cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
તખ્તેબહી
નામકરણ
તખ્તેબહીના એકથી વધુ અર્થ કરી શકાય છે. સ્થાનિક લોકોના માટે ટેકરી પર આવેલા બે કુવા અથવા ઝરણાં પરથી આ નામ પડેલું હોવું જોઈએ. ફારસી ભાષામાં તખ્ત એટલે ઊંચું સ્થાન અથવા રાજગાદી અને બહી એટલે ઝરણું અથવા પાણી. આ પરથી ઊંચેથી વહેતું ઝરણું એવો અર્થ કાઢી શકાય. આ ઉપરાંત ઉદ્ગમની રાજગાદી એવો અર્થ પણ થાય છે.
સ્થળ
thumb|280x280px|તખ્તેબહી આ ખંડેરો પાકિસ્તાનના ખૈબર-પખ્તુન્ખવાના મર્દનથી ૧૫ કિમી દુર છે. નાનકડા કિલ્લેબંધ આ જ નામના ગામની પાસે આવેલું છે. ગામના બજારથી ૨ કિમી દુર નાનકડી ટેકરી પર ૫૦૦ ફીટની ઊંચાઈએ આ સ્થળ આવેલું છે.
બાંધકામ
આ બાંધકામ ચાર ભાગમાં વહેંચાયેલું છે: અન્ય બાંધકામોમાં ઘરો અને મિલનસ્થળોનો સમાવેશ થાય છે જે બિનધાર્મિક ઉપયોગમાં હશે. આ સ્થળના તમામ બાંધકામ સ્થાનિક પથ્થરો, માટી અને ચુના વડે કરવામાં આવ્યું છે. ભૂકંપની અસર ના થાય તેવી ગોઠવણ પણ જોવા મળે છે.
ઈતિહાસ
thumb|280x280px|નીચે આવેલા જાહેર બગીચામાંથી લેવાયેલ તસ્વીર પુરાતત્વવિદો આ બાંધકામને ચાર સમયગાળામાં વિભાજીત કરે છે જેની શરૂઆત ઈસ્વીસન પૂર્વેની પ્રથમ સદીથી થાય છે.
પ્રથમ તબક્કામાં આ મઠ ઈસ્વીસન પૂર્વે પ્રથમ સદીમાં બાંધવામાં આવ્યો હશે જયારે તે પારસી ધર્મ સાથે સંપર્કમાં હશે. અહીં મળી આવેલા પર્થિયન રાજા ગસ્તાફરના શિલાલેખ પરથી આ જાણી શકાયું છે. ગસ્તાફર પછી આ સ્થળ પ્રથમ કુષાણ રાજવંશના રાજા કુજુલા કષસ અથવા કોજોલા કાદ્ફીસના કબ્જા આવ્યું. આમ પ્રથમ સદીથી બીજી સદી સુધી ચાલ્યું જે દરમિયાન આ સ્થળ કુષાણ રાજા કનિષ્ક અને અન્ય પર્થિયન અને કુષાણ રાજાઓ નીચે રહ્યું. બીજા તબક્કામાં સ્તૂપ પરિસર અને વિશાળ ખંડ બાંધવામાં આવ્યા જે ત્રીજી અને ચોથી સદી દરમિયાન પૂર્ણ થયા. ત્રીજા તબક્કામાં ચોથી અને પાંચમી સદી દરમિયાન અંતિમ કુષાણ રાજાઓ અને કિદાર કુષાણ રાજાઓના સમય બાંધકામ થયું. ચોથા તબક્કામાં છઠ્ઠી અને સાતમી સદી દરમિયાન તાંત્રિક મઠનું બાંધકામ થયું જે વખતે શ્વેત હુણ રાજાઓનું રાજ હતું.
ઘણી વખત આ પ્રદેશમાં હુમલા થયા હોવા છતાં ટેકરી પર આવેલ હોવાથી આ સ્થળ સલામત રહ્યું, જયારે બીજા બૌદ્ધ મઠો નાશ પામ્યા. આ સ્થળ સાતમી સદી સુધી વપરાશમાં હતું જે પછી વિસ્તાર મુસ્લિમ રાજાઓ નીચે આવતા દાનના સ્ત્રોત ન રહેતા બંધ થઇ ગયું.
આધુનિક ઇતિહાસમાં આ સ્થળનો ઉલ્લેખ ૧૮૩૬માં એક ફ્રેંચ ઓફિસરના લખાણો માં મળે છે જેમાં તેણે મઝદૂરાબાદમાં આવેલા બૌદ્ધ ખંડેરોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. ૧૮૬૪માં આ સ્થળનું ઉત્ખનન શરુ કરવામાં આવ્યું. તે સમયે મળેલ ઘણા અવશેષો આજે બ્રિટિશ મ્યુઝિયમમાં છે. ૧૯૨૦ના દાયકામાં આ સ્થળનું મોટા પાયે પુનર્નિર્માણ કરવામાં આવ્યું.
External links
શ્રેણી:પાકિસ્તાન શ્રેણી:બૌદ્ધ ધર્મ શ્રેણી:પારસી ધર્મ શ્રેણી:વિશ્વ ધરોહર સ્થળ
જવાહર નવોદય વિદ્યાલયની સૂચિ
ભારતમાં 650 થી વધુ જવાહર નવોદય વિદ્યાલય છે. આ જેએનવી આઠ જુદા જુદા પ્રદેશો દ્વારા સંચાલિત છે. આ પ્રાદેશિક કચેરીઓ ભોપાલ, ચંદીગઢ, હૈદરાબાદ, જયપુર, લખનઉ, પટના, પૂના અને શિલોન્ગમાં છે, જેનો ભારતના વિવિધ રાજ્યો અને કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશો પર અધિકાર છે . ભારતમાં વિવિધ જવાહર નવોદય વિદ્યાલયની સૂચિ રાજ્યો સહિત ક્ષેત્રમાં સૂચિબદ્ધ છે:
સોનગઢનો કિલ્લો
સોનગઢનો કિલ્લો ગુજરાતના તાપી જિલ્લામાં આવેલો ગાયકવાડી કિલ્લો છે. આ કિલ્લો સુરત-ધુલિયા માર્ગની બાજુ પર આવેલ ઊંયી ટેકરી પર સોનગઢ તાલુકાના મુખ્યમથક સોનગઢમાં સયાજીરાવ ગાયકવાડે બંધાવેલો પ્રાચીન કિલ્લો છે, જે ઈ.સ. ૧૭૨૯થી ગાયકવાડોનું મુખ્ય થાણું હતું.
જવાહર નવોદય વિદ્યાલયની સૂચિ
ભોપાલ પ્રદેશ
ભોપાલ પ્રદેશમાં કુલ 113 જેએનવી છે. રાજ્ય મુજબની સૂચિ નીચે મુજબ છે:
ચંદીગઢ પ્રદેશ
ચંદીગઢ પ્રદેશમાં કુલ 59 જેએનવી છે. રાજ્ય મુજબની સૂચિ નીચે મુજબ છે :
સોનગઢનો કિલ્લો
સાહિત્યમાં
ગુજરાતી સર્જક અને વિવેચક સુરેશ જોષીએ પોતાના જનાન્તિકે નામનાં નિબંધસંગ્રહમાં સોનગઢના કિલ્લાનું તથા ત્યાંના પ્રાકૃતિક સૌંદર્યનું ચિત્રાત્મક વર્ણન કર્યું છે.
જવાહર નવોદય વિદ્યાલયની સૂચિ
જયપુર પ્રદેશ
જયપુર પ્રદેશમાં કુલ 65 જેએનવી છે. રાજ્ય મુજબની સૂચિ નીચે મુજબ છે :
સોનગઢનો કિલ્લો
વાજપુરનો કિલ્લો
thumb|[[તાપી નદીના ઉકાઇ બંધના સરોવરમાં ડૂબેલો વાજપુરનો કિલ્લો. આ કિલ્લો માત્ર ઉનાળામાં જ બહાર દેખાય છે.]] અન્ય એક ગાયકવાડ રાજવંશ દ્વારા જામલી અને વાજપુર ગામ પાસે એક કિલ્લો પણ બનાવવામાં આવ્યો હતો. આ કિલ્લો મોટાભાગે ઉકાઇ બંધના ડૂબાણમાં રહે છે અને કોઇક વાર જ બહાર દેખાય છે.
શ્રેણી:ગુજરાતના કિલ્લાઓ
જવાહર નવોદય વિદ્યાલયની સૂચિ
લખનઉ પ્રદેશ
લખનઉ ક્ષેત્રમાં કુલ 89 જેએનવી છે. રાજ્ય મુજબની સૂચિ નીચે મુજબ છે :
પટના પ્રદેશ
પટના પ્રદેશમાં કુલ 85 જેએનવી છે. રાજ્ય મુજબની સૂચિ નીચે મુજબ છે
પુણે પ્રદેશ
પુણે ક્ષેત્રમાં કુલ 73 જેએનવી છે. રાજ્ય મુજબની સૂચિ નીચે મુજબ છે
પશ્ચિમ ચંપારણ જિલ્લો
પશ્ચિમ ચંપારણ જિલ્લો ભારત દેશના બિહાર રાજ્યના ૩૮ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. પશ્ચિમ ચંપારણ જિલ્લાનું મુખ્યાલય બેટિયાહ ખાતે આવેલું છે. પશ્ચિમ ચંપારણ જિલ્લો તિરહુત વિભાગ (પ્રમંડલ) ના પ્રશાસન હેઠળનો એક જિલ્લો છે.
પાલ્લા (ધુંધા)
પાલ્લા (ધુંધા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પાલ્લા (ધુંધા) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શાંતિનાથ
જન્મ
તેમનો જન્મ ઈક્ષ્વાકુ કુળમાં હસ્તિનાપુરના રાજા વિશ્વસેન અને રાણી અચિરાને ઘેર થયો જેઠ વદ તેરસના દિવસે થયો હતો. તેમના સમય દરમિયાન વાઈનો રોગચાળો ફાટી નીકળ્યો અને તેમણે લોકોને તેમાંથી ઉગારવામાં મદદ કરી આથી તેમને શાંતિનાથ એવું નામ મળ્યું.
સર્વજ્ઞપદ - કેવળજ્ઞાન
શાંતિનાથ પાંચમા ચક્રવર્તી હતા અને ૨૫ વર્ષ સુધી શાસન કરી તેમણે સંસારનો ત્યાગ કરી દીક્ષા લેવાનો નિર્ણય લીધો. એક વર્ષના દીક્ષા પર્યાપ પછી પોષ (ડિસેમ્બર/જાન્યુઆરી)ની સુદ નોમને દિવસે, નંદી વૃક્ષ નીચે તેમને કેવળ જ્ઞાનની પ્રાપ્તિ થઈ. દિગંબર મત અનુસાર કિંપુરુષ અને મહામાનસી તેમના યક્ષ અને યક્ષીણી છે અને શ્વેતાંબર મત અનુસાર ગરુડ અને નિર્વાણી તેમના યક્ષ યક્ષિણી છે.
મોક્ષ
સિદ્ધ આત્માઓના શારિરીક મૃત્યુને પરંપરાગત રીતે મોક્ષ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેનો અર્થ કર્મોનો ક્ષય કરી જન્મ-પુનર્જન્મના ચક્રમાંથી આત્માની મુક્તિ એવો થાય છે. જેઠ (મે-જૂન) વદ તેરસના દિવસે શિખરજી ઉપર તેઓ મોક્ષે પધાર્યા. આ સ્થલ હાલના ઉત્તર ઝારખંડના પારસનાથ હિલ્સ તરીકે ઓળખાય છે.
