cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
સર્વોદય
પાર્શ્વભૂમિ
૧૯૦૪માં જ્યારે ગાંધીએ રસ્કિનનું પુસ્તક 'અન્ ટુ ધી લાસ્ટ' પુસ્તક વાંચ્યું ત્યારે તેના વિશે એમણે પોતાની આત્મકથામાં લખ્યું છે: "આ પુસ્તકને લીધા પછી હું છોડી જ ન શક્યો. તેણે મને પકડી લીધો. પુસ્તકમાં સૂચવેલા વિચારો અમલમાં મૂકવાનો મેં ઇરાદો કર્યો.'
રસ્કિનના આ પુસ્તકમાંથી ગાંધીને નવા દર્શનની પ્રેરણા મળી. આ પુસ્તકના સારરૂપ સર્વોદયના મુખ્ય સિદ્ધાંતો એમણે આ મુજબ સમજાવ્યા છે:જાયો.
સર્વોદયનો સિદ્ધાંત એવા વર્ગ, જાતિવિહીન અને શોષણવિહીન સમાજની સ્થાપના કરવા ચાહે છે કે જેમાં દરેક વ્યક્તિ અને સમૂહને, દરેકને પોતાનો સર્વાંગી વિકાસ કરવાનો મોકો મળે. અને એમાં પણ ગરીબોનું સ્થાન વિશેષ છે. ગાંધીએ લખ્યું છે કે મારા સ્વરાજ્યનું સ્વપ્ન એ ગરીબોનું સ્વરાજ્ય છે.
પૂરક વાચન
શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
સિંહણ કાકાભાઈ (તા. ખંભાળિયા)
સિંહણ કાકાભાઈ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા  ખંભાળિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સિંહણ કાકાભાઈ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ખંભાળિયા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
નાના સાદલા (તા. દસાડા)
નાના સાદલા (તા. દસાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દસાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાના સાદલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દસાડા તાલુકો
અમીરગઢ
અમીરગઢ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના બનાસકાંઠા જિલ્લાના અમીરગઢ તાલુકાનું એક નગર છે, જે આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક પણ છે. અમીરગઢમાં પ્રખ્યાત આશ્રમશાળા બનાસ ગ્રામવિદ્યાપીઠ આવેલી છે.
રેલ્વે
અમીરગઢ રેલ્વે સ્ટેશન અમદાવાદ-જયપુર પશ્ચિમ રેલ્વે માર્ગ પર આવેલું છે. તે પાલનપુરથી ૩૫ અને અમદાવાદથી ૧૬૮ કિમીના અંતરે આવેલું છે.
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો શ્રેણી:અમીરગઢ તાલુકો
ઈલા ભટ્ટ
ઈલા રમેશ ભટ્ટ (૭ સપ્ટેમ્બર ૧૯૩૩ - ૨ નવેમ્બર ૨૦૨૨ ) એક સહકારી ચળવળના માર્ગદર્શક, સામાજિક કાર્યકર, ગાંધીવાદી વ્યક્તિ હતા. તેમણે ૧૯૭૨માં સ્વાશ્રયી મહિલા સેવા સંઘ (સેવા) નામની સંસ્થા સ્થાપી અને ૧૯૭૨થી ૧૯૯૬ સુધી તેના જનરલ સેક્રેટરી પદે રહ્યા. તેઓ કાયદાના સ્નાતક છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય મજૂર (international labour), સ્ત્રીઓને લાગતા વિષયો, લઘુ ધિરાણ (micro-finance ) અને સહકારી મંડળ (cooperative,) સંલગ્ન ચળવળો સાથે જોડાયાં હતાં. તેમને રેમન મેગ્સેસે ઍવોર્ડ (૧૯૭૭), રાઈટ લાઈવલીહુડ પુરસ્કાર અને પદ્મભૂષણ (૧૯૮૬) જેવા પુરસ્કારો મળ્યા હતા.
શરૂઆતનું જીવન અને પાર્શ્વભૂમિ
તેમનો જન્મ અમદાવાદમાં થયો હતો. તેમના પિતા સુમંતરાય ભટ્ટ સફળ વકીલ હતા અને તેમની માતા વનલીલા વ્યાસ સ્ત્રીઓની ચળવળમાં સક્રિય હતા. અને તેઓ કમલાદેવી ચટ્ટોપાધ્યાય દ્વારા સંસ્થાપિત ઓલ ઈંડિયા વુમન્સ કોન્ફરેન્સના સેક્રેટરી હતાં. તેઓ ત્રણ પુત્રીમાં બીજા ક્રમે હતાં. તેમનું બાળપણ સુરતમાં વીત્યું. અહીં ૧૯૪૦ થી ૧૯૪૮ દરમ્યાન તેમણે સાર્વજનિક ગર્લ્સ હાઈસ્કુલમાં અભ્યાસ કર્યો. ૧૯૫૨માં તેમણે દક્ષિણ ગુજરાત યુનીવર્સિટી સંલગ્ન એમ. ટી. બી. કૉલેજમાંથી અંગ્રેજી વિષયમાં બી. એ. (વિનયન સ્નાતક)ની પદવી મેળવી. સ્નાતક થયા બાદ તેમણે અમદાવાદની સર એલ. એ. શાહ લૉ કોલેજમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. ૧૯૫૪માં હિંદુ કાયદા પર તેમના કાર્ય માટે સુવર્ણ ચંદ્રક સાથે તેમણે કાયદામાં સ્નાતકની પદવી મેળવી.
કારકીર્દી
તેમણે તેમની કારકીર્દીની શરૂઆતમાં મુંબઈની એસ. એન. ડી. ટી. વુમન્સ યુનિવર્સીટીમાં અંગ્રેજી શીખવવાથી કરી. ૧૯૫૫માં તેઓ અમદાવાદની મિલ મજુર સંઘ (ટેક્સટાઈલ લેબર એસોશિએશન - TLA)માં જોડાયાં.
મજુરસંઘ અને સેવા સંસ્થા
૧૯૫૬માં તેમના લગ્ન રમેશ ભટ્ટ સાથે થયા. ગુજરાત સરકારમાં થોડાક વર્ષ કાર્ય કર્યા બાદ તેમને મજુરસંઘની મહિલા પાંખના વડા બનવાનું કહેવામાં આવ્યું. ૧૯૭૧માં તેમણે ઈઝરાયલ ના તેલ અવીવની આફ્રો એશિયન ઇન્સ્ટીટ્યૂટ ઑફ લેબર કો-ઓપરેટેવ્સમાં ત્રણ મહિના અભ્યાસ કરી મજૂર અને સહકારી મંડળનો આંતરરાષ્ટ્રીય ડિપ્લોમા મેળવ્યો. મજુર પરિવારોની આવકમાં વધારો કરવા ઘણી સ્ત્રીઓ કાપડ ઉદ્યોગને લાગતી મજૂરી કરતી, પરંતુ રાજકીય કાયદાનું સંરક્ષણ માત્ર કારખાનામાં કામ કરતા મજૂરોને ન મળતું, આ વિચારોની તેમના પર અસર પડી. આથી આવી, કારખાના બહાર સ્વાશ્રયે જાતમજૂરી કરતી મહિલાઓને તેમણે મજુરસંઘની મહિલા પાંખના હેઠળ સંગઠિત કરી. તેમાં તેમને મજુરસંઘના પ્રમુખ અરવિંદ બુચની સહાય મળી. ૧૯૭૨માં તેમણે સ્વાશ્રયી મહિલા સેવા સંઘ (સેલ્ફ-એમ્પ્લૉય્ડ વુમન્સ એસોશિએશન - SEWA - સેવા) અને ૧૯૭૨થી ૧૯૯૬ સુધી તેના જનરલ સેક્રેટરી પદે રહ્યા.
ધ એલ્ડર્સ: ૨૦૦૭
વિશ્વના અમુક કપરા પ્રશ્નોને હલ કરવા પોતાના જ્ઞાન તથા અનુભવનો લાભ વિશ્વને મળે એવા આશયથી ૧૮ જુલાઈ ૨૦૦૭ના દિવસે નેલ્સન મંડેલા, વાર્કા માકેલ અને ડેસમન્ડ ટુટુએ એક સભા ગોઠવી. નેલ્સન મેન્ડેલાએ તેને નવું જૂથ તરીકે સ્થાપવાની ઘોષણા કરી જે ધ એલ્ડર્સ તરીકે ઓળખાઈ. આ સંસ્થા સ્ત્રી સમાનતા અને બાળવિવાહ અંગે જાગૃતિ ફેલાવવાનું કાર્ય કરે છે જેમાં ઈલા ભટ્ટ ભાગ ભજવતાં હતાં. ૨૦૧૨ના ફેબ્રુઆરી માસમાં તેમણે ધ એલ્ડર્સના સભ્યો ડેસમન્ડ ટુટુ, ગ્રોહાર્લેમ બ્રુટાલેન્ડ અને મેરી રોબીન્સન સાથે બિહારનો પ્રવાસ કર્યો. અહીં તેમણે જાગૃતિ નામની બાળવિવાહને લગતી કાર્ય કરતી સંસ્થાની સમીક્ષા કરી. તેમણે ઑગસ્ટ ૨૦૦૯ અને ઑક્ટોબર ૨૦૧૦માં એલ્ડર્સના પ્રતિનિધિમંડળ સાથે મધ્યપૂર્વી દેશોની મુલાકાત લીધી. ઑક્ટોબર ૨૦૧૦ની ગાઝાની મુલાકાત બાદ ધ એલ્ડર્સની વેબસાઈટ પરના બ્લોગમાં લખ્યું હતું કે અન્યાય સામે અહિંસક લડત ચલાવવા માટે હિંસક લડાઈ કરતાં વધુ મહેનતની જરૂર પડે છે અને લડતમાં શસ્ત્રો વાપરવાવાળા કાયર હોય છે.
૧૯૭૯માં સ્થપાયેલી સંસ્થા વુમન્સ વર્લ્ડ બેંકીંગ (સ્ત્રીઓની વૈશ્વીક બેંક)ના તેઓ એસ્થર ઓક્લૂ અએમીશેલા વોલ્શ સાથે સ્થાપક સભ્ય હતા. ૧૯૮૦થી ૧૯૯૮ સુધી તેના પ્રમુખ રહ્યાં. સેવા કો-ઑપરેટીવ બેંક, લારીવાળાઓના આંતર્રાષ્ટ્રીય સંગઠન-હોમનેટના તેઓ પ્રમુખ હતાં. હાલમાં તેઓ WIEGO (Women in Informal Employment: Globalizing and Organizing - વુમેન ઈન ઇન્ફોર્મલ એમ્પ્લોયમેંટ : ગ્લોબલાઈઝીંગ એન્ડ ઑર્ગેનાઈઝીંગ)ના બોર્ડ ઑફ ડાયરેક્ટર છે. તેઓ રોકેફેલર ફાઉન્ડેશનના ટ્રસ્ટી છે.
