cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
નયનતારા સહગલ
પ્રારંભિક જીવન
સહગલના પિતા રણજીત સીતારામ પંડિત કાઠિયાવાડના બેરિસ્ટર હતા. પંડિત એક શાસ્ત્રીય વિદ્વાન પણ હતા જેમણે કલ્હણના ઐતિહાસિક રાજતરંગીણીનું સંસ્કૃતમાંથી અંગ્રેજીમાં ભાષાંતર કર્યું હતું. તેઓની ભારતના સ્વતંત્રતા સંગ્રામમાં ભાગ લેવા માટે ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને ૧૯૪૪માં લખનૌ જેલમાં તેમનું અવસાન થયું હતું.
સહગલના માતા વિજયાલક્ષ્મી પંડિત મોતીલાલ નહેરૂની પુત્રી અને ભારતના પ્રથમ વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુના બહેન હતા. ભારતીય સ્વતંત્રતા સંગ્રામના છેલ્લા વર્ષો (૧૯૩૫-૪૭) દરમિયાન નહેરુ પરિવારમાં થયેલી ઉથલપાથલને કારણે સહગલે એક વિદ્યાર્થી તરીકે સંખ્યાબંધ શાળાઓમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે ૧૯૪૩માં લેન્ડોરના હિમાલયના હિલ સ્ટેશનની વુડસ્ટોક સ્કૂલમાંથી અને બાદમાં અમેરિકાની વેલેસ્લી કોલેજમાંથી સ્નાતક (બીએ, ૧૯૪૭) થયા હતા. તેઓ દાયકાઓથી દહેરાદૂનમાં નિવાસ કરે છે.
લગ્ન અને કારકિર્દી
તેમના પુત્રી ગીતા સહગલ એક લેખિકા અને પત્રકાર છે. તેઓ નારીવાદ, કટ્ટરવાદ અને જાતિવાદના મુદ્દાઓ લખે છે. ગીતા ઇનામ વિજેતા દસ્તાવેજી ફિલ્મોની દિગ્દર્શક અને માનવાધિકાર કાર્યકર્તા પણ છે.
૬ ઓક્ટોબર, ૨૦૧૫ના રોજ, સાહગલે તર્કવાદીઓ ગોવિંદ પાનસરે, નરેન્દ્ર દાભોલકર અને એમ.એમ કલબુર્ગીની હત્યાઓ અને દાદરી મોબ લિંચિંગની ઘટના બાદ "દેશમાં વધતી અસહિષ્ણુતા અને અસંમતિના અધિકારને ટેકો આપવા" પોતાનો સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર પાછો આપ્યો હતો. આ માટે ૨૦૧૭માં સાંસ્કૃતિક અધિકારો માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની દેખરેખ રાખતી કરીમા બેન્નોઉને તેમની પ્રશંસા કરી હતી. સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૮માં તેઓ પીઈએન ઇન્ટરનેશનલના ઉપાધ્યક્ષ તરીકે ચૂંટાયા હતા.
સંદર્ભો
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:૧૯૨૭માં જન્મ
બ્લડ સોસેજ
બ્લડ સોસેજ કે લોહી ફુલામો એ એક ખાસ પ્રકારનો સોસેજ (ફુલામો) છે જેમાં મુખ્યત્વે લોહી આવ્યું છે. તે સામાન્ય રીતે ભરાવસાથે રાંધવામાં આવે છે. દુનિયાભરમાં બ્લડ સોસેજની સામગ્રીમાં ઘણી વિવિધતા જોવા મળે છે, સામાન્ય રીતે તેમાં ડુક્કર, ઢોર, ઘેટા, બતક, અને બકરીના લોહી વાપરીને બનાવી શકાય છે.
યુરોપ અને અમેરિકામાં, સામાન્ય સોસેજોના ભરાવમાં માંસ, ચરબી, સુએટ, બ્રેડ, મકાઈના આટા, ડુંગળી, ચેસ્ટનટ, જવ, અને ઓટમીલ હોય છે. પણ સ્પેન, પોર્ટુગલ, એશિયા અને અન્ય ઉત્તરી ક્ષેત્રોમાં અનાજની જગા પર ચોખા પ્રયુક્ત છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:ખોરાક
એલેક્ઝાન્ડર ફ્લેમિંગ
સર એલેક્ઝાન્ડર ફ્લેમિંગ (6 ઓગસ્ટ 1881-11 માર્ચ 1955) એક સ્કોટિશ જીવવિજ્ઞાની અને ફાર્માકોલોજિસ્ટ]હતા. ફ્લેમિંગે બેક્ટેરિયોલોજી, ઇમ્યુનોલોજી અને કિમોથેરાપી વિશે અનેક લેખો પ્રકાશિત કર્યા હતા. તેમના સૌથી જાણીતા સંશોધનોમાં 1923માં એન્ઝાઇમ લાઇસોઝાઇમની શોધ અને 1928માં ફુગ પેનિસિલિયમ નોટાટમ માંથી એન્ટીબાયોટિક પદાર્થ પેનિસિલિનની શોધ સમાવેશ થાય છે, જેના માટે તેમને 1945માં હાવર્ડ વોલ્ટર ફ્લોરે અને અર્ન્સ્ટ બોરિસ ચેઇન સાથે સંયુક્ત રીતે ફિઝિયોલોજી અથવા મેડિસિનમાં નોબેલ પુરસ્કાર અપાયો હતો.
1999માં ટાઇમ મેગેઝિન એ ફ્લેમિંગને તેમની પેનિસિલિનની શોધ બદલ 20મી સદીના સૌથી વધુ મહત્વના 100 લોકોમાં સ્થાન આપ્યું હતું અને જણાવ્યું હતું, “આ એક એવી શોધ હતી જે ઇતિહાસનો પ્રવાહ બદલી નાખશે. ફ્લેમિંગે જેને પેનિસિલિન નામ આપ્યું હતું તે સક્રિય પદાર્થ ચેપ સામે લડવામાં અસાધારણ ક્ષમતા ધરાવતો હોવાનું સાબિત થયું હતું. તેની ક્ષમતા વિશે જ્યારે આખરે જાણકારી મળી અને વિશ્વમાં સૌથી વધુ કાર્યક્ષમ જીવનરક્ષક દવા તરીકે ઉભરી આવી ત્યારે પેનિસિલિને બેક્ટેરિયા આધારીત ચેપનો પ્રતિકાર કરવાની પદ્ધતિ જ બદલી નાખી હતી. સદીની મધ્યમાં ફ્લેમિંગની શોધના કારણે વિશાળ ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ ઉભો થયો હતો અને સિન્થેટિક પેનિસિલિન બનવા લાગ્યું હતું જેણે માનવજાત સામેના સૌથી પડકારજનક રોગ સામે લડવામાં મદદ કરી હતી જેમાં સિફિલિસ, ગેન્ગ્રીન અને ટ્યુબરક્યુલોસિસનો સમાવેશ થતો હતો.
પ્રારંભિક જીવન
ફ્લેમિંગનો જન્મ 6 ઓગસ્ટ 1881ના રોજ સ્કોટલેન્ડમાં ઇસ્ટ એઇરશાયર ખાતે ડાર્વેલ નજીક લોકફિલ્ડ નામના ફાર્મમાં થયો હતો. તેઓ હ્યુજ ફ્લેમિંગ (1816-1888)ના ગ્રેસ સ્ટર્લિંગ મોર્ટન (1848-1928) સાથેના બીજા લગ્નથી થયેલા ચાર સંતાનોમાં ત્રીજું બાળક હતા. ગ્રેસ મોર્ટન નજીકના એક ખેડૂતના પુત્રી હતા. હ્યુજ ફ્લેમિંગને પ્રથમ લગ્નથી ચાર બાળક હતા. બીજા લગ્ન વખતે તેમની ઉમર 59 વર્ષ હતી અને એલેક્ઝાન્ડર (એલેક તરીકે ઓળખાતો) સાત વર્ષનો હતો ત્યારે તેમનું અવસાન થયું હતું.
ફ્લેમિંગ લોડેન મૂર સ્કૂલ અને ડાર્વેલ સ્કૂલમાં ભણ્યા હતા અને બંને શાળાઓ પ્રમાણમાં ઠીક ઠીક સારી હતી છતાં તેમને લંડન જતા પહેલા કિલ્માર્નોક એકેડેમી માટે બે વર્ષની સ્કોલરશિપ મળી હતી. લંડનમાં તેમણે રોયલ પોલિટેકનિક ઇન્સ્ટિટ્યુશનમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. ચાર વર્ષ સુધી એક શિપિંગ ઓફિસમાં કામ કર્યા બાદ બાવીસ વર્ષના ફ્લેમિંગને તેમના કાકા જ્હોન ફ્લેમિંગ પાસેથી વારસામાં થોડા નાણાં મળ્યા હતા. તેમના મોટા ભાઈ ટોમ પણ ફિઝિશિયન હતા અને તેમણે નાના ભાઈને પણ તે ક્ષેત્રમાં જ આગળ વધવા સમજાવ્યા. તેથી 1903માં યુવાન એલેક્ઝાન્ડરે લંડનની સેન્ટ મેરિઝ હોસ્પિટલ, પેડિંગ્ટનમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. 1906માં તેઓ ડિસ્ટિંક્શન સાથે શાળામાં પાસ થયા અને તેઓ સર્જન બનવાનું વિચારતા હતા.
જોકે તેઓ રાઇફલ ક્લબના સભ્ય હતા (1900થી તેઓ વોલન્ટિયર ફોર્સના સક્રિય સભ્ય હતા) ક્લબના કેપ્ટને ફ્લેમિંગને ટીમમાં રાખવા માટે તેમને સેન્ટ મેરિઝ ખાતે રિસર્ચ ડિપાર્ટમેન્ટમાં જોડાવા સૂચન કર્યું જ્યાં તેઓ સર આલ્મરોથ રાઇટના સહાયક બેક્ટેરિયોલોજિસ્ટ બન્યા. સર આલ્મરોથ રાઇટ વેક્સિન થેરાપી અને ઇમ્યુનોલોજીના વિદ્વાન હતા. તેમણે એમ.બી. અને ત્યાર બાદ 1908માં ગોલ્ડ મેડલ સાથે બી.એસસી. કર્યું અને 1914માં સેન્ટ મેરિઝ ખાતે લેક્ચરર બની ગયા. 23 ડિસેમ્બર 1915ના રોજ ફ્લેમિંગે કિલ્લાલા આયર્લેન્ડ ખાતેની તાલીમબદ્ધ નર્સ સારાહ મેરિયોન મેકઇલોરી સાથે લગ્ન કર્યા.
પેનિસિલિન પૂર્વેનું કામ
યુદ્ધ પછી ફ્લેમિંગે સક્રિય રીતે એન્ટી-બેક્ટેરિયલ એજન્ટ્સ માટે સંશોધન કર્યું હતું. તેમણે ઘણા સૈનિકોને ચેપગ્રસ્ત ઘાવના કારણે સેપ્ટિસમિયાથી મરતા જોયા હતા. એન્ટીસેપ્ટિક્સથી આક્રમણકારી બેક્ટેરિયાને ખતમ કરી શકાતા હતા, તેના કરતા દર્દીની રોગપ્રતિકારક શક્તિને વધુ નુકસાન થતું હતું. પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન મેડિકલ જર્નલ ધ લાન્સેટ માં પ્રસિદ્ધ થયેલા અહેવાલમાં ફ્લેમિંગે પોતાના પ્રયોગ વિશે જણાવ્યું હતું જે તેઓ પોતાની ગ્લાસ બ્લોઇંગની ક્ષમતાના આધારે કરી શક્યા હતા. જેમાં તેમણે જણાવ્યું હતું કે પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધમાં એન્ટીસેપ્ટિક્સથી જેટલા જંતુઓનો નાશ થતો હતો તેના કરતા વધુ સૈનિકોના મોત નિપજતા હતા. એન્ટીસેપ્ટિક્સ સપાટી પર સારું કામ કરતા હતા, પરંતુ ઉંડા ઘાવ હોય ત્યારે એન્ટીસેપ્ટિક એજન્ટ સામે એનેરોબિક બેક્ટેરિયાને આશ્રય મળતો હતો. એન્ટીસેપ્ટિકથી ફાયદાકારક એજન્ટ્સ પણ નાશ પામતા હતા જે બેક્ટેરિયાને દૂર કરી શકે તેમ હતા. જે બેક્ટેરિયા સુધી તેની અસર પહોંચતી ન હતી તેને દૂર કરવા એન્ટીસેપ્ટિક્સ કશું કરતા ન હતા. સર એલ્મરોથ રાઇટએ ફ્લેમિંગની શોધની ભારપૂર્વક હિમાયત કરી હતી. પરંતુ આમ છતાં ઘણા આર્મી ફિઝિશિયનોએ પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન ઘાયલ સૈનિકો માટે એન્ટીસેપ્ટિક્સનો ઉપયોગ કર્યો હતો, દર્દીઓની સ્થિતિ કથળી હોય તેવા કિસ્સામાં પણ તેમણે આમ કર્યું હતું.
