cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
અરૂણ ખેતરપાલ
શ્રદ્ધાંજલિ
ભારતીય સૈન્યની પરંપરામાં અરૂણ ખેતરપાળ એક પ્રતિકાત્મક પાત્ર છે. એનડીએ ખાતે પરેડ ગ્રાઉન્ડને તેમજ આઈએમએ ખાતે ઑડિટોરિયમને તેમનું નામ આપવામાં આવ્યું છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:પરમવીર ચક્ર વિજેતા શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:મહારાષ્ટ્રના લોકો શ્રેણી:૧૯૫૦માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૭૧માં મૃત્યુ
સાહિબગંજ જિલ્લો
સાહિબગંજ જિલ્લો ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૨૨ (બાવીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. સાહિબગંજ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક સાહિબગંજ નગરમાં આવેલું છે.
શ્રેણી:ઝારખંડ
લોહરદગ્ગા જિલ્લો
લોહરદગ્ગા જિલ્લો ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૨૨ (બાવીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. લોહરદગ્ગા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક લોહરદગ્ગા નગરમાં આવેલું છે.
શ્રેણી:ઝારખંડ
દોઢમુરુ (તા. દ્વારકા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
પૂર્વીય સિંહભૂમ જિલ્લો
પૂર્વીય સિંહભૂમ જિલ્લો ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૨૨ (બાવીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. પૂર્વીય સિંહભૂમ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક જમશેદપુર નગરમાં આવેલું છે.
ઘડિયા (પહાડા)
ઘડીયા અથવા આંક અથવા પહાડા (ગુણાકાર કોષ્ટક; અંગ્રેજી: multiplication table) એક ગાણિતિક સૂચિ છે, જે સામાન્ય રીતે શરુઆતના ધોરણોમાં વિદ્યાર્થીઓને સારી રીતે યાદ રહી જાય તે રીતે ભણાવવામાં આવે છે. ગુણાકાર અને ભાગાકારના અંકગણિતની કામગીરી માટે તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ઘણા શિક્ષણશાસ્ત્રીઓ માને છે કે ૯ × ૯ સુધીના ઘડિયા યાદ રાખવા જરૂરી હોય છે, પરંતુ ૧૨ × ૧૨ સુધીના ઘડિયા યાદ રહી જાય તો રોજિંદા ગાણિતિક કાર્યોમાં ખૂબ જ સરળતા રહે છે.
શબ્દોમાં
નીચે ઉદાહરણ તરીકે ત્રણનો ઘડિયો આપેલો છે:
ત્રણ એકા ત્રણ ત્રણ દુ છ ત્રણ તરી નવ ત્રણ ચોક બાર ત્રણ પંચા પંદર ત્રણ છક અઢાર ત્રણ સતા એકવીસ ત્રણ અઠાં ચોવીસ ત્રણ નવાં સત્તાવીસ ત્રણ દસાં ત્રીસ
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગણિત
કોલાબા
કોલાબા અથવા કુલાબા એ મુંબઈ શહેરના દક્ષિણ ક્ષેત્રમાં આવેલ એક ટાપુ વિસ્તાર છે. ૧૬મી સદીના પોર્ટુગીઝ સામ્રાજ્ય દરમિયાન આ ટાપુ 'કેન્ડલ' નામે જાણીતો હતો. ૧૭મી સદીમાં પછી આ વિસ્તાર બ્રિટિશ અધિકાર ક્ષેત્રમાં આવ્યા પછી આ વિસ્તાર 'કોલિયો' નામથી જાણીતું થયું હતું.
મુખ્ય સ્મારક
thumb|[[ગેટવે ઓફ ઇન્ડિયા]] કોલાબા અને આસપાસના વિસ્તારમાં મુખ્ય સ્મારકો નીચે પ્રમાણે છે:
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:મુંબઈ
સરાઇકેલા ખરસાવાં જિલ્લો
સરાઈકેલા ખરસાવાં જિલ્લો ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૨૨ (બાવીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. સરાઈકેલા ખરસાવાં જિલ્લાનું મુખ્ય મથક સરાઈકેલા ખરસાવાં નગરમાં આવેલું છે.
શ્રેણી:ઝારખંડ
ટૉલ્સટૉય ફાર્મ
thumb|290x290px|ઈ.સ. ૧૯૧૦ માં ટૉલ્સટૉય ફાર્મના કેટલાક સભ્યો, [[મહાત્મા ગાંધી|ગાંધીજી મધ્યમાં. (બીજી પંક્તિ જમણી બાજુથી)]] ટૉલ્સ્ટૉય ફાર્મ એ મહાત્મા ગાંધી દ્વારા સ્થપાયેલ પ્રથમ આશ્રમ હતો આ આશ્રમની સ્થાપના ૧૯૧૦માં તેમના દક્ષિણ આફ્રિકાની ચળવળ દરમિયાન કરવામાં આવી હતી. આ આશ્રમ ટ્રાન્સવાલમાં આવેલો હતો. આ આશ્રમ ભારતીયો સામેના ભેદભાવ (રંગભેદ) સામેના સત્યાગ્રહની ચળવળના મુખ્ય મથક બન્યો હતો. આશ્રમનું નામ રશિયન લેખક અને તત્ત્વજ્ઞાની લિયૉ ટૉલ્સટૉયના નામ પર રાખવામાં આવ્યું હતું, જેમના ૧૮૯૪ના પુસ્તક, કિંગડમ ઑફ ગોડ ઇઝ વિધીન યુ, એ ગાંધીજીના અહિંસાના વિજ્ઞાનને ખૂબ પ્રભાવિત કરી હતી.
જ્યાં સુધી સ્થાનિક સત્યાગ્રહ આંદોલન ચલુ રહ્યો ત્યાં સુધી આ સ્થળના માલિક હર્મન ક્લેનબેચે ગાંધીજી અને તેમના સિત્તેર થી એંસી સમર્થકોને  અહીં રહેવાની મંજૂરી આપી હતી. કાલેનબેચે સમુદાયનું નામ સૂચવ્યું, અને સમુદાયે ટૂંક સમયમાં ત્રણ નવી ઇમારતો બાંધી, જેમાંને એક રહેવા માટે, એક કાર્ય શાળા અને એક શાળા તરીકે બાંધવામાં આવી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
આણંદપુર (તા.કોડીનાર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા કોડીનાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નારિયેળ, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સુમના રોય
સુમના રોય ભારતીય લેખિકા અને કવયિત્રી છે. તેમની કૃતિઓમાં હાઉ આઇ બીકમ અ ટ્રી (૨૦૧૭), મિસિંગ: અ નોવેલ (૨૦૧૯), આઉટ ઑફ સિલેબસ (૨૦૧૯) અને માય મધર્સ લવર એન્ડ અધર સ્ટોરીઝ (૨૦૧૯)નો સમાવેશ થાય છે. તેમની અપ્રકાશિત નવલકથા લવ ઇન ધ ચિકન્સ નેક 'મેન એશિયન લિટરરી પ્રાઇઝ' (૨૦૦૮) માટે લાંબા સમયથી સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવી હતી. તેમનું પ્રથમ પુસ્તક 'હાઉ આઇ બીકમ અ ટ્રી' ૨૦૧૭ના શક્તિ ભટ્ટ પુરસ્કાર માટે સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવ્યું હતું.
જીવન
સુમના રોય પશ્ચિમ બંગાળના દાર્જિલિંગ જિલ્લાના સિલિગુડી શહેરના વતની છે. તેમણે સિલિગુડીની મહબર્ટ હાઈસ્કૂલ અને કોલકાતાની પ્રેટ મેમોરિયલ સ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, બાદમાં તેમણે સિલિગુડી કોલેજ અને ઉત્તરી બંગાળ વિશ્વવિદ્યાલયમાં અંગ્રેજી સાહિત્યનો અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત પશ્ચિમ બંગાળની સરકારી કોલેજમાં અંગ્રેજી સાહિત્યના અધ્યાપનકાર્યથી કરી હતી. વર્તમાનમાં તેઓ અશોકા યુનિવર્સિટી ખાતે સર્જનાત્મક લેખન અને અંગ્રેજી સાહિત્યના પ્રાધ્યાપક છે. ૨૦૧૮માં રશેલ કાર્સન સેન્ટર ફોર એન્વાયર્નમેન્ટ એન્ડ સોસાયટી, મ્યુનિચમાં કાર્સન ફેલો તરીકે તેમની નિમણૂક કરવામાં આવી હતી.
સર્જન
રોયનું પહેલું સર્જનાત્મક કાર્ય તેમની અપ્રકાશિત નવલકથા લવ ઇન ધ ચિકન્સ નેક હતી. આ નવલકથામાં ત્રણ મિત્રો તિર્ના, નિર્જહર અને બલરામની મિત્રતા વિશેની વાર્તા છે. દાર્જિલિંગ, દોઆર અને સિલિગુડી શહેરો વચ્ચે આકાર લેતી આ કથા ઇતિહાસ, રાજકીય ચળવળો, પૃથક ગોરખાલેન્ડ અને કામતાપુરની માંગ સાથે આગળ વધે છે, જે ત્રણેય મિત્રો વચ્ચેના સંબંધોને અસર કરે છે.
તેમનું અન્ય પુસ્તક, મિસિંગ: અ નોવેલ (૨૦૧૯), હિન્દુ મહાકાવ્ય રામાયણનું આધુનિક પુનર્કથન છે. ૨૦૨૧માં ગુવાહાટી ખાતે એક કિશોરીની છેડતીની વાસ્તવિક ઘટના પર આધારિત આ નવલકથા છેડતીનો ભોગ બનેલી કિશોરીની મદદ કરનાર એક સામાજીક કાર્યકર્તા કોબિતાની વાર્તા વર્ણવે છે. આ નવલકથાના વિષયવસ્તુને રામાયણમાં સીતાના ગુમ થવાની અને રામ તેના પાછા ફરવાની રાહ જુએ છે એ ઘટનાક્રમ સાથે સુપેરે સાંકળવામાં આવી છે. કોબિતા સમગ્ર નવલકથામાં ગુમ રહે છે.
પુરસ્કારો અને નામાંકન
તેમની અપ્રકાશિત નવલકથા લવ ઇન ધ ચિકન્સ નેક 'મેન એશિયન લિટરરી પ્રાઇઝ' (૨૦૦૮) માટે સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવી હતી. તેમનું પ્રથમ પુસ્તક 'હાઉ આઇ બીકમ અ ટ્રી' ૨૦૧૭ના શક્તિ ભટ્ટ પુરસ્કાર માટે તથા વર્ષ ૨૦૧૯-૨૦ના સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર માટે પણ સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવ્યું હતું.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:સાહિત્યકાર શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
ધબધબો (તા. દ્વારકા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
પશ્ચિમી સિંહભૂમ જિલ્લો
પશ્ચિમી સિંહભૂમ જિલ્લો ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૨૨ (બાવીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. પશ્ચિમી સિંહભૂમ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ચાઈબાસા નગરમાં આવેલું છે.
શ્રેણી:ઝારખંડ
ભારતની પર્વતીય રેલ્વે
ભારતીય ઉપખંડના ભારત દેશમાં કેટલીક રેલ્વે સેવાઓ પર્વતીય ક્ષેત્રોમાં બનાવવામાં આવી છે. જુદા જુદા સમયમાં બનાવવામાં આવેલી આ રેલ સેવાઓનો વહીવટ વર્તમાન સમયમાં ભારતીય રેલ દ્વારા કરવામાં આવે છે. આ પર્વતીય ક્ષેત્રની રેલ સેવાઓને ભારતની પર્વતીય રેલ્વે તરીકે ઓળખવામાં આવે છે :
The collective designation refers to the current project by the Indian government to nominate a representative example of its historic railways to UNESCO as a World Heritage Site.
