cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ચા
ચા અથવા ચાઇ માંથી વ્‍યુત્‍પન્‍નરૂપ
હમણાં સુધી, 1980થી અગાઉ નહિં તેમ ઉત્તર અમેરિકન અંગ્રેજીમાં ભારતી મસાલાવાળી કાળી ચાનો સ્‍પષ્‍ટ અર્થ ધરાવતો ’ચાઇ’ શબ્‍દ દાખલ થયો હતો. જો કે અન્‍ય ભાષાઓમાં આ કિસ્‍સો નથી જયાં "chai" નો સામાન્‍ય રીતે અર્થ ફકત કાળી ચા થાય છે. (કારણ કે પૂર્વ એશિયા બહાર પરંપરાગત રીતે લોકો લીલી કરતાં વધુ કાળી ચા પીવે છે) આમ, અંગ્રેજી થોડી ભાષાઓમાંની એક છે જે ’ચા’ ને teh માંથી આવેલ’’ શબ્‍દ અને Cha માંથી આવેલ’’ શબ્‍દના બે ઉચ્‍ચારણો કરવા દયે છે. જેમ મોરક્કન વાતચીત અરબીમાં (દરીજી) મોરક્કન અરબીના કિસ્‍સામાં ’’એશ-શે’’ એટલે ’’સામાન્‍ય અથવા કાળી મધ્‍ય પૂર્વીય ચા’’ જયારે ’’અટેય’’ નો અર્થ વિશિષ્‍ટતાવાળી ચા - જે ઝેજીઆંગ અથવા ફયુજીઆન લીલી ચા સાથે તાજા ફુદીનાના પાન વાળી છે. શાસક મુલય હસને બાર્બરી પાઇરટસે ત્‍યારપછી આરબ વિશ્‍વમાં મોરકકન પ્રજાને પૂર્વી ચાઇનીઝ ચાનો અદભુત શોખ લાગ્‍યો હતો. તેમ કહેવાય છે. આમ તેઓએ સામાન્‍ય શબ્‍દ ’’એશ-શય’’ માંથી અલગ આ ખાસ ચા માટેનો શબ્‍દ મેળવ્‍યો હતો. જુઓ મોરક્કન ચા સંસ્‍કૃતિ
દક્ષિણ અમેરિકા કદાચ એકમાત્ર સ્‍થળ છે જેમાં આ પીણાનું વર્ણન કરવા ચા સબંધી ન હોય તેવો શબ્‍દ વપરાય છે (ખાસ કરીને એન્‍ડ્રીયન દેશો) કારણ કે ચા આવ્‍યા પહેલાં ઘણાં સમય અગાઉ આવું જ ઉદ્દીપક પીણું યર્બામટે  પીવામાં આવતું હતું.
ચા સંસ્‍કૃતિ
ઘણી સંસ્‍કૃતિઓમાં ચા ઉંચા વર્ગના સામાજિક પ્રસંગોએ રખાતી હતી જેમ કે બપોરની ચા અને ચા પાર્ટી. તે દિવસની શરૂઆતમાં સ્‍ફુર્તિ વધારવા પીવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં થીઓપીલાઇન અને બાઉન્‍ડ કેફીન હોય છે.(જેને કયારેક ’થીએન’ કહેવાય છે) જો કે કેફીન વગરની ચા પણ હોય છે. આરબ સંસ્‍કૃતિ જેવી ઘણી સંસ્‍કૃતિઓમાં સામાજિક મેળાવડા માટે ચા કેન્‍દ્રબિંદુ હોય છે. વધુમાં, ઇરાન, પર્શિયન સંસ્‍કૃતિમાં ચાનો ઇતિહાસ શોધવા જેવો છે. એક પ્રાપ્‍તિસ્‍થાન જણાવેલ છે કે, ’’ઇરાનીય કુટુંબના મહેમાન બનો ત્‍યારે સૌ પ્રથમ ઓફર કરાતી વસ્‍તુ ચા છે’’
જુદી જુદી સંસ્‍કૃતિઓમાં ચાના ઉત્‍સવો વધી રહ્યાં છે જેમાં જાપાનમાં જટિલ, ઔપચારિક અને શાંત લોકો પ્રખ્‍યાત વ્‍યકિતઓમાંના એક છે. અન્‍ય ઉદાહરણો ચાઇનીઝ ચા ઉત્‍સવ છે જેમાં આ ઉકાળવાની કેટલીક પરંપરાગત પધ્‍ધતિઓનો ઉપયોગ હોય છે. ચાઇનીઝ ચાના ઉત્‍સવનું એક સ્‍વરૂપ ગોંગ્‍ફુ ટી સેરેમની છે. સામાન્‍ય રીતે નાના યીકસીંગ માટીના ટીપોટ અને ઉલોંગ ચા વાપરવામાં આવે છે.
અમેરીકન કવિ વોલેસ સ્‍ટીવન્‍સે કે જેઓ ચા નો કલ્‍પના કરતા હતાં તેમણે ઇલેએનોર કુકે ’’વાંચન માટેના રૂપક તરીકે ચા પીવાના નાજુકપણે ગર્ભિત અલંકાર’’ સાથે માન આપ્‍યું હતું.(પાંદડાઓમાંથી પીણું ગળવું) તેની ’ચા’ ને ઉદાહરણ તરીકે જુઓ
તૈયાર કરવાની રીત
ચાનો કપ બનાવવાની પરંપરાગત પધ્‍ધતિ છૂટા ચાના પાંદડાઓ સીધા જ અથવા ચા રેડવાના વાસણથી ચાના વાસણ અથવા ચાના કપમાં મૂકવાની અને તેના પર ગરમ પાણી રેડવાની છે. થોડીક મીનીટો પછી સામાન્‍ય રીતે ફરીવાર પાંદડાઓને દૂર કરવામાં આવે છે જે કાં તો ઇન્‍ફયુઝર હટાવીને અથવા પીરસતી વખતે ચા ને ગાળીને કરવામાં આવે છે.
મોટાભાગની લીલી ચાને લગભગ ત્રણ મીનીટ સુધી પલળવા દેવાય છે જો કે કેટલાક પ્રકારની ચા ને દસ મીનીટ જેટલી જરૂર પડે છે. ચાના કડકપણામાં પલાળવાના સમય બદલાવીને નહીં પરંતુ વાપરવામાં આવતા પાંદડાઓની માત્રા બદલીને ફેરફાર કરી શકાય છે. પાણીની માત્રાદીઠ વપરાતી ચાની માત્રા દરેક ચાએ અલગ અલગ હોય છે. પરંતુ ઉપર તૈયાર કર્યા મુજબ દરેક ચાના કપમાં ભરેલ પાણી (200 મી.લી)(8 oz)દીઠ સહેજ વધુ ભરેલ ચમચી ચા (લગભગ 5ml) એ એક મૂળભૂત રેસીપી છે. આસામ જેવી વધુ કડક ચા જે દૂધ સાથે પીવાની હોય છે તેને વધુ પાંદડાઓથી તૈયાર કરવામાં આવે છે અને વધુ દાર્જિંલીંગ જેવી ઉંચી ગુણવત્તાની ઉગાડેલી ચા થોડા ઓછા પાંદડાઓથી તૈયાર કરાય છે.(કારણ કે મધ્‍યમ- સ્‍વાદની વધુ કડક લહેજત શેમ્‍પેન નોટસ ભૂલાવી શકે છે.)
ચા ઉકાળવા માટેનું શ્રેષ્‍ઠ ઉષ્‍ણતામાન તેના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે. જે ચાનો ઓકિસજન સાથેની પ્રક્રિયાનો સમયગાળો ઓછો અથવા ન હોય તેવી લીલી અથવા સફેદ ચા વધુ નીચા ઉષ્‍ણતામાને ઉકાળવામાં આવે છે જે 65 and 85 Cની વચ્‍ચે હોય છે. જયારે લાંબા ઓકસીડેશન સમયગાળાવાળી ચાને લગભગ 100 °Cના વધારે ઉંચા ઉષ્‍ણતામાને ઉકાળવી જોઇએ. આથવણવાળી ચામાં જોવા મળતા વિશાળ, જટિલ, સ્‍વાદિષ્‍ટ ફેનોલિક મોલેકયુલ્‍સને બહાર લાવવા વધુ ઉંચા ઉષ્‍ણતામાનની જરૂર હોય છે, જો કે પાણી ઉકાળવાથી પાણીમાં ભળેલા ઓકિસજનની માત્રા ઘટે છે.
કેટલીક પ્રકારની ચાને એક જ ચાના પાંદડાઓ વાપરીને અમુક વખત ઉકાળવામાં આવે છે. ચીનમાં ઐતિહાસિક રીતે ચા અસંખ્‍ય રેડવાની પ્રક્રિયામાં વહેંચાયેલી છે. પ્રથમ રેડવાની પ્રક્રિયા ચાને ધોવા માટે તરત જ રેડવામાં આવે છે અને પછી બીજા અને વધુ રેડવામાં આવેલ પીણાને પીવામાં આવે છે. ત્રીજાથી પાંચમાં સુધીની રેડવાની પ્રક્રિયાને લગભગ હંમેશા માટે ચા નો શ્રેષ્‍ઠ રેડવાની પ્રક્રિયા ગણાય છે જો કે જુદી જુદી ચા અલગ-અલગ રીતે ખુલે છે અને તેમને જીવંત બનાવવા વધુ ગરમ પાણી રેડવાની જરૂર પડે છે.
કાળી ચા
ઉકાળવાના બિંદુ સમયે કાળી ચા માટે પાણી ઉમેરવું જોઇએ.99 °C કાળી ચાના ઘણાં સક્રિય તત્‍વો 90 (195 F)થી નીચેના તાપમાને વિકાસ કરતા નથી. કેટલીક વધુ કોમળ ચા માટે ઓછા ઉષ્‍ણતામાનની ભલામણ કરવામાં આવે છે. વપરાતી ચા જેટલી જ ઉષ્‍ણતામાનની આખરી સ્‍વાદ પર વ્‍યાપક અસર કરે છે. કાળી ચા બનાવતી વખતે આવી સામાન્‍ય ભૂલ પાણીને ઓછા ઉષ્‍ણતામાનને વાપરવાની છે. સમુદ્રની સપાટીથી વધતી ઉંચાઇએ પર્વતીય વિસ્‍તારોમાં ઉકળવાનું બિંદુ ઘટતું હોઇને તે કાળી ચા ઉકાળવાનું મુશ્‍કેલ બનાવે છે એવી પણ ભલામણ કરવામાં આવે છે કે ચા બનાવતા પહેલાં ચાનું વાસણ ગરમ કરવું જોઇએ. જે વાસણમાં થોડું વધારે ઉકળતું પાણી નાંખીને, થોડીવાર હલાવીને તેને કાઢતા પહેલાં કરી શકાય છે. કાળી ચા સામાનય રીતે લગભગ 4 મીનીટ સુધી ઉકાળવામાં  આવે છે અને 30 સેકન્‍ડથી વધુ અથવા પાંચ મીનીટથી વધુ (બ્રિટનમાં બ્રુઇંગ અથવા મેશીંગ  તરીકે ઓળખાતી પ્રક્રિયા) પલળવા દેવી જોઇએ નહીં. તેવું સામાન્‍ય પણે કહેવાય છે કે પાંચ મીનીટથી પલળવાનો સમય ચાને કડવી બનાવે છે. (બ્રિટનમાં ઉકાળવામાં આવે છે તેવું આ તબકકે કહેવાય છે) પરંતુ હકીકતમાં ચોક્કસ સમય ચાના પ્રકાર અને પાણીની ગુણવત્તા જેવા અસંખ્‍ય પરિબળો પર આધાર રાખે છે અને કડવાશ ત્રણ મીનીટ જેટલા વહેલા સમયમાં અથવા લાંબા સમયથી પલાળવા  પછી પણ ન જઇ શકે. જયારે ચા ને પર્યાપ્‍ત લાંબા સમય સુધી ઉકાળવામાં આવી હોય અને પીનારના સ્‍વાદને અનુરૂપ કરવામાં આવી હોય ત્‍યારે પીરસતી વઅતે ગાળવી જોઇએ. કાળી (લાલ) ચાની લોકપ્રિય જાતોમાં આસામ ચા, નેપાળ ચા, દાર્જીલીંગ ચા, નીલગીરી ચા અને સિલોન ચા નો સમાવેશ થાય છે.