આકસ્મિક શોધ
“28 સપ્ટેમ્બર, 1928ની વહેલી સવારે હું ઉઠ્યો હતો. વિશ્વની સૌ પ્રથમ એન્ટીબાયોટિક કે બેક્ટિરિયા ખતમ કરનાર દવા શોધીને મે મોટી ક્રાંતિ કરવાની કોઇ યોજના ઘડી ન હતી,” ફ્લેમિંગે પછી કહ્યુ હતું, “પરંતુ મને લાગે છે કે મેં તેમ જ કર્યું હતું.”
1928 સુધીમાં ફ્લેમિંગ સ્ટેફાઇલોકોસિની પ્રોપર્ટીઝની ચકાસણી કરતા હતા. તેઓ પોતાના અગાઉના કામથી જાણીતા હતા અને વિચક્ષણ રિસર્ચર તરીકે પ્રતિષ્ઠા મેળવી હતી. પરંતુ તેમની લેબોરેટરી ઘણી વાર અવ્યવસ્થિત રહેતી હતી. ફ્લેમિંગ ઓગસ્ટમાં પોતાના પરિવાર સાથે રજાઓ ગાળીને 3 સપ્ટેમ્બર, 1928ના રોજ તેઓ પોતાની લેબોરેટરીમાં પરત આવ્યા. રજા પર જતા અગાઉ તેમણે લેબોરેટરીના એક ખુણામાં બેન્ચ પર સ્ટેફાઇલોકોસિનીના તમામ કલ્ચર મુક્યા હતા. પરત આવીને તેમણે જોયું કે એક કલ્ચર પર ફુગ લાગી ગઇ હતી અને તેની આસપાસ સ્ટેફાઇલોકોસિની નાશ પામી હતી. જ્યારે દૂર રહેલી કોલોની નોર્મલ હતી. ફ્લેમિંગે અસરગ્રસ્ત કલ્ચર તેના ભૂતપૂર્વ આસિસ્ટન્ટ મર્લિન પ્રાઇસને દર્શાવ્યું જેમણે જણાવ્યું કે આવી જ રીતે તમે લાઇઝોમાઇનની શોધ કરી હતી. ફ્લેમિંગે તેના કલ્ચર પ્લેટને અસર કરનાર મોલ્ડને પેનિસિલિયમ જીનસ ગણાવ્યું હતું. અને કેટલાક મહિનાના ‘મોલ્ડ જ્યુસ’ બાદ તેને 7 માર્ચ 1929ના રોજ પેનિસિલિન તરીકે રિલિઝ કરવામાં આવ્યું હતું.
તેમણે અનેક ઓર્ગેનિઝમ પર તેની પોઝિટીવ એન્ટી-બેક્ટેરિયલ અસરની તપાસ કરી હતી અને નોંધ લીધી કે તે સ્ટેફાઇલોકોસી જેવા બેક્ટેરિયા અને બીજા ઘણા ગ્રામ પોઝિટીવ પેથોજેન્સને અસર કરતું હતું જેનાથી સ્કારલેટ ફીવર, ન્યુમોનિટા, મેનીન્જાઇટિસ અને ડિપ્થેરિયા જેવા રોગ થતા હતા પરંતુ ટાઇફોઇડનો તાવ કે પેરાટાઇફોઇડ તાવ આવતો ન હતો જે ગ્રામ-નેગેટિવ બેક્ટેરિયાથી થાય છે, જેના માટે તેઓ તે સમયે ઇલાજ શોધી રહ્યા હતા. તેણે નેઇસેરિયા ગોનોરિયા ને પણ અસર કરી જે ગોનોરિયા સર્જે છે જોકે આ બેક્ટેરિયમ ગ્રામ-નેગેટિવ છે.
ફ્લેમિંગે તેની શોધ 1929માં બ્રિટિશ જર્નલ ઓફ એક્સપેરિમેન્ટલ પેથોલોજીમાં પ્રકાશિત કરી હતી પરંતુ આ લેખ પર બહુ ઓછું ધ્યાન અપાયું હતું. ફ્લેમિંગે પોતાની તપાસ ચાલુ રાખી, પરંતુ જાણવા મળ્યું કે પેનિસિલિયમને વિકસાવવાનું કામ ઘણું અઘરું છે અને મોલ્ડને વિકસાવ્યા બાદ એન્ટી બાયોટિક એજન્ટને અલગ કરવાનું કામ વધારે મુશ્કેલ હતું. ફ્લેમિંગ માનતા હતા કે તેને જથ્થામાં ઉત્પાદિત કરવાની સમસ્યા હોવાથી અને તેની કામગીરી વધુ ધીમી લાગતી હોવાથી ચેપનો ઇલાજ કરવામાં પેનિસિલિન બહુ મહત્વપૂર્ણ નહીં હોય. ફ્લેમિંગને એ બાબતની પણ ખાતરી થઇ હતી કે માનવ શરીરમાં પેનિસિલિન બેક્ટેરિયાને મારવા માટે વધુ સમય સુધી નહીં રહે (ઇન વિવો ). ઘણા ક્લિનિકલ ટેસ્ટ અપૂર્ણ હતા, ખાસ કરીને કારણ કે તેનો ઉપયોગ સરફેસ એન્ટીસેપ્ટિક તરીકે કરવામાં આવ્યો હતો. 1930ના દાયકામાં ફ્લેમિંગના ટ્રાયલમાં વધુ વિશ્વાસ દર્શાવાયો હતો અને તેમણે 1940 સુધી કામ ચાલુ રાખ્યું. ઉપયોગ કરવા પાત્ર પેનિસિલિનને વધુ રિફાઇન કરવા માટે સક્ષમ કેમિસ્ટને રસ જગાવવાનું કામ કરવામાં આવ્યું.
ફ્લોરે અને ચેઇને અમેરિકન અને બ્રિટિશ સરકાર પાસેથી ફંડ લઇને રિસર્ચ અને જથ્થાબંધ ઉત્પાદન કર્યા બાદ ફ્લેમિંગે અંતે પેનિસિલિનને છોડી દીધું. તેમણે પર્લ હાર્બર પર બોમ્બમારા બાદ ભારે ઉત્પાદન શરૂ કર્યું. ડી-ડે આવ્યો ત્યારે તેમણે સાથીદળોના તમામ ઘાયલ સૈનિકોની સારવાર માટે પૂરતા પ્રમાણમાં પેનિસિલિન બનાવી લીધું હતું.
શુદ્ધિકરણ અને સંતુલિતકરણ
અર્ન્સ્ટ ચેઇનએ પેનિસિલિનને કઇ રીતે અલગ કરીને સંગ્રહીત કરવું તેના પર કામ કર્યું. તેમણે પેનિસિલિનના સ્ટ્રક્ચર પર પણ યોગ્ય થિયરી અપનાવી. ટીમે 1940માં પોતાના પ્રથમ પરિણામ જાહેર કર્યા બાદ ફ્લેમિંગે હાવર્ડ ફ્લોરેને ફોન કર્યો, જેઓ ચેઇનના હેડ ઓફ ડિપાર્ટમેન્ટ હતા અને તેમને જણાવ્યું કે તેઓ આગામી થોડા દિવસોમાં મુલાકાત લેશે. ચેઇને જ્યારે સાંભળ્યું કે તેઓ આવી રહ્યા છે ત્યારે તેમણે ટિપ્પણી કરી, “હે ભગવાન, મને લાગતું હતું કે તેઓ મૃત્યુ પામ્યા છે.”
નોર્મન હીટલીએ પેનિસિલિનના સક્રિય પદાર્થને એસિડિટીમાં ફેરફાર કરીને પાણીમાં ફરી ટ્રાન્સફર કરવાનું સૂચન કર્યું. તેના કારણે પ્રાણીઓ પર પૂરતા પ્રમાણમાં ટેસ્ટ કરવા માટે દવા બનવા લાગી. ઓક્સફર્ડની ટીમમાં ઘણા વધુ લોકો સામેલ હતા અને એક તબક્કે આખી ડુમ સ્કૂલ ઉત્પાદનમાં સામેલ હતી. ટીમે 1940માં પ્રથમ વખત અસરકારક પ્રથમ સ્ટેબલ સ્વરૂપ માટે પેનિસિલિનના શુદ્ધિકરણની પદ્ધતિ વિકસાવી લીધી હતી ત્યાર બાદ કેટલાક ક્લિનિકલ ટ્રાયલ કરવામાં આવ્યા હતા અને તેની જંગી સફળતાથી ટીમને 1945માં જથ્થાબંધ ઉત્પાદન અને જથ્થાબંધ વિતરણ માટે મેથડ વિકસાવવા પ્રેરણા મળી હતી.
પેનિસિલિનના વિકાસમાં પોતાની ભૂમિકા અંગે ફ્લેમિંગ બહુ વિવેકી હતા અને પોતાની ખ્યાતિને તેમણે ‘ફ્લેમિંગ મિથ’ ગણાવી અને લેબોરેટરીની જિજ્ઞાસાને વ્યવહારુ દવામાં રૂપાંતરિત કરવા બદલ ફ્લોરે અને ચેઇનના વખાણ કર્યા હતા. સક્રિય પદાર્થની પ્રોપર્ટી શોધવાનું કામ સૌથી પહેલું ફ્લેમિંગે કર્યું હતું અને તેમને પેનિસિલિન નામ આપવાનો વિશેષાધિકાર આપ્યો હતો. તેમણે 12 વર્ષ સુધી અસલ મોલ્ડને રાખ્યું, વિકસાવ્યું અને તેનું વિતરણ કર્યું અને 1940 સુધા ચાલુ રાખ્યું જેથી કોઇ કેમિસ્ટ પાસેથી મદદ મળી શકે જે પેનિસિલિન બનાવવા માટે પૂરતી ક્ષમતા ધરાવતો હોય. સર હેનરી હેરિસે 1998માં જણાવ્યું હતું કે, “ફ્લેમિંગ વગર કોઇ ચેઇન નથી, ચેઇન વગર કોઇ ફ્લોરી નથી, ફ્લોરી વગર કોઇ હીટલી નથી. હીટલી વગર કોઇ પેનિસિલિન નથી.”
અંગત જીવન
ફ્લેમિંગની પ્રથમ પત્ની સારાહનું અવસાન 1949માં થયું હતું. તેમનો એક માત્ર પુત્ર રોબર્ટ ફ્લેમિંગ જનરલ મેડિકલ પ્રેક્ટિશનર બન્યો હતો. સારાહના અવસાન બાદ ફ્લેમિંગે ડો. એમેલિયા કોટસોરી-વોરેકાસ સાથે 9 એપ્રિલ 1953ના રોજ લગ્ન કર્યા હતા જે સેન્ટ મેરિઝ ખાતે ગ્રીક સાથીદાર હતી. તેનું અવસાન 1986માં થયું હતું.
સન્માન,એવોર્ડ અને સિદ્ધિ
તેમણે પેનિસિલિનની કરેલી શોધથી આધુનિક દવાના વિશ્વમાં પરિવર્તન આવ્યું હતું અને ઉપયોગી એન્ટીબાયોટિક્સનો યુગ આવ્યો હતો. પેનિસિલિને વિશ્વભરમાં કરોડો લોકોના જીવ બચાવ્યા હતા અને હજુ પણ બચાવી રહ્યું છે.
સેન્ટ મેરિઝ હોસ્પિટલ, લંડન ખાતે તેમની લેબોરેટરી, જ્યાં ફ્લેમિંગે પેનિસિલિનની શોધ કરી હતી ત્યાં ફ્લેમિંગ મ્યુઝિયમ બની ગયું છે. લોમિટા વિસ્તારમાં એલેક્ઝાન્ડર ફ્લેમિંગ મિડલ સ્કુલ નામે એક શાળા પણ છે. યુનિવર્સિટી ઓફ વેસ્ટમિન્સ્ટરએ ફ્લેમિંગના સન્માનમાં તેની એક સ્ટુડન્ટ ઇમારતને નામ આપ્યું છે જે ઓલ્ડ સ્ટ્રીટમાં આવેલી છે. ઇમ્પિરિયલ કોલેજમાં પણ તેમના નામે એક ઇમારત ધી સર એલેક્ઝાન્ડર ફ્લેમિંગ બિલ્ડિંગ આવેલી છે. તે સાઉથ કેન્સિંગ્ટન કેમ્પસમાં આવેલી છે જ્યાં મોડા ભાગનું પ્રિક્લિનિકલ અંડરગ્રેજ્યુએટ મેડિકલ શિક્ષણ આપવામાં આવે છે.
