cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
રિસાયક્લિંગ
નાણાંની બચત
ન્યૂ યોર્ક ટાઈમ્સ માટેના 1996ના લેખમાં જહોન ટીર્નીએ દલીલ કરી હતી કે ન્યૂ યોર્ક સીટીના કચરાને લેન્ડફીલ સાઈટમાં ધરબી દેવા કરતાં તેને રિસાયકલ કરવામાં વધારે નાણાંનો ખર્ચ થાય છે. ટીર્નીએ દલીલ કરી હતી કે રીસાયકિલંગની પ્રક્રિયામાં વધારાના કચરાના નિકાલ, તેની છટણી, ચકાસણી માટે વધારાના લોકો રોકવામાં આવે છે અને વસ્તુની ઉત્પાદન પ્રક્રિયામાં કરવામાં આવતો ખર્ચ વસ્તુના વેચાણથી થતાં નફા કરતાં વધારે હોવાને કારણે તેમાં ઘણી ફી વસુલવામાં આવે છે. ટીર્નીએ તેની દલીલમાં સોલિટ વેસ્ટ એસોસિયેશન ઓફ નોર્થ અમેરિકા (એસડબલ્યુએએનએ) દ્વારા હાથ ધરાવામાં આવેલા અભ્યાસનો સંદર્ભ આપ્યો જેમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે, અભ્યાસમાં સાંકળવામાં આવેલા છ સમુદાયમાં માત્ર એક જ સમુદાય કર્બસાઈડ રિસાઈકલગ પ્રોગ્રામનો ઉપયોગ કરતો હતો અને કચરાને કમ્પોસ્ટ કરવાની અને કચરાથી ઊર્જા ઈન્સીનરેટરની કામગીરીને કારણે કચરાના નિકાલનો ખર્ચ વધી જતો હતો.
ટર્નીએ એમ પણ દર્શાવ્યું હતું કે ભંગારની સામગ્રી માટે ચૂકવવામાં આવતી કિંમત તેને પુનઃપ્રક્રિયા કરીને ઉપયોગમાં લેવા માટેનું પર્યાવરણીય મૂલ્ય છે. ભંગારના એલ્યુમિનિયમની કિંમત વધારે ચૂકવવામાં આવે છે કારણ કે નવા એલ્યુમિનિયમની સરખામણીએ તેમાં ભંગાર પર પુનઃપ્રક્રિયા કરવામાં ઓછી ઊર્જા વપરાય છે.
કામના સ્થળ પરની પરિસ્થિતિ
વિવેચકો ઘણીવાર દલીલ કરે છે કે રિસાયક્લિંગના કારણે રોજગારીનું સર્જન થતું હશે, પરંતુ આ નવી તકોમાં વેતન ખૂબ જ ઓછું હોવા ઊપરાંત કામના સ્થળ પરની પરિસ્થિતિ ખૂબ જ કથળેલી હોય છે. આ પ્રકારની રોજગારીની તકો પરાણે કરવામાં આવતા કામ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં કામ માટે ચૂકવવા પડતા વેતન જેટલું પણ વળતર મળતું હોતું નથી. પર્યાવરણ અંગેના કોઇ નિયંત્રણો અને અથવા કામદારોની સુરક્ષા અંગેની વ્યવસ્થા સિવાયના વિસ્તારોમાં, શિપબ્રેકિંગ જેવી રિસાયક્લિંગ જેવા વ્યવસાયમાં પરિસ્થિતિ કામદાર અને આજુબાજુના માનવ સમાજ એમ બંને માટે ખૂબ જ હાનિકારક હોય છે.
રિસાયક્લિંગની તરફેણ કરનારા લોકો વળતી દલીલ કરે છે કે સમાન પ્રમાણમાં શુદ્ધ સામગ્રી મેળવવા માટેના વ્યવસાયમાં ઉભી થતી રોજગારીની તકોમાં પરિસ્થિતિ રિસાયક્લિંગ કરતાં પણ ખરાબ હોય છે. લાકડું મેળવવા કે ખાણમાં કામ કરવું તે કાગળ કે ધાતુના રિસાયક્લિંગ કરતાં ઘણું વધારે જોખમી હોય છે.
વૃક્ષ બચાવે છે
અર્થશાસ્ત્રી સ્ટીવન લેન્ડ્સબર્ગે દાવો કર્યો છે કે પેપર રિસાયક્લિંગ ઝાડની સંખ્યામાં ઘટાડો કરે છે. તેણે દલીલ કરી છે કે પેપર કંપનીઓને તેમની માલિકીના જંગલોમાં ફરીથી ઝાડ ઊગાડવા માટે મોટી રાહતો આપવામાં આવતી હોવાને કારણે કાગળની વધારે પડતી માગ વધારે પ્રમાણમાં મોટા જંગલો પેદા કરે છે. બીજી બાજુ, કાગળની માગમાં ઘટાડો થતાં વાવવામાં આવતા જંગલોમાં ઘટાડો થાય છે. આ પ્રકારની દલીલ તેમણે 1995માં ધ ફ્રી માર્કેટ માટેના લેખમાં કરી હતી.
જયારે ફોરેસ્ટિંગ કંપનીઓ ઝાડ કાપે છે ત્યારે તેની જગ્યાએ વધારે ઝાડ ઊગાડવામાં આવે છે. મોટાભાગના કાગળ ખાસ કાગળના ઊત્પાદન માટે જ ઊગાડવામાં આવતા પલ્પ ફોરેસ્ટ (માવો મળી શકે તેવા ઝાડના જંગલ)માંથી બનાવવામાં આવે છે. જો કે, ઘણાં પર્યાવરણવાદીઓએ ધ્યાન દોર્યું છે કે આ પ્રકારના ફાર્મ ફોરેસ્ટ (ઊગાડવામાં આવેલા જંગલો) કુદરતી જંગલો કરતાં ઘણી રીતે ઊતરતી કક્ષાના હોય છે. ફાર્મ ફોરેસ્ટ કુદરતી જંગલો જેટલાં ઝડપથી જમીન સાથે ચોટી જતાં નથી, તેના કારણે મોટા પ્રમાણમાં જમીનનું ધોવાણ થાય છે અને ઘણી વાર નાના ઝાડ અને ઓછી વન્ય-જીવ જૈવિવિવિધતા ધરાવતા વિસ્તારમાં પણ કુદરતી જંગલની સરખામણીએ મોટા પ્રમાણમાં ખાતરની જરૂર પડતી હોય છે. વધુમાં, નવા રોપવામાં આવેલા ઝાડ કાપવામાં આવેલા ઝાડ જેટલા મોટા હોતા નથી અને જયારે રોપાને ગણતરીમાં લઇને દલીલ કરવામાં આવતી હોય કે કાગળની માગમાં વધારો થતાં જંગલોમાં વધારો થાય છે તો તે દલીલ ગળે ઊતરે તેમ નથી.
સંભવિત આવક નુકસાન અને સામાજિક ખર્ચ
વિશ્વના કેટલાક સમૃદ્ધ અને ઘણાં ઓછા સમૃદ્ધ દેશમાં રીસાકલગનો વ્યવસાય પરંરાગત રીતે કારુન્ગ ગુની, ઝબાલીન, ધ રેગ એન્ડ બોન મેન, કચરો વીણનારા અને ભંગારીયા જેવા ગરીબ લોકો દ્વારા કરવામાં આવે છે. કાયદા અથવા તો મોટા પ્રમાણમાં ઉત્પાદનના ધોરણે નફાકારક બની શકે તેવી મોટી રિસાયક્લિંગ સંસ્થાના નિર્માણથી ગરીબ લોકો રિસાયક્લિંગના અને[પુનઃઉત્પાદનના વ્યવસાયમાંથી બહાર ધકેલાઈ જાય તેવી શકયતા વધારે છે. ગરીબ લોકોને થનારી આ ખોટને ભરપાઈ કરવા માટે સમાજને ગરીબોને સહાયરૂપ બનવા માટે સામાજિક કાર્યક્રમોના વધારાના સ્વપનું નિર્માણ કરવાની જરૂર પડશે. બ્રોકન વિન્ડોની પરીકથાની જેમ ગરીબોને ચોખ્ખી ખોટ છે અને સમગ્ર સમાજે રિસાયક્લિંગને કાયદાના માધ્યમથી કા ત્રિમ રીતે નફાકારક બનાવવી પડશે.
ન્યૂઝપ્રિન્ટ
રિસાયકલ કરેલા રેસાઓમાંથી ઉત્પાદન કરવામાં આવતી ન્યૂઝપ્રિન્ટના વિશ્વસ્તરે થતા ઉત્પાદનના ટકાની એક ટોચ મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવેલી છે. સૌથી મહત્ત્વની ટોચ મર્યાદા તો રિસાયક્લિંગના સ્વપે જ લાદેલી છે. કેટલાક રેસાઓ તો રીસાકલ કરવામાં આવેલા પલ્પની મીલમાં જતા જ તેની પ્રક્રિયાની બિનકાર્યક્ષમતાને કારણે નષ્ટ થઇ જાય છે. ફ્રેન્ડ્સ ઓફ ધ અર્થના યુકે ચેપ્ટની વેબસાઈટ અનુસાર રેસાઓને થતા નુકસાનને કારણે લાકડાના રેસાઓને માત્ર પાંચ જ વાર રીસાયકલ કરી શકાય છે. તેથી વિશ્વમાં દરવર્ષે વપરાતી ન્યૂઝપ્રિન્ટનો જથ્થો નષ્ટ થયેલા રેસાઓના પ્રમાણમાં ન ઘટે ત્યાં સુધી, વ્યકિતગત રીતે ન્યૂઝપ્રિન્ટ મિલો 100 ટકા રીસાયકલ ફાયબર વાપરે તો નવા ફાયબરની કેટલાક અંશે જરૂર પડે જ.
