cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ધેંકવાડી (તા. ભાભર)
ધેંકવાડી (તા. ભાભર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભાભર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ધેંકવાડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભાભર તાલુકો
ઉત્તમ કુમાર
ઉત્તમ કુમાર (উত্তম কুমার)(સપ્ટેમ્બર ૩ ૧૯૨૬ - જુલાઇ ૨૪ ૧૯૮૦), જેમનું જન્મનું નામ અરૂણ કુમાર ચેટરજી હતું; તેઓ પ્રસિધ્ધ બંગાળી અભિનેતા હતા. તેઓ બંગાળી ચલચિત્ર જગતનાં મહાનાયક ગણાતા. તેમનો જન્મ કોલકોતામાં થયેલો.
અભિનય
તેઓએ અભિનેતા, નિર્માતા અને નિર્દેશક તરીકે કાર્ય કરેલું. આ સાથે તેઓએ સત્યજીત રેની બે બંગાળી ફિલ્મો, "નાયક" અને "ચિડિયાખાના" (જેમાં તેમણે બંગાળનાં જાણીતા જાસૂસ 'વ્યોમેશ બક્ષી'નો પાઠ ભજવેલો) માં પણ કામ કરેલું. તે ઉપરાંત "છોટીસી મુલાકાત", "અમાનુષ", આનંદ આશ્રમ", "કિતાબ" અને "દુરીયાં" જેવી કેટલીક હિન્દી ફિલ્મોમાં પણ અભિનય કરેલો.
જીએસએફસી યુનિવર્સિટી
જીએસએફસી યુનિવર્સિટી ભારત દેશમાં વડોદરા, ગુજરાત ખાતે આવેલ છે. આ સંસ્થાની સ્થાપના ૨૦૧૫ના વર્ષમાં કરવામાં આવી હતી. આ સંસ્થાનો વહીવટ ગુજરાત સ્ટેટ ફર્ટીલાઈઝર્સ એન્ડ કેમિકલ્સ લિ. દ્વારા કરવામાં આવે છે.
ઉત્તમ કુમાર
અવસાન
જુલાઇ ૨૪ ૧૯૮૦ ના રોજ, ૫૩ વર્ષની ઉંમરે, કોલકોતાનાં ટોલિગંજમાં તેઓનું અવસાન થયું.
જીએસએફસી યુનિવર્સિટી
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતની યુનિવર્સિટીઓ
ઉત્તમ કુમાર
અવસાન
શ્રેણી:ભારતીય ફિલ્મ અભિનેતાઓ શ્રેણી:૧૯૨૬માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૮૦માં મૃત્યુ
ભચરવાડા
ભચરવાડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પૂર્વપટ્ટીમાં આવેલા નર્મદા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા નાંદોદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. ભચરવાડા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
બારપટોળી (તા. રાજુલા)
બારપટોળી (તા. રાજુલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા રાજુલા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બારપટોળી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:રાજુલા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
થરેલી (તા. સુત્રાપાડા)
થરેલી (તા. સુત્રાપાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા   ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સુત્રાપાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. થરેલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સુત્રાપાડા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
માણી માધવ ચાક્યાર
માણિ માધવ ચાક્યાર (હિંદી: माणि माधव चाक्यार) (મલયાલમ: മാണി മാധവചാക്യാർ) (જન્મ: પંદરમી ફેબ્રુઆરી, ૧૮૯૯ - અવસાન : ચૌદમી જાન્યુઆરી, ૧૯૯૦) કેરળ રાજ્યની પ્રાચીન સંસ્કૃત નાટક પરંપરા કુટિયાટ્ટમના મહાન કલાકાર હતા. તેઓ પોતાના સર્વશ્રેષ્ઠ અભિનય તથા નાટ્ય શાસ્ત્રના જ્ઞાન માટે ખુબજ પ્રસિદ્ધ હતા. તેઓ માત્ર આંખો વડે અભિનય કરીને પણ ભાવનાઓ વ્યક્ત કરી શકતા હતા.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:શાસ્ત્રીય નૃત્ય શ્રેણી:કલાકાર શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:કેરળ શ્રેણી:૧૯૯૦માં મૃત્યુ શ્રેણી:૧૮૯૯માં જન્મ
નાની રાંટાઇ
નાની રાંટાઇ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દેત્રોજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાની રાંટાઇ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જુવાર, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:દેત્રોજ તાલુકો
મહેસાણા હવાઈમથક
મહેસાણા હવાઇમથક એ ગુજરાત રાજ્યના મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલ નાગરિક ઉડ્ડયન તાલિમી મથક છે. આનો ઉપયોગ અનિશ્ચિત કામગીરી માટે કરવામાં આવે છે.
ગુજરાત સરકાર અને ખાનગી કંપની અમદાવાદ એવિએશન એન્ડ એરોનોટિક્સ લિમીટેડ(AAA Ltd) દ્વારા એક ત્યજીત હવાઇક્ષેત્ર જાહેર-ખાનગી ભાગીદારીના ધોરણે ૨૦૦૭માં વિકસાવવામાં આવેલી, ગુજરાતમાં પ્રથમ વાર આવા પ્રકારની ભાગીદારી કરવામાં આવેલી. ભારતીય હવાઇ દળ અને ડીજીસીએના સહયોગથી ૬૪ એકરના હવાઇમથકનું નિર્માણ કરવામાં આવેલુ. આ હવાઇમથકનું ઉદ્ઘાટન ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા કરવામાં આવેલું. AAA Ltdએ તેની તાલીમી પ્રવૃતિઓ ૨૦૦૭માં મહેસાણામાં ખસેડી એ પહેલા અમદાવાદમાં સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ આતંરરાષ્ટ્રીય હવાઇ મથક ખાતે કરવામાં આવતી હતી.
આ હવાઇમથક તેના માલિક અને મહેસાણા મ્યુનિસિપાલટી વચ્ચેના મતભેદનું કેન્દ્ર હતું. મ્યુનિસિપાલટી એ ૨૦૧૦માં ટેક્ષના બિનચુકવણીને કારણે બે વખત સુવિધાને સીલ કરી હતી. જો કે AAA Ltd એ વારંવાર જણાવ્યુ હતુ કે તે ટેક્ષ માટે લાયક નથી. ગુજરાત હાઇકોર્ટના ચુકાદા પછી સુવિધા ફરીથી ખોલવામાં આવી હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહેસાણા શ્રેણી:ગુજરાતનાં હવાઈ મથકો
કિસ્સા કુર્સી કા
કિસ્સા કુર્સી કા (ભાષાંતર: સત્તાની વાર્તા) ૧૯૭૭ની ભારતીય સાંસદ અમૃત નહાટા દ્વારા નિર્દેશિત અને બદ્રી પ્રસાદ જોષી વડે રજૂ થયેલી હિન્દી ફિલ્મ છે. આ ફિલ્મ ઈન્દિરા ગાંધી અને તેમના પુત્ર સંજય ગાંધીના રાજકારણ પરનો ઉપહાસ હતી અને તેના પર ભારત સરકાર વડે કટોકટી સમયગાળા દરમિયાન પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો અને તેની બધી નકલો જપ્ત કરવામાં આવી હતી. ફિલ્મનું સંગીત જયદેવ વર્માનું હતું.
વાર્તા
આ ચલચિત્રની વાર્તા ભ્રષ્ટ રાજકારણી ગંગારામ અથવા ગંગુ વિશે છે, જે પાત્ર મનોહર સિંગ દ્વારા ભજવાયું હતું, જે શબાના આઝમી દ્વારા ભજવાયેલ ભોળી અને લાચાર જનતાના પાત્રને છેતરવાનો પ્રયત્ન કરે છે. આ ચલચિત્ર રાજકારણીઓના સ્વાર્થીપણા અને તંત્ર ઉપર કટાક્ષ કરે છે.
પ્રતિબંધ અને જપ્તી
એપ્રિલ ૧૯૭૫ના રોજ આ ચલચિત્ર સેન્સર બોર્ડ સમક્ષ પ્રમાણપત્ર માટે રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. ચલચિત્રમાં સંજય ગાંધીના વાહનનિર્માણ ઉદ્યોગ (જે પછીથી ૧૯૮૧માં મારૂતિ ઉદ્યોગ તરીકે શરૂ કરવામાં આવ્યો) તેમજ કોંગ્રેસના ટેકેદારો જેવા કે, ઇન્દિરા ગાંધીના અંગત સચીવ સ્વામી ધીરેન્દ્ર બ્રહ્મચારી અને રૂકસાના સુલ્તાન જેવા પાત્રો દર્શાવવામાં આવ્યા હતા. સેન્સર બોર્ડે ૭ વ્યક્તિઓની સમિતિને આ ચલચિત્ર સોંપ્યું જેમણે કેન્દ્ર સરકાર સમક્ષ રજૂ કર્યું. ત્યાર પછી માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલય દ્વારા ચલચિત્રના નિર્માતાને ૫૧ વાંધા દર્શાવતી કારણ-દર્શાવો સૂચના મોકલવામાં આવી હતી. નિર્માતા નહાટાએ ૧૧ જુલાઇ ૧૯૭૫ના રોજ જવાબમાં કહ્યું હતું કે "બધાં જ પાત્રો કાલ્પનિક છે અને કોઇ રાજકીય પક્ષ કે વ્યક્તિઓને રજૂ કરતા નથી." આ સુધીમાં કટોકટી લાગુ પડી ગઇ હતી.
ત્યાર પછી, ચલચિત્રની બધી જ નકલો અને મુખ્ય આવૃત્તિ સેન્સર બોર્ડના કાર્યાલયમાંથી ઉઠાવીને ગુડગાંવ ખાતે આવેલા મારૂતિ ઉદ્યોગના કારખાનામાં લાવવામાં આવી હતી, જ્યાં તે સળગાવી દેવાઇ હતી. સંજય ગાંધી દ્વારા કટોકટી દરમિયાન કરેલા અપરોધોની તપાસ કરવા નિમાયેલા ભારત સરકાર દ્વારા નિમાયેલા શાહ કમિશને ચલચિત્રની નકલોને સળગાવવાના આરોપસર સંજય ગાંધી અને તે વખતના માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રી વી.સી. શુક્લાને દોષી ઠેરવ્યા હતા.