રાજપુર (રામગઢી)
રાજપુર (રામગઢી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રાજપુર (રામગઢી) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
સુરકા (તા. ભાવનગર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાવનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ટાટા ઈન્ડિગો
ઈન્ડિગો સેડાન (2002-2009)
2002માં, ટાટાએ ભારતની સ્પર્ધાત્મક સ્વદેશી સેડાન ઇન્ડિગોની રજૂ કરી હતી. પોતાના જ ઘરમાં આકાર પામેલી, આ ગાડી ટાટા ઈન્ડિકાની સેડાન આવૃત્તિ છે, જેમાં સંખ્યાબંધ સમાન પાર્ટ્સ (ભાગો)નો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. ટર્બોડીઝલ અને પેટ્રોલ એન્જિન સાથે લોન્ચ થયા બાદ, તેમાં ઈન્ટરકૂલ્ડ ‘ટીડીઆઈ’ ('TDI) એન્જિન, અને ડિકોર એન્જિન ઉમેરવામાં આવ્યા હતા. 2006માં નજીવા ફેરફારોથી નવુ સ્વરૂપ તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં ડ્યુઅલ ચેમ્બર હેડલેમ્પ્સ (બે ખાના વાળી મુખ્ય બત્તી) અને વિવિધ બમ્પર ઉમેરવામાં આવ્યા હતા. 2009માં આવેલી ટાટા ઈન્ડિગો માન્ઝાએ તેનું સ્થાન લીધું હતું.
ઈન્ડિગો મરીના (2004-2010)
ઈન્ડિગો મરીના (નિકાસ બજારમાં ઈન્ડિગો એસડબ્લ્યુ (SW))  તરીકે ઓળખતી સ્ટેશન વેગન (સવલતભરી મોટરગાડી) આવૃત્તિ નવી દિલ્હી ઓટો એક્સ્પો 2004માં અનાવરિત કરવામાં આવી હતી.વિવિધ આધુનિક ખાસિયતો યુક્ત ઈન્ડિગો મરીનામાં આગળ અને પાછળ સ્પોટ રિડિંગ લેમ્પ સાથેના કેબિન લેમ્પ, એચવીએસી (HVAC) પ્રણાલી, 4 સ્પોક વ્હીલ, ગિયર બદલવાના એલ્યુમિનિયમમાંથી બનેલા હાથા, પાવર વિન્ડોઝ, બોડીના રંગના બમ્પરો, રુફ રેઈલ (ઉપરના ભાગે બે પટ્ટાઓ), દરવાજા પરના રબ રેઈલ (ઘર્ષણ વિરોધી પટ્ટા), સંપૂર્ણ પૈડાં પરના ઢાંકણ, ડિઝિટલ ઘડિયાળ, અલગ કરી શકાય તેવુ લગેજ કવર, સાઈડ ઈમ્પેક્ટ બીમ્સ, કોલેપ્સિબલ (ખોલ-બંધ થઈ શકે તેવા) સ્ટીઅરિંગ કોલમ જેવી ભિન્નતાઓ હતી. 2010માં, મરીનાનું ઉત્પાદન અટકાવી દેવાતા, આ વાહન મોટાભાગના ટાટા ડીલરો પાસે હવે તૈયાર મળતુ નથી.
ઈન્ડિગો એક્સએલ (XL) (2007-હાલમાં)
ટાટા ઈન્ડિગો એક્સએલ (XL) થી ઓળખાતી લાંબા પૈડા આધારિત આવૃત્તિ જાન્યુઆરી 2007થી વેચાણ માટે મુકવામાં આવી હતી. . ઈન્ડિગો સેડાનની આ લાંબા પૈડા આધારિત આવૃત્તિ છે. તેમાં એક 200 mm પહોળો વ્હીલબેઝ (પૈડાનો આધાર) અને 101 એચપી (hp)નું એન્જિન છે.પેટ્રોલ મોડેલમાં એમપીએફઆઈ (MPFI) 16 ટ્વીન કેમ એન્જિન છે, જ્યારે કંપનીમાં જ વિકસાવાયેલા ડિકોર (DICOR) એન્જિન ડીઝલ રૂપાંતરણમાં છે. કેટલીક ખાસિયતોમાં આગળની પાવર્ડ સીટો (ડ્રાઈવર અને પેસેન્જર), પાછળ વાતાનુકૂલન માટે અલગ અંકુશ સાથે કોન્સોલ (ચોકઠુ), ઓટો પાવર ડાઉન કામગીરી સાથે તમામ ચારેય પાવર વિન્ડો, અને કાર ફોનનો સમાવેશ થાય છે.ટાટા ઈન્ડિગો એક્સએલ (XL) વધુમાં 32 બીટ માઈક્રોપ્રોસેસર, 1396 સીસી (cc), 16 વાલ્વ એન્જિન, વધારાયેલી વ્હીલબેઝ (પૈડાના આધાર)ની શક્તિ100 PS,200 mm ઈંધણ ટેન્કની ક્ષમતા જેવી ઉત્કૃષ્ટ ટોચની વિશેષતાઓથી સુસજ્જ છેઃ42 L
ઈન્ડિગો સીએસ (CS) (2008-હાલમાં)
ટાટાએ 2008માં નવી દિલ્હી ખાતે ઓટો એક્સપોમાં ટાટા ઈન્ડિગો સીએસ (CS) લોન્ચ કરી હતી. સીએસ (CS) નાની સેડાન તરીકે ગણાય છે અને વિશ્વની સૌથી નાની સેડાન છે. ઈન્ડિગો સીએસ (CS) ઓછી આબકારી જકાતને આધીન છે. પેટ્રોલ અને ડીઝલ બંને આવૃત્તિમાં ત્રણ-ત્રણ મોડેલ છે. ઈન્ડિગો સીએસ (CS)માં 1.2 લિટર, 65 PS, એમપીએફઆઈ (MPFI) એન્જિન સ્વરૂપ અને 1.4 લિટર ટીસીઆઈસી (TCIC) એન્જિન ડીઝલ આવૃત્તિમાં છે. ઈન્ડિગો સીએસ (CS) શરૂઆતમાં ઈન્ડિકા ગ્રિલ (આગળની જાળી) અને હેડલાઈટ (મુખ્ય બત્તીઓ) સાથે રજૂ કરવામાં આવી હતી, અને 2009માં ઈન્ડિગો ડ્યુઅલ ચેમ્બર હેડલાઈટ્સ (બે ખાના વાળી મુખ્ય બત્તી) અને ગ્રિલ (આગળની જાળી) સાથે રજૂ કરવામાં આવી હતી. ડિકોર (DiCOR) વિકલ્પ પણ ઉમેરવામાં આવ્યો હતો.
2010માં, તેમાં નવુ બીએસ-4 (BS-4) કમ્પ્લાયન્ટ કોમન રેલ સીઆર4 (CR4) એન્જિન લગાવવામાં આવ્યું અને તકનિકના વર્ગ તેમજ રૂપરેખામાં સુધારો કરી ઈન્ડિગો સીએસ (CS) ઈ-સિરિઝ નામથી બજારમાં મુકવામાં આવી.
ખાસિયતો:- ઈન્ડિગો સીએસ (CS) વિશ્વની સૌથી નાની સેડાન કાર છે, જેમાં સેડાન કારની જેવો જ હેચબૅક (પાછળનો હિસ્સો) અને જગ્યા હતા. બેઝ ઈન્ટિરિઅર, એસી (AC) સંચાલન માટેનું નવુ બોર્ડ, રિડિંગ લેમ્પ, સ્પોર્ટી સ્ટીઅરિંગ વ્હીલ, ઓજાર પેનલ, નવી શૈલીની આગળની ગ્રિલ (જાળી), આગળ અને પાછળના બમ્પર, કોમળ સ્પર્શ વાળી શ્રેષ્ઠ ગુણવત્તાની બેઠકો, સેન્ટર ક્લસ્ટર અને વાતાનુકૂલન નિયંત્રણ, પરાવર્તન ન થાય તેવા પાછળનું દ્રશ્ય બતાવતા કાચ, અને સસ્પેન્સન પ્રણાલી સાથેના સ્વતંત્ર મેકફેર્સન ટેકાથી સજ્જ 380 લિટરની જગ્યાની ટ્રન્ક.
ઈન્ડિગો માન્ઝા (2009-હાલમાં) (2જી પેઢી)
ટાટા મોટર્સે 14 ઓક્ટોબર 2009ના રોજ ઈન્ડિગો માન્ઝા રજૂ કરી હતી. આ રૂપાંતરણ ટાટા એક્સ1 (X1) મંચ પર આધારિત છે, જેને ટાટા મોટર્સ દ્વારા 2007 જીનેવા મોટર્સ શોમાં એલિગન્ટ કન્સેપ્ટ તરીકે ઓળખતી પ્રતિકૃતિના રૂપમાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. તેની કિંમત રૂ. 4.8 લાખ અને રૂ. 6.75 લાખની વચ્ચે રાખવામાં આવી છે. આ રજૂઆત ઈન્ડિગોની પ્રારંભિક સેડાન આવૃત્તિના વિકાસની સાથે થઈ હતી. 1.4 લિટર પેટ્રોલ અને 1.3 લિટર ડીઝલ એન્જિનના વિકલ્પ સાથે ચાર ભિન્ન રૂપાંતરણો એક્વા, ઔરા, ઔરા (એબીએસ (ABS)) અને ઔરા+ (પ્લસ) છે, જે ફિઆટ લિનેઆ જેવા છે.
ટાટા મોટર્સે ચોક્કસપણે કહ્યું હતું કે ઈન્ડિગો માન્ઝા એકમાત્ર મંચ તરીકે રહેશે અને અગાઉની પેઢીઓની જેમ તેમાં નવા રૂપાંતરણો રજૂ કરાશે નહીં.
પલસાણા (તા. કલોલ)
શ્રેણી:કલોલ તાલુકો
નૈનિતાલ જિલ્લો
નૈનિતાલ જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ કુમાઉ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. નૈનિતાલ જિલ્લાનું મુખ્યાલય નૈનિતાલમાં છે.
આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક નૈનિતાલ અંગ્રેજોના જમાનામાં પર્વતીય પર્યટક સ્થળ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયું હતું. અહીં નૈના દેવીનું મંદિર આવેલું છે. નગરની વચ્ચોવચ્ચ એક ઝીલ (સરોવર) પણ આવેલું છે, જેની આકૃતિ દેવીની આંખ એટલે કે “નૈન” જેવી છે. આ ઝીલ (તળાવ)ના કારણે આ સ્થળનું નામ નૈનીતાલ પડ્યું હતું. નૈનીતાલ આજે ભારત દેશનાં અગ્રણી પર્વતીય સ્થળોમાંથી એક છે. દર વરસે અહીં ઉનાળાની ઋતુમાં સહેલાણીઓ આવે છે અને પ્રકૃતિનો આનંદ માણે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
ચા
ચા કેમેલીયા સીનેન્‍સીસ છોડના પાંદડાઓ અને કુમળી કુંપળોની કૃષિ પેદાશ છે જેને જુદી જુદી પદ્ધતિઓથી બનાવવામાં આવે છે અને માવજત કરવામાં આવે છે. 'ચા', પીણું તરીકે, એ છોડનાં પાંદડાઓને ગરમ અથવા ઊકળતાં પાણીમાં નાખીને તૈયાર કરેલું સુગંધીદાર પીણું છે, જે કેમેલીયા સીનેન્‍સીસ છોડનું પોતાનું જ સામાન્‍ય નામ છે. જો કે ચામાં જુદા જુદા પ્રકારના બહુદર્શવો (પોલીફિનોલ્‍સ) છે, છતાં વ્‍યાપક માન્‍યતાથી વિપરીત, ચામાં ટેનીક એસીડ હોતો નથી".
ઔષધિ ચા (કાં તો હર્બલ ચા) શબ્દ સામાન્‍ય રીતે એવી વનસ્પતિઓના પાંદડાઓ, ફૂલો, ફળ, ઔષધીઓ, અને અન્‍ય સામગ્રીના રસ અથવા ક્વાથને માટે વપરાય છે જે કેમેલીયા સીનેન્‍સીસના ધરાવતાં હોય. શબ્‍દ ’’રેડ ટી’’ કાળી ચા (મુખ્‍યત્‍વે ચાઇનીઝ, કોરિયન, જાપાનીઝ અને અન્‍ય પૂર્વ એશિયાઇ ભાષાઓમાં) અથવા દક્ષિણ આફ્રિકાના રૂઇબોસ છોડ (કેમેલીયા સીનેન્‍સીસ ન ધરાવતા)માંથી બનાવેલ રસને કહેવાય છે.
પરંપરાગત ચીની ચા - ખેતી અને ટેકનોલોજી
કેમેલીયા સીનેન્‍સીસ બહુવર્ષાયુ છોડ છે જે મુખ્‍યત્‍વે ઉષ્‍ણકટિબંધીય અને સમશીતોષ્ણ કટિબંધીય આબોહવાઓમાં ઊગે છે. આમ છતાં, કેટલીક જાતો દરિયાઈ આબોહવાને પણ સહન કરે છે અને ઉત્તરમાં બ્રિટનના પેમ્‍બ્રુકશાયર અને યુનાઈટેડ સ્‍ટેટસના વોશિંગ્‍ટનમાં ઉગાડવામાં આવે છે.
