cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
લાપાસરી (તા. રાજકોટ)
ધાર્મિક સ્થળો
આ ગામમાં શ્રી કેશરજી વજેસિંહજી ચૌહાણ નામનાં એક રાજપૂત થઈ ગયા, જે બહારગામથી આવતા સાધુ-સંતોને પોતાને ત્યાં જમાડતા અને દર અષાઢી બીજે આખા ગામને જમાડતા હતા. જે રાજકોટની આજુબાજુનાં ગામોમાં કેશરભગત નામથી જ ઓળખાતા હતા. તેમના સેવકો આજે પણ લાપાસરી ગામમાં રામાપીરનાં મંદીરે દર્શને આવે છે. આમ તેમના નામ ઉપરથી પણ આ ગામ કેશરભગતનું લાપાસરી કહેવાય છે.
લાપાસરી ગામની બરોબર મધ્યમાં શ્રી રામ મંદીર આવેલું છે. જે ચોરા તરીકે પ્રખ્યાત છે. આ મંદિરની પ્રતિષ્ઠા લગભગ સંવત ૧૯૮૦ની આસપાસ થઇ હશે. ત્યાર બાદ આ મંદીરનો જીર્ણોધાર ૪૦ વર્ષ બાદ કરવામાં આવેલ છે. આ ઉપરાંત શ્રી શિવમંદીર ગામનાં પાદરમાં આવેલું છે. તેમજ આ ગામની દક્ષિણ દિશામાં એક તળાવ આવેલું છે, જેની એક પાળી ઉપર એક શિવમંદિર આવેલું છે, જે ગામથી લગભગ ૨૦૦ મીટરનાં અંતરે આવેલું છે. આ જગ્યાએ પહેલાંના સમયમાં ફકત ઓટલો જ હતો જે પછીથી બહાદુરસિંહજી માનસિંહજી ચૌહાણ દ્વારા તેના ઉપર શિખરબંધ મંદીર બંધાવીને જીર્ણોધાર કરેલ છે. આ ઉપરાંત ગામમાં બસસ્ટેન્ડની બરોબર પાછળ જ બાપા સીતારામની મઢુલી આવેલી છે, જેમાં બગદાણા વાળા સંતશ્રી બજરંગદાસબાપાની મુર્તિ પધરાવવામાં આવેલ છે.
શ્રેણી:રાજકોટ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
પવન
પવન એ મોટા પાયે વાયુઓનો પ્રવાહ છે. પૃથ્વીની સપાટી પર પવન એ હવાના બલ્ક હલનચલનથી બનેલો છે. બાહ્ય અવકાશમાં, સૌર પવન એ અવકાશમાં સૂર્યમાંથી વાયુઓ અથવા ચાર્જ કરવામાં આવેલા કણોની ગતિ છે, જ્યારે ગ્રહોનો પવન એ ગ્રહના વાતાવરણમાંથી અવકાશમાં પ્રકાશ રાસાયણિક તત્વોનું વિસ્તરણ છે. પવનને સામાન્ય રીતે તેમના અવકાશી ધોરણ, તેમની ગતિ, તેમના માટેના પરિબળોના પ્રકારો, જ્યાં તેઓ આવે છે તે પ્રદેશો અને તેમની અસર એમ પાંચ પરિબળો દ્વારા વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. સૂર્યમંડળના ગ્રહ પર સૌથી મજબૂત અવલોકન કરાયેલા પવન નેપ્ચ્યુન અને શનિ પર થાય છે. પવનમાં વિવિધ પાસાં હોય છે: વેગ ( પવનની ગતિ ); શામેલ વાયુની ઘનતા; ઉર્જા સામગ્રી અથવા પવન ઉર્જા. પવન બીજ અને નાના પક્ષીઓ માટે પરિવહનનું એક મહત્વપૂર્ણ સાધન પણ છે; સમય સાથે અમુક વસ્તુઓ પવનમાં હજારો માઇલની મુસાફરી કરી શકે છે.
