cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
એલર્જી
બિનપુરવાર અને બિનઅસરકારક સારવારો
પ્રયોગાત્મક સારવાર એન્ઝાઇમ પોટેન્શિયેટેડ ડિસેન્સિટાઇઝેશન (ઇપીડી (EPD))ને દાયકાથી અજમાવવામાં આવે છે, પરંતુ તે અસરકાર હોવાનો સામાન્ય સ્વીકાર થયો નથી. ઇપીડી (EPD)માં એલર્જનના ઉપયોગમાં ઘટાડો કરવામાં આવે છે તથા એન્ઝાઇમ અને બેટા-ગ્લુક્યુરોનિડેઝનો ઉપયોગ કરાય છે, જેમાં ટી-રેગ્યુલેટરી લસિકાકણો સેન્સિટાઇઝેનની જગ્યાએ ડિન્સેન્સિટાઇઝેશશ કે ડાઉન-રેગ્યુલેશનની તરફેણ કરવામાં આવે છે. ઇપીડી (EPD)નો સ્વયંપ્રતિરક્ષા બિમારીની સારવાર માટે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, પરંતુ તેને યુ.એસ. ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશનને માન્યતા આપી નથી, અથવા તે પુરવાર થયેલી અસરકારક પદ્ધતિ નથી.
2006 સુધી દમ અને ઉપરના શ્વસન માર્ગ સહિતના બહુવિધ બિમારીઓના અભ્યાસ કરતા હજારો લેખોને આવરી લઈને માયો ક્લિનિક દ્વારા કરવામાં આવેલા સિસ્ટેમેટિક સાહિત્યક સંશોધનમાં હોમિયોપેથિક સારવારની અસરકારકતા બહાર આવી નથી અને તે પ્લેસબોની સરખામણીમાં કોઇ વિશેષ અસર કરતી નથી. બાળકો અને પુખ્ત લોકોની બિમારી માટેની તમામ પ્રકારની હોમિયોપેથીના આકરા ક્લિનિક પરીક્ષણોના આધારે લેખકોએ તારણ કાઢ્યું છે કે એવા કોઇ વિશ્વસનીય પૂરાવો નથી કે જે હોમિયોપેથિક સારવારના ઉપયોગને ટેકો આપી શકે છે.
રોગશાસ્ત્ર
ટાઇપ 1 ડાયાબિટીશ, રુમેટોઇડ આર્થ્રાઇટિસ તેમજ પરાગરજ જવર અને દમમા જેવા એલર્જી સંબંધિત રોગો જેવી દાહજનક ઘણા રોગોમાં છેલ્લા 2થી 3 દાયકામાં પશ્ચિમી જગતમાં વધારો થયો છે. ઔદ્યોગિક દેશોમાં એલર્જિક દમ અને બીજા એટપિક રોગોમાં ઝડપી વધારાની શરૂઆત સંભવત 1960 અને 1970ના દાયકામાં થઈ હતી, 1980 અને 1990ના દાયકામાં તેમાં વધુ વધારો થયો હતો, જોકે કેટલાંક સૂચવે છે કે 1920ના દાયકા પછીથી સેન્સિટાઇઝેશનમાં મક્કમ વધારો થયો છે. વિકાસશીલ દેશોમાં એટપીના બનાવો સામાન્ય રીતે ઘણા ઓછા રહ્યા છે.
એટોપિક બિમારીઓ ગ્રહણક્ષમતાને મૂળખૂત રીતે જેનેટિક પરિબળો અસર કરે છે, પરંતુ એટોપીમાં ટૂંકાગાળામાં વધારો થાય છે, તેથી તેને વસ્તીના જેનેરિક ફેરફારથી સમજાવવાનું મુશ્કેલ બને છે અને તેથી તેના માટે પર્યાવરણ કે જીવનશૈલીને જવાબદાર માનવામાં આવે છે. એટોપીમાં આ વધારાને સમજાવવા માટે કેટલીક પૂર્વધારણાઓ બાંધવામાં આવી છે, જેમાં રહેઠાણમાં ફેરફારને કારણે કાયમી એલર્જન, ઘરની બહાર પસાર કરવામાં આવતા સમયમાં વધારો, સ્વચ્છતા અને તંદુરસ્તીમાં ફેરફારનો સમાવેશ થાય છે, જેનાથી સામાન્ય રોગપ્રતિકારક અંકુશ વ્યવસ્થાતંત્રની સક્રિયતામાં ઘટાડો થયો છે, આ ઉપરાંત આહારમાં ફેરફાર, સ્થૃળતા અને શારિરીક કસરતમાં ઘટાડો જેવા પરિબળોનો તેમાં ઉમેરો થાય છે. સ્વચ્છતા અંગેની પૂર્વધારણા ઠેરવે છે કે ઉચ્ચ જીવનધોરણ અને સ્વચ્છતાની સ્થિતિથી બાળકોને ઇન્ફેક્શનથી બચાવી શકાય છે. એવું માનવામાં આવે છે કે જીવનના પ્રારંભકાળમાં ઓછા બેક્ટેરિયા અને વાઇરલ ઇન્ફેક્શનના ઓછા પ્રમાણથી પરિપકવ થતી રોગપ્રતિકાર તંત્ર ટીએચ1 (TH1) ટાઇપ રિસ્પોન્સથી દૂર થાય છે અને તેના પરિણામે બિનનિયંત્રિત ટીએચ2 (TH2) પ્રતિભાવ ઊભો થાય છે, જે એલર્જીમાં વધારો કરે છે.
જોકે માત્ર ઇન્ફેક્શનના દર અને પ્રકારોમાં ફેરફારો એલર્જી સંબંધિત બિમારીઓમાં દેખિતા વધારાને સમજાવી શકાતા નથી અને તાજેતરના પુરાવા જઠરાંત્ર માઇક્રોબિયલ વાતાવરણના મહત્ત્વ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. પુરાવા દર્શાવે છે કે હિપેટાઇટિસ એ, ટોક્સોપ્લાસ્મા ગોન્ડી અને હેલિકોબેકટર પાયલોરી  (જે વિકાસશીલ દેશોમાં વધુ જોવા મળે છે) જેવા ફૂડ અને ફેકલ-ઓરલ રોગકારક સુક્ષ્મજીવોના સંસર્ગથી એટપીના એકંદર જોખમમાં 60 ટકાથી વધુનો ઘટાડો થઈ શકે છે અને પરોપજીવી ઇન્ફેક્શનના પ્રમાણમાં વધારાને દમના નીચા પ્રમાણ સાથે સંબંધી છે. એવી ધારણા છે કે આ ઇન્ફેક્શન ટીએચ1/ટીએચ2 (TH1/TH2)ના નિયામકોમાં ગંભીરપણે ફેરફાર કરીને તેની અસરો ઉપજાવે છે. હાઇજિન અંગેના નવ ગૃહિત પૂર્વસિદ્ધાંતોના મહત્ત્વના તત્વોમાં એન્ડોટોક્સિનના સંસર્ગ, પાળેલા પ્રાણીના સંસર્ગ અને ખેતરમાં ઉછેરનો સમાવેશ થાય છે.
ઇતિહાસ
‘એલર્જી’ની વિભાવના મૂળમાં 1906માં વિયાનાના બાળરોગના તબીબ ક્લેમેન્સ વોન પિરક્વેટે રજૂ કરી છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે ધૂળ, પરાગરજ અથવા કેટલાંક ખાદ્ય પદાર્થો જેવી સામાન્ય રીતે નિરુપદ્રવી ગણાતી વસ્તુઓથી તેમના કેટલાંક દર્દીઓ અતિસંવેદનશીલ હતા. પિરક્વેટે આ સ્થિતિને પ્રાચીન ગ્રીક શબ્દો ἄλλος એલોસ (allos ) અર્થ ‘બીજા’ અને ἔργον એર્ગોન  (ergon) અર્થ ‘કામ’ માંથી ‘એલર્જી’ નામ આપ્યું હતું. ઐતિહાસિક રીતે અતિસંવેદનશીલતાના તમામ સ્વરૂપોને એલર્જી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવતા હતા અને તે તમામનું કારણ રોગપ્રતિકારક તંત્રના અયોગ્ય કાર્ય હોવાનું માનવામાં આવે છે. પછીથી તે સ્પષ્ટ બન્યું હતું કે કેટલીક જુદી જુદી બિમારીના સ્વરૂપનો તેમાં જોડાયેલા હતા અને સામાન્ય જોડતી કડી રોગપ્રતિકારક તંત્રનું અયોગ્ય એક્ટિવેશન હતું. 1963માં ફિલિપ જેલ અને રોબિન કૂમ્બ્સે નવી વર્ગીકરણ યોજના તૈયાર કરી હતી, જેમાં ચાર પ્રકારની અતિસંવેદનશીલતા પ્રતિક્રિયાઓનું વર્ણન કરાયું છે, જેમાં ટાઇપ 1થી ટાઇપ 4નો સમાવેશ થાય છે, જેમાં ઝડપથી વિકસતા રિએક્શનની ખાસિયત હોય છે. આ નવા વર્ગીકરણની સાથે ‘એલર્જી’ શબ્દ માત્ર ટાઇપ 1 અતિસંવેદનશીલતા (તત્કાલ અતિસંવેદનશીલતા તરીકે પણ ઓળખાય છે) પૂરતો સીમિત રહ્યો હતો.
એલર્જીના વ્યવસ્થાતંત્રની સમજ મેળવવાની મુખ્ય સફળતા પ્રતિદ્રવ્ય વર્ગ લેબલ્ડ ઇમ્યુનોગ્લોબુલિન ઇ (આઇજીઇ (IgE))ની શોધ હતી- કિમિશીજે ઇશિઝાકા અને સાથી કાર્યકરોએ સૌ પ્રથમ વખત 1960ના દાયકામાં આઇજીઈ (IgE)ને અલગ પાડી હતી અને તેનું વર્ણન કર્યું હતું.
તબીબી વિશેષતા
એલર્જી નિષ્ણાત એવા ફિઝિશિયન છે કે જેમણે એલર્જી, દમ અને એલર્જી સંબંધિત બીજા રોગોની સારવાર અને સંચાલનની વિશેષ તાલીમ લીધેલી હોય છે. અમેરિકામાં અમેરિકન બોર્ડ ઓફ એલર્જી એન્ડ ઇમ્યુનોલોજી (એબીએઆઇ (ABAI))નું પ્રમાણપત્ર ધરાવતા ફિઝિશિયનો માન્યતાપ્રાપ્ત શૈક્ષણિક પ્રોગ્રામ અને મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયા સફળતાપૂર્વક પૂરી કરે છે, જેમાં એલર્જી અને ઇમ્યુનોલોજીમાં દર્દીની સારવારની જોગવાઈ માટે જ્ઞાન, કુશળતા અને અનુભવને દર્શાવતી સુરક્ષિત અને દેખરેખ હેઠળની પરીક્ષાનો સમાવેશ થાય છે. એલર્જિસ્ટ/ઇમ્યુનોલોજિસ્ટ બનવા માટે તાલીમના ઓછામાં ઓછા નવ વર્ષ પૂરા કરવા જરૂરી છે. મેડિકલ સ્કૂલના અભ્યાસ અને મેડિકલ ડિગ્રી સાથે ગ્રેજ્યુએટ થયા પછી ફિઝિશિયન ઇન્ટર્નલ મેડિસિન (ઇન્ટર્નિસ્ટ બનવા માટે) અથવા પેડિયાટ્રીક્સ (બાળકોના ડોક્ટર બનવા માટે)માં ત્રણ વર્ષની તાલીમ લેવી પડે છે. આ બંનેમાંથી એક સ્પેશ્યલટીઝની તાલીમ પૂર્ણ કર્યા પછી ફિઝિશિયને અમેરિકન બોર્ડ ઓફ પેડિયાટ્રીક્સ (એબીપી (ABP)) અથવા અમેરિકન બોર્ડ ઓફ ઇન્ટર્નલ મેડિસિન (એબીઆઇએમ (ABIM))ની પરીક્ષા ફરજિયાત પાસ કરવી પડે છે. એલર્જી-ઇમ્યુનોલોજીની પેટા સ્પેશ્યલ્ટી પર ધ્યાન કેન્દ્રીત કરવા માગતા ઇન્ટર્નિસ્ટ અથવા પેડિયાટ્રીસિયન્સે એલર્જી-ઇમ્યુનોલોજી ટ્રેનિંગ પ્રોગ્રામમાં ફેલોશિપ તરીકે ઓળખાતા વધારાનો ઓછામાં બે વર્ષનો અભ્યાસ પૂર્ણ કરવો પડે છે. એબીએઆઇ (ABAI) પ્રમાણિત એલર્જિસ્ટ-ઇમ્યુનોલોજિસ્ટ્સે તેમની ફેલોશિપ પછી અમેરિકન બોર્ડ ઓફ એલર્જી એન્ડ ઇમ્યુનોલોજી (ABAI)ની પ્રમાણિત પરીક્ષા સફળતાપૂર્વક પાસ કરવી પડે છે.
