cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
મેજર ડિપ્રેસિવ ડિસઓર્ડર
રોગના વલણનું પૂર્વાનુમાન
જો સારવારથી તમામ લક્ષણોને દૂર કરવામાં આવ્યા ન હોય તો પુનરાવર્તનની શક્યતા વધુ રહે છે. હાલની માર્ગરેખાઓ બિમારીને ફરી ઉથલો મારતા અટકાવવા માટે તેનાથી છૂટકારો મળ્યા પછી ચારથી છ મહિના સુધી એન્ટીડિપ્રેસન્ટ્સ દવા ચાલુ રાખવાની ભલામણ કરે છે. ઘણા બિનપસંદગીપૂર્વકના નિયંત્રિત પરીક્ષણોનો પુરાવો દર્શાવે છે કે સાજા થઈ ગયા બાદ એન્ટીડિપ્રેસન્ટ દવા ચાલુ રાખવાથી બિમારીના ફરી ઉથલાની શક્યતામાં 70 ટકા સુધીનો (પ્લાસિબો-મન મનાવવા દર્દીનો આપવામાં આવતી નામની દવા-પર 41 ટકા અને એન્ટ્રીડિપ્રેસન્ટ માટે 18 ટકા) આ પ્રતિબંધક દવાની અસર તેના ઉપયોગના પ્રથમ 36 મહિના સુધી રહેતી હોવાની શક્યતા છે.
પરિણામ નબળું હોય તેવા કેસો અપૂરતી સારવાર, ગંભીર પ્રારંભિક લક્ષણો, જેમાં સાઇકોસિસ, નાની ઉંમરે બિમારી, અગાઉના વઘુ હુમલા, એક વર્ષ પછી અપૂર્ણ રિકવરી, બીજી માનસિક કે મેડિકલ બિમારીનું અગાઉથી અસ્તિત્વ અને સમસ્યાગ્રસ્ત કુટુંબનો સમાવેશ થાય છે.
હતાશાથી પીડિત વ્યક્તિઓ હતાશા વગરના વ્યક્તિઓની સરખામણીમાં આયુષ્ય અપેક્ષા ટૂંકી હોવાની ધારણા હોય છે કે હતાશ વ્યક્તિ આપઘાત કરે તેવું જોખમ હોય છે. જો કે તેઓ બીજા કારણોથી પણ મૃત્યુ પામતા હોય તેવો દર ઊંચો છે, તેઓ હૃદયની બિમારી જેવી સ્થિતિનો વધુ સરળતાથી શિકાર બને છે. આપઘાત કરતા 60 ટકા સુધીના લોકો મેજર ડિપ્રેસન જેવી માનસિક બિમારી ધરાવે છે અને જો વ્યક્તિમાં નિરાશાની ગહન ભાવના હોય અથવા હતાશા અને બોર્ડરલાઇન વ્યક્તિત્વ ડિસઓર્ડર બંને હોય તો જોખમ ઊંચુ રહે છે. અમેરિકામાં ગંભીર હતાશાનું નિદાન થયેલા વ્યક્તિઓમાં આપઘાતનું જીવનભરનું જોખમ 3.4 ટકા છે, જે પુરુષ માટે આશરે 7 ટકા અને મહિલા માટે 1 ટકાના ખૂબ જ તફાવત ધરાવતા બે આંકડોનો સરેરાશ આંકડો છે. (જોકે મહિલામાં આપઘાતના પ્રયાસો વધુ જોવા મળે છે). આ અંદાજ અગાઉના 15 ટકાના સ્વીકાર્ય આંકડા કરતા ઘણો નીચો છે. અગાઉનો 15 ટકાનો આંકડો હોસ્પિટલમાં દાખલ થયેલા દર્દીઓના જુના અભ્યાસ આધારિત છે.
પ્રચલિત
thumb|250px|દેશવાર યુનિપોલર ડિપ્રેસિવ ડિસઓર્ડરનો એજ-સ્ટાન્ડર્ડાઇઝ્ડ ડિસએબિલિટી-એડજસ્ટેડ લાઇફ યર (ડીએએલવાય (DALY)) દર (પ્રતિ 100,000 રહેવાસી).
ડિપ્રેસન એ વિશ્વભરમાં રોગીષ્ઠ મનોવૃત્તિનું મુખ્ય કારણ છે. તેની આજીવન અસરમાં વિવિધતા રહેલી છે જેમાં જાપાનમાં 3% અને અમેરિકામાં 17%  લોકો તેનો ભોગ બનેલા છે. મોટા ભાગના દેશોમાં પોતાના જીવન દરમિયાન ડિપ્રેસન હેઠળ જીવતા લોકોનું પ્રમાણ 8-12% ની રેન્જમાં રહે છે. ઉત્તર અમેરિકામાં વર્ષના ગાળા દરમિયાન મેજર ડિપ્રેસિવ એપિસોડની સંભાવના પુરુષોમાં 3-5% અને મહિલાઓમાં 8-10% રહે છે. વસતીના અભ્યાસ પરથી જાણવા મળ્યું છેકે મેજર ડિપ્રેસન પુરુષોની સરખામણીમાં મહિલાઓમાં બમણું પ્રમાણ ધરાવે છે, જોકે આમ શા માટે છે અને અજાણ્યા પરિબળોનું તેમાં યોગદાન છે કે નહીં તે સ્પષ્ટ નથી. સાપેક્ષમાં આ વધારાનો સંદર્ભ ક્રોનોલોજિકલ ઉમર કરતા પુખ્તાવસ્થાના વિકાસ સાથે વધારે છે અને પુખ્તવયના લોકોમાં 15થી 18 વર્ષની વય વચ્ચે જોવા મળે છે અને અંતઃસ્ત્રાવોના પરિબળો કરતા મનોવૈજ્ઞાનિક રીતે વધુ સંલગ્ન હોય તેમ જણાય છે.
લોકો મોટા ભાગે 30થી 40 વર્ષની વય વચ્ચે પહેલી વાર ડિપ્રેસન એપિસોડનો ભોગ બને તેવી મહત્તમ શક્યતા હોય છે અને ત્યાર બાદ 50થી 60 વર્ષની વય વચ્ચે નાના પ્રમાણમાં તેની ઘટનાઓની ટોચ આવે છે. સ્ટ્રોક, ઘડપણમાં થતો ધ્રૂજારીનો રોગ અથવા મલ્ટીપલ સ્કલેરોસિસ જેવી ન્યુરોલોજિકલ સ્થિતિ અને બાળકના જન્મ પછી એક વર્ષ દરમિયાન ડિપ્રેસનમાં વધારો થાય છે. રૂધિરાભિસરણને લગતી બીમારીઓ પછી તે વધુ સામાન્ય છે અને સારા પરિણામ કરતા નબળા પરિણામ સાથે તે વધુ સંકળાયેલ છે. વૃદ્ધ લોકોમાં ડિપ્રેસનના પ્રમાણ વિશે અભ્યાસમાં વિરોધાભાસ જોવા મળે છે, પરંતુ મોટા ભાગની માહિતી દર્શાવે છે કે આ વયજૂથમાં ડિપ્રેસનમાં ઘટાડો થાય છે. ગ્રામીણ વસતીની સરખામણીમાં શહેરી વસતીમાં ડિપ્રેસિવ ડિસઓર્ડર વધુ વ્યાપક હોય છે અને નિરાધાર લોકો જેવા ઊંચા સામાજિક આર્થિક પરિબળ ધરાવતા જુથમાં તે વધુ જોવા મળે છે.
સહરોગિષ્ઠ મનોવિકૃત્તિ
મેજર ડિપ્રેસન ઘણી વાર માનસિક બીમારીની સમસ્યા સાથે પેદા થાય છે. 1990-92ના નેશનલ કોમોર્બિડિટી સરવે (યુએસ)ના અહેવાલ પ્રમાણે મેજર ડિપ્રેસનનો ભોગ બનેલા 51 ટકા લોકો આજીવન અસ્વસ્થતાથી પીડાતા હોય છે. અસ્વસ્થતા ચિહ્નોથી ડિપ્રેસિવ બીમારી પર મોટી અસર પડી શકે છે જેમાં સાજા થવામાં વિલંબ થવો, ફરીથી ડિપ્રેસનમાં સરી જવાનો ખતરો, વધુ વિકલાંગતા અને આપઘાતના પ્રયાસમાં વધારો થવો વગેરે સામેલ છે. અમેરિકન ન્યુરોએન્ડોક્રિનોલોજિસ્ટ રોબર્ટ સેપોલ્સ્કીએ તેવી જ રીતે દલીલ કરી છે કે સ્ટ્રેસ, અસ્વસ્થતા અને ડિપ્રેસન વચ્ચેનો સંબંધ માપી શકાય છે અને જીવવૈજ્ઞાનિક રીતે પ્રદર્શિત કરી શકાય છે. દારૂના સેવન અને કેફી પદાર્થોના ઉપયોગનું પ્રમાણ અને ખાસ કરીને અવલંબન વધારે છે અને એડીએચડી (ADHD)નું નિદાન થયા હોય તેવા લગભગ ત્રીજા ભાગના લોકો કોમોર્બિડ ડિપ્રેસન ધરાવે છે. પોસ્ટ ટ્રોમેટિક સ્ટ્રેસ ડિસઓર્ડર અને ડિપ્રેસન પણ ઘણી વાર સાથે જોવા મળે છે.
ડિપ્રેસનના કારણે રૂધિરાભિસરણને લગતી બીમારીઓમાં 1.5થી 2 ગણો વધારો થાય છે, જે બીજા જાણીતા જોખમના પરિબળોથી સ્વતંત્ર છે અને તે સ્વયં પ્રત્યક્ષ અથવા પરોક્ષ રીતે જોખમના પરિબળો જેમ કે ધુમ્રપાન અને સ્થુળતા સાથે સંકળાયેલ છે. મેજર ડિપ્રેસન ધરાવતા લોકો કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર સમસ્યાઓની સારવારની તબીબી ભલામણો પર ઓછું ધ્યાન આપે તેવી શક્યતા હોય છે તેથી તેના જોખમમાં વધુ વધારો થાય છે. આ ઉપરાંત કાર્ડિયોલોજિસ્ટ ડિપ્રેસનને ન ઓળખી શકે તેવી શક્યતા રહેલી છે જેથી સારવાર દરમિયાન કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર સમસ્યા વધુ જટિલ બની શકે છે.
બીમારીની અસરો
ડિપ્રેસનને ઘણી વાર બેરોજગારી અને ગરીબી સાથે સાંકળવામાં આવે છે. મેજર ડિપ્રેસન હાલમાં ઉત્તર અમેરિકા અને અન્ય ઉચ્ચ આવક ધરાવતા દેશોમાં બીમારીના ભારણનું અગ્રણી કારણ છે અને વિશ્વભરમાં ચોથા ક્રમનું સૌથી મોટું કારણ છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા મુજબ એવી આગાહી કરવામાં આવે છે કે વર્ષ 2030માં એચઆઈવી (HIV) પછી તે વિશ્વભરમાં બીમારીના બોજમાં બીજા ક્રમનું સૌથી મોટું કારણ હશે. ફરીથી તેમાં ધકેલાયા બાદ (રિલેપ્સ) સારવાર લેવામાં વિલંબ કે નિષ્ફળતા અને આરોગ્ય નિષ્ણાતો દ્વારા સારવારમાં નિષ્ફળતા આ અસમર્થતા ઘટાડવામાં બે મોટા અવરોધ છે.