માનવ સંસ્કૃતિમાં પવનની ખ્યાલ પુરાણકથામાં શોધવામાં આવી છે, ઇતિહાસની ઘટનાઓને તેણે પ્રભાવિત કરી છે, પરિવહન અને યુદ્ધની શ્રેણીમાં વધારો કર્યો છે અને યાંત્રિક કાર્ય, વીજળી અને મનોરંજન માટે શક્તિનો સ્રોત પ્રદાન કર્યો છે. પવન પૃથ્વીના સમુદ્રોમાં ફેલાયેલા વહાણોની મુસાફરીને શક્તિ આપે છે. ગરમ હવાના ફુગ્ગાઓ પવનનો ઉપયોગ ટૂંકા પ્રવાસો માટે કરે છે અને સંચાલિત ફ્લાઇટ તેનો ઉપયોગ લિફ્ટ વધારવા અને બળતણ વપરાશ ઘટાડવા માટે કરે છે. હવામાનની વિભિન્ન ઘટનાઓને કારણે પવનના કાતરના ક્ષેત્રો વિમાન માટેની જોખમી પરિસ્થિતિઓ તરફ દોરી શકે છે. જ્યારે પવન મજબૂત બને છે, ત્યારે વૃક્ષો અને માનવસર્જિત માળખાં નુકસાન થાય છે અથવા નાશ પામે છે.
પવન વિવિધ ઍઓલીયન પ્રક્રિયાઓ દ્વારા, જેમ કે ફળદ્રુપ જમીનની રચના, અને ધોવાણ દ્વારા ભૂમિને આકાર આપે છે. મોટા રણમાંથી નીકળતી ધૂળને તેના સ્રોત પ્રદેશથી પ્રવર્તમાન પવન દ્વારા ખૂબ અંતર ખસેડી શકાય છે; પવન કે જેને રફ ટોપોગ્રાફી દ્વારા વેગ મળે છે અને ધૂળના પ્રકોપ સાથે સંકળાયેલા છે, તે વિસ્તારો પર તેમની નોંધપાત્ર અસરોને કારણે વિશ્વના વિવિધ ભાગોમાં પ્રાદેશિક નામો સોંપવામાં આવ્યા છે. હવામાનશાસ્ત્રમાં, પવનને ઘણીવાર તેમની શક્તિ અને પવન ફૂંકાતા દિશા મુજબ સૂચવવામાં આવે છે. ઝડપી ગતિવાળા પવનના ટૂંકા વિસ્ફોટોને ગસ્ટ્સ કહેવામાં આવે છે. મધ્યવર્તી સમયગાળા (એક મિનિટની આસપાસ) ના તીવ્ર પવનને સ્ક્વોલ્સ કહેવામાં આવે છે. લાંબા ગાળાના પવનમાં વિવિધ શક્તિઓ જેમ કે પવન, ગેલ, તોફાન અને વાવાઝોડા જેવી તેમની સરેરાશ શક્તિ સાથે વધારાની રીતે સંકળાયેલા હોય છે. મોટા પાયે વાતાવરણીય પરિભ્રમણના મુખ્ય કારણોમાં વિષુવવૃત્ત અને ધ્રુવો વચ્ચેનો વિશિષ્ટ હીટિંગ અને ગ્રહનું પરિભ્રમણ (કોરિઓલિસ અસર)નો સમાવેશ થાય છે. ઉષ્ણકટિબંધીય પવન તેની અંદર રહેલા ભૂપ્રદેશ અને પ્લૅટ્સ ઉપર ચોમાસાના પરિભ્રમણને વહન આપી શકે છે. દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં દરિયાઈ પવન / જમીનની પવનચક્ર સ્થાનિક પવનને વ્યાખ્યાયિત કરી શકે છે; એવા ક્ષેત્રમાં કે જે ચલ ભૂપ્રદેશ હોય છે, પર્વત અને ખીણ પણ પવનની લહેર સ્થાનિક પવન પર પ્રભુત્વ મેળવી શકે છે.
