cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ભારતના રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી ૨૦૧૭
ચૂંટણીની કાર્યવાહી
રાષ્ટ્રપતિપદના ઉમેદવાર નિયુક્ત થવા માટે ઓછામાં ઓછા ૫૦ મતદાર દરખાસ્તકર્તા તરીકે અને ૫૦ મતદાર ટેકેદાર તરીકે હોવા જરૂરી છે. ચૂંટણી એકમાત્ર બદલી શકાતા મત દ્વારા પ્રમાણસર પ્રતિનિધિત્ત્વ અનુસાર યોજવામાં આવે છે. મતદાન ગુપ્ત મતદાન હોય છે. રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીની પ્રક્રિયા ભારતીય બંધારણના ૫૫ મી કલમ અનુસાર કરવામાં આવે છે.
છારી-ઢંઢ જળપ્લાવિત ભૂમિ સંવર્ધન ક્ષેત્ર
છારી-ઢંઢ જળપ્લાવિત ભૂમિ સંરક્ષિત અભયારણ્ય, ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા જળપ્લાવિત ક્ષાર ભૂમિ એટલે કે કચ્છના રણ અને બન્ની શુષ્ક ઘાસના મેદાનના કિનારે આવેલું છે. હાલમાં તે કાયદેસર સંરક્ષિત કે આરક્ષિત જંગલ હેઠળ સુરક્ષિત ક્ષેત્ર છે. છારી નો અર્થ ક્ષાર અને ઢંઢ એટલે છીછરું જળપ્લાવિત ક્ષેત્ર. નાના છીછરા ખાબોચિયા માટે સિંધી ભાષામાં ઢંઢ એવો શબ્દ છે. આ એક મોસમી જળપ્લાવિત-રણ છે અને માત્ર ચોમાસામાં ઉત્તર તરફ વહેતા નદી નાળા અને આસપાસની ટેકરીઓના વિશાળ જળગ્રાહી ક્ષેત્રના પાણી દ્વારે કાદવયુક્ત બને છે. આ ક્ષેત્ર ૮૦ ચો. કિ. મી વિસ્તારમાં ફેલાયેલું છે. તે ભૂજથી વાયવ્ય દિશામાં ૮૦ કિમી દૂર નખત્રાણા તાલુકાના ફુલય ગામથી ૭ - ૮ કિમી અને નખત્રાણાથી ૩૦ કિ. મી. દૂર આવેલું છે. આ સ્થળ ચોમાસા અને શિયાળામાં સ્થળાંતર કરીને આવતાં લગભગ બે લાખ યાયાવર અને નાશપ્રાય પ્રજાતિઓના પક્ષીઓનું ઘર છે.
મૂળ દરખાસ્ત - "પક્ષી અભયારણ્ય"
ગુજરાત રાજ્ય વન વિભાગની મૂળ દરખાસ્ત આ ક્ષેત્રને "કચ્છ પક્ષી અભયારણ્ય" તરીકે જાહેર કરવાની હતી કારણ કે પાડોશી રાજસ્થાન રાજ્યમાં આવેલા પ્રખ્યાત ભરતપુર પક્ષી અભયારણ્ય કરતાં આનું કદ ઘણું વિશાળ છે. ગુજરાત રાજ્ય વન્યજીવન બોર્ડે ૨૬ જૂન ૨૦૦૨ના દિવસે તેને મંજૂરી પણ આપી, પરંતુ બાદમાં આ ક્ષેત્રને સંરક્ષિત કે આરક્ષિત વન્ય ક્ષેત્ર તરીકે જાહેર કરવાનો નિર્ણય લેવાયો જેથી સ્થાનીય લોકો તેનો વધુ ફાયદો ઉઠાવી શકે.
હાલમાં નીચલા સ્તરનું સંરક્ષણ - "સુરક્ષિત અથવા આરક્ષિત વન"
આ જળપ્લાવિત ભૂમિ મૂળ ૨૨,૭૦૦ હેક્ટર (૨૨૭ ચો. કિ. મી.undefined)માં ફેલાયેલી છે જેમાં ૮૦ ચો. કિ. મી.undefined ક્ષેત્ર જળ ક્ષેત્ર છે. ગુજરાત રાજ્ય વન વિભાગે, સંરક્ષણવાદીઓ દ્વારા ૨૦ વર્ષની લોબિંગ કર્યા બાદ, ૨૦૦૮માં તેને કાયદેસર "સુરક્ષિત અથવા આરક્ષિત વન" તરીકે માન્યતા આપી.
નિવસન અને વન્યજીવન
ચોમાસામાં પાણીની વિપુલતાને કારણે ભારતના આ અનન્ય જળપ્લાવિત ક્ષેત્રમાં ઘણાં પક્ષીઓ આકર્ષાઈને આવે છે. સમાગમકાળના પીંછા ધરાવતા હજારો સુરખાબ, સામાન્ય બગલાઓ અને અન્ય જળપ્લાવિત વિસ્તારના પક્ષીઓ જેવા કે સેંકડો સ્ટોર્ક અને ચમચાચાંચ અને બીજી જાતિના પક્ષીઓ અહીં આવે છે. આ સાથે ચિંકારા, વરુ, હેણોતરો, રણ બિલાડી અને રણ શિયાળ સાથે અન્ય નાશપ્રાય પક્ષીઓ પણ અહીં જોવામાં આવે છે.
નિવસન સુધારણા
નિવસન સુધારણા કાર્યક્રમ હેઠળ અહીં છારી તળાવને કિનારે ગાંડા બાવળને કાઢી ત્યાં ખારા અને મીઠા પિલુના વૃક્ષો વાવવાનો પ્રયોગ હાથ ધરાયો છે.
સંશોધન અને શિક્ષણ
બોમ્બે નેચરલ હિસ્ટરી સોસાયટી દ્વારા ૧૯૯૦ થી ૧૯૯૫ સુધીના સમયમાં અહીં ફીલ્ડ સ્ટેશન બનાવ્યું હતું. તે દરમ્યાન એસ. એ. હુસેન દ્વારા પક્ષીઓના સ્થળાંતરનો અભ્યાસ અને ડૉ. આસદ રહેમાની દ્વારા ઘાસભૂમિના પર્યાવરણનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો. આ સંસ્થા હવે અહીં પ્રકૃતિ શિક્ષણ શિબિરોનું આયોજન કરે છે.
પ્રસ્તાવિત "રામસર સંમેલન ક્ષેત્ર"
બન્ની ઘાસના મેદાન આરક્ષિત ક્ષેત્ર સાથે અહીં "રામસર સંમેલન ક્ષેત્ર - આંતરરાષ્ટ્રીય મહત્વ ધરાવતું જળપ્લાવિત ક્ષેત્ર" પણ પ્રસ્તાવિત છે. તેની માહિતી તેમને વેબસાઇટ પર મુકેલી છે.
પર્યાવરણ-પ્રવાસન વિકાસ
જિલ્લા વહીવટે પર્યટકો માટે છારી ઢંઢમાં માળખાગત સુવિધાઓ વિકસાવવાનો નિર્ણય કર્યો છે. ગુજરાત રાજ્ય વન વિભાગ છારી ઢંઢના વિકાસની પરિયોજના તૈયાર કરી રહી છે. આ સાથે ધીણોધર ટેકરીઓ આંતરિક બન્નીનું ધોરાડો અને છારી ઢંઢ મળીને પ્રકૃતિ પ્રેમીઓ માટે એક પ્રવાસના એક મનોહર ચકરાવાનું નિર્માણ કરવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે. તે છીછરા પાણીમાં નૌકાવહન કરીને સ્થાનિક લોકોને રોજગાર આપી શકાય છે જેઓ અત્યાર સુધી માત્ર માછીમારી જ કરતાં હતાં. નજીકના ફુલાય ગામમાં પ્રકૃતિ વિવેચન કેન્દ્ર સ્થાપવાનો વિચાર છે, આ કેન્દ્ર પ્રવાસીઓને કળણ વિશે માહિતી આપશે.
ચીર બત્તી
અહીં બન્નીના ઘાસના મેદાનોમાં, તેના મોસમી જળપ્લાવિત વિસ્તારોમાં, પાડોશના કચ્છના રણના લવણ મેદાનોમાં અંધારી રાતોમાં નૃત્ય કરતી વિચિત્ર અજ્ઞાત જ્વાળાઓ અહીં દેખાય છે. સ્થાનીય લોકો તેને ચીર બત્તી (ભૂતિયા જ્વાળા) કહે છે.
ફતેહપુર
ફતેહપુર ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના  ફતેહપુર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
છારી-ઢંઢ જળપ્લાવિત ભૂમિ સંવર્ધન ક્ષેત્ર
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લો
ફતેહપુર
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશનાં શહેરો
વાયુ પ્રદૂષણ
હવાનું પ્રદૂષણ કે વાયુ પ્રદૂષણ એટલે સાદી ભાષામાં આપણી આસપાસની હવામાં હાનિકારક તત્ત્વોની હાજરી અથવા તો એમ કહી શકાય કે આપણી આસપાસની હવાનું પ્રદૂષણ. હવાનું પ્રદૂષણ કુદરતી અને માનવસર્જીત પણ હોઈ શકે છે. વાયુ પ્રદૂષણ ફેલાવવામાં માનવસર્જીત પ્રવૃતિઓ જેવી કે જ્વલન, બાંધકામ, ખાણકામ, કૃષિ અને યુદ્ધનો મહત્વનો ફાળો છે. વાહનો દ્વારા થતા ઇંધણના દહનને કારણે મહત્તમ વાયુ પ્રદૂષણ ફેલાય છે. વાતાવરણમાં કેટલાંક રસાયણો અને ચોક્કસ પ્રદાર્થોની હાજરીને વાયુ પ્રદૂષણ ગણાવી શકાય, જેમકે કાર્બન મોનોક્સાઈડ, સલ્ફર ડાયોક્સાઈડ, ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન (સીએફસી) અને નાઇટ્રોજન ઓકસાઈડ.
શ્રેણી:વિજ્ઞાન શ્રેણી:પર્યાવરણ
બુલન્દ શહેર
બુલન્દ શહેર ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના  બુલન્દ શહેર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશનાં શહેરો
તલ્લી (તા. તળાજા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તળાજા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:તળાજા તાલુકો
મોરવા (હડફ)
મોરવા (હડફ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પંચમહાલ જિલ્લાના મોરવા (હડફ) તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
ફત્તેહગઢ
ફત્તેહગઢ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના  ફાર્રુખાબાદ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશનાં શહેરો
મટકી
right|thumb|200x200px| પિસ્તા મટકા [[ખીર .]] right|thumb|200x200px| મટકા કુલ્ફી. right|thumb|200x200px| મટકી [નાનો માટીનો ઘડો (વાસણ)] બીજો પાણી પીવાના નાના વાસણ 'બડગાસ' સાથે મટકી એ ગુજરાતી ભાષાનો શબ્દ છે જેનો ઉપયોગ માટીના વાસણ તરીકે થાય છે. તેનો ઉપયોગ સમગ્ર ભારતીય ઉપખંડના ઘરોમાં "ઠંડા જળ સંગ્રહિત  કરનાર"તરીકે થાય છે. તે પ્રાચીન સમયથી ઉપયોગમાં લેવાય છે અને દરેક વર્ગના ઘરોમાં મળી શકે છે.