ઇતિહાસ
પ્રાચીન ગ્રીક ચિકિત્સક હિપોક્રેટ્સે ખેદોન્માદના લક્ષણોને વિશિષ્ટ માનસિક અને શારિરીક લક્ષણો ધરાવતી બીમારી ગણાવ્યા હતા. તેમણે તમામ “ભય અને વિષાદ”, જો તે લાંબા સમય સુધી ટકે તો બીમારીના લક્ષણ સમાન ગણાવ્યા હતા. તે આજની ડિપ્રેસનની વિભાવનાથી સમાન છે, પરંતુ ઘણા વિશાળ અર્થમાં છે. તેમાં દુખ, હતાશા અને વિષાદના લક્ષણોના સમુહ પર અને ઘણી વાર ભય, ગુસ્સો, ભ્રમણા અને મનોગ્રસ્તિને પણ તેમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા.
ડિપ્રેસન શબ્દ જ લેટિન ક્રિયાપદ ડિપ્રિમિયર (deprimere) પરથી આવ્યો છે જેનો અર્થ છે “દબાવી દેવું”. 14મી સદીથી “ડિપ્રેસ કરવા”નો અર્થ થતો હતો જુસ્સો દબાવી દેવો અથવા તેમાં ઘટાડો કરવો. તેનો ઉપયોગ 1665માં અંગ્રેજ લેખક રિચાર્ડ બેકરના ક્રોનિકલ માં “કોઇ જુસ્સાનું ભારે ડિપ્રેસન” ધરાવતી વ્યક્તિ માટે કરવામાં આવ્યો હતો, અને અંગ્રેજ લેખક સેમ્યુઅલ જ્હોન્સન દ્વારા 1753માં એવાજ અર્થમાં ઉપયોગ થયો હતો. આ શબ્દનો ઉપયોગ શરીરવિજ્ઞાન અને અર્થશાસ્ત્રમાં પણ થવા લાગ્યો હતો. ફ્રેન્ચ મનોરોગ ચિકિત્સક લુઇસ ડેલાસિઉવ દ્વારા 1856માં મનોચિકિત્સા સંબંધી લક્ષણોનો પ્રારંભિક ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો અને 1860 સુધીમાં તે ભાવનાત્મક કામગીરીના મનોવૈજ્ઞાનિક અને અલંકારિક નીચલા સ્તર માટે તબીબી શબ્દકોષમાં તે રજૂ થવા લાગ્યું હતું. એરિસ્ટોટલના સમયથી ખેદોન્માદને વિદ્વાન અને બૌદ્ધિક રીતે તેજસ્વી વ્યક્તિ સાથે, ધ્યાન અને સર્જનાત્મકતાના અવરોધ સાથે સાંકળવામાં આવે છે. નવી વિભાવનામાં આ જોડાણને અલગ કરવામાં આવ્યા હતા અને 19મી સદી દરમિયાન તેને સ્ત્રી સાથે વધુ સાંકળવામાં આવ્યું હતું.
મેલાન્કોલિયા (ખેદોન્માદ) નિદાનને લગતો એક પ્રભાવકારી શબ્દ રહ્યો છે, છતાં ડિપ્રેસન ને તબીબી સંધિઓમાં વધુ સ્થાન મળવા લાગ્યું અને સદીના અંત સુધીમાં તે સમાનાર્થી બની ગયું હતું, જર્મન મનોચિકિત્સક એમિલ ક્રેપેલિન તેનો વધુ વ્યાપક શબ્દ તરીકે ઉપયોગ કરવામાં પ્રથમ હતા જેમણે વિવિધ પ્રકારના વિષાદને ડિપ્રેસિવ સ્થિતિ  તરીકે ગણાવી હતી.
સિગ્મન્ડ ફ્રેઇડે 1917માં તેમના અભ્યાસગ્રંથ મોર્નિંગ એન્ડ મેલેન્કોલિયા માં વિષાદની સ્થિતિને શોક સાથે સાંકળી હતી. તેમણે થિયરી આપી હતી કે સ્થૂળ ચીજ ગુમાવવી જેમ કે મૃત્યુ કે રોમેન્ટિક જોડાણભંગથી મૂલ્યવાન સંબંધ ગુમાવવા વગેરેથી કાલ્પનિક નુકસાન પણ થાય છે; ડિપ્રેસ થયેલી વ્યક્તિએ ઘમંડના લિબિડિનલ કેથેક્સિસ નામે ઓળખાતી પ્રક્રિયા દ્વારા અર્ધજાગ્રત, અહંપ્રેમ મારફત લાગણીના પદાર્થ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આવી ખોટથી શોક કરતા પણ વધુ તીવ્ર વિષાદયુક્ત લક્ષણો પેદા થાય છે, જે માત્ર નકારાત્મક રીતે જોવામાં આવતા બહારના વિશ્વમાં નહીં, પરંતુ ગર્વનું પણ ખંડન થાય છે. દર્દીની પોતાના વિશેની ધારણા નબળી પડવા લાગે છે જે પોતાના દોષ, લઘુતા અને મૂલ્યહીનતાની માન્યતામાં રજૂ થાય છે. તેમણે પ્રારંભિક જીવનના અનુભવોને પણ અસરકર્તા પરિબળ ગણાવ્યા હતા. મેયરે એક સામાજિક અને જૈવિક માળખાનું મિશ્રણ રજુ કર્યું હતું અને વ્યક્તિના જીવનના સંદર્ભમાં પ્રતિભાવ પર ભાર મૂક્યો હતો અને દલીલ કરી હતી કે ડિપ્રેસન  શબ્દનો ઉપયોગ ખેદોન્માદ ના બદલે કરવો જોઇએ. ડીએસએમ (DSM) (ડીએસએમ-1 (DSM-I), 1952)ની પ્રથમ આવૃત્તિમાં ડિપ્રેસિવ રિએક્શન અને DSM-II (1968) ડિપ્રેસિવ ન્યુરોસિસ  સામેલ હતા જેને આંતરિક સંઘર્ષ કે ઓળખી શકાય તેવી ઘટનાના વધારે પડતા પ્રત્યાઘાત તરીકે ગણવામાં આવે છે અને મેજર અસરકર્તા ડિસઓર્ડરમાં મેનિક-ડિપ્રેસિવ મનોવિક્ષિપ્તિના એક ડિપ્રેસિવ પ્રકારનો સમાવેશ થતો હતો.
20મી સદીની મધ્યમાં સંશોધનકર્તાઓએ એવી થિયરી આપી હતી કે ડિપ્રેસન મગજમાં ચેતાપ્રેષક દ્રવ્યોમાં રાસાયણિક અસંતુલનના કારણે સર્જાય છે. આ થિયરી 1950ના દાયકામાં મોનોએમાઇન ચેતાપ્રેષક દ્રવ્યના સ્તરમાં ફેરફાર કરતા રિસેપ્રાઇન અને આઇસોનિયાઝિડ અને ડિપ્રેસિવ લક્ષણો અસર કરતા નિરીક્ષણ પર આધારિત હતી.
કેટલાક વિરોધાભાસી તારણ અને મત હોવા છતાં ડિપ્રેસનની નવી વ્યાખ્યાઓ વિસ્તૃત રીતે સ્વીકારવામાં આવી છે. ખેદોન્માદના નિદાન પર જવા માટે કેટલીક ચાલુ પ્રયોગમુલક આધારિત દલીલો છે. 1950ના દાયકાથી નિદાનના કવરેજના વિસ્તરણ અંગે કેટલી ટીકા થઇ છે જે એન્ટી ડિપ્રેસન્ટ્સ અને જૈવવૈજ્ઞાનિક મોડલના વિકાસ અને પ્રમોશન સંબંધિત છે.
સામાજિકસાંસ્કૃતિક પાસા
upright|thumb|250px|ભૂતપૂર્વ અમેરિકન પ્રમુખ અબ્રાહમ લિંકન "મેલાનકોલી"થી પીડાતા હતા. મેલાનકોલી એવી સ્થિતિ છે જેનો હાલ ક્લિનિકલ ડિપ્રેસન તરીકે ઉલ્લેખ થાય છે.
ડિપ્રેસન અંગે સંસ્કૃતિમાં અને વિવિધ સંસ્કૃતિ વચ્ચે લોકોની કલ્પનામાં ઘણી વિવિધતા છે. એક ટીપ્પણીકારના નિરીક્ષણ પ્રમાણે "વૈજ્ઞાનિક સ્પષ્ટતાની ગેરહાજરી"ના કારણે ડિપ્રેસન અંગેની ચર્ચા ભાષાના પ્રશ્ન પર પહોંચે છે. "આપણે તેને શું કહી શકીએ "બીમારી", "ડિસઓર્ડર", "માનસિક સ્થિતિ"ની અસર આપણે તેને કઇ રીતે જોઇએ છીએ, નિદાન કરીએ છીએ અને સારવાર કરીએ છીએ તેના પર પડે છે." ગંભીર ડિપ્રેસનને અંગત વ્યવસાયિક સારવાર આપવી પડે તેવી બીમારી ગણવા માટે કે બીજા કશાકના સૂચક ગણવા અંગે, જેમ કે સામાજિક કે નૈતિક સમસ્યા ધ્યાને લેવા વિશે, જૈવિક અસંતુલનના પરિણામ અંગે, અથવા ડિસ્ટ્રેસને સમજવા માટે વ્યક્તિગત મતભેદોના પરાવર્તન જેનાથી શક્તિવિહીનતા અને ભાવુક સંઘર્ષ અંગે અલગ અલગ સંસ્કૃતિઓમાં વિવિધતા જોવા મળે છે
કેટલાક દેશો, જેમ કે ચીનમાં આ નિદાન ઓછું સામાન્ય છે. એવી દલીલ કરવામાં આવે છે કે ચીન પરંપરાગત રીતે ભાવુક ડિપ્રેસન (જોકે 1980ના દાયકાની શરૂઆતથી ચીન દ્વારા ડિપ્રેસનના ઇનકારમાં મોટા પ્રમાણમાં સુધારો થયો છે)ને નકારે છે અથવા તેની અભિવ્યક્તિ કરતું નથી. વૈકલ્પિક રીતે એવું પણ હોઇ શકે કે પશ્ચિમી સંસ્કૃતિ માનવ ચિંતાની અભિવ્યક્તિને નવો આકાર આપે અને ઉપર ચઢાવીને તેને ડિસઓર્ડરનો દરજ્જો આપે. ઓસ્ટ્રેલિયન પ્રોફેસર ગોર્ડન પાર્કર અને અન્ય લોકોની દલીલ છે કે ડિપ્રેસન અંગે પશ્ચિમી વિચાર વેદના અથવા દુઃખને “તબીબી” સ્વરૂપ આપે છે. તેવી જ રીતે હંગેરીયન-અમેરિકન મનોરોગ ચિકિત્સક થોમસ ઝાઝ અને અન્યની દલીલ છે કે ડિપ્રેસન એક અલંકારયુક્ત બીમારી છે જને અયોગ્ય રીતે વાસ્તવિક બીમારી ગણાવવામાં આવી છે. એવી પણ ચિંતા છે કે ડીએસએમ (DSM) તથા તેને લાગુ પાડતી વર્ણનાત્મક સાયકિયાટ્રી ડિપ્રેસન જેવા અમૂર્ત ઘટનાને લાગુ કરવા પ્રયાસ કરે છે જે વાસ્તવમાં સામાજિક રચના હોઇ શકે છે. અમેરિકન આર્કેટિપલ મનોવિજ્ઞાનિક જેમ્સ હિલમેન લખે છે કે ડિપ્રેસન "આશરો, મર્યાદા, કેન્દ્ર, ગુરુત્વ, વજન અને વિવેકશીલ અસમર્થતા" લાવે ત્યાં સુધી આત્મા માટે તંદુરસ્ત હોઇ શકે છે. હિલમેનની દલીલ છે કે ડિપ્રેસનને દૂર કરવાના થેરેપ્યુટિક પ્રયાસો ખ્રિસ્તી ધર્મની પુનઃજીવનની થીમનો પડઘો પાડે છે. પરંતુ આત્માસભર જીવનને દુષ્ટ ગણાવવાની કમનસીબ અસર થાય છે.
