cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ગુજરાતી સાહિત્ય મહોત્સવ
ચતુર્થ આવૃત્તિ
જીએલએફએ ૨૦૧૬ માં તેની ચોથી આવૃત્તિ શરૂ કરી હતી. આ મહોત્સવનું ઉદઘાટન ગુજરાતના પૂર્વ રાજ્યપાલ ઓમપ્રકાશ કોહલીએ કર્યું હતું. આ કાર્યક્રમ ૧૪ થી ૧૮ ડિસેમ્બર દરમિયાન (૫ દિવસ) અમદાવાદના કનોરિયા સેન્ટર ખાતે યોજાયો હતો. તેમાં ગુજરાતી, હિન્દી અને ઉર્દૂ ભાષાઓમાં સત્રો હતા. આ કાર્યક્રમમાં લગભગ ૧૦ કાર્યશિબિર અને ૮૦ સત્રો હતા. આ કાર્યક્રમમાં રિતેશ શાહ, જુહી ચતુર્વેદી, જય વસાવડા સહિત ૨૦૦ જેટલા વક્તાઓને આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું.
પાંચમી આવૃત્તિ
પુસ્તકો, ફિલ્મો, સંપાદન, અનુવાદ, ડિઝાઇનિંગ, પ્રૂફરીડિંગ વગેરે વિભાગોમાં શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શનને જીએલએફ એવોર્ડ આપવાની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી.
છઠ્ઠી આવૃત્તિ
છઠ્ઠી આવૃત્તિ વડોદરામાં પહેલી વાર ૨ થી ૪ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮માં રજૂ કરવામાં આવી હતી. તે એલેમ્બિક પરિસર, વડોદરા ખાતે ૩ દિવસ માટે યોજાયો હતો, જેમાં ૭૫ સત્રો હતા. તે એલેમ્બિક ફાર્માસ્યુટિકલ્સ લિમિટેડ દ્વારા પ્રાયોજિત કરવામાં આવ્યું હતું.
સાતમી આવૃત્તિ
આ ફેસ્ટિવલની સાતમી આવૃત્તિ ફરી વડોદરા ખાતે ૧૮ થી ૨૦ જાન્યુઆરી, ૨૦૧૯માં યોજાઈ હતી, જેને સ્થાનિક સ્તરે એલેમ્બિક ગુજરાત લિટરેચર ફેસ્ટિવલ તરીકે ઓળખવામાં આવી હતી. નિયમિત કાર્યક્રમોની સાથે સાથે તેમાં પહેલી વાર 'ઇન્ડિયન સ્ક્રીનરાઇટિંગ ફેસ્ટિવલ' શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં બોલિવૂડના સંખ્યાબંધ લેખકો, ગીતકારો, દિગ્દર્શકોને આમંત્રણ હતું. આ ફેસ્ટિવલમાં હિન્દી, અંગ્રેજી અને મરાઠી ભાષાઓમાં સત્રો દર્શાવતા બિન-ગુજરાતી ભાષાઓ માટેનું 'ફાઉન્ટેનહેડ' પણ શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.
જેમાં કેટલાક નોંધપાત્ર વક્તાઓ ભવાની ઐયર, શ્રીરામ રાઘવન, ઇશિતા મોઇત્રા, હાર્દિક મહેતા, અંજુમ રાજાબલી, પુષ્પેશ પંત, રાજદીપ સરદેસાઈ, દિવ્યા પ્રકાશ દુબે, સાગરિકા ઘોસ અને કનિશ્ક શેઠ હતા. કેટલાક ગુજરાતી વક્તાઓમાં મધુ રાય, સૌમ્ય જોશી, જય વસાવડા, કાજલ ઓઝા-વૈદ્ય, ધ્રુવ ભટ્ટ અને રામ મોરી હતા.
આઠમી આવૃત્તિ
જીએલએફએ ૨૦૧૯માં તેની આઠમી આવૃત્તિ પાંચ દિવસ માટે શરૂ કરી હતી; જે ૧૮ ડિસેમ્બરથી ૨૨ ડિસેમ્બર દરમિયાન આયોજીત કરાઈ હતી. આ ફેસ્ટિવલ ગુજરાત યુનિવર્સિટી પરિસરમાં યોજાયો હતો, અને તેની છત્રછાયા હેઠળ એક સાથે છ કાર્યક્રમો યોજાયા હતા જેમાં આઠ વર્કશોપ ઉપરાંત ભારતીય પટકથા લેખકોનો મહોત્સવ, બિઝલિટફેસ્ટ, આર્ટફેસ્ટ, ટાબરિયા (બાળકો માટે), ગુજરાતી સાહિત્ય મહોત્સવ, ફાઉન્ટેનહેડ (બિન-ગુજરાતી સાહિત્ય સત્રો), અને એક ફૂડ ફેસ્ટિવલનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં ૧૦૦ સત્રો સાથે લગભગ ૨૦૦ વક્તાઓ દર્શાવવામાં આવ્યા હતા. આ આવૃત્તિમાં જીએલએફએ ગુજરાતી લેખક અને પત્રકાર કાંતિ ભટ્ટની યાદમાં કાંતિ ભટ્ટ મેમોરિયલ એવોર્ડની શરૂઆત કરી હતી. આ આવૃતિમાં ગુજરાત યુનિવર્સિટીના પરિસરમાં એક પુસ્તક બજારનું પણ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય
ધોરાજી
ઇતિહાસ
અઢારમી સદીના મધ્યમાં ધોરાજી જૂનાગઢ રજવાડાથી કુંભાજી દ્વિતિયના ગોંડલ રજવાડા વડે હસ્તગત કરાયું હતું. ગોંડલ નરેશ ભગવતસિંહજીનો જન્મ ધોરાજીના દરબારગઢમાં થયો હતો. તેમણે નગર રચના વિભાગ શરૂ કર્યો હતો અને ગોંડલ, ધોરાજી, ઉપલેટા અને પાટણવાવના વિકાસ અને દેખરેખ માટે નિયમો અમલમાં મૂક્યા હતા.
રેલ્વેના આગમનની સાથે રેલ્વે સ્ટેશન અને ધોરાજીના જૂના નગરના વચ્ચેના ભાગનો ઝડપી વિકાસ થયો હતો.
ભૂગોળ
ધોરાજી રાજકોટ-પોરબંદર રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ નં. ૮ બ ઉપર રાજકોટથી ૮૭ કિમી દૂર આવેલું છે ધોરાજીનું ભૌગોલીક સ્થાન અક્ષાંશ ર૧.૪૦ થી ૭૦.ર૦ રેખાંશ છે. તાલુકાની મુખ્ય નદીમાં ભાદરનો સમાવેશ થાય છે. તાલુકાનો સરેરાશ વરસાદ રપ થી ૩પ ઈંચ જેટલો છે.
મહત્વના સ્થળો
ધોરાજીમાં ખ્વાજા મોકુમદ્દિન સૈરાનીની દરગાહથી ઓળખાતું પ્રખ્યાત ધાર્મિક સ્થળ આવેલું છે જ્યાં દર વર્ષે સૌરાષ્ટ્રનો પ્રસિદ્ધ ઉર્ષનો મેળો ભરાય છે. ધોરાજી શિક્ષણ માટે જાણીતું કેન્દ્ર પણ છે.
વાણિજ્ય
ધોરાજીમાં અગત્યનો ઉઘોગ પ્લાસ્ટીક વેસ્ટમાંથી રિ-પ્રોસેસ કરીને સુતળી, દોરી, નાડા, બોક્ષ સ્ટેપીંગ પટી, પ્લાસ્ટિક-બેગ અને સિંચાઈ માટેના પાઇપ, વગેરે નો છે, જેમાં દરરોજનું આશરે ૫૦૦ મેટ્રીક ટનનું ઉત્પાદન થાય છે. તેમજ મગફળી તેલ માટે ઓઇલ મિલ તથા સોલ્વન્ટ પ્લાન્ટ, કપાસીયા ખોળના ઓઇલ મિલ તેમજ જીનિંગ ઉધોગ આવેલા છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર શ્રેણી:ધોરાજી તાલુકો
રુપાવટી (તા. વઢવાણ)
રુપાવટી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વઢવાણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રૂપાવતી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વઢવાણ તાલુકો
હરિયાણા
હરિયાણા ઉત્તર ભારતમાં આવેલું એક રાજ્ય છે. તેનું પાટનગર ચંડીગઢ છે જે હરિયાણા રાજ્યની સીમાની બહાર આવેલું છે, તેમ જ પંજાબ રાજ્યનું પાટનગર પણ છે.
મહાભારતમાં જેનો ઉલ્લેખ છે તે કુરુક્ષેત્ર હરિયાણામાં આવેલું છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
જાન્યુઆરી
ગ્રેગોરીયન પંચાંગ પ્રમાણે વર્ષના ૧૨ મહિનાઓ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. આ ૧૨ મહિનામાં સૌ પ્રથમ જાન્યુઆરી મહિનો આવે છે. જાન્યુઆરી મહિનાના ૩૧ દિવસ હોય છે. જાન્યુઆરી મહિના પછી ફેબ્રુઆરી મહિનો આવે છે. ૧ વર્ષના ૩૬૫ દિવસ હોય છે. લિપ વર્ષમાં ૧ વર્ષના ૩૬૬ દિવસ હોય છે. આ વધારાનો દિવસ ફેબ્રુઆરી મહિનામાં આવે છે.