અંગત જીવન
૧૯૫૬માં ઈલા ભટ્ટના લગ્ન રમેશ ભટ્ટ સાથે થયા અને તેમને બે બાળકો જન્મ્યા; અમીમયી (૧૯૫૮) અને મિહીર (૧૯૫૯). તેઓ અમદાવાદમાં તેમના પરિવાર સાથે રહેતા હતા.
પુરસ્કારો અને સન્માન
જૂન ૨૦૦૧માં તેમન હાવર્ડ યુનિવર્સીટી દ્વારા માનવતા માટેની ડોક્ટરેટની પદવી આપવામાં આવી. તેજ પદવી તેમને ૨૦૧૨માં જ્યોર્જટાઉન યુનિવર્સીટીએ પણ આપી. યુનિવર્સીટી લીબ્રે દી બ્રક્સેલ્સે - બેલ્જીયમએ તેમને પણ ડોક્ટરેટની પદવી આપી. તેઓ યેલ અને નાતાલ યુનિવર્સીટીની ડોક્ટરેટની પદવીઓ ધરાવે છે.
૧૯૮૫માં તેમને ભારત સરકારે પદ્મશ્રી એનાયત કર્યો અને ૧૯૮૬માં તેમને પદ્મભૂષણથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા. ૧૯૭૭માં સમુદાય નેતૃત્વ માટે તેમને રેમોન મેગ્સેસે પુરસ્કાર મળ્યો અને ૧૯૮૪માં રાઈટ લાઈવલીહુડ એવૉર્ડ મળ્યો.
ભારતમાં ગરીબ સ્ત્રીઓના સશક્તિકરણ માટે તેમને ઈ.સ. ૨૦૧૦માં નીવાનો શાંતિ પુરસ્કાર મળ્યો.
નવેમ્બર ૨૦૧૦માં યુ. એસ.ના સેક્રેટરી ઑફ સ્ટેટ હિલેરી ક્લિંટન દ્વારા, ૧૦ લાખ જેટલી ગરીબ ભારતીય મહિલાઓના જીવનસ્તરને સુધારવા અને સ્વાતંત્ર્ય લાવવા બદલ તેમને ગ્લોબલ ફેરનેસ ઍવોર્ડ આપવામાં આવ્યો.
સમાજની સ્ત્રીઓના ઉત્થાન માટે તેમણે કરેલા કાર્યો બદલ તેમને ૨૭ મે ૨૦૧૧ના દિવસે (રેડ ક્લિફ ડે) પ્રતિષ્ઠિત રેડક્લિફ પદક આપવામાં આવ્યું.
સ્ત્રીઓના સશક્તિકરણ અને સ્વાઅત્રંત્ય માટે તેમણે જીવનભર કરેલા કાર્યો બદલ તેમને ૨૦૧૧માં ઈંદિરા ગાંધી શાંતિ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો.
જૂન ૨૦૧૨માં યુ. એસ.ના સેક્રેટરી ઑફ સ્ટેટ હીલેરી ક્લિંટને તેમને પોતાના આદર્શ ગણાવ્યા. તેમણે કહ્યુ, "વિશ્વમાં ઘણાં વીરો અને વીરાંગનાઓ છે અને ઈલા ભટ્ટ તેમાંના એક છે જેમણે ભારતમાં ઘણાં વર્ષો પૂર્વે સ્વાશ્રયી મહિલા સેવા સંઘ (સેવા) ચાલુ કર્યું."
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતા શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ શ્રેણી:૧૯૩૩માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૨૨માં મૃત્યુ
સોડાશાલા (તા. ખંભાળિયા)
સોડાશાલા (તા. ખંભાળિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા  ખંભાળિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સોડાશાલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ખંભાળિયા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
રૅમ્બ્રાં હાર્મેન્ઝૂન વાન રીન
રૅમ્બ્રાં હાર્મેન્ઝૂન વાન રીન (૧૫ જુલાઈ ૧૬૦૬ - ૪ ઓક્ટોબર ૧૬૬૯) ડચ ચિત્રકાર અને છાપચિત્રકલાના કસબી હતાં. બરૉક શૈલીના પુરસ્કર્તા એવાં રૅમ્બ્રાંની વિશ્વના મહાન ચિત્રકારોમાં ગણના થાય છે.
શરૂઆતનું જીવન
રૅમ્બ્રાંનો જન્મ ૧૫ જુલાઈ ૧૬૦૬ના રોજ લીડન, નેધરલેંડ ખાતે થયો હતો. લોટ દળવાની ચક્કીઓના માલિક અને ધનિક પિતા હાર્મેન ગૅરિત્ઝૂનના નવમા સંતાન હતાં. ૧૯૨૦માં રૅમ્બ્રાંએ સ્થાનિક લીડન યુનિવર્સિટીમાં પ્રવેશ મેળવ્યો, પરંતુ સ્થાનિક ચિત્રકાર જૅકબ આઈઝેક્સ સ્વાનેન્બર્ગના શિષ્ય બનવા માટે તરત જ યુનિવર્સિટીનો અભ્યાસ તેમને અધૂરો મૂક્યો. ૧૬૨૩માં તેમણે ઍમ્સ્ટરડેમ જઈ ચિત્રકારો જેન પાઈન્સ અને પીટર લાસ્ટ્મેન પાસે ચિત્રકલાનો અભ્યાસ કર્યો અને ઈટાલિયન ચિત્રકલા અંગેની પૂરી જાણકારી મેળવી. ૧૬૨૫માં અભ્યાસ પૂરો કરી લીડન આવી તેમણે પોતાનો સ્ટુડિયો શરૂ કર્યો અને પોતાના શિષ્યોને પણ ચિત્રકલાનું શિક્ષણ આપવાનું શરૂ કર્યુ. તેમના શિષ્યોમાંથી ગેરાર્ડ ડોઉ સૌથી વધુ જાણીતા થયા.
૧૬૩૧ કે ૧૬૩૨માં રૅમ્બ્રાં ઍમ્સ્ટરડેમમાં સ્થિર થયા. ૧૬૩૫ સુધીમાં તેઓ ખાસ્સા એવા જાણીતા અને સંપત્તિની ર્દષ્ટિએ એક સૌથી સફળ ચિત્રકાર બની ગયા હતા. ૧૬૩૫માં તેમણે એક ધનિક કુટુંબની કન્યા સાસ્કિયા વાન ઉલનબર્ગ સાથે લગ્ન કર્યું. ત્યારબાદ તેમના ૪ બાળકો શિશુ અવસ્થામાં જ મૃત્યુ પામ્યા અને ૧૬૪૨માં પત્ની સાસ્કિયાના મૃત્યુ પછી રૅમ્બ્રાંના કૌટુંબીક અને આર્થિક જીવનની પરિસ્થિતિ કથળવાની શરૂ થઈ હતી.
રૅમ્બ્રાંનુ મૃત્યુ ૪ ઓક્ટોબર ૧૬૬૯ ના રોજ ઍમ્સ્ટરડેમ ખાતે થયું હતું. ઍમ્સ્ટરડેમમાં આવેલા વેસ્ટર્ન ચર્ચની કોઈ અજ્ઞાત કબરમાં તેમને એક ગરીબ વ્યક્તિની માફક દફનાવવામાં આવ્યા હતાં.
કાર્ય
ઍમ્સ્ટરડૅમમાં સ્થિર થયા પછી ૧૬૩૨માં રૅમ્બ્રાંએ પોતાની ઉત્તમ કૃતિ ''ઍનટમી લેસન ઑફ્ ડૉ. ટુલ્પ''ની રચના કરી. આ ચિત્રમાં તેમને નામાંકિત તબીબ ડૉ. ટુલ્પ અને અન્ય તબીબોના સત્તાવાર સમૂહ-વ્યક્તિચિત્રણમાં જૂની પ્રણાલીનો ભંગ કરીને નવી પ્રણાલીનો પ્રારંભ કરેલ છે. આ ચિત્રમાં જૂની પ્રણાલીની જેમ વ્યક્તિઓને કૃત્રિમ સ્મિત પહેરાવી હારબંધ અને અક્કડ રીતે બેસાડવાને બદલે રૅમ્બ્રાંએ ડૉ. ટુલ્પને શબ-છેદનનું પ્રત્યક્ષ નિદર્શન કરતા બતાવ્યા છે અને અન્ય તબીબોને કુતૂહલપૂર્વક ડોક લંબાવીને તેનું નિરીક્ષણ કરતા બતાવ્યા છે. ચિત્રમાં તબીબો ઉપરાંત શબ ઉપર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. આ બધાં કારણોને લીધે આ ચિત્ર સમૂહ-વ્યક્તિચિત્ર અને સ્થિતિચુસ્ત બનવાને બદલે જીવંત બની શક્યું છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:ચિત્રકાર
કેવડીયા (તા. નાંદોદ)
કેવડીયા (તા. નાંદોદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પૂર્વપટ્ટીમાં આવેલા નર્મદા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા નાંદોદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. કેવડીયા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી તેમજ રેલ્વે સ્ટેશન જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
અહીં નજીકમાં સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી આવેલું છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:નાંદોદ તાલુકો
દાંતિયા (તા. ઝાલોદ)
શ્રેણી:ઝાલોદ તાલુકો
શારદા મંદિર, મૈહર
300px|thumb|શારદા માતા મંદિર, મૈહર, સતના જિલ્લો, મધ્ય પ્રદેશ શારદા મંદિર, મૈહર ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલ મધ્યપ્રદેશ રાજ્યના સતના જિલ્લા ના મુખ્ય મથક સતના થી દક્ષિણ દિશામાં આવેલ મૈહર નગર નજીક આવેલ ત્રિકૂટ પર્વત સ્થિત એક પ્રસિદ્ધ ધાર્મિક સ્થળ છે. તળેટીથી મંદિર સુધી પહોંચવા માટે ૧૦૬૩ પગથિયાં બનાવવામાં આવેલ છે. આ મંદિર દેશ-વિદેશમાં પ્રસિદ્ધ હોવાને કારણે મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ આવતા હોવાથી વર્તમાન સમયમાં રોપ-વેની સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ છે.
આ પર્વત પર માતાના મંદિર સિવાય કાળભૈરવી, હનુમાન, કાલિકા, ગૌરીશંકર, શેષનાગ, ફૂલમતિ માતા, બ્રહ્મદેવ અને જલાપા દેવી મંદિરો પણ આવેલ છે.
