cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
રામપ્રસાદ શુક્લ
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૦૭માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૯૬માં મૃત્યુ
ઈંટ અને ઇમારત
ઈંટ અને ઇમારત એ ગુજરાતી દૈનિક ગુજરાત સમાચારમાં પ્રકાશિત થતી, કુમારપાળ દેસાઈ લિખિત એક કૉલમ છે. આ કૉલમ લખાવાની શરૂઆત ૧૯૫૪માં કુમારપાળ દેસાઈના પિતા જયભિખ્ખુ દ્વારા થઈ હતી. ૨૦૨૨ પ્રમાણે, ૬૮ વર્ષથી સતત અવિરતપણે ચાલી હોય એવી ગુજરાતી પત્રકારત્વની આ પ્રથમ કૉલમ છે. આ કૉલમમાં વર્તમાન, રાજકીય, અને સામાજિક પ્રવાહોને લગતા લેખો પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે.
ઇતિહાસ
જયભિખ્ખુ દ્વારા આ કૉલમ લખાવાની શરૂઆત ૫ જૂન ૧૯૫૪ના રોજ ગુરુવારે થઈ હતી. સૌપ્રથમવાર આ કૉલમ ગુજરાત સમાચારના ચોથા પૃષ્ઠ પર ત્રિમૂર્તિના ચિત્રની સજાવટ સાથે પ્રકાશિત થઈ હતી. ૨૪ ડિસેમ્બર ૧૯૬૯ના રોજ જયભિખ્ખુનું અવસાન થવાથી ૨૭ ડિસેમ્બર ૧૯૬૯ના રોજ 'ઈંટ અને ઇમારત' કૉલમ તેમની શ્રદ્ધાંજલી નોંધ સ્વરૂપે પ્રકાશિત થઈ હતી અને ત્યારબાદથી આજપર્યંત આ કૉલમ કુમારપાળ દેસાઈ દ્વારા લખવામાં આવે છે. ૮ જૂન ૨૦૨૨, ગુરુવારના રોજ આ કૉલમે ૬૮ વર્ષ પૂર્ણ કર્યા.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય
બદાયૂં જિલ્લો
બદાયૂં જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા સૌથી મોટા એવા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૭૫ (પંચોતેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. બદાયૂં જિલ્લાનું મુખ્યાલય બદાયૂંમાં છે.
ભારતના ચારધામ
ભારતના ચારધામ ચાર દિશામાં આવેલા ચાર પવિત્ર હિંદુ ધામો છે.
ઉત્તરમાં બદ્રીનાથ (ઉત્તરાખંડ), દક્ષિણમાં રામેશ્વરમ (તમિલનાડુ), પૂર્વમાં જગન્નાથપુરી (ઓડિશા) ને પશ્ચિમમાં દ્વારકા (ગુજરાત) એમ ચાર સ્થળો ભારતના ચારધામ ગણાય છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
મદનલાલ શર્મા
મદનલાલ શર્મા ભારત દેશનો આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ રમતા ખેલાડી છે, કે જે હાલ રમતમાંથી નિવૃત્ત થઇ ચુક્યા છે. તેઓ મધ્યમ ગતિના ગેંદબાજ હોવા ઉપરાંત પાછલા ક્રમમાં આવી આક્રમક બેટીંગ કરવા માટે જાણીતા હતા. આ ખેલાડી એકદિવસીય ક્રિકેટ સ્પર્ધા તેમ જ પાંચ દિવસની ટેસ્ટ ક્રિકેટ સ્પર્ધામાં બોલિંગ અને બેટિંગ એમ બંને ક્ષેત્રે ઘણીવાર પોતાની કાબેલિયત પુરવાર કરી ચુક્યા છે.
તેઓ વિશ્વકપ ૧૯૮૩માં કપિલ દેવના સુકાનીપણા હેઠળ વિજયી બનેલી ભારતીય ટીમના એક સદસ્ય હતા.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી: ખેલાડી શ્રેણી:ક્રિકેટર શ્રેણી:રમત શ્રેણી:ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી
મોહિન્દર અમરનાથ
મોહિન્દર અમરનાથ ભારત દેશનો આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ રમતા ખેલાડી છે, કે જે હાલ રમતમાંથી નિવૃત્ત થઇ ચુક્યા છે. તેઓ સારા બેટધર હોવા ઉપરાંત અસરકારક ગેંદબાજી પણ કરી જાણતા હતા. આ ખેલાડી એકદિવસીય ક્રિકેટ સ્પર્ધા તેમ જ પાંચ દિવસની ટેસ્ટ ક્રિકેટ સ્પર્ધામાં બોલિંગ અને બેટિંગ એમ બંને ક્ષેત્રે ઘણીવાર પોતાની કાબેલિયત પુરવાર કરી ચુક્યા છે.
તેઓ વિશ્વકપ ૧૯૮૩માં કપિલ દેવના સુકાનીપણા હેઠળ વિજયી બનેલી ભારતીય ટીમના એક સદસ્ય હતા.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:ખેલાડી શ્રેણી:રમત શ્રેણી:ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી
અંજલિ ખાંડવાળા શ્રેષ્ઠ પ્રથમ વાર્તાસંગ્રહ પારિતોષિક
અંજલિ ખાંડવાળા શ્રેષ્ઠ પ્રથમ વાર્તાસંગ્રહ પારિતોષિક એ ગુજરાત વિશ્વકોશ ટ્રસ્ટ અને ખાંડવાળા ક્રિયેટિવ ફાઉન્ડેશનના સંયુક્ત ઉપક્રમે નવા વાર્તાકારોને તેમના પ્રથમ વાર્તાસંગ્રહ માટે દર બે વર્ષે અપાતું પારિતોષિક છે. અંજલિ ખાંડવાળાની સ્મૃતિમાં અપાતા આ પારિતોષિકની શરૂઆત ખાંડવાળા ક્રિયેટિવ ફાઉન્ડેશન દ્વારા કરવામાં આવી હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતના પુરસ્કારો
બસ્તી જિલ્લો
બસ્તી જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા સૌથી મોટા એવા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૭૫ (પંચોતેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. બસ્તી જિલ્લાનું મુખ્યાલય બસ્તીમાં છે.
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશના જિલ્લાઓ
કચ
કચ (कच) એક પ્રાચીન ઋષિ અને હિન્દુ પૌરાણિક કથાઓમાં બૃહસ્પતિના પુત્ર હતા. કચની કથા મહાભારત, મત્સ્ય પુરાણ અને અગ્નિ પુરાણમાં ઉલ્લેખિત છે. તેઓ સંજીવની મંત્ર (મૃતકોને જીવંત કરવા માટેનો મંત્ર) શીખવા માટે જાણીતા હતા, પરંતુ શુક્રાચાર્યની પુત્રી દેવયાનીના ક્રોધ અને શાપને કારણે ઘણા મૃત દેવોને સજીવન કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા હતા.
શુક્રાચાર્યના શિષ્ય તરીકે
કચને તેમના પિતા બૃહસ્પતિએ અસુરોના ગુરુ શુક્રાચાર્ય પાસેથી મૃત સંજીવની મંત્રનું રહસ્ય જાણવા માટે મોકલવામાં આવ્યા. દેવો જો આ રહસ્ય પામી લે તો તેઓ લગભગ હારેલું યુદ્ધ જીતી શકે તેમ હતા. શુક્રચાર્યને પ્રભાવિત કરવા માટે બૃહસ્પતિએ તેમને પ્રથમ દેવયાનીને પ્રભાવિત કરવાની સલાહ આપી, જે તેમની પુત્રીને ખૂબ જ પ્રિય હતા. કચા તેમની સલાહને અનુસરે છે અને તેમની જાણ વગર જ દેવયાની તેમના પ્રેમમાં પડે છે.
આ દરમિયાન, અસુરો કચને મારી નાખવા માંગે છે, કારણ કે જો તે મંત્ર શીખે તો તે ખતરનાક બની શકે તેમ હતું. દર વખતે જ્યારે તેઓ કચને મારી નાખે ત્યારે, દેવયાનીના આગ્રહથી શુક્રાચાર્ય તેમને પોતાના મંત્રથી પુનર્જીવિત કરે છે. છેવટે અસુરોએ તેમને મારી નાખ્યા, તેમનું શરીર સળગાવી દીધું અને તેમના અવશેષોને મદિરા સાથે ભેળવી દીધા. શુક્રાચાર્યને તેમની શક્તિ વડે આ હકીકતની ખબર પડે છે અને તેઓ અસુરોના દરબારમાં ધસી જાય છે અને તમામ મદિરા પી લે છે. પછી તેઓ કચને ફરી જીવંત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, જે હવે તેમના પેટમાં હતો. તે કચને મંત્ર શીખવે છે અને તેને બહાર આવવા કહે છે. કચ તેમના ગુરુનું પેટ ફાડીને બહાર આવે છે અને મંત્રની મદદથી તેમનો જીવ પાછો લાવે છે.
જ્યારે કચ દેવલોકમાં પાછા ફરવાની તૈયારી શરૂ કરે છે ત્યારે દેવયાની તેમના પ્રત્યેનો પ્રેમ વ્યક્ત કરે છે અને તેની સાથે લગ્ન કરવાનું કહે છે. કચ તેને કહે છે કે તે તેના માટે એક બહેન સમાન છે, કારણ કે તે તેના પિતા સમાન ગુરુ ની પુત્રી હતી. દેવયાની ગુસ્સે થાય છે અને તેને શ્રાપ આપે છે કે સંજીવની મંત્રની સૌથી વધુ જરૂર હોય તે ક્ષણે તે યાદ નહી આવે.
દેવો અને અસુરો વચ્ચેની ભીષણ લડાઈ દરમિયાન, કચે મૃત્યુ પામેલા સંજીવની મંત્રનો ઉપયોગ કરવાનું નક્કી કર્યું જેથી તમામ મૃત દેવોને જીવંત કરી શકાય, પરંતુ આ ક્ષણ દરમિયાન, દેવયાનીનો શ્રાપ સક્રિય થઈ ગયો અને તેના કારણે તેમને મંત્ર યાદ ન રહ્યો. તેથી, અસુરો દેવ અને અસુરો વચ્ચેના યુદ્ધમાં અગ્રેસર રહ્યા.
નોંધો
શ્રેણી:ઋષિઓ
અરવિંદ વેગડા
અરવિંદ વેગડા ગુજરાતી લોકગીતોના ભારતીય ગાયક છે.
પ્રારંભિક જીવન
તેમનો જન્મ અમદાવાદ માં ૫ ઓક્ટોબર ૧૯૭૪ના રોજ થયો હતો. તેમણે શાળાનું શિક્ષણ વિદ્યાનગર હાઇસ્કૂલથી અને ઉચ્ચ શિક્ષણ નવગુજરાત કોલેજથી પૂર્ણ કર્યું.
કારકિર્દી
ભાઈ ભાઈ ગીતથી તેઓ જાણીતા બન્યા. તેમનું ભલા મોરી રામા આલ્બમ સહિત કુલ પાંચ લાખથી વધુ આલ્બમ વેચાયા છે. તેઓને ૨૦૧૨માં ભારતીય જનતા પાર્ટી દ્વારા ગુજરાત વિધાનસભાની ચુંટણી માટે પ્રચાર અભિયાનમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા. ૨૦૧૫માં તેમણે રિયાલીટી શો, બીગ બોસ ૯, માં ભાગ લીધો હતો.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:ગાયક શ્રેણી:સંગીતકાર શ્રેણી:૧૯૭૪માં જન્મ
જશોદાબેન
thumb
જશોદાબેન નરેન્દ્રભાઈ મોદી (જન્મ ૧૯૫૨) એ ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ના પત્ની છે. તેમના લગ્ન બાળ વયમાં વડનગરમાં તેમના કુટુંબીઓ દ્વારા કરાવાયા હતા. ઈ.સ. ૧૯૬૮માં જ્યારે નરેન્દ્ર મોદી ૧૮ વર્ષના હતા ત્યારે તેમના લગ્ન થયા હતા તે સમયે જશોદાબેન ૧૬ વર્ષના હતા. લગ્ન બાદ અમુક સમયમાં જ નરેન્દ્રભાઈએ જશોદાબેન સાથે રહેવાનું છોડી દીધું અને તેઓ સંન્યાસ અંગીકાર કરવા ૩ વર્ષ સુધી ભ્રમણ કર્યું, તેમના કાકા સાથે ધંધાર્થે જોડાયા અને ત્યારબાદ સમાજ જીવનની શરૂઆત કરી. ૨૦૧૪ના પ્રચાર કાર્ય સુધી તેમણે જશોદાબેન સાથેના લગ્નને સત્તાવાર રીતે સ્વીકાર્યા ન હતા. જશોદાબેન પોતાને નરેન્દ્રભાઈના પત્ની તરીકે જ ઓળખાવે છે. આગળ જતા તેમણે પોતાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો અને શિક્ષિકા તરીકે કારકીર્દી બનાવી.