ઇતિહાસ
left|thumb|[[નિલગીરી માઉન્ટેઇન રેલ્વે]] right|thumb|[[કાલકા-શિમલા રેલ્વે]] દાર્જીલીંગ હિમાલિયન રેલ્વેને 1999 માં માન્યતા આપવામાં આવી હતી, જ્યારે નિલગીરી માઉંટેઇન રેલ્વે 2005 માં સાઇટના વિસ્તરણ તરીકે ઉમેરવામાં આવી હતી અને કાલકા-શિમલા રેલ્વેને 2008 માં એક્સ્ટેંશન તરીકે ઉમેરવામાં આવી હતી. તેઓ "કઠોર, પર્વતીય ભૂપ્રદેશ દ્વારા અસરકારક રેલવે કડી સ્થાપિત કરવાની સમસ્યાના ઉકેલો હોવાને કારણે બોલ્ડ, બુદ્ધિશાળી ઇજનેરીના ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણો ની માન્યતા પ્રાપ્ત થઈ હતી."
માતા ભવાનીની વાવ
માતા ભવાનીની વાવ એ અમદાવાદના અસારવા વિસ્તારમાં આવેલી વાવ છે.
ઇતિહાસ અને સ્થાપત્ય
માતા ભવાનીની વાવનું બાંધકામ ૧૧મી સદીમાં સોલંકી વંશના શાસન દરમિયાન થયું હતું. તે ભારતમાં હાલમાં શરૂઆતની વાવોમાંથી સચવાયેલી વાવોમાંની એક વાવ છે. વાવમાં બહુમાળી ઝરુખાઓ અને પગથિયાંઓ પછી પાણી મળે છે. આ ઝરુખાઓ પૂર્વ-પશ્ચિમ ધરી પર આવેલા છે. થાંભલાઓ, ખૂણાઓ અને ધરીઓ આ વાવની કળાનો ઉત્તમ નમૂનો છે. ઘણાં સમય પછી હિંદુ દેવી ભવાનીનું નાનું મંદિર નીચલા ઝરુખામાં બનાવવામાં આવ્યું હતું, જેના પરથી વાવનું નામ પડ્યું હતું.
ભીમાનુગામ (તા. કાલાવડ)
ભીમાનુગામ (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભીમાનુગામ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
સૂર્યનારાયણ વ્યાસ
સૂર્યનારાયણ વ્યાસ (૧૯૦૨-૧૯૭૬) ભારતીય જ્યોતિષી હતા જેમને ભારતની આઝાદીના સમયનું મુહૂર્ત કાઢવાનાર જ્યોતિષી તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે.
તેમનો જન્મ મધ્ય પ્રદેશનાં ઉજ્જૈન શહેરમાં ૨ માર્ચ ૧૯૦૨ના રોજ થયો હતો. તેઓએ ગ્રહો અને નક્ષત્રોને આધારે ભારત અને પાકિસ્તાનની આઝાદી માટે અનુક્રમે ૧૫ ઓગસ્ટ ૧૯૪૭ અને ૧૪ ઓગસ્ટ ૧૯૪૭ના દિવસો સૂચવ્યા હતા. તેઓ જ્યોતિષ વિદ્યાના પ્રખર જાણકાર હતા અને તેમની એ પારંગતતાને આધારે તેમણે લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી અને સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલનાં મૃત્યુ તેમજ ૨૧મી સદીમાં ભારતના વિશ્વફલક પર પ્રભાવ વિષે પણ આગાહીઓ કરી હતી. ૧૯૬૭થી ૧૯૬૯ દરમ્યાિન ગોવિંદ નારાયણ સિંહના સમયગાળામાં તેઓ મધ્ય પ્રદેશ સરકારના સલાહકાર મંડળમાં સભ્ય હતા. તેમણે જ્યોતિષશાસ્ત્રમાં કરેલા યોગદાનો બદલ ભારત સરકારે ૧૯૫૮માં તેમને પદ્મભૂષણ એનાયત કર્યો હતો.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતા શ્રેણી:જ્યોતિષ શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની‎ શ્રેણી:૧૯૦૨માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૭૬માં મૃત્યુ
સીસમ
સીસમ એ લાકડું મેળવવા માટે ઉપયોગિ એવું આર્થિક દ્રષ્ટિએ ખૂબ મહત્ત્વનું વૃક્ષ છે. આ વૃક્ષ પૂર્વી ભારતના ઉષ્ણ કટિબંધિય વર્ષાવનોનું વતની છે. તેનું શાસ્ત્રીય નામ 'ડાલ બર્ગીયા કીટિફોલિયા' કે 'ઍમેરીમોનોન લેટિફોલિયમ' છે. આ સિવાય સીસમનું લાકડું અંગ્રેજીમાં બ્લેકવુડ (blackwood), બોમ્બે વુડ (Bombay blackwood), રોસવુડ (rosewood), રોસેટા રોસવુડ(Roseta rosewood), ઈસ્ટ ઈંદિયન રોસવુડ (East Indian rosewood),બ્લેકરોસવુડ (black rosewood), ઈંડિયન પેલીસેન્ડ્રે (Indian palisandre) અને જાવા પેલીસેન્ડ્રે (Java palisandre) જેવા નામોથી પણ ઓળખાય છે. અન્ય ભારતીય ભાષાઓમાં આને બીટે અને સીત્સલકહે છે. આનું વૃક્ષ નિત્યલીલું હોય છે અને તે ૪૦ મીટર સુધી ઉંચું ઊગે છે. સ્થાનીય ક્ષેત્રોમાં સૂકી પાનખર પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે.
વર્ણન અને જીવ શાસ્ત્ર
જાવાના સીસમ વાવેતરોમાં હીમેટોનટ્રીયા હીમેટોકોકો નામની ફૂગ તેના પાંદડા અને કેંદ્રીય લાકડાને નુકશાન પહોંચાડે છે. ભારતમાં ફાયટોફ્થોરા નામની પાણીની સૂક્ષ્મ ફૂગ સીસમના વૃષને ઘાતક નુકશાન પહોંચાડે છે.
સીસમ પ્રજાતિના વૃક્ષના બીજ આદિને થ્રિશુર, કેરળની કેરલા ફોઇરેસ્ટ રીસર્ચ ઇન્સ્ટીટ્યૂટમાં સાચવવામાં આવે છે.
વપરાશ
સીસમનું વૃક્ષ સખત, ટકાઉ અને ભારી લાકડું પેદા કરે છે. આ લાકડાપર જો બરોબર પ્રક્રિયા કરાય તો તે સડા અને કીટાણુ રોધી અને ઘણું વધુ ટકાઉ બને છે. ભારત અને જાવા એ બંને દેશમાં તેની વાડી (વાવેતરો)માં ખેતી કરાય છે. આ વાડીઓ ઘણી ગીચ હોય છે અને તેમાં એક જ પ્રજાતિના વૃક્ષો વાવવામાં આવે છે. આ વૃક્ષના લાકડાનો ઉપયોગ મોંઘું રાચરચીલું બનાવવા માટે થાય છે. આ સિવાય એમાંથી વીનીર, પ્લાયવુડ, બહારના રાચરચીલાના બેન્ટવુડ (ગોળાકારે વાળી શકાય તેવું લાકડું) આદિ બનાવવા તે વપરાય છે.
ભારતીય જંગન કાયદો, ૧૯૨૭ અનુસાર જંગલમાંથી સીસમના લાકડાની નિકાસ કરવા પર પ્રતિબંધ છે. સીસમની મજબુતાઈ, વજન,લંબા સીધા તંતુ આદિને કારાને આંતરાષ્ટ્રીય બજારમાં સીસમની ઘણી માંગ છે અને તેની ઘણી સારી કિમ્મત મળે છે. પરંતુ આ વૃક્ષનો વિકાસ અત્યંત ધીમો હોઈ તેના વાવેતરો ભારત અને જાવા બહાર ખાસ વિકસ્યા નથી. ભારત અને જાવામાં તેના વાવેતરો છે. જાવામાં ૧૯મી સદીમાં આ વાવેતરો શરૂ થયા હતા. સીસમનું સ્થાન દાલ્બેર્ગીર્યા સીસ્સુ એ લીધું છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:વૃક્ષો
ગોઆના મુખ્યમંત્રીઓ
અહીં ભારતનાં ગોઆ રાજ્યનાં મુખ્યમંત્રીઓની યાદી અપાયેલી છે. ગોઆમાં ૧૯૬૧માં પોર્ટુગીઝ શાસનના અંત પછી ૧૯૬૩માં પ્રથમ ચૂંટણી થઈ જેમાં મહારાષ્ટ્રવાદી ગોમાન્તક પક્ષ સાંકડી બહુમતથી ચુંટાઈ આવ્યો અને તેના દયાનંદ બંદોડકર, જેઓ વ્યવસાયે ખાણ માલિક હતા, ગોઆનાં પ્રથમ મુખ્યમંત્રી બન્યા.
જો કે હજુ ગોઆ, દમણ અને દીવ સમેત કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ જ હતો. ૧૯૮૭માં ગોઆ દમણ અને દીવથી અલગ પડી ભારતનાં ૨૫માં રાજ્યનો દરજ્જો પામ્યું. રાજ્યનો દરજ્જો પામ્યા પછીના ગોઆ રાજ્યનાં પ્રથમ મુખ્યમંત્રી પ્રતાપસિંહ રાણે બન્યા. ગોઆ અત્યાર સુધીમાં પાંચ વખત રાષ્ટ્રપતિ શાસન હેઠળ આવેલું છે.
ગોઆના હાલનાં મુખ્યમંત્રી મનોહર પરિકર (ભાજપા) છે જેઓએ ૯ માર્ચ, ૨૦૧૨ થી પદભાર સંભાળેલો છે.
હાપુર
હાપુર ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા સૌથી મોટા એવા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૭૦ (સિત્તેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક એવા પંચશીલ નગર જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વનું શહેર છે. અહીં ૨૮મી સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૧ના રોજ નવા રચાયેલા પંચશીલ નગર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે. વહીવટી દૃષ્ટિએ આ શહેરનો સમાવેશ મેરઠ પ્રાંતમાં કરવામાં આવેલ છે.
ભાયુ ખાખરીયા (તા. કાલાવડ)
ભાયુ ખાખરીયા (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભાયુ ખાખરીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ધરમુરુ (મોવાડા) (તા. દ્વારકા)
સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
અમદાવાદના દરવાજા
ઈતિહાસ
અમદાવાદની સ્થાપના ૧૪૧૧માં અહમદશાહ દ્વારા પ્રાચીન શહેર આશાવલની ઉપર કરવામાં આવી હતી. તેણે પ્રથમ કિલ્લો ભદ્રનો કિલ્લો માણેક બૂર્જ પર બાંધ્યો હતો. ભદ્રના કિલ્લાને કિલ્લાના દરવાજા સિવાય આઠ દરવાજાઓ હતા. જ્યારે શહેરનો વિકાસ થયો ત્યારે, અહમદ શાહે બીજો કિલ્લો બાંધ્યો જે ૧૪૮૬માં મહમદ બેગડા દ્વારા વિસ્તારવામાં આવ્યો. બીજા કિલ્લાને ૧૨ મુખ્ય દરવાજાઓ અને અન્ય નાનાં દરવાજાઓ હતા. રેલ્વેના આગમન સાથે બ્રિટિશરોએ પરિવહનની સગવડતા માટે બીજા બે દરવાજાઓ બાંધ્યા. શહેરની કિલ્લાની દિવાલો તૂટતી જવાની સાથે આ દરવાજાઓ સ્મારક તરીકે રહી જવા પામ્યા.
