cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
લિક્વિડ ક્રિસ્ટલ ડિસ્પ્લે
ઇન-પ્લેન સ્વિચિંગ (આઇપીએસ)
ઇન-પ્લેન સ્વિચિંગ એક એલસીડી ટેકનોલોજી છે જે સમતલ દિશામાં પ્રવાહી સ્ફટિક સેલને ગોઠવે છે. આ પદ્ધતિમાં દરેક ક્રિસ્ટલના અંતે વીજ ક્ષેત્ર લાગૂ થાય છે, પણ સ્ટાન્ડર્ડ થિન-ફિલ્મ ટ્રાન્ઝિસ્ટર (ટીએફટી) ડિસ્પ્લે માટે જરૂરી એક ટ્રાન્ઝિસ્ટરને બદલે આ પદ્ધતિમાં બે ટ્રાન્ઝિસ્ટરની જરૂર પડે છે. પરિણામે વધુ ટ્રાન્સમિશન વિસ્તાર બ્લોક થાય છે, એટલે વધારે તેજસ્વી બેકલાઇટની જરૂર પડે છે, જે વધારે ઊર્જાનો ઉપયોગ કરશે જે નોટબુક કમ્પ્યુટર્સ માટે આ પ્રકારના ડિસ્પ્લેનો ઉપયોગ ઓછો ઇચ્છનીય બનાવશે.
ફિફા વિશ્વ કપ
દ્વિતીય વિશ્વ યુદ્ધ પછીના વિશ્વ કપ
બ્રાઝિલ ખાતે યોજાયેલ 1950 વિશ્વ કપમાં સૌપ્રથમવાર બ્રિટિશ સ્પર્ધકો સામેલ થયા હતા. 1920માં થયેલા ફિફા (FIFA)માંથી બ્રિટિશ ટીમો પાછી ખસી ગઇ હતી, કારણ કે બ્રિટન જે દેશોની સામે યુદ્ધ ખેલી રહ્યું હતું તે દેશો સામે રમવા માટે ટીમ અસંમત હતી, આ ઉપરાંત ફૂટબોલ ઉપર વિદેશી પ્રભાવની વિરુદ્ધમાં થયેલા દેખાવો પણ જવાબદાર હતા, પરંતુ ફિફા (FIFA)ના આમંત્રણને પગલે 1946ની સ્પર્ધામાં તેઓ પુનઃ જોડાયા હતા. આ ટુર્નામેન્ટમાં 1930ના ચેમ્પિયન ઉરુગ્વે કે જેણે આગલા બે વિશ્વ કપનો બહિષ્કાર કર્યો હતો, તેની વાપસી થયેલી જોવા મળી હતી. ઉરુગ્વેએ “મરાકાનાઝો” (પોર્ટુગીઝઃ મારાકાનાકો ) તરીકે ઓળખાતી મેચમાં યજમાન રાષ્ટ્ર બ્રાઝિલને પછાડીને ફરી એકવાર ટુર્નામેન્ટ જીતી લીધી હતી.
1934થી 1978 વચ્ચેના ગાળામાં યોજાયેલી ટુર્નામેન્ટ્સ પૈકીની પ્રત્યેક ટુર્નામેન્ટમાં 16 ટીમોએ ભાગ લીધો હતો, આમાં 1938નું વર્ષ અપવાદ હતું, તે સમયે ક્વોલિફાઇંગ બાદ ઓસ્ટ્રિયા જર્મનીમાં વિલિન થઇ ગયું હતું, જેના પગલે ટુર્નામેન્ટમાં 15 ટીમો રહી ગઇ હતી, અને 1950માં ભારત, સ્કોટલેન્ડ અને તૂર્કી પરત ખસી જતા, ટુર્નામેન્ટમાં 13 ટીમો રહી ગઇ હતી. ભાગ લેનારા મોટાભાગના રાષ્ટ્રો યુરોપ અને દક્ષિણ અમેરિકાના હતા, અને ઉત્તર અમેરિકા, આફ્રિકા, એશિયા અને ઓસનિયાના રાષ્ટ્રો નાની લઘુમતીમાં હતા. આ ટીમોને યુરોપ અને દક્ષિણ અમેરિકાની ટીમો આસાનીથી હરાવી દેતી હતી. 1982 સુધી, યુરોપ અને દક્ષિણ અમેરિકા સિવાય એકમાત્ર અમેરિકાની ટીમ જ પ્રથમ રાઉન્ડથી આગળ વધી શકી હતી, 1930માં તે સેમિ-ફાઇનલિસ્ટ બની હતી; 1938માં ક્યુબા ક્વાર્ટર-ફાઇનલિસ્ટ; 1966માં કોરિયા ડીપીઆર (DPR) ક્વાર્ટર-ફાઇનલિસ્ટ; અને 1970માં મેક્સિકો ક્વાર્ટર-ફાઇનલિસ્ટ બન્યા હતા.
તટાણા (તા.ગઢડા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા બોટાદ જિલ્લાના ગઢડા (સ્વામીના) તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તથા પશુપાલન છે. ગામમાં પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળા આવેલી છે. ઉપરાંત પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સગવડો પણ ઉપલબ્ધ છે.
લિક્વિડ ક્રિસ્ટલ ડિસ્પ્લે
એડવાન્સ્ડ ફ્રિન્જ ફીલ્ડ સ્વિચિંગ (એએફએફએસ)
આ પદ્ધતિ વર્ષ 2003 સુધી ફ્રિન્જ ફીલ્ડ સ્વિચિંગ (એફએફએસ) તરીકે જાણીતી હતી. એડવાન્સ્ડ ફ્રિન્જ ફીલ્ડ સ્વિચિંગ એ આઇપીએસ કે એસ-આઇપીએસને મળતી આવતી ટેકનોલોજી છે, જે ઉત્તમ કામગીરી અને ઊંચી તેજસ્વીતા ઉપરાંત મેઘધનુષી રંગો ઓફર કરે છે. એએફએફએસને હાઇડિસ ટેકનોલોજીસ કંપની લિમિટેડ, કોરીયા (અગાઉ હુન્ડાઈ ઇલેકટ્રોનિક્સ, એલસીડી ટાસ્ક ફોર્સ તરીકે જાણીતી હતી)એ વિકસાવી છે.
એએફએફએસનો ઉપયોગ કરતી નોટબુક એપ્લિકેશન્સમાં વ્યાવસાયિક ડિસ્પ્લે માટે પહોળા દ્રશ્યને સારામાં સારી રીતે રજૂ કરતી વખતે રંગ ઓછામાં ઓછા ફેલાય છે અને તેનો સુભગ સમન્વય સ્થાપિત થાય છે. લાઇટ લીકેજથી રંગમાં થતો ફેરફાર કે તેનું વિચલન સફેદ રંગ વધારી સુધારવામાં આવે છે જેનાથી વ્હાઇટ/ગ્રે પુનઃઉત્પાદનમાં વધારો પણ થાય છે.
ફિફા વિશ્વ કપ
32 ટીમો સુધી વિસ્તરણ
1982માં આ ટુર્નામેન્ટને વિસ્તારીને 24 ટીમો કરવામાં આવી, અને 1998માં 32 ટીમો કરવામાં આવી, તે સાથે જ આફ્રિકા, એશિયા અને ઉત્તર અમેરિકાની વધુ ટીમોને ભાગ લેવાની છૂટ મળી. તાજેતરના વર્ષોમાં, આ પ્રદેશોની ટીમોએ વધુ સફળતા મેળવી છે, અને ક્વાર્ટર-ફાઇનલ્સમાં પહોંચનારી ટીમો પૈકી 1986માં મેક્સિકો ક્વાર્ટર-ફાઇનલિસ્ટ્સ; 1990માં કેમેરૂન ક્વાર્ટર-ફાઇનલિસ્ટ, 2002માં ચોથા ક્રમે કોરિયા રિપબ્લિક, 2002માં અમેરિકા ઉપરાંત સેનેગલ- બન્ને ક્વાર્ટર-ફાઇનલિસ્ટ્સ; અને 2010માં ઘાના ક્વાર્ટર-ફાઇનલિસ્ટ બન્યું હતું. તેમછતાં, યુરોપ અને દક્ષિણ અમેરિકાની ટીમોનું આધિપત્ય જળવાઇ રહ્યું, ઉદાહરણ તરીકેઃ 1998 અને 2006ના તમામ ક્વાર્ટર-ફાઇનલિસ્ટ્સ યુરોપ અથવા દક્ષિણ અમેરિકાના હતા.
લિક્વિડ ક્રિસ્ટલ ડિસ્પ્લે
એડવાન્સ્ડ ફ્રિન્જ ફીલ્ડ સ્વિચિંગ (એએફએફએસ)
વર્ષ 2004માં હાઇડિસ ટેકનોલોજીસ કંપની લિમિટેડે જાપાનની હિટાચી ડિસ્પ્લેને એએફએફએસ પેટન્ટનું લાઇસન્સ આપ્યું છે. હિટાચી તેના ઉત્પાદનમાં હાઈ એન્ડ પેનલનું ઉત્પાદન કરવા એએફએફએસનો ઉપયોગ કરે છે. વર્ષ 2006માં હાયડિસએ સાન્યો એપ્સન ઇમેજિંગ ડીવાઇસીસ કોર્પોરેશનને પણ લાઇસન્સ આપ્યું છે.
હાયડિસે એએફએફએસપ્લસ પણ વિકસાવ્યું છે, જેનાથી વર્ષ 2007માં આઉટડોર રીડેબિલિટીમાં પણ સુધારો થયો છે.
વર્ટિકલ એલાઇન્મેન્ટ (વીએ)
વર્ટિકલ એલાઇન્મેન્ટ ડિસ્પ્લે એ એલસી ડિસ્પ્લેનું જ એક સ્વરૂપ છે, જેમાં પ્રવાહી સ્ફટિક દ્રવ્ય કુદરતી રીતે ઉર્ધ્વ સ્થિતિમાં રહે છે અને (આઇપીએસમાં વધારાના ટ્રાન્ઝિસ્ટર્સની જરૂર હોય છે તેવા) વધારાના ટ્રાન્ઝિસ્ટર્સની જરૂર દૂર કરે છે. જ્યારે કોઈ વોલ્જેટ આપવામાં આવતા નથી ત્યારે પ્રવાહી સ્ફટિક સેલ સબસ્ટ્રેટને કાટખૂણે રહે છે અને બ્લેક ડિસ્પ્લેની રચના કરે છે. જ્યારે વોલ્ટેજ આપવામાં આવે છે ત્યારે પ્રવાહી સ્ફટિક સેલ સબસ્ટ્રેટને સમાંતર સ્થિતિમાં ગોઠવાઈ જાય છે અને પ્રકાશને પાસ થવા દે છે અને પગલે વ્હાઇટ ડિસ્પ્લે ઊભું થાય છે. વીએ લિક્વિડ ક્રિસ્ટલ ડિસ્પ્લે આઇપીએસ પેનલ જેવા જ કેટલાંક લાભ આપે છે, ખાસ કરીને દ્રશ્ય જોવાનો સારો એંગલ (ખૂણો) અને સ્ક્રીનના બ્લેક લેવલમાં સુધારો.
બ્લુ ફેઝ મોડ
બ્લુ ફેઝ એલસીડીને પ્રવાહી સ્ફટિકના ટોચના પડની જરૂર હોતી નથી. બ્લુ ફેઝ એલસીડી બજારમાં પ્રમાણમાં નવા છે અને તેનું બહુ ઓછા પ્રમાણમાં ઉત્પાદન થતું હોવાથી અત્યંત મોંઘા છે. તેઓ સામાન્ય એલસીડી કરતાં વધારે રીફ્રેશ રેટ પૂરો પાડે છે, પણ સાધારણ એલસીડી બનાવવા હજુ પણ વધારે સસ્તાં છે અને ખરેખર વધુ સારા રંગ અને શાર્પ ઇમેજ પૂરી પાડે છે.