શિક્ષિકાના કાર્યમાંથી નિવૃત્તિ મેળવી તેઓ પ્રાર્થનામય શાંત જીવન જીવે છે.
પૂર્વ જીવન, લગ્ન, અને વ્યવસાય
જશોદાબેનન્નો જન્મ ૧૯૫૨માં થયો હતો. તેઓ બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમની માતા અવસાન પામ્યા હતા.
નરેન્દ્ર મોદી અને જશોદાબેનના લગ્ન તેમની જ્ઞાતિના રીતિ રિવાજ અનુસાર વડનગરમાં વડીલો દ્વારા કરાવવામાં આવ્યા હતા. લગભગ ૩ કે ૪ વર્ષની વયે તેમનું સગપણ નક્કી થયું હતું. જ્યારે મોદીની ઉંમર ૧૩ વર્ષની હતી ત્યારે તેમના લગ્ન લેવાયા હતા. તે સમયની જ્ઞાતિ પ્રથા અનુસાર દંપત્તિએ ૧૯૬૮માં દાંપત્ય જીવન શરૂ કર્યું જ્યારે મોદી ૧૮ વર્ષના હતા.
લગ્નના અમુક સમય બાદ મોદી તેમની પત્નીથી જુદા પડ્યા અને હિમાલયની કોતરોમાં સંન્યાસ લઈ સાધના કરવા લાગ્યા. અમુક મહિના સુધી જશોદાબેને મોદી કુટુંબ સાથે રહ્યા. લગ્ન પછી તેમણે શાલેય અભ્યાસ ફરી શરૂ કર્યો. બે વર્ષ પછી તેમના પિતાજી પણ મૃત્યુ પામ્યા. તેમણે પોતાનો અભ્યાસ ચાલુ રાખ્યો અને ૧૯૭૨માં માધ્યમિક શાલેય પ્રમાણપત્ર મેળવ્યું.
સૌ સગા વહાલાં આદિના સંપર્કથી ૩ વર્ષ દૂર રહ્યાં પછી મોદી પાછા ફર્યા અને પરિવારનો સંપર્ક કર્યો. તેમણે એકલા અમદાવાદ જઈ પોતાના કાકાની કેન્ટીનમાં કાર્ય કરવાની યોજના બનાવી. મોદીના જવા પહેલા તેમની માતાએ જશોદાબેનના માતા પિતાને કહાવી તેડાવી લીધા. જશોદાબેનના આવ્યા પછી મોદીનો તેમના માતા પિતા સાથે વાદ થયો અને યોજના અનુસાર તેઓ ઘર છોડી કાકા પાસે ચાલ્યા ગયા. લગ્નના ૩ વર્ષના તે કાળમાં જશોદાબેનના મતે તેઓ ત્રણેક મહીના પોતાના પતિ સાથે રહ્યા હતાં. મોદીના ગયા પછી તેમણે પોતાની કારકિર્દી ચાલુ રાખી.
જશોદાબેને આગળ અભ્યાસ કર્યો અને શિક્ષિકા બન્યા. ૧૯૭૮-૧૯૯૦ સુધી તેમણે બનાસકાંઠા જિલ્લા માં પ્રાથમિક શાળામાં શીખવ્યું. ૧૯૯૧માં તેઓ રજોસણા ગામમાં સ્થાયી થયા હતા. તેઓ હાલ નિવૃત્ત જીવન ગાળે છે. મોદી સાથેના સંબંધની વાત કરતા જશોદાબેને જણાવ્યું હતું કે તેઓ ક્યારેય સંપર્કમાં રહ્યાં ન હતા. આજ દિવસ સુધી તેમના તરફથી કોઈ સંપર્ક કરવામાં આવ્યો ન હતો. બાદના એક સાક્ષાત્કારમાં તેમણે કહ્યું હતું કે “૧૯૮૭ સુધી તેઓ મોદી સાથે ‘સામાન્ય’ વાતચીત કરતાં હતાં.” અત્યારે જશોદાબેન તેમના ભાઈ અશોક અને ભાભી સાથે ઉંઝા ખાતે રહે છે. તેઓ સાદું અને પ્રાર્થનામય જીવન જીવે છે. સવારે પાંચ વાગે ઊઠે છે અને મંદિરે જતાં પહેલાં પ્રાર્થના કરે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:૧૯૫૨માં જન્મ શ્રેણી:ભારતીય હિન્દુઓ શ્રેણી:જીવિત લોકો
કૌશમ્બી જિલ્લો
કૌશમ્બી જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા સૌથી મોટા એવા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૭૫ (પંચોતેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. કૌશમ્બી જિલ્લાનું મુખ્ય મથક કૌશમ્બી શહેરમાં આવેલું છે.
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશના જિલ્લાઓ
ગુજ્જુભાઈ - મોસ્ટ વોન્ટેડ (ચલચિત્ર)
ગુજ્જુભાઈ - મોસ્ટ વોન્ટેડ એક ૨૦૧૮ની ઇશાન રાંદેરીયા દ્વારા નિર્દેશિત ભારતીય ગુજરાતી કોમેડી ફિલ્મ છે. આ ગુજ્જુભાઈ ફિલ્મ સિરીઝની બીજી ફિલ્મ  ગુજ્જુભાઈ ધ ગ્રેટ(૨૦૧૫)ની સિક્વલ છે. તેમાં  સિદ્ધાર્થ રાંદેરીયા અને જિમીત ત્રિવેદી મુખ્ય ભૂમિકા ધરાવે છે. આ ફિલ્મ ૨૩ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮ અએ પર પ્રકાશિત થૈ હતી. શ્રેણી:Articles containing Gujarati-language text
નિર્માણ
પેન ઇન્ડિયા પ્રા.લિ.એ ફિલ્મ નિર્માણ કરીને ગુજરાતી સિનેમામાં પ્રવેશ કર્યો.
સિધ્ધાર્થ રેંડેરિયાના પુત્ર ઇશાન રેંડેરિયાએ ફિલ્મ, ફિલ્મની પટકથા(સ્ક્રીનપ્લે) અને ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કર્યું. આ ફિલ્મમાં સિદ્ધાર્થ રેંડેરિયા અને જિમીત ત્રિવેદી પિતા અને પુત્ર તરીકે છે. ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૭ માં અમદાવાદમાં આ ફિલ્મનું શૂટિંગ થયું હતું.. ફિલ્મના કેટલાક ભાગો ભુજ, કચ્છમાં આવેલ ભુજિયા કિલ્લામાં શૉટ થયા હતા..
પ્રકાશન
આ ફિલ્મ શરૂઆતમાં ૧૯ જાન્યુઆરી ૨૦૧૮ના રોજ રજૂ થવાની હતી પરંતુ પદ્માવત અને પૅડ મેન સાથે અથડામણને ટાળવા માટે ૨૩ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮ એ ખસેડવામાં આવી હતી.
આવકાર
પ્રથમ બે સપ્તાહમાં, બૉક્સ ઑફિસ પર ફિલ્મએ ૧૦ કરોડ રૂપિયાની કમાણી કરી હતી.
External links
શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર
કનોજ (તા. લખપત)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના લખપત તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ઇતિહાસ
કનોજનું જૂનું નામ રા કન્નોજ હતું, જે હાલમાં નવાં કનોજથી એક માઇલના અંતરે ખંડિત અવસ્થામાં આવેલું છે.
કિન્નર નદીના ઉત્તર કાંઠે એક માઇલ જેટલાં અંતરે જૂના શહેરના ખંડિત અવશેષો આવેલા છે. આ ખંડેરોમાં જૂનાં કિલ્લા અને શહેરની દિવાલોના અવશેષોનો સમાવેશ થાય છે. આ શહેર મુસ્લિમ આક્રમણખોરો દ્વારા નાશ પામ્યું હતું, પરંતુ ચોક્કસ સમય જાણી શકાયો નથી. રા કનોજના પાંચ માઇલ દક્ષિણ-પશ્ચિમે કાસિમની કબર આવેલી છે, જેણે લોક દંતકથા મુજબ શહેરને કબ્જે કર્યું હતું અને નાશ કર્યો હતો. કાસિમે તેના રાજ્ય ગઝનીના રાજાને મુખિયાની બે દીકરીઓને ઇનામ તરીકે મોકલી હતી. ગઝનીમાં તેમને પૂરતા માન સાથે રાખવામાં આવી હતી, પરંતુ તેમણે કાસિમે તેમની સાથે દુર્વહવ્યાર કર્યો હોવાનું જણાવ્યું હતું. રાજાએ પૂરતી તપાસ વગર કાસિમનો વધ કરવાનો હુકમ આપ્યો અને તેનું માથું ગઝની મોકલવામાં આવ્યું. જ્યારે માથું દર્શાવવામાં આવ્યું ત્યારે આરોપીઓએ તેમના પિતાનો બદલો લેવાનું દર્શાવ્યું હતું અને જણાવ્યું કે કાસિમે તેમની સાથે કોઇ ખરાબ વ્યવહાર નહોતો કર્યો. કાસિમને મળેલી બિનજરૂરી સજાને કારણે તે સંત તરીકે ખ્યાતિ પામ્યો.
આ જગ્યાની નોંધ ૧૯મી સદી સુધી ક્યાંય નહોતી, જ્યાં સુધી કચ્છ રાજ્યના મંત્રી ફતેહ મહંમદે ત્યાં દર વર્ષે જવાનું શરૂ કર્યું. તેમની કબર પર કાસિમની કબર નજીક બાંધવામાં આવેલી. કાસિમની કબર ૩૫ ફીટ લાંબી અને ૫ ફીટ પહોળી છે. તે પથ્થરોથી સિમેન્ટ વગર બનેલી છે. તે શિવ મંદિરની બાજુમાં આવેલી છે અને ત્યાં નાશ:પ્રાય શિવલિંગ આવેલું છે. હવે તે હિંદુ અને મુસ્લિમ વડે કાસમેશ્વર તરીકે પૂજાય છે. મંદિરનો કુંડ પણ હયાત છે. મુસ્લિમો તેને કારા કુંડ કહે છે અને સંતને કારા કાસિમ કહે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:લખપત તાલુકો
આંકોલાળી (તા. ઉના)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર-સોમનાથ જિલ્લા ના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે.
રતી દેવલી (તા. વાંકાનેર)
રતી દેવલી (તા. વાંકાનેર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંકાનેર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રતી દેવલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાંકાનેર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
બિંદુ
આધુનિક ગણિતમાં, અવકાશ ગણના સભ્યને સામાન્ય રીતે બિંદુ કહેવાય છે.
ખાસ કરીને, ભૂમિતિમાં, બિંદુ એ એક પ્રાથમિક સંકલ્પના છે જેના પર ભૂમિતિનો આધાર છે, એટલે કે અગાઉ વ્યાખ્યાયિત ઘટકો વડે બિંદુની વ્યાખ્યા કરી શકાતી નથી. એટલે કે, બિંદુ માત્ર કેટલાક ગુણધર્મો દ્વારા વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે, જેને પૂર્વધારણાઓ કહેવામાં આવે છે, જે તેને સંતોષવા જ જોઈએ. ખાસ કરીને, ભૌમિતિક બિંદુઓને કોઈ લંબાઈ, ક્ષેત્રફળ, ઘનફળ અથવા અન્ય કોઈ પરિમાણીય ગુણધર્મ હોતા નથી. એક સામાન્ય અર્થઘટન એ છે કે બિંદુની વિભાવના એ યુક્લિડિયન અવકાશમાં એક અનન્ય સ્થાનની કલ્પનાને રજૂ કરવા માટે છે.