પવનની અસર જંગલી આગના ફેલાવાને પણ થાય છે. પવન વિવિધ છોડમાંથી બીજ ફેલાવી શકે છે, તે છોડની જાતોના અસ્તિત્વ અને વિખેરીકરણને સક્ષમ કરે છે, તેમજ ઉડતી જંતુઓની વસ્તીને સક્ષમ કરે છે. જ્યારે ઠંડા તાપમાન સાથે જોડવામાં આવે છે, ત્યારે પવન પશુધન પર નકારાત્મક અસર કરે છે. પવન પ્રાણીઓના ખાદ્યપદાર્થો, તેમજ તેમની શિકાર અને રક્ષણાત્મક વ્યૂહરચનાને અસર કરે છે.
ઉદ્ભવના કારણો
પવન વાતાવરણીય દબાણમાં તફાવતને કારણે થાય છે. જ્યારે વાતાવરણીય દબાણમાં તફાવત અસ્તિત્વમાં હોય છે, ત્યારે હવા ઉંચા દબાણવાળા વિસ્તારથી નીચલા દબાણવાળા વિસ્તાર તરફ આગળ વધે છે, પરિણામે વિવિધ ગતિના પવન પરિણમે છે. ફરતા ગ્રહ પર હવા કોરીઓલિસ અસર દ્વારા પણ હલે છે. માત્ર વિષુવવૃત્ત પર આની અસર થતી નથી. વૈશ્વિક સ્તરે, મોટા પાયે પવનની રીત (વાતાવરણીય પરિભ્રમણ) ના બે મુખ્ય પરિબળો એ વિષુવવૃત્ત અને ધ્રુવો વચ્ચેના વિશિષ્ટ ઉષ્માના તફાવત અને ગ્રહના પરિભ્રમણ છે. ઉષ્ણકટિબંધીય બહાર અને સપાટીની ઘર્ષણપૂર્ણ અસરોની સરખામણીએ, મોટા પાયે પવનો ભૂસ્તરીય સંતુલનનો સંપર્ક કરે છે. પૃથ્વીની સપાટીની નજીક ઘર્ષણ પવનની અન્ય ગ્રહ કરતા ધીમી ગતિનું કારણ બને છે. પવનને સપાટીના ઘર્ષણને કારણે નીચા દબાણવાળા વિસ્તારોમાં વધુ અંદર તરફ વળવું પડે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પર્યાવરણ
માંકેવી વયંસેવ
એગ્નેસ મોનિકા મુલજોટો (જન્મ 1 જુલાઈ 1986), વ્યવસાયિક રીતે એગ્નેજ મો ( બધા કેપ્સ તરીકે સ્ટાઈલાઇઝ્ડ ) તરીકે ઓળખાય છે, તે ઇન્ડોનેશિયન દિવા ગાયક, ગીતકાર, નૃત્યાંગના અને અભિનેત્રી છે. તેણીના સ્ટેજ નામમાં સુધારો કરતા પહેલા તે વ્યવસાયિક રીતે એગ્નેસ મોનિકા તરીકે જાણીતી હતી. એક દ્વિભાષી ગાયિકા તરીકે જે ઇન્ડોનેશિયન અને અંગ્રેજીમાં રેકોર્ડ કરે છે, તેણી તેની સમગ્ર કારકિર્દી દરમિયાન તેની છબી પુનઃશોધ અને સંગીતની વૈવિધ્યતા માટે જાણીતી છે.
ઝાલાણસર (તા. કાલાવડ)
ઝાલાણસર (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ઝાલાણસર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ભદ્રંભદ્ર (પાત્ર)
પાત્ર અને લક્ષણો
રમણભાઈએ સર્વાન્તેના ડોન કિહોટે અને સાંકો પાંઝા પરથી ભદ્રભદ્ર અને અંબારામના પાત્રો સર્જવાની પ્રેરણા લીધી હતી. સનાતન પક્ષના હિમાયતી મણિલાલ દ્વિવેદી અને સંસ્કૃતમય ભાષાશૈલીના હિમાયતી મનસુખરામ ત્રિપાઠી વગેરે વિદ્વાનોની મજાક કરવા માટે રમણભાઈએ ભદ્રંભદ્રનું પાત્ર વિકસાવ્યું હતું. આથી આ પાત્રમાં સંરક્ષક પક્ષ (Revivalist)નાં સઘળા લક્ષણોનો અતિરેક બતાવવામાં આવ્યો છે.