ઉપરાંત, ઘરગથ્થુ વપરાશ અથવા તો ઔદ્યોગિક વપરાશ અથવા લેન્ડફીલ સાઈટમાં ધરબાઈ જતા હોવાને કારણે ઘણાં જૂના છાપાં રિસાયક્લિંગ પ્લાન્ટ સુધી પહાચી શકતા નથી. રિસાયકલનો દર (ર્વાિષક ન્યૂઝપ્રિન્ટનો વપરાશનો દર જે તે સમયે રીસાયકલ કરવાં આવ્યો હતો) દરેક દેશમાં અને દેશમાં પણ શહેરની સરખામણીએ ગ્રામ્ય વિસ્તાર અને શહેર પ્રમાણે અલગ-અલગ હોય છે. ધ અમેરિકન ફોરેસ્ટ એન્ડ પેપર એસોસીયેશનના અંદાજ પ્રમાણે 2006માં ઉત્તર અમેરીકામાં ઉત્પાદન કરવામાં આવેલી 72 ટકા ન્યૂઝપ્રિન્ટ ફરીથી ઉપયોગમાં લેવા અથવા નિકાસ કરવા માટે પાછી મેળવવામાં આવી હતી, જેમાંથી 58 ટકા પેપર કે પેપરબોર્ડ મિલમાં પુનઃઉપયોગ માટે પાછી ગઇ હતી, 16 ટકાનો ઉપયોગ મોલ્ડેડ પલ્પ મિલ્સમાં (ઈંડાના કાર્ટન સહિતની વસ્તુઓના ઉત્પાદનમાં ) કરવામાં આવ્યો હતો અને બાકીની વિદેશમાં મોકલવામાં આવી હતી. એએફપીએના અંદાજ મુજબ ઉત્તર અમેરિકાની પેપર કે પેપરબોર્ડ મિલ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવામાં આવેલી ન્યૂઝપ્રિન્ટનો ત્રીજો ભાગ ન્યૂઝપ્રિન્ટના ઉત્પાદનમાં પાછો ગયો હતો. રિસાયકલ દરમાં સમયની સાથે પણ ફેરફાર આવી શકે છે કારણ કે બજારમાં જૂનાં છાપાં માટે ચૂકવવામાં આવતી કિંમતમાં ઘણો વધારો-ઘટાડો જોવા મળે છે. દા.ત. તાજેતરના વર્ષોમાં ચીન અમેરીકા અને અન્ય દેશોમાંથી આયાત કરવામાં આવેલા રિસાયકલ કરેલા રેસાઓના મોટા જથ્થાનો ઉપયોગ કરીને વિવિધ પ્રકારના પેપર અને પેકેજિંગના ઉત્પાદક તરીકે વિકસી રહ્યું છે ત્યારે તેની જૂના છાપાંઓની માગ વિશ્વના રિસાયકલ કરેલા રેસાઓની કિંમત પર પ્રભાવ પાડવા જેટલી મજબૂત બની છે. રિસાયકલ કરેલા રેસાઓની ઊંચી કિંમત લેન્ડફીલ સાઈટનો જથ્થો ઘટાડવા માટેના લક્ષ્યને પૂરા કરવામા સારા સમાચાર કહી શકાય પરંતુ તેના કારણે રિસાયકલ કરેલા રેસાઓનો ઉપયોગ કરતી ન્યૂઝપ્રિન્ટ મિલની નફાકારતા પર તેની અવળી અસર પડે છે.
કિંમત ઉપરાંત ઉચ્ચતમ ઝડપ ધરાવતા આધુનિક ન્યૂઝપ્રિન્ટ મશીન અને આધુનિક ન્યૂઝપેપર પ્રિન્ટગ પ્રેસ એમ બંને પણ ન્યૂઝપ્રિન્ટ મિલની રેસાઓની પસંદગીમાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે. ઉદ્યોગની માહિતી આપતા ગ્રૂપ આરઆઈએસઆઈ ઈન્ક અનુસાર અમેરિકામાં 1400 મીટર પ્રતિ મિનિટથી કામ કરતાં જયારે વિશ્વના નવા મશીનો (ચીનમાં તાજેતરમાં ઉપયોગમાં લેવામાં આવનારા મશીનો સહિત) લગભગ 1800 મીટર પ્રતિ મિનિટની ઝડપે કામ કરે છે. આધુનિક ન્યૂઝપેપર પ્રેસ કલાકની 90000 કોપીની ઝડપે કામ કરે છે (પ્રકાશન ઉદ્યોગના એસોસિયેશન આઈએફઆરએ મુજબ), જયારે કેટલાક મશીન કલાકના એક લાખ કોપીની ઝડપે પણ પહોંચી ગયા છે.
પેપરનું ઉત્પાદન કરતાં મશીનો અને પ્રિન્ટગ કરતાં મશીનો એમ બંને આટલી ઊંચી ઝડપે કાર્ય કરવાની ક્ષમતા ધરાવતા હોવાને કારણે કાગળ મજબૂત હોવો જોઈએ તેના પર ભાર મૂકવામાં આવે છે. વિશ્વમાં એવી ઘણી બધી ન્યૂઝપ્રિન્ટ મિલો છે જે 100 ટકા રિસાયકલ કરેલા રેસાઓનો ઉપયોગ કરીને પણ વ્યાપારીક દૃષ્ટિએ સ્વીકાૃત ન્યૂઝપ્રિન્ટનું ઉત્પાદન કરે છે. જો કે, આ મિલના સંચાલકો કચરાની શુદ્ધતા અંગે ચોકસાઈ રાખીને ઓછામાં ઓછા દૂષિત થયેલા કચરા ઉપરાંત શકય હોય ત્યાં સુધી લાંબા રેસાઓ ધરાવતી ન્યૂઝપ્રિન્ટ ધરાવતા હોય કચરાની પસંદગી કરે છે નવી ન્યૂઝપ્રિન્ટ લાંબા રેસા ધરાવતા સ્પ્રૂસ, ફર, બોલસમ અને પાઈન સહિતના પોચું લાકડું ધરાવતા ઝાડમાંથી બનાવવામાં આવે છે, જયારે કેટલાક પેપર અને પેપરબોર્ડનું ઉત્પાદન ટૂંકારેસા ધરાવતા કઠણ લાકડું ધરાવતા વાૃક્ષોમાંથી બનાવવામાં આવે છે. ન્યૂઝપ્રિન્ટ મિલો જૂનાં છાપાઓ અને મેગેઝિનના મિશ્રણને અન્ય પ્રકારના કાગળ કરતાં વિશેષ પસંદગી આપે છે. અમેરિકન મ્યુનિસિપાલિટીઓ તાજેતરમાં સિંગલસ્ટ્રીમ રિસાયક્લિંગ તરફ વળી હોવાને કારણે મિલોને પલ્પ બનવવા માટે શુદ્ધ કરેલી યોગ્ય સામગ્રી ખરીદવા માટે વધારે નાણાં ખર્ચવા પડે છે.
અમેરિકામાં પરિસ્થિતિ
જહોન ટીર્નીએ 1996માં ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઈમ્સ માટેના લેખમાં દાવો કર્યો હતો કે સરકારી આદેશ પ્રમાણેનું રિસાયક્લિંગ સ્ત્રોત બચાવવા કરતાં તેને વધારે વેડફે છે. આ લેખના મુખ્ય અંશો નીચે મુજબ છે.
ટીર્નીના આ લેખની એન્વાયરમેન્ટલ ડિફેન્સ ફંડે આકરી ટીકા કરતાં નાધ્યું કે, આ લેખમાં રિસાયક્લિંગની સામે સખત સૈદ્ધાંતિક વિરોધ ધરાવતા કન્સલ્ટન્ટ્સ અને વિચારકોના ગ્રૂપ દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવેલી માહિતી અને અભિપ્રાયો પર આધાર રાખવામાં આવ્યો છે. 2003માં કેલિફોર્નિયાના સાન્ટા કલેરીટા શહેર લેન્ડફીલ સાઈટમાં કચરો લઇ જવા માટે ટન દીઠ 28 ડોલર ચૂકવતું હતું. ત્યારબાદ આ શહેરે ફરજિયાત રીતે ડાયપર રિસાયક્લિંગ કાર્યક્રમ હાથ ધર્યો જેમાં ટનદીઠ 1800 ડોલરનો ખર્ચ થતો હતો. ડ્યુક યુનિવર્સિટીના પોલિટીકલ સાયન્સ વિભાગના અધ્યક્ષ માઈકલ મુન્ગરે 2007માં એક લેખમાં લખ્યું હતું કે "...જો રિસાયક્લિંગ નવી સામગ્રી કરતાં વધારે ખર્ચાળ હોય તો તે કાર્યક્ષમ બને તેવી શકયતા રહેતી નથી... કોઈપણ વસ્તુ સ્ત્રોત... કે માત્ર કચરો છે તે નક્કી કરવા માટેની સરળ પરીક્ષા છે... જો કોઈ વ્યકિત કોઈ વસ્તુના બદલામાં નાણાં ચૂકવવા તૈયાર હોય તો તે સ્ત્રોત છે...  પરંતુ તે વસ્તુના નિકાલ માટે તમારે નાણાં ચૂકવવા પડતા હોય તો તે કચરો છે." કેટો ઈન્સ્ટિટ્યુટના કુદરતી સ્ત્રોત અભ્યાસના ડિરેકટર જેરી ટેલરે 2002માં ધ હાર્ટલેન્ડ ઈન્સ્ટિટ્યુટ માટેના એક લેખમાં લખ્યું હતું કે, "દા.ત. જો નવા પ્લાસ્ટિકને બજારમાં વેચાણ માટે મૂકવામાં ઠ કિંમત લાગતી હોય, પરંતુ ફરીથી વપરાશમાં લેવાયેલા પ્લાસ્ટિકને બજારમાં મૂકવામાં 10ઠ ખર્ચ થાય તો આપણે એવા તારણ પર આવી શકીએ કે પ્લાસ્ટિકના રિસાયક્લિંગ માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવતા સ્ત્રોતની ભંગારમાંથી બનાવવામાં આવતા પ્લાસ્ટિકની સરખામણીએ 10 ગણી અછત છે. અને રિસાયક્લિંગ સ્ત્રોતના બચાવા અંગેની પ્રવૃત્તિ હોવાને કારણે આ પ્રકારની પરિસ્થિતિમાં રિસાયક્લિંગને ફરજિયાત બનાવવું સ્ત્રોતને ફાયદા કરતાં વધારે નુકસાન કરશે." 2002માં ડબલ્યુએનવાયસીના અહેવાલમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે ન્યૂ યોર્ક શહેરના રહેવાસીઓ દ્વારા રિસાયક્લિંગ માટે અલગ કરવામાં આવેલો લગભગ 40 ટકા કચરો અંતે તો લેન્ડફીલ સાઈટમાં જ જાય છે.
રિસાયકલ કરી શકાય તેવી સામાન્ય સામગ્રી
ઘણી વસ્તુઓને રિસાયકલ કરી શકાય છે, પરંતુ દરેક માટે અલગ-અલગ પ્રકારની તકનિકની જર પડે છે.
