cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
મહિકા નાના (તા. ગોંડલ)
મહિકા નાના (તા. ગોંડલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા  ગોંડલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મહિકા નાના ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
મૌર્ય સામ્રાજ્ય
મૌર્ય રાજવંશ પ્રાચીન ભારતનો એક શક્તિશાળી રાજવંશ હતો. આ વંશે ભારતમાં ૧૩૭ વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું. એની સ્થાપનાનું શ્રેય ચંદ્રગુપ્ત મૌર્ય અને એના મંત્રી કૌટિલ્યને જાય છે.
આ સામ્રાજ્ય પૂર્વમાં મગધ રાજ્યના ગંગા નદીના મેદાનો (આજના બિહાર અને બંગાળ) થી શરૂ થયું હતું. તેની રાજધાની પાટલીપુત્ર હતી. ચંદ્રગુપ્ત મૌર્યએ ઈ.સ.પૂ. ૩૨૨માં આ સામ્રાજ્યની સ્થાપના કરી હતી. તેણે સિકંદરના આક્રમણ બાદ નાના રાજ્યોના પારસ્પરિક મતભેદોનો ફાયદો ઉઠાવી ખૂબ જ ઓછા સમયમાં પશ્ચિમ તરફ સામ્રાજ્યનો ફેલાવો કર્યો હતો. ઈ.સ.પૂ. ૩૧૬ સુધીમાં મૌર્ય વંશે પૂરા ઉત્તર-પશ્ચિમી ભારત પર પોતાનો અધિકાર જમાવી લીધો હતો. ચક્રવર્તી રાજા અશોકના સમયમાં મૌર્ય સામ્રાજ્ય તેના શિખર પર હતું.
ઈતિહાસના સ્રોત
શિલાલેખએ મૌર્ય સામ્રાજ્યના ઇતિહાસ વિશે અત્યંત પ્રામાણિક અને વિશ્વસનીય સ્ત્રોત છે. અશોકના શિલાલેખ એ ભારતના પ્રાચીનતમ તિથિયુક્ત આલેખ છે. ૧૮૩૭માં જેમ્સ પ્રિંસેપે આ અભિલેખોની બ્રાહ્મી લિપિના વાચન દ્વારા ઇતિહાસ સંબંધિત કડીઓ પૂરી પાડી છે. આ શિલાલેખોમાં શાસનની મહત્ત્વપૂર્ણ ઉદ્‌ઘોષણાઓ, વ્યાપાર, ધર્મ સંબંધિત બાબતો વિશે ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
મૌર્યોના ઇતિહાસ સંબંધી સાહિત્યિક સ્ત્રોતોને ધાર્મિક અને લૌકિક સાહિત્ય એમ બે ભાગમાં વહેંચી શકાય. ધાર્મિક સ્ત્રોતોમાં બૌદ્ધ અને જૈન ગ્રંથ અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે. અશોકાવદાન તથા દિવ્યાવદાન નામના બૌદ્ધ ગ્રંથોમાં અશોકના વ્યક્તિત્ત્વના સંબંધમાં ઘણીબધી દંતકથાઓ મળી આવે છે. આ અવદાનોમાં બિંદુસારના શાસનકાળ દરમિયાન થયેલા તક્ષશિલા વિદ્રોહ અને તેના દમન માટે કરાયેલાં અશોકના સૈનિક અભિયાનો વિશે જાણકારી પ્રાપ્ત થાય છે. આ ઉપરાંત તેમાં અશોકના બૌદ્ધ ધર્મ અંગિકાર વિશે પણ માહિતી મળે છે. શ્રીલંકાના સ્ત્રોત દીપવંશ અને મહાવંશમાં શ્રીલંકામાં બૌદ્ધ ધર્મના પ્રચારમાં અશોકની ભૂમિકાનું વિસ્તૃત વર્ણન મળી આવે છે. મંજૂશ્રીમૂલકલ્પ માં ઇ.સ.પૂ. સાતમી સદીથી લઈને ઇ.સ. આઠમી સદી સુધીના દીર્ઘકાલીન ઇતિહાસના મહત્ત્વપૂર્ણ તથ્યોનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. જેમાં નંદો અને મૌર્યોના સંબંધમાં જાણકારી પ્રાપ્ત થાય છે. જૈન વિદ્વાન હેમચન્દ્ર દ્વારા લિખિત પરિશિષ્ઠપર્વણમાં ચંદ્રગુપ્ત મૌર્યના પ્રારંભિક જીવન, મગધ વિજય તથા શાસનકાળના અંતિમ દિવસોમાં જૈન ધર્મ અંગિકાર કરવાના સંદર્ભમાં ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. વિષ્ણુપુરાણમાં નંદવંશની ઉત્પત્તિ તથા ચાણક્ય અને ચંદ્રગુપ્ત દ્વારા તેમને સત્તાથી વિલગ કરવાનું વર્ણન છે.
મૌર્યોના ઇતિહાસ સંબંધિત લૌકિક સાહિત્યિક સ્ત્રોતોમાં સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત ચાણક્ય દ્વારા લખાયેલ અર્થશાસ્ત્ર છે. ૧૫ ખંડો અને ૧૮૦ પ્રકરણોમાં વિભાજીત આ ગ્રંથમાં મૌર્ય શાસકોનો કોઇ ઉલ્લેખ જોવા મળતો નથી. અર્થશાસ્ત્રની રચનાના સમયગાળા માટે પણ વિવાદ જોવા મળે છે. ઉલ્લેખનીય છે કે ચિન્ટરનીત્જ જૉલી, એચ.સી.રાય ચૌધરી તથા અન્ય ઇતિહાસકારો એવો તર્ક રજૂ કરે છે કે અર્થશાસ્ત્રએ એક પરવર્તી રચના છે તથા તેને મૌર્ય કાળની સ્ત્રોત સામગ્રી તરીકે સ્વીકાર કરી શકાય નહિ. જ્યારે આર.કે.મુખર્જી, કે. નિલકંઠ શાસ્ત્રી, કૃષ્ણા રાવ, રોમિલા થાપર તથા અન્ય વિદ્વાનોનું માનવું છે કે અર્થશાસ્ત્રએ મૂળ મૌર્યકાળની રચના છે તથા તેના લેખક ચંદ્રગુપ્ત મૌર્યના પ્રધાનમંત્રી કે મુખ્ય સલાહકર્તા હતા. અર્થશાસ્ત્ર અને અશોકના શિલાલેખોમાં પ્રયોજાયેલી પ્રશાસનિક શબ્દાવલીની સમાનતાઓ એ સ્પષ્ટ કરે છે કે મૌર્ય શાસકો આ રચનાથી પરિચિત છે.
અન્ય સાહિત્યિક સ્ત્રોતોમાં ચોથી શતાબ્દીના વિશાખાદત્ત રચિત સંસ્કૃત નાટક મુદ્રારાક્ષસમાં કૌટિલ્ય દ્વારા નંદવશને સત્તાચ્યુત કરવાનું વર્ણન છે. લૌકિક સાહિત્યિક સ્ત્રોતોમાં ૧૨મી શતાબ્દીમાં કલ્હણકૃત રાજતરંગિણી, સોમદેવકૃત કથાસરિતસાગર અને ક્ષેમચંદ્રકૃત બૃહત્‌કથા–મંજરી'' મુખ્ય છે.
સિકંદરના ભારત પરના આક્રમણના ફળ સ્વરૂપે ભારતમાં અનેક યુનાની યાત્રીઓનું આગમન થયું હતું. બહારની દુનિયાને ભારતનો વાસ્તવિક પરિચય કરાવામાં તેઓ પહેલાં હતા. સિકંદરના સૈન્ય અભિયાનોમાં સાથે રહેનારા લેખકો નિર્યાસક, ઓનેસીક્રીટ્સ અને એરિસ્ટોબુલ્સની કૃતિઓમાં ભારત સંબંધી ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. આ ઉપરાંત મૌર્ય દરબારમાં આવેલાં યુનાની રાજ્યના રાજદૂતોના ભારત સંબંધી દૃષ્ટિકોણ અને ભારતની સુક્ષ્મ અને વ્યાપક જાણકારી પણ એટલી જ મહત્ત્વની છે. ચંદ્રગુપ્ત મૌર્યના દરબારમાં ફારસ તથા બેબિલોનના યુનાની શાસક સેલ્યુકસ નિકેટર દ્વારા મેગસ્થનીજને રાજદૂત તરીકે મોકલવામાં આવ્યો હતો. મેગસ્થનીજનું ભારત વિષયક વિવરણ ઈન્ડિકા સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ વિદેશી વૃતાંત છે. તેમાં મૌર્યકાળના ભારત વિશે સંકલન જોવા મળે છે. મૂળ કૃતિ (ઈન્ડીકા) અપ્રાપ્ય હોવાથી પરવર્તી યુનાની લેખકોના ઉદ્ધરણોથી તેના વિવરણો વિશે ભારત સંબંધિત જાણકારી મળે છે. મેગસ્થનીજ બાદ ડેઇમોક્સ બિંદુસારના દરબારમાં રાજદૂત તરીકે પાટલીપુત્રમાં લાંબો સમય સુધી રહ્યો હતો.આ ઉપરાંત અન્ય વિદેશી લેખકો સ્ટ્રેબો, ડિયોડોરસ, પ્લિની, એરિયન, પ્લૂટાર્ક, જસ્ટીન વગેરે મુખ્ય છે. ચીની યાત્રી ફાહિયાન અને હુએન-ત્સાંગના યાત્રા વિવરણ પણ મૌર્ય કાળના ઇતિહાસના અધ્યયન માટે પ્રાંસંગિક છે.
છેલ્લાં ૬૦ વર્ષોમાં ઉત્તર−પશ્ચિમ ભારત તથા ગંગાના મેદાનોમાં મૌર્ય કાળના અનેક સ્થળો પર પુરાત્તાત્વિક ઉત્ખનન કરવામાં આવ્યા છે. પટના નજીક કુમરાહાર તથા બુલન્દીબાગના ઉત્ખનનોમાં ચંદ્રગુપ્ત મૌર્યના ભવ્ય મહેલના અવશેષો મળી આવ્યા છે. કૌશામ્બી, રાજગૃહ, પાટલિપુત્ર, હસ્તિનાપુર, તક્ષશિલા વગેરે સ્થળોના ઉત્ખનનથી સમકાલીન ઇતિહાસના પુનર્નિમાણમાં બહુમૂલ્ય સહાયતા મળે છે.
પુરાતાત્વિક પ્રમાણની જેમ જ મૌર્ય કાળના સ્તૂપ, વિહાર તથા અશોકના સ્તંભોમાં શીર્ષ પર સ્થાપિત પશુ મૂર્તિઓના કલાત્મક અવશેષોથી ઇતિહાસ સંબંધી સમકાલીન માહિતી મળી આવે છે.
