cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ક્રમચય
પુનરાવર્તન વિના અનુક્રમો ગણવા
n તત્વોના સમૂહના સંખ્યાબંધ k – ક્રમચયો P (n ,k ) અથવા સમાન સંકેત દ્વારા ચિહ્નથી દર્શાવવામાં આવે છે (સામાન્ય રીતે n  તત્વોના સમૂહના સંખ્યાબંધ k – સંયોજનો માટે સંકેત દ્વારા સાંકળે છે જે "C " દ્વારા "P " બદલે છે). તે સંકેત k - ક્રમચયો ગણવા કરતા અન્ય સંદર્ભમાં ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે, પરંતુ આંકડા માટેની અભિવ્યક્તિ ઘણી અન્ય પરિસ્થિતિઓમાં ઉત્પન્ન થાય છે. n{/ થી શરુ થતા {0}k ઘટકોની સંખ્યા હોવાથી અને એકમ પગલાંઓ દ્વારા વધતા, તે n  ના k -th ઘટતો કારણદર્શી શક્તિ કહેવામાં આવે છે: (પોકહેમર સિમ્બોલ) Pochhammer symbolવિગતો પ્રમાણે, જોકે ઘણા અન્ય નામો અને સંકેતો ઉપયોગમાં છે. જ્યારે 0}k ≤ n કારણદર્શી શક્તિ ઉમેરેલા ઘટકો દ્વારા પૂર્ણ કરી શકાય છે:n k × (n  − k )! = n !, જે લેખિતમાં અનુમતિ આપે છે જમણી બાજુ ઘણીવાર સંખ્યાબંધ k – ક્રમચયો માટે અભિવ્યક્તિ તરીકે આપવામાં આવે છે, પરંતુ તેનું મુખ્ય ગુણદોષની યાદી સંક્ષિપ્ત કારણદર્શી સંકેત ઉપયોગ કરી રહ્યા છે, વધુ વિશાળ સંખ્યાઓ સંભવિત રીતે ભાગાકાર તરીકે k ઘટકોની સંખ્યા અભિવ્યક્તિ કરતાં, ભાજકના બધા ઘટકો અપૂર્ણાંકના અંશમાં પણ સ્પષ્ટ રીતે હાજર હોય છે તે ખરેખર પૂરતાં નથી; કારણ કે ગણવાની પદ્ધતિમાં વધારે પડતો ભય અથવા સરભર ભૂલો છે. તે નોંધવું જોઇએ કે k > n અભિવ્યક્તિ અવ્યાખ્યાયિત છે, જ્યાં તે કિસ્સાઓમાં k - ક્રમચયોની સંખ્યા n k એ ફક્ત શૂન્ય 0 છે.
સંખ્યાકીય ક્રમચયો
σ ક્રમચય માટે લેહમર કોડ માં, સંખ્યા d n પ્રથમ પદ σ 1માટે બનાવેલ પસંદગી રજૂ કરે છે, સંખ્યા d n −1 બીજા પદ માટે બનાવેલ પસંદગી રજૂ કરે છે સમૂહના બાકીના n − 1તત્વોમાંથી σ 1 અને તે જ રીતે આગળ. વધુ સ્પષ્ટ રીતે, દરેક d n +1−i પદ σ i કરતાં ઓછાં અસંદિગ્ધ રીતે સંખ્યાબંધ બાકીના તત્વો આપે છે. તે બાકીના તત્વો કેટલાક પછીના પદ σ j તરીકે અચાનક મળી આવવાથી તૈયાર હોવાથી, અંક d n +1−i વધુ નાના ઘાત ચિહ્ન (સંખ્યાબંધ મૂલ્યો j જેના માટે j < i < j  અને σ i > σ j) તરીકે i  ને સમાવતા વ્યુ‍ત્ક્રમ  (i ,j ) ગણે છે). σ  માટે વ્યુત્ક્રમ કોષ્ટક  એ થોડું સમાન છે, પરંતુ અહીં d n +1−k સંખ્યાબંધ વ્યુત્ક્રમો (i ,j )ગણે છે, જ્યાં k  = σ j ઉલટાવેલ ક્રમોમાં જોવા મળતા બે મૂલ્યોના વધુ નાના પ્રકાર તરીકે જોવા મળે છે. બંને સંકેતમાં પરિવર્તનો n  પ્રતિ n  રોથ ડાયેગ્રામ  દ્વારા જોઇ શકાય છે, જેમાં ક્રમચયની નોંધણીઓ બિંદુઓથી (i ,σ i) નિશાની કરે છે, અને વિપરીતથી (i ,σ j) વ્યુત્ક્રમ (i ,j)ની નિશાની કરે છે; વ્યુત્ક્ર્મોની વ્યાખ્યા દ્વારા કોઇપણ ચોરસમાં જોવા મળે છે જે તેના સ્તં‍ભમાં બિંદુ (j ,σ j) પહેલાં અને તેની હરોળમાં બિંદુ (i ,σ i) પહેલાં બંને આવે છે. લેહમર કોડમાં ક્રમાનુસાર હરોળમાં સંખ્યાબંધ વિપરિતોની યાદી બને છે, જ્યારે વ્યુત્ક્રમિત કોષ્ટકમાં ક્રમાનુસાર સ્તંભોમાં સંખ્યાબંધ વિપરીતોની યાદી બને છે, એ લેહમર કોડ છે જે વ્યુત્ક્રમ ક્રમચય માટે છે, અને વિપરીત રીતે પણ તેમ જ છે.
ક્રમમાં ગોઠવેલ સમૂહ રીતે S ના ક્રમચયમાં લેહમર કોડ 0}dn, d n −1, ..., d 2, d 1ને અસરકારક રીતે બદલવા માટે વધતા ક્રમમાં S  ના તત્વોની યાદી સાથે શરુ કરી શકે છે અને યાદીમાં તત્વ માટે n  સમૂહ σ i માટે 1 માંથી વધતા i  માટે જે d n +1−iઅન્ય એક દ્વારા આગળ લાવવામાં આવે છે, અને યાદીમાંથી તે તત્વ દૂર થાય છે. વ્‍યુત્‍ક્રમ કોષ્‍ટક d n, d n −1, ..., d 2, d 1 ને સુસંગત ક્રમચયમાં બદલવા માટે જ્યારે શરૂઆતના ખાલી અનુક્રમમાં સૌથી વધુ નાનામાંથી મોટામાં S ના તત્‍વો દાખલ કરતાં d 1માંથી d n આંકડાઓ વધારી શકાય છે; વ્‍યુત્‍ક્રમ કોષ્‍ટકમાંથી આંકડો d  નો ઉપયોગ કરતાં પગલે, બિંદુએ અનુક્રમમાં દાખલ કરેલ S  માંથી તત્‍વ જ્યાં તે પહેલેથી હાજર છે તેવા d  તત્‍વો દ્વારા આગળ લાવવામાં આવે છે. વૈકલ્પ‍િક રીતે ઉમેરેલા કોષ્‍ટકમાંથી આંકડાઓ અને S ના તત્‍વો બંનેમાં વિરોધી ક્રમમાં n  ના ખાલી slots  ની હરોળ સાથે શરુ કરતાં, અને દરેક પગલું ખાલી જગ્યામાં S માંથી તત્‍વને સ્‍થાન આપે છે તે d  ના અન્‍ય જગ્યાઓ દ્વારા આગળ લાવવામાં આવે છે.
કારણદર્શી સંખ્યા વ્યવસ્થા ક્રમાનુસાર કુદરતી આંકડાઓ બદલવા શબ્‍દકોશ પ્રકારના ક્રમમાં (કોઇપણ ભેળસેળ કરેલા મૂળ આંકડાતંત્ર સાથેનો કિસ્‍સો હોવાથી) તે ક્રમચયોમાં અનુક્રમો ઉત્‍પન્‍ન કરવામાં આવે છે, અને આગળ તેમને ક્રમચયોમાં બદલાતા શબ્‍દકોશ પ્રકારનો ક્રમ જાળવી રાખે છે, જરૂરી છે કે લેહમર કોડ અર્થઘટનનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે (વ્‍યુત્‍ક્રમ કોષ્‍ટકનો ઉપયોગ કરી, વિવિધ ક્રમો મેળવે છે, જ્યાં તેઓની પ્રથમ નોંધોના મૂલ્‍યો દ્વારા કરવા કરતાં તેઓની 1 નોંધોના સ્‍થાન દ્વારા ક્રમચયોની સરખામણી દ્વારા રદ્દ કરે છે). કારણદર્શી સંખ્યા વ્યવસ્થા રજૂઆતમાં આંકડાઓના દાખલા ક્રમચયના સંખ્‍યાબંધ વ્‍યુત્‍ક્રમો આપે છે, અને તે દાખલાની એકરૂપતા સરખામણી ક્રમચયની સહી આપે છે. વધુમાં, વ્યુત્ક્રમ કોષ્ટકમાં શૂન્યોની સ્થિતિઓ ક્રમચયના ડાબેથી જમણે સૌથી વધુ મૂલ્યો આપે છે (દા.ત. 6,8,9) જ્યારે લેહમર કોડમાં શૂન્યોની સ્થિતિઓ જમણેથી ડાબે સૌથી ઓછા મૂલ્યો છે (દા.ત. 1,2,5 મૂલ્યોમાં 4, 8, 9 ની સ્થિતિઓ); તમામ ક્રમચયોમાં આ પ્રકારના અંતિમ વહેંચણી ગણવાની મંજૂરી આપે છે. લેહમર કોડ d n, d n −1, ..., d 2, d 1 સાથે ક્રમચયને જો ફક્તને ફક્તdi ≥ di+1 છે તો ચઢતો ક્રમn − i છે.