લેગસી
thumb| હરણના લાંછન સાથે શ્વેતમબર પંથની શાંતિનાથની મૂર્તિ શાંતિનાથને સામાન્ય રીતે બેઠેલી અથવા ઊભેલી ધ્યાનસ્થ અવસ્થામાં દર્શાવવામાં આવે છે. દરેક તીર્થંકરની ઓળખાણ દર્શાવવા માટે એક વિશિષ્ટ પ્રતીક વાપરવામાં આવે છે તેને લાંછન કહેવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે તીર્થંકરના પગ નીચે તે કોતરવામાં આવે છે. શાંતિનાથનું લાંછન હરણ અથવા સાબરનું ચિહ્ન હોય છે. તમામ તીર્થંકરોની જેમ, અને ઢળેલી આંખોથી દર્શાવવામાં આવે છે.
ભવ્ય મૂર્તિઓ
૨૦૧૬ માં, અજમેરમાં ૫૪ ફીટની ઊંચાઈ ધરાવતી શાંતિનીથની સૌથી ઊંચી પ્રતિમા બનાવવામાં આવી છે.
ગ્રંથસૂચિ
શ્રેણી:વર્તમાન ચોવીસીના તીર્થંકરો
નાની અરલ (તા. નખત્રાણા)
મહત્વના સ્થળો
ગામથી 4 km દૂર ધીણોધર ટેકરીઓ પર ધીણોધર મંદિર આવેલું છે. ધીણોધર ૩૮૬ મીટર ઉંચાઇ ધરાવતો નિષ્ક્રિય જ્વાળામુખી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:નખત્રાણા તાલુકો
ઉધમપુર
ઉધમપુર ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્યના ઉધમપુર જિલ્લાનું એક નગર છે. ઉધમપુર શહેરમાં ઉધમપુર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.
જુના રતનપર (તા. ભાવનગર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાવનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભાવનગર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
દરભંગા જિલ્લો
દરભંગા જિલ્લો ભારત દેશના બિહાર રાજ્યના ૩૮ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. દરભંગા જિલ્લાનું મુખ્યાલય દરભંગા ખાતે આવેલું છે. દરભંગા જિલ્લો દરભંગા વિભાગ (પ્રમંડલ)ના પ્રશાસન હેઠળનો એક જિલ્લો છે.
મોટી અરલ (તા. નખત્રાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
અહિલ્યાબાઈ હોલકર
અહિલ્યાબાઈ હોલકર (૩૧ મે ૧૭૨૫ – ૧૩ ઓગસ્ટ ૧૭૯૫) મરાઠા સામ્રાજ્યના મહારાણી અને સુબેદાર મલ્હારરાવ હોલકરના પુત્ર ખંડેરાવના પત્ની હતાં.
પ્રાંરભિક જીવન
thumb|left|મહારાણી અહિલ્યાબાઈ હોલકર અહિલ્યાબાઈનો જન્મ ૩૧ મે, ૧૭૨૫ના રોજ મહારાષ્ટ્રના હાલના અહમદનગર જિલ્લાના ચૌંડી ગામમાં થયો હતો. તેમના પિતા માન્કોજી શિંદે, બીડ જિલ્લાના ચૌદે ગામના એક આદરણીય ધનગર પરિવારના વંશજ અને પાટિલ (મુખી) હતા. તે સમયમાં સ્ત્રીઓને શિક્ષણ આપવામાં આવતું નહોતું, પરંતુ અહિલ્યાબાઈના પિતાએ તેમને વાંચતાં-લખતાં શીખવ્યું હતુ.
ઇતિહાસના મંચ પર તેમનો પ્રવેશ એક અકસ્માત હતો. મરાઠા પેશવા બાજીરાવ પ્રથમની સેવામાં કમાન્ડર અને માલવા પ્રદેશના સ્વામી મલ્હારરાવ હોલકર પુણે જતા સમયે ચૌંડીમાં રોકાયા હતા અને દંતકથા મુજબ, ગામમાં મંદિરની સેવામાં આઠ વર્ષની અહિલ્યાબાઈને જોઈ હતી. બાળ અહિલ્યાની ધાર્મિકતા અને તેના ચારિત્ર્યને ઓળખીને તેઓ છોકરીને તેમના પુત્ર ખંડેરાવ (૧૭૨૩-૧૭૫૪) માટે દુલ્હન તરીકે હોલકર ક્ષેત્રમાં લઈ આવ્યા. અહિલ્યાબાઈના લગ્ન ખંડેરાવ હોલકર સાથે ૧૭૩૫ માં થયા હતા. ૧૭૪૫માં તેમણે એક પુત્ર માલેરાવને અને ૧૭૪૮માં એક પુત્રી મુક્તાબાઈને જન્મ આપ્યો હતો. માલેરાવ માનસિક રીતે અસ્વસ્થ હતા અને ૧૭૬૭ માં બીમારીથી મૃત્યુ પામ્યા હતા. અહિલ્યાબાઈએ પરંપરાથી વિરુદ્ધ જઈને ડાકુઓને હરાવનાર એક બહાદુર પરંતુ ગરીબ વ્યક્તિ યશવંતરાવ સાથે પોતાની પુત્રીના લગ્ન કરાવ્યા હતા.
શાસન
૧૭૫૪ માં કુમ્હેરની ઘેરાબંધી દરમિયાન તેમના પતિની હત્યા કરવામાં આવી હતી. મુઘલ સમ્રાટ અહમદ શાહ બહાદુરના મીર બક્ષી, અહિલ્યાબાઈના પતિ ખંડેરાવ હોલકરના સમર્થનની વિનંતી પર, તેમના પિતા મલ્હારરાવ હોલકરની સેનામાં, ભરતપુર રાજ્યના જાટ મહારાજા સૂરજમાલના કુમ્હેર કિલ્લાની ઘેરાબંધી કરી હતી, જેમણે મુઘલ સમ્રાટના બળવાખોર વઝીર સફદરજંગનો પક્ષ લીધો હતો. ખંડેરાવ કુમ્હેરની લડાઈમાં ખુલ્લી પાલખી પર તેમના સૈનિકોનું નિરીક્ષણ કરી રહ્યા હતા ત્યારે જાટ સૈન્યના તોપગોળાથી તેમના પર હુમલો કરી તેમને મારી નાખવામાં આવ્યા હતા.
પતિ ખંડેરાવના અવસાન બાદ અહિલ્યાબાઈએ જીવનની તમામ ઇચ્છાઓ છોડી દીધી હતી અને પતિની સાથે તેમની ચિતામાં બળીને સતી થવાનો નિશ્ચય કર્યો હતો પરંતુ તેમના સસરા મલ્હારરાવ હોલકરે તેમને તેમ કરતા અટકાવ્યા હતા.
મલ્હારરાવ હોલકરનું તેમના પુત્ર ખંડેરાવના મૃત્યુના ૧૨ વર્ષ બાદ ૧૭૬૬માં અવસાન થયું હતું. મલ્હારરાવના પૌત્ર અને ખંડેરાવના એકમાત્ર પુત્ર માલેરાવ હોલકર ૧૭૬૬માં અહિલ્યાબાઈની દેખરેખ (રિજન્ટશીપ) હેઠળ ઇન્દોરના શાસક બન્યા હતા, પરંતુ ૫ એપ્રિલ ૧૭૬૭ના રોજ થોડા મહિનામાં જ તેમનું પણ અવસાન થયું હતું. પતિ, સસરા અને પુત્રના મૃત્યુ બાદ અહિલ્યાબાઈ ઇન્દોરના શાસક બન્યા હતા.
અવસાન
અહિલ્યાબાઈનું અવસાન ૧૩ ઓગસ્ટ ૧૭૯૫ના રોજ ૭૦ વર્ષની વયે થયું હતું. તેમના શાસનને ઇન્દોરના ઇતિહાસમાં સુવર્ણયુગ તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે. અહિલ્યાબાઈ અવસાન બાદ તેમના ભત્રીજા અને તત્કાલીન કમાન્ડર-ઇન-ચીફ તુકોજી રાવ હોલકર સત્તામાં આવ્યા હતા.
નવાદા જિલ્લો
નવાદા જિલ્લો ભારત દેશના બિહાર રાજ્યના ૩૮ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. નવાદા જિલ્લાનું મુખ્યાલય નવાદા ખાતે આવેલું છે. નવાદા જિલ્લો મગધ વિભાગ (પ્રમંડલ)ના પ્રશાસન હેઠળનો એક જિલ્લો છે.
ગાંધીનગર તાલુકો
ગાંધીનગર તાલુકો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગાંધીનગર જિલ્લાનો મહત્વનો તાલુકો છે. ગાંધીનગર આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગાંધીનગર જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
રબર
કુદરતી રબર એક પ્રકારનું ઈલસ્ટોમર (એક ઈલાસ્ટીક હાઈડ્રોકાર્બન પોલિમર) છે જે મૂળભૂત રીતે લેટેક્ષ, કેટલાંક ઝાડનાં સત્ત્વમાંથી નિકળતો દૂધ જેવો ચીકણો પદાર્થ, તેમાંથી મળી આવે છે. વનસ્પતિને "ટેપ" કરવામાં આવે છે, એટલે કે ઝાડનાં થડ પર કાપો મૂકીને લેટેક્ષનાં રસને એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ તેને શુદ્ધ કરીને ઉપયોગમાં લેવાય તેવું રબર બનાવવામાં આવે છે. શુદ્ધિકરણ કરવામાં આવેલું કુદરતી રબર એક પ્રકારે રાસાયણિક પોલીઆઈસોપ્રિન છે,જેને કૃત્રિમ રીતે પણ ઉત્પાદિત કરવામાં આવી શકે છે. કુદરતી રબરને કૃત્રિમ રબરની જેમ જ ઘણાં બધાં ઉપયોગો અને ઉત્પાદોમાં વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે.
વિવિધતાઓ
કુદરતી રબર લેટેક્ષનાં વ્યાવસાયિક સ્ત્રોત તરીકે પેરા રબર ઝાડ (હેવિઆ બ્રાઝિલીનસિસ ),ખાટાં ફળ ધરાવતી વનસ્પતિ પરિવારનું એક સભ્ય, યુફોર્બિઆસી છે. તેને ઝખમ આપવાથી પ્રતિક્રિયાત્મક રીતે તે વધુ લેટેક્ષ પેદા કરે છે, એટલે તેને આ શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યું છે.
વ્યાવસાયિક સંભાવ્યતાની શોધ
પેરા રબરનાં ઝાડ શરુઆતમાં દક્ષિણ અમેરિકામાં ઉગાડવામાં આવતા હતાં. 1736માં એકેડેમી રોયેલ દે સાયંસિસ ઑફ ફ્રાંસ ખાતે રબરનાં નમૂનાઓ રજૂ કરવાનો શ્રેય ચાર્લ્સ મેરી દ લા કોંડેમાઈનને જાય છે. 1751 માં, તેણે ફ્રાંકોઈસ ફ્રેસ્ન્યુ દ્વારા અકાદમીમાં દસ્તાવેજ રજૂ કર્યાં હતાં (જે છેવટે 1755 માં પ્રસિદ્ધ થયાં) જેમાં રબરનાં ઘણાં ગુણધર્મોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું હતું. તેનો રબર પરના પહેલાં વૈજ્ઞાનિક દસ્તાવેજી સંદર્ભ તરીકે સ્વીકાર કરવામાં આવ્યો છે.
પહેલી વખત જ્યારે રબરના નમૂનાઓ ઈંગ્લેંડ આવ્યાં ત્યારે, 1770 માં, જોસેફ પ્રિસ્ટલીએ નિરીક્ષણ કર્યું કે આ પદાર્થનો એક ટૂકડો પણ કાગળ પર કરવામાં આવેલાં પેંસિલના નિશાનોને બખુબીથી મિટાવી શકવામાં સક્ષમ છે, એટલે તેનું નામ રબર રાખવામાં આવ્યું. ત્યારબાદ તેને ધીમે ધીમે સમગ્ર ઈંગ્લેંડમાં સ્થાન લઈ લીધું.