દરવાજાઓ
મોટાભાગના લોકો માટે છે કે અમદાવાદને ૧૨ દરવાજાઓ હતા પણ કેટલાંક ઈતિહાસકારો સૂચવે છે કે ૧૬ હતા. પાછળથી સંશોધકોએ જાણ્યું કે અમદાવાદને ૨૧ દરવાજાઓ હતા.
ભદ્ર કિલ્લાના દરવાજા
ભદ્રના કિલ્લાને આઠ દરવાજાઓ હતા, ત્રણ મોટા, બે પૂર્વ દિશામાં અને એક દક્ષિણ-પશ્ચિમ ખૂણા પર; ત્રણ મધ્યમ, બે ઉત્તરમાં અને એક દક્ષિણમાં; અને બે નાનાં, પશ્ચિમમાં.thumb|ભદ્રનો કિલ્લોthumb|૧૮૮૦માં ત્રણ દરવાજાઓવિગતો: ઉત્તરની બાજુએ બે મધ્યમ દરવાજાઓ, એક જે ખાનપુર તરફ દોરી જતો હતો, અને બીજો મિર્ઝાપુર વોર્ડ તરફ હતો. પહેલો દરવાજો જે પહેલાં નાનો હતો એ, £૧૧ (રુપિયા ૧૧૦), ની કિંમતે ૧૮૬૦માં ૧૩ ફીટ પહોળા અને ૧૫ ફીટ ઊંચા દરવાજામાં ફેરવવામાં આવ્યો હતો, જેને દરવાજાઓ અથવા કમાનો હતી નહી; પૂર્વની બાજુએ બે, બંને મોટા દરવાજાઓ, લાલ દરવાજા (23.01681°N, 72.59093°W) ઉત્તર-પૂર્વે અને ભદ્રનો દરવાજો, જે પહેલાં પીરન પીરનો દરવાજો કહેવાતો હતો, (23.02417°N, 72.58056°W, આર્કિયોલોજીકલ સર્વે ઓફ ઇન્ડિયા રાષ્ટ્રીય મહત્વનું સ્મારક ક્રમાંક. N-GJ-2); દક્ષિણ બાજુએ, બે મધ્યમ માપનાં દરવાજાઓ, બારણાં વગર ૧૮૭૪માં આઝમ ખાન સરાઇની મધ્યમાં બાંધવામાં આવ્યા હતા. બીજો મોટો દરવાજો દક્ષિણ-પશ્ચિમે ૧૭૭૯માં ગણેશ બારી અથવા દરવાજો જે ૧૮ ફીટ પહોળો અને ૧૭ ફીટ ઊંચો હતો. તેનો બાંધકામ ખર્ચ £૯૨ (રુપિયા ૯૨૦) થયો હતો; તેને અપ્પાજી ગણેશ દ્વારા ખૂલ્લો મૂકવામાં આવ્યો હતો. પશ્ચિમ બાજુએ, બંને નાનાં દરવાજાઓમાં, દક્ષિણ-પશ્ચિમે પથ્થરનાં પગથિયાં સાથેનો રામ દરવાજો અને બરાદારી દરવાજો ઉત્તર-પૂર્વે હતો. વધુમાં ત્રણ દરવાજા (23.02417°N, 72.58444°W‌‌), પાછળથી શાહી મેદાનનાં પ્રવેશદ્વાર તરીકે બાંધવામાં આવ્યા હતા. બીજો સાલાપાસ દરવાજો (23.01681°N, 72.59093°W), જે રાણીઓ માટે હતો, જે નષ્ટ પામ્યો છે. ગણેશ દરવાજો એલિસ બ્રિજની નીચે નષ્ટ પામ્યો છે. લાલ દરવાજો, જે સીદી સૈયદની જાળી, ની સામે આવેલ છે, એ પણ નષ્ટ પામ્યો છે, પણ દિવાલનાં કેટલાક અવશેષો હજુ જોવા મળે છે.
બીજા કિલ્લાના દરવાજા
thumb|દિલ્હી દરવાજા thumb|દરિયાપુર દરવાજા thumb|રાયપુર દરવાજા thumb|આસ્ટોડિયા દરવાજા
નીચેનાં બે દરવાજાઓ બ્રિટિશ સરકાર દ્વારા બનાવવામાં આવ્યા હતા.
thumb|પ્રેમ દરવાજા thumb|પાંચકુવા દરવાજા
અન્ય દરવાજા
thumb|શાહ-એ-આલમ દરવાજા ૧૮૮૦માં આ સિવાય આજના અમદાવાદમાં ગોમતીપુર દરવાજા અને શાહ-આલમ દરવાજા પણ હાજર છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:અમદાવાદ શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
અંબાલા જિલ્લો
અંબાલા જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા હરિયાણા રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૨૨ (બાવીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. અંબાલા જિલ્લાનું મુખ્યાલય અંબાલામાં છે.
શ્રેણી:હરિયાણા
આદપોકાર (તા.કોડીનાર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા કોડીનાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નારિયેળ, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ગામમાં આદિનાથ શિવ મંદિર આવેલું છે.
કાઝીરંગા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન
કાઝીરંગા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન (આસામીઝ: কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান) ભારતના આસામ રાજ્યના ગોલાઘાટ અને નાગાંવ જિલ્લા માં આવેલ છે. આ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનને વિશ્વ ધરોહર સ્થળ તરિકે ઘોષિત કરવામાં આવ્યું છે. ભારતીય ગેંડા પ્રજાતિના બે તૃતિયાંશ ગેંડાઓ અહીં રહે છે. સુરક્ષીત ક્ષેત્રોમાં વાઘની વસ્તીની સૌથી વધારે ગીચતા કાઝીરંગામાં છે અને તેને ૨૦૦૬માં વાઘ અભયારણ્ય જાહેર કરાયું છે. આ ઉદ્યાન એશિયાઈ હાથી, પાણીની જંગલી ભેંસ અને સાબર (બારાસીંઘા)નું ઘર છે. બર્ડ લાઈફ ઈંટરનેશનલ દ્વારા કાઝીરંગાને પક્ષીઓના સંરક્ષણ માટે મહત્ત્વપૂર્ણ સ્થળ જાહેર કર્યું છે. ભારતનાં અન્ય અભયારણ્યોની તુલનામાં કાઝીરંગાએ વન્ય જીવન સંરક્ષણમાં વધુ સફળતા મેળવી છે. પૂર્વી હિમાલયના કિનારે જૈવિક વિવિધતા ભરેલા આ ક્ષેત્રમાં વન્ય જીવનની ઘણી પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે.
કાઝીરંગા એક વિશાળ કલળવાળું ક્ષેત્ર છે જેમાં ઊંચા ઊંચા હાથી ઘાસ ઉગે છે. આ એક ગીચ પહોળા પાંદડાઓ વાળા જંગલોનું ક્ષેત્ર છે. એકબીજાને છેદતી ચાર મુખ્ય નદીઓ અહીંથી વહે છે જેમાની એક બ્રહ્મપુત્રા છે. આ ઉપરાંત બીલ તરીકે ઓળખાતા નાના તળાવો પણ છે. ઘણાં પુસ્તકો, ગીતો અને દસ્તાવેજી ચિત્રોનો વિષય કાઝીરંગા રહી ચુક્યું છે. ૧૯૦૫માં અભયારણ્ય ઘોષીત આ ઉદ્યાને ૨૦૦૫માં પોતાની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠ ઉજવી.
ઇતિહાસ
thumb|left|મેરી કર્ઝન, બેરોનેસ કર્ઝન ઓફ કેડલેસ્ટન, જેમણે આ ક્ષેત્રના ગેંડાઓના સંરક્ષણની ચળવળ શરૂ કરવાની પ્રેરણા આપી કાઝીરંગાના એક સંરક્ષિત ક્ષેત્ર તરીકેનો ઇતિહાસ ૧૯૦૪ સુધી મળે છે જ્યારે મેરી વિક્ટોરિયા લીઇટર કર્ઝન, ભારતના ગવર્નર જનરલ કે ભારતના વાઈસરોય જ્યોર્જ કર્ઝન ના પત્ની એ ભારતની મુલાકાત લીધી હતી તેઓ ગેંડાઓ માટે પ્રસિદ્ધ આક્ષેત્રની મુલાકાત લીધી પણ તેમને એક પણ ગેંડો જોવા ન મળ્યો ત્યારે તેમણે પોતાના પતિને આ લુપ્ત પ્રાયઃ થતી આ પ્રજાતિ ના સંરક્ષણ માટે તત્કાલીક પગલાં લેવા સૂચન કર્યું. તેમની વાત માની જ્યોર્જ કર્ઝને ગેંડાના સંરક્ષણ માટે પગલાં લીધા અને તે માટે પ્રબંધન કર્યું.
આગળના ત્રણ વર્ષો સુધી આ ઉદ્યાન ના ક્ષેત્રને બ્ર્હ્મપુત્રા નદીના કિનારા સુધી ૧૫૨ ચો. કિમી. જેટલો વિસ્તારવામાં આવ્યો. ૧૯૦૮માં, કાઝીરંગાનેઆરક્ષિત જંગલ જાહેર કરાયું. ૧૯૧૬માં, તેને આખેટ (શિકાર) ક્ષેત્ર જાહેર કરાયું;'' તે આરીતે ૧૯૩૮ સુધી રહ્યું. ૧૯૩૮ માં ત્યાં શિકાર પર પાબંદી મુકવામાં આવી અને મુલાકાતીઓ ને તેમાં પ્રવેશ ની છૂટ અપાઈ.
૧૯૫૦માં પી.ડી. સ્ટ્રેસી નામના વન્ય સંરક્ષક અદ્વારા કાઝીરંગા આખેટ ક્ષેત્રને શિકારના ઓછાયાથી દૂર કરતું કાઝીરંગા વન્યજીવન અભયાઅરણ્ય નામ અપાવ્યું ૧૯૫૪માં, આસામની સરકારે આસામ ગેંડા કાયદો પસાર કર્યો, જેની નીચે ગેંડાના શિકાર પર ભારી દંડ મુકવામાં આવ્યો. ૧૪ વર્ષ પછી, ૧૯૬૮માં, રાજ્ય સરકારે 'આસામ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન કાયદો ૧૯૬૮', પારીત કર્યો અને કઝીરંગા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન જાહેર કરાયો. ૧૧ ફેબ્રુઆરી ૧૯૭૪માં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ૪૩૦ ચો કિમીમાં ફેલાયેલા આ ક્ષેત્રને આધિકારીક રીતે રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન જાહેર કરાયું. ૧૯૮૫માં, કાઝીરંગાને યુનેસ્કો દ્વારા વિશ્વ ધરોહર સ્થળ જાહેર કરાયું
નજીકના જ ભૂતકાળમાં કાઝીરંગાએ ઘણી માનવ નિર્મિત અને પ્રાકૃતિક આફતો નો સામનો કર્યો છે. બ્રહ્મપુત્રામાં આવેલા પુરને કારણે ઘણા મોટા પ્રાણીજીવનને હાનિ પહોંચી છે. માનવ વસાહતો દ્વારા ઉદ્યાનના સીમા ક્ષેત્રોમાં અતિક્રમણ થતાં વન ક્ષેત્રોમાં ઘટાડો આવ્યો છે અને પ્રાણીઓનો વસવાટ ક્ષેત્ર ઘટ્યો છે. આસામ ક્ષેત્રમાં યુનાયટેડ લીબરેશન ફ્રંટ ઓફ અસોમ દ્વારા ચાલતા ભાગલાવાદી આંદોલનને કારણે આ ક્ષેત્રનો આર્થિક વિકાસ રુંધાઈ ગયો છે.
આ ઉદ્યાને ૨૦૦૫માં ઘણાં ઠાઠ માઠ થી પોતાની શતાબ્દી ઉજવી જેમાં બેરોનેસ ઓફ લોર્ડ કર્ઝન ના વારસદારો એ પણ ભાગ લીધો હતો. ૨૦૦૭માં, હાથીઓ અને બે ગેંડાઓને માનસ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમાં સ્થાનાંતરીત કરાયા. આવું ભારતમાં પ્રથમ વખત કરાયું.