શ્રેણી:સમય શ્રેણી:અંગ્રેજી મહીનાઓ
સોનલ અંબાણી
સોનલ અંબાણી એક ભારતીય શિલ્પકાર અને લેખિકા છે. તેઓ તેમના ૨૦૦૪ ના પુસ્તક મધર્સ એન્ડ ડોટર્સ માટે જાણીતા છે, જે માતા-પુત્રીના સંબંધની ઉજવણી કરતી એક ફોટોગ્રાફિક જર્નલ છે. ૨૦૦૯ માં પ્રકાશિત ફાધર્સ એન્ડ સન્સ નામની તેની અનુગામી કૃતિ, તેમના બાળકોએ તેમના માર્ગદર્શન હેઠળ તૈયાર કરી હતી. તેમની પાસે બાળકો અને કિશોરોને નાણાકીય સેવાઓ પૂરી પાડવા માટેની તકનીક અને પદ્ધતિ માટેની પેટન્ટ પણ છે.
૨૦૧૦ માં તેમને અમદાવાદમાં FICCI મહિલા સંગઠન (FLO)ના વડા તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.
નોંધપાત્ર કલાત્મક સિદ્ધિઓ
તેમનું કાર્ય ઘણા અગ્રણી ભારતીય કલા સંગ્રાહકોના સંગ્રહ અને યુરોપ, મધ્ય પૂર્વ અને યુ.એસ.એ.ના સંગ્રાહકોના સંગ્રહનો ભાગ બની રહ્યું છે. તેમની કૃતિઓ ઇન્ડિયા આર્ટ ફેર, ધ બેહરીન આર્ટ ફેર, અમદાવાદ આર્ટ ફેર અને અનેક આર્ટ ફેસ્ટિવલ્સ તથા ભારતની અગ્રણી ગેલેરીઓમાં પ્રદર્શિત કરવામાં આવી છે. ૨૦૧૮માં ભારતમાં યોજાયેલ હાથી પરેડની એક કૃતિ બનાવવા માટે પસંદગી પામેલા ૧૦૧ કળાકારોમાં તેઓ શામેલ હતા. તેમના સ્ટેનલેસ સ્ટીલના શિલ્પ, "ધ માર્ચ ઓફ ટાઇમ"ને મે ફેર લંડનની કોન્કોર્સ ડી'એલીફન્ટની હરાજીના પ્રદર્શન અને લિલામી માટે પસંદ કરવામાં આવ્યું હતું. બહેરીનના રાજવી પરિવારનો કળાસંગ્રહ તેમના શિલ્પોની નોંધપાત્ર સંખ્યા ધરાવે છે. આર્ટ સોસાયટી ઓફ ઇન્ડિયા (સ્થાપના ૧૯૧૮) દ્વારા પસંદ કરવામાં આવ્યા બાદ તેમના શિલ્પોને હેબીટેટ સેન્ટર અને જહાંગીર આર્ટ ગેલેરીમાં પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યા છે. તેમની સ્ટેનલેસ સ્ટીલની હાથીની કળાકૃતિ "એલિગન્સ ઇન સ્ટીલ"ને ૨૦૧૫ માં ઇન્ડિયા આર્ટ ફેરમાં પ્રદર્શિત કરવામાં આવી હતી. તેને સ્વિટ્ઝરલેન્ડમાં કોઈએ ખરીદી. નાશિકમાં એક દ્રાક્ષની વાડીમાં તેમનું ૨૫ મીટર ઈંચું, જાજરમાન શિલ્પ, "ટ્રી ઓફ સેરેનિટી" મુકવામાં આવ્યું છે તેના પરથી તે વાડીનું નામ "ધ રેડ ટ્રી વાઇનયાર્ડ" રાખવામાં આવ્યું છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:ગુજરાતી કલાકાર
કુરંગા (તા. દ્વારકા)
કુરંગા (તા. દ્વારકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કુરંગા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દ્વારકા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
હફ્સાબાદ
હફ્સાબાદ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મોડાસા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. હફ્સાબાદ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મોડાસા તાલુકો
એરિસ્ટોટલના ચક્રનો વિરોધાભાસ
એરિસ્ટોટલના ચક્રનો વિરોધાભાસ, એ એક ગ્રીક કાર્ય યાંત્રિકી મિકેનિકામાં મળી આવતો વિરોધાભાસ અથવા સમસ્યા છે, જે પરંપરાગત રીતે એરિસ્ટોટલને આભારી છે. આ વિરોધાભાસનો સિધ્ધાંત એ છે કે: એક ચક્રને દ્વિ-પરિમાણીય અવકાશમાં બે વર્તુળો તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. આ ચક્રનું મોટું, બાહ્ય વર્તુળ આડી સપાટીના સંપર્કમા છે (દા.ત. એક માર્ગ કે જેના પર તે ફરે છે), જ્યારે નાનું, આંતરિક વર્તુળ, મોટા વર્તુળ પર સ્થાયી સ્વરૂપે ચોંટેલુ છે, અને આ બંન્ને વર્તુળોના કેન્દ્રો સમાન છે. (આ નાનું વર્તુળ ચક્રનો મણકો, કે પછી ચક્ર પર લગાવેલ રિમ અથવા ધરી હોઈ શકે છે.) ધારો કે, આ બાહ્ય મોટુ વર્તુળ એક સંપૂર્ણ ક્રાંતિ કે ધરીભ્રમણ માટે લપસ્યા વિના (અથવા ઘસાયા વિના) ગોળ ફરે છે, ત્યારે આ બંન્ને વર્તુળોના પરિઘ દ્વારા કપાયેલુ અંતર સમાન હોય છે. આ વિરોધાભાસ એટલા માટે સર્જાય છે, કારણ કે અહીં મોટા વર્તુળ દ્વારા કાપવામા આવેલું અંતર તેના પરિઘ જેટલું જ હોય છે, પરંતુ નાના વર્તુળ માટે આ અંતર તેના પરિઘ કરતા વધારે હોય છે.
આ વિરોધાભાસ માત્ર ચક્રો સુધી મર્યાદિત નથી: દ્વિ-પરિમાણમાં દર્શાવવામાં આવેલી અન્ય કોઈ પણ વસ્તુઓ સમાન વર્તન દર્શાવે છે, જેમ કે ટેપનો રોલ, અથવા તેની બાજુ પર વળેલી લાક્ષણિક ગોળ બોટલ અથવા બરણી (જેમા નાનુ વર્તુળ બરણીનું અથવા બોટલનુ ઢાંકણું અથવા કાંઠો હશે ).
આ સમસ્યાના એક વૈકલ્પિક સંસ્કરણમાં, મોટા બાહ્ય વર્તુળને બદલે નાનું આંતરિક વર્તુળ, આડી સપાટીના સંપર્કમાં છે. આ ઉદાહરણમાં એક લાક્ષણિક ટ્રેનના પૈડાનો સમાવેશ કરી શકાય છે, કે જેમાં ફ્લેંજ હોય છે, અથવા બેન્ચ પર લટકતી બાર્બેલ હોય છે. ઈઝરાયેલ ડ્રેબ્કીન નામક એક અમેરિકન શિક્ષક અને તત્ત્વચિંતકે, આ કેસ II પ્રકારના વિરોધાભાસની આવૃત્તિ તૈયાર કરી હતી, અને એક સમાન, પરંતુ અસામ્ય, વિશ્લેષણ લાગુ પાડ્યુ હતુ.
ગોપાલપુરા (તા. પાલનપુર)
ગોપાલપુરા (તા. પાલનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પાલનપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગોપાલપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલનપુર તાલુકો
ઇસરવાડા (તા. તારાપુર)
ઇસરવાડા (તા. તારાપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તારાપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે ઇસરવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, ડાંગર, બાજરી, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:તારાપુર તાલુકો શ્રેણી:ચરોતર
પડધરી
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો શ્રેણી:પડધરી તાલુકો
પાંચપીપળા (તા. પાલીતાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાના પાલીતાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલીતાણા તાલુકો
રામપરા (તા. વઢવાણ)
રામપરા (તા. વઢવાણ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વઢવાણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રામપરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
જોવાલાયક સ્થળો
અહીં રાતબા ઉર્ફે રાજબાઇ વાવ નામની એક જૂની વાવ જોવા લાયક છે, જેમાં પગથિયા વચ્ચે મંડપ એ વાવની ખાસિયત છે. આ વાવ ગુજરાત રાજ્ય રક્ષિત સ્મારક ‍(S-GJ-224) છે.
શ્રેણી:વઢવાણ તાલુકો
કેદારનાથ સિંહ
કેદારનાથ સિંહ (૭મી જુલાઈ ૧૯૩૪ – ૧૯મી માર્ચ ૨૦૧૮) એક ભારતીય કવિ હતા. તેઓ હિન્દી ભાષામાં લખનારા સૌથી જાણીતા આધુનિક કવિઓ પૈકીના એક હતા. આ ઉપરાંત તેઓ વિવેચક અને નિબંધકાર પણ હતા. તેમને તેમના કાવ્ય સંગ્રહ, અકાલ મેં સારસ માટે હિન્દીમાં જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર (૨૦૧૩), સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર (૧૯૮૯) એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:હિંદી સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૩૪માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૧૮માં મૃત્યુ શ્રેણી:જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ વિજેતા
કોરાડા (તા. દ્વારકા)
કોરાડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કોરાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દ્વારકા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
વીથોણ (તા. નખત્રાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:નખત્રાણા તાલુકો
વાંકડા (તા. મોરબી)
વાંકડા (તા. મોરબી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મોરબી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વાંકડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મોરબી તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ફેબ્રુઆરી
ગ્રેગોરીયન પંચાંગ પ્રમાણે વર્ષના ૧૨ મહિનાઓ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. આ ૧૨ મહિનામાં બીજા ક્રમે ફેબ્રુઆરી મહિનો આવે છે. ફેબ્રુઆરી મહિનાના ૨૮ દિવસ હોય છે,પરંતુ દર ૪ વર્ષે આવતા લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૨૯ દિવસ હોય છે. ફેબ્રુઆરી મહિના પછી માર્ચ મહિનો આવે છે. ૧ વર્ષના ૩૬૫ દિવસ હોય છે. લિપ વર્ષમાં ૧ વર્ષના ૩૬૬ દિવસ હોય છે. આ વધારાનો દિવસ ફેબ્રુઆરી મહિનામાં આવે છે.