આ ઐતિહાસિક મંદિર ખાતે શારદા માતાની મૂર્તિની સ્થાપના વિક્રમ સંવત ૫૫૯ના વર્ષમાં આદિ શંકરાચાર્ય દ્વારા કરવામાં આવી હતી, જે મૂર્તિ પરના દેવનાગરી લિપિમાં કોતરાયેલ શિલાલેખમાં જોવા મળે છે. આ ઉપરાંત એમાં દર્શાવવામાં આવેલ છે કે સરસ્વતીના પુત્ર દામોદર જ કળિયુગના વ્યાસ મુનિ કહેવાશે. એ. કનિંગ્ધમ નામના ઇતિહાસકારે આ સ્થળ માટે સંશોધન કરેલ છે. આ મંદિર ખાતે પ્રાચીન કાળથી બલિ ચઢાવવાની પ્રથા ચાલતી હતી, જેના પર ઇ. સ. ૧૯૨૨માં સતનાના રાજા બ્રજનાથ જૂદેવ દ્વારા પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
નાની મજેઠી (તા. દસાડા)
શ્રેણી:દસાડા તાલુકો
કેસરગંજ (તા. વડાલી)
કેસરગંજ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વડાલી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કેસરગંજ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
નામ
કેસરગંજએ કેશરગઢનો અપભ્રંશ શબ્દ છે, ગામનું મુળ નામ કેશરગઢ હતું. સવાસલા ગામ છોડીને કડવા પાટીદારોએ ઈડર સ્ટેટના રાજા કેશરીસિંહજીની પરવાનગીથી આ ગામ વસાવ્યું હતું.
શ્રેણી:વડાલી તાલુકો
ગિરનાર ઉડનખટોલા
ગિરનાર ઉડનખટોલા એ ભારતના ગુજરાતના જુનાગઢ જિલ્લામાં ગિરનાર પર્વત પર આવેલો એક ઉડનખટોલા (રોપ-વે) છે. તે એશિયાનો સૌથી લાંબો ઉડનખટોલા છે. ૧૯૮૩થી પ્રસ્તાવિત હોવા છતાં સરકારની મંજૂરીમાં વિલંબ અને અદાલતી દાવાઓને લીધે છેક સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૮માં તેનું બાંધકામ શરૂ થયું. તેનું બાંધકામ ઉષા બ્રેકો લિમિટેડ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું અને અને હવે સંચાલન પણ તેના દ્વારા જ કરવામાં આવે છે. તેનું ઉદ્ઘાટન ૨૪ ઓક્ટોબર ૨૦૨૦ના રોજ કરવામાં આવ્યું હતું.
ઇતિહાસ
અંબાજી મંદિર, દત્તાત્રેય મંદિર અને ઘણા હિન્દુ મંદિરો તેમજ અનેક જૈન મંદિરો હોવાને કારણે ગિરનાર પર્વત ગુજરાતનું એક મુખ્ય તીર્થસ્થળ છે.
આ પ્રકલ્પ સૌ પ્રથમ ૧૯૮૩માં ટૂરિઝમ કોર્પોરેશન ઓફ ગુજરાત લિમિટેડ (ટીસીજીએલ) દ્વારા પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં આશરે 9.1 hectare જંગલની જમીનને સામાન્ય જમીનમાં ફેરવવા સૂચન કર્યું હતું. ગુજરાત સરકારે ૧૯૯૪માં કુલ 7.29 hectare જંગલની જમીનને સામાન્ય જમીનમાં ફેરવવા મંજૂરી આપી હતી અને તોરણિયા ગામ નજીક તેના બદલામાં નવી જંગલની જમીનને મંજૂરી આપી હતી. ભારત સરકારે પણ ૧૯૯૫માં આ અંગે મંજૂરી આપી હતી.
યાત્રાળુઓને પર્વત ઉપર લઈ જનારા પાલખીધારકોએ આ પ્રકલ્પનો વિરોધ કર્યો હતો અને તેમની આજીવિકા અંગે ગુજરાત વડી અદાલતમાં અરજી કરી હતી. ઉડનખટોલા બાંધતી કંપની ઉષા બ્રેકો લિમિટેડ દ્વારા વળતર સ્વરૂપે વૈકલ્પિક આજીવિકા માટે સંમતિ આપ્યા બાદ આ અરજીને ખારીજ કરી દેવામાં આવી હતી. ૨૦૨૦માં પ્રોજેક્ટ દ્વારા અસરગ્રસ્ત પાલખીધારકો માટે કુલ ૧૦૪ દુકાનો નીચલા મથકના પાર્કિંગમાં બાંધવામાં આવી રહી હતી. ૧૯૯૯માં પર્યાવરણીય કર્મશીલોના વાંધા બાંધકામ ફરી બંધ કરવામાં આવ્યું હતું.
વાંધાઓને દૂર કર્યા પછી ૨૦૦૨માં કામ ફરી શરૂ થયું અને ૨૦૦૭માં જમીન હસ્તગત કરવામાં આવી. ત્યારના ગુજરાત રાજ્યના મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ પ્રકલ્પનો શિલાન્યાસ કર્યો. આ પ્રકલ્પ ગીર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અને અભયારણ્યની અંદર હોવાથી વન્યજીવન સંરક્ષણ અંગેની મંજૂરી નેશનલ બોર્ડ ઓફ વાઈલ્ડ લાઈફ દ્વારા ૨૦૧૧માં મળી, જ્યારે પર્યાવરણીય મંજૂરી ભારતના પર્યાવરણ, વન અને હવામાન પરિવર્તન મંત્રાલય દ્વારા ૨૦૧૬માં આપવામાં આપી હતી.
ગિરનારી ગીધ માટે રોપ-વેનો પ્રસ્તાવિત માર્ગ જોખમી ગણી ૨૦૧૭માં આ અંગે એક જાહેર હિતની અરજી ગુજરાત વડી અદાલતમાં દાખલ કરવામાં આવી હતી જેને ગુજરાત વડી અદાલતે ૨૦૨૦માં ખારીજ કરી દીધી હતી.
તકનિકી માહિતી
આ ઉડનખટોલા 2320 m લાંબો એટલે કે એશિયાનો સૌથી લાંબો ઉડનખટોલા છે. તે કુલ inr 1300000000ના ખર્ચે બાંધવામાં આવ્યો હતો જેમાં નીચલા અને ઉપલા મથકો તેમજ ઉડનખટોલાને ટેકો આપતા થાંભલા બાંધવાનો ખર્ચ પણ શામેલ છે. આ ઉડનખટોલા મોનો-કેબલ ગોંડોલા ડિટેચેબલ પ્રકારની લિફ્ટ્સ ચલાવે છે. તે મુસાફરોને તળેટીથી 850 m ઊંચે આવેલા અંબાજી મંદિરે લઈ જાય છે. તેમાં આઠ મુસાફરોની ક્ષમતાવાળી ૨૫ ટ્રોલીઓ છે. તે પ્રતિકલાક ૧૦૦૦ મુસાફરોને ઉપર લઇ જઈ શકે છે પરંતુ અત્યારે પ્રતિકલાક ૮૦૦ મુસાફરો અને દિવસના કુલ ૮૦૦૦ મુસાફરની ક્ષમતાથી કાર્ય કરે છે. આ સફરમાં ૭.૪૩ મિનિટ લાગે છે.
ઇરોડ જિલ્લો
ઇરોડ જિલ્લો ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તમિલનાડુ રાજ્યના ૩૨ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. ઇરોડ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ઇરોડ શહેર ખાતે આવેલું છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:તમિલનાડુના જિલ્લાઓ
નિચડી (તા. તળાજા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તળાજા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
કરુર જિલ્લો
કરુર જિલ્લો ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા  તમિલનાડુ રાજ્યનો એક જિલ્લો છે. કરુર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક કરુર નગર ખાતે આવેલું છે.
જહાંગીર પેસ્તનજી ખંભાતા
જહાંગીર પેસ્તનજી ખંભાતા (૧૮૫૬–૧૯૧૬) પારસી રંગભૂમિના અભિનેતા, દિગ્દર્શક અને વ્યવસ્થાપક તેમજ ગુજરાતી રંગભૂમિના નાટ્યકાર હતા.
પ્રારંભિક જીવન
ખંભાતાનો જન્મ ૧૮૫૬માં મુંબઈમાં પારસી પરિવારમાં થયો હતો. તેમનો ઉછેર ખંભાત, ગુજરાતમાં થયો હતો અને નાની ઉંમરે નાટકના ક્ષેત્ર સાથે જોડાયા હતા. ૧૪ વર્ષની ઉંમરે, તેમણે કેખુશરૂ કાબરાજીના નાટક જમશેદ (૧૮૭૦)માં અરનવાઝની ભૂમિકા માટે પ્રશંસા મેળવી હતી. તેમણે સ્ત્રી ભૂમિકાઓ પણ ભજવી હતી. વિક્ટોરિયા થિયેટ્રિકલ કંપની દ્વારા નિર્મિત અરામના નાટક બેનઝીર-બદ્રેમુનીર (૧૮૭૨) માં મહરુ પરીની ભૂમિકા માટે તેમની પ્રશંસા કરવામાં આવી હતી.
કારકિર્દી
ખંભાતા શેક્સપિયરના નાટકો જોવા ઇંગ્લેન્ડની મુલાકાત લેવા ઇચ્છતા હતા, પરંતુ તે કરી શક્યા નહીં કારણ કે તેમની ટુકડી જે વહાણમાં સવાર હતી તે પૂર્વ તરફ આગળ વધી હતી અને તેમણે ૧૮૭૫માં બર્મા, જાવા, સુમાત્રા અને આંદામાન ટાપુઓનો પ્રવાસ કર્યો હતો. દિલ્હીના તેમના મિત્ર લાલસિંહ દુલ્હાસિંગની મદદથી તેમણે એમ્પ્રેસ વિક્ટોરિયા થિયેટ્રિકલ કંપનીની સ્થાપના કરી જે ૧૮૭૬ થી ૧૮૭૮ સુધી કાર્યરત હતી. તેમણે શેક્સપિયરના પેરિકલ્સ પર આધારિત નાટક ખુદાદાદ (૧૮૯૮) નું નિર્માણ કર્યું જેમાં મેરી ફેન્ટન અને કાવસજી પાલનજી ખટાઉ એ અભિનય કર્યો હતો. ખટાઉ અને ખંભાતા પાછળથી અલગ થઈ ગયા. ખંભાતાએ પાછળથી આલ્ફ્રેડ અને હિન્દી થિયેટર કંપનીઓ સાથે પણ કામ કર્યું હતું.
તેઓ ઉત્તર ગુજરાતના પરંપરાગત કલાકાર એવા નાયક અને ભોજક જ્ઞાતિના યુવા કલાકારોને નાટકોમાં લઈ આવ્યા. તેમણે પારસી સામાજિક રિવાજો પર પાંચ નાટકો લખ્યા હતા જેમાંનું જુદ્દીન ઝઘડો (૧૯૦૫), એક પારસી માણસ, તેની બિનપારસી પત્ની અને તેમના પુત્રની સત્ય ઘટનાથી પ્રેરિત એક પ્રહસન છે. માહરો નાટકી અનુભવ (૧૯૧૪) એ તેમનું ગુજરાતીમાં લખાયેલું સંસ્મરણ છે. તે પારસી સાપ્તાહિકમાં ૬૨ લેખો તરીકે પ્રકાશિત થયો હતો. પ્રારંભિક લેખોમાં તેમના જન્મ, માતા-પિતા, શિક્ષણ અને રંગભૂમિમાં તેમની રુચિની શરૂઆતનું વર્ણન કરે છે. અન્ય લેખોમાં તે સમયની નાટક મંડળીઓનું વર્ણન કરે છે પરંતુ તેમની વ્યક્તિગત ભૂમિકાઓનું ભાગ્યે જ વર્ણન કરે છે.