ઐતિહાસિક હસ્તિઓ આ પરિસ્થિતિ સાથે સંકળાયેલ સામાજિક કલંકના કારણે અથવા નિદાન કે સારવાર અંગે અજ્ઞાનના કારણે ઘણી વાર ડિપ્રેસનની ચર્ચા કરતા નથી અથવા સારવાર મેળવતા નથી. આમ છતાં પત્રો, જર્નલ્સ, કળાકૃતિઓ, લખાણના વિશ્લેષણ અથવા અર્થઘટન કે અમુક ઐતિહાસિક વ્યક્તિઓના પરિવારજનો કે મિત્રોના નિવેદનો પરથી એવું તારણ નીકળે છે કે તે પૈકીના કેટલાક અમુક પ્રકારના ડિપ્રેસનનો ભોગ બનેલા હતા. જેમને ડિપ્રેસન હતું તેવી શક્યતા હતી તેવા લોકોમાં અંગ્રેજી લેખક મેરી શેલી, અમેરિકન-બ્રિટીશ લેખક હેનરી જેમ્સ અને અમેરિકન રાષ્ટ્રપ્રમુખ અબ્રાહમ લિંકનનો સમાવેશ થાય છે. ડિપ્રેસનની શક્યતા ધરાવતા હોય તેવા કેટલાક જાણીતા સમકાલીન લોકોમાં કેનેડિયન ગીતકાર લિયોનાર્ડ કોહેન અને અમેરિકન નાટ્યલેખક અને નવલકથાકાર ટેનેસી વિલિયમ્સનો સમાવેશ થાય છે. કેટલાક અગ્રણી મનોવિજ્ઞાનિકો જેમ કે અમેરિકન્સ વિલિયમ જેમ્સ અને જ્હોન બી. વોટ્સન પણ પોતાના ડિપ્રેસનનો સામનો કરી રહ્યા હતા.
એ બાબત પર સતત ચર્ચા ચાલી રહી છે કે મનોસ્થિતિ ડિસઓર્ડર્સ અને મૂડ ડિસઓર્ડર્સનો સંબંધ સર્જનાત્મકતા સાથે છે કે નહીં, આ ચર્ચા એરિસ્ટોટલના યુગથી ચાલે છે. બ્રિટિશ સાહિત્ય ડિપ્રેસન પર પરાવર્તનના ઘણા ઉદાહરણ આપે છે. અંગ્રેજી ફિલોસોફર જ્હોન સ્ટુઅર્ટ મિલને આવા સાત મહિના લાંબા સમયનો અનુભવ થયો હતો જેને તેમણે ચેતાતંત્રની નબળી સ્થિતિ ગણાવી હતી જ્યારે વ્યક્તિ “આનંદ અથવા આનંદદાયક ઉત્તેજના”નો અનુભવ કરી શકતી નથી. એક એવો મૂડ જેમાં એક ક્ષણમાં માણસ આનંદમાં હોય છે અને તરત દુખી અને ઉદાસીન બની જાય છે. તેમણે અંગ્રેજ કવિ સેમ્યુઅલ ટેલર કોલેરિજના “ડિજેક્શન” અંગેના અવતરણને આ કેસના સચોટ વર્ણન સમાન ગણાવ્યું હતું. “વેદના, ખાલીપણુ, અંધકાર અને ગમગીની સાથેનું દુઃખ, / અર્ધસુપ્ત, ગુંગળાયેલ, ઉત્સાહ વગરનું દુઃખ / જેને કોઇ કુદરતી રીતે બહાર જવાનો માર્ગ કે રાહત મળતી નથી / શબ્દોમાં નિસાસો અથવા આંસુ.” અંગ્રેજ લેખક સેમ્યુઅલ જ્હોન્સને 1780ના દાયકામાં “ધ બ્લેક ડોગ” શબ્દનો ઉપયોગ કરીને પોતાનું ડિપ્રેસન વર્ણવ્યું હતું અને ત્યાર બાદ તેને ભોગવી રહેલા ભૂતપૂર્વ બ્રિટીશ વડાપ્રધાન સર વિન્સ્ટન ચર્ચિલ દ્વારા તેને લોકપ્રિય બનાવવામાં આવ્યું હતું.
મેજર ડિપ્રેસન માટે સામાજિક કલંક વિશાળ પાયે ફેલાયેલ છે અને માનસિક આરોગ્ય સેવાના સંપર્કથી તેમાં બહુ મામુલી ઘટાડો થયો છે. સારવાર અંગે જનમત આરોગ્યના વ્યાવસાયિકો કરતા ઘણો અલગ છે અને ફાર્માકોલોજિકલ સારવાર કરતા વૈકલ્પિક સારવારને વધુ ઉપયોગી ગણવામાં આવે છે.ફાર્માકોલોજિકલ સારવાર અંગે ઘણો નબળો મત પ્રવર્તે છે. યુકે (UK)માં રોયલ કોલેજ ઓફ સાયકિયાટ્રીસ્ટ્સ અને રોયલ કોલેજ ઓફ જનરલ પ્રેક્ટિશનર્સે 1992થી 1996 દરમિયાન લોકોને મેજર ડિપ્રેસન અંગે શિક્ષિત કરવા અને કલંકની લાગણી દૂર કરવા માટે સંયુક્ત પાંચ વર્ષનું ડિફીટ ડિપ્રેસન અભિયાન ચલાવ્યું હતું. ત્યાર બાદ કરવામાં આવેલા મોરી (MORI) અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું હતું કે ડિપ્રેસન અને તેની સારવાર અંગે લોકોમાં બહુ મામુલી હકારાત્મક ફેરફાર આવ્યો હતો.
બાહ્ય લિંક્સ
શ્રેણી:ઇનકન્સ્ટિટન્ટ સાઇટેશન સાથેના લેખો શ્રેણી:મનોસ્થિતિ ડિસઓર્ડર શ્રેણી:અસાધારણ મનોવિજ્ઞાન શ્રેણી:દવાઓનો ઇતિહાસ શ્રેણી:બાઇપોલર સ્પેક્ટ્રમ
કરીમનગર
કરીમનગર ભારત દેશમાં  આવેલા તેલંગાણા રાજ્યમાં આવેલું મહત્વનું નગર છે. કરીમનગર કરીમનગર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
કરીમનગર જિલ્લો ભારત દેશના તેલંગાણા રાજ્યનો મહત્વનો જિલ્લો છે. કરીમનગર જિલ્લાનું મુખ્યાલય કરીમનગરમાં છે.
વિસ્તાર અને વસ્તી
કરીમનગર જિલ્લો વહિવટી સુગમતા માટે પાંચ વિભાગમાં વહેચાયેલ છે. (૧) કરીમનગર, (૨) જગતિયાલ (Jagtial), (૩) પેડાપલ્લી (Peddapalli), (૪)સિરસિલા (Sirsilla), (૫) મન્થાની (Manthani)
સંદર્ભો
શ્રેણી:તેલંગાણા
કાંટોડીયા (તા. સિહોર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સિહોર તાલુકો
ઋષિ
thumb|ઋષિ [[વિશ્વામિત્ર કે જેઓ પૌરાણિક ભારતના એક આદરણીય સંત છે. હિન્દુ ગ્રંથો પ્રમાણે, તેમણે દેવોને પડકારીને અલગ સ્વર્ગનું નિર્માણ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો. ઇન્દ્રએ તેમની શક્તિઓ થી ગભરાઈને મેનકા ને ધરતી પર ધ્યાનભંગ કરવા મોકલી હતી.]] ઋષિ એ જ્ઞાની અને પૂર્ણ મનુષ્ય માટે વપરાતો વૈદિક શબ્દ છે. ઋષિઓ એ વેદ અને સ્મૃતિ (ઉપનિષદ, રામાયણ અને મહાભારતની ઋચાઓની) રચના કરી હતી. અનુવૈદિક હિન્દુ પરંપરાઓ કોઈ વ્યક્તિ કે જેણે સખ્ત તપ/ધ્યાન કર્યું છે અને જેની પાસે અંતિમ સત્ય અને ઊંડાણ વાળું જ્ઞાન છે તેના માટે ઋષિ શબ્દ વાપરે છે.
વ્યૂત્તપત્તિ
સંસ્કૃત વ્યાકરણવિદો ના મત પ્રમાણે શબ્દ ઋષિ એ સંસ્કૃત ધાતુ 'રશ ' પરથી ઉતરી આવ્યો છે કે જેનો બીજો અર્થ: "ચાલવું, હલવું" એમ થાય છે. વી એસ આપ્ટે અને મોનીએર વિલિયમન્સ બન્ને આ જ વ્યાખ્યા આપે છે.
આ શબ્દનો અન્ય અર્થ "વહેવું" એમ પણ થાય છે.
વેદ ના રચયિતા
વેદના રચયિતા તરીકે ઋષિઓ નો ઉલ્લેખ થાય છે. ખાસ કરીને, ઋગ્વેદ ના રચયિતા તરીકે ઋષિઓ વર્ણવાયા છે. સ્વામી વિવેકાનંદ ના મત પ્રમાણે ભારતમાં સૌથી પ્રથમ જ્ઞાન એ ઋષિઓ પાસે આવ્યું હતું.
મહિલા ઋષિને ઋષિકાઓ કહેવાય છે. ઋગ્વેદ રોમાશા, લોપામુદ્રા, અપાલા, કદ્રુ, વિશ્વવારા, જુહુ, યામી, ઈન્દ્રાણી, દેવયાની, પૌલોમી અને સાવિત્રીનો ઉલ્લેખ કરે છે.