શ્રેણી:અંગ્રેજી મહીનાઓ શ્રેણી:સમય
હાથીપુરા (તા. મોડાસા)
હાથીપુરા (તા. મોડાસા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મોડાસા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. હાથીપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મોડાસા તાલુકો
ગઢ (તા. પાલનપુર)
ગઢ (તા. પાલનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પાલનપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ હીરા ઉધોગ અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, ચિકિત્સાલય, પોલિસ સ્ટેશન તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલનપુર તાલુકો
જામકંડોરણા
જામકંડોરણા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં આવેલા રાજકોટ જિલ્લાના જામકંડોરણા તાલુકાનું નગર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો શ્રેણી:જામકંડોરણા તાલુકો
લિપ વર્ષ
ગ્રેગોરીયન પંચાંગ પ્રમાણે વર્ષના ૧૨ મહિનાઓ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. આ ૧૨ મહિનામાં બીજા ક્રમે ફેબ્રુઆરી મહિનો આવે છે. ફેબ્રુઆરી મહિનાના ૨૮ દિવસ હોય છે,પરંતુ દર ૪ વર્ષે આવતા લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૨૯ દિવસ હોય છે. જે વર્ષનો ચાર વડે નિ:શેષ ભાગાકાર કરી શકાય તે વર્ષને લિપ વર્ષ કહેવાય છે. ઉદાહરણ તરીકે જોઈએ તો વર્ષ ૧૯૯૨, ૧૯૯૬, ૨૦૦૦, ૨૦૦૪, ૨૦૦૮, ૨૦૧૨, ૨૦૧૬ વગેરે વર્ષને લિપ વર્ષ કહે છે. ૧ વર્ષના ૩૬૫ દિવસ હોય છે, પરંતુ લિપ વર્ષમાં ૧ વર્ષના ૩૬૬ દિવસ હોય છે. આ વધારાનો દિવસ ફેબ્રુઆરી મહિનામાં આવે છે.
કારણ
પૃથ્વીને સૂર્યની આસપાસ ફરવા માટે ૩૬૫ દિવસો નહી પણ ૩૬૫ અને ૧/૪ એટલે કે લગભગ ૩૬૫ અને વધારાનો પા દિવસ લાગે છે. આવા પા ભાગની ગણતરી અગવડ ભરેલી છે. દર ચાર વર્ષે આવા ૪ પા ભાગને જોડીને એક દિવસ વધુ જોડી પૃથ્વીના ભ્રમણની ગણનાને સુધારી લેવાય છે. એમ ન કરીએ તો સૂર્યના પૃથ્વી સાપેક્ષ સ્થાનમાં ગડબડ થઇ શકે છે.
વસંતવિલાસ
વસંતવિલાસ (શાબ્દિક:વસંતનો આનંદ) એ જૂની ગુજરાતી ભાષામાં લખાયેલ અજ્ઞાત લેખકની ગેય ફાગુ કવિતા છે, જે ૧૪મી સદીના પહેલા ભાગમાં લખેલી હોવાનું માનવામાં આવે છે. તેનો વિષય શૃંગારનું નિરૂપણ છે. તે કવિતાનું મહત્વનું ઐતિહાસિક મૂલ્ય છે કારણ કે તે જૂની ગુજરાતીના ભાષાકીય પુરાવા પ્રદાન કરે છે.
ઝાંખી
ગુજરાતી વિદ્વાન કેશવ હર્ષદ ધ્રુવે સૌ પ્રથમ ૧૪૫૫માં નકલ કરેલી વસંતવિલાસની સચિત્ર હસ્તપ્રત શોધી કાઢી અને તેને શાળાપત્રમાં પ્રકાશિત કરી. પ્રકાશિત સંસ્કરણ તેમને અસંતુષ્ટ લાગ્યું, કારણ કે સંસ્કરણમાં ઘણા સંપાદનની જરૂર હતી, તેથી તેમણે ફરીથી હાજી મુહમ્મદ સ્મારક ગ્રંથ (૧૯૨૩)માં નોંધો સાથે પ્રકાશિત કર્યું. તે દરમિયાન, તેમને પૂણેની ભંડારકર ઓરિએન્ટલ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાંથી બીજી એક હસ્તપ્રત મળી અને તેની સહાયથી, તેમણે આ લખાણ ફરીથી સંપાદિત કર્યું. ૧૯૪૩માં અન્ય વિદ્વાન કાંતિલાલ બી. વ્યાસે કવિતાની બીજી કાળજીપૂર્વક સંપાદિત આવૃત્તિ પ્રકાશિત કરી, જેણે ભારત અને વિદેશના વિદ્વાનોમાં રસ જગાવ્યો. વ્યાસે તેનું અંગ્રેજી અનુવાદ ૧૯૪૬માં પ્રકાશિત કર્યું.
માળખું
thumb| વસંતવિલાસનો વિભાગ, ઇસવીસન ૧૪૫૧ કવિતા અજંતાની શૈલીમાં પેઇન્ટિંગવાળી સચિત્ર હસ્તપ્રતમાં મળી હતી.
વસંતવિલાસના બે ગ્રંથો ઉપલબ્ધ છે. પ્રથમમાં ૫૨ પદોનો સમાવેશ થાય છે જ્યારે અન્યમાં ૮૪ છે. લેખક કવિતા અને સૌન્દર્યના ઉત્સાહી અને અસલ પ્રેમી હોય તેવું લાગે છે, તેથી તેમણે આ કવિતામાં ઘણા પ્રખ્યાત કવિઓના સંસ્કૃત અને પ્રાકૃતિક શ્લોક ટાંક્યા છે. તેનું છંદબદ્ધ સ્વરૂપ 'ઉપદોહક' છે, જે મધ્યયુગીન દોહાનું એક વૈવિધ્યપૂર્ણ સ્વરૂપ છે. વિષયવસ્તુ પ્રમાણે કવિતાઓને બે ભાગમાં વહેંચવામાં આવી છે. પ્રથમ ભાગમાં ૧ થી ૪૫ પદોનો સમાવેશ થાય છે જે 'યુગલોની જુદાઈ' વર્ણવે છે, અને બીજા ભાગમાં ૪૬ થી ૮૪નો સમાવેશ થાય છે અને તે 'યુગલોના જોડાણ' સાથે સંબંધિત છે.
આવકાર
આ કૃતિનું નોંધપાત્ર ઐતિહાસિક મૂલ્ય છે કારણ કે તે જૂની ગુજરાતીના ભાષાકીય પૂરાવા પ્રદાન કરે છે. મુનિ જિનવિજયે વસંતવિલાસને જૂના ગુજરાતી સાહિત્યના તેજસ્વી રત્નોમાં એક માન્યું. કાંતિલાલ વ્યાસે પણ આ કૃતિને અનન્ય ગણાવી હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:જૂની ગુજરાતી
ટુ હીઝ કોય મિસ્ટ્રેસ
"તેની શરમાળ રખાતને" એ અંગ્રેજી લેખક અને રાજકારણી એંડ્ર્યુ માર્વેલ (1621–1678) દ્વારા અંગ્રેજી કાળ (1649–60) પહેલાં અથવા તે દરમિયાન લખેલી એક આધ્યાત્મિક કવિતા છે. તે 1681માં મરણોત્તર પ્રકાશિત કરવામાં આવી હતી.
આ કવિતાને માર્વેલની શ્રેષ્ઠ કવિતાઓમાંની એક માનવામાં આવે છે અને અંગ્રેજીની શ્રેષ્ઠ ક્રેપ ડાઈમ કવિતા છે. જોકે તેની રચનાની તારીખ જાણીતી નથી, તે કદાચ 1650 ના દાયકાની શરૂઆતમાં લખાઈ હશે. તે સમયે, માર્વેલ ન્યૂ મોડલ આર્મીના નિવૃત્ત કમાન્ડર સર થોમસ ફેઅરફેક્સની પુત્રીના શિક્ષક તરીકે સેવા આપી રહ્યા હતા.
સારાંશ
કથક દ્વારા કવિતાની શરૂઆત એક સ્ત્રીના સંબોધન દ્વારા કરવામાં આવે છે જે તેની રોમેન્ટિક પ્રગતિઓને પ્રતિસાદ આપવામાં ધીમી હોય છે. પ્રથમ પંક્તિ તે વર્ણવે છે કે જો તેને સામાન્ય જીવનકાળની અવરોધ દ્વારા જોડાવા ન આવે તો તેણીને અદાલત કેવી રીતે ચૂકવશે. તે તેના શરીરના દરેક ભાગની પ્રશંસા કરતા સદીઓ વિતાવી શકે અને તેના પ્રત્યેનો તેણીનો પ્રતિકાર (એટલે કે, સંકોચ) તેને નિરાશ નહી કરી શકે. બીજી પંક્તિમાં તેણે વિલાપ કર્યો કે માનવ જીવન કેટલું ટૂંકું છે. કથક દાવો કરે છે કે એકવાર જીવન સમાપ્ત થઈ જાય પછી એક બીજાને માણવાની તક જતી રહે છે, કેમ કે કોઈ પણ મૃત્યુમાં ભેટી શકતું નથી. છેલ્લી પંક્તિમાં, કથક સ્ત્રીને તેના પુરુષાર્થનો બદલો આપવા વિનંતી કરે છે, અને દલીલ કરે છે કે ઉત્સાહથી એક બીજાને પ્રેમ કરવામાં તેઓ બંને પોતાના ટૂંક સમય જીવવાનો અદ્ભુત આનંદ લેશે.
