cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
વિષ્ણુ સહસ્રનામ
ઉચ્ચાર
સંકલિત પ્રાસ્તાવિક પ્રાર્થનામાં (પણ તેની પછી આવતા સહસ્રનામ માં નહિ) અનૌપચારિક ઉચ્ચારોનો ઉપયોગ થયો છે,કારણકે ઉચ્ચારોની સાચી પ્રસ્તુતિ માટે વિભેદક ચિહ્નોના અતિશય ઉપયોગની આવશ્યકતા હોય છે. એક ઉદાહરણઃ સંસ્કૃત/હિંદીમાં સ ને દર્શાવતા ત્રણ અક્ષરો છે, જે અહીં 'સ', 'શ' અને 'ષ' દ્વારા દર્શાવેલ છે, જે રીતે સંસ્કૃત શબ્દ ષટકોણ (="હેક્ઝાગોન"), વિષ્ણુ, કૃષ્ણ અને અન્યમાં રેટ્રોફ્લેક્સ ઉચ્ચારણ છે અને તેના માટે અંગ્રેજીમાં સમતુલ્ય નથી. જ્યારે જીભને થોડી પાછળ તરફ તાળવામાં વાળવામાં આવે તે સાથે ઉચ્ચાર કરવા મુક્ત કરવામાં ત્યારે તેને રેટ્રોફ્લેક્સ ઉચ્ચારણો કહે છે. તેમજ, વિષ્ણુ અને કૃષ્ણ  માં 'ણ' રેટ્રોફ્લેક્સ છે. સંસ્કૃત મૂળાક્ષરોના અંગ્રેજીમાં ઔપચારિક લિવ્યંતર માટે, 'ṣ' અક્ષર પર બિંદુને વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. સંસ્કૃત ભાષા#વ્યંજનો, પર વધુ માહિતી આઈએએસટી (IAST) પર ઉપલબ્ધ છે.
કોઈ પણ પ્રાર્થનાકે મંત્રના પાઠ વખતે ભક્તિને સૌથી અગત્યની ગણી હોવા છતાં (જો તેનો ઉપયોગ તાંત્રિક ઉદ્દેશ્ય માટે ન કરવામાં આવ્યો હોય તો કે જેમાં ધ્વનિના સંવેદનો મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે), કંઠય અને માનસિક જપ બંને કિસ્સામાં, યોગ્ય ઉચ્ચારોથી પાઠ દ્વારા મળતા સંતોષમાં વધારો થતો હોઅવાનું મનાય છે.
પાઠના લાભો
સહસ્રનામના પાઠના શ્રદ્ધાળુઓ એવો દાવો કરે છે કે તે કાયમી માનસિક શાંતિ લાવે છે અને તનાવમાંથી સંપૂર્ણ મુક્તિ આપે છે અને શાશ્વત જ્ઞાન આપે છે. વિષ્ણુ સહસ્રનામના અંતિમ શ્લોકોના (ફલશ્રુતિ) અનુવાદ આ મુજબ કહે છે: "અત્યારે કે પછી જે રોજ આ નામોનું શ્રવણ કે રટણ કરશે તે વ્યક્તિનું કશુ અહિત કે અશુભ નહીં થાય." જે કોઈ સમર્પિત માનવ, સવારે વહેલો ઊઠીને પોતાને શુદ્ધ કરે છે,આ મનમાં વાસુદેવના ધ્યાન સાથે તેમના સમર્પિત આ સ્તોત્રનું રટણ કરે છે, તે માનવ ખૂબ કિર્તી મેળવે છે, તેની સાથેના લોકોમાં નેતૃત્વ મેળવે છે, સર્વશ્રેષ્ઠ અને સર્વોચ્ચ સમૃદ્ધિ મેળવે છે. તે બધા ભયોથી મુક્ત બનશે અને ખૂબ હિંમત અને બળ પ્રાપ્ત કરશે અને તે બધા રોગોથી મુક્ત થશે. રૂપની સુંદરતા, દેહની શક્તિ, અને સદગુણી ચારિત્ર્ય તેની પ્રકૃતિ હશે. જે આ સ્તોત્રનો ભક્તિ અને ધ્યાનથી રોજ પાઠ કરે તેને માનસિક શાંતિ, ધૈર્ય, સમૃદ્ધિ માનસિક સ્થિરતા, સ્મૃતિ અને ખ્યાતિ મળશે જેઓ પણ લાભ અને સુખ ઈચ્છતા હોય તેમણે વ્યાસ દ્વારા રચિત આ ભક્તિમય સ્તોત્રનું રટણ કરવું જોઈએ. કમળ જેવા નયનવાળા (કમળ નયન), જે સર્વ લોકના સ્વામી છે, જે અજન્મ છે, અને જેમાંથી લોકો ઉત્પન્ન થયા છે અને જેમાં તે વિલીન થાય છે તેની આદરથી ભક્તિ કરનાર વ્યક્તિ ક્યારેય હારતો નથી.
રૂઢિગત હિંદુ પરંપરામાં, ભક્તે રોજ ઉપનિષદો, ગીતા, રુદ્રમ, પુરુષ સૂક્ત અને વિષ્ણુ સહસ્રનામનું રટણ કરવું જોઈએ. જો કોઈ દિવસે આ બધું ન થઇ શકે, તો એમ મનાય છે કે ફક્ત વિષ્ણુ સહસ્રનામ પર્યાપ્ત છે. વિષ્ણુ સહસ્રનામનું રટણ કોઈ પણ સમયે, જાતિને ધ્યાનમાં લીધા વિના થઇ શકે છે.
વારાહી તંત્ર કહે છે કે કલિયુગમાં અધિકાંશ સ્તોત્રો પરશુરામ દ્વારા શ્રાપિત થયેલ હોઈ પ્રભાવહીન છે. જે શ્રાપથી મુક્ત છે અને તેથી કલિયુગ માટે યોગ્ય છે તેની સૂચિમાં, કહેવાયું છે કે, "ભીષ્મ પર્વની ગીતા, મહાભારતનું વિષ્ણુ સહસ્રનામ અને ચંડિકા સપ્તશતિ'(દેવી મહાત્મ્યમ) કલિયુગમાં બધા દોષોથી મુક્ત છે અને તાત્કાલિક ફળ આપે છે.
શાસ્ત્રીય ખગોળીય પાઠ, બૃહત પરાશર હોરાશાસ્ત્રમાં, મુનિ પરાશર વારંવાર વિષ્ણુ સહસ્રનામના રટણને ગ્રહો દ્વારા મળતા દુઃખોના ઉપચારના સ્રોતના શ્રેષ્ઠ માપદંડ તરીકે સૂચવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, આ શ્લોક જુઓ: "લાંબા આયુષ્ય અને અન્ય અશુભ પ્રભાવોમાંથી મુક્ત થવા માટે ,વિષ્ણુ સહસ્રનામનું રટણ સૌથી પ્રભાવશાળી અને લાભદાયક ઉપચારનો માપદંડ છે." પ્રકરણ 56 શ્લોક 30
ઋષિ પરાશર આ અભ્યાસને દસથી વધુ વાર કરવાનું તેમના ગ્રંથમાં સૂચવે છે. એક અન્ય શ્લોક છે:
"ઉપરના અશુભ પ્રભાવોમાંથી મુક્ત થવા માટે, વિષ્ણુ સહસ્રનામનું રટણ સૌથી પ્રભાવશાળી અને લાભદાયક ઉપચારનો માપદંડ છે." પ્રકરણ 59 શ્લોક 77
વિષ્ણુની ભક્ર્તિમય પ્રાર્થના સાથે વિષ્ણુ સહસ્રનામ નો આરંભ કરવો પ્રચલિત છે.
ઉચ્ચારણ અને સંખ્યા
વિવિધ શબ્દોની સંખ્યા અને તેમની વચ્ચેની મધ્યવર્તી જગ્યાના લોપને નોંધો. ઉદાહરણ તરીકે, આ શ્લોકની પ્રથમ પંક્તિનો અંતિમ શબ્દ:
શબ્દોને સાથે જોડવા એ સંસ્કૃતનુ સામાન્ય લક્ષણ છે અને તેને સમાસ કહે છે. જે શ્લોકોને નાના અને યાદ રાખવા સરળ બનાવે છે, જે પ્રાચીન ભારતમાં જરૂરી હતુ કેમકે ગ્રંથો ભાગ્યે જ લખાતા અને બ્રાહ્મણો, અથવા પંડિત વર્ગ તેને કંઠસ્થ કરતા. યાદ રાખેલુ જ્ઞાન મૌખિક શબ્દો દ્વારા ગુરુ શિષ્યને આપતા [જેને હિંદીમા શૃતિ જ્ઞાન કહે છે].
સહસ્ર નામો
॥ॐ श्रीगणेशाय नमः ॥અથ શ્રીવિષ્ણુસહસ્ત્રનામસ્તોત્રમ્॥
॥ ॐ श्री विष्णु वंदना॥
॥ ॐ नमो भगवते वासुदेवाय ॥ (દ્વાદશાક્ષર મંત્ર)
॥ ॐ विष्णवे नमः ॥(ષડક્ષર મંત્ર)
मेघश्यामं पीतकौशेयवासं श्रीवत्साङ्कं कौस्तुभोद्भासिताङ्गम् ।
पुण्योपेतं पुण्डरीकायताक्षं विष्णुं वन्दे सर्वलोकैकनाथम् ॥
મેઘસમાન શ્યામસુંદર, રેશમી પીતાંબર ધારણ કરનારા, શ્રી વત્સ ચિન્હ અંકિત, કૌસ્તુભમણિથી પ્રકાશિત અંગોવાળા, પુણ્યાત્મા, કમલનયન અને સર્વ લોકોના એકમાત્ર સ્વામી શ્રી વિષ્ણુ ભગવાનને હું પ્રણામ કરૂ છું.
यस्य स्मृत्या च नामोक्त्या तपोयज्ञक्रियादिषु । न्यूनं संपूर्णतां याति सद्यो वन्दे तमच्युतम्  ॥
જેમના સ્મરણથી અને નમોચ્ચારણમાત્રથી તપ, યજ્ઞ તેમજ કર્મકાંડ વગેરમાં રહી ગયેલી ત્રુટિ તત્કાલ પૂર્ણ થઈ જાય છે એવા ભગવાન વિષ્ણુની હું વંદના કરૂ છું.
मूकं करोति वाचालं पङ्गुं लङ्घयते गिरिं । यत्कृपा तमहं वन्दे परमानन्द माधवम् ॥
જે ભગવાનની કૃપા મૂંગાને બોલતો કરે છે, લૂલાને પર્વત ઓળંગાવે છે, તે પરમાનંદ માધવ પ્રભુને હું વંદન કરૂ છું.