વ્યુત્પતિ
કાઝીરંગા આ નામની વ્યુત્પતિ ની કોઇ ઠોસ માહિતી નથી પણ સ્થાનીય લોકકવાયકા અને નોંધ અનુસાર તેની ઘણી સમજૂતીઓ મળી આવે છે. એક વૃતાંત કથા અનુસાર નજીકના હગામમાં રહેતી રંગા નામની એક કન્યા અને કારબી અંગલોંગ જિલ્લાનો કાઝી નામનો એક યુવક એક બીજાના પ્રેમમાં પડ્યાં. આ પ્રેમ સંબંધ તેમના પરવારોને માન્ય ન હતો તેથી આ કન્યા અને યુવક જંગલમાં લુપ્ત થઈ ગયાં અને ફરી પાછાં ક્યારેય ન દેખાયાં. તેમના નામ પાછળ આ જંગલ કાઝીરંગા તરીકે ઓળખાયું.
એક અન્ય વૃતાંત કથા અનુસાર, શ્રીમંત શંકરદેવ, ૧૬મી સદીના વૈષ્ણવ સંત-વિદ્વાનએ, એક વખત એક નિસંતાન યુગલને આશિર્વાદ આપ્યાં, જેમના નામ કાઝી અને રંગાઈ હતાં, અને તેમને એક મોટું તળાવ ખોદવાનું કહ્યું જેથી તેમનું નામ અમર થઈ જાય.
આ નામના લાંબા ઐતિહાસિક અસ્તિત્વનો પુરાવો અમુક નોંધમાં મળી આવે છે જે કહે છે કે એક વખત સત્તરમી શતાબ્દીમાં જ્યારે અહોમ વંશના રાજા પ્રતાપ સિંઘા જ્યારે આ ક્ષેત્રમાંથી પસાર થઈ રહ્યાં હતાં ત્યારે તેમને અહીં ની માછલી ખૂબ ભાવી તેમને કહેવામાં આવ્યું હતું કે આ માછલી કાઝીરંગાની હતી. કાઝીરંગાનો એક અન્ય અર્થ લાલ બકરી (હરણ)ની ભૂમિ એવો પણ થાય છે. કાર્બી ભાષામાં કાઝીનો અર્થ બકરી થાય છે અને રંગાઈ નો અર્થ લાલ એવો થાય છે.
અમુક ઇતિહાસ કારો માને છે કેૢ ભલે કાઝીરંગા આ નામ કર્બી ભાષાના શબ્દ  કાઝીર-એ-રંગ પરથી આવ્યો છે જેનો અર્થ કાઝીરનું ગામ(કાઝીરારો ગામ) એવો થાય છે. કાર્બીઓમાં કાજીર એ બાલિકા માટે વપરાતું સામન્ય સમુહવાચક નામ છે, અને એમ મનાય છે કે કાઝીર નામની એક મહિલા એ આ ક્ષેત્ર પર રાજ કરતી હતી. કાર્બી રાજ ને સંલગ્ન સ્તંભ ના અવશેષો આ વાતની પૂર્તિ કરે છે.
ભૂગોળ
thumb|300px|કાઝીરંગા નેશનલ પાર્કનો નક્શો કાઝીરંગા ૨૬°૩૦' ઉ અને ૨૬°૪૫' ઉ અક્ષાંશ અને ૯૩°૦૮' પૂ થી ૯૩°૩૬'પૂ રેખાંશ વચ્ચે આવેલ ભારતના આસામ રાજ્યના બે જિલ્લા નાગામના કાલિઆબોર ઉપ વિભાગ અને ગોલઘાટના બોકાખાટ ઉપવિભાગ વચ્ચે આવેલ છે.
આ પાર્ક પૂર્વ પશ્ચિમ લગભગ ૪૦ કિમી લાંબુ અને ઉત્તર દક્ષિણ લગભગ ૧૩ કિમી પહોળું છે કાઝીરંગા લગભગ ૩૭૮ ચો કિમી જેટલું ક્ષેત્ર ધરાવે છે. લગભગ ૫૧.૧૪ ચો કિમી જેટલું ક્ષેત્ર હાલના વર્ષોમાં ખવાણ અને ધોવાણ ને કારણે નાશ પામ્યું છે. આ ઉદ્યાન ક્ષેત્રમાં વધારાનું ૪૨૯ ચો કિમી ક્ષેત્ર વર્તમાન સીમામાં ઉમેરાયું છે અને તેને ભિન્ન રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન કતરીકે નો દરજ્જો અપાયો છે જેથી વધતી વન્ય પ્રાણીઓની વસતિ ને રહેઠણ આપી શકાય કે પ્રાણીઓના કાર્બી અંગલોંગ પહાડી સુધીના આવાગમન માટે સલામત માર્ગ બની રહે. Elevation ranges from 40 m to 80 m. આ ઉદ્યાનને ફરતે બ્રહ્મપુત્રા નદી પૂર્વ અને પશ્ચિમ પ્રાકૃતિક સીમા રચે છે અને મોરા દીફૂલુ નદી દક્ષિણ તરફ સીમા રચે છે. દીફૂલુ અને મોરા ધનશીરીઆ ઉદ્યાનની અન્ય પ્રમુખ નદેઓ છે.
કાઝીરંગા એક વિશાળ સપાટ કાંપસર જમીન છે જે બ્રહ્મપુત્રા નદીના ધોવાણ અને સ્થાપનથી બનેલ છે. આ ક્ષેત્ર રેતીપુલિયા અને નદીના પુર દ્વારા બનેલા નાના બીલ તરીકે ઓળખાતા તળાવો (જે ૫% ભૂભાગ રોકે છે) દ્વારા બનેલ છે, અને ઉંચાઈ વાળા ક્ષેત્રો જે ચાપોરીસતરીકે ઓળખાય છે, તે પ્રાણીઓને પૂર ના સમયે આસરો અને સહારો આપે છે. આમં ઘણાં ચાપોરીસ પ્રાણીઓની સલામતી માટે ભારતીય સેનાની મદદ વડે બનાવાયા છે કાઝીરંગા ઉપ-હિમાલયન ક્ષેત્રમાં આવેલ સૌથી મોટો સંરક્ષિત મુલક છે અને ખૂબજ વિવિધતા ભરેલ અને દ્રશ્ય જીવાવરણ ને કારણે આ ક્ષેત્રને સક્રીય જીવવિવિધતા ક્ષેત્ર કહ્યું છે. આ ઉદ્યાન ઈંડોમલય ઇકોઝોનમાં આવેલ છે, અને તેનું પ્રમુખ ભૌગોલિક પ્રકાર (biome) ઉષ્ણ કટિબંધના પહોળા પત્ર ધરાવતા જંગલોના બ્રહ્મપુત્રાની ઉપ્-નિત્ય લીલા જંગલોનો અને ઉષ્ણ કટિબંધીય અને ઉપ ઉષ્ણ કટિ બંધિય ઘાસભૂમિ અને ઝાંખર ભૂમિના વારંવાર પુરગ્રસ્ત થતાં તેરાઈ-દુઅર સવાનાની ઘાસભૂમિનો છે
આબોહવા
આ ઉદ્યાન ત્રણ ઋતુઓ અનુભવે છે: ઉનાળોૢ ચોમાસું અને શિયાળો. શિયાળો નવેંબર અને ફેબ્રુઆરી વચ્ચે હોય છે જે હળવો અને સૂકો હોય છે જેમાં સરાસરી ઉચ્ચત્તમ તાપમાન ૨૫° સે અને ન્યૂનત્તમ તાપમાન ૫° સે હોય છે. આ ઋતુમાં, બીલ અને નાળાઓ સુકાઈ જાય છે.
માર્ચ અને મે વચ્ચે આવતો ઉનાળો ગરમ હોય છે, જ્યારે તાપમાન ૩૭ ° સે સુધી ઉંચુ જાય છે. આ ઋતુમાં પ્રાણીઓ પાણીના સ્ત્રોતોની આજુબાજુ રહે છે.
ચોમાસું જુન થી સપ્ટેંબર વચ્ચે હોય છે જ્યારે કાઝીરંગાનો મોટા ભાગનું (૨૨૨૦ મીમી) પાણી વરસે છે. જુલાઈ અને ઓગસ્ટના મહિનાના તીવ્ર વર્ષાના ગાળામાં બ્રહ્મપુત્રાની વધેલી પાણીની સપાટીને કારણે ઉદ્યાનના પશ્ચિમ ભાગનો ૩/૪ ભાગ ડૂબેલો હોય છે. આને લીધે મોટા ભાગના પ્રાણીઓ સ્થળાંતર કરીને યા તો ઉંચાઈ વાળા ક્ષેત્રોમાં યાતો ઉદ્યાનની દક્ષિણસીમા ની બહાર ના જંગલ ક્ષેત્ર જેમ કે મીકીર પહાડીઓમાં આશ્રય લે છે. જોકે, પ્રસંગોપાત આવતો શુષ્ક કાળ પણ તકલીફો લાવે છે જેમકે વન્ય જીવો માટે ભોજનની ઉણપ.
પ્રાણીસૃષ્ટી
thumb|ભારતીય એક શિંગ વાળો ગેંડો કાઝીરંગા માં ૩૫ સસ્તન પ્રજાતિઓ ઉછરે છે, જેમાંની ૧૫ આય યુ સી એન રેડ લીસ્ટ દ્વારા લુપ્તપ્રાયઃ ઘોષિત છે. આ ઉદ્યાનને ભારતીય ગેંડાની સૌથી મોટી વસતિ (૧૮૫૫) ના સંરક્ષક હોવાનું સન્માન પ્રાપ્ત છે, તે ઉપરાંત એશિયાટીક જંગલી જળ ભેંસો (૧,૬૬૬) અને પૂર્વી કળણ હરણ (૪૬૮). શાકાહરી પ્રાણીઓની સારી વસતિ ધરાવતાં સમુહમાં હાથીઓ (૧,૯૪૦), ગોર (gaur) (૩૦) અને સાબર (૫૮)નો સમાવેશ થાય છે. નાના શાકાહરી પ્રાણીઓ માં ભારતીય મંટજેકનાનકા હરણ, જંગલી ડુક્કર, અને હોગ હરણનો સમાવેશ થાય છે.