ગુણવત્તા નિયંત્રણ
કેટલીક એલસીડી પેનલ્સ ખામીયુક્ત ટ્રાન્ઝિસ્ટર ધરાવે છે, જેને કારણે કેટલાક પિક્સેલ કાયમ માટે પ્રકાશિત રહે છે અથવા કાયમ માટે બંધ થઇ જાય છે આવા પિક્સેલને અનુક્રમે સ્ટક પિક્સેલ કે ડેડ પિક્સેલ ગણવામાં આવે છે. ઇન્ટીગ્રેટેડ સર્કિટ્સ (આઇસીસ)થી વિપરીત એલસીડી પેનલ્સ થોડા ખામીયુક્ત પિક્સેલ્સ ધરાવતી હોય તો પણ તેનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. એવો દાવો કરવામાં આવે છે કે માત્ર કેટલાંક ખામીયુક્ત પિક્સેલ્સ સાથેની એક પેનલને નકામી ગણીને ફેંકી દેવી આર્થિક રીતે પોસાય તેમ નથી, કારણ કે એલસીડી પેનલ આઇસીસ કરતાં ઘણી મોટી છે, પણ તે ક્યારેય સાબિત થયું નથી. ખામીયુક્ત પિક્સેલ્સના સ્વીકાર્ય આંકડા માટે ઉત્પાદકોની નીતિમાં બહુ મોટો ફરક છે. એક સમયે સેમસંગ કોરીયામાં વેચેલા એલસીડી મોનિટર્સ માટે શૂન્ય સહિષ્ણુતા નીતિ અપનાવતી હતી. અત્યારે સેમસંગ ઓછી મર્યાદા ધરાવતા આઇએસઓ 13406-2 સ્ટાન્ડર્ડને બહુ ચુસ્તપણે વળગી રહ્યું નથી. અન્ય કંપનીઓ તેમની નીતિમાં 11 ડેડ પિક્સેલ્સ ચલાવી લેવા માટે જાણીતી છે. ડેડ પિક્સેલ નીતિઓ પર ઉત્પાદકો અને ગ્રાહકો વચ્ચે અનેક વખત ઉગ્ર ચર્ચા થાય છે. ખામીઓ સ્વીકાર્યક્ષમતાના નિયમન માટે અને છેવાડાના ગ્રાહકોનું સંરક્ષણ કરવા આઇએસઓએ આઇએસઓ 13406-2 સ્ટાન્ડર્ડ જાહેર કર્યું હતું. જોકે દરેક એલસીડી ઉત્પાદકોએ આઇએસઓ સ્ટાન્ડર્ડને માન્ય રાખ્યું નથી અને આઇએસઓ સ્ટાન્ડર્ડનું અર્થઘટન અવારનવાર જુદું જુદું કરવામાં આવે છે.
એલસીડી પેનલ્સ તેમના મોટા કદને કારણે મોટા ભાગની આઇસી કરતાં વધારે ખામીયુક્ત હોવાની શક્યતા વધારે છે. એક ઉદાહરણમાં 300 એમએમના એસવીજીએ એલસીડી આઠ ખામી અને 150 એમએમ વેફર માત્ર 3 ખામી ધરાવે છે. જોકે વેફર પર 137માંથી 134 રંગ સ્વીકાર્ય હશે જ્યારે એલસીડી પેનલનો અસ્વીકાર બિલકુલ નહીં હોય. સ્પર્ધાના કારણે ઉત્પાદકો વચ્ચે ગુણવત્તા નિયંત્રણમાં સુધારો થયો છે. સામાન્ય રીતે ચાર ખામીયુક્ત પિક્સેલ્સ સાથે એક એસવીજીએ એલસીડી પેનલ ખામીયુક્ત ગણાય છે અને ગ્રાહકો તેના બદલે નવી એલસીડી પેનલની વિનંતી કરી શકે છે. કેટલાંક ઉત્પાદકો, ખાસ કરીને દક્ષિણ કોરીયામાં જ્યાં એલજી જેવા કેટલાંક મોટા એલસીડી પેનલ ઉત્પાદકો સ્થિત છે, હવે "ઝીરો ડીફેક્ટિવ પિક્સેલ ગેરેન્ટી" ધરાવે છે, જે વધારાની સ્ક્રીનિંગ પ્રોસેસ છે, જે પાછળથી "એ" અને "બી" ગ્રેડ પેનલ્સ તરીકે નક્કી થઈ શકે છે. અનેક ઉત્પાદકો એક ડીફેક્ટિવ પિક્સેલ સાથે ઉત્પાદન બદલી આપે છે. એટલું જ નહીં જ્યાં આ પ્રકારની ગેરેન્ટી નથી ત્યાં ડીફેક્ટિવ પિક્સેલ્સનું લોકેશન મહત્વપૂર્ણ છે. જો ડીફેક્ટિવ પિક્સેલ્સ એકબીજાની નજીક હોય તો બહુ થોડા ડીફેક્ટિવ પીક્સેલ સાથેનું ડિસ્પ્લે અસ્વીકાર્ય બની શકે છે. જ્યારે ડીફેક્ટિવ પિક્સેલ્સ દ્રશ્ય વિસ્તારના કેન્દ્રમાં હોય તો ઉત્પાદકો કદાચ તેમના ઉત્પાદન બદલવાના માપદંડો હળવા પણ કરી શકે છે.
એલસીડી પેનલ્સ પણ ક્લાઉડિંગ (કે સામાન્ય રીતે ઓછી જોવા મળતી મુરા ) ખામીઓ ધરાવે છે, જે લ્યુમિનન્સ (પ્રકાશ)માં અસમાન ડાઘા તરીકે દેખાય છે. તે ડિસ્પ્લે દ્રશ્યોના ડાર્ક કે કાળા વિસ્તારોમાં સૌથી વધારે દેખાય છે.
ઝીરો-પાવર (બિસ્ટેબલ) ડિસ્પ્લેસ
ક્વિનેટિક્યુ (અગાઉ ડેરા તરીકે જાણીતી) ઝેનિથલ બિસ્ટેબલ ડીવાઇસ (ઝેડબીડી) ઊર્જા વિના ઇમેજ જાળવી શકે છે. ક્રિસ્ટલ્સ બેમાંથી એક સ્થિર ઓરિએન્ટેશન (શ્વેત અને શ્યામ)માંથી એકમાં કદાચ અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને ઊર્જાની જરૂર માત્ર ઇમેજ બદલવા માટે પડે છે. ઝેડબીડી ડિસ્પ્લે એ ક્વિનેટિક્યુમાંથી રચાયેલી કંપની છે, જે ગ્રેસ્કેલ અને કલર ઝેડબીડી ડીવાઇસનું ઉત્પાદન કરે છે.
ફ્રાંસની એક કંપની નેમોપ્ટિકએ બાઇનેમ ઝીરો-પાવર, પેપર જેવી એલસીડી ટેકનોલોજી વિકસાવી છે, જે વર્ષ 2007થી સેઇકો સાથે ભાગીદારીમાં મોટા પાયે ઉત્પાદન કરે છે. આ ટેકનોલોજીનો હેતુ ઇલેક્ટ્રોનિક શેલ્ફ લેબલ્સ, ઇ-બુક્સ, ઇ-ડોક્યુમેન્ટ્સ, ઇ-ન્યૂઝપેપર્સ, ઇ-ડિક્શનરીસ, ઇન્ડ્રસ્ટ્રીઅલ સેન્સર્સ, અલ્ટ્રા-મોબાઇલ્સ પીસી વગેરે એપ્લિકેશન્સ માટે ઉપયોગ કરવાનો છે. ઝીરો-પાવર એલસીડી ઇલેકટ્રોનિક પેપરની કેટેગરીમાં આવે છે.
વર્ષ 2004માં ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટીના સંશોધકોએ ઝેનિથ બિસ્ટેબલ ટેકનિક્સ પર આધારિત ઝીરો-પાવર બિસ્ટેબલ એલસીડીના બે નવા પ્રકાર રજૂ કર્યા હતા.
360° બીટીએન અને બિસ્ટેબલ કોલેસ્ટેરિક જેવી કેટલીક બિસ્ટેબલ ટેકનોલોજીસ મુખ્યત્વે લિક્વિટ ક્રિસ્ટલ (એલસી)ની બલ્ક પ્રોપર્ટીઝ પર આધારિત હોય છે અને પરંપરાગત મોનોસ્ટેબલ મટીરિઅલ્સ સાથે સમાનતા ધરાવતી એલાઇન્મેન્ટ ફિલ્મ્સ અને એલસી મિક્સચર્સ સાતે મજબૂત એન્કરિંગનો ઉપયોગ કરે છે. અન્ય બિસ્ટેબલ ટેકનોલોજીસ (એટલે કે બિનેમ ટેકનોલોજી) મુખ્યત્વે સર્ફેસ પ્રોપર્ટીઝ પર આધારિત હોય છે અને ચોક્કસ નબળા એન્કરિંગ મટીરિઅલ્સની જરૂર પડે છે.
ખામીઓ
અન્ય કેટલીક ડિસ્પ્લે ટેકનોલોજીની સરખામણીમાં એલસીડી ટેકનોલોજીમાં હજુ પણ થોડી ખામીઓ છેઃ
200px|thumb|બે આઇબીએમ થિંકપેડ લેપટોપ સ્ક્રીન એકદમ વાંકા ખૂણેથી જોતા
ઊર્જા અસરકારકતા
ટેલિવિઝનના વિવિધ નવા મોડેલમાં એલસીડી અને પ્લાઝમા ટીવી રંગરૂપમાં એકબીજાને તદ્દન મળતા આવે છે, પણ પ્લાઝમા ટીવીની સરખામણીમાં એલસીડીના વપરાશમાં સરેરાશ ઓછી ઊર્જાની જરૂર પડે છે. 42 ઇંચનું એલસીડી ટીવી સરેરાશ 203 વોટ ઊર્જાનો ઉપયોગ કરે છે જ્યારે તેટલા જ ઇંચનું પ્લાઝમા ટીવી 271 વોટ ઊર્જાનો ઉપયોગ કરે છે. (આ માહિતી જૂની છે-અત્યારે પેનાસોનિક ટીએચ-42 એક્સ10 જેવા પ્લાઝમા ટીવી 80થી 200 વોટ ઊર્જાનો ઉપયોગ કરે છે. સરેરાશ ઊર્જાવપરાશની દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો સામાન્ય રીતે પ્લાઝમા ટીવી 120 વોટથી 150 વોટ ઊર્જાનો ઉપયોગ કરે છે.)
હરિશ્ચંદ્ર
હરિશ્ચંદ્ર કે હરિશ્ચન્દ્ર અયોધ્યાના સૂર્યવંશી રાજા હતા જે લોકબોલીમાં સત્યવાદી હરિશ્ચંદ્ર, રાજા હરિશ્ચંદ્ર કે સત્યવાદી રાજા હરિશ્ચંદ્ર તરીકે વધુ પ્રખ્યાત છે. તેઓ નિબંધન રાજાના પૌત્ર હતા અને સત્યવ્રત (ત્રિશંકુ) રાજા અને સત્યવ્રતા રાણીના પૂત્ર હતા. તેમને કુલ ૧૦૦ રાણીઓ હતી જેમાં તારામતી તેમની પટ્ટરાણી હતી. હરિશ્ચંદ્રનું ચરિત અનેક ગ્રંથોમાં વર્ણવેલું છે, જેમકે ઐતરેય બ્રાહ્મણ, માર્કંડેય પુરાણ, દેવી-ભાગવત પુરાણ, બ્રહ્મવૈવર્તક પુરાણ, મહાભારત, વગેરે.
લિક્વિડ ક્રિસ્ટલ ડિસ્પ્લે
ઊર્જા અસરકારકતા
જુદી જુદી ડિસ્પ્લે ટેકનોલોજીમાં ઇંચ દીઠ ઊર્જાનો ઉપયોગ એક અન્ય પરિમાણ છે. ડિસ્પ્લે ટેકનોલોજી સેગમેન્ટમાં ચોરસ ઇંચ દીઠ ઊર્જાના વપરાશની દ્રષ્ટિએ સીઆરટી ટેકનોલોજી વધારે અસરકારક છે અને તેમાં ચોરસ ઇંચદીઠ 0.23 વોટ ઊર્જાનો ઉપયોગ થાય છે જ્યારે એલસીડી ડિસ્પ્લે ટેકનોલોજીમાં ચોરસ ઇંચ દીઠ 0.27 વોટ ઊર્જાનો વપરાશ થાય છે. પ્લાઝમા ડિસ્પ્લે ટેકનોલોજીમાં ચોરસ ઇંચ દીઠ 0.36 વોટ અને ડીએલપી કે રીઅર પ્રોજેક્શન ટીવીમાં ચોરસ ઇંચદીઠ 0.14 વોટ ઊર્જા વપરાય છે.