॥ પૂર્વ ભાગ ॥
॥ ॐ श्री परमात्मन॓ नमः ॥
ॐ शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् ॥ प्रसन्नवदनं ध्याय॓त् सर्वविघ्नोपशांतय॓ ॥
જેમણે સફેદ વસ્ત્રો ધારણ કરેલા છે, જે ચંદ્રનો વર્ણ ધરાવે છી, એવા ભગવાન વિષ્ણુનું હું બધાજ વિઘ્નોના નિવારણ માટે ધ્યાન ધરું છું.
यस्य स्मरणमात्रेण जन्मसंसारबन्धनात् । विमुच्यते नमस्तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे॥१॥
જેના કેવળ નામનાજ સ્મરણથી મનુષ્ય, જન્મ અને મરણના બંધનમાંથી છૂટે છે, તે મહા સમર્થ વિષ્ણુને નમસ્કાર હો.॥१॥
समस्तभूतानामादिभूताय भूभृते । अनेकरूपरूपाय विष्णवे प्रभविष्णवे॥२॥
સમસ્ત પ્રાણીમાત્રના આદિભૂત ભૂમંડલને ધારણ કરનાર, અનેક રૂપોના એક રૂપ એવા મહા સમર્થ વિષ્ણુને નમસ્કાર હો.॥२॥
॥॥ ध्यानम् ॥॥
शान्ताकारं भुजगशयनं पद्मनाभं सुरेशं
विश्वाधारं गगनसदृशं मेघवर्ण शुभाङ्गम् ।
लक्ष्मीकान्तं कमलनयनं योगिभिर्ध्यानगम्यम्
वन्दे विष्णुं भवभयहरं सर्वलोकैकनाथम् ॥
शान्ताकारं  - શાંત આકારવાળા,
भुजगशयनं – શેષ નાગ ઉપર શયન કરનારા,
पद्मनाभं – નાભીમાં જેને કમળ છે એવા,
विश्वाधारं – વિશ્વના આધાર,
गगनसदृशं – આકાશની પેઠે નિરાકાર,
शुभाङ्गम् – કલ્યાણરૂપ શરીરવાળા,
लक्ष्मीकान्तं – લક્ષ્મી ના પતિ,
कमलनयनं – કમળ જેવા નેત્રવાળા,
योगिभिर्ध्यानगम्यम् – યોગીઓએ ધ્યાન વડે જાણવા યોગ્ય,
वन्दे विष्णुं भवभयहरं सर्वलोकैकनाथम् – સંસારના ભય નો નાશ કરનારા, સર્વ લોકના અધિપતિ એવા શ્રી વિષ્ણુ ને વંદન કરૂ છું.
सशङ्खचक्रं सकिरीटकुण्डलं सपीतवस्त्रं सरसीरुहेक्षणम् । सहारवक्षस्स्थलशोभिकौस्तुभं नमामि विष्णुं शिरसा चतुर्भुजम् ॥
જેમના હાથમાં શંખ અને ચક્ર છે, જે મુકુટ અને કુંડલથી શોભે છે, જેમણે પીતાંબર ધારણ કર્યુ છે, જેમના નેત્રો કમળ સમાન છે અને જેમની છાતી કૌસ્તુભ ચિહ્ન તથા ઘણી માળાઓથી શોભી રહી છે તેવા ચાર બાહુવાળા ભગવાન વિષ્ણુ ને નતમસ્તકે પ્રણામ કરુ છુ.
यस्य हस्ते गदाचक्रं गरुडो यस्य वाहनं ॥ शङ्ख करतले यस्य स मे विष्णु: प्रसीदतु ॥
જેમના હાથમાં ગદા અને ચક્ર છે, જેનું વાહન ગરૂડ છે, જેની હથેળીમાં શંખ છે, તે વિષ્ણુ મારા પર પ્રસન્ન થાઓ.
सर्वप्रहरणायुध ॐ नम इति । वनमाली गदी शार्ङ्गी शङ्खी चक्री च नन्दकी ।श्रीमान् नारायणो विष्णुर्वासुदेवोऽभिरक्षतु ॥१०८॥
॥ इति श्री શ્રીવિષ્ણુસહસ્ત્રનામસ્તોત્રમ્ સમ્પૂર્ણં ॥
કેટલાક અન્ય નામો
નામો સામાન્ય રીતે અનંતકલ્યાણગુણ (અર્થઃ અનંત કલ્યાણ્કારી ગુણ)માથી મળ્યા છે. કેટલાક નામો આ મુજબ છે:
પાઠની પરંપરા
વધતા પશ્ચિમીકરણ સાથે સામાન્ય રીતે સહસ્રનામ ની પ્રથાના અમલની સામાન્યતા ઘટતી જાય છે, અને વધુ યંત્રવત અને સંવેદનાહીન બનતા જતા હોવાની આલોચના થઇ છે. છતા ઘણી મોટી સંખ્યામાં હિંદુ ઘરોમાં હજી પણ રોજ પ્રાર્થના/અર્ચનાની સભા (જેને પૂજા કહે છે) થાય છે. પ્રાચીન વૈદિક સમયમાં, તેને સંધ્યા પણ કહેવામાં આવતું.
અન્ય દેવોનો સમાવેશ
સહસ્રનામ વિષે અન્ય નોંધપાત્ર બાબત એ છે કે તેમાં અન્ય હિંદુ દેવતાઓ જેવા કે શિવ, બ્રહ્મા, વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. વૈષ્ણવ ધાર્મિક માન્યતાનાં અનુયાયીઓ અનુસાર, કુલ મળીને, વિષ્ણુ ના તેઓના વિશ્વરૂપનું એક ઉદાહરણ છે,અને તેઓમાંથી પ્રગટ થયેલા અન્ય દેવોનો આધાર છે. આ વૈશ્વિક રૂપમાં, વિષ્ણુને મહાવિષ્ણુ (મહાન વિષ્ણુ) પણ કહે છે. એક અદ્વૈતન અર્થઘટન મુજબ, આ સંકેત આશ્ચર્યજનક નથી કેમકે અદ્વૈત વિચારસરણી અનુસાર, ખાસ કરીને સ્મર્તો માને છે કે વિષ્ણુ અને શિવ એક જ છે અને તેથી એક જ સર્વોચ્ચ અસ્તિત્વના બે જુદા રૂપો છે.
વિષ્ણુ સહસ્રનામ વિશે અવતરણો
”આ રીતે આપણે દરેક ગ્રંથને શ્રેષ્ઠ વ્યક્તિ તરફના ધ્યેયને જોઈ શકીએ. ઋગ વેદમાં (1.22.20) દેવતુલ્ય વ્યક્તિઓ હમેશા વિષ્ણુનાં પરમ ધામને લક્ષ્યમાં રાખે છે"). તેથી, સમગ્ર વેદિક પ્રક્રિયા, ભગવાન વિષ્ણુને સમજવાની છે, અને કોઇ પણ ગ્રંથ પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે વિષ્ણુનો મહિમા ગાય છે.”
જેઓ પરમ સત્યના સક્ષાત્કાર ઇચ્છતા હોય તેઓએ ઓછામાં ઓછુ એક વાર એવી રીતે અડગ શ્રદ્ધાથી "વિષ્ણુ"નુ નામ ઉચ્ચારવુ જોઇએ કે તે તમને આવો સાક્ષાત્કાર કરાવે.
વિષ્ણુ સહસ્રનામના રટણ (પાઠ)ના લાભો
આ પંક્તિઓ મહાભારતમાંથી છે અને અવતરિત ખંડો પાઠમાંથી છે. શ્રદ્ધાંઉઓ માને છે કે સ્તોત્રના નિયમિત પાઠથી લાભની પ્રાપ્તિ થાય છે.
અશુભને દૂર રાખવા, યુદ્ધમાં સફળ થવા, અને સમૃદ્ધિ મેળવવા, આનંદ, સુખ, અને સંતાન પ્રાપ્તિ માટે
સદગુણ અને બદ્ધિ પ્રાપ્ત કર્યા બાદ, અને દુષ્ટતાના પાપોથી દૂર થયા બાદ:
આત્માના ઉદ્‍ગમ, સદગુણી આચરણના સ્રોત, અને બધા જ્ઞાનના આધાર અને અસ્તિત્વ વિશે:
ભીષ્મ'નુ અવતરણ કિસરી મોહન ગાંગુલીના વિષ્ણુ સહસ્રનામ (જાહેર મિલ્કત)માંથી ઉદ્ધૃત.
પૂરક વાચન
અન્ય ભાષાંતરો:
મેવાસા-કમરી (તા.જુનાગઢ)
મેવાસા-કમરી ભારત દેશનાં પશ્ચિમી ભાગમાં સ્થિત ગુજરાત રાજ્યના જુનાગઢ જિલ્લાના જુનાગઢ તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. મેવાસા-કમરી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જૂનાગઢ તાલુકો
નાનીવાડા (તા. ખેરાલુ)
નાનીવાડા (તા. ખેરાલુ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ખેરાલુ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાનીવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ખેરાલુ તાલુકો
સાલડી
સાલડી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લાના મહેસાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ધાર્મિક સ્થળો
ગામમાં પીંપલેશ્વર મહાદેવનું મંદિર આવેલ છે.
અલ સાલ્વાડોરનો રાષ્ટ્રધ્વજ
અલ સાલ્વાડોરનો રાષ્ટ્રધ્વજ આર્જેન્ટીનાનો રાષ્ટ્રધ્વજ દ્વારા પ્રેરિત છે કારણ કે તે પણ સ્પેન પાસેથી આઝાદી મળ્યા બાદ અસ્તિત્વમાં આવ્યો. ધ્વજમાં ભૂરો અને સફેદ રંગ અનીલ પરથી લેવામાં આવ્યો છે. અનીલ એ અલ સાલ્વાડોરના મહત્ત્વના નિકાની વસ્તુ હતી અને તેનું ગળી બનાવવામાં ઘણું મહત્ત્વ હતું.
શ્રેણી:રાષ્ટ્રધ્વજો
સાગપાડીયા
સાગપાડીયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પૂર્વ  ભાગમાં આવેલા  નસવાડી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સાગપાડીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:નસવાડી તાલુકો
માંડવી (સુરત) તાલુકો
માંડવી તાલુકો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાનો મહત્વનો તાલુકો છે. માંડવી આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
માંડવી તાલુકામાં આવેલાં ગામો
માંડવી
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
કરસનપુરા (તા. વડગામ)
કરસનપુરા (તા. વડગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વડગામ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કરસનપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વડગામ તાલુકો
ભરકુંડા (તા. કઠલાલ)
ભરકુંડા (તા. કઠલાલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  કઠલાલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભરકુંડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ભરકુંડા ગામ વાત્રક નદીના કિનારે આવેેલું છે.
