ્ટ્રપતિ નિયુક્ત કરે છે.
આયોજન
૨૦૧૯ લોકસભાની ચૂંટણી ૭ તબક્કામાં થશે. ૨૩ મે ૨૦૧૯ના રોજ પરિણામો જાહેર થશે.
દરાણ (તા. કડી)
દરાણ (તા. કડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કડી તાલુકાનું આવેલું એક  ગામ છે. દરાણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. દરાણમાં ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળા પણ છે.
શ્રેણી:કડી તાલુકો
રાસ્કા (તા. મહેમદાવાદ)
રાસ્કા (તા. મહેમદાવાદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મહેમદાવાદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રાસ્કા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મહેમદાવાદ તાલુકો
વાઘસેપા નાના
વાઘસેપા નાના ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના ઉચ્છલ તાલુકાનું ગામ છે. વાઘસેપા નાના ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે.
શ્રેણી:ઉચ્છલ તાલુકો
કમોડી (તા. લાખણી)
કમોડી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લાખણી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કમોડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:લાખણી તાલુકો
દાભચત્રા
દાભચત્રા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં અમીરગઢ તાલુકાનું એક ગામ છે. દાભચત્રા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:અમીરગઢ તાલુકો
રવની (તા. વંથલી)
નામ વ્યુત્પત્તિ
લોકવાયકા પ્રમાણે રવની નામ રવૈશ્રી માતાજી જે સરસ્વતી માતાજીનું બીજું નામ છે તેના પરથી આવેલુ છે.
વેલારીયા (તા. ધોરાજી)
વેલારીયા (તા. ધોરાજી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધોરાજી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વેલારીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધોરાજી તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ઈંડોનેશિયા
ઇંડોનેશિયા પૂર્વી જંબુદ્વીપ(એશિયા)નો એક પ્રમુખ દેશ છે. આ હિંદી મહાસાગરમાં સ્થિત સૈકડ઼ોં દ્વીપોંનો સમૂહ છે. અહીંની મુખ્ય ભાષા-ભાષા ઇંડોનેશિયા છે તથા અહીંની રાજધાની જકાર્તા છે. અન્ય ભાષાઓંમાં ભાષા જાવા, ભાષા બાલી, ભાષા સુંડા, ભાષા મદુરા આદિ પણ છે. પ્રાચીન ભાષાનું નામ કાવી હતું જેમાં દેશના પ્રમુખ સાહિત્યિક ગ્રન્થ છે. આનું તથા સાથેના અન્ય દ્વીપ દેશોનું નામ ભારતના પુરાણોમાં દીપાન્તર ભારત (અર્થાત સાગર પાર ભારત) છે. યુરોપના લેખકોને ૧૫૦ વર્ષ પૂર્વે આને ઇંડોનેશિયા (ઇંદ= ભારત + નેસોસ = યૂનાની શબ્દદ્વીપ માટે) દીધો, અને આ ધીરે ધીરે લોકપ્રિય થઈ ગયો. કી હજર દેવાન્તર‎ પહેલા દેશી હતો જેણે પોતાના રાષ્ટ્ર માટે ઇંડોનેશિયા નામનો પ્રયોગ કર્યો. કાવી ભાષામાં લખાયેલ ભિન્નેક તુંગ્ગલ ઇક (ભિન્નતા મેં એકત્વ) દેશનું આદર્શ વાક્ય છે. દીપાન્તર નામ હજી પણ પ્રચલિત છે ઇંડોનેશિયા અથવા જાવા ભાષાના શબ્દ નુસાન્તર માં આ શબ્દથી લોકો બૃહદ ઇંડોનેશિયા સમઝે છે. વર્ષ ૨૦૦૪ ના અંતમાં આવેલ સૂનામી લહેરોની વિનાશલીલાથી આ દેશ સૌથી અધિક પ્રભાવિત થયો હતો. અહીંના આચે પ્રાન્ત માં લગભગ દોઢ લાખ લોકો માર્યા ગયા હતાં અને હજારો કરોડ઼ ની સંપત્તિનું નુકસાન થયું હતું.