યુક્લિડિયન ભૂમિતિમાં બિંદુઓ
યુક્લિડિયન ભૂમિતિના માળખામાં ધ્યાનમાં લેવામાં આવતા બિંદુઓ, સૌથી મૂળભૂત ઘટકોમાંના એક છે. યુક્લિડએ મૂળરૂપે બિંદુને "જેનો કોઈ ભાગ નથી" એમ વ્યાખ્યાયિત કર્યા હતા. બે પરિમાણીય યુક્લિડીન ભૂમિતિમાં, બિંદુને સંખ્યાઓની ક્રમયુક્ત જોડી (x, y) વડે રજૂ કરવામાં આવે છે, જ્યાં પરંપરાગત રીતે પ્રથમ સંખ્યા આડી અક્ષ રજૂ કરે છે અને x દ્વારા સૂચિત કરવામાં આવે છે, અને બીજી સંખ્યા ઊભી અક્ષ રજૂ કરે છે અને y દ્વારા સૂચિત કરવામાં આવે છે. આ વિચારને સરળતાથી ત્રિ-પરિમાણીય યુક્લિડિયન અવકાશમાં સામાન્યીકૃત કરવામાં આવે છે, જ્યાં એક બિંદુને ક્રમયુક્ત ત્રિપુટી (x, y, z) દ્વારા રજૂ કરવામાં આવે છે, જેમાં ત્રીજી સંખ્યા ઉંડાઈને રજૂ કરે છે અને z દ્વારા સૂચવવામાં આવે છે. વધુ સામાન્યકરણ n પદવાળી ક્રમયુક્ત ટ્યુપલ દ્વારા રજૂ થાય છે જ્યાં n એ   જેમાં બિંદુ સ્થિત છે તે અવકાશનું પરિમાણ છે.
બિંદુને અને તેને લગતી રચનાઓને વ્યાખ્યાયિત કરવા ઉપરાંત, યુક્લિડે બિંદુઓ વિશે એક મહત્વનો વિચાર પૂર્વધારણા તરીકે રજૂ કર્યો હતો, કે કોઈપણ બે બિંદુઓને સીધી રેખા દ્વારા જોડી શકાય છે. યુક્લિડિયન ભૂમિતિના આધુનિક વિસ્તૃતિકરણ હેઠળ આની સહેલાઇથી પુષ્ટિ થઈ છે, અને તેના આવવાથી લાંબા ગાળાના પરિણામો મળ્યા હતા, જેની મદદથી તે સમયે જાણીતા લગભગ તમામ ભૌમિતિક ખ્યાલોના નિર્માણ કરી શકાયા હતા. જો કે, યુક્લિડની બિંદુઓની પૂર્વધારણાઓ ન તો સંપૂર્ણ હતી કે ન તો નિર્ણાયક, અને તેણે ક્યારેક-ક્યારેક એવા મુદ્દાઓ વિશેની ધારણાઓ ધારણ કરી હતી જે તેની પૂર્વધારણાઓમાંથી સીધા સાબિત નહોતા કરી શકાય, જેમકે રેખા પરના બિંદુઓનો ક્રમ અથવા ચોક્કસ બિંદુઓનું અસ્તિત્વ. આમ છતાં, તેની પ્રણાલિનું આધુનિક વિસ્તરણ આ ધારણાઓને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.
બિંદુનું પરિમાણ
ગણિતમાં પરિમાણોની ઘણી અસમાન વ્યાખ્યાઓ છે. બધી સામાન્ય વ્યાખ્યાઓમાં, બિંદુ 0-પરિમાણીય હોય છે.
સદિશ અવકાશ પરિમાણ
સદિશ અવકાશનું પરિમાણ રેખીય રીતે સ્વતંત્ર ઉપગણનું મહત્તમ કદ છે. એક જ બિંદુ (જે શૂન્ય સદિશ 0 હોવું જોઈએ) ધરાવતા સદિશ અવકાશમાં, કોઈ રેખીય સ્વતંત્ર ઉપગણ નથી. શૂન્ય સદિશ પોતે રેખીય સ્વતંત્ર નથી, કારણ કે એક રેખીય સંયોજન છે જે તેને શૂન્ય બનાવે છે:.
બાહ્ય લિંક્સ
શ્રેણી:ભૂમિતિ
તમાકુની ખળી
તમાકુની ખળી એ એક પ્રકારનું કારખાનુ છે, કે જેમા તમાકુના પાકને ખેતરમાં તૈયાર થયા પછી લાવવામાં આવે છે. તમાકુના પાનને ગુણવત્તા પ્રમાણે છુટાં પાડવાં, સુકવણી કરવી, ડાળખાં તેમ જ દળ (પાવડર) અલગ કરવાં, બજારમાં લઇ જવા માટે તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયાઓ કરવામાં આવે છે. વર્તમાન સમયમાં કેટલીક જગ્યાઓ પર આધુનિક યંત્રોની મદદથી પણ તમાકુનાં પાંદડા પર પ્રોસેસિન્ગ કરવામાં આવે છે.
શ્રેણી:ખેતી આધારીત વેપારધંધાઓ
લાઓસનો રાષ્ટ્રધ્વજ
લાઓસનો રાષ્ટ્રધ્વજ ડિસેમ્બર ૨, ૧૯૭૫ના રોજ સ્વીકારવામાં આવ્યો હતો. ધ્વજને આ પહેલાં ૧૯૪૫-૪૬માં ટૂંક સમય માટે લાઓસ ઈસ્સારા સરકારે અપનાવ્યો હતો.
લાક્ષણિકતા અને પ્રતિનિધિત્વ
ધ્વજમાં ત્રણ આડા પટ્ટા છે, તેમાં મધ્યમાં ભૂરો પટ્ટો અને ઉપર અને નીચે લાલ પટ્ટા છે. મધ્યમાં સફેદ વર્તુળ છે જેનો વ્યાસ ભૂરા પટ્ટાની પહોળાઈ કરતાં ૦.૮ ગણો છે. તેનો આકાર ૨:૩ નો છે. લાઓસમાં લોકશાહી આવ્યા બાદ આ ધ્વજ અપનાવાયો. હાલના સામ્યવાદી દેશોમાં આ એકમાત્ર રાષ્ટ્રધ્વજ છે જેમાં પાંચ ખૂણાવાળો સિતારો નથી.
કેન્દ્રનું સફેદ વર્તુળ લાઓસના સામ્યવાદી શાસકપક્ષના નેતૃત્વ હેઠળ પ્રજાની એકતા અને દેશના ઉજ્જવળ ભવિષ્યનું સૂચક છે. તે મેકોંગ નદી પર પૂનમ ના ચંદ્ર નો પણ સૂચક ગણવામાં આવે છે. લાલ રંગ આઝાદીની લડાઈમાં વહેલા રક્તનું સૂચક છે. ભૂરો રંગ સુખાકારીનો સૂચક છે.
સરખામણી
કમ્બોડીયાનો રાષ્ટ્રધ્વજ
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:રાષ્ટ્રધ્વજો
કોરોનાવાયરસ
કોરોનાવાયરસ એ વિષાણુઓનું એક જૂથ છે જે સસ્તન પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓમાં રોગો ઉત્પન્ન કરે છે. મનુષ્યમાં કોરોનાવાયરસને કારણે શ્વસન માર્ગમાં ચેપ લાગે છે જે ઘણી વાર હળવો હોઈ શકે છે. અમુક કિસ્સાઓમાં તે સામાન્ય શરદી જેવો લાગે છે. અન્ય સંભવિત કારણોની સાથે (મુખ્યત્વે રાયનોવાયરસ) અમુક વાર આ ચેપ ઘાતક હોઈ શકે છે, જેમ કે સાર્સ, મર્સ અને કોવિડ-૧૯. મનુષ્ય સિવાય અન્ય જાતિઓમાં આ વાયરસના ચેપના લક્ષણો અલગઅલગ હોય છે, દા.ત. મરઘીમાં એના કારણે ઉપલા શ્વસન માર્ગનો રોગ થાય છે, જ્યારે ગાય અને ભુંડમાં જાનવરને ઝાડા થાય છે. માણસમાં કોરોનાવાયરસનો ચેપ ફેલાતો અટકાવવા અથવા તેની સારવાર માટે હજી કોઈ રસી કે એન્ટિવાયરલ દવાઓ બની નથી.
સંદર્ભો
શ્રેણી:કોરોનાવાયરસ
કનેર (તા. લખપત)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના લખપત તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:લખપત તાલુકો
શ્રાવસ્તી જિલ્લો
શ્રાવસ્તી જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા સૌથી મોટા એવા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૭૫ (પંચોતેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. શ્રાવસ્તી જિલ્લાનું મુખ્યાલય શ્રાવસ્તીમાં છે.
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશના જિલ્લાઓ
કલ્કિ
કલ્કિ, જે નકળંક નામથી પણ ઓળખાય છે, ભગવાન વિષ્ણુનો હવે પછી થનાર અવતાર મનાય છે. પુરાણકથાઓ અનુસાર કલિયુગમાં પાપ તથા અત્યાચાર હદ ઉપરાંત વધી જવાથી, જગતમાંથી દુષ્ટોના સંહાર માટે કલ્કિ અવતાર પ્રગટ થશે. ભગવાન કલ્કિનું વાહન દેવદત્ત નામનો અશ્વ અને શસ્ત્ર તલવાર હશે. હિન્દુ ધર્મ મુજબ આ અવતાર દશમો અને છેલ્લો અવતાર થશે.
કલ્કિ અવતારની માન્યતા માત્ર હિન્દુ ધર્મમાં જ નહીં પણ બૌદ્ધ અને શીખ ધર્મના અનુયાયીઓમાં પણ જોવા મળે છે.
ગ્રંથસૂચિ
શ્રેણી:હિંદુ દેવતા શ્રેણી:વિષ્ણુના દશાવતાર
શીખ લાઇટ્ ઇન્ફન્ટ્રી
શીખ લાઇટ્ ઇન્ફન્ટ્રી ભારતીય ભૂમિસેનાની એક પાયદળ રેજિમેન્ટ છે, જે અગાઉ મઝહબી અને રામદાસીઆ શીખ રેજિમેન્ટ નામે ઓળખાતી હતી. ૧૯૪૪માં તેને હાલનું નામ આપવામાં આવ્યું. અગાઉ તે ૨૩મી, ૩૨મી અને ૩૪મી શીખ પાયૉનિયર તરીકે વર્ગીકૃત હતી. શીખ લાઇટ્ ઇન્ફન્ટ્રી તેના હુલામણા નામ શીખ લાઇ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. ૧૯૪૧માં જ્યારે મઝહબી અને રામદાસીઆ કંપનીઓને વિલિન કરવામાં આવી ત્યારે મઝહબી શીખ પલટણના રંગ, પરંપરાઓ અને યુદ્ધ સન્માનો તેને મળ્યાં.
શીખ લાઇ મઝહબી શીખ સૈનિકોને ભરતી કરવા માટે પ્રખ્યાત છે અને તે સૈનિકો યુદ્ધ મેદાનમાં અપ્રતિમ સાહસ અને મક્કમતા માટે પ્રખ્યાત છે. બ્રિટિશ કાળમાં લગભગ સો વર્ષ સુધી રેજિમેન્ટ સેવામાં રહી છે અને ભારત તેમજ વિદેશમાં નિયુક્તિ પામી અને તત્કાલીન સત્તાધીશોની નમકહલાલી સાબિત કરી છે. હાલમાં, રેજિમેન્ટના પ્રાથમિક કાર્યક્ષેત્ર પાયદળ ઉપરાંત ખાસ કાર્યો પણ સોંપાયા છે. રેજિમેન્ટની ૯મી પલટણ સમુદ્ર પરથી જમીન પર હુમલો કરવા માટે સક્ષમ છે અને ૧૧મી પલટણને લોખંડી પંજાનું બિરુદ મળ્યું છે. રેજિમેન્ટ પરંપરાગત લડાઈથી લઈ અને સિઆચીન હિમનદી સુધીના કાર્યક્ષેત્રમાં કામ કરી ચુકી છે. રેજિમેન્ટનું સૂત્ર 'દેગ તેઘ ફત્તેહ' શીખ સંપ્રદાયના દસમા ગુરુ, ગુરુ ગોવિંદ સિંઘ સાથે સંકળાયેલું છે અને મઝહબી શીખો ગુરુ ગોવિંદ સિંઘ સાથે ખૂબ નજીકથી જોડાયેલા છે. રેજિમેન્ટનું ચિહ્ન ચક્રમ અને તેના ઉપર કિરપાણ છે. ભૂતપૂર્વ સેનાધ્યક્ષ જનરલ બિક્રમ સિંઘ, શીખ લાઇ રેજિમેન્ટમાં અફસર હતા.