મૃત્યુ
ખંભાતાનું ૧૯૧૬માં અવસાન થયું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:૧૯૧૬માં મૃત્યુ શ્રેણી:ગુજરાતી રંગભૂમિ
મદુરાઇ જિલ્લો
મદુરાઇ જિલ્લો ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા  તમિલનાડુ રાજ્યના ૩૨ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. મદુરાઇ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક મદુરાઇ નગર ખાતે આવેલું છે.
જય વસાવડા
જય વસાવડા (જન્મ: ઓક્ટોબર ૬, ૧૯૭૩) ગુજરાતી ભાષાના લેખક છે.
કુટુંબ
તેમના પિતા લલિત વસાવડા ગુજરાતી ભાષાનાં નિવૃત પ્રાધ્યાપક હતા, અને માતા જયશ્રી વસાવડા, અધ્યાપન મંદિર, જૂનાગઢનાં ગૃહમાતા હતાં. માતા જયશ્રીબેન તેમના જન્મ બાદ સરકારી નોકરી છોડી સંપૂર્ણ ગૃહિણી અને તેમના માટે શિક્ષક બન્યાં.
શૈક્ષણિક અને શરૂઆતની કારકિર્દી
તેઓ ૩ વર્ષ માટે સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટી સંલગ્ન કૉલેજમાં માર્કેટીંગ વિષયોના પ્રાધ્યાપક હતા અને થોડો સમય આચાર્ય પણ બન્યા. તેઓ એકેડમિક સ્ટાફ કૉલેજ, સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટી માં વિઝિટીંગ પ્રોફેસર તરીકે પણ કાર્ય કરે છે.
લેખન
તેમની લેખન કારકિર્દી રાજકોટના સમાચાર પત્રમાં લેખોથી શરૂ થઇ હતી. ત્યારબાદ તેઓ ગુજરાત સમાચારમાં કટાર લેખક તરીકે ૧૯૯૬માં જોડાયા. જેમાં તેમની દર અઠવાડિક કટારો, અનાવૃત અને સ્પેક્ટ્રોમીટર પ્રકાશિત થાય છે. તેઓ ગુજરાતી અઠવાડિક અભિયાનમાં રંગત સંગત કટાર ૨૦૦૮થી લખે છે. તેમણે મિડ-ડેની મુંબઈ આવૃત્તિ અને અનોખી, આરપાર અને ગુજરાત માસિકો માટે કટાર લેખન કર્યું છે તેઓ ગુજરાત અને અન્ય સ્થળોએ વિવિધ વિષયો પર વ્યાખ્યાનો આપે છે.
તેઓ સંશોધન પત્રો અને ઈન્ટરવ્યુ પણ તૈયાર કરે છે. તેમણે ફિલ્મોના રીવ્યુ અને સેલિબ્રીટીઓ પર પણ સંશોધન કર્યું છે. તેમણે વિજ્ઞાન, સિનેમા, આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણ, સ્ત્રી સશક્તિકરણ, પર્યાવરણ, સંસ્કૃતિ, ધર્મ, કલા, યુવા, શિક્ષણ, અર્થશાસ્ત્ર, તત્વજ્ઞાન, વ્યવસ્થાપન, વૈશ્વિક સાહિત્ય, માનવસંબંધો જેવા વિવિધ વિષયો પર ૧૧૦૦ થી વધુ લેખ લખ્યા છે.
ઇલેક્ટ્રોનિક મીડિયા
તેમણે ઈ ટીવીના ગુજરાતી સેલિબ્રીટી ટૉક શો સંવાદનાં ૨૨૫ હપ્તાઓમાં એન્કરીંગ અને સંવાદ લેખન કર્યું છે. તેઓ દૂરદર્શનની સાંસ્કૃતિક ટીવી શ્રેણી આસ્વાદના લેખક અને એન્કર છે. તેઓ ઓલ ઇન્ડિયા રેડીયો પર નિયમિત વક્તવ્ય આપે છે. તેમણે ગુજરાતમાં બીગ ૯૨.૭ એફ.એમ. પર રવિવારે સિનેમા સિઝલર્સમાં સેલિબ્રીટી આર.જે. તરીકે રજૂઆત કરી છે. તેમણે જાહેર વક્તા તરીકે ૧૨૦૦થી વધુ વક્તવ્ય, ગુજરાત સરકારનાં કાર્યક્રમો, ક્લબો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં આપ્યા છે.
ગુજરાતી ચલચિત્ર બે યાર (૨૦૧૪) માં તેમણે નાનકડું પાત્ર ભજવ્યું હતું.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૭૩માં જન્મ
સોનારડી (તા. ખંભાળિયા)
સોનારડી (તા. ખંભાળિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા  ખંભાળિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સોનારડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ખંભાળિયા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
આનંદસર (તા. ભુજ)
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
અભપરા નેસ (તા. ભાણવડ)
અભપરા નેસ (તા. ભાણવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાણવડ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અભપરા નેસ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભાણવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર શ્રેણી:નેસ
કાચીપુરમ જિલ્લો
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:તમિલનાડુ
કાંકરેજ તાલુકો
કાંકરેજ તાલુકો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના બનાસકાંઠા જિલ્લાનો મહત્વનો તાલુકો છે. શિહોરી આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
કાંકરેજી ગાય
thumb|કાંકરેજી ગાય કાંકરેજ ત્યાંની ગાયની પ્રજાતિ કાંકરેજી ગાય માટે જાણીતું છે.
અહીં ગાયમાતાનું મંદીર પણ આવેલું છે, જે કદાચ ભાગ્યેજ અન્યત્ર જોવા મળે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:બનાસકાંઠા જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
નિલગિરી જિલ્લો
નિલગિરી જિલ્લો ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા  તમિલનાડુ રાજ્યના ૩૨ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. નિલગિરી જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ઉદગમંડલમ નગર ખાતે આવેલું છે.
ઢાળસીમલ (તા. સંજેલી)
ઢાળસીમલ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંજેલી તાલુકાનું ગામ છે. ઢાળસીમલ ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:સંજેલી તાલુકો
નાગવાડા (તા. દસાડા)
નાગવાડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દસાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. નાગવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ઇતિહાસ
નાગવાડા સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિનું એક સ્થળ હતું.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:દસાડા તાલુકો શ્રેણી:સિંધુ સંસ્કૃતિનાં સ્થળો
દેવજીની સરસવણી
દેવજીની સરસવણી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે. દેવજીની સરસવણી ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:ઝાલોદ તાલુકો
વિશ્વ તમાકુ નિષેધ દિવસ
વિશ્વ તમાકુ નિષેધ દિવસ એ વિશ્વભરમાં દર વર્ષે ૩૧ મેના રોજ મનાવવામાં આવે છે. આ દિવસની વાર્ષિક ઉજવણીમાં લોકોને તમાકુના ઉપયોગના જોખમો, તમાકુ કંપનીઓની વ્યવસાયિક પદ્ધતિઓ, વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (ડબ્લ્યુએચઓ) તમાકુના ઉપયોગ સામે લડવા માટે શું કરી રહી છે, અને વિશ્વભરના લોકો તેમના આરોગ્ય અને તંદુરસ્ત જીવનના અધિકારનો દાવો કરવા અને ભાવિ પેઢીઓને સુરક્ષિત રાખવા માટે શું કરી શકે છે તે વિશે માહિતગાર કરવામાં છે.
વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (ડબ્લ્યુએચઓ)ના સભ્ય રાષ્ટ્રોએ ૧૯૮૭માં વિશ્વ તમાકુ નિષેધ દિવસની રચના કરી હતી, જેનો ઉદ્દેશ તમાકુના રોગચાળા અને તેનાથી થતા અટકાવી શકાય તેવા મૃત્યુ અને રોગ તરફ વિશ્વનું ધ્યાન દોરવાનો હતો. આ દિવસનો આશય તમાકુના ઉપયોગના બહોળા વ્યાપ અને આરોગ્ય પરની નકારાત્મક અસરો તરફ ધ્યાન દોરવાનો છે, જે હાલમાં વિશ્વભરમાં દર વર્ષે ૮૦ લાખથી વધુ મૃત્યુ તરફ દોરી જાય છે, જેમાં ધૂમ્રપાન ન કરનારા અને પરોક્ષ રીતે ધૂમ્રપાનના સંપર્કમાં આવવાના પરિણામે ૧.૨ મિલિયન લોકોનો સમાવેશ થાય છે. આ દિવસને વિશ્વભરમાં સરકારો, જાહેર આરોગ્ય સંસ્થાઓ, ધૂમ્રપાન કરનારાઓ, ઉત્પાદકો અને તમાકુ ઉદ્યોગ તરફથી ઉત્સાહ અને પ્રતિકાર બંનેનો સામનો કરવો પડ્યો છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
સુતારીયા (તા. ખંભાળિયા)
સુતારીયા (તા. ખંભાળિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા  ખંભાળિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સુતારીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં કરસન ભગતની પ્રખ્યાત જગ્યા આવેલી છે. તેનો એક વિશાળ આશ્રમ અહીં છે.અંહિ અવાર નવાર ભાગવત સપ્તાહ,રામકથા,શિવકથા,મંડપ,રક્તદાન શિબિર,મફત આરોગ્ય તપાસ થતી રહે છે.વર્ષ ૨૦૧૧-૧૨ માં કનકેશ્વરી દેવી ના સાનિધ્ય હેડળ ભાગવત સપ્તાહનું આયોજન કરવામાં આવેલું હતું,ગુજરાત રાજ્ય ના મુખ્ય મંત્રી શ્રિ નરેન્દ્રભાઇ મોદી અંહિ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
શ્રેણી:ખંભાળિયા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
૨૦૧૯-૨૦ કોરોનાવાયરસના રોગચાળાને સંબંધિત ખોટી માહિતીઓ
કોરોનાવાયરસ રોગ ૨૦૧૯ (કોવિડ -19) ના પ્રારંભિક ફાટી નીકળ્યા પછી રોગના મૂળ વિશે, તેની તીવ્રતા વિશે અને અન્ય વિવિધ પાસાઓ અંગે વિવિધ ખોટી માહિતી ઉભરાઈને બહાર આવી.