કાનૂની મુકદમો
કાનૂની મુકદમો ૧૧ મહિના ચાલ્યો હતો અને કોર્ટે ૨૭ ફેબ્રુઆરી ૧૯૭૯ના રોજ ચુકાદો આપ્યો હતો. સંજય ગાંધી અને શુકલાને અનુક્રમે એક મહિનો અને ૨ વર્ષની જેલ થઇ હતી. સંજય ગાંધીના જામીન નકારવામાં આવ્યા હતા. આ ચુકાદો પછીથી ઉલટાવવામાં આવ્યો હતો. ચુકાદામાં દિલ્હીની તીસ હજારી કોર્ટના ડિસ્ટ્રીક્ટ જજ ઓ. એન. વોહરાએ આપ્યો હતો, જેમાં વિશ્વાસ ભંગ, આગ લગાવવી, અપરાધી વસ્તુઓ મેળવવી, ચોરેલી વસ્તુઓ છુપાવવી અને પુરાવાનો નષ્ટ કરવો જેવા આરોપો લગાવવામાં આવ્યા હતા.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:હિન્દી ચલચિત્ર
પ્રારંભિક જાહેર ભરણું (આઈપીઓ)
સૂચિકરણ કારણો
કંપની જ્યારે તેના શેર્સ પબ્લિક એક્સ્ચેન્જ પર સૂચિત કરે છે ત્યારે તે વધારાની મૂડી ઊભી કરવા માટે મોટેભાગે નવા શેર્સ જારી કરવાનું વિચારતી હોય છે. નવા જારી થયેલા શેર્સ માટે રોકાણકારોએ ચૂકવેલી રકમ સીધી કંપનીને જ મળે છે. (પહેલાની જેમ એક્સ્ચેન્જ પર શેર્સના વેપારથી વિપરિત, જ્યાં પૈસાની લેવડ-દેવડ રોકાણકારો વચ્ચે થાય છે) માટે જ IPO એ કંપનીને તેના ભવિષ્યના વિકાસ માટે સ્ટોક માર્કેટના રોકાણકારોના એક મોટા વર્ગ પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં મૂડી મેળવવા માટેની તક પૂરી પાડે છે. કંપનીએ ક્યારેય મૂડી પરત કરવાની હોતી નથી, પરંતુ તેના બદલામાં નવા શેરહોલ્ડરોને કંપની દ્વારા ભવિષ્યમાં વહેંચવામાં આવનારો નફો મેળવવાનો હક હોય છે અને કંપનીના વિસર્જનના કિસ્સામાં મૂડી વહેંચણીનો અધિકાર હોય છે. ચાલુ શેરહોલ્ડર તેમનું શેરહોલ્ડિંગ કંપનીના શેર્સના હિસ્સા તરીકે ઉપયોગ થયેલું જોશે. જોકે તેઓ આશા રાખે છે કે મૂડી રોકાણ તેમના શેરહોલ્ડિંગને ખરા અર્થમાં વધુ મૂલ્યવાન બનાવશે. આ સિવાય, કંપની એક વખત સૂચિત થયા પછી રાઇટ્સ જારી દ્વારા વધુ શેર્સ જારી કરી શકે છે. આનાથી કંપનીને કોઇ પણ દેવું કર્યા વગર ફરી એક વખત મૂડી મેળવવાની તક મળે છે.વ્યક્તિગત રોકાણકારોને શોધવા અને તેમની સાથે વાતચીત કરવા કરતાં બજારમાંથી મોટું ભંડોળ ઊભું કરવાની આ નિયમિત લાયકાત, સૂચિત થવા ઇચ્છતી ઘણી કંપની માટે ચાવીરુપ પ્રોત્સાહન પૂરું પાડે છે.
પ્રક્રિયા
IPOમાં સામાન્ય રીતે એક કે એક કરતાં વધુ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંક "વીમાકર્તા" તરીકે જોડાયેલી હોય છે.શેર્સ ઓફર કરતી કંપની "જારીકર્તા" કહેવાય છે અને તે પોતાના શેર્સને જાહેર જનતાને વેચવા માટે મુખ્ય વીમાકર્તા સાથે કરાર કરે છે. વીમાકર્તા બાદમાં આ શેર્સને વેચવા માટે ઓફરો સાથે રોકાણકારો સુધી પહોંચે છે. IPOમાં શેર્સનું વેચાણ (વહેંચણી અને કિંમત નિર્ધારણ) અલગ-અલગ સ્વરુપો દ્વારા કરી શકાય. કેટલીક સામાન્ય રીતો આ મુજબ છે :
સામાન્ય રીતે વિશાળ IPOમાં એક અથવા વધુ મોટાગજાની ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંકો(લીડ વીમાકર્તા)ની આગેવાની હેઠળની ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંકોની સીન્ડિકેટ દ્વારા બાહેંધરી આપવામાં આવતી હોય છે. શેર્સને વેચતી વખતે વીમાકર્તાઓ વેચાયેલા શેરની કિંમતના અમુક ટકાનું કમિશન રાખતા હોય છે. સામાન્ય રીતે આપીઓમાં સૌથી વધુ હિસ્સો વેચનારા લીડ વીમાકર્તા સૌથી વધુ કમિશન લઇ જતાં હોય છે. કેટલાક કિસ્સામાં તો આ કમિશન ૮ ટકા જેટલું હોય છે. બહુરાષ્ટ્રીય IPOમાં જારીકર્તાના સ્થાનિક બજાર તેમજ બીજા પ્રદેશો, બંનેની કાયદાકીય જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે ત્રણ સુધી સીન્ડિકેટ હોઇ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, યુરોપીયન યુનિયનના જારીકર્તા માટે યુએસ/કેનેડા અને એશિયામાં અલગ સીન્ડિકેટ કે વેચાણ જૂથ કામ કરતું હોવા છતાં તેના સ્થાનિક બજાર એવા યુરોપમાં વેચાણ માટે મુખ્ય સીન્ડિકેટ કામ કરતી હોય તેવું બની શકે. મુખ્ય વેચાણ જૂથનો લીડ વીમાકર્તા જ મોટેભાગે અન્ય વેચાણ જૂથોમાં લીડ બેંક તરીકે જોવા મળે છે. કાયદાકીય જરૂરિયાતોની બહોળી શક્યતાને ધ્યાનમાં રાખીને IPOમાં લંડનની મેજીક સર્કલ અને ન્યુયોર્ક સિટીની વ્હાઇટ શૂ ફર્મ જેવી સિક્યુરિટીઝના કાયદાની મોટાપાયે પ્રેક્ટિસ કરતી એક કે વધુ કાનૂની પેઢીની નિમણૂક કરાય છે.
ભરણાંમાં સામાન્ય રીતે નવી મૂડી એકત્રિત કરવા માટે નવા શેર્સ જારી કરવાની સાથે સાથે ચાલુ શેર્સનું સેકન્ડરી વેચાણ પણ થાય છે. જોકે ચાલુ શેર્સના સેકન્ડરી વેચાણ સમયે કેટલાક કાયાદકિય તેમજ લીડ વીમાકર્તા દ્વારા લાદવામાં આવેલા નિયંત્રણો મૂકાતાં જોવા મળે છે. જાહેર ભરણાં પ્રાથમિક રીતે તો સંસ્થાકિય રોકાણકારો દ્વારા ભરતાં હોય છે પરંતુ તેનો કેટલોક હિસ્સો વીમાકર્તા્સના નાના રોકાણકારો માટે ફાળવવામાં આવે છે. જાહેર ભરણાંમાં પોતાના ગ્રાહકોને શેરનું વેચાણ કરતાં દલાલોને દલાલીની જગ્યાએ વેચાણ ક્રેડિટ દ્વારા ચૂકવણું કરાય છે. જાહેર ભરણાં દ્વારા ખરીદી વખતે ગ્રાહકો શેર્સની દલાલી ચૂકવતાં નથી; શેર્સની ખરીદ કિંમતમાં જ વેચાણ ક્રેડિટ વણી લેવામાં આવી હોય છે. સામાન્ય રીતે જારીકર્તા ગ્રીનશૂ અથવા ઓવરએલોટમેન્ટ વિકલ્પો હેઠળ વીમાકર્તાઓને ભરણાંનું કદ 15 ટકા સુધી વધારવાની છૂટ આપતાં હોય છે. IPO વિસ્તરણ માટે મૂડી ઇચ્છતી નાની અને નવી કંપનીઓ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવે છે, પરંતુ જાહેરમાં શેર્સની લેવડ-દેવડ ઇચ્છતી વિશાળ ખાનગી માલિકીની કંપનીઓ પણ IPO બહાર પાડે છે. IPOમાં જારીકર્તા બાહેંધરી આપનાર પેઢીની મદદ લે છે. આ પેઢી કયા પ્રકારની સિક્યુરિટી બહાર પાડવી (સામાન્ય કે પ્રીફર્ડ), બેસ્ટ ઓફરિંગ પ્રાઇસ અને બજારમાં લાવવાના શ્રેષ્ઠ સમયને નક્કી કરવામાં મદદ કરે છે.