ઈતિહાસ
રેજિમેન્ટ ભારતીય સૈન્યની સૌથી જૂની રેજિમેન્ટમાંની એક છે. તેનો ઉદ્ભવ ૧૯મી સદીના મધ્યમાં છે જ્યારે સૌપ્રથમ મઝહબી શીખ સૈનિકો બ્રિટિશ ભારતીય સૈન્યમાં ભરતી થયા. ૧૮૫૦માં સૌપ્રથમ મઝહબી શીખોની સેના નામે સૈનિક ટુકડી રચવામાં આવી. અંગ્રેજ-શીખ યુદ્ધ દરમિયાન અંગ્રેજોએ શીખોની લડવાની ક્ષમતા આંકી લીધી હતી. અડગ અને સાતત્ય ભરેલો પ્રતિકાર અને એકદમ સાદગી જાળવવાની તેમની ક્ષમતાથી અંગ્રેજો પ્રભાવિત થયા. મહારાજા રણજિત સિંઘ પણ આ જ બાબતોથી પ્રેરિત હતા અને માટે જ તેમણે ખાલસા સૈન્યમાં મઝહબી શીખોને મોટા પ્રમાણમાં ભરતી કર્યા હતા. જોકે તેઓ મઝહબી શીખોનું અલગ સૈન્ય રચવાથી ડરતા હતા અને માટે જ તેમણે મઝહબી કંપનીઓને વિવિધ પલટણો સાથે જોડી દીધા હતા.
૧૮૫૭ના વિપ્લવ બાદ અંગ્રેજોએ બંગાલ સેનાની રેજિમેન્ટને સ્થાને પંજાબીઓને ભરતી કર્યા. પરંતુ તેમની વફાદારી પર અંગ્રેજોએ બહુ ચિવટપૂર્વક કામ કરવું પડતું હતું. અંગ્રેજોએ ઘણી ભૂલો કરી અને શરૂઆતમાં શીખો માટે દાઢી અને લાંબા વાળનું મહત્ત્વ સમજવામાં જ નિષ્ફળ રહ્યા. પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધમાં સારું પ્રદર્શન કરવા છતાં આર્થિક કારણોને લીધે ૧૯૩૩માં તેમને વિખેરી નાખવામાં આવ્યા. આ સમુદાય માટે ઘણું આઘાતજનક હતું. જોકે, બીજા વિશ્વયુદ્ધ સમયે તેમને ફરીથી સૈનામાં સામેલ કરવામાં આવ્યા. બર્માનું યુદ્ધ સંપૂર્ણપણે ભારતીય સેનાનું યુદ્ધ હતું. અનુભવ રહિત અને નવી શીખ લાઇ રેજિમેન્ટને અહીં નિયુક્તિ મળી અને તેમણે પ્રથમ યુદ્ધ સન્માન અહી જીત્યું અને યુદ્ધ સ્વાદ પણ અહીં જ મેળવ્યો. ત્યારે મોટાભાગના સૈનિકો મઝહબી અને રામદાસીઆ શીખો જ હતા.
થાળી
થાળી એટલે આમ તો જમવાનું ચપટું ગોળાકાર પાત્ર પણ આ નામે ભારતીય રાજસી ભોજનને પણ અપાય છે. થાળી એ વિવિધ વાનગીઓનો સમુહ છે, જેને નાની નાની વાટકીઓ કે કટોરીમાં ગોળાકાર થાળીમાં પીરસવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે થાળીમાં ભાત, દાળ, શાક, રોટલી કે ચપાતી, પાપડ, દહીં, ચટણી કે અથાણાં, અને  તેની ઉપર મિઠાઈ. આમાં ભરતીય ભૌગોલોક સ્થાન અનુસાર પીરસાતા પદાર્થોમાં ફરક પડે છે. હોટેલોમાં આ આમીષ અને નિરામીષ બન્ને રૂપે મળે છે. કેરળમાં આ પ્રકારના ભોજનનને સાદ્યા કહે છે. જેમાં આધારભૂત વાનગી ભાત હોય છે, જેની સાથે વિવિધ રસ્સા વાળા પદાર્થ ખવાય છે. સ્થાનીય પ્રદેશ અનુસાર વ્યંજનો થાળીમાં ઉમેરાતા જાય છે.
શીખ લાઇટ્ ઇન્ફન્ટ્રી
ઈતિહાસ
ભારતીય ભૂમિસેનામાં શીખ લાઇ અને શીખ રેજિમેન્ટ એમ બે એક જ પ્રકારની રેજિમેન્ટ જેમાં શીખોને ભરતી કરવામાં આવે છે. બંનેમાં ૧૮ પલટણો છે એમ કુલ ૩૬ પલટણો ભારતીય સેનાની ૩૦૦+ પલટણોના આશરે ૧૦% છે. left|thumb|300x300px|ગણતંત્ર દિવસની પરેડ દરમિયાન શીખ લાઇના સૈનિકો
થાળી
અમુક હોટેલોમાં પીરસાતી થાળીઓમાં પીરસાતી વાનગીના પ્રમાણ પર કોઈ પ્રતિબંધ નથી હોતો. આવી થાળીઓ 'અનલિમીટેડ થાળી' તરીકે પ્રખ્યાત છે. અમુક સ્થળે આ થાળીઓનો અર્થ થાય છે, અમુક ખાસ વ્યંજન છોડીને (દા.ત. મિઠાઈ, દહીંવડા) બાકી અન્ય વસ્તુઓ અનલિમિટેડ હોય છે.
શીખ લાઇટ્ ઇન્ફન્ટ્રી
ઉદ્ભવ
thumb|ભારતીય સૈનિક જૂન ૧૮૫૭માં પંજાબ અને આસપાસના વિસ્તારમાંથી મઝહબી શીખોને શીખ પાયોનિયરમાં ભરતી કરવામાં આવ્યા. સપ્ટેમ્બર ૧૫, ૧૮૫૭ના રોજ લાહોર ખાતે ૧૫મી પલટણ ઉભી કરવામાં આવી. અનેક ફેરફારો બાદ ૧૯૦૮માં આ રેજિમેન્ટ ૨૩મી શીખ પાયોનિયર તરીકે ઓળખાઈ. આનાથી પ્રભાવિત થઈ અને ૩૨મી તેમજ ૩૪મી શીખ પાયોનિયર ઉભી કરવામાં આવી.
પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ
પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન ત્રણે રેજિમેન્ટ જે માત્ર એક જ પલટણ ધરાવતી હતી તેનું કદ વધારી અને દરેકમાં ત્રણ પલટણ કરવામાં આવી. તે ઇજિપ્ત, યુરોપ, પેલેસ્ટાઈન અને મેસોપોટેમિયા ખાતે નિયુક્ત કરવામાં આવી. ૧૯૧૯માં યુદ્ધવિરામ સમયે કુલ ૧૦ પલટણ હતી જેમાં એક તાલીમી પલટણ પણ સામેલ હતી.
થાળી
ઉત્તર ભારત અને વાયવ્ય પ્રાંતમાં ખાસ વ્યવસ્થા હોય છે, જેમાં માત્ર રોટલી શાક સાથે પીરસાય છે. જેને ઢાબા પણ કહે છે.
શીખ લાઇટ્ ઇન્ફન્ટ્રી
વિસર્જન
૭૫ વર્ષની ઉત્કૃષ્ટ સેવા બાદ ફેબ્રુઆરી ૧૦, ૧૯૩૩ના રોજ ત્રણે રેજિમેન્ટનું વિસર્જન કરી નાખવામાં આવ્યું. ડિસેમ્બર ૮, ૧૯૩૨ના રોજ વિદાય પરેડનું આયોજન સિયાલકોટ ખાતે રાખવામાં આવ્યું. આ એક આર્થિક નિર્ણય હતો.
દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધ
આઠ વર્ષ બાદ રેજિમેન્ટને ફરી ઉભી કરવામાં આવી. ઓક્ટોબર ૧, ૧૯૪૧ના રોજ જલંધર ખાતે પ્રથમ અને બાદમાં ૧૯૪૨માં બીજી અને ત્રીજી પલટણ અનુક્રમે પેશાવર અને સિયાલકોટ ખાતે ઉભી કરવામાં આવી.
થાળી
શ્રેણી:ભારતીય સંસ્કૃતિ શ્રેણી:ભોજન
શીખ લાઇટ્ ઇન્ફન્ટ્રી
દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધ
તેને નામ મઝહબી અને રામદાસીઆ શીખ એવું નામ આપવામાં આવ્યું. જોકે જનરલ ક્લાઉડ ઔકિનલેકને આ નામ ઉત્સાહપ્રેરક ન લાગતાં તેમણે બદલવા માટે આદેશ કર્યો. જૂન ૨૩, ૧૯૪૪ના રોજ શીખ લાઇટ્ ઇન્ફન્ટ્રી નામ આપવામાં આવ્યું.
નવી ઉભી કરાયેલી પલટણ તુરંત જ બર્માના મોરચે યુદ્ધમાં જોડાઈ. આઠ મહિનાની લડાઈ અને અનેક યુદ્ધ સન્માનો બાદ યુદ્ધવિરામ ઘોષિત થયો.
યુદ્ધ બાદ
હાલમાં રેજિમેન્ટ ૧૮ પલટણ ધરાવે છે અને તે ત્વરિત નિયુક્તિ અને હુમલા માટે સક્ષમ છે. આઝાદી પછી વધુ ૧૬ પલટણો ઉભી કરવામાં આવી. શરૂઆતમાં જાટ રેજિમેન્ટ મુખ્યાલય ખાતે જ તાલીમ કેન્દ્ર સ્થપાયું હતું જે બાદમાં સ્વતંત્ર કરાયું અને લાહોર ખાતે ખસેડાયું. કાળક્રમે તે ફિરોઝપુર અને બાદમાં સપ્ટેમ્બર ૧૯૫૧માં મેરઠ ખાતે પંજાબ રેજિમેન્ટ સાથે જોડવામાં આવ્યું. ૧૧ વર્ષ બાદ તેને અલગ કરાયું અને ૧૯૭૬માં ફતેહગઢ, ઉત્તર પ્રદેશ સ્થાપવામાં આવ્યું.
૧૯૬૧ના ગોઆના અભિયાન દરમિયાન રેજિમેન્ટની ૨જી પલટણે ૫૦મી પેરા બ્રિગેડને આધાર આપ્યો. પશ્ચિમી હુમલાનો મુખ્ય ભાગ પલટણે ભજવ્યો હતો. તે સુરંગક્ષેત્ર, રસ્તાના અવરોધો અને ચાર નદીઓને ઝપાટાભેર ઓળંગી અને પણજી પહોંચવામાં પ્રથમ હતી.