વિવેચન અને વિષયવસ્તુ
અત્યાર સુધી, "તેની શરમાળ રખાતને" ઘણા લોકો દ્વારા રૂઢીવાદી 'કાર્પે ડેમ'  પ્રેમ  કવિતા તરીકે  સ્વીકારવામાં આવી છે. જોકે કેટલાક આધુનિક વિવેચકો દલીલ કરે છે કે માર્વેલના જટિલ અને અસ્પષ્ટ રૂપકોનો ઉપયોગ કવિતાના કલ્પનાશીલ વિચારોને પડકાર આપે છે. તે વક્રોક્તિની શંકા ઉભી કરે છે અને તેની અયોગ્ય અને પ્રતિકુળ કલ્પનામાં વાચક ડૂબી જાય છે.
કેટલાક વિવેચકો માને છે કે આ કાવ્ય જાતીય પ્રલોભન અંગેનું એક વ્યંગાત્મક નિવેદન છે. તેઓ એ વિચારને નકારે છે કે માર્વેલની કવિતા ગંભીર અને ગૌરવપૂર્ણ મૂડ ધરાવે છે. તેના બદલે, કવિતાની શરૂઆતમાં — "જો અમારી પાસે પૂરતું વિશ્વ અને સમય હોત તો / આ સંકોચ/લજ્જા, વાહલી કોઈ ગુનો ન હોત " -  દિલગીર હોવાનો તરંગી સૂર સૂચવ્યો છો. કવિતાના બીજા ભાગમાં, કલ્પનામાં અચાનક સંક્રમણ છે, જેમાં કબરો, આરસની ઘુમ્મટ અને જંતુ નું નિરૂપણ છે. વાસ્તવિક અને કઠોર મૃત્યુનું નિરૂપણ કરવા માટે વર્ણનકારના આવા રૂપકોનો ઉપયોગ, પ્રેમીની રાહ જોતી તે સ્ત્રીને આત્મસમર્પણ કરવા માટે આંચકો આપતો માર્ગ લાગે છે. તેમ જ, વિવેચકોએ કવિતાના ત્રીજા ભાગમાં વર્ણનકારની તાકીદની ભાવનાની નોંધ લીધી છે, ખાસ કરીને પ્રેમીઓની "ના રમૂજી પક્ષીઓ" સાથેની ચિંતાજનક તુલના.
સંદર્ભો
શ્રેણી:સાહિત્ય
ગોરડ (તા. તારાપુર)
ગોરડ (તા. તારાપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તારાપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગોરડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, ડાંગર, બાજરી, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:તારાપુર તાલુકો શ્રેણી:ચરોતર
ખાટુંબા (તા. દ્વારકા)
ખાટુંબા (તા. દ્વારકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખાટુંબા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દ્વારકા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ઈસરોલ (મોટી)
ઈસરોલ (મોટી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મોડાસા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઈસરોલ (મોટી) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
રાજપર (તા. વઢવાણ)
રાજપર (તા. વઢવાણ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વઢવાણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રાજપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વઢવાણ તાલુકો
ઉકાઇ બંધ
ઉકાઇ બંધ તાપી નદી પર બંધાયેલો અને ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલો બંધ છે. ઉકાઇ બંધનું તળાવ વલ્લભ સાગર તરીકે ઓળખાય છે. આ બંધનું બાંધકામ ૧૯૭૨ની સાલમાં પૂર્ણ થયેલું અને તેનો હેતુ સિંચાઇ, જળ વિદ્યુત અને પૂર નિયંત્રણ છે. ૬૨,૨૫૫ ચોરસ કિમીના સ્ત્રાવક્ષેત્ર અને ૫૨,૦૦૦ હેક્ટર્સ વિસ્તારમાં પાણીના ફેલાવા સાથે આ બંધ ભાખરા નાંગલ બંધની સમાન ક્ષમતા ધરાવે છે. આ બંધ સુરતથી ૯૪ કિમીના અંતરે આવેલો છે.
ઉકાઇ બંધની સંગ્રહ ક્ષમતા ગુજરાતના હાલના બધાંજ બંધોની કુલ સંગ્રહ ક્ષમતા ભેગી કરવામાં આવે તો તેના ૪૬ ટકા જેટલી છે. એટલે કે બીજાં દરેક બંધોની સંગ્રહ ક્ષમતા સરેરાશ ૦.૧ ટકા જેટલી છે. છેલ્લાં ૪૦ વર્ષોમાં, મુખ્ય અને મધ્યમ કક્ષાના બંધો વડે થતી સિંચાઇ માત્ર ૧૪૦ લાખ હેક્ટર્સ જેટલી જમીનમાં જ થઇ છે.
આ બંધ અર્થ-મેસોનરી બંધ છે. તેની દિવાલ ૪,૯૨૭ મીટર લાંબી છે. અર્થ બંધ ૮૦.૭૭ મીટર અને મેસોનરી બંધ ૬૮.૬૮ મીટર જેટલો ઉંચો છે. બંધની ડાબી નહેર શાખાઓ ૧,૫૨૨ ચોરસ કિમી અને જમણી બાજુની નહેર શાખાઓ ૨,૨૭૫ ચોરસ કિમી જેટલા વિસ્તારમાં પાણી પૂરુ પાડે છે.
ઉકાઇ જળ વિદ્યુત સ્ટેશન
અહીં ચાર જળ વિદ્યુત ટર્બાઇન આવેલા છે, જે દરેકની ક્ષમતા ૭૫ મેગાવોટ્સ છે અને કુલ ક્ષમતા ૩૦૦ મેગાવોટ્સ છે. આ બધાં જ ટર્બાઇન ભેલ (BHEL) દ્વારા બનાવવામાં આવેલા છે. આ ટર્બાઇન અનુક્રમે ૮ જુલાઇ ૧૯૭૪, ૧૩ ડિસેમ્બર ૧૯૭૪, ૨૨ એપ્રિલ ૧૯૭૫ અને ૪ માર્ચ ૧૯૭૬ના દિવસોએ સ્થાપવામાં આવ્યા હતાં.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતના ડેમ શ્રેણી:સુરત જિલ્લો
પાંદેરીયા (તા. પાલીતાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાના પાલીતાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલીતાણા તાલુકો
પીથલપુર (તા. પાલીતાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાના પાલીતાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલીતાણા તાલુકો
દેવયાની
દેવયાની ( देवयानी, Devayānī) એ દૈત્ય ગુરુ શુક્રાચાર્ય, અને તેમની પત્ની જયંતિ, ઇન્દ્રની પુત્રીની પુત્રી હતી. તેણે યયાતિ સાથે લગ્ન કર્યા, અને બે પુત્રો - યદુ અને તુર્વાસુને જન્મ આપ્યો.
શર્મિષ્ઠા સાથે ઝપાઝપી
શર્મિષ્ઠા દાનવ રાજા વૃષ્પર્વની પુત્રી હતી. શુક્રચાર્ય રાજા વૃષ્પર્વના સલાહકાર હતા. એક દિવસ શર્મિષ્ઠા અને શુક્રાચાર્યની પુત્રી દેવયાની તેમની સખીઓ સાથે તેમના ઘર નજીક આવેલા વનના એક તળાવમાં નહાવા માટે ગઈ. નહાયા પછી ભૂલમાં શર્મિષ્ઠાએ દેવયાનીની સાડી પહેરી લીધી. દેવયાનીએ પાછી વળી અને આ ભૂલ માટે તેણે શર્મિષ્ઠાને ઠપકો આપ્યો અને તેનું અપમાન કરતા જણાવ્યું કે તે પોતે તો શુક્રાચાર્ય પુત્રી છે અને વૃષ્પર્વ રાજા તેના અને તેનું રાજ્ય પોતાના પિતાના આશીર્વાદ પર નિર્ભર છે. પોતાના અને તેના પિતા વૃષ્પર્વનું આવું અપમાન સાંભળી શર્મિષ્ઠા કોર્ધે ભરાઈ અને તેણે નગ્ન દેવયાનીને જંગલના કૂવામાં ફેંકાવી દીધી અને પોતાની સખીઓ સાથે ત્યાંથી ચાલી ગઈ. આ તરફ નહુશાનો પુત્ર યયાતિ પાણી પીવા માટે કૂવામાં તરફ આવે છે અને દેવયાનીને તેમાંથી બહાર કાઢે છે. દેવયાની તેના પિતા પાસે પાછી આવી આખી કથા સંભળાવે છે અને માંગણી કરે છે કે શર્મિષ્ઠા સાથે અન્ય અસુર છોકરીઓ તેની દાસી તરીકે સેવા કરે. જેને વૃષ્પર્વ તે માટે સંમત થયો કારણ કે તે શુક્રચાર્યને નારાજ કરવા માંગતો ન હતો.