મૌર્ય સામ્રાજ્ય મૌદ્રિક અર્થવ્યવસ્થા પર આધારિત હતું. અર્થશાસ્ત્રમાં ચાંદીના પણ અને તેના ઉપ−વિભાજનો સહિત માનક મુદ્રાઓનો સ્વીકાર કર્યાનો ઉલ્લેખ છે. જ્યારે તાંબાના મશક તથા તેના ઉપ−વિભાજનોનો સાંકેતિક મુદ્રા તરીકે ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. મૌર્ય કાળના પ્રચલિત સિક્કાઓ પર મૌર્ય શાસકો કે તિથિનો ઉલ્લેખ જોવા મળતો નથી. મોટાભાગના સિક્કાઓ પર વૃક્ષ, સૂર્ય, ચંદ્ર, પર્વત, પશુ-પક્ષી જેવા પ્રતિક ચિહ્નો જોવા મળે છે. મૌર્ય કાળના સ્થળોના ઉત્ખનનમાં પણ સમકાલીન સિક્કાઓ મળી આવ્યા છે. તક્ષશીલામાંથી મળી આવેલા સિક્કાઓનો ભંડાર મૌર્ય કાળની સમૃદ્ધિ દર્શાવે છે.
પ્રશાસન
કેન્દ્રીય શાસનનો મહત્ત્વનો વિભાગ સેના હતી. યુનાની લેખકોના મતાનુસાર ચંદ્રગુપ્ત પાસે ૬૦,૦૦૦ પાયદળ, ૫૦,૦૦૦ અશ્વદળ, ૯૦૦૦ હાથી તથા ૪૦૦ રથોની એક સ્થાયી સેના હતી. ચંદ્રગુપ્તના શાસન દરમિયાન મૌર્ય સામ્રાજ્યમાં અવંતિરાષ્ટ્ર, ઉત્તરાપથ, દક્ષિણાપથ અને મધ્ય દેશ એમ ચાર પ્રાંત હતા. અશોકના સમયમાં પાંચમા પ્રાંત કલિંગનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રાંતોનું શાસન સમ્રાટ દ્વારા નિયુક્ત યુવરાજો દ્વારા કરવામાં આવતું હતું. અશોકના અભિલેખોમાં તેમને ‘કુમાર’ અથવા ‘આર્યપુત્ર’ કહેવામાં આવ્યા છે. કેન્દ્રીય શાસનની જેમ જ પ્રાંતીય શાસનમાં પણ મંત્રીપરિષદ હતી. રોમિલા થાપરના મત અનુસાર પ્રાંતીય મંત્રીપરિષદ કેન્દ્રીય પરિષદની સરખામણીમાં વધુ સ્વતંત્ર હતી. મૌર્ય કાળમાં પ્રાંત જનપદોમાં વિભાજીત હતા. જેની ચાર શ્રેણીઓ હતી : સ્થાનીય, દ્રોણમુખ, ખારવટિક અને સંગ્રહણ. જનપદનો પ્રધાન અધિકારી  પ્રદેષ્ટા  કહેવાતો. જ્યારે સંગ્રહણનો પ્રમુખ અધિકારી  ગોપ  કહેવાતો. ગોપ ઉપર સ્થાનીય અને તેની ઉપર નગરાધ્યક્ષનું પદ હતું. ‘સ્થાનીય’ અંતર્ગત ૮૦૦ ગામ, ‘દ્રોણમુખ’ના અંતર્ગત ૪૦૦ ગામ, ‘ખારવટિક’ અંતર્ગત ૨૦૦ ગામ તથા ‘સંગ્રહણ’ને અંતર્ગત ૧૦૦ ગામો રહેતાં. મૌર્ય સામ્રાજ્યનો સૌથી નાનો એકમ ગામ હતું. ગામના પ્રમુખ પ્રશાસનિક પદાધિકારીને ગ્રામણી કહેવામાં આવતો. પ્રત્યેક ગામમાં ગામના વરિષ્ઠ વ્યક્તિઓની બનેલી એક ગામ પરિષદ રહેતી જે પ્રશાસનમાં સહાયક ભૂમિકા ભજવતી.
મૌર્ય સામ્રાજ્યના નિભાવ-સંચાલન માટે ઘણા ધનની આવશ્યકતા રહેતી પરિણામે રાજસ્વ પ્રણાલીની રૂપરેખા ઘડાઈ હતી. જેનું વિસ્તારથી વિવરણ કૌટિલ્યના અર્થશાસ્ત્રમાં જોવા મળે છે.
અર્થવ્યવસ્થા
મૌર્ય સામ્રાજ્યની આર્થિક સ્થિતિ ઘણા વર્ષો પછીના રોમન સામ્રાજ્યને અનુરૂપ હતી. બંનેના વ્યાપારિક સંબંધો વ્યાપક હતા. તથા બંનેની પ્રશાસનિક સંસ્થાઓમાં પણ સમાનતા હતી. રોમની સંગઠનાત્મક સંસ્થાઓ મોટેભાગે રાજ્ય સંચાલિત સાર્વજનિક પરિયોજનાઓ માટે ઉપયોગી હતી જ્યારે મૌર્ય સામ્રાજ્યમાં ઘણી વ્યક્તિગત વાણિજ્યિક સંસ્થાઓ હતી.
મૌર્ય શાસનમાં રાજસ્વનો સૌથી મોટો હિસ્સો ભૂ−રાજસ્વનો રહેતો હતો. જમીનના મુખ્ય બે પ્રકાર હતા. રાજાની જમીન અને ખેડૂતોની જમીન. રાજકીય જમીન પર ગુલામો તથા કેદીઓ દ્વારા ખેતી કરવામાં આવતી હતી જેના વળતરરૂપે ગુલામો તથા કેદીઓને ભોજન તથા માસિક રોકડ વેતન આપવામાં આવતું હતું. આ પ્રકારની જમીન પરથી થતી આવકને સીતા કહેવામાં આવતી હતી. ખેડૂતોની જમીનથી મળતા કરને ભાગ કહેવામાં આવતો હતો.
મેગસ્થનીજ, સ્ટ્રાબો, એરિયન વગેરે યૂનાની લેખકોના મતે બધી જ જમીન રાજ્યને હસ્તક હતી તથા તેના પર કૃષિ કામ કરનાર આવકનો ૧⁄૪ ભાગ રાજાને કર પેટે જમા કરાવતા. કૌટિલ્યના મતે જો બીજ, બળદ અને કૃષિ માટેના સાધનો ખેતી કામ કરનારના હોય તો તે ઉપજના ૧⁄૨ ભાગનો અધિકારી રહેતો. જો કૃષિ ઉપકરણ રાજ્ય દ્વારા આપવામાં આવ્યા હોય તો તેને ૧⁄૩ કે ૧⁄૪ ભાગ મળતો. અંગત માલિકીની જમીન પર ખેતી કામ કરનાર પાસેથી ઉપજનો ૧⁄૬ ભાગ કર સ્વરૂપે લેવામાં આવતો હતો. નિયામક અધિકારી, સમાહર્તા, સ્થાનક અને ગોપ ગામ્ય ભૂમિ તથા સંપતિના આંકડાઓનો હિસાબ રાખતા. રાજ્યની જમીનનો વહીવટ સીતાધ્યક્ષ દ્વારા કરવામાં આવતો.
રાજ્યમાં સિંચાઈ વ્યવસ્થા સેતુબંધ તરીકે ઓળખાતી. જે અંતર્ગત તળાવ, કૂવા અને સરોવરો પર બંધ બાંધીને પાણીનો સંગ્રહ−નિયંત્રણ કરવામાં આવતો. મૌર્યકાળ દરમિયાન સૌરાષ્ટ્રના સુદર્શન તળાવ પર બાંધવામાં આવેલો બંધ એ સેતુબંધનું ઉદાહરણ છે. સિંચાઈ માટે પણ કરવેરો આપવો પડતો હતો. જે ઉપજના ૧⁄૫ થી ૧⁄૩ ભાગ સુધીનો રહેતો. રાજ્ય ઉપરાંત નાગરિકો સ્વયં પણ તળાવ કે વાવ બનાવીને સિંચાઈની વ્યવસ્થા કરી શકતા હતા. તેમને શરુઆતમાં સિંચાઈ કરમાંથી મુક્તિ આપી પ્રોત્સાહિત કરાતા પરંતુ કેટલાક સમય બાદ તેમની પાસે પણ સિંચાઈ કર લેવામાં આવતો હતો. મૌર્ય સામ્રાજ્યની વિશાળ એકસૂત્રીય શાસન વ્યવસ્થાના પરિણામે વ્યાપારને પ્રોત્સાહન મળ્યું. અશોકના સમયગાળા દરમિયાન મૌર્ય–ગ્રીક મૈત્રી સંધિના ફળસ્વરૂપ આંતરિક વ્યાપારની સાથે સાથે વિદેશી વ્યાપારને પણ ઉત્તેજન મળ્યું. ઉનના વસ્ત્રો, ઘોડા, ચામડું, મોતી, સુવર્ણ, હીરા, શંખ તથા બહુમૂલ્ય રત્નોનો વ્યાપાર મુખ્ય હતો. કૌશામ્બી, પાટલિપુત્ર, તક્ષશિલા, કાશી, ઉજ્જૈન તથા તોશલિ એ વ્યાપારના મુખ્ય કેન્દ્રો હતા. આ સમયગાળામાં વસ્ત્ર વ્યવસાય સૌથી મુખ્ય હતો. વિદેશી વ્યાપાર મુખ્યત્વે મિસ્ર, સીરિયા, યૂનાન, રોમ, હારસ, શ્રીલંકા, સુમાત્રા, જાવા અને બોર્નિયો જેવા પ્રદેશો સાથે થતો હતો. આ સમયમાં ધાતુ ઉદ્યોગ, ખાણ ઉદ્યોગ તથા કાષ્ઠ ઉદ્યોગ પ્રચલિત હતા.
મૌર્ય કાળ દરમિયાન વ્યાપારીઓ સંસ્થાધ્યક્ષની પરવાનગી વગર માલની આયાત-નિકાસ કે સંગ્રહ કરી શકતા નહોતા. માપ તોલનું દર ચાર મહિને રાજ્ય કર્મચારીઓ દ્વારા નિરિક્ષણ કરવામાં આવતું હતું. ઓછું વજન તોલનારને દંડની જોગવાઈ હતી. લાભનો દર નિશ્ચિત હતો. સ્વદેશી વસ્તુઓ પર ૪% અને અન્ય દેશોમાંથી આયાત કરેલી વસ્તુઓ પર ૧૦% વેચાણકર લેવામાં આવતો હતો. મેગસ્થનીજના મત અનુસાર વેચાણકર ન ચૂકવનારને મૃત્ત્યુદંડની સજા કરવામાં આવતી હતી.