૧૯૬૫નું ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ અને તેની બાદની કાર્યવાહી
સપ્ટેમ્બર ૫/૬ ૧૯૬૫ની રાતમાં જમ્મુ-સિયાલકોટ ધુરીના કુન્દનપુર પર ૧લી શીખ લાઇ ડિવિઝન સ્તરના હુમલાનું સુકાન સંભાળી રહી હતી. આ હુમલાએ દુશ્મનને આશ્ચર્યમાં મૂકી દીધા અને પલટણે પ્રભાત સમયે કુન્દનપુર પર હુમલો કરી અને તેના પર કબ્જો મેળવી લીધો. પલટણે તેના યુવા કંપની કમાંડરોના માર્ગદર્શન હેઠળ કબ્જો મેળવી લીધો અને અનેક જીપ પર ગોઠવેલ રિકોઇલ વિનાની ગન તેમજ મધ્યમ મશીનગન કબ્જે કરી. કેપ્ટન વીપી સિંઘને વીર ચક્ર એનાયત કરાયું. આ ઉપરાંત ત્રણ સેના મેડલ અને સાત સન્માનીય ઉલ્લેખ મળ્યા.
સપ્ટેમ્બર ૨૮, ૧૯૬૫ના રોજ ૬ઠી શીખ લાઇને જમ્મુ અને કાશ્મીરના કાલીધાર ખાતે બે મહત્ત્વપૂર્ણ પહાડ પર કબ્જો કરવાનું કાર્ય સોંપાયું જેના પર પાકિસ્તાની સેનાનો કબ્જો હતો. ભારે તોપમારા અને ત્રણ વખત વળતા હુમલા વચ્ચે પલટણે બન્ને પહાડોને કબ્જે કર્યા. મોટા પ્રમાણમાં ખુવારી થવાને કારણે પલટણે એક પહાડ પરથી હટવું પડ્યું પરંતુ આ દરમિયાન પલટણે દુશ્મનને આગળ વધતા રોકી દીધા હતા અને પરિસ્થિતિને કાબુમાં લીધી હતી.
૧૯૬૫માં પાંચમી શીખ લાઇ જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં એક ચોકી સંભાળી રહી હતી. પાકિસ્તાની સેનાએ મેંઢર વિસ્તારમાં "ઓપી હિલ" નામની ટેકરીઓની શૃંખલા પર કબ્જો કરી લીધો હતો. તેનાથી મેંઢર બાલનોઇ માર્ગ પર નિશાન સાધી શકાતું હતું અને તેને કારણે તે ક્ષેત્રમાં બાલનોઇ ખાતે રહેલ પલટણનું મુખ્યાલય અને પલટણ બંને વિખુટા પડી ગયા હતા. દુશ્મનને હટાવવાના પ્રાથમિક પ્રયાસો નિષ્ફળ ગયા બાદ પાંચમી શીખ લાઈને આ હુમલા માટે પસંદ કરવામાં આવી અને મેંઢર ક્ષેત્ર ખાતે ખસેડવામાં આવી. પલટણ નવી હતી અને તેના કંપની કમાન્ડર પણ યુવાન હતા, માત્ર એક જ કંપની કમાન્ડરે ત્રણ વર્ષથી વધુ સેવા આપી હતી. પલટણના કમાન્ડરે પોતે હુમલાનું નેતૃત્વ સંભાળ્યું. ૨ નવેમ્બર ૧૯૬૫ના રોજ હુમલો કરવામાં આવ્યો અને પલટણે વિસ્તારમાં કબ્જો કરી લીધો. દુશ્મનને આશ્ચર્યમાં પડેલો જોઈ અને પલટણના કમાન્ડરે આગળ વધવા આદેશ આપ્યો અને મોકાનો પૂરો ફાયદો ઉઠાવવા જણાવ્યું. આખી રાતમાં ચાર હુમલા કરવામાં આવ્યા અને વિસ્તારનું સૌથી ઉચું શિખર પણ કબ્જે કરાયું. આ સમગ્ર કાર્યવાહી માટે લેફ્ટ કર્નલ સંત સિંઘને મહાવીર ચક્ર એનાયત કરાયું. આ ઉપરાંત નાયક દર્શન સિંઘને મરણોપરાંત મહાવીર ચક્ર અપાયું. એક મરણોપરાંત વીર ચક્ર, ચાર સેના મેડલ જેમાં બે મરણોપરાંત અને પાંચ પ્રશસ્તિ પત્ર અપાયા.
છઠ્ઠી શીખ લાઇ છામ્બ વિસ્તારમાં તૈનાત હતી. પલટણે દુશ્મનના ઘૂસણખોરીના તમામ પ્રયાશો નિષ્ફળ બનાવ્યા. ૧૫ ઓગષ્ટ ૧૯૬૫ના દિવસે પલટણે મોટા પ્રમાણમાં ખુવારી, સંદેશા વ્યવહાર વિના અને ભારે તોપમારા વચ્ચે પણ ફરજ બજાવી. આ કાર્યવાહીને કારણે ૧૯૧મા બ્રિગેડને હુમલાની તૈયારી કરવા સમય આપ્યો અને તેણે ૧૫-૧૭ ઓગષ્ટ વચ્ચે હુમલા કરી અને અગાઉ ખાલી છોડાયેલી ચોકીઓ કબ્જે કરી. ૬ઠી શીખ (વધારામાં ૩જી મહાર રેજિમેન્ટની એક કંપની અને ૨૦ લાન્સરની 'સી' સ્ક્વોડ્રન પણ હતી) લાઇને માઇરા અને નાથાન ચોકી કબ્જે કરવા આદેશ મળ્યો અને ૧૭ ઓગષ્ટના રોજ બંને ચોકી કબ્જે કરાઈ. સપ્ટેમ્બર ૦૧, ૧૯૬૫ની મધ્યરાત્રિ સુધી ભીષણ તોપમારા અને પાકિસ્તાની વાયુસેનાના હુમલા સામે અડગ રહી અને ચોકીઓ કબ્જામાં રાખી. પરંતુ ત્યાર સુધી મદદ પહોંચાડવા અસમર્થ રહેવાને કારણે અને ૧૯૧મી પાયદળ બ્રિગેડના આદેશથી બંને ચોકીઓ પરથી પીછેહઠ કરવામાં આવી. પલટણ સમગ્ર પીછેહઠ દરમિયાન દુશ્મનો સાથે લડતી લડતી આવી અને તેમણે ફરજ પોતાના સામર્થ્ય કરતાં આગળ જઈને બજાવી.
કાળીધાર ટ્રિગ પોઇન્ટ ૩૭૭૬ પર આખરી હુમલા અને સમગ્ર વિસ્તારમાંથી પાકિસ્તાની ઘૂસણખોરોને દૂર કરવા માટે કાર્યવાહી શરૂ કરાઈ જે ઓક્ટોબર ૫ ના રોજ મધ્યાહ્ન સમયે સંપન્ન થઈ. સમગ્ર કાર્યવાહી માટે એક મહાવીર ચક્ર, બે વીર ચક્ર અને ચાર સેના મેડલ અપાયા.
આઈપીકેએફ અને શ્રીલંકા
૧૩મી શીખ લાઇને જાફના વિશ્વવિદ્યાલય ખાતે સ્થિત તમિળ ઉગ્રવાદીઓનું મુખ્યાલય કબ્જે કરવા આદેશ અપાયો. સાથે ૧૦મી પેરાશુટ રેજિમેન્ટ ની ડેલ્ટા કંપનીને પણ જોડવામાં આવી. હેલિકોપ્ટર વડે કાર્યવાહી સ્થળ પર સૌપ્રથમ પેરા કંપની પહોંચડવામાં આવી જેમને મશીનગન ફાયરનો સામનો કરવો પડ્યો. આ સમગ્ર કાર્યવાહી શરૂ થયા પહેલાં જ તમિળ ઉગ્રવાદીઓએ વાયરલેસ પર માહિતી જાણી લીધી હતી અને તે પ્રમાણે તૈયારી કરી હતી. પાંચ માંથી ત્રણ હેલિકોપ્ટર નુક્શાનગ્રસ્ત થવાથી વધુ હેલિકોપ્ટરના ઉડવા પર પ્રતિબંધ મૂકાયો. પલટણના બાકી રહેલા સૈનિકોને વાહનો દ્વારા વિશ્વવિદ્યાલય સુધી પહોંચવા આદેશ અપાયો જ્યાં હેલિકોપ્ટર દ્વારા ઉતારેલા સૈનિકો લડી રહ્યા હતા. તમામ સંદેશ વ્યવહાર કપાયા પહેલાં મેજર બિરેન્દ્ર સિંઘનો આખરી સંદેશ હતો કે "ચિંતા ન કરો, અમે અડગ રહીશું..." ૬ પેરાકમાન્ડો સહિત તમામ ૨૯ શીખ લાઇના સૈનિકો શહીદ થયા.
રેજિમેન્ટની પલટણો
thumb|૯મી શીખ લાઇના સૈનિકો, મલાબાર અભ્યાસ ૨૦૦૬ દરમિયાન યુએસએસ બોક્સર જહાજ પર. આ અભ્યાસ ભારત, અમેરિકા અને કેનેડાનો સંયુક્ત અભ્યાસ હતો
રેજિમેન્ટની સંસ્કૃતિ અને પાકૃતિક લક્ષણ
right|thumb|અકાલીઓ. અકાલી નિહાંગ યોદ્ધાઓ માટે ચક્રમ અને કિરપાણ પારંપરિક હથિયાર છે.૧૮મી અને ૧૯મી સદીમાં મઝહબી શીખો તેમાં મોટાભાગે હતા. સૈનિકોની સંસ્કૃતિના આધારે ભરતી કરવાને કારણે, રેજિમેન્ટ માત્ર શીખ સંસ્કૃતિ જ નહિ પરંતુ પંજાબી સંસ્કૃતિ પર પણ ભાર મૂકે છે. રેજિમેન્ટની કાર્યવાહીઓમાં અને દિનચર્યામાં શીખ ધર્મ ખૂબ મોટો ભાગ ભજવે છે. સૈનિકોને રોજ પૂજા કરવા માટે રેજિમેન્ટ પોતાની ગુરુદ્વારા ધરાવે છે. મઝહબી શીખો લાંબા સમયથી સૈનિક તરીકે રહ્યા છે જેની શરૂઆત દસમા શીખ ગુરુ ગોવિંદ સિંઘ અને મહારાજા રણજિત સિંઘની ખાલસા સેનાથી ગણી શકાય.
રંગરૂટ
રેજિમેન્ટમાં રંગરૂટ મઝહબી શીખ અથવા રામદાસીઆ શીખ હોવા જરૂરી છે. પસંદગી માટે મઝહબી શીખોએ પ્રમાણપત્ર આપવું જરૂરી છે.
અફસરની પસંદગીમાં ધર્મ કે પ્રજાતિનો કોઈ અવરોધ નથી. તે કોઈપણ પ્રદેશ કે પ્રજાતિમાંથી આવી શકે છે.
આમળાં
thumb|right|280px| આમળાં, એક સ્વાસ્થ્યવર્ધક ફળ આમળાં એક નાનાં કદનું તથા લીલા રંગ ધરાવતું ફળ છે. આ ફળનો સ્વાદ ખાટો હોય છે. આયુર્વેદમાં આ ફળને અત્યંત સ્વાસ્થ્યવર્ધક માનવામાં આવેલું છે. આમળાં વિટામિન 'સી' મેળવવા માટેનો સર્વોત્તમ અને પ્રાકૃતિક સ્રોત છે. આ ફળમાં વિદ્યમાન વિટામિન 'સી' નષ્ટ થતું નથી. આ ફળ ભારે, રુક્ષ, શીતળ, અમ્લ રસ પ્રધાન, લવણ રસ સિવાયના શેષ પાંચેય રસ ધરાવતું, વિપાક માટે મધુર, રક્તપિત્ત અને પ્રમેહના રોગને હરનારું, અત્યંત ધાતુવર્દ્ધક તથા રસાયણ છે. આ ફળ 'વિટામિન સી'નો સર્વોત્તમ ભંડાર ગણાય છે. આમળાં દાહ, પાંડુરોગ, રક્તપિત્ત, અરુચિ, ત્રિદોષ, દમ, ખાંસી, શ્વાસ રોગ, કબજિયાત, ક્ષય, છાતીના રોગ, હૃદય રોગ (ઇમરજન્સી અથવા સ્વાસ્થ્ય ની સલાહ રજિસ્ટર્ડ તબીબ/ડોકટર પાસે થી મેળવો), મૂત્ર વિકાર આદિ અનેક રોગોને નષ્ટ કરવાની શક્તિ ધરાવે છે. વીર્યને પુષ્ટ કરીને પૌરુષત્વમાં વધારો કરે છે, તથા શરીરની ચરબી ઘટાડીને મોટાપો દૂર કરે છે. માથા પર આવેલા વાળને કાળા, લાંબા અને જાડા રાખે છે. વિટામિન સી એવું નાજુક તત્વ હોય છે જે ગરમીના પ્રભાવને કારણે નષ્ટ થઇ જાય છે, પરંતુ આમળાંમાં રહેલું વિટામિન 'સી' નષ્ટ થતું નથી.