યુનાઇટેડ કિંગડમમાં એલર્જી જનરલ મેડિસિન કે પેડિયાસ્ટ્રીક્સની પેટા સ્પેશ્યલ્ટી છે. પોસ્ટગ્રેજ્યુએટ પરીક્ષા (અનુક્રમે એમઆરસીપી (MRCP) અથવા એમઆરસીપીસીએચ (MRCPCH)) પાસ કર્યા પછી ડોક્ટર જનરલ મેડિકલ કાઉન્સિલના સ્પેશ્યાલિસ્ટ રજિસ્ટ્રાર માટે લાયકાત મેળવતા પહેલા સ્પેશ્યાલિસ્ટ રજિસ્ટ્રાર તરીકે કેટલાંક વર્ષો સુધી કામ કરે છે. એલર્જી સંબંધિત સેવાઓ ઇમ્યુનોલોજિસ્ટ્સ પણ પૂરી પાડી શકે છે. 2003ના રોયલ કોલેજ ઓફ ફિઝિશિયન્સના અહેવાલમાં યુકે (UK)માં એલર્જી સંબંધિત અપૂરતી સેવાઓમાં સુધારો કરવાની ભલામણો કરવામાં આવી હતી. 2006માં હાઉસ ઓફ લોર્ડસે (બ્રિટનની સંસદ) પેટાસમિતિની રચના કરી હતી, જેને 2007માં અહેવાલ આપ્યો હતો. તેના તારણો એવા હતા કે લોર્ડે ‘એલર્જિક એપિડેમિક’ તરીકે ઓળખાવી તે સમસ્યાના ઉકેલ માટે એલર્જી સંબંધિત સેવાઓ અપૂરતી છે અને સમિતિએ બીજી કેટલીક ભલામણો પણ કરી હતી.
બાહ્ય લિંક્સ
શ્રેણી:બાહ્ય કારણોની અસરો શ્રેણી:એલર્જોલોજી શ્રેણી:ઇમ્યુનોલોજી શ્રેણી:પલ્મોનોલોજી (ફેફસા અંગેનું વિજ્ઞાન) શ્રેણી:રોગપ્રતિકારક તંત્ર
ખાંડવપ્રસ્થ
ભારતીય ઉપખંડમાંના પૌરાણિક સમયથી ચાલતા આવેલા હિંદુ ધર્મના લોકોમાં અતિ મહત્વના એવા મહાભારત ગ્રંથમાં વર્ણવ્યા અનુસાર ખાંડવપ્રસ્થ પૌરાણિક નગરી છે જે અર્જુને વસાવી હતી. પુરાણો અનુસાર ખાંડવ પ્રદેશમાં નાગ જાતિના લોકોની વસ્તી હતી. અર્જુને અગ્ન્યાસ્ત્રનો ઉપયોગ કરીને ખાંડવ પ્રદેશમાં આગ લગાડી તે પ્રદેશમાથી નાગ લોકોને દૂર કરી ઇન્દ્રદેવના આદેશ મુજબ ઇન્દ્રપ્રસ્થ નગરની સ્થાપના કરી હતી. તેથી તેને ખાંડવપ્રસ્થ પણ કહેવામાં આવતી.
શ્રેણી:પુરાણ શ્રેણી:પૌરાણિક કથા
ચોપડા ખુર્દ
ચોપડા ખુર્દ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે  આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મોરવા (હડફ) તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ચોપડા ખુર્દ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:મોરવા (હડફ) તાલુકો
ગુડફ્રાઈડે
બાઇબલના નવા કરારમાં માથ્થી, માર્ક અને લૂકે ઇસુની ખાસ નોંધેલી એક વાત છે, ‘જો કોઇ મારો અનુયાયી થવા માગતો હોય, તો તેણે પોતાનો ત્યાગ કરવો જોઇશે અને પોતાનો ક્રોસ ઉપાડી મારી પાછળ આવવું જૉઇશે.’ બધા લોકો જાણે છે કે ગુડ ફ્રાઇડેના દિવસે ઇસુ ખ્રિસ્ત ક્રોસ પર મૃત્યુને વર્યા છે અને ક્રોસ ખ્રિસ્તી ધર્મનું ખાસ નિશાન છે.
રોમન લોકોમાં ક્રોસ પર લટકાવીને મારી નાખનાર ગુનેગારોના ગુનાના ઉલ્લેખનું પાટિયું ક્રોસ પર લટકાવવાનો રિવાજ હતો. ઇસુના ક્રોસ પર લટકેલા ચાર અક્ષરોના પાટિયામાં ઇસુની વધશિક્ષાનું કારણ સમાયેલું છે. સૂબા પિલાતે ફરમાવ્યા મુજબ ઇસુનો ગુનો એટલે ઇસુ યહૂદીઓના રાજા હતા, એટલે તેમણે ક્રોસ પર પાટિયું લખાવડાવેલું: ‘નાઝરેથનો ઇસુ યહૂદીઓનો રાજા.’ યહૂદીઓના રાજા તરીકે નાઝરેથના ઇસુને ક્રોસ પર મારી નાખવાનો હુકમ કરનાર રોમન સૂબા પોન્તિયસ પિલાત બરાબર જાણતા હતા અને માથ્થીએ નોંઘ્યું પણ છે કે ‘લોકોએ કેવળ અદેખાઇને લીધે જ ઇસુને હવાલે કર્યા હતા.’ છતાં પિલાતે લોકોની બીકે ‘ઇસુને કોરડા મરાવી ક્રોસે ચડાવવા માટે સોંપી દીધા.’ઇસુ પોતાના જીવન વિશે પોતાના શિષ્યોને કહે છે, ‘પિતા મારા ઉપર પ્રેમ રાખે છે, કારણ, હું મારું જીવન અર્પી દઉં છું, અર્પી દઉં છું ખરો, પણ પાછું મેળવવા માટે, કોઇ એને મારી પાસેથી લઇ લેતું નથી, પણ હું જ એને મારી મેળે આપી દઉં છું. મને એને છોડી દેવાની સત્તા છે, તેમ એને પાછું લેવાની પણ સત્તા છે. આ આજ્ઞા મને મારા પિતા તરફથી મળેલી છે.’
ગુડ ફ્રાઇડેના દિવસે ઇશ્વરી યોજનામાં ઇસુ પોતે જ ક્રોસ પર પોતાનું જીવન અર્પી દે છે. ઇસુને ક્રોસ તરફ દોરી જનાર એક જ બાબત છે: ઇસુનો માણસ પ્રત્યેનો પ્રેમ! ઇસુનો મારા-તમારા પ્રત્યેનો પ્રેમ. ઇશ્વર પિતાના પ્રેમથી પ્રેરાઇને માણસમાત્ર પ્રત્યેના પ્રેમથી ઇસુ એ ક્રોસને ભેટયો છે. ક્રોસ પરના મૃત્યુને ભેટવાનો ઇસુનો પ્રેમ અનાદિ પ્રેમ છે, સનાતન પ્રેમ છે, અનંત કે અંત વિનાનો પ્રેમ છે, એટલે ખ્રિસ્તી લોકો માને છે કે ઇસુના ક્રોસને ભેટતા પ્રેમમાંથી કોઇ માણસ બાકાત નથી.
ગુડ ફ્રાઇડેના દિવસે ક્રોસ પર મરી જઇને ત્રીજે દિવસે પુનરુત્થાન પામેલા ઇસુ જાણે ઘોષણા કરે છે કે મૃત્યુમાં ખરેખર જીવન છે. ગુડ ફ્રાઇડે ખરેખર ઇશ્વરી શકિતનો દિવસ છે. ક્રોસ ઇશ્વરી પ્રેમ-વિજયનું પ્રતીક છે.
શ્રેણી:તહેવાર શ્રેણી:ખ્રિસ્તી ધર્મ
દેરડી-જાનબાઇ (તા. લાઠી)
દેરડી-જાનબાઇ (તા. લાઠી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લાઠી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દેરડી-જાનબાઇ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:લાઠી તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
વેજલપોર
વેજલપોર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નવસારી જિલ્લાના નવસારી તાલુકાનું ગામ છે. વેજલપોર ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામમાં ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન મુખ્ય વ્યવસાય છે. શેરડી, ડાંગર, કેરી, ચીકુ અને શાકભાજી આ ગામનાં ખેત-ઉત્પાદનો છે.
કોળી
કોળી એ ભારત દેશની એક જ્ઞાતિ છે.
કોળી જ્ઞાતિનાં લોકો મુખ્યત્વે મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત અને આંધ્ર પ્રદેશ, તમિલનાડુ, કર્ણાટક, રાજસ્થાન, ઉત્તર પ્રદેશ સહીત સમગ્ર ભારતમાં વસવાટ કરે છે. મહારાષ્ટ્રમાં તેઓ દરિયાકાંઠાનાં વિસ્તારમાં સ્થિત છે. તેઓ મુંબઈનાં મૂળ વસાહતીઓમાંનાં એક છે, જેઓએ મુંબઈના 'સાત ટાપુઓ' પર વસવાટ કરેલો. વીસમી સદીમાં, બ્રિટીશ સરકારે કોળી જાતિને હત્યારી જાતિ જાહેર કરી હતી. પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ દરમિયાન, બ્રિટીશ શાસને કોળી જાતિને યોદ્ધા જાતિનો દરજ્જો આપ્યો કારણ કે કોળી જાતિએ પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધમાં પોતાની બહાદુરી દર્શાવી હતી.
ગુજરાતમાં કોળીઓની વસ્તી લગભગ બધા જ વિસ્તારોમાં છે. ગુજરાતનો કોળી સમાજ વિવિધ સ્થાનિક પેટા વિભાગોમાં વિભાજીત છે.
ભારતના ૧૪મા રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદ ઉત્તર પ્રદેશના કોળી સમાજમાંથી આવે છે.
પતેતી
ભારતીય ઉપખંડમાં અને એમાં પણ ખાસ કરીને ગુજરાત રાજ્ય અને મુંબઇ શહેરમાં વસતા પારસીઓમાં પતેતીનો તહેવાર એ વિક્રમ સંવતની દિવાળીની જેમ પારસી વર્ષનો છેલ્લો દિવસ ગણાય છે. પતેતી એટલે કે પશ્ચાતાપ કરવો. અવેસ્તામાં પતેતનું ભણતર હોય છે. આ દિવસે વર્ષ દરમિયાન કરેલી ભૂલોનો પશ્ચાતાપ કરીને શુદ્ધ થવાનું હોય છે. એના પછીનો દિવસ નવું વર્ષ એટલે કે નવરોઝ કહેવાય છે.