સમાજ
કૌટિલ્યની વર્ણ વ્યવસ્થા અનુસાર શુદ્રોને શિલ્પકલા અને સેવાવૃત્તિ ઉપરાંત વૈશ્યોના સહાયકના રૂપમાં અથવા સ્વતંત્ર રીતે કૃષિ, પશુપાલન અને વાણિજ્ય દ્વારા આજીવિકા ચલાવવાની અનુમતિ હતી. આ વ્યવસ્થાને પરિણામે શુદ્રોના આર્થિક સુધારાનો પ્રભાવ તેમની સામાજીક સ્થિતિ પર પણ પડતો હતો. અર્થશાસ્ત્ર અનુસાર શુદ્રોને આર્ય પણ કહેવામાં આવતા હતા અને તેમને મ્લેચ્છથી ભિન્ન માનવામાં આવતા હતા.
ચાર વર્ણો ઉપરાંત કૌટિલ્યએ વર્ણસંકર જાતિઓનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે. તેમની ઉત્પત્તિ વિભિન્ન વર્ણોના અનુલોમ–વિલોમ વિવાહ દ્વારા થઈ હોવાનું દર્શાવ્યું છે. આ વર્ણસંકર જાતિઓમાં અમ્બષ્ઠ, નિષાદ, પારશવ, રથકાર, ક્ષતા, વેદેહક, માગધ, સૂત, પુલ્લકસ, વેણ, ચાંડાલ,સ્વપાક વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. કૌટિલ્યએ ચાંડાલ સિવાયની તમામ જાતિઓને શુદ્ર ગણી છે.આ સિવાય તંતુવાય (વણકર), રજક (ધોબી), દરજી, સોની, લુહાર વગેરે વ્યવસાય આધારિત વર્ગો, જાતિ સ્વરૂપે સમાજમાં સ્થાન ધરાવતા હતા.
જાતિપ્રથાની કેટલીક વિશેષતાઓનું વર્ણન મેગસ્થનીજના પુસ્તક ઈંડિકામાં જોવા મળે છે. મેગસ્થનીજના વર્ણન અનુસાર કોઈ પણ વ્યક્તિ જાતિ બહાર વિવાહ કરી શકતો ન હતો. એ જ રીતે વ્યવસાયમાં પણ કોઈ પણ વ્યક્તિ પોતાના વ્યવસાયને અન્ય જાતિના વ્યવસાયમાં બદલી શકતો ન હતો. કેવળ બ્રાહ્મણોને જ એ વિશેષ અધિકાર પ્રાપ્ત હતો જેથી તેઓ આપાતકાલીન પરિસ્થિતિમાં ક્ષત્રિય તેમજ વૈશ્યનો વ્યવસાય અપનાવી શકતા હતા. ભારતીય ગ્રંથોથી ભિન્ન મેગસ્થનીજે ભારતીય સામાજીક વર્ગીકરણને સાત જાતિઓમાં વિભક્ત કર્યો છે. જેમાં દાર્શનિક, કિસાન, આહીર, કારીગર કે શિલ્પી, સૈનિક, નિરીક્ષક, સભાસદ તથા અન્ય શાસક વર્ગોનો સમાવેશ થાય છે. દાર્શનિકોને બ્રાહ્મણ અને શ્રમણ એમ બે શ્રેણીમાં વિભાજીત કરાયા છે. મેગસ્થનીજ દ્વારા મૌર્યકાલીન સમાજનું સપ્તવર્ગી ચિત્રણ ભારતીય વર્ણવ્યવસ્થાથી તદ્દન વિપરિત જણાય છે.
સ્ત્રીઓ પુનર્વિવાહ તથા રોજગાર કરી શકતી. આમ છતાં સ્ત્રીઓને બહાર જવાની અનુમતી નહોતી. તે પતિની ઈચ્છા વિરુદ્ધ કોઈ પણ કાર્ય કરી શકતી નહોતી. ઘરમાં જ રહીને જીવન પસાર કરતી સ્ત્રીઓને કૌટિલ્યએ ‘અનિષ્કાસિની’ તરીકે ઓળખાવી છે. અર્થસાસ્ત્રમાં સતીપ્રથા ચાલુ હોવાના કોઈ પુરાવા મળતા નથી. પરંતુ યુનાની લેખકોએ ઉત્તર-પશ્ચિમના સૈનિકોની સ્ત્રીઓનો સતી થયા હોવાનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. મૌર્યકાળમાં કેટલીક સ્ત્રીઓ ગણિકા અથવા વેશ્યા તરીકે પોતાનું જીવન પસાર કરતી હતી. વેશ્યાવૃત્તિ કરનારી સ્ત્રીઓ રુપાજીવા તરીકે ઓળખાતી. તેમના કાર્યોના નિરીક્ષણ ગણિકાધ્યક્ષ કરતા હતા. કેટલીક ગણિકાઓ ગુપ્તચર વિભાગમાં કાર્ય કરતી હતી.
નટ, નર્તક, ગાયક, વાદક, રસ્સી પર ચાલનારા તથા મદારીઓ પોતાની કલાનું પ્રદર્શન ગામ અને શહેરોમાં કરતા. સ્ત્રી અને પુરુષ કલાકાર બન્ને આ પ્રદર્શનોમાં ભાગ લેતા. પુરુષો રંગોપજીવી તથા સ્ત્રીઓ રંગોપજીવીની તરીકે ઓળખાતા.
મૌર્યકાળની સમાજ વ્યવસ્થામાં ગૃહસ્થ જીવન પરિત્યાગ કરવાની પ્રથા પર નિષેધ હતો. આ નિયમ અનુસાર કેવળ વૃદ્ધ વ્યક્તિ પોતાના આશ્રિતો માટે ભરણપોષણની પર્યાપ્ત વ્યવસ્થા કર્યા પછી જ તથા ધર્મસ્થળ પાસેથી અનુમતિ મેળવ્યા બાદ જ સંન્યાસ ગ્રહણ કરી શકતી.
સંયુક્ત પરિવાર પ્રથા પ્રચલિત હતી. કુમારિકા બાર વર્ષની આયુએ તથા કુમાર ૧૬ વર્ષની અવસ્થાએ વયસ્ક માનવામાં આવતા હતા. આ સમયમાં આઠ પ્રકારના વિવાહ પ્રચલિત હતા તે પૈકી ચાર જ પ્રકારના વિવાહ વિધિસંમત માનવામાં આવતા હતા.
કલા
હડપ્પા સભ્યતા બાદ ૧૫૦૦ વર્ષના ગાળા સુધી કલાના કોઈ ભૌતિક પૂરાવા પ્રાપ્ત થયા નથી. પરંતુ મેગસ્થનીજ, એરિયન, સ્ટ્રેબો તથા અન્ય વિદેશી લેખકો દ્વારા પાટલીપુત્ર નગરના પ્રાચીન સ્થળો તથા રાજમહેલોના વિવરણ અને વર્તમાન ઉત્ખનનોના પૂરાવાઓના આધારે મૌર્યકાળ દરમિયાન વાસ્તુકલા અને મૂર્તિકલાની પ્રવૃત્તિઓ જોવા મળે છે. ઈતિહાસકાર આનંદ કુમારસ્વામી મૌર્યકલાને દરબારી (રાજકીય) કલા અને લોકકલા એમ બે ભાગમાં વિભાજીત કરે છે. આ પ્રકારની કલામાં મૌર્યશાસકો દ્વારા નિર્માણ કરવામાં આવેલા રાજમહેલો તથા અશોકના શિલાલેખોનો સમાવેશ થાય છે. ચંદ્રગુપ્ત મૌર્ય દ્વારા નિર્મિત રાજમહેલ ૧૪૦ ફૂટ લાંબો અને ૧૨૦ ફૂટ પહોળો હતો. વર્તમાન પટણાની નજીક બુલંદીબાગ અને કુમ્રહાર ગામ પાસેથી મળી આવેલા મહેલના અવશેષોમાં સભાખંડ અને પથ્થરના ૪૦ જેટલા કોતરકામ કરેલા કલાત્મક સ્તંભ મળી આવ્યાં છે. ફાહિયાને આ મહેલને "દેવતાઓ દ્વારા નિર્મિત" બતાવ્યો છે. અશોક દ્વારા નિર્મિત સ્તૂપ અને શિલાલેખોની કોતરણી, પોલીશ, પશુ આકૃતિઓ એ રાજકીય કલાનુ ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. આ પ્રકારની કલામાં મથુરા, પાટલિપુત્ર, વિદિશા, કલિંગ તથા પશ્ચિમ સુર્પારકમાંથી મળી આવેલી યક્ષ-યક્ષીણીની મુર્તિઓનો સમાવેશ થાય છે. આ મહાકાય મૂર્તિઓ ખુલ્લા આકાશ નીચે આવેલી છે. તેની ચમકદાર પોલીશ મૌર્યકાળની વિશેષતા છે. દીદારગંજ પટણાથી મળેલી આવેલી ચામરગ્રાહિણી યક્ષીણીની મૂર્તિ ૬ ફૂટ ૯ ઈંચ ઊંચી છે. પાટલિપુત્રના ભગ્નાવેશેષોમાં જૈન તિર્થંકરોની અનેક વિશાળ મૂર્તિઓ મળી આવેલી છે. જે પૈકીની એક મૂર્તિ કાર્યોત્સર્ગ મુદ્રામાં છે તથા તેની પોલીશ સંપૂર્ણ સુરક્ષિત છે. કુમ્રહાર પાસેથી મળેલી ખંડિત મૂર્તિના માથા પર પાઘડી, કાનના આભૂષણ કોતરેલા જોવા મળે છે. અન્ય કેટલીક મૂર્તિઓ પર હાર, કર્ણકુંડલ, ખભા તેમજ બાજુઓ પર અંગદ અને ઉત્તરીય વસ્ત્રો તેમજ ધોતી જોવા મળે છે.