રાસાયણિક ઘટકો
આમળાંના ૧૦૦ ગ્રામ જેટલા રસમાં ૯૨૧ મિ.ગ્રા. તથા ગરમાં ૭૨૦ મિ.ગ્રા. જેટલું વિટામિન સી મળી આવે છે. આર્દ્રતા ૮૧.૨, પ્રોટીન ૦.૫, ચરબી ૦.૧, ખનિજ દ્રવ્ય ૦.૭, કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ ૧૪.૧, કેલ્શિયમ ૦.૦૫, ફૉસ્ફોરસ ૦.૦૨, પ્રતિશત, લોહતત્વ ૧.૨ મિ.ગ્રા., નિકોટિનિક એસિડ ૦.૨ મિ.ગ્રા. જેટલું મળી આવે છે. આ ઉપરાંત આમાં ગૈલિક એસિડ, ટૈનિક એસિડ, શર્કરા (ગ્લૂકોઝ), આલબ્યૂમિન, કાષ્ઠજ વગેરે તત્વ પણ જોવા મળે છે.
લાભ
આમળાં દાહ, પાંડુરોગ, રક્તપિત્ત, અરુચિ, ત્રિદોષ, દમ, ખાંસી, શ્વાસ રોગ, કબજિયાત, ક્ષય, છાતીના રોગ, હૃદય રોગ, મૂત્ર વિકાર આદિ અનેક રોગોને નષ્ટ કરવાની શક્તિ ધરાવે છે. વીર્યને પુષ્ટ કરીને પૌરુષત્વમાં વધારો કરે છે, તથા શરીરની ચરબી ઘટાડીને મોટાપો દૂર કરે છે. માથા પર આવેલા વાળને કાળા, લાંબા અને જાડા રાખે છે. દાંત તથા પેઢાંની ખરાબી, કબજિયાત, રક્ત વિકાર, ચર્મ રોગ, પાચન શક્તિમાં ખરાબી, નેત્ર જ્યોતિ ઘટવી, વાળ મજબૂત ન હોવા, માથાનો દુખાવો, ચક્કર, નકસીર, રક્તાલ્પતા, બલ-વીર્યમાં કમી, અલ્પ આયુમાં બુઢાપાનાં લક્ષણ પ્રગટ થવાં, યકૃતની કમજોરી તેમજ ખરાબી, સ્વપ્નદોષ, ધાતુ વિકાર, હૃદય વિકાર, ફેફસાંની ખરાબી, શ્વાસ રોગ, ક્ષય, દૌર્બલ્ય, પેટ કૃમિ, ઉદર વિકાર, મૂત્ર વિકાર આદિ અનેક વ્યાધિઓના વ્યાપને દૂર કરવાને માટે આમળાંનું સેવન અત્યંત ઉપયોગી નીવડે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ફળ શ્રેણી:ભારતીય મસાલા શ્રેણી:મસાલા
રોનાલ્ડ જ્યોર્જ રેયફોર્ડ નોરીશ
શિક્ષણ અને પ્રારંભિક જીવન
નોરીશનો જન્મ કેમ્બ્રિજ ખાતે થયો હતો અને તેમનો અભ્યાસ કેમ્બ્રિજની પર્સ સ્કૂલ અને એમેન્યુઅલ કોલેજમાં થયો હતો. તેઓ એરિક રાઇડલના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થી હતા.
કારકિર્દી અને સંશોધન
નોરિશ પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધમાં કેદી હતા. તેઓ ૧૯૨૫માં રિસર્ચ ફેલો તરીકે એમેન્યુઅલ કોલેજમાં ફરી જોડાયા અને પછીથી કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટીમાં ભૌતિક રસાયણશાસ્ત્ર વિભાગના વડા બન્યા. નોરિશે અવિરત પ્રકાશ સ્ત્રોતો (યુદ્ધ પછી, સર્ચલાઇટ સહિત) નો ઉપયોગ કરીને ફોટોકેમિસ્ટ્રી પર સંશોધન કર્યું હતું.
પુરસ્કાર અને સન્માન
નોરીશ ૧૯૩૬ માં રોયલ સોસાયટી (એફઆરએસ) ના ફેલો તરીકે ચૂંટાયા હતા. ફ્લેશ ફોટોલિસીસના વિકાસના પરિણામે, નોરીશને અત્યંત ઝડપી રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓના અભ્યાસ માટે ૧૯૬૭ માં મેનફ્રેડ આઈગન અને જ્યોર્જ પોર્ટર સાથે રસાયણશાસ્ત્રમાં નોબેલ પુરસ્કાર મળ્યો હતો. તેમની અન્ય એક સિદ્ધિ એ નોરીશ પ્રતિક્રિયાનો વિકાસ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક શ્રેણી:૧૯૭૮માં મૃત્યુ શ્રેણી:નોબેલ પારિતોષિક વિજેતાઓ
પિન પાર્વતી ઘાટ
પિન પાર્વતી ઘાટ (Pin Parvati Pass) એ એક પર્વત આરોહણ માર્ગનો ઘાટ છે, જે ભારત દેશના હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના પાર્વતી ખીણ વિસ્તારને પિન ખીણ વિસ્તાર સાથે જોડે છે. આ માર્ગ સૌ પ્રથમ ૧૮૮૪ના વર્ષમાં ઓગસ્ટ ઓગસ્ટ મહિનામાં સર લૂઈસ ડેને દ્વારા  સ્પિતિ ખીણમાં જવાના વૈકલ્પિક માર્ગ તરીકે શોધી કાઢવામાં આવ્યો હતો. આ ઘાટ દ્વારા કુલુ તરફની ફળદ્રુપ અને રસાળ પાર્વતી ખીણ સાથે સ્પિતિ તરફની પિન ખીણ તરફ પદ આરોહણ કરી જઈ શકાય છે.
વર્તમાન સમયમાં આ એક લોકપ્રિય પદ આરોહણ માર્ગ (ટ્રેકિંગ રૂટ) છે, છતાં હજુ સુધી ઘણા ઓછા આરોહકોએ તેની મુલાકાત લીધી છે. આ ટ્રાન્સ હિમાલયન માર્ગ કુલુ અને સ્પિતિ ખીણ વચ્ચેનો સૌથી ટૂંકો માર્ગ છે. એકવાર પિન-પાર્વતી ઘાટ (૫૩૧૯ મીટર) પસાર કરીએ ત્યાં જ વાતાવરણમાં એક મોટો ફેરફાર જોવા મળે છે – પિન ખીણ તરફના પર્વત ઢોળાવ તરત જ ઉજ્જડ અને કઠોર ભાસે છે. આ ફેરફાર પ્રચલિત સંસ્કૃતિમાં પણ જોવા મળે છે. કુલુ તરફના રહેવાસીઓમાં હિંદુ ધર્મ સંસ્કૃતિ જોવા મળે છે, જ્યારે સ્પિતિ તરફના રહેવાસીઓમાં બૌદ્ધ ધર્મની સંસ્કૃતિ જોવા મળે છે.
ભારતીય હિમાલય ખાતેના આ સૌથી પડકારરૂપ આરોહણ માર્ગ તરીકે ગણાતા આ ઘાટને પસાર કરવો એ ખૂબ જ ગૌરવપૂર્ણ ગણાય છે.
પિન પાર્વતી પદ આરોહણ (ટ્રેક)
ભારતમાં આ પિન પાર્વતી ખીણ પદ આરોહણ (ટ્રેક) સૌથી રોમાંચક અને પડકારરૂપ ટ્રેકિંગ માર્ગ છે. પિન પાર્વતી ઘાટ એક પર્વત ઓળગવાનો માર્ગ છે. આ પદ આરોહણ સામાન્ય રીતે જુલાઈ થી સપ્ટેમ્બર મહિના દરમિયાન હાથ ધરવામાં આવે છે અને તે માટે ઉત્તમ આરોહણ કૌશલ્ય અને તકનિકોમાં પારંગત હોવું જરૂરી છે. ઓગસ્ટ ૧૮૮૪ના સમયમાં આ માર્ગ સૌ પ્રથમ તેમ જ શોધ કરનાર સર લૂઈસ સ્પિતિ ખીણમાં જવાના વૈકલ્પિક માર્ગની શોધ દરમિયાન ઓળંગ્યો હતો. આ માર્ગ ભારે હિમવર્ષા આલ્પાઇન લાગણી અને જીવનભર યાદ રહી જાય તેવો અનુભવ આપે છે છે. આ અદભૂત ધ્વનિ સાંભળતાં પિન પાર્વતી ઘાટ પસાર કરવો એ સંપૂર્ણ સાહસ અને રોમાંચપૂર્ણ કાર્ય છે. તે જોખમી અને મુશ્કેલ ઘાટ છે કારણ કે તે અત્યંત ઊંચાઈ ધરાવે છે. આ આરોહણ માર્ગ કુલુ જિલ્લાના બારશેની ગામ ખાતેથી શરૂ થાય છે, ત્યાં સુધી સડક માર્ગથી વાહન દ્વારા પહોંચી શકાય છે. બારશેની જવાનો માર્ગ શરૂ થાય છે ભૂંટર પાસેથી, જે દિલ્હી-મનાલી રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ પર મનાલી પહેલાં ૫૦ કિ.મી. ના અંતરે આવેલ છે.
બાહય કડીઓ
31.8437°N, 77.8421°W
શ્રેણી:ઘાટના રસ્તાઓ શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
રતાવીરડા (તા. વાંકાનેર)
રતાવીરડા (તા. વાંકાનેર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંકાનેર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રતાવીરડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાંકાનેર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
લાટવિયાનો રાષ્ટ્રધ્વજ
ધ્વજનું પ્રદર્શન
ધ્વજને જમીનથી ઓછામાં ઓછો ૨.૫ મિટરની ઉંચાર પર ફરકાવવો. ધ્વજની સૌથી લાંબી બાજુ કરતાં ધ્વજદંડની લંબાઈ વધુ હોવી જોઈએ. તે સફેદ રંગનો, સીધો અને લાકડાનો હોવો જોઈએ.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:રાષ્ટ્રધ્વજો
ચિત્રકૂટ જિલ્લો
ચિત્રકૂટ જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા સૌથી મોટા એવા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૭૫ (પંચોતેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. ચિત્રકૂટ જિલ્લાનું મુખ્યાલય ચિત્રકૂટમાં છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશના જિલ્લાઓ
ઉન્નાવ જિલ્લો
ઉન્નાવ જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા સૌથી મોટા એવા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૭૫ (પંચોતેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. ઉન્નાવ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ઉન્નાવ શહેરમાં આવેલું છે.