શ્રેણી:તહેવાર શ્રેણી:પારસી ધર્મ શ્રેણી:ભારતીય સંસ્કૃતિ
ફેબ્રુઆરી ૨૪
૨૪ ફેબ્રુઆરી નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૫૫મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન પણ ૫૫મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૩૧૦ દિવસ બાકી રહે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ફેબ્રુઆરી
ચેલ્સી ફૂટબોલ ક્લબ
ચેલ્સી ફૂટબોલ ક્લબ, એક પ્રખ્યાત અંગ્રેજી ફૂટબોલ ક્લબ છે,  આ લંડન, ઇંગ્લેન્ડ સ્થિત છે. આ ક્લબ સ્ટેમ્ફોર્ડ બ્રિજ, લંડન આધારિત છે, તે પ્રીમિયર લીગમાં રમે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઇંગ્લેન્ડની ફૂટબોલ ક્લબ
સગોડીયા (તા. સરસ્વતી)
સગોડીયા (તા. સરસ્વતી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સરસ્વતી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. સગોડીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સરસ્વતી તાલુકો
લહેરીપુરા દરવાજા
જુનું વડોદરા ચાર દરવાજા વચ્ચે આવેલું હતું. લહેરીપુરા દરવાજો શહેરના પશ્ચિમ તરફ આવેલ છે. ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લા તેમ જ વડોદરા તાલુકાના મુખ્ય મથક તેમ જ આઝાદી પહેલાંના સમયના ગાયકવાડી શાસનના મુખ્ય મથક એવા વડોદરા શહેરના ચારે દિશાના દરવાજામાં લહેરીપુરા દરવાજો સૌથી ભવ્ય બનાવટ ધરાવે છે. મહારાજા શાસનકાળ દરમિયાન દરવાજાના નગારા ખાનામાંથી પ્રસંગોપાત સુમધુર સંગીત સુરાવલી રેલાવાતી હતી. આજે પણ જાહેર તહેવાર ટાણે આ દરવાજાને નવોઢાની માફક સજાવવામાં આવે છે.
શ્રેણી:વડોદરા શહેર શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
ઇલાવ (તા.હાંસોટ)
ઇલાવ (તા.હાંસોટ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એવા હાંસોટ તાલુકામાં આવેલું એક મહ્ત્વનું ગામ છે. ઇલાવ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, ડાંગર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:હાંસોટ તાલુકો
લિઓનાર્ડો દ વિન્ચી
ઈટલીના મહાન ચિત્રકાર, શિલ્પી, વાસ્તુકાર, સંગીતકાર, વૈજ્ઞાનિક, ગણિતશાસ્ત્રી, ઇજનેર, નવસર્જક, શરીરરચનાવિદ્, ભૂસ્તરશાસ્ત્રી, માનચિત્રકાર (નકશા દોરવાની વિદ્યામાં નિપુર્ણ), વનસ્પતિશાસ્ત્રી તેમજ લેખક જેવી બહુમુખી પ્રતિભા ધરાવનાર લિઓનાર્ડો દ વિન્ચીનો જન્મ ૧૫ એપ્રીલ ૧૪૫૨ ના રોજ ઇટલીના ફ્લોરેન્સ શહેરમાં થયો હતો. મોનાલિસાનું ચિત્ર બનાવનારા લિઓનાર્ડો દ વિન્ચીની ગણના વિશ્વના મહાનતમ ચિત્રકારોમાં થાય છે. ઉપરાંત ઇતીહાસમાં સૌથી મહાન બહુમુખી પ્રતિભા ધરાવનારામાં પણ તેમની ગણના થાય છેref લિયોનાર્ડોને વારંવાર પુનરુજ્જીવન માણસના મુખ્ય રૂપ તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યાં છે, એક માણસ જેની અજાણતા જિજ્ઞાસા ફક્ત તેની શોધની શક્તિ દ્વારા જ બરાબરી કરી હતી. તેને વ્યાપકપણે બધા સમયના મહાન ચિત્રકારોમાંના એક તરીકે ગણવામાં આવે છે અને કદાચ જીવન જીવવા માટે સૌથી વધુ વૈવિધ્યસભર પ્રતિભાશાળી વ્યક્તિ છે. કલા ઇતિહાસકાર હેલેન ગાર્ડનર અનુસાર, તેમના હિતોનો અવકાશ અને ઊંડાણ કોઈ પૂર્વકાલીન હતા અને "તેનું મન અને વ્યક્તિત્વ અમને અતિમાનવીય લાગે છે, તે માણસ પોતે રહસ્યમય અને દૂરસ્થ". માર્કો રોસીએ નોંધ્યું છે કે, જ્યારે લિયોનાર્ડો વિશે ઘણી અટકળો છે, ત્યારે વિશ્વની તેમની દ્રષ્ટિ અનિવાર્યપણે રહસ્યમય કરતાં તાર્કિક છે, અને તે તેમના ઉપયોગ માટે પ્રયોગમૂલક પદ્ધતિઓ અસામાન્ય હતી.
ફ્લોરેન્સના પ્રદેશમાં વિન્સી ખાતે નોટરી, પિયરો દા વિન્સી અને એક ખેડૂત સ્ત્રી કેટરિનાનો ગેરકાયદેસર પુત્ર, લિયોનાર્ડો જાણીતા ફ્લોરેન્ટાઇન ચિત્રકાર વેરોક્ચિયોના સ્ટુડિયોમાં શિક્ષિત થયો હતો. તેના મોટાભાગના કાર્યકારી જીવનને મિલાનમાં લુડોવિકો ઇએલ મોરોની સેવામાં પસાર કરવામાં આવ્યો હતો. પાછળથી તેણે રોમ, બોલોગ્ના અને વેનિસમાં કામ કર્યું હતું અને ફ્રાન્સમાં તેના છેલ્લા વર્ષો ગાળ્યા હતા, ઘરે તેને ફ્રાંસિસ આઈ દ્વારા એનાયત કરાયો હતો.
લિયોનાર્ડો મુખ્યત્વે ચિત્રકાર તરીકે જાણીતા હતા. તેમના બે કૃતિઓ, મોના લિસા અને ધ લાસ્ટ સપર, અનુક્રમે સૌથી પ્રસિદ્ધ, સૌથી વધુ પ્રજનિત અને સૌથી વધુ અનુરૂપ ચિત્ર અને ધાર્મિક ચિત્રો છે, તેમની ખ્યાતિ ફક્ત માઇકલ એન્જેલોની આદમની રચના દ્વારા જ પહોંચી હતી. લિયોનાર્ડોનું ચિત્ર વિટ્રુવીયન મેનનું ચિત્ર એક સાંસ્કૃતિક ચિહ્ન તરીકે પણ ઓળખાય છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:કલાકાર શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
બેંક
220px|right|thumb|તાઈવાન સહકારી બૅન્ક (તાઈપી મુખ્યમથક) બૅન્ક એ એક એવી નાણાકીય સંસ્થા છે જે થાપણો સ્વીકારે છે અને પછી તે થાપણોને ધિરાણની પ્રવૃત્તિઓમાં રોકે છે. આમ તો બૅન્ક પ્રાથમિકરૂપે ગ્રાહકોને નાણાકીય સેવા પૂરી પાડે છે છતાં સાથે સાથે તે રોકાણકર્તાઓને પણ સમૃદ્ધ કરે છે. સમયે સમયે અને સ્થળ અનુસાર બૅન્કની નાણાકીય ગતિવિધિઓ પરનાં સરકારના બંધનો બદલાતાં રહે છે. નાણાકીય બજારમાં બૅન્કો મહત્ત્વના ખેલાડી ગણાય છે અને તે ભંડોળનું રોકાણ અને વ્યાજે ઉધારે આપવા જેવી સેવાઓ આપે છે. જર્મની જેવા કેટલાક દેશોમાં, બૅન્કો ઐતિહાસિક રીતે ઔદ્યોગિક નિગમોમાં મોટો હિસ્સો ધરાવે છે, જયારે યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ જેવા દેશોમાં બૅન્કો માટે બિન-નાણાકીય કંપનીઓ ખરીદવી પ્રતિબંધિત છે. જાપાનમાં, બૅન્કો સામાન્ય રીતે કૈરેત્સુ(keiretsu) તરીકે ઓળખાતું ક્રોસ-શેર હોલ્ડિંગ ધરાવનાર અભિબંધનરૂપ માળખું છે. ફ્રાંસમાં, મોટા ભાગની બૅન્કો તેમના ગ્રાહકોને વીમા સેવાઓ (અને હવે રીયલ એસ્ટેટ સેવાઓ) આપતી હોવાથી ત્યાં બૅન્કની બાંહેધરી(bancassurance)નું પ્રચલન છે.
કાનપુરા
કાનપુરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વ્યારા તાલુકાનું ગામ છે. કાનપુરા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન અને નોકરી જેવાં કાર્યો કરે છે. ડાંગર, જુવાર, કેરી અને શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
બેંક
બૅન્કિંગ ઉદ્યોગ પરના સરકારનાં નિયમોનું સ્તર વ્યાપક રીતે બદલાતું જોવા મળે છે, જેમ કે આઈસલૅન્ડ જેવા દેશોમાં બૅન્કિંગ ક્ષેત્ર પર અન્યોની સાપેક્ષે હળવા નિયમનો છે, જયારે ચીન જેવા દેશોમાં તેના પર બહોળા પ્રકારનાં નિયમનો જોવા મળે છે, અલબત્ત તેના પરથી સામ્યવાદી વ્યવસ્થાતંત્રમાં અનુસરાતી કોઈ વ્યવસ્થિત પ્રક્રિયાનું તારણ કાઢી શકાતું નથી.
કાનપુરા
શ્રેણી:વ્યારા તાલુકો
બેંક
ઇતિહાસ
1407માં ઈટાલીના જિનોઆ ખાતે બૅન્કો દી સાન જિઓરજિઓ (સેન્ટ જયોર્જની બૅન્ક) નામે સૌથી પહેલી રાજય થાપણની બૅન્ક સ્થાપવામાં આવી હતી.
શબ્દની ઉત્પત્તિ
right|thumb|150px|ટ્રાપેઝુસમાંથી રૂપાનો ડ્રૅકમૅ સિક્કો, ઈ.સ.પૂર્વે 4થી સદી
ઈટાલિયન શબ્દ banco "ડેસ્ક/બેન્ચ" પરથી બૅન્ક  શબ્દ ઉત્પત્તિ પામ્યો છે, રિનેસન્સ દરમ્યાન ડેસ્કની ઉપર એક લીલા ટેબલ-કલોથથી આવરીને પોતાની લેવડદેવડ કરવા માટે ટેવાયેલા યહૂદી ફલોરેન્ટાઈન શરાફો તે શબ્દ વાપરતા હતા. જો કે, બૅન્કની પ્રવૃત્તિઓના પુરાવાઓ પ્રાચીન સમયમાં સુદ્ધાં જણાઈ આવે છે.
ખરેખર તો, આ શબ્દનાં મૂળ છેક પ્રાચીન રોમન સામ્રાજય સુધી પહોંચે છે, જયાં નાણા ધીરનારા માસેલા (macella) નામે ઓળખાતા બંધ વાડાની વચ્ચોવચ bancu  નામે ઓળખાતી એક લાંબી બૅન્ચ પર પોતાની નાનકડી, કામચલાઉ દુકાનો નાખતા, જેના પરથી બાન્કો  અને બૅન્ક  શબ્દ વ્યુત્પાદિત થયો છે. bancu ખાતે નાણા વટાવવા આવેલો વેપારી પોતાના નાણાનું ઝાઝું રોકાણ કરતો નહીં, પણ માત્ર વિદેશી ચલણને રોમમાં કાનૂની ગણાતા ચલણમાં  ફેરવીને   એટલે સમ્રાટની ટંકશાળના સિક્કામાં મેળવવા માટે તેનો ઉપયોગ કરતો. નાણા-બદલાવની પ્રવૃત્તિનો સૌથી જૂનો પુરાવો કાળા સમુદ્ર પર વસેલી પ્રાચીન હેલેનિક વસાહત ટ્રાપેઝુસના, આધુનિક ટ્રાબ્ઝોનના, 350–325 ઈ.સ. પૂર્વેના એક રૂપાના ડ્રેકમે સિક્કા પર ચિતરેલો જોવા મળે છે, જે લંડનના બ્રિટિશ સંગ્રાહાલયમાં મોજૂદ છે. સિક્કા પર શહેરના નામના શબ્દશ્ષ્લેષરૂપે સિક્કાઓથી લદાયેલું શરાફનું ટેબલ ટ્રાપેઝા દર્શાવવામાં આવ્યું છે. ખરેખર તો આજે પણ આધુનિક ગ્રીક શબ્દ ટ્રાપેઝા(Τράπεζα )-નો અર્થ ટેબલ અને બૅન્ક બંને થાય છે.
