cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
મંદિર
300px|thumbnail|right|ખજુરાહોનું પ્રાચીન મંદિર મંદિર (અંગ્રેજી:Temple) હિંદુ ધર્મના લોકોના પ્રાર્થના સ્થળને કહેવામાં આવે છે. અહીં કોઈપણ સ્વરૂપે ભગવાનની મૂર્તિ સ્થાપિત કરવામાં આવેલી હોય છે. મંદિરમાં હિંદુઓના દેવી-દેવતાઓ પૈકી જેમની મુખ્ય મૂર્તિ હોય એ પ્રમાણે મંદિરને શિવમંદિર, શિવાલય, વિષ્ણુમંદિર, બ્રહ્મામંદિર, હનુમાનમંદિર, અંબાજીમંદિર, ગણેશમંદિર, કૃષ્ણમંદિર, માતાનો મઢ, માતાની દેરી વગેરે નામોથી ઓળખાય છે. મંદિરનો સાદો અર્થ "ભગવાનનું ઘર" થાય છે. મંદિરના સ્થાન પ્રત્યે આસ્થા રાખનાર સ્થાપકોની શક્તિ મુજબ મંદિર માટે નાનું કે મોટું મંદિર બાંધવામાં આવેલું હોય છે.
External links
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
જુલાઇ ૨૭
૨૭ જુલાઇનો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૨૦૮મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૨૦૯મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૧૫૭ દિવસ બાકી રહે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:જુલાઇ
આકોલી (તા. દાંતીવાડા)
આકોલી (તા. દાંતીવાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દાંતીવાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આકોલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દાંતીવાડા તાલુકો
પેરિસ
પેરિસ (Paris, અંગ્રેજી ઉચ્ચારણ પૅરિસ, ફ઼્રાંસિસી ઉચ્ચારણ : પારી) ફ્રાન્સ દેશનું સૌથી મોટું શહેર અને તેની રાજધાનીનું શહેર છે. એટલું જ નહીં, પૅરિસ શહેરને દુનિયાનાં સૌથી સુંદર શહેરો પૈકીનું એક તેમ જ દુનિયાભરની ફેશન અને ગ્લેમરની રાજધાની માનવામાં આવે છે. આ શહેરમાં દુનિયાભરમાં સૌથી મશહૂર મીનાર ઍફીલ ટાવર (ફ઼્રાંસિસી : તૂર એફિલ) આવેલો છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:ફ્રાન્સ શ્રેણી:યુરોપનાં શહેરો શ્રેણી:રાજધાની
ખોખરી (તા.કોટડા-સાંગાણી)
ખોખરી એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કોટડા-સાંગાણી તાલુકાનું એક ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, અને પંચાયતઘર જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે.
ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન છે, ઘઉં, ડાંગર, બાજરો, કપાસ, જીરૂ, મગફળી અને શાકભાજી આ ગામનાં ખેત-ઉત્પાદનો છે.
દેગામ (તા.જંબુસર)
દેગામ (તા.જંબુસર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા  જંબુસર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દેગામ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામ કાવી થી ૫ (પાંચ) કિ.મિ જેટલા અંતરે આવેલું છે. કહેવાય છે કે આ ગામનું જુનું નામ દેવગામ હતું, અને ત્યારે આ ગામ ૧૦૦% હિંદુ વસ્તિ ધરાવતું ગામ હતું.
શ્રેણી:જંબુસર તાલુકો
કોસાડી (માંગરોળ)
કોસાડી (માંગરોળ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માંગરોળ તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. કોસાડી ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસીઓ ઉપરાંત અન્ય લોકોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, જુવાર, તુવર, કપાસ તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:માંગરોળ તાલુકો
છોટુભાઈ પુરાણી
છોટુભાઈ પુરાણી (૧૩ જુલાઇ ૧૮૮૫ - ૨૨ ડિસેમ્બર ૧૯૫૦) ગુજરાતમાં વ્યાયામ પ્રવૃત્તિના પ્રણેતા, સ્વતંત્રતા સેનાની અને સાહિત્યકાર હતા.
પ્રાંરભિક જીવન
તેમનો જન્મ ૧૩ જુલાઇ ૧૮૮૫ના રોજ તેમના મોસાળ ડાકોર ખાતે બાલકૃષ્ણ નરભેરામ પુરાણી અને પ્રસન્નલક્ષ્મીને ત્યાં થયો હતો. તેમના માતા તેઓ માત્ર બે વર્ષની વયના હતા, ત્યારે મૃત્યુ પામ્યા હતાં.
શિક્ષણ
એમણે પ્રાથમિક શિક્ષણ ડાકોર ખાતે લીધું હતું. પછી તેઓ પિતા સાથે જામનગર ગયા હતા અને ત્યાં એમણે મેટ્રિકની પરીક્ષા પાસ કરી હતી. ત્યારબાદ અમદાવાદની ગુજરાત કોલેજમાં દાખલ થયા હતા. ઇતર પ્રવૃત્તિઓમાં ઘેલું લાગવાને કારણે તેઓ ઇન્ટરમાં પાસ થઈ શક્યા ન હતા અને આથી અમદાવાદ છોડી વડોદરાની કોલેજમાં દાખલ થયા હતા. ત્યાંથી તેઓ મુંબઈની કોલેજમાંથી જીવવિજ્ઞાનના સ્નાતક થયા હતા અને નારાયણ વાસુદેવ પુરસ્કાર મેળવ્યો હતો.
કુટુંબ
તેમના લગ્ન ઇ.સ. ૧૯૦૨માં નડિઆદમાં ચંચળલક્ષ્મી સાથે થયા હતા. તેમના નાના ભાઇ અંબુભાઈ પુરાણી મહર્ષિ અરવિંદના અનુયાયી અને સ્વતંત્રતા સેનાની હતા.
કારકિર્દી
તેમણે ભારતની સ્વતંત્રતાની ચળવળમાં સક્રિય પણે ભાગ લીધો હતો. ૧૯૦૮માં તેઓ ક્રાંતિકારીઓના સંગઠનમાં જોડાયા હતા. ગાંધીજીના પ્રભાવ હેઠળ તેમણે ૧૯૩૦ની સવિનય કાનૂનભંગની ચળવળમાં ભાગ લીધો હતો અને કારાવાસમાં ગયા હતા. ૧૯૪૦ના વ્યક્તિગત સત્યાગ્રહમાં તેમણે ભાગ લીધો અને ૧૯૪૨ની હિંદ છોડો ચળવળમાં ભૂગર્ભમાં રહી વ્યાયામ પ્રવૃત્તિના યુવકોને માર્ગદર્શન આપીને ભાંગફોડની પ્રવૃત્તિની દોરવણી કરી હતી. તેમણે બ્રિટિશ સરકાર સામે ચળવળ માટે રાજદ્રોહ નામની પત્રિકાનું સંચાલન કર્યું હતું.
સાહિત્ય સર્જન
તેમણે વ્યાયામ પ્રવૃત્તિની સાથે સાહિત્ય સર્જન પણ કર્યું હતું.
અવસાન
તેમનું અવસાન ૨૨ ડિસેમ્બર ૧૯૫૦ના રોજ મુંબઈ ખાતે થયું હતું.
સન્માન
વડોદરા ખાતે અકોટા વિસ્તારમાં આવેલ રમત-ગમતના મેદાનને શ્રી છોટુભાઈ પુરાણી પેવિલિયન નામકરણ કરવામાં આવેલ છે. રાજપીપળામાં તેમણે સ્થાપેલી કોલેજને તેમના અવસાન પછી છોટુભાઈ પુરાણી વ્યાયામ મહાવિદ્યાલય નામ અપાયું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:કેળવણીકાર શ્રેણી:૧૯૫૦માં મૃત્યુ
રુપપુરા (તા. કાંકરેજ)
રુપપુરા (તા. કાંકરેજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા  કાંકરેજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રુપપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ડોલર
ડોલર એ સામાન્ય રીતે અમેરિકન ડોલર (સંજ્ઞા:$,યુએસડી) માટે વાપરવામાં આવે છે. આ સંયુકત રાજય અમેરિકાનું ચલણ છે. $ ડોલરની સંજ્ઞાનો તેમજ ચલણનો ઉપયોગ બીજા અનેક દેશો પણ કરે છે. એક ડોલરના ૧૦૦ સેન્ટમાં ભાગ પાડવામા આવે છે.
પરંપરાગત સંગીત
નિર્ણાયક લાક્ષણિકતાઓ
ઐતિહાસિક પરિપ્રેક્ષ્યમાં પરંપરાગત સંગીતની આ લાક્ષણિકતાઓ છેઃ
ડોલર
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:અમેરિકા શ્રેણી:ચલણ શ્રેણી:Obsolete currencies in Malaysian history શ્રેણી:ચલણી નાણું શ્રેણી:Numismatics શ્રેણી:આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર
પરંપરાગત સંગીત
નિર્ણાયક લાક્ષણિકતાઓ
કેટલીક વખત આડઅસર તરીકે નીચેની લાક્ષણિકતાઓ રજૂ કરાય છેઃ
પરંપરાગત સંગીતના વિષયો
પરંપરાગત સંગીત, ખાસ કરીને નૃત્ય સંગીત પરંપરાનો એક હિસ્સો રચે છે તેવા ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટલ સંગીત ઉપરાંત મોટાભાગનું પરંપરાગત સંગીત મૌખિક સંગીત છે, કારણ કે આવા સંગીતનું સર્જન કરતા વાદ્યો સામાન્ય રીતે હાથવગા હોય છે. તેના કારણે મોટાભાગના સંગીતમાં અર્થપૂર્ણ ગીતોનો સમાવેશ થાય છે.
વર્ણનાત્મક પદ્ય ઘણી સંસ્કૃતિના પરંપરાગત સંગીતમાં છવાયેલા છે. તેમાં પરંપરાગત મહાકાવ્ય જેવા આ સ્વરૂપોનો સમાવેશ થયો છે, જેમાંથી મોટાભાગની રચના મૌખિક પ્રદર્શન માટે હતી અને તેમાં ઘણીવાર વાદ્યનો ઉપયોગ થતો હતો. વિવિધ સંસ્કૃતિના ઘણા મહાકાવ્યોની રચના પરંપરાગત વર્ણાનાત્મક પદ્યના ટૂંકા ટૂકડાઓનો સમાવેશ કરીને થયેલી છે, જે તેના પ્રાસંગિક માળખાને અને ઘણીવાર તેના મૂળ કથાનકને વિકસાવવાના મધ્યસ્થ ભાગ ને સમજાવે છે. પરંપરાગત વર્ણાનાત્મક પદ્યના બીજા સ્વરૂપો લડાઈ અને બીજી કરુણાંતિકાઓ કે કુદરતી આપત્તિઓના પરિણામોનું વર્ણન કરે છે. કેટલીક વખત બાઇબિકલ સંબંધિત ‘બુક ઓફ જજિસ ’માં વિજયી ગીત સોંગ ઓફ ડેબોરાહ જોવા મળે છે, આ ગીતો વિજયની ઉજવણી કરે છે. લડાઈ અને યુદ્ધમાં પરાજય અને તેમાં લોકોનાં મૃત્યુ માટેનો વિલાપ ઘણીવાર પરંપરાગત ગીતોમાં સમાન પ્રકારનું મહત્વ ધરાવે છે, આવો વિલાપ જેને માટે લડાઇ લડવામાં આવી હતી તે હેતુને જીવંત રાખે છે. પરંપરાગત ગીતોના વર્ણનો ઘણીવાર જોહન હેનરીથી લઇને રોબિન હૂડ જેવા લોકનાયકોને યાદ કરે છે. કેટલાંક પરંપરાગત ગીતોમાં અલૌકિક ઘટનાઓ કે રહસ્યમય મોતનું વર્ણન કરાયું હોય છે.