લગ્ન
thumb|દેવયાનીએ કૂવામાંથી બચાવતો યયાતિ કેટલાક દિવસ પછી દેવયાની શર્મિષ્ઠા અને અન્ય દાસીઓ સાથે જંગલમાં ઉજાણી પર જાય છે. ત્યાં યયાતિ શિકાર માટે આવેલો હોય છે અને તેઓ ફરીથી મળે છે. આ વખતે દેવયાની તેને પોતાના પિતા પાસે લાવે છે અને તેમને કહે છે કે તેઓ લગ્ન કરવા માંગે છે. શુક્રાચાર્ય તે માટે સંમતિ આપે છે અને યયાતિને કહે છે કે તેણે શર્મિષ્ઠાની પણ સંભાળ લેવી જોઈએ કારણ કે તે પણ રાજકુમારી છે પણ તેની સાથે લગ્ન ન કરવા. યયાતિ દેવયાની સાથે લગ્ન કરે છે અને તેની સારી સંભાળ રાખે છે.
યયાતિએ દેવયાની સાથે બે પુત્રો યદુ અને તુર્વાસુને જન્મ આપ્યો. તેણીની જાણ બહાર શર્મિષ્ઠા થકી યયાતિને ત્રણ પુત્રો જન્મ્યા ધ્રુહ્યુ, અનુ અને પુરૂ. જ્યારે દેવયાનીને આ વાતની ખબર પડી ત્યારે તેણે પોતાના પતિને છોડી દીધો અને તેના પિતાને ઘેર પાછી આવી. શુક્રાચાર્ય તેને અકાળ વૃદ્ધાવસ્થાનો શાપ આપે છે. જોકે, યયાતિની આગ્રહ ભરી વિનંતિ પર તે આ શ્રાપને ઘટાડવાની સંમતિ આપે છે. તે અનુસાર યયાતિ તેના વૃદ્ધાવસ્થાને તેના કોઈપણ યુવાન પુત્રોની યુવાની સાથે બદલી શકે છે. યયાતિએ તેમના પાંચમા પુત્ર પુરૂની યુવાની લઈ લીધી.
મૃત્યુ અને વારસો
થોડો સમય ખુશીથી જીવન જીવ્યા પછી, યયાતિ તેની યુવાની અને તેનું રાજ્ય તેના પુત્રને પાછું સોંપી દે છે. દેવયાની અને યયાતિ શાંતિપૂર્ણ રીતે સમય પસાર કરવા અને ધર્મ પ્રમાણે ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓમાં વ્યસ્ત રહેવા માટે વાનપ્રસ્થ જવા રવાના થયા છે. તેઓ ત્યાં થોડા સમય પછી મૃત્યુ પામે છે. તેનો પુત્ર યદુ યદુવંશની શરૂઆત કરે છે, જે વંશમાં પાછળથી કૃષ્ણનો જન્મ થયો હતો.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:પૌરાણિક પાત્રો
વાંકાનેર
ઇતિહાસ
વાંકાનેર રજવાડું બ્રિટિશ શાસન સમયે ૧૧ તોપોની સલામી ધરાવતું અને ઝાલા વંશના રાજપૂતો વડે શાસન કરાતું રજવાડું હતું.
વ્યવસાય
વાંકાનેરમાં મુખ્ય વ્યવસાય સિરેમિક્સ, ફાયર બ્રિક્સ તથા ઓઇલ મીલ અને જિનિંગ ઇન્ડસ્ટ્રિઝનો છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો શ્રેણી:વાંકાનેર તાલુકો
માર્ચ
ગ્રેગોરીયન પંચાંગ પ્રમાણે વર્ષના ૧૨ મહિનાઓ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. આ ૧૨ મહિનામાં ત્રીજા ક્રમે માર્ચ મહિનો આવે છે. માર્ચ મહિનાના ૩૧ દિવસ હોય છે. માર્ચ મહિના પછી એપ્રિલ મહિનો આવે છે. ૧ વર્ષના ૩૬૫ દિવસ હોય છે. લિપ વર્ષમાં ૧ વર્ષના ૩૬૬ દિવસ હોય છે. આ વધારાનો દિવસ ફેબ્રુઆરી મહિનામાં આવે છે.
શ્રેણી:અંગ્રેજી મહીનાઓ શ્રેણી:સમય
બીના દેવી
બીના દેવી (જન્મ ૧૯૭૭) એક ભારતીય આગેવાન છે, જેઓ મશરૂમની ખેતી દ્વારા મહિલાઓને બિઝનેસવુમન બનવા માટે પ્રેરણા આપવા માટે જાણીતા બન્યા છે. મશરૂમની ખેતીને લોકપ્રિય બનાવવા બદ્દલ 'મશરૂમ મહિલા' તરીકે ઓળખાતા બીના દેવીએ લોકોનો આદર મેળવ્યો અને અગાળ જઈ તેઓ પાંચ વર્ષ માટે ધૌરી પંચાયત, તેટિયાબંબર બ્લોકના સરપંચ બન્યા. તેમણે ખેડૂતોને મશરૂમ અને જૈવિક ખેતી, વર્મીકમ્પોસ્ટ ઉત્પાદન અને જૈવિક જંતુનાશકો તૈયાર કરવા અંગે તાલીમ આપી છે.
પ્રારંભિક જીવન
તેઓ તિલકરી નામના નાના ગામના વતની છે અને તેમનો જન્મ લગભગ ૧૯૭૭માં થયો હતો. બીના દેવી તેમના પતિ અને તેમના પરિવાર સાથે તિલકરીમાં રહે છે.
કારકિર્દી
thumb| વડાપ્રધાન [[નરેન્દ્ર મોદી ૨૦૨૦માં આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ પર નારી શક્તિ પુરસ્કાર પ્રાપ્ત કરનાર વ્યક્તિઓ સાથે.]] તેમણે પોતાના પલંગ નીચે થોડ પ્રમાણમાં મશરૂમ ઉગાડ્યા અને તેનાથી તેમને ખ્યાલ આવ્યો કે આ એક તક છે.
તેઓ દૂધની ડેરી અને બકરી પાલનમાં રોકાયેલા હતા પરંતુ તેઓ ગ્રામીણ મહિલાઓમાં સ્વ-રોજગારની પ્રેરણા માટે જાણીતા બન્યા. તેમણે મુંગેર જિલ્લામાં પાંચ બ્લોક અને ૧૦૫ પડોશી ગામોમાં મશરૂમ ઉત્પાદનને લોકપ્રિય બનાવ્યું છે. જેને કારણે મશરૂમ ખેતી અપનાવવા થકી ૧૫૦૦ મહિલાઓને ટેકો મળે છે.
તેઓ ડિજિટલ સાક્ષરતા ફેલાવવામાં કાર્યમાં પણ જોડાયેલા છે અને ટાટા ટ્રસ્ટ દ્વારા પ્રાયોજિત ઝુંબેશ હેઠળ તેમણે ૭૦૦ મહિલાઓને મોબાઇલ ફોનનો ઉપયોગ કરવાની તાલીમ આપી છે. તેમણે ૨૫૦૦ ખેડૂતોને એસ. આર. આઈ. પદ્ધતિથી ખેતી કરવા વિશે તાલીમ આપી છે અને સ્વ -સહાય જૂથોની રચનાને ટેકો આપ્યો છે.
૯ માર્ચ, ૨૦૨૦ ના દિવસે, તેમને રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદ દ્વારા નારી શક્તિ પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.
તેમણે પોતાની મશરૂમની ખેતીનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું: "આ ખેતીને કારણે મને આદર મળ્યો. હું સરપંચ બની. મારા માટે આનંદની વાત છે કે મને મારા જેવી ઘણી મહિલાઓને તાલીમ આપવાની તક મળી રહી છે."
સંદર્ભ
શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા શ્રેણી:૧૯૭૭માં જન્મ
નગારા (તા. વઢવાણ)
નગારા (તા. વઢવાણ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વઢવાણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નગારા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વઢવાણ તાલુકો
અકરી (તા. લખપત)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના લખપત તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:લખપત તાલુકો
કરચલીયા (તા. દ્વારકા)
કરચલીયા (તા. દ્વારકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કરચલીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દ્વારકા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
મીના કુમારી
તેણીએ સાહિબ બીબી ઔર ગુલામ, પાકીઝા, મેરે અપને, આરતી, બૈજુ બાવરા, પરિણીતા, દિલ અપના ઔર પ્રીત પરાઈ, ફૂટ પાથ, દિલ એક મંદિર અને કાજલ જેવી ૯૨ ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો હતો. તેણીની કારકિર્દી ૧૯૩૯ થી ૧૯૭૨ સુધી ચાલી હતી.