૫૦૦ વર્ષ પૂર્વ આ દેશ હિન્દુ હતો, પણ તેની પશ્ચાત શીઘ્ર જ બાહુલ્ય મુસલમાન થઈ ગયો. ઇંડોનેશિયાના બાલીના બહુમત (૯૦ પ્રતિશત) હિંદુ ધર્મમાં આસ્થા રખે છે. ઇંડોનેશિયામાં સનાતન ધર્મનું ઔપચારિક નામ આગમ હિન્દુ ધર્મ છે. પ્રાચીન હિન્દુ મન્દિરોંને અહીં ચણ્ડી કહેવાય છે. આની પછળ તથ્ય એ છે કે આમાંથી ઘણાં દેવી (અથવા ચણ્ડી)ની ઉપાસના માટે સ્થાપિત કરાયા હતાં.
શેરમલકી નેસ (તા. રાણાવાવ)
એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  પોરબંદર જિલ્લામાં આવેલા રાણાવાવ તાલુકામાં બરડા ડુંગરમાં આવેલો એક નેસ છે. આ નેસના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય પશુપાલન છે.
શ્રેણી:નેસ
શ્રેણી:રાણાવાવ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ભારવાડા
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
આડદા (તા. નિઝર)
શ્રેણી:નિઝર તાલુકો
રાઠવા મુવાડા (તા. દેવગઢબારિયા)
રાઠવા મુવાડા (તા. દેવગઢબારિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  દાહોદ જિલ્લાના  દેવગઢબારિયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. રાઠવા મુવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ડાંગર, મગ, અડદ, ચણા, કપાસ, દિવેલી,  અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દેવગઢબારિયા તાલુકો
કમલપુર (ખરવાડા)
કમલપુર (ખરવાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિસનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કમલપુર (ખરવાડા) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વિસનગર તાલુકો
પહાડિયા (તા. મહેમદાવાદ)
પહાડિયા (તા. મહેમદાવાદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મહેમદાવાદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પહાડિયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મહેમદાવાદ તાલુકો
તરસંગ (તા. શહેરા)
તરસંગ (તા. શહેરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા શહેરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. તરસંગ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
જોવાલાયક સ્થળો
અહીં આશરે ૫૦૦ મીટર ઉંચો ડુંગર આવેલો છે. તેની ઉપર મહેશ્વરી માતાજીનું મદિર આવેલું છે, જે ગુજરાતનું એક માત્ર અર્ધનારીશ્વરનું મંદિર છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:શહેરા તાલુકો
મોન્ટે અગ્લીલા
મોન્ટે અગ્લીલા એક ચીલીનો એક વિસ્તાર છે, જે બાયોબિયોના પ્રદેશમાં સ્થિત છે, કેબ્રેરોના કોમ્યુનમાં, આ જ નામનું શહેર ૬ કિલોમીટર દક્ષિણે આવેલું છે. તે ૬,૦૯૦ લોકોની વસ્તી ધરાવે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ચીલી
સેન્ટ મેરી સ્ટેડિયમ
સેન્ટ મેરી સ્ટેડિયમ, ઇંગ્લેન્ડનાં સાઉધમ્પ્ટન સ્થિત એક ફૂટબોલ મેદાન છે. આ સાઉધમ્પ્ટન ફૂટબોલ ક્લબનું ઘરેલુ મેદાન છે, જે ૩૨,૫૮૯ લોકોની બેઠક ક્ષમતા ધરાવે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઇંગ્લેન્ડનાં ફૂટબોલ મેદાન
મનુભાઈ પંચોળી
મનુભાઈ પંચોળી ‌(ઉપનામ: દર્શક‌) ગુજરાતના જાણીતા નવલકથાકાર, નાટ્યકાર, નિબંધકાર, કેળવણીકાર તથા સમાજસેવક હતા. તેમનો જન્મ ૦૨ નવેમ્બર, ૧૯૧૪ના દિને સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા મોરબી જિલ્લામાં આવેલા પંચાશીયા ગામે થયો હતો. એમના પિતાનું નામ રાજારામ પંચોળી હતું.