પદ્ધતિ
તે બે પ્રકારના મિશ્રણથી બનાવવામાં આવેલ માટીના ગારાથી તૈયાર થાય છે: પ્રથમ જે જમીનની સપાટી પરથી લેવામાં આવે છે અને બીજી જમીન ની નીચે ૧૦ ફૂટ ખાડો ખોદી લેવામાં આવે છે. . મટકા બનાવવા માટે ઘણો સમય લાગે છે. તે ઓછામાં ઓછી ૮ દિવસની લાંબી પ્રક્રિયા છે. માટીને પાણી સાથે બેલવી, આકાર આપી, પોલિસ કરી અને  ૫ દિવસ સુધી ભઠ્ઠીમાં સુકવવામાં અને શેકવામાં આવે છે. અંતે તે એક પૂર્વીય માટીનો ઘડો અથવા ઘરના ઠંડા પાણીની મટકી બને છે. વર્તમાન સમયમાં, ભારતમાં, માટીના આ વાસણોમાં પરિવર્તન આવ્યું છે, અને લોકોની સુવિધાને માટે તેની સાથે  નળ જોડવામાં આવ્યા છે.
ઠંડક પ્રક્રિયા
ઠંડક પ્રક્રિયા બાષ્પીભવનના ઠંડક દ્વારા કાર્ય કરે છે. કોશિકાક્રિય વાસણમાં રહેલા નાનાં છિદ્રોમાંથી પાણી વરાળનું કારણ બને છે, પાણીમાંથી ગરમીને શોષી લે છે, આમ પાણીને બહારના તાપમાન કરતા અંદર ઠંડુ બનાવે છે. તેથી તેનો ઉપયોગ શિયાળામાં ન કરતાં, ફક્ત ઉનાળા દરમિયાન થાય છે
મોહનલાલ ચુનીલાલ ધામી
વૈદ્ય મોહનલાલ ચુનીલાલ ધામી (૧૩ જૂન ૧૯૦૫ - ૨ એપ્રિલ ૧૯૮૧) એ રાજકોટ, ગુજરાતના ગુજરાતી લેખક, કવિ, નવલકથાકાર, નાટ્યકાર, પત્રકાર અને આયુર્વેદિક ચિકિત્સક હતા. તેમણે ૧૭૦ થી વધુ પુસ્તકો પ્રકાશિત કર્યા હતા. તેમની સાહિત્યિક કૃતિ મોટાભાગે જૈન સાહિત્ય પર આધારિત છે. સાધના સન્માન સમિતિ હેઠળ મુંબઈના જૈન સમુદાય દ્વારા તેમનું સન્માન કરાયું હતું.
જીવન
તેમનો જન્મ ઈ. સ. ૧૯૦૫ માં ગુજરાતના પાટણ ખાતે થયો હતો. તેમણે ચોટીલાની હન્ટરમેન ટ્રેનિંગ કોલેજમાં ૬ઠ્ઠા ધોરણ સુધીનો અભ્યાસ કર્યો હતો. ધામી બાળપણમાં જૈન સાધુ બનવા માંગતા હતા, સાધુ ન બની શકવાથી, તેમણે આજીવન દૂધકપનો ત્યાગ કર્યો. ઈ. સ. ૧૯૨૮માં, તેમણે પાટણની ઉજમશી પિતામ્બરદાસ આયુર્વેદિક કોલેજમાંથી આયુર્વેદ ભૂષણની પદવી મેળવી. તેમણે બંગાળી, હિન્દી, સંસ્કૃત, પ્રાકૃત, ઉર્દૂ અને મરાઠી સહિતની ભાષાઓ શીખી હતી. બાદમાં તેમણે આયુર્વેદ શાસ્ત્રીની પરીક્ષા પાસ કરી. તેઓ દર્દીઓ પાસે સારવારના પૈસા લેતા ન હતા. તેઓ મહાત્મા ગાંધીથી પ્રભાવિત હતા અને આખી જીંદગી ખાદી પહેરતા હતા. તે ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળમાં જોડાયા હતા. તેમણે તેમના પ્રવચનો દ્વારા ગામડાઓમાં મહાત્મા ગાંધીનો સંદેશ ફેલાવ્યો. વિસાપુર ખાતે સત્યાગ્રહમાં ભાગ લેવા બદ્દલ તેઓ જેલમાં ગયા હતા. સરદાર વલ્લભભાઇ પટેલની સૂચનાથી તેમણે મોબાઇલ પ્રદર્શન બનાવ્યું હતું, જેની સાથે તેઓ મહારાષ્ટ્રના ગામોમાં ફર્યા હતા. તેઓ રવીન્દ્રનાથ ટાગોર અને સુરેન્દ્રમોહન મુખોપાધ્યાયથી પ્રભાવિત હતા.
કારકિર્દી
ઈ.સ. ૧૯૨૯ માં તેમણે ચોટીલામાં અને ૧૯૩૭ માં રાજકોટમાં દવાખાનું શરૂ કર્યું,
સર્જન
તેમણે પોતાના લેખનમાં વિવિધ પ્રકારના સાહિત્ય જેવા કે બાળસાહિત્ય, પ્રવાસ વર્ણનો, નિબંધો, જીવનચરિત્ર, નવલકથાઓ, વાર્તાઓ, ધર્મ, ઇતિહાસ વગેરેને આવરી લીધું છે. તેમણે લગભગ ૨૦૦ ગીતો અને ચારણી ગીતો લખ્યા છે. તેમણે વરઘેલી, એના ચરણે અને ભણેલી વહુ એમ ત્રણ ગુજરાતી ફિલ્મની કથા, સંવાદ અને ગીતો લખ્યા છે. તે મૃદુલ અથવા બાઝીગર ઉપનામ હેઠળ લખતા. ૧૮ વર્ષની ઉંમરે, તેમણે આત્મા વિનોદ નામનું પોતાનું પહેલું પુસ્તક લખ્યું. તેમણે કોકિલ નામનું એક સામયિક પ્રકાશિત કર્યું હતું.
નવલકથાઓ
ધામીએ જાસૂસી, સામાજિક નવલકથાઓ લખી છે, પરંતુ તેઓ જૈન સાહિત્ય પર આધારિત તેમની ઐતિહાસિક નવલકથાઓ માટે સારી રીતે જાણીતા છે.
અનુવાદો
તેમની નવલકથા રૂપકોશા યુનિવર્સિટીમાં અભ્યાસક્રમનો એક ભાગ હતો, અને તેનું હિન્દી અને અંગ્રેજીમાં ભાષાંતર થયું છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૮૧માં મૃત્યુ શ્રેણી:૧૯૦૫માં જન્મ
ફિરોઝાબાદ
ફિરોઝાબાદ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના  ફિરોઝાબાદ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશનાં શહેરો
માઘનીસર
માઘનીસર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે. માઘણીસર ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:ઝાલોદ તાલુકો
રઘુવીરજી મહારાજ
રઘુવીરજી મહારાજ સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના વડતાલ દેશ ગાદીના આદિ આચાર્ય હતા, જેમની નિયુક્તિ ભગવાન સ્વામિનારાયણે કરી હતી. તેઓ ભગવાન સ્વામિનારાયણના નાનાભાઈ ઈચ્છારામના ચોથા પુત્ર હતા. તેમનો જન્મ ઈ.સ. ૧૮ર૬ ઉત્તરપ્રદેશમાં આંબલિયા નામના ગામમાં થયો હતો. નાનપણથી એમણે સંસ્કૃતનો અભ્યાસ કર્યો હતો. સ્વામિનારાયણે સંપ્રદાયનું સંચાલન કરવાનું કામ તેમને સોંપ્યું હતું.
૩૦ વર્ષ આચાર્ય પદ સંભાળ્યા બાદ તેમણે ભગવદ્પ્રસાદજી ને પોતાની ગાદી ઉપર બેસાડી તેઓ ગુણાતીતાનંદ સ્વામી પાસે સત્સંગ કરવા જતાં રહેલા.
ગળપાદર (તા. ભુજ)
ગળપાદર ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભુજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
જુના નાગના (તા. જામનગર)
જુના નાગના (તા. જામનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જામનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જુના નાગના ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જામનગર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
લુંજાના મુવાડા (તા. સંજેલી)
લુંજાના મુવાડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંજેલી તાલુકાનું ગામ છે. લુંજાના મુવાડા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:સંજેલી તાલુકો
સયૌં થુંગા ફુલકા
સયૌં થુંગા ફુલકા નેપાળનું રાષ્ટ્ર ગીત છે. આ ગીતના રચયિતા (રચનાકાર) વ્યાકુલ માઇલા છે.
ચિત્રોડ (તા. તાલાલા)
એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના એક તાલુકા તાલાળા તાલુકામાં આવેલ એક ગામ છે. આ ગીર વિસ્તારનું ગામ કહેવાય છે. દુનીયાભરમાં પ્રખ્યાત કેસર કેરી એ આ ગામની મુખ્ય પેદાશ છે.
ફૈજાબાદ
ફૈજાબાદ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના  ફૈજાબાદ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશનાં શહેરો
બલરામપુર
બલરામપુર ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના  બલરામપુર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશનાં શહેરો
અમૃત કેશવ નાયક
અમૃત કેશવ નાયક (ઉપનામ: શિવશંભુ શર્માનો ચિકો) (૧૪ એપ્રિલ ૧૮૭૭ - ૧૮ જુલાઈ ૧૯૦૬) નાટ્યકાર, દિગ્દર્શક, કવિ ને લેખક હતા.
જીવન
તેમનો જન્મ અમદાવાદમાં થયો હતો અને વિદ્યાભ્યાસ ચાર ધોરણ સુધી તેમજ બે ધોરણ ઉર્દૂ સુધી થયો. ૧૮૮૮ માં અગિયાર વર્ષની વયે આલ્ફ્રેડ નાટક મંડળીમાં નટજીવનનો પ્રારંભ. પછીથી નવી આલ્ફ્રેડ નાટક મંડળીમાં દિગ્દર્શક. શૅક્સપિયરનાં નાટકોને હિંદી રંગમંચ પર ઉર્દૂ ભાષામાં ઉતારવાની પરંપરાની તેઓ પહેલ કરનાર હતા. તેઓ ધંધાદારી રંગભૂમિના ગીતલેખક અને સંગીતવિશારદ હતા.
તેમના નામ પરથી મુંબઈના ફોર્ટ વિસ્તારમાં ખાદી ભંડારની પાછળ આવેલા માર્ગને 'અમૃત કેશવ નાયક માર્ગ' નામ આપવામાં આવ્યું છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૦૬માં મૃત્યુ
બલિયા
બલિયા ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના બલિયા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશનાં શહેરો
વારકરી સંપ્રદાય
વારકરી સંપ્રદાય વૈષ્ણવ પંથનો એક મહત્વનો સંપ્રદાય છે. તે મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટકમાં વધુ પ્રચલિત છે. પંઢરપુરના વિઠોબા અને રુક્મિણી તેમના ઉપાસ્ય દેવ છે. આ સંપ્રદાયમાં જ્ઞાનેશ્વર, નામદેવ, એકનાથ તથા તુકારામ જેવા મહાન સંતો થઈ ગયા છે, જેમણે પોતાની અભંગ નામથી ઓળખાતી રચનાઓ દ્વારા તેને લોકપ્રિય અને ગૌરવાન્વિત બનાવવામાં બહુમૂલ્ય ફાળો આપ્યો છે. તેના અનુયાયીઓની સંખ્યા ૧૫ થી ૧૬ લાખ જેટલી છે.