પતનના કારણો
અશોકના મૃત્યુ બાદ મૌર્ય સામ્રાજ્યના પતનનો આરંભ થયો હતો અને મૃત્યુના ૫૦ વર્ષના ગાળામાં જ સંપૂર્ણપણે પતન થઈ ગયું હતું. વિશાળ મૌર્ય સામ્રાજ્યના ત્ત્વરિત પતન માટે ઇતિહાસકારો પરસ્પર વિરોધી મત ધરાવે છે. અનેક વિદ્વાનોએ મૌર્ય સામ્રાજ્યના પતન માટે અશોકને જવાબદાર ઠેરવ્યો છે. હેમચંદ્ર રાયચૌધરીના મત અનુસાર અશોકની શાંતિવાદી નીતિઓ સામ્રાજ્યની શક્તિને ક્ષીણ કરવામાં જવાબદાર હતી. તેમના મતે, "બિંદુસારના શાસનથી લઈને કલિંગના યુદ્ધ સુધીનો ભારતનો ઇતિહાસ દક્ષિણ બિહારના મગધના એક નાનકડા હિન્દુકુશ પર્વતથી લઈને તમિલ પ્રદેશની સીમાઓ સુધી ફેલાયેલા વિશાળ સામ્રાજ્યના વિસ્તારની કથા છે." પરંતુ કલિંગ યુદ્ધ બાદ મૌર્ય સામ્રાજ્ય દિશાહીન થઈને પતન તરફ ધકેલાઈ ગયું હતું. જોકે, ઇતિહાસકાર નિલકંઠ શાસ્ત્રી રાયચૌધરીની આ દલીલને તર્કસંગત માનતા નથી. શાસ્ત્રીના મતે કલિંગ યુદ્ધ બાદ અશોકે ફક્ત સામ્રાજ્યવાદી નીતિનો ત્યાગ કર્યો હતો. તેણે શાંતિપ્રિયતા અને યુદ્ધત્યાગની નિતિઓને સામ્રાજ્યની સીમાઓ સુધી મર્યાદિત રાખી હતી. યુદ્ધ બાદ સૈન્ય વિઘટનના કોઈ પૂરાવા મળતા નથી. એજ પ્રમાણે ધમ્મનીતિને અપનાવ્યા પછી પણ પ્રશાસનમાં કઠોર દંડ કે મૃત્યુદંડને સમાપ્ત કરવામાં આવ્યો નથી.
સંદર્ભ સૂચિ
શ્રેણી:પ્રાચીન ભારત શ્રેણી:મૌર્ય રાજવંશ
ખેંગારજી પ્રથમ
ખેંગારજી પ્રથમ (૧૫૧૦-૧૫૮૫) એક રાજપૂત શાસક હતા, જેમણે મોરબીમાં ૧૫૩૮ થી ૧૫૮૫ અને પછી કચ્છ માં શાસન કર્યું હતું અને કચ્છના રાવનું શીર્ષક મેળવ્યું, એકીકૃત કચ્છમાં ૧૫૪૮ થી ૧૫૮૫ સુધી તેમનું શાસન રહ્યું હતું.
ખેંગારજી લખીયાવીરા (કચ્છ)ના જાડેજાની એક શાખાના પ્રમુખ અને ઓથાજીના વંશજ જામ હમીરજીના પુત્ર હતા. એવું માનવામાં આવે છે કે જામ રાવલે તેના પિતા જામ લાખાજીની હત્યા માટે હમીરજીને જવાબદાર ગણાવ્યા હતા, કેમ કે તેમની હત્યા હમીરજીના રાજ્યમાં હદ લખીયાવીરા માં થઇ હતી, જ્યાં તેમને બે શાખાઓ વચ્ચેના વિવાદના સમાધાનના બહાને આમંત્રણ અપાયું હતું. જામ રાવલજીએ તેના બદલામાં ૧૫૨૪ માં વિશ્વાસઘાતથી ખેંગારજીના કાકા રાવ હમીરજીની હત્યા કરી અને બે દાયકાથી વધુ સમય સુધી કચ્છ પર શાસન કર્યું.
મહમૂદ બેગડાના દરબારમાં
હમીરજીની હત્યા સમયે, તેમનો મોટો પુત્રો અલીયોજી અને ખેંગારજી બંને અમદાવાદમાં હતા અને શાહી પરિવારની વરિષ્ઠ શાખાના સંપૂર્ણ વિનાશના કારણે નાસી છુટ્યા હતા. ઉપરાંત, હમીરજીના અન્ય બે પુત્રોને જામ રાવલની પત્નીએ ફાંસીમાંથી બચાવી લીધા હતા. જ્યારે પિતાની હત્યા કરવામાં આવી ત્યારે ખેંગારજી ૧૫ વર્ષના હતા. તે મહમદ બેગડાની સેનામાં ભરતી થયા અને બેગડાના વિશ્વાસપાત્ર બન્યા. એક શાહી શિકારની દરમિયાન, ખેંગારજી પ્રથમે એક સિંહને મારી નાંખ્યો અને સુલતાન બેગડાની જીંદગી બચાવી હતી, જેના માટે તેમને તેના ઈનામનું નામ જણાવવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું.
મોરબીના શાસક
ખેંગારજીની મુખ્ય મહત્વાકાંક્ષા કચ્છને ફરીથી મેળવવાની હતી અને તેથી જામ રાવલ સામે લડવા માટે તેમણે સમર્થન માંગ્યું, જેથી, તેમને ૧૦૦૦ સૈનિકો અને મોરબીની જાગીર આપવામાં આવી અને ૧૫૩૮માં સુલતાન મહમદ બેગડા દ્વારા રાવની પદવી આપવામાં આવી.
કચ્છના રાવ
રાવ ખેંગાર મોરબી સ્થિત થયા અને તેમને પૂરા પાડવામાં આવેલા સૈન્યના સમર્થનથી અને કચ્છમાં શુભેચ્છકોની મદદથી જામ રાવલ સાથે લડ્યા અને ધીરે ધીરે રાપર અને નજીકના ગામોના પ્રદેશો મેળવવાની શરૂઆત કરી. ખેંગારજી સિંહાસનના હકદાર વારસ હતા જેથી તેમનું કચ્છમાં સ્વાગત કરવામાં આવ્યું.
બીજી તરફ, જામ રાવલ, સંખ્યાબળની દ્રષ્ટિએ વિવશ હતા. તેઓ જાડેજાઓની કુળદેવી આશાપુરાના પ્રખર ભક્ત હતા અને લોકવાયકા છે કે દેવીએ જામ રાવલને કચ્છ છોડીને હાલાર ક્ષેત્રમાં પોતાને સ્થાપિત કરવા અને આ સાહસમાં મદદ કરવાનો સ્વપ્ન સંકેત આપ્યો હતો. જામ રાવલ, ૧૫૪૮માં કચ્છ બહાર ભાગી છૂટ્યા, જ્યારે ખેંગારજીને મદદ કરવા મુઘલો અને સુલતાન બેગડા દ્વારા સાથે મળીને તેમની સામે મોટી સેના મોકલવામાં આવી. તેમણે તેમના અનુચરો, વફાદારો અને સૈનિકો સાથે સૌરાષ્ટ્ર તરફ પ્રયાણ કર્યું અને નવાનગરની સ્થાપના કરી. આ રીતે કચ્છનું સિંહાસન ખેંગારજી માટે ૧૫૪૮માં છોડી દેવામાં આવ્યું, જેઓ તેના હકદાર વારસ હતા.
આ રીતે જામ રાવલને હાંકી કાઢતાં ખેંગારજી પ્રથમે, ૧૫૪૮માં કચ્છના પહેલા રાવની પદવી ગ્રહણ કરી અને તેમને રાપર ખાતે તાજ પહેરાવવામાં આવ્યો, પરંતુ ૧૫૪૯માં તેણે રાજધાની ભુજમાં સ્થાનાંતરિત કરી. ખેંગારજી પ્રથમ, તેઓ સંયુક્ત કચ્છ રાજ્યની સ્થાપના કરનાર તરીકે પણ નોંધાય છે. તેમણે પૂર્વીય મધ્ય અને પશ્ચિમી કચ્છને એક આધિપત્ય હેઠળ લાવ્યું, જે પહેલાં જાડેજા સિવાયની ચાવડા, વાઘેલા, ચૌહાણ, કાઠી જેવી અન્ય રાજપૂત જાતિઓ દ્વારા આંશિક શાસન હેઠળ હતું. કચ્છના એકીકરણ પછી, ૧૫૪૯ માં, તેમના પિતા રાવ હમીરજી દ્વારા ૧૫૧૦માં સ્થાપિત શહેર ભુજમાં સ્થળાંતર કર્યું. પછીથી, તેમણે કચ્છની બહારના પોતાના પ્રદેશોનો વિસ્તાર કર્યો અને પાલનપુર નજીક સાંતલપુર અને ચાડચટ અને પાંડુ મહેવાસની સંપતિ પર કબજો કર્યો, જે તેમણે લુણાજી વાઘેલાના પુત્ર સરખાજી પાસેથી લીધી.
વહીવટ
તેમણે તેમના કુળને એકીકૃત કરવા અને તેમને તેમના શાસક તરીકે સ્વીકારવા માટે, ભાયાત પ્રણાલીની સ્થાપના કરી. તેણે તેમની હેઠળ બાર જાડેજા ઉમરાવ જમીનદારોને એકત્રિત કર્યા, જેઓ તેમનાથી સંબંધિત હતા, તેમજ વાઘેલા રાજપૂત સમુદાયના બે પરિવારો જોડયા. ભાયાત એ રાજવી પરિવારના તમામ વંશજો માટે વપરાય છે જે રાજ્યમાં તેમને ફાળવવામાં આવેલા માલિકી પર પ્રભુત્વ ધરાવે છે અને નિયંત્રિત કરે છે અને સામંત પ્રણાલીનું પાલન કરે છે.
મૃત્યુ
૧૫૮૫ માં ભુજ ખાતે તેમનું મૃત્યુ થયું હતું, જેમાં બે પુત્રો - ભારમલજી પ્રથમ અને ભોજરાજજી ખેંગારનો સમાવેશ થતો હતો, જેમાંના મોટા પુત્ર ભારમલજી પ્રથમને કચ્છની ગાદી પર બેસાડવામાં આવ્યા હતા. ભોજરાજજી એક ભાયાત બન્યા અને તેમના મૃત્યુ પછી કચ્છ ના કેરા ની જાગીર આપવામાં આવી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:ઐતિહાસિક ગુજરાતી પાત્રો‎ શ્રેણી:ઇતિહાસ
ઇમ્ફાલ પશ્ચિમ જિલ્લો
ઇમ્ફાલ પશ્ચિમ જિલ્લો ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા મણિપુર રાજ્યના ૯ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. ઇમ્ફાલ પશ્ચિમ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક લમ્ફેલ્પેટ નગર ખાતે આવેલું છે. આ જિલ્લાનું ક્ષેત્રફળ ૫૫૮ ચોરસ કિલોમીટર જેટલું છે અને અહીંની કુલ વસ્તી ૪,૩૯,૫૩૨ (વસ્તીગણતરી ૨૦૦૧ પ્રમાણે) જેટલી છે.