સ્તોત્ર અને ધાર્મિક સંગીતના બીજા સ્વરૂપો ઘણીવાર પરંપરાગત અને અજાણ્યા મૂળના હોય છે. પશ્ચિમી સંગીત સ્વરલેખનનું મૂળમાં ગ્રેગોરિયન રાગના સંગીતની જાળવણી માટે સર્જન કરવામાં આવ્યું હતું, જે તેની શોધ પહેલા પાદરી સમુદાયમાં મૌખિક પરંપરા તરીકે શીખવવામાં આવતું હતું. ‘ગ્રીન ગ્રો ધ રશિસ, ઓ ’ જેવા પરંપરાગત ગીતો સ્મરણશક્તિના સ્વરૂપમાં ધાર્મિક જ્ઞાન રજૂ કરે છે. પશ્ચિમી જગતમાં નાતાલના પ્રાર્થનાગીતો અને બીજા પરંપરાગત ગીતો ગીતના સ્વરૂપમાં ધાર્મિક જ્ઞાનની જાળવણી કરે છે.
કાર્ય ગીતોમાં વારંવાર હાકલ અને પ્રતિસાદના માળખાનો ઉપયોગ જોવા મળે છે અને તેની રચના મજૂરોને મદદ કરવા માટે થાય છે, જેઓ તેમનું કાર્ય કરવા માટે ગીતોનું લય બદ્ધ સામૂહિક ગાન કરે છે. આવા ગીતોને વારંવાર રીતે પરંતુ ફેરફાર ન થાય તે રીતે રચવામાં આવે છે. અમેરિકાના લશ્કરી દળોમાં સૈનિકો કૂચ કરી રહ્યા હોય ત્યારે જોડી કોલ્સ ("ડકવર્થ ગીતો")ની જીવંત પરંપરાનું ગાન કરે છે. વ્યવસાયિક ખલાસીઓઓ દરિયાઇ ગીતોનો વ્યાપક રીતે ઉપયોગ કરે છે. કરુણ કે દિલગીર ભાવ સાથેના પ્રણય ગીતો ઘણી લોક પરંપરામાં મહત્વનું સ્થાન ધરાવે છે. બાળગીતો અને રમૂજ ગીતો પણ ઘણીવાર પરંપરાગત ગીતોની શ્રેણીમાં આવે છે.
પરંપરાગત સંગીતમાં ભિન્નતા
સમાજ દ્વારા મૌખિક શબ્દ દ્વારા વહન કરવામાં આવેલા સંગીતના સમયાંતરે ઘણા જુદા જુદા સ્વરૂપો વિકસે છે, કારણ કે આ પ્રકારના વહનમાં શબ્દે-શબ્ધની અથવા દરેક સૂરની ચોક્કસાઈ રહેતી નથી. હકીકતમાં ઘણા પરંપરાગત ગાયકો ખૂબ સર્જનશીલ છે અને તેઓ શીખ્યા હોય તે સામગ્રીમાં જાણીજોઇને સુધારા વધારા કરે છે.
ઉદાહરણ તરીકે "આઇ એમ એ મેન યુ ડોન્ટ મીટ એવરી ડે" (રાઉડ 975)ના શબ્દો બોડલીયન લાઇબ્રેરીના ચોપાનિયાથી જાણીતા થયેલા છે. તેની તારીખ 1900 પહેલાની છે તે લગભગ ચોક્કસ વાત છે અને તે આઇરિશ લાગે છે. 1958માં આ ગીતનું કેનેડામાં રેકોર્ડિંગ (માય નેમ ઇઝ પેટ અને આઇ એમ પ્રાઉડ ઓફ ધેટ) થયું હતું. જૈની રોબર્ટસને 1961માં બીજા સ્વરૂપની રચના કરી હતી. તેણીએ પોતાના એક સંબંધી "જોક સ્ટુવર્ડ"નો ઉલ્લેખ કરવા તેમાં ફેરફાર કર્યો હતો અને તેમાં કોઇ આઇરિશ સંદર્ભ નથી. 1976માં આર્ચી ફિશરે કૂતરા પરના ગોળીબારની ઘટનાના ઉલ્લેખને દૂર કરવા માટે આ ગીતમાં જાણીજોઇને ફેરફાર કર્યા હતા. 1985માં પોગસે તમામ આઇરિશ સંદર્ભોનું પુનઃસ્થાપન કર્યું હતું અને તેથી આ ગીતનું એક સમયચક્ર પૂર્ણ થયું હતું.
વિવિધ સ્વરૂપોનો પ્રસાર કુદરતી રીતે થતો હોવાથી સરળતાથી એવું માની શકાય છે કે "બાર્બરા એલન" જેવા ઉર્મિગીતના એકમાત્ર "પ્રમાણભૂત" સ્વરૂપ જેવું કોઇ ગીત હશે. પરંપરાગત ગીતના ક્ષેત્ર સંશોધકો (નીચે જુઓ)ને અંગ્રેજી બોલતા વિશ્વમાં આ ઉર્મિગીતના અસંખ્ય સ્વરૂપો જોવા મળ્યા છે, અને આ સ્વરૂપો એકબીજાથી મોટા પ્રમાણમાં અલગ છે. કોઇપણ સ્વરૂપ મૂળ સ્વરૂપનો વિશ્વસનિય દાવો કરી શકે તેમ નથી અને તેવી શક્યતા છે કે જે કોઇ "મૂળ સ્વરૂપ" હશે તેનું ગાન સદીઓ પહેલાથી બંધ થઈ ગયું હશે. કોઇ ગીત બાહ્ય લેખકની કૃતિ તરીકે નહીં, પરંતુ પરંપરાગત ગાયક સમુદાયમાંથી આવતું હોય તો તે વિશ્વસનીય ગીત હોવાનો સમાન પ્રકારનો દાવો કરી શકે છે.
સેસીલ શાર્પે લોકરૂપાંતરણની પ્રક્રિયા અંગે પ્રભાવશાળી વિચાર રજૂ કર્યો હતોઃ તેઓ માનતા હતા કે પરંપરાગત ગીતના એકબીજાની સ્પર્ધા કરતા સ્વરૂપો જૈવિક કુદરતી પસંદગી જેવી જ પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છેઃ સામાન્ય ગાયકોને સૌથી વધુ અસર કરતા હોય તેવા નવા સ્વરૂપોને બીજા લોકો પણ અપનાવે છે અને તેનું સમય સાથે વહન થાય છે. તેથી, સમય જતા આપણે ધારણા રાખી શકીએ છીએ કે દરેક પરંપરાગત ગીત વધુને વધુ આકર્ષક બને - તેને સંપૂર્ણરીતે આદર્શ બનાવવા માટે સામુહિક રીતે રચના થવી જોઈએ, જે સમુદાયો દ્વારા કરવામાં આવતું હતું.
બીજી તરફ એવા મતનું સમર્થન કરાયાના પુરાવા છે કે પરંપરાગત ગીતોનું વહન અવ્યવસ્થિત રહી શકે છે. પ્રસંગોપાત, ગીતોના એકત્રિત સંગ્રહમાં જુદા જુદા ગીતોમાંથી એવી સામગ્રી કે પદ્યનો સમાવેશ થાય છે જે તેના સંદર્ભમાં ભાગ્યે જ કોઇ મહત્વ ધરાવે છે. સારાહ ક્લેવલેન્ડ (જન્મ 1905) સન્માનનીય પરંપરાગત આઇરિશ-અમેરિકી ગાયક છે. "લેટ નો મેન સ્ટીલ યોર થીમ"ના તેમના ગીતસ્વરૂપમાં બીજા એક ગીત- "સીડ્સ ઓફ લવ"નું મિશ્રણ છે. (સારાહની ટીપ્પણી). બંને સ્વરૂપોમાં ફૂલોનો ઉલ્લેખ છે, પરંતુ વિષયવસ્તુ તદ્દન અલગ છે. એ જ રીતે ઘણા પરંપરાગત ગીતો માત્ર ખંડિત ગીતો તરીકે પ્રચલિત છે. તદ્દન ભિન્ન કિસ્સામાં માત્ર એક કે બે પંક્તિનું રેકોર્ડિંગ થયું હોય તેવી શક્યતા છે.
પ્રાદેશિક ભિન્નતા
લોકપ્રિય સંગીતના ઉદયની સાથે પરંપરાગત સંગીતના મહત્વમાં ઘટાડો વૈશ્વિક ઘટના છે તેવા સંજોગોમાં, સમગ્ર વિશ્વમાં સમાન દરે આવું બની રહ્યું નથી. એક તરફ ઘણી આદિવાસી સંસ્કૃતિઓ પણ પરંપરાગત સંગીત અને લોકસંસ્કૃતિને ગુમાવી રહી છે, છતા પણ "સંસ્કૃતિનું ઔદ્યોગિકરણ અને વેપારીકરણ સૌથી વધુ પ્રચલિત" બન્યું છે, ત્યાં આ પ્રક્રિયા સૌથી વધુ વિકસિત બની છે. જોકે જ્યાં પરંપરાગત સંગીત સાંસ્કૃતિક કે રાષ્ટ્રીય ઓળખનું પ્રતિક છે તેવા દેશો કે ધર્મમાં પરંપરાગત સંગીતને ગુમાવવાની પ્રક્રિયા ધીમી હોઇ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે બાંગ્લાદેશ, હંગેરી, ભારત, આર્યલેન્ડ, લેટવિયા, તુર્કી, પોર્ટુગલ, બ્રિટેની, ગેલિસિયા, ગ્રીસ અને ક્રેટીના કિસ્સામાં આ વાત સાચી માની શકાય છે, આ તમામ દેશોમાં તેમના પરંપરાગત સંગીતને ઘણા અંશે જાળવી રાખવામાં આવ્યું છે અને કેટલાંક ક્ષેત્રોમાં પરંપરાગત સંગીતની લોકપ્રિયતામાં ઘટાડો અને પરંપરાને હાનિની સ્થિતિ ઉલટી બની ગઈ છે. પ્રવાસન એજન્સીઓ "સેલ્ટિક" શબ્દ સાથે કેટલાંક પ્રદેશોની ઓળખ રજૂ કરે ત્યારે આ વલણ સૌથી વધુ દેખીતું છે. આર્યલેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ, કોર્નવોલ, બ્રિટની અને નોવા સ્કોટિયાના ગાઇડ પુસ્તકો અને પોસ્ટર્સ જીવંત સંગીત પ્રોગ્રામનો ઉલ્લેખ કરે છે. સ્થાનિક સરકારો ઘણીવાર પ્રવાસન ગાળા દરમિયાન આ સંગીત કાર્યક્રમને સ્પોન્સર કરે છે અને તેનો વિકાસ કરે છે અને તે રીતે ગુમાવેલી પરંપરાગને પુનઃજીવિત કરે છે.
19મી સદીનું યુરોપ
19મી સદીની શરૂઆતથી રસ ધરાવતા લોકો- શિક્ષણવિદો અને શોખીન વિદ્વાનોએ શું ગુમાવવામાં આવી રહ્યું છે તેની નોંધ લેવાનું ચાલુ કર્યું હતું, અને લોકોના સંગીતને જાળવવા માટેના વિવિધ પ્રયાસોમાં વધારો થયો હતો. આવો એક પ્રયાસ 19મી સદીના અંત ભાગમાં ફ્રાન્સિસ જેમ્સ ચાઇલ્ડ દ્વારા અંગ્રેજી અને સ્કોટ પરંપરાઓ (ચાઇલ્ડ બેલાલ્ડ તરીકે ઓળખાય છે)ના ત્રણ હજાર ઉર્મિગીતોની પ્રતોનો સંગ્રહ કરાયો હતો. 1960ના દાયકા દરમિયાન તેમજ 1970ના દાયકાના પ્રારંભમાં અને મધ્યમાં અમેરિકન વિદ્વાન બર્ટ્રાન્ડ હેરિસ બ્રોન્સને તે સમયે જાણીતા પુસ્તકો અને લયના ચાર ભાગના દળદાર સંગ્રહને પ્રકાશિત કર્યો હતો, જે હવે ચાઇલ્ડ કેનન તરીકે પ્રખ્યાત બન્યો છે. તેમણે મૌખિક-શ્રાવ્ય પરંપરાની કૃતિઓ સંબંધિત નોંધપાત્ર પદ્ધતિઓનો વિકાસ કર્યો હતો.