શ્રેણી:કઠલાલ તાલુકો
કુડકસ
કુડકસ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના વઘઇ તાલુકામાં આવેલું તેમ જ ખાપરી નદીના કિનારે આવેલું ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. કુડકસ ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
કુડકસ ગામ વઘઇથી વઘઇ જતા રાજ્ય ધોરી માર્ગ પર, જિલ્લાના મુખ્ય મથક વઘઇથી ૨૭ કિલોમીટર અંતરે આવેલું છે.
શ્રેણી:વઘઇ તાલુકો
ખાપટ (તા. પોરબંદર)
ખાપટ (તા. પોરબંદર) એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા પોરબંદર જિલ્લામાં આવેલા પોરબંદર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખાપટ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પોરબંદર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
દંતાલી (તા. કપડવંજ)
દંતાલી (તા. કપડવંજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા તથા પહેલાંના સમયમાં વ્યાપારીક તેમજ લશ્કરી મહત્વ ધરાવતા એવા  કપડવંજ તાલુકાનું એક  ગામ છે. દંતાલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, બટાટા, શક્કરીયાં, તમાકુ તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કપડવંજ તાલુકો
ગાડકોઈ (તા. ગરૂડેશ્વર)
ગાડકોઈ (તા. ગરૂડેશ્વર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પૂર્વપટ્ટીમાં આવેલા નર્મદા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ગરૂડેશ્વર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. ગાડકોઈ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
રાયણીયા (તા. તલોદ)
શ્રેણી:તલોદ તાલુકો
મેવાસા-ખડીયા (તા.જુનાગઢ)
મેવાસા-ખડીયા ભારત દેશનાં પશ્ચિમી ભાગમાં સ્થિત ગુજરાત રાજ્યના જુનાગઢ જિલ્લાના જુનાગઢ તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. મેવાસા-ખડીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જૂનાગઢ તાલુકો
ભનિયરા (તા. વાઘોડિયા)
ભનિયરા (તા. વાઘોડિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા  તથા વડોદરાથી પૂર્વ દિશામાં આવેલા  વાઘોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભનિયરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાઘોડિયા તાલુકો
ઈક્વેટોરીયલ ગીનીનો રાષ્ટ્રધ્વજ
ઈક્વેટોરીયલ ગીનીના ધ્વજમાં આપેલ રાજચિહ્નમાંના છ તારા દેશના પાંચ ટાપુઓને અને મુખ્યભૂમિને દર્શાવે છે.
ધ્વજ ભાવના
લીલો રંગ દેશની કુદરતી સંપત્તિ, ખેતી અને જંગલોનું, ભૂરો રંગ સમુદ્ર કે જે ટાપુઓને દેશની મુખ્યભૂમિ સાથે જોડે છે તેનું, સફેદ રંગ શાંતિનું અને લાલ રંગ દેશની આઝાદી માટે લડવૈયાઓએ વહાવેલા રક્તનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
શ્રેણી:રાષ્ટ્રધ્વજો
કુકડનખી
કુકડનખી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. કુકડનખી ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:આહવા તાલુકો
મંદિર સંસ્થા
ધ ટેમ્પલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ (હિબ્રૂ: מכון המקדש, અંગ્રેજી: The Temple Institute) ઈઝરાયલના જેરૂસલેમ શહેરનું એક સંગ્રહાલય, સંશોધન સંસ્થા અને શિક્ષણ કેન્દ્ર છે. તે ૧૯૮૭માં રબ્બી ઇઝરાયલ એરિયલ દ્વારા સ્થાપવા આવ્યું હતું. આ સંસ્થા બે શહેરમાં બે મંદિરો, સોલોમનનું પ્રથમ મંદિર અને બીજું મંદિર ધરાવે છે. રબ્બી એરિયલ માનવસર્જિત ટેમ્પલ માઉન્ટ કૉલ પર બીજું મંદિર પુનઃ બાંધવા માંગે છે
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઈઝરાયલ
સોડિયમ
સોડિયમ (ક્ષારાતુ) Na સંકેત ધરાવતું (from લેટિન નેટ્રિયમ કે અરેબિક ناترون natrun ; કદાચ ઇજિપ્તિયન નેટજેર્જ માંથી ઉતરી આવેલ) ધાત્વિક તત્વ છે અને તેનો પરમાણુક્રમાંક 11 છે. તે નરમ, ચાંદી જેવી સફેદ, ઉચ્ચ સક્રિય ધાતુ અને "જૂથ એક" (અગાઉ ‘જૂથ આઇએ’ તરીકે જાણીતું હતું) ની અંદર ક્ષારીય ધાતુઓની સભ્ય છે. તેની પાસે એકમાત્ર સ્થિર આઇસોટોપ છે 23Na.
સર હમ્ફ્રી ડેવીએ 1807માં પીગાળેલા સોડિયમ હાઇડ્રોસાઇડમાંથી વીજપ્રવાહ પસાર કરીને પહેલી વખત સોડિયમ ને છૂટો પાડ્યો હતો. કાયમી સોડિયમ પૃથ્વી પર કુદરતી સ્વરૂપે જોવા મળતું નથી, કારણ કે તે હવામાં ઝડપથી ઓક્સિડેશન પામે છે અને પાણી સાથે તોફાની પ્રતિક્રિયા આપે છે. એટલે તેને પ્રવાહી હાઇડ્રોકાર્બન જેવા નિષ્ક્રિય માધ્યમમાં સંગ્રહ કરવી જોઈએ. મુક્ત ધાતુનો ઉપયોગ કેટલાંક રાસાયણિક રેષા, વિશ્લેષણ અને ગરમીનું ટ્રાન્સફર કરતા સાધનોમાં થાય છે.
સોડિયમ આયન અને તેના સંયોજનો પાણીમાં દ્રાવ્ય છે અને એટલે પૃથ્વી પરના મહાસાગરોમાં અને પાણીના અન્ય સ્થિર ભાગોમાં મોટા પ્રમાણમાં હોય છે. આ ભાગોમાં તેનું મોટા ભાગે ક્લોરાઇડ આયન દ્વારા પ્રતિસંતુલન થાય છે, જેથી દરિયાનું પાણી ઘન સ્થિતિમાં ફેરવાય છે, જેમાંથી મોટું પ્રમાણ સોડિયમ ક્લોરાઇડ કે ભોજન માટે ઉપયોગી મીઠું હોય છે. અનેક ખનીજોમાં સોડિયમ પણ એક ભાગ છે.
મનુષ્ય સહિત તમામ જીવધારી પ્રાણીઓ અને કેટલાંક પ્રકારની વનસ્પતિઓ માટે સોડિયમ એક આવશ્યક તત્વ છે. પ્રાણીઓમાં કોષીય અંતઃત્વચા પર સ્થિર વીજભારનું નિર્માણ કરી શકે તે માટે સોડિયમ આયનોનો ઉપયોગ પોટેશ્યમ આયનોની સામે થાય છે. વોલ્ટેજના પ્રવાહમાં ફેરફાર વડે ચાર્જ વેરવિખેર થાય છે ત્યારે જ્ઞાનતંતુઓને ધક્કો લાગે છે. આ કારણે સોડિયમ ને પ્રાણીઓ માટે “પાચક અકાર્બનિક સૂક્ષ્મખનીજ” તરીકે વર્ગીકૃત્ત કરાઈ છે. સોડિયમ પાણીમાં દ્રાવ્ય હોવાથી જમીન પર અત્યંત ઓછા પ્રમાણમાં કે ભાગ્યે જ જોવા મળે છે, જેથી વરસાદ દ્વારા લાંબા સમય સુધી ટકી તેવા જળાશયોમાં શુદ્ધિકરણ જોવા મળે છે. ઘણી અંતરિયાળ જમીનોમાં જોવા મળતી ખેંચથી વિપરીત પ્રાણીઓમાં મોટા પ્રમાણમાં તેની જરૂરિયાત હોવાથી શાકાહારી પ્રાણીઓએ સોડિયમ આયન માટે વિશેષ સ્વાદ માળખું વિકસાવ્યું છે.
ગુણધર્મો
ઓરડાના તાપમાને સોડિયમ ધાતુ પૂરતી નરમ છે, જેના છરી વડે ટુકડાં કરી શકાય છે. હવામાં નવી બહાર આવેલી ચાંદી જેવી ચળકતી સોડિયમ ઝડપથી બગડી જાય છે. સામાન્ય રીતે પરમાણુક્રમાંક વધવાની સાથે ક્ષારીય ધાતુઓની ઘનતા વધે છે, પણ સોડિયમ એ પોટેશ્યમ કરતાં વધારે ઘન છે. સોડિયમ ઉષ્મા સુવાહક છે.
રાસાયણિક ગુણધર્મો
thumb|left|100px|ઓઇલ હેઠળ સોડિયમ ધાતુ (ca. 10 g) "મેન્ડેલીફના નિયમ" અનુસાર અન્ય ક્ષાર ધાતુઓની સરખામણી કરીએ તો સોડિયમ ધાતુ પોટેશ્યમ કરતાં ઓછી અને લિથિયમ કરતાં વધારે સક્રિય હોય છે. દાખલા તરીકે પાણી, ક્લોરિન વાયુમાં પ્રતિક્રિયા વગેરે.
સોડિયમ પાણી સાથે ઉષ્મા ઉત્સર્જકીય પ્રતિક્રિયા આપે છેઃ જ્યાં સુધી પાણી તેનો સંપૂર્ણપણે ઉપયોગ ન કરે ત્યાં સુધી તેના નાનાં નાનાં ટુકડાં સપાટીની ચારેબાજુ ઉછળશે, જ્યારે મોટા ટુકડા ફૂટશે. સોડિયમ ઓરડાના તાપમાને પાણી સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે ત્યારે સોડિયમ ના ટુકડા મોટાં હોય તો ઉષ્માની પ્રતિક્રિયા સાથે સોડિયમ ધાતુના ટુકડા સપાટીની રચના કરે છે. પાણી સાથેની પ્રતિક્રિયાથી કોસ્ટિક સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ અને મોટી જ્યોત ધરાવતા હાઇડ્રોજન વાયુનું ઉત્પાદન કરે છે. આ બહુ મોટું જોખમ છે (નીચે સાવચેતીઓ જુઓ). સોડિયમ હવામાં સળગે ત્યારે સોડિયમ પેરોક્સાઇડ Na2O2 કે મર્યાદિત ઓક્સિજન સાથે ઓક્સાઇડ Na2Oની રચના કરે છે (લિથિયમની જેમ નાઇટ્રાઇડની રચના થતી નથી). ઓક્સિજનમાં દબાણ હેઠળ સળગાવવામાં આવે તો સોડિયમ સુપરઓક્સાઇડ NaO2નું ઉત્પાદન થશે.