સપ્તર્ષિ એ સાત ઋષિઓનું એક વર્ગીકરણ છે. એક અન્ય વર્ગીકરણ મુજબ, ઋષિઓનું વર્ગીકરણ - રાજર્ષિ, મહર્ષિ અને બ્રહ્મર્ષિ માં થાય છે.
ઇન્ડોનેશિયા અને ખ્મેર ના મંદિરોમાં ઋષિ
જાવાના મોટા ભાગના મધ્યકાલીન મંદિરો માં, ઋષિ અગત્સ્યની પ્રતિમા શિવમંદિર ના દક્ષિણ ભાગમાં જોવા મળે છે. ઋષિ અગત્સ્ય ને ઇન્ડોનેશિયામાં ફ્રા રેઉસી અક્ખોટ કહેવામાં આવે છે.
કંબોડીયા, મ્યાનમાર, થાઇલેન્ડ અને લાઓસમાં રૂંએસી
રૂંએસી એ ભારતના ઋષિને સમતુલ્ય છે.
ભુતિયા (તા. મેઘરજ)
ભુતિયા (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભુતિયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
ખુઅડો (તા. અબડાસા)
સંદર્ભ
શ્રેણી:અબડાસા તાલુકો
કાલીકાનગર (તા. મોરબી)
કાલીકાનગર (તા. મોરબી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મોરબી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કાલીકાનગર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ફ્રાન્ઝ કાફકા
ફ્રાન્ઝ કાફકા (જ. ૩ જુલાઈ ૧૮૮૩, પ્રાગ; અ. ૩ જૂન ૧૯૨૪) આધુનિક યુરોપીય કથાસાહિત્યના અગ્રણી પ્રયોગશીલ સર્જક હતા. એમનાં લખાણો ભયાવહ અને દુઃસ્વપ્નભરી પરિસ્થિતિનું આલેખન કરે છે. યુગવૈફલ્ય અને સાર્વત્રિક ભયાવહતાનો નિર્દેશ તેમનાં લખાણોમાં ભારોભાર છે. યુદ્ધકાલીન યુરોપનો - ખાસ કરીને છિન્નભિન્ન માનવસમાજનો ચિતાર તેમનાં સાહિત્યમાં પ્રતિકાત્મક રીતે વ્યક્ત થયો છે. જેમ કે તેમની નવલકથા મેટામૉરફોસિસનો નાયક મનુષ્યમાંથી જંતુમાં રૂપાંતર પામે છે.
શરુઆતનું જીવન
તેમનો જન્મ ૩ જુલાઈ ૧૮૮૩ ના રોજ હરમાન કાફકા અને જુલી કાફકા ને ત્યાં પ્રાગમાં થયો હતો. તેમના પિતા હરમાન કાફકાનો સ્વભાવ અત્યંત કઠોર હતો અને કાફકાનો પ્રયત્ન પિતાની જોહુકમીમાંથી છૂટવાનો હતો. પ્રાગ યુનિવર્સિટિમાંથી તેમને કાયદાની ડિગ્રી મેળવી હતી. પણ વકિલાત ન કરતા તે વીમાની કંપનીમાં જોડાયા. તેઓ અત્યંત સંવેદનશીલ સ્વભાવના હતા અને સતત આધ્યાત્મિક વિષાદ અનુભવતા હતા. પિતાના ત્રાસમાંથી અને રોજિંદા ઑફિસ-કામમાંથી કેમ છૂટવુ તે પ્રશ્ન તેમને હંમેશા સતાવ્યા કરતો. ટી.બી ના રોગે ઊથલો મારતા જુદા જુદા આરોગ્યનિકેતનોમાં તેમને રહેવું પડ્યું હતું. ૧૯૨૨ માં તેઓ પ્રાગ છોડી બર્લિનમાં વસવાટ માટે ગયા. અહિં તેઓ લેખનનો વ્યવસાય સ્વિકારી બધો જ સમય સાહિત્યમાં પ્રવ્રુત્ત રહ્યા. વિયેનામાં ૩ જૂન ૧૯૨૪ ના રોજ કાફકા મૃત્યુ પામ્યા હતા.
સાહિત્યસર્જન
કાફકાની નવલકથાનાં પાત્રોના મનોભાવો અત્યંત રસાળ શૈલીમાં થયેલા છે પરંતુ કાફકાની પ્રતિકગૂંથણી ઘણી સંકુલ હોવાથી તેમા ભાવસંદિગ્ધતા અને અર્થસમ્દિગ્ધતા અતિશય અનુભવાય છે. બૌદ્ધિક દ્રષ્ટિએ અગ્રાહ્ય જણાતા વિશ્વ સાથે સંઘર્ષમાં ઉતરતા મનુષ્યની આત્મવિદારક અનુભૂતી કાફકાના સમગ્ર સર્જનના કેન્દ્રમાં રહેલી છે. તેમના જીવન દરમ્યાન તેમના અમુક જ પુસ્તકો પ્રગટ થયા હતા. બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી લેખક તરીકે તેમની ખ્યાતિ આખા યુરોપમાં વિસ્તરી હતી. કાફકાએ પોતાના મિત્ર મેક્સબ્રૉડને સૂચન કરેલું કે પોતાના મૃત્યુ બાદ અપ્રગટ હસ્તપ્રતોનો નાશ કરવામાં આવે પણ મેક્સ બ્રૉડ, જે સ્વયં એક પ્રકાશનસંસ્થાના સલાહકાર હતા, તેમણે કાફકાના સૂચનને ન ગણકારતાં કાફકાની હસ્તપ્રતોને પ્રકાશિત કરી અને આ રીતે કાફકાની બે નવલકથાઓ ધ ટ્રાયલ અને ધ કાસલ પ્રકાશિત થઈ હતી.
ધ ટ્રાયલ (૧૯૨૫) કાફકાની વિશ્વ પ્રસિદ્ધિ પામેલી કૃતિ છે. આ નવલકથા નાયક જોસેફ કે. ની આસપાસ રચાયેલી છે, જેને પોતાને ખબર નથી એવા અપરાધના સંદર્ભમાં બે શખ્સોએ એને પકડ્યો છે. એક્ મોટા ગોદામ જેવા મકાનમાં એની ઉપર મુકદ્દમો ચાલે છે. જ્યારે એ ચૂકાદો લેવા માટે પહોંચે છે ત્યારે કૉર્ટ ખાલી હોય છે. જોસેફ કે. વકીલ રોકે છે પણ વકીલને તેના કરતા પણ ઓછી જાણકારી છે. આ પછી તે એક ચિત્રકારની સહાય લે છે પણ એ સંદિગ્ધ ભાષામાં વાત કરે છે. જોસેફ કે. ત્યારબાદ પાદરિને મળે છે પણ એને તેના અપરાધ વિશે કંઇ ખબર પડતી નથી. છેવટે બે શખ્સ આવીને જોસેફ કે. ને પકડી ઘસડીને ખૂન કરે છે. આમ, આ નવલકથા નિ:સહાયતા અને અપરાધવૃત્તિના વૈશ્વિક અર્થને પ્રતીકાત્મક રીતે રજૂ કરે છે અને જીવનની અસંગતિને તદ્દન અવાસ્તવિક ઢબે પ્રત્યક્ષ કરે છે.
કૃષ્ણપરા (તા. સિહોર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સિહોર તાલુકો
આત્મા
આત્મા સંસ્કૃત શબ્દ आत्मन् પરથી ઉદ્દભવેલો શબ્દ છે. જેનો અર્થ સ્વ, પોતે એવો થાય છે. ભારતીય દર્શનશાસ્ત્રોમાં આત્મા વિશે ઘણું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે તે મુજબ કોઇ પણ જીવાત્માનું સાચું સ્વરુપ તે શરીર નહિં પણ અંદર રહેલો આત્મા છે. આત્માને અનુભવગમ્ય કહ્યો છે અને તેનો પૂર્ણ રીતે અનુભવ કરી શકાય છે જેને આત્મસાક્ષાત્કાર કહેવામાં આવે છે. આ માટે યોગ, ભક્તિ, જ્ઞાન જેવાં માર્ગો અને તેની પદ્ધતિ પણ બતાવવામાં આવી છે. ભારતમાં અનેક આત્મસાક્ષાતકારી સંતો, યોગીઓ થયાં છે અને હાલમાં પણ છે.
આત્મા વિશે
આત્માની વ્યાખ્યા સ્પષ્ટ કરતાં શ્રીમદ્દ ભગવદ્ ગીતામાં કૃષ્ણએ કહ્યું છે કે:
नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः। न चैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः॥२३॥
अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्य एव च। नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः॥२४॥
अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यते। तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि॥२५॥
अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम्। तथापि त्वं महाबाहो नैवं शोचितुमर्हसि॥२६॥
ગુજરાતી
ગુજરાતી શબ્દ ઘણાં સંદર્ભોમા વપરાય છે, જે નીચેનામાંનો એક અર્થ ધરાવી શકે છે:
આત્મા
આત્મા વિશે
અર્થાત્ જેને શસ્ત્રો છેદી શકતાં નથી, અગ્નિ બાળી શકતો નથી, જળ ભીંજવી શકતું નથી કે વાયુ સુકવી શકતો નથી તે આત્મા (પોતે, દરેકનું પોતાનું સાચું સ્વરૂપ) અછેદ્ય છે, અદાહ્ય છે, અક્લેદ્ય છે, અશોષ્ય છે. તે નિત્ય, સર્વગત, અચલ અને સનાતન છે. તે અવ્યક્ત છે, અચિંત્ય છે, તેને વિકારરહિત કહેવામાં આવ્યો છે. તેથી હે અર્જુન આ આત્માને ઉપરોક્ત પ્રકારનો જાણીને તારે શોક કરવો યોગ્ય નથી.
ભારતીય દર્શનશાસ્ત્રોમાં હું કોણ છું ? સાથે શરુ થયેલી શોધ આત્મ સાક્ષાત્કાર સાથે પૂર્ણ થાય છે. દાદા ભગવાન કહે છે કે, 'હું શુદ્ધાત્મા છું.' સંત મોટાને સાધનાના અંતે રામનવમીના દિવસે આત્માનો સાક્ષાત્કાર થયો હતો. જેનું વર્ણન કરતાં તેમણે કહ્યું છે કે, 'અકથ્ય, અવર્ણનિય આનંદની અનુભૂતિ થઈ હતી. રોમ રોમમાં સ્પંદનો ઊઠતાં હતાં. ત્યારથી પોતે સર્વત્ર વિદ્યમાન હોવાની અનુભવજન્ય અનુભૂતિ થઇ જે જીવનપર્યંત રહી હતી.' તેમણે વધુમાં સમજ આપતાં જણાવ્યું છે કે, 'પ્હો ફાટવાનું હોય તે પૂર્વે તેના લક્ષણો આકાશમાં દેખાય અને આપણને ખબર પડે કે હવે સવાર પડશે તેમ સાધનાના અંતે આત્માનો સાક્ષાત્કાર થવાનો હોય તે પૂર્વે તેના કેટલાક લક્ષણો દેખાય છે. મુખ્ય લક્ષણ તાદાત્મ્યતાનું છે. જીવ નાના જીવોથી માંડીને ઝાડ, પશુ, પક્ષી, મનુષ્યો અને અન્યગ્રહોના જીવો સાથે પણ જ્યાં જ્યાં તેનું નિમિત્ત હોય ત્યાં તાદાત્મ્ય અનુભવે છે. આત્મા સર્વવ્યાપી હોવાથી આવો અનુભવ શક્ય બને છે.'