19 મી સદીમાં મોટાં ભાગના સમય દરમ્યાન લેટેક્ષ રબરનો જે મર્યાદિત પ્રમાણમાં ઉપયોગ થતો હતો તેનો મુખ્ય સ્ત્રોત દક્ષિણ અમેરિકા જ રહ્યું છે. 1876 માં, હેનરી વિકહેમ એ બ્રાઝિલમાંથી પેરા રબર ઝાડનાં હજારો બીજ એકત્રિત કર્યાં અને તેનું ઈંગ્લેંડના કયુ ગાર્ડન્સમાં વાવેતર કર્યું. ત્યારબાદ જે છોડવાં તૈયાર થયાં તેને સિલોન(શ્રીલંકા), ઈંડોનેશિયા, સિંગાપોર અને બ્રિટીશ મલાયા મોકલવામાં આવ્યાં. તે પછી મલાયા (હાલનું મલેશિયા) રબરનું સૌથી મોટું ઉત્પાદક થયું. 100 વર્ષ પહેલાં, આફ્રીકામાં સ્વતંત્ર રાજ્ય કોંગો પણ કુદરતી રબર લેટેક્ષનો એક મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત હતો જ્યાં વેઠ-મજૂરી પ્રથા દ્વારા તે એક્ત્ર કરવામાં આવતું હતું. લાઈબેરિયા અને નાઈજીરિયાએ પણ રબરનું ઉત્પાદન શરુ કર્યુ.
લક્ષણો
રબર અજોડ ભૌતિક અને રાસાયણિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે. રબરની ખેંચ-તાણવાળી વર્તણૂક મ્યુલિંસ અસર, પેયન અસર દર્શાવે છે અને ઘણીવાર અતિ લવચીક નમૂના તરીકે રજૂ કરવામાં આવે છે. રબરનું સ્ટ્રેન ક્રિસ્ટલાઇઝ થાય છે.
દરેક પુનરાવર્તિત એકમમાં બેવડા જોડની હાજરીને કારણે, કુદરતી રબર ઓઝોનના તુટવા પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ છે.
દ્રાવકો
રબરમાં મુખ્યત્વે બે પ્રકારનાં દ્રાવકો હોય છે: ટર્પેંટાઈન અને નેપ્થા(પેટ્રોલીયમ). પહેલાં જેનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે તેનો વપરાશ ફ્રાંકોઈસ ફ્રેન્યુએ તેને શોધ્યું ત્યારથી 1764 થી કરવામાં આવે છે. 1779 માં જીઓવાન્ની ફેબ્રોન્નીને રબરના સૉલ્વેંટ તરીકે નેપ્થાની શોધ કરવાનો શ્રેય જાય છે. કેમકે રબર આસાનીથી રૂપાંતરીત થતું નથી, એટલે તે પદાર્થને ઓગાળવાં માટે પહેલાં તેને નાના-નાના ટૂકડાઓમાં વિભાજીત કરવામાં આવે છે.
એકત્રિત કરવામાં આવેલાં સ્થળેથી જ્યારે તેનું પરિવહન કરવામાં આવે છે ત્યારે કાચાં લેટેક્ષને ગંઠાઈ જતું રોકવા માટે એમોનિયા દ્રાવણનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
રાસાયણિક રૂપરેખા
લેટેક્ષ આઈસોપ્રિનનું એક બહુલક છે. (મોટેભાગે ઘણીવાર સીઆઈએસ-1, 4-પોલીઆઈસોપ્રિન) – જેનાં અણુંનું વજન 100,000થી લઈને 1,000,000 જેટલું હોય છે. લાક્ષણિક રીતે, કુદરતી રબરમાં પ્રોટિન્સ, ફેટી એસિડ્સ, રેસિન્સ અને નિરિન્દ્રિય સામગ્રીઓ (મીઠું) જેવી અન્ય સામગ્રીઓનું અશંત: વજન (5% જેટલો સુક્કો જથ્થો) રહેલો હોય છે. પોલીઆઈસોપ્રિનને કૃત્રિમ રીતે પણ બનાવી શકાય છે, જેને ક્યારેક ‘સિંથેટીક કુદરતી રબર’ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
ગત્તા-પર્ચા તરીકે ઓળખાતાં કેટલાંક કુદરતી રબર સ્ત્રોત ટ્રાંસ-1, 4-પોલીઆઈસોપ્રિન ધરાવતાં એક બંધારણીય આઈસોમર હોય છે, જે સમાન પરંતુ એકરૂપ ગુણધર્મ નથી ધરાવતાં.
લવચીકતા
મોટાભાગની સ્થિતીસ્થાપક સામગ્રીઓમાં, જેવી કે સ્પ્રિંગમાં વપરાતી ધાતુઓ, લવચીક વર્તણૂક તેને જોડી રાખનાર વસ્તુમાં સ્થાનફેરને કારણે ઉભી થાય છે. જ્યારે બળ લાગુ કરવામાં આવે છે, ત્યારે જોડાણની લંબાઈઓ તેની (ન્યૂનતમ ઉર્જા) દ્વારા સમતુલા ગુમાવી દે છે અને ખેંચાયેલી ઉર્જા ઈલેક્ટ્રોસ્ટેટીક રીતે સંગ્રહિત થાય છે. એવું માનવામાં આવે છે કે રબર હમેંશા તે જ રીતે કામ કરે છે, પરંતુ એ સાબિત કરવામાં આવ્યું છે કે આ વર્ણન ખોટું છે. રબર એક વિચિત્ર પદાર્થ છે કેમકે, ધાતુથી ભિન્ન, તેમાં ખેંચીને ભેગી કરવામાં આવેલી ઉર્જા ઉષ્ણતાથી સંગ્રહિત થાય છે. સાથે જ, કુદરતી રબર એટલું લવચીક હોય છે કે તેનાં પર જ્યારે બળ લગાવવામાં આવે છે ત્યારે, કુદરતી રબર પર જ્યારે તે જમીન પર ગાલીચાની જેમ હોય છે ત્યારે તેને જમીન પરથી ખેંચવું અઘરૂં પડે છે. તે ચોંટી જાય છે.
તે જ્યારે સામાન્ય સ્થિતિમાં હોય છે ત્યારે, રબર એક લાંબી પોલીમરની વિંટો વળેલી સાંકળ ધરાવે છે જે કેટલીક જગ્યાએ એકબીજાની સાથે આંતરજોડાણ ધરાવે છે. આંકડીઓની જોડીઓની વચ્ચે, દરેક મોનોમોર તેનાં પડોસની આસપાસ આરામથી ચકરાવો લઈ શકે છે, અને તેથી એક ખૂબ ઢીલી દોરીને કોઈ ચોક્કસ બિન્દુઓની જોડ વચ્ચે બાંધી ય તે રીતે, સાંકળનાં દરેક વિભાગને ખૂબ મોટાં પ્રમાણમાં ભૌમિતિક જગ્યાનો જરૂર કરતાં સહેજ વધુ અવકાશ પ્રદાન કરે છે. ખંડના તાપમાને, રબર પર્યાપ્ત માત્રામાં ક્રિયાત્મક ઉર્જાનો સંગ્રહ કરે છે જેથી સાંકળનાં બધાં જ વિભાગો ઉપર જણાવ્યાં મુજબ દોરડાંના ટૂકડાને જોરથી હલાવીએ ત્યારે જે રીતે બેફામપણે હલે તે જ રીતે અસ્તવ્યસ્ત આવર્તન રીતે ગતિમાન રહી શકે. રબરનાં ઉત્ક્રમ માપનો નમૂનો 1934માં વર્નર કુહ્ન દ્વારા વિકસિત કરવામાં આવ્યું હતું.
રબરનું વલ્કેનાઈઝેશન કરવાથી તેમાં સાંકળની વચ્ચે વધારાનાં ડાઇસલ્ફાઈડ જોડાણોનું નિર્માણ થાય છે, એટલે એ સાંકળના દરેક મુક્ત વિભાગને ટૂંકા બનાવે છે. તેનું પરિણામ એ આવે છે કે સાંકળો તેને આપવામાં આવેલી ખેંચાણની લંબાઈ માટે જલ્દીથી સજ્જડ બને છે, અને તેનાથી લવચીક બળ સાતત્યપૂર્ણ રીતે વધતું જાય છે અને રબરને વધારે કડક અને ઓછું ફેલાવી શકાય તેવું બનાવે છે.
કાચને ગરમ કરી શકે તે તાપમાનથી ઓછાં તાપમાને જ્યારે ઠંડુ કરવામાં આવે ત્યારે, સાંકળના કાસી-ફ્લડ ધરાવતાં વૃતખંડ એક ચોક્કસ ભુમિતિમાં “થીજી” જાય છે અને આ પ્રક્રિયા ઉલટાવી શકાય તેવી હોવાં છતાં, રબર તેની લવચીકતા ઓચિંતી જ ગુમાવી બેસે છે. આ એક એવો ગુણધર્મ છે જે તે મોટાભાગનાં ઈલાસ્ટોમર્સ સાથે વહેંચે છે. ખૂબ ઓછાં તાપમાનો પર, રબર કેટલાંક અંશે બરડ થઈ જાય છે; જ્યારે તેને ખેંચવા કે તાણવામાં આવે ત્યારે તે ટૂકડે-ટૂકડાં થઈ જાય છે. સામાન્ય ટાયરો કરતાં શિયાળાના ટાયરોમાં આ નિર્ણાયક તાપમાનને કારણે જ રબરનું નરમ રૂપ ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. ચેલેંજર દુર્ઘટનામાં કારણરૂપ બનેલી રબરની ખામીયુક્ત ઓ-રીંગ સીલો તેના નિર્ણાયક તાપમાન કરતાં નીચાં તાપમાને ઠંડી થઇ હોવાનું વિચારાયું હતું. દુર્ઘટનાઓ અસામાન્ય ઠંડા દિવસે થઇ હતી.
વર્તમાન સ્ત્રોતો
વર્ષ 2005 માં લગભગ 21 મિલિયન ટન રબરનું ઉત્પાદન થયું જેમાંથી લગભગ 42% કુદરતી હતું. મોટાભાગનાં રબરનો જથ્થો પેટ્રોલીયમમાંથી કૃત્રિમ રીતે ઉત્પન્ન કરવામાં આવે છે, એટલે કુદરતી રબરનાં ભાવ પણ વ્યાપકપણે કાચાં તેલનાં પ્રવર્તમાન વૈશ્વિક ભાવો પરથી જ નક્કી કરવામાં આવે છે. આજે એશિયા કુદરતી રબરનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે, જે 2005 નાં કુલ ઉત્પાદનનો લગભગ 94% થાય છે. ત્રણ સૌથી વધારે ઉત્પાદન કરતાં રાષ્ટ્રો (ઈંડોનેશિયા, મલેશિયા અને થાઈલેંડ) સાથે મળીને કુદરતી રબરનાં કુલ ઉત્પાદનનો લગભગ 72% હિસ્સો આપે છે.
વાવેતર
આ છોડને જે પ્રકારની માટીની જરૂરિયાત છે તેમાં સામાન્યત: સારી રીતે ગાળેલી હવામાનભરી સ્થિતિ ધરાવતી હોય તેવી લેટરાઈટ, લેટરીટીક પ્રકારો, અને ભુસ્તરિય ખડકોના પ્રકારની, બિનલેટરિટીક લાલ કે કાંપવાળી માટીનો સમાવેશ થાય છે.
રબરનાં ઝાડના સારામાં સારા વિકાસ માટે જે પ્રકારની આબોહવાની પરિસ્થિતિ હોવી જોઈએ તેમાં (અ) એક પણ મૌસમ કોરી કાઢ્યા વિનાનો સપ્રમાણ રીતે વિભાજીત 250 સે.મિ.વરસાદ અને ઓછામાં ઓછાં 100 વરસાદી દિવસ પ્રતિ વર્ષ (બ) માસિક 25°સે. થી 28°સે. ની સરેરાશ સાથે તાપમાનની શ્રેણી 20°સે. થી 34°સે. (ક) 80% જેટલો ઉચ્ચ વાતાવરણીય ભેજ (ડ) વર્ષભર રોજનાં 6 કલાક લેખે પ્રતિવર્ષ 2000 કલાકની આસપાસનો સૂર્યપ્રકાશ અને (ઈ) ભારે હવાઓની ગેરહાજરી હોય તે જરૂરી છે.