કોન્ક્રિટ અને છારોડી
બાંધકામ તોડીને સાઈટ પરથી એકઠા કરવામાં આવેલા મિશ્ર કોન્ક્રિટને ડામર, ઈંટ, ધૂળ અને પથ્થર એમ તમામ વસ્તુઓને એક સાથે ભૂકો કરવા માટે ક્રશિંગ મશીનમાં નાંખવામાં આવે છે. કોન્ક્રિટના નાના ટુકડાઓનો ઉપયોગ નવા બાંધકામમાં કપચી તરીકે કરવામાં આવે છે જો ભૂકો કરવામાં આવેલો કોન્ક્રિટ દૂષિત થયો ન હોય તો તેનો ઉપયોગ છારોડી તરીકે ઉપયોગમાં લઇ શકાય છે. આમ કરવાથી નવા પથ્થરો ખોદવાની પ્રવૃત્તિ પર અંકુશ આવે છે જે અંતે ઝાડ અને તેના પર નિર્ભર જીવસૃષ્ટિને બચાવે છે.
બેટરી
બેટરીના કદ અને તેના પ્રકારમાં રહેલી વિવિધતા તેના રિસાયક્લિંગને ખૂબ જ મુશ્કેલ બનાવે છેઃ તેથી જ તેને તેના પ્રકાર મુજબ અલગ કરવામાં આવવી જોઈએ અને દરેક પ્રકારની બેટરીને અલગ પ્રકારની રિસાયક્લિંગ પ્રક્રિયાની જર પડે છે. વધુમાં જૂની બેટરીમાં પારો અને કેડમિયમ જેવા હાનિકારક મટીરીયલ હોવાથી ખૂબ જ કાળજી રાખવી પડે છે. પર્યાવરણ પર થતી હાનિકારક અસરને કારણે ઘણાં વિસ્તારોમાં તેના યોગ્ય નિકાલ માટે કાયદા પણ બનાવવામાં આવ્યા છે. કમનસીબે આ કાયદાઓનું પાલન કરાવવું ખૂબ જ મુશ્કેલ છે.
વાહનોમાં ઉપયોગમાં લેવાતી લેડ એસિડ બેટરીઓનું રિસાયક્લિંગ પ્રમાણમાં સરળ હોય છે અને ઘણાં પ્રદેશોમાં વેપારીઓ માટે આ પ્રકારની વપરાયેલી બેટરીઓ પાછી લેવાનું કાયદા દ્વારા ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે. અમેરિકામાં રિસાયક્લિંગનો દર 90 ટકા છે, જયારે નવી બેટરીમાં 80 ટકા રીસાયકલ્ડ સામગ્રીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
જૈવિક રીતે વિઘટન પામી શકે તેવો કચરો
રસોડા, બગીચા અને અન્ય જગ્યાઓ પરથી પેદા થતો હરિત કચરો કંપોસ્ટ કરીને ઉપયોગી સામગ્રી તરીકે રિસાયકલ કરી શકાય છે. આ પ્રક્રિયામાં ઓક્સિજન પર આધાર રાખતા બેકટેરીયા કચરાનું વિઘટન કરીને ફળદ્રુપ જમીની સપાટી રચે છે. મોટા પ્રમાણમાં કંપોસ્ટગ ઘરગથ્થુ રીતે જ કરવામાં આવે છે, પરંતુ લીલા કચરાને એકત્ર કરવાનો કાર્યક્રમ મ્યુનિસિપાલિટી લેવલે પણ કરવામાં આવે છે. આ કાર્યક્રમ જૈવિક વિઘટનને કારણે રચાયેલી ફળદ્રૂપ જમીનની સપાટીનું વેચાણ કરીને તેમની ભંડોળ જરૂરીયાત સંતોષી શકે છે.
કપડાં
કન્સાઈનમેન્ટ અથવા સ્વેપિંગના માધ્યમથી કપડાંનું રિસાયક્લિંગ ખૂબ જ લોકપ્રિય છે. ક્લોથિંગ સ્વેપમાં લોકોનું એક જૂથ એક સ્થળ પર એકત્ર થઇને એકબીજા સાથે કપડાંની અદલા-બદલી કરે છે. કલોધિંગ સ્વેપ ઈન્ક જેવી સંસ્થાઓમાં કોઈએ પસંદ ન કરેલા કપડાંને સ્થાનિક સ્તરે દાનમાં આપવામાં આવે છે.
ઈલેકટ્રોનિકસ વસ્તુઓમાંથી સ્પેરપાર્ટસ છૂટા પાડવા અને પાછા મેળવવા
ઝેરી તત્વોના ઉપયોગને કારણે જૂના કમ્પ્યુટર અને મોબાઈલ ફોન જેવા ઈલેક્ટ્રિકલ સાધનોનો સીધો નિકાલ ઘણાં વિસ્તારોમાં પ્રતિબંધિત છે. આ પ્રકારના સાધનોમાં ઉપયોગમાં લેવાયેલા પ્લાસ્ટિક, ધાતુ અને સર્કિટ બોર્ડને મશીનથી અલગ કરીને રિસાયક્લિંગની પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે. ઈલેકટ્રોનિક વેસ્ટ રિસાયક્લિંગ પ્લાન્ટ પર આ પ્રક્રિયા મોટા પાયા પર કરવામાં આવે છે ત્યારે વિવિધ ભાગોને પાછા મેળવવાની પ્રક્રિયા ઓછા ખર્ચે કરી શકાય છે.
લોહયુકત ધાતુઓ
લોખંડ અને સ્ટીલ વિશ્વમાં સૌથી વધારે રિસાયકલ થતી ધાતુઓ હોવા ઉપરાંત પુનઃપ્રક્રિયા કરવામાં સૌથી સરળ ધાતુમાં સમાવેશ પામે છે કારણ કે કચરામાંથી તેને ચુંબકનો ઉપયોગ કરીને અલગ કરી શકાય છે. (લગભગ 90થી 100 ટકા) સ્ટીલ ભંગારને ઈલેક્ટ્રિક આર્ક ભઠ્ઠીમાં ઓગાળી નાંખવામાં આવે છે અથવા તો (લગભગ 25 ટકા) બેઝીક ઓક્સિજન ફર્નેસમાં ચાર્જના ભાગરૂપે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. કોઈપણ ગ્રેડના સ્ટીલને ઉચ્ચગુણવત્તાયુકત નવી ધાતુમાં રિસાયકલ કરી શકાય છે અને તેની ગુણવત્તામાં કોઈ પણ પ્રકારના ઘટાડા વિના કારણ કે સ્ટીલને વારંવાર રિસાયકલ કરી શકાય છે. લગભગ 42 ટકા ક્રૂડ સ્ટીલ રિસાયકલ કરેલી સામગ્રીમાંથી બનાવવામાં આવે છે.
બિનલોહયુકત ધાતુઓ
એલ્યુમિનિયમ સૌથી કાર્યક્ષમ અને બહોળા પ્રમાણમાં રિસાયકલ કરવામાં આવતી ધાતુઓમાં સ્થાન ધરાવે છે. એલ્યુમિનિયમને નાના ટુકાઓમાં કે ગાંસડીમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે. આ ટુકડાઓ કે ગાંસડીને મોલ્ટન એલ્યુમિનિયમ બનાવવા માટે એલ્યુમિનિયમ સ્મેલ્ટરમાં પીગળાવવામાં આવે છે. આ તબક્કા સુધીમાં રિસાયકલ કરવામાં આવેલા એલ્યુમિનિયમને બોકસાઈટમાંથી મેળવવામાં આવેલા નવા એલ્યુમિનિયમથી અલગ પાડવું મુશ્કેલ બની જાય છે અને ત્યારબાદની પ્રક્રિયા બંનેમાં સરખી જ છે. આ પ્રક્રિયામાં ધાતુમાં કોઇ પ્રકારનો બદલાવ લાવતી ન હોવાથી એલ્યુમિનિયમને અંનત વખત રિસાયકલ કરી શકાય છે.
નવા એલ્યુમિનિયમ પર પ્રક્રિયા કરવાની સરખામણીએ એલ્યુમિનિયમના રિસાયક્લિંગમાં 95 ટકા જેટલી ઉર્જાની બચત થાય છે. તેનું કારણ એ છે કે રિસાયકલ કરેલા એલ્યુમિનિયમ પર પ્રક્રિયા કરવા માટે લગભગ 600 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાનની જર પડે છે, જે ખાણમાંથી ખોદી કાઢવામાં આવેલા એલ્યુમિનિયમ ઓર પર પ્રક્રિયા કરવા માટે લગભગ 900 ડિગ્રી સેલ્સિયસ જેટલું હોય છે. અમેરિકાના વ્યવસાયિક વિમાનોના કાફલાને ફરીથી બનાવી શકાય તેટલું એલ્યુમિનિયમ અમેરિકનો દર વર્ષે ફેંકી દે છે. ઉપરાંત, એલ્યુમિનિયમના ડબાને રિસાયકલ કરવામાં બચતી ઉર્જાથી ટેલિવિઝન ત્રણ કલાક ચાલી શકે છે.
કાચ
કર્બસાઈડ સંગ્રહ ટ્રક અને બોટલ બેન્ક દ્વારા કાચની બોટલ અને બરણીઓ એકત્ર કરવામાં આવે છે, જયાં તેને રંગ પ્રમાણે અલગ કરવામાં આવે છે. એકત્ર કરવામાં આવેલા કાચના કલેટ ને કાચ રિસાયકલ કરવાની ફેકટરી પર લઇ જવામાં આવે છે, જયાં તેની શુદ્ધતાની ચકાસણી કરીને તેના પ્રદૂષિત કરતી વસ્તુઓને દૂર કરવામાં આવે છે. કલેટને ભૂકો કરીને કાચી સામગ્રી સાથે મિશ્ર કરીને પીગળવા માટે ભઠ્ઠીમાં નાંખવામાં આવે છે. ત્યારબાદ તેને મશીન દ્વારા મોલ્ડ કરીને કે ફુલાવીને કાચની બરણીઓ કે બાટલીઓ બનાવવામાં આવે છે. કાચની કલેટનો ઉપયોગ બાંધકામ ઉદ્યોગમાં એગ્રેગેટ તરીકે અથવા તો ગ્લાસફાલ્ટ તરીકે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. ગ્લાસફાલ્ટ રોડપર પાથરવામાં આવતું મટિરીયલ છે જેમાં લગભગ 30 ટકા જેટલા રિસાયકલ કરેલા કાચનો ઉપયોગ થાય છે. કાચ પર પ્રક્રિયા કરવાથી તેના બંધારણમાં ફેરફાર થતો ન હોવાને કારણે તેને અનેક વખત રિસાયકલ કરી શકાય છે.