લીલી ચા
લીલી ચા માટેનું પાણી ચાની પતી જેટલી ઉચ્‍ચ ગુણવત્તાની હોય તેટલું પાણીનું ઉષ્‍ણતામાન નીચું.80 to 85 C બહુ વધારે ગરમ પાણીથી લીલી ચાની પતી કડવી બનીને દાજી જતી હોય છે. જેમાં ચા પીરસવામાં આવતી હોય તે પાત્રો કીટલી અથવા મગને પણ ચા રેડતા અગાઉ હુંફાળા પાણીથી ધોવા જોઇએ કે જેથી ચા તરત જ ઠરી ન જાય. ઉચ્‍ચ ગુણવત્તાની લીલી અથવા સફેદ ચામાં સતત વધતા ઉષ્‍ણતામાન મુજબ ચાની વિવિધતાને આધારે પાંચ ગણું નવું પાણી ઉમેરી શકાય.
ઉલોંગ ચાઃ
ઉલોંગ ચાને 90 to 100 C ની આસપાસ ઉકાળવી જોઇએ અને તેને ઉકાળવાના વાસણમાં ચા રેડતા પહેલા વાસણને હુંફાળું બનાવવું જોઇએ. યિક્સીગ પર્પલ માટીની કીટલી ઉલોંગ ચા માટેનું પરંપરાગત વાસણ ગણાય. ઝરણાના પાણીના ખનીજથી ચામાં વધુ સુગંધ આવતી હોવાથી ઉત્તમ પરીણામ માટે ઝરણાંનું પાણી વાપરો. ઉચ્‍ચ ગુણવત્તાની એક જ પતીમાંથી વારંવાર ઉકાળી શકાય છે અને ઉલોંગ ચાની પતીને વારંવાર ઉપયોગમાં લેવાથી તેની ગુણવત્તા સુધરે છે જે લીલી ચામાં શકય નથી. સામાન્‍ય રીતે એક જ પતીને ત્રણથી પાંચ વખત ઉકાળવામાં આવતી હોય છે અને સામાન્‍ય રીતે ત્રીજી વખત બોળવાથી ઉત્તમ બનતી હોય છે
પ્રિમિયમ અથવા નરમ ચાઃ
અમુક પ્રકારની ખાસ કરીને લીલી ચા અને ઉલોંગ ચા ઓછા સયમ સુધી બોળી રાખવામાં આવે છે જેને કયારેક તો માત્ર ૩૦ સેકન્‍ડથી પણ ઓછા સમય સુધી પલાળવામાં આવતી હોય છે. ચાની ગણણી ઉપયોગ કરવાથી જો ટી-બેગનો ઉપયોગ ન કર્યો હોય તો આથવણને અંતે પાણીમાંથી ચાની પતી છૂટી પડે છે. તેમ છતાં કાળી દાર્જિલીંગ ચા, પ્રિમિયમ ઇન્‍ડિયન ચા ને સરેરાશ સમય કરતા વધુ સમય સુધી બોળી રાખવાની જરૂર પડે છે. ઢોળાવની ઊંચાઇ અને લણણીના સમયથી સ્‍વાદમાં જુદો જુદો તફાવત આવતો હોય છે. યોગ્‍ય સંગ્રહ અને પાણીની ગુણવત્તાથી સ્‍વાદ પર મોટા પાયે અસર થતી હોય છે.
ચા પીરસવી
પ્રિ-ટેનીન ચાને કપમાં રેડયા વગર સાચવી રાખવાના હેતુથી બીજી કીટલીનો ઉપયોગ કરી શકાય. ચા પલાળવા માટેની કીટલી કાચ વગરની માટીની બનેલી હોય તે ઉત્તમ ગણાય છે. યિક્સીગ વાસણો આના માટે ખૂબ જ પ્રખ્‍યાત છે જેને ઉત્તમ ગુણવત્તાવાળી માટીમાંથી બનાવવામાં આવે છે. ચા પીરસવા માટેની કીટલી સામાન્ય રીતે પોર્સલીનની હોય છે. જેમાં ઉષ્‍ણતા સારી રીતે ટકી રહે છે. મોટી કીટલીઓ ૧૯મી સદીના ઉતરાર્ધનીશોધ છે. કારણ કે આ સમય પહેલાની ચા ખૂબ જ દુર્લભ અને ખર્ચાળ હતી. ચાના અનુભવી રસીયાઓ અમુક વખત એવો આગ્રહ રાખે છે કે ચાને પાણીમાં નાખતી વખતે હલાવવી ન જોઇએ (આ પ્રક્રિયાને યુ.કે.માં ’’વાઇન્‍ડિગ’’  કહેવાય છે. ) ચાને સામાન્‍ય રીતે હલાવવાથી કદાચ સારી બનશે પણ તેમ કરવાથી ઉકળતી વખતે જે રીતે ટેનીન છૂટુ પડે તે જ રીતે આમાં પણ બનશે. એજ કારણસર ટીબેગ્સમાંથી છેલ્લા ટીપાં નીચોવવા ન જોઇએ. જો વધુ કડક ચાની ઇચ્છા હોય તો ચાની પતી વધુ નાખવી જોઇએ.
ચામાં દૂધ ઉમેરવાની પ્રક્રિયાઃ
ચાનો એક કપ તૈયાર કરવા માટેની પધ્‍ધતિનો ક્રમ બહુ-ચર્ચિત વિષય રહ્યો છે. અમુક લોકો એમ કહે છે કે UHT દૂધની જેમ જ તાજા દૂધમાં ઊંચા ઉષ્‍ણતામાને ઉકળેલી ચાથી પ્રોટિન વિકૃત થતુ હોવાથી ચાની પહેલા દૂધ નાંખવું જોઇએ. બીજા લોકો એવો આગ્રહ રાખે છે કે ચાનો કાવો તૈયાર કર્યા પછી દૂધ નાંખવું વધુ સારું ગણાય, કારણ કે મોટાભાગની ચાને કાવો તૈયાર કરવા માટે શકય તેટલી ઉકાળવાની જરૂર પડતી હોય છે. કાવો તૈયાર થવાના નિર્ણાયક તબકકે દૂધ ઉમેરવાથી કાવો ઠંડો પડે છે. કીટલીનો ઉપયોગ કરવાને બદલે કપમાં રેડવામાં આવે તો તેનો અર્થ એવો થાય કે સારી ચાની માદક સુગંધને પૂરી રીતે માણી શકાય નહિં ચાનો કાવો તૈયાર થયા પછી દૂધ ઉમેરવાથી ચામાં ખાંડ ઓગાળવી સહેલી પડે અને ચાનો રંગ જોઇ શકાતો હોવાથી દૂધ ઇચ્‍છિત પ્રમાણમાં ઉમેરવાનો ખ્‍યાલ આવે.
યુરોપિયન હાર્ટ જર્નલમાં  પ્રગટ થયેલા એક અભ્‍યાસથી એવું જાણવા મળ્યું કે ચાની અમુક લાભકારી અસરો દૂધ ઉમેરવાથી નષ્‍ટ પામે છે.
અન્‍ય સંયોજન
પ્રક્રિયા દરમિયાન વિવિધ પ્રકારની ચામાં અન્‍ય સુગંધી દ્રવ્‍યો ઉમેરવામાં આવતા હોય છે. જેમાં, ચાઇનીઝ, જાસૂદના તેલથી મિશ્રિત અથવા જાસૂદના ફૂલોના અર્કથી મિશ્રિત જાસ્‍મીન ચા, ભારતીય મસાલા ચાની જાતો અને અર્લ ગ્રે ચા જેમાં બર્ગામોટના તેલનું તત્‍વ હોય છે. નવતર સુગંધની એક વિશાળ શ્રેણી આવી પરંપરાગત ચામાં ઉમેરેલી હોય છે. પશ્ચિમ ભારતમાં લોકો લીંબુ ચા અથવા લીંબુ મસાલા ચા પણ પીતા હોય છે. લીંબુ ચામાં સામાન્ય રીતે લીંબુનો રસ અને ખાંડ સહિત ગરમ ચા હોય છે. મસાલા લીંબુ ચામાં શેકેલા જીરૂનો ભૂકો, લીંબુનો રસ, કાળું મીઠું અને ખાંડ હોય છે. જેનાથી રસદાર સ્‍વાદ માણવા મળે છે.
ચામાં ઉમેરવામાં આવતા અન્‍ય સંયોજનમાં ખાંડ, મધ અથવા ઘન મધના ટીપા લીંબુ (રશીયા અને ઇટાલીમાં પરંપરાગત રીતે) ફળનો મુરબ્‍બો, અજમો વિગેરે ઉમેરવામાં આવતો હોય છે. ચીનમાં મીઠી ચાને સ્‍ત્રીઓના પીણા તરીકે ગણવામાં આવતી. મોંગોલીયા, તીબેટ અને નેપાળ જેવા ઠંડા પ્રદેશોમાં જરૂરી કેલરી મેળવવાના હેતુથી માખણ ઉમેરવામાં આવતું. તિબેટીયન માખણીયા ચામાં સીંધાલૂણ અને યાક ગાયનું માખણ હોય છે જેને નળાકાર વાસણમાં સખત રીતે હલાવવામાં આવે છે. મીઠાવાળી ચા માટે પણ આવી રીતે કરી શકાય. ઉત્તર પાકિસ્‍તાનની હિંદુકુશ પર્વતમાળામાંની અમુક સંસ્‍કૃતિઓ આ પ્રકારની ચાનું સેવન કરવામાં આવે છે.