વ્યાવસાયિક રોપણ માટે ઉચ્ચ ઊપજ આપી શકે તેવાં ક્લોનસ વિકસિત કરવામાં આવ્યાં છે. આદર્શ પરિસ્થિતિઓમાં, આ ક્લોનસ પ્રતિવર્ષ પ્રતિ હેકટર દીઠ 2000 કિલોગ્રામ કરતાં વધુ સુકાં રબરની ઉપજ ધરાવે છે.
એકત્રિકરણ
કેરેલા જેવાં રાજ્યોમાં, કે જ્યાં નાળીયેર પ્રચુર માત્રામાં મળે છે, અહીં નાળીયેરની અર્ધી કાચલીનો ઉપયોગ લેટેક્ષને સંગ્રહ કરવાનાં વાસણ તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, પરંતુ અન્ય જગ્યાએ ગ્લેઝડ્ – કાચ જેવાં, માટીનાં વાસણ કે એલ્યુમિનિયમ કે પ્લાસ્ટિક કપોનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે કરવામાં આવે છે. કપને ઝાડને ફરતાં વાયર બાંધીને તેના આધારે રાખવામાં આવે છે. આ વાયર સ્પ્રિંગ સાથે જોડી દેવામાં આવે છે જેથી જેમ-જેમ ઝાડ વિકસિત થતું જાય તેમ-તેમ તે વાયર પણ ખેંચાતો જાય. ઝાડની છાલમાં એક ગેલ્વેનાઈઝ્ડ નાળચું ખોસીને તેનાં થકી લેટેક્ષને કપમાં ભેગું કરવામાં આવે છે. સામાન્યપણે જ્યારે ઝાડનું આંતરિક દબાણ સૌથી વધુ હોય ત્યારે વહેલી સવારે આ ટેપીંગ કરવામાં આવે છે. એક સારો ટેપર નિર્ધારિત ધોરણ પ્રમાણે અર્ધ-સ્પાયરલ પદ્ધતિ મુજબ દર 20 સેકંડે એક ઝાડ પર ટેપીંગ કરી શકે છે અને સામાન્ય કિસ્સામાં રોજનું "કામ" 450 અને 650 ઝાડ હોય છે. ઝાડનાં ટેપીંગને આમ તો એકાંતરે દિવસે કે દર ત્રીજા દિવસે કરવામાં આવે છે પરંતુ તેમાં સમય, તેનાં પર કરવામાં આવેલા કાપાંની સંખ્યા અને તેની લંબાઈમાં ઘણા બદલાવો હોય છે. લેટેક્ષ, જે 25-40% સુકું રબર ધરાવે છે, અને તે ઝાડની છાલમાં રહેલું હોય છે, એટલે ટેપીંગ કરનારે હમેંશા એ ધ્યાન રાખવું પડતું હોય છે કે તે ક્યાંક સીધું જ લાકડામાં જ કાપો ન પાડી દે નહિંતર વિકસિત થઈ રહેલી બાહ્ય સપાટીને નુકસાન થઈ શકે છે અને નવસર્જન પામી રહેલી છાલ એટલી ખરાબ રીતે ઉગશે કે તેના પર નવું ટેપીંગ કરવું અઘરૂં પડી શકે છે. ઝાડની પૂરી ઉંમર દરમિયાન, બે વાર કે ક્યારેક ત્રણ વખત પેનલને ટેપ કરવું એ એક સામાન્ય બાબત છે. ઝાડની અર્થશાસ્ત્રિય ઉંમર તેનાં પર ટેપીંગ કેટલી સારી રીતે કરવામાં આવ્યું છે તેનાં પર અવલંબે છે, કેમકે જે નિર્ણાયક બાબત છે તે તેની છાલના વપરાશની રીત છે. મલેશિયામાં એકાંતરે કરવામાં આવતાં દૈનિક ટેપીંગનું ધોરણ 25 સે.મિ.(ઉભી સપાટીએ) પ્રતિ વર્ષના દરે ઝાડની છાલને ઉપયોગ કરવા અંગેનું નક્કી કરવામાં આવ્યું છે. ઝાડની છાલમાં રહેલી લેટેક્ષની નળીઓ ગોળાકારે જમણી તરફ ઉપર ઉઠતી હોય છે. આ કારણસર, ટેપીંગ કરવામાં આવેલાં કાપાં હમેંશા ડાબી તરફ ઉપર ઉઠતાં રાખવામાં આવે છે જેથી વધારે નળીઓને કાપી શકાય.
ઝાડ લગભગ ચાર કલાક સુધી લેટેક્ષ ટપકાવે છે, જે ટેપીંગનાં કાપાઓ પર કુદરતી રીતે જ જામીને ગંઠાઈ જાય છે, અને એટલે લેટેક્ષ નળીઓને છાલ પર અવરોધી લે છે. તે દરમિયાન ટેપીંગ કરનારા સામાન્યપણે તેમનું ટેપીંગ કાર્ય પતાવીને આરામ કરે છે અને ભોજન વગેરે પતાવતાં હોય છે, ત્યારબાદ તેઓ લગભગ મધ્યાન્હ પછી લેટેક્ષ એકઠું કરવાની શરૂઆત કરતાં હોય છે. કેટલાંક ઝાડોમાં આ સંગ્રહણ બાદ પણ લેટેક્ષ ટપકવાનું ચાલું જ રહે છે જેના કારણે કપમાં ગઠ્ઠા ભેગાં થતાં રહે છે જે બીજાં ટેપીંગ સમયે એકત્ર કરી લેવામાં આવે છે. જે લેટેક્ષ કાપાઓ ઉપર જમા થયું હોય છે તેને પણ ઝાડની લેસની જેમ એકત્ર કરી લેવામાં આવે છે. ઝાડની લેસ અને કપમાં ગઠ્ઠા તરીકે જમા થતું સુકું રબર કુલ ઉત્પાદનનું લગભગ 10-20% ટકા જેટલું થાય છે.
જો લાંબો સમય પડી રહેવા દેવામાં આવે તો કપમાં જમા થયેલું લેટેક્ષ ગંઠાઈ જાય છે. લેટેક્ષ ગંઠાઈ જાય તે પહેલાં તેને એકત્ર કરી લેવું પડે છે. એકત્ર કરવામાં આવેલાં લેટેક્ષમાંથી સુકું રબર બનાવવા માટે તેને ગઠ્ઠા એકત્ર કરવાના ટાંકામાં ભેગું કરાય છે કે તેને હવા-ચુસ્ત કંટેનર્સમાં અમોનિએશન માટે ગાળવાં માટે ભરવામાં આવે છે. લેટેક્ષને લાંબા સમયે સુધી ગંઠાઈ જવાથી બચાવવા માટે એમોનિએશન જરૂરી છે.
લેટેક્ષને સામાન્યપણે તેનાં પર પ્રક્રિયા કરીને તેમાંથી ડુબાડીને બનાવાતાં ઉત્પાદો માટે ઘટ્ટ લેટેક્ષ બનાવામાં આવે છે અથવા તો પછી તેને નિયંત્રિત, સ્વચ્છ પરિસ્થિતિઓમાં ફોર્મિક એસિડનો ઉપયોગ કરીને ગઠ્ઠા તૈયાર કરવામાં આવી શકે છે. આ રીતે એકત્ર કરવામાં આવેલા લેટેક્ષને, તેનાં પર પ્રક્રિયા દ્વારા ઉચ્ચ કક્ષાનું તકનીકી રીતે સૂચવવામાં આવેલા બ્લૉક રબર જેવાં કે ટીએસઆર3એલ કે ટીએસઆરસીવી અથવા રિબ્ડ સ્મૉક શીટ ગ્રેડ્સ તરીકે ઉત્પાદન કરવામાં આવે છે.
કુદરતી રીતે ગઠ્ઠાનાં સ્વરૂપમાં એકત્ર કરવામાં આવેલા રબરને (કપમાં ગંઠાયેલુ) ટીએસઆર10 અને ટીએસઆર20 સ્તરના રબરો બનાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે. આ સ્તરના રબર બનાવવા માટેની પ્રક્રિયામાં મૂળભૂત રીતે કદ ઘટાડવાની અને સફાઈ પ્રક્રિયા દ્વારા તેનામાં રહેલા કચરાંને દૂર કરીને તેને સ્વચ્છ બનાવાય છે અને પદાર્થને તેનાં અંતિમ તબક્કાની સુકવણી માટે તૈયાર કરવામાં આવે છે.
સુકાયેલાં આ પદાર્થને છેવટે ગાંસડી બાંધીને અને પાટ બનાવીને તેનાં પરિવહન માટે તૈયાર કરવામાં આવે છે.
ઉપયોગો
રબરનો ઉપયોગ, ઘરવપરાશથી લઈને ઔદ્યોગિક ઉપયોગ, ઉત્પાદન પ્રક્રિયાના વચ્ચેના સ્તરથી લઈને કે તૈયાર વસ્તુઓ સુધી ખૂબ વિસ્તૃત રીતે કરવામાં આવે છે. ટાયર અને ટ્યુબ ઉદ્યોગ રબરનાં સૌથી મોટાં ઉપભોક્તા છે. બાકીનાં 44% સામાન્ય રબરની વસ્તુઓ(જીઆરજી) ક્ષેત્રમાં વપરાય છે, જેમાં ટાયર અને ટ્યુબ સિવાયનાં બધાં જ ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે.
પ્રાગૈતિહાસિક ઉપયોગો
રબરનો સૌપ્રથમ ઉપયોગ ઑલમેક્સ દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો, જેમણે સદીઓ પછી હેવિઆ ના ઝાડ પરથી કુદરતી રીતે લેટેક્ષ મેળવી શકાતું હોવાનું જ્ઞાન 1600 ઈ.પૂ. માં પ્રાચીન માયન્સને પહોંચાડ્યું હતું. તેમણે ઉગાડેલાં લેટેક્ષને ઉકાળીને તેમાંથી રમવાં માટે દડો બનાવ્યો હતો.