વારકરી સંપ્રદાય મુખ્યત્વે ભક્તિમાર્ગી છે. તેણે ભક્તિ પર આધારિત પોતાના તત્વજ્ઞાનની રચના કરી છે. ભક્તિ એ જ મોક્ષ તથા સ્વાત્મસુખનું સર્વશ્રેષ્ઠ સાધન છે એવી આ સંપ્રદાયની માન્યતા છે. માનવજીવનનું અંતિમ સાધ્ય મોક્ષ નહિ, પરંતુ ભક્તિ છે એવી વિચારસરણી જ્ઞાનેશ્વર મહારાજે પ્રતિપાદિત કરી છે.
ડો. જે. જે. ચિનોય
'''ડૉ. જે. જે. ચિનોય''' (આખું નામ: જમશેદજી જીજીભાઈ ચિનોય) (૧૮ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૦૯ – ૧૨ માર્ચ, ૧૯૭૮) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના એક વૈજ્ઞાનિક અને વનસ્પતિશાસ્ત્રી હતા. એમનો જન્મ કચ્છ જિલ્લાના મુખ્યમથક ભુજ ખાતે થયો હતો.
અભ્યાસ
એમણે વર્ષ ૧૯૨૯માં મુંબઈ યુનિવર્સિટી ખાતેથી વનસ્પતિશાસ્ત્રના વિષયમાં ઉચ્ચ વર્ગમાં તેમ જ પ્રથમ નંબર સાથે સ્નાતક (બી.એસસી.) થયા હતા. એમને મુંબઈ યુનિવર્સિટી તરફથી વધુ અભ્યાસ માટે શિષ્યવૃત્તિઓ તથા ફેલોશીપ એનાયત કરવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ તેઓ ઇંગ્લેન્ડની રોયલ ઈમ્પીરીયલ કૉલેજમાં વધુ સંશોધનો કરી અને ડૉક્ટરેટનો અભ્યાસ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરી ભારત પાછા આવ્યા હતા. .
કારકિર્દી
દેશમાં પરત આવ્યા બાદ તેઓ ભારતની કેન્દ્રિય કપાસ કમિટીમાં વિજ્ઞાની તરીકે જોડાયા હતા. ૧૯૪૧ના વર્ષમાં તેઓ ભારતીય કૃષિ સંશોધન સંસ્થાનમાં વનસ્પતિશાસ્ત્રી તરીકે જોડાયા હતા. આ સમય દરમ્યાન દેશને સ્વતંત્રતા મળી અને તેઓ દિલ્હી યુનિવર્સિટી ખાતે વનસ્પતિશાસ્ત્રનાં સંશોધક બન્યા. લગભગ ૨૨ વર્ષના દીર્ઘકાળ સુધી આ સંસ્થામાં કામગીરી બજાવ્યા પછી ૧૯૫૯ના વર્ષમાં ગુજરાત યુનિવર્સિટી ખાતે વનસ્પતિશાસ્ત્રના અધ્યાપક તરીકે જોડાયા હતા. આ પદ પર સેવા આપતાં તેમણે વનસ્પતિશાસ્ત્રને લગતાં ઘણાં સંશોધનો કર્યા અને દેશ વિદેશમાં ખ્યાતિ મેળવી હતી. ઇંગ્લેન્ડ, હોલેન્ડ, ફ્રાન્સ, જર્મની, સ્વિડન જેવા દેશોમાં જૈવિક સંશોધન ક્ષેત્રની મુલાકતો લઈ માર્ગદર્શન પૂરું પાડ્યું હતું. વર્ષ ૧૯૭૪માં તેમને ભારતીય કૃષિ સંશોધન કાઉન્સિલ દ્વારા કૃષિ-સંશોધનક્ષેત્રે બજાવેલ કામગીરી બદલ રફી મહંમદ કીડવાઈ એવોર્ડ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.
ડૉ. જમશેદજી ચિનોય પરિશ્રમી અને શિસ્તબધ્ધ વૈજ્ઞાનિક હતા. સાદાઈ અને નમ્રતા જેવા ગુણો ધરાવતા આ વૈજ્ઞાનિક મૃદુ સ્વભાવના અને મીતભાષી હતા. એમણે વનસ્પતિ દેહધર્મવિદ્યાના વિષય પર ઘણાં પુસ્તકો પણ લખ્યા હતાં. એમના કાર્ય અને સ્વભાવને કારણે તેઓ સાથીદારો, સહકાર્યકરો અને વિદ્યાર્થીઓમાં પ્રિય રહ્યા હતા. વનસ્પતિશાસ્ત્રના આ જાણીતા અધ્યાપક અને સંશોધકનું અવસાન ૧૨ માર્ચ ૧૯૭૮ના દિવસે થયું હતું. એમણે અનેક કર્તવ્યનિષ્ઠ શિષ્યોની દેશને ભેટ આપી છે. એમના ખેતીના પાક વિષયક સંશોધનોએ ખેડૂતોને અનેક ગણો પાક લેવામાં સફળતા આપી છે.
તરસારા (તા. તળાજા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તળાજા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ડો. જે. જે. ચિનોય
સન્માન
તેમના સન્માનમાં વનસ્પતિશાસ્ત્રીઓને ડૉ. જે.જે. ચિનોય સુવર્ણ ચંદ્રક એનાયત કરાય છે.
તરસારા (તા. તળાજા)
સંદર્ભ
શ્રેણી:તળાજા તાલુકો
ડો. જે. જે. ચિનોય
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક શ્રેણી:૧૯૦૯માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૭૮માં મૃત્યુ
ટપકેશ્વરી મંદિર, ભુજ
thumb|ટપકેશ્વરી દેવી thumb|ટપકેશ્વરી દેવી મંદિર
વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિ
આ ટેકરીઓની હારમાળામાં વિવિધ પ્રકારની વનસ્પતિઓ જોવા મળે છે અને પ્રાણીસૃષ્ટિ વસવાટ કરે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતની ગુફાઓ શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લો શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
કલ્યાણ કડો (તા. જામનગર)
કલ્યાણ કડો (તા. જામનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા જામનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કલ્યાણ કડો ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જામનગર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
એશિયામાં ફૂટબોલ
ફૂટબોલ એશિયામાં સૌથી વધુ પસંદ કરવામાં આવતી રમત છે. એશિયામાં ફૂટબોલનનું સંચાલન asian football confederation કરે છે. જ્યારે વિશ્વમાં ફિફા છે. જે દર ચાર વર્ષે ફિફા ફૂટબોલ વર્લ્ડ કપ નું આયોજન કરે છે.
ઇતિહાસ
આમ તો એશિયામાં સૌ પ્રથમ ફૂટબોલ ચીનમાં રમતો હતો જેનું નામ હતું કુજુ જે હૂબહૂ ફૂટબોલ જેવો જ હતો.
વિશ્વમાં એશિયન ટીમો નું પ્રદર્શન
ફીફા વર્લ્ડ કપમાં હંમેશા યુરોપીયન ટીમોનો જ દબદબો રહ્યો છે. ફીફા વર્લ્ડ ૧૯૯૮ માં સાઉથ કોરિયા ક્વાર્ટર ફાઇનલમાં પહોંચનારી પ્રથમ એશિયન ટીમ હતી.
એશિયન કપ
એશિયન કપ વિશ્વનો બીજા નંબરનો સૌથી જૂનો રમાંતો ખંડીય કપ છે.જે ૧૯૫૬ થી દર ૪ વર્ષે રમાય છે.એશિયન કપમાં કુલ ૨૪ ટીમો ૬ ગ્રુપમાં રમે છે ગ્રૂપ ટોપર અને સેકંડ નંબરની અને બેસ્ટ ૪ થર્ડ પ્લેસ ટીમો ક્વાર્ટર ફાઇનલ માં પ્રવેશે છે.જેમાંથી ૪ સેમી ફાઇનલ અને ૨ ફાઇનલ રમે છે. હવે એશિયન કપ ૨૦૨૩માં ચીન માં રમાસે.૨૦૧૯ માં કતર પ્રથમ વખત જીત્યું હતું. જાપાન સૌથી વધુ ૪ વખત જીત્યું છે.એશિયા કપ રમવા માટે કુલ ૪૬ ટીમો ક્વાલીફિકેશન રાઉન્ડ રમે છે.
એશિયન ચેમ્પિયન્સ લીગ
એશિયન ચેમ્પિયન્સ લીગ એશિયાની ટોપ કક્ષાની લીગ ટુર્નામેન્ટ છે જે એશિયાના બેસ્ટ ક્લબો વચ્ચે રમાઇ છે. જેમાંથી જીતનારી ટીમ ફિફા ક્લબ વર્લ્ડ કપ માટે ક્વાલીફાય થાય છે.આ ટુર્નામેન્ટ માં કુલ ૪૦ ટીમો તેના દેશના કુલ ક્લબ ના છેલ્લા ૪ વર્ષના પોઇન્ટ ના આધારે દરેક દેશમાંથી તેટલા ક્લબો રમે છે જેમ વધુ પોઇન્ટ તેમ વધુ ક્લબ.વધુમાં વધુ ૪ ક્લબ રમી શકે છે. એશિયન ક્લબ કપ બીજા કક્ષાની લીગ ટુર્નામેન્ટ છે.આ ટુર્નાેન્ટમાં પણ ૪૦ ટીમો જ હોય છે પરંતુ આમાં દરેક દેશને મોકો મળે છે.
એશિયન ફૂટબોલ કન્ફેડરેશન
એશિયન ફૂટબોલ કન્ફેડરેશન માં હાલ કુલ ૪૭ સભ્યો દેશ છે.જેમાં કુલ ૫ ભાગ પડે છે.
SAFF = સાઉથ એશિયન ફૂટબોલ ફેડરેશન જેમાં ભારત, નેપાળ, ભૂટાન, શ્રી લંકા
, પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, માલદીવ સમાવેશ થાય છે.
AFF = આશિયન ફૂટબોલ ફેડરેશન જેમાં બ્રુનેઇ,કમ્બોડિયા,ઓસ્ટ્રેલિયા,ઈન્ડોનેશિયા,મલેશિયા,થાઇલેન્ડ,મ્યાનમાર, ફિલિપાઈન્સ,સિંગાપુર,વિએટનામ,તિમોર લીસ્ટ.
EAFF = ઈસ્ટ ફૂટબોલ ફેડરેશન જેમાં જેમાં ચીન,ચાઇનીસ તાઇપેઇ,ગુઆમ,હોંગ કોંગ,જાપાન,સાઉથ કોરિયા,નોર્થ કોરિયા,મકાઉ,મંગોલિયા,નોર્ધન મારિયાના આઈલેન્ડ.
CAFA = સેન્ટ્રલ એશિયન ફૂટબોલ ફેડરેશન જેમાં અફઘાનિસ્તાન,ઈરાન,તજીકિસ્તાન,ઉઝબેકિસ્તાન,તુર્કમેનિસ્તાન,kyrgyzstan,
WAFA = વેસ્ટસ્ટ એશીયન ફૂટબોલ ફેડરેશન જેમાં ઓમાન,uae,સાઉદી અરેબિયા,કુવૈત,જોર્ડન,લેબનોન,બહરાઈન,પેલેસ્ટાઈન,કતર, યેમેન,સીરિયા.