ચાઇલ્ડના સમયમાં રિવરેન્ડ સેબિન બેરિંગ-ગુલ્ડનું તથા પછીથી વધુ મહત્વના વિદ્વાન સેસીલ શાર્પનું આગમન થયું હતું, જેમણે 20મી સદીની શરૂઆતમાં તે પછી જાણીતા બનેલા ઈંગ્લિશ ફોક ડાન્સ એન્ડ સોંગ સોસાયટી (ઈએફડીએસએસ (EFDSS))ના નેજા હેઠળ અંગ્રેજી ગ્રામ્ય પરંપરાગત ગીત, સંગીત અને નૃત્યની મહાન સંસ્થાને જાળવી રાખવા કામ કર્યું હતું. શાર્પે અમેરિકામાં પણ કામ કર્યું હતું તથા મૌડ કાર્પેલીસ અને ઓલિવ ડેમ કેમ્પબેલના સહયોગમાં 1916-1918માં એપ્પલેચિયન પર્વતમાળાના પરંપરાગત ગીતોનું રેકોર્ડિંગ કર્યું હતું. કેમ્પબેલ અને શાર્પને આધુનિક ફિલ્મ "સોંગકેચર"માં અભિનેતાઓ દ્વારા અલગ નામો હેઠળ રજૂ કરવામાં આવ્યા છે.
સમાન પ્રકારની પ્રવૃત્તિઓ બીજા દેશોમાં પણ થઈ હતી. સૌથી વઘુ વ્યાપક કામગીરી કદાચ ક્રિસજેનિસ બેરોન દ્વારા રિગામાં કરવામાં આવી હતી, જેમણે 1894 અને 1915ની વચ્ચેના વર્ષોમાં લેટવિયાના 217 996 લોકગીતના પુસ્તકો લેટવજુ ડેઇનાસ સહિત છ ભાગ પ્રકાશિત કર્યા હતા.
તે સમયગાળા દરમિયાન શિષ્ટ સંગીતના રચયિતાઓને પરંપરાગત ગીતોના સંગ્રહમાં મજબૂત રસ કેળવાયો હતો, અને સંખ્યાબંધ અસાધારણ રચયિતાઓએ પરંપરાગત ગીત અંગે તેમનું પોતાની રીતે ક્ષેત્રકાર્ય કર્યું હતું. તેમાં ઇંગ્લેન્ડના પર્સી ગ્રેઇન્જર અને રાલ્ફ વોન વિલિયમ્સ તથા હંગેરીના બેલા બાર્ટોકનો સમાવેશ થાય છે. આ રચયિતાઓએ તેમના ઘણા અનુગામીઓની જેમ તેમની શિષ્ટ રચનાઓમાં પરંપરાગત ગીતોની સામગ્રીનો સમાવેશ કર્યો હતો. લેટવિજુ ડેઇનાસ નો એન્ડ્રેજસ જ્યુરાન્સ, જેનિસ સિમ્ઝે અને એમિલિસ મેલનગેઇલીસના ક્લાસિકલ વૃન્દગીતમાં વ્યાપક ઉપયોગ થયો છે.
ઉત્તર અમેરિકા
ઉત્તર અમેરિકામાં 1930 અને 1940ના દાયકામાં લાઇબ્રેરી ઓફ કોંગ્રેસે ઉત્તર અમેરિકાના શક્ય હોય તેટલા ક્ષેત્રકાર્યની સામગ્રી એકઠી કરવા પરંપરાગત સંગીત સંગ્રાહકો રોબર્ટ વિન્સ્લો ગોર્ડન, એલન લોમેક્સ અને બીજા લોકોની ઓફિસ મારફત કામગીરી કરી હતી.
પરંપરાગત ગીત પર અભ્યાસ કરનારા લોકોને એવી આશા હતી કે તેમના કાર્યથી લોકો માટે પરંપરાગત સંગીતને પુનસ્થાપિત કરી શકાશે. ઉદાહરણ તરીકે સેસીલ શાર્પે થોડી સફળતા સફળતા સાથે એવો પ્રચાર કર્યો હતો કે અંગ્રેજી પરંપરાગત ગીતો (તેમના દ્વારા મોટા પ્રમાણમાં સંપાદીત કરાયેલા અને કાપકૂપ કરાયેલા સ્વરૂપો)ને શાળાના બાળકોને ભણાવવામાં આવે.
વિદ્વાનોના પરંપરાગત સંગીત સંગ્રહના આ મહાન સમયગાળા દરમિયાન એક ટ્રેન્ડ એવો હતો કે "લોક" સમુદાયના કેટલાંક સભ્યો, કે જેઓ અભ્યાસનો વિષય બને તેવી અપેક્ષા હતી તેઓ વિદ્રાન બને અને પોતાના જ્ઞાનના હિમાયતી બને. ઉદાહરણ તરીકે જીન રિચી વાઇપર, કેન્ટુકીના વિશાળ પરિવારનું સૌથી નાનું સંતાન હતા, જેમણે સંખ્યાબંધ જૂના એપ્પલેચિયન પરંપરાગત ગીતોની જાળવણી કરી હતી. એપ્પલેચિયન સંગીતને બાહ્ય પ્રભાવમાં લાવવામાં આવ્યું તે સમયે જીવન ગુજાનારા રિચીને યુનિવર્સિટીમાં શિક્ષણ આપવામાં આવ્યું હતું અને આખરે ન્યૂ યોર્ક સિટીમાં તેઓ ગયા હતા, જયાં તેણીએ સંખ્યાબંધ કૌટુંબિક ગીતસંગ્રહનું રેકોર્ડિંગ કર્યું હતું અને આ ગીતોના મહત્વના સંગ્રહને પ્રકાશિત કર્યો હતો. (હેડી વેસ્ટ પણ જુઓ)
ઘટાડાવાદી અને સાકલ્યવાદી અભિપ્રાયોનું મિશ્રણ
1960 અને 1970ના દાયકામાં બેર્ટ્રાન્ડ બ્રોન્સન અને બીજા લોકોએ એવા વિચારને રજૂ કર્યો હતો કે આ પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ઘટાડાવાદી કે સંપૂર્ણપણે સાકલ્યવાદી ન હોઇ શકે, પરંતુ બંનેનું વધુ જટિલ માળખુ હોઇ શકે છે, જેમાં સંગીતના પરિમાણ વિવિધ બળોને આકાર આપવામાં પણ ભાગ ભજવે છે. અગાઉના અભિપ્રાયથી વિમુખતાના તબક્કા તરીકે આ વિચાર અને સમાન પ્રકારના વિચારોનો ઉપયોગ કરીને તેમના પોતાના સર્વગ્રાહી નિરીક્ષણોનો ઉમેરો કરીને સંગીતશાસ્ત્રી જે માર્શલ બેવિલે 1980ના દાયકામાં મેલડિક જનરેશન, ટ્રાન્સમિશન, એસિમિલેશન એન્ડ રિકોલની પદ્ધતિ વિકસિત કરી હતી અને તેને પ્રકાશિત કરી હતી, જે સાકલ્યવાદી પરિબળના મહત્વને માન્ય કરે છે, પરંતુ દેખીતા ફોર્મ્યુલેઇક સેક્શન ઓપર્નિંગ એન્ડ ક્લોઝિંગ (જેને તેમણે પ્રાથમિક કોષો ગણાવ્યા છે) જે મ્નેમૉનિક એન્કર તરીકે છે તેમજ મોટા સેક્શનમાં વધુ વેરિયેબલ ફ્રેસ ઓપનિંગ્સ એન્ડ ક્લોઝિંગ (બીજા તબક્કાના કોષો ) પર ભાર મૂકે છે. આ બીજા તબક્કાના કોષો ઓછા મહત્વનું કામ કરે છે પરંતુ નાના એકમ તરીકે સંપૂર્ણપણે નકારી શકાય તેવા નથી. તેમણે મૌખિક-શ્રાવ્ય પ્રક્રિયાની પણ કલ્પના રજૂ કરી હતી, જે મોટાભાગે પરંપરાગત ગીતની રચના સાથે જોડાયેલી ટોનલ સિરિઝ (એટલે કે ..સ્કેલ) તેમજ પરંપરાગત સ્વરમય ગીતોના લાક્ષણિક સ્વર, વિભાગ અને ફ્રેસ કેન્ટોર્સ વચ્ચેના આંતરસંબંધ દ્વારા સંચાલિત થાય છે. આ અભિપ્રાય અને તેઓ ચકાસણી કરતા હતા તે સંગીત ખાસ કરીને અમેરિકન સધર્ન અપલેન્ડ (સધર્ન એપ્પલેચિયા, સ્મોકી પર્વતમાળા, વગેરે ..)ના ઉર્મિગીત અને પરંપરાગત સ્તોત્રની ધૂનની લાક્ષણિકતાઓ મારફત બેવિલે તુલનાત્મક મધુર સૂરના વિશ્લેષણની પ્રણાલી વિકસાવી હતી, જે ભાષાશાસ્ર સાથે સંકળાયેલી છે અને તેમાં ખાસ કરીને નોમ ચોમસ્કાય અને અન્ય લોકો દ્રારા રજૂ કરવામાં આવેલા જનનાત્મક વ્યાકરણની પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. તેમણે વિગતવાર વિશ્લેષણાત્મક પ્રક્રિયામાં સંકળાયેલી વિશાળ માહિતીની ઝડપ અને ચોક્સાઇનું સંચાલન કરવા ડેસ્કટોપ કમ્પ્યૂટર સોફ્ટવેરનું માળખું બનાવ્યું હતું તેમજ ગીતો વચ્ચેના સંબંધોના પ્રકાર અને પ્રમાણનું સંભવિત મૂલ્યાંકન કરવા પ્રોગ્રામ પેરામીટર લાગુ કર્યા હતા. તેમણે 1986માં એક આર્ટિકલમાં પીએચ.ડી ડિઝર્ટેશન (યુનિવર્સિટી ઓફ નોર્થ ટેક્સાસ, 1984)માં તેમના તારણો પ્રકાશિત કર્યા હતા, જે ખાસ કરીને પરંપરાગત ગીતોના સ્કેલના મુદ્દાને સમર્પિત છે, અને તેમણે 1987ના અભ્યાસમાં પણ તારણો રજૂ કર્યા હતા, જે સેસીલ શાર્પ દ્વારા 70 વર્ષ અગાઉ મુલાકાત લેવામાં આવેલા સમાન વિસ્તારના નિવાસીઓ પાસેથી ગીતના સ્વરૂપોના સંગ્રહ સંબંધિત છે. આ પછીથી બેવિલે તેમની પદ્ધતિનું વિસ્તરણ કર્યું હતુ અને તેમાં લોકપ્રિય શ્રેણીના હાલના અને અગાઉના સંગીતનો સમાવેશ કર્યો હતો તથા તે કેવી રીતે તૈયાર થયા, માન્યતા મળી અને ફરી યાદ કરવામાં આવે છે કે નહીં તેનો અભ્યાસ કર્યો હતો.
બાહ્ય કડીઓ
Folk music શ્રેણી:સંગીત
પીપણ (તા. સાણંદ)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાણંદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
અજાણી ઊડતી વસ્તુ
ઊડતી રકાબી કે અજાણી ઉડતી વસ્તુઓ (સામાન્યરીતે સંક્ષિપ્તમાં જેને UFO  કે U.F.O.  કહે છે.) તે એક જાણીતી પરિભાષા છે કોઈ પણ તેવી હવાઇ અસાધારણ વસ્તુ માટે જેનું કારણ સહેલાઇથી કે તાત્કાલિક તેના દ્ગષ્ટા દ્વ્રારા જાણી ના શકાય. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના હવાઇદળે આ પરિભાષા UFOની શરૂઆત 1952માં તેવી વસ્તુઓને વ્યાખ્યાયિત કરવા માટે કરી હતી જે નિષ્ણાત શોધકર્તાઓ દ્વારા ઝીણવટભરી તપાસ કર્યા બાદ પણ અજાણ રહે, જોકે UFO શબ્દનો ઉપયોગ મોટાભાગે નિરીક્ષકો દ્વારા અજાણી વસ્તુને જોયા બાદ તેનું વર્ણન કરવા માટે કરવામાં આવે છે. જાણીતી સંસ્કૃતિમાં વારંવાર UFO પરિભાષાને અજાણ્યા અવકાશયાનના સમાનાર્થી શબ્દ તરીકે કરવામાં આવે છે.ધાર્મિક સંપ્રદાયો સાથે UFO જોડાણ થયું, અને પૌરાણિક કથા તથા લોકવાયકાઓ આ અસાધારણ ઘટનાની આસપાસ વિકસિત થઇ. UFO સાથે જોડાયેલી ગેરસમજ અને કલ્પનાને દૂર કરવા માટે કેટલાક શોધકર્તા હવે અજાણી હવાઇ અસાધારણ ઘટના (અથવા UAP ) જેવી પરિભાષાનો ઉપયોગ કરવાનું પસંદ કરે છે. ''અન્ય મોટાપાયે જાણીતો UFOનો શબ્દોના આદ્યાક્ષરોનો બનેલો શબ્દ છે, OVNI જે સ્પેનીશ,ફેન્ચ,પોર્ટુગલ અને ઇટાલીમાં કહેવાય છે. ''
અભ્યાસો સિઘ્દ્વ કરે છે કે, મોટાભાગના યુએફઓ (UFO) નિરીક્ષણો કેટલાક સાચા પણ રૂઢિગત વસ્તુઓ- સામાન્યરીતે વિમાન,ગુબ્બારા અથવા ખગોળશાસ્ત્રના પદાર્થો જેવી કે ઉલ્કા કે તેજ ગ્રહ- જે તેના નિરીક્ષકની ગેરસમજથી વિલક્ષણ ઊભું કરે છે, જોકે ખૂબ જ નાના ભાગના અહેવાલ યુએફઓ (UFO)ને છેતરપિંડી હોવાનું જણાવે છે.[8] નાના ભાગના દેખેલા અહેવાલ (સામાન્યરીતે 5 to 20%) અજાણી ઉડતી વસ્તુઓને ચોક્કસ મતે વર્ગીકૃત કરે છે(નીચે જણાવેલી કેટલાક અભ્યાસોને જૂઓ).