આફ્રીકાની બહાર એક કરતાં વધુ માંસાહારી પ્રજાતિ જેમકે ભારતીય વાઘ અને ભારતીય દીપડોનું સંવર્ધન ક્ષેત્ર હોય વતેવી અમુક એક જગ્યામાં કાઝીરંગા એક છે. ૨૦૦૬માં કાઝીરંગાને વાઘ અનામત ક્ષેત્ર જાહેર કરાયું. અહીં વાઘની વસતી (૮૬, ૨૦૦૦ની વસતિ ગણતરી)નું સૌથી વધારે ઘનત્વ (દર ૫ ચો કિમીમાં એક) છે અન્ય ક્ષેત્રોમાં જંગલ બિલાડી, માછીમાર બિલ્લી, અને ચિત્તા બિલ્લીઓ. નાના સસ્તનમાં વિરલ હીસ્પીડ સસલું, ભારતીય રાખોડી નોળીયો, નાનો ભારતીય નોળીયો, મોટી ભારતીય જબાદી બિલાડી, નાની ભારતીય જબાદી બિલાડીઓ, બંગાળી શિયાળ, સોનેરી શિયાળ, સુસ્ત રીંછ, ચીની કીડીખાઉ પેંગોલીન, ભારતીય કીડીખાઉ, હોગ બેજર, ચીની ફેરેટ બેજર, અને પાર્ટી રંગીલી ઉડતી ખીસકોલી. ભારતની ૧૪ મૂળ વાનર પ્રજાતિમાંની ૯ આ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમાં મળે છે. તેમાંની મુખ્ય છે આસામી લઘુ વાનરમેકેક્યુ, કેપ્ડ, સોનેરી લંગૂર, અને ભારતમાં મળે આવતા એક માત્ર એપ (પૂંછ વિનાના વાનર), હૂલોક ગીબન. કાઝીરંગા ની નદીઓ લુપ્તપ્રાયઃ ગાંગેય ડોલ્ફીનનું પણ ઘર છે.
thumb|left|કાઝીરંગામાં ભારતીય રોલર કાઝીરંગા ને બર્ડલાઈફ ઈંટરનેશનલ દ્વારા મહત્ત્વપૂર્ણ પક્ષી ક્ષેત્ર તરીકે ઓળખાયું છે. આ ઉદ્યાન ઘણાં સ્થળાંતર કરનારા પક્ષીઓનું પણ ઘર છે, જળ પક્ષીઓ, શિકારી પક્ષીઓ, મૃતભક્ષી પક્ષીઓ(સફાઈ કરનારા પક્ષીઓ), અને આખેટ પક્ષીઓ આદિ. પક્ષીઓ જેવાકે લેસ્સર સફેદ-છાતી બતક, ફેરુજીનીયસ બતક, બાએર્સ પોકાર્ડ બતક અને લેસ્સર અજ્જુટન્ટ, ગ્રેટર અજ્જુટન્ટ, શ્યામ-કંઠી બગલો, અને એશિયન ખુલ્લીચાંચી (ઓપન બીલ) બગલો શિયાળામં મધ્ય એશિયાથી સ્થળાંતર કરી આ ઉદ્યાનમાં આવે છે. નદી કિનરાના પક્ષીઓમાં બ્લાઇથનો કલકલિયો(કિંગફીશર), સફેદ-પેટવાળું બગલું, ડાલમેશિયન પેલીકન (તેમની ચાંચ નીચે કોથડી જેવું હોય છે), ટીપકાં-ચાંચ વાળો પેલીકન, ટીપકાં વાળો ગ્રીન શેન્ક, અને શ્યામ-ઉદર ટર્ન નો સમાવેશ થાય છે. શિકારી પક્ષીઓમાં લુપ્તપ્રાયઃ પૂર્વી સામ્રાજ્ઞી સમડી, મહા ટીપકાવાળી સમડી, સફેદ પૂંછ વાળી સમડી, પલાની મચ્છી સમડી, રાખોડી-માથાળી મચ્છી સમડી, અને લેસ્સર બાજનો સમવેશ થાય છે.
પૂર્વે કાઝીરંગા ગીધની સાત પ્રજાતિઓનું ઘર હતું, પણ તેઓ જે પ્રાણીના શબ આરોગતા તેમાં ડાયક્લોફેનૅક નામનો ઔષધિય પદાર્થ હતો જેને ખાતાં તેમનું નિકંદન નીકળી ગયું અને તે નામ શેષ થઈ ગયાં. હવે ફ્ક્ત ભારતીય ગીધ, પાતળી-ચાંચવાળા ગીધ, અને ભારતીય સફેદ-પૂંઠવાળા ગીધબચ્યાં છે.
કાઝીરંગામાં રહેતી અન્ય પક્ષી પ્રજાતિઓમાં ભારતીય વિશાળ દૂધરાજ (હોર્નબિલ) અને પોલું દૂધરાજ, પ્રાચીન વિશ્વ બેબ્લર જેવાકે જેર્ડનનો બેબ્લર અને કળણ બેબ્લર, સુઘરીઓ જેવીકે સામાન્ય બયા સુધરી, ભયાતીત ફીનની સુઘરી, થ્રશ પક્ષી જેવાકે હોગસનની બુશચેટ અને પ્રાચીન વિશ્વ વોર્બલર્સ જેવાકે બરછટ ઘાસપંખી. અન્ય લુપ્તપ્રાયઃ પ્રજાતિ માં શ્યામ-છાતી પેરોટબીલ અને રુફસ-છીદ્ર પ્રીનીયાનો સમાવેશ થાય છે.
વિશ્વના બે સૌથી મોટા સાપ જેવા કે જાળીદાર અજગર અને ખડક અજગર અને સૌથી લાંબો ઝેરી સાપ નાગ (કિંગ કોબ્રા) આ પાર્કમાં રહે છે. અન્ય સર્પ પ્રજાતિઓ માં ભારતીય નાગ, કાળો નાગ, રસલ્સ વાઇપર અને સામાન્ય ચીતળો આદિનો સમાવેશ થાય છે. મોનીટર ગરોળી પ્રજાતિમાં આ ઉદ્યાનમાં બંગાળી ગરોળી અને જળ ગરોળી આદિ મળી આવે છે. અન્ય સરીસૃપમાં જળ કાચબાની ૧૫ પ્રજાતિઓ, જેવીકે એન્ડેમીક આસામ છત કાચબો અને કાચબાની એક પ્રજાતિ કથ્થઇ કાચબો નો સમાવેશ થાય છે. આ ક્ષેત્રમા ૪૨ પ્રકારની માછલીઓ મળી આવે છે,જેમાં ટેટ્રાઓડોન (Tetraodon)નો પણ સમાવેશ થાય છે.
વનસ્પતિ સૃષ્ટી
thumb|કાઝીરંગા ઘાસભૂમિ અને પાનખર ના જંગલો આ ઉદ્યાનમાં ચાર મુખ્ય પ્રકારની વનસ્પતિ ઉગે છે. તે છે કળણ ઘાસભૂમિ, કળણ સવાના વનભૂમિ, ઉષ્ણ કટિબંધીય આર્દ્ર મિશ્ર પાનખર જંગલો, અને ઉષ્ણ કટિબંધીય અને ઉપ- ઉષ્ણ કટિબંધીય આર્દ્ર ઉપાનીત્ય લીલા જંગલો. લેન્ડસૅટના ૧૯૮૬ની માહીતી અનુસાર, લીલોતરની ટકાવારી આ મુજબ છે: ઉંચું ઘાસ ૪૧%, ટૂંકું ઘાસ ૧૧%, ખુલ્લું જંગલ ૨૯%, કળણ ૪%, નદી અને અન્ય જળ સ્ત્રોત ૮%, અને રેતાળ પ્રદેશ ૬%.
ઉદ્યાનના પૂર્વી અને પશ્ચિમી ભાગની સપાટી વચ્ચે ફરક છે. પશ્ચિમી ભાગની સપાટી નીચલા સ્તરે છે. ઉદ્યાનના પશ્ચિમી ક્ષેત્રો મોટે ભાગે ઘાસભૂમીથી આચ્છાદિત છે. ઉંચાઈ પર આવેલા ભૂભાગમાં ઊંચુ એલીફન્ટ ઘાસ જોવા મળે છે જ્યારે નીચાળ વાલા ક્ષેત્રોમાં બીલની કે પૂર દ્વારા રચાયેલા તળાવોની આસપાસ ટુંકુ ઘાસ જોવા મળે છે. વાર્ષીક પૂર, શાકાહારી પ્રાણીઓના ચરવાથી, અને નિયંત્રિત દહન આ ઘાસભૂમિની અને બરુ ભૂમિની ફળદ્રુપતા જાળવી રાખે છે. સામાન્ય ઉંચું ઘાસ માં શેરડી, ભાલા ઘાસ, હાથી ઘાસ, અને સામાન્ય બરુ. ઘાસ સાથે સપુષ્પ વનસ્પતિ મળી આવે છે. આ ઘાસ ભૂમિની વચ્ચે છૂટા છવાયા વૃક્ષો જેમકે કુંભીૢ આમળાૢ કપાસ વૃક્ષ (સવાના વન ભૂમિ) હાથી સફરજન(જળમગ્ન ક્ષેત્રોમાં) આદિ જોવા મળે છે.
કાંચનઝુરીૢ પાનબારી અને તમુલીપાથેર ક્ષેત્રોના નીત્ય લીલા જંગલોમાં એફાનેમિક્સીસ પોલીસ્ટાચ્યા, ટેલૌમા હોજ્જ્સોની, ડીલેનીયા ઇંડીકા, ગ્રેસીનીયા ટીંક્ટોરીયા, ફીકસ રુમ્ફી, સીનામોનમ જેજોલઘોટા, અને સીઝીગીયમની પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે. ઉષ્ણ-કટિબંધના ઉપ-નીત્યલીલા જંગલો બાગુરી, બિમાલી, અને હલ્દીબારી ક્ષેત્રોમાં જોવા મળે છે. આ ક્ષેત્રમાં અલ્બીઝીયા પ્રોસેરા, દૌબંગા ગ્રેંડીફ્લોરા, લેગેરસ્ટ્રોમીઆ સ્પેસીઓસા, ક્રાટાવા યુનીલોક્યુલેરીસ, સ્ટેર્ક્યુલિયા યુરેનસ, ગ્રેવીઆ સેર્રુલાટા, માલ્લોટસ ફીલીપ્પેનીસ, બ્રીડેલીઆ રેટુસા, એફાનીયા રુબ્રા, લીઆ ઇંડિકા, અને લીઆ અમ્બ્રાક્યુલીફેરા.
ઘણાં તળાવ અને સરોવરોમાં અને નદી કિનારે વિવિધ જળ વનસ્પતિઓ મળી આવે છે. આક્રમણકારી પ્રજાતિઓ જળ હાયસીંથ ઘણી મલી આવે છે, તેઓ હમેંશા જળ સ્ત્રોત્રને રોકી દે છે, પણ તે વિનાશક પુરના સમયે સાફ થઈ જાય છે. એક અન્ય આક્રમણકારી પ્રજતિ છે, મીમોસા ઈનવીસા, જે ઘાસ ખાનારા માટે ઝેરી છે, તેને કાઝીરંગાના કર્મચારીઓ દ્વારા તેને વાઈલ્ડ લાઈફ ટ્રસ્ટ ની મદદ વડે ૨૦૦૫માં સાફ કરી દેવાઈ.
વ્યવસ્થાપન
thumb|આ ઉદ્યાનની જૈવિક ધરોહર જાહેર કરતું પાટીયું આસામ રાજ્ય સરકારના જંગલ વિભાગનો વન્યજીવન વિભાગ જેનું મુખ્યાલય બોકાખાટમાં છે તે કાઝીરંગાના વ્યવસ્થાપન માટે જવાબદાર છે. આ ઉદ્યાનનો વ્યવસ્થાપક ડાયરેક્ટર તરીકે ઓળખાય છે જે કંઝરવેટીવ ઓફીસર છે. ક્ષેત્રીય જંગલ અધિકારી વ્યવથાપકીય કાર્યકારી હોય છે. તેમની નીચે બે અધિકારીઓ સહાયક સંરક્ષક અધિકારી કક્ષાના હોય છે. આ ઉદ્યાન ક્ષેત્રને ચાર રેંજમાં વહેંચવામાં આવ્યું છે, જેની રેંજ જંગલ અધિકારી દ્વારા દેખરેખ રખાય છે. આ ચાર રેંજ છે બુરાપહાર, બાગુરી, મધ્ય અને પૂર્વી. તેમના મુખ્યાલય અનુક્રમે ઘોરાકટ્ટી, બાગુરી, કોહોરા અને અગોરાટોલીમાં છે. આ દરેક રેંજ (ટપ્પા)બીટમાં વિભાજીત કરાઈ છે જેનો ઉપરી જંગલ અધિકારી છે, અને ઉપ-બીટ, જંગલ રક્ષક દ્વારા સંરક્ષીત હોય છે.