બૅન્કને લગતી પરંપરાગત પ્રવૃત્તિઓ
thumb|300px|પુરાણી બૅન્કનો વિશાળ કમાનદાર દરવાજો. બૅન્કો ચૂકવણી એજન્ટો તરીકે કામ કરે છે જેમાં તે ગ્રાહકોના ચેકિંગ અથવા ચાલુ ખાતાઓ રાખવા, ગ્રાહકોએ બૅન્કના જે ચૅક લખ્યા હોય તેનું ચૂકવણું કરવું અને ગ્રાહકોના ચાલુ ખાતાઓમાં જમા કરાયેલા ચૅક એકઠા કરવાનું કામ આવરવામાં આવે છે. તારથી પૈસા ટ્રાન્સફર કરવા, ઈએફટીપીઓએસ (EFTPOS), અને એટીએમ (ATM) જેવી ચૂકવણીની અન્ય પદ્ધતિઓથી ચૂકવણી કરવા માટેની વ્યવસ્થાઓ પણ બૅન્ક તેના ગ્રાહકોને ઉપલબ્ધ કરાવે છે.
ચાલુ ખાતાઓમાં જમા થયેલું ભંડોળ, ચોકકસ સમયાવધિની થાપણો સ્વીકારીને અને ચલણીનોટો અને બોન્ડ જેવી ૠણ પ્રતિભૂતિઓ (હૂંડીપત્રો) પ્રસિદ્ધ કરીને બૅન્ક નાણા ઉધાર લે છે. જયારે ચાલુ ખાતાઓમાં ગ્રાહકોને આગોતરાં નાણા આપવામાં, હપ્તાવાર લોન આપવામાં, અને બજારની ૠણ પ્રતિભૂતિઓમાં તેમ જ નાણા ધીરવાના અન્ય રૂપોમાં બૅન્ક નાણા ધીરે છે.બૅન્ક મોટા ભાગે તમામ પ્રકારના ચૂકવણીની સેવાઓ આપે છે, અને મોટા ભાગના વેપાર/ઉદ્યોગ માટે, વ્યકિતઓ માટે અને સરકારો માટે બૅન્કનું ખાતું હોવું અનિવાર્ય ગણવામાં આવે છે. બૅન્કના ખાતાની અવેજીમાં રિમિટન્સ કંપનીઓ જેવી ચૂકવણીની સેવાઓ આપતી બૅન્ક સિવાયની સેવાઓને સામાન્ય રીતે પૂરતી ગણવામાં આવતી નથી.બૅન્ક તેનું મોટા ભાગનું ભંડોળ ઘરેલુ અને બિન-નાણાકીય ઉદ્યોગો પાસેથી મેળવે છે, અને તેનું મોટા ભાગનું ભંડોળ ઘરેલુ અને બિન-નાણાકીય ઉદ્યોગોને ધીરે છે, પણ બૅન્ક સિવાયના ધિરનારા નોંધપાત્ર અને ઘણા કિસ્સાઓમાં બૅન્ક લોનનો પૂરતો વિકલ્પ પૂરો પાડે છે, અને બજારના ભંડોળના નાણા, રોકડ રકમ વ્યવસ્થાપન સંસ્થાઓ અને અન્ય બૅન્ક સિવાયની સંસ્થાઓ ઘણા કિસ્સાઓમાં પોતાની બચત બૅન્કને ધીરવાને અવેજીમાં પૂરતો વિકલ્પ પૂરો પાડે છે.
વ્યાખ્યા
right|thumb|300px|બોસ્ટનના ચાયનાટાઉનમાં કૅથેય (Cathay) બૅન્ક બૅન્કની વ્યાખ્યા દેશેદેશે જુદી જુદી હોય છે. ઈંગ્લિશ કોમન લો (અંગ્રેજી સામાન્ય ધારા) હેઠળ, બૅન્કનો વેપાર ચલાવતી વ્યકિતને શરાફ (બૅન્કર) કહેવામાં આવે છે, જેને નીચે મુજબ દર્શાવવામાં આવે છેઃ
મોટા ભાગના ઈંગ્લિશ કોમન લોના અધિકારક્ષેત્રોમાં વિનિયમ ધારાના વિધેયકો હોય છે, જે ચેક સહિતના વટાઉખત બાબતના કાયદાને સ્પષ્ટ કરે છે, અને આ ધારામાં શરાફ (બેન્કર) શબ્દપ્રયોગની કાયદાકીય વ્યાખ્યા પણ સમાવિષ્ટ છે. બૅન્કર વ્યકિતઓનું એવું મંડળ/જૂથ છે, જે નિગમ રૂપે હોય અથ વા ન પણ હોય, પણ તે બેન્કિંગનો ઉદ્યોગ કરે છે" (સેકશન 2, અર્થઘટન). ભલે આ વ્યાખ્યા આમ ગોળ ગોળ લાગે, પરંતુ તે ખરેખર વ્યવહારુ છે, કારણ કે તેમાં ચેક જેવા બૅન્ક વિનિમયો માટેના કાયદાકીય આધારો, બૅન્ક કેવી રીતે આયોજિત છે અથવા નિયંત્રિત છે તેની પર આધારિત નથી તે ચોકસાઈપૂર્વક દર્શાવવામાં આવ્યું છે.
ઈંગ્લિશ કોમન લો ધરાવતા ઘણા દેશોમાં બૅન્કિંગના કારોબારને લિખિત કાયદા દ્વારા સ્પષ્ટ કરવામાં નથી આવ્યો પરંતુ કોમન લો મુજબ, ઉપર દર્શાવેલી વ્યાખ્યા અનુસાર સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યો છે. જયારે બીજા કેટલાક ઈંગ્લિશ કોમન લોના અધિકારક્ષેત્રોમાં બૅન્કિંગના કારોબાર અથવા બૅન્કિંગ વેપાર  અંગે કાયદાકીય વ્યાખ્યાઓ છે. આ વ્યાખ્યાઓને જોતી વખતે એ ધ્યાનમાં રાખવું અગત્યનું છે કે તેઓ બૅન્કિંગના કારોબારને ધારો ઘડવાના હેતુથી સ્પષ્ટ કરી રહ્યાં છે, અને તેથી તે સામાન્યરૂપે લાગુ ન પણ પડી શકે. તેમાંના ચોક્કસ મુદ્દાની વાત કરીએ તો, બૅન્કિંગના ખરેખરા કારોબાર પર નિયમન રાખવાને બદલે આ વ્યાખ્યાઓમાંથી મોટા ભાગની એવા ધારા હેઠળ દર્શાવવામાં આવી છે જેનો હેતુ બૅન્ક માટેના પ્રવેશને નિયંત્રિત કરવાનો અને બૅન્ક પર દેખરેખ રાખવાનો હોય. અલબત્ત, અનેક કિસ્સાઓમાં કાયદાકીય વ્યાખ્યા સામાન્ય ધારાની વ્યાખ્યા મહદંશે પ્રતિબિંબિત કરતી હોય તેવું પણ છે. કાયદાકીય વ્યાખ્યાઓનાં કેટલાંક ઉદાહરણોઃ
EFTPOS(ઈલેકટ્રોનિક ફંડ્સ ટ્રાન્સફર એટ પોઈન્ટ ઓફ સેલ), સીધું જમા, સીધું ઉધાર અને ઈન્ટનેટ બૅન્કિંગના આગમન પછી મોટા ભાગની બૅન્કિંગ વ્યવસ્થાઓમાં ચેક ચૂકવણી માટેના સાધન તરીકેની પોતાની મહત્તા ગુમાવી ચૂકયો છે. આ જ કારણોસર કાયદાના વિચારકો ચેક આધારિત વ્યાખ્યાને વિશાળ કરીને તેમાં ગ્રાહકો માટે ચાલુ ખાતા ચલાવતી અને તેમને ત્રીજા પક્ષોને ચૂકવણી કરવા કે તેમની પાસેથી ચૂકવણી મેળવવા માટે સક્ષમ બનાવતી નાણાકીય સંસ્થાઓનો, પછી ભલે તે ચેક સામે ચૂકવણી અથવા ચેકના નાણા એકઠા ન કરતી હોય, સમાવેશ કરવો જોઈએ એવું સૂચન આપવા પ્રેરાયા હશે.
બૅન્ક ખાતાઓ માટે હિસાબ પદ્ધતિ (એકાઉન્ટિંગ)
thumb|બૅન્કની ઉપનગરીય શાખા વિશ્વના વિવિધ હિસાબી ધોરણો અંતર્ગત બૅન્ક સ્ટેટમેન્ટ (અહેવાલ) એ બૅન્ક દ્વારા ઉત્પાદિત કરવામાં આવતો એકાઉન્ટિંગ રેકોર્ડ છે. જીએએપી (GAAP) અને આઈએફઆરએસ (IFRS) હેઠળ બે પ્રકારનાં ખાતા હોય છેઃ જમા અને ઉધાર. આવક, ઇક્વિટી અને દેયધન એ જમા ખાતાઓ છે. અસ્કયામત અને ખર્ચ એ ઉધાર ખાતાઓ છે. એટલે કે જમા ખાતા ની સિલક વધારવા માટે તમારે તેમાં જમા કરવું પડે છે, અને ઉધાર ખાતા ની સિલક ઘટાડવા માટે તમારે તેમાંથી ઉધારવું પડે છે.
વ્યાપક વ્યાપારી ભૂમિકા
બૅન્કની વ્યાપારી ભૂમિકા બૅન્કિંગ સુધી મર્યાદિત નથી, તેમાં નીચેની બાબતોનો પણ સમાવેશ થાય છેઃ
આર્થિક કાર્યો
બૅન્કનાં આર્થિક કાર્યોમાં નીચેની બાબતો સમાવિષ્ટ છેઃ
બૅન્કિંગનો કાયદો
બૅન્કિંગનો કાયદો બૅન્ક (ઉપર વ્યાખ્યાયિત કર્યા મુજબ) અને ગ્રાહક  (જેના માટે ખાતું ચલાવવા બૅન્ક સહમત થઈ હોય તેવું કોઈ પણ અસ્તિત્વ) વચ્ચેના સંબંધના કરારગત વિશ્લેષણ પર આધારિત છે.
કાયદા મુજબ આ સંબંધના અધિકારો અને ફરજો આ પ્રમાણે છેઃ
આ સૂચિત કરારગત શરતો ગ્રાહક અને બૅન્ક વચ્ચેના એકસપ્રેસ એગ્રીમેન્ટ દ્વારા સુધારી શકાય છે. અમુક ચોક્કસ અધિકારક્ષેત્રમાં અમલી કાયદા અને નિયમનો મુજબ પણ ઉપરોકત શરતોમાં ફેરફાર કરી શકાય છે અને/અથવા બૅન્ક-ગ્રાહક સંબંધ સાથે સુસંગત નવા અધિકારો, ફરજો અથવા મર્યાદાઓ રચી શકાય છે.