કેટલાક વૈજ્ઞાનિકોની દલીલ છે કે બધા યુએફઓ (UFO) નિરીક્ષણ પ્રાકૃતિક અસાધારણ ઘટના[9] અને ઐતિહાસિક ગેરસમજ છે, કેટલાક વૈજ્ઞાનિકો વચ્ચે વિવાદ હતો કે જે પ્રાપ્ત પ્રયોગમૂલક ડેટા છે તે વૈજ્ઞાનિક રીતે તપાસ માટે ખાતરી આપે છે કે નહીં.[11][12][13][14] પહેલાથી તપાસ કરેલા કેટલાક સાહિત્ય પ્રકાશિત થયા છે. જે વૈજ્ઞાનિકોને UFOs માટે વિચાર, અભ્યાસ કે અસામાન્યતાને સમર્થન કે ખુલાસો આપે છે. એલેન હયનેક તાલીમ પામેલા ખગોળશાસ્ત્રી હતા જેમને પ્રોજેક્ટ બ્લૂબુક માં ભાગ લીધો હતો. ત્યારબાદ સમવાયી સરકારના કર્મચારી તરીકે તેમને સંશોધન કર્યું હતું. તેમના મતે કેટલાક યુએફઓ (UFO) અહેવાલોના વૈજ્ઞાનિક ખુલાસા આપવા શક્ય નથી. જોકે તેમને સેન્ટર ફોર યુએફઓ (UFO) સ્ટડીઝ ની સ્થાપના કરી હતી અને CUFO માં શામેલ થઇ યુએફઓ (UFO) પર સંશોધન અને તેના દસ્તાવેજમાં તેમને તેમની બાકીની જીદંગી પસાર કરી હતી. ચિત્રપટ ક્લૉઝ એન્કાઉન્ટર ઓફ ધિ થર્ડ કાઇન્ડ માં અસ્પષ્ટ રીતે હયનેકના ચારિત્રને આધારમાં લઇને બનાવવામાં આવ્યું હતું. યુએફઓ (UFO)નો અભ્યાસ કરતો અન્ય સમૂહ છે મ્યુચ્યુઅલ યુએફઓ (UFO) નેટવર્ક. MUFON એક ગ્રાસ રૂટથી કામ કરતી સંસ્થા છે જેને યુએફઓ (UFO) પર પહેલીવાર શોધકર્તાઓ માટે હેન્ડબુક બહાર પાડીને જાણીતી થઇ. આ હેન્ડબુકમાં કઇ રીતે આરોપીત યુએફઓ (UFO) નિરીક્ષણોને દસ્તાવેજ કરવા તે અંગે વિસ્તૃત માહિતી આપવામાં આવી છે.
1947માં U.S.ના ખાનગી પાઇલોટ કેન્નેથ આર્નોલ્ડે પહેલીવાર યુએફઓ (UFO) જોયાના અહેવાલના વિશાળપાયે પ્રકાશીત થયા બાદ આવા અહેવાલોમાં વઘારો થયો. જેને જાણીતી પરિભાષા "ઉડતી રકાબી" અને "ઉડતી ડીશ"નો જન્મ આપ્યો. ત્યારબાદ મિલિયન લોકોએ યુએફઓ (UFO) જોયાના અહેવાલ નોંધાવ્યા છે.[16]
ઇતિહાસ
રહસ્યમય અવકાશી પદાર્થોને દેખવાની ઘટનાની નોંધ આખા ઇતિહાસમાં છે. ચોક્કસ, તેમાંથી કેટલીક ઘટનાઓ સ્વાભાવિક રીતે ખગોળશાસ્ત્રને લગતી હોય છે જેમ કે, ધૂમકેતુ, ચમકતી ઉલ્કા, નરી આંખે જોઈ શકાય તેવા પાંચમાંથી એક કે વધુ ગ્રહ, ગ્રહો સાથે જોડાયેલી ઘટનાઓ કે પછી વાતાવરણમાં નારી આંખે દેખાતી અસાધારણ ઘટના જેવી કે પેરહેલિયા(સૂર્યની નજીક જોડીમાં દેખાતા ચમકતાં ભાગ) અને દ્વિબહિર્ગોળ વાદળો. તેનું ઉદાહરણ હેલીનો ધૂમકેતુ છે, જેને ચીનના ખગોળવિજ્ઞાનીઓએ 240 B.C. અને 467 B.C.ની શરૂઆતમાં જોયો હતો.
અન્ય ઐતિહાસિક અહેવાલો પણ આ વિશે સાધારણ માહિતી કે સામાન્ય ખુલાસો રજૂ કરતાં હોય તેવું જણાય છે, પણ આ પ્રકારના દસ્તાવેજોનું મૂલ્યાંકન કરવું કે તેની યથાર્થતા ચકાસવી મુશ્કેલ છે. આ પ્રકારના રહસ્યમય અવકાશી પદાર્થો દેખાવાનું કારણ કોઈ પણ હોય, પરંતુ અત્યાર સુધીના ઇતિહાસમાં તેમને અલૌકિક સૂચકો, દેવદૂતો કે અન્ય ધાર્મિક શુકનો તરીકે ગણાવામાં આવ્યાં છે. મધ્યયુગના ચિત્રોમાં કેટલાંક પદાર્થો યુએફઓ (UFO)ના અહેવાલોને મળતાં આવે છે, તે જોઈ શકાય છે.[17] કળાક્ષેત્રના ઇતિહાસકારો આ પ્રકારના પદાર્થોને ધાર્મિક પ્રતિકો ગણાવે છે, જે મધ્યયુગ અને પુનર્જાગરણ કાળના અન્ય અનેક ચિત્રોમાં અવારનવાર રજૂ થાય છે.
ચીનના સોંગ રાજવંશના મહાન આધિકારીક નિષ્ણાત અને સંશોધક શેન કુઓ (1031-1095)એ તેમના પુસ્તક ડ્રીમ પુલ એસેસ (1088)માં અવકાશમાં ઉડતાં રહસ્યમય પદાર્થોનું આબેહુબ વર્ણન કર્યું છે. તેમણે ચીનના પૂર્વીય પ્રાંત અન્હુઈઅને ઝિઆંગ્સુ (ખાસ કરીને યાંગઝુ શહેરમાં) રહસ્યમય અવકાશી પદાર્થોને નજરોનજર નિહાળનાર લોકોનો અનુભવ નોંધ્યો છે. તે મુજબ, ખુલ્લા બારણાં સાથે એક ઉડતો પદાર્થ અંદરથી (મોતી જેવો આકાર ધરાવતો એક પદાર્થ) આંખોને આંજી દે તેવો પ્રકાશ ફેંકતો હતો, જે દસ માઈલ ત્રિજયામાં ફેલાયેલા વૃક્ષોનો પડાછાયો પાડી શકે છે અને તે અસાધારણ ઝડપે ઉડી શકે છે.
કેનેથ આર્નોલ્ડનું નિરીક્ષણ
thumb|left|આ બતાવે છે, કેન્નેથ આર્નોલ્ડ ચિત્ર લઇને ઊભા છે, જેમાં તેમને અર્ધચંદ્રાકાર આકારનો UFO જે તેમને 1947માં જોયું હતું તેનું રેખાકંન છે. જોકે 1947માં તેની પહેલાં U.S.માં આ જ પ્રકારનો પદાર્થો જોવા મળ્યાં હતાં, પણ આર્નોલ્ડના નિરીક્ષણે પ્રથમ વખત પ્રસાર માધ્યમો અને લોકોની કલ્પનાને કેદ કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ધ્યાન ખેંચ્યું હતું. આર્નોલ્ડના વર્ણન મુજબ તેમણે જે પદાર્થો જોયા હતા તે "સતત અવાજ કરતું તાવડી જેવું સમતલ", "રકાબી જેવા આકારના અને હું તેમને પરાણે જોઈ શકું તેવા અત્યંત પાતળા", "અર્ધચંદ્રાકાર, સામેથી અંડાકાર અને પાછલથી બર્હિગોળ...તેઓ મોટી સપાટ ડિસ્ક જેવા દેખાતાં હતાં" (જુઓ આર્નોલ્ડનું ડ્રોઇંગ જમણે), અને "જો તમે તેને પાણી પર ફેંકો તો તે રકાબીની જેમ ઉડશે". (જોકે પાછળથી તેમણે તેમાંથી એક પદાર્થ અર્ધચંદ્રાકાર જેવો આકાર ધરાવતો હોવાનું જણાવ્યું હતું, જે ડાબે ચિત્રમાં દેખાય છે.) આર્નોલ્ડના વર્ણનોની વ્યાપક નોંધ લેવાઈ હતી અને થોડા દિવસની અંદર તેના માટે ઉડતી રકાબી  અથવા ઉડતી ડીસ્ક  શબ્દ પ્રચલિત થયો હતો. આર્નોલ્ડના નિરીક્ષણ પછી થોડા અઠવાડિયામાં અમેરિકા સહિત અન્ય દેશોમાં રહસ્યમય અવકાશી પદાર્થો જોયાના સેંકડો બનાવો નોંધાયા હતા. તેમાંથી મોટા ભાગના U.S.માં જોવા મળ્યાં હતાં.
વર્તમાનપત્રોના અહેવાલો (આર્નોલ્ડ અગાઉ બનેલા કેસ સહિત)ની વિસ્તૃત સમીક્ષામાં અમેરિકાના યુએફઓ (UFO) સંશોધક ટેડ બ્લોચેરને જાણવા મળ્યું હતું કે 4 જુલાઈના રોજ અવકાશી પદાર્થો જોવાના બનાવોમાં ઉછાળો આવ્યો હતો, 6-8મી જુલાઈએ તેમાં વધારો થયો હતો બ્લોચેર નોંધ્યું હતું કે તે પછી થોડા દિવસોમાં અમેરિકાના મોટા ભાગના વર્તમાનપત્રોમાં પહેલાં પાને "નવી ઉડતી રકાબી" કે "ઉડતી ડિસ્ક" જોવા મળી હોવાના અહેવાલો છવાયેલાં હતાં. 8મી જુલાઈ,[33] પછી આ પ્રકારના અહેવાલો ઓછો થવાની શરૂઆત થઈ હતી, કારણ કે અધિકારીઓએ રોસવેલ યુએફઓ (UFO) બનાવ પર જાહેર નિવદેન આપવાનું શરૂ કર્યું હતું, તેમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે એક ભરવાડને તેની જમીન પર કાટમાળ જોવા મળ્યો હતો, જે હવામાન સાથે સંબંધિત ગુબ્બારનો હતો.[34]
તેના કેટલાંક વર્ષ પછી 1960ના દાયકામાં બ્લોચેરને (સહાયક ભૈતિક વિજ્ઞાનવિદ જેમ્સ ઈ. મેકડોનલ્ડ દ્વારા) જાણવા મળ્યું હતું કે કેનેડા, વોશિંગ્ટન D.C અને મોન્ટાનાને બાદ કરતાં U.S.ના દરેક રાજ્યના 140 અખબારોમાં તે વર્ષે ઉડતી રકાબી જોવા મળી હોવાના 853 બનાવો પ્રકાશિત થયાં હતાં.