મીનાકુમારીનું ૩૧મી માર્ચ ૧૯૭૨ના રોજ ૩૮ વર્ષની વયે મુંબઈની એક હોસ્પિટલમાં જ્યારે તેણી સિરોસિસ સંબંધિત સમસ્યાઓથી બેભાન અવસ્થામાં સરી ગયા હતા, ત્યારે મૃત્યુ થયું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતીય ગાયકો શ્રેણી:ભારતીય ફિલ્મ અભિનેતાઓ શ્રેણી:૧૯૭૨માં મૃત્યુ શ્રેણી:૧૯૩૩માં જન્મ
વાધપર (તા. મોરબી)
વાધપર (તા. મોરબી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મોરબી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વાધપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મોરબી તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
નાના કેરાલા (તા. વઢવાણ)
નાના કેરાલા (તા. વઢવાણ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વઢવાણ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. નાના કેરાલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વઢવાણ તાલુકો
ગલિયાણા (તા. તારાપુર)
ગલિયાણા (તા. તારાપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તારાપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગલિયાણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, ડાંગર, બાજરી, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:તારાપુર તાલુકો શ્રેણી:ચરોતર
પીપરડી (તા. પાલીતાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાના પાલીતાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલીતાણા તાલુકો
ગૌડીય વૈષ્ણવ સંપ્રદાય
કૃષ્ણ ને ભજે તે વૈષ્ણવ. અને ગૌડ, તે પશ્ચિમ બંગાળમાં આવેલો પ્રદેશ છે, વૈષ્ણવની આ શાખાનો ઉદ્ભવ ગૌડ પ્રદેશમાંથી થયો હોવાથી, તેને ગૌડીય વૈષ્ણવ સંપ્રદાય તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ગૌડીય વૈષ્ણવ સંપ્રદાયના સંસ્થાપક આચાર્ય ચૈતન્ય મહાપ્રભુ હતા. ગૌડીય વૈષ્ણવ સંપ્રદાય ભારતમાં ખાસ કરીને બંગાળ અને ઓરિસ્સામાં છેલ્લ પાંચસો વર્ષોથી અતુટ રીતે ચાલી આવી છે, એ.સી. ભક્તિવેદાંત સ્વામી પ્રભુપાદ એ આ વૈષ્ણવ પરંપરાનાં સિદ્ધાંતો અને શિક્ષા પાશ્ચાત્ય દેશો સુધી પહોંચાડ્યા અને તે માટેનું માધ્યમ હતું તેમણે લખેલા પુસ્તકો અને શાસ્ત્રોના કરેલા અનુવાદો. તેમણે ભગવદ્ ગીતા તેના મૂળ રૂપે (અંગ્રેજીમાં Bhagavad Gita As It Is), શ્રીમદ્ ભાગવતમ્, ચૈતન્ય ચરિતામૃત તથા અન્ય અનેક પુસ્તકોના અનુવાદ અંગ્રેજીમાં ટિકા સાથે કર્યા છે. આ અનુવાદો આજે ૬૦થી વધુ ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ છે.
મહા મંત્ર
ભક્તો મહામંત્ર મોટેથી વાધ્યો સાથે મંદિરમાં અને નગર સંકિર્તન દરમ્યાન તાલબધ્ધ રીતે ગાય છે અને જપમાળા ઉપર તેનો જાપ કરે છે. સોળ શબ્દોના બનેલા આ મંત્રમાં કૃષ્ણ, રામ અને ભગવાનની અંતરંગ શક્તિ હરે (રાધા રાણી અને સીતા)નું ઉચ્ચારણ છે. આ મંત્રના સતત ઉચ્ચારણથી ઉત્પન્ન થતાં તરંગો ભગવદ્ ભક્તિ અને કૃષ્ણ ભાવનામૃતની વૃધ્ધિ કરે છે.
મહામંત્ર:
શ્રેણી:ઇસ્કોન શ્રેણી:ધર્મ શ્રેણી:સંપ્રદાયો શ્રેણી:હરે કૃષ્ણ
ગુજરાતમાં પર્યટન
alt=|thumb|[[લક્ષ્મી વિલાસ મહેલ]] alt=|thumb|[[ગાંધી આશ્રમ|સાબરમતી આશ્રમમાં હૃદય કુંજ]] alt=|thumb|[[ગીર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અને અભયારણ્ય|ગીર ખાતે એશિયાઇ સિંહ]] alt=|thumb|[[ગિરા ધોધ]] alt=|thumb|[[પાવાગઢ, પંચમહાલ, ગુજરાત]] right|thumb|[[સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી વિશ્વની સૌથી ઊંચી પ્રતિમા છે.]] ગુજરાત ભારતનું છઠ્ઠું સૌથી મોટું રાજ્ય છે, જે ભારતના પશ્ચિમ ભાગમાં ૧,૬૦૦ કિમી લાંબો દરિયાકિનારો (ભારતમાં સૌથી લાંબો) ધરાવે છે. તે દેશમાં નવમું સૌથી લોકપ્રિય પ્રવાસી સ્થળ છે. ૨૦૧૮માં ગુજરાતની ૫.૪૪ કરોડ સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસીઓએ મુલાકાત લીધી હતી.
ગુજરાત કચ્છના રણથી લઈને સાપુતારાની ટેકરીઓ સુધી વિવિધ પ્રવાસી આકર્ણણો આવેલા છે. સમગ્ર વિશ્વમાં એશિયાઇ સિંહોને જોવા માટે ગુજરાત એકમાત્ર સ્થળ છે. ગુજરાત સલ્તનતના સમય દરમિયાન, હિંદુ અને ઇસ્લામિક સ્થાપત્યનું સમન્વય થયો હતો જેનાથી ઇન્ડો-સારાસેનિક શૈલીનો ઉદ્ભવ થયો હતો. રાજ્યમાં આવેલા ઘણાં સ્થાપત્યો આ શૈલી હેઠળ બન્યા છે. ગુજરાત શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર, મહાત્મા ગાંધી અને સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલનું જન્મસ્થળ પણ છે, જે ભારતની સ્વતંત્રતા ચળવળના પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિઓ છે. તાજેતરના વર્ષોમાં સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી ગુજરાતના મુખ્ય પ્રવાસન સ્થળ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. તે વિશ્વની સૌથી ઊંચી પ્રતિમા છે.
અમિતાભ બચ્ચન હાલમાં ગુજરાતના પ્રવાસન બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર છે. તેમના 'ખુશ્બુ ગુજરાત કી ' અભિયાને ગુજરાતમાં પ્રવાસનને દર વર્ષે ૧૪ ટકા વધાર્યું છે, જે રાષ્ટ્રીય પ્રવાસન વિકાસ દર કરતાં બમણું છે.
અમદાવાદને તેના કેન્દ્રીય સ્થાન અને સારી રીતે જોડાયેલ આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઇમથક સાથે ગુજરાતના તમામ સ્થળોને આવરી લેવા માટે એક આદર્શ કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં અમદાવાદ, વડોદરા, સુરત, રાજકોટ, જામનગર, ભાવનગર, પોરબંદર, કંડલા અને ભુજ ખાતે હવાઇમથકો આવેલા છે. અમદાવાદમાં સ્થાનિક અને સીધી આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઇ સેવાઓ પ્રાપ્ત છે. તેમજ અમદાવાદ સમગ્ર ગુજરાતના શહેરોમાં પ્રવાસ કરવા માટે અનુકૂળ છે.
ગિરિ મથકો
thumb| [[પાલીતાણાના જૈન મંદિરો|પાલિતાણા મંદિર સંકુલ]]
ધાર્મિક પ્રવાસન
ગુજરાતમાં દ્વારકા, ડાકોર, રાધા દામોદર મંદિર, જૂનાગઢ, અંબાજી, પાલીતાણા, મહુડી, શંખેશ્વર, હઠીસિંહનાં જૈન મંદિર, સોમનાથ, ગિરનાર, શામળાજી, બહુચરાજી જેવા પ્રસિદ્ધ મંદિરો સાથે હિન્દુ અને જૈન બંને ધર્મોનું કેન્દ્ર છે. પાવાગઢ, કબીરવડ, સૂર્ય મંદિર, મોઢેરા, અક્ષરધામ (ગાંધીનગર), શ્રી સ્વામિનારાયણ મંદિર, અમદાવાદ, ભદ્રેસર જૈન મંદિર, આશાપુરા માતા, સ્વામિનારાયણ મંદિર, અમદાવાદ, નારાયણ સરોવર, તુલસીશ્યામ, સત્તાધાર જેવાં અન્ય જાણીતાં ધાર્મિક સ્થળો અહી આવેલા છે. શેત્રુંજય પર્વત પર આવેલા જૈન ધર્મના પાલિતાણા મંદિરો સાથે પાલીતાણાને શ્વેતાંબર જૈન સમુદાય દ્વારા તમામ તીર્થસ્થાનોમાં સૌથી પવિત્ર માનવામાં આવે છે. પાલીતાણા એ વિશ્વનો એકમાત્ર પર્વત છે જેમાં ૯૦૦થી વધુ મંદિરો છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાત શ્રેણી:પ્રવાસન
કૌમુદી (સામાયિક)
કૌમુદી ભારતમાં બ્રિટિશ શાસન દરમ્યાન પ્રકાશિત થતું એક ગુજરાતી સાહિત્યિક સામયિક હતું. તેની સ્થાપના ઑક્ટોબર ૧૯૨૪માં વિજયરાય વૈદ્ય દ્વારા કરવામાં આવી હતી, જેમણે તેને ૧૯૨૪ થી ૧૯૩૫ સુધી સંપાદિત કરી હતી. તેનું પ્રકાશન લગભગ ૧૯૩૭ ની આસપાસ બંધ થયું હતું.
વાંચન સામગ્રી
સામયિકમાં સાહિત્યિક ગતિવિધિઓ, સાહિત્યિક પ્રવાહો, સાહિત્યિક વિવેચનો, સાહિત્યિક પત્રકારત્વ, દાર્શનિક લેખો, સમીક્ષાઓ અને વિશ્લેષણો આવરી લેવામાં આવ્યાં હતાં. તેના સંપાદકીય અને ટૂંકી સમીક્ષાઓ લોકપ્રિય હતી.