પેઈન્ટ
પેઈન્ટને સરકાર દ્વારા ચલાવવામાં આવતા ઘરગથ્થુ જોખમી કચરા સંગ્રહ કેન્દ્ર પર એકત્રિત કરવામાં આવે છે. આ કેન્દ્ર પરથી તેને પેઈન્ટ રિસાયકલ કેન્દ્ર પર લઈ જઈને તેની ગુણવત્તાને આધારે તેની છટણી કરવામાં આવે છે. ફરીથી પ્રક્રિયા કરી શકાય કે વેચી શકાય નહીં તેવા પેઈન્ટનો ઉપયોગ રિસાયકલ કરનારી વ્યકિતને આધારે અલગ-અલગ હોય છે.
કાગળ
કાગળને પલ્પ (માવો) બનાવી લાકડામાંથી બનાવેલા પલ્પ સાથે મિશ્ર કરીને રિસાયકલ કરી શકાય છે. રિસાયક્લિંગની પ્રક્રિયામાં કાગળના રેસાઓ તૂટી જતા હોવાને કારણે કાગળને જયારે પણ રિસાયકલ કરવામાં આવે છે ત્યારે તેની ગુણવત્તામાં ઘટાડો થાય છે. અર્થાત વધારે પ્રમાણમાં નવા રેસાઓ ઉમેરવામાં આવવા જોઈએ અથવા તો કાગળ હલકી ગુણવત્તા ધરાવતી વસ્તુઓ બનાવવામાં ઉપયોગમાં લેવામાં આવે. કાગળને રિસાયકલ કરતાં પહેલાં તેના પરથી કોઈપણ પ્રકારનો કલર હોય તેને ડિઇન્કિંગ દ્વારા દૂર કરવામાં આવે છે, જે ફીલર, માટી અને રેસાના ટુકડાઓને પણ દૂર કરે છે. આજના યુગમાં લગભગ દરેક પ્રકારના કાગળને રિસાયકલ કરી શકાય છે પરંતુ કાગળના કેટલાક પ્રકાર અન્યની સરખામણીએ રિસાયકલ કરવામાં મુશ્કેલ હોય છે. પ્લાસ્ટિક અથવા એલ્યુમિનિયમ ફોઈલ ચડાવેલા અથવા તો મીણ લગાવેલા, ચીપકાવેલા અથવા ગુંદરવાળા કાગળને સામાન્ય રીતે રિસાયકલ કરવામાં આવતા નથી કારણ કે આ પ્રક્રિયા મોંઘી પડે છે. ગીફટ પેક કરવામાં વાપરવામાં આવતા કાગળ હલકી ગુણવત્તા ધરાવતા હોવાને કારણે તેને પણ રિસાયકલ કરવામાં આવતા નથી.
રિસાયકલની પ્રક્રિયા સાથે સંકળાયેલા લોકો કેટલીકવાર છાપામાંથી ગ્લોસી (ચળકતા) કાગળ દૂર કરવાનું જણાવે છે કારણ કે તેનો પ્રકાર છાપાના સામાન્ય કાગળથી અલગ પડી જાય છે. ચળકતા કાગળ ધરાવતી પૂર્તીઓ પર મોટા પ્રમાણમાં કલે કોટિંગ થયેલું હોવાને કારણે કાગળની મિલો તેને સ્વીકારતી નથી. મોટાભાગની કલે રિસાયકલ કરેલા પલ્પમાંથી દૂર કરીને ફેંકી દેવામાં આવે છે. જો કોટેડ પેપરના વજનમાં કલેનું વજન 20 ટકા જેટલું હોય તો એક ટન ગ્લોસી પેપરમાંથી 200 કિલો કાદવ અને 800 કિલો કરતાં ઓછા રેસા નીકળે.
પ્લાસ્ટિક
પ્લાસ્ટિક રિસાયકલગ પ્લાસ્ટિકના ભંગારને ફરીથી પ્રક્રિયા કરીને તૈયાર કરવામાં આવેલી સામગ્રીમાંથી ઉપયોગી વસ્તુઓ બનાવવાની પ્રક્રિયા છે. કાચ અથવા ધાતુની સરખામણીએ પ્લાસ્ટિક રીસાયકિલંગમાં અલગ પડકારો રહેલા છે. પ્લાસ્ટિકની અનેક જાતો હોવાને કારણે દરેકના રેઝિન આઈડેન્ટીફીકેશન કોડ (ઓળખ સંજ્ઞા) રહેલી હોય છે અને આ તમામ પ્રકારના પ્લાસ્ટિકને રીસાયકલ કરતાં પહેલાં અલગ કરવું પડે છે. આ પ્રક્રિયા ખર્ચાળ છે, જયારે ધાતુને ઈલેકટ્રોમેગ્નેટ્સની મદદથી અલગ કરી શકાય છે, જયારે પ્લાસ્ટિકની બાબતમાં આ પ્રકારની કોઈ સરળ છટણી પ્રક્રિયા અસ્તિત્વ ધરાવતી નથી. વધુમાં, બાટલીઓના રિસાયકલગમાં લેબલ દૂર કરવાની જર પડતી નથી, ઢાંકણા અલગ પ્રકારના રીસાયલ ન થઇ શકે તેવા પ્લાસ્ટિકમાંથી બનવવામાં આવતા હોવાથી તેને દૂર કરવા પડે છે. વિવિધ પ્રકારની પ્લાસ્ટિકની વસ્તુઓમાં વપરાયેલી સામગ્રીને ઓળખવામાં મદદ કરવાના હેતુથી છ પ્રકારના સામાન્ય રિસાયકલ કરી શકાય તેવા રેઝીનને 1-6 રેઝીન ઓળખ સંજ્ઞા આપવામાં આવી છે, તેની સાથે નંબર 7 તેનાથી અલગ પ્રકારના પ્લાસ્ટિકની ઓળખ માટે આપવામાં આવેલી છે, ભલે તે રિસાયકલ થઇ શકે તેમ હોય કે નહીં. આ દરેક રેઝીન સંજ્ઞાને સમાવી લેતા સ્ટાન્ડર્ડ સિમ્બોલ ઉપલબ્ધ છે.
કાપડ
જયારે કાપડ રિસાયક્લિંગની વાત કરવામાં આવે ત્યારે તેમાં રહેલી સામગ્રી અંગે સમજણ મેળવવી જરૂરી છે. મોટાભાગના ટેકસટાઈલ્સ સુતર (બાયોડિગ્રેડેબલ મટીરીયલ) અને સિન્થેટિક પ્લાસ્ટિકનું મિશ્રણ છે. કાપડમાં આ બંને તત્વોનાં મિશ્રણનું પ્રમાણ રિસાયક્લિંગના ટકાઉપણા અને પદ્ધતિને અસર કરે છે. કામદારો એકત્ર કરવામાં આવેલા કાપડને સારી ગુણવત્તા ધરાવતા કપડાં અને જૂતાં જેને ફરીથી ઉપયોગમાં લઈ શકાય કે ફકી દેવામાં આવે તે ધ્યાનમાં રાખીને અલગ કરે છે. આ પ્રકારની કામગીરીને વિકસીત દેશોમાંથી વિકસતા દેશોમાં લઈ જવાનો ટ્રેન્ડ ચાલી રહ્યો છે, જે કયારેક સખાવતનો ભાગ હોય છે અથવા તો પછી સસ્તા દરે આ માલ વેચી દેવામાં આવે છે. ઘણી આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ ત્રીજા વિશ્વના દેશોમાં દાન કરવાના હેતુથી વિકસીત દેશોમાંથી કાપડ ભેગું કરે છે. આ પ્રક્રિયાને એટલા માટે પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું છે કે તેના કારણે વણજોઈતા કચરામાં ઘટાડો થવા ઉપરાંત જરૂરીયાતમંદ લોકોને કપડાં મળી રહે છે. નુકાસાની ધરાવતા કાપડને તેના ગ્રેડ પ્રમાણે કારખાનાઓમાં પોતું કરવાના કપડાં બનાવવા અને કાગળના ઉત્પાદનમાં ઉપયોગમાં લેવામાં કે રેસાઓ રીકલેઈમ કરવા અને ફિલગ મટીરીયલ બનાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવા અલગ કરવામાં આવે છે. જો કાપડનું રિસાયક્લિંગ કરતાં લોકોને ભીનાં કે માટીવાળા કપડાં મળે તો તેને લેન્ડફીલ સાઈટમાં નિકાલ કરવામાં આવે છે કારણ કે વસ્તુઓને અલગ કરવાની જગ્યાએ કપડાંને ધોવા કે સૂકવવાની સગવડ હોતી નથી.
રેસા પુનઃમેળવતી મીલો કાપડને તેના રેસાઓના પ્રકાર અને કલર પ્રમાણે અલગ કરે છે. કલર પ્રમાણે કાપડને અલગ કરવાને કારણે રિસાયકલ કરેલા કાપડને ફરીથી કલર કરવાની જર પડતી નથી. કાપડને શોડી ફાયબરમાં લીરા કરવામાં આવે છે અને રિસાયકલ કરવામાં આવનારા યાર્નના ઉપયોગને આધારે પસંદ કરવામાં આવેલા ફાયબર (રેસા) સાથે મિકસ કરી દેવામાં આવે છે. આ રીતે વણીને તૈયાર કરવામાં આવેલા રેસાઓનું મિશ્રણ સફાઈ કરીને ફાયબર સાથે મિકસ કરીને વણાટ અથવા ગૂંથણ માટે તૈયાર થાય છે. સાદડીઓ (મેટ્રેસ)ના ઉત્પાદન માટે રેસાઓને કામ્પ્રેસ પણ કરવામાં આવે છે. સંગ્રહ ઉદ્યોગમાં મોકલવામાં આવતા કાપડને કાર ઈન્સ્યુલેશન માટે, ફિંગ ફેલ્ટ્સ, લાઉડસ્પીકના ખોખા, પેનલ લાઈનિંગ અને ર્ફિનચરમાં પેડગ કરવા માટે લીરા કરીને ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે.