આ ઉદ્યાનને આર્થિક સહાય રાજ્ય સરકાર અને પર્યાવરણ અને વન મંત્રાલય (ભારત) વિવિધ યોજના અંતર્ગત અને બિન યોજનાગત રીતે મળે છે. પ્રોજેક્ટ એલીફંટ હેઠળ વધારાની રાશિ કેન્દ્ર સરકાર તરફથી મળે છે. ૧૯૯૭-૯૮માં વિશ્વ ધરોહર ફંડ તરફથી ૧૦૦૦૦૦ ડોલરની સહાયતા રાશિ સુરક્ષાને વધુ મજબુત કરવા માટે મળી હતી.
સંવર્ધન વ્યવસ્થાપન
thumb|કાઝીરંગાના હાથી અને ગેંડાની વસતિ ગણતરીના આંકડા કાઝીરંગા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન ને ભારતીય કાયદા દ્વારા સૌથી વધારે સંરક્ષણ અપાયું છે. ઘણાં કાયદાઓ જે આસામ જંગલ નિયંત્રણ કાયદો ૧૮૯૧ અને જીવવિવિધતા સંરક્ષણ કાયદો ૨૦૦૨ જેમને વન્ય સૃષ્ટીના સંરક્ષણ માટે ઘડી કાઢવામાં આવ્યાં હતાં. ગેરકાયદે શિકાર, ખાસકરીને શિંગડા માટે થતો ગેંડાનો શિકાર, વ્યવસ્થાપકોની ચિંતાનો વિષય છે.૧૯૮૦ અને ૨૦૦૫ની વચ્ચે, શિકારીઓએ ગેરકાયદેસર ૫૬૭ ગેંડાનો શિકાર કર્યો છે. Following a decreasing trend for the past few years, 18 one-horned rhinoceroses were killed by poachers in 2007. એવા પણ અહેવાલ છે કે આ ગેરકાયદેસર ગેંડાના શિકાર અને અલ કાયદાના બાંગ્લાદેશના આતંકવાદવાદી સંગઠનોને આર્થિક સહાય વચ્ચે સંબંધ છે.
પ્રતિરોધક ઉપાયો જેવાકે શિકાર વિરોધી કેમ્પનું બાંધકામ અને જૂના કેમ્પોનો રખરખાવૢ પહેરદારીૢ જાસૂસી માહીતિ અને ઉદ્યાનના આજુબાજુના ક્ષેત્રોમાં હથિયાર બંદી આદિને લીધે ગેંડાના શિકારમાં કમી આવી છે. thumb|left|કાઝીરંગાના જંગલોમાં ઘાસનું નિયંત્રિત દહન આખાવર્ષની પુર અને ભારે વરસાદને કારણે અહીં ઘણાં પ્રાણીઓ અને સંરક્ષણ માટે થયેલા બાંધકામનો નાશ થાય છે. જળમગ્ન ક્ષેત્રોથી બચવા, ઘણાં પ્રાણીઓ સ્થળાંતર કરી ઉદ્યાનની સીમા બહાર આવેલા ઉંચા સ્થળે આસરો લેવા જાય છે ત્યાં તેઓના શિકારીઓનો શિકાર બનવાની શક્યતા વધી જાય છે, કે તેઓ વાહનોની અડફેટમાં આવી જાય છે, કે તેઓને ગામડાના લોકો દ્વારા પાકને નુકશાન પહોંચાડતા સજા આપવામાં આવે છે. આ નુકશાન ઉપશમન કરવા, સત્તાધીશોએ પહેરેદારી વધારી છે, ચોકીમાટે વધારાની સ્પીડબોટ ખરીદી છે,અને કૃત્રિમ ઉંચ્ચ ભૂમિ બનાવી છે. ઉદ્યાનની દક્ષિણમાં આવેલ રાષ્ટ્રીય મહામાર્ગ-૩૭ ને પ્રાણી સલામત રીતે ઓળંગી શકે તે માટે ઘણાં ગલિયારા બાંધવામાં આવ્યાં છે. રોગોનો ફેલાવ અટકાવવા માટે અને વન્ય પ્રજાતિઓ અનુવાંશીક વિશિષ્ટતા જાળવી રાખવા, યોજનાબદ્ધ પગલાં જેમકે આસપાસના ગામડાના ઢોરોનો ટીકા કરણૢ જ્યાં સ્થાનીય ઢોરોના અતિક્રમણની આશંકા છે તેવા સંવેદનાત્મક ક્ષેત્રની વાડ બાંધણી ના કાર્યો સમયાંતરે કરવામાં આવે છે.
ચા બગીચામાં વપરાતાં જંતુનાશકો દ્વારા અને નુમલીગઢની પેટ્રોલિયમ રીફાયનરી દ્વારા થતાં જળ પ્રદુષણથી આ ક્ષેત્રના જીવચક્રને ખતરો છે. મિમોસા અને જંગલી ગુલાબ જેવીઆક્ર્મણકારી પ્રજાતિઓ દ્વારા પણ આ ક્ષેત્રની વનસ્પતિ સંપદાને ભય છે. આ આક્રમણકારી વનસ્પતિને નિયંત્રણમાં રાખવાની જૈવીક પદ્ધતિઓ પર સંશોધન થઈ રહ્યું છે, બીજ જમીનમાં સ્થાયી થાય તે પહેલા નિયમિત કાલાંતરે નિંદામણ વાઢવાનું કામ હાથ ધરાય છે. ઘાસભૂમિ વ્યવસ્થાપન પદ્ધત્તિઓ દ્વારા નિયંત્રિત દહન કરી દવાનળ પર કાબુ મેળવાય છે.
મુલાકાતીઓની પ્રવૃત્તિઓ
thumb|બોનોશ્રી પ્રવાસી લોજ - કાઝીરંગા, આસામ સરકાર દ્વારા ચલાવાતી
વન્યજીવન પ્રવાસૢ પક્ષી નિરીક્ષણૢ આદિ આ ઉદ્યાન માં પ્રવાસીની મુખ્ય પ્રવૃત્તિ છે. હાથીઓ પર બેસી કે જીપ દ્વારા માર્ગદર્શિત જંગલ પ્રવાસનું આયોજન કરવામાં આવે છે. પ્રાણી અને માનવોના સંપર્ક દ્વારા થઈ શકતા મુકાબલા અને હાનિને રોકવા પર્વતારોહણ પર આ ઉદ્યાનમાં પાબંદી છે. સોહોલા, મીહીમુખ, કથપારા, ફોલીઆમારી અને હરમોટી પર વન્ય પ્રાણી નીરીક્ષણ માટે નીરીક્ષણ મિનારા બનાવવામાં આવ્યાં છે. આ ઉદ્યાનના વૃક્ષોની પૃષ્ઠ ભૂમિ અને ઘાસ ભૂમિ વચ્ચે આવેલા તળાવો અને બીલ ના દ્રશ્યને શિવાલિક ટેકરી કોર પૂરી પાડે છે. આ ઉદ્યાન વિષે સહેલાણીઓને વધુ માહિતી પુરી પાડવા એક માહિતી કેન્દ્ર બાગોરી માંઉભું કરવામાં આવી રહ્યું છે. મધ્ય એપ્રિલથી મધ્ય ઓક્ટોબર સુધી વરસાદને કારણે ઉદ્યાન સહેલાણીઓ માટે બંધ રહે છે.કોહોરામાં ચાર ઉદ્યાનની અંદર ત્રણ લોજ સરકાર ના પર્યાવરણ અને જંગલ વિભાગ દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે.ઉદ્યાનની હદની બહાર નીજી રેસોર્ટ આવેલા છે. વધતાં જતાં પ્રવાસીઓને કારણે આ ક્ષેત્રનો આર્થિક વિકાસ થયો છે અને ઉદ્યાનના સંવર્ધન માટે ના જાગૃતિના કાર્યને પણ વેગ મળ્યો છે. એક સ્ર્વેક્ષણ મુજબ ૮૦% સહેલાણીઓને ગેંડાને જોવામાં ખૂબ આનંદ મળ્યો છે અને વિદેશી પ્રવાસીઓ આ ઉદ્યાનના સંવર્ધન અને આર્થિક સ્વાલંબનના પક્ષમાં છે જ્યારે દેશી પ્રવાસીઓ પ્રાણેઓની વૈદકીય સેવા વધારવાના પક્ષમાં છે.
વાહન વ્યવહાર
ઉદ્યાનની અંદર માન્યતા પ્રાપ્ત માર્ગદર્શક (ગાઈડ) પ્રવાસીઓ સાથે રહે છે મહાવત સાથે ની હાથી પર કે જીપ પર અથવા અન્ય 4WD વાહન પર અગાઉથી સહેલ આરક્ષિત કરી શકાય છે. કોહોરાના વહીવટી કાર્યાલયથી શરૂ થતી આ સફારી બાગોરીૢ કોહોરા અને અગરાતોલી આ ત્રણ રેંજના કાચા વાહની રસ્તા પર ચાલે છે. નવેંબરથી મધ્ય મે સુધી આ રસ્તાઓ હળવા વાહનો માટે ખુલ્લા હોય છે. જો ગાઈડ સાથે હોય તો સહેલાણી પોતાના વાહન ઉદ્યાનમાં લઈ જઈ શકે છે.
સુરતનો કિલ્લો
સુરતનો કિલ્લો  સુરત શહેરમાં આવેલો ૧૬મી સદીનો કિલ્લો છે. અમદાવાદના રાજા સુલતાન મહમૂદ ત્રીજાના (૧૫૩૮-૧૫૫૪) આદેશ પર શહેર પર થતા વારંવારના આક્રમણને ખાળવા આ કિલ્લો બંધાયો હતો. તેણે આ કામ તુર્કીના સૈનિક સફી આગાને સોંપ્યું હતું, જે ખુદાવંદ ખાન તરીકે ઓળખાતો હતો.
કાઝીરંગા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન
વાહન વ્યવહાર
આસામ રાજ્ય પરિવહનની બસો અને નીજી કંપનીઓની બસો જે ગુવાહટી તેઝપુર અને ઉપરી આસામ વચ્ચે ચાલે છે તે બધી કોહરા પાસે રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ ૩૭ પર આવેલા આવેલા કાઝીરંગા ઉદ્યાનના મુખ્ય પ્રવેશ દ્વાર પાસે ઉભી રહે છે. અહીંથી સૌથી નજીકનું નગર બોકાખાટ ૨૩ કિમી દૂર છે. આ શહેર નજીકનું સૌથી મોટું શહેર ગુવાહટી ૨૧૭ કિમી અહે જોરહટ ૯૭ કિમી દૂર છે. ફુર્કાટીંગ 75 km, જે ઉત્તરપૂર્વી સીમાવર્તી રેલ્વે પર છે તે સૌથી નજદીકી રેલ્વે સ્ટેશન છે. રોવરીઆનું જોરહટહવાઈમથક ૯૭ કિમી દૂર છે, સાલોનીબારી પાસેનું તેઝપુર હવાઈમથક ૧૦૦ કિમી દૂર છે, અને ગુવાહટીનું લોકપ્રિય ગોપીનાથ બોર્ડોલોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈમથક ૨૧૭ કિમી દૂર છે.
સુરતનો કિલ્લો
ઇતિહાસ
બધાં ઇતિહાસકારોના મત પ્રમાણે સુરત આંતરરાષ્ટ્રીય મહત્વ ધરાવતું બંદર હતું. બાર્બોસા નામના પોર્ટુગીઝ પ્રવાસીએ ઇ.સ. ૧૫૧૪માં ગુજરાતની મુલાકાત દરમિયાન સુરતને બધાં જ પ્રકારના વ્યાપાર માટેનું અને રાજાને મહત્વની આવક મોકલતું કેન્દ્ર તેમજ મલબાર અને અન્ય બંદરો સાથે વ્યાપાર કરતું દર્શાવ્યું હતું.