'કીર્તિદાને કમલના પેટ્રો', 'સોરઠી સાહિત્યની ધારા', 'ગુજરાતી સાહિત્યસંગીતકાવ્ય', 'ગીત', 'બંગાળી સાહિત્યમાં મધુસુદનનું સ્થાન' અને 'શિવાજી: એક દિગદર્શન' આ સામાયિકના કેટલાક લોકપ્રિય લેખો છે. તેઓએ કલાપી (જૂન ૧૯૨૫) અને ન્હાનાલાલ (૧૯૨૭) જેવા કવિઓ પર વિશેષ આવૃત્તિઓ પ્રકાશિત કરી હતી. જ્યોતીન્દ્ર દવે અને ધનસુખલાલ મહેતાની નવલકથા અમે બધાં, રમણલાલ દેસાઈની ઐતિહાસિક નવલકથા ભારેલો અગ્નિ અને કનૈયાલાલ મુનશીની આત્મકથા અડધે રસ્તે આ સામાયિકમાં ધરાવાહીક તરીકે પ્રસિદ્ધ થઈ હતી.
પ્રતિભાવ
ગુજરાતી સાહિત્યમાં રસ ધરાવતા લોકો અને ગુજરાતીમાં સાહિત્યિક વિવેચનના ઉચ્ચ ધોરણોના પ્રણેતા ગણાતા લોકો દ્વારા કૌમુદીને ખૂબ પસંદ કરવામાં આવ્યું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી સામયિકો શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય
એલિસ બ્રિજ (વિસ્તાર)
thumb|[[મા. જે. પુસ્તકાલય]] એલિસ બ્રિજ અમદાવાદમાં આવેલો એક વિસ્તાર છે.
વિસ્તાર
એલિસ બ્રિજ વિસ્તારનું નામ એલિસ બ્રિજ પરથી પડ્યું છે. આ વિસ્તાર સાબરમતી નદીના કાંઠે આવેલો છે. સાબરમતી નદીની પશ્ચિમે શહેરી કોટ વિસ્તારની બહાર વિકાસ પામેલો આ પ્રથમ વિસ્તાર હતો. આ વિસ્તારમાં રહેણાંક વિસ્તારો, ચિકિત્સાલયો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ આવેલી છે. અમદાવાદ ટાઉન હોલ અને વાડીલાલ સારાભાઇ (વી.એસ.) હોસ્પિટલ અહીં આવેલી છે. શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં, ગુજરાત કોલેજ, ગુજરાત ઇનસ્ટિટ્યુટ ઓફ સિવિલ એન્જિનિયર્સ એન્ડ આર્કિટેક્ટ્સ અને લૉ કોલેજ અહીં આવેલી છે. સાબરમતી નદીના કિનારાના વિસ્તારોમાં મોટી સંખ્યામાં શાળાઓ આવેલી છે. ધ વેસ્ટેન્ડ, રેડિસન હોટેલ, ઇંદર રેસિડેન્સી, હોટલ શાલિન શ્યુટ્સ, હોટેલ નાલંદા, હોટેલ શિકાગો વગરે હોટેલ અહીં આવેલી છે. જોવાલાયક સ્થળોમાં લૉ ગાર્ડન અને લાલભાઈ દલપતભાઈ સંગ્રહાલયનો સમાવેશ થાય છે. મા. જે. પુસ્તકાલય શહેરના મુખ્ય પુસ્તકાલયોમાં એક ગણાય છે. એલિસ બ્રિજ જીમખાના અને ઓરિએન્ટલ ક્લબનો અહીં આવેલી આનંદપ્રમોદની ક્લબમાં સમાવેશ થાય છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:અમદાવાદ શહેરના વિસ્તારો
કલાણપુર (તા. દ્વારકા)
કલાણપુર (તા. દ્વારકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કલાણપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દ્વારકા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
હસનપુર (તા. પાલનપુર)
હસનપુર (તા. પાલનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પાલનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. હસનપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલનપુર તાલુકો
મડાસણા (તા. મોડાસા)
મડાસણા (તા. મોડાસા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મોડાસા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મડાસણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મોડાસા તાલુકો
ગળતેશ્વર મંદિર
ગળતેશ્વર મંદિર પ્રાચીન શિવ મંદિર છે, જે ગુજરાતના ખેડા જિલ્લાના ડાકોર નજીક ગળતેશ્વર તાલુકાના સરનાલ ગામ નજીક આવેલું છે. ૧૨મી સદીનું આ મંદિર તેની વિશિષ્ટ શૈલી માટે જાણીતું છે, જે મધ્ય ભારતની માળવા શૈલીમાં પરમાર સ્થાપત્યની અસર વગર અને ચૌલુક્ય (સોલંકી) સ્થાપત્યની અસર હેઠળ બંધાયેલું છે. તે ચોરસ ગર્ભગૃહ અને અષ્ટકોણીય મંડપ ધરાવે છે.
સ્થાન
આ મંદિર બે નદીઓ, મહી નદી અને ગળતી નદીના સંગમ પર સરનાલ ગામની નજીક આવેલું છે. ગળતી નદી પરથી મંદિરનું નામ પડ્યું છે.
ઇતિહાસ
હસમુખ સાંકળિયાએ આ મંદિરને તેના ગોળાકાર ગર્ભગૃહ અને મંડપના ગોખો અને કોતરણી પરથી ચાલુક્ય વંશના સ્થાપત્યની અસર હેઠળનું ગણાવ્યું હતું. મધુસૂદન ઢાંકીએ આ અનુમાનનું ખંડન કર્યું અને શિખર, પાયા અને દિવાલ પરની કોતરણીઓ પરથી આ મંદિર ગુજરાતી સ્થાપત્ય શૈલીનું હોવાનું ગણાવ્યું હતું. ઢાંકીએ મત આપ્યો કે મંદિર એવી વ્યક્તિ દ્વારા બાંધવામાં આવ્યું હતું કે જેને માળવાની ભુમિજા શૈલીની સીધી માહિતી ન હોય પણ ભુમિજા શૈલી વિશેના કોઈ ગુજરાતી ગ્રંથના આધારે મંદિરની રચના કરી. ૧૨મી સદીનો અપરાજતાપ્રચ્છ આવો જ એક ગ્રંથ છે, જે માળવાના સમરાંગણ સુત્રધાર પર આધારિત છે. આથી એવું અનુમાન બાંધી શકાય કે આ મંદિર ૧૨મી સદીમાં બાંધવામાં આવ્યું હશે. આ મંદિરની કોતરણી, મૂર્તિઓ સોમનાથના કુમારપાળ મંદિર જેવી જ જણાય છે, જે સોલંકી (ચૌલુક્ય) વંશના રાજા કુમારપાળના શાસન દરમિયાન ૧૨મી સદીમાં બંધાયું હતું.
આ મંદિર પુરાણકથાઓમાં વર્ણવાયેલા ગાલવ ઋષિ અને રાજા ચંદ્રહાસની સાથે સાંકળવામાં આવે છે.
ગળતેશ્વર મંદિર પુરાતત્વ ખાતા દ્વારા રાષ્ટ્રીય મહત્વનું સ્મારક જાહેર (ક્રમાંક: N-GJ-144) કરાયું છે.
સ્થાપત્ય
ગળતેશ્વરનું મંદિર ભુમિજા શૈલીનું છે, જે ગુજરાતમાં લગભગ જોવા મળતી નથી. આ શૈલી માળવાના શાસન હેઠળના વિસ્તારોમાં પ્રચલિત હતી. મંદિર બહુ ઓછી પ્રચલિત અષ્ટભદ્ર અથવા અષ્ટશાલા યોજનાનું ભુમિજા મંદિર છે, જે જવલ્લે જ જોવા મળે છે, દા.ત. મધ્ય ભારતનું આરંગ જૈન મંદિર. મંદિર સંપૂર્ણ રીતે પરમાર શૈલીથી મુક્ત છે. મંદિર નિરંધારા પ્રકારનું છે જે ગર્ભગૃહ અને મંડપ ધરાવે છે.
ગર્ભગૃહ
મંદિરનું ગર્ભગૃહ મંડપ કરતા નીચું છે અને અંદરની બાજુથી ચોરસ છે. બહારની દીવાલ ગોળાકાર છે અને અનેક ખૂણાઓ સાથે ૨૪ ફીટનો વ્યાસ ધરાવે છે. આ ખૂણાઓમાં સાત ગોખલા છે જેમાં આઠ દિક્પાલો (દિશાના રક્ષક દેવો)પૈકી સાતની મૂર્તિઓ છે. ગર્ભગૃહની આગળની દિવાલ કોતરણી ધરાવે છે, જેમાં શિવના વિવિધ રૂપો દર્શાવેલ છે અને તે લગભગ નષ્ટ પામેલ છે. ગર્ભગૃહના દ્વાર પર આબુ શૈલીના રૂપસ્થંભની કોતરણી કરેલ છે. આ શિલ્પો અને કોતરણીઓમાં ગાંધર્વો, ઘોડેસ્વારો, હાથીસવારો, રથ, જીવનથી મૃત્યુની ઘટમાળો વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
મંડપ
શિખર અને મંડપનો ભાગ ૧૯૦૮માં નષ્ટ પામ્યો હતો. શિખર પણ ગુજરાતી ભૂમિજા શૈલીમાં હતું જે તેની કુટસ્થંભિકા અને શૃંગ જેવા કોતરણીના આકારો પરથી નક્કી કરી શકાય છે. ભુમિજા શૈલીમાં સુરસેનક તરીકે ઓળખાતા કોતરણીના આકાર પણ આ શિખરમાં જોવા મળે છે પણ તે પરમાર શૈલી કરતા અલગ છે.