લાકડું
લાકડાનું રિસાયક્લિંગ ખૂબ જ લોકપ્રિય બન્યુ છે કારણ કે તેની છાપ પર્યાવરણને જાળવવામાં મદદ કરતા હોવાની છે, કેમ કે ગ્રાહકો સામાન્ય રીતે એવી માન્યતા ધરાવે છે કે રિસાયકલ કરેલા લાકડાને ખરીદવાથી લીલાં લાકડા ની માગમાં ઘટાડો થાય છે અને અંતે પર્યાવરણને ફાયદા થાય છે. ગ્રીનપીસ પણ રિસાયકલ કરેલા લાકડાને પર્યાવરણ જાણવણીમાં મદદ કરતી પ્રોડકટ તરીકે જુએ છે અને તેને તેમની વેબસાઈટ પર લાકડાના સૌથી વધારે પસંદગીના સ્ત્રોત તરીકે ગણાવે છે. બાંધકામની સામગ્રી તરીકે રિસાયકલ કરેલા લાકડાનું આગમન આ ઉદ્યોગ અને ગ્રાહક બંનેમાં ઘટતાં જંગલો અંગે જાગૃતિ ફેલાવવા અને લાકડાની મીલોને પર્યાવરણની જાળવણી કરતી પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવા પ્રોત્સાહન આપવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ બન્યું છે. લાકડાના રિસાયકલગે અત્યાર સુધીમાં આપણાં જીવનમાં કયારેય ન મેળવ્યું હોય તેટલું મહત્ત્વ મેળવ્યું છે. જો કે મુખ્ય સમસ્યા એ છે કે ઘણી સ્થાનિક સત્તાઓને રિસાયક્લિંગનો વિચાર ગમ્યો છે પરંતુ તેઓ તેને સહાય કરતાં નથી. આ પ્રકારના અનેક ઉદાહરણોમાં સ્થાન ધરાવતું અને હાલમાં સમાચારોમાં રહેલું ઉદાહરણ એ છે કે લાકડાનું રિસાયક્લિંગ શહેરોમાં વિકાસ પામી રહ્યું છે. જેમ કે,રિસાયકલ કરેલું લાકડું, ઝાડ અને અન્ય સ્ત્રોત.
અન્ય તકનિકો
અન્ય ઘણી સામગ્રી સામાન્ય સંજોગોમાં રિસાયકલ કરવામાં આવે છે અને તેમાંથી મોટાભાગની વ્યકિતગત ધોરણે રિસાયકલ થાય છે. શીપબ્રેકિંગ ઉદ્યોગ એવું ઉદાહરણ છે જેમાં પર્યાવરણ, આરોગ્ય અને જે વિસ્તારમાં કામગીરી કરવામાં આવતી હોય તેની સુરક્ષાના ખતરાને સાંકળી લે છે, આ તમામ ચતાઓનું સમતોલપણું એ પર્યાવરણીય ન્યાયની સમસ્યા છે. ટાયરનું રિસાયક્લિંગ પણ સામાન્ય છે. વપરાયેલા ટાયરનો પુનઃઉપયોગ ડામર સાથે મેળવીને રોડને રીસરફેસ કરવા અથવા રમતના મેદાનમાં સુરક્ષા માટે રબર મલ્કનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. ઉપરાંત અર્થશીપ્સ તરીકે ઓળખવામાં આવતા ખાસ રીતે બાંધવામાં આવતા ઘરોમાં ગરમીને બહાર કાઢવા કે અંદરથી બહાર નહીં જવા દેવા માટે ઈન્સ્યુલેશન તરીકે પણ તેનો ઉપયોગ થાય છે.
સડથલા
સડથલા (તા.વાગરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાગરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સડથલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાગરા તાલુકો
ખાનપુર (તા. ડભોઇ)
ખાનપુર (તા. ડભોઇ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા ડભોઇ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખાનપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ડભોઇ તાલુકો
બલોલ (તા. મહુધા)
શ્રેણી:મહુધા તાલુકો
અણુવ્રત
અણુવ્રત  એટલે નાના વ્રત. મહાવ્રતની અપેક્ષાએ નાના એવા વ્રતો અણુવ્રત કહે છે. મહાવ્રતો માં હિંસા આદિ એવા પાપ કર્મોનો સર્વથા સંપૂર્ણ ત્યાગ હોય છે. જ્યારે અનુવ્રતોમાં મર્યાદિત ત્યાગ હોય છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:જૈન ધર્મ
કાલીયાકુવા (તા. ગોધરા)
કાલીયાકુવા (તા. ગોધરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા ગોધરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કાલીયાકુવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ગોધરા તાલુકો
મિરિક તળાવ
thumb|300px|મિરિક ખાતે સુમેન્દુ તળાવ મિરિક તળાવ  અથવા સુમેન્દુ તળાવ ભારત દેશના પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યના દાર્જિલિંગ જિલ્લામાં આવેલ ગિરિમથક મિરિક ખાતે આવેલ એક જળાશય છે. તે ૧.૨૫ કિલોમીટર લંબાઈ ધરાવે છે. આ તળાવ ખાતે આવેલ ૮૦ ફૂટ લાંબો કમાન પદસેતુ (પુલ) આવેલ છે, જેને ઇન્દ્રેણી પુલ પણ કહેવાય છે.
સંદર્ભો
26.88944°N, 88.18278°W
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો શ્રેણી:પશ્ચિમ બંગાળ શ્રેણી:તળાવ
સરકલા (તા. દાંતા)
સરકલા (તા. દાંતા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દાંતા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સરકલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દાંતા તાલુકો
ઝરાવાડી (તા. ઉમરપાડા)
ઝરાવાડી(ઉમરપાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના ઉમરપાડા તાલુકાનું  ગામ છે. ઝરાવાડી ગામના લોકોના મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું ડુંગરાળ ભૂપૃષ્ઠ ધરાવતું ગામ છે. અહીં મુખ્યત્વે વસાવા, ચૌધરી તેમ જ ગામિત જેવા આદિવાસી જાતિના લોકો રહે છે. ગામના લોકો ડાંગર, જુવાર, વરાઇ, નાગલી વગેરે ધાન્યોની ખેતી કરે છે. ગામના કેટલાક લોકો જંગલમાંથી પ્રાપ્ત થતી લાકડા સિવાયની વસ્તુઓ(ખોરાક તરીકે વાપરી શકાય તેવી તેમ જ વેચાણ કરી પૈસા મેળવી શકાય તેવી વસ્તુઓ) મેળવી તેના વડે પણ જીવન ગુજારે છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:ઉમરપાડા તાલુકો
પિછીપુરા
પિછીપુરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નર્મદા જિલ્લાના તિલકવાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. પિછીપુરા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન જેવી વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:તિલકવાડા તાલુકો
એપ્રિલ ૧૦
૧૦ એપ્રિલનો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૧૦૦મો(લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૧૦૧મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૨૬૫ દિવસ બાકી રહે છે.
સિંધી ચકલી
left|thumb|જોન ગૅરાર્ડ ક્યુલ્મેન્સ (1888) દ્વારા સિંધી ચકલીનું ચિત્ર સિંધી ચકલી એ ચકલી પ્રજાતિનું એક પક્ષી છે. આ ચકલીઓ મુખ્યત્વે સિંધુ ખીણના પ્રદેશમાં રહે છે.
શ્રેણી:પક્ષી
પડવાણી (તા. કવાંટ)
પડવાણી (તા.કવાંટ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા  કવાંટ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પડવાણી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે. આ ગામ ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
ગુણવ્રત
જે વ્રત અણુવ્રતોના ગુણોમાં વધારો કરે અર્થાત્ લાભ કરનાર છે, તેવા વ્રતોને જૈન ધર્મના શાસ્ત્રો અનુસાર 'ગુણ વ્રત કહેવામાં આવે છે.
જૈન દર્શનમાં ત્રણ ગુણ વ્રતો બતાવવામાં આવ્યાં છે:
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:જૈન ધર્મ
શિક્ષાવ્રત
જૈન દર્શનમાં શિક્ષાવ્રતના ચાર પ્રકાર બતાવ્યાં છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:જૈન ધર્મ
કૃત્રિમ વરસાદ
કુત્રિમ વરસાદ એ માનવ દ્વારા ચોક્કસ પ્રક્રિયાઓ કરી પાડવામાં આવતો વરસાદ. વર્તમાન પ્રદુષિત વાતાવરણ અને ગ્લોબલ વોર્મિંગ જેવાં પરિબળોને કારણે વરસાદ પડતો નથી અથવા ઓછો પડે છે, પરિણામે દુકાળની પરિસ્થિતિ ઉભી થાય છે. આ કારણસર હાલના વૈજ્ઞાનિકોએ અનેક સંશોધન કરી આ રસ્તો કાઢ્યો છે.
આ પ્રક્રિયામાં આકાશમાં થોડા વાદળનું હોવું જરૂરી છે. આ વાદળ પર સૂકો બરફ (Dry ice) અથવા સિલ્વર આયોડાઈડ (Silver iodide) અથવા સિલ્વર નાઈટ્રેટનો છંટકાવ કરવામાં આવે છે, આથી ઠરી ગયેલા વાદળનું વિભાજન થઈ અને વરસાદ પડે છે. આ પ્રક્રિયાની સરળ રીત પણ શોધી કાઢવામાં આવી છે, તે મુજબ સિલ્વર નાઈટ્રેટને વાયુ સ્વરૂપમાં ફેરવી, તેને આકાશમાં વાદળ ઉપર મુક્ત કરવાથી તે વાદળનું વિઘટન થાય છે અને વરસાદ પડે છે.
સૌપ્રથમ વાર સંશોધન કરી ખેતીને ઉપયોગી એવો આ સફળ પ્રયોગ અમેરિકાના વિન્સેન્ટ શેફર (Vincent Joseph Schaefer) નામના વૈજ્ઞાનિકે કર્યો હતો.
શ્રેણી:રસાયણવિજ્ઞાન
રાજપૂત
રાજપૂત કે રજપૂત એ ભારત દેશનાં હિંદુ ધર્મ માં ક્ષત્રિય કુળની એક મુખ્ય જ્ઞાતિ છે. રાજપૂત શબ્દ એ રાજપુત્રનો અપભ્રંશ છે, જે વેદ, રામાયણ અને મહાભારત જેવા ધર્મગ્રંથોમાં જોવા મળે છે. રાજપૂત શબ્દ આ દેશમાં મુસલમાનો આવ્યા બાદ પ્રચલિત થયો છે. પ્રાચીન કાળમાં રાજકુમાર અથવા રાજવંશના લોકો રાજપુત્ર કહેવાતા હતા, એટલા માટે ક્ષત્રિયવર્ગના બધા લોકોને મુસલમાનો, રાજપૂત કહેવા લાગ્યા.