ક્રમચયો તૈયાર કરવા માટે ગણનાઓ
ગણતરીમાં મૂલ્યોના આપેલ અનુક્રમોના ક્રમચય તૈયાર કરવા તે જરૂરી હોઇ શકે છે. આ કરવા માટે સૌથી સારી અપનાવેલી પદ્ધતિઓ એ ઉપર આધારિત છે કે કોઇ કેટલાક, યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરેલા, ક્રમચયો કે બધા ક્રમચય ઇચ્છે છે અને પછીના કિસ્સાઓમાં જો વિશિષ્ટ ક્રમ જરૂરી હોય. અન્ય પ્રશ્ન એ છે કે જો આપેલ અનુક્રમમાં નોંધોમાંથી શક્ય સમાનતા છે તો તે ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે કે કેમ; જો આમ હોય, તો ફક્ત અનુક્રમના સ્પષ્ટ બહુવિધ સમૂહ ક્રમચયો કોઇએ ઉત્પન્ન કરવા જોઇએ.
n ના ક્રમચયોને તૈયાર કરવા માટેનો ચોક્કસ માર્ગ લેહમર કોડ માટે મૂલ્યો તૈયાર કરવા માટે છે (શક્ય રીતે n! થી ઉપરના પૂર્ણાંકોના કારણદર્શી સંખ્યા વ્યવસ્થા રજૂઆત n ! સુધી વાપરવા) અને તેમને સુસંગત ક્રમચયોમાં બદલે છે. જો કે પછીનું પગથિયું જ્યારે સરળ રીતે, અપેક્ષીત રીતે અમલમાં મૂકવું અઘરું છે, કારણ કે તે મધ્યસ્થીની સ્થિતિએ, તેમાંથી છેકછાક અને અનુક્રમમાંથી પસંદગીના દરેક n પ્રક્રિયાઓ જરૂરી છે; અનુક્રમની નિશ્ચિત રજૂઆતોની વ્યુહરચના તરીકે અથવા સંકળાયેલી યાદી તરીકે બંનેને (ભિન્નન કારણો માટે) પરિવર્તન કરવા માટે n 2/4 વિશે જરૂર છે. નાનું બનાવવા કરતાં n સાથે સંભવિતતા (ખાસ કરીને જો બધા ક્રમચયોનું સર્જન જરૂરી છે) બહુ વધારે સમસ્યાયુક્ત નથી, પરંતુ તે તારણ આપે છે કે યાદચ્છિક અને વ્યવસ્થિત સર્જન બંને માટે સરળ વિકલ્પો છે જે ધ્યાનપૂર્વક રીતે વધુ સારું કરે છે. આ કારણો માટે તે ઉપયોગી લાગતું નથી. જોકે ચોક્કસ રીતે વિશિષ્ટ માહિતી સંરચના કાર્યરત કરવા માટે શક્ય છે કે O (n લોગ n ) સમયમાં લેહમર કોડથી ક્રમચય પરિવર્તન કરવાની મંજુરી આપે છે.
ક્રમચયોનું યાદચ્છિક સર્જન
n મૂલ્યોના આપેલ અનુક્રમના યાદચ્છિક ક્રમચયો ઉત્પન્ન કરવા માટે, જો અનુક્રમ માટે n  ના યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરેલ ક્રમચય અમલ કરવાનો અથવા અનુક્રમના સ્પષ્ટ (બહુવિધ સમૂહ) ક્રમચયોના સમૂહમાંથી યાદચ્છિક તત્વ પસંદ કરવાનો અર્થ છે, છતાં તે કોઇ તફાવત બતાવતો નથી. આ માટેનું કારણ છે, જોકે પુનરાવર્તીત મૂલ્યોના કિસ્સામાં n ના ઘણા સ્પષ્ટ ક્રમચયો બની શકે છે જે સમાન ક્રમચયયુક્ત અનુક્રમમાં પરિણમે માટે સમાન છે, આ પ્રકારના ક્રમચયોની સંખ્યા દરેક સંભવિત પરિણામ માટે સમાન હોય છે. વ્યવસ્થિત સર્જન માટે વિરોધમાં, જેn ! સંખ્યાની વૃદ્ધિને કારણે વિશાળ n માટે અશક્ય બને છે, માનવા માટેનું કોઇ કારણ નથી કે n  યાદચ્છિક સર્જન માટે નાનો હશે.
a [0], a [1], ..., a [n − 1] ના યાદચ્છિક ક્રમચય ઉત્પન્નપ કરવા માટે પરિણમતી ગણતરી ખોટા કોડ નીચે મુજબ વર્ણન કરી શકાય:
બધા ક્રમચયોનું વ્યવસ્થિત સર્જન
આપેલ અનુક્રમોનો બધા ક્રમચયો વ્યવસ્થિત રીતે ઉત્પન્ન કરવા માટે ઘણા માર્ગો છે, નુથ ધી આર્ટ ઓફ કોમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામીંગ (The Art of Computer Programing) ના ભાવિ ગ્રંથના આવશ્યક વિભાગનું વર્ણન કરે છે. એક ઉત્તમ ગણતરી, જે સરળ અને લવચીક બંને છે, જો તે અસ્તિત્વ ધરાવે છે તો તે શબ્દકોશ ક્રમમાં પછીના ક્રમચય શોધવા પર આધારિત છે. તે પુનરાવર્તિત મૂલ્યોનું ધ્યાન રાખી શકે છે, જે કિસ્સા માટે તે દરેક વખતે સ્પષ્ટ બહુવિધ સમુહ ક્રમચયો ઉત્પન્ન કરે છે. સામાન્ય ક્રમચયો માટે પણ તે શબ્દકોશ ક્રમમાં (શક્ય રીતે વપરાતી કારણદર્શીય સંખ્યા પદ્ધતિ) લેહમર કોડ માટે મૂલ્યો ઉત્પન્ન કરવા કરતાં અર્થસભર રીતે વધુ કાર્યક્ષમ છે. તેનો ઉપયોગ માટે, (અઠવાડિયે) વધતા ક્રમમાં (જે તેને ઉપયોગમાં લેવા ઓછાં ક્રમચય આપે છે) અનુક્રમ વર્ગીકૃત કરવાથી શરૂ થાય છે, અને પછી એક શોધવામાં આવ્યાં છે તેટલાં જ લાંબા પછીના ક્રમચય માટે પ્રગતિનું પુનરાવર્તન કરે છે. પદ્ધતિ ભારતની 14 મી સદીમાં નારાયણ પંડિત પ્રમાણે પાછળ ગઇ, અને વારંવાર હંમેશા પુનઃશોધ પામી છે.
નીચેની ગણતરી આપેલા ક્રમચય પછી આગળના શબ્દણકોશની રીતે ક્રમચય ઉત્પન્ન કરે છે. તે સ્થાનમાં આપેલ ક્રમચય બદલે છે.
પગથિયા 1 પછી, કોઇ જણે છે કે k ના સ્થાએ પછી કડક રીતે બધા તત્વો અઠવાડિયે ઘટતાં અનુક્રમ બનાવે છે, તેથી આ તત્વોનું ક્રમચય શબ્દકોશ ક્રમમાં તેને આગળ વધારશે નહીં; આગળ વધારવા માટે a [k ] વધારવા જ જોઇએ. પગથિયું 2 a [k ] દ્વારા બદલવા માટે સૌથી નાનું મૂલ્ય a [l ]શોધે છે, પગથિયાં 3 માં તેની અદલાબદલી અઠવાડિક ઘટતાં ક્રમમાં સ્થાન k પછી અનુક્રમ છોડે છે. પગથિયાં 4 માં આ અનુક્રમ ઉલટાવ્યા પછી તેના શબ્દ‍કોશ આધારે સૌથી નાનો ક્રમચય બનાવે છે, અને સમગ્ર અનુક્રમ માટે શરૂઆતના સ્થાનના શબ્દકોશની રીતે ક્રમાનુસાર બનાવે છે.
સ્પ્રેડશીટ પ્રક્રિયાઓ
ઘણાં સ્પ્રેડશીટ સોફ્ટવેર પણ ઘણી પ્રચલિત સ્પ્રેડશીટ PREMUT તરીકે ઓળખાતી n ના સંખ્યાણબંધ k -ક્રમચયો ગણવા માટે વિકસેલી પ્રક્રિયા પૂરી પાડે છે. નોંધનીય રીતે એપલનું Numbers '08 સોફટવેર આવી પ્રક્રિયાઓ સમાવતી નથી પરંતુ આ એપલનું Numbers '09 સોફ્ટવેર પેકેજમાં સુધારવામાં આવ્યું છે.
ઉપયોગો
ક્રમચયો ટર્બો કોડ્ઝ જેવા ભૂલની શોધ અને સુધારાની ગણતરીના ઇન્ટરલીવર (interleaver) તત્વોમાં ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે, ઉદાહરણ તરીકે 3GPP Long Term Evolution મોબાઇલ ટેલીકોમ્યુનિકેશન સ્ટાન્ડર્ડ આ વિચારોનો (3GPP technical specification 36.212 જુઓ) ઉપયોગ કરે છે. આવા અમલીકરણો કેટલીક ઇચ્છનીય મૂલ્યો સંપત્તિઓ સંતોષવા ક્રમચયના ઝડપી સર્જનના પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. પદ્ધતિઓમાંની એક પોલીનોમીયલ્સ (polynomials) ક્રમચય પર આધારિત છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:સંક્ષિપ્ત ભૂમીતી શ્રેણી:સંયોજનવિજ્ઞાન શ્રેણી:કારણદર્શી અને બાયનોમીયલ (binomial) શિર્ષકો શ્રેણી:ક્રમચયો
સુવરચાર (તા. માલપુર)
સુવરચાર (તા. માલપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  માલપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. સુવરચાર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:માલપુર તાલુકો
ચાણસદ
ચાણસદ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા પાદરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ચાણસદ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. ચાણસદ ગામ સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયની શાખા બોચાસણવાસી અક્ષરપુરુષોત્તમ સંસ્થાનના હાલના વડા શ્રી. પ્રમુખ સ્વામી મહરાજનું જન્મસ્થળ છે.