ભારતીય શાસ્ત્રોમાં આત્માના કેટલાક ગુણધર્મોનું વર્ણન કરાયું છે તે મુજબ, આત્મા સત-ચિત-આનંદ એટલે મૂળભૂત આનંદ સ્વરૂપ છે. કોઇ પણ પ્રકારનો કલેશ તેને કદી સ્પર્શી શકતો નથી. તેને પરમ શાંતિનું ધામ કહ્યો છે. તેના બીજા લક્ષણોમાં સર્વ વ્યાપકપણું, અચલ, અજન્મા, અમર, તાદાત્મ્ય થવું છતાં તટસ્થ રહેવુ-નોખા રહેવુ વગેરે છે. આત્માને પરમાત્માનું જ સ્વરૂપ કહેવાયો છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ભારતીય દર્શનશાસ્ત્ર શ્રેણી:સંસ્કૃત શબ્દો અને શબ્દસમૂહો
જયાબેન દેસાઈ
જયાબેન દેસાઈ (૨ એપ્રિલ ૧૯૩૩ – ૨૩ ડિસેમ્બર ૨૦૧૦) ગુજરાતી મૂળના પ્રખ્યાત બ્રિટિશ મજૂર સંગઠન નેતા હતા. તેઓ ૧૯૭૬માં લંડનમાં ગ્રનવિક વિવાદમાં હડતાળિયોના અગ્રણી નેતા હતા.
તેમનો જન્મ ગુજરાત, ભારતમાં થયો હતો. દેસાઈ ત્યાંથી ૧૯૬૫માં તાંઝાનિયા સ્થળાંતરિત થયા, પરંતુ ત્યાંથી ભારતીયોની હકાલપટ્ટી કારણે તેઓ બ્રિટન ગયા, જ્યાં તેમણે સીવણ મશીન કામદાર તરીકે કામ શરૂ કર્યા અને પછી ગ્રનવિક ફેકટરીમાં કામે લાગ્યા. કામકાજના મુકરર સમય પછી કામ કરવાના નિયમને કારણે દેસાઈએ નોકરીથી રાજીનામું આપ્યું અને એશિયન અને ખાસ કરીને સ્ત્રી કામદારોને એકઠી કરીને હડતાળ શરૂ કરી હતી. કામ પર ખરાબ માહોલ, પગાર અસમાનતા અને વંશીય ભેદભાવ વિરુદ્ધ તેમણે અવાજ ઉઠાવ્‍યો હતો.
સંદર્ભો
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:૧૯૩૩માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૧૦માં મૃત્યુ
ભુવાલ (તા. મેઘરજ)
ભુવાલ (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભુવાલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
ફતેહગઢ (તા.રાપર)
ફતેહગઢ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના  કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા  રાપર તાલુકામા આવેલુ  ગામ છે. ફતેહગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમજ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમજ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ઈતિહાસ
ફતેહગઢની સ્થાપના ૧૯મી સદીની શરૂઆતમાં કચ્છ રાજ્યના પ્રધાન ફતેહ મહંમદ (૧૭૮૬ - ૧૮૧૩) દ્વારા કરવામાં આવી હતી. ગામની આસપાસ કિલ્લેબંધી કરીને તેમણે ટૂંકા ગાળામાં જ ગામને સલામત બનાવ્યું હતું. ૧૮૨૩ના દુષ્કાળમાં કચ્છના રણથી ગુજરાતમાં થતા લૂંટારાઓના હુમલાથી બચાવીને તેમણે ગામમાં ઘણાં વેપારીઓને આકર્ષયા હતા. ૧૮૨૮માં તે કચ્છના વાગડ વિસ્તારનું લગભગ ૨,૦૦૦ લોકોની વસતિ ધરાવતું એક સમૃદ્ધ ગામ હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:રાપર તાલુકો શ્રેણી:વાગડ
કરમેલ (તા. ફતેપુરા)
કરમેલ (તા. ફતેપુરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ફતેપુરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કરમેલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ફતેપુરા તાલુકો
કોસા (તા. અબડાસા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અબડાસા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:અબડાસા તાલુકો
સુશીલ કુમાર શિંદે
સુશીલ કુમાર શિંદે (જન્મ: ૪ સપ્ટેમ્બર ૧૯૪૧) ભારતના ભૂતપૂર્વ રાજકારણી અને ભૂતપૂર્વ ગૃહ પ્રધાન હતા. તેઓ મહારાષ્ટ્રના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી અને આંધ્ર પ્રદેશના ભૂતપૂર્વ ગવર્નર છે. તેઓ મહારાષ્ટ્રના સોલાપુર લોક સભા મતદારક્ષેત્રમાંથી સંસદના ભૂતપૂર્વ સભ્ય છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:૧૯૪૧માં જન્મ શ્રેણી:રાજકારણી શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
કાંતીપુર (તા. મોરબી)
કાંતીપુર (તા. મોરબી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મોરબી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કાંતીપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. કાંતીપુર ગામ નાનું હોવા છતાં આ ગામ માં ઘણા બધા ઉચ્ચ અભ્યાસ કરેલા લોકો પણ રહે છે. આ ગામ માં વકીલ, એન્જીનીયર તથ, ડૉક્ટર તથા શિક્ષકો રહે છે.
શ્રેણી:મોરબી તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ફૂલપરા (તા.રાપર)
ફૂલપરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના  કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા  રાપર તાલુકામા આવેલુ  ગામ છે. ફૂલપરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમજ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમજ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:રાપર તાલુકો શ્રેણી:વાગડ
કોસ્ટા રિકા
કોસ્ટા રિકા મધ્ય અમેરિકામાં આવેલો એક દેશ છે.સ્પેનિશ ભાષામા તેનો અર્થ 'રીચ કોસ્ટ ' થાય છે. તેની ઉત્તરમાં નિકારાગુઆ,ઉતર-પુર્વમા એટલાન્ટિક મહાસાગર,દક્ષિણ-પુર્વમાં પનામા અને દક્ષિણમા પ્રશાંત મહાસાગર આવેલા છે.તેનો કુલ ભુવિસ્તાર ૫૧,૬૦૦ ચોરસ કિ.મી જેટલો છે જ્યારે રાજધાની સાન હોઝે છે.કોસ્ટા રિકા બંધારણીય રીતે પ્રમુખશાહી દેશ છે.દેશની સતાવાર રાજભાષા સ્પેનિશ છે અને અંગ્રેજીનો પણ વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે.બહુ થોડા દેશોમાંનો આ એક દેશ છે જ્યા દેશ પાસે પોતાની સેના નથી.કોસ્ટા રિકા ૧૮૨૧માં સ્પેનના આધિપત્યમાંથી સ્વતંત્ર દેશ બન્યો હતો.દેશના અર્થતંત્રમા ખેતી,દવા ઉદ્યોગ અને પર્યાવરણને આધારીત પ્રવાસન ઉદ્યોગ મુખ્ય છે. વિષુવ્રુતથી નજીક હોવાને કારણે તેની આબોહવા ઉષ્ણકટીબંધીય પ્રકારની છે. કેથોલિક( ખ્રિસ્તી) સંપ્રદાય દેશનો સત્તાવાર રાજ્યધર્મ છે.કોસ્ટા રિકાનો માનવવિકાસ આંક મધ્ય અને દક્ષિણ અમેરિકાના અન્ય દેશની સરખામણીમા ઘણો ઊંચો છે.
શ્રેણી:દેશ
ખાંભા (તા. સિહોર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સિહોર તાલુકો
બ્રાહ્મણ કોટડા (તા. મેઘરજ)
બ્રાહ્મણ કોટડા (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બ્રાહ્મણ કોટડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
ગાગોદર (તા.રાપર)
ગાગોદર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના  કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા  રાપર તાલુકામા આવેલુ  ગામ છે. ગાગોદર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમજ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમજ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:રાપર તાલુકો શ્રેણી:વાગડ
નાંગિયા (તા. અબડાસા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અબડાસા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:અબડાસા તાલુકો
કેરાળા (તા. મોરબી)
શ્રેણી:મોરબી તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
મછલીપટનમ
મછલીપટનમ ભારત દેશમાં  આવેલા આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલું મહત્વનું નગર છે. મછલીપટનમ કૃષ્ણા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે. તે હૈદ્રાબાદથી દક્ષિણ-Pપૂર્વ દિશામાં આવેલું છે. ઇસ્ટઈન્ડિયા કંપનીએ તેમની પ્રથમ મીલ અહિં સ્થાપી હતી. અને ૧૭મી સદિમાં ફ્રેન્ચ, યુકે અને નેધરલેન્ડના વેપાર માટેનું મહત્વનું મથક હતું. હાલ સોનુ અને આભૂષનોનો વ્યવસાય અહિ ખુબ વિકસ્યો છે. વળી, ચોખાની ખેતી મુખ્ય છે. ઉપરાંત ભારત હેવી ઇલેક્ટ્રિકલ્સ પણ સેના માટેના રડારનું અહી ઉત્પાદન કરે છે. અહીના "બંદર લડ્ડુ" અને "બંદર હલ્વા" ખુબ પ્રખ્યાત મિઠાઇયો છે.
નંદશંકર મહેતા
નંદશંકર મહેતા (૨૧ એપ્રિલ ૧૮૩૫ – ૧૭ જુલાઇ ૧૯૦૫) ગુજરાતી ભાષાના લેખક હતા. તેઓ તેમની નવલકથા કરણ ઘેલો માટે પ્રખ્યાત છે, જે ગુજરાતી ભાષાની પ્રથમ નવલકથા કહેવાય છે.
જીવન
નંદશંકર મહેતાનો જન્મ ૨૧ એપ્રિલ ૧૮૩૫ના રોજ ગંગાલક્ષ્મી અને તુળજાશંકરને ત્યાં નાગર બ્રાહ્મણ કુટુંબમાં સુરત ખાતે થયો હતો. ૧૦ વર્ષની વયે તેમણે અંગ્રેજી માધ્યમમાં અભ્યાસની શરુઆત કરી હતી. ૧૮૫૫માં નંદગૌરી સાથે લગ્ન બાદ તેઓ એ જ શાળામાં સહાયક શિક્ષક તરીકે જોડાયા.