સંયોજનો
સોડિયમ ના સંયોજનો રસાયણ, કાચ, ધાતુ, પેપર, પેટ્રોલિયમ, પાયરોટેકનિક, સાબુ અને ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગ માટે મહત્વપૂર્ણ છે. સામાન્ય રીતે ભારે સાબુ કેટલાંક ફેટી એસિડ્સ (પોટેશ્યમ હળવા કે પ્રવાહી સાબુનું ઉત્પાદન કરે છે)ના સોડિયમ સોડિયમ હોય છે. ઉદ્યોગોમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ સોડિયમ સંયોજનોમાં સર્વસામાન્ય મીઠું (NaCl), સોડા એશ (Na2CO3), ખાવાનો સોડા (NaHCO3), કોસ્ટિક સોડા (NaOH), સોડિયમ નાઇટ્રેટ (NaNO3), ડાય અને ટ્રાય સોડિયમ ફોસ્ફેટ્સ, સોડિયમ થાયોસલ્ફેટ (Na2S2O3 · 5H2O), and બોરેક્સ (Na2B4O7·10H2O).
સોડિયમ એ હેલાઇડ્સ, સલ્ફેટ, નાઇટ્રેટ, કાર્બોઝીલેટ્સ અને કાર્બોનેટ્સ જેવા પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય તેવા સંયોજનોની રચના કરવાનું વલણ ધરાવે છે. પાણીના દ્રાવણમાંથી બાષ્પીભવન થઈ જાય તેવું સોડિયમ નું એકમાત્ર સંયોજન છે. જોકે પ્રકૃતિમાં ફેલ્ડસ્પર્સ (સોડિયમ, પોટેશ્યમ અને કેલ્શ્યમના એલ્યુમિનિયમ સિલિકેટ્સ) જેવા સોડિયમ ના અનેક અદ્રાવ્ય સંયોજનો પણ જોવા મળે છે. અન્ય અદ્રાવ્ય સોડિયમ ક્ષારો પણ છે, જેમ કે સોડિયમ બિસ્મુથેટ NaBiO3, સોડિયમ ઓક્ટોમોલીબ્ડેટ Na2Mo8O25·4H2O, સોડિયમ થાયોપ્લેટિનેટ Na4Pt3S6, સોડિયમ યુરેનેટ Na2UO4. સોડિયમ મેટા-એન્ટિમોનેટની 2NaSbO3·7H2O દ્રાવ્યતા 0.3 g/L છે,જે આ મીઠાનું પાયરો સ્વરૂપ Na2H2Sb2O7·H2 ઓ છે. સોડિયમ મેટાફોસ્ફેટ NaPO3 એક દ્રાવ્ય અને અદ્રાવ્ય સ્વરૂપ છે.
વર્ણપટ્ટદર્શક
thumb|left|સોડિયમ વર્ણપટ્ટીય રેખાઓ. thumb|left|સંપૂર્ણ વીજળી પર ઓછા દબાણ ધરાવતો સોડિયમ કે સોડિયમ ઓક્સાઇડ (એલપીએસ/એસઓએક્સ)(LPS/SOX) સ્ટ્રીટલેમ્પ thumb|right|200px|A FASOR સોડિયમ ડી લાઇનના ડી2એ (D2A) ભાગમાં ફેરવાય છે, ઉપલા વાતાવરણમાં સોડિયમ અણુઓને ઉત્તેજિત કરવા સ્ટારફાયર ઓપ્ટિકલ રેન્જનો ઉપયોગ થાય છે. સોડિયમ કે તેના સંયોજનો જ્યોતમાં પ્રેરિત થાય છે ત્યારે જ્યોત ચળકતી પાળી રંગમાં ફેરવાઈ જાય છે.
લેસર્સના વ્યવહારિક ઉપયોગથી કૃત્રિમ લેસર ગાઇડ સ્ટાર્સનું નિર્માણ થાય છે, જે મોટા અને જમીન આધારિત દ્રશ્યમાન પ્રકાશીય ટેલીસ્કોપ્સ માટે ગ્રહણશીલ ચશ્મામાં સહાય કરે છે. લેસર્સ સોડિયમ ડી-લાઇન સંક્રમણ કામ કરે છે (જુઓ એફએસઓઆર (FASOR) સમજ).
આઇસોટોપ્સ
સોડિયમ ના 13 આઇસોટોપની ઓળખ થઈ છે. તેમાં એકમાત્ર સ્થિર આઇસોટોપ 23Na છે. સોડિયમ બે રેડિયોસક્રિય કોસ્મોજેનિક આઇસોટોપ્સ ધરાવે છે, જે લાંબુ અર્ધજીવન ધરાવતા બે આઇસોટોપ્સ છે, 22Na આઇસોટોપ્સનું અર્ધજીવન (કોઈ પણ પદાર્થનો કિરણોત્સર્ગી ગુણ ઘટીનો અડધો થતાં લાગતો સમય) 2.6 વર્ષ છે અને 24Naનું અર્ધજીવન 15 કલાક છે. અન્ય તમામ આઇસોટોપ્સનું અર્ધઆયુષ્ટ એક મિનિટ કરતાં પણ ઓછું છે.
ન્યુટ્રોનનું તીવ્ર રેડિયેશન (દાખલા તરીકે અણુ જોખમકારક અકસ્માતમાંથી) મનુષ્યના રક્તકોષમાં કેટલાંક સ્થિર 23Naને 24Naમાં ફેરવે છે. આ આઇસોટોપના કેન્દ્રીયકરણના માપન દ્વારા પીડિતને ન્યુટ્રોન કિરણોત્સર્ગ દવાની ગણતરી કરી શકાય છે.
ઇતિહાસ
thumb|left|200px|સોડિયમ માટે જ્યોતનું પરિક્ષણ ચળકતી પીળો પ્રકાશ દેખાડે છે, જે માટે 588.9950 and 589.5924 નેનોમીટર્સ પર "સોડિયમ ડી-રેખાઓ" જવાબદાર હોય છે.
મનુષ્યની રોજિંદી પ્રવૃત્તિમાં મીઠું એક મહત્વપૂર્ણ વસ્તુ છે. તેના માટે અંગ્રેજી શબ્દ સેલેરી છે, જેનો ઉલ્લેખ સેલેરિયમ તરીકે થાય છે. રોમન સૈનિકોને કેટલીક વખત અન્ય વેતન સાથે મીઠાની વેફર અપાતી હતી.
મધ્યકાલિન યુરોપમાં માથાનો દુઃખાવો દૂર કરવા સોડિયમ નું સંયોજન લેટિન નામ સોડાનમ સાથે વપરાતું હતું. સોડિયમ નામનું મૂળ અરબી શબ્દ સુદામાં રહેલું છે. સુદાનો અર્થ માથાનો દુઃખાવો થાય છે. અગાઉના સમયમાં માથાના દુઃખાવો દૂર કરવાના ગુણધર્મ ધરાવતા સોડિયમ કાર્બોનેટ કે સોડા બહુ જાણીતા હતા.
સોડિયમ નું રાસાયણિક ટૂંકું નામ Na છે, જે સૌપ્રથમ તેની અણુ સંકેતો (થોમસ થોમ્સન, એન્નાલ્સ ઓફ ફિલોસોફી )ની વ્યવસ્થામાં જોન્સ જેકોબ બર્ઝીલિયસએ પ્રકાશિત કર્યું હતું અને તત્વનું નવું લેટિન નામ નેટ્રિયમ નું સંક્ષિપ્ત સ્વરૂપ છે, જેનો સંદર્ભ ઇજિપ્તિયન નેટ્રોન છે. આ શબ્દ કુદરતી ખનિજ મીઠા માટે છે, જેમાં મુખ્ય ઘટક હાઇડ્રેટેડ સોડિયમ કાર્બોનેટ છે. ઐતિહાસિક રીતે જોઇએ તો હાઇડ્રેટેડ સોડિયમ કાર્બોનેટના કેટલાંક મહત્વપૂર્ણ ઔદ્યોગિક અને ઘરગથ્થું ઉપયોગ હતાં, જેનો પાછળથી સોડા એશ, ખાવાના સોડા અને સોડિયમ ના અન્ય સંયોજનોમાં લોપ થયો હતો.
સોડિયમ (કેટલીક વખત અંગ્રેજીમાં "સોડા" તરીકે ઓળખાતું) લાંબા સમયે સંયોજનોમાં ઓળખાય છે, છતાં સર હમ્ફ્રી ડેવીએ 1807માં કોસ્ટિક સોડાનું વિદ્યુતવિઘટન ન કર્યું ત્યાં સુધી સોડિયમ વિયોજીત થયું નહોતું.
સોડિયમ એક તીવ્ર પીળા રંગની જ્યોત આપે છે. 1860ની શરૂઆતમાં કિર્ચોફ અને બન્સેનએ સોડિયમ ઊંચી સંવેદનશીલતા ધરાવતી જ્યોત આપી શકશે તેવું નોંધ્યું હતું. તેમણે "વર્ણપટના નિરીક્ષણ દ્વારા રાસાયણિક અવલોકન" પેપરમાં એન્નાલેન ડેર ફિઝિક એન્ડ કેમીમાં જણાવ્યું કેઃ
''પ્રયોગના સાધનોથી અત્યંત દૂર અમારા 60 m3ના ઓરડાના એક ખૂણામાં અમે ખાંડવાળા દૂધ સાથે ત્રણ મિલીગ્રામ સોડિયમ ક્લોરેટનો ધડાકો કર્યો ત્યારે લાંબા કાપા અગાઉ અપ્રકાશિત જ્યોત જોઈ. થોડા સમય પછી તેમાં ચમકતો પીળો પ્રકાશ દેખાયો અને મજૂબ સોડિયમ લાઇન દેખાઈ, જે ફક્ત 10 મિનિટ પછી દેખાતી બંધ થઈ ગઈ. ઓરડામાં સોડિયમ મીઠાના વજન અને હવામાં કદમાંથી અમે સરળતાપૂર્વક ગણતરી કરી કે હવાનો વજનનો એક ભાગ સોડિયમ ના 1/20 મિલિયન્થ વજન કરતાં વધારે ન શકે.''
ઉદ્દભવ
thumb|સોડિયમ ધરાવતી એક ખનીજ આલ્બાઇટ (NaAlSi3O8). તેની ઊંચી પ્રતિક્રિયાશીલતાના કારણે સોડિયમ કુદરતમાં સંયોજન સ્વરૂપે જ મળે છે. તે ક્યારેક મુક્ત સ્વરૂપે ઉપલબ્ધ નથી. પૃથ્વીના પોપડાના વજનમાં સોડિયમ નો હિસ્સો 2.6 ટકા જેટલો છે, જેથી તે છઠ્ઠું સૌથી વધારે વિપુલ તત્વ છે અને સૌથી વિપુલ ક્ષારયુક્ત ધાતુ છે. સોડિયમ અનેક જુદી જુદી ધાતુઓમાં જોવા મળે છે, જેમાંથી સૌથી સામાન્ય સ્વરૂપ મીઠું (સોડિયમ ક્લોરાઇડ) છે, જે દરિયાના પાણીમાં મોટા જથ્થામાં દ્રાવ્ય સ્વરૂપે અને ઘન સ્વરૂપે( હેલાઇટ)માં જોવા મળે છે અન્ય સ્વરૂપોમાં એમ્ફિબોલે, ક્રાયોલાઇટ, સોડા નાઇટર અને ઝીયોલાઇટ સામેલ છે.