શ્રેણી:પાદરા તાલુકો
હાથણોલી (તા. નડીઆદ)
હાથણોલી (તા. નડીઆદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  નડીઆદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. હાથણોલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:નડીઆદ તાલુકો
ખરેડીવાવ (તા. જાંબુઘોડા)
ખરેડીવાવ (તા. જાંબુઘોડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા જાંબુઘોડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખરેડીવાવ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:જાંબુઘોડા તાલુકો
ડચ ઇસ્ટ ઇંડિયા કંપની
ડચ ઇસ્ટ ઇંડિયા કંપની નેધરલેંડ દેશની એક વ્યાપારિક કંપની હતી, જેની સ્થાપના ઇ.સ. ૧૬૦૨માં કરવામાં આવી હતી. આ કંપનીને ૨૧ વર્ષોં સુધી કોઇપણ સ્વરૂપે વ્યાપાર કરવા માટેની છૂટ આપવામાં આવી હતી. ભારત ખાતે વેપાર કરવા માટે આવવા વાળી આ સર્વપ્રથમ યૂરોપીય કંપની હતી.
પરિચય
સતરમી સદીના શરુઆતના સમયમાં દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાના મસાલા બજારોમાં વેપાર માટે પ્રવેશ કરવાના ઇરાદાથી ડચ લોકો અહીં આવ્યા હતા. ભારત ખાતે ‘ડચ ઈસ્ટ ઇંડિયા કંપની’ની સ્થાપના ઇ. સ. ૧૬૦૨ના વર્ષમાં થઈ હતી. આમ તો આ પહેલાં ઇ. સ. ૧૫૯૬માં ભારત ખાતે આવેલા પ્રથમ ડચ નાગરિકનું નામ કારનેલિસ ડેહસ્તમાન હતું. ડચ લોકોને પોર્ટગલ લોકો સાથે સંઘર્ષ થયો અને ધીરે-ધીરે ડચ લોકોએ ભારતના સમસ્ત મસાલા ઉત્પાદનનાં ક્ષેત્રો પર કબ્જો કરી લીધો. વર્ષ ૧૬૦૫માં ડચોએ પોર્ટુગીઝોથી અંવાયના લઇ લીધું અને ધીરે-ધીરે મસાલા દ્વીપ સમૂહ (ઈંડોનેશિયા) માં તેમને હરાવીને પોતાનું વર્ચસ્વ સ્થાપિત કરી લીધું. ડચોએ ઇ.સ. ૧૬૯૧માં જાકાર્તા જીતીને એનાં ખંડરો પર બૈટેવિયા નામનું શહેર વસાવ્યું. ઇ.સ. ૧૬૩૯માં તેમણે ગોઆ પર ઘેરો નાખ્યો અને એના બે વર્ષ પછી એટલે કે ૧૬૪૧માં મલક્કા પર કબ્જો કર્યો. ઇ.સ. ૧૬૫૮માં તેમણે સિલોનની છેલ્લી પોર્ટુગીઝ વસ્તી પર અધિકાર જમાવી લીધો. ડચોએ ગુજરાતમાં કોરોમંડલ સમુદ્ર તટ, બંગાળ, બિહાર તથા ઓરિસ્સામાં પોતાની વેપારી કોઠીઓ ખોલી. ડચ લોકો મુખ્યત્વે મસાલા, મીઠું, કાચું રેશન, કાચ, ચોખા તેમજ અફીણનો વેપાર ભારતથી કરતાં હતાં.
પતન
ઇ.સ. ૧૭૫૯માં થયેલ વેદરા યુધ્ધમાં અંગ્રજો દ્વારા મળેલી હાર પછી ડચોનું ભારતમાં પતન થઇ ગયું.
શ્રેણી:નેધરલેંડ
માર્ચ ૨
૨ માર્ચ નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૬૧મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૬૨મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૩૦૪ દિવસ બાકી રહે છે.
સુનીતા વિલિયમ્સ
સુનિતા વિલિયમ્સ (જન્મ- 19 સપ્ટેમ્બર 1965) યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના નૌકાદળના અધિકારી અને નાસા (NASA) ના અવકાશયાત્રી છે. તેમને અભિયાન 14ના એક સભ્ય તરીકે આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથકની કામગીરી સોંપવામાં આવી હતી અને પછી તેઓ અભિયાન 15માં જોડાયા હતા. તેઓ સ્ત્રી અવકાશયાત્રી તરીકે અવકાશની સૌથી લાંબી સફર (195 દિવસ) કરવાનો વિક્રમ ધરાવે છે.
અભ્યાસ
વિલિયમ્સનો જન્મ યુક્લિડ, ઓહિયો ખાતે થયો હતો અને તેમણે મેસાચ્યુસેટ્સના નીડહામ ખાતે નીડહામ હાઇ સ્કૂલમાં શિક્ષણ લીધું હતું અને 1983માં સ્નાતક થયા હતા. 1987માં તેમણે યુ.એસ. નૌકાદળ તાલિમ કેન્દ્રમાંથી શારિરીક વિજ્ઞાનમાં બેચલર ઓફ સાયન્સન પદવી મેળવી હતી અને 1995માં ફ્લોરિડા ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ટેક્નોલોજીમાંથી એન્જિનિયરીંગ મેનેજમેન્ટ વિષય સાથે માસ્ટર ઓફ સાયન્સની પદવી મેળવી હતી.
નાસા(NASA)માં કારકિર્દી
વિલિયમ્સે નાસા (NASA)ની એસ્ટ્રોનોટ ઓફિસના એસ્ટ્રોનોટ ઓફિસના ડેપ્યુટી વડા તરીકે સેવાઓ આપી હતી.
વિલિયમ્સ અન્ય ઘણા અવકાશયાત્રીઓની જેમ પરવાના ધરાવતા એમેટર રેડિયો ઓપરેટર હતા અને 2001માં તેમણે ટેક્નીશિયન ક્લાસ લાઇસન્સ એક્ઝામ પાસ કરી હતી તથા 13 ઓગસ્ટ, |2001ના રોજ તેમને ફેડરલ કોમ્યુનિકેશન્સ કમિશન દ્વારા કોલ સાઇન કેડી5પીએલબી (KD5PLB)આપવામાં આવ્યું હતું. તેમણે આઇએસએસ અભિયાન સમયે બે વખત એમટર રેડિયો સ્ટેશનનો ઉપયોગ કર્યો હતો જ્યારે તેમણે શાળાના વિદ્યાર્થીઓ સાથે વાત કરી હતી.
એસટીએસ (STS)- 116
વિલિયમ્સે અભિયાન 14ની ટૂકડી સાથે જોડાવા માટે ડિસ્કવરી શટલને લઇ જઇ રહેલા એસટીએસ-116 સાથે 9 ડિસેમ્બર 2006ના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથકના પ્રવાસની શરૂઆત કરી. એપ્રિલ 2007માં ટૂકડીના રશિયન સભ્યો અભિયાન 15માં ફેરવાયા.
આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક (આઇએસએસ) ખાતે વિલિયમ્સ સાથે લઇ ગયા હોય તેવી વ્યક્તિગત વસ્તુઓમાં ભગવદ્ ગીતાની નકલ, ગણેશ ભગવાનની નાની મૂર્તિ અને કેટલા સમોસાનો સમાવેશ થાય છે.
અભિયાન 14 અને 15
[[ચિત્ર:ISS-14 Williams Marathon.jpg|thumb|વિલિયમ્સ 16 એપ્રિલ, 2007ના રોજ અવકાશ મથકની બોસ્ટન મેરેથોન દોડનારા પ્રથમ વ્યક્તિ બન્યા. સ્પેશ શટલ ડિસ્કવરી સફળ અવતરણ બાદ વિલિયમ્સે લોક્સ ઓફ લવને તેમની વાળની પૂંછડી દાનમાં આપવાનું આયોજન કર્યું. આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક પર સાથી અવકાશયાત્રી જોન હિગ્ગીનહબોથમે વાળ કાપ્યા હતા અને તેને એસટીએસ (STS)-116ન ટૂકડી સાથે પૃથ્વી પર મોકલવામાં આવ્યા હતા.
[[ચિત્ર:Astronauts Joan Higginbotham (STS-116) and Sunita Williams (Expedition 14) on the International Space Station.jpg|thumb|left|250px|સુનિતા એલ. વિલિયમ્સ અને જોન ઇ. હિગ્ગીનબોથામ (ફોરગ્રાઉન્ડ) એસટીએસ-116 મિશન સ્પેશિયાલિસ્ટ) તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ સ્ટેશન ની ડેસ્ટિની લેબોરેટરીના કેનાડાર્મ2ના કન્ટ્રોલ્સની કામગીરી બજાવે છે, ત્યારે કાર્યવાહી ચેકલિસ્ટના સંદર્ભમાં. ત્રીજા સ્પેસવોક વખતે વિલિયમ્સ સ્ટેશનની બહાર છ કલાક અને 40 મિનીટ રહ્યા અને નવ દિવસમાં ત્રણ સ્પેસ વોક પૂરા કર્યા.તેમણે ચાર સ્પેસ વોકમાં 29 કલાક અને 17 મિનીટ વીતાવ્યા અને એક સ્ત્રી દ્વારા સૌથી વધુ સ્પેસ વોકનો કેથરીન સી. થોર્નટનનો વિક્રમ વટાવ્યો.  18 ડિસેમ્બર, 2007ના રોજ , અભિયાન 16ના ચોથા |સ્પેસવોક દરમિયાન પેગ્ગી વ્હિટસને 32 કલાક, 36 મિનીટના  કુલ ઇવીએ ટાઇમ સાથે વિલિયમ્સના વિક્રમને વટાવ્યો હતો.