ભદ્રંભદ્રના પાત્રનાં કેટલાક લક્ષણો છે — આર્યધર્મ અને સંસ્કૃતિ પ્રત્યેની આંધળી આસ્થા, પ્રાચીન પરંપરાનું જડ અનુસરણ, શાસ્ત્રોને ઈશ્વરપ્રણિત માનીને શાસ્ત્રાધાર સિવાય અન્ય પ્રમાણોને માનવાનો ઈન્કાર છતાં સ્વ-અર્થે શાસ્ત્રમાંથી ઈષ્ટ અર્થ કાઢવાની વૃત્તિ, સમાજસુધારા અને અર્વાચીન-આધુનિક વલણોનો સંપૂર્ણ વિરોધ, આર્યધર્મનું મિથ્યાભિમાન, બ્રાહ્મણના ભોજનહક, શ્રેષ્ઠત્વ, કર્મકાંડ-અધિકાર, સુધારાના બાળલગ્ન, વિધવાલગ્ન, સ્ત્રીકેળવણી વગેરે વિશેના વિચારોનો વિરોધ એ આ પાત્રના સ્થાયી લક્ષણો છે.
આવકાર
ભદ્રંભદ્રના પાર વિશે આનંદશંકર ધ્રુવે કટાક્ષમાં કહ્યું હતું, 'જગતના સાહિત્યમાં આ ગ્રંથ એક અપૂર્વ ઉમેરો છે. એનો નાયક ત્રણ લોકમાં પણ મળવો કઠણ છે'. એ વિશે બહેચરભાઈ પટેલ નોંધે છે કે, 'આજે એ [આનંદશંકરના] શબ્દો કટાક્ષહીન વિધાન લાગે છે. ખરેખર ભદ્રંભદ્રનું પાત્ર અ-જોડ છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:કાલ્પનિક પાત્રો
આલીદર (તા.કોડીનાર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા કોડીનાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નારિયેળ, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો, શેરડી તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
જામવાળી (તા. કાલાવડ)
જામવાળી (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જામવાળી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
કલોલ
કલોલ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગાંધીનગર જિલ્લાના મહત્વના તાલુકા કલોલ તાલુકાનું નગર છે જે આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક પણ છે. કલોલ એ ઇક્કો ખાતરનું કારખાનું ધરાવતું ઔદ્યોગિક મથક છે.
વસ્તી
ભારતની ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી અનુસાર કલોલની વસ્તી ૧,૩૪,૪૨૬ છે. પુરુષ સાક્ષરતા દર ૬૬.૭૧%, જ્યારે સ્ત્રી સાક્ષરતા દર ૪૨.૯૨% છે. કલોલમાં ૧૩% વસ્તી ૬ વર્ષથી ઓછી વયની છે. ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરીમાં પુરુષોની વસતી ૫૪ ટકા અને સ્ત્રીઓ ૪૬ ટકા હતી. કલોલનો સરેરાશ સાક્ષરતા દર ૬૮% હતો જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ ૫૯.૫% કરતાં વધારે છે.
જોવાલાયક સ્થળો
પ્રખ્યાત અડાલજની વાવ કલોલથી અમદાવાદ જતાં માર્ગ પર ૧૮ કિમી દૂર આવેલી છે.
વિસ્તારો
કલોલ શહેરનાં મુખ્ય વિસ્તારોમાં બારોટવાસ, સરદાર બગીચો, ગાયોનો ટેકરો, ટાવર ચોક, પાંચહાટડી બજાર, ઘાંચીવાડ, મટવાકુવા, આયોજન નગર, પુર્વ વિસ્તાર, પંચવટી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
વહીવટ
thumb|કલોલ નગરપાલિકાની ઇમારત કલોલ નગરપાલિકાની સ્થાપના ૧૧ જાન્યુઆરી, ૧૯૧૧ ના રોજ થઇ હતી.