અમુક જુદી જુદી ઊંચાઇએથી ચા રેડીને પણ ચાની સુગંધમાં ફેરફાર કરી શકાય ઓકિસડાઝેશન વિવિધ માત્રામાં પરીણમે છે. ઉત્તર આફ્રિકા(દા.ત. મોરોકકો)માં લોકો મુખ્‍યત્‍વે ઊંચાઇથી ચા રેડવાની કળાનો ઉપયોગ કરતા હોય છે. પશ્ચિમ આફ્રિકા(દા.ત. ગીનીવ, માલી, સિનગેલમાં પણ આ પધ્‍ધતિનો ઉપયોગમાં કરવામાં આવે છે.) જેમાં ચાની સુગંધમાં હકારાત્‍મક સુધારો થતો હોય છે. પણ તે તાત્‍કાલિક સેવન કરવા માટેનો કાવો ઠંડો કરવાની ટેકનિક જ છે. અમુક સંસ્‍કૃતિઓમાં ચા રેડવાની અમુક ઊંચાઇને આધારે ચાને જુદા જુદા નામ આપવામાં આવતા હોય છે. માલીમાં ગન પાવડર ચા, ત્રણ શૃંખલામાં શરૂ કરીને એટલે કે ઊંચા અથવા સખત ઓકિસડાઇઝેશનથી મોળી ચા (તાજી પતીમાંથી બનાવેલી), સ્‍થાનિક ભાષામાં ’’કડવી વખ’’ તરીકે ઓળખાતી ચા પીરસવામાં આવે છે. બીજી વખત પીરસ્‍યા પછી ચાની એ જ પતીને ખાંડ ઉમેરીને (મજેદાર) ચા બનાવવામાં આવે છે જયારે ચાની એ જ પતીને ત્રીજી વખત ઉકાળીને વધુ ખાંડ નાંખીને (પ્રેમ જેવી મધુર) ચા તૈયાર કરવામાં આવે છે. લીલી ચા(ગ્રીન ટી) માલિયન રીતિરિવાજનું કેન્‍દ્રવર્તી તત્‍વ છે. અનૌપરચારિક સામાજિક મેળવડાઓ કે જેમાં સામાજિક અને આર્થિક રેખાઓ ભૂંસાઇ જતી હોય છે. બપોર પછી અથવા મોડી રાત્રે આંગણાના દરવાજાના સાખે લીલી ચાની લહેજત બમાકો અને અન્‍ય વિશાળ શહેરી વિસ્‍તારોમાં માણવામાં આવતી હોય છે
સાઉથ ઇસ્‍ટ એશિયા, ખાસ કરીને મલેશીયામાં ઊંચાઇએ ચા રેડવાની પ્રથા કાળી ચાનો ઉપયોગ કરીને વધુ સુધારવામાં આવી છે જેમાં ઘટ્ટ દૂધ ઉમેરવામાં આવે છે. આ પધ્‍ધતિમાં એક કપમાંથી બીજા કપમાં ઊંચાઇએથી ચા રેડવાની હોય છે. જેના કારણે કપમાં હવાના પરપોટા થતા હોય છે. આ કાવાલ ’’તેહતારીક’’ જે સાદા દૂધની ચા કરતા વધુ મલાઇદાર સ્‍વાદ ધરાવે છે અને આ પીણું પ્રદેશમાં અત્‍યંત લોકપ્રિય છે. મલેશીયામાં ચા રેડવાની પધ્‍ધતિને કલાના સ્‍વરૂપમાં વિકસાવવામાં આવી છે. જેમાં એક કપમાંથી કે પાત્રમાંથી બીજા કપમાં/પાત્રમાં ચા રેડતી વખતે લોકો નૃત્‍ય કરતા હોય છે. તેઓ કતારમાં અને ચોકઠામાં ઊભા રહીને એક બીજાના કપમાં ચા રેડે છે. આવા નૃત્‍યની રચના એવી હોવી જોઇએ કે જેની પાસે ભરેલા બે પાત્રો હોય તેમાંથી જેના ખાલી પાત્ર હોય તેમાં કોઇ પણ રીતે ચા રેડી શકાય.
ચા નું અર્થશાસ્‍ત્ર
સેવનના સંદર્ભમાં વાત કરીએ તો ચા વિશ્‍વનું સૌથી વધુ લોકપ્રિય પીણું છે. વિશ્‍વમાં કોફી, ચોકલેટ, ઠંડા પીણા અને આલ્‍કોહોલના કુલ ઉત્‍પાદન જેટલું જ ચાનું સેવન થાય છે. પૂર્વ એશિયાની બહાર પીવાતી મોટા ભાગની ચાનું ભારત અથવા શ્રીલંકામાં વિશાળ વાવેતરથી ઉત્‍પાદન કરવામાં આવે છે અને તેનું વેચાણ મોટા ઉધોગોને કરવામાં આવે છે. મોટા પાયા પરની આ વિશાળ ઓધોગિક ઉત્‍પાદનની સામે ઘણા નાના ’’બગીચાઓ’’ હોય છે તો કયારેક અત્‍યંત નાના પાયા પર ચાલતા વાવેતર હોય છે. જેની ચાના રસીયાઓમાં તેની માંગ ઉંચી હોય છે. આ ચા દુર્લભ અને ખર્ચાળ હોય છે અને તેની કિંમત અત્‍યંત મોંઘી વાઇનની બરાબર હોય છે. વિશ્‍વમાં ભારતમાં ચા નું માથાદિઠ સેવન વાર્ષિક 750 ગ્રામ જેટલું રહેવા છતાં પણ ભારત વિશ્‍વમાં ચાનું સૌથી વધુ સેવન કરતું રાષ્‍ટ્ર છે. તુર્કી વ્‍યકિત દીઠ વાર્ષિક 2.5 કિલો ચાનું સેવન કરે છે જે વિશ્‍વમાં માથાદિઠ સેવનમાં સૌથી મોટો દેશ ગણાય.
ઉત્‍પાદન
તાજેતરના વર્ષોમાં અગ્રણી દેશોએ ચાના કરેલા ઉત્‍પાદનનું પ્રમાણ નીચેના કોષ્‍ટકથી દર્શાવવામાં આવ્‍યું છેઃ- આ આંકડાઓ સંઘ રાષ્‍ટ્રોના અને કૃષિ સંગઠન(FAO)માંથી જાન્‍યુઆરી, 2010ની ની સ્‍થિતિએ મેળવવામાં આવ્‍યાં છે.
ચા ઉત્‍પાદન પ્રમાણન
એવી ઘણીબધી સંસ્‍થાઓ છે જે ચા ઉત્‍પાદનનું પ્રમાણને સ્‍વતંત્ર રીતે કરી આપતી હોય છે. પ્રમાણિત સંસ્‍થાની ચાને તેના પેકીંગ પર પ્રમાણિત લેબલથી વેચી શકાય છે. સૌથી વધુ મહત્‍વની પ્રમાણિત યોજાઓમાં રેઇન ફોરેસ્‍ટ એલિયાન્‍સ, ફેઇરટ્રેડ, UTZ પ્રમાણિત અને ઓર્ગેનિકનો સમાવેશ થાય છે. આ તમામ યોજનાઓ કોફી, કોકોઅને અન્‍ય ફળજેવા પાકોનું પણ પ્રમાણિત કરે છે. રેઇન ફોરેસ્‍ટ એલિયાન્‍સ પ્રમાણિત ચાનું વેચાણ પશ્‍ચિમ યુરોપ, ઓસ્‍ટ્રેલિયા અને યુ.એસ.(US)માં લિપ્‍ટન અને પીજી ટિપ્‍સની યુનિલિવર બ્રાન્‍ડથી કરવામાં આવે છે. ફેરટ્રેડ પ્રમાણિત ચાનું વેચાણ વિશ્‍વભરમાં અનેક સપ્‍લાયરો ધ્‍વારા કરવામાં આવે છે. યુટીઝેડ (UTZ) પ્રમાણિત સંસ્‍થાએ સન 2008માં સારા લી બ્રાન્‍ડની પિકવિક ટી સાથે ભાગીદારી મહેર કરી છે.
સેન્‍દ્રિય ચાનું ઉત્‍પાદન ઉત્તરોત્તર વધતું જાય છે;3,500 સન 2003માં ટનબંધ સેન્‍દ્રિય ચાનું વાવેતર કરવામાં આવેલું. આ પ્રકારની મોટા ભાગની ચા(આશરે 75% ચા)નું ફ્રાન્‍સ, જર્મની, જાપાન, યુનાઇટેડ કિંગ્‍ડમ અને યુનાઇટેડ સ્‍ટેટસમાં વેચાણ કરવામાં આવે છે.
વેપાર
ફુડ એન્‍ડ એગ્રીકલ્‍ચરલ એસોસિએશન(FAO)ના જણાવ્‍યા અનુસાર, વજનની દ્રષ્‍ટિએ ધ્‍યાનમાં લેતાં, ચાના સૌથી મોટા આયાતકર્તા તરીકે યુનાઇટેડ કિંગ્‍ડમ, પાકિસ્‍તાન અને યુનાઈટેડ સ્‍ટેટસ બાદ રશિયન ફેડરેશનનું સ્‍થાન હતું. કેન્‍યા અને ચીન સન 2007માં ચાના સૌથી મોટા નિકાસકર્તા હતા. કાળી ચા(બ્‍લેક ટી)ના સૌથી મોટા નિકાસકર્તા તરીકે કેન્‍યા છે.
ટી બેગ્‍સ
સન 1907માં ચાના અમેરીકન વેપારી થોમસ સુલીવાને પોતાની ચાના નમૂનાઓ દોરી સહિતની ચીની રેશમની નાની નાની થેલીઓમાં વહેંચવાનું શરૂ કર્યું. ચાના ઉપભોકતાઓને એવું ધ્‍યાન પર આવ્‍યું કે તેઓ થેલીમાં ચાની પત્તીઓ થેલીમાં સરળતાથી રાખી શકે તેમ છે અને તાજી ચા સાથે તેનો ફરીથી ઉપયોગ કરી શકે તેમ છે. તેમ છતાં, વિતરણ પેકેજિંગની આ પધ્‍ધતિની ક્ષમતા ઘણાં લાંબા સમય સુધી પૂરી રીતે સમજમાં નહોતી આવી. બીજા વિશ્‍વયુધ્‍ધ દરમિયાન ચા પર નિયંત્રણ પ્રથા અમલમાં આવી. સન 1953માં (યુનાઇટેડ કિંગ્‍ડમમાં નિયંત્રણ પ્રથા બંધ થયા બાદ) ટિટલેએ ukમાં ટી-બેગ  શરૂ કરી અને તેમાં તેને તાત્‍કાલિક સફળતા મળી.
ટી-બેગને ઓછી સોડમ ધરાવતી શા માટે ગણવામાં આવે છે તેના વધારાના કારણોમાં નીચેની બાબતોનો સમાવેશ થાય છેઃ-
પીરામીડ ટી બેગ્‍સ
1996માં લિપ્‍ટન અને પિજીટિપ્‍સે શરૂ [60] શરૂ કરેલ ’’ પિરામીડ ટી બેગ્‍સ’’ની અદભૂત ડિઝાઇન હતી જે કાગળની ટી બેગ્‍સ સામેની પારખુઓની એક દલીલનો જવાબ આપે છે કારણ કે તેની ત્રણ-પરિમાણવાળી ટેટ્રાહેડ્રોન આકાર પલળતી વખતે ચાની પત્તીઓને વધુ જગ્‍યા આપે છે. આમ છતાં, અમુક પ્રકારની પિરામીડ ટી બેગ્‍સની તે પર્યાવરણને પ્રતિકૂળ હોવાને કારણે ટીકા કરવામાં આવે છે કારણ કે લેન્‍ડફીલ્‍સમાં તેનું સિન્‍થેટિક મટીરીયલ તૂટતું નથી જેમ છૂટક ટી બેગ્‍સ અને કાગળની ટી બેગ્‍સમાં થાય છે.