વેપાર ચક્ર
અમેરિકામાં નેવુંના દાયકાના છેલ્લા વર્ષોમાં ડોટકોમ બબલ વખતે કેટલીય વેન્ચર કેપિટલ કંપનીઓ ખૂલી હતી. તેજીના બજારમાં રોકડી કરી લેવા માટે આ કંપનીઓએ ફટાફટ IPO બહાર પાડવા માંડ્યા હતાં. કંપની જેવી જાહેરમાં જતી તેવા તેના સ્ટોકના ભાવ ઉંચકાવા લાગ્યા હતાં. રોકાણકારો વધુ એક માઇક્રોસોફ્ટ અને નેટસ્કેપજેવી કંપની શોધીને તેમાં પ્રવેશવાની વેતરણમાં લાગી ગયા હતાં. શરુઆતના સ્થાપકો રાતોરાત મિલિયનેર બની શક્યા હતાં. ઉદાર સ્ટોક વિકલ્પોના કારણે કર્મચારીઓ પણ સારા એવા પ્રમાણમાં પૈસા બનાવી શક્યા હતાં. બહુમતી IPO નાસ્ડેક સ્ટોક એક્ચેન્જ પર જોવા મળતાં હતા. જેમાં કોમ્યુટર અને ઇન્ફર્મેશન ટેક્નોલોજીને સંબધિત કંપનીઓ સૂચિત થતી હતી. પ્રમાણમાં નવી અને વણચકાસાયેલી કંપનીઓને (ધિરાણના ઘણાબધા રાઉન્ડ પછી) વિશાળ પ્રમાણમાં નાણાંકિય સંશાધનો ઊભા કરી આપવા છતાં તેમાંથી બહુમતી કંપનીઓ ખૂબ જ જલદીથી નાણાંકિય કટોકટીમાં આવી ગઇ. જે કંપનીઓના સ્થાપકો તેમનો મહત્વનો હિસ્સો IPO વખતે કે આઇપીઓ બાદ તરત જ સગેવગે કરી દેતા હતાં તેવી કંપનીઓમાં આવી કટોકટી વધુ પ્રબળ હતી. (મુદામ્બી એન્ડ ટ્રીશેલ, 2005)
આ ઘટના માત્ર યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પૂરતી સીમિત નહોતી. જાપાનમાં પણ આવી પરિસ્થિતિ સર્જાઇ હતી.કેટલીક કંપનીઓ તો માત્ર IPOના હેતુસર જ કામ કરતી હતી. આવી કંપનીઓ માટે ઓસાકા સિક્યુરિટીઝ એક્સ્ચેન્જ જેવા કેટલાક સ્ટોક એક્સ્ચેન્જ પણ સ્થાપવામાં આવ્યા. IPOના ગરમાગરમ ઇતિહાસમાં ફુગ્ગાની પરિસ્થિતિ કદાચ 1929 અને 1989માં સૌથી વધુ સ્પષ્ટ હતી. એ વખતે અનુક્રમે ક્લોઝ્ડ-એન્ડ ફંડ IPO અને ક્લોઝ્ડ-એન્ડ કન્ટ્રી ફન્ડ આઇપીઓ તેમની ચોખ્ખી અસ્કયામતોની સરખામણીએ કેટલાય ઊંચા પ્રીમિયમે વેચાયા હતાં. ક્લોઝ્ડ-એન્ડ ફંડના શેર્સના બજાર ભાવને ફંડ પોર્ટફોલિયોના શેર્સની કિંમત સાથે સરખાવતાં આ ફુગ્ગાઓ વધુ સ્પષ્ટ બને છે. અન્ડરલાયિંગ વેલ્યુ કરતાં બજાર ભાવ કેટલાય ગણાં હોય તો બજારમાં ફુગ્ગાની પરિસ્થિતિ સ્વાભાવિક બને છે.
હરાજી
વેન્ચર કેપિટાસૂચિત બિલ હેમ્બ્રેચે એક નવી પદ્ધતિ શોધી છે જે બિનકાર્યક્ષમ પ્રક્રિયાને ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે. તેમણે ડચ ઓક્શન દ્વારા શેર્સને જારી કરવાની રીત શોધીને વીમાકર્તા્સ દ્વારા પોષવામાં આવતાં અને વધુ પ્રમાણમાં થતાં અન્ડરપ્રાઇસિંગને એકદમ ઓછું કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે. જોકે, વીમાકર્તાઓને આ વ્યૂહ બહુ માફક આવ્યો નથી.ગુગલ ડચ ઓક્શનનો ઉપયોગ કરનારી પ્રથમ કંપની ભલે ન હોય, પરંતુ તે એક એવી પ્રતિષ્ઠિત કંપની છે કે જે હરાજી દ્વારા જાહેર જનતા પાસે ગઇ હોય. હરાજીની રીતથી જનતા પાસે ગઇ હોવા છતાં ગુગલના શેર્સના ભાવ તેના ટ્રેડિંગના પ્રથમ દિવસે જ 17 ટકા જેટલા વધ્યા હતાં. IPOના ખ્યાલ વિવાદાસ્પદ હોઇ શકે છે. વધુમાં વધુ ભંડોળ ભેગું થાય તો જ IPO સફળ થાય તેવું વિચારવામાં આવે તો તમારો IPO નિષ્ફળ જશે. એના બદલે IPOના અન્ડરપ્રાઇસિંગથી રોકાણકારો ખરેખર કંઇક કમાય છે તેવી ઇચ્છા રાખનારનો IPO સફળ જાય છે. અહીં એ નોંધનીય છે કે ઓપન માર્કેટ વિરુદ્ધ રોકાણકારોના જુદાજુદા વર્ગ બોલી લગાવતાં હોય છે. બોલી લગાવવામાં જેટલી વધુ સંસ્થાઓ, તેટલા ઓછાં ખાનગી રોકાણકારો. આ બધામાં ગુગલનો કેસ અલગ તરી આવે છે. કારણ કે ગુગલ તેનો IPO બહાર લાવી તેના થોડા જ સમયમાં ઘણા ખાનગી રોકાણકારોએ સંસ્થાકિય મૂલવણીથી આગળ વિચારીને અને લાંબાગાળાની મૂલવણી કરીને તેનો સ્ટોક ખરીદ્યો હતો.
જારી કરવાની કિંમત
IPO બહાર પાડવા ઇચ્છતી કંપની જારી વખતે શેર્સની કિંમત કેટલી રાખવી તે નક્કી કરવા માટે લીડ મેનેજર નીમે છે. કંપની લીડ મેનેજરની મદદથી કિંમત નક્કી કરી શકે છે અથવા તો બુક બીલ્ડિંગ પ્રક્રિયા દ્વારા કિંમત નક્કી કરવામાં આવે છે.
નોંધ: તમામ IPO ડીટીસી સીસ્ટમ દ્વારા ડીલિવરી સેટલમેન્ટની યોગ્યતા ધરાવતાં નથી. આવા IPOમાં પાછળથી ક્લીયરિંગ એજન્ટ બેંકના કસ્ટોડિયનને સ્ટોક સર્ટીફિકેટની ફીઝિકલ ડીલિવરી જરૂરી બને છે અથવા તો વેચાણ જૂથની દલાલી પેઢી સાથે ડીલિવરી સામે ચૂકવણાની વ્યવસ્થા કરવી પડે છે.
સુશુપ્ત ગાળો
IPOના ઇતિહાસમાં બે વખત "સુશુપ્ત ગાળા" ગાળા તરીકે ઓળખાતો સમય આવે છે. કંપનીના એસ-1 ફોર્મ ભરવાના અને એસઇસીના કર્મચારીઓએ જાહેર કરેલું નોંધણી સ્ટેટમેન્ટ અસરકારક બને તે બંને વચ્ચેનો સમય આવો પ્રથમ સુશુપ્ત ગાળો છે. આ સમય દરમિયાન જારીકર્તાઓ, કંપનીના અંદરના લોકો, એનાલીસ્ટ્સ તેમજ અન્ય પક્ષકારો આવનારા IPOને પ્રમોટ કરવા કે તેની ચર્ચા કરવા બાબતે કાયદાથી બંધાયેલા હોય છે. સુશુપ્ત ગાળાનો બીજો તબક્કો એ IPOના ટ્રેડિંગની શરુઆતના 40 દિવસ સુધીનો હોય છે. આ સમય દરમિયાન, IPO સાથે સંકળાયેલા કંપનીની અંદરના લોકો અને કોઇ પણ વીમાકર્તા ઉપર કમાણી અંગેની આગાહી કે કંપની વિશેના સંશોધન રીપોર્ટ બહાર પાડવા પર પ્રતિબંધ હોય છે. વૈશ્વિક સમજૂતીના ભાગરુપે એસઇસી દ્વારા લાગુ પડાયેલા પ્રતિબંધિત સુધારાઓએ 9 જુલાઇ, 2002ના દિવસે સુશુપ્ત ગાળાનો સમય 25 દિવસથી વધારીને 40 દિવસ કર્યો હતો. સુશુપ્ત ગાળાનો જ્યારે અંત આવે છે ત્યારે લીડ વીમાકર્તા્સ કંપની પર સંશોધન કરવાનું શરુ કરે છે. વધુમાં, એનએએસડી અને એનવાયએસઇ દ્વારા સેકન્ડરી ઓફરિંગ પછી 10 દિવસનો તેમજ લોક-અપ એગ્સુરીમેન્ટના પૂરા થતાં પહેલા અને પછી 15 દિવસનો સુશુપ્ત ગાળો નક્કી કરતાં નિયમને પણ મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
પૂરક વાચન
ચુઝ ધેર સૂચિતિંગ કોન્ટ્રાક્ટ્સ. જર્નલ ઓફ બિઝનેસ ફાઇનેન્સ એન્ડ એકાઉન્ટિંગ, 33 (1 અને 2): 306-328
ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ વાહનવ્યવહાર નિગમ
૧ મે, ૧૯૬૦ના રોજ ગુજરાત રાજ્યના નિર્માણ સાથે GSRTC અસ્તિત્વમાં આવેલી. ૭ વિભાગો, ૭૬ ડેપો અને ૭ વિભાગીય કાર્યશાળાથી શરૂઆત કરનારી GSRTC આજે ૧૬ વિભાગો, ૧૨૫ ડેપો, ૨૨૬ બસ સ્ટેશન, ૧૫૫૪ પીકઅપ સ્ટેન્ડ અને ૮૩૨૨ બસો સુધી વિસ્તરી ચૂકી છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતમાં પરિવહન
પ્રેમચંદ : કલમ કા સિપાહી
પ્રેમચંદ: કલમ કા સિપાહી હિંદી સાહિત્યકાર પ્રેમચંદ (૧૮૭૬–૧૯૩૬)નું જીવનચરિત્ર છે, જે તેમના પુત્ર અને સાહિત્યકાર અમૃત રાય (જ. ૧૯૨૧) દ્વારા લખવામાં આવ્યું હતું. ૧૯૬૨માં પ્રકાશિત થયેલ આ પુસ્તકને ૧૯૬૩ના વર્ષનો સાહિત્ય અકાદમી એવોર્ડ એનાયત થયો હતો. હિંદીના અગ્રણી સર્જક પ્રેમચંદની સર્વપ્રથમ જીવનકથા હોવા ઉપરાંત આ પુસ્તક જીવનકથાની લેખનકળાનો હિંદી સાહિત્યમાં સર્વપ્રથમ સફળ પ્રયાસ લેખાય છે.