પ્રવેશ નિયમન
અત્યારે મોટા ભાગના અધિકારક્ષેત્રોમાં વેપારી બૅન્કો પર સરકારનું નિયંત્રણ હોય છે અને તેમને સંચાલન માટે વિશિષ્ટ બૅન્ક પરવાનો મેળવવો આવશ્યક હોય છે. નિયમનના હેતુઓથી બૅન્કિંગ વ્યવસાયની વ્યાખ્યા સામાન્ય રીતે થાપણોનો સ્વીકાર, પછી ભલે તે ગ્રાહકોના આદેશ પર ફેર-ચૂકવણીને પાત્ર ન હોય, ત્યાં સુધી વિસ્તીર્ણ કરવામાં આવી છે, અલબત્ત, નાણા ધીરવાના વેપારનો આ વ્યાખ્યામાં સામાન્ય રીતે સમાવેશ કરવામાં આવતો નથી. મોટા ભાગના અન્ય નિયંત્રિત ઉદ્યોગોથી વિપરીત, અહીં નિયંત્રણકર્તા પોતે પણ લાક્ષણિક રીતે બજારનો એક સહભાગી છે, એટલે કે સરકાર-હસ્તકની (રાષ્ટ્રીયકૃત) બૅન્ક. વળી રાષ્ટ્રીયકૃત બૅન્કો, બૅન્કનોટો પ્રગટ કરવાના વ્યાપાર પર લાક્ષણિક ઢબે એકાધિકાર ધરાવતી હોય છે. જો કે, અમુક દેશોમાં આમ નથી પણ હોતું. ઉદાહરણ તરીકે, યુનાઈટેડ કિંગડ્મમાં ફાયનૅન્શિયલ સર્વિસિસ ઓથોરિટી બૅન્કોને પરવાના આપે છે, અને કેટલીક વેપારી બૅન્કો (જેમ કે બૅન્ક ઓફ સ્કોટલૅન્ડ), યુકે સરકારની કેન્દ્રીય બૅન્ક, બૅન્ક ઓફ ઈંગ્લૅન્ડ ઉપરાંત તેમની પોતાની બૅન્કનોટો પ્રગટ કરે છે. બિલ્ડિંગ સોસાયટીઓ અને ક્રેડિટ યુનિયનો જેવા પ્રકારની નાણાકીય સંસ્થાઓને બૅન્ક પરવાનો ધરાવવાની આવશ્યકતામાંથી કદાચ આંશિક અથવા સંપૂર્ણ મુકિત મળી શકે છે, અને તેથી અલગ પ્રકારના નિયમો હેઠળ તેમનું નિયમન કરવામાં આવે છે. અધિકારક્ષેત્રો મુજબ બૅન્ક પરવાનો આપવા માટેની આવશ્યકતાઓ બદલાતી રહે છે, છતાં તેમાં લાક્ષણિક રીતે આટલી બાબતો સમાવિષ્ટ હોય છેઃ
બૅન્કિંગ ચેનલો
પોતાની બૅન્કિંગની અને અન્ય સેવાઓ પ્રસ્તુત કરવા માટે બૅન્ક વિવિધ પ્રકારની અનેક ચેનલો ધરાવે છેઃ
બૅન્કના પ્રકારો
બૅન્કની પ્રવૃત્તિઓ/કામકાજને જુદા જુદા વિભાગોમાં વહેંચી શકાય, જેમ કે, વ્યકિતઓ અને નાના ધંધાદારીઓ સાથે સીધું કામકાજ કરતું રીટેલ (છૂટક) બૅન્કિંગ; મધ્યમ વેપાર ધરાવનારાઓને સેવા આપતું બિઝનેસ બૅન્કિંગ; મોટાં ઉદ્યોગગૃહો માટેનું કોર્પોરેટ બૅન્કિંગ; ઊંચું મૂલ્ય ધરાવતી વ્યકિતઓ અને પરિવારોને સંપત્તિ વ્યવસ્થાપન માટેની સેવાઓ પૂરી પાડતું ખાનગી બૅન્કિંગ; અને નાણાકીય બજારોમાંની ગતિવિધિઓ સાથે સંબંધિત રોકાણ બૅન્કિંગ. મોટા ભાગની બૅન્કો નફોકારક, ખાનગી સાહસ હોય છે. જો કે, કેટલીક સરકારી માલિકીની અથવા બિન-નફાકારક સંસ્થાઓની માલિકી પણ ધરાવે છે. કેન્દ્રીય/રાષ્ટ્રીયકૃત બૅન્કો એ સામાન્ય રીતે સરકાર-હસ્તક હોય છે અને તે અર્ધ-નિયમન જવાબદારીઓ નિભાવે છે, જેમ કે વેપારી બૅન્કો પર દેખરેખ રાખવી, અથવા રોકડ વ્યાજ દર પર નિયંત્રણ રાખવું. સામાન્ય રીતે તે બૅન્કિંગના વ્યવસ્થાતંત્રને પ્રવાહિતા બક્ષે છે અને કટોકટીના સમયે ધીરાણદાતા તરીકેનો છેલ્લો આશ્રય બનતી હોય છે.
રીટેલ (છૂટક) બૅન્કોના પ્રકારો
thumb|નેશનલ બૅન્ક ઓફ ધ રિપબ્લિક, સોલ્ટ લેક સિટી 1908 200px|thumb|right|અલ રાઝી બૅન્ક એટીએમ (ATM) thumb|નેશનલ કૉપર બૅન્ક, સોલ્ટ લેક સિટી 1911
વૈશ્વિક બૅન્કિંગ ઉદ્યોગનું કદ
2006/2007માં વિશ્વભરની સૌથી મોટી 1,000 બૅન્કોની મિલકત 16.3% વધીને 74.2 ટ્રિલિયન ડોલરના વિક્રમને પહોંચી. પાછલા વર્ષમાં 5.4% વધારો તેમાં કારણભૂત હતો. ઈયુ(EU) બૅન્કો સૌથી મોટો, 53% હિસ્સો ધરાવે છે, જે એક દાયકા પહેલાં જે 43% હતો. યુરોપના હિસ્સામાં આવેલી વૃદ્ધિ જાપાનીઝ બૅન્કોના ભોગે આવી હતી, જેમનો હિસ્સો આ ગાળા દરમ્યાન અડધાથી વધુ ઓછો થઈ ગયો હતો, એટલે કે 21%થી 10% પર પહોંચી ગયો હતો. યુએસ બૅન્કોનો હિસ્સો પ્રમાણમાં 14%ની આસપાસ સ્થિર રહ્યો હતો. બાકી બચેલો ભાગ અન્ય એશિયાઈ અને યુરોપિયન દેશો તરફથી હતો. સંસ્થાઓની સંખ્યા (2005ના અંતે 7,540) અને તેમની સંભવિત શાખાઓ (75,000)ની દષ્ટિએ યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ આખા વિશ્વમાં સૌથી વધુ બૅન્કો ધરાવે છે. આ યુએસએના ભૌગોલિક અને નિયમન માળખાનું સૂચક છે, જેના પરિણામે તેની બૅન્કિંગ વ્યવસ્થાતંત્રમાં મોટી સંખ્યામાં નાની સંસ્થાઓથી લઈને મધ્યમ-કદની સંસ્થાઓ છે. નવેમ્બર 2009 મુજબ, શાખાઓની અનિશ્ચિત સંખ્યા ધરાવતી 140 નાની બૅન્કો ઉપરાંત ચીનની 4 ટોચની બૅન્કો 67,000 શાખાઓનો (ICBC:18000+, BOC:12000+,CCB:13000+,ABC:24000+) અતિરેક નોંધાવ્યો હતો. જાપાન 129 બૅન્ક અને 12,000 શાખાઓ ધરાવે છે. 2004માં, જર્મની, ફ્રાંસ અને ઈટાલી દરેકમાં 30,000થી વધુ શાખાઓ હતી જે યુકેની 15,000 શાખાઓ કરતાં બમણાથી વધુ હતી.
બૅન્ક કટોકટી
અવારનવાર બૅન્કના વ્યવસ્થાતંત્રમાં કટોકટી ઊભી કરી શકે તેવા અનેક પ્રકારનાં જોખમો પ્રત્યે બૅન્ક સંવેદનશીલ હોય છે. તેમાં પ્રવાહિતાનું જોખમ (જયારે અનેક થાપણદારો ઉપાડ માટે વિનંતી કરે અને તે ઉપલબ્ધ ભંડોળ કરતાં વધુ હોય), ધિરાણ જોખમ (ૠણદાતાઓ તેમણે પાછું આપવું ઘટે તેટલું ૠણ બૅન્કને ચૂકવે નહીં તેવી શકયતા), અને વ્યાજદર જોખમ (જો વધતા વ્યાજદરના કારણે બૅન્કને તે લોન આપવા સામે જેટલું વ્યાજ મેળવે છે તેના પ્રમાણમાં તેની થાપણો પર વધુ વ્યાજ ચૂકવવાની ફરજ પડે અને તેથી બૅન્ક ખોટમાં જાય તેવી સંભાવના). સમગ્ર ઇતિહાસમાં અનેક વખત બૅન્કિંગ કટોકટી ઊભી થતી જોવા મળી છે, પણ સમગ્ર બૅન્કિંગ ક્ષેત્રને ભરડામાં લેતાં જોખમો એક કે તેથી વધુ વખત વાસ્તવિકરૂપ લઈ શકયા છે. મહામંદી દરમ્યાન જોવા મળેલી બૅન્કોની નાદારી, 1980ના દાયકાની યુ.એસ. બચત અને લોન કટોકટી અને 1990ના દાયકાના પૂર્વાર્ધમાં, 1990ના દાયકાની જાપાનીઝ બૅન્કિંગ કટોકટી અને 2000ના દાયકામાંની સબપ્રાઈમ ગીરો (મોર્ટિગેજ) કટોકટી તેનાં જાણીતાં ઉદાહરણો છે. સામાન્ય રીતે, સરકાર બચાવ આયોજન અથવા વ્યકિતગત જાહેર હસ્તક્ષેપથી બૅન્કોને બચાવી લે છે.
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (અમેરિકા)
યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સમાં, બૅન્કિંગ ઉદ્યોગ સઘન નિયંત્રણ ધરાવતો ઉદ્યોગ છે, જે વિસ્તૃત અને કેન્દ્રિત નિયંત્રકોના હાથમાં છે. એફડીઆઈસી(FDIC)-વીમાકૃત થાપણો ધરાવતી તમામ બૅન્કો, એફડીઆઈસી(FDIC)ના નિયંત્રણ હેઠળ છે; જો કે, ઝીણવટીભરી તપાસ માટે, ફેડ-સભ્ય સ્ટેટ બૅન્કો માટે ફેડરલ રિઝર્વ એ મુખ્ય ફેડરલ નિયમનકર્તા છે; રાષ્ટ્રીય બૅન્કો માટે ઑફિસ ઓફ ધ કન્ટ્રોલર ઓફ ધ કરન્સી (“OCC”- ચલણી નાણાનું નિયંત્રણ કરતું કાર્યાલય) મુખ્ય ફેડરલ નિયમનકર્તા છે; અને કરકસર માટે ઑફિસ ઓફ થ્રિફટ સુપરવિઝન, અથવા OTS, એ મુખ્ય ફેડરલ નિયમનકર્તા છે. રાજયની સભ્ય ન હોય તેવી બૅન્કોની તપાસ રાજયની એજન્સીઓ તેમ જ એફડીઆઈસી(FDIC) દ્વારા કરવામાં આવે છે. રાષ્ટ્રીય બૅન્કો માત્ર એક જ મુખ્ય નિયમનકર્તા હેઠળ હોય છે- ઓસીસી (OCC). દરેક નિયમન એજન્સી તેના પોતાના નિયમો અને કાયદાઓ ધરાવે છે, જેનું બૅન્ક અને બચત સંસ્થાઓએ (thrift) ચુસ્તપણે પાલન કરવું રહે છે. નાણાકીય સંસ્થાઓની ફેડરલ તપાસ માટે એકસરખા સિદ્ધાન્તો, ધોરણો અને અહેવાલ માટેના પત્રકો સૂચવવા માટે 1979માં એક ઔપચારિક અંતઃએજન્સી ફેડરલ ફાયનૅન્શિયલ ઈન્સ્ટિટયૂશન્સ એકઝામિનેશન કાઉન્સિલ(FFIEC)ની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. અલબત્ત, એફએફઆઈઈસી(FFIEC)ના પરિણામે એજન્સીઓ વચ્ચે નિયમન અંગે સારા એવા પ્રમાણમાં સાતત્યતા આવી શકી હતી, છતાં તેના નિયમો અને કાયદાઓ સતત બદલાતા રહે છે.