માર્ચ 2007ના પ્રારંભમા તેણીએ વધારે મસાલેદાર ભોજનની તેની વિનંતીના પ્રતિભાવરુપે પ્રોગ્રેસ અવકાશયાનના રીસપ્લાય મિશનમાં વસાબની એક ટ્યૂબ મેળવી હતી.એક વાતાવરણ દબાણે પેક કરવામાં આવેલી ટ્યૂબ ખોલતાંની સાથે જેલ જેવી પેસ્ટ આઇએસએસના નીચા દબાણમાં બહાર નીકળી ગઈ હતી.આવા ગુરુત્વાકર્ષણ રહિત વાતાવરણમાં મસાલેદાર વાનગી સાચવી રાખવી કઠીન હતી.
16 એપ્રિલ 2007એ તેણી કક્ષામાં મેરેથોન લગાવનારી પ્રથમ મહિલા બની. વિલિયમ્સે ચાર કલાક અને ચોવીસ મિનીટ માં બોસ્ટન મેરેથોન 2007 પૂરી કરીઅન્ય અવકાશયાત્રી સભ્યોએ તેને દોડ દરમિયાન વધાવી લીધી હોવાનું અને સંતરા આપ્યાનું જણાવાયું હતું.વિલિયમ્સની બહેન, દિના પંડ્યા અને સાથી અવકાશયાત્રી કેરેન એલ. નાઇબર્ગ પૃથ્વી પરની મેરેથોનમાં દોડ્યા હતા અને વિલયમ્સે મિશન કન્ટ્રોલ પરથી તેમની પ્રગતિની જાણકારી મેળવી હતી.2008માં વિલિયમ્સે ફરી એક વાર પૃથ્વી પરની બોસ્ટન મેરેથોનમાં ભાગ લીધો હતો.એ જ વર્ષે, ગેઇમ શો ડ્યૂઅલ (યુએસ ગેમ શો)માં એ ઇવેન્ટ પરથી પ્રશ્ન તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો.જવાબો હતાઃ લંડન, ન્યૂ યોર્ક, આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ સ્ટેશન, પેરિસ.સૌથી સાચો જવાબ હતો આઇએસએસ (ISS).
એસટીએસ-117ના મિશન સ્પેસ શટલ એટલાન્ટિસ પરથી વિલિયમ્સને પાછા પૃથ્વી પર લાવવાના 26 એપ્રિલ, 2007ના નિર્ણયને પગલે, ભૂતપૂર્વ સાથી અવકાશયાત્રી કમાન્ડર માઇકેલ લોપેઝ-એલિગેરીયાએ તાજેતરમાં તોડેલો યુએસ સિંગર સ્પેસફ્લાઇટનો વિક્રમ તેઓ તોડી શક્યા નહોતા. જોકે, એક મહિલા દ્વારા સોથી લાંબી સ્પેસ ફ્લાઇટનો વિક્રમ તેમણે અવશ્ય નોંધાવ્યો હતો.
એસટીએસ (STS)-117
વિલિયમ્સે એસટીએસ (STS)-117ના મિશન સ્પેશિયાલિસ્ટ તરીકે કામગીરી બજાવી હતી અને એસટીએસ-117 મિશનના અંતે 22 જૂન, 2007 એ તેઓ પૃથ્વી પર પાછા ફર્યા હતા.અવકાશયાન એટલાન્ટિસે પરોઢિયે 3.49 ઇડીટી (EDT)એ કેલિફોર્નિયામાં એડવર્ડ એર ફોર્સ બેઇઝ ખાતે ઉતરાણ કર્યું હતું. અવકાશમાં 195 દિવસના વિક્રમ રોકાણ બાદ વિલિયમ્સ ઘરેપાછા ફર્યા હતા.
ઉતરાણ બાદ, અમેરિકન બ્રોડકાસ્ટિંગ કંપની (એબીસી) ટેલિવિઝન નેટવર્કે 41-વર્ષીય સુનિતાની સપ્તાહની વ્યક્તિ તરીકે પસંદગી કરીનેટવર્કે નોંધ્યું હતું કે, ડીસેમ્બરમાં તેમણે તેમના લાંબા વાળ કપાવી દીધા હતા, જેથી તે માંદગીને કારણે પોતાના વાળ ગુમાવી દેનારા લોકોને દાનમાં આપી શકે.
ભારતની મુલાકાતે
સપ્ટેમ્બર 2007માં, સુનિતા વિલિયમ્સે ભારત ની મુલાકાત લીધીતેમણે ગુજરાતમાં 1915માં મહાત્મા ગાંધી એ સ્થાપેલા સાબરમતી આશ્રમની અને તેમના વતનના ગામ ઝુલાસણની મુલાકાત લીધી. તેમના પિતા ડો. દિપક પંડ્યા સાથે વતનથી નજીક સર્વ વિદ્યાલય (S.V) કડી (મહેસાણા)અને સ્વામી વિવેકનંદ ઍજ્યુકેસન ટ્રસ્ટ(મેઘના છાત્રલય)ની મુલાકાત દરમ્યન ઝલાવાડી સમાજની કન્યાઓને ઍક પ્રેરણા મુર્તિ બન્યા હતા. તેમને વિશ્વ ગુજરાત સોસાયટ દ્વારા સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ વિશ્વ પ્રતિભા પુરસ્કાર એનાયત થયો. ભારતીય નાગરિકત્વ નહીં ધરાવતી ભારતીય મૂળની વ્યક્તિને પ્રથમવાર આ એવોર્ડ એનાયત થયો. તેમણે તેમના ભત્રીજાની વર્ષગાંઠે તેમના કાકાના ઘરની પણ મુલાકાત લીધી હતી.4 ઓક્ટોબર, 2007એ વિલિયમ્સે અમેરિકન એમ્બેસી સ્કુલની મુલાકાત લીધી, અને ત્યાર બાદ રાષ્ટ્રપતિ ભવન ખાતે ભારતના રાષ્ટ્રપતિ પ્રતિભા પાટીલને મળ્યા હતા.
વ્યક્તિગત
વિલિયમ્સ માઇકલ વિલિયમ્સને પરણ્યા છે.તેમના લગ્નને 16 વર્ષ થઈ ગયા. બંને તેમની કારકિર્દીની શરુઆતમાં હેલિકોપ્ટર ઉડાડતા હતા.તેમને કોઈ બાળકો નહોતા, પરતુ તેમણે ગોર્ડી નામના જેક રેસલ ટેરીયરને પાળ્યું હતું.તેમની ઇતર પ્રવૃત્તિઓમાં રનિંગ, સ્વિમિંગ, બાઇકિંગ, ટ્રાયથ્લોન્સ, વિન્ડસર્ફિંગ, સ્નોબોર્ડિંગ અને બો હન્ટિંગનો સમાવેશ થાય છે.તે બોસ્ટન રેડ સોક્સની ઉત્સાહી પ્રશંસક છે.તેમના માતા-પિતા બોની પંડ્યા અને ડો. દીપક પંડ્યા છે, જેઓ ફેલમાઉથ, મેસચ્યુસેટ્સ માં વસે છે.દિપક પંડ્યા વિખ્યાત ન્યૂરોએનાટોમિસ્ટ છે.વિલિયમ્સના પિતાના મૂળ છેક ગુજરાત ભારત સુધી જાય છે અને તેઓ ભારતમાં તેમના પિતાના કુટુંબની મુલાકાત લેવા આવતા હોય છે. તેમની માતા સ્લોવેનીઝ વંશના છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક શ્રેણી:૧૯૬૫માં જન્મ
બુટવાડા (તા. હળવદ)
બુટવાડા (તા. હળવદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હળવદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બુટવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. મુખ્યત્વે ભરવાડ અને કોળી જ્ઞાતિની વસતિ ધરાવે છે.
શ્રેણી:હળવદ તાલુકો
૧
૧ (અંગ્રેજી: One) સંખ્યા દર્શાવતો અંક છે, જેને શબ્દમાં એક કહેવાય છે. ૧ એ સૌથી નાની ધન પુર્ણાંક સંખ્યા છે. ૧ પછીની સંખ્યા ૨ (બે) છે.
કોઇપણ સંખ્યાનો એક વડે ગુણાકાર કે ભાગાકાર કરવાથી ફરી એ જ સંખ્યા મળે છે.
શ્રેણી:સંખ્યા શ્રેણી:અંકગણિત
વરઈ (તા. પારડી)
વરાઇ (પારડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પારડી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વરાઇ (પારડી) ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામમાં ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન મુખ્ય વ્યવસાય છે. શેરડી, ડાંગર, કેરી, ચીકુ અને શાકભાજી આ ગામનાં ખેત-ઉત્પાદનો છે.
આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.
શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લો શ્રેણી:પારડી તાલુકો
સામંતપુરા
સામંતપુરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા સાવલી તાલુકામાં આવેલું એક મહ્ત્વનું ગામ છે. સામંતપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
વર્માધાર (તા. થાનગઢ)
વર્માધાર (તા. થાનગઢ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા થાનગઢ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વર્માધાર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સામંતપુરા
શ્રેણી:સાવલી તાલુકો
વર્માધાર (તા. થાનગઢ)
શ્રેણી:થાનગઢ તાલુકો
ભાયલા (તા. બાવળા)
ભાયલા (તા. બાવળા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  અમદાવાદ જિલ્લાના  બાવળા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ભાયલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:બાવળા તાલુકો
ચિખલા (તા. દાંતા)
ચિખલા (તા. દાંતા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દાંતા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ચિખલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દાંતા તાલુકો
શંકર આંતરરાષ્ટ્રીય ઢીંગલી સંગ્રહાલય, દિલ્હી
thumb|right|250px| શંકર આંતરરાષ્ટ્રીય ગુડીયા સંગ્રહાલય, દિલ્હીશંકર આંતરરાષ્ટ્રીય ઢીંગલી સંગ્રહાલય નવી દિલ્હી ખાતે આવેલું છે. આ સંગ્રહાલયની સ્થાપના મશહૂર વ્યંગ્ય ચિત્રકાર (કાર્ટૂનિસ્ટ) કે. શંકર પિલ્લાઈ- (૧૯૦૨-૧૯૮૯) દ્વારા કરવામાં આવી હતી. અહીંયા વિભિન્ન પરિધાનોમાં સજાવવામાં આવેલી ઢીંગલીઓનો સંગ્રહ વિશ્વના સૌથી મોટા સંગ્રહોમાંથી એક છે. આ સંગ્રહાલય બહાદુર શાહ ઝફર માર્ગ પર ચિલ્ડ્રન બુક ટ્રસ્ટના ભવનમાં આવેલું છે. આ ઢીંગલી ઘરના નિર્માણની પાછળ એક રોચક ઘટના રહેલી છે. જવાહરલાલ નેહરુ જ્યારે દેશના વડા પ્રધાન હતા ત્યારે દેશના પ્રસિદ્ધ વ્યંગ્ય ચિત્રકાર કે. શંકર પિલ્લાઈ એમની સાથે દરેક જગ્યાએ જતા પત્રકારોના જૂથના સદસ્ય હતા. તેઓ દરેક વિદેશ યાત્રામાં નેહરૂજીની સાથે સામેલ હતા. વ્યંગ્ય ચિત્રકાર કે. શંકર પિલ્લાઇને ઢીંગલીઓમાં ખાસ રસ હતો. આથી તેઓ યાત્રા દરમિયાન પ્રત્યેક દેશની અલગ-અલગ પ્રકારની ઢીંગલીઓ એકત્ર કરતા રહેતા હતા. ધીરે-ધીરે એમની પાસે ૫૦૦ જાતની ઢીંગલીઓ એકઠી થઈ ગઈ. તેઓ એમ વિચારતા હતા કે આ ઢીંગલીઓને આખા દેશનાં બાળકો જોઈ શકે. આથી તે અલગ-અલગ સ્થળો પર પોતાનાં કાર્ટૂનોના પ્રદર્શનની સાથે સાથે આ ઢીંગલીઓનું પણ પ્રદર્શન ખુલ્લું મુકતા હતા. વારંવાર આ રીતે ઢીંગલીઓને પ્રદર્શન માટે લાવવા અને પરત લઇ જવાના સમયમાં કેટલીક વાર ઢીંગલીઓમાં તોડફોડ પણ થઈ જતી હતી. એક વાર પંડિત નેહરૂ પોતાની પુત્રી ઈન્દિરા ગાંધીની સાથે આ પ્રદર્શન જોવા માટે આવી ગયા હતા અને જાતભાતની ઢીંગલીઓને જોઈ તેઓ ખુબજ ખુશ થયા. આ સમયે શંકરે ઢીંગલીઓને લાવવા અને લઈ જવામાં થતી પરેશાની તરફ નેહરૂજીનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું. ચાચા નેહરૂએ આ ઢીંગલીઓના સંગ્રહ માટે એક સ્થાયી ઘર માટે સુઝાવ આપ્યો હતો.
દિલ્હીમાં જ્યારે ચિલ્ડ્રન્સ બુક ટ્રસ્ટ માટે મકાનનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું ત્યારે એના એક ભાગમાં આ ઢીંગલીઓ માટે પણ મકાન બનાવવામાં આવ્યું હતું. આ રીતે દુનિયાભરની ઢીંગલીઓના સંગ્રહને સાચવીને રાખવાને માટે એક અનોખું ઘર મળી ગયું. દિલ્હી ખાતે બહાદુર શાહ ઝફર માર્ગ પર બનેલા આ સંગ્રહાલયનું નામ "ગુડીયા ઘર" છે. અહિંયાં વિભિન્ન પરિધાનોમાં સજાવવામાં આવેલી ઢીંગલીઓનો સંગ્રહ વિશ્વના સૌથી વિશાળ સંગ્રહોમાંથી એક છે. ૫૧૮૪.૫ ચોરસ ફુટ જેટલી વિશાળ જગ્યામાં પથરાયેલા આ સંગ્રહાલયમાં ૧૦૦૦ ફુટ જેટલી લંબાઈ ધરાવતી દીવાલો પર ૧૬૦ થી અધિક કાચ વડે સુરક્ષિત બનેલા ખાનાંઓ બનાવી તેમાં આ ઢીંગલીઓ ગોઠવવામાં આવેલી છે. આ સંગ્રહાલય બે ભાગોમાં વહેંચાયેલો છે. જેમાં એક હિસ્સામાં યૂરોપિયન દેશો ઇંગ્લૈંડ, અમેરિકા, ઑસ્ટ્રેલિયા, ન્યૂઝીલેન્ડ, રાષ્ટ્ર મંડળ દેશોની ઢીંગલીઓ પ્રદર્શન માટે રાખવામાં આવી છે. જ્યારે બીજા ભાગમાં એશિયાઈ દેશો, મધ્યપૂર્વ, આફ્રીકા અને ભારતની ઢીંગલીઓ પ્રદર્શિત કરવામાં આવી છે. આ ઢીંગલીઓને ખૂબ સજાવીને રાખવામાં આવી છે. આ ગુડીયા ઘરનો પ્રારંભ ૧૦૦૦ જેટલી ઢીંગલીઓના સંગ્રહથી થયો હતો. વર્તમાન સમયમાં અહિયાં ૮૫ દેશોમાંથી લાવવામાં આવેલી આશરે ૬૫૦૦ ઢીંગલીઓના સંગ્રહને નિહાળી શકાય છે.
આ સંગ્રહાલય સવારના ૧૦ વાગ્યાથી સાંજના ૬ વાગ્યા સુધી દર્શકો માટે ખુલ્લું રાખવામાં આવે છે. આ સંગ્રહાલયની મુલાકાત લેવા માટે પ્રવેશ શુલ્ક વયસ્કો માટે ૧૫ રૂપિયા પ્રતિ વ્યક્તિ દીઠ તથા બાળક દીઠ ૫ (પાંચ) રૂપિયા છે. બાળકો જો ૨૦ના સમૂહમાં ગુડીયા ઘર જોવા માટે આવે તો પ્રતિ બાળક દીઠ ટિકિટનું મૂલ્ય માત્ર ૩ (ત્રણ) રૂપિયા છે. દરેક સોમવારના દિવસે ગુડીયા ઘર બંધ રહેતું હોય છે.
ખાંડીવાવ (તા. જાંબુઘોડા)
ખાંડીવાવ (તા. જાંબુઘોડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા જાંબુઘોડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખાંડીવાવ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:જાંબુઘોડા તાલુકો
પાદરીયા (તા. જામકંડોરણા)
પાદરીયા (તા. જામકંડોરણા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જામકંડોરણા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પાદરીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જામકંડોરણા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ટિસકી (તા. માલપુર)
ટિસકી (તા. માલપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  માલપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ટિસકી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:માલપુર તાલુકો
માલોઠા
માલોઠા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વ્યારા તાલુકાનું ગામ છે. માલોઠા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન અને નોકરી જેવાં કાર્યો કરે છે. ડાંગર, જુવાર, કેરી અને શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:વ્યારા તાલુકો
જાવોલ (તા. નડીઆદ)
જાવોલ (તા. નડીઆદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  નડીઆદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જાવોલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:નડીઆદ તાલુકો
ડુમખલ (તા.ડેડીયાપાડા)
ડુમખલ (તા.ડેડીયાપાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ પૂર્વ ભાગમાં આવેલા નર્મદા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને  મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા ડેડીયાપાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. ડુમખલ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો (જંગલમાંથી પ્રાપ્ત થતી ઈમારતી લાકડા સિવાયની ખોરાક તરીકે વાપરી શકાય તેવી તેમ જ વેચાણ કરી પૈસા મેળવી શકાય તેવી વસ્તુઓ) એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે. ડુમખલ જવા માટે ડેડીયાપાડાથી મોસદા થઈ અને જવાય છે.
મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનો મહત્વનો એવો મુખ્ય રાજ્ય ધોરી માર્ગ નં. ૧ આ ગામ પાસે આવેલ દેવગંગા નદીના સામેકાંઠે આવેલા વડફળી ગામ સુધી આવી પૂરો થાય છે.