ઉદ્યોગો
કલોલ ઔધોગિક ક્ષેત્રમાં અગ્રેસર છે. અહીં નજીકમાં છત્રાલ જીઆઇડીસી અને કલોલ જીઆઈડીસી આવેલી છે. સમગ્ર દેશમાં વર્ષોથી કલોલનું કાપડ વખાણાતું હતું, જેનો શ્રેય કલોલની કાપડ મિલને જાય છે. કલોલમાં હાલ પાલિકા બજાર છે, ત્યાં સૌપ્રથમ નવજીવન મિલ બની હતી, જે કલોલની સૌથી જૂની મિલ ગણાય છે, ત્યાર પછી ભારત વિજય મિલ, કેલિકો મિલ અને ભારત દેશની આઝાદી પછી મહેન્દ્ર મિલની સ્થાપના થઇ હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:કલોલ તાલુકો
જનરલ સામ માણેકશા
સામ હોરમૂસજી ફરામજી જમશેદજી માણેકશા (૩ એપ્રિલ, ૧૯૧૪ – ૨૭ જૂન, ૨૦૦૮) જે સામ માણેકશા અને સેમ બહાદુર ("સેમ ધ બ્રેવ") તરીકે વ્યાપકપણે જાણીતા હતા, તેઓ ૧૯૭૧ના ભારત-પાકિસ્તાની યુદ્ધ દરમિયાન ભારતીય સેનાના આર્મી સ્ટાફના વડા હતા અને ફિલ્ડ માર્શલના હોદ્દા પર બઢતી મેળવનારા ભારતીય સેનાના પ્રથમ અધિકારી હતા. તેમની સક્રિય લશ્કરી કારકિર્દી ચાર દાયકા અને પાંચ યુદ્ધો સુધી ફેલાયેલી હતી, જેની શરૂઆત બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં બ્રિટિશ ભારતીય સેનામાં સેવાથી થઈ હતી.
જીવન
સામ માણેકશાનો જન્મ ૩ એપ્રિલ, ૧૯૧૪ના દિવસે અમૃતસર શહેરમાં એક પારસી પરિવારમાં થયો હતો. એમનો પરિવાર ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ શહેરમાંથી પંજાબ રાજ્યમાં આવી ગયો હતો. માણેકશાએ પ્રારંભિક શિક્ષણ અમૃતસર ખાતે મેળવ્યું હતું, ત્યારબાદ તેઓ નૈનીતાલ શહેર ખાતે શેરવુડ કૉલેજમાં દાખલ થયા હતા. તેઓ દેહરાદૂન ખાતે ઇંડિયન મિલિટ્રી એકેડમીની પહેલા બેચ માટે પસંદગી પામેલા કુલ ૪૦ છાત્રો પૈકીના એક હતા. ત્યાંથી તેઓ કમીશન પ્રાપ્તિ થયા બાદ ભારતીય સેનામાં ભરતી થયા હતા.
૧૯૩૭માં એક સાર્વજનિક સમારોહમાં ભાગ લેવા માટે લાહોર ગયેલા સામની મુલાકાત સિલ્લો બોડે સાથે થઈ હતી. બે સાલ જેટલા સમય ચાલેલી આ દોસ્તી ૨૨ એપ્રિલ ૧૯૩૯ ના રોજ વિવાહમાં પરિણમી હતી. ૧૯૬૯માં તેમણે સેનાધ્યક્ષ બનાવવામાં આવ્યાં. ૧૯૭૩માં તેમણે ફીલ્ડ માર્શલ નું સન્માન પ્રદાન કરાયું.
૧૯૭૩માં સેના પ્રમુખના પદ થી સેવાનિવૃત્ત થયા બાદ તેઓ વેલિંગટનમાં વસી ગયા હતાં. વૃદ્ધાવસ્થામાં તેમને ફેફસા સંબંધી બિમારી થઈ ગઈ હતી અને તેઓ કોમામાં ચાલ્યાં ગયા હતા. તેમનું મૃત્યુ વેલિંગટનના સૈન્ય રુગ્ણાલયના આઈસીયુમાં રાત્રે ૧૨.૩૦ વાગ્યે થયું હતું.