બદલાતા નિયમો ઉપરાંત, ઉદ્યોગોમાં આવતા બદલાવો ફેડરલ રિઝર્વ, એફડીઆઈસી(FDIC), ઓટીએસ(OTS) અને ઓસીસી(OCC)ને આંતરિક એકત્રીકરણ તરફ દોરી ગયા. કાર્યાલયો બંધ કરી દેવામાં આવ્યા, દેખરેખ માટેના ક્ષેત્રોનું વિલિનીકરણ કરીને એક કરી દેવાયા, કર્મચારીઓનના સ્તર ઘટાડી દેવામાં આવ્યા અને બજેટ પર કાપ મૂકવામાં આવ્યો. બચેલા નિયમનકર્તાઓના માથે કામનો વધુ બોજો અને પ્રત્યેક નિયમનકર્તાના ભાગે વધુ બૅન્કો આવી. એક તરફ બૅન્કો બદલાતા રહેતા નિયમન વાતાવરણ સાથે તાલમાં રહેવાનો સંઘર્ષ કરે છે, તો બીજી તરફ નિયમનકર્તાઓ તેમનું કામનું ભારણ વહેંચવા અને તેમની બૅન્કોનું અસરકારક નિયમન કરવા સંઘર્ષ કરે છે. આ ફેરફારોની અસર રૂપે બૅન્કોને હવે નિયમનકર્તાઓ તરફથી પ્રત્યક્ષ ઓછા દંડ મળે છે, દરેક સંસ્થા પાછળ ઓછો સમય અપાય છે, અને તિરાડોમાંથી વધુ ને વધુ સમસ્યાઓ સરી જતી હોવાની સંભાવનાઓ વધી છે, જેના સંભવતઃ પરિણામરૂપે સમગ્ર યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સમાં એકંદરે બૅન્કો નિષ્ફળ નીવડવાનું પ્રમાણ વધ્યું છે.
બૅન્ક અને બચત સંસ્થાઓ પર બદલાતા આર્થિક વાતાવરણનો નોંધપાત્ર પ્રભાવ જોવા મળે છે, લોન પર ઓછો વ્યાજદર મેળવવા છતાં ગ્રાહકોને આપવાનો વ્યાજદર અસરકારક રીતે જાળવી રાખવાનો, થાપણો પર વ્યાજ દર માટેની હરિફાઈ અને એકંદર બજારના બદલાવો, ઉદ્યોગના વહેણો અને આર્થિક અસ્થિરતા સામે ટકી રહેવા માટે તે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે. તાજેતરના આર્થિક બજારને અનુરૂપ પોતાની વિકાસ-વ્યૂહનીતિઓ અસરકારક રીતે ગોઠવવી એ બૅન્કો સમક્ષનો મોટો પડકાર છે. વધતા વ્યાજદરના વાતાવરણથી નાણાકીય સંસ્થાઓને મદદ મળતી લાગી શકે, પણ ગ્રાહકો અને વેપાર-ઉદ્યોગ પર કેવી અસર થશે તે ભાખી શકાય તેમ નથી, અને તેથી જ બૅન્કો સામે વિકસવાનો અને અસરકારક રીતે પ્રસરીને પોતાના શેરહોલ્ડરો માટે વકરો પેદા કરવાનો પડકાર ઊભો જ રહે છે.
આજની આર્થિક સ્થિતિમાં બૅન્કની અસ્કયામતોના પોર્ટફોલિયોનું મૅનેજમેન્ટ પણ એક પડકાર સમું રહે છે. લોન એ બૅન્કનો મુખ્ય અસ્કયામત વિભાગ છે અને જયારે લોનની ગુણવત્તા શંકાને પાત્ર બને, ત્યારે બૅન્કનો પાયો સંપૂર્ણપણે હચમચી જાય છે. બૅન્ક માટે હરહંમેશનો, અસ્કયામતોની ઘટતી જતી ગુણવત્તાનો પ્રશ્ન, નાણાકીય સંસ્થાઓ માટે એક મોટી સમસ્યારૂપ બની ગયો છે. તેની પાછળ અમુક કારણો છે, એક તો "સારા સમય"ના પોતાનાં વર્ષો દરમ્યાન બૅન્કોએ ધારણ કરેલો શિથિલ અભિગમ છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં વ્યવસ્થાપનનું ઊંડાણ અને બૅન્કો પર રાખવામાં આવતી નિયમન દેખરેખમાં ઘટાડાના કારણે સંભવતઃ આ અભિગમને ઉત્તેજન મળ્યું હશે. સમસ્યાઓ સરી જવા માટે, નહીં પકડાવા માટે પૂરતું વાતાવરણ હતું, પણ જયારે તે પરખાય ત્યારે બૅન્ક પર તેની નોંધપાત્ર અસર થઈ ચૂકી હોય. તે ઉપરાંત, બીજા કોઈ પણ ઉદ્યોગધંધાની જેમ, બૅન્કોએ પણ કિંમતો પર કાપ મૂકવાનો સંઘર્ષ આદર્યો છે, જેમાં કર્મચારીઓને પૂરતી તાલીમ આપવાના કાર્યક્રમો જેવા કેટલાક ખર્ચાઓને ધીમે ધીમે બાકાત કરી દેવામાં આવે છે.
માલિકી જૂથોનું વૃદ્ધત્વ જેવા અનેક બીજા પડકારોનો સામનો પણ બૅન્કે કરવો રહે છે. સમગ્ર દેશમાં, અનેક બૅન્કની વ્યવસ્થાપન ટીમો અને નિર્દેશકોનું મંડળ વૃદ્ધ થતા જાય છે. આવક અને વિકાસના આલેખેલાં અનુમાનો હાંસલ કરવા માટે જાહેર અને ખાનગી એમ બંને શેરહોલ્ડરો તરફથી બૅન્કે સતત દબાણનો પણ સામનો કરવો પડે છે. વિવિધ વર્ગના જોખમને કાબૂમાં રાખવા માટે નિયમનકર્તાઓ પણ બૅન્ક પર વધારાનું દબાણ ઊભું કરે છે. બૅન્કિંગ એ અત્યંત સ્પર્ધાત્મક ઉદ્યોગ છે. વીમા એજન્સીઓ, ક્રેડિટ યુનિયનો, ચેક કેશિંગ સર્વિસિસ, ક્રેડિટ કાર્ડ કંપનીઓ વગેરેના પ્રવેશથી નાણાકીય સેવાઓના ઉદ્યોગની હરિફાઈમાં ટકી રહેવું મુશ્કેલ બનતું જાય છે. તેની પ્રતિક્રિયારૂપે, બૅન્કોએ દલાલી અને વેપાર જેવા નાણાકીય બજારના કામકાજ થકી નાણાકીય સાધનોમાં પોતાની પ્રવૃત્તિઓ વિકસાવીને તેમાં મહત્તા હાંસલ કરી છે.
દલાલો થકી થાપણો
રોકાણકારો વતી મોટી રકમ બૅન્કમાં થાપણ તરીકે જમા કરનાર દલાલો એ બૅન્ક માટે થાપણોનો એક સ્રોત છે. આ નાણા સામાન્ય રીતે એવી બૅન્કોને મળે છે જે સૌથી અનુકૂળ અને મોટા ભાગે સ્થાનિક થાપણ સ્વીકારનારાઓ કરતાં સારી શરતો રજૂ કરતી હોય. બૅન્ક માટે એક પણ સ્થાનિક થાપણ વિના, તમામ થાપણો દલાલ થકી મેળવીને ઉદ્યોગમાં રહેવું શકય છે. આ પ્રકારની થાપણો નોંધપાત્ર સંખ્યામાં સ્વીકારવી, અથવા કયારેક જેમ તેને "હોટ મની" કહેવામાં આવે છે તે બૅન્કને મુશ્કેલ અને કયારેક જોખમી સ્થિતિમાં મૂકી દે છે, કારણ કે દલાલો થકી આવતી થાપણો માટેનો ઊંચો વ્યાજદર ચૂકવવા પૂરતો વકરો કરી શકે એ રીતે આ ભંડોળને ધીરવું અથવા રોકવું જરૂરી હોય છે. કયારેક તે જોખમી નિર્ણયોમાં અને છેવટે બૅન્કની નિષ્ફળતામાં સુદ્ધાં પરિણમી શકે છે. 2008 અને 2009માં વૈશ્વિક આર્થિક કટોકટી દરમ્યાન યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સમાં નિષ્ફળ પુરવાર થયેલી બૅન્કો, સરેરાશ બૅન્ક કરતાં ચાર ગણી વધુ દલાલો થકી આવેલી થાપણો ધરાવતી હતી. જોખમી રીયલ એસ્ટેટ રોકાણોમાં આવી થાપણનું રોકાણ 1980ના દાયકાની બચત અને લોન કટોકટી માટે કારણભૂત બની હતી. દલાલો થકી આવતી થાપણો પરના નિયમનનો બૅન્કોએ વિરોધ કર્યો હતો, તેમની દલીલ હતી કે વિકસતાં સમુદાયોમાં જયાં હજી પૂરતી સ્થાનિક થાપણો નથી હોતી ત્યાં આ પદ્ધતિ બાહ્ય ભંડોળનો સ્રોત બની શકે છે.
નફાકારકતા
એક બૅન્ક પોતાની થાપણો પર અને ભંડોળના અન્ય સ્રોતો પર જે કક્ષાનું વ્યાજ ચૂકવે છે અને પોતાની ધીરવાની પ્રવૃત્તિઓમાંથી જે કક્ષાનું વ્યાજ મેળવે છે તેના તફાવતથી તેનો નફો નક્કી થતો હોય છે. આ તફાવતને ભંડોળની કિંમત અને લોન વ્યાજ દર વચ્ચે સ્પ્રેડ (spread) તરીકે સંબોધવામાં આવે છે. ઐતિહાસિક રીતે, ધીરવાની પ્રવૃત્તિઓમાંથી થતો નફો ચક્રીય હોય છે અને લોન ગ્રાહકોની જરૂરિયાતો અને શકિતઓ પર આધાર રાખતો હોય છે. હમણાં તાજેતરમાં જ, રોકાણકારોએ આવકના વધુ સ્થિર પ્રવાહની માંગ કરી છે અને તેથી બૅન્કોએ વિનિમય શુલ્ક, પ્રાથમિક લોન શુલ્ક વગેરે પર વધુ ભાર મૂકયો છે અને તેમાં થાપણના હારબંધ કામકાજો અને આનુષંગિક સેવાઓ (આંતરરાષ્ટ્રીય બૅન્કિંગ, વિદેશી વિનિમય, વીમો, રોકાણ, વાયર ટ્રાન્સફર, વગેરે) પર સેવા શુલ્ક રાખવા પર વધુ ભાર મૂકયો છે. જો કે, હજી પણ વાણિજય બૅન્કની આવકનો મોટો હિસ્સો ધીરધારની પ્રવૃત્તિઓમાંથી આવે છે.