બોરડી (તા. હળવદ)
શ્રેણી:હળવદ તાલુકો
વાવડી (તા. ચોટીલા)
વાવડી (તા. ચોટીલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ચોટીલા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વાવડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ચોટીલા તાલુકો
કલોલી (તા. નડીઆદ)
કલોલી (તા. નડીઆદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા નડીઆદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કલોલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વસો તાલુકો
કે. શંકર પિલ્લાઈ
પ્રકાશન
ઇ. સ. ૧૯૪૨માં શંકરે ધ હિંદુસ્તાન ટાઈમ્સની નોકરી છોડીને પોતાના જેવી પહેલી અને અનોખી પત્રિકા શંકર્સ વીકલીની શુરુઆત કરી. શંકર્સ વીકલી રાજનૈતિક વ્યંગચિત્રો પર આધારિત એક સાપ્તાહિક પત્રિકા હતી, જે બહુજ લોકપ્રિય થઇ અને ઘણાં કાર્ટૂનિસ્ટો માટે શીખવા તેમજ કાર્ય કરવાનું માધ્યમ બની. ૨૭ વર્ષ પછી ઇ. સ. ૧૯૭૫માં શંકર્સ વીકલીનું પ્રકાશન બંધ થઇ ગયું. બાળકો સાથેના અનહદ પ્રેમના કારણે શંકરે બાળકો માટે ચિલ્ડ્રન્સ વર્લ્ડ નામની માસિક પત્રિકાનું પણ પ્રકાશન કર્યું.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:પદ્મવિભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતાઓ શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ શ્રેણી:પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતા શ્રેણી:ભારતીય કાર્ટુનિસ્ટ શ્રેણી:કાર્ટુન
સમલાયા
સમલાયા (તા. સાવલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા સાવલી તાલુકામાં આવેલું એક મહ્ત્વનું ગામ છે. સમલાયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સાવલી તાલુકો
ચિત્રાલ
ચિત્રાલ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા પાદરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ચિત્રાલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:પાદરા તાલુકો
નવરંગપુરા (તા. દસ્ક્રોઇ)
નવરંગપુરા (તા. દસ્ક્રોઇ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દસ્ક્રોઇ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નવરંગપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દસ્ક્રોઇ તાલુકો
છોટા પિપોદરા (તા. દાંતા)
છોટા પિપોદરા (તા. દાંતા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દાંતા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. છોટા પિપોદરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દાંતા તાલુકો
ખાખરીયા (તા. જાંબુઘોડા)
ખાખરીયા (તા. જાંબુઘોડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા જાંબુઘોડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખાખરીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:જાંબુઘોડા તાલુકો
ચિયાડા (તા. બાવળા)
ચિયાડા (તા. બાવળા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  અમદાવાદ જિલ્લાના  બાવળા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ચિયાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:બાવળા તાલુકો
જૈવ તકનીક
right|thumbnail|250px|[[ઇનસ્યુલિન (Insulin)ક્રિસ્ટલ્સ.]] જૈવ તકનીક જીવવિજ્ઞાન (biology) પર આધારિત તકનીક (technology) છે, ખાસ કરીને તે કૃષિ (agriculture), ખાદ્ય વિજ્ઞાન (food science), અને દવા (medicine)માં ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે.સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ (United Nations) જીવવિજ્ઞાન વિષયક વિવિધતા પર સંમેલન (Convention on Biological Diversity) જૈવ તકનીકને આ પ્રમાણે વ્યાખ્યાયિત કરે છેઃ
"Any technological application that uses biological systems, living organisms, or derivatives thereof, to make or modify products or processes for specific use."
જૈવ તકનીક 21મી સદીમાં સામાન્યતઃ જૈવ ઈજનેરીના (genetic engineering) સંદર્ભમાં વપરાય છે. અલબત્ત, આ પરીભાષાનો ઉપયોગ વિશાળ અર્થમાં થાય છે અને માનવ જરુરિયાત મુજબ જૈવિક સંરચનામાં ફેરફાર કરવાની લાંબી પ્રક્રિયા છે. જેનાથી કૃત્રિમ પસંદગી (artificial selection) અને વર્ણસંકરતા કરણથી (hybridization) થઇને મૂળભૂત વનસ્પતિમાંથી સુધારેલા ખાદ્ય પાકોમાં પ્રારંભિક ફેરફારો તરફ જઇ શકાય છે.જૈવ ઈજનેરી (Bioengineering) એવું વિજ્ઞાન છે, જેમાં દરેક જૈવ તકનીકી પ્રયોગો તેના આધાર રાખે છે.નવા અભિગમોના અને આધુનિક ટેકનીકના વિકાસ સાથે પરંપરાગત જૈવ તકનીક ઉદ્યોગો નવી દિશાઓને અપનાવી રહ્યા છે, જે તેમના ઉત્પાદકોની ગુણવત્તાને સુધારી શકે છે અને તેમની વ્યવસ્થાઓમાં ઉત્પાદકતાને વધારી શકે છે.
1971 પહેલા, જૈવ તકનીક નામ સૌ પ્રથમ ફૂડ પ્રોસેસિંગ (food processing) માટે અને કૃષિ (agriculture) ઉદ્યોગો માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવ્યું હતું.1970થી સંયોગી ડીએનએ અથવા ટીશ્યુ કલ્ચર (tissue culture) અથવા છોડમાં રહેલા સમસ્તર જનીન સ્થળાંતર (horizontal gene transfer), યજમાન સજીવમાં ડીએનએ (recombinant DNA) તબદિલ કરવા માટે એગ્રોબેક્ટેરિયમ (Agrobacterium) બેક્ટેરિયા જેવા પરિમાણોનો ઉપયોગ જેવા જૈવિક સંશોધનમાં વિકાસ પામનારા પ્રયોગશાળાને આધારિત ટેકનિકનો ઉપયોગ કરવા માટે પશ્ચિમ વૈજ્ઞાનિક સંસ્થાઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાની શરૂઆત થઈ હતી.હકીકતમાં તમામ પ્રકારની પદ્ધતિઓ વર્ણવવા વધુ મોટા અર્થમાં ઉપયોગમાં લેવા માટે આ પરિભાષા વપરાય છે. પ્રાચીન અને આધુનિક એમ બંન્ને પદ્ધતિઓંનો ઉપયોગ કરીને ઓર્ગેનિક સામગ્રી (organic materials) ખાદ્ય ઉત્પાદનની માંગને પહોંચી વળવા માટે થાય છે.આ પરિભાષાની વ્યાખ્યા એ પ્રકારે પણ આપી શકાય કે, " તે માઇક્રોઓર્ગેનિઝમ્સના (કેટલાક ભાગો) સંચાલનની વૈજ્ઞાનિક જાણકારી અને/અથવા તે જે તે સ્થાનિક પદ્ઘતિ છે, અથવા તો સ્નાયુ અને માંસપેશીની ઉચ્ચ કક્ષાના સજીવો, જેથી આ માલ અને સેવાઓનો ઉપયોગ ખાદ્ય ઉદ્યોગ અને તેના ગ્રાહકોને પુરો પાડી શકે.
જૈવ તકનીકએ જિનેટ્કિસ (genetics), મોલેક્યૂલર જીવવિજ્ઞાન (molecular biology), જીવરસાયણવિજ્ઞાન (biochemistry), એમબ્રિઓલજી (embryology)  અને કોશ જીવવિજ્ઞાન (cell biology),  જેવી વિદ્યાશાખાઓનો સમૂહ છે. જેનો રાસાયણિક ઈજનેરી (chemical engineering), સુચના તકનીક (information technology), અને બાયોરોબોટિક્સ (biorobotics) જેવી વ્યવહારુ વિદ્યાશાખાઓ સાથે સીધો સંબંધ છે.પેથો-જૈવ તકનીકને (Patho-biotechnology)  એ પ્રકારે વર્ણવી શકાય કે તે પેથોજેન્સ અથવા પેથોજેનનો ઉપયોગ કરી લાભકારક પ્રયત્નો માટે ઉત્પન્ન કરવા તે ભેગુ કરે છે.
ઇતિહાસ
right|thumb|250px|બિયર બનાવવો ([[:en:Brewing|Brewing) જૈવ તકનીકનો શરુઆતમાં થતો ઉપયોગ હતો.]]