તપાસ
યુએફઓ (UFO) વર્ષોથી શોધનો મોટો વિષય રહ્યો છે. યુનાઇટેડ સ્ટૅટ્સ, કેનેડા, ધ યુનાઇટેડ કિંગડમ, જાપાન, પેરુ, ફ્રાન્સ, બેલ્જીયમ, સ્વીડન, બ્રાઝિલ, ચીલી, ઉરુગ્વે, મેક્સિકો, સ્પેન અને સોવિયત યુનિયન જેવા દેશોની સરકાર તેમજ સ્વતંત્ર વિદ્યાપીઠોએ યુએફઓ (UFO)ના અંગેના અહેવાલો અલગ અલગ સમય પર રજૂ કરતા રહ્યા છે.
આ સરકારી અભ્યાસોમાંથી સ્વીડીશ લશ્કરની(1946–1947) ભૂતિયા રૉકેટો અંગેની તપાસ શ્રેષ્ઠ છે,પ્રોજેક્ટ બલ્યુ બુક,તે પહેલા પ્રોજેક્ટ સંકેતઅને પ્રોજેક્ટ દ્વેષ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ હવાઇદળ દ્વારા 1947 થી 1969માં સંચાલિત કરવામાં આવ્યા હતા, ખાનગી U.S. સેના/ હવાઇ દળની યોજના ટ્વિંકલની તપાસ લીલા અગનગોળા(1948–1951), ખાનગી USAF પ્રોજેક્ટ બલ્યુ બૂકનો ખાસ અહેવાલ #14 ,બટ્ટેલે મૅમોરીયલ ઇસ્ટીટ્યુટ, અને બ્રાઝીલીયન હવાઇદળ ઑપરેશન રકાબી(1977) દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો. ફ્રાન્સ (GEPAN/SEPRA/GEIPAN)પર તેની અવકાશી એજન્સી CNES દ્વારા 1977થી, જે યરુગુય 1989થી સતત તપાસ ચાલાવી રહી છે.
1968માં USAF માટે જાહેર સંશોધનના પ્રયાસ માટે કોન્ડોન સમિતિને સંચાલિત કરવામાં આવી, જેનો નકારાત્મક નિષ્કર્ષ આવ્યો, US સરકારે તે તપાસનો અંત કરવાની અધિકૃત જાહેરાત કરી. જો કે દસ્તાવેજી પૂરાવા તેવો નિર્દેશ કરે છે કે કેટલીક સરકારી ગૃપ્ત એજન્સીઓ અનાધિકૃત રીતે આ અંગે તપાસ તથા સ્થિતિ પર નિંયત્રણ રાખી રહી છે.
વૈજ્ઞાનિક અને અગ્રણી યુએફઓ (UFO) સંશોધક જેક્સ વેલીએ દલીલ કરી હતી કે મોટા ભાગના યુએફઓ (UFO) સંશોધન વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ અપુરતા છે જેમા પ્રોજેક્ટ બ્લ્યુ બૂક જેવા અનેક સરકારી અભ્યાસનો પણ સમાવેશ થાય છે અને આ અસાધારણ ઘટનાની સાથે વારંવાર પૌરાણિક કથા કે સંપ્રદાયિકવાદને જોડવામાં આવે છે. વેલી જણાવે છે કે, જાતે બની બેઠેલા વૈજ્ઞાનિકો ઘણી વાર યુએફઓ (UFO)ની અસાધારણ ઘટના પ્રત્યે સત્તાવાર વૈજ્ઞાનિકોની બેદરકારીથી ઉભો થયેલો અવકાશ ભરે છે. વેલી એમ પણ જણાવે છે કે હજુ પણ કેટલાય વૈજ્ઞાનિકો ખાનગી રાહે યુએફઓ (UFO)નો અભ્યાસ કરી રહ્યાં છે, જેને તેઓ "અદ્રશ્ય કોલેજ" તરીકે ગણાવે છે. તેમણે એમ પણ દલીલ કરી હતી કે સઘન વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ દ્વારા ઘણુ શીખી શકાય તેમ છે પરંતુ હજુ સુધી તેવું કામ થયું નથી.
એવો દાવો કરાયો છે કે તમામ યુએફઓ (UFO) કેસો રમૂજી પ્રસંગ કથા[41] છે અને તમામને નિરસ પ્રકારની અસાધારણ ઘટના તરીકે સમજાવી શકાય. બીજી બાજુ, એવી દલીલ કરાઇ છે કે જાણીતા ખબરોમાં પ્રસિદ્ધ થયેલા અહેવાલ સિવાય બહુ જ ઓછી નિરીક્ષણ માહિતી વૈજ્ઞાનિકો પાસે છે.
કોન્ડોનનો અહેવાલન પ્રસિદ્ધિ થયા પહેલા અને બાદ બંને સમયે વિવાદમાં ઘેરાયેલો રહ્યો છે. એવો દાવો કરાયો છે કે અનેક વૈજ્ઞાનિકોએ અહેવાલની "ગંભીરપણે ટીકા કરી છે, ખાસ કરીને, પ્રભાવશાળી AIAAએ...જેને યુએફઓ (UFO) પર મધ્યમસર પરંતુ સતત વૈજ્ઞાનિક કામ કરવાની ભલામણ કરી હતી."[44]. AAAS ને કરેલા સંબોધનમાં જેમ્સ ઇ. મેકડૉનાલ્ડે જણાવ્યું હતું કે તે માને છે કે સમસ્યાનો પુરતો અભ્યાસ કરવામાં વિજ્ઞાન નિષ્ફળ ગયું છે. તેમણે કોન્ડોનનો અહેવાલ અને US હવાઇદળના પ્રાથમિક અહેવાલો વૈજ્ઞાનિક રીતે અપુરતા ગણાવીને તેની ટીકા કરી હતી. તેમણે કોન્ડોનના તારણના[46] આધાર પર પ્રશ્ન કર્યો હતો અને દલીલ કરી હતી કે યુએફઓ (UFO) ના અહેવાલ પર “વૈજ્ઞાનિક કોર્ટમાં હાંસી ઉડાવે છે."[47] ખગોળશાસ્ત્રી જે. એલન હાયનેક USAFમાં 1948થી સલાહકારનો હોદ્દો ધરાવતા હતા અને આ હોદ્દાને કારણે તેઓ આ વિષય સાથે સંકળાયેલા કદાચ સૌથી જ્ઞાની વૈજ્ઞાનિક હોઇ શકે. તેમણે કોન્ડોન કમિટીના અહેવાલની આકરી ટીકા કરી હતી અને બાદમાં બે નોનટેકનિકલ પુસ્તકો લખ્યા હતા જેમાં યુએફઓ (UFO) ના અહેવાલની તપાસ કેટલી મુશ્કેલ હોય છે તેવું તેમને જણાવ્યું હતું.
કોઇ પણ સત્તાવાર સરકારી તપાસે જાહેરામાં એવું તારણ કાઢ્યું નથી કે યુએફઓ (UFO) ચોક્કસપણે એક વાસ્તવિક ભૌતિક પદાર્થ છે, તેનું મૂળ પૃથ્વીની બહાર અવકાશમાં રહેલું છે અથવા તે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને લગતું છે. આવા જ નકારાત્મક તારણો અભ્યાસમાં જોવા મળ્યા જે ઘણા વર્ષો સુધી વર્ગીકૃત હતા જેમ કે UK ની ફ્લાઇંગ સોકર વર્કિંગ પાર્ટી, પ્રોજેક્ટ કોન્ડાઇન, US CIA- પ્રેરિત રોબર્ટસન પેનલ, 1948થી 1951 દરમિયાન US લશ્કરની લીલા અગનગોળાની તપાસ અને 1952થી 1955 સુધી USAF માટે બેટલ મેમોરીયલ ઇન્સ્ટિટ્યુટઅભ્યાસ (પ્રોજેક્ટ બ્લ્યુ બૂક સ્પેશિયલ રિપોર્ટ#14)
જોકે, USAF કાયદો 200-2 શરૂઆતી વર્ગીકરણ હતું, જે 1953માં પ્રથમવાર રોબર્ટસન પેનલ બાદ પ્રસિદ્ધ થયુ્. જેમાં યુએફઓ (UFO) ને પ્રથમવાર વ્યાખ્યાયિત કરી અને કઇ રીતે માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવે, અને કયા બે કારણોના લીધે તેને સમજાવી ન શકાય તેવા કેસોનો અભ્યાસ કરવો જરૂરી છે, એક તો રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના કારણે અને તેમાં રહેલા ટૅકનીકલ દ્રષ્ટ્રિકોણના લીધે, જો કે આવો કોઇ વાસ્તવિક પદાર્થ છે અને તે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે ખતરારૂપ છે તે વાત સ્વીકારવામાં આવે છે પણ તેના મૂળ વિષે કશું પણ કહેવા નથી માંગતા. (ઉદાહરણ માટે, આવી માહિતીઓ તે રીતે પણ મહત્વની છે કે યુએફઓ (UFO)નું કોઇ વિદેશી કે આંતરિક મૂળ છે.) 1947માં USAF અભ્યાસના પહેલા બે જાણીતા વર્ગીકરણમાં તેવો નિષ્કર્ષ આવ્યો કે ખરેખરમાં અવકાશયાન જેવી વસ્તુ સામેલ છે, પણ તેના મૂળ વિશે કોઇ પણ મત ન આપવામાં આવ્યો. (નીચે અમેરીકન તપાસને જુઓ) પહેલાના આ અભ્યાસો USAFની રચના અને 1947માં પ્રોજેક્ટ સાઇનના અંત સુધી લઇ જાય છે, જે પહેલો અર્ધ-સાર્વજનિક USAF અભ્યાસ હતો.
પ્રોજેક્ટ સાઇન 1948માં લખાયેલ ઉચ્ચ વર્ગીકરણના મતે (જુઓ એસ્ટિમટ ઓફ ધિ સિચ્યુએશન) સૌથી શ્રેષ્ઠ યુએફઓ (UFO) અહેવાલ છે જે પૃથ્વીની બાહરની દુનિયા વિષે સમજૂતી આપે છે, અને ખાનગી પણ ઉચ્ચ-કક્ષાનો ફ્રેન્ચ COMETA અભ્યાસ જે 1999માં કરવામાં આવ્યો હતો તેનો પણ સમાવેશ થાય છે. ઉચ્ચ કક્ષાના ખાનગી સ્વીડીશ લશ્કરના મતે 1948માં USAF પ્રક્રિયા અંગે મત જાહેર કર્યો હતો કે તેમના કેટલાક વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે 1946ના ભૂતિયા રૉકેટ અને ત્યારબાદ ઉડતી રકાબી ના પૃથ્વીની બહારના વંશજ છે. (ભૂતિયા રોકેટો માટે દસ્તાવેજ જુઓ). 1954માં જર્મન રૉકેટ વિજ્ઞાનિક હરમાન્ન ઓબેર્થ એક ખાનગી પશ્ચિમ જર્મન સરકારી તપાસની ગુપ્ત તપાસને બહાર પાડી હતી, જેની આગેવાની તેમને સંભાળી હતી, તે તપાસના નિષ્કર્ષ પૃથ્વીની બાહરની દુનિયા હોવાની સાક્ષી પૂરતો હતો, પણ આ અભ્યાસને કદી જાહેર કરવામાં નથી આવ્યો. કેનેડીયન દ્વારા આંતરીક અહેવાલોને વર્ગીકૃત કરતા 1952 અને 1953માં થયેલ પ્રોજેક્ટ મેગ્નેટ(ચુંબક)માં પણ બાહરની દુનિયાનું મૂળ હોવાની મોટી શક્યતા રહેલી હોવાનું જણાવ્યું છે. જોકે સાર્વજનિક રીતે પ્રોજેક્ટ મેગ્નેટ પર કેનેડીયન રક્ષણ અભ્યાસો આવા કોઇ પણ નિષ્કર્ષમાં આ પ્રમાણેની વાતને નકારે છે.