બિસ્ટેબલ ડિસ્પ્લેમાં ફિક્સ્ડ ઇમેજ ડિસ્પ્લે થાય છે ત્યારે ઊર્જાનો બિલકુલ વપરાશ થતો નથી, પણ ડિસ્પ્લે ઇમેજ બદલવા સારી એવી ઊર્જાની જરૂર પડે છે.
હરિશ્ચંદ્ર
શ્રેણી:પૌરાણિક પાત્રો
લિક્વિડ ક્રિસ્ટલ ડિસ્પ્લે
સામાન્ય માહિતી
શ્રેણી:ડિસ્પ્લે ટેકનોલોજી શ્રેણી:લિક્વિડ ક્રિસ્ટલ ડિસ્પ્લે
ફિફા વિશ્વ કપ
32 ટીમો સુધી વિસ્તરણ
2002ના ફિફા (FIFA) વિશ્વ કપ ક્વોલિફિકેશન રાઉન્માં 200 ટીમો પ્રવેશી હતી; 2006ના ફિફા (FIFA) વિશ્વ કપમાં લાયક ઠરવા માટે 198 રાષ્ટ્રોએ પ્રયાસ કર્યો હતો, જ્યારે 2010ના ફિફા (FIFA) વિશ્વ કપ માટે 204 જેટલી વિક્રમી સંખ્યામાં રાષ્ટ્રો ક્વોલિફિકેશન રાઉન્ડમાં પ્રવેશ્યા હતા.
ફિફા (FIFA)ની અન્ય ટુર્નામેન્ટ્સ
1991માં પિપલ’સ રિપબ્લિક ઓફ ચાઇનામાં મહિલા ફૂટબોલ માટે સમકક્ષ ટુર્નામેન્ટ- ફિફા (FIFA) વિમેન્સ વિશ્વ કપ સૌ પ્રથમવાર યોજાયો. વિમેન્સ વિશ્વ કપનું કદ અને ચિત્ર પુરૂષોના વિશ્વ કપની તુલનાએ નાનું છે, પરંતુ તે વધી રહ્યું છે; 2007ની ટુર્નામેન્ટમાં પ્રવેશ મેળવનારી ટીમોની સંખ્યા 120 હતી, જે 1991ની ટીમ સંખ્યાની સરખામણીમાં બમણાં કરતાંય વધુ છે.
1896 અને 1932ને બાદ કરીએ તો, પ્રત્યેક સમર ઓલિમ્પિક્સ ગેમ્સમાં ફૂટબોલનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. અન્ય રમતોથી વિપરિત, પુરૂષોની ઓલિમ્પિક્સમાં ફૂટબોલ સ્પર્ધા એ ટોચના સ્તરની ટુર્નામેન્ટ નથી, અને 1992થી અંડર-23 ટુર્નામેન્ટમાં પ્રત્યેક ટીમમાં ત્રણ વધુ વયના ખેલાડીઓની છૂટ આપવામાં આવી છે. ઓલિમ્પિકમાં વિમેન્સ વિશ્વ કપનો પ્રવેશ 1996માં થયો, અને તેની સ્પર્ધા વયના કોઇ બાધ વગર સંપૂર્ણપણે રાષ્ટ્રોની ટીમો વચ્ચે યોજાય છે.
વિશ્વ કપ યોજાવાનો હોય તેના એક વર્ષ પૂર્વે યજમાન રાષ્ટ્રમાં આગામી વિશ્વ કપના ડ્રેસ-રિહર્સલ તરીકે ફિફા (FIFA) કન્ફેડરેશન્સ કપની સ્પર્ધા યોજાય છે. આ સ્પર્ધામાં ફિફા (FIFA) વિશ્વ કપ ચેમ્પિયન અને યજમાન રાષ્ટ્ર ઉપરાંત ફિફા (FIFA) કન્ફેડરેશન ચેમ્પિયનશિપના છ વિજેતાઓ પૈકીના પ્રત્યેક વિજેતા દ્વારા ભાગ લેવામાં આવે છે.
ફિફા (FIFA) યુવા ફૂટબોલ (ફિફા (FIFA) યુ-20 વિશ્વ કપ, ફિફા (FIFA) યુ-17 વિશ્વ કપ, ફિફા (FIFA) યુ-20 વિમેન્સ વિશ્વ કપ, ફિફા (FIFA) યુ-17 વિમેન્સ વિશ્વ કપ), ક્લબ ફૂટબોલ (ફિફા (FIFA) ક્લબ વિશ્વ કપ), અને ફૂટ્સલ ({{6}ફિફા (FIFA) ફૂટ્સલ વિશ્વ કપ) અને બિચ સોકર (ફિફા (FIFA) બિચ સોકર વિશ્વ કપ) જેવા ફૂટબોલના પ્રકારોની આંતરરાષ્ટ્રીય ટુર્નામેન્ટ્સનું પણ આયોજન કરે છે.
==ટ્રોફી ==
1930થી 1970 સુધી, વિશ્વ કપના વિજેતાઓને જુલ્સ રિમેટ ટ્રોફી આપવામાં આવતી હતી. પ્રારંભમાં આ કપ માત્ર વિશ્વ કપ અથવા કપ દીયુ મોન્ડે  તરીકે ઓળખાતો હતો, પરંતુ સૌપ્રથમ ટુર્નામેન્ટનું આયોજન કરનારા ફિફા (FIFA)ના પ્રમુખ જુલ્સ રિમેટની યાદમાં તેનું પુનઃ નામકરણ કરવામાં આવ્યું. 1970માં, આ ટુર્નામેન્ટમાં બ્રાઝિલે ત્રીજી વખત જીત મેળવતા આ ટ્રોફી હંમેશા માટે તેમને આપી દેવામાં આવી. જો કે, આ ટ્રોફી 1983માં ચોરાઇ ગઈ, અને તે ફરી ક્યારેય મળી શકી નહીં, દેખીતી રીતે આ ટ્રોફી ચોરોએ ઓગાળી નાખી હતી.
આ નવી ટ્રોફી વિજેતા રાષ્ટ્રને કાયમ માટે આપવામાં આવતી નથી. વિશ્વ કપ વિજેતાઓ માત્ર આગામી ટુર્નામેન્ટ સુધી જ આ ટ્રોફીને પોતાની પાસે રાખી શકે છે અને તેમને શુદ્ધ સોનાની મૂળ ટ્રોફીને બદલે સોનાની-પ્લેટ ધરાવતી પ્રતિકૃતિ આપવામાં આવે છે.
હાલમાં ટોચની ત્રણ ટીમના તમામ સદસ્યો (ખેલાડીઓ અને પ્રશિક્ષકો)ને વિશ્વ કપ ટ્રોફીનાં સૂચક ચિહ્ન સાથે ચંદ્રકો આપવામાં આવે છે; વિજેતાઓને (સુવર્ણ), રનર-અપને (રજત) અને ત્રીજા ક્રમે રહેલાઓને (કાંસ્ય)નાં ચંદ્રક આપવામાં આવે છે. 2002ની આવૃત્તિમાં યજમાન રાષ્ટ્ર દક્ષિણ કોરિયાને ચોથા ક્રમના ચંદ્રક આપવામાં આવ્યા હતા. 1978 પૂર્વેની ટુર્નામેન્ટમાં, ફાઇનલ અને થર્ડ-પ્લેસ મૅચના અંતે પિચ ઉપર અગિયાર ખેલાડીઓને જ ચંદ્રકો આપવામાં આવતા હતા. નવેમ્બર 2007માં, ફિફા (FIFA)એ જાહેરાત કરી કે 1930 અને 1974 વચ્ચેવિશ્વ કપ જીતનાર તમામ સદસ્યોને પાછલી અસરથી વિજેતા ચંદ્રકો આપવામાં આવશે.
લાયકાત
1934માં યોજાયેલા દ્વિતીય વિશ્વ કપ બાદ, ફાઇનલ ટુર્નામેન્ટમાં સ્પર્ધા ઘટાડવામાટે ક્વોલિફાઇંગ ટુર્નામેન્ટ યોજાય છે. આ સ્પર્ધા છ ફિફા (FIFA) કોન્ટિનેન્ટલ ઝોન (આફ્રિકા, એશિયા, ઉત્તર અને મધ્ય અમેરિકા અને કેરેબિયન, દક્ષિણ અમેરિકા, ઓસનિયા અને યુરોપ)માં યોજાય છે, અને તેની દેખરેખ લાગુ પડતા કન્ફેડરેશન (મહાસંઘ) દ્વારા રાખવામાં આવે છે. પ્રત્યેક ટુર્નામેન્ટ માટે, ફિફા (FIFA) સાવચેતીરૂપે પ્રત્યેક કોન્ટિનેન્ટલ ઝોનમાં સ્થળ સંખ્યાનો નિર્ણય કરે છે, જે સામાન્યરીતે કન્ફેડરેશનની ટીમોની માત્રા પર આધારિત હોય છે.
ક્વોલિફિકેશનની પ્રક્રિયા નિર્ણાયક ટુર્નામેન્ટથી લગભગ ત્રણ વર્ષ પૂર્વે શરૂ થઇ શકે છે અને તે બે વર્ષ સુધી ચાલે છે. ક્વોલિફિકેશન ટુર્નામેન્ટનું સ્વરૂપ કન્ફેડરેશન પ્રમાણે અલગ અલગ હોય છે. સામાન્ય રીતે, ઇન્ટરકોન્ટિનેન્ટલ પ્લે-ઓફના વિજેતાઓને એક કે બે સ્થળો આપવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ઓસિયાના ઝોનના વિજેતા અને એશિયા ઝોનની પાંચમા ક્રમે આવેલી ટીમ વચ્ચે 2010ના વિશ્વ કપમાં સ્થાન મેળવવા માટે રમત યોજાય છે. 1938 વિશ્વ કપથી લઇ અત્યાર સુધી, યજમાન રાષ્ટ્રોને ફાઇનલ ટુર્નામેન્ટમાં આપોઆપ પ્રવેશ મળે છે. 1938 અને 2002 વચ્ચેના ગાળા દરમિયાન પોતાનો ખિતાબ બચાવવા માટે રમી રહેલા ચેમ્પિયનોને પણ આ અધિકાર મળતો હતો, પરંતુ 2006 ફિફા (FIFA) વિશ્વ કપથી તે પાછો ખેંચી લેવામાં આવ્યો અને ચેમ્પિયનો માટે પણ ક્વોલિફાઇ થવાની આવશ્યક બન્યું. 2002માં વિજેતા બનેલું બ્રાઝિલ ક્વોલિફાઇંગ મૅચમાં રમનાર સૌપ્રથમ ચેમ્પિયન હતું.
ફાઇનલ ટુર્નામેન્ટ
હાલમાં ફાઇનલ ટુર્નામેન્ટના સ્વરૂપ હેઠળ 32 દેશોની ટમો યજમાન રાષ્ટ્રમાં એક મહિના સુધી સ્પર્ધા કરે છે. નિર્ણાયક સ્પર્ધામાં બે તબક્કા છેઃ ગ્રૂપ-તબક્કો અને ત્યારપછી નોકઆઉટ તબક્કો.
ગ્રૂપના તબક્કામાં ચાર ટીમનું એક એવા આઠ જૂથો એકબીજા સાથે સ્પર્ધા ખેલે છે. યજમાન સહિત આઠ ટીમોને પસંદ કરવામાં આવે છે, તે ઉપરાંત ફિફા (FIFA) વર્લ્ડ રેન્કિંગ્સ અને/અથવા તાજેતરના વિશ્વ કપમાંના દેખાવના આધારે એક ફોર્મ્યુલાનો ઉપયોગ કરીને અન્ય ટીમો પસંદ કરવામાં આવે છે, અને અલગ અલગ ગ્રુપ બનાવવામાં આવે છે. અન્ય ટીમોને વિભિન્ન “પાત્રરૂપી ગ્રુપ” (પોટ) ફાળવવામાં આવે છે, સામાન્યરીતે તે ભૌગોલિક ધારાધોરણો પર આ ફાળવણી આધારિત હોય છે, અને પ્રત્યેક “પાત્રરૂપી ગ્રુપ” (પોટ)માં રહેલી ટીમને ડ્રો દ્વારા આઠ ગ્રૂપમાં મૂકવામાં આવે છે. કોઇ ગ્રૂપમાં યુરોપની બે કરતા વધુ ટીમો અથવા અન્ય કોઇ કન્ફેડરેશનની એક કરતા વધુ ટીમ ન રહે તે માટે 1998થી દબાણપૂર્વક ડ્રો કરવામાં આવે છે.