જૈવ તકનીક, કૃષિ (agriculture) અંગેનો સામાન્ય વિચાર ન હોવા છતાં વ્યાખ્યામાં એ વાત સ્પષ્ટ છે કે ઉત્પાદન તૈયાર કરવા માટે જૈવ તકનીકી પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવો"  એ વનસ્પતિની ખેતી કરવી એને માનવે ખુબ જ શરુઆતમાં અપનાવેલો જૈવ તકનીકી ઉદ્યોગ હતો. ઉત્તર પાષાણ યુગની ક્રાતિ (Neolithic Revolution) બાદ કૃષિએ ખાદ્ય તૈયાર કરવાની સૌથી અસરકારક  પદ્ધતિ છે. કૃષિનો પ્રારંભ થયો તે પછી અન્ય યાંત્રિક અને જૈવિક વિજ્ઞાનોની મદદથી તેની પ્રક્રિયાઓ અને પદ્ધતિઓમાં સુધારો આવ્યો હતો. શુરઆતના સમયમાં જૈવ તકનીકમાં, ખેડુતો વધતી જતી જનસંખ્યાને ભોજન પુરુ પાડવા માટે યોગ્ય અને વધુ પાક મળે તેવી પદ્ધતિ પસંદ કરતાં હતા. જૈવ તકનીકના અન્ય ઉપયોગો માટે ખુબ જ મોટા પાકો અને ખેતરોની જરુર રહેતી જેને જાળવવા ખુબ જ મુશ્કેલ હતા. ખાસ કરીને સજીવો અને સજીવ દ્વારા થતા ઉત્પાદન માટે ફળદ્રુપ બનાવવા (fertilize),  નાઇટ્રોજનનું પુનઃસ્થાપન કરવું (restore nitrogen),  અને જંતુઓનું નિયંત્રણ  (control pests) કરવામાં આવતુ હતુ.કૃષિના સતત ઉપયોગમાં ખેડુતોને તેમના પાકોમાં સુપ્રજાજનનશાસ્ત્ર ના પરિવર્તન અંગે અજાણ હતા. તેમ છતાં તેમને નવા વાતાવરણો અને તેમના ઉછેર (breeding) અને અન્ય વનસ્પતિઓ- જે જૈવ તકનીકના પ્રારંભિક સ્વરુપોમાંનું એક હતુ.મેસોપોટેમિયા (Mesopotamia), ઇજીપ્ત (Egypt) અને ભારત  (India) જેવા દેશોની સંસ્કૃતિમાંમાં દારુ ગાળવાની (brewing)  અને બિઅર  (beer) બનાવવાની વિકસીત પ્રક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે. સુકવેલા અનાજનો ઉપયોગ માટે હજુ પણ પ્રારંભિક પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. બિઅર તૈયાર કરવા માટે અનાજમાંથી સ્ટાર્ચને શર્કરામાં તબદીલ કરી અને તેમાં ચોક્કસ યીસ્ટ ઉમેરીને બિઅર તૈયાર થાય છે.આ પ્રક્રિયા દરમિયાન અનાજમાં રહેલા કાર્બોહાઇડ્રેટ્સનું ઇથોનેલ જેવા આલ્કોહોલમાં રુપાન્તર થાય છે. પ્રાચિન ભારતીયો એફેડ્રા વલ્ગેરીસ (Ephedra vulgaris) નામના પ્લાન્ટના રસનો પણ ઉપયોગ કરતા હતા, જેને તેઓ સોમ (Soma) તરીકે ઓળખતા હતા.પાછળથી અન્ય સંસ્કૃતિઓએ લેક્ટિક એસિડના આથાની (Lactic acid fermentation) પ્રક્રિયા શોધી કાઢી. જેના કારણે અન્ય પ્રકારના ભોજનમાં આથો લાવવા અને તેને જાળવવામાં મદદ મળી. આથો બનાવવાની પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ આ સમયે આથેલી બ્રેડમાં પણ કરવામાં આવતો હતો.લુઇ પાશ્ચરે (Louis Pasteur)1857માં તેના પર કામ શરુ કર્યુ ત્યાં સુધી લોકોને ખબર નહતી કે આથો કેવી રીતે આવે છે. આજૈવ તકનીકનો એવો પ્રથમ ઉપયોગ હતો કે જેના આધારે એક ખાધ્ય પદાર્થને બીજમાં તબદીલ કરી શકાતો હતો.
શરૂઆતની સંસ્કૃતિમાં છોડ અને અન્ય જીવોના મિશ્રણનો ઉપયોગ દવા (medications) તરીકે કરવામાં આવતો.ઇસુ પૂર્વેના 200 વર્ષ પહેલાથી લોકો ચેપી રોગોથી બચવા માટે અમુક રોગ પ્રતિકારક શક્તિ આપતી દવાઓ જાતે શોધી લેતા હતા. આ અને તેના જેવી જ પ્રક્રિયાઓને આધુનિક મેડીસીનમાં સુધારવામાં આવી હતી. જેના કારણે જીવાણુનાશકો (antibiotics), રસી (vaccines), અને રોગો સામેની લડવાની અન્ય પદ્ધતિઓ વિકાસ પામી.
20મી સદીની શરુઆતમાં વૈજ્ઞાનિકોને સુક્ષ્મ જીવ વિજ્ઞાન (microbiology) વિશે વધુ સારી માહિતી મળી. તેમણએ ચોક્કસ ઉત્પાદનો તૈયાર કરવા માટેના નવા રસ્તા શોધ્યા 1917માં શાઇમ વેઝ્માન (Chaim Weizmann) એવા પ્રથમ વૈજ્ઞાનિક હતા કે જેમણે માત્ર સુક્ષ્મ જૈવ તક્નીક વિજ્ઞાન દ્રારા ક્લોસ્ટ્રિડીયમ એક્ટોબ્યુટીકમનો (Clostridium acetobutylicum),  ઉપયોગ કરીને કોર્ન સ્ટાર્ચ (corn starch)  તૈયાર કર્યુ. જેના આધારે એસ્ટોને (acetone), તૈયાર થયો. જેની યુનાઇટેડ કિંગ્ડમને (United Kingdom) પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ (World War I) દરમિયાન વિસ્ફોટકો  (explosive) માટે ખુબ જ જરુરિયાત રહેતી હતી.
16મી જુન (June 16), 1980ના (1980),  રોજ આધુનિક જૈવ તકનીકના વિશાળ ક્ષેત્રના દરવાજા ખુલી ગયા. આ દિવસે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની સુપ્રિમ કોર્ટે (United States Supreme Court) ડાયમંડ વિ. ચક્રવર્તીના (Diamond v. Chakrabarty) કેસમાં આપેલા ચુકાદામાં જણાવ્યુ કે, જિનેટિકલી ફેરફારોવાળા (genetically-modified)  માઇક્રોઓર્ગેનિઝમની (microorganism) પેટન્ટ (patent) થઇ શકે. ભારતમાં જન્મેલા આનંદ ચક્રવર્તી જનરલ ઇલેટ્રિક (General Electric)માટે કામ કરતાં હતા. તેમણે એક બેક્ટેરિયમ ( પેસ્યુડોમોસ (Pseudomonas) જીન્સનો ઉપયોગ કરીને) વિકસાવ્યુ. જે ક્રુડ ઓઇલને તોડી પાડવા માટે સક્ષમ હતુ. તેનો તેઓ ઓઇલ સ્પીલ્સ માટે ઉપયોગ કરવાના હતા.
આ ઉદ્યોગની આવક વર્ષ 2008માં 12.9 ટકાના દરે વૃદ્ધિ પામે તેવી શક્યતા છે.જૈવ તકનીકના ક્ષેત્રની સફળતાને અસર કરતું અન્ય પરિબળ એ પણ છે કે હવે બૌદ્ધિક સંપદાના હક્કો અંગેના કાયદામાં નોંધપાત્ર સુધારા કરવામાં આવ્યા છે. જે વિશ્વભરમાં લાગુ થયા છે. આ સાથે સાથે અમેરિકન જનસંખ્યા, વધતી ઉંમર અને ત્રાસ સામે રક્ષણ આપે તેવા મેડીકલ અને ફાર્માસ્યુટીકલ ઉત્પાદનોની માગ વધતી જાય છે.
બાયોફ્યુઅલની વધતી જતી માગ જૈવ તકનીકના ક્ષેત્ર માટે સારા સમાચાર છે. ઉર્જા વિભાગના (Department of Energy) અંદાજ મુજબ ઇથેનોલનો (ethanol), ઉપયોગ અમેરિકન પેટ્રોલીયમ-ડ્રાઇવિંગ ઇંધણનો ઉપયોગ 2030 સુધી 30 ટકા જેટલો ઘટાડી શકાશે. જૈવ તકનીક ક્ષેત્રએ અમેરિકાની ખેતીના ઉદ્યોગને ખુબ જ ઝડપથી અનાજ અને સોયાબીન પુરા પાડવા-જે જૈવ બળતણમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે તે-માં વધારો કરી દીધો છે. આ માટે તેમણે જીનેટિકલી તૈયાર કરવામાં આવેલી જાતો બનાવી છે. જે જંતુઓ તેમજ ઓછા પાણી વાળી પરિસ્થિતી સામે લડી શકે છે.ખેતરની ઉત્પાદકતા વધાવાની સાથે જૈવ તકનીક જૈવ બળતણનું ઉત્પાદન તેના લક્ષ્યાંક સુધી પહોંચે તેમાં મહત્વની ભુમિકા ભજવતુ હોય છે.
એપ્લીકેશન્સ
thumb|right|250px|એક[[ગુલાબ|ગુલાબના (rose) છોડના કોષો ટીસ્યુ કલ્ચર]]માં વિકાસ પામવા માંડ્યા હતા.
જૈવ તકનીકનો ઉપયોગ ચાર મુખ્ય ઉદ્યોગોમાં થાય છે. જેમાં આરોગ્ય (મેડીકલ), પાક તૈયાર કરવો અને કૃષિ, ખાદ્ય સિવાયનો (ઉદ્યોગોનો) પાકનો ઉપયોગ અને વગેરે ઉત્પાદનો જેવા કે બાયોડિગ્રેડેબલ પ્લાસ્ટિક (biodegradable plastic),વનસ્પતિ તેલ (vegetable oil),, બાયો ફ્યુઅલ (biofuel) અને વાતાવરણ માટે તેનો ઉપયોગ થાય છે.
ત્રિકમપુર (તા. માલપુર)
ત્રિકમપુર (તા. માલપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  માલપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ત્રિકમપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
જૈવ તકનીક
એપ્લીકેશન્સ
ઉદાહરણ માટે જૈવ તકનીકની એક એપ્લીકેશન સીધો જ સજીવોનો (organism) ઉપયોગ કરીને બિયર (beer) અને દુધ (milk)જેવા જૈવિક ઉત્પાદનો તૈયાર કરે છે.વધુ એક ઉદાહરણ એ છે કે બાયોલેચિંગ (bioleaching) અંતર્ગત ખાણ ઉદ્યોગમાં કુદરતી રીતે ઉપસ્થિત બેક્ટેરિયાનો (bacteria) ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.જૈવ તકનીકનો ઉપયોગ રિસાયકલ પદ્ધતિ માટે, ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓ અને (બાયોરિમેડીટેશનને (bioremediation)) કારણે પ્રદૂષિત જગ્યાઓને સ્વચ્છ કરવા અને જૈવ વિજ્ઞાન શસ્ત્રોના (biological weapons) ઉત્પાદન માટે પણ થાય છે.