પ્રકાશન
આ પુસ્તક ૧૯૬૨માં હંસ પ્રકાશન, અલાહાબાદ ખાતેથી પ્રકાશિત થયું હતું.
સામગ્રી
આ પુસ્તક તેની દસ્તાવેજી સામગ્રી, ક્ષોભરહિત સચ્ચાઈ, સરળ, સ્વાભાવિક રજૂઆત શૈલીના કારણે હિન્દી સાહિત્યમાં અનન્ય પ્રદાનરૂપે લેખાય છે. જીવનકથા પ્રેમચંદના પુત્ર દ્વારા લખાઈ હોવાના કારણે તેમાં અધિકૃતતાની સાથે સાથે આત્મીયતાનું પણ પ્રતિબિંબ ઝિલાયું છે.
પુસ્તકના અંતે પ્રેમચંદની દરેક નવલકથાની વિસ્તૃત વિગત, પ્રકાશનનાં સ્થળ-સમય, જે સંજોગો હેઠળ નવલકથા લખાઈ-છપાઈ હોય તેની વિગત તેમજ પ્રેમચંદની તમામ ટૂંકી વાર્તાઓની યાદી તેમજ પ્રત્યેકની પ્રકાશનની તારીખ તથા તેનું સર્વપ્રથમ જેમાં પ્રકાશન થયું હોય તે સામયિકનું નામ - આવી અનેક ઉપયોગી અને ઝીણવટભરી વિગતો પુસ્તકમાં આપવામાં આવી છે.
સન્માન
આ પુસ્તકને વર્ષ ૧૯૬૩નો સાહિત્ય અકાદમી એવોર્ડ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:પુસ્તક
થોરડી (તા. સુત્રાપાડા)
થોરડી (તા. સુત્રાપાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા   ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સુત્રાપાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. થોરડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સુત્રાપાડા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
હિંદલા
હિંદલા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના સુબિર તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. હિંદલા ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:સુબિર તાલુકો
કામલી
300px|thumb|right| કામલી ખાતે બ્રહ્માણી માતાનું મંદિર કામલી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લાના ઉંઝા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત ઘણા લોકો સરકારી, અર્ધસરકારી અથવા ખાનગી સંસ્થાઓમાં નોકરી પણ કરે છે. ગામના થોડા લોકો નાનામોટા વેપાર-ધંધા સાથે પણ જોડાયેલા છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, જીરુ, વરિયાળી, જુવાર, કપાસ, મગ, અડદ, રાયડો, દિવેલા, તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, સરકારી હોસ્પિટલ, ખાનગી દવાખાનું, સાર્વજનિક પુસ્તકાલય, તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ ઉપરાંત ગામમાં પોસ્ટ ઓફીસ અને બે બેન્કો પણ આવેલી છે.
આ ગામમાં સોલંકી કાલીન અતિ પ્રાચીન બ્રહ્માણી માતાનું ખુબ જ સરસ મંદિર આવેલું છે. કામલી મહેસાણાથી પાલનપુર રેલ્વે માર્ગ પરનું એક સ્ટેશન છે, જે ગામથી થોડું દૂર આવેલું છે. સડક માર્ગે મહેસાણા પાલનપુર ધોરી માર્ગ પર આવેલા બ્રાહ્મણવાડા ગામથી પૂર્વ દિશામાં જતા માર્ગ પર પ્રથમ કામલી સ્ટેશન આવે છે અને ફાટક ઓળંગી આગળ જતાં બે કિલોમીટરના અંતરે કામલી ગામ આવે છે.
પરંપરાગત શુકનનો મેળો
દર વર્ષે ચૈત્ર સુદ સાતમના દિવસે કામલી ગામમાં પરંપરાગત રીતે શુકનનો મેળો ભરાય છે. આ પરંપરા ઇન્દ્રદેવને રીઝવવા માટે તથા ભાવિ વર્ષના એંધાણ માટે માતાજી (બ્રહ્માણી માતા) પાસે શુકન મેળવવા માટે સેંકડો વર્ષો પૃર્વેથી ચાલી આવે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઉંઝા તાલુકો
ભદામ
ભદામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પૂર્વપટ્ટીમાં આવેલા નર્મદા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા નાંદોદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે પાટીદાર તેમ જ આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. ભદામ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
શ્રેણી:નાંદોદ તાલુકો
વરંધા ઘાટ
વરંધા ઘાટ (Varandha Ghat) (वरंधा घाट) ભારત દેશના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં આવેલ એક પર્વતીય ઘાટ માર્ગ છે, જે હાલના ''રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૪૮'' (જૂના રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૪) તેમ જ કોંકણ વચ્ચે વાહનોની હેરફેર માટે બનાવવામાં આવેલ છે. પશ્ચિમી ઘાટ પર્વતમાળાઓના મુગટ પર આવેલ આ વરંધા ઘાટ તેની આસપાસના રમણીય ધોધ, જળાશયો અને ગાઢ જંગલો માટે જાણીતો છે.
ભૂગોળ
વરંધા ઘાટ સહ્યાદ્રી પર્વતમાળા પરથી પસાર થતો તેમ જ ભોર સાથે મહાડને જોડતો એક માર્ગ છે, જે પુના શહેરને કોંકણ પ્રદેશ સાથે જોડતા કેટલાક માર્ગો પૈકીનો એક માર્ગ છે. આ માર્ગ પુના શહેર થી 108 km જેટલા અંતરે આવેલ છે. આ ઘાટ રસ્તાનું અંતર લગભગ 10 km જેટલું છે. નીરા દેવઘર બંધ પરથી શરુ થતો આ માર્ગ બંધના જળાશયના કિનારા પરથી ઘણા વાંકા-ચૂકા તેમ જ તીવ્ર વળાંકોમય ચઢાણ ચડી, સહ્યાદ્રી પર્વતમાળા પસાર કરી કોંકણ પ્રદેશના વરંધા ગામ પાસે નીચે ઉતરે છે.
એક પ્રખ્યાત પ્રવાસી  તેમ જ ધાર્મિક સ્થળ શિવથરગલ આ માર્ગ પર આવતા પારામાચી ગામથી લગભગ ૧૫ કિલોમીટરના અંતરે આવેલ છે.
રાવળીયાવદર (તા. ધ્રાંગધ્રા)
રાવળીયાવદર (તા. ધ્રાંગધ્રા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધ્રાંગધ્રા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રાવલીયાવદર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધ્રાંગધ્રા તાલુકો
શમશેરપુરા (તા. ડીસા)
શમશેરપુરા (તા. ડીસા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ડીસા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. શમશેરપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ડીસા તાલુકો
ગોધીયાર (તા. નખત્રાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:નખત્રાણા તાલુકો
અરવિંદ રાઠોડ
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર અભિનેતા શ્રેણી:૨૦૨૧માં મૃત્યુ શ્રેણી:૧૯૪૧માં જન્મ
મુવિટોન ધ્વનિ પ્રણાલી
મુવિટોન ધ્વનિ પ્રણાલી એ કચકડાની ફિલ્મની પટ્ટી પર ધ્વનિમુદ્રણ કરવાની ચોક્કસાઇ ભરેલી પધ્ધતી છે, જે આધુનિક ચલચિત્ર બનાવવા માટે જરુરી છે. આ પધ્ધતીથી ખાસતો ફિલ્મની પટ્ટી પર થતું દ્રશ્ય અને શ્રાવ્ય સંકેતોનાં મુદ્રણમાં સમકાલિકતા (synchronisation) રહે છે.
આ પધ્ધતિને થીયોડોર કેઇસ (Theodore Case) અને તેમના મદદનીશ ઇર્લ આઇ. સ્પોનાબલ (Earl I. Sponable) દ્વારા ઈ. સ. ૧૯૨૫ના વર્ષમાં કેઇસ રિસર્ચ લેબ, ઔબર્ન, ન્યુયોર્ક ખાતે વ્યવસ્થિત કરવામાં આવી હતી.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ધ્વનિ શ્રેણી:ચલચિત્ર શ્રેણી:વિજ્ઞાન
ગંગુણ
ગંગુણ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાભર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગંગુણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભાભર તાલુકો
હેલ-બોપ ધૂમકેતુ
200px|thumb|right|હેલ-બોપ ધૂમકેતુ, એપ્રિલ ૧૯૯૭. હેલ-બોપ ધૂમકેતુ (જેનું પ્રાથમિક નામકરણ 'સી/૧૯૯૫ ૦૧' તરીકે થયેલું) એ વીસમી સદીમાં વ્યાપકરૂપે અવલોકાયેલો, ચર્ચાયેલો અને દશકાઓમાં એકાદ વખત દેખાતા ચમકદાર ધૂમકેતુઓમાંનો એક છે. તે વિક્રમજનક રીતે, ૧૮ માસ સુધી, નરી આંખે જોઇ શકાયેલો. જે આગલા વિક્રમ જનક "મહાન ધૂમકેતુ ૧૮૧૧" ધૂમકેતુ કરતા બમણો સમય છે.