પ્રત્યેક ગ્રુપ રાઉન્ડ-રોબિન ટુર્નામેન્ટ ખેલે છે, જેમાં પ્રત્યેક ટીમને એ જ ગ્રૂપની અન્ય ટીમો સામે ત્રણ મેચો રમવાની હોય છે. પ્રત્યેક ગ્રૂપની મૅચોનો છેલ્લો રાઉન્ડ એ જ વખતે યોજાય છે જેથી તમામ ચાર ટીમોમાં ઔચિંત્ય જળવાઇ રહે. પ્રત્યેક ગ્રુપમાંથી ટોચની બે ટીમો આગળ નોકઆઉટ તબક્કામાં જાય છે. કોઇ ગ્રૂપમાં ટીમોનો રેન્ક નક્કી કરવા માટે પોઇન્ટ્સનો ઉપયોગ થાય છે. 1994થી જીત માટે ત્રણ પોઇન્ટ્સ અપાય છે અને ડ્રો માટે એક પોઇન્ટ આપવામાં આવે છે, અને હાર માટે કોઇ જ પોઇન્ટ હોતો નથી (અગાઉ વિજેતાને બે પોઇન્ટ મળતા હતા).
તટાણા (તા.ગઢડા)
સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ફિફા વિશ્વ કપ
ફાઇનલ ટુર્નામેન્ટ
દરેક ગ્રૂપની પ્રત્યેક ટીમોના રેન્કિંગ નીચે પ્રમાણે નક્કી કરવામાં આવે છેઃ:
નોકઆઉટ તબક્કો એ સીંગલ-એલિમિનેશન ટુર્નામેન્ટ છે જેમાં ટીમો એકબીજા સામે મૅચો રમે છે, તેમાં જો જરૂર પડે તો વિજેતા નક્કી કરવા માટે એક્સ્ટ્રા ટાઇમ અને પેનલ્ટી શૂટઆઉટનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ તબક્કો 16ના રાઉન્ડ (અથવા બીજો રાઉન્ડ) સાથે શરૂ થાય છે જેમાં પ્રત્યેક ગ્રુપના વિજેતાઓ અન્ય ગ્રુપના રનર-અપ સામે રમે છે. ત્યારબાદ ક્વાર્ટર-ફાઇનલ્સ, સેમી-ફાઇનલ્સ અને થર્ડ-પ્લેસ મેચ (જેમાં સેમી-ફાઇનલ હારનારાઓ રમે છે), અને ફાઇનલ આવે છે.
પસંદગી પ્રક્રિયા
1958 ફિફા (FIFA) વિશ્વ કપ બાદ, ભાવિ બહિષ્કારો અને વિવાદોને ટાળવા માટે, ફિફા (FIFA)એ અમેરિકા અને યુરોપ વચ્ચે વૈકલ્પિક યજમાનની પદ્ધતિ શરૂ કરી, જે 1998 ફિફા (FIFA) વિશ્વ કપ સુધી યથાવત રહી. 2002 ફિફા (FIFA) વિશ્વ કપને દક્ષિણ કોરિયા અને જાપાન, બન્નેએ સંયુક્તપણે યોજ્યો હતો, જે એશિયામાં યોજાનારો સૌપ્રથમ ફિફા (FIFA) વિશ્વ કપ હતો, અને તે એક કરતા વધુ યજમાન દ્વારા યોજાયેલી એકમાત્ર ટુર્નામેન્ટ છે. 2010માં વિશ્વ કપનું યજમાન બનનાર દક્ષિણ આફ્રિકા વિશ્વ કપનું યજમાનપદ મેળવનાર સૌપ્રથમ આફ્રિકી રાષ્ટ્ર છે. 2022 ફિફા (FIFA) વિશ્વ કપ કતાર દ્વારા યોજવામાં આવશે, 1978થી અત્યાર સુધીમાં સૌ પ્રથમ વખત દક્ષિણ અમેરિકામાં યોજવામાં આવ્યો હતો અને આ પહેલો એવો પ્રસંગ છે કે જ્યારે યુરોપની બહારના રાષ્ટ્રોમાં સતત બે વિશ્વ કપ યોજાયા હોય.
હવે ફિફા (FIFA)ની એક્ઝિક્યુટિવ કમિટિ દ્વારા મતદાન વડે યજમાન રાષ્ટ્રની પસંદગી કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે બેલેટ પ્રથા હેઠળ હાથ ધરવામાં આવે છે. આ રમતનું યજમાન બનવાની ખેવના ધરાવતા કોઇ રાષ્ટ્રનાં રાષ્ટ્રીય ફૂટબોલ એસોસિયેશનને ફિફા (FIFA) તરફથી “યજમાન બનવા અંગેનો કરાર” આપવામાં આવે છે, જેમાં એક મજબૂત દાવેદાર તરફથી જેની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે તે પગલાઓ અને જરૂરિયાતો વર્ણવવામાં આવેલી હોય છે. દાવો કરનાર એસોસિયેશનને એક ફોર્મ પણ મળે છે, જેને જમા કરાવવામાં આવતા ઉમેદવારીને સત્તાવાર સમર્થન મળે છે. આ પછી, રમત યોજવા માટે જરૂરી જરૂરિયાતો જે તે દેશે પૂરી કરી છે કે નહી તેની તપાસ કરવા માટે ફિફા (FIFA)ના સક્ષમ નિરીક્ષકોનું જૂથ તે દેશની મુલાકાત લે છે અને તે દેશ અંગેનો અહેવાલ બનાવવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે વિશ્વ કપનો યજમાન કોણ બનશે તેનો નિર્ણય ટુર્નામેન્ટથી છ અથવા સાત વર્ષ અગાઉ કરવામાં આવે છે.
દેખાવ
વિશ્વ કપના આઠ ચેમ્પિયનો પૈકીના છ તેમનું એક-એક ટાઇટલ જ્યારે તેઓ તેમની પોતાની માતૃભૂમિ પર રમતા હતા ત્યારે જીત્યાં હતા, તેમાં બ્રાઝિલ અને સ્પેન અપવાદરૂપ છે, 1950માં માતૃભૂમિ પર યોજાયેલી નિર્ણાયક મેચમાં હાર્યા બાદ તે રનર્સ-અપ રહ્યું હતું. 1982માં સ્પેનમાં યોજાયેલી ટુર્નામેન્ટમાં સ્પેન બીજા રાઉન્ડમાં પહોંચ્યું હતું. ઇંગ્લેન્ડ (1966) અને ફ્રાન્સ (1998) તેમના એકમાત્ર ટાઇટલ ત્યારે જીત્યાં હતા કે જ્યારે તેઓ યજમાન રાષ્ટ્ર તરીકે રમી રહ્યાં હતા. ઉરુગ્વે (1930), ઈટાલી (1934) અને આર્જેન્ટિના (1978) તેમના સૌપ્રથમ ટાઇટલ યજમાન દેશ તરીકે જીત્યાં હતા, પરંતુ તેઓ ભવિષ્યમાં ફરી જીતતા રહ્યાં છે, જ્યારે જર્મનીએ (1974) પોતાનું દ્વિતીય ટાઇટલ પોતાની માતૃભૂમિ પર જ મેળવ્યું હતું.
આ ટુર્નામેન્ટના યજમાન કરતી વખતે અન્ય રાષ્ટ્રો પણ સફળ નિવડ્યાં છે. સ્વીડન (1958માં રનર્સ-અપ), ચિલે (1962માં ત્રીજા ક્રમે), કોરિયા રિપબ્લિક (2002માં ચોથા સ્થાને), અને મેક્સિકોએ (1970 અને 1986માં ક્વાર્ટર-ફાઇનલ્સ) તેમનો સૌથી સારો દેખાવ ત્યારે દર્શાવ્યો હતો કે જ્યારે તેઓ યજમાન તરીકેની ભૂમિકા ભજવતા હતા. અત્યાર સુધીમાં, દક્ષિણ આફ્રિકા (2010) એકમાત્ર એવું યજમાન રાષ્ટ્ર છે કે જે સૌપ્રથમ રાઉન્ડથી આગળ વધવામાં નિષ્ફળ રહ્યુ હોય.
સંગઠન અને માધ્યમોમાં અહેવાલો
ટીવી પર સૌપ્રથમ વખત 1954માં વર્લ્ડ કપ પ્રસારિત કરવામાં આવ્યો હતો અને હાલમાં તે વિશ્વભરમાં ટેલિવિઝન પર સૌથી વ્યાપકપણે જોવાતી અને રમાતી રમત છે, આ રમત ખુદ ઓલિમ્પિક ગેમ્સને પણ ટપી ગઈ છે. 2006ના વર્લ્ડ કપની તમામ મૅચોના પ્રેક્ષકોનો કુલ આંકડો 26.29 અબજ હોવાનો અંદાજ છે. આ ટુર્નામેન્ટની ફાઇનલ મેચને 715.1 મિલિયન લોકોએ (પૃથ્વીની સંપૂર્ણ વસ્તીનો નવમો ભાગ) નિહાળી હતી. ગ્રુપમાં ટીમોની વહેંચણીના નિર્ણય માટેના 2006ના વિશ્વ કપ ડ્રોને 300 મિલિયન દર્શકો દ્વારા નિહાળવામાં આવ્યો હતો.
પરિણામ
કુલ મળીને, 76 રાષ્ટ્રોએ ઓછામાં ઓછા એક વિશ્વ કપમાં ભાગ લીધેલો છે. આ પૈકી આઠ રાષ્ટ્રોની ટીમોએ વિશ્વ કપ જીત્યો છે, અને તેમણે તેમની કલગીમાં સિતારાઓ ઉમેર્યાં છે, પ્રત્યેક સ્ટાર એક વિશ્વ કપ વિજયનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. (જો કે, આ વણલખ્યાં નિયમમાં ઉરુગ્વે અપવાદરૂપ છે; તેમણે તેમની કલગીમાં ચાર સિતારા દર્શાવવાનું પસંદ કર્યું છે, જે 1924 અને 1928ના સમર ઓલિમ્પિક્સમાં મેળવેલા બે સુવર્ણચંદ્રકો અને 1930 અને 1950માં જીતેલા બે વિશ્વ કપ ટાઇટલનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે).
પાંચ ટાઇટલ સાથે, બ્રાઝિલ વિશ્વ કપની સૌથી સફળ ટીમ અને આજદિન સુધીમાં પ્રત્યેક વિશ્વ કપમાં રમનારું (19) એકમાત્ર રાષ્ટ્ર છે, અને 2014માં યોજાનારા 20મા વિશ્વ કપનું તે યજમાન છે. ઇટાલી (1934 અને 1938) અને બ્રાઝિલ (1958 અને 1962) એકમાત્ર એવા રાષ્ટ્રો છે કે જેમણે સતત બે વિશ્વ કપમાં ટાઇટલ જીત્યાં હતા. જર્મની (1982-1990) અને બ્રાઝિલ (1994-2002) એકમાત્ર એવા રાષ્ટ્રો છે કે જે એક પછી એક એમ સતત ત્રણ વિશ્વ કપ ફાઇનલ્સમાં જોવા મળ્યાં હતા. 12 ટોપ-ફોર ફિનીશ સાથે જર્મનીએ સૌથી વધુ ટોપ-ફોર ફિનીશ નોંધાવી છે, જ્યારે સાત ટોપ-ટુ ફિનીશીઝ સાથે સૌથી વધુ ટોપ-ટુ ફિનીશનો વિક્રમ બ્રાઝિલના નામે છે.