નિર્માણ
રબરનાં અન્ય મહત્વનાં ઉપયોગોમાં દરવાજા અને બારીઓનાં ડટ્ટાઓ, હોસિસ પટ્ટાઓ, મેટીંગ, ફ્લોરિંગ અને ઑટોમોબાઈલ ઉદ્યોગ માટેનાં ડેમ્પનર્સ ( ધ્રુજારી રોકવા માટેનાં માઉંટિંગ્સ) જેને "અંડર ધ બૉનેટ" ઉત્પાદો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. હાથમોજાં (મેડીકલ, ઘરવપરાશ અને ઔદ્યોગિક વપરાશ માટે) અને રમકડાં ના ફુગ્ગાઓ પણ રબરના ખૂબ મોટાં વપરાશકાર છે, જો કે તેમાં જે રબર વાપરવામાં આવે છે તે ઘટ્ટ બનાવવામાં આવેલું લેટેક્ષ હોય છે. રબરનું સારું એવું પ્રમાણ એડહેસિવ તરીકે ઘણાં ઉત્પાદન કરતા ઉદ્યોગો અને ઉત્પાદનો કરે છે, તેમાં સૌથી નોંધપાત્ર બે છે કાગળ અને કાર્પેટ ઉદ્યોગ. રબરનો સામાન્ય રીતે રબર બેંડ અને પેંસિલ ઈરેઝર બનાવવા માટે પણ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
ટેક્ષ્ટાઈલમાં થતો વપરાશ
વધુમાં, રબરને ક્યારેક રેસાં તરીકે પણ ઉત્પાદિત કરવામાં આવે છે જેને ઈલાસ્ટીક કહેવાય છે, તેનું ટેક્ષ્ટાઈલ ઉદ્યોગમાં તેનાં વિસ્તરણ અને પૂન:સ્થાપનનાં ગુણધર્મોને કારણે મહત્વપૂર્ણ સ્થાન છે. આ હેતુઓ માટે, ઉત્પાદિત કરવામાં આવેલાં રબરનાં રેસાંઓને ક્યાં તો બીબાંઢાળ ગોળ રેસાં કે પછી લંબચોરસ રેસાંઓના સ્વરૂપમાં બનાવવામાં આવે છે જેને ફિલ્મમાંથી કાપીને પટ્ટીઓમાં આકાર આપવામાં આવે છે. તે ડાઈ સ્વીકારવાની, તેને મહસૂસ કરવાની અને દેખાવની ઓછી ક્ષમતા ધરાવતું હોવાને કારણે, રબરનાં રેસાંઓને અન્ય રેસાંઓના યાર્ન દ્વારા ઢાંકવામાં આવે છે કે સીધેસીધું અન્ય યાર્નની સાથે ફેબ્રિકમાં વણી લેવામાં આવે છે. 1900 ની શરૂઆતમાં, ઉદાહરણ તરીકે, રબર યાર્નનો ઉપયોગ આધારભૂત વસ્ત્રોમાં થતો હતો. જ્યારે કે રબરનો ઉપયોગ ટેક્ષ્ટાઈલ ઉદ્યોગ ક્ષેત્રે આજે પણ કરવામાં આવી રહ્યો છે, તેની નિમ્ન સજ્જ્ડતાના કારણે હળવાં વસ્ત્રોમાં તેની ઉપયોગિતાને સીમિત બનાવી દે છે કેમકે લેટેક્ષમાં ઓક્સીડાઈઝીંગ એજંટ સામે ટકી રહેવાની ક્ષમતાનો અભાવ છે તેમ જ તે સમય જતાં, સૂર્યપ્રકાશ, તેલ અને પરસેવાથી નુકસાન પામે છે. આ ઉણપોને પહોંચી વળવા માટે, ટેક્ષ્ટાઈલ ઉદ્યોગ દ્વારા હવે નિઓપ્રિન( ક્લોરોપ્રિનનું પોલીમર સ્વરૂપ), એક પ્રકારનું કૃત્રિમ રબર તેમજ એક અન્ય સામાન્ય રીતે વપરાશમાં લેવાતું ઈલાસ્ટોમર ફાઈબર, સ્પાન્ડેક્ષ (ઈલસ્ટેન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ને, રબર કરતાં ટકાઉ અને તાકાત બન્નેમાં તેમની શ્રેષ્ઠતાને કારણે વાપરવાનું શરુ કર્યું છે.
વલ્કેનાઈઝેશન
કુદરતી રબરને ઘણીવાર વલ્કેનાઈઝ કરવામાં આવે છે, આ એક પ્રક્રિયા છે જેમાં રબરને ગરમ કરવામાં આવે છે અને તેની પ્રતિકાર શક્તિ તેમજ લવચીકતામાં વધારો કરવાં માટે સલ્ફર, પેરોક્સાઈડ કે બાઈસ્ફિનોલ ઉમેરવામાં આવે છે, જેનાથી તેનો નાશ થતા પણ અટકાવી શકાય છે. વલ્કેનાઈઝેશનના વિકાસને ચાર્લ્સ ગૂડીયર સાથે 1839 થી જોડવામાં આવે છે. રબરની તાકાતની ગુણવત્તા સુધારવા માટે તેમાં કાર્બન બ્લેક ઉમેરવામાં આવે છે, ખાસ કરીને વાહનોનાં ટાયરમાં આ સવિશેષ જોવાં મળે છે.
એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ
કેટલાંક લોકો ગંભીર લેટેક્ષ પ્રત્યેની એલર્જી ધરાવતાં હોય છે, અને જો તેઓ કોઈ ચોક્કસ પ્રકારનાં કુદરતી રબર લેટેક્ષ ઉત્પાદો જેવાં કે લેટેક્ષ હાથમોજાં, નાં સંપર્કમાં આવે તો તેઓ એનાફીલેક્ટિક શૉકનાં શિકાર થઈ જાય છે. ગુઆયુલ લેટેક્ષ હાઈપોએલર્જિનિક છે અને તેને એલર્જી ઉભી કરતાં હેવિયા લેટેક્સિસની અવેજી તરીકે ઉપયોગમાં લેવા માટેનાં સંશોધનો પણ હાથ ધરવામાં આવ્યાં છે. હેવિયા ઝાડનાં સત્ત્વને એક્ત્ર કરી શકાય છે તેનાથી તદ્દન ઉલ્ટું, પ્રમાણમાં આ નાનાં ઘાસ જેવી વનસ્પતિને આખી જ કાપવામાં આવશે અને તેનાં દરેક કોષમાંથી લેટેક્ષ કાઢવામાં આવશે. હેવિયા લેટેક્ષમાંથી એંટીજીનિક પ્રોટીનની માત્રાને ઘટાડવા માટે તેનાં પર રાસાયણિક પ્રક્રિયા પણ કરવામાં આવી શકે, જેનાં પરિણામ સ્વરૂપ એક વૈકલ્પિક હેવિયા  આધારિત પદાર્થ મળી શક્શે જેમ કે વાઈટેક્ષ કુદરતી રબર લેટેક્ષ, જે સંપૂર્ણપણે હાઇપોએલર્જીક નથી, પરંતુ લેટેક્ષ એકર્જન્સ પ્રત્યે ઓછું એક્ષ્પોસર આપે છે.
રાધાકિશન દામાણી
'''રાધાકિશન એસ. દામાણી''' એક ભારતીય અબજોપતિ રોકાણકાર, ઉદ્યોગપતિ અને ડી-માર્ટ ના સ્થાપક છે. તેઓ તેમની ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફર્મ, બ્રાઇટ સ્ટાર ઇન્વેસ્ટમેન્ટ્સ લિમિટેડ દ્વારા તેમના પોર્ટફોલિયોનું સંચાલન પણ કરે છે. 19મી ઑગસ્ટ 2021ના રોજ, તેઓ બ્લૂમબર્ગ બિલિયોનેર ઈન્ડેક્સ દ્વારા વિશ્વના સૌથી ધનિક વ્યક્તિઓમાં #98માં ક્રમે સ્થાન મેળવ્યું હતું.
કારકિર્દી
દામાણીનો ઉછેર મુંબઈમાં એક રૂમના એપાર્ટમેન્ટમાં મારવાડી પરિવારમાં થયો હતો. તેણે મુંબઈ યુનિવર્સિટીમાં કોમર્સનો અભ્યાસ કર્યો હતો પરંતુ એક વર્ષ પછી અભ્યાસ છોડી દીધો હતો. દલાલ સ્ટ્રીટ પર કામ કરતા તેમના પિતાના અવસાન પછી, દામાણીએ તેમનો બોલ બેરિંગ બિઝનેસ છોડી દીધો અને શેરબજારના બ્રોકર અને રોકાણકાર બન્યા. તેણે 1990ના દાયકામાં હર્ષદ મહેતા દ્વારા ગેરકાયદેસર રીતે ફુલાવવામાં આવેલા શેરોમાં ટૂંકા વેચાણ દ્વારા નફો કર્યો હતો. 1995માં દામાણી HDFC બેંકના સૌથી મોટા વ્યક્તિગત શેરહોલ્ડર હતા. વર્ષ 1992 માં, હર્ષદ મહેતા કૌભાંડનો પર્દાફાશ થયા પછી, તે સમય દરમિયાન ટૂંકા વેચાણ નફાને કારણે તેમની આવકમાં મોટો વધારો જોવા મળ્યો. 1999 માં, તેણે નેરુલમાં સહકારી ડિપાર્ટમેન્ટ સ્ટોર, અપના બજારની ફ્રેન્ચાઇઝી ચલાવી, પરંતુ તેના બિઝનેસ મોડલથી તેમને "અવિશ્વાસ" હતો. તેથી તેમણે 2000 માં પોતાની હાઇપરમાર્કેટ ચેઇન, ડી-માર્ટ શરૂ કરવા માટે સ્ટોક માર્કેટ છોડી દીધું, 2002 માં પોવઇમાં પ્રથમ સ્ટોરની સ્થાપના કરી. 2010માં આ શૃંખલા હેઠળ તેમના 25 સ્ટોર્સ હતા, જે પછી કંપની ઝડપથી વિકસતી ગઈ અને 2017માં જાહેર થઈ.
આજે તેની પાસે સમગ્ર ભારતમાં 234 DMart સ્ટોર્સ છે. દામાણી લો પ્રોફાઇલ છે અને ભાગ્યે જ કોઈ ઇન્ટરવ્યુ આપે છે. તેણે ભારતીય અબજોપતિ રાકેશ ઝુનઝુનવાલાને પણ તેની સ્ટોક ટ્રેડિંગ ટેકનિક શીખવી છે.
2020 માં, તેઓ $16.5 બિલિયનની નેટવર્થ સાથે ચોથા સૌથી અમીર ભારતીય બન્યા. તેઓ અબજોપતિઓની વૈશ્વિક યાદીમાં 117મા ક્રમે હતા.
રોકાણો
દામાણી તમાકુની કંપની વીએસટી ઇન્ડસ્ટ્રીઝથી માંડીને સિમેન્ટ ઉત્પાદક ઇન્ડિયા સિમેન્ટ્સ સુધીની કંપનીઓમાં પણ હિસ્સો ધરાવે છે. દામાણીએ આંધ્ર પેપરમાં પણ 1% હિસ્સો ખરીદ્યો છે. દામાણી મે 2020માં ઈન્ડિયા સિમેન્ટ્સમાં 15% હિસ્સો ખરીદ્યો અને ત્યારબાદ ઈન્ડિયા સિમેન્ટ્સમાં તેમનું રોકાણ 19.89% જેટલું થઈ ગયું. દામાણી જાહેરમાં તેમના રોકાણ પોર્ટફોલિયોમાં 6 શેર ધરાવે છે અને 2021માં તેમના સ્ટોક પોર્ટફોલિયોનું કુલ મૂલ્ય આશરે રૂ. 1,02,077 કરોડ (અંદાજે US$13 બિલિયન) જેટલું છે.
અંગત જીવન
તે પરિણીત છે અને તેને ત્રણ બાળકો છે.
પાલ્લા (કસાણા)
પાલ્લા (કસાણા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પાલ્લા (કસાણા) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
પટણા જિલ્લો
પટણા જિલ્લો ભારત દેશના બિહાર રાજ્યના ૩૮ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. પટણા જિલ્લાનું મુખ્યાલય પટણા ખાતે આવેલું છે. પટણા જિલ્લો પટણા વિભાગ (પ્રમંડલ)ના પ્રશાસન હેઠળનો એક જિલ્લો છે.
પાંડુ
ભારતીય ઉપખંડમાં સૌથી પ્રાચીન એવા હિંદુ ધર્મના મહત્વના ધર્મગ્રંથો પૈકીના એક એવા મહાભારતમાં વર્ણવ્યા અનુસાર હસ્તિનાપુરના રાજા વિચિત્રવિર્ય તથા અંબાલિકા ના પુત્ર પાંડુ (સંસ્કૃત: पाण्‍डुः)નો જન્મ ઋષિ વેદવ્યાસથી થયો હતો.
જન્મ
કાશીના રાજાની ત્રણ પુત્રીઓમાં સૌથી નાની પુત્રી અંબાલિકા હતી, જેને ભીષ્મ દ્વારા સ્વયંવરમાં જીતી વિચિત્રવિર્ય સાથે પરણાવવામાં આવી હતી. લગ્ન પછી થોડા સમયમાં વિચિત્રવિર્યને ક્ષયનો રોગ થવાથી તેઓ નિ:સંતાન મૃત્યુ પામ્યા. અંબાલિકા તથા તેની મોટી બહેન અંબિકા થકી રાજ્યને ઉત્તરાધિકારી આપવા માટે સત્યવતીએ ભીષ્મને વિનવ્યા, પરંતુ ભીષ્મ પોતાની બ્રહ્મચર્યની પ્રતિજ્ઞામાં અડગ રહ્યા.