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશના જિલ્લાઓ
કાલાવડ
કાલાવડ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લાના કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું નગર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. કાલાવાડનો વહીવટ નગરપાલિકા વડે થાય છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો
હોકાયંત્ર
thumb|સરળ ચુંબકીય ખિસ્સાનું હોકાયંત્ર
હોકાયંત્ર એ પૃથ્વીના ચુંબકીય ધ્રુવને સંબંધિત દિશા નક્કી કરતું નૌકાનયન યંત્ર છે. તેમાં ચુંબકીય પોઇન્ટર (સામાન્ય રીતે ઉત્તરીય છેડે દર્શાવેલ)નો સમાવેશ થાય છે, જે તેની સાથે પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્ર સાથે ગોઠવવા મુક્ત હોય છે. હોકાયંત્રએ મુસાફરી, ખાસ કરીને સમુદ્રી મુસાફરીની સલામતી અને કાર્યક્ષમતામાં મોટે પાયે સુધારો કર્યો છે. હોકાયંત્રનો ઉપયોગ હેડીંગ (ક્યાં જવાનું છે) તેની ગણતરી કરવા માટે, સેક્સટંટ (વહાણવટામાં ખૂણા માપવાનું સાધન) સાથે અક્ષાંશની ગણતરી કરવા માટે અને રેખાંશની ગણતરી માટે સમુદ્રી ક્રોનોમીટર સાથે થાય છે. આમ તે વધુ સારી રીતે નેવિગેશનલ ક્ષમતા પૂરી પાડે છે, જેનું સ્થાન તાજેતરમાં આધુનિક ઘટક જેમ કે ગ્લોબલ પોઝીશનીંગ સિસ્ટમ (જીપીએસ) દ્વારા લેવામાં આવ્યું છે. હોકાયંત્રએ ચુંબકીય રીતે સંવેદનશીલ ઘટક છે, જે પૃથ્વીના ચુંબકીયતત્વની ચુંબકીય ઉત્તર દિશાનો સંકેત આપવા સક્ષમ છે. હોકાયંત્રનું મુખ સામાન્ય રીતે ઉત્તર, દક્ષિણ, પૂર્વ અને પશ્ચિમના કેન્દ્ર બિંદુઓ પર પ્રકાશ ફેંકે છે. ઘણી વખત હોકાયંત્રને એકજ મહોરબંધ સાધનમાં ચુંબકીય બાર અથવા સોય કે જે પિવોટ (ધરી પર) ફરે છે અથવા પ્રવાહીમાં ફરે છે, તેની પર બાંધવામાં આવે છે, આમ તે ઉત્તરીય કે દક્ષિણીય દિશા નક્કી કરવા કાર્યક્ષમ હોય છે. હોકાયંત્રની શોધ પ્રાચીન ચીનમાં બીજી સદી પહેલા થઇ હતી અને 11મી સદી સુધી તેનો ઉપયોગ નેવિગેશન માટે થતો હતો. ડ્રાય હોકાયંત્રની શોધ મધ્ય યૂરોપમાં 1300ની આસપાસ થઇ હતી. તેનું સ્થાન 20મી સદીના પ્રારંભમાં પ્રવાહીયુક્ત ચુંબકીય હોકાયંત્રએ લીધુ હતું.
અન્યમાં, વધુ યોગ્ય રીતે, ઉત્તર દિશા નક્કી કરવા માટે ઘટકોની શોધ કરવામાં આવી છે, જે કામગીરી માટે પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્ર પર નિર્ભર રહેતું નથી (કેટલાક કિસ્સાઓમાં તે સાચી ઉત્તર તરીકે ઓળખાય છે, ચુંબકીય ઉત્તરના વિરોધી તરીકે). છૂટાછવાયા ક્ષેત્રો, નજીકના ઇલેક્ટ્રીકલ પાવર સરકીટ અથવા નજીકના લોહ ધાતુઓના જથ્થાથી સ્વતંત્ર રહીને ગિરોકંપાસ અથવા એસ્ટ્રોકંપાસનો ઉપયોગ સાચી ઉત્તર શોધવા માટે થઇ શકે છે. તાજેતરની પ્રગતિ એ ઇલેક્ટ્રોનીક હોકાયંત્ર અથવા ફાયબર ઓપ્ટિક ગિરોકંપાસ છે, જે શક્ય રીતે પડી જતા ફરતા ભાગો વિના ચુંબકીય દિશાઓ નક્કી કરી શકે છે. આ ઘટક સતત રીતે જીપીએસ રિસીવર્સમાં બંધાયેલ વૈકલ્પિક પેટાપદ્ધતિ તરીકે દેખાય છે. જોકે, ચુંબકીય હોકાયંત્રો સસ્તા, ટકાઉ અને તેમાં ઇલેક્ટ્રીકલ વીજ પુરવઠાની જરૂર નહી હોવાથી ખાસ કરીને નિર્જન સ્થળોમાં લોકપ્રિય રહ્યા છે.
ઓલમેક આર્ટિફેક્ટ
મેસોઅમેરિકા રેડીયોકાર્બન યુગમાં 1400-1000 બીસીમાં ઓલમેક હેમેટાઇટ આર્ટિફેક્ટની પોતાની શોધ પર જ્યોતિષ જોહ્ન કાર્લસને એવું સુચન કર્યું હતું કે ઓલમેકે કદાચ 1000 બીસી પહેલા જિયોમેગ્નેટિક લોડસ્ટોન હોકાયંત્રની શોધ કરી હોત અને ઉપયોગ કર્યો હોત. જો તે સાચુ હોત તો આ "સહસ્ત્રાબ્દી પહેલાના સમય કરતા જિયોમેગ્નેટિક લોડસ્ટોનની ચાઇનીઝ શોધ દર્શાવે છે". કાર્લસન એવી અટકળ કરે છે કે ઓલમેક્સે સમાન આર્ટિફેક્ટનો જ્યોતિષીય અથવા જિયોમેગ્નેટિક હેતુ માટે દિશાયુક્ત ઘટક તરીકે સમાન આર્ટિફેક્ટનો ઉપયોગ કર્યો હતો. આર્ટિફેક્ટ એ એક તરફે પ્રણાલિ સાથે પોલીશ્ડ લોડસ્ટોનનો એક ભાગ છે. (શક્યતઃ જોવા માટે). આર્ટિફેક્ટ હાલમાં સતત ઉત્તરની 35.5 ડિગ્રી પશ્ચિમે ફરે છે, પરંતુ જ્યારે તે પૂર્ણ હોવાની સ્થિતિમાં ઉત્તર-દક્ષિણ બિંદુએ હોત. અન્ય સંશોધકોએ સુચવ્યું છે કે આર્ટિફેક્ટ ખરેખર શણગારાત્મક ઘરેણાના એક ટુકડાનો સમાવેશ કરે છે. અન્ય કોઇ હેમેટાઇટ આર્ટિફેક્ટસ મળી આવ્યુ નથી.
ચીન
અગાઉના ચાઇનીઝ હોકાયંત્રોની શક્યતઃ નેવિગેશન માટે રચના કરાઇ ન હતી, પરંતુ તેમના પર્યાવરણ અને ઇમારતોને ફેંગશુઇ ના સિદ્ધાંતો અનુસાર ક્રમમાં લાવવા અને એકરૂપતા લાવવા માટે કરાઇ હતી. આ અગાઉના હોકાયંત્રો લોડસ્ટોનનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવ્યા હતા, જે ખનિજ મેગ્નેટાઇટનું એક ખાસ સ્વરૂપ છે, અને તે પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્ર સાથે પોતાની જાતને ગોઠવે છે. .
હોકાયંત્રની ચોક્કસ રીતે શોધ ક્યારે થઇ હતી તે અંગે મતમતાંતરો પ્રવર્તે છે. તેના પ્રાચીન અવશેષો માટે ચાઇનીઝ સાહિત્ય સંદર્ભ ધ્યાનમાં રાખવા જેવા છે:
આમ, દિશા શોધક તરીકે ચુબકીય હોકાયંત્રનો ઉપયોગ 1044 પહેલા થયો હતો, પરંતુ નેવિગેશનલ ઘટક તરીકે હોકાયંત્રનો ઉપયોગ 1119 પહેલા થયો હોય તેવો નિર્વિવાદ પૂરાવો નથી.
ખાસ પ્રકારનું ચાઇનીઝ નેવિગેશનલ હોકાયંત્ર પાણીથી ભરેલા બાઉલમાં ડૂબેલા ચુંબકીય સોયના સ્વરૂપમાં હતું. નિધામના અનુસાર, સોંગ ડાયનેસ્ટી અને સતત યૂઆન ડાયનેસ્ટી સુધી ચીનીઓએ ડ્રાય હોકાયંત્રનો ઉપયોગ કર્યો હતો, જોકે આ પ્રકારનો વેટ હોકાયંત્ર તરીકે કદી પણ બહોળા પ્રમાણમાં ઉપયોગ થયો ન હતો. તેના પૂરાવા 1325માં ચેન યૂઆનજિંગ દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવેલા શિલીન ગૂઆંગજી ("ફોરેસ્ટ ઓફ અફેર્સ દ્વારાની માર્ગદર્શિકા")માં મળી આવે છે, જોકે તેનું એકત્રીકરણ 1100 અને 1250ની મધ્યમાં કરાયું હતું. ચીનમાં ડ્રાય હોકાયંત્ર ડ્રાય સસ્પેન્શન હોકાયંત્ર હતું, જેની આસપાસ ઉપરથી નીચે તરફ લટકતા કાચબાના આકારની લાકડાની ફ્રેમ કરવામાં આવી હતી, તેમજ તેની સાથે મીણ દ્વારા લોડસ્ટોનની મહાર લગાવવામાં આવી હતી અને જો પૂછડીના ભાગથી સોયને ફેરવવામાં આવે તો તે હંમેશા ઉત્તરીય મધ્ય દિશામાં બિંદુ દર્શાવતી હતી. બોક્સ ફ્રેમમાં યુરોપીયન હોકાયંત્ર કાર્ડ અને ઉપર ફરતી ડ્રાય સોય 16મી સદીમાં જાપાનીઝ દરિયાઇ લૂંટારાઓ (જેઓ તે યુરોપીયનો પાસેથી શીખ્યા હતા) દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાયા બાદ સ્વીકારવામાં આવી હોવા છતાં, રદ કરાયેલ ડ્રાય હોકાયંત્રની ચાઇનીઝ ડિઝાઇન 18મી સદીમાં સતત વપરાશમાં રહી હતી.
જોકે, ક્રેઉત્ઝના અનુસાર ડ્રાય-માઉન્ટેડ સોય (ઊભા લાકડાના કાચવામાં રચાયેલ) નો એક માત્ર ચાઇનીઝ સંદર્ભ છે, જેની તારીખો 1150 અને 1250ની મધ્યમાં છે, પરંતુ ચાઇનીઝ નાવિકો અન્યનો વપરાશ કરતા હતા તેવા કોઇ સંકેતો નથી પરંતુ, બાઉલમાં ડૂબેલી સોય 16મી સદી સુધી યુરોપીયન ઉપયોગમાં રહી હતી. વધુમાં, એ વાત ભાર મૂકાવો જોઇએ કે નિધાન સિવાય અન્ય નિષ્ણાતોએ હોકાયંત્રના ઇતિહાસ પર ચીનમાં સ્થાનિક ડ્રાય હોકાયંત્રનો કોઇ ઉલ્લેખ કર્યો ન હતો અને યુરોપીયનો માટે શબ્દ જાળવી રાખ્યો હતો જે બાદમાં સમગ્ર વિશ્વ માટે આદર્શ બન્યો હતો.
thumb|નિંગ ડાયનેસ્ટી મરીનરના હોકાયંત્રનો ડાયાગ્રામ દરિયાઇ નેવિગેશન માટે 48 પોઝીશનો વાળા નાવિકોના હોકાયંત્રનો સૌપ્રથમ ઉપયોગ યૂઆન ડાયનેસ્ટી રાજદ્વારી ઝૌ દાગુઆનના "ધી કસ્ટમ્સ ઓફ કંબોડીયા" શિર્ષકવાળા પુસ્તકમાં નોંધવામાં આવ્યો હતો, તેમણે વેન્ઝહૌથી અંગકોર થોમ સુધીની તેમની 1296 દરિયાઇ સફરનું વિગતવાર વર્ણન કર્યું હતું; જ્યારે તેમના વહાણે વેન્ઝહૌથી સફરનો પ્રારંભ કરવા સજ્જ હતું ત્યારે, નાવિકોએ "ડીંગ વેઇ" પોઝીશનની સોયની દિશા લીધી હતી, જે 22.5 ડિગ્રી એસડબ્લ્યુ સમાન હતી. તેઓ બારીયા પહોંચ્યા બાદ, નાવિકે "કૂન શેન સોય" અથવા 52.5 ડિગ્રી એસડબ્લ્યુ લીધી હતી. હેન્ગ હેનો નેવિગેશન નકશો કે જે "ધી માઓ કૂન મેપ" તરીકે પણ ઓળખાય છે, તેમાં હેન્ગ હિની મુસાફરીના "સોયના રેકોર્ડઝ"ની મોટી સંખ્યામાં વિગતોનો સમાવેશ થાય છે.