કોન્ટિનેન્ટલ ઝોન દ્વારા શ્રેષ્ઠ દેખાવ
અત્યાર સુધી વિશ્વ કપની ફાઇનલમાં માત્ર યુરોપ અને દક્ષિણ અમેરિકાની ટીમો જ રમી છે. યુરોપના રાષ્ટ્રોએ 10 ટાઇટલ જીત્યાં છે; દક્ષિણ અમેરિકાની ટીમોએ નવ ટાઇટલ જીત્યાં છે. આ બે ખંડ સિવાયની માત્ર બે ટીમો જ સ્પર્ધાની સેમી-ફાઇનલ સુધી પહોંચી છેઃ 1930માં અમેરિકા (ઉત્તર, મધ્ય અમેરિકા અને કેરેબિયન) અને 2002માં કોરિયા રિપબ્લિક (એશિયા) જે સેમી ફાઇનલમાં પહોંચ્યું હતું. ક્વાર્ટર ફાઇનલ્સ સુધી પહોંચનારી આફ્રિકાની ટીમો પૈકી 1990માં કેમરૂન, 2002માં સેનેગલ અને 2010માં ઘાનાનો સમાવેશ થાય છે. ઓસનિયનમાં માત્ર ઓસ્ટ્રેલિયાની ટીમ જ 2006માં દ્વિતીય રાઉન્ડમાં પહોંચી હતી.
બ્રાઝિલ, આર્જેન્ટિના અને સ્પેન એવી ટીમો છે કે જેમણે તેમના કોન્ટિનેન્ટલ કન્ફેડરેશનની બહાર યોજાયેલા વિશ્વ કપમાં જીત મેળવી હતી; બ્રાઝિલ યુરોપમાં (1958), ઉત્તર અમેરિકા (1970 અને 1994) અને એશિયા (2002)માં વિજેતા બન્યું હતું, આર્જેન્ટિના 1986માં ઉત્તર અમેરિકાનો વિશ્વ કપ જીત્યું હતું, જ્યારે સ્પેઇને માત્ર 2010માં આફ્રિકન વિશ્વ કપ જીત્યો હતો. કોઇ એક જ ખંડની ટીમોએ શ્રેણીબદ્ધ રીતે વિશ્વ કપ જીત્યાં હોય તેવા માત્ર ત્રણ પ્રસંગ બન્યા હતા- 1938 અને 1962માં ઇટાલી અને બ્રાઝિલે સફળતાપૂર્વક તેમના ટાઇટલનો બચાવ કર્યો હતો, 2006માં ઇટાલીના વિજય બાદ 2010માં સ્પેઇને વિજય પ્રાપ્ત કર્યો હતો.
પુરસ્કારો
પ્રત્યેક વિશ્વ કપના અંતે, ટુર્નામેન્ટમાં ફાઇનલ ટીમ સિવાયના ખેલાડીઓ અને ટીમોને સફળતા બદલ પુરસ્કારો આપવામાં આવે છે. હાલમાં છ પુરસ્કારો છેઃ 1998થી પ્રત્યેક ટુર્નામેન્ટમાં ઓલ સ્ટાર ટીમ - એટલે કે એક એવી ટીમની જાહેરાત થાય છે જેમાં ટુર્નામેન્ટના શ્રેષ્ઠ ખેલાડીઓનો સમાવેશ થતો હોય.
વિક્રમો અને આંકડા
સૌથી વધુ વખત વિશ્વ કપમાં રમવાનો વિક્રમ બે ખેલાડીઓ વચ્ચે વહેંચાયેલો છે; મેક્સિકોનો એન્ટનોનિયો કાર્બેજલ (1950-1966) અને જર્મનીનો લોથર મથાયસ (1982-1998), બન્ને પાંચ ટુર્નામેન્ટમાં રમ્યાં હતા. મથાયસે મોટાભાગની વિશ્વ કપ મૅચમાં ભાગ લીધો છે અને કુલ મળીને 25 વખત તે વિશ્વ કપમાં દેખાયો છે. બ્રાઝિલનો પેલે એકમાત્ર એવો ખેલાડી છે કે જે ત્રણ વિશ્વ કપ વિજેતાના ચંદ્રકો (1958, 1962 અને 1970) જીત્યો છે, અન્ય 20 ખેલાડીઓ બે વખત વિશ્વ કપ મેડલ જીત્યાં છે. પશ્ચિમ જર્મનીનો ફ્રૅન્ઝ બેકનબેવર (1966-1974) એકમાત્ર એવો ખેલાડી છે કે જેને ત્રણ ફાઇનલ્સ ઓલ-સ્ટાર ટીમમાં સામેલ કરવામાં આવ્યો હતો, અને તે એક જ એવો ખેલાડી પણ છે કે જેને તમામ ત્રણેય પ્રકારના મૅડલ (રનર-અપ, થર્ડ-પ્લેસ, અને વિજેતા) મળ્યાં હતા.
વિશ્વ કપનો ટોચનો ગોલસ્કોરર હોય તો તે બ્રાઝિલનો રોનાલ્ડો છે, તેણે 15 ગોલ્સ (1998-2006) કરેલા છે. જર્મનીનો મિરોસ્લેવ ક્લોઝ (2002-2010) અને પશ્ચિમ જર્મનીનો ગેર્ડ મ્યુલર (1970-1974) 14 ગોલ સાથે બીજા ક્રમે છે. કોઇ એક જ વિશ્વ કપમાં મોટાભાગના ગોલ કરવાનો વિક્રમ ફ્રાન્સના જસ્ટ ફોન્ટેઇનના નામે છે;1958ની ટુર્નામેન્ટમાં તેણે પોતાના 13 ગોલ્સ કર્યા હતા.
રાષ્ટ્રીય ટીમોમાં, જર્મનીએ 99 મૅચ સાથે મોટાભાગની વિશ્વ કપ મૅચોમાં ભાગ લીધો છે, જ્યારે વિશ્વ કપમાં મોટાભાગના ગોલ બ્રાઝિલે (210) ફટકાર્યા છે. આ બન્ને ટીમો 2002ની ફાઇનલ્સમાં ફક્ત એક જ વાર આમને સામને ટકરાઇ હતી.. આ પણ જુઓઃ ફૂટબોલ વિશ્વ કપનું ઓલ-ટાઇમ ટેબલ
રાવણહથ્થો
right|thumb|કાસા મ્યુઝિયો ડેલ ટીમ્પલ, સ્પેન ખાતે ભારતનો રાવણહથ્થો. રાવણહથ્થો એ એક પ્રાચીન તાર વાદ્ય છે, જેનો ઉપયોગ ભારત, શ્રીલંકા અને આસપાસના વિસ્તારોમાં થાય છે. તેને વાયોલિનનું પૂર્વજ મનાય છે.
રચના
alt=|thumb|185x185px|જેસલમેરમાં રાવણહથ્થો વગાડતો એક માણસ. રાવણહથ્થાની ધ્વનિ પેટી તુંબડું, અર્ધુ નારિયેળ, લાકડાનું અડધું પોલું નળાકાર બકરીની ચામડી અથવા અન્ય ખાલ વડે બની હોય છે. લાકડા અથવા વાંસની લાકડી તેની સાથે જોડાયેલી હોય છે. જેના પર એક થી ચાર અથવા વધુ તાર હોય છે. રાવણહથ્થાનું ધનુષ સામાન્ય રીતે ઘોડાના વાળનું બને છે અને તેની લંબાઇ ઓછી વત્તી હોઇ શકે છે.
ઇતિહાસ
ભારત અને શ્રીલંકામાં પરંપરાગત રીતે મનાય છે કે રાવહથ્થાનો ઉદ્ભવ રાવણના સમય દરમિયાન લંકાના હેલા વડે થયો હતો, જેનું નામ રાવણ પરથી અપાયું હતું. દંતકથા અનુસાર, રાવણે ભગવાન શિવની ભક્તિમાં રાવણહથ્થાનો ઉપયોગ કર્યો હતો. રામાયણ પ્રમાણે રામ અને રાવણ વચ્ચેના યુદ્ધ પછી, હનુમાન રાવણહથ્થાને લઈને ઉત્તર ભારતમાં પાછા ફર્યા હતા. ઉત્તર ભારતના રાજસ્થાનમાં લોક સંગીતકારોમાં રાવણહથ્થો અત્યંત લોકપ્રિય છે.
મધ્યયુગીન ભારતના રાજાઓ સંગીતના સમર્થક હતા; આથી રાજવી પરિવારોમાં રાવણહથ્થાની લોકપ્રિયતામાં વધારો થયો. રાજસ્થાન અને ગુજરાતમાં રાજકુમારો દ્વારા શીખવામાં આવેલું સંગીતનું આ પ્રથમ સાધન હતું.
કેટલાક સ્રોતો દાવો કરે છે કે સાતમી અને દસમી સદી વચ્ચે, આરબ વેપારીઓ ભારતમાંથી રાવણહથ્થો લઇ લાવ્યા, જેમાંથી અરબી રેબાબ અને વાયોલિન કુળના અન્ય પ્રારંભિક પૂર્વજો માટેની પ્રેરણા મળી.
આધુનિક વપરાશ
thumb|મહિન્દા રાજપક્ષેને પોતાનું રાવણહથ્થાનું નવું સંસ્કરણ બતાવતા દિનેશ સુબાસિંઘે. આધુનિક સમયમાં, શ્રીલંકાના સંગીતકાર અને વાયોલિન વાદક દિનેશ સુબાસિંઘે દ્વારા તેમની રચનાઓમાં રાવણહથ્થાનો ઉપયોગ થયો છે.
યુરોપનું લોક સંગીતવૃંદ હેઇલુંગ પણ રાવણહથ્થાનો ઉપયોગ કરે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:સંગીત વાદ્ય
મયુરવર્મા
બ્રાહ્મણ વિદ્વાન અને તાલગુંડાના (હાલનો શિમોગા જિલ્લો)ના વતની મયુરાશર્મા (ಮಯೂರಶರ್ಮ) (અથવા મયુરાશર્મન, મયુરવર્મા) (ઇ.સ. 345 - 365) બનવાસીના કદંબ સામ્રાજ્યના સ્થાપક હતાં. ભારતના કર્ણાટક રાજ્ય પર સૌથી પહેલાં રાજ કરનારા લોકો કદંબ સામ્રાજ્યના જ હતાં. તેમણે બ્રાહ્મણમાંથી ક્ષત્રિય બની ગયા છે તે દર્શાવવા માટે મયુરવર્મા નામ ધારણ કર્યું હતું. કદંબોના ઉદય પહેલાં, આ ભૂમિ પર રાજ કરનારા લોકોના સત્તાના કેન્દ્રો કર્ણાટક પ્રદેશની બહાર સ્થિત હતાં; આમ માતૃભૂમિની ભાષા એવી કન્નડને મુખ્ય ભાષા બનાવીને સ્વતંત્ર ભૂ-રાજકીય અસ્તિત્વ તરીકે કદંબોની સત્તા સુધી પહોંચવાની ઘટના, આધુનિક કર્ણાટકના ઇતિહાસમાં સીમાચિહ્નરૂપ ગણી શકાય. જેમાં મયુરાશર્મા મહત્વના ઐતિહાસિક પાત્ર ગણાશે. કન્નડ ભાષામાં સૌથી જૂનાં શિલાલેખો બનવાસીના કદંબોએ જ તૈયાર કર્યા હોવાનું મનાય છે.
પ્રારંભિક જીવન
કદંબ કુટુંબના વંશનું વર્ણન કરતી કેટલીક દંતકથાઓ અને વાર્તાઓ છે. એક દંતકથામાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે આ કુટુંબ ત્રણ-આંખ અને ચાર-હાથ ધરાવતાં ત્રિલોચન કદંબ માંથી ઉદ્ભવ્યું છે. શિવના કપાળ પરથી પરસેવાનાં ટીપાં કદંબ વૃક્ષના મૂળ પર પડતાં ત્રિલોચન કદંબને જીવન મળ્યું હતું. અન્ય દંતકથા પ્રમાણે મયુરાશર્માનો જન્મ રુદ્ર (શિવનું એક સ્વરૂપ) અને પૃથ્વી માતા થકી કદંબ ના શુકનિયાળ વૃક્ષ નીચે થયો હતો અને જન્મ વખતે તેમના કપાળ પર ત્રીજું નેત્ર પણ હતું. તો એક બીજી વાર્તા એવું કહે છે કે એક જૈન તીર્થંકરની બહેને કદંબ વૃક્ષ નીચે મયુરાશર્માને જન્મ આપ્યો હતો. આ તમામ દંતકથાઓ તેમના સામ્રાજ્યના સ્થાપકને દેવ જેવા ગણવા માટે ઉપસાવી હોય તેમ જણાય છે.