૧૮૫૮માં શાળામાં મુખ્યશિક્ષક તરીકે નિમાયા અને પછીથી સુરતમાં ટીચર્સ ટ્રેઇનિંગ કોલેજમાં પ્રિન્સીપાલ પદે નિમાયા, જે પદ તેમણે ૧૮૬૭ સુધી સંભાળ્યું. તેમની કુશળતા જોઇને સરકારના પાઠ્યપુસ્તક મંડળના સભ્ય સર થિયોડોર હોપ નામના અંગ્રેજે તેમને સનદી સેવામાં જોડાવા સમજાવ્યા અને તેઓ અંકલેશ્વર ખાતે મામલતદાર તરીકે જોડાયા. ૧૮૮૦માં તેઓ કચ્છના દિવાનપદે રહ્યા અને ૧૮૮૩માં ગોધરામાં સહાયક પોલિટિકલ એજન્ટ તરીકે તેમની નિમણૂક થઇ. ૧૮૭૭માં તેમને રાય બહાદુરનો ખિતાબ મળ્યો.
૧૮૯૦માં નિવૃત્તિ પછી તેમણે ઘણી સંસ્થાઓ સાથે કામ કર્યું. ૧૭ જુલાઇ ૧૯૦૫ના રોજ સુરતમાં તેમનું અવસાન થયું.
સર્જન
તેમણે ૧૮૬૩માં કરણ ઘેલો લખવાની શરુઆત કરી અને ૧૮૬૬માં પ્રકાશિત કરી. આ નવલકથા ગુજરાતના વાઘેલા વંશના છેલ્લા રાજા કર્ણદેવ બીજાનું (c. ૧૨૯૭-૧૩૦૪) જીવનચરિત્ર ધરાવે છે, જેની અલ્લાઉદ્દિન ખીલજીની તુર્કીશ સેના સામે ૧૨૯૮માં હાર થઇ હતી.
તેમણે આર.જી. ભંડારકરની સંસ્કૃત માર્ગોપદેશિકા અને અંગ્રેજી ત્રિકોણમિતિ પાઠ્યપુસ્તકનું ગુજરાતીમાં ભાષાંતર કર્યું હતું. તેમણે અનેક સમાચારપત્રોમાં લેખો લખ્યા હતા. તેમનાં પુત્ર વિનાયક મહેતાએ તેમનું જીવનચરિત્ર લખ્યું છે.
૨૦૧૫માં કરણ ઘેલોનું અંગ્રેજીમાં ભાષાંતર થયું છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૦૫માં મૃત્યુ
ગેડી (તા.રાપર)
ગેડી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના  કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા  રાપર તાલુકામા આવેલુ  ગામ છે. ગેડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમજ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમજ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
કરોડીયા (ફતેપુરા)
કરોડીયા (તા. ફતેપુરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ફતેપુરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કરોડીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.ફતેપુરા શહેર્ ને અડિ ને આવેલા આ ગામ્ મા જ ફતેપુરા નિ હાઇસ્કુલ્ તેમજ્ કોલેજ્ આવેલિ છે, ફતેપુરા શહેર્ ના વિકાસ્ મા કરોડિયા ગામ્ નો મહત્વ નો ભાગ છે, આધુનિક જિવન જરુરિયાત્ નિ દરેક્ સગવડ આ ગામમા ઉપલબ્ધ છે.
શ્રેણી:ફતેપુરા તાલુકો
ખારી (તા. સિહોર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ખારી માં અમુક અંશે માટીકામ અને સુથારી કામ પણ થાય છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સિહોર તાલુકો
છીકારી (તા. મેઘરજ)
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
અન્નપૂર્ણા
અન્નપૂર્ણા માતા સનાતન ધર્મની એક દેવી છે. પુરાણોમાં તેમનું વર્ણન છે તે મુજબ અન્નપૂર્ણા માતાએ શંકર ભગવાનને ભોજન કરાવ્યું હતું. અન્નપૂર્ણા માતાને અન્ન પૂરૂં પાડનારી દેવી માનવામાં આવે છે. અન્ન ઓછું થાય નહિ અને જોઇએ તેટલી ભરપૂરતા રહે એવું કરનારી માતા એ અન્નપૂર્ણા માતા. . મોટા જમણની રસોઇ આગળ કેટલાક શ્રદ્ધાળુ તે ખૂટે નહિ તે માટે ‘અન્નપૂર્ણા’નો પાઠ કરાવે અથવા તેના નામનો ઘીનો દીવો બાળે છે. આદિ શંકરાચાર્યએ મા અન્નપૂર્ણાની સ્તુતિમાં અન્નપૂર્ણા સ્તોત્ર રચ્યું છે.
વ્રત
દર વર્ષે ગુજરાતી પંચાંગ પ્રમાણે માગશર સુદ છઠના દિવસથી અન્નપૂર્ણા માતાજીનાં વ્રતનો પ્રારંભ થાય છે જે ૨૧ દિવસ સુધી ચાલે છે. મોટેભાગે મહિલાઓ આ વ્રત કરતી હોય છે જેમાં ૨૧ દિવસના ઉપવાસ અથવા એકવાર જમીને માતાનું તપ કરવામાં આવે છે. એની પાછળ ભાવના એવી હોય છે કે માતા રાજી થઈને વ્રત કરનારનાં ઘરમાં અન્નના ભંડાર ભરેલા રાખે.
અન્નપૂર્ણા યોજના
વર્ષ ૨૦૧૬માં ગુજરાત સરકારના તત્કાલિન મુખ્યમંત્રી શ્રીમતી આનંદીબેન પટેલે અન્નપૂર્ણા યોજનાની શરૂઆત કરી હતી. આ યોજના હેઠળ જરૂરિયાતમંદ લોકોને ૨ રૂપિયે કિલો ઘઉં અને ૩ રૂપિયે કિલો ચોખા આપવામાં આવે છે. યોજનાના પ્રારંભિક અંદાજ મુજબ આ યોજના હેઠળ ગુજરાત રાજ્યમાં ૩ કરોડ ૮ર લાખ નાગરિકોને રાહત દરે અનાજ મળશે. આ યોજનામાં ૬૫ વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના નિરાધાર વૃધ્ધો કે જેઓ રાષ્ટ્રિય નિરાધાર વૃધ્ધો માટેની પેન્‍શન યોજના હેઠળ પેન્‍શન મળવાપાત્ર હોય પરંતુ પેન્‍શન મળતું નથી તેવા નાગરિકોને માસિક ૧૦ કી.ગ્રા. અનાજ વિનામૂલ્યે આપવામાં આવે છે. આ યોજના હેઠળ વર્ષ ૨૦૧૫-૧૬ માં સરેરાશ ૮૩૪ મે.ટન ઘઉંના જથ્થાનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું હતું.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:દેવી દેવતા
યુનિફોર્મ રિસોર્સ લોકેટર
કમ્પ્યુટિંગ (પરિકલન)માં યુનિફોર્મ રિસોર્સ લોકેટર (યુઆરએલ  (URL))ને યુનિફોર્મ રિસોર્સ આઇડેન્ટિફાયર (યુઆરઆઇ (URI)) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે જે નિશ્ચિત કરે છે કે ઓળખવામાં આવેલું રિસોર્સ કઇ જગ્યાએ છે અને તેને પાછું મેળવવાની પદ્ધતિ શી છે. લોકપ્રિય ઉપયોગમાં અને ઘણા ટેકનિકલ દસ્તાવેજોમાં અને મૌખિક ચર્ચામાં તેનો ઉલ્લેખ ઘણી વાર ખોટી રીતે યુઆરઆઇ (URI)ના સમાનાર્થી તરીકે પણ કરવામાં આવે છે. યુઆરએલ (URL)ના સૌથી જાણીતા ઉદાહરણમાં વર્લ્ડ વાઇડ વેબ પર વેબપૃષ્ઠોના એડ્રેસ માટે ઉપયોગનો સમાવેશ થાય છે જેમ કે.
ઇતિહાસ
યુનિફોર્મ રિસોર્સ લોકેટરનું સર્જન 1994માં ટીમ બર્નેસ-લી અને ઇન્ટરનેટ એન્જિનિયરિંગ ટાસ્ક ફોર્સના યુઆરઆઇ (URI) વર્કીંગ ગ્રૂપ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. આ ફોર્મેટ યુનિક્સ ફાઇલ પાથ સિન્ટેક્સ પર આધારિત છે જેમાં ડિરેક્ટરી અથવા ફોલ્ડર અને ફાઇલ અથવા રિસોર્સ નામને અલગ કરવા માટે ફોરવર્ડ સ્લેશનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ફાઇલ પાથ પૂર્ણ કરવા માટે સર્વરના નામ પ્રિપેન્ડ કરી શકાતા ન હતા ત્યાં કન્વેન્શન પહેલેથી અસ્તિત્વ ધરાવતા હતા જેની આગળ ડબલ સ્લેશ (//)આવતા હતા.
અંતિમ ડોટ સફિક્સનો ઉપયોગ કરીને ફાઇલ ફોર્મેટ નિશ્ચિત કરી શકાય છે જેથી  (file.html) અથવા   (file.txt)ની વિનંતી સીધી રીતે સર્વ કરી શકાય છે જ્યારે   (file.php) માટે પીએચપી (PHP) પ્રિ-પ્રોસેસરને મોકલવામાં આવે છે ત્યાર બાદ અંતિમ યુઝરને પ્રોસેસ થયેલું પરિણામ રજૂ કરવામાં આવે છે. પબ્લિક યુઆરએલ (URL)માં આવી અમલીકરણ આધારિત માહિતી ઓછું સામાન્ય બની રહ્યું છે. આવશ્યક માહિતી અગાઉ એમઆઇએમઇ (MIME) ટાઇપ તરીકે ઓળખાતા ઇન્ટરનેટ મિડિયા ટાઇપ આઇડેન્ટિફાયર્સનો ઉપયોગ કરીને વધુ ચોક્કસ કરી શકાય છે અને અદલાબદલી કરી શકાય છે.
બર્નર્સ-લીને ત્યાર બાદ ડોમેઇન નેમના ભાગોને યુઆરઆઇ (URI) દ્વારા અલગ પાડવા માટે ડોટનો ઉપયોગ કરવા બદલ ખેદ થયો હતો. તેમને લાગ્યું હતું કે સ્લેશનો જ ઉપયોગ થયો હોત તો સારું હતું. ઉદાહરણ તરીકે, <tt> http://www.example.com/path/to/name </tt>ને <tt> http:com/example/www/path/to/name </tt> તરીકે લખી શકાયું હોત. બર્નર્સ-લીએ એમ પણ કહ્યું હતું કે યુઆરઆઇ (URI) સ્કીમમાં કોલોન હોવાથી ડોમેઇન નેમ આગળ બે ફોરવર્ડ સ્લેશ પણ બિનજરૂરી હતા.