ગૌમૂત્ર અને ગોબરથી ઉપચાર
હિંદુ મહાસભાના સ્વામી ચક્રપાણીએ ગૌમૂત્રની પાર્ટી આયોજિત કરી હતી અને તેનાથી નોવેલ-કોરોનાવાયરસને ભગાડવાનો દાવો કર્યો હતો. આસામના ભારતીય જનતા પાર્ટીના ધારાસભ્યે પણ ગૌમૂત્ર અને ગોબરથી નોવેલ કોરોનાવાયરસને ભગાડવાનો દાવો કર્યો હતો. આ દાવાઓ પાછળ કોઈ વૈજ્ઞાનિક તથ્ય નથી. વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશનના વૈજ્ઞાનિક અને ડૉક્ટર સૌમ્યા સ્વામિનાથને આ દાવાઓને નકારી કાઢ્યા હતા અને રાજકારણીઓની ખોટી માહિતી ફેલાવા બદલ ટીકા કરી હતી.
જનતા કર્ફ્યુ
જનતા કર્ફ્યુ દરમિયાન સાંજે ૫ વાગે થાળીના ડંકા અને તાળીઓના ગડગડાટથી પેદા થતી ધ્રુજારીથી કોરોનાવાયરસને નાશ કરવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે આ દાવો ખોટો છે તેવું ભારત સરકારના પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યૂરોએ સ્પષ્ટતા કરી હતી અને આ ક્રિયા માત્ર કોરોના સામે લડતા કર્મીઓને પ્રોત્સાહન આપવા માટે હતી. સાથે એવો પણ દાવો કરાયો હતો કે વાયરસની જીંદગી ૧૨ કલાકની હોય છે અને ૧૪ કલાક કર્ફ્યુ પાળવાથી વાયરસ મરી જશે પણ આ દાવો ખોટો હતો. એક અન્ય ખોટો દાવો પણ કરાયો હતો કે જેના અનુસાર આકાશમાંથી કોરોનાવાયરસને મારવાની દવા છાંટવામાં આવશે.
ઊંટવૈદું
સોશિયલ મીડિયા પર કોરોનાવાયરસના ઉપચારની ખોટી માહિતી ફરતી થઈ હતી, જેમાં મુખ્યત્વે નીચેના ઉપચારોનો દાવો કરાયો હતો:
ઉપરોક્ત બધાં જ ઉપાયો ખોટા સાબિત થયા છે. દા.ત. અલ્ટ્રાવાયોલેટ, ક્લોરિન અને ઉંચા તાપમાનથી મનુષ્યની ચામડી પર માઠી અસર પહોંચે છે. SARS-CoV 2 વાયરસ પર ૫૬ સેં તાપમાનની અસરો વિશે હજુ જાણી શકાયું નથી. આદુની કોઇપણ પ્રકારની વાયરસ બિમારી પર અસર થઇ નથી અને વિટામીન-C કોરોનાવાયરસ સામે અસરકારક પુરવાર થયું નથી.
ફેલાવો અટકાવવાના ઉપાયો
thumb|રોગનો ફેલાવો અને તેની સાથે આરોગ્ય સંસ્થાઓની દર્દીઓની સારવારની ક્ષમતા વિશે માહિતી આપતો આલેખ. વિશ્વના વિવિધ આરોગ્ય સંગઠનોએ રોગ અને ચેપ વધુ ફેલાતો અટકાવવા માટેની પદ્ધતિઓ જાહેર કરી છે. આ પદ્ધતિઓમાં અન્ય કોરોનાવાયરસ રોગોની જેમ: ઘરે રહેવું, જાહેર સ્થળોએ પ્રવાસ ન કરવો, વારંવાર સાબુ અને પાણીથી હાથ ધોવા; આંખ, નાક અને મોઢાને હાથ ધોયા વગર ન અડકવું; અને શ્વસન અવયવોને સ્વચ્છ રાખવા જેવા પગલાંઓનો સમાવેશ થાય છે.
તંદુરસ્ત લોકોએ ચીન સિવાયના દેશોમાં મોઢાં પરના માસ્ક પહેરવાની જરૂર નથી એમ જણાવવામાં આવ્યું છે.
ચેપગ્રસ્ત લોકોએ તબીબી સારવાર સિવાય ઘરની બહાર ન નીકળવાની સલાહ અપાઇ છે અને સારવાર માટે જતા પહેલાં જાણ કરવી; મોઢાં પર જાહેરમાં મોઢાં-નાકને ઢાંકતો માસ્ક પહેરવો; છીંક અને ખાંસીને રૂમાલ વડે ઢાંકવી; નિયમિત સાબુ-પાણી વડે હાથ ધોવા અને અંગત વસ્તુઓને અન્ય લોકો સાથે ન વાપરવાની સલાહ અપાઇ છે.
વધુમાં સાબુથી હાથ ધોતી વખતે ઓછામાં ઓછા ૨૦ સેકંડ સુધી હાથ ધોવાનું સૂચન કરાયું છે - ખાસ કરીને શૌચાલય ગયા પછી, જમતા પહેલા તેમજ શરદી-ખાંસી થઇ હોય ત્યારે. આલ્કોહોલ યુક્ત હાથ સાફ કરવાના પ્રવાહીઓનો (જેમાં ઓછામાં ઓછું ૬૦ ટકા આલ્કોહોલ હોય) ઉપયોગ કરવા જણાવવામાં આવ્યું છે. હાથ ધોયા વગર આંખ, નાક અને મોઢાંને ન અડવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.
૨૦૨૦ની શરૂઆતમાં વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશને જણાવ્યું છે કે SARS-CoV-2ની રસી માટે ઓછામાં ઓછો ૧૮ મહિનાનો સમય લાગી શકે છે.
અંબાલીયારા (તા. ભાણવડ)
અંબાલીયારા (તા. ભાણવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાણવડ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અંબાલીયારા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભાણવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ગોળ ગધેડાનો મેળો
ગોળ ગધેડાનો મેળો હોળીના તહેવાર પછી દાહોદ જિલ્લાના આદિવાસી વિસ્તારોમાં યોજાય છે. આ મેળામાં યુવાન યુવક-યુવતીઓ પોતાના મનપસંદ સાથીદારને પસંદ કરી તેમની સાથે લગ્ન કરતાં હોય છે.
સમય
ગોળ ગધેડાનો મેળો ફાગણ મહિનામાં ભરાય છે.
વિશેષતા
ગોળ ગધેડાનો મેળો હોળી પછીના પાંચમા, સાતમા કે બારમા દિવસે ગરબાડા તાલુકાના જેસાવાડા ગામે જાહેર મેદાનમાં મેળો ભરાય છે. આ મેળામાં આજુબાજુના વિસ્તારમાંથી હજારો લોકો ઢોલ વગાડતાં અને આનંદથી નાચતાં-ગાતાં આવે છે.
ગોળ ગધેડાના મેળામાં આદિવાસી સિવાયના અન્ય સમાજના લોકો પણ જોવા મળે છે. આ પ્રસંગે મેળાના મેદાનની મધ્યમાં ૨૦થી ૨૫ ફૂટ ઊંચા લાકડાનો સમક્ષિતિજ લાંબો થાંભલો ઉભો કરવામાં આવે છે,જેના ઉપર કાણાં પાડી માણસ ઉભો રહી શકે તેવી રીતે ચાર પાંચ ફૂટના બે આડા લાકડાના પાટિયા ગોઠવવામાં આવે છે. અને થાંભલાની ટોચ પર ગોળની એક પોટલી લટકાવવામાં છે. આ થાંભલાની આજુબાજુ કુંવારી કન્યાઓ હાથમાં વાંસની સોટીઓ લઈને ઢોલ ના તાલે ગીતો ગાતી ગોળાકારમાં નૃત્ય કરે છે. ત્યારે કન્યાઓના આ ટોળાની વચ્ચેથી બે-ત્રણ યુવાનો થાંભલા પર ચઠવાનો પ્રયત્ન કરે છે. થાંભલા પર ચડનાર યુવાનોને પેલી યુવતીઓ સોટીઓ (દાંડિયાઓ) વડે માર મારે છે છતાં પણ સોટીઓનો માર ખાઈ ને પણ કોઈ હોંશિયાર યુવાન થાંભલા ઉપર ચડી જાય છે. અને ટોચ ઉપર બાંધેલી ગોળની પોટલી લઇ લે છે. તે પોટલીમાંનો ગોળ ખાય છે અને નીચે પણ ચારેબાજુ વેરે છે. પછી કોઈને ખ્યાલ ન આવે તે રીતે નીચે કુદી પડે છે.
આ પોટલીનો ગોળો લેવા માટે આદિવાસી યુવાનોને ગધેડા જેવો માર ખાવો પડે છે. આ બધી ધાંધલ-ધમાલમાં થાંભલાની ટોચ સાથે બાંધેલી ગોળની પોટલી ક્યાંક ગાયબ થઈ ગઈ હોય ત્યારે પાછળથી થાંભલે ચડનાર યુવાન ગોળ વગર ગધેડો બનનાર પુરવાર થાય છે. કેટલાક જૂથોમાં યુવાન થાંભલા પર પોતાના જૂથનો ધ્વજ (ધજા) ફરકાવે છે કેટલાક આદિવાસી વિસ્તારમાં ગોળના બદલે તેના પર ધ્વજ લગાવવામાં આવે છે. જુના સમયમાં કોઈ યુવાન ગધેડા જેવો માર ખાઈને પણ જો ધ્વજ લાવે તો તે કન્યાઓના ટોળામાંથી મનપસંદ કન્યાને પરણી શકતો હતો.
શ્રેણી:ગુજરાતના લોકમેળા શ્રેણી:આદિવાસી સંસ્કૃતિ શ્રેણી:પંચમહાલ જિલ્લો
પાદરગઢ (તા. તળાજા)
સંદર્ભ
શ્રેણી:તળાજા તાલુકો
સેલમ જિલ્લો
સેલમ જિલ્લો ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તમિલનાડુ રાજ્યના ૩૨ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. સેલમ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક સેલમ નગર ખાતે આવેલું છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ભૂગોvinayaka મિશન યુનિવર્સિટી શ્રેણી:તમિલનાડુ
ભારાપર (તા. ભુજ)
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
સૌમ્યા સ્વામિનાથન
સૌમ્યા સ્વામિનાથન એક ભારતીય બાળરોગ વિશેષજ્ઞ અને વૈજ્ઞાનિક છે જે પોતાના ક્ષય રોગ વિશેના સંશોધન માટે જાણીતા છે. ઓક્ટોબર ૨૦૧૭ થી માર્ચ ૨૦૧૯ દરમિયાન, તેઓ વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન નાં જનરલ પ્રોગ્રામના ડૅપ્યૂટી ડાયરેક્ટર જનરલ હતાં. માર્ચ ૨૦૧૯માં તેઓની તે જ સંગઠનમાં મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક તરીકે નિમણૂક થઇ હતી.