ઓસ્ટ્રેલિયા એશિયન ખંડ માં ન આવતો હોવા છતાં પણ એશિયન ફૂટબોલ કન્ફેડરેશન નો ભાગ છે. જ્યારે ઇઝરાયેલ એશિયા ખંડમાં આવતો હોવા છતાં યુરોપીયન ફૂટબોલ કન્ફેડરેશન નો ભાગ છે.
સંદર્ભ
૧.એશિયન ફૂટબોલ કન્ફેડેરેશન
લિલવા ઠાકોર
લિલવા ઠાકોર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે. લિલવા ઠાકોર ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:ઝાલોદ તાલુકો
બસ્તી
બસ્તી ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના  બસ્તી જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશનાં શહેરો
દુકાળ
જ્યારે એક દુકાળ (અથવા દુષ્કાળ ) મહિનાઓ અથવા વર્ષોની અવધિ માટે લંબાય છે ત્યારે એક ક્ષેત્રમાં પાણીના પુરવઠાની ઊણપ નોંધાય છે. કોઈ વિસ્તારમાં સરેરાશ વરસાદ કરતાં સતત ઓછો વરસાદ થયા છે ત્યારે ત્યાં દુષ્કાળ સર્જાય છે. તેની અસરગ્રસ્ત ક્ષેત્રના જૈવિક તંત્ર અને ખેતી પર એક વાસ્તવિક અસર જોઈ શકાય છે. દુકાળો કેટલાંય વર્ષો સુધી રહી શકે છે, તેમ છતાં ટૂંકો પણ તીવ્ર દુકાળ મહત્ત્વપૂર્ણ હાનિનું કારણ બની શકે છે અને સ્થાનિક અર્થતંત્રને નુકસાન પહોચાડી શકે છે.
આ વૈશ્વિક ઘટનાથી ખેતી પર વ્યાપક પ્રભાવ પડે છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રનો અંદાજો છે કે યુક્રેનના કદ જેટલો ફળદ્રુપ જમીનનો વિસ્તાર દુકાળ, વનનાબૂદી અને વાતાવરણીય અસ્થિરતાને કારણે દરેક વર્ષે ગુમાવતા જઈએ છીએ. દુકાળનો લાંબા સમય સુધીનો સમયગાળો સામૂહિક સ્થળાંતર માટે એક મુખ્ય પરિબળ બને છે અને આફ્રિકાના હોર્ન અને સાહેલમાં થતાં સંખ્યાબંધ સતત ચાલુ રહેતા સ્થળાંતર અને અન્ય માનવીય સંકટોમાં એક મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
પરિણામો
દુકાળના ગાળાઓમાં મહત્ત્વપૂર્ણ પર્યાવરણીય, ખેતી, આરોગ્ય, આર્થિક અને સામાજિક પરિણામો મળી શકે છે. તેની સંવેદનશીલતા અનુસાર અસર બદલાતી રહે છે. ઉદાહરણ માટે, ખેતીમાંથી કુટુંબ માટે અનાજ મેળવતા ખેડૂતો દુકાળ દરમિયાન સ્થળાંતર કરવાનું વધુ પસંદ કરે છે કારણ કે તેમની પાસે ખોરાકના વૈકલ્પિક સ્ત્રોતો હોતા નથી. મુખ્ય ખોરાકના સ્રોત તરીકે આજીવિકા ધરાવતી ખેતી પર આધારિત ક્ષેત્રો સાથેની જનસંખ્યા દુકાળથી અછત સર્જતી પરિસ્થિતીથી વધુ સંવેદનશીલ હોય છે.
દુકાળ પાણીની ગુણવત્તાને ઓછી કરી શકે છે, કારણ કે પાણીનું ઓછું વહેણ પાણીમાં ભળતાં પ્રદુષકોને ઘટાડે છે અને બાકી રહેલાં પાણીના સ્રોતમાં દૂષિતતા વધારે છે. દુકાળનાં સામાન્ય પરિણામોમાં આ બાબતોનો સમાવેશ થાય છે:
વૈશ્વિક સ્તરે
દુનિયાના મોટા ભાગના વિસ્તારોમાં દુકાળ આબોહવાની એક સામાન્ય અને આવર્તક લાક્ષણિકતા છે. તેનું પ્રાચીન દસ્તાવેજોમાંના ગીલ્ગામેશ નામના મહાકાવ્યમાં આ દસ્તાવેજીકરણ કરવામાં આવ્યું છે અને તેનું જોડાણ જોસેફના આગમનની બાઈબલની વાર્તા સાથે કરવામાં આવ્યું હતું અને પછી પ્રાચીન ઈજિપ્તના હિજરતીઓ સાથે કરવામાં આવ્યું હતું. ઈ.સ.પૂ. 9500 ચીલીમાં શિકારી- એકત્રિત થઈને સ્થળાંતરની ઘટના સાથે જોડાવામાં આવ્યું છે, એવી રીતે 135,000 વર્ષ પહેલાં આફ્રિકાની બહાર અને દુનિયાના બાકીના ભાગોમાં પ્રારંભિક માનવીએ જેમ હિજરત કરી હતી.
આધુનિક લોકો સિંચાઈ અને પાકની ફેરબદલી દ્વારા દુકાળની મોટાભાગની અસર અસરકારકપણે ઓછી કરી શકે છે. આધુનિક યુગમાં હંમેશા વધતી વસ્તી ગીચતા દ્વારા ઉત્તેજિત બનતાં, દુકાળમાંથી બહાર આવવાની પૂરતી રણનીતિને વિકસવવામાં નિષ્ફળતા એક ગંભીર માનવીય ખર્ચનું વહન કરે છે.
પ્રદેશો
આફ્રિકાના હોર્નમાં આવર્તક દુકાળ રણીકરણ માટે મુખ્ય પરિબળ બની ગંભીર જૈવિક ભારે ઉત્પાતનું સર્જન કરે છે, જેનાથી પ્રેરિત વ્યાપક ખોરાકની અછતનું સર્જન થયું છે અને તે હજી પણ આવર્તક છે. હોર્નના ઉત્તર-પશ્ચિમે, ડારફર તેના પાડોશી સુદાન સાથે ઘર્ષણમાં છે, ઉપરાંત ચાદને પણ અસર કરે છે, દશકાઓના દુકાળ તેમાં ઈંધણ પૂરું પાડે છે, ડારફર સંઘર્ષના કેટલાંક કારણોમાં દુકાળ, રણીકરણ અને વધુ પડતી વસ્તીનું સામૂહિક જોડાણ છે, કારણ કે અરબ બાગ્રા રખડુઓ પાણીની શોધમાં જ્યાં મોટા ભાગે બિન-અરબ ખેડૂતો દ્વારા જમીન રોકાયેલી છે ત્યાં વધુ દક્ષિણ તરફ તેમના પશુધનને લઈ જાય છે.
2005માં, એમેઝોન તટપ્રદેશના ભાગોએ 100 વર્ષોમાં સૌથી ખરાબ દુકાળનો અનુભવ કર્યો. વુડ્ઝ હોલ રિસર્ચ સેન્ટર પરિણામો નોંધતાં 23 જુલાઈ 2006ના રોજ પ્રકાશિત લેખેમાં દર્શાવ્યું છે કે વન તેની હાલની સ્થિતિમાં દુકાળના માત્ર ત્રણ વર્ષ સુધી અસ્તિત્વ ધરાવી શકશે. બ્રાઝિલીયન નેશનલ ઈન્સ્ટીટ્યુટ ઓફ એમેઝોનીયન રિસર્ચના વૈજ્ઞાનિકોએ આ લેખમાં દલીલ કરી છે કે આ દુકાળ પ્રતિક્રિયા, ક્ષેત્રીય વાતાવરણ પર વનનાબૂદીના પ્રભાવની સાથે જોડાઈ, એક "ટોચના બિંદુ" તરફ પ્રેરિત કરે છે, જ્યાંથી આ ઉલટાવી ન શકાય તેવી મૃત્યુની શરૂઆત થશે. તેનાથી એ નિષ્કર્ષણ નીકળે છે કે વરસાદ લાવતાં વનો દુનિયાની આબોહવા માટે ભારે ઉત્પાતના પરિણામો સાથે ઘાસવાળું વૃક્ષો વગરનું મેદાનઅથવા રણમાં પરિવર્તિત થવાના કાંઠા પર છે. WWF અનુસાર, આબોહવામાં પરિવર્તન અને વનનાબૂદીનું યુગ્મિકરણ મૃત વૃક્ષોની સૂકા થવાની અસરમાં વધારો કરે છે જે જંગલોમાં આગના કિસ્સાને ઈંધણ પૂરું પાડે છે.
અત્યાર સુધી ઓસ્ટ્રેલિયાનો સૌથી મોટો હિસ્સો રણ અથવા અર્ધ-શુષ્ક જમીનો સામાન્યપણે અંતરિયાળ વિસ્તાર તરીકે જાણીતો છે. ઓસ્ટ્રેલિયા અને અમેરિકાના સંશોધકો દ્વારા 2005ના એક અભ્યાસમાં અંતરિયાળ વિસ્તારમાં વનનાબૂદીકરણનું સંશોધન કર્યું, અને સૂચવ્યું કે એક સમજૂતી માનવીય વસાહત સાથે સંબંધિત હતી જેઓ લગભગ 50,000 વર્ષો પહેલાં આવ્યાં હતાં. વસાહતીઓ દ્વારા નિયમિત બાળવાની ક્રિયા, ઓસ્ટ્રેલિયાના અંતરિયાળ વિસ્તાર સુધી વરસાદ પહોચતો અટકાવતા હતા. જૂન 2008માં તે જાણીતું બન્યું કે વિશેષજ્ઞની ટુકડીએ લાંબા સમય માટે ચેતવણી આપી હતી કે જો ઓક્ટોબર સુધી પૂરતું પાણી ન મળે તો સમગ્ર મુર્રેય-ડાર્લીંગ તટપ્રદેશને કદાચ બદલી ન શકાય, તેવી ગંભીર જૈવિક તંત્રને હાનિ થઈ શકે છે. એક સરકારી કમિશન અહેવાલે 6 જૂલાઈ, 2008ના રોજ કર્યું કે ઓસ્ટ્રેલિયા વધુ ગંભીર દુકાળનો અનુભવ કરી શકે છે અને તેવું ભવિષ્યમાં વધુ વખત બની શકે છે. વર્ષ 2007ના ઓસ્ટ્રેલિયાના પર્યાવરણ વિદ્ ટિમ ફ્લાન્નેરીએ અનુમાન કર્યું કે જ્યાં સુધી પશ્ચિમી ઓસ્ટ્રેલિયામાં પર્થ ચમત્કારીક પરિવર્તન નહીં લાવે તો એક નીતિભ્રષ્ટ શહેર તેની જનસંખ્યાની નિભાવણી માટે વધુ પાણી ન હોવાનું દુનિયાનું પ્રથમ ભૂતિયું મહાનગર બની રહેશે.
પૂર્વી આફ્રિકાએ તાજેતરમાં પાક અને પશુધનના નાશની સાથે, તેના દશકામાંનો સૌથી ખરાબ દુકાળનો સામનો કર્યો. યુ.એન. વર્લ્ડ ફૂડ પ્રોગ્રામે તાજેતરમાં કહ્યું કે લગભગ 4 મિલિયન કેન્યાની પ્રજાને તાત્કાલિક ખોરાકની જરૂરત છે.