પુખ્‍ત છોડના ફક્ત ઉપરના ૧-૨ ઇંચને ચૂંટવામાં આવે. આ કળીઓ અને પાંદડાઓને નવા પાન કહેવાય છે. વનસ્પતિની સાનુકૂળ ઋતુમાં એક છોડમાં દર સાતથી દસ દિવસે નવા પાન ઊગે.
ચાના છોડને જો ખલેલ ન પહોંચાડાય તો તેનું ઝાડ બને છે. પરંતુ ખેતી માટે ઉગાડેલા છોડને સહેલાઈથી ચૂંટી શકાય તે માટે કમર સુધીની ઊંચાઈ સુધી જ રહેવા દઈને કાપવામાં આવે છે.
બે મુખ્‍ય જાતો વાપરવામાં આવે છે. નાના પાંદડાવાળા ચીન છોડ (સી. સીનેન્‍સીસ સીનેન્‍સીસ) જે મોટાભાગની ચીની, તઇવાની, અને જાપાની ચા માટે (પણ પૂઅર નહિં) વપરાય છે અને મોટા પાંદડાવાળી આસામ છોડ (સી. સીનેન્‍સીસ આસીનિહા) જે મોટાભાગની ભારતીય અને અન્‍ય ચા (દાર્જિલીંગ સિવાયની)માં વપરાય છે. આ વનસ્‍પતિશાસ્‍ત્રીય જાતોમાં ઘણી કૃત્રિમ અને આધુનિક ભારતીય બેવડાતી જાતો છે. ચાના છોડનાં વર્ગીકરણ માટે પાનનું કદ એ મુખ્‍ય માપદંડ છે. ચાને (૧) આસામ પ્રકાર જેની લાક્ષણિકતા સૌથી મોટા પાન છે. (૨)સૌથી નાના પાંદડા છે તે ચાના પ્રકાર અને (૩)વચગાળાના કદના પાંદડાઓની લાક્ષણિકતાવાળી કંબોડમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
પ્રોસેસીંગ અને વર્ગીકરણ
ચા જે પ્રોસેસીંગમાંથી પસાર થાય છે તેનાથી તેનો પ્રકાર નકકી કરવામાં આવે છે. કેમેલીયા સીનેન્‍સીસના પાંદડાઓ ચૂંટાયા પછી તરત જ સૂકાતા નથી પરંતુ ચીમળાવાનું અને પ્રાણવાયુ સાથે સંયોજન કરવાનું શરૂ કરે છે. પાંદડાઓ ક્રમિક વધુ ઘેરા બને છે કારણ કે તેમાનું કલોરોફીલ ઘટે છે અને ટેનિન છુટો પડે છે. આ પ્રક્રિયા- ઉત્સચકીય જારન (ઉત્સેચકીય ઑક્સિડેશન) ને ચા ઉધોગમાં આથવણ કહેવાય છે, જો કે તે સાચું આથવણ નથી. તે સૂક્ષ્મજીવોથી થતી નથી અને તે ઓરોબિક પ્રોસેસન્‍સ પ્રોસેસીંગમાં પછીનો તબક્કો ગરમી આપીને પૂર્વનિર્ધારિત તબકકે જારન (ઑક્સિડેશન) રોકવાનો છે જે જવાબદાર ઉત્સેચકને બંધ કરે છે. કાળી ચામાં આ તબક્કો સૂકવણી સાથો સાથ કરવામાં આવે છે.
ઉત્‍પાદન અને પેકેજીંગ દરમિયાન કાળજીપૂર્વકના ભેજ અને ઉષ્‍ણતામાન નિયંત્રણ વગર ચામાં ફુગીથશે. જે ચાને ટોકિસકથી અને કયારેક કાર્સિનોજીનીકતત્‍વોથી બગાડે છે અને બેસ્‍વાદ બનાવે છે જેથી ચા વપરાશ માટે અયોગ્‍ય બને છે.
ચાને પરંપરાગત રીતે તે જે પદ્ધતિથી ઉત્‍પાદિત થાય છે અને પ્રોસેસ થાય છે તેના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
સંમિશ્રણ અને ઉમેરણ
કોથળીઓમાં પેક થયેલ લગભગ તમામ ચા અને પશ્ચિમમાં વેચાતી મોટાભાગની અન્‍ય ચા સંમિશ્રણ છે. ચા વાવેતરવાળા વિસ્‍તાર(આસામની જેમ)માં સંમિશ્રણ થતું હોય છે અથવા અનેક વિસ્‍તારોમાંથી મેળવેલ ચાનું સંમિશ્રણ થતું હોય છે આનો હેતુ વધુ સારો સ્‍વાદ, વધુ ઉંચી કિંમત અથવા બંને પ્રાપ્‍ત કરવાનો હોય છે કારણ કે વધુ સસ્‍તી જાતોના ઉતરતા સ્‍વાદને વધારે સ્‍વાદવાળી ચા આવરી શકે છે.
કેટલીક ચા શુધ્‍ધ જાતોની નથી. પરંતુ તેને ઉમેરણ અથવા સ્‍પેશીયલ પ્રોસેસીંગથી સુધારવામાં આવે છે. ચા જુદી જુદી સુગંધોના ઉમેરાને ખૂબ જ સ્‍વીકારે છે, આનાથી પ્રોસેસીંગમાં પરિવહનમાં અને સંગ્રહમાં સમસ્‍યાઓ થાય છે પરંતુ તેનાથી બાર્ગોમોટ(અર્લીગ્રે), વેનીલા, કેરામેલ અને અન્‍ય કેટલીક સુગંધી અને સ્‍વાદવાળી જાતોની લગભગ અવિરત રેન્‍જ તૈયાર કરવામાં મદદ મળે છે.
વિષયવસ્‍તુ
ચામાં ઓકિસજન સાથે ન ભળનાર એક પ્રકારનો કેટેચીન્‍સ હોય છે, તાજીજ ચૂંટેલી ચાની પત્તીમાં કેટેચીન્‍સ સૂકા વજનના 30% સુધી સંકોચાઇ શકે છે. સફેદ અને લીલી ચામાં કેટેચીન સૌથી વધુ હોય છે. જયારે કાળી ચામાં તેનાં ઓકસીડેટીવ જાળવણીને કારણે પ્રમાણમાં થોડું ઓછું હોય છે. U.S. ડિપાર્ટમેન્‍ટ ઓફ એગ્રીકલ્‍ચર સંશોધનમમાં સૂચવાયું છે કે લીલી અને કાળી ચામાં ઓકસીજન સાથે ન ભળનાર તત્‍વોનું સ્‍તર ખાસ જુદું પડતું નથી કારણ કે લીલી ચામાં ઓકસીજન રેડીકલ ઓબ્‍સોર્બન્‍સ કેપેસીટી(ORAC) 1253 ની હોય છે અને લીલી ચામાં 1128ની ORAC હોય છે.( μmolTE/100gમાં માપવામાં આવે છે.) ચામાં થીએનાઇન અને સ્‍ફુર્તિદાયક કેફીન પણ સુકા વજનના 3% સુધી હોય છે જે પ્રકાર, બ્રાન્‍ડ અને ઉકાળવાની પધ્‍ધતિના આધારે પ્રતિ 8 oz(250 મી.લી) કપમાં 30 મી.ગ્રા.થી 90 મી.ગ્રા.ની વચ્‍ચે રૂપાંતરિત થાય છે. ચામાં થોડી માત્રામાં થીઓબ્રોમાઇન અને થીઓફીલીન પણ હોય છે. તેમજ ફલોરાઇડ હોય છે જે સર્વોચ્‍ચ સ્‍તર ધરાવતાં જૂના પાંદડાઓ અને થડમાંથી બનાવવામાં આવતી કેટલીક પ્રકારની બ્રીક ચામાં પણ હોય છે.
ચામાં કાર્બોહાઇડ્રેટસ, ફેટ અથવા પ્રોટીન હોતા નથી.
ઉદભવ અને ઇતિહાસ
(50)મુજબ, કેમેલીયા સીનેન્‍સીસનો ઉદભવ દક્ષિણપૂર્વ એશિયામાં ખાસ કરીને અક્ષાંસ 29°N અને રેખાંશ 98°E,ના છેદનબિંદુવાળી જગ્‍યાની આજુબાજુ થયો હતો જે ઉત્તરપૂર્વીય ભારત, ઉત્તરી બર્મા, દક્ષિણ પશ્‍ચિમ ચીન અને તિબેટની જમીનોના સંગમનો પોઇન્‍ટ છે. આ ઉદભવ સ્‍થાનમાંથી 52થી વધુ દેશોમાં આ છોડનો પ્રારંભ કરવામાં આવ્‍યો હતો.
આસામી અને ચાઇનીઝ જાતો વચ્‍ચે આકારવિજ્ઞાન સબંધી તફાવતોને આધારે ચાના વનસ્‍પતિશાસ્‍ત્રને આધારે બેવડા ઉદભવને વનસ્‍પતિશાસ્‍ત્રીઓએ ઘણાં સમય પહેલાં સમર્થન આપ્‍યું છે, જો કે આંકડાકીય કલસ્‍ટર પૃથક્કરણ, સમાન ક્રોમોસોમ સંખ્‍યા(2n = 30), સહેલું હાઇબ્રીડાઇઝેશન તેમજ જુદાજુદા પ્રકારના વચગાળાના હાઇબ્રીડ અને સ્‍વયંભુ પોલીપ્‍લોઇડસ એ તમામ કેમેલીયા સીનેન્‍સીસના ઉદભવનું એક જ સ્‍થળ દર્શાવે છે જે બર્માનો ઉત્તરીય ભાગ અને ચીનના યુનાન અને સીચુઆન પ્રાંતો સહિતનો વિસ્‍તાર છે. આ સિધ્‍ધાંત મુજબ દક્ષિણપૂર્વ એશિયામાં ચાના છોડએ 19મી અને 20મી સદીના હાઇબ્રીડાઇઝીંગ પ્રયોગોના ઉત્‍પાદનો હોઇ શકે.
યુનાન પ્રાંતને ’’ચા ના જન્‍મસ્‍થળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. એ પ્રથમ વિસ્‍તાર જયાં મનુષ્‍યોએ અવલોકન કર્યું કે ચાના પાંદડાઓ ખાવાથી અને ઉકાળીને કપમાં પીવાથી આનંદ મળી શકે છે. ચીનમાં યુનાન પ્રાંતના લીંકેગ સીટી પ્રીફેકચરમાં ફેંગકીંગ પ્રદેશને લગભગ 3200 વર્ષ જુના વિશ્‍વના સૌથી જૂના ખેતી કરેલ ચા ના ઝાડનું ઘર ગણવામાં આવે છે.
ઉદભવની ખોટી માન્‍યતાઓ
એક લોકપ્રિય ચાઇનીઝ દંતકથામાં લગભગ 2737 BC માં ચીનનો દંતકથારૂપ સમ્રાટ અને કૃષિ અને ચાઇનીઝ દવાનો શોધક શેનોંન્‍ગ થોડા સમય પહેલાં જ ઉકાળેલ પાણી ભરેલ વાટકો પી રહ્યો હતો ત્‍યારે નજીકના ઝાડમાંથી જોડા પાંદડાઓ ઉડીને તેના પાણીમાં પડયા જેનાથી પાણીનો રંગ બદલાયો. સમ્રાટે ઉકાળાની ચુસકી ભરી અને તે તેના સ્‍વાદથી અને આરોગ્‍ય તેમજ શકિતવર્ધક ગુણધર્મોથી આનંદસહ આશ્ચર્ય પામ્‍યો. દંતકથાનું અલગ વૃતાંત એવું કહે છે કે સમ્રાટે તેના પર જુદી જુદી ઔષધીઓની તબીબી ગુણો ચકાસ્‍યા હતાં જેમાંના કેટલાંક ઝેરી હતાં અને ચા તેને રોગનિવારક ઔષધ જણાઇ હતી. લુયુની આ વિષય પરની પ્રખ્‍યાત અગાઉની કૃતિ ચાંજીંગમાં પણ શેનોંન્‍ગનો ઉલ્‍લેખ છે. લુયુની આ વિષય પરની પ્રખ્‍યાત અગાઉની કૃતિ ચાંજીંગમાં પણ શેનોંન્‍ગનો ઉલ્‍લેખ છે. જયારે તે ઝેરી છોડને ખાતો હતો ત્‍યારે ઝેરનો સામનો કરવા ચાના પાંદડોઓ ચાવતો હતો.