મયુરાશર્માના કુટુંબ અને તેમના સામ્રાજ્યની ઉત્પત્તિ વિશે જાણવા માટે 450નો તાલગુંડા શિલાલેખ સૌથી વિશ્વસનીય માહિતી સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે. આ શિલાલેખમાં કોઇ દંતકથાઓ નથી, જેથી તે કદંબ રાજાઓના ક્રમનું વાસ્તવદર્શી અને સાચું ચિત્ર રજૂ કરે છે. શિલાલેખ મુજબ, મયુરાશર્મા વૈદિક બ્રાહ્મણ વિદ્વાન હતાં અને તાલગુંડાના વતની હતાં. તેઓ બંધુસેનાના પુત્ર, ગુરૂ (શિક્ષક) વીરશર્માના પૌત્ર અને તાલગુંડાનાં અગ્રહારા  (ભણવાનું સ્થળ)ના વિદ્યાર્થી હતાં. શિલાલેખ એ વાતનું સમર્થન કરે છે કે આ કુટુંબનું નામ કદંબ વૃક્ષ પરથી જ પડ્યું છે જે તેમના ઘર નજીક મોટું થયું હતું. એવો દાવો પણ કરવામાં આવ્યો છે કે તેઓ કનારીસ દ્રવિડિયન કુટુંબના હતાં જેઓ પાછળથી બ્રાહ્મણ સમુદાયમાં જોડાયા હતાં. કારણ કે મધ્ય યુગમાં તે બ્રાહ્મણ સમુદાય લોકપ્રિય હતો. ગુદ્નાપુરનો શિલાલેખ મયુરાશર્માના વંશવેલાની અને તેમણે ક્ષત્રિય ધર્મ અપનાવ્યો તેની વિગતો પણ આપે છે.
સામ્રાજ્યનો ઉદ્ભવ
તાલગુંડાના શિલાલેખ મુજબ, મયુરાશર્મા તેમના ગુરુ અને દાદા વીરાશર્માની સાથે વૈદિક અભ્યાસ માટે પલ્લવોના પાટનગર કાંચી ગયા હતાં. તે સમયે કાંચી મહત્વનું ઘટિકાસ્થાન (અભ્યાસનું કેન્દ્ર) હતું. ત્યાં પલ્લવોના સૈનિક (ઘોડેસવાર) દ્વારા અપમાનિત થતાં મયુરાશર્માએ બ્રાહ્મણોનો અભ્યાસ પડતો મૂક્યો અને તેમના અપમાનનો બદલો લેવા માટે હથિયાર ધારણ કર્યા. સમગ્ર ઘટનાને શિલાલેખ આ રીતે સ્પષ્ટ વર્ણવે છે: That the hand dextrous in grasping the kusha grass, fuel and stones, ladle, melted butter and the oblation vessel, unsheathed a flaming sword, eager to conquer the earth
એવું કહી શકાય કે તાલગુંડા વિસ્તારમાં પલ્લવોના શાસનની સામે મયુરાશર્માનો ઉદય હકીકતમાં કાંચીના પલ્લવ ક્ષત્રિયોના વર્ચસ્વ વિરૂદ્ધ બ્રાહ્મણોનો સફળ બળવો હતો. આમ ન્યાય મેળવવા માટેના રોષના ભાગરૂપે અત્યારના કર્ણાટક વિસ્તારમાં પ્રથમ વખત ત્યાંના મૂળ વતનીઓ દ્વારા સામ્રાજ્ય સ્થપાયું. જોકે અન્ય વિદ્વાનો એવું માને છે કે મયુરાશર્માનો બળવો પલ્લવ વિષ્ણુગોપના પરાજય સાથે બંધબેસતો હતો. આ પરાજય ઉત્તર ભારતના સમુદ્રગુપ્ત દ્વારા દક્ષિણથી થયેલા આક્રમણથી થયો હતો. મયુરાશર્મા પલ્લવોના અંતરપલાસો (સૈનિકો)ને હરાવીને અને કોલારના બનસને વશ કરીને શરૂઆતમાં શ્રીપર્વતના જંગલો (મોટેભાગે હાલના આંધ્ર પ્રદેશનું શ્રીસૈલમ)માં રહ્યાં. સ્કંદવર્મનની આગેવાની હેઠળ પલ્લવો મયુરાશર્માને કાબુ કરી શકે તેમ ન હતાં અને તેથી તેમણે મયુરાશર્માને અમારા સમુદ્ર (પશ્ચિમ સમુદ્ર)થી પ્રેહારા (મલાપ્રભા નદી) સુધીના વિસ્તારમાં સર્વોપરિ તરીકે સ્વીકાર્યા. કેટલાક ઇતિહાસકારો એવું પણ માને છે કે મયુરાશર્માને શરૂઆતમાં પલ્લવોની સેનામાં સેનાપતિ (દંડનાયક ) તરીકે નીમવામાં આવ્યા હતાં, કારણ કે શિલાલેખમાં સેનાની જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ થયો છે અને મયુરાશર્માને શદાનન  (યુદ્ધના છમુખી ભગવાન) કહેવામાં આવ્યા છે. જોકે, અમુક સમયગાળા પછી, સમુદ્રગુપ્તના હાથે પલ્લવ વિષ્ણુગોપની હારથી ઊભી થયેલી ગેરસમજમાં પોતે સપડાતાં (અલ્લાહાબાદ શિલાલેખમાં દર્શાવ્યા મુજબ), મયુરાશર્માએ બનવાસી (તાલગુંડા પાસે)ને પાટનગર બનાવીને પોતાનું નવું સામ્રાજ્ય સ્થાપ્યું. એ વાત પણ જાણીતી છે કે, અન્ય લડાઇઓમાં મયુરાશર્માએ ત્રાઇકુટો, અભિરાસ, સેન્દ્રકા, પલ્લવો, પરિયાત્રકો, શકસ્થાનો, મૌખારીઓ અને પુન્નતોને હરાવ્યા હતાં. મયુરાશર્માએ પોતાના વિજયોની ઊજવણી કરવા માટે કેટલાય ઘોડાની બલીઓ આપી અને તાલગુંડાના બ્રાહ્મણોને 144 ગામ (બ્રહ્મદેયાસ તરીકે ઓળખાતાં) ફાળવી આપ્યાં. પ્રાચીન બ્રાહ્મણ શ્રદ્ધાને પુનઃસ્થાપિત કરવાના પ્રયત્નના ભાગરૂપે અને રાજાશાહી કર્મકાંડો કરવા તેમજ આનુભાવિક સરકારના સંબધિત કાર્યો કરવા માટે, મયુરાશર્માએ ઉત્તર ભારતના અહિચ્છાત્રમાંથી અનેક વિદ્વાન વૈદિક બ્રાહ્મણોને બોલાવ્યા હતાં. હવ્યક બ્રાહ્મણો, કેરાલાના નામ્પુથિરિઓ અને નાયરો (નાગવંશી ક્ષત્રિયો)ના કેટલાક જૂથો દાવો કરે છે કે તેઓ ચોથી સદીમાં સ્થાયી થયેલા આ બ્રાહ્મણોના વંશજો છે.
લોકપ્રિય માધ્યમોમાં
કન્નડમાં ડૉ.રાજકુમાર અભિનિત અત્યંત લોકપ્રિય ચલચિત્ર "મયુરા" મયુરાશર્માના જીવનને દર્શાવે છે.
સંદર્ભો
ISBN 81-206-0595-0
કુરણગા (તા. દ્વારકા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
આસામના મુખ્યમંત્રીઓ
અહીં ભારત દેશના આસામ રાજ્યના મુખ્યમંત્રીઓની યાદી અપાયેલી છે.
આસામના મુખ્યમંત્રીઓ
''* નામોચ્ચારમાં ભેદ સંભવ છે. ધ્યાને આવે ત્યાં સુધારવું.''
આ પણ જુઓ
ભારતનાં રાજ્યોના મુખ્ય મંત્રીઓ
References
શ્રેણી:આસામ
રાગ
રાગ ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતમાં આરોહ-અવરોહ તથા વાદી-સંવાદીયુક્ત શ્રવણ મધુર અને શાસ્ત્રોનુંસાર સ્વરરચના છે. પાશ્ચાત્ય શાસ્ત્રીય સંગીતમાં રાગ જેવો કોઇ વિચાર નથી. દરેક રાગ ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતમાં મનના રંગોને રજૂ કરે છે અને શ્રોતાગણ પર અલગ અસરો કરે છે.
ભારતીય સંગીતના છે
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતીય સંગીત શ્રેણી:શાસ્ત્રીય સંગીત
મુંબઈ ગુજરાતી નાટક મંડળી
ગુજરાતી નાટક મંડળી (૧૮૭૮–૮૯) અને તેની અનુગામી મુંબઈ ગુજરાતી નાટક મંડળી (૧૮૮૯–૧૯૪૮) એ બોમ્બે, બ્રિટિશ ભારતની થિયેટર કંપની હતી. તેણે ગુજરાતી રંગભૂમિમાં સો કરતાં વધુ નાટકોનું નિર્માણ કર્યું હતું તેમજ ઘણા મોટા કલાકારો અને દિગ્દર્શકોની તાલીમ અને પરિચય સાથે ઘણું યોગદાન આપ્યું હતું.
ગુજરાતી નાટક મંડળી (૧૮૭૮–૮૯)
ગુજરાતી નાટક મંડળીના પાયા પર ગુજરાતી રંગભૂમિની સ્થાપના થઈ હતી. પારસી થિયેટર કંપનીના માલિક ફ્રેમજી ગુસ્તાદજી દલાલ સાથેના અસંતોષના જવાબમાં તેની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. નાટ્યકાર રણછોડભાઈ દવે, જેમણે અગાઉ નાટક ઉત્તેજક મંડળી (૧૮૭૫-૯૪) સાથે કામ કર્યું હતું, તેમણે શરૂઆતમાં ગુજરાતી શિક્ષકોના કલાપ્રેમી જૂથ તરીકે શરૂ થયેલી નવી મંડળીની શરૂઆત અને સંચાલનમાં મદદ કરી હતી. ૫ જૂન ૧૮૭૮ના રોજ ત્રણ ભાગીદારો, જયશંકર સર્વેશ્વર, નરોત્તમ ભાઈચંદ અને શિવશંકર કરસનજીએ કંપનીની સહ-સ્થાપના કરી હતી, જે પાછળથી મહેતાજીની થિયેટર કંપની તરીકે જાણીતી થઈ. પાછળથી તેમાં માણેકરામ ધીરજરામ, દામોદર રતનસી સોમાણી અને લાલજી કરસનજી નવા ભાગીદાર તરીકે જોડાયા. ભાગીદારો કંપનીના વિવિધ વિભાગો માટે જવાબદાર હતા. સર્વેશ્વર કંપનીના મેનેજર અને ડિરેક્ટર હતા. કંપનીએ કોઈપણ પારસી પ્રભાવથી મુક્ત, શુદ્ધ ગુજરાતી સંસ્કૃતિથી પ્રભાવિત થિયેટરની પહેલ કરી હતી.
કંપનીએ સૌપ્રથમ લલિતા દુખદર્શકનું નિર્માણ કર્યું હતું, જે રણછોડભાઈ દવે દ્વારા લખાયેલ અને દિગ્દર્શિત સુધારાવાદી નાટક હતું. તેનું પ્રીમિયર ૬ જાન્યુઆરી ૧૮૭૮ના રોજ વિક્ટોરિયા થિયેટરમાં ૧૨૦૦ પ્રેક્ષકોની સામે યોજાયું હતું. પાંચ ખંડ અને ચોત્રીસ દૃશ્યો સાથે તે ગુજરાતી ભાષામાં પ્રથમ સામાજિક કરુણ નાટિકા હતી. તેમાં નંદનના પાત્ર સહિત વીસ પાત્રો હતા. નાટકના પાત્ર નંદનનું નામ મૂર્ખનો પર્યાય બની ગયું હતું.