છેલ્લાં 20 વર્ષોમાં બજારની વધુ ને વધુ બદલાતી પરિસ્થિતિઓને પ્રતિભાવ આપતાં આપતાં પણ નફાકારક બની રહેવા માટે અમેરિકી બૅન્કોએ અનેક પગલાં લીધાં છે. સૌથી પહેલું, ગ્રામ-લિચ-બલિલેય ધારો (Gramm-Leach-Bliley Act), જે બૅન્કને ફરીથી રોકાણ અને વીમા ગૃહો સાથે વિલનીકરણ કરવાની છૂટ આપે છે. બૅન્કિંગ, રોકાણ અને વીમાને લગતાં કાર્યો ભેગાં કરવાથી પરંપરાગત બૅન્કોને ગ્રાહકોની "વન-સ્ટોપ શોપિંગ"ની વધતી જતી માંગને પહોંચી વળવાનો અને તેમને એકબીજાનાં ઉત્પાદનો વેચવાનો (જેનાથી નફાકારકતા પણ વધશે એવી બૅન્કોને આશા છે) મોકો મળે છે. બીજું, વેપારી ધિરાણમાંથી જોખમ-આધારિત કિંમતનો ઉપયોગ ઉપભોકતા ધિરાણ સુધી વિસ્તારવામાં આવ્યો છે, જેનો અર્થ એમ થયો કે જે ગ્રાહકો ઊંચું ધિરાણ જોખમ ધરાવતા હોય અને તેથી લોન પાછી વાળવાની બાબતમાં કસૂરદાર પુરવાર થવાની વધુ શકયતાઓ ધરાવતા હોય તેમને ઊંચો વ્યાજ દર લાગુ પાડી શકાય. આનાથી ખરાબ લોનોમાંથી ઊભી થયેલી ખોટને સરભર કરવામાં મદદ થાય છે, જે ધિરાણ બાબતે સારો ઇતિહાસ ધરાવતા હોય તેમને નીચા દરે લોન મળી શકે છે અને ઊંચું જોખમ ધરાવતા ગ્રાહકોને, જેમને ધિરાણ માટે નકારી દેવામાં આવત તેમને પણ ધિરાણ ઉત્પાદનો આપી શકાય છે. ત્રીજું, સામાન્ય પ્રજા અને ધંધાદારી ગ્રાહકો માટે ચૂકવણી પ્રક્રિયાની પદ્ધતિઓ વધારીને ઉપલબ્ધ બનાવવામાં આવી છે. આ ઉત્પાદનોમાં ડેબિટ કાર્ડ (ઉપાડ કાર્ડ), પ્રિપેઈડ કાર્ડ (આગોતરી ચૂકવણીનું કાર્ડ), સ્માર્ટ કાર્ડ અને ક્રેડિટ કાર્ડનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે ગ્રાહકો માટે સગવડભરી રીતે વિનિમય-વહેવાર કરવા સરળ બનાવ્યા છે અને સમય જતાં તેમના વપરાશને નિર્વિધ્ન બનાવ્યો છે (અવિકસિત નાણાકીય વ્યવસ્થાતંત્રો ધરાવતા કેટલાક દેશોમાં, હજી પણ ચુસ્ત પણે રોકડમાં જ વ્યવહાર કરવો સામાન્ય છે, એટલે કે ઘર ખરીદવા રોકડ રકમ ભરેલી પેટી લઈને જવું ત્યાં સામાન્ય છે). અલબત્ત, સહેલાઈથી મળતા ધિરાણની સગવડતાના કારણે એવું જોખમ પણ વધ્યું છે કે ગ્રાહકો તેમના નાણાકીય સ્રોતોનું ગેરવ્યવસ્થાપન કરે અને અતિશય દેવું એકઠું કરે. ક્રેડિટ કાર્ડથી કરવામાં આવતી ચૂકવણીઓ પર વ્યાજ થકી અને ગ્રાહકો પાસેથી કાર્ડનું શુલ્ક લઈને તથા ક્રેડિટ કાર્ડ સ્વીકારનારી કંપનીઓ પાસેથી વિનિમયનું શુલ્ક લઈને બૅન્કો કાર્ડ ઉત્પાદનોમાંથી નાણા કમાઈ રહી છે. નફો રળવા અને સમગ્રપણે આર્થિક વિકાસ માટે તે મદદરૂપ છે.
વધુ વાંચન
શ્રેણી:નાણાકીય સંસ્થાઓ શ્રેણી:બૅન્કિંગ
તૌરાત
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ધાર્મિક સાહિત્ય શ્રેણી:યહૂદી ધર્મ
વિરાવળ
વિરાવળ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નવસારી જિલ્લાના નવસારી તાલુકાનું ગામ છે. વિરાવળ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામમાં બે-ત્રણ દાયકા પહેલાં ખેતી અને પશુપાલન મુખ્ય વ્યવસાય હતો, તેમ જ ડાંગર, કેરી, ચીકુ અને શાકભાજી આ ગામનાં ખેત-ઉત્પાદનો હતાં. હાલ આ ગામ નવસારી શહેરમાં સમાવિષ્ટ કરવામાં આવેલ છે. અહીં નવસારી શહેરનું સુંદર સ્મશાન પૂર્ણા નદીના કિનારા પર આવેલું છે.
શ્રેણી:નવસારી તાલુકો
દહીંથરા (તા. લાઠી)
દહીંથરા (તા. લાઠી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લાઠી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દહીંથરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:લાઠી તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ચોપડા બુજર્ગ
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:મોરવા (હડફ) તાલુકો
ઈક્વેડોર
એક્વાડોર, આધિકારિક રીતે એક્વાડોર ગણરાજ્ય (શાબ્દિક રૂપે, "ભૂમધ્ય રેખાનું ગણરાજ્ય"), દક્ષિણ અમેરિકામાં સ્થિત એક પ્રતિનિધિ લોકતાંત્રિક ગણરાજ્ય છે. દેશની ઉત્તરમાં કોલંબિયા, પૂર્વ અને દક્ષિણમાં પેરુ તથા પશ્ચિમ તરફ પ્રશાંત મહાસાગર વિદ્યમાન છે. આ દક્ષિણ અમેરિકામાં એ દેશો પૈકીનો એક દેશ છે જેની સીમા બ્રાઝિલ સાથે મળતી નથી. દેશમાં મુખ્ય ભૂમિની પશ્ચિમમાં પ્રશાંત મહાસાગરમાં સ્થિત ગાલાપોગોસ દ્વીપ પણ આવેલો છે. ભૂમધ્ય રેખા, જેના પરથી દેશનું નામ રાખવામાં આવ્યું છે, એક્વાડોરને બે ભાગોમાં વિભાજિત કરે છે. દેશની રાજધાની ક્વિટો છે અને સૌથી મોટું શહેર ગુઆયાકિલ છે.
આધુનિક ઇતિહાસ
૧૫૩૩માં સ્પેન વિરુદ્ધ યુદ્ધમાં હાર્યા પહેલાંં એક્વાડોર ઉત્તરી ઇંકા સામ્રાજ્યનો એક ભાગ હતો. ઇ.સ. ૧૫૬૩માં ક્વિટો સ્પેનિશ સામ્રાજ્યનું એક કેન્દ્ર બન્યુંં અને ૧૭૧૭માં ન્યૂ ગ્રાનાડાની વાઇસરોયલ્ટીનો ભાગ બન્યું. વાઇસરોયલ્ટીના ક્ષેત્રો જેવા કે ન્યૂ ગ્રાનાડા (કોલંબિયા), વેનેઝુએલા અને ક્વિટોએ ૧૮૧૯ અને ૧૮૨૨ વચ્ચે સ્વતંત્રતા મેળવી અને ગ્રાન કોલંબિયા નામથી એક મહાસંઘની રચના કરવામાં આવી હતી.
૧૮૩૦માં જ્યારે ક્વિટો મહાસંઘથી અલગ થયો ત્યારે નામ "ભૂમધ્ય રેખીય ગણરાજ્ય" રાખવામાં આવ્યું હતું. ઈ.સ. ૧૯૦૪થી ૧૯૪૨ વચ્ચે પડોશી દેશો સાથે સંઘર્ષોના કારણે એક્વાડોરને પોતાનો ઘણો મોટો ભૂભાગ ખોવો પડ્યો. ૧૯૯૫માં પેરૂ દેશ સાથે સાથે સીમાવિવાદના કારણે જે યુદ્ધની અગનજ્વાળાઓ ભભૂકી રહી હતી તે ૧૯૯૯માં શમી હતી. ઈ.સ. ૨૦૦૪માં એક્વાડોરે નાગરિક શાસનના ૨૫ વર્ષ પૂર્ણ કર્યા હતા. આ પહેલાનો સમય ઘણી જ રાજનૈતિક ઉથલપાથલ વાળો રહ્યો. ક્વિટોમાં થયેલા વિરોધ પ્રદર્શનોના કારણે એક્વાડોરમાં પાછલી ત્રણ લોકતાંત્રિક સરકારોને પોતાનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થાય તે પહેલાં જ સત્તા છોડવી પડી હતી. ૨૦૦૭માં દેશના બંધારણની રૂપરેખા તૈયાર કરવા માટે બંધારણ સભાની રચના કરવામાં આવી હતી. સ્વતંત્રતા મળ્યા બાદ એક્વાડોરનું આ ૨૦મુ બંધારણ છે.
અર્થવ્યવસ્થા
એક્વાડોરની અર્થવ્યવસ્થા મુખ્યત્વે તેના તેલ સંસાધનો પર નિર્ભર છે. વિભિન્ન દેશોમાં પેટ્રોલિયમ પદાર્થોની નિકાસ કરવામાં આવે છે. અર્થવ્યવસ્થામાં અડધાથી પણ વધું આ તેલ સંસાધનોની ભાગીદારી છે. ૧૯૯૯-૨૦૦૦ દરમિયાન એક્વાડોરમાં ગંભીર આર્થિક કટોકટીનું નિર્માણ થયું હતું. તેનાથી દેશના ઘરેલુ ઉત્પાદનોમાં ૬% જેટલી કમી આવી હતી અને સાથે સાથે ગરીબી રેખાથી નીચે રહેતા લોકોની સંખ્યામાં પણ વધારો થયો હતો. બૅંકીંગ ક્ષેત્રમાં પણ નુકસાન થયું હતું. દેશ પર દેવાનું પ્રમાણ પણ વધી ગયું હતું. ૨૦૦૦માં રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ દ્વારા ઘણા બધા પાયાગત સુધારાઓ અમલી બનાવવામાં આવ્યા જેમાં ચલણમાં કાયદાકીય રીતે અમેરિકી ડોલરને અપનાવવાનો નિર્ણય પણ લેવામાં આવ્યો હતો. એ પછીના સમયમાં અર્થવ્યવસ્થામાં સકારાત્મક સુધારાનો નોંધાયા હતા. તેલની નિકાસના કારણે પણ દેશની અર્થવ્યવસ્થાને વૃદ્ધિ મળી.
૨૦૦૨-૦૬ દરમિયાન અર્થવ્યસ્થામાં ૫.૫% દરથી વૃદ્ધિ થઈ જે પાછળના વર્ષોની તુલનાએ સૌથી ઊંચી પાંચ વર્ષીય વૃદ્ધિ હતી. ૨૦૦૬માં ગરીબી દરમાં પણ ઘટાડો થયો તેમ છતાં તે ૩૮% સુધી બની રહ્યો. ૨૦૦૬માં સરકાર દ્વારા વિદેશી તેલ કંપનીઓ ઉપર અપ્રત્યાશિત કર લગાવી દેવામાં આવ્યો જેનાથી અમેરિકા સાથે મુક્ત વ્યાપાર મુદ્દે થનાર સંવાદ પરિણામ સુધી પહોંચી શક્યો નહીં. આ સ્થિતિના કારણે વર્ષ ૨૦૦૭માં તેલ ઉત્પાદનમાં કમી આવી. રાષ્ટ્રપતિ રફેલ કૌરિયા દ્વારા ઋણ ડિફૉલ્ટનો ભય પ્રસ્તુત કરીને ડિસેમ્બર ૨૦૦૮માં નિજી તેલ કંપનીઓ પર પણ એક ઉચ્ચ અપ્રત્યાશિત રાજસ્વ કર લગાવવામાં આવ્યો અને આ કરના પ્રભાવથી આર્થિક અસ્થિરતાની સ્થિતિનું નિર્માણ થયું અને તેનાથી રોકાણ ઘટવાના કારણે આર્થિક વૃદ્ધિ દર પણ અટકી ગયો હતો.