છૂટક ચા
ચાની પત્તીઓને કેનિસ્‍ટર અથવા અન્‍ય કન્‍ટેનરમાં પેક કરવામાં આવે છે. રોલ્‍ડ ગન પાઉડર ચાની પત્તીઓ જે ભાંગી પડવાથી બચે છે તેને સામાન્‍ય રીતે સંગ્રહ અને છૂટક વેચાણ માટે હવા ચુસ્‍ત એલ્‍યુમીનીયમના પેકમાં તાજગી માટે ભરવામાં આવે છે. ગ્રાહક ધ્‍વારા વપરાશ માટે કપ, મગ અથવા ટી પોટમાં વ્‍યકિતગત રીતે અમુક ભાગને માપવામાં આવવો જોઇએ આનાથી વધુ સારી બવચિકતા મળે છે જેનાથી ગ્રાહક ઇચ્‍છા મુજબ વધુ ખરાબ અથવા વધુ કડક એવી ચા ઉકાળવાનું કહી શકે છે પરંતુ તેનાથી અનુકૂળતાનો ભોગ લેવાય છે. તરતો છૂટી પત્તીઓ પીવાનું અને વધુ પડતા ઉકાળાને નિવારવા વાણિજ્યિક રીતે ગળણીઓ, ’’ટી પ્રેસીઝ’’, ફિલ્‍ટર્ડ ટી પોટસ અને રેડવાની પ્રક્રિયાની બેગ્‍સ ઉપલબ્‍ધ હોય છે. આ સમસ્‍યાનો વધુ પરંપરાગત છતાં કદાચ વધુ અસરકારક રીત ત્રણ-ટુકડાવાળું ઢાંકળાવાળું ટીકપ જેને ગાઇવાન કહેવાય છે તે વાપરવાની છે. ગાઈવાનનું ઢાંકણ ચાને વપરાશ માટે અલગ કપમાં રેડતી વખતે નમાવવું જોઈએ.
કમ્પ્રેસ્ડ ચા
કેટલીક ચા(ખાસ કરીને પુ-એર ચા)ને હજુ પણ પરિવહન, સંગ્રહ અને વણવપરાયેલ રાખવાની અનુકુળતા માટે દબાવવામાં આવે છે. હિમાલયન દેશોમાં ચાની ઇંટનો વપરાશ ચાલુ છે. નાની છરી વાપરીને દબાવેલી કેકમાંથી પાંદડાઓ છૂટા પાડીને ચા તૈયાર કરવામાં આવે છે અને પલાળવામાં આવે છે. છુટા પાંદડાની ચાની સરખામણીએ દબાવેલી ચા સામાન્‍ય રીતે વધુ લાંબા સમય માટે બગાડ વગર સામાન્‍ય રીતે સાચવી શકાય છે.
ઇન્‍સ્‍ટન્‍ટ ચા
તાજેતરના સમયમાં ’ઇન્‍સ્‍ટન્‍ટ ચા’ લોકપ્રિય થઇ રહેલ છે જે ફ્રીઝમાં સૂકાયેલ ઇન્‍સ્‍ટન્‍ટ કોફીને સમાન છે. 1930ના દસકામાં ઇન્‍સ્‍ટન્‍ટ ચા વિકસાવવામાં આવી હતી પરંતુ 1950ના દસકાના છેલ્‍લા વર્ષો સુધી વેપારીકરણ થયું નહોતું અને ફકત જોડા સમય અગાઉ લોકપ્રિય થઇ છે. આ ઉત્‍પાદનો મોટે ભાગે તેનાં ઉમેરેલી સુગંધ જેવી કે વેનીલા, મધઅથવા ફળ સાથે આવે છે તેમજ પાઉડરનું દૂધ પણ ઉમેરેલું હોય છે. આવા ઉત્‍પાદનો ઉકળતા પાણી ઉમેરવાની જરૂર ન હોવાને કારણે ઇન્‍સ્‍ટન્‍ટ ઠંડી કરેલ ચા માટે પણ ઉપલબ્‍ધ હોય છે. અનુકુળતાની બદલીમાં ચાના સ્‍વાદની નાજુકતાનો ભોગ લેવા માટે આ ઉત્‍પાદનોની ચાના પારખુઓ ટીકા કરતા હોય છે.
કેનમાં પેક થયેલ ચા
કેન્‍ડ ચા પ્રથમ 1981માં જાપાનમાં મૂકવામાં આવી હતી. જો કે તે ખૂબ જ તાજેતરનું સંશોધન છે અને તેના મોટાભાગના લાભ ખરીદ વેચાણના છે.
સંગ્રહ
ચાની શેલ્‍ફલાઇફ ચાની સંગ્રહ સ્‍થિતિઓ અને પ્રકારના આધારે અલગ અલગ હોય છે. લીલી ચા કરતાં કાળી ચાની વધુ લાંબી શેલ્‍ફલાઇફ હોય છે. ફલાવર ટી જેવી ચા એકાદ મહિનામાં ખરાબ થાય છે. અપવાદરૂપે, પુ-એર ચા સમય જતાં સુધરે છે. ચા ને હવાચુસ્‍ત કન્‍ટેનરમાં સૂકી, ઠંડી, અંધારાવાળી જગ્‍યાએ સંગ્રહ કરવામાં આવે તો સૌથી વધુ તાજી રહે છે. સીલબંધ પારદર્શક કેનમાં કોથળીમાં સંગ્રહેલ કાળી ચા બે વર્ષ સુધી રહે છે. લીલી ચા તેની તાજગી વધુ ઝડપથી સામાન્‍ય રીતે એક વર્ષથી ઓછા સમયમાં ગુમાવે છે. સખતપણે વાળેલા પાંદડાવાળી ગનપાવડર ચા, વધુ ખુલ્‍લા પાંદડાવાળી શૂન મી ચા કરતાં વધુ લાંબો સમય રહે છે. તમામ ચાના સંગ્રહ આયુષ્‍યને સૂકવી નાખતા પેકેટ અથવા ઓકસીજન શોષક પેકેટ વાપરીને અને શૂન્‍યાવકાશવાળા સીલીંગથી વધારી શકાય છે.
અયોગ્‍ય રીતે સંગ્રહ કરેલી ચા સ્‍વાદ ગુમાવે છે, અન્‍ય ખોરાકમાંથી અમાન્‍ય સ્‍વાદ પ્રાપ્‍ત કરે છે અથવા દુર્ગંધવાળી બની જાય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઔષધીય વનસ્પતિ
ઉત્તરકાશી જિલ્લો
ઉત્તરકાશી જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ ગઢવાલ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. ઉત્તરકાશી જિલ્લાનું મુખ્યાલય ઉત્તરકાશીમાં છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
રંજેડી (તા. મેઘરજ)
રંજેડી (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રંજેડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
નર્મકોશ
નર્મકોશ એ ૧૮૭૩માં પ્રકાશિત ગુજરાતી ભાષાના કવિ અને વિદ્વાન નર્મદાશંકર દવે (૧૮૩૩–૧૮૮૬) દ્વારા તૈયાર કરાયેલ એકભાષી ગુજરાતી શબ્દકોશ છે. ગુજરાતી ભાષામાં તે આ પ્રકારની પ્રથમ રચના ગણાય છે, તેમાં ૨૫,૨૬૮ શબ્દો છે.
ઇતિહાસ
નર્મદની કવિતાઓ શાળાઓમાં અભ્યાસ માટે સૂચવવામાં આવી હતી. તેમણે લેખનની નવી શૈલી રજૂ કરી હતી, તેથી વિદ્યાર્થીઓને સંસ્કૃત મૂળના ઘણા શબ્દોનો અર્થ સમજવામાં મુશ્કેલી પડી રહી હતી, જેનો તેમણે પોતાની કવિતાઓમાં ઉપયોગ કર્યો હતો. ફરિયાદો તેમના સુધી પહોંચી અને તેમણે પોતાની કવિતાઓમાં ઉપયોગમાં લેવાતા તમામ મુશ્કેલ શબ્દોનું સંકલન કરવાનું નક્કી કર્યું અને વિદ્યાર્થીઓ તેને સંપૂર્ણપણે સમજી શકે તે માટે તેમના અર્થો આપવાનું નક્કી કર્યું. બાદમાં તેમણે વિદ્યાર્થીઓ માટે ઉપયોગી સાબિત થાય એ હેતુથી આને ગુજરાતી ભાષાના તમામ શબ્દોને આવરી લેતા શબ્દકોષમાં વિસ્તારવાનું નક્કી કર્યું. તેને તૈયાર કરવા નર્મદે નવ વર્ષ, ૧૮૬૦ થી ૧૮૬૮ સુધી કામ કર્યું.
આ શબ્દકોશનો પ્રથમ ભાગ ૧૮૬૧ માં પ્રકાશિત થયો હતો, બીજો ૧૮૬૨માં, ત્રીજો ૧૮૬૪માં અને ચોથો અને છેલ્લો ભાગ, ૧૮૬૬માં તૈયાર થયો હતો, જે ૧૮૭૩માં પ્રકાશિત થયો હતો. ૧૮૭૩ની આવૃત્તિમાં નર્મદે ગુજરાતી ભાષામાં લખવાના નિયમોની વિગતવાર ચર્ચા કરી. તેમણે તેમની સૌથી પ્રખ્યાત કવિતા "જય જય ગરવી ગુજરાત" પણ પ્રથમ વખત પુસ્તકની પ્રસ્તાવનામાં પ્રકાશિત કરી. નર્મદ પહેલાં, ગુજરાતમાં શબ્દકોશોનું સંકલન કરવા માટે ઘણા પ્રયત્નો કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ બધાએ તેમની વ્યાખ્યાઓમાં અંગ્રેજી અને ગુજરાતી બંનેનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ગુજરાતી શબ્દોનો અર્થ ગુજરાતીમાં સમજાવવા માટે નર્મકોશ એ પહેલો શબ્દકોશ હતો. તેમાં ૨૫,૨૬૮ શબ્દો છે.
મોટી ભોયણ (તા. કલોલ)
મોટી ભોયણ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા કલોલ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. મોટી ભોયણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, રાઇ, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કલોલ તાલુકો
મકલી ટેકરી
મકલી ટેકરી એ અંદાજે ૮ કિમીનો વ્યાસ ધરાવતું વિશ્વનું સૌથી મોટું કબ્રસ્તાન છે. તે કરાચીથી આશરે ૯૮ કિમી પૂર્વમાં આવેલું છે અને ૧,૨૫,૦૦૦ સ્થાનિક શાસકો, સૂફી સંતો અને અન્યોનું કબ્રસ્તાન છે. મકલી થટ્ટાની બહાર આવેલું છે. થટ્ટા ૧૭મી સદી સુધી નીચલા સિંધ વિસ્તારની રાજધાની હતું, જે હાલના પાકિસ્તાનમાં દક્ષિણપશ્ચિમ પ્રાંતમાં આવેલું છે. મકલી ૧૯૮૧માં થટ્ટાના ઐતહાસિક સ્થાપત્યોની નીચે વિશ્વ ધરોહર સ્થળોની યાદીમાં સમાવવામાં આવ્યું હતું.
ઇતિહાસ
આ કબ્રસ્તાન વિશે અનેક દંતકથાઓ પ્રચલિત છે પરંતુ એ સર્વમાન્ય છે કે તે ૧૪ સદીમાં થઇ ગયેલા મહંમદ હુસૈન અબ્રોની કબરની આસપાસ વિકસ્યું છે. બીજાં સ્ત્રોતો મુજબ, મકલીની સ્થાપનાનો શ્રેય સંત, કવિ અને વિદ્વાન શેખ હમ્માદ જમાલી અને ત્યારના સ્થાનિક શાસક જામ તમાચીને જાય છે. મકલીમાં દફન કરાયેલા અન્ય પ્રખ્યાત વ્યક્તિ સંત પીર મુરાદ (૧૪૨૮-૧૪૮૮) છે.
કબ્રસ્તાનમાં આવેલી કબરો અને પથ્થરો સિંધનો સામાજીક અને રાજકીય ઈતિહાસ અંકિત કરે છે. ઘણી કબરો સ્થાનિક રેતીના પથ્થરોથી બનેલી છે જ્યારે અન્ય ઈંટની ઇમારતો છે (સામાન્ય રીતે તેમને વધુ નુકશાન પહોંચ્યું છે).