મેળાઓ
દર વર્ષે જન્માષ્ટમી અને શરદ પૂર્ણિમા ના દિવસે ગળતેશ્વરમાં મેળો ભરાય છે. મહાશિવરાત્રી એ પણ અહીં મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ ઉમટી પડે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:યાત્રાધામ શ્રેણી:ગુજરાતનાં શિવાલયો શ્રેણી:ગળતેશ્વર તાલુકો શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
સિક્કિમ
સિક્કિમ ભારતનું પૂર્વમાં આવેલું રાજ્ય છે જેની સરહદો ચીન, નેપાળ તથા ભૂતાન સાથે જોડાએલી છે, તેનું પાટનગર ગંગટોક છે. ત્યાંની મુખ્ય ભાષા નેપાળી છે. સિક્કિમ ગોઆ પછીનું ભારતનું સૌથી નાનું રાજ્ય છે. અંગુઠા જેવા આકારવાળા આ રાજ્યની પશ્ચિમમાં નેપાળ, ઉત્તર અને પૂર્વમાં તિબેટ, દક્ષિણ-પૂર્વમાં ભૂતાન સરહદથી જોડાયેલુ છે. આ રાજ્યમાં કુલ ૧૧ ભાષાઓને અધિકૃત ભાષા ગણવામાં આવે છે, જેમાં નેપાળી, સિક્કિમી, હિન્દી, લેપ્ચા, તમાંગ, લીમ્બુ, નેવારી, રાઈ, ગુરુન્ગ, મગર, સુંવાર અને અંગ્રેજીનો સમાવેશ થાય છે. શાળાઓમાં મુખ્યત્વે અંગ્રેજી ભાષામાં શિક્ષણ આપવામાં આવે છે તેમ જ સરકારી પત્ર, દસ્તાવેજ વગેરેમાં પણ અંગ્રેજી ભાષાનો વપરાશ થાય છે.
સ્થાપના - રાજાશાહી
સિક્કિમના મૂળ રહેવાસીઓ લેપ્ચા જાતિના હતા. તે સિવાય સિક્કિમના પ્રાચીન ઇતિહાસ વિશે કોઈ વધુ જાણકારી ઉપલબ્ધ નથી. સિક્કિમનો સૌથી પ્રાચીન ઉલ્લેખ બૌદ્ધ સંત પદ્મસંભવ (ગુરુ રીન્પોચે)ના ૮મી સદીના લખાણમાં મળે છે. જેમાં તેઓ સિક્કિમમાંથી પસાર થયા હોવાનો ઉલ્લેખ છે. ગુરુ પદ્મસંભવે તે ભૂમિને આશીર્વાદ આપ્યા હતા, ત્યાં બૌદ્ધ ધર્મ ફેલાવ્યો અને ભવિષ્યવાણી કરી હતી કે અમુક સદીઓ બાદ સિક્કિમમાં રાજાશાહી આવશે. એક પરીકથા અનુસાર ૧૪મી સદીના પૂર્વી તિબેટના ખામ ક્ષેત્રના મિનયાક કુળના રાજકુમાર ખ્યે બમ્સાને દિવ્ય સાક્ષાતકાર થયો, જેમાં તેને દક્ષિણ તરફ પ્રવાસ કરીને ત્યાં સંપત્તિ પ્રાપ્ત કરવાનો આદેશ હતો. ખ્યે બમ્સાની પાંચમી પેઢીના વારસ ફુનત્સોગ નામગ્યાલે ૧૬૪૨માં સિક્કિમ રાજની સ્થાપના કરી અને યુક્સોમના ત્રણ આદરણીય લામાઓ દ્વારા તેમનો રાજ્યાભિષેક કરી તેમને પ્રથમ છોગ્યાલ, પાદરી-રાજા બનાવવામાં આવ્યા.
thumb|left|ગુરુ રીન્પોચેની મૂર્તિ, સિક્કિમના પ્રણેતા. આ મૂર્તિ વિશ્વમા કોઈ પણ સંતની સૌથી ઊંચી મૂર્તિ છે. ૩૬ મીટર, ૧૨૦ ફૂટ
૧૬૭૦માં ફુનત્સોગ નામગ્યાલ પછી તેમનો પુત્ર તેનસંગ નામગ્યાલ ગાદીએ આવ્યો. તેણે સિક્કિમની રાજધાનીને યુસોમથી રાબ્દેનત્સેમાં ખસેડી. ઈ.સ. ૧૭૦૦માં રાજાની સાવકી બહેન(જેને સિક્કિમની ગાદી ન અપાઈ)ની મદદ વડે ભૂતાને સિક્કિમ પર આક્રમણ કર્યું. તેના દસ વર્ષ પછી તિબેટી સેનાઓએ ભૂતાનીને સિક્કિમથી ખદેડી દીધા અને છોગ્યાલને ફરી ગાદીએ બેસાડ્યા. ૧૭૧૭ અને ૧૭૩૩ની વચમાં પશ્ચિમે આવેલા નેપાળ અને પૂર્વે આવેલા ભૂતાન દ્વારા સિક્કિમ પર ઘણાં આક્રમણો થયા. તેવી એક નેપાળી ચડાઈ દરમ્યાન રાજધાની રાબ્દેનત્સેનો ધ્વંસ કરવામાં આવ્યો. ૧૭૯૧માં ગોરખા આક્રમણથી સિક્કિમ અને તિબેટથી બચાવવા માટે ચીને સિક્કિમમાં સૈન્ય મોકલ્યું હતું. ગોરખાઓના પરાજય પછી ચીનના ક્વીંગ રાજવંશનું સિક્કિમ પર નિયંત્રણ રહ્યું.
અંગ્રેજ શાસન હેઠળ સિક્કિમ
thumb|right| ૧૮૭૬નો સિક્કિમનો નક્શો જેમાં ઉત્તરીય સિક્કિમનું ચોમ્પો ડોંગ તળાવ દેખાય છે. જો કે, સમગ્ર ચુંબી અને દાર્જીલીંગને નકશામાં સિક્કિમના ભાગરૂપે દર્શાવાયું નથી.
ભારતમાં અંગ્રેજોનું રાજ સ્થપાતાંં સિક્કિમે તેના દુશ્મન નેપાળ સામે અંગ્રેજો સાથે મિત્રતા કેળવી. નેપાળે સિક્કિમ પર આક્રમણ કરી તરાઈ સહિતના ક્ષેત્ર પર આધિપત્ય મેળવ્યું. આને કારણે બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીએ નેપાળ પર આક્રમણ કર્યું અને પરિણામે ૧૮૧૪નું ગોરખા યુદ્ધ થયું. ૧૮૧૭માં નેપાળ અને સિક્કિમ વચ્ચે સંધિ થઈ અને તે અનુસાર નેપાળે પચાવી પાડેલો સિક્કિમનો પ્રદેશ પાછો આપવો પડ્યો. પરંતુ જ્યારે અંગ્રેજોએ સિક્કિમના મોરાંગ પ્રાંતમાં કરવેરો ઉઘરાવવો શરૂ કર્યો ત્યારે સિક્કિમ અને અંગ્રેજોના સંબંધોમાં કડવાશ ઊભી થઈ. ૧૮૪૯માં સર જોસેફ ડાલ્ટન હૂકર અને ડૉ. આર્થર કેમ્પબેલ નામના બે ડોક્ટરોએ (જેઓ અંગ્રેજ સરકારના અંગ્રેજ-સિક્કિમ સંબંધો વિષેના અધિકારીઓ હતા) સિક્કિમમાં ગુપ્તપણે, અનધિકૃત પ્રવેશ કર્યો. સિક્કિમ સરકારે આ બંને ડૉક્ટરોને અટકમાં લીધા. આને કારણે સિક્કિમના અંગ્રેજો સાથેના સંબંધો વધુ વણસ્યા જેને પરિણામે મોરાંગ અને દાર્જીલિંગ જીલ્લાઓને ૧૮૫૩માં બ્રિટિશ ઇન્ડિયામાં ભેળવી દેવામાં આવ્યા. ત્યાર બાદ સિક્કિમનો છોગ્યાલ અંગ્રેજોના નિયંત્રણ હેઠળ માત્ર નામનો જ રાજા રહી ગયો. ૧૮૯૦માં સિક્કિમ અંગ્રેજરક્ષિત રાજ્ય બની ગયું, અને ત્યાર બાદ બીજા ત્રણ દાયકામાં તેણે થોડી વધુ સ્વાયત્તતાઓ મેળવી.
ભારતની સ્વતંત્રતા પછી
ઇ.સ.૧૯૪૭માં ભારતને સ્વાત્તંત્રતા મળ્યા બાદ સિક્કિમમાં ભારતીય સંઘરાજ્યમાં ન જોડાવું એવો લોકમત આવ્યો. ૧૯૫૦માં સિક્કિમ અને ભારત વચ્ચે સંધિ થઈ, તે અનુસાર સિક્કિમ એ ભારતરક્ષિત રાજ્ય બન્યું અને સિક્કિમની વિદેશ નીતિ, રક્ષણ અને સંદેશવ્યવહાર ભારતને હસ્તક રહ્યો. તે સિવાય સર્વ ક્ષેત્રોમાં, રાજ્યકારભાર સંબંધે સ્વાયત્તતા મળી.
૧૯૫૩ રાજ મંડળ સ્થપાયું જેણે છોગ્યાલના આધિપત્ય હેઠળ સંસદીય સરકારના ગઠનની જોગવાઈ કરી. તે સમયે સિક્કિમ નેશનલ કૉંગ્રેસે નવી ચૂંટણી અને સિક્કિમના રાજકારભારમાં વધુ નેપાળી સહભાગની માંગણી કરી. ૧૯૭૩ના સમયના છોગ્યાલ(રાજા) પાલ્દેન થોન્દુપ નામગ્યાલ ખૂબ જ અપ્રિય હતા અને તેમના મહેલની બહાર રમખાણો ફાટી નીકળ્યા અને ભારતીય સંરક્ષણની માંગણી કરવામાં આવી.