અભ્યાસ
સ્વામિનાથને સશસ્ત્ર દળની મેડિકલ કોલેજમાંથી એમબીબીએસ અને નવી દિલ્હીની ઓલ ઈન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મેડિકલ સાયન્સમાંથી એમડી ની ડિગ્રી મેળવી હતી. સાથે જ તેઓ નેશનલ બોર્ડ ઑફ એક્ઝામિનેશન્સમાંથી નેશનલ બોર્ડના ડિપ્લોમેટ થયા હતા. ત્યારબાદ તેમણે પેડિયાટ્રિક પલ્મોનોલોજીમાં પોસ્ટ ડોક્ટરલ મેડિકલ ફેલોશિપ યુનિવર્સિટી ઓફ સધર્ન કેલિફોર્નિયામાં આવેલી ચિલ્ડ્રન્સ હોસ્પિટલ લોસ એન્જલસમાં અને કેક સ્કૂલ ઑફ મેડિસિનમાં લીધી.
સંશોધનની રુપરેખા
સ્વામિનાથન ૧૯૯૨માં નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ટ્યુબરક્યુલોસીસ સાથે જોડાયા અને ત્યારબાદ તેઓ તેના નિર્દેશક બન્યા. તેમણે ક્લિનીકલ અને બેહેવિયરલ વૈજ્ઞાનિકો અને ડૉક્ટરો સાથે ક્ષય અને ક્ષય/HIV ઉપર સંશોધન ચાલુ કર્યું. સ્વામિનાથન અને તેમના સાથીદારોની ગણના સાથે ટીબી સર્વેલન્સ અને સંભાળ માટે મોલેક્યુલર ડાયગ્નોસ્ટિક્સના ઉપયોગને વધારવા માટેના, સમાવિષ્ટ રેન્ડમાઇઝ્ડ વ્યૂહરચનાના મોટા ક્ષેત્રિય ઉપયોગ માટે, ટીબીની સારવાર અન્ડરવર્લ્ડ વસ્તીમાં સૌપ્રથમ પહોંચાડવા માટે કરવામાં આવે છે. ૨૦૧૭માં તેઓ ટીબી ઝીરો સિટી પ્રોજેક્ટના ભાગ હતા; આ પ્રોજેક્ટ સરકારી સંસ્થાઓ, સ્થાનિક સંસ્થાઓ અને પાયાના સંગઠનો સાથે મળીને "આઈલૅન્ડ ઑફ આઇસોલેશન" બનાવવા માટે કામ કરતો હતો. ઓક્ટોબર ૨૦૧૭ થી માર્ચ ૨૦૧૯ દરમિયાન, તેઓ વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠનનાં જનરલ પ્રોગ્રામના ડૅપ્યૂટી ડાયરેક્ટર જનરલ હતાં. માર્ચ ૨૦૧૯માં તેઓની તે જ સંગઠનમાં મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક તરીકે નિમણૂક થઇ હતી અને ૨૦૨૦ પ્રમાણે તેઓ હજુ તે પદ પર કાર્યરત છે.
અંગત જીવન
સૌમ્યા સ્વામિનાથન "હરિત ક્રાંતિના ભારતીય પિતા" એમ.એસ. સ્વામિનાથન અને ભારતીય શિક્ષણવિદ્ મીના સ્વામિનાથનની પુત્રી છે. સૌમ્યાના બે ભાઈ-બહેન છે, મધુરા સ્વામિનાથન અને નિથ્યા સ્વામિનાથન. તે પૈકી મધુરા સ્વામિનાથન ઇન્ડિયન સ્ટેટીસ્ટીકલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં અર્થશાસ્ત્રનાં પ્રાધ્યાપક છે અને નિથ્યા સ્વામિનાથન પૂર્વ એન્જલિયા વિશ્વવિદ્યાલયમાં લૈંગિક વિશ્લેષણનાં લેક્ચરર છે. સૌમ્યાના લગ્ન ઓર્થોપેડિક સર્જન અજિત યાદવ સાથે થયા છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક શ્રેણી:૧૯૫૯માં જન્મ
પાટડી (તા. દસાડા)
પાટડી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દસાડા તાલુકામાં આવેલું એક નગર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. પાટડીના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ઇતિહાસ
પાટડી પૂર્વ કાઠિયાવાડ પ્રાંતની એક જાગીર હતું. તેના શાસકો દેસાઇ પટેલ હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:દસાડા તાલુકો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
ધમેણા (તા. સંજેલી)
ધમેણા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંજેલી તાલુકાનું ગામ છે. ધમેણા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:સંજેલી તાલુકો
તથીયા (તા. ખંભાળિયા)
તથીયા (તા. ખંભાળિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા  ખંભાળિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. તથીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ખંભાળિયા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
મદ્રાસ રેજિમેન્ટ
મદ્રાસ રેજિમેન્ટ એ ભારતીય ભૂમિસેનાની એક પાયદળ રેજિમેન્ટ છે. તેનો ઉદભવ આશરે ૧૭૫૦ની આસપાસ છે. તેણે અંગ્રેજ ભારતીય સેનામાં તેમજ સ્વતંત્રતા બાદ ભારતીય સેના માટે અનેક અભિયાનોમાં ભાગ લીધો છે.
ઈતિહાસ
મદ્રાસ શહેરનો ઉદભવ ૧૬૩૯માં છે અને પ્રથમ કિલ્લો ફોર્ટ સેન્ટ જ્યોર્જ ૧૬૪૪માં બાંધવામાં આવ્યો. પરંતુ તેનો સૈન્ય ઇતિહાસ ઓગષ્ટ ૧૭૫૮માં શરૂ થાય છે. તે સમયે સૈનિકોને ૧૦૦ સૈનિકોની કંપનીમાં સુવ્યવસ્થિત ગોઠવવામાં આવ્યા હતા. તે જ વર્ષે ડિસેમ્બરમાં બે કંપનીઓ ભેગી કરી અને એક પલટણ એમ બે પલટણો ઉભી કરવામાં આવી. આમાં એક કંપની ભારતીયોની અને બીજી યુરોપિયનોની હતી. આ પલટણોમાં અફસરો ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીના સ્થાને અંગ્રેજ સેનામાંથી લેવામાં આવ્યા. thumb|બોમ્બે, બંગાલ અને મદ્રાસ સેનાના સૈનિકો ૧૬૬૦માં તેને મદ્રાસ યુરોપિઅન રેજિમેન્ટ નામ આપવામાં આવ્યું. ૧૭૪૮માં તેને પલટણ સ્વરૂપ આપી અને ભારતમાં ફ્રાન્સ વિરુદ્ધના વિગ્રહમાં ઉતારવામાં આવી. તે રેજિમેન્ટને પણ બે પલટણમાં વહેંચાઈ જેમાં એક ભારતીય અને એક યુરોપિયન. દરેક પલટણમાં સાત કંપનીઓ હતી. દરેક કંપનીમાં ત્રણ અફસરો અને ૭૦ સૈનિકો હતા. તેમાં ચાર હવાલદાર, નાયક અને ત્રણ ઢોલી પણ હતા.
રેજિમેન્ટની સૌથી જૂની પલટણ ૯મી પલટણ છે અને તે અગાઉ નાયર બ્રિગેડ તરીકે ઓળખાતી હતી. આ પલટણને ૧૭૦૪માં ત્રાવણકોર રજવાડુંના મહારાજાએ અંગરક્ષક સેના તરીકે પદ્મનાભપુરમ્ ખાતે ઉભી કરી હતી અને તેઓ ડચ સેનાને કોલાચેલ ખાતે હરાવવામાં સક્રિય હતી. આ સેનામાં નાયર સમુદાયના લોકોને જ ભરતી કરવામાં આવતા. જોકે ૧૯૪૦માં નિયમોમાં ફેરફાર કરી અને અન્ય સમુદાયના સૈનિકો પણ લેવામાં આવ્યા. નાયર સેના ભારતીય સૈન્યમાં એપ્રિલ ૧૯૫૧માં જોડાઈ.
૧૭૪૮માં મેજર સ્ટ્રિંગર લૉરેન્સને ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ કુડ્ડાલોરના રક્ષણ માટે કામે રાખ્યા. તેઓ અગાઉ સ્પેન, ફ્લાન્ડર્સ અને હાઇલેન્ડ ખાતે લડી ચૂક્યા હતા. તેમણે સ્થાનિક લોકોને તાલીમ આપી અને સૈનિક બનાવ્યા અને કંપનીઓમાં ગોઠવ્યા. થંજાવુર ખાતે આમ ૨જી પલટણ ઉભી કરવામાં આવી. કાળક્રમે તેના નામમાં અનેક ફેરફાર થયા અને અંતે તે મદ્રાસ રેજિમેન્ટનો ભાગ બની. રોબર્ટ ક્લાઇવ આ જ રેજિમેન્ટમાં અફસર તરીકે જોડાયા હતા. આ રેજિમેન્ટને કાર્નેટિક યુદ્ધમાં વીરતા દર્શાવવા માટે હાથીનું ચિહ્ન આપવામાં આવ્યું.
ભારતને સંપૂર્ણપણે તાબામાં લઈ લીધા બાદ અંગ્રેજોએ ભારતને આસપાસના બાહ્ય ખતરાથી બચાવવા પગલાં લીધાં. અંગ્રેજોના મતે તત્કાલીન ખતરો રશિયાથી હતો અને તે માટે ઉત્તર ભારત તરફ તેમણે સૈન્યબળ વધાર્યું અને દક્ષિણમાં ઓછું કર્યું કારણ કે તે તરફનો મોરચો શાંત હતો. આ કારણોસર દક્ષિણ ભારતીયોની સંખ્યા ઘટાડવામાં આવી અને સૈન્યમાં મુખ્યત્ત્વે પંજાબ અને નેપાળના સૈનિકો ભરતી કરવામાં આવ્યા. ઘણા વર્ષો બાદ દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન સૈનિકોની તાતી જરૂરિયાત ઉભી થતાં મદ્રાસ સેપર્સ નામની રેજિમેન્ટ ઉભી કરાઈ અને તેમાં દક્ષિણ ભારતીયોને ભરતી કરવામાં આવ્યા. તેમણે બર્માના અભિયાન દરમિયાન ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન કર્યું.
બંધારણ
રેજિમેન્ટમાં મુખ્યત્ત્વે તામિલ નાડુ, કેરલા, કર્ણાટક અને આંધ્ર પ્રદેશના લોકો ભરતી કરવામાં આવે છે. જોકે તેમાં તમિલ અને મલયાલમ લોકો થોડી બહુમતી ધરાવે છે. અફસરો દેશના તમામ હિસ્સામાંથી લેવામાં આવે છે.
રેજિમેન્ટની શ્રદ્ધાંજલિ
પાછળથી આવનાર એ વાતનું ધ્યાન રાખે કે આ નામો ભુલાય નહિ, કારણ કે જ્યારે ફરજનો સાદ પડ્યો ત્યારે તેમણે પોતાના વ્હાલાંને છોડ્યાં, કઠણાઈઓ વેઠી, ખતરાનો સામનો કર્યો અને અંતે માનવ નજરોની સામેથી દૂર થયા, ફરજના માર્ગમાં અને આપ બલિદાન દ્વારા તેમણે તે પાક્કું કર્યું કે આપણે આઝાદીમાં શ્વાસ લઈએ.