સિન્ટેક્સ
સિન્ટેક્સ આ પ્રમાણે છે <tt> scheme://domain:port/path? </tt><tt> query_string#fragment_id </tt>
સ્કીમ નેમના અન્ય ઉદાહરણોમાં સામેલ છે https:, gopher:, wais:, ftp:. સ્કીમ તરીકે એચટીટીપી ધરાવતા યુઆરએલ (URL) (જેમકે <tt> https://example.com/ </tt>) માટે રિક્વેસ્ટ અને પ્રતિભાવ એક સુરક્ષિત વેબસાઇટ પરથી બનાવવામાં આવે તે જરૂરી છે. પ્રમાણભૂતતાની જરૂર પડે તેવી કેટલીક સ્કીમ્સમાં યુઝરનેમ, અને કદાચ એક પાસવર્ડ પણ યુઆરએલ (URL)માં સમાવિષ્ટ કરી શકાય છે, ઉદાહરણ તરીકે <tt> ftp://asmith@ftp.example.org. </tt> આ રીતે સાંકળવામાં આવેલા પાસવર્ડ્સ સુરક્ષિત કામગીરી માટે અનુકુળ નથી, પરંતુ સંપૂર્ણ સિન્ટેક્સ આ પ્રમાણે છે <tt> scheme://username:password@domain:port/path? </tt><tt> query_string#fragment_id </tt>
નિરપેક્ષ વિ. સાપેક્ષમાં યુઆરએલ (URL)
1994માં યુઆરએલ (URL)ને વ્યાખ્યાયિત કરનારા આરએફસી (RFC) 1738 પ્રમાણે જ્યારે સ્રોતમાં બીજા સ્રોતનો ઉલ્લેખ હોય ત્યારે તેનો ઉપયોગ બીજા સ્રોતનું લોકેશન વ્યાખ્યાયિત કરવા માટે સાપેક્ષ લિંકનો ઉપયોગ કરી શકે છે". તેને એમ કહી શકાય છે, “અહીં આપેલા સાપેક્ષ પાથ સિવાયની જગ્યાને બાદ કરતા આ જ જગ્યાએ.” તેમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું હતું કે આવા સાપેક્ષ યુઆરએલ (URL) અસલી યુઆરએલ (URL) પર આધારિત છે જેમાં આયોજનબદ્ધ માળખું હોય છે જેની સાથે સાપેક્ષ કડી જોડવામાં આવે છે અને,   અને   યુઆરએલ (URL) સ્કીમ્સ હાઇઆર્કીયલનું ઉદાહરણ છે જેમાં હાઇઆર્કીના હિસ્સાને "/" દ્વારા અલગ કરવામાં આવેલ છે.
લોકેટર્સ તરીકે યુઆરએલ (URL)
યુઆરએલ (URL) એ યુઆરઆઇ (URI) છે જે “રિસોર્સને ઓળખવા ઉપરાંત સ્રોતને શોધવાનો રસ્તો પૂરો પાડે છે જેમાં પ્રાઇમરી એક્સેસ મિકેનિઝમનું વર્ણન કરવામાં આવે છે (જેમ કે તેનું નેટવર્ક લોકેશન)”.
ઇન્ટરનેટ હોસ્ટનેમ્સ
ઇન્ટરનેટ પર હોસ્ટનેમ એ એક ડોમેઇન નેમ છે જે યજમાન (હોસ્ટ) કમ્પ્યુટરને આપવામાં આવ્યું હોય છે. સામાન્ય રીતે તે હોસ્ટના સ્થાનિક નામ સાથે તેના પેરેન્ટ ડોમેઇન નામનું સંયોજન હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે en.example.orgમાં તેનું લોકલ હોસ્ટનેમ (en ) અને ડોમેઇન નેમ example.org છે. હોસ્ટનેમને સ્થાનિક હોસ્ટ ફાઇલ દ્વારા અથવા ડોમેઇન નેમ સિસ્ટમ (DNS) રિઝોલ્વર મારફત આઇપી (IP) એડ્રેસમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે. સિંગલ હોસ્ટ કમ્પ્યુટર માટે વિવિધ હોસ્ટનેમ હોય તે શક્ય છે. પરંતુ સામાન્ય રીતે હોસ્ટની ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ એક હોસ્ટનેમ પસંદ કરે છે જેનો ઉપયોગ હોસ્ટ પોતાના માટે કરે છે.
નીચે આપવામાં આવેલી મર્યાદાનું પાલન થાય ત્યાં સુધી કોઇ પણ ડોમેઇન નેમ હોસ્ટનેમ પણ હોઇ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે "en.example.org" અને "example.org" હોસ્ટનેમ હોઇ શકે છે જો તેમને આપવામાં આવેલા આઇપી (IP) એડ્રેસ ધરાવતા હોય. "xyz.example.org" ડોમેઇન નેમ કદાચ હોસ્ટનેમ ન હોઇ શકે જો તે આઇપી (IP) એડ્રેસ ધરાવતું ન હોય, પરંતુ "aa.xyz.example.org" હોસ્ટનેમ હોઇ શકે છે. દરેક હોસ્ટનેમ ડોમેઇન નેમ હોય છે, પરંતુ તમામ ડોમેઇન નેમ હોસ્ટનેમ હોતા નથી.
બાહ્ય લિંક્સ
શ્રેણી:કમ્પ્યુટર નેટવર્ક
ધ વિકિપીડિયા રિવોલ્યુશન
વિકિપીડિયા રિવોલ્યુશન: હાઉ અ બંચ ઑફ નોબડીઝ ક્રિએટેડ ધ વર્લ્ડસ ગ્રેટેસ્ટ એન્સાયક્લોપિડિયા એ ૨૦૦૯નું વેબ મીડિયા સંશોધક અને લેખક એન્ડ્રુ લિહનું લોકપ્રિય ઇતિહાસ પુસ્તક છે.
તેના પ્રકાશન સમયે તે વિકિપીડિયા (અંગ્રેજીમાં) વિકિપીડિયાનું "એકમાત્ર વર્ણન" હતું. તેમાં ૨૦૦૦ની શરૂઆતથી ૨૦૦૮ સુધીના સમયગાળાને આવરી લેવામાં આવ્યો છે. લોકપ્રિય ઇતિહાસ તરીકે લખાયેલા આ લખાણમાં જિમ્મી વેલ્સ, લેરી સેંગર અને વોર્ડ કનિંગહામના ટૂંકા જીવનચરિત્રોથી માંડીને વિકિપીડિયાના ઇતિહાસમાં માઈકલ અસાંજે વિવાદ અને સેજેન્થલર ઘટના જેવી કુખ્યાત ઘટનાઓની ટૂંકી વિગતોનો સમાવેશ થાય છે.
લિહ વિકિપીડિયા પર પ્રારંભિક પ્રભાવોના મહત્વનું વર્ણન કરે છે, જેમાં યુઝનેટ, હાઇપરકાર્ડ, સ્લેશડોટ અને મીટબોલવિકિનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ જર્મન વિકિપીડિયા, ચાઇનીઝ વિકિપીડિયા અને જાપાનીઝ વિકિપીડિયા જેવા સહોદર પ્રકલ્પમાં જોવા મળતા સાંસ્કૃતિક તફાવતોનું પણ સંશોધન કરે છે. આ પુસ્તકમાં વિકિપીડિયાના મૂળ સહ-સ્થાપક લેરી સેંગર દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલા સિટિઝનડિયમ પ્રોજેક્ટને પણ આવરી લેવામાં આવ્યો છે.
પુસ્તકમાં વેલ્સની પ્રસ્તાવના છે, તથા સ્વયંસેવકો દ્વારા વિકિપીડિયાના ભાવિની સમસ્યાઓ અને તકોની વિગતવાર રજૂઆત કરવામાં આવી છે.
મુદ્દા
તેની સ્થાપના થઈ ત્યારથી, વિકિપીડિયામાં ઝડપથી વિકાસ થયો. વિકિપીડિયાનું અડધાથી વધુ ટ્રાફિક ગુગલથી આવે છે. લિહના જણાવ્યા અનુસાર, ૨૦૦૩ સુધીમાં,"અંગ્રેજી સંસ્કરણમાં ૧૦૦,૦૦૦ થી વધુ લેખ હતા, જે તેને વ્યાવસાયિક ઓનલાઇન જ્ઞાનકોશ સાથે સરખાવી દે છે. તે સ્પષ્ટ હતું કે વિકિપીડિયા મોટી લીગમાં જોડાયું હતું."લિહ સમજાવે છે કે"પુરવઠો અને માંગ બંનેને કારણે વિકિપીડિયા ત્વરિત ઘટના બની ગયું. સંતુલિત અને વિશ્વસનીય સામગ્રી એ ઊંચી માંગમાં એક દુર્લભ વસ્તુ છે. ઇન્ટરનેટમાં સ્વયંસેવકોનો બહોળો પુરવઠો છે, જે જ્ઞાનનો ઊંડો સમૂહ વહેંચવા તૈયાર છે, પરંતુ તે ભૌગોલિક અને તર્કસંગત રીતે વ્યાપકપણે વિખેરાઈ જાય છે. આ બંને ઘટકોને એક સાથે જોડવા માટે ઓનલાઇન પ્રદાન કરો, અને તમારી પાસે વિકિપીડિયા છે."સ્થાપક વેલ્સએ કહ્યું છે કે, "અમે ઇન્ટરનેટને ચૂસતા નથી." તેમ છતાં લિહે કહ્યું છે કે કેટલાક "ટીખળકર્તા" સોફોમોરિક ટુકડાઓ દાખલ કરે છે.
આવકાર
ધ વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ અનુસાર,"થોડા વર્ષ પહેલાં, અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું સંદર્ભ કાર્ય યોંગલ એનસાયક્લોપીડિયા તરીકે ઓળખાતું હતું. હજારો વોલ્યુમ ધરાવતા વિશાળ પ્રોજેક્ટમાં લગભગ ૨,૦૦૦ વિદ્વાનોનું જ્ઞાન એકઠું થયું હતું અને ૧૪૦૮માં ચીનમાં પ્રકાશિત થયું હતું. લગભગ ૬૦૦ વર્ષ પછી, વિકિપીડિયાએ ૨૫થી ઓછા કર્મચારીઓ અને કોઈ સત્તાવાર સંપાદક વિના તેના કદ અને વ્યાપને પાર કરી લીધું."ધ વૉલ સ્ટ્રીટ જર્નલ એમ પણ કહે છે કે લિહનું પુસ્તક કંઈક અંશે વિકિપીડિયા જેવું જ છે.
ધ ટેલિગ્રાફે જણાવ્યું હતું કે લેખક "વિકિપીડિયાની પ્રતિભાની સ્પષ્ટ ભાવના વ્યક્ત કરે છે અને તેને જન્મ આપનારી કમ્પ્યુટિંગ સંસ્કૃતિ પર ઉપયોગી પુસ્તક પૂરું પાડે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:પુસ્તક
ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ
right|thumb|300x300px|વરાળ ઍંજિન ઔદ્યોગિક ક્રાંતિનું પ્રતિક ગણાય છે. અઢારમી સદીના ઉત્તરાર્ધ અને ઓગણીસમી સદીના પૂર્વાર્ધના સમયમાં વિશ્વના કેટલાક દેશોમાં તકનિકી, સામાજિક આર્થિક અને સાંસ્કૃતિક સ્થિતિમાં ઘ્ણો મોટો બદલાવ આવ્યો. તેને જ ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ (Industrial Revolution)ના નામે ઓળખવામાં આવે છે. જેની શરુઆત બ્રિટનથી થઈ હતી. આ સમયને વિશ્વની 'ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ' તરીકે ઓળખાવવાની શરુઆત 'લેક્ચર્સ ઓન ધી ઇન્ડસ્ટ્રીયલ રિવોલ્યૂશન ઇન ઇંગ્લેન્ડ'થી થઈ હતી. તેના લેખક દ્વારા ૧૮૪૪માં આ સમયને ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ તરીકે ઓળખાવાયો હતો.