ત્યાર બાદ સત્યવતીએ તેમના પહેલા પુત્ર ઋષિ વેદવ્યાસને અંબિકા તથા અંબાલીકાથી સંતાનોત્પત્તિ માટે આજ્ઞા આપી. સત્યવતીએ અંબાલિકાને આંખો ખુલ્લી રાખવા ચેતવી હતી અન્યથા તે અંધ બાળકને જન્મ આપશે. ઋષિ વેદવ્યાસનું તેજ તથા તેમના ભયંકર રુપને જોતાંજ અંબાલિકાએ આંખતો મીચી નહીં પરંતુ તેનો ચહેરો ફિક્કો પડી ગયો, આમ તેની કુખે જન્મનાર બાળક પાંડુ રોગીષ્ઠ (પાંડુ રોગી) જન્મ્યો.
જીવન
પાંડુ એક પાવરધો ધનુર્ધર હતો. તે ધૃતરાષ્ટ્રની સેનાનો સેનાપતિ બન્યો અને તેના વતી રાજ્ય પણ ચલાવતો. પાંડુએ દસર્નસ, કાશી, અંગ, વંગ, કલિંગ, મગધ, વિગેરે રાજ્યો જીત્યાં અને તેમની અન્ય રાજાઓમાં સર્વોપરીતા સિદ્ધ કરી.
શિવલીંગી (વનસ્પતિ)
શિવલીંગી (વનસ્પતિ) અથવા કૈલાસપતિ નામ વડે પણ ઓળખાતા આ વૃક્ષનુ ઉદ્ભવસ્થાન અમેરિકા ખંડનો દક્ષિણ કેરેબિયન વિસ્તાર અને એમેઝોન વિસ્તાર ગણાય છે.. આ ઉપરાંત બીજા વિશ્વના ઘણા સ્થળોએ આ વૃક્ષ ઉગાડવામાં આવે છે.. ભારત દેશમાં પણ લગભગ 3000 વર્ષોથી તેનું અસ્તિત્વ છે એમ વનસ્પતિશાસ્ત્રીઓ માને છે.
પાંડુ
જીવન
પાંડુના લગ્ન મદ્ર દેશની રાજકુમારી માદ્રી અને વૃશિણીના રાજા કુંતીભોજની પુત્રી કુંતી સાથે થયા. જંગલમાં એક વખત શિકાર કરતી વેળા તેણે એક મૃગયા (શિકાર) ખેલતી વેળા અજાણતાં ઋષી પર બાણ ચલાવ્યું (જેઓ તે સમયે હરણ વેષમાં તેમની પત્ની સાથે સંભોગ કરી રહ્યાં હતાં), આથી ઋષીએ તેને શ્રાપ આપ્યો કે જ્યારે તે તેની પત્ની પાસે સંભોગ માટે જશે ત્યારે તેનું મૃત્યુ થશે. આ શ્રાપના આઘાતથી દુખી પાંડુ રાજા પોતાનું રાજ્ય છોડી પોતાની પત્ની સાથે જંગલમાં રહેવા લાગ્યા.
કુંતીએ દુર્વાસા દ્વારા મેળવેલા વરદાનનો ઉપયોગ કરી ત્રણ પુત્રો મેળવ્યા- યુધિષ્ઠિર (યમ દેવ દ્વારા), ભીમ (વાયુ દેવ દ્વારા) અને અર્જુન (ઇંદ્ર દેવ દ્વારા). આ સિવાય કુંતીએ સુર્યદેવ દ્વારા કર્ણને પણ જન્મ આપ્યો હતો (લગ્ન પહેલા). તેણે પોતાના વરદાનનો મંત્ર માદ્રીને પણ પ્રયોગ કરવા આપ્યો. જેના દ્વારા દેવોના જોડીયા વૈદ્ય એવા અશ્વિનિકુમારો દ્વારા તેણે નકુળ અને સહદેવને જન્મ આપ્યો. આ રીતે પાંડુના પુત્રો પાંડવોનો જન્મ થયો.
મૃત્યુ
પાંડુ કોઈક અજ્ઞાત રોગથી પીડાતો હતો (સંભવતઃ પાંડુ રોગ એટલે કે શરીર ફિક્કું હોવું, જેને અંગ્રેજીમાં એનિમિયા કહે છે, જે રોગમાં વ્યક્તિનાં શરીરમાં જરૂરી પ્રમાણમાં હિમોગ્લોબીન બનતું નથી). ૧૫ વર્ષના સંયમ પછી એક વખત જ્યારે કુંતી બાળકો સહિત બહાર ગઈ હતી ત્યારે પાંડુ માદ્રી તરફ ખૂબજ આકર્ષિત થયો. માદ્રીને સ્પર્શ કરવા જતાં જ શ્રાપને લીધે તેનું મૃત્યુ થયું. આના પશ્ચાતાપમાં માદ્રી સતી થઈ.
કમળેજ (તા. ભાવનગર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાવનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભાવનગર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
પાંડુ
મૃત્યુ
શ્રેણી:પૌરાણિક પાત્રો શ્રેણી:મહાભારત
શિવલીંગી (વનસ્પતિ)
આ વૃક્ષનું વૈજ્ઞાનિક નામ Couroupita guianensis એ તેના શોધક એવા ફ્રેંન્ચ વનસ્પતિશાસ્ત્રી J.F. Aublet દ્વારા આપવામાં આવેલ છે. આ વૃક્ષનું સામાન્ય અંગ્રેજી નામ તેના ફળોનો દેખાવ તોપગોળા જેવો હોવાના કારણે છે. આ વૃક્ષને માણસોની અવરજવરથી દૂર ઉગાડવામા આવે છે કારણ કે તેના ફળો પાકીને આપમેળે પડે ત્યારે ગંભીર ઇજા કરી શકે એટલા વજનદાર હોય છે. વૃક્ષ પર ફળો પાકે ત્યારે દૂર રહેવુ હિતાવહ છે.
આ વૃક્ષની ઊંચાઈ ૩૫ મીટર સુધી વધતી હોય છે. તેનાં પર્ણો ઝૂમખામાં અને વિવિધ કદનાં (૮ થી ૩૧ સે.મી.) હોય છે. એનાં ફૂલો તીવ્ર સુગંધ ફેલાવે છે, જેની માત્રા રાત્રી, તેમ જ વહેલી સવાર દરમ્યાન વધુ હોય છે.
આ વૃક્ષ શ્રીલંકા અને થાઇલેન્ડના બૌધ્ધ મંદિરોમાં પણ પવિત્રવૃક્ષ તરીકે ઉગાડેલું હોય છે. ભારતમાં તેને પવિત્ર ગણવામાં આવે છે કેમ કે તેના ફૂલની મધ્યમાં આવેલ પાંખડીએ નાગ જેવો આકાર ધારણ કરેલો હોય છે અને તે વચ્ચે આવેલા શિવલીંગ જેવા દેખાતા પૂકેસર ને શિવલીંગની જેમ ઢાંકી રાખતું હોવાથી શિવલીંગ જેવો આકાર ધારણ કરે છે.
ચિત્ર દર્શન
<Gallery> ચિત્ર:Cannonball tree flower buds.JPG|કળીઓ ચિત્ર:Canonball Flower P1030858.JPG|ફૂલો ચિત્ર:Couroupita_guianensis_fruits.JPG|ફળો ચિત્ર:Couroupita_guianensis_m6d_(10).JPG|પાકાં અને સૂકાયેલા ફળો ચિત્ર:Naglingam (Couroupita guianensis) young leaves in Hyderabad, AP W IMG 6606.jpg|પર્ણો File:Couroupita guianensis MHNT.BOT.2008.1.23.jpg|Couroupita guianensis - Museum specimen </Gallery>
સંદર્ભો
શ્રેણી:વનસ્પતિ
જલન માતરી
જલાલુદીન સઆહુદિન અલવી જેઓ જલન માતરી તરીકે જાણીતા હતા, (૧ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૩૪ - ૨૫ જાન્યુઆરી, ૨૦૧૮) ગુજરાતી ગઝલકાર હતા. ૨૦૦૭માં ગુજરાત સરકાર દ્વારા તેમને વલી ગુજરાતી ગઝલ એવોર્ડથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.
પ્રારંભિક જીવન
તેમનો જન્મ ૧ સપ્ટેમ્બર ૧૯૩૪ ના રોજ ખેડા જિલ્લાના માતર ગામે થયો હતો. તેમણે ૧૯૫૩માં મેટ્રિક સુધીનો અભ્યાસ કર્યા પછી એસ.ટી.માં નોકરી કરી હતી. ૧૯૫૭થી ગુજરાત ટ્રાન્સપોર્ટ કોર્પોરેશનમાં ઓફીસ સુપ્રિન્ટેન્ડેટના હોદા પર કાર્ય કર્યુ અને ૧૯૯૨માં નિવૃત થયા હતા.
તેમનું અવસાન અમદાવાદના રાયખડ ખાતેના તેમના નિવાસ સ્થાને ૮૩ વર્ષની વયે ૨૫ જાન્યુઆરી, ૨૦૧૮ ના રોજ અવસાન થયું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૩૪માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૧૮માં મૃત્યુ
સોનાર (ટેકનીક)
સોનાર એ ધ્વનિના મોજાં ઉત્પન્ન કરતું સાદું ઉપકરણ છે. આ ધ્વનિના મોજાંઓ ઉપકરણમાંથી નિકળીને દરિયાના તળિયે અથડાઈને પાછાં ફરે છે. ઉપકરણમાં પરત ફરેલાં ધ્વનિનાં મોજાંને ઝીલવાની સગવડ હોય છે. ધ્વનિના મોજાં કેટલા સમયમાં પાછા ફરે છે, તે સમયના માપ ઉપરથી સમુદ્રની ઊંડાઈ જાણી શકાય છે.
આ ઉપરાંત દરિયાના તળિયે પડેલી મોટા કદની વસ્તુઓ ધ્વનિના મોજાના પથમાં વિક્ષેપ પાડે છે. આ ખલેલનો અભ્યાસ કરી તળમાં પડેલી વસ્તુ કેવી અને કેટલી મોટી છે, તેનો અંદાજ બાંધી શકાય છે. જહાજમાંથી અવાજના મોજાંની એક કરતાં વધુ શ્રેણીઓ પ્રસારિત કરી વ્યાપક અભ્યાસ કરવામાં આવે છે, જેને મલ્ટીબીમ સોનાર કહેવામાં આવે છે. ધ્વનિનાં મોજાં સમુદ્રના ભૂતળને અથડાઈને ૧૫ સેકંડ જેટલા સમયમાં જ પરત આવે છે.
જહાનાબાદ જિલ્લો
જહાનાબાદ જિલ્લો ભારત દેશના બિહાર રાજ્યના ૩૮ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. જહાનાબાદ જિલ્લાનું મુખ્યાલય જહાનાબાદ ખાતે આવેલું છે. જહાનાબાદ જિલ્લો મગધ વિભાગ (પ્રમંડલ)ના પ્રશાસન હેઠળનો એક જિલ્લો છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:બિહાર
નાલંદા જિલ્લો
નાલંદા જિલ્લો ભારત દેશના બિહાર રાજ્યના ૩૮ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. નાલંદા જિલ્લાનું મુખ્યાલય નાલંદા ખાતે આવેલું છે. નાલંદા જિલ્લો પટણા વિભાગ (પ્રમંડલ)ના પ્રશાસન હેઠળનો એક જિલ્લો છે.
કુત્તી (ટૂંકી વાર્તા)
કુત્તી એ ભારતીય લેખક ચંદ્રકાંત બક્ષી (૧૯૩૨–૨૦૦૬) દ્વારા લખાયેલ ગુજરાતી ટૂંકી વાર્તા છે, જે તેમના વાર્તાસંગ્રહ મશાલમાં પ્રકાશિત થઈ હતી. તેના પ્રકાશન પછી તેમાં રહેલા વર્ણનને કારણે વિવાદિત બની હતી અને ગુજરાત સરકાર દ્વારા ચંદ્રકાંત બક્ષી પર અશ્લીલતાના મુદ્દે કોર્ટ મુકદમો ચલાવવામાં આવ્યો હતો. જોકે થોડા સમય પછી આ મુકદમો પાછો ખેંચી લેવાયો હતો.