પિસ્તા
પિસ્તા, પિસ્તાશીયા વેરાએ વનસ્પતિ શાસ્ત્ર અનુસાર એનાકાર્ડીઆસેશી કુળનું વૃક્ષ છે. તેના વૃક્ષો નાનાં હોય છે. તેમનું ઉદ્ભવ સ્થાન બૃહદ ઈરાન ક્ષેત્ર માનવામાં આવે છે. ) હાલના સમયમાં સિરિયા, લેબેનોન, તુર્કસ્તાન (ટર્કી), ગ્રીસ, ટ્યુનિશીયા, કિરગીઝસ્તાન, તાજીકિસ્તાન, તુર્કમેનિસ્તાન, ભારત, પાકિસ્તાન, ઇજિપ્ત, ઈટાલી, સીસલી, ઉઝબેકિસ્તાન, અફઘાનીસ્તાન અને અમેરિકા (કેલિફોર્નિયા)માં પણ તેનું વાવેતર કરવામાં આવે છે. આ વૃક્ષના બીજ (કે શિંગ)નો રસોઈમાં અને ખાધ્ય પદાર્થ તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
પિસ્તાચીઓ વેરાને ઘણી વખત પિસ્તાશિયાની અન્ય પ્રજાતિ સમજીને લોકો થાપ ખાઈ જાય છે. આ ફરકને તેમના વાવેતરના સ્થાન અને તેમની શિંગ (બી)ને આધારે જુદા તારવી શકાય છે. તેમની શિંગ નાની હોય છે અને તેમાં ટર્પેન્ટાઈનની તીવ્ર ગંધ હોય છે વળી તેમના આવરણ સખત હોતા નથી.
ઇતિહાસ
ઇરાકના જામરોમાં પુરાતત્વવિદોએ કરેલા ખોદકામમાં પિસ્તાના અવશેષો મળી આવ્યા છે. આથી જણાયું છે કે ઈ. પૂ. ૬૭૫૦ વરસ પહેલાં પિસ્તા ખવાતા હતા. ઈ.પૂ. ૭૦૦ ના સમયના રાજા મેરોદક-બલદાનના બેબીલોનના હેંગીંગ ગાર્ડનમાં પિસ્તાના વૃક્ષો હોવાનો પુરાવો મળ્યો છે. અરવાચીન કાળમાં ખવાતા પિસ્તા સૌ પ્રથમ પશ્ચિમ એશિયામાં ઉગાડવામાં આવ્યા હતાં. તે કાળથી મોટેભાગે તેને ઈરાન અને ઈરાકના ઠંડા ક્ષેત્રોમાં ઊગાડાય છે. આનું વાવેતર સિરિયા માર્ગે થઈને ભોમધ્ય સમુદ્રના પ્રદેશ સુધી ફેલાયું.
ઈઝરાયેલની હુલા વેલી ક્ષેત્રમાં ૭૮૦૦૦૦ વર્ષ પહેલા પુરાતત્વ શાસ્ત્રીઓને પિસ્તા તેની બીજ તેને ફોલવાના સાધનો આદિ મળી આવ્યાં છે.
પ્લિની પોતાના "નેચરલ હિસ્ટરી" નામના પુસ્તકમાં જણાવે છે કે હાલમાં પ્રચલિત પિસ્તાશિયા એ સિરિયાનું ખાસ વૃક્ષ છે. સિરિયામાંના રોમન રાજદૂત "લ્યુસીસ વીટેલસ ધ એલ્ડર" (ઈ.સ. ૩૫) તેને ઈટલી લાવ્યાં હતાં અને તેજ કાળ દર્મ્યાન ફ્લૅકસ પોમ્પીયસ તેને હીસ્પેનીયામાંલાવ્યાં હતાં. ૬ઠ્ઠી સદીના અન્થી મસ દ્વારા લખાયેલા એક પુસ્તક "ધી ઓબ્સર્વેસાને સીબોરમ" (ખોરાકનું અવલોકન)માં પિસ્તાનો ઉલ્લેખ મળે છે. અનાપરથી જાણી શકાય છે પ્રાચીન કાળથી યુરોપમાં પિસ્તા ખવાતા હતાં. બાઈબલમાં પણ પિસ્તાનો ઉલ્લેખ છે. જો કે અમુક સ્થળે તેનો અખરોટ અને બદામ તરીકે ઉલ્લેખ છે
હાલના કાળમાં અંગ્રેજી બોલનારા ક્ષેત્રો જેમકે ઓષ્ટ્રેલિયા અને ન્યુ મેક્સિકો અને કેલિફોર્નિયામાં પણ પિસ્તાના વાવેતરો શરૂ થયા છે. કેલિફોર્નિયામાં આનું વાવેતર ૧૮૫૪માં ઉદ્યાન વૃક્ષ તરીકે થયું હતું. ૧૯૦૪ અને ૧૯૦૫ દરમ્યાન યુનાયટેડ સ્ટેટ્સ ડીપાર્ટમેંટ ઓફ એગ્રીકલ્ચરના ડૅવિડ ફરચાઈલ્ડએ પિસ્તાની ચીનમાં ઉગતી થોષી સખત પ્રજાતિને કેલિફોર્નિયામાં વાવી અને ૧૯૨૯માં તેનું ધંધાદારી ઉત્પાદન શરૂ થયું. ૧૯૧૭ સુધેના કાળમાં પિસ્તાની સિરિયામાં ઊગતી પ્રજતિનું ઉત્પાદન અમેરિકામાં શરૂ થઈ ગયું હતું. .
"પિસ્તા" આ નામનો સૌથી ર્પથમ ઉલ્લેખ લગભગ વર્ષ ૧૪૦૦ની આસપાસ થયેલો જોવા મળે છે જ્યાં તેનો "પિસ્તેસ' કે "પિસ્તાશિયા" એવો ઉલ્લેખ થયો છે. એમ મનાય છે કે આ શબ્દ મધ્ય પર્શિયન ભાષાનો છે, જો કે તેની પુસ્ટિ થઈ નથી. મધ્ય પર્શિયન ભાષા થકીએ તે ગ્રીક (પીસ્તાકિયોન, પિસ્તાક), તેમાંથી  પ્રાચીન લેટિન (પિસ્તાશિયમ) અને ત્યાંથી તે ઈટલીયન ભાષાના પિસ્તાચિયો તરીકે ફેલાયો. વખત જતાં પર્શિયન ભાષામાં આ શબ્દ ટૂંકાવીને "પિસ્તા" એટલો રહ્યો. પસ્છિમ એશિયામાંથી આ વૃક્ષ યુરોપમાં ફેલાયો.
નિવસન
પિસ્તાનું વૃક્ષ એ રણની વનસ્પ્તિ છે. આ વૃક્ષ ક્ષારીય જમીન પ્રત્યે ઘણું સહિષ્ણુ હોય છે. એમ જણાવાયું છે કે ૩૦૦૦-૪૦૦૦ ppm (પાર્ટ્સ પર મિલિયન, ભાગ પ્રતિ દસલાખ)જેટલા ક્ષારીય પાણીથી પણ પિસ્તાની ખેતી થઈ શકે છે. પિસ્તાના વૃખો મહદ અંશે સખત હોય ચે અને તેઓ શિયાળાના -૧૦ °સે (૧૪ °ફૅ) થી લઈને ઉનાળાના ૪૭ °સે (૧૧૮ °ફૅ ) સુધીના ઉષ્ણતામાનને સહન કરી શકે છે. આ વૃક્ષને સુકું ઉષ્નતામાન અને સારો નિતાર ધરાવતી જમીન માફ્ક આવે છે. વધુ ભેજ ધરાવતાવાતાવરણમામ્ પિસ્તાના વૃક્ષો સારો વિકાસ પામતા નથી. જો માટી યોગ્ય નિતાર વાળી ન હોય તો શિયાળામાં મૂળ કોહવાઈ જવાનો ભય રહે છે. આના ફળોને પાકવા માટે લાંબા ઉષ્ણ ઉનાળાની જરૂર રહે છે.
કિરિગઝસ્તાનના જલાલાબાદ રાજ્યના નૂકેન જિલ્લામાં જિલગીન્ડી આરક્ષિત જંગલને પિસ્તાશિયા વેરા ની જન્મ ભૂમિ તરીકે આરક્ષીત રખાયું છે.
વિશિષ્ટતાઓ
પિસ્તાનો છોડ ૧૦ મીટર સુધી ઊંચો ઉગે છે. તે પાનખરના ૧૦-૨૦ સેમી લાંબા પાંદડા ધરાવે છે. આના વૃક્ષો ભિન્ન લિંગી હોય છે નર અને માદા વૃક્ષો અલગ અલગ હોય છે. આના પુષ્પો પાંદડી ધરાવે છે અને તેઓ એક લિંગી હોય છે એને ગુચ્છામાં ઊગે છે.
આનું ફાળ એક પોલા ઠળિયા સ્વરૂપે હોય છે જેના આવરણની અંદર બીજ હોય છે. આ બીજ ખાવાના ઉપયોગમાં લેવાય છે. આના બીજ ને શિંગ સમજવામાં છે પણ વનસ્પ્તિ શાસ્ત્રની દ્રષ્ટિએ તે શિંગ નથી. તે બાહ્ય સખત આઅવરણ ધરાવતું ફળ છે. આના બીજની છાલ રાખોડી જાંબુડીયા રંગની હોય છે અને તેનો ગર લીલાશ પડત રંગનો હોય છે. તેના બીજ એક ખાસ ષોડમ અને સ્વાદ ધરાવે છે. આના ફળ પાકતા બાહરનું આવરણ લીલામાંથી હલકા કથૈ રંગનો બની જાય છે. તેને ફોડતા, સ્રળતાથી બે ભાગમાં તે તૂટે છે (ફોટો જુઓ). આને ડેહાઈસીન કહે છે અને તે થતાં સાંભળી શકાઅ તેવો અવાજ આવે છે. આના ફાટવાને એક ગુણધર્મ તરીકે સ્વીકારાયો છે. તેમના ફાટવાની ક્ષમતાને આધારે તેમના ધંધાદારી ધોરણે વર્ગી કરાય છે.
પિસ્તાનું વૃક્ષ દર બે વર્ષે લગભગ ૫૦ કિલો કે ૫૦૦૦૦ જેટલા પિસ્તા આપે છે.
પિસ્તાનું આવરણ પ્રાકૃતિક રીતે બેગી રંગ (હલકો કથૈ) ધરાવે છે પણ ક્યારેક ધંધાદારી ધોરણે તેને લીલા કે રાતા રંગે રંગવામાં આવે છે. શરૂઆતના સમયમાં હાથ વડે ચુંટાયેલા પિસ્તાના આવરણ પરના ડાઘને છુપાડવા માટે તેના પર રંગ લગાડવામાં આવતો હતો. હાલના સમયમઆં મોટે ભાગે પિસ્તાને યંત્ર દ્વારા ચુંટવામાં આવે છે અને તેમના પર ડાઘ લાગતા નથી. આને કારણે હાલમાં વપરાશ કર્તાની માગણી સિવાય તેના આવરણને રંગ લગાડવામાં આવતો નથી. શેકેલા પિસ્તાને જો સ્ટ્રોબેરી અને મીઠાના દ્રાવણમાં ભેળવવામાં આવે તો તે રાતો રંગ ધારણ કરે છે. ક્યારેક તેને મીઠા અને અમુક ખટાશ ધરાવતા ક્ષારોમાં પલાળીને શેકવામાં આવે છે.