તેમણે તેમનું પ્રાથમિક શિક્ષણ તીથવા-લુણસર ગામમાં તથા માધ્યમિક શિક્ષણ વાંકાનેર નગરમાં લીધું હતું. તેમણે આ દરમ્યાન નવમા ધોરણમાં અભ્યાસ કરતી વખતે ઈ.સ. ૧૯૩૦ના મીઠાના કાયદાની લડતમાં ભાગ લેવા ગાંધીજીથી પ્રેરાઇને પોતાનો અભ્યાસ પડતો મૂક્યો હતો. તત્કાલીન રાષ્ટ્રીય આંદોલનથી પ્રેરાઈને અભ્યાસત્યાગ કર્યા પછી તેઓ આઝાદી મળી ત્યાં સુધી સ્વાતંત્ર્યલડતમાં સક્રિય રહ્યા હતા અને તેથી એમને જેલવાસ પણ થયો હતો.
સ્વાતંત્ર્યલડતમાં સક્રિયતા અને તેથી જેલવાસ. ૧૯૩૩માં ભાવનગરની શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ સંસ્થામાં ગૃહપતિ તરીકે કારકિર્દીનો આરંભ. ૧૯૩૮ થી આંબલામાં ગ્રામદક્ષિણામૂર્તિ લોકશાળામાં અધ્યાપક અને ત્યારબાદ ૧૯૫૩ થી સણોસરમાં લોકભારતી ગ્રામવિદ્યાપીઠમાં અધ્યાપક. નિયામક અને મૅનેજિંગ ટ્રસ્ટી. ૧૯૪૮માં ભાવનગર રાજ્યના જવાબદાર પ્રજાતંત્રમાં શિક્ષણપ્રધાન. ૧૯૬૭ થી ૧૯૭૧ સુધી ગુજરાત વિદાનસભાના સભ્ય અને એ દરમિયાન ૧૯૭૦માં ગુજરાત રાજ્યના શિક્ષણમંત્રી. ૧૯૮૦ સુધી રાજ્ય શિક્ષણ સમિતિના સભ્ય.
૧૯૬૪માં રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક. ૧૯૭૫માં સાહિત્ય અકાદમી, દિલ્હીનો પુરસ્કાર. ૧૯૮૭માં 'ઝેર તો પીધાં' ને ભારતીય જ્ઞાનપીઠનો મૂર્તિદેવી પુરસ્કાર. ૧૯૮૨માં ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખ.
સર્જન
જેલજીવનનાં વિવિધ પાંસાઓને અનુલક્ષીને રચાયેલી પ્રથમ નવલકથા 'બંદીઘર' (૧૯૩૫)માં ૧૯૩૦-૩૧ ના રાષ્ટ્રીય વાતાવરણના નિરૂપણમાં લેખકના નિજી અનુભવનો સ્પર્શ છે. જેલના નિષ્ઠુર અમલદારોના દમનને તોડવા માટેના સત્યાગ્રહી કેદીઓના સંઘર્ષનું એમાં આલેખન છે. ભાવવાહી કથનશૈલીને કારણે નવલકથા રસપ્રદ કૃતિ બની શકી છે.
૧૮૫૭ના મુક્તિસંગ્રામની પશ્વાદભૂમાં સર્જાયેલી નવલકથા 'બંધન અને મુક્તિ' (૧૯૩૯)માં ગાંધીયુગીન વાતાવરણ અને વિચારપ્રણાલીનો સ્પષ્ટ પ્રતિભાવ જોવાય છે. દેશની પરાધીનતાના સંદર્ભમાં હિંસા અને અહિંસા, યુદ્ધ અને પ્રેમ, બંધન અને મુક્તિની વાત સ્થૂળ-સૂક્ષ્મ સ્તરે અભિવ્યક્તિ પામી છે. અવિરત રાષ્ટ્રપ્રેમને પ્રેરતી સમગ્ર કથા માનવજીવનનાં નૈતિક મૂલ્યોના વિજયની અને એ વિજય માટે અપાતાં બલિદાનોની ગૌરવગાથા છે.