કથાનક
કુત્તી વાર્તા બે પુરુષો અને એક સ્ત્રી (ટિટ્સી) વચ્ચેના પ્રેમ અને દોસ્તીની ભૂમિકા ધરાવે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી ટૂંકી વાર્તા
કઠુઆ
કઠુઆ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્યના કઠુઆ જિલ્લાનું એક નગર છે. કઠુઆમાં કઠુઆ જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
શ્રેણી:જમ્મુ અને કાશ્મીર શ્રેણી:જમ્મુ અને કાશ્મીરનાં જિલ્લા મથકો
મીરવાઇઝ
મીરવાઇઝ (ઉર્દૂ: - મીર, મુખી અને વાઇઝ, પ્રચારક) કાશ્મીર ખીણના મુસલમાનોના આધ્યાત્મિક નેતાઓને કહેવામાં આવે છે.
કાશ્મીર ખીણના બે મુખ્ય મીરવાઇઝ વંશો છે. વધુ પ્રસિદ્ધ વંશ ઐતિહાસિક જામા મસ્જિદ, શ્રીનગરમાં કેન્દ્રિત છે. બીજા વંશ દક્ષિણ કાશ્મીરના મુખ્ય આગેવાન છે. દરેક વંશના પુર્વજ ઈરાનનાં હમદાન શહેરના મીર સૈયદ હમદાની હતા. તેઓ ૧૪મી સદીમાં કાશ્મીર આવ્યા. યુનિવર્સિટી કે કોઈ એક ઇસ્લામી સંસ્થામાંથી કુરાન અને સુન્નતનું સંપૂર્ણ શિક્ષણ પ્રાપ્ત કર્યા પછી વંશના કેવળ એક કે બે સભ્યોને આ ખિતાબ પ્રાપ્ય બને છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:જમ્મુ અને કાશ્મીર શ્રેણી:ઇસ્લામ
જમુઈ જિલ્લો
જમુઈ જિલ્લો ભારત દેશના બિહાર રાજ્યના ૩૮ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. જમુઈ જિલ્લાનું મુખ્યાલય જમુઈ ખાતે આવેલું છે. જમુઈ જિલ્લો મુંગેર વિભાગ (પ્રમંડલ)ના પ્રશાસન હેઠળનો એક જિલ્લો છે.
શ્રેણી:બિહાર
કરદેજ (તા. ભાવનગર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાવનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભાવનગર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
દહેગામ તાલુકો
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગાંધીનગર જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
નાના અંગીયા (તા. નખત્રાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:નખત્રાણા તાલુકો
કેરાળા
કેરાળા નામ અસ્પષ્ટ છે અને તે નીચે પ્રમાણેનું એક હોઇ શકે છે.
અંગિયા મોટા (તા. નખત્રાણા)
સંદર્ભ
શ્રેણી:નખત્રાણા તાલુકો
ખગડિયા જિલ્લો
ખગડિયા જિલ્લો ભારત દેશના બિહાર રાજ્યના ૩૮ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. ખગડીયા જિલ્લાનું મુખ્યાલય ખગડીયા ખાતે આવેલું છે. ખગડીયા જિલ્લો મુંગેર વિભાગ (પ્રમંડલ)ના પ્રશાસન હેઠળનો એક જિલ્લો છે.
શ્રેણી:બિહાર
ડીસા તાલુકો
ડીસા તાલુકો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના બનાસકાંઠા જિલ્લાનો મહત્વનો તાલુકો છે. ડીસા શહેર આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:બનાસકાંઠા જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
અરવલ જિલ્લો
અરવલ જિલ્લો ભારત દેશના બિહાર રાજ્યના ૩૮ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. અરવલ જિલ્લાનું મુખ્યાલય અરવલ ખાતે આવેલું છે. અરવલ જિલ્લો મગધ વિભાગ (પ્રમંડલ)ના પ્રશાસન હેઠળનો એક જિલ્લો છે.
શ્રેણી:બિહાર
ખેરખટ્ટો
ખેરખટ્ટો એ ભારતીય ઉપખંડમાં જોવા મળતું કાગડા કુળનું એક પક્ષી છે. આ પક્ષી એકલું કે જોડીમાં ફરતું જોવા મળે છે, કદીય ટોળામાં ફરતું નથી. તેનો અવાજ ઘડીકમાં મીઠો તો ઘડીકમાં કર્કશ સંભળાય છે.
દેખાવ
કાગડા કુળનાં પંખીઓમાં આ પક્ષી સૌથી આકર્ષક દેખાવ ધરાવે છે. તે રંગ અને રૂપથી દેખાવડો હોય છે. તેનું માથું, ડોક, ગળું, તથા છાતી ધૂમાડીયા કાળા રંગનાં અને બાકીનું શરીર કથ્થાઈ હોય છે. તેની પાંખ પર મોટું ધોળું ધાબું અને બાજુનો બાકીનો ભાગ કાળો હોય છે. તેની લાંબા કદની પૂંછડીના ઉપરના ભાગે રાખોડી રંગ અને છેડા પર કાળા રંગની પટ્ટી હોય છે. તેની ચાંચ નાની અને સહેજ વળેલી હોય છે. પગ ભૂખરા રંગના હોય છે. આ પક્ષી દેખાવમાં નર અને માદા સરખાં જ હોય છે..
રહેઠાણ
ખેરખટ્ટો બગીચા, જંગલ, ઝાડી ઉપરાંત ગામમાં મોટાં વૃક્ષો પર માર્ચ મહીનાથી શરૂ કરીને મે-જૂન સુધીમાં પોતાનો માળો બનાવે છે. તેનો માળો ઉંચા વૃક્ષ પર બેલાખામાં હોય છે. તેના ઈંડાનો રંગ લીલાશ પડતો હોય છે અને એના પર રાખોડી કથ્થાઈ છાંટણા હોય છે.
ખોરાક
કાગડાની જેમ ખોરાક તરીકે સર્વભક્ષી, ફળો, જીવડાં, ઈંડાં, નાના પક્ષીઓનાં બચ્ચાં, ઉંદર વગેરે બધું જ ખાય છે. ખોરાકથી ધરાઈ ગયા પછી વધુ ખોરાક ઝાડની કે મકાનની બખોલમાં છુપાવે છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:પક્ષી શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર શ્રેણી:કાગડો
કેવડી
કેવડી
કેશરપુરા
કેશરપુરા નામથી ગુજરાત રાજ્યમાં નીચેના ગામ આવેલા છે:
કેસરપુરા
કેસરપુરા નામથી ગુજરાત રાજ્યમાં નીચેના ગામ આવેલા છે:
મીનુ મસાણી
મિનોચેર રુસ્તમ "મીનુ" મસાણી (૨૦ નવેમ્બર ૧૯૦૫ - ૨૭ મે ૧૯૯૮) એ ભારતીય રાજકારણી, તે સમયની સ્વતંત્ર પાર્ટીના અગ્રણી નેતા હતા. બીજી રાંચી અને ત્રીજી અને ચોથી લોકસભામાં ગુજરાતના રાજકોટ મત વિસ્તારનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા તેઓ ત્રણ વખત સંસદસભ્ય બન્યા હતા. તેઓ પારસી હતા. શાસ્ત્રીય ઉદારવાદને પ્રોત્સાહન આપનારા ભારતીય લિબરલ ગ્રુપ નામની વિચારધારા મંડળના સ્થાપકોમાંના તેઓ એક હતા.
તેમણે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા ભારતની બંધારણ સભાના સભ્ય તરીકે કામ કર્યું. તેમણે ૧૯૪૭માં ભારતના બંધારણમાં સમાન નાગરિક સંહિતા ઉમેરવાની દરખાસ્ત રજૂ કરી, જેને નકારી કાઢવામાં આવી હતી.
તેમના જાહેર જીવનની શરૂઆત બોમ્બે મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનથી થઈ હતી, અહીં ઈ.સ. ૧૯૪૩ માં તેઓ મેયર તરીકે ચૂંટાયા હતા. તેઓ ભારતીય વિધાનસભાના સભ્ય પણ બન્યા હતા. ઑગસ્ટ ૧૯૬૦માં જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય સામ્યવાદ ચરમસીમાએ હતો ત્યારે તેમણે સી. રાજગોપાલાચારી અને એન.જી. રંગા સાથે મળીને સ્વતંત્ર પાર્ટીની રચના કરી.
તેમનું મુંબઈના બ્રીચ કેન્ડી ખાતેના ૯૨ વર્ષની વયે અવસાન થયું હતું. તેમનો અંતિમ સંસ્કાર ચંદનવાડી ખાતે યોજાયો હતો.
પ્રારંભિક જીવન
મિનોચેર (મીનુ) રુસ્તમ મસાણીનો જન્મ સર રુસ્તમ મસાણીને ઘેર થયો હતો, જેઓ તે સમયના મુંબઈ (બોમ્બે) મ્યુનિસિપલ કમિશનર અને મુંબઈ વિશ્વવિદ્યાપીઠ (બોમ્બે યુનિવર્સિટી)ના વાઇસ ચાન્સેલર હતા. વધુ અભ્યાસ માટે લંડન જતા પહેલાં મસાણીએ મુંબઈમાં શિક્ષિણ મેળવ્યું હતું. તેમણે લંડન સ્કૂલ ઑફ ઇકોનોમિક્સમાં અભ્યાસ કર્યો હતો અને તેમણે કાયદામાં સ્નાતકની ડિગ્રી મેળવ્યા પછી ૧૯૨૮માં લિંકન ઇન ખાતે બેરીસ્ટર તરીકેની તાલીમ લીધી હતી.
રાજકીય જીવન
તેમણે ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળની સવિનય કાનૂન ભંગની લડતમાં જોડાતા પહેલા ઇ. સ. ૧૯૨૯ માં મુંબઈ ઉચ્ચ ન્યાયાલયમાં એડવોકેટ તરીકે વ્યવસાયિક જીવનની શરૂઆત કરી. આંદોલનમાં ભાગ લેવા બદલ અંગ્રેજોએ તેમની ઘણી વખત ધરપકડ કરી હતી. ઈ.સ. ૧૯૩૨માં તેઓ નાસિકની જેલમાં હતા, ત્યાં તેઓ જયપ્રકાશ નારાયણના સંપર્કમાં આવ્યા અને તેઓએ સાથે મળીને ઈ.સ. ૧૯૩૪ માં સમાજવાદી કોંગ્રેસ પાર્ટીની શરૂઆત કરી. તેમણે ઈ.સ. ૧૯૪૨ માં ભારત છોડો ચળવળમાં ભાગ લીધો હતો અને ફરીથી તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. જેલની મુદત પૂરી થયા પછી તેમણે ધારાસભ્ય રાજકારણમાં પ્રવેશ કર્યો, અને તેઓ બોમ્બે મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના મેયર તરીકે ચૂંટાયા. મસાણી જવાહરલાલ નેહરુના નજીકના મિત્ર હતા. તેઓ ભારતીય વિધાનસભાના સભ્ય પણ બન્યા.