સૈન્ય કારકિર્દી
૧૭મી ઇન્ફેંટ્રી ડિવીઝનમાં તૈનાત સૅમે પહેલી વાર દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ઘમાં યુદ્ધનો સ્વાદ ચાખ્યો, ૪-૧૨ ફ્રન્ટિયર ફોર્સ રેજિમેન્ટના કેપ્ટન પદે બર્મા (બ્રહ્મદેશ) અભિયાન દરમ્યાન સેતાંગ નદીના તટ પર જાપાનીઓથી યુદ્ધ લડતા તેઓ ગંભીર રૂપે ઘાયલ થઈ ગયા હતાં.
૧૯૪૬ માં તેઓ ફર્સ્ટ ગ્રેડ સ્ટાફ ઑફીસર બની મિલિટ્રી આપરેશંસ ડાયરેક્ટ્રેટ માં સેવારત રહ્યાં, વિભાજન બાદ ૧૯૪૭-૪૮ ની કાશ્મીર ની લડાઈમાં પણ તેમણે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા નીભાવી. ભારતની આઝાદી બાદ ગોરખાની કમાન સંભાળવા વાળા તેઓ પ્રથમ ભારતીય અધિકારી હતાં. ગોરખા ઓએ જ તેમને સૅમ બહાદુર ના નામથી સૌથી પહલા બોલાવવાની શરૂઆત કરી. બઢતીની સીડી ચઢ઼તા સૅમને નાગાલેંડ સમસ્યા ને સુલઝાવવા ના અવિસ્મરણીય યોગદાન માટે ૧૯૬૮ માં પદ્મભૂષણથી પુરસ્કૃત કરાયા.
૭ જૂન ૧૯૬૯ ના સૅમ માનેકશૉ જનરલ કુમારમંગલમ પછી  ભારત ના ૮મા ચીફ ઑફ ધ આર્મી સ્ટાફ નું પદ ગ્રહણ કર્યું, તેમના આટલા વર્ષોના અનુભવ ની પરીક્ષાની ઘડ઼ી ત્યારે આવી જ્યારે હજારોં શરણાર્થિયોં ના જથ્થા પૂર્વી પાકિસ્તાન થી ભારત આવવા લાગ્યાં અને યુદ્ઘ અવશ્યંભાવી થઈ ગયો, ડિસેમ્બર ૧૯૭૧માં એ આશંકા સત્ય સિદ્ઘ હુઈ, સૅમ ના યુદ્ઘ કૌશલ સામે પાકિસ્તાન ની કરારી હાર થઈ તથા બાંગ્લાદેશ નું નિર્માણ થયું, તેમના દેશપ્રેમ અને દેશ પ્રતિ નિસ્વાર્થ સેવા ને અનુલક્ષી તેમને ૧૯૭૨ માં પદ્મવિભૂષણ તથા ૧ જાન્યુઆરી ૧૯૭૩ ના  ફીલ્ડ માર્શલ ના માનદ પદ થી અલંકૃત કરવામાં આવ્યાં. ચાર દાયકાઓ સુધી દેશની સેવા કર્યા બાદ સૅમ બહાદુર ૧૫ જનવરી ૧૯૭૩ ના ફીલ્ડ માર્શલ ના પદ થી સેવાનિવૃત્ત થયાં.
વ્યક્તિત્વ
માણેકશા ખુલીને પોતાની વાત કરવા વાળા હતાં. તેમણે એક બાર તત્કાલીન પ્રધાનમંત્રી ઇંદિરા ગાંધી ને 'મૈડમ' કહવા નો ઇનકાર કરી દીધો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે આ સંબોધન 'એક ખાસ વર્ગ' માટે થાય છે. માણેકશા એ કહ્યું કે તેઓ તેમને પ્રધાનમંત્રી જ કહેશે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:પદ્મવિભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતાઓ શ્રેણી:૧૯૧૪માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૦૮માં મૃત્યુ
ભોર ઘાટ
350px|thumb|ભોર ઘાટ ખાતેથી પસાર થતો [[મુંબઈ-પુના દ્રુતગતિ ધોરી માર્ગ]] ભોર ઘાટ પલાસદારી અને ખંડાલા, મહારાષ્ટ્ર, ભારતમાં આવેલો પશ્ચિમી ઘાટનો એક પર્વતીય માર્ગ છે.