આ રાજવી કબ્રસ્તાનના બે મુખ્ય સમૂહો પડાયા છે: સામ્મા સમયગાળો (૧૩૫૨–૧૫૨૦) અને તારખાન (૧૫૫૬–૧૫૯૨) સમય. સ્થાપત્યની દ્રષ્ટિએ અહીં સામ્મા, અરગ્હુન, તારખાન અને મુઘલ સમયગાળો એમ ચાર ઐતહાસિક સમયગાળાનું નિરૂપણ થયું છે.
રાજા જામ નિઝામુદ્દીન બીજાની (શાસન ૧૪૬૧-૧૫૦૮) કબર (અથવા મકબરો) એ રેતની પથ્થરોની બનાવેલ અદ્ભૂત ચોરસ બાંધકામ છે જે ફૂલો અને ભૂમિતિક આકારોની કલાકૃતિવાળી ભાત ધરાવે છે. આની જેમ ઇસા ખાન હુસૈન બીજા (મૃત્યુ ૧૬૫૧)નો મકબરો બે માળનો છે જે અનન્ય ઝરુખાઓ ધરાવે છે. હિંદુ અને ઇસ્લામિક છાંટ ધરાવતા આ બે મકબરાથી અલગ અન્ય મકબરાઓ તારખાન અને મુઘલ વંશની મધ્ય એશિયાઇ અસરો ધરાવે છે. દાખલા તરીકે જાન બેગ તારખાન (મૃત્યુ ૧૬૦૦)ની કબર અષ્ટકોણીય ઇંટોનું બાંધકામ ધરાવે છે જેનો ગુંબજ વાદળી રંગની તકતીઓથી જડિત છે. છત્રી મકબરાઓ એ ભારતીય-ઇસ્લામિક સ્થાપત્યનું લક્ષણ છે. દક્ષિણ દિશામાં આવેલી કબરો મુઘલ યુગનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે જેમાં મિર્ઝા જાની અને મિર્ઝા ગાઝી બૈગ, નવાબ શુરફા ખાન, મિર્ઝા બાકી બૈક ઉઝબેકની બંધ કબર અને મિર્ઝા જાન બાબા અને પુન:પ્રસ્થાપિત કરેલી નવાબ ઇસા ખાન તારખાનની કબરોનો સમાવેશ થાય છે.
આજે મકલી ટેકરી એ યુનેસ્કોનું વિશ્વ ધરોહર સ્થળ છે. આ સ્થળની યાત્રાળુઓ અને પર્યટકો મુલાકાત લે છે, પરંતુ તેને સુરક્ષિત કરવાની તેમજ સમારકામ કરાવવાની તાતી જરૂર છે. ૨૦૧૦માં આવેલા પૂરને કારણે આ સ્થળને નુકશાન પહોંચ્યું હતું.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વિશ્વ ધરોહર સ્થળ શ્રેણી:પાકિસ્તાન
લીલાવતી મુનશી
લીલાવતી મુનશી ભારતીય રાજકારણી અને ગુજરાતી લેખિકા હતા. તેઓ ૧૯૩૭થી ૧૯૪૬ સુધી બોમ્બે વિધાનસભાના સભ્ય અને ૧૯૫૨થી ૧૯૫૭ દરમિયાન ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના પક્ષ તરફથી રાજ્ય સભાના સભ્ય હતા. તેમણે નિબંધો અને રેખાચિત્રો લખ્યા હતા.
જીવન
લીલાવતીનો જન્મ ૨૧ મે ૧૮૯૯ના રોજ ગુજરાતી જૈન પરિવારમાં કેશવલાલના ઘરે થયો હતો.
૨૦ ફેબ્રુઆરી ૧૯૭૮ના રોજ તેમનું અવસાન થયું હતું.
સાહિત્યિક સર્જન
તેમણે રેખાચિત્રો અને વ્યક્તિગત નિબંધોના ક્ષેત્રમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું હતું. રેખાચિત્રો અને બીજા લેખો એ તેમનો ચરિત્ર રેખાચિત્રોનો સંગ્રહ છે જે ૧૯૨૫માં પ્રકાશિત થયો હતો. તેમાં પૌરાણિક, ઐતિહાસિક અને સાહિત્યિક વ્યક્તિત્વના અને મોટા ભાગે સમકાલીન ગુજરાતી સ્ત્રી-પુરુષોનાં રેખાચિત્રોનો સમાવેશ છે. વધુ રેખાચિત્રો (૧૯૩૫) માં કેટલાક વધુ રેખાચિત્રો છે. કુમારદેવી, તેમના નિબંધોનો સંગ્રહ, ૧૯૨૯માં પ્રકાશિત થયો હતો. તેમની ટૂંકી વાર્તાઓ અને ટૂંકા નાટકો જવાન ની વાટે (૧૯૭૭) માં એકત્રિત થયા હતા. સંચય (૧૯૭૫) તેમના દ્વારા લખાયેલા લેખોનું સંકલન છે.
અંગત જીવન
તેમનાં પ્રથમ લગ્ન લાલભાઇ શેઠ સાથે થયાં હતાં. ૧૯૨૬માં લાલભાઇનું અવસાન થતાં, તેમણે ગુજરાતી લેખક કનૈયાલાલ માણેકલાલ મુનશી સાથે લગ્ન કર્યા હતા. તેમને બે પુત્રો અને ચાર પુત્રીઓ હતી.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
રુદ્રપ્રયાગ જિલ્લો
રુદ્રપ્રયાગ જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ ગઢવાલ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. રુદ્રપ્રયાગ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક રુદ્રપ્રયાગ નગરમાં આવેલું છે.
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
પિથોરગઢ જિલ્લો
પિથોરગઢ જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ કુમાઉ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. પિથોરગઢ જિલ્લાનું મુખ્યાલય પિથોરગઢમાં છે.
જનસંખ્યા -  ૪,૬૨,૨૮૯ (૨,૨૭,૬૧૫ પુરુષ)(૨,૩૪,૬૭૪ મહિલા)(૨૦૦૧ વસ્તીગણતરી)
સાક્ષરતા દર - ૭૫.૯% (૯૦.૧% પુરુષ)(૬૨.૬% મહિલા)
'''એસ. ટી. ડી (STD) કોડ''' - ૦૫૯૬૪
જિલાધિકારી -
સમુદ્ર તળથી ઉચાઈ -૧૬૪૫ મીટર
રેખાંશ - ૮૦°  થી  ૮૧°  પૂર્વ
ઔસત વર્ષા - મિ.મી.
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
તરસમિયા (તા. ભાવનગર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાવનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભાવનગર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
રેલાવાડા (તા. મેઘરજ)
રેલાવાડા (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રેલાવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
સવિતા આંબેડકર
સવિતા ભીમરાવ આંબેડકર (૨૭ જાન્યુઆરી ૧૯૦૯ – ૨૯ મે ૨૦૦૩) એ ભારતીય સામાજિક કાર્યકર્તા, ચિકિત્સક અને ભારતીય બંધારણના પિતા બાબાસાહેબ આંબેડકરના દ્વિતીય પત્ની હતાં. આંબેડકરવાદીઓ અને બૌદ્ધો તેમને માઇ અથવા માઇસાહેબ તરીકે ઓળખાવે છે.
બી. આર. આંબેડકરની વિવિધ ચળવળોમાં, ભારતીય બંધારણ અને હિન્દુ સંહિતા વિધેયકો તેમજ અન્ય પુસ્તકોના લેખન અને બૌદ્ધ સામૂહિક ધર્માંતરણ દરમિયાન તેમણે બાબાસાહેબની મદદ કરી હતી. બાબાસાહેબ આંબેડકરે તેમના પુસ્તક ધ બુદ્ધ એન્ડ હિઝ ધમ્મની પ્રસ્તાવનામાં પોતાનું જીવન આઠ-દસ વર્ષ સુધી લંબાવવાનો શ્રેય સવિતાબાઈને આપ્યો હતો.
પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ
સવિતા આંબેડકરનો જન્મ ૨૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૦૯ના રોજ મુંબઈમાં મરાઠી સરસ્વતી બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો. તેમનું જન્મનું નામ "શારદા કબીર" હતું. તેમની માતાનું નામ જાનકી અને પિતાનું નામ કૃષ્ણરાવ વિનાયક કબીર હતું. તેમનો પરિવાર મહારાષ્ટ્રના રત્નાગિરી જિલ્લાના દૂર્સ ગામનો રહેવાસી હતો. બાદમાં તેમના પિતા રત્નાગિરીથી બોમ્બે આવ્યા હતા. અહીં તેમણે સર રાવ બહાદુર સી. કે. બોલે રોડ પર, દાદરની પશ્ચિમમાં માતૃછાયામાં એક ઘર ભાડે લીધું હતું.
સવિતા આંબેડકર એક તેજસ્વી વિદ્યાર્થીની હતા. તેમનું પ્રારંભિક શિક્ષણ પુણેમાં પૂર્ણ થયું હતું. ત્યારબાદ, ૧૯૩૭ની આસપાસ તેમણે ગ્રાન્ટ મેડિકલ કોલેજ, બોમ્બેમાંથી એમબીબીએસનો અભ્યાસ કર્યો. અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા બાદ તેમની નિમણૂક ગુજરાતની એક મોટી હોસ્પિટલમાં પ્રથમ શ્રેણીના ચિકિત્સા અધિકારી (મેડિકલ ઓફિસર) તરીકે કરવામાં આવી હતી. ગુજરાત વસવાટ દરમિયાન ટૂંકી માંદગીને કારણે તેઓ નોકરી છોડીને મુંબઈમાં પોતાના પરિવાર પાસે પરત ફર્યા હતા. તેમના આઠમાંથી છ ભાઈ–બહેનોના આંતરજ્ઞાતિય લગ્ન થયા હતા. તે દિવસોમાં મરાઠી બ્રાહ્મણ માટે તે એક અસાધારણ બાબત હતી. એ સંદર્ભે તેઓ જણાવે છે કે, "અમારા પરિવારે આંતરજ્ઞાતિય લગ્નોનો વિરોધ કર્યો ન હતો, કારણ કે આખો પરિવાર શિક્ષિત અને પ્રગતિશીલ હતો."
આંબેડકર સાથે મુલાકાત
મુંબઈના વિલે પાર્લેમાં એસ. એમ. રાવ નામના એક ડૉક્ટર રહેતા હતા, જેમને બી. આર. આંબેડકર સાથે ગાઢ સંબંધ હતા. આંબેડકર જ્યારે પણ દિલ્હીથી મુંબઈ આવતા ત્યારે તેઓ ઘણીવાર ડૉક્ટરને મળવા જતા હતા. શારદા કબીર પણ ડૉ. રાવ સાથે પારિવારીક સંબંધો હોવાથી ઘણી વાર તેમના ઘરે જતા હતા. એક દિવસ બાબાસાહેબ આંબેડકર દિલ્હીથી આવ્યા તે સમયે ડો.શારદા કબીર પણ ત્યાં હાજર હતા. ડૉ. રાવે આંબેડકર સાથે તેમની ઔપચારિક ઓળખ કરાવી હતી. બાબાસાહેબ તે સમયે વાઇસરોયની એક્ઝિક્યુટિવ કાઉન્સિલમાં શ્રમ પ્રધાન હતા. ડૉ. શારદા, ડૉ. આંબેડકરના અદ્‌ભૂત વ્યક્તિત્વથી પ્રભાવિત થયા હતા. પોતાની પ્રથમ મુલાકાતમાં તેમને સમજાયું કે ડૉ. આંબેડકર એક અસાધારણ અને મહાન વ્યક્તિ છે, આ પ્રથમ બેઠકમાં આંબેડકરે સહાનૂભૂતિથી કબીર વિશે પૂછપરછ કરી હતી. તેનું કારણ એ હતું કે તેઓ મહિલાઓની પ્રગતિ પર કામ કરી રહ્યા હતા. આંબેડકરે તેમને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા. આ બેઠકમાં બૌદ્ધ ધર્મ વિશે પણ ચર્ચા થઈ હતી.