સોડિયમ તારાઓમાં વિપુલ પ્રમાણમાં હોય છે અને તારીય પ્રકાશમાં આ તત્વની ડી વર્ણપટ્ટીય રેખા સૌથી વધુ જાણીતા છે. સોડિયમ તત્વ બાષ્પીભવન માટે ઊંચું તાપમાન ધરાવે છે છતાં પ્રમાણમાં તેની વિપુલતા ઊંચી છે અને પૃથ્વી પર ટેલીસ્કોપ દ્વારા તેજ વર્ણપટ્ટીય રેખાઓ વડે તેની હાજરી જોઈ શકાય છે. બુધ ગ્રહના પાતળા વાતાવરણમાં મેરિનેર 10 અને મેસેન્જર (MESSENGER) અવકાશયાન દ્વારા તેની પુષ્ટિ મળી છે.
વ્યાવસાયિક ઉત્પાદન
કાર્બન સાથે 1100 °C પર સોડિયમ કાર્બોનેટના ઉષ્મીય રૂપાંતરણ દ્વારા 1855માં પહેલી વખત સોડિયમ નું ઉત્પાદન થયું હતું. આ પ્રક્રિયા ડેવિલ પ્રક્રિયા તરીકે જાણીતી છે.
સોડિયમ હાઇડ્રોસાઇડના રૂપાંતરણ પર આધારિત એક પ્રક્રિયા 1886માં વિકસાવવામાં આવી હતી.
વર્ષ 2009માં સોડિયમ ની ટનરૂપી જથ્થા માં ખરીદી કરવામાં આવી ત્યારે રીએજન્ટ-ગ્રેડમાં સોડિયમ ધાતુનું વેચાણ પાઉન્ડ ($3.30/kg) દીઠ $1.50માં થયું હતું. ઓછી શુદ્ધતા ધરાવતી ધાતુનું વેચાણ નોંધપાત્ર રીતે ઓછા દરે થાય છે. આ ધાતુને સંગ્રહ કરવી અને તેની આયાત-નિકાસ મુશ્કેલ હોવાથી તેનું બજાર અનિયમિત છે. તે સોડિયમ ઓક્સાઇડ કે સોડિયમ સુપરઓક્સાઇડની સપાટી સ્તરની રચના ન કરે તે માટે તેને સૂકાં નિષ્ક્રિય વાયુના વાતાવરણમાં કે નિર્જળ મિનરલ ઓઇલમાં રાખવી જોઈએ. આ ઓક્સાઇડ્સ કાર્બનિક ચીજવસ્તુઓની હાજરીમાં તોફાની પ્રતિક્રિયા આપી શકે છે. સોડિયમ હવામાં ગરમ થાય ત્યારે ધડાકા સાથે બળે છે. સોડિયમ ના કિલોગ્રામ જેટલા નાના જથ્થાની વધુ કિંમત હોય છે. તે કિલોગ્રામદીઠ 165ડોલરમાં મળે છે. આ માટે આ જોખમકારક સામગ્રીની આયાતનિકાસનો ખર્ચ જવાબદાર છે.
અણુ રીએક્ટરમાં શીતક તરીકે
પીગાળેલ સોડિયમ નો ઉપયોગ કેટલાંક પ્રકારના અણુ રીએક્ટર્સમાં શીતક તરીકે થાય છે. વર્ષ 1995માં જાપાનના મોન્જુમાં ફાસ્ટ બ્રીડર રીએક્ટરમાંથી લગભગ ત્રણ ટન સોડિયમ લીક થયો હતો અને પછી આગ લાગી હતી. દુનિયામાં આ પ્રકારના લીકેજની અન્ય અનેક ઘટનાઓ બની છે. સોડિયમ 98 °C પર પીગળે છે એટલે રીએક્ટર બંધ હોય ત્યારે તેનો ઉપયોગ કરનાર શીતક પાઇપ્સ જામી શકે છે.
જે રીએક્ટર્સને અવારનવાર બંધ કરવાની જરૂર હોય તેમાં સોડિયમ અને પોટેશ્યમની NaK તરીકે ઓળખાતી મિશ્રધાતુનો ઉપયોગ થાય છે. તે −11 °C પર પીગળે છે એટલે ઓરડાના તાપમાને શીતક પાઇપ્સ જામી જશે નહીં. લીકેજ થાય તો શુદ્ધ સોડિયમ કરતાં નાક વધારે જોખમકારક છે, કારણ કે પોટેશ્યમ તો હવામાં સોડિયમ કરતાં પણ વધારે સક્રિય છે.
પ્રાણીઓના શરીરમાં પ્રવાહી હિસ્સાનું કદ જાળવવું
સોડિયમ ની જાળવણી અને શરીરમાં પ્રવાહી હિસ્સાનું સંતુલન જાળવવા તથા મીઠું/સોડિયમ અને પાણીનું સંતુલન ખોરવાથી શારીરિક અસંતુલનના કારણે ઊભા થતા વિકારનું નિદાન કરવાની દવામાં સીરમ સોડિયમ અને યુરિન સોડિયમ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
સસ્તન પ્રાણીઓમાં લોહીના દબાણમાં ઘટાડો અને કિડનીની અંદર સોડિયમ ના પ્રમાણમાં ઘટાડો થતાં રેનિન અંતઃસ્ત્રાવનું ઉત્પાદન થાય છે, જે અનેક કાર્યો કરે છે, જેમાંથી એક કામગીરી એ છે કે તે પરોક્ષ રીતે આલ્ડોસ્ટેરોનનું ઉત્પાદન કરે છે, જ મૂત્રમાં સોડિયમ ના ઉત્સર્જનનો ઘટાડો કરે છે. સસ્તન પ્રાણીઓના દેહમાં સોડિયમ નું પ્રમાણ વધારે જળવાઈ રહેતું હોવાથી અન્ય અન્તસ્ત્વચિયનિયમન વ્યવસ્થાઓ એન્ટિાડાયુરેટિક હોર્મોન (મૂત્રનું પ્રમાણ મર્યાદિત રાખતા અંતઃસ્ત્રાવ)નું ઉત્પાદન કરે છે. અન્તસ્ત્વચિયનિયમન વ્યવસ્થાઓ લોહીમાં પાણી અને સોડિયમ ના પ્રમાણમાંથી અન્તસ્ત્વચિય દબાણની જાણકારી મેળવે છે. આ રીતે શરીરમાં પાણીનું પ્રમાણ જળવાઈ રહે છે, જેથી શરીરમાં પ્રવાહી પદાર્થોનું પ્રમાણ જાળવી રાખવામાં મદદ મળે છે.
એક પ્રતિસંતુલન વ્યવસ્થા પણ છે, જે કદની જાણકારી રાખે છે. પ્રવાહી પદાર્થો જળવાઈ રહેતાં હ્રદય અને નસોમાં રીસેપ્ટર એટ્રાયલ નેટ્રિયુરેટિક પેપ્ટાઇડનું ઉત્પાદન થાય છે, જે સોડિયમ માટેના લેટિન શબ્દના ભાગમાં એક નામ છે. રીસેપ્ટરથી આંતરિક દબાણની જાણકારી મળે છે. આ અંતઃસ્રાવ વિવિધ રીતે મૂત્રમાં સોડિયમ ના ઉત્સર્જનનું કારણ બને છે. તેના કારણે શરીરના અન્તસ્ત્વચિય સંતુલનઘટી જાય છે (સોડિયમ નું નીચા પ્રમાણથી સીધી અસર થાય છે), જેથી અન્તસ્ત્વચિયનનિયમન વ્યવસ્થા વધારાના પાણીનું ઉત્સર્જન કરે છે. સંતુલન-પ્રતિસંતુલનની આ પ્રક્રિયાની ચોખ્ખી અસર સ્વરૂપે શરીરમાં પ્રવાહી પદાર્થોનું સ્તર પુનઃ સામાન્ય થઈ જાય છે.
પ્રાણીઓની પેશીઓમાં વીજશક્તિની જાળવણી
સોડિયમ ધનાયન મજ્જાતંતુ કોશિકા (મગજ અને જ્ઞાનતંતુ)ની કામગીરીમાં મહત્વપૂર્ણ છે અને તે કહેવાતા 6}Na+/K+-એટીપેસ પમ્પ દ્વારા તેની વિતરણ વ્યવસ્થા સાથે કોશિકાઓ અને પેશીઓ સંબંધિત પ્રવાહી વચ્ચે અન્તસ્ત્વચિય સંતુલન પર અસર કરે છે. સસ્તન પ્રાણીઓના શરીરમાં કોષિકાઓની બહાર (બાહ્યકોષીય ભાગ)રહેતાં પ્રવાહીમાં સોડિયમ મુખ્ય ધનાયન છે, જ્યારે કોષિકાઓની અંદર સોડિયમ નું પ્રમાણ અત્યંત ઓછું હોય છે. સામાન્ય રીતે બાહ્યકોષીય ભાગમાં પ્રવાહી પદાર્થોનું પ્રમાણ 70 કિલોગ્રામનું વજન ધરાવતી વ્યક્તિમાં 15 લિટર હોય છે. ઉપરાંત તેમાં 50 ગ્રામ સોડિયમ હોય છે, જે શરીરમાં સોડિયમ ના કુલ પ્રમાણનો 90 ટકા હિસ્સો છે.
ભોજનની જાળવણી માટે ઉપયોગ
સૌથી સામાન્ય સોડિયમ મીઠું, સોડિયમ ક્લોરાઇડ ('સામાન્ય મીઠું' કે 'ટેબલ મીઠું')નો ઉપયોગ મસાલા અને ગરમ ભોજનની જાળવણી માટે થાય છે, જેમ કે સરકો અને માંસની ચીરી જાળવવામાં તેનો ઉપયોગ થાય છે (મીઠાના ઊંચા પ્રમાણમાં બેક્ટેરિયા અને ફુગની વૃદ્ધિ અટકાવે છે). મનુષ્યને પાચન માટે દરરોજ 1.5 ગ્રામ સોડિયમ નની જરૂર હોય છે, જે અનેક પાચકોનો સ્વાદ માણવાની સરખામણીમાં દસમા ભાગ જેટલું ઓછું છે. મોટા ભાગના લોકો મનોવૈજ્ઞાનિક રીતે જરૂર હોય તેના કરતાં વધારે પ્રમાણમાં સોડિયમ નો ઉપયોગ કરે છે. Low સોડિયમ intake may lead to ક્ષારા તુdeficiency (hyponatremia).