અન્ય ઉચ્ચ વર્ગીકૃત U.S. અભ્યાસ જે CIAની વૈજ્ઞાનિક તપાસની કચેરી (OS/I) દ્વારા સંચાલિત કરવામાં આવી હતી અને જે પાછળથી 1952ના મધ્યમાં રાષ્ટ્રિય સંરક્ષણ કાઉન્સીલ (NSC) દ્વારા તેનું નિયમન કરવામાં આવ્યું. જેના નિષ્કર્ષ પ્રમાણે યુએફઓ (UFO) સાચેજ કોઇ વૈજ્ઞાનિક પદાર્થ છે જે રાષ્ટ્રિય સુરક્ષા માટે ખતરારૂપ હોઇ શકે. એક OS/I એ CIAના ડાયરેક્ટરને (DCI) ડિસેમ્બરમાં મેમો લખ્યો જેમાં લખ્યુ હતું કે, "... ઘટનાના અહેવાલો આપણને તેવું સ્વીકારવા મજબૂર કરે છે કે ખરેખરમાં કંઇક તેવું ચાલી રહ્યું છે જેના વિષે આપણે તાત્કાલીક સચેત થવું જોઇએ... જેને ના સમજાવી શકાય તેવા પદાર્થોને જોવાની, મહાન અને અતિશય ઝડપે ફરતી મોટા U.S.ના રક્ષણ માટે સ્થાપિત કરાયેલા ઉપકરણોના સાન્નિધ્યમાં આ લક્ષણોને કોઇ પ્રાકૃતિક અસાધારણ ઘટનાનું કારણ કે કોઇ જાણીતા પ્રકારનું અવકાશી વાહન નથી લાગતા." આ વાતને અગ્તયની ગણાવીને તે OS/I દસ્તાવેજને NSC માટે DCI તરફથી નોંધ મોકલવી, તેવા પ્રસ્તાવ સાથે કે NSC ગુપ્તચર અને સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સમૂહ બધી રીતે સાથે મળીને યુએફઓ (UFO)ની તપાસ અંગે પ્રથમ પ્રાથમિકતા વાળી કોઇ યોજના બનાવશે. તેમને DCI ને તેવી પણ વિનંતિ કરી કે તમે એક બાહ્ય સંશોધન યોજનાની સ્થાપના કરો જેમાં ઉચ્ચ-કક્ષાના વૈજ્ઞાનિકો યુએફઓ (UFO)ના પ્રશ્નોનો અભ્યાસ કરે, જે હાલમાં રૉબર્ટસન પેનલ તરીકે જાણીતું છે આ બાબતે વધુ વિશ્લેષણ કરવા માટે. જાન્યુઆરી 1953માં રૉબર્ટસન પેનલના નકારાત્મક વિશ્લેષણ બાદ OS/I તપાસને બંધ કરી દેવામાં આવી.
કેટલીક સાર્વજનિક સરકારના નિષ્કર્ષ દર્શાવે છે કે ખરેખરમાં કોઇ પદાર્થ છે પરંતું બાહ્ય દુનિયાની ઉત્પત્તિ છે કે નહી તે વિષે કોઇ સ્પષ્ટ કંઇ કહેવા નથી માંગતા, વળી તેની શક્યતાને નકારતા પણ નથી. 1989-1991માં હવામાં ઉપસી આવેલું વિશાળ ત્રિકોણ પર બેલ્ગીઅન લશ્કરની તપાસ અને ચાલુ વર્ષ 2009માં યૂરુગુયાન હવાઇદળના અભ્યાસનું નિષ્કર્ષ તેના ઉદાહરણ છે (નીચે જુઓ).
કેટલાક ખાનગી અભ્યાસ તેમના નિષ્કર્ષ પર તટસ્થ છે પણ તેમની દલીલ છે કે ઇનએક્સપ્લિકબલ કોર કેસમાં સતત વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસની જરૂર છે. 1998માં સ્ટુરરોક પેનલનો અભ્યાસ અને 1970માં કોન્ડોન અહેવાલ પર AIAAતપાસ તેના ઉદાહરણ છે.
અમેરિકન તપાસ
1947ની જૂન અને જુલાઇની શરૂઆતમાં U.S.માં મોટાપાયે જોયાની ઘટના બાદ 1947ની 9મી જુલાઇએ લશ્કર હવાઇ દળના (AAF) ગુપ્તચર વિભાગ અને FBI ના સંયુક્રત રીતે સૌથી સારી દેખાવાની ઘટના અને તેના લક્ષણો કે જેને તાત્કાલીક ઓળખી ન શકાય તેના પર ઔપચારિક તપાસ શરૂ કરી, જેમાં કેન્નેથ આર્નૉલ્ડ અને યુનાઇટેડ એરલાઇનના કર્મચારીનો પણ સમાવેશ થાય છે. AAF "ઑલ ઑફ ઇટ્સ સાયન્ટીસ્ટ"(તેના બધા જ વૈજ્ઞાનિકો)નો ઉપયોગ કરી તત્પરતા બતાવી કે "ખરેખરમાં આવી કંઇક અસાધારણ ઘટના થઇ છે." આ સંશોધન "પ્રારંભિક સંચાલન તે સાથે શરૂ થયું કે ઉડતી વસ્તુઓ ખરેખરમાં કોઇ અવકાશી અસાધારણ ઘટના છે" કે તે "કોઇ પરદેશી વસ્તુ છે જેમાં યાંત્રિક ઉપકરોથી સંચાલિત કરી શકાય." ત્રણ અઠવાડિયા બાદ પ્રાસ્તાવિક રક્ષણના અંદાજમાં હવાઇદળની તપાસમાં તેવું નક્કી થયું કે આ 'ઉડતી રકાબી'ની પરિસ્થિતિ કોઇ કાલ્પનિક કે કોઇ પ્રાકૃતિક અસાધારણ ઘટનાને વધુ પડતી જોવી તેવું નથી. કંઇક ખરેખરમાં આસપાસમાં ઉડી રહ્યું છે."
ત્યારબાદની તપાસ ખાનગી અને ટૅકનીકલ વિભાગના હવાઇ મટેરીઅલ કમાન્ડે રાઇડ ફિલ્ડે ખાતે કરી હતી તે પણ સમાન નિષ્કર્ષ પર આવ્યા કે "અસાધારણ ઘટના કોઇ સાચી ઘટના છે અને કાલ્પનિક કે કૃત્રિમ નથી," ત્યાં તેવા પદાર્થો છે જેનો આકાર ડીસ્ક જેવો છે અને દેખતા ધાતુના કોઇ માનવસર્જિત વિમાન જેટલું મોટું છે. તેના લક્ષણો "અતિશય દરે ઉપર ચડવું [અને] ગતિમાં ફેરફાર કરી ઉડવું" સામાન્ય રીતે ઓછા અવાજવાળું અને લટક્યા વગર,અવારનવાર ઉડવાની બનાવટ, અને "જ્યારે દેખ્યા કે સંપર્ક કરવામાં આવે કોઇ મિત્ર વિમાન કે રડાર દ્વારા નિયંતણ માટેના સૂચનો માટે ત્યારે" "ઉડાઉ" વર્તન હોય છે. તેથી 1947ના સ્પટેમબરમાં તેવું સૂચવવામાં આવ્યું કે આ અંગે એક હવાઇ દળના તપાસના અધિકારીએ આ અસાધારણ ઘટના અંગે તપાસ ગોઠવવી જોઇએ. તેવી પણ ભલામણ કરવામાં આવી કે અન્ય સરકારી એજન્સીઓએ પણ આ અંગે તપાસમાં મદદ કરવી જોઇએ.
1947માં હવાઇદળે પ્રોજેક્ટ સાઇન(સંકેત)ને બંધ કર્યો, પ્રારંભિક સરકારી અભ્યાસોમાં વધુ એક ખાનગી બાહરની દુનિયાને લગતો નિષ્કર્ષ આવ્યો. 1948ની ઓગસ્ટમાં સાઇનનાતપાસકારોએ તેની અસર વિષે ખૂબજ ખાનગી ગુપ્તમાહિતીનો અંદાજ લખ્યો. હવાઇદળના મુખ્ય કર્મચારી હોયટ વાનડેનબેર્ગને તેને નાશ કરવાનો હુકમ આપ્યો. આ દાબી નાખેલા અહેવાલના અસ્તિત્વ વિષે કેટલાક અંદરના કર્મચારીઓ જેમને તેને વાંચ્યો હતો તેમણે તેને પ્રસિદ્ધ કર્યો હતો, જેમાં કેટલાક ખગોળશાસ્ત્રી અને USAF સલાહકાર જે.એલન હાયનેક અને કેપ્ટન. એડવર્ડ જે. રુપ્પેલ્ટ, કે જેમણે પહેલા USAFની પ્રોજેક્ટ બલ્યુ બુક માટે આગેવાની કરી હતી તેમનો સમાવેશ થાય છે.
પ્રોજેક્ટ સાઇનને છૂટું પાડીને તેને 1948માં પ્રોજેક્ટ ગ્રજ(દ્વેષ) બનાવામાં આવ્યો. પ્રોજેક્ટ ગ્રજની ઓછી ગુણવત્તાવાળી તપાસ પર સંમત થઇને, હવાઇદળના ડાયરેક્ટર ઓફ ઇન્ટેલીજન્સે તેને 1951માં પ્રોજેક્ટ બલ્યુ બુક નામે ઓળખી રુપ્પેલ્ટને તેનો કબજો આપ્યો. બલ્યુ બુકને 1970માં બંધ કરવામાં આવ્યો. કોન્ડોન કમિશનના નકારાત્મક નિષ્કર્ષને તર્કસંગત માનીને, આધિકારીક રીતે હવાઇ દળે યુએફઓ (UFO) તપાસનો અંત કર્યો. જો કે બોલેન્ડર મેમોના નામે ઓળખાતા વર્ષ 1969 USAF દસ્તાવેજ વિષે, ત્યારબાદના સરકારી દસ્તાવેજો જણાવે છે કે સાર્વજનિક નહીં તેવા U.S. સરકારના યુએફઓ (UFO) તપાસ દ્વારા 1970 બાદ આ તપાસને ચાલુ રખવામાં આવી. બોલેન્ડર મેમોના પ્રથમ તબક્કામાં જણાવ્યું કે "અજાણી ઉડતી વસ્તુઓ પરના અહેવાલો રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે ખતરારૂપ છે... તે બલ્યુ બુકની પ્રણાલીનો કોઇ ભાગ નથી," જે દર્શાવે છે કે સાર્વજનિક બલ્યુ બુક તપાસ કરતા વધુ મહત્વની યુએફઓ (UFO) ઘટનાઓ વિષે બાહ્ય રીતે પહેલેથી કામ થઇ રહ્યું હતું. આ મેમોમાં વધુમાં, "યુએફઓ (UFO) અહેવાલો જે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને પ્રભાવીત કરી શકે છે તેને માનક હવાઇદળની પદ્ધતિ દ્વારા હાથ ધરી કામ ચાલુ રાખવામાં આવશે, જેને આ માટે જ રચવામાં આવી છે." [53] વધુમાં 1960ના અંતમાં U.S હવાઇદળની વિદ્યાપીઠના અવકાશ વિજ્ઞાનના ક્રમમાં યુએફઓ (UFO)ઓ પર એક અધ્યાયમાં, બાહરી દુનિયાના ઉત્પત્તિ હોવાને ગંભરતાપૂર્વક સ્વીકારવામાં આવી હતી. જ્યારે અભ્યાસક્રમના શબ્દો જાહેર થયા, ત્યારે 1970માં હવાઇદળે તેવું નિવેદન બાહર પાડ્યું કે આ ચોપડી જૂની થઇ છે અને લશ્કરી વિદ્યાર્થીઓને તેના બદલે કોન્ડોનના નકારાત્મક વિશ્લેષણ વિશે જણાકારી આપવામાં આવી છે.