કારણો
સામાન્ય રીતે, વરસાદ વાતાવરણમાં પાણીની વરાળની માત્રા સાથે, પાણીની વરાળ ધરાવતાં હવાના કદના ઉપર તરફના દબાણ સાથે સંયુક્ત રીતે જોડાયેલો છે. જો આ બંનેમાંથી કોઈ પણ એકનું પ્રમાણ ઓછું થાય તો તેનું પરિણામ દુકાળ આવે છે. આ ઉચ્ચ દબાણ પ્રણાલી, પવનો સમુદ્ર સંબંધિત હવાના કદને લઈ જવાને બદલે ખંડીય પ્રમાણમાં લઈ જાય છે (એટલે કે પાણીનું પ્રમાણ ઓછું થાય છે), અને ઊંચા દબાણના ક્ષેત્રની આસપાસ કાંઠો વિકસાવે છે જે કોઈ એક ચોક્કસ ક્ષેત્રની પર વરસાદ પડતો અથવા ગડગડાટ સાથે તોફાન ઉદ્દભવતું અટકાવે છે અથવા તેનો બચાવ કરે છે. સમુદ્રી અને વાતાવરણીય મોસમ ચક્રો જેમ કે El Niño-Southern Oscillation (ENSO) પ્રશાંત તટ અને ઓસ્ટ્રેલિયાની સાથે અમેરિકા માટે દુકાળ સર્જતું એક નિયમિત આવર્તક પાસું છે. ગનસ, જર્મસ અને સ્ટીલના લેખક જેરીડ ડાયમન્ડ ઓસ્ટ્રેલિયાની આબોહવાના નમૂનાઓ પર એક કરતાં વધુ વર્ષ ENSO ચક્રોની વેરાન અસર જુએ છે. તેનું એક મુખ્ય કારણ આપે છે કે ઓસ્ટ્રેલિયાના આદિવાસીઓ ખેતીને સ્વીકારવાને બદલે એક શિકારી-એકત્રિત સમાજ બની રહ્યા છે. અન્ય હવામાન તીવ્ર દોલનો નોર્થ એટલાન્ટિક ઓસીલેશન તરીકે ઓળખાય છે, જે ઉત્તરપૂર્વ સ્પેનમાં દુકાળ સાથે જોડાયેલો છે.
માનવીય પ્રવૃત્તિ જેમ કે વધુ પડતી ખેતી, અત્યાધિક સિંચાઈ, વનનાબૂદીકરણ અને જમીનનું ધોવાણની વિરોધાભાસી અસર જમીનની પાણી રોકવાની અને ગ્રહણ કરવાની ક્ષમતા પર સીધી જ રીતે ઉત્તેજિત પાસાઓ દ્વારા ક્રિયાપ્રતિક્રિયા કરી શકે છે. જ્યારે આ તેમની મર્યાદામાં સાપેક્ષ રીતે અલગ થઈ શકે છે, ત્યારે વૈશ્વિક આબોહવામાં પરિવર્તન લાવતી પરિણામી પ્રવૃત્તિઓ સમગ્ર વિશ્વ અને ખાસ કરીને વિકાસશીલ દેશોમાં ખેતી પર એક નક્કર અસર સાથે અપેક્ષિત દુકાળ સ્થિતીનું સર્જન કરે છે. સમગ્ર રીતે, વૈશ્વિક ગ્લોબલ વોર્મિંગ દુનિયાના વરસામાં વધુ વરસાદનું પરિણામ આપશે. કેટલાંક વિસ્તારોમાં દુકાળની સાથે પૂર અને જમીનના ધોવાણમાં વધારો થશે. વિરોધાભાસ એ છે કે ગ્લોબલ વોર્મિંગ માટે સૂચવવામાં આવેલાં કેટલાંક ઉપાયો વધુ સક્રિય તકનીકો પર કેન્દ્રિત છે, તેમાંની એક અવકાશી તડકામાં વાપરવામાં આવતી છત્રી દ્વારા સોરલ કિરણોત્સર્ગનું વ્યવસ્થાપનનો ઉપયોગ કરવો, આમ કરવાથી કદાચ દુકાળની તકો વધી જાય.
દુકાળના પ્રકારો
જેમ એક દુકાળ ચાલુ રહે છે, તેમ તેની આસપાસની પરિસ્થિતી ક્રમશઃ કથળતી રહે છે અને તેની અસર સ્થાનિક વસ્તી પર ક્રમશઃ વધતી રહે છે. લોકો દુકાળને ત્રણ મુખ્ય રીતે વ્યાખ્યાયિત કરે છેઃ
આ પણ જુઓ
ક્ષેત્રીય
લાક્ષાગૃહ
લાક્ષાગૃહ એક પ્રાચીન ભવન છે જેનો ઉલ્લેખ પ્રાચીન ગ્રંથ મહાભારતમાં વેદવ્યાસ દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. કૌરવો દ્વારા પાંડવોનું કાસળ કાઢવાના એક ષડયંત્ર અંતર્ગત આ લાક્ષાગૃહનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું. મામા શકુની આ ષડયંત્રના મુખ્ય સૂત્રધાર હતા. બાદમાં રાત્રે આગ લગાડીને આ ભવન સળગાવી દેવાયું હતું, પરંતુ પાંડવોને આ ષડયંત્રની અગાઉથી જ્ જાણ થઈ જવાથી અગાઉથી જ બચીને નીકળી ગયા ગયા હતા. જે સ્થળે લાક્ષાગૃહ હતું તે સ્થળ હાલ ઉત્તર પ્રદેશમાં વરણાવત કે બરનાવા તરીકે ઓળખાતા વિસ્તારમાં આવેલું છે. અહીં એક સુરંગ છે જે હિડન નદીના કિનારે ખૂલે છે. પાંડવો આ સુરંગ દ્વારા જ બચીને બહાર નીકળી ગયા હોવાનું માનવામાં આવે છે.
ઇતિહાસ
આ સ્થળનો ઇતિહાસ અંદાજીત ૫૦૦૦થી વધુ વર્ષ જૂનો છે અને પાંડવોની સાથે સંકળાયેલો છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં મેરઠથી લગભગ ૩૫ કિ.મી. દૂર મેરઠ-બડૌત માર્ગ પર બાગપત જિલ્લાનો બરનાવા તાલુકો આવેલો છે. ઐતિહાસિક માન્યતા મુજબ આની સ્થાપના રાજા અહિબારન તોમરે કરી હતી. આ સ્થળ પર જ મહાભારત સમયનું લાક્ષાગૃહ આવેલું છે. યુદ્ધ ન થાય તે માટે શ્રીકૃષ્ણની સલાહથી પાંડવોએ માત્ર પાંચ ગામો પાનીપત, સોનીપત, બાગપત, તિલપત અને વરુપત (વાણાવૃત અથવા બરનાવા) માગ્યા હતા, પણ કૌરવોએ સોયની અણી જેટલી જમીન પણ પાંડવોને આપવાની ના પાડી દીધી હતી. પાંડવોનું હંમેશ માટે કાસળ કાઢી નાખવા કૌરવોએ એક યોજના બનાવી અને હાલનું બરનાવા છે તે સ્થળે લાક્ષાગૃહનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું અને પાંડવોને જીવતા જ સળગાવી દેવાની યોજના હતી. વિદુરની સમજદારીથી પાંડવોને અગાઉથી જ આ ષડયંત્રની ભાળ મળી ગઈ અને લાક્ષાગૃહમાંથી સુરંગ દ્વારા સલામત રીતે ભગી જવામાઆં સફળ થવાથી પાંડવોની જાન બચી ગઈ હતી. તે સુરંગ આજે પણ આ સ્થળે આવેલી છે.
વર્તમાન સ્થિતિ
બરનાવાની દક્ષિણે લગભગ ૧૦૦ ફૂટ ઊંચો અને ૩૦ એકરમાં ફેલાયેલો મહાભારતકાળના લાક્ષાગૃહનો ટીંબો હવે માત્ર ભજ્ઞ અવશેષના રુપમાં છે. ટીંબાની પાસે પાંડવોનો કિલ્લો પણ છે. આ કિલ્લામાં ઘણી બધી પ્રાચીન મૂર્તિઓ વિદ્યમાન છે. હાલમાં આ સ્થળ ગુરુકુળ આશ્રમ અને ગૌશાળાનું પણ નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે. આ પ્રાચીન અવશેષની દેખરેખ રાખવાની જવાબદારી ભારત સરકારના પુરાતત્વ વિભાગ દ્વારા નિભાવવામાં આવે છે.
આવાગમન
સામાન્ય રીતે લાક્ષાગૃહ અને પાંડવોનો કિલ્લો યાત્રીકો માટે હંમેશ ખ્Uલ્લો રહે છે પણ ખાસ કરીને ફાગણ માસમાં અહીં મોટો મેળો ભરાય છે જેમાં દૂર-દૂરથી મોટી સંખ્યામાં યાત્રીઓ આવે છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં આવેલા આ પ્રાચીન સ્થળે જવા માટે સર્વપ્રથમ મેરઠ પહોચવાનું રહે છે. ત્યાંથી બડૌત રોડ થઈને પોતાના વાહન, ખાનગી વાહનો કે બસ દ્વારા બરનાવા પહોચી શકાય્ છે. બરનાવા મેરઠથી ૩૫ કિ.મી. દૂર છે અને વાહનમાં લગભગ એકાદ કલાકનો રસ્તો છે. આ ઉપરાંત દિલ્લીથી શામલી રોડ થઈને બડૌત પહોચીને પઆણ બરનાવા જઈ શકાય્ છે. આ જ્ રસ્તે પરત ફરી શકાય છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:મહાભારત શ્રેણી:ઐતિહાસિક સ્થળો
ગંઢેર (તા. ભુજ)
ગંઢેર ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભુજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
સંસ્કૃતિ (સામયિક)
સંસ્કૃતિ સામયિક ગુજરાતી ભાષાના જાણીતા સાહિત્યકાર ઉમાશંકર જોશી દ્વારા માસિક સ્વરુપે જાન્યુઆરી ૧૯૪૭થી ડિસેમ્બર ૧૯૮૪ સુધી પ્રગટ થતુ હતું. આ સામયિક મુખ્યત્વે સાહિત્ય, કળા, કેળવણી, ધર્મ, સાંપ્રત રાજકારણ અને અર્થકારણ જેવા વિષયોને આવરી લેતા લેખો પ્રકાશીત કરતુ હતું. મોટાભાગનાં અંકોની શરુઆત સંપાદક અને તંત્રી ઉમાશંકર જોશીના અગ્રલેખથી થતી હતી. સામયિકના મુખ્ય વિભાગોમાં 'સ્વાધ્યાય અને સમિક્ષા', 'પત્રમ્ પુષ્પમ્' અને 'અર્ધ્ય' જેવા વિભાગો રહેતા હતાં. આ માસિકમાંથી પ્રસિદ્ધ થયેલ લેખોનું સંકલન કરીને 'ઉઘાડી બારી' (૧૯૫૯) અને 'શિવસંકલ્પ' (૧૯૭૮) જેવા ગ્રથો પ્રકાશીત થયા હતાં. સંસ્કૃતિમાં ઉમાશંકર જોષી દ્વારા વિવિધ વિચાર આંદોલનો, સંમેલનો, પરિષદો, સમારોહો અને મહોત્સવોને લગતા લેખોનો પણ સમાવેશ થતો હતો. આ ઉપરાંત વિવિધ ક્ષેત્રોનાં જાણીતાં વ્યક્તિઓ વિષેની અવસાન નોંધો, અભિવાદન નોંધો અને ચરિત્રનોંધોનું પણ આલેખન થતુ હતું. ‘સંસ્કૃતિ’માં ‘જિપ્સીની આંખે’ (કિશનસિંહ ચાવડા – ‘જિપ્સી’), ‘ધર્માનુભવની સ્મરણયાત્રા’ (કાકાસાહેબ), ‘ચોપાટીને બાંકડેથી’ (ચુનીલાલ મડિયા), ‘ગુજરાતી સમાજનાં વહેણો’ (ડૉ. સુમન્ત મહેતા) અને સ્વામી આનંદના પ્રથમ વાર જ પ્રકાશિત થતાં ચરિત્રાત્મક લખાણો જેવી અનેક મહત્ત્વની લેખમાળાઓ રજૂ થતી હતી.