જે લોકો કોલેરા જેવી તીવ્ર ડીહાઇડ્રેશનની સમસ્યાથી પીડતાં હોય તેની સારવાર ઓરલ રીહાઇડ્રેશન થેરપીથી થઈ શકે છે, જેમાં તેમને સોડિયમ ક્લોરાઇડ, પોટેશ્યમ ક્લોરાઇડ અને ગ્લુકોઝ પીવડાવવામાં આવે છે. આ સરળ અને અસરકારક થેરપીથી વિકાસશીલ દુનિયામાં દર વર્ષે લાખો બાળકોનો જીવ બચે છે.
સાવચેતીઓ
સોડિયમ ધાતુ કે તત્વ સાથે કામ લેતા અત્યંત સાવધાની રાખવાની જરૂર છે. સોડિયમ પાણીમાં વિસ્ફોટ સર્જવાની સંભવિતતાત ધરાવે છે (જથ્થાના આધારે), અને તે ભેજના સંપર્કમાં આવતા ઝડપથી સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડમાં રૂપાંતરિત થઈ જાય છે, જે સડો કરે તેવો પદાર્થ છે. તેનું પાવડર સ્વરૂપ હવા કે ઓક્સિજનમાં સળગવાની સંભવિતતા ધરાવે છે. સોડિયમ નો સંગ્રહ નિષ્ક્રિય (ઓક્સિજન અને ભેજમુક્ત) વાતાવરણ (નાઇટ્રોજન કે આર્ગોન જેવા કે ખનિજ તેલ કે કેરોસીન જેવા પ્રવાહી હાઇડ્રોકાર્બન હેઠળ)માં કરવો જોઈએ.
સોડિયમ અને પાણી વચ્ચેની રાસાયણિક પ્રક્રિયાથી પ્રયોગશાળાઓ પરિચિત છે અને પેન્સિલની અણી કાઢવાના સંચા કરતાં ઓછા પ્રમાણમાં સોડિયમ નો ઉપયોગ થાય અને લોકો આંખોનું સંરક્ષણ કરતી પ્લાસ્ટિકની પ્લેટ પાછળ ઊભા રહીને પ્રક્રિયા હાથ ધરે તો તેમાં ઓછું જોખમ છે. જોકે સોડિયમ -પાણીની પ્રક્રિયા સારા એવા પ્રમાણમાં હાથ ધરવામાં આવતી નથી અને સોડિયમ નો મોટા પાયે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે ત્યારે તેમાં જોખમ વધારે છે. સોડિયમ ના મોટા ટુકડા પ્રક્રિયાને પરિણામે ઉત્પન્ન થતી બાષ્પ હેઠળ પીગળે છે અને ધાતુના પીગળેલા ગઠ્ઠા હાઇડ્રોજનમાં ટકાવી રાખવામાં આવે છે અને પ્રતિક્રિયાત્મક દ્રવ્ય પર પ્રવાહીના છાંટા ન ઉડે ત્યાં સુધી પાણી સાથે સ્થિર પ્રતિક્રિયા કરતી હોય તેમ લાગે છે. તેના પરિણામે ઉષ્માનું વિસર્જન અને વિસ્ફોટ થાય છે, પીગળેલા સોડિયમ અને સોડાખારનું મિશ્રણ વેરવિખેર થાય છે અને કેટલીક વખત જ્યોત પ્રગટે છે. (18.5 g explosion )આ વર્તણૂંક અનપેક્ષિત છે અને ક્ષારયુક્ત ધાતુઓમાં સામાન્ય રીતે સોડિયમ આશ્ચર્ય સર્જે છે, કારણ કે લિથિયમ પૂરતી સક્રિય નથી અને પોટેશ્યમ અતિસક્રિય ધાતુ છે. રસાયણશાસ્ત્રના વિદ્યાર્થીઓ પોટેશ્યમના મોટા ટુકડા સાથે પ્રક્રિયાની કસોટી કરવાનો પ્રયાસ ન કરવો જોઈએ.
સોડિયમ એ મેગ્નેશ્યમ કરતાં ઘણી વધારે પ્રતિક્રિયાશીલ છે, સોડિયમ ના અતિ નીચા ગલનબિંદુના કારણે પ્રતિક્રિયાશીલતા વધુ વધારી શકાય છે. સોડિયમ હવામાં સળગે (સોડિયમ સાથે પાણીની પ્રક્રિયાથી હાઇડ્રોજન વાયુ ઉત્પાદન થાય છે તેના કરતાં ઊલટું) ત્યારે વધુ સરળતાથી સોડિયમ પીગળી શકે તેટલા ઊંચા તાપમાનનું ઉત્પાદન થાય છે, તેની વધુ સપાટી હવાના સંપર્કમાં આવે છે અને આગ ફેલાય છે.
સોડિયમ થી લાગેલી આગને બુઝાવવા કેટલાંક સામાન્ય અગ્નિશામકો અસરકારક નિવડે છે. ચોક્કસ પાણી અને પાણી આધારિત ફીણથી સોડિયમ વડે લાગેલી આગ વધુ ભડકે છે. સોડિયમ ની આગ બુઝાવવા CO2 અને હેલોન અવારનવાર બિનઅસરકારક નિવડ્યાં છે. જ્યારે અગ્નિશામક નુકસાનીયુક્ત હોય ત્યારે આગ વધારે પ્રજ્વલિત થાય છે. સોડિયમ ની આગ બુઝાવવા બહુ ઓછી ચીજવસ્તુઓ અસરકારક છે, જેમાં પાયરોમેટ અને મેટ-એલ-એક્સ સામેલ છે. પાયરોમેટ ફ્લો કે એન્ટિ-ક્લમ્પ એજન્ટ્સ સાથે NaCl/(NH4)2HPO4નું મિશ્રણ છે તે આગને ઓછી કરે છે, ઉષ્મા ખેંચી લે છે અને અભેદ્ય સ્તર બનાવવા પીગાળે છે. તમામ પ્રકારની આગ માટે આ ગુણવત્તાયુક્ત સૂકા-પાવડરના ધાતુનું બનેલું અગ્નિશામક છે. મેટ-એલ-એક્સ એ મોટા ભાગે સોડિયમ ક્લોરાઇડ, નચલ છે, જેમાં અભેદ્ય-પડ તરીકે અને ફ્લો કે એન્ટિ-ક્લમ્પિંગ એજન્ટ્સ તરીકે અંદાજે પાંચ ટકા સરન પ્લાસ્ટિક હોય છે. તે મોટા ભાગે હાથથી ઉપયોગ કરી શકાય તેવો ચમચો છે. અન્ય આત્યંતિક અગ્નિશામક ચીજવસ્તુઓમાં Lith+ સામેલ છે, જે ઓર્ગેનોફોસ્ફેટ સાથે સૂકા પાવડર આધારિત ગ્રેફાઇટ છે. તે અગ્નિ મંદ કરે છે અને Na+, એ Na2CO3 આધારિત વસ્તુ છે. વૈકલ્પિક રીતે સ્પષ્ટ સૂકી રેતી ઓક્સિજનને મંદ કરી શકે છે અને સોડિયમ ને મળતાં ભેજના પ્રવાહને ઓછી કરી શકે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયાની ચર્ચા કરી હોવાથી મોટા જથ્થામાં સોડિયમ (10 કે 100 ગ્રામ કરતાં વધારે)નો નિકાસ પરવાનાયુક્ત જોખમી ચીજવસ્તુઓ દૂર કરવાના સાધન વડે કરવો જોઈએ. નાનો જથ્થો હોય તો તેના ટુકડા કરી શકાય છે અને ઇથેનોલ સાથે તટસ્થ કરી શકાય છે (જેમાં પાણીની સરખામણીમાં બહુ ઓછી પ્રક્રિયા થાય છે). મિથેનોલ સાથે પણ તેને તટસ્થ કરી શકાય છે (જેમાં ઇથેનોલ કરતાં પ્રક્રિયા વધારે ઝડપથી થાય છે, પણ પાણી કરતાં ઓછી સક્રિયતા જોવા મળે છે), પણ તેમ છતાં સાવધાની લેવી જોઈએ, કારણ કે ઇથેનોલ કે મિથેનોલ પ્રક્રિયામાંથી પ્રાપ્ત થતાં કોસ્ટિક ઉત્પાદનો આંખો અને ત્વચા માટે નુકસાનકારક છે. આલ્કોહોલ પ્રતિક્રિયા સંપૂર્ણ થઈ હોય તેવું લાગે અને પ્રક્રિયાના તમામ ટુકડા તૂટી જાય કે ઓગળ જાય પછી આલ્કોહોલ અને પાણીના મિશ્રણ (શુદ્ધ પાણી)નો ઉપયોગ અંતિમ શુદ્ધિકરણ માટે સાવધાનીપૂર્વક કરવો જોઈએ. નીપેજલા ઉત્પાદનો સંપૂર્ણપણે ઓગળી ન જાય અને નહેરમાંથી વહી ન જાય ત્યાં સુધી થોડી મિનિટ ઊભા રહેવું જોઈએ. કોઈ પણ નીપજેલા દ્રવ્ય કે સોડિયમ ધરાવતા વાસણને ધોવાનો અને પાણીમાં પલાળવાનો હેતુ નીકના ખાંચામાં આલ્કોહાલ અક્રિયાશીલ સોડિયમ નું વહન ન કરે તેની સુનિશ્ચતતા કરવાનો છે. નીકની જગ્યામાં પાણી સાથે પ્રક્રિયા થઈને હાઇડ્રોજનનું ઉત્પાદન થઈ શકે છે, જે પ્રજ્વલિત થઈને નીકના મોરીમાં વિસ્ફોટ કરી શકે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:સોડિયમ શ્રેણી:શોષકપદાર્થો શ્રેણી:પાચક ખનીજો શ્રેણી:રાસાયણિક તત્વો
સરીયાપાણી
સરીયાપાણી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પૂર્વ  ભાગમાં આવેલા  નસવાડી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સરીયાપાણી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:નસવાડી તાલુકો
ભારતની લાઇસન્સ પ્લેટ
thumb|270px|વાહનની પાછલી નંબર પ્લેટthumb|270px|નંબર પ્લેટનો નમુનો ભારતમાં બધાંજ સ્વચાલિત વાહનોને લાઇસન્સ પ્લેટ લગાવાય છે. આ લાઇસન્સ પ્લેટ (નંબર પ્લેટ પણ કહેવાય છે) નંબર દરેક રાજ્યની "ક્ષેત્રિય વાહનવ્યવહાર કચેરી" (RTO) દ્વારા આપવામાં આવે છે. જે માર્ગ પરિવહનની મુખ્ય સત્તા છે. લાઇસન્સ પ્લેટ વાહનની આગળ અને પાછળનાં ભાગમાં લગાવાય છે. કાયદા પ્રમાણે, દરેક નંબર પ્લેટ રોમન મુળાક્ષરો સાથે આધુનિક અરેબિક આંકડાઓમાં લખાયેલ હોવી જોઇએ. જોકે ઘણા રાજ્યોમાં આનો ભંગ કરી અને સ્થાનિક ભાષામાં પણ લખાય છે. અન્ય માર્ગદર્શિકા પ્રમાણે, આ પ્લેટ રાત્રીનાં પણ દેખાય તે માટે પ્રકાશિત રહે તેમ અને અન્ય કશા જ લખાણ વિહીન હોવી જોઇએ.