આ દંતકથાઓની હકીકતમાં કોઇ આધાર હોય કે ન હોય પરંતુ ચા એ સદીઓથી મહત્‍વના પીણા, ઉપાયકર્તા અને મોભા તરીકે એશિયાઇ સંસ્‍કૃતિમાં મહત્‍વની ભૂમિકા ભજવી છે. તેથી તેના ઉદભવની થીયરીઓ મોટેભાગે ધાર્મિક અથવા રજવાડી પ્રકારની હોય તે જવાઇ ભરેલું નથી.
ચીન
લાઓઝી(સી.એ. 600-517 BC) કલાસીકલ ચાઇનીઝ ફિલસૂફે ચા ને ’’પ્રવાહી રત્‍નનું નકામું ફીણ’’ તરીકે વર્ણવી હતી અને તેને જીવનના અમૃતનું અનિવાર્ય ઘટક નામ આપ્‍યું હતું. એવી દંતકથા છે કે માસ્‍ટર લાઓ સમાજના નૈતિક સડાથી ઉદાસ થયા હતાં અને ડાયનેસ્‍ટીનો અંત નજીક જાણીને તેઓએ અસ્‍થાપિત ક્ષેત્રોની પશ્‍ચિમ દિશામાં મુસાફરી કરી હતી અને ફરી જોવા મળ્યા ન હતાં. રાષ્‍ટ્રની સરહદ નજીકથી પસાર થતી વખતે તેમણે યીનેસી નામના કસ્‍ટમથી ઇન્‍સ્‍પેકટરનો સામનો કર્યો જેણે તેમને ચા આપી હતી. યીનસીએ તેમના ઉપદેશો એક પુસ્‍તકમાં એકત્ર કરવા ઉત્તેજન આપ્‍યું હતું જેથી તેઓના શાણપણમાંથી ભવિષ્‍યની પેઢીઓને ફાયદો થઇ શકે. આ પુસ્‍તક લાઓઝીના વચનોના સંગ્રહ દેઓ દે જીંગ તરીકે ઓળખાયું.
59 BCમાં વેંગ બાઓએ ચાની ખરીદી અને બનાવવા અંગેનું પ્રથમ જાણીતું પુસ્‍તક લખ્‍યું હતું.
220માં પ્રખ્‍યાત ફિઝીશીયન અને સર્જન ફુઆ ટુઓએ શીનલુન  લખ્‍યું હતું જેમાં તેણે ચાની માનસિક કાર્યોમાં સુધારો લાવવાની ક્ષમતાનું વર્ણન કર્યું હતું.
સુઇ ડાયનેસ્‍ટી (589 - 618 AD) દરમિયાન બૌધ્‍ધી સાધુઓએ જાપાનમાં ચાની શરૂઆત કરી હતી.
ટાંગ ડાયનેસ્‍ટીના લેખક લુયુ(ચા જિંગ (ચાનો શિષ્‍ટગ્રંથ )) આ વિષય પરનું શરૂઆતનું કાર્ય છે. (જુઓ ચાના કલાસિકસ પણ) ચાજીંગના  મતે ચા પીવાનું વ્‍યાપક હતું આ પુસ્‍તક કેવી રીતે ચાના છોડ ઉગાડવામાં આવતા, પાંદડાઓને પ્રોસેસ કરવામાં આવતા અને પીણા તરીકે ચા તૈયાર કરવામાં આવતી તેનું વર્ણન કરે છે. ચાનું મૂલ્‍યાંકન કેવી રીતે કરવામાં આવતું તેનું પણ વર્ણન કરે છે. આ પુસ્‍તક શ્રેષ્‍ઠ ચાના પાંદડાઓ કયાં ઉત્‍પાદન કરવામાં આવતા તેની પણ ચર્ચા કરે છે. આ સમયગાળામાં ઉત્‍પાદિત ચા મુખ્‍યત્‍વે ચાની ઇંટો હતી જે ચલણ તરીકે ખાસ કરીને સામ્રાજ્યના કેન્‍દ્રથી દૂર જયાં સિક્કાઓનું મૂલ્‍ય નહોતું ત્‍યાં વપરાતી હતી.
સોંગ વંશ (960-1279) દરમ્‍યાન તમામ ચાના ઉત્‍પાદન અને તૈયારી બદલાયાં. સોંગની ચામાં ઘણાં છૂટાં પત્તા(કોર્ટ સમાજ ધ્‍વારા પસંદ નાજુક લાક્ષણિકતા જાળવવા)નો સમાવેશ થતો હતો અને ચાનું નવું પાઉડર સ્‍વરૂપ પ્રગટ થયું. ચા બનાવવામાં સદીઓથી ચાની પત્તીઓને ઉકાળવા એ પ્રાથમિક પ્રક્રિયા રહી હતી. કમ્‍પ્રેસ્ડ ચામાંથી પાવડર સ્‍વરૂપમાં રૂપાંતર પછી વેપાર અને વહેંચણી માટેના ચાના ઉત્‍પાદનમાં ફરી એકવાર પરિવર્તન આવ્‍યું. ચીની લોકો 13મી સદીની મધ્‍યમાં અલગ રીતે ચા પ્રોસેસ કરવાનું શીખ્‍યા. ચાની પત્તીઓને શેકવામાં આવતી હતી અને ત્‍યાર પછી ઉકાળવા કરતાં ભૂકો કરવામાં આવતો હતો. આજની છૂટક ચા અને ઉકાળેલી ચાની પધ્‍ધતિનો આ પ્રારંભ હતો.
ઐતિહાસિક રીતે ચીનમાં ચાનું ઉત્‍પાદન દૂરના અને ઘણીવાર મુશ્‍કેલીથી પહોંચી શકાય તેવા પ્રદેશોમાં કરવામાં આવતી મહેનતવાળી પ્રક્રિયા હતી. આનાથી લણણી પ્રક્રિયાની આજુબાજુ ઘણી શંકાસ્‍પદ વાર્તાઓ અને દંતકથાઓ ઉદભવતી હતી. ઉદાહરણ તરીકે ઘણાં વર્ષો સુધી કહેવામાં આવતી એક વાર્તા એક ગામની હતી જેમાં વાંદરાઓ ચા ચૂંટતા હતાં. આ દંતકથા મુજબ, વાંદરાઓ નીચે ગ્રામજનો ઉભા રહેતા હતાં અને તેમને ટોણો મારતા હતાં. બદલામાં વાંદરાઓ ગુસ્‍સે થઇને ચાના પાંદડાઓ મૂઠ્ઠીમાં ભરીને ગ્રામજનો તરફ ફેંકતા હતાં. આજે એવા કેટલાંક ઉત્‍પાદનો વેચવામાં આવે છે જેને આ રીતે લણણી કરાયા હોવાનો દાવો કરાય છે, પરંતુ કોઇ ટીકાકારે આ નજરો નજર જોયું નથી અને એવું થાય છે કે કેમ તેના પર બધાને શંકા છે. ઘણાં વર્ષોથી વાણિજ્યિક રીતે વપરાતું ચાનું ઝાડ, ઝાડ કરતાં છોડના આકારમાં હોય છે. ’’વાંદારાઓએ ચૂંટેલ ચા’’ કેટલીક જાતોનું નામ હોવાની વધુ શકયતા છે. પરંતુ કેવી રીતે મેળવી તેનું વર્ણન નહિં.
1391માં મીંગ અદાલતે હુકમ કર્યો કે ફકત છૂટક ચાને ભેટ તરીકે સ્‍વીકારવામાં આવશે. પરિણામે છૂટી ચાનું ઉત્‍પાદન વધ્‍યું અને પ્રોસેસીંગની પધ્‍ધતિઓ આગળ વધી. મોટાભાગની ચા પૂરા-પાંદડામાં, છૂટક સ્‍વરૂપે અને માટીના વાસણોમાં પલાળવામાં આવેલી વહેંચવામાં આવતી હતી.
ભારત
ભારત ચાની ખેતી અને ઉકાળવાની પ્રક્રિયાનો ચિકિત્‍સાની પરંપરાગત પધ્‍ધતિઓ અને વપરાશ માટેના ઉપયોગોનો લાંબો ઇતિહાસ છે. ભારતમાં હજારો વર્ષોથી ચાને ઔષધિય છોડ તરીકે ઓળખવામાં આવતો હતો. ભારતમાં ચાના વપરાશનો પ્રથમ સ્‍પષ્‍ટપણે દસ્‍તાવેજી પૂરાવો પ્રાચીન મહાકાવ્‍ય રામાયણ  (સીરકા  500 BC)માં આપવામાં આવ્‍યો હતો સંશોધનથી જણાય છે કે ચા પૂર્વ અને ઉત્તર ભારત પ્રદેશની છે અને ત્‍યાં હજારો વર્ષથી તેની ખેતી થતી હતી અને વાપરવામાં આવતી હતી. આમ છતાં, બ્રિટીશ ઇસ્‍ટ ઇન્‍ડિયા કંપનીના આગમન સુધી ભારતમાં ચાનું વાણિજ્યિક ઉત્‍પાદન શરૂ થયું નહતું તે સમયે જમીનના વિશાળ વિસ્‍તારોને વિશાળ ચા ઉત્‍પાદન માટે તબદીલ કરવામાં આવ્‍યા હતા:.
દાર્જીલીંગ ચા માટે ચાઇનીઝ જાત વાપરવામાં આવે છે અને બાકી દરેક જગ્‍યાએ ભારતના પોતાના રાજય આસામની આસામી જાત વપરાય છે. બ્રિટીશરોએ ભારતમાં અને સિલોનમાં વાણિજ્યિક ચા વાવેતરો શરૂ કર્યા હતાં. ''1824માં બર્મા અને ભારતના આસામ રાજયની વચ્‍ચેની સરહદને સમાંતર ટેકરીઓ પર ચાના છોડ શોધાયા હતાં. બ્રિટીશરોએ ભારતમાં 1836માં અને સિલોન (શ્રીલંકા)માં 1867માં ચાની સંસ્‍કૃતિની શરૂઆત કરી હતી. પ્રથમ તેઓએ ચીનમાંથી લાવેલ બિયારણો વાપર્યા હતા. પરંતુ પછીથી આસામના છોડમાંથી લાવેલ બિયારણો વાપરવામાં આવ્‍યા હતાં. તાજેતરના દશકાઓ સુધી ફકત કાળી ચા ઉત્‍પાદિત થતી હતી.
લગભગ સદી સુધી ભારત ચાનું ટોચનું ઉત્‍પાદક હતું પરંતુ 21 મી સદીમાં ચીને ટોચના ચા ઉત્‍પાદક તરીકે તેને ખસેડયું હતું. ભારતીય ચા કંપનીઓએ બ્રિટીશ બ્રાન્‍ડ ટેટલી અને ટાઇફૂ સહિતની અસંખ્‍ય પ્રતિભાવંત ચાના વિદેશી ઉધોગસાહસોને હસ્‍તગત કર્યા છે. વિશ્વભરમાં ભારત ચાનું સૌથી મોટું વપરાશકર્તા છે. ભારતમાં માથાદીઠ વપરાશ દર વર્ષે વ્‍યકિતદીઠ હળવો 750 ગ્રામ રહેછે. ઘણી વિશાળ કંપનીઓ ઉદભવી છે. જેમાં ’’ગોલ્‍ડન ટીપ્‍સ ટી કંપની’’ પણ છે. અને અન્‍ય ઘણી બ્રાન્‍ડસ છે જે દાર્જીલિંગ ચામાં ખાસ ધ્‍યાન આપે છે. અને દાર્જિલિંગમાં પ્રવાસન પર ભાર મૂકે છે કે જે ચા માટે પ્રખ્‍યાત મહત્‍વના સુંદર સ્‍થળોમાનું એક છે.
જાપાન
લગભગ છઠ્ઠી સદીમાં જાપાનમાં ચાનો વપરાશ ફેલાયો. ચીનની સંસ્‍કૃતિ વિશે જાણવા ત્‍યાં મોકલાયેલ જાપાનીઝ પાદરીઓ અને દૂતો જાપાનમાં ચા લાવ્‍યા ત્‍યારે તે ધાર્મિક વર્ગોનું પીણું બની. પ્રાચીન રેકોર્ડીંગ સૂચવે છે કે ચા બિયારણનો પ્રથમ જથ્‍થો 805માં Saichō (最澄) નામના પાદરી લાવ્‍યો હતો અને 808માં Kūkai (空海) નામનો પાદરી લાવ્‍યો હતો. જયારે જાપાનીઝ સમ્રાટEmperor Saga (嵯峨天皇) ચાના છોડ ઉગાડવાને પ્રોત્‍સાહન આપ્‍યું ત્‍યાર પછી તે રાજવી વર્ગોનું પીણું બની. ચીનમાંથી બિયારણ આયાત કરવામાં આવ્‍યા હતાં અને જાપાનમાં ખેતી શરૂ થઇ હતી.