તેમની બીજી બેઠક ડૉ. માવળંકરના સલાહખંડમાં થઈ હતી. આંબેડકર તે સમયે ઉચ્ચ રક્તચાપ, મધુપ્રમેહ અને સાંધાના દુખાવા સહિત સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત તકલીફોથી પીડાઈ રહ્યા હતા. ૧૯૪૭માં ભારતીય બંધારણના લેખન દરમિયાન ભીમરાવ આરોગ્ય સંબંધિત સમસ્યાઓને કારણે સૂઇ શકતા ન હતા. પગમાં ન્યુરોપેથિક દુખાવો રહેતો હતો. ઇન્સ્યુલિન અને કેટલીક હોમિયોપેથિક દવાઓને કારણે તેમને અમુક અંશે રાહત રહેતી હતી. તેઓ સારવાર માટે બોમ્બે ગયા ત્યારે ડૉ. શારદા અને આંબેડકરની એકબીજાની નજીક આવ્યા હતા. આંબેડકરના પ્રથમ પત્ની રમાબાઈ આંબેડકરનું લાંબી માંદગી બાદ ૧૯૩૫માં અવસાન થયું હતું. આ રીતે બેઠકોનો દોર ચાલુ રહ્યો હતો. પાછળથી પત્રવ્યવહાર પણ શરૂ થયો. તેમની મુલાકાતોમાં સાહિત્ય, સમાજ, ધર્મ વગેરેની વાતો થતી. કેટલીક વાર ચર્ચા-વિમર્શ પણ ચાલતો. આંબેડકર સવિતાબાઈની દલીલો ધ્યાનથી સાંભળતા અને પછી જવાબ આપતા. ૧૯૪૭માં આંબેડકર પોતાના સ્વાસ્થ્યને લઈને ચિંતામાં હતા. તેમણે અનુભવ્યું કે તેમના સ્વાસ્થ્યની સંભાળ રાખવા માટે કોઈ હોવું જોઈએ. ૧૬ માર્ચ ૧૯૪૮ના રોજ દાદાસાહેબ ગાયકવાડને લખેલા પત્રમાં આંબેડકરે લખ્યું હતું કે, "સ્વાસ્થ્ય માટે કે ઘરની સંભાળ રાખવા માટે સ્ત્રી નર્સ રાખવાથી લોકોના મનમાં શંકા–કુશંકાઓ થશે, તેથી લગ્ન એ વધુ સારો માર્ગ છે." યશવંતની માતા (રમાબાઈ)ના અવસાન પછી મેં લગ્ન ન કરવાનો નિર્ણય કર્યો હતો, પરંતુ આજની પરિસ્થિતિમાં મારે મારો નિર્ણય છોડવો પડશે." આંબેડકરે શરીરની નરમ પ્રકૃતિના કારણોસર ડોક્ટર શારદા કબીર પાસેથી તબીબી સેવા લીધી હતી. પરિણામે બંનેએ લગ્ન કરવાનું નક્કી કર્યું.
લેખન
તેમણે "ડૉ. આંબેડકરંચ્ય સહવાસત" (ગુજરાતી: ડૉ. આંબેડકર સાથેના સહવાસમાં) નામનું યાદગાર અને આત્મકથનાત્મક મરાઠી પુસ્તક લખ્યું હતું. તેમણે ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકર ફિલ્મમાં પણ ફાળો આપ્યો હતો. આ ફિલ્મમાં મૃણાલ કુલકર્ણીએ તેમનું પાત્ર ભજવ્યું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:૧૯૦૯માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૦૩માં મૃત્યુ શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
તેહરી ગઢવાલ જિલ્લો
તેહરી ગઢવાલ જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ ગઢવાલ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. તેહરી ગઢવાલ જિલ્લાનું મુખ્યાલય નવી તેહરીમાં છે.
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
થળસર (તા. ભાવનગર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાવનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
પ્રાંતિજ તાલુકો
પ્રાંતિજ તાલુકો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઈશાન ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લાનો મહત્વનો તાલુકો છે. પ્રાંતિજ નગર તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
પ્રાંતિજ તાલુકામાં ફુલાવર અને કોબીજનુ ઉત્તમ ઉત્પાદન થાય છે જે મહાનગરો અને રાજ્ય બહાર પણ ખેડુતો દ્રારા મોકલવામા આવે છે. અહી ડાંગરનુ પણ ઉત્પાદન સારા પ્રમાણમાં થાય છે અને સલાલની ડાંગરના ઉત્પાદન કરવા માટે જાણીતો વિસ્તાર છે.
રેલ્યો (તા. મેઘરજ)
રેલ્યો (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રેલ્યો ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
પ્રાંતિજ તાલુકો
ભૂગોળ
પ્રાંતિજ તાલુકાની મુખ્ય નદીઓ હાથમતી નદી, સાબરમતી નદી અને ખારી નદી છે.
રેલ્યો (તા. મેઘરજ)
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
પ્રાંતિજ તાલુકો
શિક્ષણ
પ્રાંતિજ તાલુકામાં એક (૧) ઔદ્યોગિક તાલિમ સંસ્થા, ચાર (૪) પી. ટી. સી. કોલેજો, ત્રણ (૩) બી. એડ. કોલેજો, ચોત્રીસ (૩૪) માધ્યમિક શાળાઓ તથા એકસો તેર (૧૧૩) પ્રાથમિક શાળાઓ આવેલી છે. આ ઉપરાંત દરેક ગામમાં નાનાં ભુલકાંઓ માટેની આંગણવાડી પણ આવેલી છે.
પ્રાંતિજ તાલુકામાં પ્રાંતિજ અને સલાલ ખાતે પાવર સ્ટેશન આવેલાં છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
દેશલપર (તા. નખત્રાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ ગામ સિંધુ સંસ્કૃતિનું સ્થળ છે. દેશલપુર ગામ ભુજથી ૨૫ કિમી દૂર આવેલું છે. આ ગામમાં આવેલ સિંધુ સંસ્કૃતિનું સ્થળ (130 m x 100 m) વિસ્તાર ધરાવે છે અને તે ધ્રુડ નદીની પેટા નદી એવી બામુ-ચેલાના ઉત્તર કાંઠે આવેલું છે.
ઇતિહાસ
૨૨૫૦ યાર્ડ લાંબી દિવાલોની રેખાઓ અહીં નજરે ચડે છે. આંતરિક ભાગોમાં ખંડરો, મકાનોના અવશેષો અને મંદિરો જોવા મળે છે. ૧૮૨૮માં ગામના લોકોને જૂનાં વાસણો, સિક્કાઓ અને જવલ્લે રૂપિયાઓની પેટીઓ મળી હોવાના અહેવાલો છે. જૂનાં મહાદેવના મંદિરમાં નાગ દેવતા દ્વારા રક્ષિત ખજાનો છુપાયેલો હોવાનું મનાય છે.
કિલ્લાની પશ્ચિમ બાજુએ લખાણ વગરનાં સાત પાળિયાઓ જોવા મળે છે જે એક સમયના કિલ્લાનાં શાસકો એવા વાઘેલા રાજપૂતોના મનાય છે. આ પાળિયાઓ ચૌદમી સદીના મનાય છે, જે દરમિયાન સામા વંશે કિલ્લો જીત્યો હતો અને તેઓ પશ્ચિમ કચ્છના શાસકો બન્યા હતા.
લોકવાર્તા મુજબ મોડ અને માંડી નામના સિંધના બે સામા વંશના લોકોએ લખપત નજીક આવેલા કોરા ગામથી દસ માઇલ ઉત્તરે આવેલા વાઘમ ચાવડાગઢનો કબ્જો મેળવ્યો. વાઘમ ચાવડા જેને સામા લોકોએ હણી નાખ્યો, તે સાત સાંઢનો ધણી હતો. સામા લોકોને વાર્ષિક જકાત આપવાનું નક્કી થયું અને દરેક જકાત આપતી વખતે ગાડાંઓમાં તેઓ કેટલાંક શસ્ત્રધારી સૈનિકો સંતાડી દેતા હતા. એક વખત શહેરમાં જતા ગાડાં પર શંકા જતાં અંધ ચોકીદારે ગાડામાં ભાલો ઘૂસાડીને કહ્યું કે આમાં કાંતો માણસ છે અથવા ધાન્ય છે. ભાલો સાથળ પર લાગવા છતાં અંદર બેઠેલા સૈનિકે જરા પણ અવાજ ન કર્યો. રાત્રિના સમયે શસ્ત્રધારી સૈનિકોએ કિલ્લાનો કબ્જો પાછો મેળવ્યો અને સાત સાંઢોને કાઠિયાવાડ દોરી ગયા.
ખોદકામ
આ સ્થળનું ખોદકામ આર્કિઓલોજિકલ સર્વે ઓફ ઇન્ડિયા દ્વારા ૧૯૬૩માં શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.
સ્થાપત્ય
દેશલપરમાં પથ્થરોથી વિશાળ કિલ્લેબંધ બાંધકામ આવેલું હતું જે પાયામાં 4 m અને 2 m થી 5 m ઊંચાઇ ધરાવે છે. કિલ્લાની દિવાલની સાથે ગામની અંદરની બાજુએ ઘણાં ઘરો બાંધેલા છે અને સ્થળના મધ્ય ભાગમાં બાંધકામનું સ્થળ મોટી દિવાલો અને વિશાળ ઓરડાઓ ધરાવતું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:નખત્રાણા તાલુકો શ્રેણી:સિંધુ સંસ્કૃતિનાં સ્થળો
મુનસર તળાવ
thumb|250px|મુનસર તળાવ, વિરમગામ મુનસર તળાવ સોલંકી વંશના સિદ્ધરાજ જયસિંહની માતા, મીનળદેવી દ્વારા બાંધવામાં આવેલું તળાવ છે. તેનું નામ માન સરોવર તરીકે રાખવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ અપભ્રંશ કારણે તે વ્યાપકપણે મુનસર તરીકે ઓળખાય છે. આ તળાવ અમદાવાદ નજીક વિરમગામ ખાતે આવેલું છે.
ઇતિહાસ
આ તળાવ ઇ.સ. ૧૦૯૦ દરમિયાન ૨૨૦ યાર્ડના ગોળાકાર આકારમાં બનાવવામાં આવ્યું હતું. તે શંખ અને મંદિરો જેવો આકાર ધરાવે છે. પશ્ચિમ દિશામાંથી એકત્રિત થઈને પાણી એક પથ્થરથી બાંધવામાં આવેલા કાંપ-કુવામાં, કુંડમાં, દરેક બાજુના વિશિષ્ટ સ્થાનમાં, એક આકૃતિ બનાવે છે. કાંપ કૂવામાંથી, પત્થરની નહેર અને ત્રણ નળાકાર ટનલ દ્વારા પાણી તળાવમાં પસાર થાય છે.