એમની બહુખ્યાત નવલકથા 'ઝેર તો પીધાં છે જાણી જાણી'- ભા. ૧, ૨, ૩ (૧૯૫૨, ૧૯૫૮, ૧૯૮૫) ઐતિહાસિક નથી, છતાં એનાં બહુવિધ પ્રતિભાશાળી પાત્રોના આંતરવિશ્વનું ઉદઘાટન, તેમનો ભાવનાત્મક વિકાસ ઐતિહાસિક ઘટનાઓના સંદર્ભે થાય છે. લેખક અહીં દૈવને-પ્રારબ્ધને મૂક્તભાવે સ્વીકારે છે, આવકારે છે, પણ મહિમા તો પુરુષાર્થનો જ કરે છે. કૃષિજીવન, સંતસંસ્કૃતિનું પુનિત-ભાવભર્યું વાતાવરણ, સંન્યસ્ત, પ્રેમ, અનુરાગ અને દામ્પત્ય, લગ્નમાં બ્રહ્મચર્ય, વૈધવ્ય, આશ્રમજીવન-એ બધાં ને ભારતીયતાથી રસીને, કંઈક આધ્યાત્મિકતાનો સ્પર્શ આપીને, ભાતીગળ રીતે કથાના પહેલા ભાગમાં રજૂ કરાયાં છે; તો પશ્ચિમનાં વિશ્વયુદ્ધોની ભૂમિકા ધરાવતા બીજા ભાગમાં યહૂદીઓ તરફના જર્મનોના વિદ્વેષપૂર્ણ અને વૈમનસ્યભર્યા વાતાવરણમાં સત્યકામને રેથન્યુ અને ક્રિશ્વાઈન દ્વારા સહિષ્ણુતા, ક્ષમાશીલતા અને ઔદાર્યની અવધિના થતા દર્શનનું નિરૂપણ છે. પાત્રો અને પ્રસંગોના આલેખનમાં માનવજીવનના અંતસ્તલને સ્પર્શતી સર્જકપ્રતિભા અને વિશાળ જ્ઞાનનો સુભગ સંસ્પર્શ પણ અહીં છે. લેખકે અહીં મૈત્રી, કરુણા, મુદિતા અને ઉપેક્ષાને ભારતવર્ષના જ નહિ, યુરોપના યુદ્ધાક્રાન્ત પ્રજાજીવનના ફલક પર આલેખી બતાવ્યાં છે. સ્થળ-કાળના સુવિશાળ પર વિહરતાં વિવિધ કોટિનાં પાત્રોના મનોસંઘર્ષોના અત્યંત હૃદયસ્પર્શી અને ઋજુ આલેખન સાથે લેખકે ત્રીજા ભાગમાં 'મધુરેણ સમાપયેત્' ની પરંપરા સ્વીકારી છે. શીંગોડાનાં કોતરોમાં આરંભાતી કથાનો અંત પણ ત્યાં જ આવે છે. ગોવર્ધનરામની સ્પષ્ટ અસર ઝીલતી આ કૃતિમાં જીવનનું બહુપરિમાણી ચિત્ર ઊપસ્યું છે. અલબત્ત, અહીં ચિંતન ગોવર્ધનરામની હદે જતુ નથી. ક્યારેક તો ટૂંકા, માર્મિક અને સચોટ ઉદગારો દ્વારા વ્યકત થતું લેખકનું જીવનદર્શન વીજળીના એક ઝબકારાની જેમ બધું પ્રકાશિત કરી દે છે. સંવાદો, પાત્રો કે ડાયરીના માધ્યમે વ્યકત થતું ચિંતન પાત્રના હૃદયસંવેદનનો સ્પર્શ પામીને ભાવવાહી ગદ્યના સુંદર નમૂનારૂપે નીવડી આવે છે.
'સોક્રેટીસ' (૧૯૭૪) મહત્વકાંક્ષી ઐતિહાસિક નવલકથા હોવાની સાથે ઘટનાપ્રધાન, ભાવનાવાદી અને ચિંતનપ્રેરક નવલકથા છે. ભારતમાંની વર્તમાન લોકશાહીની થતી વિડંબનાએ આ લેખકને, સોક્રેટીસને આપણી વચ્ચે હરતોફરતો કરવા પ્રેર્યા છે. ગ્રીક પ્રજાની બહિર્મુખી જીવનદ્રષ્ટિ, પાર્થિવ સૌંદર્ય ઉપાસના અને તે સાથે આંતરસત્યની ખોજ માટે મથામણ અનુભવતા સોક્રેટીસના નિરૂપણમાં સર્જકની વિદ્વતા અને ઉત્તરોઉત્તર પક્વ બનેલી સર્ગશક્તિનો વિશિષ્ટ પરિચય મળે છે. કૃતિની રસાત્મકતાને અખંડ રાખીને તેની ચિંતનસમૃદ્ધિ ઝીલતી મનોહારી શૈલી નવલકથાને અનુરૂપ અને સાદ્યંત ગરિમા જાળવી રાખનારી છે.