1191માં પ્રખ્‍યાત ઝેન પાદરી કયોટોમાં ફરી ચાના બિયારણો લાવ્‍યા હતાં.Eisai (栄西) પાદરી મ્‍યો શોનીનને ચાના કેટલાક બિયારણો આપવામાં આવ્‍યા હતાં જે ઉજી ચા માટે પાયારૂપ બન્‍યા હતા: જાપાનમાં ચાની વિશિષ્‍ટતા અંગેનું સૌથી જૂનું પુસ્‍તકKissa Yōjōki (喫茶養生記) ઇસાઇ ધ્‍વારા જાપાનમાં લાવવામાં આવ્‍યું હતું. તેની ચીનની બીજી અને છેલ્‍લી મુલાકાત પછી 1211માં બે ભાગવાળું પુસ્‍તક લખવામાં આવ્‍યું હતું. પ્રથમ વાકય છે ’’ચા અંતિમ માનસિક અને ઔષધિય ઉપાય છે અને તેમાં વ્‍યકિતના જીવનને વધુ સંપૂર્ણ અને યોગ્‍ય બનાવવાની ક્ષમતા છે’’ હેઇઅન સમયગાળા પછી રાજકીય મહત્‍વ મેળવેલા યોધ્‍ધાઓના વર્ગને વપરાશ માટે ચા શરૂ કરવામાં પણ ઇસાઇ કડી રૂપ હતો.
લીલી ચા જાપાનમાં શિષ્‍ટ લોકોમાં પ્રમુખ બની. મધ્‍યમવર્ગ અને બૌધ્‍ધ પાદરી તમામ માટેનું સમાન પીણું બની. ઉત્‍પાદન વધ્‍યું અને ચા સહેલાઇથી મેળવવામા વધારો થયો. જો કે ત્‍યારે પણ આ હક્ક મોટેભાગે ઉપરી વર્ગો ધ્‍વારા ભોગવવામાં આવતો હતો. 15 મી સદીમાં ચીનમાંથી અર્ધ-ધાર્મિક સામાજિક રિવાજ તરીકે બૌધ્‍ધિઓએ જાપાનમાં ચા નો ઉત્‍સવ શરૂ કર્યો હતો. (94) સાધુના અસલ માર્ગદર્શન હેઠળ ઝેન બૌધ્‍ધિ સાધુઓ ધ્‍વારા કેટલીક સદીઓ પછી આધુનિક ચા ઉત્‍સવ વિકસાવાયો હતો.Sen no Rikyū (千 利休) હકીકતમાં સામંતશાહીની કૂટનીતિમાં પીણા અને તેની આજુબાજુના ઉત્‍સવે અગત્‍યની ભૂમિકા ભજવી હતી.
1738માં સોએન નાગાતાની એ જાપાનીsencha (煎茶) લગભગ સેકેલ ચાને વિકસાવી હતી જે લીલી ચાનું આથવ્‍યા વગરનું રૂપ છે. આજે જાપાનમાં તે સૌથી વધુ લોકપ્રિય છે. 1835માં કાહેઇ યામામોટોએgyokuro (玉露) લણણી પહેલાનાં અઠવાડિયાઓ દરમિયાન ચાના ઝાડને છાંયો આપીને શબ્‍દશઃ જવેલ ડયુ જાત વિકસાવી હતી. મેઇજી સમયગાળાને અંતે (1868-1912), લીલી ચાના યાંત્રિક ઉત્‍પાદનની શરૂઆત થઇ હતી જેણે હાથ બનાવટની ચાની જગ્‍યા લીધી.
કોરીયા
જોશોન ડાયનેસ્‍ટી(1392-1910) દરમિયાન રાજવી યી કુટુંબ અને ઉમરાવો સાદી ધાર્મિકવિધિ માટે ચાનો ઉપયોગ કરતા હતાં. ’’ડે ટી રાઇટ’’ દિવસ દરમ્‍યાનની સામાન્‍ય ઉત્‍સવ હતો જેમાં વિશિષ્‍ટ પ્રસંગો માટે ’સ્‍પેશ્‍યલ ટી રાઇટસ’ અનામત રાખવામાં આવતા. જોસોન વંશના અંત સુધીમાં સામાન્‍ય માણસો આ વલણમાં સામેલ થયાં અને વકીલોપાર્જિત ધાર્મિક વિધિ માટે ચા વાપરવા લાગ્‍યા અને ઝુ કસીના ટેકસ ફોર્માલીટીઝ ઓફ ફેમીલીના આધારે ચાઇનીઝ ઉદાહરણને અનુસરવા લાગ્‍યાં.
માટીના વાસણો સામાન્‍ય હતા. જેમાં સીરામીક વધુ વાર વપરાતું, મોટેભાગે પ્રાંતીય ભઠ્ઠીઓમાં બનાવવામાં આવતાં, ભાગ્‍યેજ પોર્સેલીન વપરાતું, ડ્રેગન્‍સ સાથેના બાદશાહી પોર્સેલીન ભાગ્‍યેજ વપરાતાં હતાં. ચાના ઉત્‍સવોમાં વપરાતી સૌથી અગાઉના પ્રકારની જાત ભાર આપીને દબાવીને બનાવેલ કાળી ચાની કેક હતી જે હજુ પણ ચીનમાં લોકપ્રિય વર્ષો જુની પુ-એર ચા ને સમાન હતી તેમ છતાં બૌધ્‍ધિ સાધુઓએ ચાના છોડને આપેલ મહત્‍વથી તેઓ કોરિયામાં ચાની વધુ નાજુક શ્રેણીઓ લાવ્‍યાં અને ચાનો ઉત્‍સવ લાવ્‍યાં. લીલી ચા, ’’ચકસોલ’’ અથવા ’’ચુગ્‍નો’’ મોટાભાગે વારંવાર પીરસવામાં આવતી હતી. તેમ છતાં, વર્ષના જુદા જુદા સમયે ’’બ્‍યોકસોરયુંગ’’ ચુન્‍હાચુન, વુજોન, જકસોલ, જુકરો, ઓકચોન જેવી અન્‍ય ચા તેમજ દેશી ક્રીસન્‍યેજામ ચા, પર્સોમોન લીફ ચા અથવા મગવોર્ટ ચા પીરસવામાં આવે છે.
તાઇવાન
તાઇવાન ઉલોંગ ચા, લીલીચા અને ઘણી પશ્‍ચિમ પ્રકારની ચા બનાવવા માટે પ્રખ્‍યાત છે. બબલ ટી અથવા ’’ઝેન જુનૈ ચા’’ (મેન્‍ડેરીયન 珍珠奶茶) એ કાળી ચા છે જેની સાથે ગળ્યું બનાવેલ કન્‍ડેન્‍સ્‍ડ દૂધ અને ટેપીઓકા મિશ્ર કરવામાં આવે છે. આ ટાપુ પશ્‍ચિમના નિવાસીઓને ઘણી સદીઓ સુધી ફોર્મોસા  એટલે કે પોર્ટુગીઝ લા ફોર્મોસા અથવા ’’સુંદરટાપુ’’નું ટુંકું રૂપ તરીકે ઓળખાતો હતો અને તાઇવાનમાં ઉગાડવામાં આવતી ચાને ઘણીવાર તેનાથી ઓળખવામાં આવે
થાઈલેન્ડ
થાઇલેન્‍ડમાં થાઇ ચા  અથવા ’’ચા-યેન’’ชาเย็น સખ્‍તપણે ઉકાળેલ કાળી ચા (પૂર્વ એશિયામાં ’’લાલ ચા’’) માંથી તૈયાર કરાતું પીણું છે. તેના અન્‍ય ઘટકોમાં ઉમેરાતું ઓરેન્‍જ બ્‍લોસમ પાણી, સ્‍ટાર અનાઇસ, છુદેંલાં આંબલીના બિયારણ અથવા લાલ અને પીળા ફૂડ કલર અને કયારેક મસાલાઓ પણ છે. આ ચાને ખાંડ અને કન્‍ડેન્‍સ્‍ડ દૂધથી ગળ્યું બનાવવામાં આવે છે.
ઘેરી થાઇ ગરમ ચા  (થાઇ ชาดำ ร้อน, ચા-ડમ-રોન) થાઇ ચા દૂધ વગર ગરમ પીરસવામાં આવે છે
વિયેટનામ
હમણાં સુધી એશિયાના મુખ્‍ય વિસ્‍તારની બહાર વિયેટનામી લીલી ચા મોટેપાયે અજાણી હતી. હમણાં સુધી એશિયાના મુખ્‍ય વિસ્‍તારની બહાર વિયેટનામી લીલી ચા મોટેપાયે અજાણી હતી. ચાને નવી નિકાસ પ્રવૃત્તિઓથી બહારના દેશોમાં કેટલીક વિશિષ્‍ટ વિયેટનામી ચામાં લોટસ ટી અને જસ્‍મીન ચા નો સમાવેશ થાય છે. વિયેટનામ પણ થોડી માત્રામાં ડાળી અને ઉલોંગ ચા ઉત્‍પાદન કરે છે. વિયેટનામી ચા, ઘર ’રિટ્રિટસ’ તરીકે ઓળખાતા ઘણાં વિસ્‍તારોમાં ઉત્‍પાદિત થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે 18મી સદીના અંતે જયાં પ્રાચીન રુઓંગ ઘરોનો સમૂહ આવેલ છે તે લામડોંગ હાઇલેન્‍ડસના ઘટ ચાના વનો વચ્‍ચે આવેલા છે.
ચા વિશ્‍વમાં પ્રસરે છે
વધુ પ્રાશ્‍યાત્‍ય લખાણોમાં અરેબિયન મુસાફરના નિવેદનમાં ચાની સૌથી અગાઉની નોંધ જોવા મળે છે કે 879ના વર્ષ પછી કેન્‍ટોનમાં આવકનો મુખ્‍ય સ્‍ત્રોત મીઠા અને ચા પર ડયુટીનો હતો. માર્કો પોલોએ ચાના કરવેરાની આપખુદી બુધ્‍ધિ માટે ચાઇનીઝ નાણાંમંત્રીનું નિવેદન નોંધેલ છે. મુસાફરો ગોવાની રામુસીઓ (1559), એલ.અલ્‍મેડા (1576), મફેઇ (1588), અને ટીકસીરા (1610) એ પણ ચાનો ઉલ્‍લેખ કર્યો હતો. 1557માં પોર્ટુગલે મકાઉમાં વેપારી બંદર સ્‍થાપ્‍યું હતું અને ચાઇનીઝ પીણું ’ચા’ નો શબ્‍દો ઝડપથી ફેલાયો હતો પરંતે તેઓ ઘરે નમૂના લાવ્‍યાનો કોઇ ઉલ્‍લેખ નથી. 17મી સદીની શરૂઆતમાં ડચ ઇસ્‍ટ ઇન્‍ડિયા કંપનીના જહાજે ચીનમાંથી એમ્‍સ્‍ટરડમમાં પ્રથમ લીલી ચાના પાંદડાઓ લાવ્‍યા હતાં. સુધીમાં ફ્રાન્‍સમાં ચા ઓળખાતી હતી. 1648 આજુબાજુ પેરિસમા તેણે લોકપ્રિયતાનો ટુંકો સમયગાળો જોયો. રશિયામાં પણ ચાનો ઇતિહાસ સતરમી સદી સુધી પાછળ લઇ જઇ શકાય છે. ચીન ધ્‍વારા 1618માં ઝાર માઇકલ 1ને ભેટ તરીકે પ્રથમ ચા ઓફર કરવામાં આવી હતી. રશિયન એમ્‍બેસેડરે પીણું પ્રયત્‍ન કર્યું હતું, તેણે તેની દરકાર કરી ન હતી અને ઓફર નકારી હતી જેનાથી રશિયામાં ચાની શરૂઆતમાં પચાસ વર્ષોનો વિલંબ થયો હતો. 1689માં વર્ષ ભર મુસાફરી કરતા હજારો ઉંટનો વણઝાર મારફતે ચીનમાંથી રશિયામાં ચા નિયમિતપણે આયાત થતી હતી અને તે સમયે કિંમતી ચીજ ગણાતી હતી. જર્મન એપોથેકેરીસમાં 1657 સુધીમાં ચા પ્રગટ થઇ હતી પરંતુ તેને ઓસ્‍ટફીસલેન્‍ડ જેવા દરિયાકાંઠાના વિસ્‍તારો સિવાય વધુ આદરભાવ મળ્યો ન હતો. ઇગ્‍લેંડમાં 1650માં જાહેરમાં ચા પ્રથમ જોવા મળી હતી ત્‍યારે તેની કોફી હાઉસ મારફતે શરૂઆત થઇ હતી. ત્‍યાંથી તેની અમેરિકામાં બ્રિટીશ કોલોનીઓમાં અને અન્‍ય જગ્‍યાએ શરૂઆત થઇ હતી.