એનાકાર્ડીએલી કુળના વૃક્ષો (જેમ કે પોઈઝન એવી, આંબો, કાજુ) ના વૃક્ષોની માફક પિસ્તામાં પણ ઉરિશિઓલ હોય છે જે અલેર્જીકારક પ્રતિક્રિયા નિર્માણ કરે છે.
વાવેતર
ઈરાન, યુનાયટેડ સ્ટેટ્સ અને તુર્કસ્તાન એ પિસ્તાના પ્રમુખ ઉત્પાદકો છે. આના વૃક્ષોને વાડીઓમાં ઉગાડવામાં આવે છે. પિસ્તાના વૃક્ષને પુખ્તવયનું થવા અને પૂર્ણ ઉત્પાદન ક્ષમતા મેળવવા આપવા માટે ૭ થી ૧૦ વર્ષ જેટલો સમય લાગે છે. આનું ઉત્પાદન દ્વીવર્ષી હોય છે, અર્થાત્ વૃક્ષ પર દર બીજે વર્ષે મબલખ પાક ઉતરે છે. લગભગ ૨૦ વર્ષે મહત્તમ પાક ઉતરે છે. આના વૃક્ષની કાપણી કરીને પાક ઉતારવા સરળતા રહે તેટલો જ વધવા દેવામાં આવે છે. એક નર વૃક્ષ આઠથી દસ માદા વૃક્ષને પૂરી પડે તેટલા પરાગરજનું નિર્માણ કરે છે. યુનાયટેડ સ્ટેટ્સ અને ગ્રીસમાં યંત્રની મદદથી વૃક્ષોને ધ્રુજાવીને પિસ્તાની લણણી કરાય છે. પિસ્તાને સફાઈ અને સુકવણી કર્યા પછી તેનું ખુલ્લા મોઢા વાળા અને બમ્ધ મોમ્વાલા પિસ્તામાં વર્ગીકરણ કરવામાં આવે છે. સૂર્ય પ્રકાશમાં થતી સુકવણી આદર્શ ગણવામાં આવે છે. પછી તેને ખાસ યંત્રોદ્વારા શેકીવામાં આવે છે.
પિસ્તાના વૃક્ષો ઘણાં રોગનો ભોગ બને છે. બોટ્રોસ્ફારીયા નામનું ફૂગ સંક્રમણ મુખ્ય છે. તેમાં ફૂલ અને કળીઓનો નાશ થાય છે. આ રોગ આખી વાડીઓ પર લાગુ પડી શકે છે.
કેલિફોર્નિયામાં સર્વ માદા પિસ્તા વૃક્ષ કેરમન પ્રજાતિના હોય છે. પુખ્તવયના માદા વૃક્ષની ને એકવર્ષના નર પિસ્તા વૃક્ષના મૂળ ઉપર ગ્રાફ્ટિંગ કરાય છે. આ નર પિસ્તાનું વૃક્ષ અન્ય જાતિનું હોઈ શકે છે.
ગ્રીસમાં ઉગતા પિસ્તા જુદી પ્રજાતિના હોય છે. તેનું છોતરું લગભગ સફેદ રંગનું હોય છે. તેનો સ્વાદ મીઠો હોય છે અને તેની છાલ લાલ-લીલા રંગની હોય છે. કરમન પ્રજાતિ કરતાં આના બી છોતરાં ઓછાં ખુલેલા હોય છે. ગ્રીસનું મોટાભાગનું ઉત્પાદન એજીના ટાપુ અને થેસલી ક્ષેત્રમાં થાય છે.
પિસ્તામાં તેલની વધુ માત્રા અને અલ્પ પાણીના માત્રાને કારણે તેના મોટા નિકાસ જથ્થાઓને આગ લાગવાનું જોખમ રહેલું હોય છે.
વપરાશ
પિસ્તાના બી કે દાણા પ્રાય: સીધી ખાવામાં આવે છે. તેને મીઠા સાથે શેકીને ખારા પિસ્તા પણ લોકપ્રિય છે. આ સિવાય તેનો ઉપયોગ મિઠાઈ અને આઈસક્રીમ ને શણગારવા માટે થાય છે. પિસ્તામાંથી પિસ્તા માખણ, પિસ્તાની પેસ્ટ અને અન્ય મિઠાઈ જેમકે બકલાવા અને પિસ્તા ચોકલેટ પિસ્તા હલવો, પિસ્તા લોકુમ કે બિસ્કોટી અને સીત કાપ જેવાકે મોર્ટાડેલા પણ બને છે. યુનાયટેડ સ્ટેટ્સમાં તાજા પિસ્તા વાપરી પિસ્તા સલાડ, પિસ્તા પુડીંગ, વ્હીપડ ક્રીમ બને છે અને કેનમાં નાખીને તેને સચવાય પણ છે
જુલાઈ ૨૦૦૩માં અમેરિકાના ફુડ અને ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશને કેટલાક સૌ પ્રથમ તે દાવાની પુષ્ટી કરી હતી જેમાં જણાવાયું જતું કે વૈજ્ઞાનિક પુરાવા જણાવે છે કે પિસ્તા ને અન્ય શિંગ તેમાં રહેલા કોલેસ્ટ્રોલ અને સંતૃપ્ત ચરબીને કારણે ના ૪૨.૫ ગ્રામ સુધી લેતાં તે હૃદય વિકારના ભયને ઘટાડે છે"
વિશ્વમાં ચીની લોકો પિસ્તાનું સૌથી વધુ સેવન કરે છે. ચીને લોકો વાર્ષિક ૮૦,૦૦૦ ટન અને એમેરિના લોકો ૪૫૦૦૦ ટન, રશિયાના લોકો ૧૫૦૦૦ ટન અને ભારતીય લોકો વાર્ષિક ૧૦૦૦૦ ટન પિસ્તા વાપરે છે.
સ્વાસ્થ્ય સંબંધે ફાયદા
પેન્સીલવાનીયા રાજ્ય વિશ્વવિદ્યાલયમાં કરાયેલા સંશોધનમાં જણાઇ આવ્યું છે કે પિસ્તાના સેવનથી સ્વયંસેવકોના રક્તમાં ઓછી સાંદ્રતા ધરાવતા પીપો પ્રોટીન (એલ ડી એલ- કોલેસ્ટ્રોલ) ઘટે છે અને રક્તમાં એન્ટીઓક્સિડન્ટની માત્રા વધે છે. ઉંદરો પર થયેલા પરીક્ષણોમાં જણાયું છે કે રોજની જરૂરી ખાદ્ય કેલેરીના ૨૦% ભાગ પીસ્તામાંથી મેળવાય તો એચ. ડી. એલ કોલેસ્ટ્રોલના ફાયદા વધી એલ.ડી.એલ. નું પ્રમાણ ઘટ્યા વગર એલડી એલ નું ઓક્સિડેશન ઓછું કરે છે.
મીઠા વગરના શેકેલા પિસ્તા ખાતાં શરીમાં બીજ જરૂરી ચરબી અને મીઠાનો જમાવ અટકે છે જે હ્રદય વિકાર માટે જવાબદાર છે અને હાયપર ટેન્શન જેવી વ્યાધિઓ નોતરે છે.
માનવ પર થયેલા સંશોધનોમાં જણાયું છે કે રોજ ૩૨-૬૩ ગ્રામ પીસ્તાનું સેવન કરવાથી શરીરમં લ્યુટેઈન ના પ્લાસમા સ્તરમાં, આલ્ફા કેરોટીન, બીટા કેરોટીન અને ગામા ટોકોફેરોલમાં વધારો થાય છે.
વિષાબાધા અને સલામતી
અન શિંગ કે સૂકામેવાના દાણા સમાન નબલી રીતે વાવેતર કરાયેલ પિસ્તામાં એફ્લાટોક્સિઓનનું સ્તર વધુ હોય છે. એફ્લા ટોક્સિન એ એક કેન્સરકારક રસાયણ હોય છે. પિસ્તાના વૃક્ષ પર એસ્પેરજીલિયસ ફ્લેવસ અને એસ્પેરજીલિયસ સપેરેસિટીકસ જેવી ફૂગ (મોલ્ડ) ના સંક્રમણથી આ રસાયણો ઉત્પન્ન થાય છે. આ સંક્રમણ માટી, અયોગ્ય સાચવણી કે પ્રાણીઓ દ્વારા થઈ શકે છે. આવી ફુગનું વધુ પ્રમાણ રાખોડી કે કાળા રંગની કવક સ્વરૂપે જોઈ શકાય છે. આવા સંક્રમીત વ્રક્ષની બદામ ખાવું જોખમી છે. ગરમ અને ભેજવાળા વાતાવરણમાં એફ્લાટોક્સિન સંક્રમણ ની શક્યતા વધુ હોય છે. એફ્લાટોક્સિન સંક્રમિત ખોરાક ખાવાથી વિશ્વમાં ઘણી તીવ્ર બિમારી થયેલ હોવાનું જણાયું છે.કેન્યા જેવા દેશોમાં તો આને કરણે મૃત્યુ થયેલ પણ નોંધાયેલ છે.
કાપણી પહેલાં પિસ્તાના છોતરાં આપોઆપ બે ભાગમાં ફાટે જાય છે. જ્યારે પિસ્તાની છાલ એમની એમ જ રહે છે. આ છાલ પિસ્તાના ગર પર થતા ફૂગ અને કીટકોના હમલાને રોકે છે. પણ આ છાલનું રક્ષણ નબળાં વાડી વ્યવસ્થાપન, પક્ષીઓ આદિને કારને જોખમાય છે. અમુક પિસ્તાના છોતરામ્ વહેલાં ફાટી જાય છે. તેમાં પિસ્તાનું છોતરું અને છાલ બંને સાથે ફાટી પડે છે. આને કારણે એફ્લાટોક્સિન સંક્રમણ પ્રત્યે તે ઉઘાડા પડે છે. અમુક એફ્લાટોક્સિનને લણણીના પ્રક્રિયકો દ્વારા નિયંત્રીત કરી શકાય છે  અને અમુક સમયે આખો બેચ રદ્દ કરવો પડે છે. સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૭માં યુરોપીયન યુનિયને ઈરાનના પિસ્તામાં વધુ એફ્લાટોક્સિન હોવાને કારણે તેના પર પ્રતિબંધ મુક્યો હતો. જે ડિસેમ્બર ૧૯૯૭માં ઈરાને પરીક્ષણના ઉચ્ચ ધારાદોરન અપનાવ્યા પછી દૂર કરાયો.