બાહ્ય કડી
શ્રેણી: સાહિત્ય શ્રેણી: ગુજરાતી સામયિકો
પીઠડ
પીઠડ  અથવા  પીઠડ માતા હિંદુ ધર્મના એક દેવી છે. તેમનો જન્મ હાલના જામનગરના હાલાર પંથકમાં ચારણ જ્ઞાતિના સોયાબાટી ને ઘરે થયો હતો. તેઓ નવ જોગીનીઓ માના એક ગણાય છે માન્યતાઓ પ્રમાણે તેઓ પાર્વતીનો અવતાર હતા.
ચારણી સાહિત્ય અને લોક કથાઓમાં તેમના અનેક ચમત્કારો ની કથાઓ જોવા મળે છે. ગુજરાત ના ઘણા સ્થાનોમાં તેઓ પૂજાય છે. ગુજરાતના ઘણા કુળોના તેઓ કુળદેવી છે.
ઠળીયા (તા. તળાજા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તળાજા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:તળાજા તાલુકો
બદાયૂં
બદાયૂં ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના બદાયૂં જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશનાં શહેરો
બિગ બેંગ
thumb|બ્રહ્માંડના એક સપાટ ભાગના વિસ્તરણનું કલાત્મક દ્રશ્ય બ્રહ્માંડનો જન્મ એક મહાન વિસ્ફોટના પરિણામે થયો હતો. જેને મહાવિસ્ફોટ સિદ્ધાંત અથવા બિગ બેંગ થિયરી કહેવામાં આવે છે. જે મુજબ લગભગ બાર થી ચૌદ અબજ વર્ષ પહેલાં આખું બ્રહ્માંડ અણુ એકમના રૂપમાં હતું. માનવ સમય અને અવકાશ જેવા કોઈ ખ્યાલ તે સમયે અસ્તિત્વમાં નહોતા. આ થિયરી મુજબ, આશરે ૧.૪ અબજ વર્ષો પહેલા આ વિસ્ફોટથી અપાર ઉર્જા ઉત્સર્જિત થાય છે. આ ઉર્જા એટલી વધારે હતી કે આ અસરને કારણે આજ સુધી બ્રહ્માંડનો ફેલાવો ચાલુ જ છે. બધી માન્યતાઓ એક જ ઘટના દ્વારા વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જેને મહાવિસ્ફોટ થિયરી કહેવામાં આવે છે. મહાવિસ્ફોટ નામના આ મહાન વિસ્ફોટના માત્ર ૧.૮૩ સેકન્ડ અંતરાલ પછી સમય, અવકાશની વર્તમાન માન્યતાઓ અસ્તિત્વમાં આવી હતી. ભૌતિકશાસ્ત્રના નિયમો લાગુ થવા લાગ્યા. ૧.૩૪ મી સેકન્ડમાં, બ્રહ્માંડ ૧૦૩૦ વખત ફેલાયું હતું અને ક્વોક્સ, લેપટોન અને ફોટોનનો ગરમ પદાર્થ બની ગયો હતો. ૧.૪ સેકન્ડમાં, ક્વાર્ક્સ મળીને પ્રોટોન અને ન્યુટ્રોન બનાવવાનું શરૂ કર્યું અને બ્રહ્માંડ થોડુંક ઠંડુ થઈ ગયું. હાઈડ્રોજન, હિલીયમ વગેરેનું અસ્તિત્વ બનવા માંડ્યું અને અન્ય તત્વો બનવા માંડ્યા.
શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન
દુર્ગાવતી દેવી
દુર્ગાવતી દેવી (દુર્ગા ભાભી) (૭ ઓક્ટોબર ૧૯૦૭ – ૧૫ ઓક્ટોબર ૧૯૯૯) ભારતીય ક્રાંતિકારી અને સ્વતંત્રસેનાની હતા. તેઓ બ્રિટિશ રાજની સામે સશસ્ત્ર લડત ચલાવી રહેલા જૂજ મહિલા ક્રાંતિકારીઓમાંના એક હતા. તેઓ અંગ્રેજ અધિકારી સોન્ડર્સની હત્યા પછી ભગતસિંહ સાથે ટ્રેનમાં નાસી છૂટવાની ઘટનાથી જાણીતા બન્યા હતા, અને તેઓ ક્રાંતિકારી ભગવતીચરણ વોહરાના પત્નિ હતા, તેથી હિંદુસ્તાન રીપબ્લિકન એશોસિયેશનના અન્ય સભ્યો તેમને ભાભી કહીને સંબોધતા હતા અને આમ તેઓ ક્રાંતિકારીઓમાં દુર્ગા ભાભી વડે જાણીતા બન્યા હતા.
જીવન
તેમનો જન્મ પિતા બાંકે બિહારીલાલ ભટ્ટ, વડનગરા નાગરને ત્યાં ૭ ઓક્ટોબર ૧૯૦૭ના રોજ થયો હતો. તેમના પિતા એક નિવૃત્ત જજ હતાં. દુર્ગાદેવીની માતા દુર્ગાદેવીના નાનપણમાં જ અવસાન પામેલા. માતાના અવસાન પછી માત્ર અગિયાર વર્ષની ઉંમરે તેમના લગ્ન ભગવતીચરણ વોહરા, વિસનગરના વતની સાથે થયા હતા. ભગવતી ચરણ વેપારી અને એક ક્રાંતિકારી પણ હતા. તેમના સંબંધો ચંદ્રશેખર આઝાદ, ભગતસિંહ સાથે હતા. તેમણે જ દુર્ગાદેવીને ક્રાંતિના પાઠ ભણાવ્યા હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની શ્રેણી:૧૯૦૭માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૯૯માં મૃત્યુ
ધાર લોહ સ્તંભ
right|thumb|ધાર લોહ સ્તંભના ટુકડાઓ ધાર લોહ સ્તંભ ભારત દેશના મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલ ધાર જિલ્લા ના મુખ્યમથક ધાર શહેર ખાતે આવેલ એક વિધ્વંશ હાલતમાં લોખંડ નો સ્તંભ છે, જેના તમામ ટુકડાઓનું વજન ૭૩૦૦ કિલો જેટલું, એટલે કે દિલ્હી લોહ સ્તંભ કરતાં લગભગ ૧૦૦૦ કિલોગ્રામ જેટલું વધારે છે. તેનું નિર્માણ અને વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્ર વિશે સત્તાવાર રીતે માહિતી નથી, પરંતુ સ્થાનિક સ્ત્રોતો અનુસાર આ ૧૧મી સદી ઈસ્વીસનમાં પરમાર રાજવંશના રાજા ભોજ દ્વારા ઉભો કરવામાં આવેલ વિજય સ્તંભ હતો.
આધુનિક સમયમાં તેના ત્રણ અંશ ૧૫મી સદીમાં બંધાયેલ લાટ મસ્જિદ નજીકના સ્થિત છે. સ્થાનિક હિંદી ઉપભાષામાં લાટનો અર્થ "સ્તંભ" થાય છે અને મસ્જિદનું નામ આ સ્તંભ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. સ્તંભનો ચોથા ભાગનો અંશ ગુમ થયેલ છે. મૂળભૂત રીતે આ સ્તંભ ઉપરની બાજુથી ચુસ્ત સાંકડો અને નીચલા ભાગમાં વધુ પહોળો હતો, જે ઉપલા અંશનું વજન ઉઠાવવા સક્ષમ હતો. સૌથી નીચેના ભાગનો આડો છેદ (ક્રોસ સેક્શન) ચતુર્ભુજી હતો, મધ્ય ભાગનો આડો છેદ ચતુર્ભુજી અને અષ્ટભુજી તેમ જ સર્વોપરી અષ્ટભુજી પરંતુ ઉપલા ભાગનો આડો છેદ નાનો અને ગોળાકાર હતો. એકંદરે આ ત્રણ અંશની કુલ લંબાઈ ૧૩.૨૧ મીટર (૪૩ ફૂટ ૪ ઇંચ), જે સૂચવે છે કે આ સાબુત સ્તંભ દિલ્હીના લોહ સ્તંભ કરતાં બમણી ઊંચાઈ ધરાવતો હતો. જ્યારે આ સ્તંભ ઉભો કરવામાં આવ્યો, તે સમયે કદાચ વિશ્વમાં સૌથી મોટો ચટકા લગાવેલ (ફોર્જ વેલ્ડીંગ) લોહ સ્તંભ રહ્યો હોવો જોઈએ.
ચૌધરી રહમત અલી
ચૌધરી રહમત અલી (૧૬ નવેમ્બર ૧૮૯૭ – ૩ ફેબ્રુઆરી ૧૯૫૧) એક પાકિસ્તાની રાષ્ટ્રવાદી હતા જે પાકિસ્તાનની રચનાના પ્રારંભિક સમર્થકોમાંના એક હતા. દક્ષિણ એશિયામાં અલગ મુસ્લિમ વતન માટે "પાકિસ્તાન" નામ આપવાનો શ્રેય તેમને આપવામાં આવે છે અને સામાન્ય રીતે તેઓ પાકિસ્તાન ચળવળના પ્રણેતા તરીકે ઓળખાય છે.
રહમત અલીનું મુખ્ય યોગદાન ૧૯૩૩માં કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટીમાં કાયદાના વિદ્યાર્થી હતા ત્યારે તેમણે જાહેર કરેલી એક પત્રિકા "નાઉ ઓર નેવર; આર વી ટુ લિવ ઓર પેરીશ ફોરએવર ?" છે જેને "પાકિસ્તાન ઘોષણાપત્ર" તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ પત્રિકા લંડનમાં ત્રીજી ગોળમેજી પરિષદમાં હાજર રહેલા બ્રિટિશ અને ભારતીય પ્રતિનિધિઓને સંબોધવામાં આવી હતી. આ વિચારોને લગભગ એક દાયકા સુધી પ્રતિનિધિઓ અથવા કોઈ રાજકારણીઓની તરફેણ મળી ન હતી. તેમના આ વિચારોને વિદ્યાર્થીઓના વિચારો તરીકે બરતરફ કરવામાં આવ્યા હતા. પરંતુ ૧૯૪૦ સુધીમાં ઉપખંડમાં મુસ્લિમ રાજકારણ દ્વારા તેમના વિચારોને અનુમોદન આપવામાં આવ્યું હતું, જેના કારણે ઓલ ઇન્ડિયા મુસ્લિમ લીગનો લાહોર ઠરાવ થયો હતો, જેને તરત જ પ્રેસમાં "પાકિસ્તાન ઠરાવ" તરીકે ઓળખવામાં આવ્યો હતો.