યુનાઇટેડ કિંગડમ
1960ના દસકામાં બ્રિટનમાં ચાની આયાત કરવાની શરૂઆત કિંગ ચાલ્‍સ IIના પોર્ટુગીઝ રાજકુમારી કેથરીન ઓફ બ્રેગેન્‍ઝા સાથે લગ્‍નથી થઇ હતી.જે કોર્ટમાં ચા પીવાની ટેવ લાવી હતી. તેજ વર્ષે 25મી સપ્‍ટેમ્‍બરે સેમ્‍યુઅલ પેપિસે તેની ડાયરીમાં નોંધ્‍યું હતું કે ’’મેં ચાના કપ માટે મોકલ્‍યો હતો (ચીની પીણું) જેને મેં કદી અગાઉ પીધી ન હતી’’ તે શકય છે કે શરૂઆતની આયાત એમ્‍સ્‍ટરડમ મારફતે અથવા પૂર્વી બોટના ખલાસીઓ ધ્‍વારા થઇ હતી.
નિયમીત વેપાર ગુઆંગઝાઉ(કેન્‍ટોન)માં શરૂ થયો હતો. બે મોનોપોલી ધ્‍વારા વેપાર નિયંત્રીત કરાતો હતો. ધ ચાઇનીઝ હોંગ્‍સ  (ટ્રેડીંગ કંપનીઓ) અને બ્રિટીશ ઇસ્‍ટ ઇન્‍ડિયા કંપની. હોંગ્‍સે ’ધ ટી મેન’ પાસેથી ચા મેળવી હતી જેની જયાં ચા ઉગાડાતી હતી તે પર્વતો અને પ્રાંતોમાં વિસ્‍તૃત પૂરવઠા શ્રુંખલા હતી.
રખાપુર (તા. મેઘરજ)
રખાપુર (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રખાપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ચા
યુનાઇટેડ કિંગડમ
1690થી 1750ના સમયગાળા દરમિયાન ચાની આયાત અને વેચાણમાં વૃધ્‍ધિ, શેરડીની ખાંડના આયાત અને વેચાણમાં વધારાથી નજીકથી જોઇ શકાય છે કારણ કે બ્રિટીશરો ફકત ચા નહિં પરંતુ મીઠી  ચા પીતા હતાં. આમ, બ્રિટનના બે વેપારી ત્રિકોણ; બ્રિટન, આફ્રિકા અને વેસ્‍ટ ઇન્‍ડિઝને આવરી લેતાં પ્રદેશમાંથી ખાંડ અને બ્રિટન, ભારત અને ચીનને આવરી લેતા ત્રિકોણમાંથી ચાના સ્‍ત્રોત હતા.
રખાપુર (તા. મેઘરજ)
શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
ચા
યુનાઇટેડ કિંગડમ
બ્રિટને ચીનને તેની ચા માટે ચુકવણી કરવી પડતી હતી પરંતુ ચીનને બ્રિટીશ વસ્‍તુઓની ઓછી જરૂર હતી, મોટાભાગની ચુકવણી ચાંદીની લગડીથી થતી હતી. જો કે ચાઇનીઝને ચાંદીને જરૂર ન હતી છતાં પણ પ્રથમ કેટલાંક ચાઇનીઝ ચાના જથ્‍થા માટે ચુકવણીની રકમ તરીકે ચાંદીને ચીનની સરકારે અંતે સ્‍વીકારી હતી.ચાના વેપારના ટીકાકારો આ સમયે આવી સોના-ચાંદીના નુકશાનથી બ્રિટનની સંપત્તિને થતા નુકશાન પર ધ્‍યાન દોરતાં હતાં. વિકલ્‍પ તરીકે બ્રિટને ભારતના પરંપરાગત એવા કપાસ ઉગાડતા પ્રદેશમાં અફીણનું ઉત્‍પાદન કરવાનું શરૂ કર્યુ. ચીનમાં ગેરકાયદેસર હોવા છતાં 1781માં વિશાળમાત્રામાં બ્રિટીશ અફીણની આયાત શરૂ થઇ અને 1821 અને 1837 વચ્‍ચે આયાતમાં પાંચગણો વધારો થયો. ચાઇનીઝ સમાજમાં આ કેફી દ્રવ્‍ય વ્‍યાપકપણે ફેલાય ત્‍યાં સુધી આ સમસ્‍યાને કવીંગ સરકારે મોટેભાયે અવગણી હતી.
બ્રિટનના વૈશ્વિક્ વેપારમાં ચા ખૂબ અગત્‍યની વસ્‍તુ બની હતી જેણે અઢારમી સદીના અંતે બ્રિટનના વૈશ્‍વિક પ્રભુત્‍વમાં ફાળો આપ્‍યો હતો. આજે ચા ને ’’બ્રિટીશપણા’’ ના પ્રતીક તરીકે જોવામાં આવે છે. પરંતુ કેટલાક તેને જૂના બ્રિટીશ કોલોનીયાલીઝમ તરીકે પણ જુએ છે.
બેઇજીંગમાં પેરાલીમ્‍પીક હેન્‍ડઓવરના લંડન 2012 ભાગમાં ચાનો રોજીંદાપણાના ભાગ તરીકે સમાવેશ કરાયો હતો. ચીન અને પૂર્વીય દેશોથી બ્રિટનમાં ચા અલગ રીતે લેવામાં આવે છે. જેમાં 90%થી વધુ વપરાતી ચા કાળી ચા હોય છે જે દૂધ સાથે તેમજ હવે પૂર્વીય દેશોમાં ચા બનાવવાની લોકપ્રિય રીતથી વધુ લોકપ્રિય એવી ટીબેગ્‍સ સાથે બનાવવામાં આવે છે.
2009ના રોજ UK બે વાણિજ્યિક વાવેતરોનું ગર્વ લઇ શકે છે, એક કોર્નવોલમાં આવેલ ટ્રેગોથનાન એસ્‍ટેટની માલિકીનું અને તેનાથી થોડું વધું ઉત્તરી દિશામાં પેમ્‍બ્રોકેશાયર, વેલ્‍શમાં પેમ્‍બ્રોકેશાયર ટી કંપની માલિકીનું એક વાવેતર.
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ
1993-2008 સુધીનાં વર્ષોમાં અમેરિકન વિશિષ્‍ટ ચા બજાર ચાર ગણું વધું છે જે હવે વર્ષે $ 6.8 અબજનું છે. વધુ સારી કોફી અને વધુ સારા દારૂના વલણની જેમ જ આ અદભુત વધારો અંશતઃ રીતે વેપાર કરવા ઇચ્‍છતા ગ્રાહકોને કારણે હતો. આ સમયગાળા દરમિયાન સ્‍પેશીયાલીટી ટી હાઉસીઝ અને છૂટક વિક્રેતાઓ પણ પ્રગટ થવાનું શરૂ કર્યું.
ધ બોસ્‍ટન ટી પાર્ટી બ્રિટીશ સરકાર સામે અમેરિકન કોલોનીસ્‍ટ ધ્‍વારા વિરોધનું કૃત્‍ય હતું જેમાં તેઓએ બોસ્‍ટન હાર્કરમાં બ્રિટીશ ઇસ્‍ટ ઇન્‍ડિયા કંપનીના જહાજોમાંથી ચાના ઘણાં ખોખાઓનો નાશ કર્યો હતો. 16 ડિસેમ્‍બર, 1773 ગુરૂવારના રોજ થયેલા આ બનાવને બ્રિટીની ગેરમાન્‍યતાના મહત્‍વના મુદ્દા તરીકે જોવામાં આવ્‍યો હતો જેણે અમેરિકન ક્રાંતિની શરૂઆત કરવામાં મદદ કરી હતી.
દક્ષિણ ભારતમાં ચાના બગીચા
મુન્‍નાર
મુન્‍નારથી 41 કિ.મી.(1 કલાક) દૂર ટોપ સ્‍ટેશનને યોગ્‍ય રીતે નામ આપવામાં આવ્‍યું છે કારણ કે તે ભારતમાં સૌથી ઉંચા ચાના વાવેતરનું ઘર છે. તે કેરળ અને તામિલનાડુ વચ્‍ચેની રાજય સરહદ પર આવેલ છે અને ફરતી લીલીછમ ટેકરીઓનું અતૂટ વિશાળતાવાળું દ્દશ્‍ય આપે છે.
શ્રીલંકા/સિલોન
શ્રીલંકા તેની ઉંચી ગુણવત્તાની ચા માઠે અને ચીન, ભારત અને કેન્‍યા (નીચે ચાર્ટ જુઓ) પછી વિશ્‍વભરમાં ચોથા સૌથી મોટા ચા ઉત્‍પાદન કરતા રાષ્‍ટ્ર તરીકે પ્રખ્‍યાત છે તેમજ આંતરરાષ્‍ટ્રીય ક્ષેત્રે 9% ઉત્‍પાદન હિસ્‍સો ધરાવે છે. ચાના વાવેતર હેઠળનો જમીનનો કુલ વિસ્‍તાર અંદાજે 187309 હેકટર આકારવામાં આવ્‍યો છે.
સિલોનની ચાને 3 જુથમાં વહેંચવામાં આવે છે. અપકંટ્રી, મીડકંટ્રી અને લોકંટ્રી ચા, તે જે જમીન પર ઉગાડવામાં આવે છે તેની ભૂગોળને આધારે છે.
આફ્રિકા અને દક્ષિણ અમેરિકા
આફ્રિકા અને દક્ષિણ અમેરિકામાં તાજેતરમાં દસકાઓમાં ચાના ખૂબ જ વધુ ઉત્‍પાદન જોવા મળ્યું છે અનુક્રમે યુરોપ અને ઉત્તર અમેરિકામાં નિકાસ માટે મોટાભાગે વપરાતી ચા વિશાળ એસ્‍ટેટમાં ઉત્‍પાદિત કરવામાં આવે છે અને મોટેભાગે નિકાસની બજારોમાંથી ચાની કંપનીઓની માલિકીની હોય છે. લગભગ તમામ ઉત્‍પાદન મૂળભૂત મોટી-બજાની ચાનું હોય છે. જે ક્રશ, ટીઅર, કર્લ પધ્‍ધતિથી પ્રોસેસ કરાય છે. ચીન અને ભારત પછી હવે કેન્‍યા ત્રીજો સૌથી મોટો વૈશ્‍વિક ઉત્‍પાદક (નીચે આંકડાઓ છે) છે અને હવે યુનાઇટેડ કિંગડમને સૌથી વધુ ચા નિકાસ કરનાર છે. ચિલીમાં પણ ચાનો વધુ વપરાશ થાય છે. દક્ષિણ આફ્રિકામાં કેમેલીયા સીનેન્‍સીસ નહિં તેવું પીણું રુઇબોસ લોકપ્રિય છે. દક્ષિણ અમેરીકામાં યેરબા મેટ જે રસ છે તે લોકપ્રિય છે.
યુરોપ
યુરોપીયન વાવેતર ફકત ચા ગોરેઆના, રીબીરા ગ્રાન્‍ડ, સાઓ મીગેલ, એઝોરેસ છે. ગ્રીસમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય અને સામાન્‍ય ચા સીડેરિટીસ (આયર્નવોર્ટ) પર્વતોમાં ઉગે છે. ’માઉન્‍ટેન ટી’ અને શેફર્ડસ ટી’ ના નામે પણ ઓળખાય છે.
આરોગ્ય ઉપર અસર
ચાના આરોગ્‍યલક્ષી ફાયદાઓનો મુદ્દા ઘણાં પ્રશંસકો અને ટીકાકારોમાં વિવાદાસ્‍પદ છે. પબ મેડ પર સંદર્ભ કરેલ જર્નલમાંથી એક લેખ જણાવે છેઃ
કેન્‍સર અને હદય તેમજ રક્તવાહિનીઓના રોગોના નિવારણમાં ચાના વપરાશની શકય લાભકારી અસરો પશુ મોડલમાં દર્શાવવામાં આવી છે અને કૃત્રિમ અભ્યાસોમાં સૂચવવામાં આવી છે. જો કે આવી લાભકારી અસરો ખાતરીપૂર્વક રીતે માણસોમાં દર્શાવવામાં આવી નથી. કેટલાંક અભ્‍યાસોમાં લાભકારી અસરો દર્શાવવામાં આવી છે. પરંતુ અન્‍યમાં દર્શાવવામાં આવી નથી. જો આવી લાભકારી અસરો માણસોમાં હયાત હોય તો તેઓ નરમ રહે અન્‍ય ઘણાં જીવનશૈલી- સબંધી પરિબળો પર આધાર રાખે અને કેટલીક વસ્‍તીમાં ગુંચવતા પરિબળોથી ઢંકાઇ જાય તે શકય છે. અન્‍ય ચિંતા એ છે કે એનીમલ મોડેલમાં રોગ-નિવારણ અસરો દર્શાવવા માટે જરૂરી ડોઝ કરતાં માણસો ધ્‍વારા વપરાતી ચાની માત્રા ઘણી ઓછી છે. રોગ નિવારણ માટે ચાના ઉંચા મિશ્રણના વપરાશમાં સાવચેતી રાખવી જોઇએ. ચા વધુ માત્રામાં લેવાથી પોષક અને અન્‍ય સમસ્‍યાઓ થાય છે, જો કે ચાના વપરાશની નુકશાનકારક અસરો અંગે કોઇ નકકર માહિતી ન હોવા છતાં કેફીનના પ્રમાણને અને ટી પોલીફેનોલ્સની મજબૂત બાંધતી પ્રવૃત્તિઓને કારણે આ સમસ્‍યાઓ ઉદભવે છે. લીલી અને કાળી ચાની જૈવિક અસરો સમજાવવા અને શકય આરોગ્‍ય- લાભકારી અસરો માટે ચાના વપરાશની ન્‍યુનતમ માત્રા નકકી કરવા વધુ સંશોધન જરૂરી છે.