રણોદ (તા. શંખેશ્વર)
રણોદ (તા. શંખેશ્વર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા શંખેશ્વર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રણોદ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:શંખેશ્વર તાલુકો
પીરોજી માખીમાર
પીરોજી માખીમાર (અંગ્રેજી:Verditer Flycatcher), (શાસ્ત્રીય નામ:Muscicapa thalassina) એ ભારતીય ઉપખંડમાં અને એમાં પણ ખાસ કરીને હિમાલય પર્વતમાળાના નીચાણવાળા વિસ્તારમાં જોવા મળતું એક પક્ષી છે.
ચિત્ર દર્શન
શ્રેણી:પક્ષી શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ શ્રેણી:માખીમાર શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
મહીકા મોટા (તા. ગોંડલ)
મહીકા મોટા (તા. ગોંડલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા  ગોંડલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મહીકા મોટા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ગોંડલ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
અમરાપર (તા. જામજોધપુર)
અમરાપર એ ગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લામાં આવેલા જામજોધપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અમરાપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.
વિઠલપુર (તા. તાલાલા)
એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના એક તાલુકા તાલાળા તાલુકામાં આવેલ એક ગામ છે. આ ગીર વિસ્તારનું ગામ કહેવાય છે. દુનીયાભરમાં પ્રખ્યાત કેસર કેરી એ આ ગામની મુખ્ય પેદાશ છે.
રતનપુરા (તા. શંખેશ્વર)
રતનપુરા (તા. શંખેશ્વર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા શંખેશ્વર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રતનપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:શંખેશ્વર તાલુકો
ચંડેલ જિલ્લો
ચંડેલ જિલ્લો ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા મણિપુર રાજ્યના ૯ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. ચંડેલ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ચંડેલ નગર ખાતે આવેલું છે.
શ્રેણી:મણિપુર શ્રેણી:મણિપુરના જિલ્લાઓ
અરોર
thumb|250x250px|અરોરની એક ઐતિહાસિક છબી અરોર (اروهڙ) અથવા અલોર અથવા અરોરકોટ (اروهڙ ڪوٽ) હાલના પાકિસ્તાનના સિંધમાં આવેલા રોહરી શહેરનું પ્રાચીન નામ હતું. અરોર એ પ્રાચીન કાળના ભારતવર્ષના સિંધ રાજ્યની રાજધાની હતી.
ઇતિહાસ
અરોર અરોરા જાતિના લોકોના પૂર્વજોનું નગર છે. ભવિષ્યપુરાણ અનુસાર, પરશુરામે ક્ષત્રિયો ઉપર હુમલો કર્યો હતો. પણ છેવટે તેમને એક ક્ષત્રિય મળ્યો જે બ્રાહ્મણોનો વિરોધી ન હતો. આ કારણે પરશુરામના મનમાં તેના પ્રતિ આદરભવ ઉત્પન્ન થયો અને તેને પરિણામે પરશુરામે આ ક્ષત્રિયને સિંધમાં અરોરકોટમાં સ્થાયી થવા કહ્યું. આ સ્થળના નામપર તે રાજાના વંશજો અરોરા તરીકે ઓળખાયા.
આરબ ઇતિહાસકારો આ સ્થળ માટે અલ-રૂર, અલ-રુહર  અને અલ-રોર  જેવ શબ્દો વાપરતા. આ શબ્દનો અર્થ આરબના  'અલ' કે અંગ્રેજીના "The - ધી" શબ્દ જેવો હતો. પ્રાચીન કાળમાં અરોર સિંધની રાજધાની હતું. તે સમયે રોર વંશ સિંધ પર શાસન કરતો હતો. ત્યાર બાદ રાય વંશ અને બ્રાહ્મણ વંશની સત્તા અહીં ચાલી. આજના જમાનાનું રોહરી સિંધના સુક્કુરની બાજુમાં આવેલું છે. ઈ.સ. ૭૧૧માં મુસલમાન સેનાનાયક મહંમદ બિન કાસિમે અરોર જીતી લીધું. ઈ.સ. ૯૬૨ના વિશાળ ભૂકંપને કારણે સિંધુ નદીનું વહેણ બદલાયું હતું.
સંદર્ભો
શ્રેણી:પાકિસ્તાન શ્રેણી:ઇતિહાસ
દયારામ પટેલ
જન્મ અને શૈક્ષણિક લાયકાત
દયારામ કુંવરજીભાઈ પટેલ નો જન્મ ૧૨ જુલાઈ ૧૯૧૭ ના રોજ બારડોલીથી ૫ કિમી દુર આવેલા વણેસા ગામે માધ્યમવર્ગીય પટેલ ખેડૂત ત્યાં થયો હતો. તેઓએ મુંબઈ યુનીવર્સીટી માંથી બી.એસ.સી. અને એમ.એસ.સી.ની ઉપાધીઓ ઉચ્ચ ગુણવત્તા સાથે મેળવી. અભ્યાસકાળ દરિમયાન આર્થિક સ્થિતિ વિષમ હોવાથી સ્વપરીશ્રમથી મેળવેલી શિષ્યવૃત્તિમાંથી નક્કી કરેલ રકમ નિયત સમયે અચૂક ઘરે મોકલતા. આ પછી અમેરિકાની વિસ્કોન્સિત યુનીવર્સીટીમાંથી પી.એચ.ડી.ના વિષયોમાં વિશેષ તજજ્ઞતા પ્રાપ્ત કરી ઉપાધી મેળવી. ત્યારબાદ તેઓ નવી દિલ્હીની આઈ.એ.આર.આઈ નું અને અમેરિકાની સિગ્મા ઈલેવનનું મોઘેરું સભ્યપદ મેળવવામાં સહભાગી બન્યા હતા.
સરકારી નોકરી
ડો.દયારામભાઈ ઈ.સ. ૧૯૪૨ થી ૧૯૪૭ સુધી વડોદરામાં સહાયક એગ્રીકલ્ચર કેમિસ્ટ તરીકે ફરજ નિભાવી, ત્યારબાદ ઈ.સ. ૧૯૪૭ થી ૧૯૫૧ દરમ્યાન વડોદરા રાજ્યના અધિકારી તરીકે એમને અમેરિકા ખાતે વધુ અભ્યાસ કરવા મોકલવામાં આવ્યા. ઈ.સ. ૧૯૫૧ થી ૧૯૫૫ દરિમયાન જુના મુંબઈ રાજ્યના પાડેગાંવની સુગર કેઈન રીસર્ચ સ્ટેશન સંસ્થામાં જમીનના ભૌતિક ગુણોના નિષ્ણાત (Soil Physicist) તરીકે અને પછી સુગર કેઈન વિશેષજ્ઞ તરીકે સેવાઓ આપી.
બારડોલી સુગર ફેકટરીમાં યોગદાન
મુખ્ય લેખ : બારડોલી સુગર ફેકટરી.
બારડોલી પ્રદેશના અગ્રણીઓ ગોપાળદાદા અને નારણજીભાઈ લાલભાઈ પટેલની આગેવાની હેઠળ બારડોલીના સહકારી અને સામાજિક કાર્યકરોએ અને જાગૃત ખેડૂતોએ સહકારી ધોરણે ખાંડ બનવાનું કારખાનું શરૂ કરવાની કાર્યવાહી ૧૯૫૪માં મક્કમ નિર્ધાર સાથે કરી. આથી ઈ.સ. ૧૯૫૫માં મુંબઈ રાજ્ય સરકારે ડો. દયારામભાઈ પટેલને શ્રી ખેડૂત સહકારી ખાંડ ઉદ્યોગ મંડળી લી.; બાબેન-બારડોલીના મેનેજીંગ ડાયરેકટર તરીકે લોન સર્વિસ પર આપેલ અને ખાંડ કારખાનાનો પરવાનો પણ આપ્યો. ૧૯૫૫માં મંડળી રજીસ્ટર કરી પશ્ચિમ જર્મની ની Buckau Wolf કંપની સાથે કરાર કરી રૂ. ૪૭ લાખમાં દૈનિક ૮૦૦ ટન શેરડી પીલી ખાંડ બનાવે એવી મશીનરીનો ઓર્ડર આપ્યો.
ઈ.સ. ૧૯૫૭ કારખાનાની શરૂઆત બાદ ડો. દયારામભાઈએ પોતની આગવી કુનેહ, વહીવટી ચતુરાઈ, દીર્ઘદ્રષ્ટી સાથે બધા સભાસદો અને ખેડૂતોનો વિશ્વાસ અને સહકાર મેળવી ખાંડ ઉદ્યોગ ક્ષેત્રે ૨૮ વર્ષના ગાળામાં બ.સુ.ફે.ને વિકાસની હરણફાળ ભરતું કરી દેશનું મોટામાં મોટું દૈનિક ૭૦૦૦ ટન શેરડી પીલવાની ક્ષમતા ધરાવતા ખાંડના કારખાનામાં ૯૦૦૦ થી ૯૫૦૦ ટન શેરડી પીલવાની ક્ષમતા ધરાવનારી કરી.
ગુજરાત ખાંડ ઉદ્યોગ ક્ષેત્રે યોગદાન
ગુજરાત રાજ્યમાં સંખ્યાબંધ ખાંડના કારખાનાઓની સ્થાપનાઓમાં એમનો સિહફાળો છે. બારડોલી ખાંડના કારખાનાના વિકાસ સાથે તેની શાખાઓ તરીકે મઢી અને ચલથાણ સુગર ફેકટરી ઊભી કરી, ગણદેવીનું જુનું ગોળનું કારખાનું નવા ખાંડના કારખાનામાં પલટાવ્યું. ધીરે ધીરે સમગ્ર ગુજરાતમાં પંદર ખાંડના કારખાના ઉભા કર્યા. મઢી, ચલથાણ અને મરોલી સુગર ફેક્ટરીના આધસ્થાપક, પ્રવર્તક અને શરૂઆતના વર્ષોમાં માનદ મેનેજીંગ ડાયરેક્ટર તરકે સેવા આપી અને મરોલી સુગર ફેકટરીના તેઓ ૧૯૮૩ સુધી માનદ મેનેજિંગ ડાયરેક્ટર તરીકે રહ્યા. આ સમયે તેમણે ગુજરાતના જિલ્લા મુજબ ૨૬ ખાંડ કારખાનાઓ શરુ કરી શકવાની શક્યાતાઓ દર્શાવેલી. તેમણે સહકારી ધોરણે ગુજરાતભરમાં સંખ્યાબંધ ખાંડ કારખાનાઓ સ્થાપવામાં અગ્રેસર રહીને ૧૯૬૧માં ગુજરાત રાજ્ય ખાંડ ઉદ્યોગ સંઘ સ્થાપી તેના માનદ મેનેજીંગ ડાયરેક્ટર તરીકે જીવનપર્યંત સુધી રહી સંઘનો વહીવટ કરકસરયુક્ત રીતે કર્યો હતો. પોતાની અણીશુદ્ધ પ્રમાણિકતા, નિષ્ઠા અને હકારત્મક અભિગમ તથા કુશળ વહીવટી આવડતને કારણે ભારતભરના ૪૧ જેટલા ખાંડના કારખાના સ્થાપવામાં અગ્રેસર રહી મોટી જવાબદારીઓ અદા કરી.