શ્રેણી:ખગોળશાસ્ત્ર શ્રેણી:ધૂમકેતુ
બર્બટાણા (તા. રાજુલા)
બર્બટાણા (તા. રાજુલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા રાજુલા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. બર્બટાણા ગામનાં લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
પથરાડીયા
પથરાડીયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના બારડોલી તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. પથરાડીયા ગામમાં હળપતિ તેમ જ પાટીદારોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, સૂરણ, પપૈયાં, કેરી તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
બર્બટાણા (તા. રાજુલા)
સંદર્ભ
શ્રેણી:રાજુલા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
પથરાડીયા
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:બારડોલી તાલુકો
શેરગઢ (તા. લાખણી)
શેરગઢ (તા. લાખણી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  લાખણી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. શેરગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:લાખણી તાલુકો
ભીલવાસી
ભીલવાસી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પૂર્વપટ્ટીમાં આવેલા નર્મદા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ગરૂડેશ્વર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. ભીલવાસી ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
શ્રેણી:ગરૂડેશ્વર તાલુકો
રાજપુરા લુંભા
રાજપુરા લુંભા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના બારડોલી તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. રાજપુરા લુંભા ગામમાં હળપતિ તેમ જ પાટીદારોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, સૂરણ, પપૈયાં, કેરી તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:બારડોલી તાલુકો
ચંદનાપુરી ઘાટ
ચંદનાપુરી ઘાટ (Chandanapuri Ghat) એક પર્વતીય ઘાટ-રસ્તો છે, જે ભારત દેશના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં આવેલ સહ્યાદ્રી પર્વતમાળામાં પુના અને નાસિક વચ્ચેના ''રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૫૦'' (NH50) પર આવેલ છે. આ ઘાટ પર એક બાજુ પર ચંદનાપુરી ગામ અને બીજી તરફ ઘારગાંવ ગામ આવેલ છે. આ ઘાટ ખાતે કેટલાક તીવ્ર વળાંકો આવેલ છે, જે આ ઘાટને સહ્યાદ્રી પર્વતમાળાનો કઠીન ઘાટ બનાવે છે. મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં મુંબઇ, પુના અને નાસિક વચ્ચે બનેલા ઔદ્યોગિક ત્રિકોણને કારણે પુના અને નાસિક વચ્ચે વાહનોની અવરજવર ભારે પ્રમાણમાં રહે છે, જેના કારણે આ ઘાટ મુંબ‌ઇ અને પુના વચ્ચેના ભોર ઘાટ તેમ જ મુંબ‌ઇ અને નાસિક વચ્ચે આવતા કસારા ઘાટ અને થુલ ઘાટની જેમ એક મહત્વપૂર્ણ પર્વતીય ઘાટ માર્ગ છે.
રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૫૦ (NH50) પર કરવામાં આવેલ અદ્યતન ફેરફાર પ્રમાણે જૂના ૨ લેન માર્ગને બદલે નવો ૪ લેન ટોલ માર્ગ માર્ચ ૨૦૧૭ના સમયમાં વહનવ્યવહાર માટે ખુલ્લો મૂકવામાં આવ્યો હતો.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર શ્રેણી:ઘાટના રસ્તાઓ
ટીંબડી (તા. સુત્રાપાડા)
ટીંબડી (તા. સુત્રાપાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા   ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સુત્રાપાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ટીંબડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સુત્રાપાડા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
રાયગઢ (તા. ધ્રાંગધ્રા)
રાયગઢ (તા. ધ્રાંગધ્રા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધ્રાંગધ્રા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રાયગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધ્રાંગધ્રા તાલુકો
નાના કરણપુરા
સંદર્ભ
શ્રેણી:દેત્રોજ તાલુકો
મણિપુરી નૃત્ય
thumb|200px|right|રાધાના પાત્રની મણિપુરી નૃત્યની વેષભૂશા
મણિપુરી નૃત્ય એ ભારતીય શાસ્ત્રીય નૃત્યમાંનું એક મુખ્ય નૃત્ય છે. આ નૃત્યનો ઉદ્ગમ ઈશાન ભારતના રાજ્ય મણિપુરમાં થયો હતો જે બર્મા ને અડે છે. ચારે તરફ પહાડીઓથી ઘેરાયેલ મણિપુર રાજ્ય ભારત મુખ્ય ભૂમિ અને પૂર્વી ભારતના સંગમ સ્થળ પર આવેલ છે અને આ ક્ષેતએ પોતાની એક આગવી સઁસ્કૃતિ વિકસાવી છે. મણિપુરી નૃત્ય એ આ સંસ્કૃતિનો એક આગવો ભાગ છે. આ નૃત્ય રાધા અને કૃષ્ણની રાસલીલા ની આસપાસ ગૂંથાયેલા હોય છે. આ નૃત્ય મંજિરા કે કરતાલ અને પંગ કે મણિપુરી મૃદંગ શાંકિર્તન ના સંગીત સાથે કરવામાં આવે છે.
મણિપુરી નર્તકો અન્ય નૃત્ય શૈલિની જે તાલ વાદ્ય સાથે તાલ મેળવતા પગે ઘુંધરુ નથી બાંધતા. મણિપુરી નૃત્યમાં અન્ય નૃત્યોની જેમ નર્તકના પગ ક્યારે પણ જમીન પર ઠોકવામાં નથી આવતાં. શરીરનું હલન ચલન અને હાવભાવ એકદમ મૃદુ અને લાલિત્ય પૂર્ણ હોય છે..
પ્રાચીન કાળ
એક તામ્ર પત્ર આ નૃત્યમાં ઢોલ અને મંજીરાને લઈ આવવાનો શ્રેય રાજા ખ્યુયી તોમ્પોક (c. 2nd સદી CE)ને આપે છે. પણ આજના મણિપુરી નૃત્યનું સ્વરૂપ તેને ૧૫મી સદે પહેલામ્ મળેલુ હશે તે શક્ય નથી કેમકે ૧૫મી સદીની આસપાસ કૃષ્ણ ભક્તિ  પ્રચલિત બની. અને આજનું નૃત્ય સ્વરૂપ મોટે ભાગે કૃષ્ણ ભક્તિ પર આધારિત છે. મહારાજા (ચીંગ-થાંગ ખોન્બા) ભાગ્યચંદ્ર(r. 1759 – 1798 CE) એ આ નૃત્યને લીપી બદ્ધ કરી, અને રાસલીલાના પાંચમાંથી ત્રણની રચના કરી, મહા રાસ, વસંત રાસ અને કુંજ રાસ, જેને ઈમ્ફાલના શ્રી શ્રી ગોવિમ્દજી મંદિરમાં તેમના શાશન કાળમાં પ્રદર્શિત કરાતા આ સિવાય તેમણે અચૌબા બાંગી પારેંગની પણ રચના કરી. તેમણે કુમીલ  તરીકે ઓળખાતા એક વિસ્તૃત પહેરવેશની પણ રચના કરી. ગોવિંદ સંગીત લીલા વિલાસ,એ એક મહત્વ પૂર્ણ શાસ્ત્ર છ્હે છે જે આ નૃત્યની મૂળભૂત વાતો વર્ણવે છે તેનો શ્રેય પણ તેને જ જાય છે.
મહારાજા ગંભીર સિંહે તાંડવ પ્રકારના બે પરેંગની રચના કરી, "ગોષ્ટા ભાંગી પેરાંગ" અને ગોષ્ટા વૃંદાવન પારેંગ". મહારાજા ચંદ્ર કીર્તી સિંહ(r. 1849 – 1886 CE), જેઓ એક પ્રાકૃતિક મૃદંગ વાદક હતાં, તેમણે ૬૪ પંગ ચોલમની રચના કરી અને બે "લસ્ય " પ્રકારની પારેંગ, વૃંદાવન ભાંગી પારેંગ અને ખૃંબા ભાંગી પારેંગ. નિત્ય રાસની રચનાનું શ્રેય પણ તેમને જ જાય છે.
અર્વાચીન કાળમાં
right|200px|thumb|મણિપુરીનૃત્યના નર્તકો રવિંન્દ્રનાથ ટાગોરના પ્રયત્નોથી આ નૃત્ય બહારની દુનિયામાં વધુ પ્રચલિત બન્યો.૧૯૧૯માં સિલહટ (આત્યારના બાંગ્લાદેશમાં)માં આ નૃત્યનો ગોષ્ઠ લીલા પ્રકાર જોઈને તેઓ  એટલા પ્રભાવિત થયા કે તેમણે ગુરુ બુદ્ધિમંત્ર સિંહને શાંતિનીકેતનમાં બોલાવ્યાં.૧૯૨૬માં ગુરુ નભ કુમાર રાસ લીલા શીખવવા અહીં જોડાયા. અન્ય જાણીતા ગુરુઓ છ્હે છે સેનારિક સિંહ રાજકુમાર, નિલેશ્વર મુખર્જી અને અતોમ્બા સિંહઓને પણ આ નૃત્ય શીખવવા ત્યાં બોલાવેલા હતા. તેમણે ટાગોરને ઘણાં નૃત્ય બેસાડવામાં સહાયતા કરી હતી. .
ગુરુ નભ કુમાર ૧૯૨૮માં અમદાવાદ ગયાં ત્યાં તેમણે મણિપુરી નૃત્ય શીખવાડ્યું. ગુરુ બિપીન સિંહે આને મુંબઈમાં પ્રચલિત બનાવ્યો. તેમના પ્રસિદ્ધિ પામેલા વિદ્યાર્થીઓમાં હતાં ઝવેરી બહેનો, નયના, સુવર્ણા, દર્શના ઝવેરી અને રંજના.