જાણીતો શબ્દ ઉડતી રકાબી ના બદલે યુએફઓ (UFO) શબ્દનો ઉપયોગ કરવાનું સૂચન 1952માં રુપ્પેલ્ટે કર્યું હતું, તેમનું માનવું હતું કે ઉડતી રકાબી  શબ્દ દેખવાની વિવિધતાને નથી પ્રદર્શીત કરતી. રુપ્પેલ્ટે સૂચન કર્યું હતું કે UFO શબ્દને યુ-ફુઇ  શબ્દની જેમ ઉચ્ચારણ કરવું જોઇએ. જોકે તેને સામાન્યરીતે, તેના દરેક શબ્દનું ઉચ્ચારણ કરીને બોલવામાં આવે છે: U.F.O. તેમના પારિભાષાના શબ્દને હવાઇદળ દ્વારા ઝડપથી સ્વીકારી લીધો, 1954માં અજાણ ઉડતા પદાર્થને ટૂંકાણમાં "UFOB" કહેવામાં આવ્યું. રુપ્પેલ્ટે પ્રોજેક્ટ બલ્યુ બુક પર તેમના અનુભવોને વિગતવાર કહેવા તેમની આત્મકથા ધિ રિપૉર્ટ ઑન અનઆઇડેન્ટીફાઇડ ફ્લાઇંગ ઑબજેક્ટ (1956) બહાર પાડી, આ એવી પહેલી ચોપડી હતી જેમાં આ પારિભાષાના શબ્દનો ઉપયોગ થયો હોય.
હવાઇદળ કાયદો 200-2, ને 1953 અને 1954માં લાગુ પાડવામાં આવ્યો, અજાણી ઉડતી વસ્તુની ("UFOB")વ્યાખ્યા કરવા માટે, જે પ્રમાણે "કોઇ પણ હવામાં ઉત્પન્ન પદાર્થ જેની કાર્યપ્રદ્ધતિ, વાયુ ગતિશાસ્ત્રની લાક્ષણિકતા, કે અસામાન્ય લાક્ષણો, કોઇ હાલના જાણીતા વિમાનો કે મિસાઇલના પ્રકાર સાથે અનુકૂળ ન બેસતા હોય, કે હકારાત્મકરીતે કોઇ જાણીતા પદાર્થ તરીકે તેને ઓળખી ન શકાય." આ કાયદામાં તેવું પણ કહેવામાં આવ્યું હતું કે UFOBની તપાસ તે પણ જોવું જોઇએ કે "યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની સુરક્ષા માટે તે શક્ય ખતરો બની શકે" અને "તેના ટૅકનીકલ દ્રષ્ટિએ તેની જટિલતાને પણ નક્કી કરવું." જનતાને શું કહેવું તે અંગે જણાવતા કહ્યુ કે "UFOB પર સમાચાર માધ્યમના પ્રતિનિધિઓને તેવી માહિતી આપવાની પરવાનગી છે, જ્યારે કોઇ પદાર્થ નિરપેક્ષ રીતે કોઇ જાણીતા પદાર્થ તરીકે ઓળખી શકાય," પણ "તેવા પદાર્થો જેને સમજાવી નથી શકાતા, જેની હકીકત ખાલી ATIC [એર ટૅકનીકલ ઇન્ટેલીજન્સ સેન્ટર] દ્વારા વિશ્લેષણ બાદ તેમાં રહેલા અનેક અજાણ્યા જોડાણો વિષે જાણ્યા બાદ જ તે માહિતીને બહાર પાડી શકાશે.
પ્રસિધ્ધ અમેરિકન તપાસોમાં સમાવેશ થાય છે:
અન્ય પૂર્વકાલીન U.S. લશ્કરી અભ્યાસ, જેની સ્થાપના 1940ની આસપાસ થઇ હતી અને જે થોડીક જાણીતી પણ થઇ, જેને ઇન્ટરપ્લેનેટરી ફીનોમેનન યુનિટ(IPU) કહેવામાં આવતું હતું. 1987માં બ્રિટિશ યુએફઓ (UFO) સંશોધક ટીમોથી ગુડને એક પત્ર મળ્યો જેમાં IPUની હયાતીની પુષ્ઠી લશ્કરના ડાયરેક્ટર ઑફ કાઉન્ટર-ઇન્ટેલીજન્સ દ્વારા કરવામાં આવી હતી, તેમાં લખ્યું હતું કે,”… ધિ અફૉરમેનશન આર્મી યુનિટને પાછલા વર્ષ 1950માં બંધ કરી દેવામાં આવ્યું છે. અને તેને ફરી ક્યારેય કાર્યરત નહીં કરાય. આ યુનિટ સાથે સંકળાયેલા તમામ અહેવાલોને U.S. હવાઇ દળના ખાસ તપાસના કાર્યલયમાં ઑપરેશન બલ્યુ બુક સાથે જોડણના કારણે સૂપરત કરી દેવામાં આવ્યા." IPU નોંધણીઓને કદી પણ બહાર પાડવામાં નથી આવ્યા.
હજારો દસ્તાવેજોને FOIA હેઠળ બહાર પાડવામાં આવ્યા જે દર્શાવે કે કેટલીય ખાનગી એજન્સીઓ યુએફઓ (UFO) માટે માહિતી (હજી પણ એકત્રિત કરે છે) એકત્રિત કરે છે,, જેમાં ખાનગી રક્ષણ એજન્સી (DIA), FBI, CIA, રાષ્ટ્રીય સંરક્ષણ એજન્સી (NSA), તથા હવાઇ અને નૌકાદળની લશ્કરી ખાનગી એજન્સીઓ, વધુમાં હવાઇદળનો સમાવેશ થાય છે .[64]
યુએફઓ (UFO) અંગેની તપાસમાં કેટલાક બિનલશ્કરી લોકો પણ સામેલ છે, જે U.S. દ્વારા રચવામાં આવેલા સંશોધન સમૂહો જેવા કે હવાઇ અસાધારણ ઘટના પર રાષ્ટ્રીય તપાસ પંચ (NICAP, active 1956–1980), હવાઇ અસાધારણ ઘટના સંશોધન સંસ્થા (APRO, 1952–1988),મ્યુચ્યુઅલ UFO નેટવર્ક (MUFON, 1969–), અને સેન્ટર ફૉર UFO સ્ટડીસ (CUFOS, 1973–) છે.
કેનેડિયન તપાસ
કેનેડામાં રાષ્ટ્રીય સંરક્ષણ વિભાગ, કેનેડાભરમાં યુએફઓ (UFO) દેખાવાની ઘટનાની તપાસ અંગેના રીપૉર્ટ પર કામ કરી રહ્યું છે. વધુમાં ડુહમૅલ, અલબેર્ટાના પાકમાં વર્તુળ આકારો ઉપસવા, મનીટોબાના ફલકોન તળાવની ઘટના અને નૉવા સ્કોટીંઆમાં શગ હારબર ઘટનાની તપાસના સંચાલનને હજી અણઉકલ્યા ગણવામાં આવે છે.
પહેલાના કેનેડીયન અભ્યામાં, પ્રોજેક્ટ મેગ્નેટ(ચુંબક) અને પ્રોજેક્ટ સેકન્ડ સ્ટોરીનો સમાવેશ થયેલ છે, જેને સંરક્ષણ સંશોધન બોર્ડનું સમર્થન છે. આ અભ્યાસો કેનેડીયન ટ્રૅન્સ્પૉર્ટ રેડિયો એન્જિનીયર વીલબર્ટ બી. સ્મીથના નેતૃત્વ નીચે કરવામાં આવ્યા હતા, જેમને પાછળ થી જાહેરમાં પૃથ્વીની બહારની દુનિયાની ઉત્પત્તિની વાતને સમર્થન આપ્યું.
જાણીતા કેનેડિયન કિસ્સા
શગ હારબોર ઘટનામાં યુએફઓ (UFO)ને પાણીને પાસે જોયાનો આરોપ છે. આમાં કેટલાય લોકો, રૉયલ કેનેડીયન માઉન્ટેડ પોલીસ અને સ્થાનિક રહેવાસીઓ સંકળાયેલા હતા. જોકે કદી પણ કંઈ મળ્યું નથી. આ જ દરમિયાન, કેનેડીયન અને US લશ્કરે સંયુક્ત રીતે અન્ય એક યુએફઓ (UFO)-ને લગતી ઘટના જે શગ હરબોરથી લગભગ 30 માઇલ્સ દૂર શેલબુરેન, નૉવા સ્કોટીંઆમાં ઘટી હતી તેની તપાસમાં સંકળાયેલા હતા.
ફ્રેન્ચ તપાસ
માર્ચ 2007માં ફ્રેન્ચ સેન્ટર નેશનલ ડીઇટુડ્સ સ્પાટીઅલ્ યુએફઓ (UFO)ઓ જોયાની અને અન્ય અસાધારણ ઘટનાનું એક આર્કાઇવ બનાવીને તેને ઑનલાઇન પ્રકાશિત કર્યા.[67]
ફ્રેન્ચ અભ્યાસમાં GEPAN/SEPRA/GEIPAN(1977–) પણ સમાવિષ્ટ છે, ફ્રેન્ચ અવકાશ એજન્સીમાં CNES, જે સૌથી લાંબી ચાલતી સરકારી-પ્રાયોજિત તપાસ હતી. જેમાંથી 14 %, 6000 કેસ સ્ટડી વણઉકલી રહી. આધિકારીઓના GEPAN/SEPRA/GEIPANઅંગે મત તટસ્થ કે નકારાત્મક હતા, ત્રણ આગેવાનો જેમને આ અભ્યાસ કર્યો હતો તેમને નોંધ કરી કે યુએફઓ (UFO) સાચે જ વૈજ્ઞાનિક ઉડન યંત્ર છે જે આપણી જાણકારીની બહાર કે તેને શ્રેષ્ઠ રીતે સમાજવીએ તો નસમજાવી શકાય તેવા કિસ્સાઓ હતા એક પૃથ્વીની બહારની દુનિયાના.[68]
ફ્રેન્ચ COMETA પેનલ એક ખાનગી અભ્યાસ છે, જે એરોસ્પેસ બનાવતા વૈજ્ઞાનિકો અને એન્જિનીયર, CNES સાથે જોડાઇને અને ઉચ્ચ કક્ષાના ફ્રેન્ચ હવાઇદળ લશ્કરી ગુપ્ત વિશ્લેષકારો દ્વારા આ અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો, અભ્યાસનો હેતુ ઉચ્ચ સરકારી અધિકારીઓ માટે મૂળભૂત રીતે વર્ગીકૃત કરવાનો હતો. COMETA પેનલે તેવો નિષ્કર્ષ નીકાળ્યો કે શ્રેષ્ઠ સમજૂતી આવા ન સમજાતા કેસો તે છે, કે તે બાહ્ય દુનિયાની પૂર્વધારણાઓ છે અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની સરકાર પર વધુમાં આક્ષેપ કરતા કહ્યું કે તે તેને મોટા પ્રમાણમાં છૂપાવે રહી હતી.
બ્રિટીશ તપાસ
યુએફઓ (UFO)ને નજરે જોવાની અને તેની સાથે જોડાયેલી વાર્તાઓ વિષે UKએ અનેક તપાસો આદરી છે. આમાંથી કેટલીક તપાસની માહિતી કેટલાક વખતથી જાહેર કરવામાં આવી છે.