સ્ટાલિનના મહા સફાઈ અભિયાન અને પૂર્વી યુરોપના કબજા પછી, મસાણી સમાજવાદથી દૂર ગયા અને મુક્ત બજાર અર્થશાસ્ત્રના સમર્થક બન્યા. આઝાદી પછી, મસાણીની રાજકીય માન્યતાઓએ તેમને ભારતમાં "સમાજવાદી લોકશાહી" નું સમર્થન આપવાની પ્રેરણા આપી કારણ કે તેમાં "ખાનગી અથવા જાહેર - એકાધિકાર" ટળાતો હતો. તેઓ થોડા સમય માટે રાજકારણથી ખસી ગયા. તેઓ લઘુમતી માટેના યુ. એન. સબ-કમિશનમાં ભારતના પ્રતિનિધિ હતા. યુ.એસ.એસ.આર. દ્વારા લઘુમતીઓ પ્રત્યેની વર્તણૂક અંગે તેમને નહેરુ સરકાર સામે મતભેદ રહ્યો આથી તેમને કમિશનમાંથી પાછી ખેંચી લેવામાં આવ્યા અને મે ૧૯૪૮ માં એક વર્ષ માટે બ્રાઝિલમાં ભારતીય રાજદૂત તરીકે નિમવામાં આવ્યા. બ્રાઝિલમાં તેમના કાર્યકાળ પછી, તેઓ ભારત પાછા ગયા અને ટાટા જૂથના અધ્યક્ષ જે. આર. ડી ટાટાના શેફ ડી કેબિનેટ (પ્રમુખ સચિવ) બન્યા. ઈ.સ. ૧૯૫૦ માં ઉદારવાદી નીતિ અને રાજકારણના પ્રસાર હેતુથી તેમણે 'ફ્રીડમ ફર્સ્ટ' નામની માસિક સામયિકની સ્થાપના કરી. ત્યાર બાદ તેઓ ચૂંટણીલક્ષી રાજકારણમાં પાછા ગયા અને ઈ.સ. ૧૯૫૭ માં રાંચીથી અપક્ષ ઉમેદવાર તરીકે લોકસભામાં ચૂંટાયા. ૧૯૫૯માં તેમણે સી રાજગોપાલાચારી સાથે સ્વતંત્ર પાર્ટીની સ્થાપના કરી. તેઓ સ્વતંત્ર પાર્ટીના ઉમેદવાર તરીકે રાજકોટથી ચૂંટણી જીત્યા હતા. તેમણે ૧૯૭૧ સુધી રાજકોટનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું. વડા પ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધી દ્વારા બેંકોના રાષ્ટ્રીયકરણનો વિરોધ કરનારા કેટલાક રાજકારણીઓમાંના તેઓ એક હતા. સ્વતંત્ર પક્ષ સંસદમાં ભારતનો એકમાત્ર સૌથી મોટો વિરોધ પક્ષ હતો અને મસાણી લોકસભામાં તેના નેતા હતા, ફાઇનાન્સ બિલ અંગે ચર્ચા શરૂ કરી અને કોંગ્રેસ સરકારને કડક રીતે કામ કરવા તેમણે દબાણ કર્યું. તેમણે પબ્લીક અકાઉન્ટસ કમિટીનું નેતૃત્વ પણ કર્યું હતું. તેમના ભાષણોનો સંગ્રહ કોંગ્રેસ મિસરૂલ અને સ્વતંત્ર ઑલ્ટરનેટિવ તરીકે પ્રકાશિત થયા હતા. ઈ.સ. ૧૯૭૧ ની સામાન્ય ચૂંટણીઓમાં સ્વતંત્ર પાર્ટીએ સારું પ્રદર્શન કર્યું ન હતું અને તેમણે પાર્ટી અધ્યક્ષના પદથી રાજીનામું આપ્યું હતું. ઈ.સ. ૧૯૭૧ પછી તેઓ તેમનું સામાયિક ફ્રીડમ ફર્સ્ટ લખતા અને સંપાદિત કરતા રહ્યા. આને લીધે તેઓ કોંગ્રેસ સરકારના શત્રુ બન્યા અને સરકારે મેગેઝિન પર સેન્સરશીપનો આદેશ જારી કર્યો. આ આદેશ સામે તેઓ કોર્ટમાં લડ્યા અને જીત્યા.
અંગત જીવન
તેમણે ત્રણ વખત લગ્ન કર્યાં હતાં. તેમની પહેલી પત્ની એક અંગ્રેજ-સ્ત્રી હતી. તેમના બીજા લગ્ન પણ છૂટાછેડામાં પરિણમ્યા. મીનુ ભારત છોડોના આંદોલન દરમિયાન એક પ્રભાવશાળી બ્રિટીશ વફાદાર જે. પી. શ્રીવાસ્તવની પુત્રી શકુંતલા શ્રીવાસ્તવને મળ્યા. પોતપોતાના પરિવારજનોના વિરોધ છતાં તેઓએ લગ્ન કર્યાં. તેમને એક પુત્ર ઝરેર મસાણી હતો. આ લગ્ન પણ ૧૯૮૯ માં છૂટાછેડામાં પરિણમ્યો.
લેખન
મસાણી એક લેખક પણ હતા અને તેમણે અનેક પુસ્તકો લખ્યા છે. તેમનું પ્રથમ પુસ્તક, અવર ઇન્ડિયા, આઝાદી પૂર્વેના ભારતમાં સૌથી વધુ વેચાણ ધરાવતા પુસ્તકોમાંનું એક હતું અને પાઠ્ય પુસ્તક તરીકે પસંદગી પામ્યું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાત રાજ્યના સાંસદ શ્રેણી:૧૯૦૫માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૯૮માં મૃત્યુ
મહાવીર જન્મ કલ્યાણક
મહાવીર જન્મ કલ્યાણક (અથવા મહાવીર જયંતિ) જૈન ધર્મના અનુયાયીઓ માટે પવિત્ર દિવસ ગણાય છે. આ દિવસને તેઓ તહેવાર તરીકે મનાવે છે. આ દિવસને વીર તેરસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે જૈન ધર્મના ચોવીસમા તેમજ છેલ્લા તીર્થંકર મહાવીર સ્વામીનો જન્મ થયો હતો. એમનો જન્મ ભારતીય વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ ચૈત્ર સુદ તેરસના દિવસે થયો હતો. આ દિવસે ભારતમાં રાષ્ટ્રીય સ્તરે જાહેર રજા હોય છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:જૈન ધર્મ શ્રેણી:તહેવાર
આનંદસર (તા. નખત્રાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
જમ્મુ
જમ્મુ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્યના જમ્મુ જિલ્લાનું એક નગર છે. જમ્મુમાં જમ્મુ જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
ભુવન બામ
ભુવન બામ એક ભારતીય હાસ્યકાર, ગાયક, ગીતકાર અને યુટ્યુબર છે. તેઓ તેમની કોમેડી યુટ્યુબ ચેનલ બીબી કિ વાઇન્સ માટે પ્રખ્યાત છે, જેના પર તેમના ૧.૮ કરોડથી વધુ સબ્સ્ક્રાઇબર્સ છે. ર૦૧૮માં ભુવન ૧૦ લાખ સબ્સ્ક્રાઇબર્સ પાર કરવા વાળા પ્રથમ ભારતીય વ્યક્તિ બન્યા. તેઓ તેમની ચેનલની કંપની બીબી કિ વાઇન્સ પ્રાઈવેટ લિમિટેડના સંચાલક છે.
પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ
ભુવન એક મહારાષ્ટ્રિયન છે, તેમનો જન્મ ૨૨ જાન્યુઆરી ૧૯૯૪ના રોજ વડોદરા, ગુજરાતમાં પિતા અવિન્દ્ર બામ અને માતા પદ્મા બામને ત્યાં થયો હતો. પાછળથી, તેમનો પરિવાર દિલ્હી ચાલ્યો ગયો. તેમણે દિલ્હીની ગ્રીન ફિલ્ડ્સ સ્કુલથી પ્રાથમિક શિક્ષણ અને શહીદ ભગતસિંહ કોલેજથી બેચલર ઓફ આર્ટ્સની પદવી મેળવી છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
હમ્પી
હમ્પી મધ્યકાલીન હિંદુ રાજ્ય વિજયનગર સામ્રાજ્ય ની રાજધાની હતું.
વિગત
તુંગભદ્રા નદીના તટ પર સ્થિત આ નગર હવે હમ્પી (પમ્પામાંથી નીકળેલું) નામે જાણીતું છે અને ફક્ત ખંડેરો સ્વરૂપે તેના અવશેષ બચ્યા છે, આ ખંડેરોને જોઈને એ વાતનો અહેસાસ થાય છે કે, એક સમયે અહીં કેવી સમૃદ્ધ સંસ્કૃતિ નિવાસ કરતી હશે. ભારતનાં કર્ણાટક રાજ્યમાં આવેલું આ નગર યુનેસ્કો દ્વારા વિશ્વ ધરોહર સ્થળોમાં સામેલ કરવામાં આવ્યું છે. દર વર્ષે અહીં હજારો પર્યટકો અને તિર્થ યાત્રીઓ આવે છે. હમ્પી ગોળ ખડકોની વચ્ચે વિશાળ જગ્યામાં પથરાયેલું છે. ઘાટીયોં અને ટેકરીઓની વચ્ચે પથરાયેલાં પાંચસોથી પણ વધુ સ્મારક ચિહ્નો અહીં છે, જેમાં મંદિર, મહેલ, ભોંયરા, જુના બજાર, શાહી મંડપ, ગઢ, ચબૂતરા, રાજભંડાર, વગેરે અનેક ઇમારતો છે.
હમ્પીમાં વિટ્ઠલ મંદિર પરિસર નિ:સંદેહ સૌથી સુંદર અને ભવ્ય સ્મારકો પૈકીનું એક છે. તેના મુખ્ય ખંડમાં આવેલા ૫૬ સ્થંભોને થપથપાવતાં તેમાંથી સંગીતની લહેરો નીકળે છે. ખંડનાં પૂર્વ ભાગમાં સુપ્રસિદ્ધ શિલા-રથ છે જે ખરેખર પત્થરનાં પૈડાઓ પર ચાલતો હતો. હમ્પીમાં આવાં તો અનેક આશ્ચર્યો છે. જેમકે અહીં રાજાઓને અનાજ, સોના અને રૂપિયેથી તોલાવામાં આવતાં હતાં અને આ દ્રવ્ય ગરીબોમાં વહેંચવામાં આવતું. રાણીઓ માટે બનાવવામાં આવેલાં સ્નાનાગાર કમાનકાર પ્રવેશ, ઝરૂખાઓ અને કમલાકાર ફુવારાઓથી સજાવેલાં હતાં. આ ઉપરાંત જોવા લાયક ઇમારતોમાં કમલ મહેલ અને જનાનખાનાનો પણ સમાવેશ થાય છે. અહીં હાથીખાનાનાં પ્રવેશદ્વાર અને ગુંબજો બનેલા છે તથા નગરનાં મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર પર હજારા રામ મંદિર બનાવેલું છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી: કર્ણાટક શ્રેણી:ભારતના વિશ્વધરોહર સ્થળો
કારગિલ
કારગિલ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા લદ્દાખ કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશના કારગિલ જિલ્લાનું એક નગર છે. કારગિલમાં કારગિલ જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
કારગિલ એક મહત્વનું પર્યટન સ્થળ છે. આમ તો આ સ્થળ મુખ્યત્વે બૌદ્ધ પર્યટન કેન્દ્ર તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. અહીં બૌદ્ધ ધર્મના અનુયાયીઓ માટેના ઘણા જાણીતા મઠ આવેલા છે. આ મઠો ઉપરાંત અહીં અન્ય પણ જોવાલાયક સ્થળો આવેલાં છે. અહીંની પ્રાકૃતિક સુંદરતા પર્યટકોને પોતાની તરફ આકર્ષિત કરે છે. ટ્રેકિંગ જેવી સાહસિક પ્રવૃત્તિનો શોખ ધરાવતા લોકો માટે પણ કારગિલ આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે. કારગિલ જિલ્લો કાશ્મીરની ખીણના ઉત્તર-પૂર્વ ભાગમાં આવેલો છે. આ સ્થળ લેહથી ૨૧૫ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલું છે.
કારગિલ યુદ્ધ
શ્રેણી:લડાખ
કોટડા
કોટડા એ એક સંદિગ્ધ પાનાનું નામ છે. જેનો અર્થ નિચેમાંથી કોઇ પણ પાનું હોઇ શકે છે.
ડોડા
ડોડા ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્યના ડોડા જિલ્લાનું એક નગર છે. ડોડામાં ડોડા જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
શ્રેણી:જમ્મુ અને કાશ્મીર શ્રેણી:જમ્મુ અને કાશ્મીરનાં જિલ્લા મથકો