નૃત્ય
right|thumb|કૃષ્ણની પારંપારિક વેષભૂષામાં સજ્જ મણિપુરી નર્તક left|200px|thumb|મણિપુરી નૃત્યની એક આકર્ષક મુદ્રા. નાજુક, શબ્દશ: અને લાવણ્ય સભર ચાલ એ પારંપારિક મણિપુરી નૃત્યના લક્ષણો છે. આ નૃત્યમાં વર્તુળાકાર ચાલ રાખી તેમાં કોઈ પણ પ્રકારની આંચકા, ઝટકા જેવી ચાલ , કે અણીયાળી કે સીધી રેખાની ચાલને દૂર રખાય છે. આને પરિણામે મણિપુરી નૃત્ય એક વધુ પડતીએ ઉઠક બેઠક વિનાનો સરળ સપાટ અને નિર્મળ નૃત્ય લાગે છે. પગની હલન ચલનને સંપૂર્ણ્ શરીરના હલન ચલન સાથે ક જોવમાં આવે છે. પગના હલન ચલન કરતી વખતે નર્તક પોતના પગનો આગળનો ભાગ પહેલા જમીન પર મૂકે છ્હે અને એડીનો ભાગ પછી.ઘૂંટણ અને પગના સાંધાનો ઉપય્ગ અસ્રકારતક રીતે આંચકાના શોષણ માટે કરાય છે. નર્તકના પગ તાલના ટપ્પા પર નહિ પણ તેનાથી અમુક પળ પહેલા જ ઉંચકવા માં કે મૂકવામાં આવે છે આમ તે તાલને અસરકારક રીતે દર્શાવે છે.
હરીન્દ્ર દવે
હરીન્દ્ર જયંતીલાલ દવે (૧૯ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૩૦ - ૨૯ માર્ચ, ૧૯૯૫) ગુજરાતી ભાષાના જાણીતાં કવિ, નવલકથાકાર, નિબંધકાર હતા.
મણિપુરી નૃત્ય
નૃત્ય
મણિપુરી નૃત્ય સાથે સંગીત માટે એક તાલવાદ્ય પંગ, એક ગાયક, નાનકડી મંજીરા એક તારવાદ્ય પેના અને એક વાયુવાદ્ય વાંસળી હોય છે. તાલ વાદ્ય હંમેશા પુરષ કલાકાર વગાડે છે. પંગ કલાકારને પ્રથમ પંગ વગાડતા શીખવાડીને તેમને નૃત્ય ની તાલિમ અપાય છે. આવા નૃત્ય જેમાં નર્તક પંગ વહગાડે છે તેને પંગ ચોલમ કહે છે. મણિપુરી નૃત્યમાં ગવાતા ગીત મોટે ભાગે જયદેવ, વિદ્યાપતિ, ચંડીદાસ, ગોવિંદદાસ કે જ્ઞાનદાસ દ્વારા રચિત પ્રાચીન કવિતાઓ હોય છે જે સંસ્કૃત, મૈથિલી, વ્રજ કે અન્ય ભાષામાં હોઈ શકે છે.
હરીન્દ્ર દવે
જીવન
તેમનો જન્મ ખંભરા, કચ્છમાં થયો હતો.
મણિપુરી નૃત્ય
થ્ય કડીઓ
શ્રેણી:નૃત્ય
હરીન્દ્ર દવે
અભ્યાસ
તેમને ભાવનગરની શામળદાસ કોલેજમાંથી અભ્યાસ કર્યો હતો. પછીથી ૧૯૫૧માં મુંબઈ યુનિવર્સિટીમાંથી ગુજરાતી વિષય સાથે બી.એ. અને ૧૯૬૧માં એમ.એ.ની પદવીઓ મેળવી હતી.
વ્યવસાય
૧૯૫૧ થી ૧૯૬૨ દરમિયાન ‘જનશક્તિ’ દૈનિક. ૧૯૬૨ થી ૧૯૬૮ સુધી ‘સમર્પણ’ ના સંપાદક. ૧૯૬૮ થી ૧૯૭૩ સુધી યુસિસની મુંબઈ ઑફિસમાં ગુજરાતી વિભાગના તંત્રી. ૧૯૭૩ માં ફરી જનશક્તિ માં જોડાયા મુખ્ય તંત્રી તરીકે અને ત્યાર બાદ જન્મભૂમિ, પ્રવાસી અને જન્મભૂમિ- પ્રવાસી નાં મુખ્ય તંત્રી તરીકે અંતિમ દિવસ સુધી કાર્યરત રહ્યા.
સાહિત્ય
તેઓ મુખ્યત્વે, ગીતકાર અને ગઝલકાર છે. પ્રણય-મસ્તી અને વેદના, ખુમારીનાં સંવેદનોથી રસાયેલી એમની ગઝલો છંદ-લય અને ભાવભાષાની સંવાદિતાથી સફાઈદાર છે. ‘આસવ’ (૧૯૬૧) અને ‘સમય’ (૧૯૭૨) એમના ગઝલસંચયો છે. એમનું ઉત્તમ કવિત્વ રાધા અને કૃષ્ણ વિષયક ગીતોમાં તથા પ્રેમવિરહના ભાવસંવેદનને અભિવ્યક્ત કરતાં અન્ય ગીતોમાં રહેલું છે. ‘ફૂલ કહે ભમરાને ભમરો વાત વહે ગુંજનમાં/ માધવ ક્યાંય નથી મધુવનમાં’ કે ‘પાન લીલું જોયું ને તમે યાદ આવ્યાં....’ જેવાં ગીતો લોકપ્રિય એટલાં જ કાવ્યત્વપૂર્ણ છે. એમનાં ગીતોમાં લયહલક અને ભાવમાધુર્ય છે. ‘મૌન’ (૧૯૬૬)માં બહુધા ઉત્તમ ગીતો સંચિત છે. સુરેશ દલાલે ‘હયાતી’ (૧૯૭૭) નામે કરેલા સંપાદનમાં બીજી નોંધપાત્ર રચનાઓ ગ્રંથસ્થ થઈ છે. એમણે છાંદસ કાવ્યો પણ લખ્યાં છે. ‘અર્પણ’ (૧૯૭૨)માં એમની મુક્તક કવિતા ગ્રંથસ્થ થયેલી છે. અછાંદસ અને લયબદ્ધ કવિતા પણ એમણે રચી છે. સાંપ્રત જીવનની એકલતા કે વ્યથાને અને વિષાદ કે વિરૂપતાને વાચા આપતી એમની દીર્ઘ રચનાઓ ‘સૂર્યોપનિષદ’ (૧૯૭૫)માં સંગૃહીત છે. એમણે પ્રયોગશીલતા કે આધુનિકતાની પરવા વિના પોતાના મનમાં આવ્યું તેને પોતાની કળાની ભૂમિકાએ અભિવ્યક્તિ આપી છે. અન્યોના સહયોગમાં ‘નજરું લાગી’ જેવાં અને કવિતનાં અન્ય સંપાદનો પણ એમણે કર્યાં છે.
એમની પહેલી નવલકથા ‘અગનપંખી’ (૧૯૬૨) છે. પણ એમને આધુનિક નવલકથાકારોની પંગતમાં બેસાડનાર પ્રયોગશીલ અને વિશિષ્ટ નવલકથા ‘પળનાં પ્રતિબિંબ’ (૧૯૬૬) છે. વિદ્વદભોગ્ય આ કૃતિમાં પ્રણય અને તજજન્ય વેદનાનાં વ્યંજનાપૂર્ણ ચિત્રણો છે અને એમાં એકાધિક પાત્રયુગ્મોને મૂકીને લેખકે સંરચનાનો વિશિષ્ટ પ્રયોગ સિદ્ધ કર્યો છે. ૧૯૬૮માં પ્રગટ થયેલી ‘અનાગત’ નલકથાનું કાઠું લઘુનવલનું છે. પ્રણય ને વેદનાસભર એકલતાને જીવતાં-જીરવતાં બે પાત્રોની આ કથામાં અન્ય પાત્રોની જીવનચેતના પણ સરસ નિરૂપણ પામી છે. કૃતિનાં રચનાવિધાન અને ભાષા કવિ હરીન્દ્રનો નોખો પરિચય કરાવી રહે છે. એમની અત્યંત સફળ કૃતિ ‘માધવ ક્યાંય નથી’ (૧૯૭૦) છે. અહીં નારદની કૃષ્ણશોધ વર્ણવાઈ છે, જે હકીકતમાં આપણા યુગના પ્રત્યેક માનવીની કૃષ્ણશોધ બની રહે છે. પુરાકલ્પનો આવો સરળ રીતે થયેલો છતાં ધ્વનિમય ઉપયોગ ધ્યાન ખેંચે છે.
એમની નવલકથાઓમાં મહદંશે વર્તમાન યુગનાં સ્ત્રી-પુરુષોની સંવેદનજન્ય સમસ્યાઓ આકારિત થઈ છે. એમની કેટલીક નવલોમાં વર્તમાન જીવનની સમસ્યાઓ પણ પછીથી વર્ણવાઈ છે. આ પ્રકારની કૃતિઓ ‘સુખ નામનો પ્રદેશ’ (૧૯૭૬) થી પ્રારંભાઈ છે. ‘સંગ-અસંગ’ (૧૯૭૯)માં સાધુસંતોના આંતરજીવનના પ્રશ્નોનાં ચારુ આલેખનો મળે છે; ‘લોહીનો રંગ લાલ’ (૧૯૮૧) સમસ્યાને કથીને અટકી જાય છે; ‘ગાંધીની કાવડ’ (૧૯૮૪)માં સાંપ્રત રાજકારણ ઉપર કટાક્ષ છે. આમ, એમની કૃતિઓમાં વિષય અને નિરૂપણનું વૈવિધ્ય છે. એ કશા ચોકઠામાં બદ્ધ રહેનારા લેખકોમાંના નથી. જીવનની વાસ્તવિકતાને નવલકથામાં કળાત્મક અભિવ્યક્તિ આપવામાં એમને ઠીકઠીક સફળતા મળી છે.