દવેએ બીજું નાટક નળ દમયંતી લખ્યું અને દિગ્દર્શિત કર્યું, જે સફળ પણ થયું. અન્ય નાટકો, હરિશ્ચંદ્ર, મદાલસા અને ઋતુધ્વજ અને બાણાસુર મદમર્દન પણ કંપની દ્વારા બનાવવામાં આવ્યા હતા.
ખંભાતના છોટાલાલ મુલચંદ કાપડિયાએ અન્ય બે ભાગીદારો સાથે ગુજરાતી નાટક મંડળી ખરીદી લીધી. થિયેટર અભિનેતા-દિગ્દર્શક દયાશંકર વિસનજી ભટ્ટ ઉર્ફે દયાશંકર ગીરનારાએ તેનું નામ બદલીને મુંબઈ ગુજરાતી નાટક મંડળી રાખ્યું અને તેની આગળની પ્રગતિનું માર્ગદર્શન આપ્યું.
ઉદય અને પ્રશંસા (૧૮૮૯-૧૯૨૨)
ગીરનાર હેઠળ, કંપનીએ ઉત્કૃષ્ટ દેખાવ કર્યો અને ઘણા પ્રતિભાશાળી અભિનેતાઓ અને સ્વપ્નદ્રષ્ટા દિગ્દર્શકો તેમજ પ્રતિષ્ઠિત નાટ્યકારોને ખેંચી લાવ્યા હતા, જેમાં કેટલાક સાહિત્યિક વર્તુળોમાંથી પણ સામેલ છે. ૧૯૯૦ ના દાયકામાં, મૂળશંકર મુલાણી એક મુખ્ય નાટ્યકાર હતા જેમણે ઇતિહાસ અને પૌરાણિક કથાઓ પર આધારિત ઘણા નાટકો લખ્યા હતા. ત્યારે બાપુલાલ નાયક કંપનીના અગ્રણી અભિનેતા હતા.
શાંકુન્તલ (૧૮૮૯) અને રાજબીજ (૧૮૯૧) સફળ રહ્યા હતા. કુંદબાળા (૧૮૯૨)માં એક રજવાડા અને બ્રિટિશ રાજ વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવાયો હતો જેના પગલે, બ્રિટિશ સત્તાવાળાઓ દ્વારા સેન્સરશીપની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. તે પછી સફળ નાટકો મૂળરાજ સોલંકી (૧૮૯૫) અને કરણઘેલો (૧૮૯૬, નંદશંકર મહેતાના કરણઘેલો) પર આધારિત હતા. બેરિસ્ટર (૧૮૯૭) એક એવા યુવક વિશે હતા જે પશ્ચિમી વિશ્વ પ્રત્યેના આકર્ષણને કારણે બરબાદ થઈ ગયો હતો.
જયરાજ (૧૮૯૮) અને અજબકુમારી (૧૮૯૯) બોમ્બેમાં પ્લેગની ઘટનાને કારણે શરૂઆતમાં સફળ થયા ન હતા. જ્યારે તેઓ ૧૯૧૨-૧૩માં ફરીથી રજૂ કરવામાં આવ્યા ત્યારે તેઓ સફળ બન્યા હતા. કંપનીની નાણાકીય સ્થિતિ કથળી હોવા છતાં, શામળ ભટ્ટની સિંહાસન બત્રીસી પર આધારિત વિક્રમચરિત્ર (૧૯૦૦) નાણાંકીય રીતે સફળતા મેળવી અને કંપનીને પુનઃ સંતુલિત કરવામાં મદદ કરી હતી. અગાઉ સંમત થયેલી રકમ ન મળવાને કારણે દુઃખી થઈને મુલાણીએ કંપની છોડી દીધી હતી.
મુલાણી કંપનીમાં પાછા ફર્યા અને સૌભાગ્ય સુંદરી (૧૯૦૧) નાટક ફરીથી લખ્યુ હતું, જે શેક્સપિયરના ઓથેલોનું રૂપાંતરણ છે. કંપનીએ ૧૯૦૧માં ૧૨ વર્ષની વયના જયશંકર ભોજકને રજૂ કર્યા, જેમણે મુખ્યત્વે સ્ત્રી પાત્ર તરીકે અભિનય કર્યો કારણ કે તે સમયમાં થિયેટરમાં સ્ત્રીઓને મંજૂરી ન હતી. તેણે બાપુલાલ નાયકની સામે સૌભાગ્ય સુંદરીમાં મહિલા પાત્ર તરીકે દેસડેમોના ની ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક સફળ રહ્યું અને જયશંકરને જીવનપર્યંત તેમનું સુંદરી ('સુંદર સ્ત્રી') મળ્યું. આ જોડીએ ટૂંક સમયમાં જ ખ્યાતિ મેળવી અને જુગલ જુગારી (જુગલ ધ ગેમ્બલર, ૧૯૦૨), કમલતા (લવસ્ટ્રક ગર્લ, ૧૯૦૪), મધુ બંસરી (સ્વીટ ફ્લુટ, ૧૯૧૭), સ્નેહ સરિતા (૧૯૧૫), વિક્રમ ચરિત્ર (૧૯૦૨), દાગે હસરત (૧૯૦૧) સહિત અનેક સફળ નાટકોમાં સાથે અભિનય કર્યો. તેમની જોડી ૧૯૩૨ સુધી ચાલુ રહી. પ્રભાશંકર 'રામાણી'એ અનેક નાટકોમાં અભિનય કર્યો અને ખ્યાતિ પણ મેળવી. કંપનીએ ૧૯૦૫-૦૬માં કરાચીની પણ યાત્રા કરી હતી જ્યાં ગુંડાઓ દ્વારા તેમના પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો તેમજ સુંદરીના અપહરણની અફવા પણ ફેલાઈ હતી.
નાયકે નંદ-બત્રીસી (૧૯૦૬), ચંદ્રભાગા (૧૯૦૯), નવલશા હિરજી (૧૯૦૯), આનંદલહરી (૧૯૧૯) અને સૌભાગ્યનો સિંહ (૧૯૨૫) નામનું પ્રહસન લખ્યું હતું.
જ્યારે મુલાણીના ત્રણ નાટકો નિષ્ફળ ગયા, ત્યારે કંપનીએ નૃસિંહ વિભાકર દ્વારા લખાયેલા રાષ્ટ્રવાદી નાટકોનું મંચન કરવાનું પસંદ કર્યું. આ નાટકો પૌરાણિક કથા જેવા લોકપ્રિય વિષયોમાંથી પ્રેરણા લેવાને બદલે વાર્તા અને વિષયો સાથે પ્રયોગ કરે છે તેમજ સમકાલીન વિષયો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. તેમના નાટક સ્નેહસરિતા (૧૯૧૫)માં ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળમાં ભાગ લેતી મહિલાનું મુખ્ય પાત્ર હતું. તેમના અન્ય નાટકો સુધાચંદ્ર (૧૯૧૫) સ્વરાજ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે અને મધુબંસરી (૧૯૧૭) હોમ-રૂલ ચળવળ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. ઉત્કૃષ્ટ દિગ્દર્શન, સુંદર અભિનય અને સંગીતના કારણે મધુબંસરી બે વર્ષ સફળતાપૂર્વક ચાલ્યું હતું. ધ ગેઇટી થિયેટર (હવે કેપિટોલ સિનેમા) ૧૮૯૩થી કંપનીની માલિકીનું છે જે આ નાટકો માટે દર્શકોથી ભરેલું રહેતું.
પતન (૧૯૨૨-૧૯૩૯)
thumb| મુલાણીની વસંતપ્રભામાં બાપુલાલ નાયક અને મોહન મારવાડી, ૧૯૨૨ બાપુલાલ નાયકે એપ્રિલ ૧૯૨૨ માં કંપની હસ્તગત કરી. તેમણે તેમના નાટકો દિગ્દર્શિત કરવાનું શરૂ કર્યું અને સાહિત્યને નાટકોમાં રૂપાંતરિત કરવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે ૧૯૨૬માં રમણભાઈ નીલકંઠના નાટક રાઈનો પર્વતનું નિર્માણ કર્યું હતું. નાટકના ગીતો રસિકલાલ પરીખે લખ્યા હતા અને તેના ચાર શો પ્રદર્શિત થયા હતા. બાદમાં તેણે ચાંપશી ઉદેશી દ્વારા લખાયેલા ચાર નાટકો, ગજેન્દ્રશંકર પંડ્યા દ્વારા લખાયેલા ચાર નાટકો તેમજ પારસી થિયેટર શૈલીના ઘણા નાટકો રજૂ કર્યા હતા. ગજેન્દ્રશંકર પંડ્યાના નાટક કોલેજ કન્યા (૧૯૨૫) લોકપ્રિય અભિનેતા પ્રાણસુખ નાયક અને છગન રોમિયોએ હાસ્ય કલાકાર તરીકે અભિનય કર્યો હતો. આ નાટકે સ્ત્રીઓ વિશેના તેના કેટલાક સંવાદોને કારણે વિવાદ ઊભો કર્યો હતો; નરસિંહરાવ દિવેટિયા, ચંદ્રવદન મહેતા અને હંસા જીવરાજ મહેતાએ નાટક સામે જાહેર વિરોધનું નેતૃત્વ કર્યું હતું.
માત્ર નફા માટે નિર્મિત ઘણા નબળી ગુણવત્તાના નાટકો તેમને નિષ્ફળતા તરફ દોરી ગયા. ઊંચા પગારવાળા કલાકારો, મોંઘા પ્રોડક્શન્સ અને નાટકોની નિષ્ફળતાને કારણે નુકસાન થયું. સિનેમાના આગમન સાથે, થિયેટરએ તેના પ્રેક્ષકોને ગુમાવવાનું શરૂ કર્યું. કંપની ૧૯૩૮માં વેચાઈ હતી અને ૩૦ નવેમ્બર ૧૯૩૯ના રોજ બંધ થઈ ગઈ હતી.
અંતિમ વર્ષો (૧૯૪૪-૧૯૪૮)
મેસર્સ શાંતિલાલ એન્ડ કં.એ કંપનીને ધિરાણ આપ્યું હતું અને બાપુલાલે ૧૯૪૬માં તેમની નિવૃત્તિ પહેલા ૧૯૪૪ થી ૧૯૪૫ સુધી તેને થોડા સમય માટે ચલાવી હતી. ૧૯૪૮ માં, ચંદ્રહાસ મણીલાલ ઝવેરીએ તેને થોડા સમય માટે ચલાવ્યું અને તે નિષ્ક્રિય થઈ તે પહેલાં તેનું નામ મુંબઈ સુબોધ નાટક મંડળી રાખ્યું.
નાટકોની યાદી
મુંબઈ ગુજરાતી નાટક મંડળી દ્વારા નિર્મિત નાટકોની યાદી નીચે મુજબ છે:
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી રંગભૂમિ શ્રેણી:ચકાસણી કર્યા વગરના ભાષાંતરો
ખતુંબા (તા. દ્વારકા)
સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ઉગામેડી (તા.ગઢડા)
ઉગામેડી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા બોટાદ જિલ્લાના ગઢડા (સ્વામીના) તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન તથા હિરા ઉદ્યોગ છે. ગામમાં પ્રાથમિક, માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળાઓ આવેલી છે. ઉપરાંત પંચાયતઘર, આંગણવાડી, બેંક, સહકારી મંડળી અને દૂધની ડેરી જેવી સગવડો પણ ઉપલબ્ધ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
કોચરબ આશ્રમ
કોચરબ આશ્રમ ભારતની આઝાદીની ચળવળના નેતા ગાંધીજી દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલો પ્રથમ આશ્રમ હતો. ૨૫ મે, ૧૯૧૫ના રોજ તેની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી અને તે ગાંધીજીના મિત્ર બેરિસ્ટર જીવણલાલ દેસાઈ દ્વારા તેમને ભેટ આપવામાં આવ્યો હતો. આ આશ્રમ ગુજરાત રાજ્યના અમદાવાદ શહેરમાં આવેલ છે. દક્ષિણ આફ્રિકાથી આવ્યા પછી, તેમના દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલ પ્રથમ આશ્રમ હતો. વિદ્યાર્થીઓ અને નવયુવાનો માટે સત્યાગ્રહ, સ્વરોજગાર, સ્વદેશી ચીજોના હિમાયતી, ગરીબો, મહિલાઓ અને અસ્પૃશ્યોના ઉદ્ધાર માટેના કાર્યો, જાહેર શિક્ષણ, જાહેર શૌચાલય અંગેના ગાંધીજીના વિચારોના અભ્યાસ માટેનું મુખ્ય કેન્દ્ર હતું. આશ્રમનું નિર્માણ સાદગી, સમાનતા જેવા સિદ્ધાંતો પર થયું હતું.