ત્રિકમપુર (તા. માલપુર)
શ્રેણી:માલપુર તાલુકો
જૈવ તકનીક
એપ્લીકેશન્સ
જૈવ તકનીકની વિવિધ શાખાઓની ઓળખ માટે શોધવામાં આવેલા શબ્દોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે:
બાયોઇન્ફોર્મેટિક્સ એ ફંક્શનલ જેનોમિક્સ (functional genomics), સ્ટ્રક્ચરલ જેનોમિક્સ (structural genomics) અને પ્રોટિઓમિક્સ (proteomics) જેવા વિવિધ ક્ષેત્રોમાં ચાવીરૂપ ભૂમિકા ભજવે છે અને જૈવ તકનીક અને ફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્રમાં ચાવીરૂપ તત્વની રચના કરે છે.
માઇક્રોપ્રોપગેશનના (micropropagation) માર્ગે છોડની પસંદગી અને ડમેસ્ટિકેશન એ તેનું એક ઉદાહરણ છે. ટ્રાન્સજેનિક પ્લાન્ટ્સને (transgenic plant) કોઇ ચોક્કસ વાતાવરણમાં અથવા કોઇ ચોક્કસ કૃષિ રસાયણોની હાજરી કે ગેરહાજરીમાં ઉછેરવાની પ્રક્રિયા એ બીજુ ઉદાહરણ છે.એવી આશા પ્રવર્તે છે કે પર્યાવરણીય જૈવ તકનીક પરંપરાગત ઔદ્યોગિક કૃષિની સરખામણીએ પર્યાવરણને વધુ સાનુકુળ ઉપાયો સૂચવે છે. જંતુનાશકોના બાહ્ય ઉપયોગોથી દૂર રહેવા જંતુનાશકોના (pesticide) પ્લાન્ટનું કરવામાં આવતું ઈજનેરીએ તેનું એક ઉદાહરણ છે. બીટી કોર્નને (Bt corn) પણ તેનું એક ઉદાહરણ ગણાવી શકાય.પર્યાવરણીય જૈવ તકનીકના આ પ્રકારના ઉત્પાદનો અંતે પર્યાવરણને વધુ સાનુકુળ છે કે નહીં, તે એક ચર્ચાનો વિષય છે.
મૂલ્યવાન રસાયણોના ઉત્પાદન માટે અથવા પ્રદૂષણયુક્ત રસાયણોના નાશ માટે ઔદ્યોગિક ઉત્તેજક (catalyst) તરીકે થતો પાચક રસોનો (enzymes) ઉપયોગ અન્ય એક ઉદાહરણ છે.ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનની પ્રક્રિયાઓમાં સફેદજૈવ તકનીકએ પરંપરાગતની સરખામણીએ ઓછા સ્રોતોનો ઉપયોગ કરે છે.
ફાર્માકોજિનોમિક્સ
right|thumbnail|250px|[[ડીએનએ(DNA) માઇક્રોએરે|ડીએનએ માઇક્રોએરે (DNA Microarray) ચીપ -- તેનાથી લોહીના હજારો પરિક્ષણ એકસાથે કરી શકાય છે.]]
કોઇ પણ વ્યક્તિના શરીરની દવા સામેની પ્રતિક્રિયા પર વંશસૂત્રીય વારસો કેવી રીતે અસર કરે છે, તેના અભ્યાસને ફાર્માકોજિનોમિક્સ કહેવામાં આવે છે.તે "ઔષધિ વિજ્ઞાન (pharmacology)" અને "જિનોમિક્સ" શબ્દોમાંથી તારવેલો સંયુક્ત શબ્દ છે.આથી તે ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને જિનેટીક્સ વચ્ચેના સંબંધોનો એક અભ્યાસ છે.પ્રત્યેક વ્યક્તિનું વંશસૂત્રીય માળખું સ્વીકાર કરે તેવી દવાની રચના અને ઉત્પાદનને શક્ય બનાવવું એ ફાર્માકોજિનોમિક્સનો દ્રષ્ટિકોણ છે.
ફાર્માકોજિનોમિક્સથી નીચેના લાભો થાય છે: અમુક વિશેષ દવાઓ ફક્ત ઉપચારની અસરકારકતામાં જ વધારો નથી કરતી, પરંતુ તે નજીકના તંદુરસ્ત કોષોને થતા નુક્શાનને પણ અટકાવે છે.
આ રસીઓથી ચેપના શક્ય જોખમ વિના પણ પ્રતિકારક ક્ષમતામાં વધારો કરશે. આ રસીઓ ઓછી ખર્ચાળ, સ્થિતિસ્થાપક, જાળવણીમાં સરળ અને એકસાથે પેથોજિનના ઘણા સ્ટેઇન્સ વહન કરી શકે તે રીતે રચવામાં આવી હોય છે.
ઔષધિય ઉત્પાદનો
મોટા ભાગની પરંપરાગત ફાર્માસ્યુટિકલ દવાઓ સામાન્ય પરમાણુંઓ હોય છે, જે શરૂઆતના તબક્કામાં રોગ કે બિમારીના ચિહ્નો સામેના નિદાનમાં કસોટી સમયે શોધવામાં આવ્યા હતા.બાયોફાર્માસ્યુટિકલ્સ (Biopharmaceutical) એ પ્રોટિન (proteins) તરીકે ઓળખાતા વિશાળ બાયોલોજિકલ પરમાણુંઓ છે અને સામાન્ય રીતે તે પાયાના માળખા અને માંદગીના માર્ગો પર અસર કરે છે (પરંતુ ટાઇપ 1 ડાયાબિટીસ મેલિટસની (type 1 diabetes mellitus) સારવાર માટે ઇન્સ્યુલિના (insulin) ઉપયોગના કિસ્સામાં આવું હંમેશા થતું નથી, કેમકે આ સારવાર ફક્ત રોગના ચિહ્નો પર અસરકારક નિવડે છે, નહીં કે ઓટોઇમ્યુનિટી (autoimmunity) જેવા પાયાના કારણને); અન્યની સરખામણીએ તે એક નવી ઇન્ડસ્ટ્રી છે.તેઓ માનવના લક્ષણોનો અસરકારક ઇલાજ આપે છે, જે કદાચ પરંપરાગત દવાઓ સાથે શક્ય બનતું નથી.દર્દીને સામાન્ય રીતે ટેબ્લેટ દ્વારા ઓછી માત્રામાં દવા આપવામાં આવે છે, જ્યારે મોટી માત્રા ઇન્જેક્શન દ્વારા અપાય છે.
નાના પરમાણુંઓનું ઉત્પાદન રસાટણ શાસ્ત્ર દ્વારા થાય છે, પરંતુ મોટા પરમાણુંઓનું સર્જન માનવીય શરીરમાં પ્રાપ્ય જીવંત કોષો દ્વારા કરવામાં આવે છે: જેમકે બેક્ટેરિયાના કોષો, યીસ્ટના કોષો, પ્રાણીઓ અથવા છોડના કોષો.
આધુનિક જૈવ તકનીક સિન્થેટીક ઇન્સ્યુલિન (insulin) અથવા એન્ટીબાયોટિક્સ (antibiotics) જેવા વિશેષ પદાર્થોના ઉત્પાદન માટેના ઇ. કોલિ (E. coli) અથવા યીસ્ટ (yeast) જેવા આનુવંશિક રીતે સુધારેલા માઇક્રોઓર્ગેનીઝમના (microorganism) ઉપયોગ સાથે સંકળાયેલી હોય છે.તે બીટી કોર્ન (Bt corn) જેવા ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓ (transgenic animals) કે ટ્રાન્સજેનિક પ્લાન્ટને (transgenic plant) પણ લાગુ પડે છે.ચાઇનીઝ હેમ્સ્ટર ઓવરી (Chinese Hamster Ovary) (સીએચઓ) કોષો જેવા આનુવંશિક રીતે ફેરફાર કરાયેલા સસ્તન પ્રાણીઓના કોષોનો ઉપયોગ પણ કેટલીક ચોક્કસ દવાઓના ઉત્પાદન માટે થાય છે.નવી જૈવ તકનીકની એક વિશ્વાસપાત્ર શોધ વનસ્પતિ દ્વારા ઉત્પાદિત દવાઓનો (plant-made pharmaceuticals) વિકાસ છે.
બાયોટેક્નોલોજી એ હીપેટાઇટિસ બી (hepatitis B), હીપેટાઇટિસ સી (hepatitis C), કેન્સર્સ (cancers), આર્થરાઇટિસ (arthritis), હિમોફિલીયા (haemophilia), હાડકાના ફ્રેક્ચર (bone fractures), મલ્ટિપલ સ્કલરોસિસ (multiple sclerosis) અને કાર્ડિયોવાસ્ક્યુલર (cardiovascular) જેવી વિકૃતિઓના નિદાન માટેની નવી મેડીકલ સારવારોની સિમાચિહ્નરૂપ શોધો સાથે પણ સંકળાયેલી છે.જૈવ તકનીક ઉદ્યોગે મોલેક્યૂલર ડાઇગ્નોટિક ડિવાઇસના વિકાસમાં મહત્વનો ફાળો આપ્યો છે, જે આપેલી બાયોફાર્માસ્યુટિકલ માટે નક્કી કરવામાં આવેલા દર્દીઓની સંખ્યા શોધવામાં પણ ઉપયોગમાં લેવાય છે.ઉદાહરણ તરીકે હરસેપ્શન (Herceptin) એ સમાન ડાયગ્નોસિસ પરિક્ષણના ઉપયોગ માટે મંજૂર કરવામાં આવેલી પ્રથમ દવા હતી અને તેનો ઉપયોગ સ્ત્રીઓના સ્તનના કેન્સરની સારવાર માટે થાય છે, જેમના કેન્સર કોષો પ્રોટિન એચઇઆર2 (HER2) ધરાવતા હોય છે.