અહીં મરાઠાઓ દ્વારા બનાવવામાં આવેલ મુનસારી (જેને માનસાર તરીકે પણ ઓળખાય છે) માતાનું મંદિર છે. આ તળાવ વિશાળ કોતરવામાં આવેલા પથ્થરથી ઘેરાયેલું છે અને ૩૦૦થી વધુ નાના-મોટા મંદિરો આવેલા છે. તળાવની એક બાજુના દરેક મંદિરમાં એક બેઠક છે, સંભવત કૃષ્ણની મૂર્તિ માટે છે, અને બીજી બાજુ એક ગોળ કથરોટ, જલાધાર, સંભવત શિવને સમર્પિત છે. પાણીના ધાર સુધી જતા માર્ગના બંને બાજુ, એક મોટું મંદિર છે જેમાં દ્વિમંડપ અને શિખર છે અને તળાવની આજુ બાજુ સપાટ છતવાળી સ્તંભમાળા છે.
પુનરોદ્ધાર
૨૦૧૫ દરમિયાન ગુજરાતના મંત્રી ભૂપેન્દરસિંહ ચુડાસમાએ માલવ તળાવ (ધોળકા) અને મુનસર તળાવ (વિરમગામ) ના પુનરોદ્ધાર માટે આર્કિયોલૉજિકલ સર્વે ઓફ ઇંડિયા ટીમને સૂચન કર્યું હતું.
બાહ્ય કડી
શ્રેણી:તળાવ શ્રેણી:વિરમગામ તાલુકો
નિરદ સી. ચૌધરી
'''નિરદ સી. ચૌધરી' (બંગાળીમાં: নীরদ চন্দ্র চৌধুরী Nirod Chôndro Choudhuri'' ) (૨૩ નવેમ્બર ૧૮૯૭ – ૧ ઓગસ્ટ ૧૯૯૯) એ બંગાળી અને અંગ્રેજી ભાષાના લેખક અને સાંસ્કૃતિક વિવેચક હતા. તેમનો જન્મ તે સમયે બ્રિટિશ હિંદના બંગાળનો એક ભાગ પણ હાલના બાંગ્લાદેશમાં આવેલા કિશોરગંજમાં થયો હતો.
તેમનું જીવન
તેમણે કિશોરગંજ અને કોલકાતા (તે સમયે કલકત્તા તરીકે ઓળખાતું હતું)માં લીધું હતું. તેમણે કલકત્તાની રિપન કોલેજમાં એફએ (સ્કૂલ લિવિંગ) શિક્ષણ મેળવ્યું હતું, જ્યાં તેમની સાથે પ્રસિદ્ધ બંગાળી લેખક બિભૂતિભુષણ બંદોપાધ્યાય પણ હતા. રિપન કોલેજ બાદ, તેઓ પ્રતિષ્ઠિત સ્કોટિશ ચર્ચ કોલેજ, કલકત્તા ખાતે શિક્ષણ લીઘું હતું, જ્યાં તેમણે કોલેજના મુખ્ય વિષય તરીકે ઇતિહાસનું જ્ઞાન મેળવ્યું હતું. તેઓ ઇતિહાસમાં માનદ પદવી સાથે સ્નાતક થયા હતા અને કલકત્તા યુનિવર્સિટીની શ્રેષ્ઠ ગુણ ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓની યાદીમાં ટોચનું સ્થાન મેળવ્યું હતું. સ્કોટિશ ચર્ચ કોલેજ માં તેઓ પ્રસિદ્ધ ઇતિહાસવિદ પ્રોફેસર કાલિદાસ નાગના સેમિનારોમાં ઉપસ્થિત રહ્યાં હતા. સ્નાતક થયા બાદ, તેઓ કલકત્તા યુનિવર્સિટીમાં એમ.એ. (M.A.) સ્તરના અભ્યાસક્રમમાં જોડાયા. જો કે, તેમણે એમ.એ. (M.A.)ની તમામ આખરી પરીક્ષાઓ આપી નહોતી, અને તેથી તેઓ એમ.એ. (M.A.)ની ડિગ્રી મેળવી શક્યા નહોતા.
તેમણે ભારતીય સૈન્યના હિસાબી વિભાગમાં કારકૂન તરીકે પોતાની કારકિર્દી શરૂ કરી. તે સમયગાળામાં, તેમણે લોકપ્રિય મેગેઝિનોમાં લેખો આપવાનું શરૂ કર્યું. ભરત ચંદ્ર (18મી સદીના પ્રસિદ્ધ બંગાળી કવિ) વિષે તેમણે લખેલો સૌપ્રથમ લેખ તે સમયનાં લબ્ધ પ્રતિષ્ઠિત ઇંગ્લિશ મેગેઝિન મોડર્ન રિવ્યૂ માં પ્રકટ થયો હતો.
૧૯૩૮માં, તેમણે ભારતની સ્વાધિનતા ચળવળના રાજકીય નેતા શરત ચંદ્ર બોઝના સચિવ તરીકે નોકરી મેળવી. પરિણામસ્વરૂપે, તેઓ ભારતના રાજકીય નેતાઓ- મહાત્મા ગાંધી, જવાહરલાલ નહેરુ અને શરત ચંદ્ર બોઝના વધુ પ્રસિદ્ધ ભાઈ – સુભાષ ચંદ્ર બોઝ કે જેઓ ભવિષ્યમાં નેતાજી તરીકે જાણીતાં થવાના હતા, તેમના સંપર્કમાં આવ્યા. ભારતનાં રાજનીતિજ્ઞોના આંતરિક વર્તુળમાં રહીને કામ કરવાથી તેમની કામગીરીનો પરિચય થતા નિરદ ચૌધુરી તેમની છેવટની પ્રગતિ વિશે શંકાતુર બન્યાં, અને ભારતની રાજકીય નેતાગીરીની ક્ષમતા વિશેનો તેમનો ભ્રમ દૂર થતો ગયો.
સચિવ તરીકેની કારકિર્દી ઉપરાંત, તેઓએ બંગાળી અને અંગ્રેજી અખબારો તથા મેગેઝિનોમાં લેખો આપવાનું ચાલુ રાખ્યું. તેઓ ઓલ ઇન્ડિયા રેડિયોની કોલકાતા શાખાના રાજકીય વિવેચક તરીકે નિમાયાં. ૧૯૪૧માં, તેમણે ઓલ ઇન્ડિયા રેડિયોની દિલ્હી શાખા માટે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું.
પોતાના જીવનના અંતિમ શ્વાસ સુધી તેઓ વિપુલ પ્રમાણમાં લખનારા અને સર્જનશીલ લેખક હતા; તેમણે ૯૯ વર્ષની વયે પોતાની છેલ્લી કૃતિ બહાર પાડી હતી. તેમની પત્ની અમિયા ચૌધુરી ૧૯૯૪માં ઓક્સફર્ડ ખાતે મૃત્યુ પામી હતી. ૧૯૯૯માં પોતાની ૧૦૨મી જન્મતિથિના બે મહિના પૂર્વે જ તેઓ ઇંગ્લેન્ડના ઓક્સફર્ડ ખાતે મૃત્યુ પામ્યાં.
તેમની મુખ્ય કૃતિઓ
તેમની ઉત્કૃષ્ટ કૃતિ ધ ઓટોબાયોગ્રફિ ઓફ અન અનનૉન ઇન્ડિયન (ISBN 0-201-15576-1) 1951માં પ્રસિદ્ધ થઈ હતી, જેણે તેમને ભારતના અંગ્રેજી ભાષાના મહાન લેખકોની ટૂંકી યાદીમાં લાવી મૂક્યાં. નવી સવી સ્વતંત્રતા પ્રાપ્ત કરનારાં ભારતમાં આ પુસ્તકને સમર્પિતતાને લગતા કારણોસર તેમણે વિવાદ વ્હોરી લીધો હતો.
આ પુસ્તકનાં સમર્પણનો લેખ વાસ્તવમાં રાજાશાહીની ઠેકડી ઉડાડતો અને લોકો ઉપર પ્રભાવ પાડતો લેખ હતો, જેને ઘણાં ભારતીયોના, ખાસ કરીને રાજકીય અને અમલદાર વર્ગના રોષનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. ચૌધુરીના મિત્ર અને તંત્રી, ઇતિહાસવિદ્ અને નવલકથાકાર ખુશવંત સિંહે કરેલી ટિપ્પણી અનુસાર, “લોકોએ આ સમર્પણ લેખને પૂરો જોયા, જાણ્યાં અને સમજ્યાં વિના જ વિરોધનો સૂર ઉચ્ચાર્યો હતો.” ચૌધુરીને સરકારી નોકરીમાંથી હાંકી કાઢવામાં આવ્યા, તેમને પેન્શનથી વંચિત કરી દેવાયા, ભારતમાં લેખક તરીકે બ્લેકલિસ્ટ કરાયા અને તેમને કંગાલિયતભર્યું જીવન જીવવા માટે ધકેલી દેવાયા. વધુમાં, ભારત સરકારે એક કાયદો બહાર પાડીને કર્મચારીઓ પર લેખ-નિબંધો પ્રસિદ્ધ કરવા સામે પ્રતિબંધ મૂકી દેતા, ચૌધુરીને ઓલ ઇન્ડિયા રેડિયોમાં રાજકીય વિવેચક તરીકેની પોતાની નોકરી છોડી દેવી પડી. બાદમાં ચૌધુરીએ એવો અભિપ્રાય વ્યક્ત કર્યો હતો કે તેમનું ખોટું અર્થઘટન કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે ગ્રાન્ટા લેખમાં લખ્યું હતું કે, “આ પુસ્તકનો સમર્પણ લેખ ખરેખર તો આપણને સમોવડિયાં નહીં ગણવા બદલ બ્રિટિશ શાસકોની નિંદા કરતો હતો.” પોતે શું કહેવા ઈચ્છે છે તે સ્પષ્ટપણે દર્શાવવા માટે, તેમણે પૌરાણિક રોમનું સમાંતર ચિત્રણ કર્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ પુસ્તકનો સમર્પણ લેખ “સિસિલીના રોમન પ્રોકોન્સુલ વેરીસના વર્તાવ વિશે સિસેરોએ જે જણાવ્યું હતું તેની નકલ હતી, વેરીસે સિસિલીના રોમન નાગરિકો ઉપર દમન ગુજાર્યો હતો અને સિસિલીના નાગરિકોએ તેમની હતાશામાં “સિવિસ રોમનસ સમ ” એવું ઉચ્ચારણ કર્યું હતું.”
1955માં બ્રિટિશ કાઉન્સિલ અને બીબીસીએ સંયુક્તપણે આઠ સપ્તાહ માટે તેમને ઇંગ્લેન્ડ લાવવાની વ્યવસ્થા કરી. તેમને બીબીસીમાં વ્યાખ્યાન આપવા જણાવવામાં આવ્યું હતું. તેમણે બ્રિટિશ જીવન વિશે આઠ વ્યાખ્યાન આપ્યાં. બાદમાં, તેમનાં આ વ્યાખ્યાનોને પેસેજ ટુ ઇંગ્લેન્ડ માં ફેરફાર અને સંપાદિત કરીને એકત્રિત કરવામાં આવ્યા. ઈ. એમ. ફોસ્ટરે ધ ટાઇમ્સ લિટરરી સપ્લિમેન્ટ માં તે વ્યાખ્યાનોની સમીક્ષા કરી હતી. તેમની 1965ની કૃતિ ધ કોન્ટીનેન્ટ ઓફ સિરસી એ તેમને ડફ કૂપર મેમોરિયલ એવોર્ડ મેળવી આપ્યો, અને આ પુરસ્કાર મેળવનારા તેઓ સૌપ્રથમ અને એકમાત્ર ભારતીય બન્યાં. 1972માં, તેઓ મર્ચન્ટ આઇવરી દસ્તાવેજી ચિત્ર એડવેન્ચર્સ ઓફ અ બ્રાઉન મેન ઇન સર્ચ ઓફ સિવિલાઇઝેશન નો વિષય રહ્યાં હતા. તેમણે થાય હેન્ડ, ગ્રેટ એનાર્ક! શીર્ષક હેઠળ પોતાના આત્મચરિત્રનો બીજો ભાગ બહાર પાડ્યો હતો. તે 1988માં પ્રસિદ્ધ કરાયો હતો. 1992માં, યુનાઇટેડ કિંગડમના રાણી એલિઝાબેથ દ્વિતીયે કમાન્ડર ઓફ ઓર્ડર ઓફ ધ બ્રિટિશ એમ્પાયર (સીબીઇ (CBE))ના ખિતાબ વડે તેમને નવાજ્યાં હતા. 1997માં, 100 વર્ષની વયે, તેમણે પોતાનું છેલ્લું પુસ્તક થ્રી હોર્સમેન ઓફ ધ ન્યૂ એપોકેલિપ્સ બહાર પાડ્યું હતું.