સંદર્ભો
શ્રેણી:જ્ઞાતિ શ્રેણી:ભારતની જ્ઞાતિઓ શ્રેણી:ક્ષત્રિય
જુના મલકનેસ (તા. ખાંભા)
જુના મલકનેસ (તા. ખાંભા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ખાંભા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જુના મલકનેસ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ખાંભા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
અખા ભગત
અખા રહિયાદાસ સોની (આશરે ૧૬૧૫ - આશરે ૧૬૭૪) જેઓ અખા ભગત અથવા અખો તરીકે વધુ જાણીતા છે, ગુજરાતી ભાષાના પ્રાચીન કવિઓ પૈકીના એક છે. તેઓ બહુ શરૂઆતના ગુજરાતી સાહિત્યકારોમાંના એક છે. તેમની ગણના સલ્તનતી સમયગાળામાં થઇ ગયેલા ગુજરાતીના ત્રણ મોટા સાહિત્યકારોમાં થાય છે.
જીવન
અખાએ જેતલપુરથી આવીને અમદાવાદમાં વસવાટ કર્યો હતો. આજે પણ ખાડિયાની દેસાઈની પોળનું એક મકાન "અખાના ઓરડા" તરીકે ઓળખાય છે.
જીવનના શરૂઆતના ગાળામાં તેઓ સોનીનો વ્યવસાય કરતા હતા. પછીથી તેમણે માનેલી ધર્મની બહેને તેમની સાથે વિશ્વાસઘાત કરતાં તેમનો સમાજ પરથી વિશ્વાસ ઉઠી ગયો. તેમણે એક ગુરૂનું શરણ લીધું. પણ જ્યારે અખા ભગતને ખબર પડી કે તે ગુરૂ પણ ઢોંગી છે, ત્યારે તેમને ખ્યાલ આવ્યો કે સમાજમાં બધી જ જગ્યાએ ઢોંગ અને અસત્ય ચાલે છે.
છપ્પા
આ સાથે તેમણે છપ્પા લખવાનું ચાલુ કર્યું. અખાના છપ્પામાં સમાજમાં રહેલા આડંબર પ્રત્યેનો તિરસ્કાર જોવા મળે છે. એક મુરખને એવી ટેવ, પથ્થર એટલા પૂજે દેવ જેવા છપ્પાઓમાં અખા ભગતે ધર્મને નામે ચાલતી અંધશ્રદ્ધાને વર્ણવી છે.
અખાએ કુલ ૭૪૬ છપ્પા લખેલા છે. જે ૪૪ અંગમાં અને આ અંગોને મુખ્ય ચાર અંગવર્ગમાં વહેંચી શકાય. જોકે અખાએ આ વિભાગો પાડેલા નથી, પરંતુ તેમનાં છપ્પાઓમાં વર્ણવાયેલ વિચારોને ધ્યાને રાખી વિદ્વાનોએ આ મુજબ વર્ગીકરણ કર્યું છે.
દોષનિવારક અંગવર્ગ
સિધ્ધાંતપ્રતિપાદક અંગવર્ગ
ફલપ્રતિપાદક અંગવર્ગ
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
કામરુપ
right|thumb|250x250px|The findspots of inscriptions associated with the Kamarupa kingdom give an estimate of its geographical location and extent.
ચૈત્ર વદ ૧
ચૈત્ર વદ ૧ને ગુજરાતીમાં ચૈત્ર વદ એકમ કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના છઠ્ઠા મહિનાનો સોળમો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના પહેલા મહિનાનો સોળમો દિવસ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પંચાંગ શ્રેણી:સમય
ઓરા (તા.વાગરા)
ઓરા (તા.વાગરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાગરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઓરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાગરા તાલુકો
માજુલી બેટ
300px|thumb|[[જોરહટ જિલ્લો|જોરહટ જિલ્લાના માજુલી દ્વિપ પર આવેલું એક આદિવાસીઓનું ગામ]] 300px|right|thumb|માજુલી દ્વિપ ખાતે રાસલીલાનું એક દૃશ્ય માજુલી અથવા માજોલી બેટ એ ભારત દેશના પૂર્વોત્તર ભાગમાં આવેલા આસામ રાજ્યમાંથી વહેતી બ્રહ્મપુત્રા નદીમાં આવેલો એક દ્વિપ છે, કે જે રાજ્યના જોરહટ જિલ્લાના ઉત્તર ભાગમાં આવેલો છે. ઈ. સ. ૧૮૫૩ના વર્ષમાં બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીના એ. જે. મિફેટમીલ્સ દ્વારા કરવામાં આવેલ સર્વેક્ષણ મુજબ આ ટાપુ ૧,૨૪૬ ચોરસ કિલોમીટર જેટલા વિસ્તારમાં ફેલાયેલ હતો. પરંતુ પ્રતિવર્ષ આવતી રેલને કારણે થતા જમીનના ધોવાણને કારણે ઈ. સ. ૨૦૦૧માં કરવામાં આવેલા સર્વેક્ષણ અનુસાર હવે આ દ્વિપનું ક્ષેત્રફળ ૪૨૯.૬૫ ચોરસ કિલોમીટર જેટલું રહી જવા પામ્યું છે. આમ આ બેટના અસ્તિત્વ પર પ્રાકૃતિક તેમ જ માનવનિર્મિત કારણોને લીધે ખતરો મંડરાય રહ્યો છે. અહીં આવવા જવા માટે મોટી નૌકાઓ (ફેરી બોટ) ચાલે છે, જે આ ટાપુ પર વાહન સહિત લોકોને ટાપુ પર પહોંચાડે છે.
માજુલી વિસ્તાર વાસ્તવમાં એક લાંબો જમીનનો પટ્ટો છે, જેની બંને બાજુ નદી વહે છે. માજુલી ટાપુનું સર્જન ધરતીકંપને પરિણામે થયેલું છે. ઈ.સ. ૧૬૬૧થી ૧૬૯૬ સુધીમાં આ વિસ્તારમાં ધરતીકંપ, પૂર જેવી કુદરતી આફતો આવી હતી. આ ઉપરાંત અન્ય ધાર્મિક દંતકથાઓ પણ આ સ્થળ સાથે જોડાયેલી છે. સ્થાનિક લોકો દ્વારા એમ પણ કહેવાય છે કે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ તેમના મિત્રો સાથે અહીં રમતા હતા.
અહિંયા વસવાટ કરતા લોકો પર આસામી સંસ્કૃતિનો બહુ મોટો પ્રભાવ છે. અહીંના લોકો આસામી ભાષાનો જ વ્યવહારમાં ઉપયોગ કરે છે.
આ દ્વિપ પર વસવાટ કરતા લોકોની રોજીરોટીનો મુખ્ય આધાર કૃષિ-ઉત્પાદન છે. અહીં એકસોથી વધુ જાતના ડાંગરના પાકનું ઉત્પાદન થાય છે. અહીં જમીન ફળદ્રુપ અને કુદરતી રીતે રસાળ હોવાને કારણે ખેડૂતો જમીનમાં કોઈ પણ પ્રકારના રાસાયણિક ખાતરનો ઉપયોગ કરતા નથી. ચોખાની આટલી બધી જાતમાં પણ કોલમ સોલ માજુલીમાં વસતા લોકોના પ્રિય આહારમાં સ્થાન ધરાવે છે. હાથ-વણાટ (હેન્ડલૂમ) અહીંનો મુખ્ય વ્યવસાય છે. આ સિવાય અહીં સુતરાઉ અને રેશમી (સિલ્ક) કાપડનું પણ સારા પ્રમાણમાં ઉત્પાદન થાય છે.
કુદરતી સંપદા વડે સમૃદ્ધ માજુલી દ્વિપમાં કલાનો વારસો પણ આજ સુધી સચવાયેલો રહ્યો છે. અહીં કઠપૂતળીના ખેલ, રાસ ઉત્સવ પણ યોજાય છે, જેને જોવા માટે લોકો દૂર દૂરથી આવે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:આસામ શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
પ્રતિક્રમણ
પ્રતિક્રમણ એટલે પાપથી પાછા ફરવું, પાપની આલોચના કરવી, અશુભ યોગમાંથી શુભયોગમાં આવવું અને વ્રતોમાં લાગેલ અતિચારોથી પાછા ફરીને આવવાની ક્રિયા. પ્રતિક્રમણ એ આવશ્યક સૂત્રના છ અધ્યાયમાંનો એક છે પણ લૌકિક બોલચાલની ભાષામાં આવશ્યક સૂત્રની ક્રિયાને જ પ્રતિક્રમણ તરીકે પણ ઓળખાય છે. જૈન ધર્મ પાળતાં દરેક જૈન સાધુ, સાધ્વી, શ્રાવક, શ્રાવિકા આ બધાં રોજ બે વખત પ્રતિક્રમણ કરે તેવો નિયમ છે. એક પ્રતિક્રમણ સવારનું હોય છે જેને ‘રાઈ પ્રતિક્રમણ’ કહેવાય છે. સાંજનું પ્રતિક્રમણ ‘દેવસી પ્રતિક્રમણ કહેવાય છે. આ ઉપરાંત ખાસ દિવસોનાં પ્રતિક્રમણ પણ હોય છે. જેમકે, ચૌદસની તિથિએ કરવાનું પખ્ખી પ્રતિક્રમણ કહેવાય. ચાતુર્માસ શરૂ થાય ત્યારે, ચાતુર્માસ પુરૂ થાય ત્યારે, ફાગણ મહિનાની પહેલી ચૌદસ આ દિવસોના પ્રતિક્રમણને ચૌમાસી પ્રતિક્રમણ કહેવાય. તેમ જ સૌથી મહત્વનું પ્રતિક્રમણ તે પર્યુષણના છેલ્લા દિવસે કરવામાં આવતું (ભાદ્રપદ મહિનાની ચોથી તિથિ) સંવત્સરી પ્રતિક્રમણ કહેવાય છે. આમ કુલ પ્રતિક્રમણ પાંચ હોય છે. અજિતશાંતિ સ્તવનની ૩૮મી ગાથામાં આમ છેઃ પક્ખિઅ–ચઉમ્માસિઅ,–સંવચ્છરિએ અવસ્સ ભણિયવ્વો, સોઅવ્વો સવ્વેહિં, ઉવસગ્ગ–નિવારણો એસો.