વિવિધ ક્ષેત્રે યોગદાન
ડો.દયારામભાઈ ૧૯૫૫થી બારડોલી સુગર ફેક્ટરીના મેનેજીંગ ડાયરેક્ટર તરીકેની મોટી જવાબદારી સાથેસાથે વિવિધ ક્ષેત્રે પોતાનું કાર્યક્ષેત્ર વધાર્યું. નેશનલ ફેડરેશન ઓફ કો.ઓ. સુગર ફેક્ટરીઝ લી., નવી દિલ્હીના વર્ષોસુધી વાઈસ પ્રેસિડેન્ટ અને ઇન્ડિયન સુગર ઇન્ડસ્ટ્રી એક્ષ્પોર્ટ કોર્પોરેશન લી. નવી દિલ્હીના સભ્ય રહ્યા હતા. એ જ રીતે દિલ્હીની એન.સી.યુ.આઈ. ના ડેલીગેટ, ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ફાઈનાન્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયાના સભ્ય વગેરે અનેકવિધ હોદ્દાઓ તેમણે ખુબજ જવાબદારીથી સાંભળીયા હતા, કેળવણી ક્ષેત્રની ૧૦ સંસ્થાઓ, સહકારી ક્ષેત્રે ૧૩ સંસ્થાઓ અને અન્ય ક્ષેત્રોની ૨૧ જેટલી સંસ્થાઓમાં ફરજો અને જવાબદારીઓ અદા કરી સેવા આપી.
ખાંડના ઉદ્યોગના વિકાસ ઉપરાંત અન્ય ક્ષેત્રો જેવાકે અમેરિકાની એસીડીક જમીનને આલ્કાલાઈન બનાવવાની શોધ, મીઠાપુરના મીઠા પાણીના પ્રશ્નનું નિરાકરણ તથા વાન્સીબોરસી જેવા કુદરતી બંદરને સહકારી ધોરણે વિકસાવી દેશને હુંડીયામણ રળી આપવાની યોજના, શેરડીની આંખમાંથી પીલા ઉગાડી ધરૂ બનાવી શેરડી વાવેતરમાં ટનબંધી શેરડી બનવાની યુક્તિ વિગેરે એમની અનોખી બુદ્ધિમતાના ઉદાહરણો છે. સુગર તકનીક માટે આંતરાષ્ટ્રીય સેમીનારમાં ભાગ લેવા અમેરિકા, મેક્સિકો, સેન્ટ્રલ અમેરિકા, દક્ષિણ અમેરિકા ના પેરૂ-લીમા, આર્જેન્ટીના, વેનીઝુએલા તથા મરેશિયેશ, ક્યુબા હવાઈ ટાપુઓ વગેરે દેશોમાં અનેકવાર મુસાફરી કરી તથા યુરોપના વિવિધ દેશો ઇંગ્લેન્ડ, ફ્રાંસ, જર્મની, ઇટલી, સ્વીઝરલેન્ડ વગેરે દેશો વારંવાર પહોચેલા.
જન્મભૂમી સાથે લગાવ
એમના હૈયે રાષ્ટ્રીય અને જન્મભૂમિના ઋણને અદા કરવાની લાગણીમાં તેમણે તેમને મળેલ પ્રલોભનો જેવાકે તેમના પ્રિય પ્રોફેસર ટુઓંગે અમેરિકામાં સ્થાયી થયી પ્લાન્ટ ન્યુટ્રેશન પર શોધખોળ કરી આંતરાષ્ટ્રીય ખ્યાતી પ્રાપ્ત કરવાની દ્રષ્ટી આપેલી પણ તેઓએ ટાળેલી. મુંબઈ રાજ્યમાં જોઈન્ટ રજીસ્ટ્રાર બનાવી આઈ.એ.એસ. અધિકારી બનવાનું તેડું પણ તેઓએ ટાળેલું. ભારતના જાહેરક્ષેત્ર નું ખોટમાં જતું ભિલાઈનું લોખંડનું મોટું કારખાનું ચલાવવા ત્યારના રાષ્ટ્રપતિ ફકરૂદ્દીન અલીમહમદે હજારો રૂપિયાના પગાર અને અનેક સુવિધા સહિતની નોકરી માટે નિમંત્રણ આપેલું પણ તેનો સપ્રેમ અસ્વીકાર કરેલો. ભારત દેશના પ્રધાનમંત્રી માં.શ્રી.મોરારજી દેસાઈએ રાજ્યસભામાં ખેતી, સહકાર કે ઉદ્યોગના એક પ્રધાનની જવાબદારી લેવા કહ્યું ત્યારે તેમને પણ નન્નો ભર્યો હતો.
પછાતારડી (તા. ભાણવડ)
પછાતારડી (તા. ભાણવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભાણવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પછાતારડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
દયારામ પટેલ
જીવનશૈલી
ડો. દયારામભાઈએ પાશ્ચત્ય શિક્ષણ મેળવ્યું હોવા છતાં એમણે અત્યંત સાદું અને સાત્વિક જીવન સ્વીકાર્યું હતું. તેમના જીવનના મુખ્ય સુત્રો નીચે મુજબના હતા.
પછાતારડી (તા. ભાણવડ)
શ્રેણી:ભાણવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
દયારામ પટેલ
સામાજિક ક્ષેત્રે યોગદાન
સમાજ સેવા અને સહકારી પ્રવૃતિની શરૂઆત ડો. દયારામભાઈએ તેમના કોલેજકાળ દરિમયાન ઈ.સ. ૧૯૪૨માં પોતાના વતન વણેસા ગામે ભારતનું સર્વપ્રથમ સહકારી દવાખાનું અને સહકારી ખરીદ વેચાણ સંઘ શરૂ કરેલા.
લગ્નજીવન અને બાળકો
ડો. દયારામભાઈ પટેલ ના લગ્ન ડો. કલાબેન પટેલ જોડે થયા તે થકી તેમને બે બાળકો ડો. અપૂર્વ પટેલ અને ડો. શ્રીમતી ઉર્વી દેસાઈ છે. તેમન પુત્ર રાષ્ટ્રપતિ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા છે અને અણુવિજ્ઞાનના નિષ્ણાત છે અને પુત્રી ડો. ઉર્વી દેસાઈ બારડોલીમાં જનતા હોસ્પિટલ ચલાવી સમાજ સેવી કાર્યો કરી રહેલ છે.
દેહાંત અને શ્રદ્ધાંજલિ
ભવિષ્યની કોઈ ચિંતાએ એમને સતાવ્યા નહિ અને ભૂતકાળને સંભારી દુખી પણ થયા નહિ. જીવનના છેલ્લા ત્રણ દિવસોમાં નિરંતર ભગવાન શ્રીરામને યાદ કરતા રહી તા. ૧૧ માર્ચ ૧૯૮૩એ પોતાની શાશ્વત કર્મનિષ્ઠ સેવા-સુવાસ છોડી કાલગર્ભમાં વિલીન થઇ ગયા.
મા. માજી વડાપ્રધાન શ્રી. મોરારજીભાઈ દેસાઈએ એમને શ્રદ્ધાંજલિ આપતા જણાવેલ કે, દુનિયામાં ઘણા થોડા માણસો પોતાના ટુંકા એવા જીવનકાળમાં અનેક ક્ષેત્રોમાં ઘણુબધું કામ આદર્શ રીતે પુરૂ કરી શકે એવી થોડી વ્યક્તિઓમાંના ડો. દયારામભાઈ પટેલ એક હતા. એમણે ઊભી કરેલી સંસ્થાઓ સ્વતંત્ર ભારતના અદભૂત સ્મારકો છે. એમની ગેરહાજરીમાં એમના કાર્યો જેવા અન્ય નવા કુશળ કાર્યો લોકો ઉભા ના કરી શકે તેનો વાંધો નથી. પરંતુ કેવળ એમને સ્થાપેલી અનેક સંસ્થાઓ એમના માર્ગે આદર્શ રીતે ચોખ્ખો કરકસરયુક્ત, કાર્યક્ષમ વહીવટ પૂરો પાડી ચાલુ રહી શકે તો એમને સાચી શ્રદ્ધાંજલિ આપી ગણાશે.
શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
ઢાંઢા (તા. હિંમતનગર)
ઢાંઢા (તા. હિંમતનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હિંમતનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ઢાંઢા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:હિંમતનગર તાલુકો
મોરજર (તા. ભાણવડ)
મોરજર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભાણવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મોરજર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ચુરાચાંદપુર જિલ્લો
શ્રેણી:મણિપુર શ્રેણી:મણિપુરના જિલ્લાઓ
માંડણકુંડલા (તા. ગોંડલ)
માંડણકુંડલા (તા. ગોંડલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા ગોંડલ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. માંડણકુંડલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સાહિત્યમાં
ઝવેરચંદ મેઘાણી લીખિત લોકસાહિત્ય કથા સંગ્રહ "સૌરાષ્ટ્રની રસધાર ભાગ ૪" ની એક કથા વરજાંગ ધાધલમાં આગામનો ઉલ્લેખ લખે છે. તેમાં ઉલ્લેખ છે કે "માંડણકુંડલાના ઝાંપામાં વરજાંગની ખાંભી ઊભી છે."
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગોંડલ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
છરવાંગી
શ્રેણી:વિરપુર તાલુકો
સૈયદપર (તા. ભુજ)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભુજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
આંબરડી મેવાસા (તા. જામજોધપુર)
આંબરડી મેવાસા એ ગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લામાં આવેલા જામજોધપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આંબરડી મેવાસા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.
શ્રેણી:જામજોધપુર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ચોરસા (તા. વિરપુર)
શ્રેણી:વિરપુર તાલુકો
રવાડ (તા. સમી)
રવાડ (તા. સમી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સમી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રવાડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સમી તાલુકો
સાકરાઈ ટીંબો (તા. ભુજ)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભુજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
અલમપર (તા. ઉમરાળા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઉમરાળા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ઉમરાળા તાલુકો
મોટા કાલાવાડ (તા. ભાણવડ)
મોટા કાલાવાડ (તા. ભાણવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભાણવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મોટા કાલાવાડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભાણવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ડેભારી (તા. વિરપુર)
ડેભારી (તા. વિરપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિરપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ડેભારી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વિરપુર તાલુકો
મસીતાળા (તા. ગોંડલ)
મસીતાળા (તા. ગોંડલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા  ગોંડલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મસીતાળા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ગોંડલ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
નાચણ
નાચણ પક્ષી પંખા તથા ચકદિલ ના નામે પણ ઓળખાય છે.