પુસ્તકો
તેમણે નીચેના પુસ્તકો અંગ્રેજી ભાષામાં લખ્યાં હતાઃ
તેમણે નીચેના મૂલ્યવાન પુસ્તકો બંગાળીમાં પણ લખ્યાં હતાઃ
બાહ્ય લિંક્સ
શ્રેણી:સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૯૯માં મૃત્યુ
ઉધમસિંગ નગર જિલ્લો
ઉધમસિંગ નગર જિલ્લો ભારત ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ કુમાઉ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. ઉધમસિંગ નગર જિલ્લાનું મુખ્યાલય રુદ્રપુરમાં છે.
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
પૌડી ગઢવાલ જિલ્લો
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
કડા બંધ
જાંબુઘોડા અભયારણ્ય જોવા આવતા પર્યટકો અહીંનું પાકૃતિક સૌદર્ય માણવા માટે આવતા હોય છે. અહીં પર્યટકો માટે પ્રકૃતિ (ઈકો) કેમ્પ સાઈટ પણ રાજ્ય સરકારના વન વિભાગ તરફથી બનાવવામાં આવેલ છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:જાંબુઘોડા તાલુકો શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
રાયસંગપર (તા. હળવદ)
શ્રેણી:હળવદ તાલુકો
થોરડી (તા. ભાવનગર)
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભાવનગર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
તીર્થ પટ
thumbnail|પ્રિન્સ ઓફ વેલ્સ સંગ્રહાલય, મુંબઈમાં રહેલ તીર્થ પટ
તીર્થ પટ (હિંદી तीर्थ पट) એ ધાર્મિક નકશો છે. શ્વેતાંબર જૈન પંથમાં તીર્થસ્થાનો દર્શાવવા માટે તેનો ઉપયોગ થાય છે. તીર્થ પટએ સામાન્ય નકશાથી અલગ હોય છે અને પ્રમાણમાપ પ્રમાણે હોતો નથી. તીર્થ પટ એ અંતર,ઊંચાઇ અને દિશા દર્શાવતો નથી અને માત્ર જૈન તીર્થ સ્થાનો દર્શાવે છે. જૈન ધર્મમાં એવું માનવામાં આવે છે કે માત્ર તીર્થ પટના દર્શન કરવાથી યાત્રા જેટલું પુણ્ય મળી જાય છે.
માન્યતા
શ્વેતાંબર જૈનોમાં પાંચ સ્થળો યાત્રા માટે મહત્વના છે. આ સ્થળોમાં ગુજરાતમાં શેત્રુંજય અને ગિરનાર, રાજસ્થાનમાં માઉન્ટ આબુ, બિહારમાં સમ્મેત શિખર અને હિમાલયમાં અષ્ટપદનો સમાવેશ થાય છે. જે લોકો યાત્રાએ જઇ શકે તેમ ન હોય તેઓ તીર્થ પટ પર દર્શાવેલ સ્થળોના દર્શન કરીને યાત્રા જેટલું પુણ્ય મેળવી શકે છે. દર વર્ષે (ઓક્ટોબર-નવેમ્બરમાં) જૈન દેરાસરોમાં અથવા નક્કી કરેલ સ્થળોએ તીર્થ પટ દર્શન માટે મૂકવામાં આવે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:જૈન તીર્થ શ્રેણી:જૈન ધર્મ
અંબાલા
અંબાલા ભારત દેશમાં હરિયાણા અંબાલા જિલ્લામાં આવેલું મુખ્ય શહેર અને જિલ્લા મથક છે. આ શહેર ભારતની રાજધાની દિલ્હીથી ૨૦૦ કિ.મી. દૂર આવેલું છે. આ શહેર હરિયાણા અને પંજાબ રાજ્યની સીમાને જોડે છે. પર્યટકો માટે પણ આ શહેર આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે.
શ્રેણી:ભારતનાં શહેરો
દનણા (તા. નખત્રાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:નખત્રાણા તાલુકો
અંબિકાપુર
અંબિકાપુર ભારત દેશમાં છત્તીસગઢ રાજ્યમાં આવેલા સરગુજા જિલ્લામાં આવેલું શહેર છે.
શ્રેણી:છત્તીસગઢ
ઉંડવી (તા. ભાવનગર)
ઉંડવી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાવનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ગામમાં સિકોતર માતાનું મંદિર અને તેની બાજુમાં તળાવ આવેલું છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભાવનગર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
નાના સરાણીયા
નાના સરાણીયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ફતેપુરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાના સરાણીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ફતેપુરા તાલુકો
સમલી (તા. હળવદ)
સમલી (તા. હળવદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હળવદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સમલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
પૃથ્વીરાજસિંહજી જાડેજા
પૃથ્વીરાજસિંહજી જયેન્દ્રસિંહજી જાડેજા એક ભારતીય ક્રિકેટર હતા, તેઓ સૌરાષ્ટ્ર વતી રમ્યા હતા.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ક્રિકેટર
રોલા (તા. મેઘરજ)
રોલા (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રોલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
ભિલોડા તાલુકો
ભિલોડા તાલુકો ગુજરાત રાજ્યના ઈશાન ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લાના છ (૬) તાલુકા પૈકીનો તાલુકો છે. ભિલોડા આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
ભૂગોળ
ભિલોડા તાલુકાનું કુલ ક્ષેત્રફળ ૭૨,૦૪૫ ચો.કિ.મી. છે અને કુલ વન્ય વિસ્તાર ૨૪,૩૨૨ હેક્ટર છે.
ભિલોડા તાલુકામાં આવેલા ગામો
ભિલોડા તાલુકામાં કુલ ૧૭૩ ગામ આવેલા છે, જેમાંથી ૧૬૫ ગામમાં વસવાટ છે અને ૮ ગામમાં વસવાટ નથી.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:અરવલ્લી જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
કેતન મેહતા
શરૂઆતનું જીવન અને અભ્યાસ
કેતન મહેતાનો જન્મ ગુજરાતના નવસારીમાં થયો હતો. તેમણે તેમનો શાલેય અભ્યાસ દિલ્હીમાં કર્યો અને ત્યાર બાદ તેઓ ફિલ્મ ઍન્ડ ટેલિવિઝન ઈન્સ્ટીટ્યૂટ, પુનામાંથી સ્નાતક થયા.
કારકીર્દી
તેમની કારકીર્દીમાં તેમણે ૨૦૧૭ સુધી ૧૦ ફીચર ફિલ્મો, ૭ વૃત ચિત્રો અને કેપ્ટન વ્યોમ તથા ''મિ. યોગી'' નામની બે દૂરદર્શન ધારાવાહિકો બનાવી છે. તેમણે રમૂજ, કટાક્ષ, પ્રેમ, હિંસા અને વિપ્લવ જેવા મૂળ વિષયો ઉપર કાર્ય કર્યુ છે.
ફિલ્મ ઍન્ડ ટેલિવિઝન ઈન્સ્ટીટ્યૂટ, પુનામાંથી સ્નાતક થયા બાદ તેમણે ઇન્ડિયન સ્પેસ રિસર્ચ ઓર્ગેનાઈઝેશનમાં ટેલિવિઝન નિર્માતા તરીકે કાર્ય કર્યું. ત્યાં તેમણે શું બનાવવું તેની ખુલ્લી છૂટ આપવામાં આવી હતી. વર્ષો પછી તેમણે આપેલા એક સાક્ષાત્કારમાં તેમણે પોતાના વિકાસમાં તે કાળ કેટલો અસરકારક હતો તે વિષે વાત કરતા કહ્યું હતું કે:
"તે એક અનન્ય અનુભવ હતો. આખું ગુજરાત ફરવું, લોકોને મળવું, જે સામે મળે તેના પર જોઈએ તેવા કાર્યક્રમો બનાવવા. તે આ માધ્યમ અને લોકો સાથેનો એક અસલનો અનુભવ હતો. મારી બનવેલી ફિલ્મોમાં તે અનુભવ મહત્વપૂર્ણ રહ્યો છે.”
ઇ. સ. ૧૯૯૩માં તેમણે સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ પર એક ફિલ્મ બનાવી હતી. તેમની તાજેતરની ફિલ્મો રંગરસીયા (૨૦૧૪) અને માંઝી, ધ માઉન્ટન મેન (૨૦૧૫) બંને બોક્સ ઑફીસ પર સફળ ન રહી અને આલોચકો તરફથી પણ તેમને મોળો પ્રતિભાવ મળ્યો. માંઝી, ધ માઉન્ટન મેનમાં નવાઝુદ્દીન સિદ્દીકીએ ભુમિકા ભજવી હતી.
નિજી જીવન
તેમણે અભિનેત્રી દીપા સાહી સાથે લગ્ન કર્યા. દીપા સાહીએ માયા મેમસાબ, ''ઓહ ડાર્લિંગ! યે હૈ ઇન્ડિયા, આર યા પાર'' જેવી તેમની ઘણી ફિલ્મોમાં ભૂમિકાઅ ભજવી છે. તેમણે સાથે મળીને માયા એકેડૅમી ઓફ એડવાન્સ્ડ સિનેમેટિક્સ અને માયા ડિજીટલ સ્ટુડિયોની સ્થાપના કરી. તેઓ ગાંધીવાદી સ્વતંત્રતા સેનાની ઉષા મેહતાના ભત્રીજા છે. તેમનો નાનો ભાઈ ડૉ. યતીન મહેતા, ગુરગાંવ હરિયાણામાં આવેલી મેદાન્ત ઇન્સ્ટીટ્યુત ઑફ ક્રીટિકલ એન્ડ એનેસ્થીયોલોજી ના અધ્યક્ષ છે. તેમનો સૌથી નાનો ભાઈ ડૉ નિરાદ મહેતા મુંબઈની હિંદુજા હોસ્પિટલમાં કન્સલટંટ છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:૧૯૫૨માં જન્મ શ્રેણી:જીવિત લોકો
રોયાણીયા (તા. મેઘરજ)
રોયાણીયા (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રોયાણીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
જય જય ગરવી ગુજરાત
જય જય ગરવી ગુજરાત એ ગુજરાતી કવિ નર્મદાશંકર દવે (નર્મદ) દ્વારા ૧૮૭૩માં લખાયેલી એક કવિતા છે. ગુજરાત સરકાર ના સમારોહ દરમિયાન તેનો ઉપયોગ રાજ્ય ગીત તરીકે થાય છે.
રચના
નર્મદને પ્રથમ આધુનિક ગુજરાતી લેખક માનવામાં આવે છે. તેમણે ૧૮૭૩માં તેમના પ્રથમ ગુજરાતી શબ્દકોશ નર્મકોશની પ્રસ્તાવનામાં "જય જય ગરવી ગુજરાત" લખ્યું હતું.