સારાંશમાં, ચાના આરોગ્‍યલક્ષી ફાયદાઓ પશુ પરના અભ્‍યાસોમાં જોવા મળ્યા છે પરંતુ તે માણસો ધ્‍વારા નિયમિતપણે વપરાતા ડોઝથી ઘણાં વધુ ડોઝથી જોવા મળે છે જે ડોઝના સ્‍તરો આરોગ્‍ય માટે હાનિકારક સાબિત થઇ શકે.
ચા માટે સૂચિત સંભવિત આરોગ્‍યલક્ષી કેટલાંક ફાયદાઓ નીચે મુજબના ઉતારામાંથી સંક્ષિપમાં આપેલા છે.
ચાના પાંદડાઓ 700થી વધુ રસાયણો ધરાવે છે જેમાંના માનવીના આરોગ્‍યને નજીકથી સંબંધિત ઘટકો ફલેવેનોઇડસ, એમીનો એસિડસ, વિટામીન્‍સ (C, E અને K), કેફીન અને પોલીસેકરીડસ છે. વધુમાં, તાજેતરમાં ચા પીવાને માનવ શરીરના સેલ-મીડીયેટેડ રોગચેપમુકત કરતા કાર્ય સાથે સાંકળવાનું સાબિત થયું છે. લાભપ્રદ ઇન્‍ટેસ્‍ટીનલ માઇક્રોફલોરા સુધારવામાં ચા અગત્‍યની ભુમિકા ભજવે છે. તેમજ આંતરડાના ગોટાળાઓ સામે રોગ ચેપમુકત શકિત પૂરી પાડે છે. ચા ફલોરીનની હાજરીને કારણે દાંતના સડાને પણ રોકે છે. લોહીનું દબાણ સામાન્‍ય કરવામાં, ચરબી ઘટાડતી પ્રક્રિયામાં, ધમની-હદયના રોગોના નિવારણમાં અને બ્‍લડ-ગ્‍લુકોઝ પ્રવૃતિ ઘટાડીને ડાયાબીટીશના નિવારણમાં ચાની ભૂમિકા સુસ્‍થાપિત છે. ચા જુદા-જુદા ગ્રામ-પોઝિટિવ અને ગ્રામ નેગેટિવ માનવ પેથોજેનીક બેકટેરીયા સામેની જંતુનાશક અને જંતુ સંગ્રહ પ્રવૃતિઓ પણ ધરાવે છે. લીલી અને કાળી ચા બંનેના રસ અસંખ્‍ય એન્‍ટીઓકિસડેન્‍ટ ધરાવે છે. જેમાં મુખ્‍યત્‍વે કેચીન્‍સ હોય છે જે એન્‍ટી-કાસીનોજેનીક, એન્‍ટી મુટાજેનિક અને એન્‍ટી-ટુમોરિક ગુણધર્મો ધરાવે છે.
1993માં પૂરા થયેલા 11000 સ્‍કોટિશ પુરુષો અને સ્‍ત્રીઓના વિશાળ અભ્‍યાસ કે જે 1999માં પ્રસિધ્‍ધ થયો હતો તેમાં જણાવાયું હતું કે ચાના નિયમિત વપરાશથી ધમનીના રોગોના જોખમમાં વધારો થયો હતો જો કે તે ગુંચવી નાખતા પરિબળો સાથે એડજસ્‍ટમેન્‍ટ પછી અદ્દશ્‍ય થયું હતું (ઉંમર અને વ્‍યાવસાયિક સ્‍થિતિ)
IARCની યાદી ચાને ગ્રૃપ 3 કાર્સીનોજેન્‍સ હેઠળની જણાવે છે કારણ કે ઉંદરોની ચામડી નીચે કાળી ચાના દ્રાવણ દાખલ કરવાથી તેમાં કેન્‍સર જેવી વૃધ્‍ધિ જોવા મળી હતી. આમ છતાં, ચા તે જ રીતે વપરાશથી માનવોને અસર કરે છે તે સાબિત કરવાનું શકય નથી.
અન્‍ય ભાષાઓમાં વ્‍યુત્‍પતિશાસ્‍ત્ર અને મૂલક-સગપણ
ચા માટેનો ચાઇનીઝ અક્ષર 茶 છે. પરંતુ જુદી જુદી ચાઇનીઝ બોલીઓમાં તેને જુદી જુદી રીતે ઉચ્‍ચારવામાં આવે છે. વિશ્‍વભરમાં અન્‍ય ભાષાઓમાં બે ઉચ્‍ચારોએ તેમનો માર્ગ કર્યો છે. એક સામાન્‍ય ઉચ્‍ચાર tê છે. જે હોકિકએન બોલીમાંથી આવે છે જેને તાઇવાનના ફુજીઅન પ્રાંતમાં અને ઇન્‍ડોનેશિયા મલાયા અને સિંગાપોરના દેશનિકાલ પામેલા ચાઇનીઝ ધ્‍વારા બોલવામાં આવે છે. એકવાર પશ્‍ચિમ યુરોપીયન વેપારીઓના સંપર્કનું મુખ્‍ય કેન્‍દ્ર હતું. તે ઝીયામેન (અમોય) બંદરની આજુબાજુ બોલાતી એમોય મીનમનાન બોલીમાંથી ખાસ કરીને તે પશ્‍ચિમમાં પહોંચ્‍યો હતો. આ માટેના જુના શબ્‍દો 梌 (tú)અથવા 荼 (ta)માંથી આ ઉચ્‍ચાર આવ્‍યાનું માનવામાં આવે છે. અન્‍ય સામાન્‍ય ઉચ્‍ચાર chá, છે જે ગુઆન્‍ઝુ (કેન્‍ટોન), હોંગકોગ, મકાઉની આજુબાજુ અને દરિયાપારના ચાઇનીઝ સમુદાયોમાં બોલવામાં આવતી કેન્‍ટોનીઝ બોલી  અને ઉત્તરી ચીનની મેન્‍ડેરીન બોલીમાં વપરાય છે. આ શબ્‍દ પ્રાચીન સમયમાં ચાની પ્રથમ ભરપુર પાકને વર્ણવવા વપરાતો હતો. અન્‍ય બીજો જુદો ઉચ્‍ચાર zu છે જે શાંઘાઇ આજુબાજુ બોલાતી વુ બોલીમાં વપરાય છે. કોરિયા અને જાપાનમાં ચા માટેના શબ્‍દો 차અને 茶(ちゃ) છે. બંનેનેcha તરીકે લિપ્‍યંતર કરવામાં આવે છે (જાપાનીઝમાં તેને ઘણીવાર 御茶 (おちゃ) અથવા ocha કહેવાય છે જે વધુ નરમ છે.
tê માંથી વ્‍યુત્‍પન્‍નરૂપ
(2) 차 (ચા )કોરીયનમાં "ચા" માટેનો વૈકલ્પિક શબ્દ છે, જુઓ (4)
ચા અથવા ચાઇ માંથી વ્‍યુત્‍પન્‍નરૂપ
કિટલીમાટેનો પોલીશ શબ્‍દ ચ્ઝાજ્નીક  છે જે સીધો જ cha માંથી અથવા એક જ મુળના રશિયન શબ્‍દમાંથી આવ્‍યો હોય તેમ છતાં, પોલીશમાં હર્બટા તેમજ લીથુનીયનમાં આર્બાટા  લેટિન હર્બાટામાંથી  આવેલ છે જેનો અર્થ ’’ચા ઓષધી’’ થાય છે.
આ નામોને આ સાંસ્‍કૃતિઓમાં ચા પહોંચાડવા વપરાતા માર્ગ સાથે સંબંધ સ્‍થાપવાનું લાલચ ભર્યું છે, જોકે ઘણીવાર આ સબંધ સરળ નથી. ઉદાહરણ તરીકે બ્રિટનમાં પહોંચેલ પ્રથમ ચા ડચ લોકો ફયુજીઆનમાંથી વેપાર કરતાં હતા જે te  વાપરતા હતા અને ત્‍યાર પછી મોટાભાગના બ્રિટીશરો કેન્ટોનમાંથી પસાર થયા જેઓ Cha  વાપરતાં હતાં જેમાંથી ફયુજીઆનીઝ ઉચ્‍ચાર વધુ લોકપ્રિય રહ્યો હતો.
આયલેન્‍ડમાં અથવા ઓછામાં ઓછા ડબ્‍લીનમાં Cha શબ્‍દ ’ચા’ માટે વપરાય છે કારણ કે જે પી-વોવલ-શિફટ ઉચ્‍ચાર ’’tay’’ છે(જેના પરથી આઇરીશ ગેલીક શબ્‍દ આવેલ છે) સમગ્ર બ્રિટીશ સામ્રાજ્ય અને કોમનવેલ્‍થ લશ્‍કરી દળોમાં 19મી અને 20મી સદીમાં સામાન્‍ય અશિષ્‍ટ ભાષાનો શબ્‍દ હતો જે તેમાંથી પસાર થઇને સામાન્‍ય વપરાશમાં આવ્‍યો હતો.
’’ચા’’ માટેનો બ્રિટીશ અંગ્રેજીનો અશિષ્‍ટ શબ્‍દ ’’ચાર’’ મેન્‍ડેરીઅન ચાઇનીઝ ઉચ્‍ચાર "cha" માંથી આવ્‍યો હતો. તેનો સ્‍પેલીંગ એ હકીકતથી અસર પામ્‍યો હતો કે બ્રિટીશ અંગ્રેજીમાં ફોનેમનું પ્રતિનિધિત્‍વ કરવાની સૌથી સામાન્‍ય રીત ar  હતી.
ઉત્તર અમેરિકામાં, ભારતીય મસાલા ચાઇ (મસાલાવાળી ચા) પીણા માટે લગભગ અનન્‍ય રીતે chai  શબ્‍દ વાપરવામાં આવે છે.
કેન્‍ટોનીઝ અને મેન્‍ડેરીન ભાષાઓમાં ફોર્મ ’’ચાના પાંદડાઓ’’ દર્શાવતા સંયુકત શબ્‍દમાંથી આવે છે. ઘણી યુરેશેયન ભાષાઓમાં આ અત સાથેના રૂપો ’’ચાના પાંદડાઓ’’(મેન્‍ડેરીન 茶叶 chá yè) દર્શાવતા ચાઈનીઝ સંયુકત શબ્‍દમાંથી આવે છે. ચા માટેના શબ્‍દના જુદા જુદા ઉચ્‍ચારણો બે મુખ્‍ય જુથોઃ tehમાંથી આવેલ’’(મીન ચાઇનીઝ બોલી) અને ’’Cha માંથી આવેલ’’(મેન્‍ડેરીયન, કેન્‍ટોનીઝ અને અન્‍ય બિન-મીન ચાઇનીઝ બોલીઓ) જે રસપ્રદ છે કારણ કે તે જે તે સ્‍થાનિક ચાઇનીઝ સંસ્‍કૃતિઓ દર્શાવે છે જ્યાં બિન-ચાઇનીઝ રાષ્‍ટ્રોએ તેમની ’ચા’ અને ચા સંસ્‍કૃતિને અપનાવી હતી. તે નવાઇજનક નથી કે ભારત અને આરબ વિશ્‍વે કેન્‍ટોનીઝ અથવા દક્ષિણ પશ્‍ચિમી બોલનાર પાસેથી ચાની સંસ્‍કૃતિ મેળવી હોવાની શકયતા છે, જયારે રશિયનોએ તો ઉત્તર મેન્‍ડેરીયન બોલનાર પાસેથી મેળવી હતી. આ ઔષધને વિશાળ પ્રમાણમાં આયાત કરનાર પ્રથમ યુરોપીયન એવા પોર્ટુગીઝ લોકોએ ખાસ કરીને મકાઉ જેવા ચીનના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલ તેમના વેપારના સ્‍થળોમાં વપરાતા કેન્‍ટોનીઝ સ્‍વરૂપ "chá" અપનાવ્‍યું હતું. ઉલટી રીતે, અન્‍ય પશ્‍ચિમ યુરોપીયન લોકો જેમણે 'teh' ના મીન ઉચ્‍ચારણની નકલ કરી હતી તેઓએ દક્ષિણ પૂર્વ એશિયામાં રહેતી વખતે સંભવતઃ હોકીનીઝ સાથે વેપાર કર્યો હતો.