અંગ્રેજી નામ= White-throated Fantail
શાસ્ત્રીય નામ= Rhipidura albicollis
કદ અને દેખાવ
કદમાં ચકલીને મળતું આવતું આ પક્ષી પોતાની પૂંછડીને પંખા આકારમાં ફેલાવે છે,તેના ટપકાંવાળા ધોળા નેણ કપાળથી શરૂથઇ ઓડ સુધી આવે છે.તેની પીઠ કાળાશ પડતી અને પાંખપર સફેદ ટપકાં દેખાય છે.તેની પૂંછડીના વચલા બે પીંછા કાળા અને બીજાં પીંછા લાંબે સૂધી જતી ધોળી લાગતી પૂંછડીમાં હોય છે.નર-માદા સરખા રંગના હોય છે.આંખ,ચાંચ અને પગ કાળા રંગના હોય છે.
રહેઠાણ
નાચણ ઝાડ પર બનાવેલા કપ આકારના માળામાં ત્રણ ઇંડા મૂકે છે.
ખોરાક
મચ્છર, માખી, જીવાત તથા જમીન પરની જીવાત પણ ખાય છે.
અવાજ
જરા કર્કશ 'ચક-ચક',ક્યારેક મધુર સીટીઓ પણ વગાડે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
તમેન્ગલોન્ગ જિલ્લો
તમેન્ગલોન્ગ જિલ્લો ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા મણિપુર રાજ્યના ૯ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. તમેન્ગલોન્ગ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક તમેન્ગલોન્ગ નગર ખાતે આવેલું છે.
શ્રેણી:મણિપુરના જિલ્લાઓ
રુની (તા. શંખેશ્વર)
રુણી (તા. શંખેશ્વર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  શંખેશ્વર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રુણી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
અંબારડી મેધપર (તા. જામજોધપુર)
અંબારડી મેધપર એ ગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લામાં આવેલા જામજોધપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અંબારડી મેધપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.
શ્રેણી:જામજોધપુર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
સૂડો
સૂડો એ ભારતીય ઉપખંડમાં જોવા મળતું એક પક્ષી છે. તેનું શરીર લીલા રંગનું, ચાંચ લાલ અને ગળા પર લાલ કે કાળા રંગનો પટ્ટો હોય છે, જેને કાંઠલો કહેવામાં આવે છે.
આ પણ જુવો
શ્રેણી:પક્ષી શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ
મદનલાલ ધિંગરા
મદનલાલ ધિંગરા (૧૮ ફેબ્રુઆરી ૧૮૮૩ – ૧૭ ઓગસ્ટ ૧૯૦૯) ભારતીય સ્વતંત્રતા સંગ્રામના એક ક્રાંતિકારી હતા. ઈંગ્લેન્ડમાં અભ્યાસ દરમિયાન તેમણે અંગ્રેજ અધિકારી વિલિયમ હટ કર્જન વાયલીની હત્યા કરી હતી.
પ્રાંરભિક જીવન
મદનલાલ ધિંગરાનો જન્મ ૧૮ ફેબ્રુઆરી ૧૮૮૩ના રોજ એક શિક્ષિત અને સંપન્ન હિન્દુ પરિવારમાં અમૃતસર, પંજાબ ખાતે થયો હતો. તેમના પિતા ડૉ. ગીતામલ ધિંગરા સિવિલ સર્જન હતા. મદનલાલ તેમના માતાપિતાના સાત સંતાનો (૬ પુત્ર ૧ પુત્રી) પૈકી એક હતા.
મદનલાલે વર્ષ ૧૯૦૦ સુધી એમબી ઇન્ટરમિડિયેટ કોલેજ, અમૃતસરમાં અભ્યાસ કર્યો. ત્યારબાદ ગવર્મેન્ટ કોલેજ યુનિવર્સિટીમાં અભ્યાસ અર્થે લાહોર ચાલ્યા ગયા. અહીં તેઓ રાષ્ટ્રવાદી આંદોલનથી પ્રેરીત થયા. તેઓ અંગ્રેજોની સંપત્તિની સરખામણીમાં ભારતની ગરીબીથી વ્યથિત થયા. તેમણે ભારતીય ગરીબી અને દુષ્કાળના કારણો સંબંધિત સાહિત્યનું અધ્યયન કર્યું અને એ તારણ પર આવ્યા કે આ સમસ્યાઓનું સમાધાન સ્વશાસન અને સ્વદેશીમાં નિહિત છે. તેમને સમજાયું કે બ્રિટીશ સરકારની ઔદ્યોગિક અને આર્થિક નીતિઓ સ્થાનિક ઉદ્યોગોને કચડી નાખવા અને બ્રિટીશ ઉત્પાદનને ઉત્તેજન આપવાના પક્ષમાં છે જે ભારતીય ગરીબીનું મુખ્ય કારણ છે. ધિંગરાએ ભારતીય ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહિત કરવા બ્રિટીશ વસ્તુઓનો બહિષ્કાર અને સ્વદેશી આંદોલન પર ભાર મૂક્યો.
૧૯૦૪માં ધિંગરાએ અનુસ્નાતકના અભ્યાસ દરમિયાન ઈંગ્લેન્ડથી આયાત કરેલા કાપડના બ્લેઝર પહેરવાના આચાર્યના આદેશના વિરોધમાં વિદ્યાર્થી આંદોલનનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું. જેના પરિણામે તેમને કોલેજમાંથી હાંકી કાઢવામાં આવ્યા. તેમના પિતા કે જેઓ સરકારી સેવામાં ઉચ્ચ પદે હતા તેમણે આ બનાવ સંદર્ભે મદનલાલને કોલેજ પ્રબંધનની માફી માંગવા તથા ભવિષ્યમાં આ પ્રકારની પ્રવૃત્તિઓથી દૂર રહેવા જણાવ્યું. તેઓ પિતાની સલાહને અવગણી કોલેજ છોડી શિમલાની તળેટીમાં કાલકા ચાલ્યા ગયા. અહીં ગરમીની ઋતુ દરમિયાન બ્રિટીશ પરિવારોને શિમલા પહોંચાડવા માટે ઘોડાગાડી ચલાવવાનું કામ કરતી એક પેઢીમાં ક્લાર્ક તરીકે જોડાયાં. નોકરીમાં અવિવેક બદલ બરતરફ કરાયા બાદ તેઓ કારખાનામાં મજૂર તરીકે જોડાયાં. અહીં તેમણે મજૂર સંઘ બનાવવાના પ્રયત્નો કરતાં છુટા કરવામાં આવ્યા. બાદમાં તેઓ મુંબઈ ચાલ્યા ગયા અને ત્યાં નાનીમોટી છૂટક નોકરીઓ કરી. તેમનો પરિવાર તેમના ભવિષ્યને લઈને ખૂબ જ ચિંતિત હતો આથી તેમના મોટાભાઇ ડૉ. બિહારીલાલે તેમને ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે ઈંગ્લેન્ડ જવા દબાણ કર્યું. પરિવારની ઇચ્છાને માન આપી ૧૯૦૬માં તેઓ ઈંગ્લેન્ડ જવા રવાના થયા. તેમણે યુનિવર્સિટી કોલેજ, લંડનમાં મિકેનિકલ એન્જીનિયરીંગના વિષયમાં પ્રવેશ મેળવ્યો.
સાવરકર સાથે
૧૯૦૫માં શ્યામજી કૃષ્ણ વર્મા દ્વારા ઈન્ડિયા હાઉસની સ્થાપનાના એક વર્ષ બાદ તેઓ લંડન પહોંચ્યા. આ સંગઠન હાઈગેટમાં રહેતા ભારતીય ક્રાંતિકારીઓનું બેઠકસ્થળ હતું. અહીં તેઓ વિનાયક દામોદર સાવરકર અને શ્યામજી કૃષ્ણ વર્માના સંપર્કમાં આવ્યા અને સ્વતંત્રતા આંદોલનની પ્રવૃત્તિઓમાં સક્રીય બન્યા. સાવરકરની કોઈ પણ ભોગે ક્રાંતિની વિચારસરણીથી પ્રભાવિત થયેલા ધિંગરા ધીમે ધીમે ઈન્ડિયા હાઉસથી દૂર થતા ગયા અને સાવરકર તથા તેમના ભાઈ ગણેશ દ્વારા સ્થાપિત અભિનવ ભારત મંડલ નામના એક ગુપ્ત સંગઠન સાથે જોડાયા.
કર્જન વાયલીની હત્યા
કર્જન વાયલીની હત્યાના કેટલાંક સપ્તાહ પહેલાં ધિંગરાએ તત્કાલીન વાઈસરોય જ્યોર્જ કર્જનની હત્યાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. ઉપરાંત બંગાળના પૂર્વ રાજ્યપાલ બ્રેમફિલ્ડ ફુલરની હત્યાની યોજના પણ બનાવી હતી. બાદમાં તેમણે કર્જન વાયલીની હત્યાનો નિર્ણય કર્યો. કર્જન વાયલી ૧૮૬૬માં બ્રિટીશ સૈન્યમાં સામેલ થયા અને ૧૮૭૯માં ભારતીય રાજનૈતિક વિભાગ સાથે જોડાયા. તેઓ મધ્ય ભારત સહિત ઘણા સ્થળોએ મહત્વપૂર્ણ પદ પર રહ્યા હતા. ૧૯૦૧માં તેઓ ભારતના રાજ્ય સચિવના સૈન્ય સહયોગી તરીકે નિયુક્ત થયા. ઉપરાંત તેઓ ગુપ્ત પોલીસના પ્રમુખ પણ હતા જે સાવરકર તથા તેમના સહયોગીઓ પર નજર રાખી રહ્યા હતા. કર્જન વાયલી ધિંગરાના પિતાના નજીકના મિત્ર હતા.
૧ જુલાઈ ૧૯૦૯ની ઢળતી સાંજે ધિંગરા સહિત મોટી સંખ્યામાં ભારતીયો તેમજ બ્રિટીશરો ઇમ્પીરીયલ ઇન્સ્ટીટ્યુટમાં ઈન્ડિયન નેશનલ એસોશિયેશન દ્વારા આયોજીત એટ હોમ સમારોહમાં ભાગ લેવા એકત્ર થયા હતા. જ્યારે સર કર્જન વાયલી તેમના પત્ની સાથે સભાખંડ તરફ જઈ રહ્યા હતા ત્યારે ધિંગરાએ તેમના પર ગોળીબાર કર્યો.