શ્રેણી:દેશ શ્રેણી:દક્ષિણ અમેરિકાના દેશો
નાના ખંધાસર (તા. ચોટીલા)
નાના ખંધાસર (તા. ચોટીલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ચોટીલા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. નાના ખંધાસર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ચોટીલા તાલુકો
નવરોઝ
નવરોઝ પારસીઓનું નવા વર્ષનો દિવસ અને તહેવાર છે. જેની શરુઆત ૩૦૦૦ વર્ષ પહેલાં શાહ જમશેદજીએ કરી હતી. ૨૧ માર્ચે તેની ઉજવણી થાય છે. તે વસંત ઋતુની શરૂઆતમાં આવે છે.
નવરોઝમાં નવ નો મતલબ નવુ અને રોઝ નો મતલબ દિવસ થાય છે. તે વખતે સરખા દિવસ રાતનો સમય હોય છે, એટલે કે પ્રકાશ અને અંધકાર બંન્ને સરખા હોય છે. તે સમયે દિવસ અને રાત બંન્ને સરખા હોય છે. તે ચોક્કસ સમયને જમશેદ નવરોઝ કહે છે અને તે આધુનિક સમયમાં પણ ઉજવવામાં આવે છે.
નવરોઝના દિવસે પારસી પરિવારોમાં બાળકોથી માંડી તમામ લોકો જલ્દી તૈયાર થઇ નવા વર્ષને વધાવવાની તૈયારીઓમાં લાગી જાય છે. આ દિવસે પારસી લોકો પોતાના ઘરના આંગણે રંગોળીની સજાવટ કરે છે. ચંદનથી ઘરને સુગંધિત કરવામાં આવે છે. આ બધું ફક્ત નવા વર્ષના સ્વાગત માટે નહીં, પરંતુ હવાને શુધ્ધ કરવાના હેતુથી પણ કરવામાં આવે છે.
આ દિવસે પારસી મંદિર અગિયારીમાં વિશેષ પ્રાર્થનાઓનું આયોજન કરવામાં આવે છે. આ પ્રાર્થનાઓમાં વિતેલા વર્ષની તમામ ઉપલબ્ધિઓ માટે ભગવાન પ્રતિ આભાર વ્યક્ત કરવામાં આવે છે. મંદિરમાં પ્રાર્થનાની વિધિ સમાપ્ત થયા બાદ સમુદાયના તમામ લોકો એકબીજાને નવા વર્ષના અભિનંદન પાઠવે છે. નવરોઝના દિવસે ઘરમાં મહેમાનોનો આવવા-જવાનો અને અભિનંદન પાઠવવાનો દોર ચાલુ રહે છે. આ દિવસે પારસી ઘરોમાં સવારે નાસ્તામાં રવો નામની મીઠાઇ બનાવવામાં આવે છે. જેને સુજી, દૂધ અને ખાંડ મેળવીને તૈયાર કરવામાં આવે છે.
નવરોઝના દિવસે પારસી પરિવારોમાં વિભિન્ન શાકાહારી અને માંસાહારી ભોજનની સાથે મગની દાળ અને ભાત અનિવાર્ય રીતે બનાવવામાં આવે છે. જુદા-જુદા સ્વાદિષ્ટ પકવાનો સાથે મગની દાળ અને ભાત એ સાદગીનું પ્રતિક છે, જેને પારસી સમુદાયના લોકો જીવનપર્યંત અપનાવે છે. નવરોઝના દિવસે ઘર આવનાર મહેમાનો ઉપર ગુલાબજળ છાંટી તેમનું સ્વાગત કરવામાં આવે છે. બાદમાં તેમને નવા વર્ષની શુભ શરૂઆત માટે ફાલુદા ખવડાવવામાં આવે છે. ફાલુદા સેવઇઓથી તૈયાર કરેલી એક મીઠી વાનગી છે.
જો કે પારસી સમુદાયના લોકોની જીવનશૈલીમાં આધુનિકતા અને પાશ્ચાત્ય સંસ્કૃતિનો પ્રભાવ સ્પષ્ટ જોવા મળે છે. પરંતુ પારસી સમાજમાં આજે પણ તહેવારો એટલા જ પારંપરિક રીતે મનાવવામાં આવે છે, જેટલા વર્ષો પહેલા મનાવવામાં આવતા હતા.
નવરોઝએ પર્સિયન, કુર્દીસ્તાન, લ્યુરીસ્તાની, બાલોચી, આઈઝરી અને બલોચી લોકોનો પણ રાષ્ટ્રીય દિવસ છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:તહેવાર શ્રેણી:પારસી ધર્મ
સામલપાટી (તા. પાટણ)
સામલપાટી (તા. પાટણ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પાટણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સામલપાટી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:પાટણ તાલુકો
ઉકરડા (તા. પડધરી)
ઉકરડા (તા. પડધરી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પડધરી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઉકરડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામ આજી નદીને કાંઠે વસેલું છે. ગામમાં ખોડીયાર માતાજીનું મંદીર આવેલ છે.
શ્રેણી:પડધરી તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
એક્ટિનીયમ
એક્ટિનીયમ એ એક કિરણોત્સારી રાસાયણિક તત્વ છે જેની સંજ્ઞા Ac અને અણુ ક્રમાંક ૮૯ છે, જેની શોધ ૧૮૯૯માં થઈ. આ સૌથી પહેલું મૂળભૂત કિરણોત્સારી તત્વ છે જેને છૂટું પાડી શકાયું હતું. પોલોનીયમ, રેડિયમ અને રેડૉન એક્ટિનીયમ પહેલાં શોધાયાં હતાં, પણ તેને ૧૯૦૨ સુધી છુટાં પાડી શકાયા ન હતાં. એક્ટિનિયમ પરથી આવર્ત્રન કોઠામાં એક અન્ય સમૂહનું નામ પડ્યું - એક્ટિનાઈડ શ્રેણી. આ જૂથ સમાન ગુણધર્મો ધરાવતા ૧૫ તત્વોનું સમુહ છે જે ઇક્ટિનીયમ અને લોરેંસીયમ વચ્ચે આવે છે.
આ એક મૃદુ, ચળકતી-સફેદ કિરણોત્સારી ધાતુ છે. આ ધાતુ ઓક્સિજન અને હવા સાથે રાસાયણિક ક્રિયા કરે છે કે એક સફેદ રંગનો એક્ટિનમ ઓક્સાઈડ બનાવે છે. આ ઓક્સાઈડ અવાહક હોવાથી ધાતુનું વધારે ઓક્સિડેશન રોકાય છે. લેંથેનાઈડની જેમ એક્ટિનાઈડ શ્રેણીના તત્વો પણ +૩ ની ઓક્સિડેશન સ્થિતી ધરાવે છે. આ ધાતુ યુરિનિયમની ખનિજમાં 227Ac સમસ્થાનિક માત્ર આંશિક સ્વરૂપે મળે છે. આ ધાતુનો અર્ધ આયુષ્ય કાળ ૨૧.૭૭૩ વર્ષ હોય છે. આ ધાતુ પ્રમુખ રુપે બીટા કિરણ (કણ) ઉત્સર્જિત કરે છે. એક ટન યુરિનિયમની ખનિજમાં ૦.૨ મિલી ગ્રામ એક્ટિનિયમ હોય છે. એક્ટિનમ અને લેંથેનિયમના ભૌતિક અને રાસાયણિક ગુણધર્મ સમાન હોવાથી તેનું ખનિજમાંથી નિષ્કર્ષણ અશક્ય બનાવે છે. આથી આ તત્વને 226રેડિયમ માંથી ન્યૂટ્રોનનો મારો કરીને આંશિક રીતે  મેળવાય છે. આની દુર્લભતા, ઊંચી કિંમત અને કિરણોત્સારી ગુણધર્મને કારણે આનો કોઈ ઔદ્યોગિક ઉપયોગ નથી. આનો મુખ્ય ઉપયોગ ન્યૂટ્રોનના સ્ત્રોત તરીકે અને રેડિએશન ઈલાજ માટે વપરાય છે.
શ્રેણી:રાસાયણિક તત્વો
જેતપોર (તા.હાંસોટ)
જેતપોર (તા.હાંસોટ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એવા હાંસોટ તાલુકામાં આવેલું એક મહ્ત્વનું ગામ છે. જેતપોર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, ડાંગર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:હાંસોટ તાલુકો
ગોઢ (તા. માલપુર)
ગોઢ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માલપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગોઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:માલપુર તાલુકો
થોરીયમ
થોરીયમ એ એક પ્રાકૃતિક કિરણોત્સારી રાસાયણિક તત્વ છે જેની સંજ્ઞા Th અને અણુ ક્રમાંક ૯૦ છે. આની શોધ ૧૮૨૮માં થઈ હતી અને આનું નામ વિજળીના નોર્સ દેવતા થોર પરથી પડ્યું. પ્રકૃતિમામ્ થોરીયા માત્ર થોરીયમ-૨૩૨ સ્વરૂપે મળે છે. તે આલ્ફા કણો ઉત્સર્જિત કરે છે. તેનો અર્ધ આયુષ્ય કાળ ૧૪૦૫ કરોડ વર્ષ હોય છે. પૃથ્વીની સપાટી પરતે યુરેનિયમ કરતાંત્રણ ગણી વધુ બહુતાયત ધરાવે છે. મોનેઝાઈટ નામની ખનિજમાંથી નિષ્કર્ષિત કરતીએ વખતે આડ પેદાશ તરીકે મળે છે.
વિરવાડી
વિરવાડી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નવસારી જિલ્લાના નવસારી તાલુકાનું ગામ છે. વિરવાડી ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામમાં ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન મુખ્ય વ્યવસાય છે. શેરડી, ડાંગર, કેરી, ચીકુ અને શાકભાજી આ ગામનાં ખેત-ઉત્પાદનો છે.
થોરીયમ
પૂર્વે થોરિયમ વાયુ પ્રકાશ જાળીમાં અને મિશ્ર ધાતુઓમાં વપરાતું હતું. પણ તેના કિરણોત્સારી ગુણધર્મોને કારણે તેનો ઉપયોગ રોકાયો છે. અમેરિકામાં ૧૯૬૪ થી ૧૯૬૯માં  ચાલેલા મોલ્ટન સોલ્ટ રીએક્ટર પ્રયોગમાં થોરીયમ -૨૩૨ નો ઉપયોગ કરી યુરેનિયમ ૨૩૩ ઉછેરવામામ્ આવ્યું હતું. તેમાંના મોટા ભાગની અણુ ભઠ્ઠીઓ બંધ છે. રશિયા, ભારત અને ચીન જેવા દેશો પોતાની અણુભઠ્ઠીઓમાં થોઇરીયમ વાપરવાની યોજના ઘડી રહી છે કેમકે તે વધુ સલામત છે અને યુરેનિયમની સરખામણેએમં વધુ પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ છે.
શ્રેણી:રાસાયણિક તત્વો
વિરવાડી
શ્રેણી:નવસારી તાલુકો
પાઘડી
thumb| [[રાજસ્થાન|રાજસ્થાનની પગ્ગર શૈલીની પાઘડી પહેરેલી ભારતની એક વ્યક્તિ. ]]
પાઘડી( હિંદી : पगड़ी, બંગાળી : পাগড়ি, પંજાબી : ਪੱਗ) ભારતીય ઉપખંડમાં એક પ્રકારનું માથે પહેરાંતું વસ્ત્ર (શિરસ્ત્રાણ) છે. આ વસ્ત્ર પુરુષો અને સ્ત્રીઓ દ્વારા પહેરવામાં આવે છે, જેને માથા ઉપર હાથે બાંધવો પડે છે. સાફો અને ફગરી (સિલહટી ભાષા) તેના અન્ય નામો છે.
કાપડ
પાઘડી એ સામાન્ય રીતે લાંબુ સીવ્યા વગરનું સીધું કાપડ હોય છે. કાપડની લંબાઈ પાઘડીના પ્રકાર અનુસાર બદલાઈ શકે છે. કાપડ એ પહેરનારના પ્રદેશ અને સમુદાયને દર્શાવે છે.