બંધારણ
નંબર પ્લેટનું બંધારણ નીચે પ્રમાણે હોય છે. AA 11 BB 1111 જેમાં AA એ બે અક્ષરોનો રાજ્યકોડ છે; 11 એ બે આંકડાઓનો જિલ્લાકોડ છે; 1111 એ અદ્વિતિય નંબર અને BB એ જરૂર પડ્યે અપાતી શ્રેણી છે,જો નંબર સંખ્યા 9999 સુધી વપરાય જાય તો ફરીથી AA,AB વગેરે શ્રેણીઓ સાથે નંબર આપવા માટે.ઉદાહરણ તરીકે:
પ્રથમ બે અક્ષરો GJ દર્શાવે છેકે વાહન ગુજરાત રાજ્યનું છે. ત્યાર બાદનાં બે આંકડા જિલ્લો (જેમકે અહીં જુનાગઢ જિલ્લો દર્શાવે છે. અને CA 1002 એ વાહનનો અદ્વિતિય (unique) લાઇસન્સ પ્લેટ નંબર દર્શાવે છે. ઘણા રાજ્યોમાં (જેમકે દિલ્હી) જિલ્લાકોડમાં આગળનું ૦ દર્શાવાતું નથી, જેમકે DL 2 નહીંકે DL 02.
દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં નંબર પ્લેટ પર એક વધારાનો કોડ હોય છે. DL 11 C AA 1111 જ્યાં વધારાનો કોડ વાહનનો પ્રકાર દર્શાવે છે. 'S' દ્વિચક્રી વાહન માટે,'C' મોટરકાર કે નાના યુટિલિટી વાહન માટે,'P' જાહેર યાત્રી વાહનો જેવાંકે બસ વિગેરે માટે,'R' ત્રિ પહીયા વાહનો જેવાકે રીક્ષા વિગેરે માટે,'T' પ્રવાસી વાહનો અને ટેક્ષી માટે,'V' વાન અને ટ્રક્સ માટે અને 'Y' ભાડાનાં વાહનો માટે વપરાય છે. ઉદાહરણ: DL 5 S AB 9876
રાજ્યો
બધાજ ભારતીય રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને તેમનો પોતાનો બે અક્ષરનો કોડ છે. આ કોડ ૧૯૮૦ થી અમલમાં આવેલ છે. આ પહેલાં દરેક જિલ્લા અને પ્રાદેશીક વાહનવ્યવહાર અધિકારીની કચેરીને પોતાનો, રાજ્યનાં ઉલ્લેખ વગરનો, ત્રણ આંકડાનો કોડ હતો. જે ઘણોજ ભ્રમિત કરે તેવો હતો. ઉદાહરણ તરીકે, MMC 8259 જે દેશમાં ગમે ત્યાં બંધબેસતો થઇ શકે. આ અસ્પષ્ટતા ટાળવા માટે નવા પ્રકારની નંબર પ્લેટ અમલમાં મુકાઇ.
નવા બનેલા રાજ્યો ઉત્તરાખંડ, છત્તીસગઢ અને ઝારખંડને તેમનાં નવા બે અક્ષરનાં કોડ આપવામાં આવ્યા, પરંતુ તેનાં જુના વાહનો જે મુળ રાજ્યનાં કોડ ધરાવે છે, તે પણ હજુ માન્ય ગણાય છે. ૨૦૦૭ માં ઉત્તરાંચલ રાજ્યનું નામ બદલી ઉત્તરાખંડ કરાયું, આથી તેમનો રાજ્યકોડ UA માંથી બદલી અને UK થયેલ છે.
દરેક રાજ્યોનાં બે અક્ષરનાં કોડની યાદી અહીં જોવા મળી શકશે.
હાલનાં કોડ
બે અક્ષરોનાં કોડ અને રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની યાદી નીચે આપેલ છે:
જૂનાં કોડ
આ કોડ હવે ચલણમાં નથી:
જિલ્લાઓ
રાજ્યમાં જેટલા જિલ્લા હોય તેટલાજ ક્રમ નંબર પ્લેટને આપેલ હોય તેવું જરૂરી નથી. ઘણા મોટા શહેરોને વહિવટી સુગમતા માટે બે કે વધુ વિભાગોમાં વહેંચેલ હોય છે અને દરેક વિભાગ એક RTO દ્વારા સંચાલીત થાય છે. દા.ત. મુંબઇનો પરા વિસ્તાર બે ભાગમાં વહેંચી અને MH-02 અને MH-03 એમ બે કોડ ધરાવે છે. 01 કોડ મોટાભાગે રાજ્યનાં પાટનગરને અપાય છે, પરંતુ દરેક રાજ્ય માટે આવો કોઇ સખત નિયમ નથી (ઉદા:ગુજરાતનું પાટનગર ગાંધીનગર 18 કોડ ધરાવે છે.)
પશ્ચિમ બંગાળ જેવા કેટલાક રાજ્યોનાં દરેક RTO બે સંખ્યા ધરાવે છે, એક વ્યવસાઇક વાહનો માટે અને એક વ્યક્તિગત વાહનો માટે.જેમકે કલિમપોંગ જિલ્લો WB-79 પ્લેટ વ્યક્તિગત અને WB-78 વ્યવસાઇક કે જાહેર વાહનો માટે ધરાવે છે.
આજ રીતે અમુક નવા બનેલા રાજ્યોમાં પણ બે રાજ્ય કોડ વપરાય છે,એક જુના મુળ રાજ્યનો અને એક નવો દા.ત. રાયપુર જિલ્લો MP 23 અને CG 04 એમ બે કોડ વાપરે છે.
અદ્વિતિય અક્ષરો (Unique alphabets)
જ્યારે તમામ 9999 આંકડાઓ વપરાઇ જાય ત્યારે, RTO નવી શ્રેણી શરૂ કરે છે અને અક્ષર A આંકડાઓની આગળ ઉમેરે છે. કેટલાક રાજ્યોમાં વાહનની બનાવટની માહિતી માટે બે અક્ષરોની શ્રેણી બનાવવામાં આવેલ છે. ઉદા: મુંબઇમાં, MH-01 AA એ દ્વિચક્રી વાહન; MH-01 CA મોટર કાર તથા MH-01 J **** અને MH-01 X **** ટેક્ષી કાર દર્શાવે છે.
આ મુળાક્ષરો ક્યાંક વધુ મોટા જિલ્લાનાં પેટા વિભાગો પણ દર્શાવે છે.
ગુજરાતનું ઉદાહરણ લઇએ તો, મુળાક્ષર G સરકારી (રાજ્ય અને કેન્દ્ર બન્ને) વાહનો માટે અનામત રખાયેલ છે. દા.ત. GJ 11 G 3333 નો અર્થ થાય કે આ સરકારી વાહન ગુજરાતનાં જુનાગઢ જિલ્લામાં નોંધાયેલું છે. આજ રીતે સરકારી, અર્ધ સરકારી જાહેર પરિવહન સેવાની બસની નોંધણી માટે, અલગ અલગ રાજ્યોમાં અલગ અલગ મુળાક્ષર અનામત રખાય છે.
ઘણાં રાજ્યોમાં છેલ્લા ચાર આંકડાઓની ફાળવણીમાં ઉપલબ્ધ આંકડાઓમાંથી પસંદગીનો અવકાશ અપાય છે, આ માટે વધારાની રકમ (જેમકે ગુજરાતમાં રૂપિયા ૫૦૦) લેવામાં આવે છે.
મધ્ય પ્રદેશમાં MP 01 -પ્રધાનો અને રાજકારણીઓને, MP 02 -સરકારી અમલદારોને, MP 03 -પોલીસને અને ત્યાર બાદની શ્રેણીઓ દરેક જિલ્લાને અપાય છે.
લશ્કરી વાહનો
લશ્કરી વાહનો માટે અન્ય નંબર પ્લેટો કરતાં અલગ એવી લાઇસન્સ પ્લેટની પધ્ધતી છે. તેનીં નંબરની નોંધણી દિલ્હીમાં સંરક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા કરાય છે. તેનાં પહેલા કે ત્રિજા મુળાક્ષર હંમેશા ઉપરની તરફ તકાતું તીરનું ચિહ્ન ધરાવે છે. તેનાં પ્રથમ બે આંકડાઓ, આ વાહન લશ્કર દ્વારા કયા વર્ષમાં લેવાયું તે દર્શાવે છે.
રાજદ્વારી વાહનો
વિદેશી મિશનો સાથે સંકળાયેલ વાહનોની નંબર પ્લેટ CD કે CC મુળાક્ષર ધરાવે છે, જેનો અર્થ Diplomatic Corps કે Consular Corps એવો થાય છે. ઉદા: ભારતમાં રાજદ્વારી પ્લેટ 77 CD xxxx દર્શાવે છે કે આ વાહન 77 નંબરનાં (અહીં અમેરિકા) દેશનાં મિશન સાથે સંબધકર્તાની માલિકીનું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અનુસાર આવી નંબર પ્લેટ ધરાવતા વાહનોને અમુક રાજદ્વારી છુટછાટ (en:diplomatic immunity) ભોગવવા મળે છે.