વિસ્તારનો પ્રશ્ન
ચાઇનીઝો પાસે તેના પ્રથમ દેખાવ બાદ હોકાયંત્રને શું થયું તે અંગે ચર્ચા છે. તેની થિયરીમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
બાદના બંનેને અરેબિકને બદલે યુરોપીયનમાં હોકાયંત્રના અગાઉના ઉલ્લેખના પૂરાવાઓ દ્વારા ટેકો મળે છે. ચુબકીય સોય અને નાવિકોમાં શક્યતઃ 1190માં પેરિસમાં લખાયેલ એલેક્ઝાન્ડર નિકમના ડી નેચરિસ રેરમ (ચીજોના સ્વભાવ પર)માં નાવિકો દ્વારા થયેલા વપરાશનો સૌપ્રથમ યુરોપીયન ઉલ્લેખ. તેના અન્ય પૂરાવામાં "હોકાયંત્ર" માટેના અરેબિક શબ્દ (અલ-કોનબાસ ), જે કદાચ હોકાયંત્ર માટેના જૂના ઇટાલીયન શબ્દની પેટાપેદાશ હતી.
આરબ વિશ્વમાં, સૌપ્રથમ ઉલ્લેખ ધી બુક ઓફ ધ મર્ચંન્ટસ ટ્રેઝર માં આવે છે, જે કેઇરેમાં આશરે 1282માં એક બાયલાક અલ કિબજાકી દ્વારા લખાયેલો હતો. આશરે 40 વર્ષો પહેલા વહાણ પણ હોકાયંત્રના ઉપયોગ વિશે સાક્ષી હોવાનું લેખક વર્ણવે છે, ત્યારે કેટલાક વિદ્વાનો તેનો પ્રથમ દેખાવ પહેલાની તારીખોમાં થયો હોવાનું વલણ ધરાવે છે. તેમાં 1232થી પર્શિયન વાર્તાપુસ્તકમાં હોકાયંત્ર જેવી લોખંડની માછલી જેવો અગાઉનો બિન-મેડીટેરેનિયન મુસ્લિમ ઉલ્લેખ પણ છે.
મધ્યયુગીન યુરોપ
thumb|14મી સદીમાં હોકાયંત્રની સોય બેસાડવી, પીટર પેરેગ્રીનસની એપિસ્ટોલા ડિ મેગ્નેટની નકલ (1269) 1187માં એલેક્ઝાન્ડર નેકમે ઇંગ્લીશ ખાડીમાં ચુંબકીય હોકાયંત્રનો ઉપયોગ કર્યો હોવાના અહેવાલ છે. 1269માં મેરિકોર્ટના પેટ્રુસ પેરેગ્રીનુસે ખગોળશાસ્ત્રના હેતુ માટે ડૂબેલા (ફ્લોટિંગ) હોકાયંત્ર તેમજ જળમુસાફરી માટે ડ્રાય હોકાયંત્રનું તેમના અત્યંત જાણીતા એપિસ્ટોલા ડી મેગ્નેટમાં વર્ણન કર્યું છે. ભૂમધ્યમાં હોકાયંત્રની રજૂઆત સૌપ્રથમ રીતે પાણીના બાઉલમાં ડૂબેલું ચુંબકીય પોઇન્ટર તરીકે ઓળખાતું હતું, જે ડેડ રેકનીંગ (આકાશી પદાર્થોની સહાય વિનાનુ નેવિગેશન) પદ્ધતિઓમાં સુધારાઓ મારફતે એક પછી એક હાથમાં ગયું હતું અને પોર્ટોલાન ચાર્ટના વિકાસના કારણે અર્ધ 13મી સદીના બીજા ભાગમાં શિયાળુ મહિનાઓમાં વધુ નેવિગેશનમાં પરિણમ્યુ હતુ. પ્રાચીન સમયથી ઓક્ટોબર અને એપ્રિલની મધ્યમાં દરિયાઇ મુસાફરી ઘટાડવાના પ્રયત્નો ભૂમધ્ય શિયાળામાં નિર્ભર ચોખ્ખા આકાશના અભાવને કારણે નૌકાનયન ઋતુનું વિસ્તરણ ઘટાડામાં પરિણમ્યુ હતું, પરંતુ શિપીંગ હલચલમાં વધારામાં ટક્યું હતું; 1290ની આસપાસ નૌકાનયન ઋતુ જાન્યુઆરી અથવા ફેબ્રુઆરીમાં શરૂ થતી હતી અને ડિસેમ્બરમાં પૂરી થતી હતી. વધારાના થોડા મહિનાઓ નોધપાત્ર આર્થિક અગત્યના હતા. ઉદાહરણ તરીકે, તેના કારણે સાથે જતા વેનેટિયન વહાણોના કાફલાઓને પૂર્વ ભૂમધ્ય પ્રદેશ સુધી વર્ષમાં એકને બદલે બે પ્રવાસ કરવામાં સહાય પ્રાપ્ત થતી હતી.
સ્વતંત્ર યુરોપીયન શોધનો પ્રશ્ન
યુરોપીયન હોકાયંત્ર એક સ્વતંત્ર શોધ હતી કે કેમ તે અંગે વિવિધ દલીલો આગળ ધરવામાં આવી છે.
સ્વતંત્ર શોધ માટેની દલીલો:
સ્વતંત્ર શોધ વિરુદ્ધની દલીલો:
ઇસ્લામિક દુનિયા
પર્શિયન વાર્તાપુસ્તકમાં 1232થી બન્યુ હતું તેમ ઇસ્લામિક દુનિયામાં લોખંડની માછલી જેવા હોકાયંત્રનો અગાઉનો ઉલ્લેખ. પાણીના બાઉલમાં ડૂબેલી ચુંબકીય સોયના સ્વરૂપમાં હોકાયંત્રનો અગાઉનો અરેબિક ઉલ્લેખ - યેમેની સુલતાન અને 1282માં ખગોળશાસ્ત્રી અલ-અશરફ પાસેથી આવ્યો હતો. આ ઉપરાંત તેઓ ખગોળશાસ્ત્રના હેતુઓ માટે સૌપ્રથમ હોકાયંત્રનો ઉપયોગ કરનાર તરીકે ઉભરી આવ્યા હતા. આશરે ચાલીસ વર્ષો પહેલા વહાણની સફરમાં હોકાયંત્રનો ઉપયોગ થયા હોવાની સાક્ષીનું લેખક વર્ણન કરે છે, ત્યારે કેટલાક વિદ્વાનો જૂના જમાનામાં તે પ્રથમ આરબ દુનિયામાં દેખાયુ હોવાનું વલણ દર્શાવે છે.
1300માં, ઇજિપ્તના ખગોળશાસ્ત્રી અને મુઆજિમ આઇબીએન સિમુન દ્વારા લખાયેલો અન્ય એક અરેબિક ગ્રંથમાં ડ્રાય હોકાયંત્રનો ઉપયોગ મેક્કાની દિશા શોધવા માટે ક્વિબલા ઇન્ડીકેટર તરીકે ઉપયોગ થતો હોવાનું વર્ણન છે. પેરેગ્રીનસ હોકાયંત્રની જેમ જોકે આઇબીએન સિમુન્સનું હોકાયંત્ર હોકાયંત્ર કાર્ડ ધરાવતું નથી. 14મી સદીમાં સિરીયાના ખગોળશાસ્ત્રી અને ટાઇમકીપર આઇબીએન અલ-શાતીરે (1304–1375) હોકાયંત્રના મુખની શોધ કરી હતી, જે એક સમય જાળવતું ઘટક છે, જેમાં સાર્વત્રિક સનડાયલ અને ચુબકીય હોકાયંત્ર એમ બંનેનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે મેક્કાની દિશા શોધવા માટે અને ઉમાયદ મોસ્ક ખાતે સાલાહ પ્રાર્થના કરવાના સમય શોધવાના હેતુ માટે તેની શોધ કરી હતી. આરબ નેવિગેટર્સે પણ આ સમય દરમિયાનમાં 32 પોઇન્ટ વાળા કંપાસ રોઝને રજૂ કર્યું હતું.
ભારત
ભારતમાં હોકાયંત્રનો ઉપયોગ નૌકાનયન હેતુ માટે થતો હતો અને તેલના કપમાં મેટાલિક માછલી મૂકવાને કારણે મત્સ્ય યંત્ર તરીકે પણ જાણીતુ હતું. તે કદાચ મધ્ય પૂર્વથી અથવા ભારત અને ચીન વચ્ચેના દરિયાઇ વેપાર માર્ગને કારણે રજૂ કરાયું હશે. સમુદ્રી પ્રવૃત્તિ, વ્યાપાર, સંસ્કૃતિ અને આખરે ભારત અને દક્ષિણ પૂર્વ એશિયા વચ્ચે રાજકીય કડીની સ્થાપનામાં તેનું ભારે મહત્વ છે.
ડ્રાય હોકાયંત્ર
thumb|અગાઉનું આધુનિક ડ્રાય હોકાયંત્ર જેને ગિમ્બલ દ્વારા રદ કરવામાં આવ્યું હતું (1570)
નાવિકના ડ્રાય હોકાયંત્રની શોધ યુરોપમાં 1300ની આસપાસ થઇ હતી. નાવિકના ડ્રાય હોકાયંત્રમાં ત્રણ સાધનોનો સમાવેશ થાય છેઃ કાચના આવરણ અને વિન્ડ રોઝ સાથે નાના બોક્સમાં બીડેલ પીન પર મુક્ત રીતે ફરતી (પિવોટ) સોય, જેમાં "વિન્ડ રોઝ અથવા હોકાયંત્ર કાર્ડ ચુંબકીય સોય સાથે એવી રીતે જોડાયેલું હોય છે કે જ્યારે તેને બોક્સમાં રહેલા પિવોટ પર વહાણના કીલની સાથે જોરથી મૂકવામાં આવે ત્યારે વહાણ દિશા બદલાવે કે કાર્ડ ફરી જાય છે, જે વહાણ કઇ તરફ જઇ રહ્યું છે તેનો હંમેશા સંકેત આપે છે". બાદમાં, વહાણના પિચીંગ અને રોલીંગ ડેક પર ઉપયોગમાં લેવામાં આવે ત્યારે હોકાયંત્રોને ઘણી વખત સોય અથવા કાર્ડના ગ્રાઉન્ડીંગમાં ઘટાડો કરવા માટે ગિમ્બલ (દરિયામાં વહાણ પર વસ્તુઓને બરાબર આડી અને સ્થિર રાખવાનું સાધન) માઉન્ટીંગમાં ફીટ કરવામાં આવે છે.
ફ્રેન્ચ વિદ્વાન પીટર પેરેગ્રીનુસે 1269 માં અને ઇજીપ્તીયન વિદ્વાન આઇબીએન સિમુ દ્વારા 1300 માં, કાચની પેટીમાં ફરતી સોયનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે ત્યારે અમાલ્ફી ના ઇટાલીયન દરિયાઇ પાયલોટ   ફ્લાવીયો ગિઓજા ની (એફએલ.1302) પરંપરા અને પ્રતિષ્ઠાનું બહુમાન કરવા તરફનું વલણ ધરાવે છે, જેમાં હોકાયંત્રના કાર્ડ પરથી સોયને દૂર કરીને હોકાયંત્રને તેનો પરિચિત દેખાવ આપે છે. ફરતા કાર્ડની સાથે જોડાયેલી સોય સાથેના હોકાયંત્રનો ડાન્ટેની 1380ની ડિવાઇન કોમેડી વૃત્તાંતમાં વર્ણન કરાયું છે, જ્યારે અગાઉનો સ્ત્રોત પેટીમાં નાના હોકાયંત્ર(1318), નો ઉલ્લેખ કરે છે, જે ડ્રાય હોકાયંત્ર ત્યારથી યુરોપમાં જાણીતુ હતું તેવી પ્રણાલિને ટેકો આપે છે.