‘યુગે યુગે’ (૧૯૬૯) એમનું દીર્ઘ નાટક છે. ‘કવિ અને કવિતા’ (૧૯૭૧) કવિતાના આસ્વાદનું પુસ્તક છે. ‘ગાલિબ’ (૧૯૬૯), ‘દયારામ’ (૧૯૬૫), ‘મુશાયરાની કથા’ (૧૯૫૯), ‘સ્વામી નારાયણ સંપ્રદાય’ (૧૯૭૦) જેવી પુસ્તિકાઓ પરિચયાત્મક છે. ‘ઉમાશંકર જોશી’ (૧૯૮૬) ગુજરાતી ગ્રંથકાર શ્રેણીનું એમનું પુસ્તક છે.
‘કૃષ્ણ અને માનવ સંબંધો’ (૧૯૮૨)માં એમણે કૃષ્ણસંબંધે માનવીય ચિંતન પેશ કર્યું છે. અહીં એમની દ્રષ્ટિમાં દર્શન અને વિચારોમાં વિસ્તૃત સમજણ દેખાય છે. ‘નીરવ-સંવાદ’ (૧૯૮૦)માં એમના ચિંતનલેખો છે. ‘વેરાતું સ્વપ્ન ઘુંટાતુ સત્ય’ (૧૯૮૧)માં વર્તમાનપત્રી લેખોનો સંચય છે. ‘શબ્દ ભીતર સુધી’ (૧૯૮૭) નિબંધસંગ્રહ છે. ‘મધુવન’ (૧૯૬૨) એમનું ગઝલ-સંપાદન છે.
‘પિંજરનું પંખી’, ‘ધરતીનાં છોરું’, ‘ચરણ રુકે ત્યાં’, ‘વાદળ વરસ્યાં નહિ’- આ ચાર અનુવાદો અંગ્રેજીમાંથી ગુજરાતીમાં ઉતારેલી નવલકથાઓ રૂપે છે. અંગ્રેજીમાંથી એમણે કાવ્યાનુવાદો પણ કર્યા છે.
'માધવ ક્યાંય નથી (૧૯૭૦)' હરીન્દ્ર દવેની નવલકથા. અહીં દેહધારણથી દેહવિલય સુધીના કૃષ્ણ જીવન અને એમનાં કાર્યોનું આલેખન નારદની ભાવનાપ્રધાન દ્રષ્ટિથી થયું છે. કૃષ્ણના આંશિક રૂપ સમા નારદ પોતાની સમગ્રતારૂપી કૃષ્ણને પામવાનો પ્રયત્ન કરે છે તેમાં વર્તમાન જીવનમાં ખંડિત વ્યક્તિત્વ વડે અખંડ વ્યક્તિત્વને પામવાની જીવતા માણસની અભીપ્સા જોઈ શકાય. કૃષ્ણના જન્મની એંધાણી મળતાં જ તેમને મળવા નીકળતા નારદ દર વખતની જેમ થોડા મોડા પડે છે; અને અંતે કૃષ્ણે જીવનલીલા સંકેલી દીધી એ પછી જ તેમનાં દર્શન પામે છે. કૃષ્ણકથાના ચમત્કારોનું નિવારણ લેખકે કેટલાક ચમત્કારોને કથામાંથી ગાળી નાખીને, કેટલાકને બુદ્ધિગ્રાહ્ય ઘટનારૂપે નિરૂપીને, તો કેટલાકને ભાવનાશીલ પાત્રોની દ્રષ્ટિથી નિરૂપીને કર્યું છે. કૃતિની ભાષામાં કાવ્યાત્મકતાનો સ્પર્શ વર્તાય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા શ્રેણી:૧૯૯૫માં મૃત્યુ શ્રેણી:૧૯૩૦માં જન્મ
ટોબરા (તા. સુત્રાપાડા)
ટોબરા (તા. સુત્રાપાડા) અથવા તોબરા એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા   ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સુત્રાપાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ટોબરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સુત્રાપાડા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
શેરગંજ (તા. ડીસા)
શેરગંજ (તા. ડીસા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ડીસા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. શેરગંજ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ડીસા તાલુકો
બાલાપર (તા. રાજુલા)
બાલાપર (તા. રાજુલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા રાજુલા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બાલાપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:રાજુલા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
દેથલી (તા. બહુચરાજી)
દેથલી (તા. બહુચરાજી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  બહુચરાજી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દેથલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:બહુચરાજી તાલુકો
કુંભરલી ઘાટ
કુંભરલી ઘાટ ((Kumbharli Ghat) ભારત દેશના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં આવેલ એક પર્વતીય ઘાટ-રસ્તો છે, જે કોંકણ પ્રદેશના દરિયાકાંઠાના રત્નાગિરી જિલ્લાને પશ્ચિમ ઘાટની પૂર્વ તરફ આવેલા સાતારા જિલ્લા સાથે જોડે છે. આ ઘાટ માર્ગ સમગ્ર પશ્ચિમ ઘાટને પસાર કરે છે. આ માર્ગ કેટલાક કોંકણ પ્રદેશને ઘાટમાથા સાથે સાંકળતા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના રસ્તાઓ પૈકીનો એક છે. આ રાજ્ય ધોરી માર્ગની કુંભરલી ઘાટ ખાતે દરિયાઈ સપાટી થી સરેરાશ ઊંચાઈ 625 m જેટલી છે. આ માર્ગ ચિપલુણ શહેર (રત્નાગિરી જિલ્લો) અને કરાડ (સાતારા જિલ્લો)ને એકબીજા સાથે જોડે છે. આ માર્ગના પૂર્વીય છેડા તરફ કોયના બંધ આવેલ છે.
સ્થાન
આ ઘાટ કરાડ-ચિપલુણ રાજ્ય ધોરી માર્ગ પર આવેલ છે. આ ધોરી માર્ગ  હાલના ''રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૪૮'' (જૂના રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૪) પર આવતા ઉંબરાજ, પાટન અને કોયનાનગર વગેરે મહત્વના મથકો સાથે પણ જોડાય છે.
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર શ્રેણી:ઘાટના રસ્તાઓ
ગોસાણ (તા. ભાભર)
ગોસાણ (તા. ભાભર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાભર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગોસાણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભાભર તાલુકો
રાજવડ(બારડોલી)
રાજવડ(બારડોલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના બારડોલી તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. રાજવડ ગામમાં હળપતિ તેમ જ પાટીદારોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, સૂરણ, પપૈયાં, કેરી તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
ટુન્ડાવ
ટુન્ડાવ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લાના ઉંઝા તાલુકામાં આવેલું એક મોટું અને વિકસિત ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે દિવેલી, બાજરી, તમાકુ, રાયડો, ક્પાસ, ઘઉં, વરિયાળી, તલ, જીરુ, સુવા, ક્ઠોળ, જુવાર તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, આરોયગ્ય કેન્દ્ર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ઈતીહાસ
પુરાણોમાં આ વિસ્તાર ધર્મારણ્ય તરીકે ઓળખાતો હતો. આ પુરાણો અનુસાર જ્યારે રામે રાવણનો વધ કર્યો ત્યારે તેમણે વસિષ્ઠ ઋષિને એવા સ્થળની પૃચ્છા કરી જ્યાં તેઓ બ્રહ્મહત્યાનું પાપ ધોઇ શકે. વસિષ્ઠ મુનિએ તેમને ધર્મારણ્ય જવા કહ્યું, જે હાલના મોઢેરા નજીક હતું. ધર્મારણ્યમાં રામે મોઢેરક ગામ સ્થાપ્યું અને ત્યાં યજ્ઞ કર્યો. ત્યારબાદ ત્યાં સીતાપુર ગામની સ્થાપના થઇ જે બેચરાજી મોઢેરકથી ૧૫ કિમી દૂર હતું. પછીના સમયમાં તે ગામ મોઢેરા તરીકે ઓળખાવા લાગ્યું જ્યાં સૂર્ય મંદિરની સ્થાપના સોલંકી વંશના રાજા ભીમદેવ સોલંકીએ ઇસ ૧૦૨૬માં કરી હતી.
ગામમાં જ્ઞાનેશ્વરી વાવ આવેલી છે, જે ૧૬-૧૭મી સદીની છે. આ વાવમાં સામાન્ય રીતે છેલ્લા માળમાં આવેલા મંદિરની જગ્યાએ પ્રથમ માળમાં મંદિર આવેલું છે.
ભૂગોળ
ટુન્ડાવ ઉંઝાથી ૭ કિ.મી. દૂર આવેલું છે.
ઉદ્યોગો
ટુન્ડાવ ગામ તમાકુના ઉત્પાદન માટે પ્રખ્યાત છે. અહીં તમાકુની ફેક્ટરીઓ (ખળી) આવેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ઉંઝા તાલુકો
ગોહિલવાડ પ્રાંત
right|thumb|420x420px|કાઠિયાવાડ, ગુજરાતના ચાર પ્રાંતનો નકશો, ૧૮૫૫ વર્ષમાં ગોહિલવાડ પ્રાંત એ કાઠિયાવાડના ચાર પ્રાંતો (પરંપરાગત જિલ્લાઓ, બ્રિટિશ રાજ દરમિયાન) પૈકીનો એક પ્રાંત હતો જેમાં ઘણા સામન્તી એકમો (મોટે ભાગે નાના રજવાડાઓ અને હાલના સૌરાષ્ટ્ર, ગુજરાત રાજ્યમાં) સમાવિષ્ટ હતા. અન્ય પ્રાંતો હાલર પ્રાંત (પશ્ચિમ), ઝાલાવાડ (ઉત્તર) અને સોરઠ (દક્ષિણ) તરીકે ઓળખાતા.
ગોહિલવાડ પ્રાંત કાઠિયાવાડના (દક્ષિણ)પૂર્વ ભાગને આવરી લે છે, જે મોટેભાગે હાલના ભાવનગર જિલ્લા અને અમરેલી જિલ્લાના વિસ્તારો છે.