કાઝીરંગા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન
પ્રખ્યાત સંસ્કૃતિમાં
ઘણાં પુસ્તકોમાં વૃત્તચિત્રોમાં ગીતોમાં કાઝીરંગા મુખ્ય વિષય છે ડોક્ટરમાંથી ફોટોગ્રાફર અને ફીલ્મ નિર્માતા બનેલા રોબીન બેનર્જી એ જ્યારે કાઝીરંગા નામની ફીલ્મ બનાવી જેને બર્લિન ટીવી પર ૧૯૬૧માં બતાવવામાં આવી અને તે ખૂબ સફળ રહી.. અમેરીકન વિજ્ઞાન પરીકથા અને કાલ્પનીક લેખક, એલ. સ્પ્રાગ ડી કેમ્પ એ તેમની કવિતામાં પાર્ક વિષે લખ્યું છે, "કાઝીરંગા, આસામ". તે સૌ પ્રથમ ડેમન્સ એંડ ડાયનોસોર્સ નામના કાવ્ય સંગ્રહ ૧૯૭૦માં પ્રસિદ્ધ થઈ, અને તેને ફરી ૨૦૦૫માં ''ઈયર્સ ઈન ધ મેકીંગ: ધ ટાઈમ-ટ્રાવેલ સ્ટોરીસ ઓફ એલ. સ્પ્રાગ ડી કેમ્પ માં કાઝીરંગા'' નામે ફરીથી છાપવામાં આવી.
સુરતનો કિલ્લો
ઇતિહાસ
બાર્બોસાની મુલાકાતના ટૂંકા સમય પછી પોર્ટુગીઝોએ સુરત પર હુમલો કર્યો હતો. ઇ.સ. ૧૫૩૦માં પોર્ટુગીઝ ચાંચિયાઓએ તેમના સરકાર એન્ટોનિયો ડા સિલ્વરીઆની આગેવાની હેઠળ સુરત પર આક્રમણ કર્યું હતું અને શહેરને બાળ્યું હતું. ૧૫૩૧માં ફરીથી તેમણે સુરત પર આક્રમણ કર્યું હતું. અમદાવાદના રાજા સુલ્તાન મહમૂદ ત્રીજાએ આ હુમલાઓને ખાળવા મજબૂત કિલ્લો બનાવવાનો આદેશ આપ્યો હતો અને આ કામ તેણે ખુદાવંદ ખાનને સોંપ્યું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સુરત શહેર શ્રેણી:ગુજરાતના કિલ્લાઓ
કાઝીરંગા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:આસામ શ્રેણી:ભારતના રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનો શ્રેણી:વન્ય
સાગર અને શશી
સાગર અને શશી એ ગુજરાતી કવિ મણિશંકર રત્નજી ભટ્ટ 'કાન્ત' લિખિત કાવ્ય છે, જે ગુજરાતી સાહિત્યની એક ઉત્તમ રચના ગણવામાં આવે છે. ઝૂલણા છંદમાં રચાયેલું અને સંદિગ્ધ પદાવલીઓ ધરાવતું આ કાવ્ય ચન્દ્રોદય જોઈને કવિના રૂપાંતરિત થયેલા હ્રદયના ભાવ અને સાગરનાં ગતિશીલ ચિત્રને રજૂ કરે છે.
પાર્શ્વભૂમિ
કાન્તની જાણીતી રચનાઓમાંથી એક એવું આ કાવ્ય કાન્તે હિન્દુમાંથી ખ્રિસ્તી ધર્મ અપનાવ્યો ત્યારબાદ લખાયું હતું. એવું માનવામાં આવે છે કે ગોપનાથના દરિયાકિનારે ઊભા રહીને કવિ કાન્તને જે અનુભૂતિ થઈ એનું વર્ણન આ કાવ્યમાં છે.
કાવ્ય
જલધિજલદલ ઉપર દામિની દમકતી, યામિની વ્યોમસર માંહિ સરતી; કામિની કોકિલા કેલિ કૂજન કરે, સાગરે ભાસતી ભવ્ય ભરતી. પિતા! સૃષ્ટિ સારી સમુલ્લાસ ધરતી! તરલ તરણી સમી સરલ તરતી! પિતા! સૃષ્ટિ સારી સમુલ્લાસ ધરતી!
બંધારણ
'સાગર અને શશી' કાવ્ય ઝૂલણા છંદમાં રચવામાં આવ્યું છે. એવું પણ કહેવાય છે કે કવિ કાન્તે 'શંકરા ભરમાણ' રાગને આધારે આ કાવ્યની રચના કરી હતી.
અર્થઘટન
ગોપનાથના દરિયાકિનારે ઉદય પામતા ચંદ્રના દર્શન કર્યા પછી કવિના મનમાં જે પ્રબળ આવેગ ઉમટે છે એનું આ કાવ્યમાં 'નાજુક' શબ્દોમાં આલેખન થયું છે, કાવ્યની શરૂઆત 'આજ' શબ્દથી થાય છે. આ 'આજ' શબ્દ દ્વારા ચંદ્રોદયદર્શન પહેલીવાર નથી થયા, પરંતુ આજે સ્થિતિ કંઈક જુદી છે અને કવિના મનની સ્થિતિ પણ અલગ છે એવું દર્શાવાયું છે. એ મનની સ્થિતિ અલગ હોવાને કારણે હ્રદયમાં હર્ષની લાગણી ઉત્પન્ન થાય છે. 'આજ' શબ્દ વિશે વિવેચક સતીશ વ્યાસ જણાવે છે કે, "કાવ્યનો પ્રારંભ 'આજ' શબ્દથી થાય છે. એ સાપેક્ષ શબ્દ છે. એમાં વીતી ગયેલી ભયાનક 'કાલ'ના પડઘા સંભળાય છે, જે પછી 'સંતાપ' શબ્દ સાથે જોડાય છે, પણ 'આજ' તો સુમધુર છે. 'આજ'ની સાથે જ 'મહારાજ'નો પ્રાસ છે".
ચંદ્રના દર્શનથિ હ્રદયમાં હર્ષની લાગણી જામ્યા પછી કવિને સૃષ્ટિનાં દરેક તત્ત્વમાંથી સ્નેહનો અનુભવ થાય છે; આ અનુભવ એકદમ 'વિમલ' છે, શુદ્ધ છે. આ અનુભવનો ઉત્કર્ષ 'નિજ ગગન'માં (કવિના પોતાના મનમાં) થાય છે એમ કવિ કહે છે. આ અનુભવ કવિને સર્વ સંતાપો, ત્રાસદાયક મન:સ્થિતિમાંથી મુક્ત કરાવે છે. ચાંદની રાતનો ધવલ પ્રકાશ આંખ સામે તરવરે છે જેને કારણે એક અનુપમ દ્રશ્ય રચાય છે, જેને કારણે ગઈકાલના સઘળા સંતાપ દૂર થાય છે. એથી 'પિતા ! કાલના સર્વ સંતાપ શામે !' પંક્તિનું પુનરાવર્તન કરવામાં આવ્યું છે. 'પિતા' શબ્દ દ્વારા કવિએ અહિં ઈશ્વરને સંબોધન કર્યું છે.
પૂરક વાચન
શ્રેણી:ગુજરાતી પદ્ય
અંબારામ
અંબારામ (પુરું નામ: અંબારામ કેવલરામ મોદકીયા) એ રમણભાઈ નીલકંઠ કૃત 'ભદ્રંભદ્ર' નવલકથાનું પાત્ર અને કથક (narrator) છે. અંબારામ નવલક્થાના મુખ્યપાત્ર ભદ્રંભદ્રનો સાથી, અનુયાયી, મિત્ર, સલાહકાર અને સાક્ષી છે. આ પાત્ર દ્વારા નવલકથા આત્મકથાશૈલીમાં કહેવામાં આવી છે.
પાત્ર
અંબારમનું પુરું નામ અંબારામ કેવલરામ મોદકીયા છે. 'ભદ્રંભદ્ર' નવલકથામાં આવતા ભદ્રંભદ્રીય પાત્રો કરતા આ પાત્ર જુદુ તરી આવે છે. નવલકથામાં માત્ર અંબારામ જ 'નોર્મલ' પાત્ર છે. મોટા ભાગનાં અન્ય પાત્રો 'ઍબ્નોર્મલ છે. લેખકે આ પાત્ર દ્વારા પ્રથમપુરુષ કથનપદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને કથા કહી છે. આ પાત્ર વાંચકને આંખે દેખ્યો હેવાલ આપે છે. ભદ્રંભદ્ર માધવભાગની સભામાં પ્રયાણ કરે છે ત્યારથી અંબારામ તેનો સાક્ષી છે. પ્રવાસમાં, નિવાસમાં, અને જેલવાસમાં તે ભદ્રંભદ્રની સાથે રહે છે. તેની સેવા-ચાકરી વિના ભદ્રંભદ્રને જેલમાં અગવડ પડે, તેથી ભદ્રંભદ્ર તેને પંદર દિવસ વધુ જેલમાં રહેવાનું કહે છે.
ભદ્રંભદ્ર અને અંબારામ પરસ્પર વિરોધી સ્વભાવના પાત્રો છે. ભદ્રંભદ્રનું ભદ્રત્વ કે ભદ્રંભદ્રીયતા અંબારામમાં નથી. તે સ્વસ્થ અને વ્યાવહારિક છે તેમજ સ્થિર પ્રકૃતિનો છે. તે સમય અને સંજોગો પ્રમાણે કેમ વર્તવું તે જાણે છે તથા સ્વભાવે નમ્ર અને સેવાભાવી છે. ભદ્રંભદ્ર દંભી, ચંચળ, અસ્થિર, ભ્રમિતચિત્ત, મોટાઈનાં સ્વપ્નોમાં રાચનાર, શઠ અને ભોળો છે. તો બીજી તરફ અંબારામ નિખાલસ, નિર્મળ, સ્થિર, સ્વસ્થ, સુનમ્ય, વાસ્તવિક માણસ છે. તે ભદ્રંભદ્રને અણીની વેળાએ સાચી સલાહ આપી ઉગારી લે છે. તે ભદ્રંભદ્રની ક્યાંક મશ્કરી પણ કરી લે છે; તેને કટાક્ષદ્રષ્ટિએ જુએ છે અને વર્ણવે છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:કાલ્પનિક પાત્રો
કરસનભાઇ પટેલ
કરસનભાઈ ખોડીદાસ પટેલ ભારતના ઉદ્યોગપતિ છે, જેમણે ૨૫૦૦ કરોડના નિરમા ગ્રુપની સ્થાપના કરી હતી, જે કપડાં ધોવાનો પાવડર, સાબુ અને કોસ્મેટિક બનાવે છે. ઇસ ૨૦૧૭માં ફોર્બ્સ મેગેઝિને તેમની સંપતિ આશરે ૬૪૦ મિલિચન અમેરિકન ડોલર આંકી હતી.
જીવન
તેમનો જન્મ ઇ.સ. ૧૯૪૫માં ગુજરાત રાજ્યના મહેસાણા જિલ્લાના રૂપપુર ગામમાં થયો હતો (હાલમાં: પાટણ જિલ્લાના ચાણસ્મા તાલુકામાં) તેઓ એક સામાન્ય ખેડૂત પરિવારમાં જન્મ્યા હતા. રસાયણશાસ્ત્રના વિષય સાથે સ્નાતક થયેલા કરસનભાઈએ નોકરી પછીના સમયમાં અમદાવાદ ખાતે કપડાં ધોવાનો પાવડર (ડીટરજન્ટ) બનાવી વેચવાની નાના પાયે શરુઆત કરી અને ગુજરાત રાજ્યના ટોચના ઉદ્યોગપતિ બન્યા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ શ્રેણી:ગુજરાતી ઉદ્યોગપતિઓ
લક્ષ્મી ગૌતમ (પ્રાધ્યાપિકા)
લક્ષ્મી ગૌતમ (જન્મ ૧૯૬૩) એક ભારતીય શિક્ષિકા છે જે ત્યજી દેવાયેલી વિધવાઓની સંભાળ માટે પોતાનો સમય ફાળવે છે. તેમને "વૃંદાવનના દેવદૂત" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ૨૦૧૫માં તેમને તેમના કામના સન્માનમાં નારી શક્તિ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. તેઓ વૃંદાવનમાં ઇન્સ્ટીટ્યુટ ઑફ ઓરિયેન્ટલ ફીલોસોફી નામની સંસ્થામાં ભણાવે છે.