શ્રેણી:જૈન ધર્મ
પલાસકુવા (તા. કવાંટ)
પલાસકુવા (તા.કવાંટ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા  કવાંટ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પલાસકુવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આવશ્યક સૂત્ર
આવશ્યક સૂત્રએ જૈન ધર્મ અનુસાર ચતુર્વિધ સંઘને માટે સૌથી પહેલાં જાણવી અને ઉભયકાળ (સવાર-સાંજ) કરવી એવી આવશ્યક ક્રિયા છે.
પલાસકુવા (તા. કવાંટ)
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે. આ ગામ ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
આવશ્યક સૂત્ર
આવશ્યક સૂત્રના છ અધ્યાય છે:
પલાસકુવા (તા. કવાંટ)
શ્રેણી:કવાંટ તાલુકો
આવશ્યક સૂત્ર
આ સૂત્રનું સૌથી મોટું અધ્યનયન પ્રતિક્રમણ છે માટે આવશ્યક સૂત્રને પ્રતિક્રમણ સૂત્ર તરીકે પણ ઓળખાય છે.
શ્રેણી:જૈન ધર્મ
કોઠારા (તા. ડભોઇ)
કોઠારા (તા. ડભોઇ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા ડભોઇ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કોઠારા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ડભોઇ તાલુકો
જગદીશચંદ્ર બોઝ
right|thumb| જગદીશચંદ્ર બોઝ એમની પ્રયોગશાળામાં જગદીશચંદ્ર બોઝ ( ત્રીસમી નવેમ્બર, ૧૮૫૮— ત્રેવીસમી નવેમ્બર,૧૯૩૭) પોતાના સમયના અગ્રતમ ભૌતિકશાસ્ત્રીમાંના એક હતાં. તેઓ કોલકાતા શહેરમાં આવેલી પ્રેસિડેન્સી યુનિવર્સીટી ખાતે ભૌતિકશાસ્ત્રી હતાં. માઇક્રોવેવનો અભ્યાસ કરનાર તેઓ પ્રથમ વૈજ્ઞાનિક હતાં. કેસ્કોગ્રાફ, રેઝોનન્સ, રેકોર્ડર વગેરે ની શોધ કરી વનસ્પતિમાં માનવીની માફક સંવેદના હોય છે તે સાબિત કરી આખા જગત ને આંજી નાખ્યું.
પિંડોલી
પિંડોલી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નર્મદા જિલ્લાના તિલકવાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. પિંડોલી ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન જેવી વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
દોદર (તા. સાણંદ)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાણંદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
પિંડોલી
શ્રેણી:તિલકવાડા તાલુકો
ભુમાસ (તા. મહુધા)
ભુમાસ (તા. મહુધા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મહુધા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભુમાસ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મહુધા તાલુકો
નાનખટાઈ
300px|thumbnail|નાનખટાઈ બિસ્કીટ નાનખટાઈ એ બિસ્કીટનો એક પ્રકાર છે, જેની ઉત્પત્તિ દક્ષિણ ગુજરાતના મુખ્ય શહેર સુરત ખાતે થઈ છે. નાનખટાઈ ભારત અને પાકિસ્તાન ખાતે અત્યંત લોકપ્રિય બિસ્કીટ છે. નાનખટાઈ શબ્દ ફારસી ભાષાનો શબ્દ નાન અને અફઘાની ભાષાનો શબ્દ ખતાઈ, કે જેનો અર્થ રોટીની બિસ્કીટ એવો થાય છે, આ બેશબ્દો પરથી બનેલ છે. અફઘાનિસ્તાન અને પૂર્વોત્તર ઈરાન દેશમાં આને કુલ્ચા-એ-ખતાઈ કહેવામાં આવે છે. કુલચા એ પણ નાન જેવી એક રોટીનો જ પ્રકાર છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:આહાર શ્રેણી:ગુજરાતી વાનગી શ્રેણી:ગુજરાતી ભોજન
ગુંદીના મુવાડા(તા.વિરપુર)
ગુંદીના મુવાડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મહીસાગર જિલ્લાના વિરપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગુંદીના મુવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વિરપુર તાલુકો
જીવાપર (તા. ખાંભા)
જીવાપર (તા. ખાંભા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ખાંભા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જીવાપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ખાંભા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
પ્રોટોન
પ્રોટોન (સંજ્ઞા: ) એ ધન વિદ્યુતભારિત મૂળભૂત કણ છે. તે હાઈડ્રોજન પરમાણુનું ન્યૂક્લિયસ(કેન્દ્ર) છે, તે ઉપરાંત તે તમામ પરમાણુના ન્યૂક્લિયસનો અંગભૂત કણ છે. પ્રોટોનનો વિદ્યુતભાર ઈલેક્ટ્રોનના વિદ્યુતભાર જેટલો જ પરંતુ ઋણના બદલે ધન વિદ્યુતભાર હોય છે. તે બેરિયોન સમૂહનો કણોનો સભ્ય છે.
બંધારણ
પ્રોટોન 1⁄2 પ્રચક્રણ ધરાવતા ત્રણ ક્વાર્કનો બનેલો છે. તેમાંંના બે અપ-ક્વાર્ક છે અને ત્રીજો ડાઉન-ક્વાર્ક છે. આ ત્રણેય ક્વાર્ક પ્રબળ ન્યૂક્લિયર બળ દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે. પ્રોટોનના આ બંધારણ વિશેની સૌપ્રથમવાર માહિતી એમ. ગેલમાન નામના ભૌતિકશાસ્ત્રીએ ૧૯૬૩માં આપી હતી.
ગુણધર્મો
પ્રોટોનનું વિભંજન થઈ તેનું પૉઝિટ્રૉન અને વિદ્યુત-તટસ્થ પાયોન માં રૂપાંતર થવાની ઘટનાને પ્રોટોન ક્ષય કહેવામાં આવે છે. પૉઝિટ્રૉન અને પાયોન સ્થાયી ન હોવાથી તરત જ બે ગામા કિરણોમાં (ફોટોનમાં) રૂપાંતર પામે છે.
રસાયણ શાસ્ત્ર
તત્ત્વના પરમાણુમાં રહેલા પ્રોટોનની સંખ્યાને તે તત્ત્વનો પરમાણુ ક્રમાંક કહેવામાં આવે છે. એક જ તત્ત્વના બધા જ પરમાણુમાં પ્રોટોનની સંખ્યા એકસરખી હોય છે. જેમ કે હાઈડ્રોજનનો કોઈ પણ પરમાણુ એક જ પ્રોટોન ધરાવે છે. આથી તેનો પરમાણુ ક્રમાંક ૧ છે. આવર્ત કોષ્ટકમાં પરમાણુ ક્રમાંક પ્રમાણે તત્ત્વોને સ્થાન આપવામાં આવે છે. હાઈડ્રોજન આયન અથવા હાઈડ્રોજન કેટાયન એ હાઈડ્રોજન પરમાણુ પોતાનો એક ઈલેક્ટ્રોન ગુમાવી દે ત્યારે ઉદભવતો ખુલ્લો પ્રોટોન છે. જે જલીય દ્રાવણમાં સ્વતંત્ર અસ્તિત્વ ધરાવવાને બદલે પાણીના એક અથવા વધુ અણુઓ સાથે જોડાઈ જાય છે. પૃથ્વીના ઉચ્ચતર વાતાવરણના વિસ્તારમાં મુખ્ય ઘટકો તરીકે હાઈડ્રોજન પરમાણુ અને હાઈડ્રોજન આયન (પ્રોટોન) આવેલા હોય છે, આ વિસ્તારને પ્રોટોનમંડળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:પરમાણુ ભૌતિકવિજ્ઞાન શ્રેણી:મૂળભૂત કણો
પહાજ
પહાજ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાગરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પહાજ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામ તાલુકા મથકથી આશરે ૫ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલું છે.
શ્રેણી:વાગરા તાલુકો
ઈલેક્ટ્રોન વોલ્ટ
ઇલેક્ટ્રૉન વોલ્ટ (સંજ્ઞા: eV) એ ભૌતિકવિજ્ઞાનમાં વપરાતો ઊર્જાનો એકમ છે. જ્યારે કોઈ ઈલેક્ટ્રોનને એક વોલ્ટ વિદ્યુત સ્થિતિમાનના વિદ્યુત દબાણે પ્રવેગિત કરવામાં આવે ત્યારે તે જેટલી ઊર્જા મેળવે છે તે ઊર્જાને એક ઈલેક્ટ્રોન વોલ્ટ (1 eV) કહે છે.
એક ઇલેક્ટ્રૉન વોલ્ટની કિંમત થાય છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન
કાંકણપુર (તા. ગોધરા)
કાંકણપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા ગોધરા તાલુકામાં આવેલું એક મોટું ગામ છે.
કાંકણપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, ડાંગર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક, માધ્યમિક, ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળા, કોલેજ, બેંક, પશુ દવાખાનું, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, દૂધની ડેરી, રેફરલ સામૂહિક આરોગ્ય કેન્દ્ર, પોસ્ટ ઓફિસ, પોલીસ સ્ટેશન અને સબ માર્કેટ યાર્ડ જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
પ્રાચીન સમયમાં આ ગામ કંકાવટી નગરી નામે ઓળખાતું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગોધરા તાલુકો
અમદાવાદની ગુફા
અમદાવાદની ગુફા એ અમદાવાદ ખાતે આવેલું અંશત: ભૂગર્ભ કળા ભવન છે. તેના સ્થાપત્યકાર બી. વી. દોશી હતા. તે ચિત્રકાર એમ. એફ. હુસૈનના ચિત્રોના કાયમી પ્રદર્શન માટે બનાવવામાં આવ્યું હતું. આ ઈમારત કળા અને સ્થાપત્યનો સંયોગ છે. તેનું નામ પહેલા હુસૈન-દોશીની ગુફા હતું જે પાછળથી અમદાવાદની ગુફા કરવામાં આવ્યું હતું.
અહીં પ્રદર્શન માટે અલગ કલાભવન અને નાનું કાફે પણ છે. તે ચારે બાજુ હરિયાળીથી ઘેરાયેલું છે.
નામકરણ
તેના ગુફા જેવા દેખાવ કારણે અને તેને બનાવનારા સ્થપતિ અને ચિત્રકાર પરથી હુસૈન-દોશીની ગુફા નામ આપવામાં આવ્યું હતું. પછીથી અમદાવાદને અનુલક્ષીને અમદાવાદની ગુફા કરવામાં આવ્યું હતું.