રજવાડાંઓ
સલામી રજવાડાંઓ : મુખ્ય બિન-સલામ રજવાડાંઓ : આ ઉપરાંત ત્યાં ઘણાં વધુ નાનાં આશ્રિત રજવાડાંઓ હતા, જે સામાન્ય રીતે માત્ર એક ગામ જેટલો જ વિસ્તાર ધરાવતા હતાં.
બાહ્ય કડીઓ અને સ્ત્રોતો
શ્રેણી:ઇતિહાસ શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ઘાનીઆંબા
ઘાનીઆંબા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લા એક માત્ર એવા સુબિર તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. ઘાનીઆંબા ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:સુબિર તાલુકો
અસાયેની લડાઈ
અસાયેની લડાઈ એ બીજું આંગ્લ-મરાઠા યુદ્ધ દરમિયાન મરાઠા સામ્રાજ્ય અને અંગ્રેજ ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની વચ્ચે લડાયેલ મોટી લડાઈ હતી. તે ૨૩ સપ્ટેમ્બર ૧૮૦૩ ના રોજ પશ્ચિમ ભારતના અસાયે ગામ નજીક લડવામાં આવી હતી જેમાં આર્થર વેલેસ્લીના (જે પાછળથી ડ્યુક ઑફ વેલિંગ્ટન બન્યા) નેતૃત્વ હેઠળ સંખ્યાબળની દૃષ્ટિએ નબળા ભારતીયો અને અંગ્રેજો વડે બનેલા સૈન્યએ દૌલત સિંધિયા અને બેરારના રાજાના નેતૃત્વ હેઠળના સંયુક્ત મરાઠા સૈન્યને હાર આપી હતી. આ લડાઈ ડ્યુક ઑફ વેલિંગ્ટનનો પ્રથમ મોટો વિજય હતો જેને તેમણે પાછળથી યુદ્ધમેદાન પરની તેમની સૌથી શ્રેષ્ઠ સિદ્ધિ ગણાવી.
ઓગષ્ટ ૧૮૦૩થી જ વેલેસ્લીનું સૈન્ય અને કર્નલ જેમ્સ સ્ટિવનસનનું અન્ય સૈન્ય અશ્વદળ ધરાવતા મરાઠા સૈન્યનો પીછો કરી રહ્યા હતા જે દક્ષિણમાં હૈદરાબાદ તરફ હુમલો કરવા નેમ ધરાવતું હતું. કેટલાક અઠવાડિયાંના પીછા બાદ અંગ્રેજો પાસે આવતાં સિંધિયાએ આ સૈન્યને પોતાના આધુનિક યુરોપી તાલીમ ધરાવતા પાયદળ અને તોપખાના વડે સુદૃઢ બનાવ્યું.
૨૧ સપ્ટેમ્બરના રોજ વેલેસ્લીને મરાઠા સૈન્યની છાવણીના સ્થળ વિશે ગુપ્ત સૂચના મળતાં તેણે છાવણીના સ્થળ પર બે અંગ્રેજ સૈન્યો ત્રણ દિવસ બાદ ભેગાં થાય એવી યોજના બનાવી. પરંતુ જર્મન મૂળના ભૂતપૂર્વ અંગ્રેજ અધિકારી કર્નલ એન્થોની પોહ્લમાનના નેતૃત્વ હેઠળનું મરાઠા સૈન્ય વેલેસ્લીની ધારણ કરતાં આશરે ૧૦ કિમી વધુ દક્ષિણે સામનો કરતું મળ્યું. વેલેસ્લીએ અંદાજ બાંધ્યો કે મરાઠા સૈન્ય તુરંત તે સ્થળથી કૂચ કરશે અને તે માટે તુરંત હુમલો કરવા નિર્ધાર કર્યો. ત્યારબાદ લડાઈમાં બંન્ને પક્ષે મોટા પ્રમાણમાં ખુવારી થઈ; મરાઠી તોપખાનાંએ અંગ્રેજ સૈન્યમાં મોટાપાયે જાનહાનિ સર્જિ પરંતુ મરાઠી અશ્વદળ અસરકારક પુરવાર ન થયું. સંગીન અને અશ્વદળ વડે કરાયેલ વારંવારના હુમલાઓને કારણે મરાઠા સૈન્યએ મોટી સંખ્યામાં તોપો ગુમાવી અને તેને પીછેહઠ કરવા ફરજ પડી. પરંતુ, વેલેસ્લીનું સૈન્ય મોટી ખુવારી વેઠી અને ભારે થાકના કારણે પીછો ન કરી શક્યું.
અસાયે ખાતે વેલેસ્લીના વિજય પહેલાં અંગ્રેજોએ અહમદનગર કબ્જે કર્યું અને ત્યારબાદ અડગાંવ અને ગવળીઘુર ખાતે લડાઈઓમાં વિજય મેળવ્યો જેમાં સિંધિયા અને બેરારનાં સૈન્યોને શિકસ્ત મળી. વેલેસ્લીના ડેક્કનમાં વિજયોને સમતોલ પ્રદર્શન ઉત્તર ભારતમાં લેફ્ટનન્ટ જનરલ લેકના સૈન્યએ કર્યું અને તેને કારણે ભારતમાં અંગ્રેજો પ્રમુખ સત્તાકેન્દ્ર બન્યા.
પૃષ્ઠભૂમિ
right|thumb|૧૭૯૮-૧૮૦૫ દરમિયાન ભારતના ગવર્નર જનરલ લોર્ડ મોર્નિંગટન ૧૯મી સદીની શરુઆતે મરાઠા સામ્રાજ્યના બે પ્રમુખ સત્તાકેન્દ્રો યશવંતરાવ હોલકર અને દૌલત રાવ સિંધિયા વચ્ચેનો ઝઘડો ગૃહયુદ્ધમાં પરિણમ્યો. આ યુદ્ધ ઓક્ટોબર ૧૮૦૨માં પુના ની લડાઈમાં પરિણમ્યું જેમાં હોલકરે સિંધિયા અને પેશવા બાજી રાવ બીજાના સંયુક્ત સૈન્યને હાર આપી. સિંધિયા ઉત્તરમાં તેમના વર્ચસ્વ ધરાવતા પ્રદેશમાં પીછેહઠ કરવામાં સફળ રહ્યા પરંતુ પેશવા બાજી રાવને તેમના વિસ્તારમાંથી હાંકી કઢાયા અને તેમણે વસઈ ખાતે ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની પાસે આશ્રય લીધો. તેમણે કંપની પાસે સહાય માંગી અને જો તેઓ પુના ખાતે સત્તા પરત મેળવવામાં સફળ થાય તો કંપનીનું આધિપત્ય સ્વીકારવા સહમતી આપી. અંગ્રેજ ભારતના તત્કાલીન મહાત્વાકાંક્ષી ગવર્નર જનરલ લોર્ડ મોર્નિંગટને આ તકનો લાભ તેમના મતે ભારતમાં અંગ્રેજ સત્તા માટે આખરી પડકાર એવા મરાઠા સામ્રાજ્યમાં કંપનીનો પ્રભાવ પ્રસારવા માટે લીધો. ડિસેમ્બર ૧૮૦૨માં કંપનીએ બાજી રાવ સાથે વસઈની સંધિ પર હસ્તાક્ષર કર્યા અને પુના ખાતે કંપનીના ૬,૦૦૦ સૈનિકોની કાયમી છાવણી અને તેની વિદેશનીતિ પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણના બદલામાં બાજી રાવને પુના ખાતે સત્તારુઢ કરવા સહમતી આપી. સત્તા પરના આ પુનઃસ્થાપનની જવાબદારી લોર્ડ મોર્નિંગટનના નાના ભાઈ મેજર જનરલ આર્થર વેલેસ્લીને અપાઈ અને તેમણે મૈસૂર ખાતેથી કંપનીના ૧૫,૦૦૦ સૈનિકો અને હૈદરાબાદના મિત્ર રાજ્યના ૯,૦૦૦ સૈનિકો સાથે પુના તરફ કુચ કરી. ૨૦ એપ્રિલના રોજ વેલેસ્લી પુનામાં વિના વિરોધે પ્રવેશ્યા અને બાજી રાવને ૧૩ મેના રોજ સત્તા પર પુનઃસ્થાપિત કર્યા.
પ્રારંભ
ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીએ સિંધિયા અને બેરારના રાજાના બે પ્રમુખ મરાઠા સૈન્યો પર ઉત્તર અને દક્ષિણમાંથી હુમલા કર્યા. અન્ય મરાઠા સરદારોમાં, હોલકર તેમના વિરોધિ સિંધિયા સાથે મળી અને યુદ્ધમાં ઉતરવા અસમંજસમાં હતા અને તે લડાઈથી દૂર રહ્યા, બરોડા ના ગાયકવાડ રાજવંશ એ અંગ્રેજોનું રક્ષણ માગ્યું. ઉત્તરમાં કાર્યવાહી લેફ્ટનન્ટ જનરલ જેરાર્ડ લેકના નેતૃત્વ હેઠળ હતી અને ફ્રેન્ચ ભાડુતી સૈનિક પિઅરે પેરોંના નેતૃત્વ હેઠળના સિંધિયાના સૈન્યનો સામનો કરવા તેઓ મરાઠા વિસ્તારમાં કાનપુર ખાતેથી પ્રવેશ્યા. મેજર જનરલ વેલેસ્લીના નેતૃત્વમાં બીજું અંગ્રેજ સૈન્ય સિંધિયા અને બેરારના સંયુક્ત સૈન્ય સામે ડેક્કનમાં ઉતર્યું. વેલેસ્લીએ પોતાનો હાથ ઉપર કરવા આક્રમક નીતિ અપનાવી હતી અને તેમના તાબાના અધિકારી કર્નલ જેમ્સ સ્ટિવનસનને કહ્યું હતું કે "લાંબું રક્ષણાત્મક યુદ્ધ આપણને બરાબાદ કરી દેશે અને તેનો કોઈ હેતુ નહિ સરે".