મે 14, 2008ના રોજ 1978 થી 1987 સુધીની તારીખમાં યુએફઓ (UFO) દેખવાની આઠ ફાઇલોના સંગ્રહને પહેલી વાર સંરક્ષણ ખાતા દ્વારા UK રાષ્ટ્રીય આર્કાઇવસમાં બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો.[70] જોકે તેમને લોકોથી આ વાત કેટલાય વર્ષો સુધી છુપાવી રાખી, આમાંથી મોટા ભાગની ફાઇલો નિમ્ન સ્તરનું વર્ગીકરણ ધરાવતી હતી અને આમાંથી કોઇ પણ ટૉપ સિક્રેટના વર્ગમાં ન હતી. 200 ફાઇલો 2012 સુધીમાં જાહેર કરવા માટે મોકલી દેવામાં આવી છે. ફાઇલોને પત્રવહેવાર દ્વારા સરકારી કર્મચારીઓથી જનતા માટે મોકલવામાં આવી હતી, જેવી કે ધિ MoD અને માર્ગરેટ થ્રેચર. MoD વાળી ફાઇલને માહિતી જાણવાના અધિકાર હેઠળ અને સંશોધકોની વિનંતીને ધ્યાનમાં લઇને બહાર પાડવામાં આવી હતી. લંડનના લીવરપુલ અને વૉટરલુ બ્રીજ પર યુએફઓ (UFO) વાળી ફાઇલોનો આમાં સમાવેશ થાય છે પણ તે મર્યાદિત નથી.[72]
ઑક્ટોબર 20, 2008માં વધુ યુએફઓ (UFO) ફાઇલો બહાર પાડવામાં આવી. 1991ના એક કેસ જેને બહાર પાડવામાં આવ્યો છે તેની માહિતી પ્રમાણે અલીટલીઆ યાત્રી વિમાન જ્યારે હાર્થ્રો વિમાન મથકપર આવી રહ્યું હતું ત્યારે પાઇલોટે જે જોયું તે જણાવતા કહ્યું કે "ક્રુસ મિસાઇલ" અમારા કોકપેટથી ખૂબ જ નજીકથી પસાર થયું. પાઇલોટના મતે ટક્કર ખૂબ જ નિકટવર્તી હતી. યુએફઓ (UFO)ના જાણકાર ડેવિડ ક્લાર્કેનું કહેવું છે કે અત્યાર સુધીના તેમને જોયેલા યુએફઓ (UFO)ના કેસમાંથી આ એક સૌથી વધુ વિશ્વાસપદ્ કેસ છે.[73]
બ્રિટિશ તપાસમાં યુકેની ફલાઇંગ સોસર વર્કીંગ પાર્ટીનો પણ સમાવેશ થાય છે. છેલ્લો અહેવાલ 1951માં પ્રસિદ્ધ થયો, જેને 50 વર્ષથી ખાનગી રાખવામાં આવ્યો હતો. વર્કીંગ પાર્ટીએ તેવો નિષ્કર્ષ નીકાળ્યો કે યુએફઓ (UFO) જોયાની ઘટનાને તે રીતે સમજાવી શકાય કે તે કોઇ અસાધરણ ઘટના કે સામાન્ય પદાર્થ માટે ની ગેરસમજ, દ્રશ્યભ્રમ, માનસશાસ્ત્રની રીતે ભ્રમણા કે છેતરપીંડી હતી. અહેવાલના વર્ણન મુજબ 'મારી સલાહ મુજબ અમે ખૂબ મજબૂત પણે માનીએ છીએ કે અજાણી અવકાશની અસાધારણ ઘટનાની વધુ તપાસ ત્યારે જ હાથ ધરવામાં આવશે જયારે કોઇ ઠોસ પુરાવા મળશે'.
યુએફઓ (UFO) માટે જે ખાનગી અભ્યાસ UKના રક્ષણ ખાતા(MoD) દ્વારા વર્ષ 1996 અને 2000ની વચ્ચે હાથમાં લેવામાં આવ્યો હતો તેને 2006માં બહાર પાડવામાં આવ્યો. અહેવાલનું મથાળું હતું "અજાણી હવાઇ અસાધારણ ઘટના UKના રક્ષણ પ્રદેશમાં" અને તેનું કોડ નામ હતું પ્રૉજેક્ટ કોન્ડીગ્ન. અહેવાલ મુજબ તે પુરવાર થાય છે કે યુએફઓ (UFO) દેખવા પાછળનું મૂળ કારણ માણસ નિર્મિત અને નૈસર્ગિક પદાર્થોની ગેરસમજ છે. અહેવાલમાં નોંધ્યા પ્રમાણે: "માનવસર્જીત વસ્તુઓ કોઇ અજાણી કે ન સમજાય તેવા મૂળના કોઇ અહેવાલો UK સત્તાને આપવામાં નથી આવ્યા, હજારો UAP અહેવાલો આપવા છતાં પણ. તેવી કોઇ પણ SIGINT, ELINT નથી કે રેડિયો માપદંડ અને નાના ઉપયોગી વિડિયો કે સ્ટીલ IMINT નથી". નિષ્કર્ષ તે છે: "તેવા કોઇ પુરાવા નથી કે કોઇ UAP, દેખવા મળ્યું હોય UKADR માં [હવાઇ રક્ષણ ભાગ], કોઇ હવાઇ-પદાર્થે હુમલો કર્યો હોય કોઇ ખાનગી (બહારની દુનિયાના કે પરદેશી) પ્રદેશમાં, કે તેમને કોઇનું અપહરણ હેતુ સામે આવ્યા હોય."
જેની વિરુદ્ધમાં નીક પોપ, જેમણે MoD યુએફઓ (UFO)ના વિભાગમાં 1991 થી 1994 સુધી ફરજ બજાવી છે, તેમનું કહેવું છે કે 80% કેસો જે તેમને તપાસ્યા હતા તે જાણીતા પદાર્થો અને અસાધારણ ઘટના અંગેની ગેરસમજ હતી (જ્યારે 15% દેખવાની ઘટનામાં અપૂરતી માહિતી હતી), અને 5% માં “તેવું લાગતું હતું કે કોઇ પ્રણાલીગત સષ્ટતા આપવી પડકારરૂપ હતી.” આ કેસોને બહુવિઘ સાથે અને/અથવા શ્રેષ્ઠ રીતે તાલીમ પામેલા સાક્ષીઓ જેવા કે પાઇલૉટ કે લશ્કરના માણસો, રડાર કે વિડિયો/ફોટોગ્રાફીથી પુષ્ટિ કરવી, અને તેવા વિમાનની સ્પષ્ટ રચના કરવી જેની ગતિમાં ફેરફાર કરીને તેની માણસજાતની ક્ષમતાથી વધુ ઝડપે ઉડાડી શકાય તેવી બાબતોને સમાવામાં આવી હતી. બાહરની દુનિયાની સ્પષ્ટતાની બાબતે ( જોકે તેનું નામ લીધા વગર), પોપનું માનવું હતું કે યુએફઓ (UFO) જેવી અસાધારણ ઘટના કેટલાક અંશે સાચી છે અને રક્ષણ, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા, અને હવાઇ સલામતી અંગે ગંભીરતા ઊભી કરે છે. પોપે કેટલાય જટીલ કેસોનું, જેવા કે રેન્ડલેશામ જંગલની ઘટના, અને યુએફઓ (UFO)ની આસપાસ ફરતી રાજનીતિ વિષે તેના પુસ્તક ઓપન સ્કાઇસ, ક્લોસ માઇન્ડસ માં વર્ણન કર્યું છે.
જાણીતા બ્રિટિશ કિસ્સા
અમેરિકા અને બ્રિટનના સૈન્ય અધિકારીઓએ રેન્ડલશમ નજીક રેન્ડલશમના જંગલોમાં અને બેન્ટવોટર્સ બનાવમાં યુએફઓ (UFO) જોયા હોવાનું કહ્યું હતું. આ કેસ રેન્ડલશમ જંગલના બનાવ તરીકે જાણીતો થયો હતો અને તે ડીસેમ્બર, 1980માં નોંધાયો હતો.આ પ્રકારના બનાવ US અને RAF લશ્કરી થાણા બંનેમાં કેટલીક રાત્રિ દરમિયાન જોવા મળ્યો હતો
ભારતમાં જાણીતા કિસ્સાઓ
વણ ઓળખાયેલો ઉડતો પદાર્થ ભારત માં ઘણી વાર જોવા મળે છે, ઉડતી રકાબી તરીકે જાણીતો આ પદાર્થ અનેક કદ અને સ્વરૂપમાં જોવા મળેલો છે, ખરેખર એ પ્લાઝમા છે એટલે "ભડકા" જેવી જ્વાલાનો બનેલો આકાર, પ્લાઝમા ભૌતિક વિજ્ઞાનમાં સમજાવેલો છે.
ખગોળશાસ્ત્રીઓના અહેવાલો
હવાઈદળનો પ્રોજેક્ટ બલ્યુ બુક સૂચવ્યું કે લગભગ 1 % જેટલા બધા અજાણ્યા અહેવાલો જ્ઞાન કૌતુક અને વ્યવસાયી ખગોળશાસ્ત્રીઓ કે બીજા જે ટેલીસ્કોપનો ઉપયોગ કરે છે (જેવા કે મિસાઇલ ટ્રેકર્સ કે મોજણીદાર) પાસેથી પ્રાપ્ત થયાં હતાં. 1952માં ખગોળશાસ્ત્રી અને પાછળથી બલ્યુ બુકના એક સલાહકાર બનેલા જે. એલેન હાયનેકે45 સાથીદાર વ્યાવસાયિક ખગોળશાસ્ત્રીઓનો એક નાનો સર્વે કર્યો હતો. યુએફઓ (UFO) દેખાવાના પાંચ અહેવાલો નોંધાયા હતા (આશરે 11%). 1970ના દાયકામાં એસ્ટ્રોફિઝિસ્ટ પીટર એ. સ્ટુર્રોકે અમેરિકન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ એરોનોટિક્સ એન્ડ એસ્ટ્રોનોટિક્સ અને અમેરિકન એસ્ટ્રોનોમિકલ સોસાયટી ના બે મોટા સર્વે હાથ ધર્યાં હતાં. આ સર્વેમાં 5 % સભ્યોએ સૂચવ્યું હતું કે તેમણે યુએફઓ (UFO) જોયા છે.
ખગોળશાસ્ત્રી ક્લાય્ડે ટોમબાર્ગે છ યુએફઓ (UFO) જોયા હોવાનો એકરાર કર્યો હતો, જેમાં ત્રણ લીલા અગનગોળા સામેલ હતા. તેમણે યુએફઓ (UFO) માટે એક્સ્ટ્રાટેરેસ્ટ્રિઅલ હાઇપોથેસિસ (ETH) એટલે કે પૃથ્વીની વાતાવરણ બહારની પૂર્વધારણાને સમર્થન આપ્યું હતું. તેમણે કહ્યું હતું કે જે વિજ્ઞાનીઓ અભ્યાસ વિના યુએફઓ (UFO)ને નકારી કાઢે છે તેમની વાત "અવૈજ્ઞાનિક" છે. અન્ય ખગોળશાસ્ત્રી લિંકન લાપાઝ, જેમને ન્યૂ મેક્સિકોમાં લીલા અગનગોળા અને અન્ય UFO અસાધારણ ઘટના પર હવાઈદળની તપાસમાં આગેવાની કરી હતી. લાપાઝે એક લીલો અગનગોળો અને અન્ય એક રકાબી જેવો વિલક્ષણ પદાર્થ જોયો હોવાનું નોંધ્યું હતું. (ટોમબાગ અને લાપાઝ બન્નેએ હાયનેકના 1952ના સર્વેમાં સામેલ હતા.) હાયનેકે પોતે વ્યાવસાયિક એરલાઇનરની બારીમાંથી રકાબી જેવા એક પદાર્થના બે ફોટો લીધા હતા, જેની ઝડપ તેમના હવાઈજહાજ જેટલી હતી. ત્યારબાદ યુએફઓ (UFO)માં ન માનતા ડોનાલ્ડ મેન્ઝેલે 1949માં યુએફઓ (UFO) જોયો હોવાનો રીપોર્ટનોંધ્યો હતો.
1980માં સેન્ટર ફોર યુએફઓ (UFO) સ્ટડીસ (CUFOS) માટે ગેર્ટ હેલ્બ અને હાયનેક દ્વારા વિવિધ જ્ઞાન કૌતુક ખગોળશાસ્ત્રની સંસ્થાઓના 1,800 સભ્યોને લઈને એક સર્વે કર્યો હતો. આ સર્વેમાં એક પ્રશ્ન હતો કે "શું તમે ક્યારેય એવો પદાર્થ જોયો છે, જેની ઓળખાણ કરવા તમે સૌથી વધારે વિસ્તૃત પ્રયાસો કર્યાં હોય અને તેનો આ પદાર્થે પ્રતિકાર કર્યો હોય?" સર્વેમાં ભાગ લેનારા 24 % સભ્યોએ તેની "હા" પાડી હતી.[78]
યુએફઓ (UFO) પર બ્રિટિશ નોંધ
ઓગસ્ટ 2009માં ધ બ્લેક વૉલ્ટ ઇન્ટરનેટ આર્કાઇવે બ્રિટિશ સરકાર પાસેથી અવર્ગીકૃત અને જાહેર નોંધના 4,000 કરતાં વધારે પાનાં છૂટાં કરવાની જાહેરાત કરી હતી. તેમાં રેન્ડલશમના જંગલમાં બનેલી ઘટના, પાકમાં વર્તુળ આકાર ઉપસવા, કબ્રસ્તાન પર એક યુએફઓ (UFO)નો હુમલો સહિત અને પરગ્રહવાસી દ્વારા અપહરણના દાવા રજૂ કરતાં અહેવાલો સામેલ છે.[80]