વિકાસ
સાબુના પાણીના પરપોટા અને કાચબાના કવચ પરથી તેના છતના ઘુમ્મટો, ગિરનારના જૈન દેરાસરો પરથી ચાઈના મોઝેઈક ટાઈલ્સ વડે ઢંકાયેલી છતની પ્રેરણા મળી હતી. અજંતા-ઈલોરાની બૌદ્ધ ગુફાઓથી તેમને અંદરથી ગુફા જેવું માત્ર વર્તુળો અને વળાંકોથી બનેલું સ્થાપત્ય બનાવવાની પ્રેરણા મળી. છત પરનો નાગ હિંદુ પુરાણ કથાઓના શેષનાગથી પ્રેરિત છે. તેની અંદરના થાંભલા વૃક્ષો અને સ્ટોનહેજથી પ્રેરિત છે. ગુફાની અંદરની દીવાલો પર ચિત્રો દોરવાની પ્રેરણા પ્રાગૈતિહાસિક ગુફાચિત્રો પરથી મળી.
બાંધકામ
અમદાવાદની મુલાકાત દરમિયાન એમ. એફ. હુસૈનના કહેવાથી આ કળા ભવન બનાવવાનું વિચારવામાં આવ્યું. તે અમદાવાદની ઊનાળાની ગરમીને અનુરૂપ જમીનની અંદર હોય તેવું નક્કી કરવામાં આવ્યું. અનિયમિત આકારની આ રચના તૈયાર કરવા કમ્પ્યુટરની મદદ લેવામાં આવી હતી. પરંપરાગત રીતે પાયો નાખવાને બદલે તારની જાળી અને સિમેન્ટનો ઉપયોગ કરીને તળિયું બનાવવામાં આવ્યું. સંપૂર્ણ સ્થાપત્ય પોતાનો ભાર જાતે ખમી શકે તે માટે તેની રચના એવી રીતે કરવામાં આવી છે કે સ્થાપત્યનો દરેક ભાગ બીજા ભાગ સાથે સળંગ હોય. માત્ર એક ઇંચ જાડી દીવાલ ફેરોસીમેન્ટ રીતથી બનાવવામાં આવી જેથી સ્થાપત્યનું વજન ઓછું રહે. આ ગુફા નિરક્ષર આદિવાસી મજુરો દ્વારા માત્ર હાથે વપરાતા સાધનોથી બનાવવામાં આવી છે. તોડેલા સિરામિકના વાસણો અને નકામી ટાઈલ્સનો ઉપયોગ કરી તેના ગુંબજોને ઢાંકવામાં આવ્યા છે જે વિશાળ સાપનું ચિત્ર સાંકળી લેવામાં આવ્યું છે.
કાર્ય બે તબક્કામાં પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું હતું: પહેલા તબક્કામાં મુખ્ય ગુફા જેવું બાંધકામ કરવામાં આવ્યું અને ત્યારબાદ બીજા તબક્કામાં આજુબાજુનું કામ જેવું કે કાફે અને અલગ કળા પ્રદર્શન ગૃહ બનાવવાનું આટોપવામાં આવ્યું હતું.
સ્થાપત્ય
thumb|400px|અમદાવાદની ગુફાનો બહારનો દેખાવ પ્રદર્શનની જગ્યા અંશત: જમીનની નીચે છે. અડધા છુપાવેલા પગથિયા તેના ગોળાકાર દરવાજા તરફ દોરી જાય છે. તે ચિત્રોના પ્રદર્શન માટે બનાવવામાં આવેલી હોવા છતાં તેની દીવાલો સપાટ હોવાના બદલે ગોળાકાર છે જે ઉપરના ઘુમ્મટ થી લઈને તળિયા સુધી સળંગ છે. આ ઘુમ્મટ અંદરથી કુદરતી ગુફાઓની જેમ અનિયમિત થાંભલાઓથી આધાર મેળવે છે. તેઓ ઝાડના થડ જેવા દેખાય છે. સંપૂર્ણ રચના ગોળાકાર અને વળાંકોના ઉપયોગથી બનાવાઈ છે. ઘુમ્મટમાં રહેલા છિદ્રો દ્વારા પ્રકાશ ગુફામાં દાખલ થાય છે અને જમીન પર કુંડાળા રચે છે જે સમય સાથે પોતાનું સ્થાન સુર્યની ગતિ મુજબ બદલે છે.
કળા
હુસૈને ગુફાની દિવાલોનો કેનવાસની જેમ ઉપયોગ કરી પર ઘેરા રંગો અને જાડી રેખાઓથી ચિત્રો બનાવ્યા છે. તેમાં માનવ અને પ્રાણીઓના આકારો મુખ્ય છે. તેમના પ્રખ્યાત ઘોડાના ચિત્રો પણ છે. તેમણે કાચના દરવાજા અને એર કંડીશનર પણ રંગ્યા છે. આ ચિત્રો પ્રાગૈતિહાસિક યુગના ગુફાચિત્રો લાગે છે તેમને કેટલા ધાતુના માનવ આકારો પણ અહીં મૂક્યા છે. તેમનું સૌથી મોટું શેષનાગ કલાચિત્ર જે 100 ft100 ફીટનું છે તે અહીં બનાવેલું છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:અમદાવાદ શ્રેણી:અમદાવાદ શહેરનાં સ્થાપત્યો
પુછાપુરા
પુછાપુરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નર્મદા જિલ્લાના તિલકવાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. પુછાપુરા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન જેવી વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:તિલકવાડા તાલુકો
હુગલી ચુચુરા
હુગલી ચુચુરા ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યમાં આવેલા હુગલી જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વનું શહેર છે. હુગલી ચુચુરા શહેરમાં હુગલી જિલ્લાનું વહીવટી મુખ્ય મથક આવેલું છે.
શ્રેણી:પશ્ચિમ બંગાળનાં શહેરો અને નગરો શ્રેણી:પશ્ચિમ બંગાળ
આસલોણા
આસલોણા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા કપરાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા તેમ જ આંગણવાડીની સગવડ પ્રાપ્ય છે. આસલોણા ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. અહીંના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી અને પશુપાલન છે. અંહી નાગલી, ડાંગર, વરાઇ જેવાં ધાન્યો પાકે છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.
આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.
શ્રેણી:કપરાડા તાલુકો શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લો
ચુણેલ (તા. મહુધા)
[[શ્રેણી:મહુધા તાલુકો]
પખાજણ
પખાજણ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાગરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પખાજણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
નાહરગઢ કિલ્લો
નાહરગઢ કિલ્લો ભારત દેશના રાજસ્થાન રાજ્યની રાજધાની જયપુર શહેરની ફરતે આવેલા અરવલ્લી ગિરિમાળાના પર્વતો ઉપર બનાવવામાં આવ્યો છે. અરવલ્લી ગિરિમાળાના છેવાડે આવેલ આમેરની સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખી આ કિલ્લાનું નિર્માણ સવાઇ રાજા જયસિંહ બીજાએ ઇ.સ. ૧૭૩૪ના વર્ષમાં કરાવ્યું હતું.
ઇતિહાસ
નાહરગઢ કિલ્લા સાથે એક કિવદંતી જોડાયેલ છે, એ પ્રમાણે કોઇ નાહરસિંહ નામ ધરાવતા એક રાજપૂતની પ્રેતાત્મા આ દુર્ગની જગ્યામાં ભટક્યા કરતી હતી. કિલ્લાના નિર્માણકાર્યમાં અડચણો પણ ઉપસ્થિત થતી હતી. અંતે તાંત્રિકો પાસે સલાહ લેવામાં આવી અને આ કિલ્લાને પ્રેતાત્માના નામ પરથી નાહરગઢ રાખવાથી પ્રેતવિઘ્ન દૂર થઇ ગયું હતું.
કિલ્લાની સુંદરતા
૧૯મી શતાબ્દીમાં સવાઇ રામસિંહ અને સવાઇ માધોસિંહ દ્વારા પણ કિલ્લાની અંદર ભવનોનું નિર્માણકાર્ય સંપન્ન કરવામાં આવ્યું હતું, જેની હાલત હાલ ઠીક પ્રમાણમાં સારી છે અને પુરાણાં નિર્માણો જીર્ણ થવા લાગ્યાં છે. અહીંના રાજા સવાઇ રામસિંહની નવ રાણીઓ માટે અલગ અલગ આવાસ ખંડો બનાવવામાં આવ્યા છે, જે સૌથી સુંદર પણ છે. એમાં શૌચ આદિ કાર્યો માટે આધુનિક સવલતો વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી. કિલ્લાના પશ્ચિમ ભાગમાં “પડાવ” નામનું અક રેસ્ટોરન્ટ પણ છે, જ્યાં ખાન પાનની પૂરી વ્યવસ્થા છે. અહીંથી સુર્યાસ્ત ખૂબ જ સુંદર દેખાય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:રાજસ્થાનના કિલ્લાઓ શ્રેણી:જયપુરના પ્રવાસી આકર્ષણો શ્રેણી:રાજસ્થાન શ્રેણી:જયપુર
નાના જામપુર
નાના જામપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા  કાંકરેજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાના જામપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાંકરેજ તાલુકો
અસલકાંટી
આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.
શ્રેણી:કપરાડા તાલુકો શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લો
હાવડા
હાવડા ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યમાં આવેલા હાવડા જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વનું શહેર છે. હાવડા શહેરમાં હાવડા જિલ્લાનું વહીવટી મુખ્ય મથક આવેલું છે.
શ્રેણી:પશ્ચિમ બંગાળ શ્રેણી:પશ્ચિમ બંગાળનાં શહેરો અને નગરો
કુકડ (તા. ડભોઇ)
કુકડ (તા. ડભોઇ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા ડભોઇ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કુકડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ડભોઇ તાલુકો
ઉબ્બલમડાગુ ધોધ
આ ધોધ સીદ્દુલાઇ કોના નામથી ઓળખાતા એક જંગલમાં સ્થિત છે. ભગવાન શિવ સાથે સંબંધિત આ સ્થળની મુલાકાતે લોકો તેમના સંબંધિત તહેવાર મહા શિવરાત્રી દરમિયાન આવે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:આંધ્ર પ્રદેશ શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
પશ્તો ભાષા
thumb|નસ્તાલીક શૈલીમાં શબ્દ "પશ્તો"