જીવન
તેમનો જન્મ લગભગ ૧૯૬૩માં વૃંદાવનમાં થયો હતો. તેમણે આગ્રા યુનિવર્સિટીમાં હિંદી અને ઇતિહાસનો અભ્યાસ કર્યો અને ડોક્ટરેટની પદવી મેળવી. ત્યાર બાદ તેઓ વૃંદાવનની ઇન્સ્ટીટ્યુટ ઑફ ઓરિયેન્ટલ ફીલોસોફી નામની સંસ્થામાં સહાયક પ્રોફેસર બન્યા.
નાની ઉંમરે જ તેઓ સમજવા લાગ્યા હતા કે મુંડાયેલા માથાવાળી સફેદ રંગના વસ્ત્રો ધારણ કરનાર સ્ત્રીઓ વિધવા હોય છે. બાળ કન્યાઓ મહિલાઓ બને તે પહેલા વિધવા બની શકે છે અને પછી બાકીનું જીવન વિધવાઓ તરીકે વિતાવે છે જેમાં સન્માનનો અભાવ હોય છે અને તેમણે તેમને કોઈ ખવડાવે કે તેમની સંભાળ રાખે તેવી અપેક્ષા રાખવાની નથી હોતી. ૧૯૯૫માં તે ડેપ્યુટી મેયર હતા.
તેમણે વિધવાઓની દુર્દશા વિશે કંઇક કરવાનું નક્કી કર્યું અને તેમણે ૨૦૧૩ માં એક બિનસરકારી સમાજસેવી સંસ્થાની સ્થાપના કરી. વિધવાઓ અવારનવાર ધનરહિત અવસ્થામાં મૃત્યુ પામે છે અને ઘણી યુવાન વિધવાઓ જીવવા માટે વેશ્યાવૃત્તિ અપનાવે છે.
તેમની સંસ્થા ત્યજી દેવાયેલી વિધવાઓના શબ શોધે છે. તેમના મૃતદેહ પ્રાણીઓ ખાઈ શકે છે, પરંતુ તેઓ મૃતદેહોની ભાળ મેળવી તેમને આદરપૂર્વક અંતિમ સંસ્કાર અપાવે છે. તેઓ માત્ર મૃતકોની જ કાળજી લેતા નથી, પરંતુ તેમણે સ્થાપેલી સંસ્થા ત્યજી દેવાયેલી વિધવાઓની પણ સંભાળ રાખે છે. તેમની સંસ્થામાં પાંત્રીસ વિધવાઓ રહે છે. તેમની સંસ્થા જાતીય શોષણનો ભોગ બનેલા લોકોને કાયદાકીય અને માનસિક સહાય પણ આપી છે.
૨૦૧૫ માં જ્યારે તેમને નારી શક્તિ પુરસ્કાર પુરસ્કાર મળ્યો ત્યારે તેમના કાર્યને પ્રસિદ્ધિ મળી. તેમના પ્રશસ્તિપત્રમાં નોંધાયું હતું કે તેમણે દિવસો સુધી સડેલા મૃતદેહોને મેળવ્યા અને તેમણે ૫૦૦ મૃતદેહોનો અંતિમ સંસ્કાર કર્યો હતો. જો કે આ પુરસ્કાર મૃત અને જીવંત વિધવાઓની સંભાળ રાખવાના કાર્ય માટે હતો, તેમણે પિડીત વિધવાઓ માટે ખોરાક, પીણા અને ધાબળાઓની વ્યવસ્થા પણ કરી હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા શ્રેણી:૧૯૬૩માં જન્મ
ગોમાઇ નદી
right|thumb|[[શહાદા (મહારાષ્ટ્ર)|શહાદામાં પુલ પરથી ગોમાઇ નદીનું ચિત્ર. સ્થાન: 21.569°N, 74.483°W]] ગોમાઇ નદી તાપી નદીની સહાયક નદી છે. આ નદી તોરણમાળ આસપાસના સાતપુડા પર્વતમાળાના પર્વતોમાંથી ઉદ્ભવે છે અને પ્રકાશા ગામથી ર કિમી પૂર્વમાં તાપી નદીમાં ભળી જાય છે. ગોમાઇ નદીને પોતાને ઘણી સહાયક નદીઓ છે જેમ કે સુરસી નદી (જે સુલ્તાનપુર પાસેથી પસાર થાય છે, તિપરિઆ નદી (જે મન્ડાને પાસેથી પસાર થાય છે), ઉમરી નદી, સુખી નદી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
દેવગાણા (તા. સિહોર)
દેવગાણા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગીયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. દેવગાણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગફળી, ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, બેન્ક, પોસ્ટ ઓફિસ તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ધોળીબુત (તા. દ્વારકા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ગાંધી તીર્થ
ગાંધી તીર્થ (ગાંધી રીસર્ચ ફાઉન્ડેશન) એ એક સંશોધન સંસ્થા તથા મહાત્મા ગાંધી આધારિત સંગ્રહાલય છે. આ સંસ્થા ભારતના મહારાષ્ટ્રના જલગાંવમાં આવેલી છે. તેની શરૂઆત અને પ્રસાર ગાંધી રીસર્ચ ફાઉન્ડેશન દ્વારા કરવામાં આવી છે. આ સંસ્થા અજંતાની ગુફાઓથી ૬૦ કિ.મી. દૂર આવેલી છે. તેની સ્થાપના ૨૫ માર્ચ ૨૦૧૨ ના દિવસે થઈ હતી.
સદીઓ સુધી ટકી રહેવાના ઉદ્દેશ્યથી માટે પર્યાવરણ ધારા હેઠળ જોધપુર પથ્થરથી આ ઈમારતની રચના કરવામાં આવી છે. તેમાં ઑડિટોરિયમ, એક એમ્ફીથિયેટર, મીટિંગ / ક્લાસરૂમ અને ગેસ્ટ હાઉસ શામેલ છે.
અહીંના ગ્રંથાલય અને ગ્રંથાગારમાં ગાંધીજીના સંશોધનકારો માટે ઐતિહાસિક દસ્તાવેજોને ખાસ પ્રક્રીયા કરી સાચવવામાં આવ્યા છે. ખાદીનાં કપડાં, હાથથી બનવટની ભેટની વસ્તુઓ અને ગાંધીવાદી સાહિત્ય વસ્તુઓ વેચનારી એક દુકાન પણ અહીં છે.
ગાંધી મ્યુઝિયમ વિશે
મ્યુઝિયમની ઈમારતમાં ૩૦ ઇન્ટરેક્ટિવ વિભાગો છે, જે મહાત્મા ગાંધીનું વર્ણન કરતા ઑડિઓ વિઝ્યુઅલ સિસ્ટમ્સ, ટચ સ્ક્રીન, બાયોસ્કોપ વગેરે સમાવવામાં આવ્યા છે. આ સંગ્રહાલયમાં ગાંધીના જીવન અને કાર્યો પર બહુભાષીય ઑડિયો ગાઇડ ઉપલબ્ધ છે, સંગ્રહાલય વાતાનુકુલિત છે. તે અનુકૂળ માર્ગદર્શિકાઓની આગેવાનીમાં અહીંની મુલાકાતમાં લગભગ ૨ કલાક ૩૦ મિનિટનો સમય લાગે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
લાપાસરી (તા. રાજકોટ)
લાપાસરી ગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  રાજકોટ તાલુકામાં તેમ જ રાજકોટ શહેરની નજીક આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામ રાજકોટ શહેરની દક્ષિણે પાકા સડક માર્ગે કોઠારીયા ગામ થઈને આવે છે. આ ગામ ભાખવડી નદીને કિનારે વસેલું છે. આ નદી ઉપર થોડા સમય પહેલા રાજકોટ મ્યુનીસિપલ કોર્પોરેશન અને રોટરી મીડટાઉનનાં સહયોગથી ડેમ બાંધવામાં આવેલ છે. આ ડેમનું નામ "રોટરી મિડટાઉન લાપાસરી ડેમ" આપવામાં આવેલું છે જેનું પાણી રાજકોટને પાણી પુરું પાડતા આજીડેમમાં વાળવામાં આવે છે. આ ગામની વસ્તી આશરે ૬૫૦ ની હશે, તેમ જ ગામના લોકોનો વ્યવસાય ખેતી, પશુપાલન, ટ્રેકટરથી માલવહન તથા રાજકોટ શહેરમાં ઇન્ડસ્ટ્રીઝ સાથે જોડાયેલ છે.
આ ગામની બાજુમાં કોઠારીયા, વડાળી, ખોખડદળ, ભાયાસર અને લોઠડા જેવાં ગામો આવેલાં છે. રાજકોટ-૩ મતવિસ્તારનાં બે ટર્મ ધારાસભ્ય રહી ચુકેલ ભાજપાના ધારાસભ્ય માધુભાઈ બાબરીયા પણ આ ગામના જ છે.
સુવિધાઓ
લાપાસરી ગામમાં પ્રાથમિક શાળા આવેલી છે. જે ગામની બરોબર વચ્ચે આવેલી છે. જેમાં ૧ થી ૭ ધોરણ સુધીનાં અભ્યાસ માટેની વ્યવસ્થા છે. આ શાળાનું બાંધકામ જુનું હોવાથી તે ઈ.સ.૨૦૦૧ માં ગુજરાતમાં આવેલ ભુકંપમાં ધરાશાયી થયેલ. ત્યારબાદ શ્રી સ્વામીનારાયણ ગુરૂકુળ તેમજ ગામ વચ્ચે લોકભાગીદારી કરીને આ શાળા નવી બનાવવામાં આવેલ છે, જેનું નામ 'શ્રી સ્વામિનારાયણ પ્રાથમિક શાળા - લાપાસરી' આપવામાં આવ્યું છે. જેમાં સંડાસ-બાથરૂમ, પાણીની ટાંકી, રમત-ગમતનાં સાધનો તથા સુંદર બગીચાની સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે, તેમ જ શાળામાં કોમ્પ્યુટરનું જ્ઞાન પણ આપવામાં આવે છે. શાળામાં પાંચ વર્ષથી નીચેનાં બાળકો માટે આંગણવાડી પણ ચલાવવામાં આવે છે.
આ ગામમાં પંચાયતઘર, પશુને પાણી પીવા માટે અવેળા (હવાડા), પાણીનાં ટાકા જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. તેમજ ગામને પાણીની અછત ન પડે તે માટે કુવો પણ છે. આ કુવાનાં પાણીને પાઈપલાઈન દ્વારા ગામમાં ચાર જગ્યાએ લોકલ પાણીનાં સ્ટેન્ડ ઉભા કરી વિતરણ કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત ગામની ઉતરે રાજકોટ રોડ ઉપર લગભગ અડધો કિલોમીટર દુર એક ગૌશાળા પણ આવેલી છે. જયાં લગભગ ૬૦ જેટલી ગાયોનો નિભાવ થાય છે. આ ગૌશાળાની બરોબર પાછળ નદીને કાંઠે શ્રી ખોડિયાર માતાજીનું સ્થાનક આવેલું છે. જેની સામે નદીમાં એક ઉંડો ઘુનો આવેલો છે, જેથી તેને ઘુનાવાળી ખોડીયાર કહે છે.