ઔદ્યોગિક ક્રાંતિબની શરુઆત વસ્ત્ર ઉદ્યોગમાં મશીનીકરણથી થઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે. આ સાથે જ્ લોખંડ બનાવવાની પણ તકનીકો આવી અને ખનીજ કોલસાનો અત્યાધિક ઉપયોગ થવા લાગ્યો.કોલસાને બાળીને તેની વરળની શક્તિનો ઉપયોગ પણ શરુ થયો. આ રીતે ચાલતા મશીનોના આગમનથી ખાસ કરીને વસ્ત્ર ઉદ્યોગના ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર રીતે વૃદ્ધિ થઈ. ઓગણીસમી સદીના પ્રથમ બે દસકાઓમાં સંપૂર્ણ રીતે ધાતુમાંથી બનેલા સધનોનો પણ ઉપયોગ શરુ થયો. તેના પરિણામ સ્વરુપે બીજા ઉદ્યોગોમાં ઉપયોગમાં આવી શકે તેવા મશીનોની શોધ અને ઉપયોગ પણ શક્ય બન્યો.
ઘણા વિચારકોનો મત એવો છે કે, ગુલામ દેશોના શોષણ અને તે દેશોમાંથી લૂંટ કરીને આ પ્રકારની ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ કરાઇ હતી. ઔદ્યોગિક ક્રાંતિના વિકાસ માટે પૂંજી આવશ્યક ચીજ છે અને ભારત તેમજ અન્ય દેશોમાં શોષણ કરીને આવા સંશાધનોનો વિકાસ કરવામાં આવ્યો હતો.
ઇતિહાસ
right|thumb|300x300px|સન ૧૮૬૮માં જર્મનીના એક્ શહેરમાં આવેલા કરખાનાના મશીનનું દ્રશ્ય. ઇસુની ૧૬મી અને ૧૭મી સદીમાં યુરોપના કેટલાક દેશોએ વહાણ માર્ગે અન્ય મહાદ્રીપો પર પોતાનું આધિપત્ય જમાવ્યું હતું. ત્યાં તેઓએ પોતાના ધર્મ અને વેપારનો પ્રચાર કર્યો. તે સમયમાં મશીનોની શોધ નહિવત્ હતી. જહાજ પણ લાકડાના જ બનતા હતા. જે વસ્તુનો ભાર ઓછો પણ મૂલ્ય વધુ હોય તેવી ચીજોનો વેપાર સાત સમુદ્રની પાર પણ થતો હતો. આ યુગમાં આંતર રાષ્ટ્રીય વેપારનો સારી રીતે વિકાસ થયો. બીજી તરફ તેના કારણે ખેતીનું પ્રમાણ ઘટવા લાગ્યું. શોષિત દેશોમાં છળવળ શરુ થઈ અને અમેરિકા તથા ફ્રાંસને આઝાદી મળી.આ સાથે ઉદ્યોગોનો પણ વિકાસ થયો.
ભારતમાં ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ
પ્રાચીન કાળમાં ભારત એક સંપન્ન દેશ હતો. ભારતીય કારીગરો દ્વારા બનાવાયેલો માલ અરબ, મિસ, ફ્રાંસ, ઇંગ્લેન્ડ વગેરે દેશોના બજારોમાં વેચાતો હતો અને ભારત સાથે વેપાર કરવા માટે અન્ય દેશોમાં સ્પર્ધા જેવું વાતાવરણ હતું. આથી જ વિદેશીઓ ભારતને લૂંટવા માટે આવેલા, જેમાં અંગ્રેજો સૌથી છેલ્લા હતાં. સન ૧૬૦૦માં ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીની અંગ્રેજો દ્વારા સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. આ કંપની ભારતમાં બનેલો માલ ઇંગ્લેન્ડ લઈ જઈને વેચતી હતી. ભારતની વસ્તુઓ જેમાં ખાસ કરીને રેશમ અને મખમલમાંથી બનેલુ કાપડ ઇંગ્લેન્ડમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય હતું. એ ત્યાં સુધી કે ઇંગ્લેન્ડની મહારાણી પણ ભારતીય વસ્ત્રો પહેરવામાં પોતાનું ગૌરવ સમજતી હતી. પણ આ સ્થિતિ વધુ લાંબા સમય સુધી ન રહી. ઔદ્યોગિક ક્રાંતિના પરિણામે ઇંગ્લેન્ડમાં મોટા પાયે માલ તૈયાર થવા લાગ્યો. અંગ્રેજ વેપારીઓને ત્યાંની સરકારનો પૂર્ણ સહયોગ હતો.
કેટલાક વિદ્વાનોના મત મુજબ ભારતમાં ઔદ્યોગિક ક્રાંતિની શરુઆત સન ૧૮૫૦થી શરુ થઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે. સન ૧૮૫૩-૫૪માં ભારતમાં રેલ અને તારની સુવિધાઓ શરુ થઈ હતી. રેલના કારણે ભારતના ઉદ્યોગોને વિશેષ સહાયતા મળી. બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી ભારતીય ઉદ્યોગોનો એથી પણ વધુ વિકાસ થયો. ઉત્પાદન શક્તિમાં પણ વધારો થયો. વિવિધ ક્ષેત્રે મશીનોનો ઉપયોગ. દ્રિતિય વિશ્વયુદ્ધના અંત સુધીમાં ભારતની ગણના વિશ્વના પ્રથમ દસ દેશોમાં થતી હતી. ભારત સાબુ, સાકર અને સિમેન્ટના ઉત્પાદનમાં સ્વનિર્ભર દેશ હતો.
સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ મથક
સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ મથક (IATA: AMD, ICAO: VAAH) ભારતના ગુજરાત રાજ્યના બે મુખ્ય શહેરો - અમદાવાદ અને રાજધાની ગાંધીનગરને સેવા આપે છે. આ હવાઈમથક અમદાવાદ રેલ્વે સ્ટેશનથી લગભગ ૮ કિમી (૫.૦ માઇલ) દૂર આવેલું છે. તેનુ નામ ભારતના પૂર્વ નાયબ વડાપ્રધાન સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યુ છે. હવાઈમથક ૧,૧૨૪ એકર (૪.૫૫ કિ.મી) ક્ષેત્રમાં ફેલાયેલુ છે અને તેની ઉડાન પટ્ટી 3599 m લાંબી છે. વર્ષ ૨૦૧૪-૧૫માં ૪૮ લાખ પ્રવાસીઓએ આ હવાઈ મથકની સેવા લીધેલી અને આમ પ્રવાસીઓની સંખ્યાની દૃષ્ટિએ આ ભારતનું આઠમું સૌથી વ્યસ્ત હવાઈ મથક ગણાયું છે. અહીંથી રોજના સરેરાશ ૨૫૦ વિમાનો ઉડાન ભરે છે.
ઇતિહાસ
આ હવાઈમથકની સ્થાપના સને ૧૯૩૭માં થયેલી, જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય સેવાની શરૂઆત સને ૧૯૯૨માં થયેલી. તેને આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈમથકનો દરજ્જો ૨૩ મે ૨૦૦૦ના રોજ પ્રાપ્ત થયો. વર્ષ ૨૦૧૦માં આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસીઓ માટે નવું ટર્મિનલ ૨ ખુલ્લું મૂકવામાં આવ્યું હતું. સાથે જ સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની 18 ft ઊંચી પ્રતિમાનું પણ આ હવાઈ મથક ખાતે અનાવરણ કરવામાં આવ્યું હતું. વર્ષ ૨૦૧૫માં એરપોર્ટ્સ ઓથોરીટી ઓફ ઇન્ડિયા (AAI) દ્વારા આ હવાઈ મથક ઉપરાંત ચેન્નઈ, કોલકાતા અને જયપુરના હવાઈ મથકોનાં ખાનગીકરણની દરખાસ્તો મંગાવવામાં આવી હતી.
સંદર્ભો
શ્રેણી:અમદાવાદ શ્રેણી:અમદાવાદમાં પરિવહન શ્રેણી:ગુજરાતનાં હવાઈ મથકો
ઇસ્મત ચુગતાઈની કૃતિઓની યાદી
ઈસ્મત ચુગતાઈ ભારતીય ઉર્દૂ ભાષાના લેખક છે. લિહાફ (૧૯૪૨) અને ચુઇ મુઇ (૧૯૫૨) જેવી ટૂંકી વાર્તાઓ માટે જાણીતી, તેણીએ નવલકથાઓ અને બિન-કાલ્પનિક નિબંધો સહિત અન્ય કૃતિઓ પણ લખી હતી. ચુગતાઈની અધૂરી આત્મકથા કાગઝી હૈ પૈરહન મરણોત્તર પ્રકાશિત થઈ હતી.
હિંમતનગર તાલુકો
હિંમતનગર તાલુકો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સાબરકાંઠા જિલ્લાનો મહત્વનો તાલુકો છે. હિંમતનગર આ તાલુકાનું તેમ જ સાબરકાંઠા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:સાબરકાંઠા જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
ઘાણીથર (તા.રાપર)
ધાણીથર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના  કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા  રાપર તાલુકામા આવેલુ  ગામ છે. ધાણીથર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમજ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમજ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:રાપર તાલુકો શ્રેણી:વાગડ
ગુંદાળા(ટા) (તા. સિહોર)
ગુંદાળા (ટાણા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સિહોર તાલુકો
નાના નાન્દ્રા (તા. અબડાસા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અબડાસા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:અબડાસા તાલુકો
બોઈસર
બોઈસર (Boisar) એક ઔદ્યોગિક વિસ્તાર છે, જે ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના પાલઘર જિલ્લામાં આવેલ છે. તે વિરાર થી ઉત્તર દિશામાં 42 km જેટલા અંતરે પશ્ચિમ રેલવેના મુંબઇ ઉપનગરીય વિભાગના મુંબઈ ઉપનગરીય રેલવે માર્ગ પર આવેલ છે.
પરિવહન
બોઈસર સ્ટેશન પર નીચેની ટ્રેનની સગવડ છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર શ્રેણી:પાલઘર જિલ્લો
છીતાદરા (તા. મેઘરજ)
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
બૂચ (વૃક્ષ)
બૂચનું વૃક્ષ અથવા બૂચ (અંગ્રેજીમાં Indian cork tree), એ મિલિંગટોનીઆ ગોત્રનું એક માત્ર સભ્ય છે. આ વૃક્ષ દક્ષીણ અને દક્ષીણ-પુર્વ એશીયાનું મુળ વતની છે. આ વૃક્ષના લાકડા અને છાલમાંથી બોટલને મારવા માટે લાકડાના બૂચ બનતા હોવાથી વૃક્ષનું નામ પણ બૂચ પડ્યું છે.