હાલમાં આ આશ્રમનું સંચાલન ગુજરાત વિદ્યાપીઠ વડે થાય છે.
રંગપુર ‍(તા. વાંસદા)
રંગપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નવસારી જિલ્લાના પાંચ તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંસદા તાલુકાનું ગામ છે. રંગપુર ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, તુવર તથા શાકભાજીની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી અને ધોડીયા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.
શ્રેણી:વાંસદા તાલુકો
કલેશ્વરી સ્મારક સમુહ
[[File:Kaleshwari Group of Monuments Map.png|thumb|450px|કલેશ્વરી સ્મારક સમુહનો નકશો:
1. મુખ્ય દરવાજો
2. વહુની વાવ
3. સાસુની વાવ
4. ઘુમ્મટવાળું મંદિર
5. કલેશ્વરી માતાનું મંદિર
6. કુંડ
7. કૂવો
8. કૂવો
9. શિલ્પ ગેલેરી
10. શિકાર મઢી
11. ડુંગરની ટોચ તરફ દોરી જતી સીડી
12. ભીમ ચોરી
14. હેડંબા મંદિર
15. ચેક ડેમ
17. સ્મશાન ભૂમિ ]] કલેશ્વરી સ્મારક સમુહ ગુજરાત રાજ્યના મહિસાગર જિલ્લાના લવાણા ગામ (ખાનપુર તાલુકો) નજીક આવેલું પૌરાણિક સ્થળ છે. કલેશ્વરીની નાળ તરીકે પ્રખ્યાત આ સ્થળ જિલ્લા મુખ્યાલય લુણાવાડા નજીક હિડંબા વનમાં ઝરણા નજીક આવેલું છે. આ સ્થાપત્યસમૂહમાં અદ્ભૂત કોતરણીવાળા મંદિરના ખંડેરો, બે વાવ, એક કુંડ, શૃંગારીક શિલ્પો તથા દેવી-દેવતાઓની અસ્તવ્યસ્ત વિખરાયેલી મુર્તિઓનો સમાવેશ થાય છે. ખંડેરો તળેટી અને ટેકરી પર આવેલા છે. તેનું નિર્માણ ૧૦મી અને ૧૬મી સદીની વચ્ચે કરવામાં આવ્યું હતું. ૧૮મી સદી બાદ કેટલાક સ્મારકોનું પુનઃનિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ પૌરાણિક સ્થાપત્યોને રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક જાહેર કરવામાં આવ્યાં છે.
ઇતિહાસ
આ સ્થળે લવણેશ્વરી તરીકે ઓળખાતી પ્રાચીન વસાહત હતી જે આજે પણ લવાણા તરીકે ઓળખાય છે. આ સ્થળ એક ઝરણાની નજીક આવેલું છે, જે હવે ચેકડેમ અપ સ્ટ્રીમ છે. પરંપરાગત રીતે આ સ્થળો મહાભારતના પાત્રો સાથે સંકળાયેલા છે. શિવ મંદિરની સ્થાપના ૧૦મી સદીમાં 'મુળપ્રાસાદ' અને 'સભામંડપ'થી કરવામાં આવી હતી. બાદમાં મંદિર ખંડેરમાં ફેરવાઈ ગયું હતું. ૧૧મી કે ૧૨મી સદીમાં 'કુંડ' (જળાશય)નું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું. વાવનું નિર્માણ ૧૪મીથી ૧૫મી સદીમાં કરવામાં આવ્યું હતું. આજ સમયગાળા દરમિયાન ભીમ ચૌરીનું નિર્માણ થયું. અર્જુન ચૌરી અને હિડિમ્બા મંદિરનું નિર્માણ નજીકની પહાડી પર ૧૫મીથી ૧૬મી સદીમાં કરવામાં આવ્યું હતું. આ બધાં મંદિરો હાલ ખંડેર હાલતમાં છે.
કહેવાય છે કે લુણાવાડા રાજ્યના રાજકુમાર માલા રાણાએ ૧૫૪૯માં તેનું પુનઃસ્થાપન કર્યું હતું, પરંતુ શિલાલેખ જર્જરિત થઈ ગયો છે. ગર્ભગૃહનું કદ ઘટાડી તેનું પુનઃનિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું જે હવે ઘુમ્મટવાળા મંદિર તરીકે ઓળખાય છે. સભામંડપનું પુનઃનિર્માણ કરીને મંદિર બનાવવામાં આવ્યું છે, જે કલેશ્વરી માતાના મંદિર તરીકે ઓળખાય છે. શિકાર મઢીનું નિર્માણ ૧૮મી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં પ્રાચીન ઇમારતોના ખંડેરોમાંથી વખતસિંહે કર્યું હતું.
આ ખંડેરોને રાજ્યના પુરાતત્વ વિભાગ દ્વારા ૨૦૦૦ના દાયકામાં પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવ્યા હતા અને તેને પ્રવાસન સ્થળ તરીકે પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું હતું.
સ્મારકો
આ સ્થાપત્યસમૂહમાં અદ્ભૂત કોતરણીવાળા મંદિરના ખંડેરો, બે વાવ, એક કુંડ, શૃંગારિક શિલ્પો તથા દેવી-દેવતાઓની અસ્તવ્યસ્ત વિખરાયેલી મુર્તિઓનો સમાવેશ થાય છે.
મંદિરો
ઘુમ્મટવાળું મંદિર ૧૦મી સદીના મૂળ મંદિરની મૂર્તિઓ અને સ્તંભોમાંથી પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે. મૂળ મંદિરનું નિર્માણ ઉત્તર ભારતીય મંદિર સ્થાપત્યની મહા-ગુર્જરા શૈલીમાં કરવામાં આવ્યું હતું, જેના શિલ્પોમાં દ્રવિડ શૈલીનો પ્રભાવ જોવા મળતો હતો. પુનઃસ્થાપિત થયેલું મંદિર મૂળ મંદિરના ગર્ભગૃહનું પુનઃનિર્માણ કરીને ઓછા કદમાં બાંધવામાં આવ્યું છે, જેને આંશિક રીતે 'આધારશિલા' ઓળખી શકાય છે.
કુંડ
હેડંબા કુંડ તરીકે ઓળખાતો કુંડ ૨૨ મીટરના સમચોરસ ઘેરાવામાં આવેલો છે. આ કુંડ લગભગ ૧૧મી કે ૧૨મી સદીમાં લેટ્રેઈટ પ્રકારના રેતીના પથ્થરો દ્વારા બાંધવામાં આવ્યો હોવાનું મનાય છે. આ કુંડની પ્રત્યેક બાજુની ધાર પર કાટખુણે ઉતરતા ક્રમમાં પાંચ પગથીયાં છે જે કુંડના નીચલા સ્તર તરફ લઈ જાય છે. કુંડની અંદરની તરફ દરેક દિવાલની મધ્યમાં વિશિષ્ટ પ્રકારની એક જ પથ્થરમાંથી કોતરાયેલી તથા વિશિષ્ઠ અંગભંગીમાઓ ધરાવતી મુર્તિઓ છે. આ બધામાં શેષશયી વિષ્ણુ, ભગવાન શિવની અને સ્થાનિક લોકનૃત્ય સમુહની પ્રતિમાઓ ખાસ ધ્યાન દોરે છે. પરંપરાગત રીતે આ કુંડનું પાણી ધાર્મિક વિધિવિધાન અને તેને લગતા સ્નાન માટે જ વપરાતું, પીવા નહીં.
સંસ્કૃતિ
મહાશિવરાત્રી અને જન્માષ્ટમી પર વાર્ષિક આદિવાસી મેળાઓનું આયોજન કરવામાં આવે છે, જેમાં ઘણા લોકો અને કલાકારો ભાગ લે છે. ગુજરાત અને અન્ય સ્થળોથી કલાકારો દ્વારા પરંપરાગત અને આદિવાસી નૃત્યો તથા લોકસંગીત રજૂ કરવામાં આવે છે.
આ મેળાનો ઉલ્લેખ પન્નાલાલ પટેલની નવલકથા મળેલા જીવમાં કરવામાં આવ્યો છે. ગુજરાતી ફિલ્મ માનવીની ભવાઇના કેટલાક દ્રશ્યો અહીં શૂટ કરવામાં આવ્યા હતા.
ઐતિહાસિક મહત્વ
કલેશ્વરી સ્મારક સમુહમાં કુલ નવ સ્મારકો રાજ્ય પુરાતત્વ વિભાગ દ્વારા રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક તરીકે જાહેર કરાયાં છે જેની જાળવણી અને સંભાળ ગુજરાત રાજ્યનો પુરાતત્વ વિભાગ કરે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ખાનપુર તાલુકો શ્રેણી:રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક શ્રેણી:ગુજરાતના લોકમેળા શ્રેણી:ગુજરાતની વાવો
ડાહ્યાભાઈ પટેલ
ડાહ્યાભાઇ પટેલ (૧૯૦૬ - ૧૧ ઑગસ્ટ ૧૯૭૩) ભારતીય નેતા સરદાર વલ્લભભાઇ પટેલના પુત્ર હતા. અને તેઓ ભારતના સંસદ સભ્ય હતા.
અંગત જીવન
ડાહ્યાભાઇએ શરુઆતનું શિક્ષણ મુંબઇમાં લીધું. તેઓ ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાંથી સ્નાતક થયા અને ઓરિએન્ટલ ઇન્સ્યુરન્સ કંપનીમાં કામ કરવાનું શરૂ કરી, મુંંબઇમાં સ્થાયી થયા. તેઓ જ્યારે ૨૭ વર્ષના હતા, ત્યારે તેની પહેલી પત્ની યશોદાનું મૃત્યુ થયું, તેમને બિપીન નામે પુત્ર હતો. પછી તેમણે ભાનુમતી સાથે લગ્ન કર્યા અને તેમને ગૌતમ નામે બીજો પુત્ર થયો. મુંબઇમાં સેન્ડહર્સ્ટ રોડ પરનો તેમનો ફ્લેટ અને પછીનું પ્રભાદેવીનું ઘર સરદાર પટેલનું નિવાસસ્થાન રહેતું. તેમના તેમની બહેન મણીબેન સાથે સુહાર્દ સંબંધ ન હતા.
કારકિર્દી
ડાહ્યાભાઇ કોંગ્રેસના સભ્ય હતા. તેઓ ૧૯૩૯માં બૃહદમુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના સભ્ય તરીકે ચૂંટાયા હતા, જ્યાં તેઓ ૧૮ વર્ષ સક્રીય રહ્યા. તેઓ મુખ્યત્વે ઉદ્યોગપતિ હોવા છતાં, તેમણે ભારત છોડો આંદોલનમાં ભાગ લીધો હતો અને ૧૯૪૨ થી ૧૯૪૪ દરમ્યાન જેલમાં રહ્યા હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:૧૯૦૬માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૭૩માં મૃત્યુ શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:રાજકારણી
ચંદ્રનાહન સરોવર
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
ચંદ્રનાહન સરોવર એ એક ઉચ્ચપ્રદેશમાં આવેલ સરોવર છે, જે ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલ હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના શિમલા જિલ્લાના રોહરુ તાલુકામાં દરિયાઈ સપાટીથી આશરે 4260 m જેટલી ઊંચાઈ પર આવેલું છે. આ જળાશય લાંબો સમય બરફથી ઘેરાયેલું રહે છે અને પબ્બર નદીનું મૂળ છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ શ્રેણી:સરોવર
હરીપર પાળ (તા. લોધિકા)
હરીપર પાળ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લોધિકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. હરીપર પાળ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
વનાળી (તા.ગઢડા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા બોટાદ જિલ્લાના ગઢડા (સ્વામીના) તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તથા પશુપાલન છે. ગામમાં પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળા આવેલી છે. ઉપરાંત પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સગવડો પણ ઉપલબ્ધ છે.