પાકિસ્તાનની રચના બાદ રહમત અલી એપ્રિલ ૧૯૪૮માં ઈંગ્લેન્ડથી પાછા ફર્યા હતા અને દેશમાં રહેવાની યોજના બનાવી રહ્યા હતા, પરંતુ તેમનો સામાન જપ્ત કરવામાં આવ્યો હતો અને વડા પ્રધાન લિયાકત અલી ખાને તેમને દેશ બહાર હાંકી કાઢ્યા હતા. ઓક્ટોબર ૧૯૪૮માં રહમત અલી ખાલી હાથે ઇંગ્લેન્ડ પાછા ફર્યા હતા અને ૩ ફેબ્રુઆરી ૧૯૫૧ના રોજ કેમ્બ્રિજમાં નિરાધાર અને એકલવાયી હાલતમાં તેમનું અવસાન થયું હતું. તેમના અંતિમ સંસ્કારનો ખર્ચ ઇમેન્યુઅલ કોલેજ, કેમ્બ્રિજ દ્વારા તેના માસ્ટરની સૂચનાથી કરવામાં આવ્યો હતો. ૨૦ ફેબ્રુઆરી ૧૯૫૧ ના રોજ કેમ્બ્રિજ સિટી કબ્રસ્તાનમાં તેમને દફનાવવામાં આવ્યા હતા.
શિક્ષણ અને કારકિર્દી
રહમત અલીનો જન્મ નવેમ્બર ૧૮૯૭માં બ્રિટિશ ભારતમાં પંજાબના હોશિયારપુર જિલ્લાના બાલાચૌર શહેરમાં પંજાબી ગુર્જર પરિવારમાં થયો હતો. ૧૯૧૮માં ઇસ્લામિયા કોલેજ, લાહોરમાંથી સ્નાતક થયા બાદ તેઓ કાયદાનો અભ્યાસ કરવા માટે પંજાબ યુનિવર્સિટીમાં જોડાયા હતા. ૧૯૩૦માં તેઓ ઇંગ્લેન્ડ ગયા હતા જ્યાં ૧૯૩૧માં તેમણે ઇમેન્યુઅલ કોલેજ કેમ્બ્રિજમાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો. તેમણે કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટીમાંથી ૧૯૩૩માં બીએ અને ૧૯૪૦માં એમએ ની ડિગ્રી મેળવી હતી. ૧૯૩૩માં તેમણે એક પત્રિકા "નાઉ ઓર નેવર; આર વી ટુ લિવ ઓર પેરીશ ફોરએવર ?" પ્રકાશિત કરી હતી, જેમાં પહેલી વાર પાકિસ્તાન શબ્દનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. ૧૯૪૬માં તેમણે ઈંગ્લેન્ડમાં પાકિસ્તાન રાષ્ટ્રીય ચળવળની સ્થાપના કરી હતી. ૧૯૪૭ સુધી તેમણે દક્ષિણ એશિયા માટેના તેમના વિઝન વિશે વિવિધ પુસ્તિકાઓ પ્રકાશિત કરવાનું ચાલુ રાખ્યું હતું. ભારતના ભાગલા દરમિયાન થયેલી સામૂહિક હત્યાઓ અને સામૂહિક સ્થળાંતરને કારણે તેમનો મોહભંગ થયો હતો. તેઓ ભાગલા દરમિયાન થયેલી હિંસા માટે બન્ને દેશો વચ્ચેની સીમા વહેંચણીની ખામીઓને જવાબદાર માનતા હતા.
દર્શન
અલીના લખાણો, મોહમ્મદ ઇકબાલ અને અન્ય લોકો ઉપરાંત, પાકિસ્તાનની રચના માટે મુખ્ય ઉત્પ્રેરક હતા. તેમણે બંગાળ વિસ્તારમાં મુસ્લિમ વતન માટે "બાંગિસ્તાન" અને ડેક્કન (દક્ષિણ)માં મુસ્લિમ વતન માટે "ઓસ્માનિસ્તાન" નામ આપ્યું હતું. તેમણે વિવિધ ધર્મોના દક્ષિણ એશિયાના નામ તરીકે દિનિયાનું સૂચન પણ કર્યું હતું.
'પાકિસ્તાન'ની કલ્પના
૧૯૩૨માં અલી ૩ હમ્બરસ્ટોન રોડ પર આવેલા કેમ્બ્રિજના એક મકાનમાં રહેવા ગયા હતા. આ ઘરના એક રૂમમાં જ તેણે પહેલી વાર 'પાકિસ્તાન' શબ્દ લખ્યો હોવાનું કહેવાય છે. પાકિસ્તાન શબ્દના પ્રયોજન સંબંધિત અનેક અહેવાલો છે. એક મિત્ર અબ્દુલ કરીમ જબ્બારના જણાવ્યા અનુસાર, આ નામ ત્યારે આવ્યું જ્યારે અલી ૧૯૩૨માં રહમત અલી તેમના મિત્રો પીર અહેસાન-ઉદ-દીન અને ખ્વાજા અબ્દુલ રહીમ સાથે થેમ્સ કિનારે ચાલતા હતા. અલીની સેક્રેટરી મિસ ફ્રોસ્ટના જણાવ્યા અનુસાર, લંડનની બસની સવારી કરતી વખતે તેમને આ વિચાર આવ્યો હતો.
સર મોહમ્મદ ઇકબાલે જણાવ્યું હતું કે રહમત અલી ૧૯૩૦ માં પ્રથમ ગોળમેજી પરિષદ માટે ત્યાં હતા ત્યારે લંડનમાં તેમની મુલાકાત લીધી હતી અને તેમને પૂછ્યું હતું કે તેમણે અલ્હાબાદમાં પ્રસ્તાવિત મુસ્લિમ રાજ્યની સરકારને શું કહેશે. ઇકબાલે તેમને કહ્યું કે તે તેને પ્રાંતોના નામ પર આધારિત સંક્ષિપ્ત શબ્દ તરીકે "પાકિસ્તાન" કહેશે.
૨૮ જાન્યુઆરી, ૧૯૩૩ના રોજ અલીએ "નાઉ ઓર નેવર; શીર્ષક વાળી પત્રિકામાં આ વિચાર વ્યક્ત કર્યો હતો. ભારતના પાંચ ઉત્તરીય એકમો એટલે કે પંજાબ, ઉત્તર-પશ્ચિમ સરહદી પ્રાંત (અફઘાન પ્રાંત), કાશ્મીર, સિંધ અને બલુચિસ્તાન નો ઉલ્લેખ કરતાં તેમણે 'પાકસ્તાન' શબ્દ પ્રયોજ્યો હતો. ઉચ્ચારણને સરળ બનાવવા માટે (અફઘાન-એ-સ્તાનની જેમ) એક આઇ ઉમેરવામાં આવ્યો હતો અને ૧૯૩૩ના અંત સુધીમાં 'પાકિસ્તાન' લોકબોલીમાં પ્રચલિત બની ગયો હતો. અલીએ એમ પણ લખ્યું હતું કે આ પછી "અફઘાનિસ્તાન, ઇરાન અને તુખારિસ્તાનના ત્રણ મુસ્લિમ 'એશિયન' વતન સાથે પુનઃએકીકરણ" કરવામાં આવશે, જે પશ્ચિમ એશિયા સાથે ઉત્તરપશ્ચિમ ભારતના રાજકીય, ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક જોડાણનો સંદર્ભ રહેશે.
ઇતિહાસકાર અકીલ અબ્બાસ જફિરીએ દલીલ કરી છે કે "પાકિસ્તાન" નામની શોધ કાશ્મીર પત્રકાર ગુલામ હસન શાહ કાઝમીએ ૧ જુલાઈ, ૧૯૨૮ના રોજ કરી હતી જ્યારે તેમણે એબોટાબાદમાં સરકાર સમક્ષ એક સાપ્તાહિક અખબાર "પાકિસ્તાન" પ્રકાશિત કરવાની મંજૂરીની માંગ કરતી અરજી રજૂ કરી હતી. આ કદાચ પહેલી વાર હતું, ઉપખંડમાં પાકિસ્તાન શબ્દનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. કહેવામાં આવે છે કે ગુલામ હસન શાહ કાઝમીએ તેમના અખબાર માટે આ નામ અપનાવ્યું તેના ૫ વર્ષ બાદ ચૌધરી રહમત અલી ૧૯૩૩માં પાકિસ્તાન તરીકે સ્વતંત્ર મુસ્લિમ રાજ્યનું નામ સૂચવતા હતા.
રહમત અલીની પત્રિકામાં તેમના સૂચિત 'પાકસ્તાન'ના મુસ્લિમોને 'રાષ્ટ્ર' તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યા હતા, જેણે પાછળથી અખિલ ભારતીય મુસ્લિમ લીગના દ્વિરાષ્ટ્ર સિદ્ધાંતનો પાયો રચ્યો હતો. અલી નું માનવું હતું કે પ્રથમ અને બીજી ગોળમેજી પરિષદોના પ્રતિનિધિઓએ અખિલ ભારતીય ફેડરેશનના સિદ્ધાંતને સ્વીકારીને 'અક્ષમ્ય ભૂલ અને અવિશ્વસનીય વિશ્વાસઘાત' કર્યો હતો. તેમણે માંગ કરી હતી કે ઉત્તર-પશ્ચિમ એકમોના ૩૦ મિલિયન મુસ્લિમોના રાષ્ટ્રીય દરજ્જાને માન્યતા આપવામાં આવે અને તેમને અલગ સંઘીય બંધારણ આપવામાં આવે.
અલીના જીવનચરિત્રકાર કે. કે. અઝીઝ લખે છે, "રહમત અલીએ એકલા આ ઘોષણાપત્રનો મુસદ્દો તૈયાર કર્યો હતો, જેમાં 'પાકિસ્તાન' શબ્દનો સૌ પ્રથમ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો.
સૂચિત નકશા અને નામ
અલીએ ઘણી પત્રિકાઓ પ્રકાશિત કરી હતી જ્યાં તેમણે પોતાને "પાકિસ્તાન રાષ્ટ્રીય ચળવળના સ્થાપક" તરીકે સૂચિબદ્ધ કર્યા હતા, આ પત્રિકાઓમાં અલીએ ઉપખંડના વિવિધ નકશાઓ ઉમેર્યા હતા જેમાં સંભવિત નામો હતા જે નવા સૂચિત રાષ્ટ્ર પાસે તેમના મતે હોઈ શકે છે. હૈદરિસ્તાન, સિદ્દિકિસ્તાન, ફારુકિસ્તાન, મુઇનિસ્તાન, મેપલિસ્ટન, સફિસ્તાન અને નાસારિસ્તાન આમાંના કેટલાક નામ હતા. શ્રીલંકાના નકશા પર સફીસ્તાન અને નાસારિસ્તાન રાષ્ટ્રોની દરખાસ્ત કરવામાં આવી હતી.