કામચલાવ નંબરો
વાહન ખરીદવામાં આવે કે તુરંતજ, વાહનનાં વિક્રેતા TR (To Register) નંબર તરીકે ઓળખાતા કામચલાવ નંબર લાઇસન્સ પ્લેટ પર લગાવી આપે છે. આ નંબર એક માસ સુધી ઉપયુક્ત ગણાય છે, તે દરમિયાન વાહન માલિકે પોતાના વિસ્તારનાં RTO માં વાહનની નોંધણી કરાવી અને કાયમી લાઇસન્સ પ્લેટ નંબર લેવા જરૂરી હોય છે. તામિલ નાડુ જેવા અમુક રાજ્યોમાં આ કામચલાવ નંબર પ્લેટ વાળા વાહનને પણ રસ્તા પર લાવવાનું ગેરકાનુની ગણાય છે. ત્યાં કાયમી નંબર મળ્યા પછીજ વાહન વિક્રેતા વાહનનો કબ્જો ખરીદનારને સોંપે છે. વાહનની નોધણી કરાવતી વખતે RTO ઇન્સપેક્ટર વાહનની તેમજ અરજદારનાં રહેઠાણ પુરાવા તથા અન્ય જરૂરી દસ્તાવેજોની ચકાસણી કરે છે, તે ઉપરાંત વાહનનાં એન્જીન નંબર તથા ચેસીસ નંબરની પણ ખરાઇ કરે છે. ત્યાર બાદ વાહનને કાયમી નોંધણી પ્રમાણપત્ર અપાય છે, જે ૨૦ વર્ષ સુધી પ્રમાણીત ગણાય છે. આ વાહન નોંધણી પ્રમાણપત્ર (RTO Book) ઉપરાંત પ્રદુસણ બાબતેનું પ્રમાણપત્ર (Pollution Under Control Certificate (PUC)), વિમાનું પ્રમાણપત્ર અને વાહનચાલક માટેનું પ્રમાણપત્ર (Driver's License) આટલા દસ્તાવેજો વ્યક્તિગત વાહનચાલન માટે ખાસ જરૂરી ગણાય છે. વ્યવસાયિક વાહન માટે તે ઉપરાંતનાં જરૂરી દસ્તાવેજો પણ હોય છે.
ઐતિહાસિક નંબરો
૧૯૮૦ સુધી, ભારતની લાઇસન્સ પ્લેટ નીચે પ્રમાણેનું બંધારણ ધરાવતી હતી. GAA 1111 જેમાં પ્રથમ મુળાક્ષર રાજ્યનો કોડ દર્શાવે છે. હજુ પણ ઘણાં જુના વાહનો પર આ પ્રકારની નંબર પ્લેટ જોવા મળે છે.
૨૦૦૦ ની શરૂઆતમાં નંબર પ્લેટની રંગ વ્યવસ્થા બદલવામાં આવેલ, જે મુજબ વ્યક્તિગત વાહનો પર કાળી પ્લેટ પર સફેદ અક્ષરો (<font style="background-color:black; color:white">GAA 1111 ) ને બદલે સફેદ પ્લેટ પર કાળા અક્ષરો (GAA 1111) કરવામાં આવ્યા. અને વ્યવસાઇક કે જાહેર વાહનો માટે સફેદ પ્લેટ પર કાળા અક્ષરો (GAA 1111) ને બદલે પીળા રંગની પ્લેટ પર કાળા અક્ષરો (<font style="background-color:yellow;color:black">GAA 1111 ) કરવામાં આવ્યા. હવે જુની રંગ વ્યવસ્થાનો ઉપયોગ કરવાનું ગેરકાનુની ગણાય છે.
== ગુજરાતની વિવિધ આર.ટી.ઓ. કચેરીઓને ફાળવેલા કોડ ==
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ભારતની લાઇસન્સ પ્લેટ શ્રેણી:ભારતીય પરિવહન
ભણેર (તા. કઠલાલ)
ભણેર (તા. કઠલાલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  કઠલાલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભણેર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કઠલાલ તાલુકો
કૈરો
કૈરો ઉત્તર આફ્રિકામાં ઇજિપ્ત દેશમાં વસેલું એક શહેર છે, જે નાઇલ નદીના કિનારે વસેલું આફ્રિકા ખંડનું સૌથી મોટું શહેર છે. આ શહેર ૩૦૦૦ વર્ષના ઇતિહાસમાં વિવિધ ઇજિપ્શયન શાસકોના રાજનું પાટનગર રહ્યું છે. બ્રિટિશ યુગમાં પણ તેનું મહત્વ અકબંધ રહ્યું છે. ઇજિપ્તની રાજધાની કૈરો વર્તમાન સમયમાં ઔદ્યોગીક કેન્દ્ર પણ છે. કૈરો ઇજિપ્તના રાજકારણ, અર્થતંત્ર, સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિઓનું કેન્દ્ર તથા મુખ્ય પ્રવાસન કેન્દ્ર છે.
અહીંના પિરામિડ વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે, અહીં સંગ્રહાલય અને મસ્જિદોમાં પ્રાચીન મિસર સંસ્કૃતિના દર્શન થાય છે.
સ્ફીંક્સ
ઇજીપ્તનાં પ્રાચીન સ્મારકોમાં સ્ફીંક્સ સૌથી અદ્ભૂત અને સૌથી ડરામણું છે. ગ્રીક દંતકથાઓમાં એક એક સજીવનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, જેનું માથું સ્ત્રી જેવું અને શરીર સિંહ જેવું હતું. આ સજીવ સાથેની સમાનતા કારણે આ સ્થાનનું નામ સ્ફીંક્સ (Sphinx) પડ્યું છે. સ્થાનિક લોકો આ સ્થાનને અબુ અલ-હોલ, એટલે કે ભયના પિતા એવા નામથી ઓળખે છે. ગિઝાના પિરામિડ સામે બનેલ સ્ફીંક્સ પ્રતિમા ૨૨ મીટર ઊંચી અને ૫૦ મીટર લાંબી છે. તેના નાક અને દાઢીનાઅ ભાગને મેમીલુક સમુહ દ્વારા નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું હતું. તેઓ સ્ફીંક્સનો ઉપયોગ નિશાનબાજીની તાલીમ કરવા માટે કરતા હતા. પ્રવાસી આ સ્મારક પર ચડી શકતા નથી, પરંતુ અહીં બનાવવામાં આવેલ ઊંચાઈવાળી એક જગ્યા છે, જ્યાંથી આસપાસ જોઇ શકાય છે. સમય: સવારે ૮.૩૦ વાગ્યા થી સાંજે ૪.૩૦ વાગ્યા સુધી
ગીઝાનો પિરામિડ
ગીઝાના ઉચ્ચપ્રદેશ પર આવેલ પિરામિડ પૈકીનો સૌથી મોટો અને સૌથી પ્રાચીન પિરામીડ છે. આ સ્મારક ચોથા ફૈરો રાજવંશ ખુફુ (જે ચિઓપ્સ તરીકે ઓળખાય છે) દ્વારા ૨૫૭૦ ઇ. પૂર્વેના સમયમાં કરવામાં આવી હતી. ૧૪૦ મીટર ઊંચાઈ ધરાવતા આ સ્મારક કયા હેતુ માટે બનાવવામાં આવ્યું હતું, આ બાબત કેટલાક વિવાદો છે. કેટલાક માને છે કે અહીં ફેર્રો અને તેમના બેગમને દફનાવવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે કેટલાક માને છે કે આ સ્મારક જ્યોતિષ યંત્ર તરીકે તેમણે બંધાવ્યું હતું. વર્તમાન સમયમાં આ સ્મારક પર ચઢવા માટે પ્રતિબંધિત છે, પરંતુ અંદર ફરી શકાય છે. આ ઉચ્ચપ્રદેશમાં પ્રવેશ કરવા માટે પ્રવેશ-શુલ્ક (એન્ટ્રી ફી) ભરવી પડે છે. આ ઉપરાંત વિવિધ પિરામિડની અંદર જવા માટે પણ અલગ ટિકિટ લેવી જરુરી છે. સમય: સવારે ૮.૩૦ વાગ્યા થી સાંજે ૪.૩૦ વાગ્યા સુધી
કૈરો ટાવર
જમાલ અબ્દેલ નસ્સરના પ્રમુખ તરીકેના સમયમાં સોવિયેત સહાય ચડે નિર્મિત આ ઇમારત કૈરો શહેરનું ગૌરવ છે. ૧૮૭ મીટર ઊંચી આ ઇમારત ઉપરથી કૈરો શહેરનું સુંદર દૃશ્ય જોઈ શકાય છે. અહીં દૃશ્ય જોવા માટે ટેલિસ્કોપ સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ છે. સમય: શિયાળો સવારે ૯ વાગ્યા થી મધરાત સુધી, ઉનાળામાં સવારે ૯ વાગ્યા થી રાત્રે ૧ વાગ્યા સુધી.
સુલતાન હસન મસ્જિદ અને મદરેસા
આ કૈરોની સૌથી મહત્વની મસ્જિદ છે. તેનું બાંધકામ ઈ. સ. ૧૩૫૬માં સુલતાન હસન બિન મોહમ્મદ બિન કુઆલોન દ્વારા કરાવવામાં આવ્યું હતું. અહીં માત્ર મસ્જિદ જ નથી, પરંતુ સુન્ની મુસ્લિમો માટે અહીં મદરેસા પણ શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ મસ્જિદ બાંધકામ દરમિયાન એક અકસ્માત થયો હતો, જેમાં મસ્જિદના એક મિનારો તૂટી જતાં ૩૦૦ લોકોએ જીંદગી ગુમાવી હતી. અહીં મુલાકાત માટે પ્રવેશ શુલ્ક છે. સમય: સવારે ૯ વાગ્યાથી સાંજે ૬ વાગ્યા સુધી
સ્ટેપ પિરામિડ, સક્કારા
આ પિરામિડની સ્થાપ્ત્ય શૈલી ત્રીજા વંશના ફૅરો જોસરના મુખ્ય વાસ્તુકાર ઇમ્હોટેપ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આ છ મજલી ઇમારતની અંદર મિસરના શાસકોને દફનાવવામાં આવતા હતા. પછી આ સ્મારક ઉપરથી શાસકોએ ગીઝા અને આસપાસના સ્થાનો જોવા માટે ઉપયોગ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું. તેને પ્રથમ પિરામિડ પણ માનવામાં આવે છે. અહીં એક વિશાળ ખંડ અને ગ્રેટ સાઉથ કોર્ટ તરીકે ઓળખાતો વિભાગ છે. આ પિરામિડમાં દાખલ થવા માટે ખાસ પરવાનગી જરૂરી છે. સમય: સવારે ૮ વાગ્યાથી સાંજે ૫ વાગ્યા સુધી
ગાયર-એન્ડરસન મ્યુઝિયમ
આ સંગ્રહાલય ખાતે ઈ. સ. ૧૫૪૦ અને ઈ. સ. ૧૬૩૨ના સમયમાં બાંધવામાં આવેલા બે ભાગો છે. ઈ. સ. ૧૯૩૦માં એક નિવૃત્ત બ્રિટીશ સેનાના મેજર દ્વારા આ બે ભાગો ખરીદવામાં આવ્યા હતા અને તેમાં ભૂતકાળના ફર્નિચર અને શિલ્પકૃતિઓના સંગ્રહને પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યો હતો. આ મ્યુઝિયમ ખાતે આરસના સુંદર ફુવારાઓ, શ્યામ લાકડાનું ફર્નિચર અને તુર્કીના આરામદાયક તકિયાઓ  જોઈ શકો છો.