'દર્શક માને છે કે 'હજારોના ચિત્તને જે નિર્મળ, ઉજ્જવળ અને ઉદાત્ત કરે તેવું સાહિત્ય' સર્જાવું જોઈએ; એટલે જ એમની નવલકથાઓમાં નૈતિક મૂલ્યો પ્રત્યેની શ્રદ્ધાનો જે અદ્રષ્ટિ બલિષ્ઠ રણકો ઉઠે છે એ જ તેની મૂલ્યવાન ઉપલબ્ધિ બની રહે છે.
એમનું ગદ્ય રસાળ, ભાવવાહી અને કાવ્યત્વના સ્પર્શવાળું છે. પાત્રોનાં સ્વરૂપ, શીલ, સૌંદર્યનાં વર્ણનો તેઓ અચૂક આપે છે. પ્રસંગ, સ્થળ અને પ્રકૃતિનાં રમણીય અને કલ્પનાસમૃદ્ધ વિવિધ વર્ણનો પ્રતીતિકર અને મનોહર હોય છે. પ્રકૃતિદ્રશ્ય કે પ્રણયનાં કોમળ-મધુર સંવેદનોના નિરૂપણમાં એમનું ગદ્ય પ્રસન્નસૌંદર્યનો અનુભવ કરાવે છે. એમનું ભાષાસામર્થ્ય અને રસાન્વિત શૈલી એમની નવલકથાઓને સફળ બનાવતાં મહત્વનાં પરિબળો છે.
'જલિયાંવાલા' (૧૯૩૪) એમની પ્રથમ નાટ્યકૃતિ છે. ૧૯૧૯ના એપ્રિલની ૧૩મી તારીખે પંજાબના જલિયાંવાલા બાગમાં જનરલ ડાયર અને તેના સૈનિકોએ કરેલી ક્રૂર કત્લેઆમની ઐતિહાસિક ઘટનાના સંદર્ભે લખાયેલું આ નાટક દેશની આઝાદી માટે પ્રતિકાર અને સ્વાર્પણની ભાવના જાગ્રત કરે છે. એકવીસ દ્રશ્યોમાં વહેંચાયેલા નાટક 'અઢારસો સત્તાવન' (૧૯૩૫)માં અહિંસક માનવીય અભિગમ અને ગાંધીયુગના ભાવનાવાદનું ગૌરવ થયું છે. ત્રણ અંક અને નવ પ્રવેશવાળા નાટક 'પરિત્રાણ' (૧૯૬૭)માં સ્વધર્મના દેવતાનો મહિમા થયો છે. 'સોદો' અને 'હેલન' જેવાં બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન નાઝીવાદીઓના આંતકનો ભોગ બનેલી અને તેનો પ્રતિકાર કરનારી યહૂદી પ્રજાની વેદનાને આલેખતાં બે નાટકો સહિતનો નાટ્યસંગ્રહ 'અંતિમ અધ્યાય' (૧૯૮૩) હિટલર જેવા અમાનુષી સરમુખત્યારનો કરુણ અને નાટકીય અંજામ રજૂ કરે છે. આ નાટકોમાં જીવનની જટિલ સમસ્યાઓને માનવીય દ્રષ્ટિકોણથી ઉકેલવાની વાત છે. નવલકથાઓની જેમ એમનાં નાટકોનું વિષયવસ્તુ પણ ઇતિહાસનાં પૃષ્ઠો પર આધારિત છે. નાટકોનું મુખ્ય આકર્ષણ હૃદયદ્રાવક એવું સાર્વત્રિક કથાવસ્તુ અને ચોટદાર સંવાદો છે. તખ્તા પર બનતી ઘટનાઓ મોટે ભાગ આંતરિક કે સૂક્ષ્મ છે. ઘણીબધી બાબતો સૂચિત છે. આ નાટકોમાં બાહ્ય ઘટના કે ગતિશીલ ક્રિયાઓનો અભાવ હોવા છતાં ચોટદાર સંવાદો દ્વારા માનવીય મૂલ્યોના ઉપસ્થિત થતા પ્રશ્નો વિચારપ્રેરક છે અંતરને સ્પર્શી જાય છે.