હત્યા બાદ ધિંગરાએ આત્મહત્યાનો પ્રયાસ કર્યો હતો પરંતુ પોલીસ દ્વારા તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.
મુકદ્દમો
૨૩ જુલાઈના દિવસે ઓલ્ડ બેઈલી તરીકે ઓળખાતી લંડનની અદાલતમાં મુકદ્દમો ચલાવવામાં આવ્યો. મુકદ્દમા દરમિયાન ધિંગરાએ જણાવ્યું કે કર્જન વાયલીની હત્યાનો તેમને કોઈ જ અફસોસ નથી. કારણ કે તેમણે ભારતને અમાનવીય બ્રિટીશ શાસનથી મુક્તિ અપાવવામાં પોતાની ભૂમિકા ભજવી છે અને બ્રિટીશ સરકાર દ્વારા ભારતીયોની અમાનવીય હત્યાનો બદલો લીધો છે. અદાલત દ્વારા તેમને મૃત્યુદંડની સજા ફટકારવામાં આવી. ૧૭ ઓગસ્ટ ૧૯૦૯ના રોજ લંડનની પેન્ટવિલે જેલમાં તેમને ફાંસી આપવામાં આવી.
સંદર્ભ સૂચિ
શ્રેણી:ભારતીય ક્રાંતિકારી શ્રેણી:૧૯૦૯માં મૃત્યુ
ધોળાવાડા (તા. વિરપુર)
ધોળાવાડા (તા. વિરપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિરપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ધોળાવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વિરપુર તાલુકો
જલેબી
ઈમરતી અને જલેબી એ ભારતીય ઉપમહાદ્વીપના દેશોમાં જેવા કે ભારત, પાકિસ્તાન, નેપાળ અને બાંગ્લાદેશ માં મિઠાઈ છે.
તેને ખીરાને તળી તેને સાકરની ચાસણીમાં બોળીને બનાવાય છે. આને ગરમ કે ઠંડી એમ બંને રીતે ખાઈ શકાય છે. આ અમુક હદે ચવાય એવી હોય છે જેની બહારની સપાટી પર સાકરની ચાસણી ઘનીભૂત થાય છે. આમાં સાકર અમુક હદે અથાય છે જે આ વાનગીને એક અનૂઠો સ્વાદ આપે છે. આને મળતી આવતી વાનગી ઈમરતી છે, જે લાલાશ પડતી હોય છે અને વધુ મીઠી હોય છે,જે ઉત્તર પ્રદેશમાં મળે છે. ઑડિશા માં મળતી છેના જલેબી તરીકે ઓળખાય છે. ભારતમાં આ ઉત્સવોની મિઠાઈ તરીકે ખાસ કરીને રાષ્ટ્રીય તહેવારો જેમ કે સ્વતંત્રતા દિવસ કે ગણતંત્ર દિવસ સરકારી કાર્યાલય અને સંરક્ષણ કે અન્ય કાર્યાલયમાં ખવાય છે. તે જ રીતે પાકિસ્તાનમાં પણ જલેબી એક લોકપ્રિય મિઠાઈ છે. આને ઘણી વખત જલીબી પણ કહે છે.
આ વાનગીનો પહેલો લીપીબદ્ધ ઉલ્લેખ ૧૩મી સદીમાં મુહમ્મદ બીન હસન અલ્-બગદાદી દ્વારા રચિત રાંધણ પુસ્તકમાં મળે છે (જોકે યહુદી લોકો તે પહેલાં પણ આ વાનગી ખાતા આવ્યાં છે). ઈરાનમાં આ ઝ્લેબિયા તરીકે ઓળખાય છે અને રમજાનના મહીનામાં ગરીબોને દાનમાં અપાય છે. આ વાનગી મોગલ શાસન કાળ દરમ્યાન થયેલા સાંસ્કૃતિક આદાનમાં ભારત આવી હોવાનું મનાય છે અને ઝ અક્ષર ભારતીય ભાષામાં જ એ લઈ લીધો. ભારતીય સાહિત્યમાં આનો સૌ પ્રથમ ઉલ્લેખ ૧૪૫૦માં જીનસુરા રચિત જૈન રચના - પ્રિયમકર્ણર્પપકથા માં મળી આવે છે. આ પુસ્તકનો ઉલ્લેખ - સંદર્ભ ત્યાર બાદના રાંધણ પુસ્તકોમાં મળી આવે છે. ૧૭મી સદીના રઘઘુનાથ દ્વારા રચિત પાકશાસ્ત્ર પુસ્તક ભોજન-કુતુહલ માં પણ ઉપરના સંદર્ભનો ઉલ્લેખ છે. આની ઉપરથી એમ પાકી રીતે કહી શકાય કે ઓછામાં આછાં છેલ્લાં ૫૦૦ વર્ષોથી જલેબી ભારતીય ઉપમહાદ્વીપમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
ભૌગોલિક વિતરણ
પર્શિયન ભાષામાં જલેબી માટે શબ્દ છે "ઝુલ્બીયા". ઈજીપ્ત, લેબેનાન અને સિરિયામાં આને ઝલાબીયા કહે છે. માલદીવ્સમાં આને "ઝીલેબી" કહે છે. નેપાળમાં આને જેરી કહે છે, જે જીંગરી અને મોગલ શાસક જાહાંગીર પરથી ઉતરી આવ્યો છે.
મોરોક્કો, અલ્જીરિયા અને ટ્યુનિશિયા માં આને ઝેલ્બીયા કે ઝ્લાબીયા કહે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વાનગી શ્રેણી:ભોજન શ્રેણી:મીઠાઈ
થૌબલ જિલ્લો
થૌબલ જિલ્લો ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા મણિપુર રાજ્યના ૯ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. થૌબલ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક થૌબલ નગર ખાતે આવેલું છે.
આ જિલ્લાનું ક્ષેત્રફળ ૫૧૪ ચોરસ કિલોમીટર જેટલું છે. આ જિલ્લાની વસ્તી ૨૦૦૧ની વસ્તી ગણતરી મુજબ ૩,૯૪,૧૪૦ જેટલી છે.
૨૩° ૪૫' ઉત્તર થી ૨૪° ૪૫' ઉત્તર અક્ષાંશ - અને ૯૩° ૪૫' પૂર્વ થી ૯૪° ૧૫ પૂર્વ રેખાંશ વચ્ચે આવેલા આ જિલ્લામાં સરેરાશ વરસાદનું પ્રમાણ (વાર્ષિક ધોરણે) ૧૩૯૦ મીમી જેટલું છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:મણિપુર શ્રેણી:મણિપુરના જિલ્લાઓ
મેસપર (તા. ગોંડલ)
શ્રેણી:ગોંડલ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
વિષ્ણુપુર જિલ્લો
શ્રેણી:મણિપુર શ્રેણી:મણિપુરના જિલ્લાઓ
બજુડ (તા. ઉમરાળા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઉમરાળા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ઉમરાળા તાલુકો
નવાગામ (તા. ભાણવડ)
નવાગામ(તા. ભાણવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભાણવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નવાગામ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભાણવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
બરોડા એન્ડ ગુજરાત સ્ટેટ્સ એજન્સી
બરોડા એન્ડ ગુજરાત સ્ટેટ્સ એજન્સી બ્રિટીશ ભારતની એક રાજકીય એજન્સી હતી જે રજવાડાંઓ સાથેના બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીની બ્રિટીશ સરકારના સંબંધોનું સંચાલન કરતી હતી.
રાજકીય એજન્ટ, જે પંચમહાલના જિલ્લાના કલેક્ટર પણ હતા, વડોદરા ખાતે રહેતા.
ઇતિહાસ
૫ નવેમ્બર ૧૯૪૪ના રોજ બરોડા એન્ડ ગુજરાત સ્ટેટ્સ એજન્સીને વેસ્ટર્ન ઇન્ડિયા સ્ટેટ્સ એજન્સી (WISA) સાથે ભેળવી પશ્ચિમ કાઠિયાવાડ એજન્સી બનાવવામાં આવી. સ્વતંત્રતા બાદ, એજન્સીનો મુંબઈ રાજ્યમાં વિલય કરવામાં આવ્યો. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2020)">સંદર્ભ આપો  ]
એકીકરણ યોજના
નાના રજવાડાં, વસાહતો અને થાણાઓને એકીકૃત કરવા માટે ૧૯૪૦થી 'જોડાણ યોજના'ની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી. વડોદરા રાજ્ય આશરે ૧૫,૦૦૦ વર્ગ કિલોમીટર અને ૫૦ લાખ નિવાસીઓને જોડીને આ પગલાંના મુખ્ય લાભાર્થીઓમાંનું એક હતું. ૧ ફેબ્રુઆરી ૧૯૪૦ના રોજ પેથાપુર અને કોટાસણ થાણા, જેમાં ડેલોલી, કાલસાપુરા, મગુના, મેમદપુરા, રામપુરા, રાણીપુરા, તેજપુરા, વર્સોરા, પલાજ તાલુકો અને ઇજપુરા રાજ્યોનો સમાવેશ થતો હતો તેનો વિલય કરવામાં આવ્યો. ત્યારબાદ ૧૦ જુલાઈ ૧૯૪૩ના રોજ આંબલિયારા, ઘોરસર, ઈલોલ, કોટાસણ, ખડાલ, પાટડી, પુનાદ્રા, રણાસણ, વાસોડા અને વાવ સહિતના નાના તાલુકાઓનું વિલિનીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું. ૨૪ જુલાઈ ૧૯૪૩ના રોજ સાચોદર સ્ટેટ અને અન્ય નાના સ્થળો કે જેમનો પોતાનો અધિકારક્ષેત્ર ન હતો, જોડવામાં આવ્યા. છેવટે, ડિસેમ્બર સુધીમાં બજાના, બિલખા, માલપુર, માણસા અને વાડિયા જેવા નાના રાજ્યોએ એકીકરણ યોજનાનો સ્વીકાર કર્યો.
રજવાડાં
અલગ રાજ્યોની સંખ્યા ૮૦થી ઉપર હતી, પરંતુ મોટા ભાગના રાજ્યો ખૂબ જ હતા. તેમાંથી ઘણા બ્રિટીશ સંરક્ષણ હેઠળ હતા. બરોડા સ્ટેટ સૌથી મોટું હતું જાફરાબાદ રાજ્ય અગાઉ બરોડા એજન્સીનો ભાગ રહ્યો હતો અને પાછળથી તેને કાઠિયાવાડ એજન્સીમાં મૂકવામાં આવ્યું હતું.