તેમના નકશામાં તેમણે ભારતીય ઉપખંડનું નામ બદલીને 'પાકેશિયા' રાખ્યું હતું અને ઘણી વાર 'દિનિયા' તરીકે નામ આપ્યું હતું. દિનિયાનું પ્રતિનિધિત્વ પાકિસ્તાન, ઓસ્માનિસ્તાન (હૈદરાબાદ ડેક્કન અને પડોશી વિસ્તારોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે) અને બાંગિસ્તાન (બંગાળનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે) સાથે કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે પૂર્વ ભારતના પૂર્વ મુસ્લિમ પ્રાંતો પૂર્વ બંગાળ અને આસામને બંગાળી, આસામી અને બિહારી ભાષી મુસ્લિમો માટે સ્વતંત્ર મુસ્લિમ રાજ્ય બાંગિસ્તાન બનવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. તેમણે હૈદરાબાદ રજવાડા ને ઓસ્માનિસ્તાન નામની ઇસ્લામિક રાજાશાહી બનવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. અલીએ ભારતીય ઉપખંડની આસપાસના સમુદ્રોનું નામ પણ બદલી નાખ્યું હતું, અને દિનિયાના જમીનસમૂહની આસપાસના સમુદ્રોને બાંગિયન, પાકિયન અને ઓસ્માનિયન સમુદ્ર તરીકે ઉલ્લેખ કર્યો હતો જે અનુક્રમે બંગાળની ખાડી, અરબી સમુદ્ર અને હિંદ મહાસાગર માટે તેમના સૂચિત નામ હતા.
ઉપખંડના આ વૈકલ્પિક ભૌગોલિક નકશાઓ પછી ચૌધરી રેહમત અલીના "સિદ્દિકિસ્તાન, નાસરીસ્તાન અને સફીસ્તાન રાષ્ટ્રીય ચળવળોના સ્થાપક" તરીકેના હોદ્દાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો.
કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટીના રહમત અલીના સમકાલીન મિયાં અબ્દુલ હકે જણાવ્યું હતું કે, ૧૯૩૫ પછી, નાઝી કૃતિઓના અભ્યાસને પરિણામે રહેમત અલીની વિચારધારા બદલાઈ હતી.
પાકિસ્તાનની રચના પછી
ચૌધરી રહમત અલી પાકિસ્તાનની કલ્પના માટેના અગ્રણી વ્યક્તિ હતા, છતાં તેમનું મોટાભાગનું જીવન ઇંગ્લેન્ડમાં વીત્યું હતું. ૧૯૪૭માં ભાગલા અને પાકિસ્તાનના સર્જન બાદ રહમત અલી ૬ એપ્રિલ ૧૯૪૮ના રોજ પાકિસ્તાનના લાહોર પરત ફર્યા હતા. લાહોર પહોંચ્યા પછીથી જ તેઓ પાકિસ્તાનની રચના સામે પોતાનો અસંતોષ વ્યક્ત કરી રહ્યા હતા. ૧૯૩૩ની પત્રિકામાં તેમણે કલ્પના કરી હતી તેના કરતા નાના પાકિસ્તાનથી તેઓ નાખુશ હતા. તેમણે ઝીણાને નાના પાકિસ્તાનને સ્વીકારવા બદલ વખોડી કાઢ્યા હતા, તેમને "ક્વિસ્લિંગ-એ-આઝમ" (ગદ્દાર-એ-આઝમ) ગણાવ્યા હતા.
તેમણે દેશમાં રહેવાની યોજના બનાવી હતી, પરંતુ તત્કાલીન વડા પ્રધાન લિયાકત અલી ખાને તેમને પાકિસ્તાનની બહાર હાંકી કાઢ્યા હતો. તેમનો સામાન જપ્ત કરવામાં આવ્યો હતો અને ઓક્ટોબર ૧૯૪૮માં તેઓ ખાલી હાથે ઈંગ્લેન્ડ જવા રવાના થયા હતા.
અવસાન
રહમત અલીનું ૧૧ ફેબ્રુઆરી ૧૯૫૧ના રોજ કેમ્બ્રિજમાં અવસાન થયું હતું.થેલ્મા ફ્રોસ્ટના મતે, મૃત્યુ સમયે તેઓ "નિરાધાર, લાચાર અને એકલા" હતા. તેમને ૨૦ ફેબ્રુઆરીએ ઈંગ્લેન્ડના કેમ્બ્રિજમાં કેમ્બ્રિજ સિટી કબ્રસ્તાનમાં દફનાવવામાં આવ્યા હતા. અંતિમ સંસ્કારનો ખર્ચ અને અન્ય તબીબી ખર્ચ નવેમ્બર ૧૯૫૩માં પાકિસ્તાનના ઉચ્ચાયુક્ત દ્વારા ચૂકવવામાં આવ્યા હતા.
નોંધ
શ્રેણી:પાકિસ્તાન શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:૧૮૯૭માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૫૧માં મૃત્યુ
કંસુમરા (તા. જામનગર)
કંસુમરા (તા. જામનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા જામનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કંસુમરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જામનગર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
તડકેશ્વર મહાદેવ
તડકેશ્વર મહાદેવ મંદિર એક હિંદુ મંદિર છે. તે ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના વલસાડ જિલ્લામાં અબ્રામા ગામની નજીક આવેલું છે. આ મંદિર વાંકી નદીના કાંઠે આવેલું છે.
આ મંદિર ૮૦૦થી વધુ વર્ષ જૂનું છે, જે વલસાડ જિલ્લાનું સૌથી પ્રાચીન મંદિર છે. છત વિનાના આ મંદિરની અંદર શિવલિંગ પર સૂર્યના સીધા કિરણો પડે એવી રીતે બાંધવામાં આવ્યું. આથી, તે "તડકેશ્વર" તરીકે ઓળખાય છે. શિવલિંગની લંબાઈ આશરે ૬ થી ૮ ફૂટ જેટલી છે.
મહા શિવરાત્રીના ઉત્સવ અને શ્રાવણ માસના પ્રસંગોએ અહી નજીકમાં મેળો ભરાય છે.
ઇતિહાસ
thumb| તડકેશ્વર મહાદેવ મંદિરનો ઇતિહાસ, વલસાડ ૬ ફૂટ અને ૧૦ ઇંચ (૨.૦૮ મી) અર્ધવર્તુળાકાર શિવલિંગ આકારનો પથ્થર મે ૧૨૧૫માં વાંકી નદીના ઉત્તર કાંઠે ઝાડીઓમાં જોવા મળ્યો હતો. તે સમય દરમિયાન, આ પથ્થર સ્થાનિક લોકો દ્વારા લેવામાં આવ્યો હતો, જેમણે તેને આંશિક રીતે તોડી નાખ્યો હતો. ઝેરી ભમરીઓ આ પથ્થરમાંથી નીકળી અને ૧૫૦૦ ફૂટ ત્રિજ્યાની અંદર ૬૦ જેટલા લોકોને વળગી અને તેઓ બધા મૃત્યુ પામ્યા અને તેઓને મંદિરના સ્થળે દફનાવવામાં આવ્યા હતા. પછી આ સ્થળ પર દરગાહ બનાવવામાં આવી હતી.
દંતકથા અનુસાર, એક દિવસ શિવ અબ્રામા ગામના ભક્તના સપનામાં દેખાયા અને આદેશ આપ્યો કે: “વાંકી નદીના કાંઠેથી લિંગને લઇ લો. ભગવાન શિવના કોઈ બે ભક્તો તેને સરળતાથી ઉપાડી શકશે અને જ્યારે લિંગ ખૂબ ભારે થઈ જાય, ત્યારે તેને નીચે મૂકી અને તે સ્થાન પર લિંગની સ્થાપના કરો."
મંદિરની છત બે વાર બનાવવામાં આવી હતી. પ્રથમ વખત આગમાં છત નાશ પામી હતી. બીજી વખત, છત તૂટી ગઈ. એવું મનાય છે કે, ભગવાન શિવ એક ભક્તના સપનામાં દેખાયા અને કહ્યું: “હું તડકેશ્વર મહાદેવ છું. મને સૂર્યની કિરણોની જરૂર છે. તેથી, મંદિરની છત ન બંધાવો." તે દિવસથી તડકેશ્વર મહાદેવના શિવલિંગને મંદિરમાં સલામત રીતે રાખવામાં આવ્યું.
મંદિરનું શિખર આકાશમાં ખુલ્લું રહે છે, જેમાં લગભગ ૨૨ ફુટ (૬.૭ મી)નો ખંડ દેખાય છે. બપોરના સમયે સૂર્યના કિરણો સીધાં શિવલિંગ પર પડે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતનાં શિવાલયો
બહરાઇચ
બહરાઇચ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના બહરાઇચ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશનાં શહેરો
બિજનૌર
બિજનૌર ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના  બિજનૌર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
બાહય કડીઓ
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશનાં શહેરો
પાબુમઠ
પાબુમઠ એ ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલું સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિ કાળનું પુરાતત્વીય સ્થળ છે.
ખોદકામ
આર્કિયોલોજિકલ સર્વે ઓફ ઇન્ડિયા દ્વારા આ સ્થળે ૧૯૭૭-૭૮, ૧૭૭૮-૭૯ અને ૧૯૮૦-૮૧ દરમિયાન ખોદકામ હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું.
તારણો
૧૯૮૦-૮૧ના ખોદકામ દરમ્યાન એક મોટી ઈમારત સંકુલ, યુનીકોર્ન નું છાપ ધરાવતી મહોર, છીપલાની બંગડીઓ, મણકાઓ, તાંબાની બંગડીઓ, સોય, સુરમા ધાતુ (એન્ટીમની -antimony)ના સળિયા, અભ્રકના ઝીણા મોતી; માટીના વાસણોમાં મળ્યા છે. આ વાસણો મોટા અને મધ્યમ કદના છે જેમા કટોરો, થાળીઓ, વાસણ રાખવાનો ઘોડો, કાણા વાળી બરણી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. આ વાસણો લાલ માટીના બનેલા છે તેના પર કાળા રંગે ચિત્રકારી કરેલી છે. ઢોરો, ભેંસ, માછલી, ઘેટાં, જંગલી ડુક્કર અને સસલાં જેવા પ્રાણીના અવશેષો પણ અહીં મળી આવ્યા હતા.
અન્ય અવલોકનો
આ સ્થળ કચ્છ જિલ્લામાં આવેલું છે. જ્યાં ઘણા સિંધુ સંસ્કૃતિના અવશેષો ધરાવતા અન્ય પુરાતત્ત્વિક સ્થળો જેમ કે ધોળાવીરા, દેશલપર, સુરકોટડા વગેરે આવેલા છે. આ સિવાય દેશલપર, નેત્રા-ખીસ્સાર, સુરકોટડા, ધોળાવીરા, કોટડા, મેઘપર, સેવકિયા, ચિત્રોડ, કનમેર વગેરે જેવા અન્ય સિંધુ સંસ્કૃતિના પુરાતત્ત્વિક સ્થળોએ કિલ્લેબંધી પણ જોવા મળી છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:સિંધુ સંસ્કૃતિનાં સ્થળો શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લો શ્રેણી:રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક
લિલવા પોકાર
લિલવા પોકાર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે. લિલવા પોકાર ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:ઝાલોદ તાલુકો