રેલ્વે માર્ગ
ભોર ઘાટ રેલ્વે ખંડાલા અને પલસદરી વચ્ચે ૨૧ કિમીનું અંતર ઓછું કરે છે. આ માર્ગમાં ૨૮ બોગદાઓ છે. આ રેલ્વે માર્ગના બાંધકામ વખતે લગભગ ૨૫,૦૦૦ મજૂરોએ પોતાના જાન ગુમાવ્યા હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર શ્રેણી:ઘાટના રસ્તાઓ
બાજ (તા. આહવા)
બાજ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકાનું ગામ છે. બાજ ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. આ ગામના લોકો પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે.
આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફૂલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
આ ગામ વઘઇથી સાપુતારા જતાંં રાજ્ય ધોરી માર્ગ પર આવેલું છે.
શ્રેણી:ગુજરાતના ગામો શ્રેણી:આહવા તાલુકો
કવિ નાકર
કવિ નાકર એ મધ્યકાલીન ગુજરાતી કવિ હતા.
જીવન
કવિ નાકરના જીવન વિષે તેમના લખાણને બાદ કરતાં ખૂબ જૂજ માહિતી ઉપલબ્ધ છે. પહેલાં એવી ભ્રમણા હતી કે તેઓ ૧૭મી સદીના કવિ હતા પરંતુ તેઓ ૧૬મી શતાબ્દીમાં થઈ ગયા. તેઓ દિશાવળ વાણિયા કુળમાં જન્મ્યા હતા અને વડોદરામાં રહેતા હતા. તેમને ઘણાં આખ્યાનો લખ્યાં છે. આ આખ્યાનો માણભટ્ટો દ્વારા ગવાતા હતા.
રચનાઓ
તેમણે આમ તો ઘણી પદ્ય રચનાઓ કરી છે પણ તેમાંથી માત્ર ૭ જ પ્રસિદ્ધ થઈ છે. મોટા ભાગની તેમની રચનાઓ બાહ્મણ કવિતા પાઠકો દ્વારા ગવાતા આખ્યાન સ્વરૂપે છે. રાજા હરિશ્ચંદ્ર ના જીવન પર આધારિત હરિશ્ચંદ્રાખ્યાન (વિક્રમ સંવત ૧૫૭૨), શિવ-વિવાહ, ચંદ્રહાસાખ્યાન, નળાખ્યાન, લવકુશાખ્યાન, ધ્રુવાખ્યાન, મૃગલીસંવાદ, ભીલડીના બાર માસ, આદિ એમની પ્રમુખ રચનાઓ છે. ગુજરાતના સાધુઓ પર આધારિત રચના ભક્તામલ એ વસ્તોના સાધુ ચરિત સમાન રચના છે.
બાહ્ય કડી
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શમીમ દેવ આઝાદ
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:ભારતીય સંગીત
હરીપર મેવાસા (તા. કાલાવડ)
હરીપર મેવાસા (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. હરીપર મેવાસા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
હરિપ્રસાદ દેસાઈ
હરિપ્રસાદ વ્રજરાય દેસાઈ (જ. ૨૦ નવેમ્બર ૧૮૮૦; અ. ૩૧ માર્ચ ૧૯૫૦) ગુજરાતના એક અગ્રણી સ્વાતંત્ર્યસૈનિક અને અમદાવાદના સામાજિક કાર્યકર હતા. તેઓ એક ગાંધીવાદી હતા. ઈ.સ. ૧૯૪૪નો પ્રથમ કુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક તેમને આપવામાં આવ્યો હતો.
જીવન
તેમનો જન્મ ૧૮૮૦માં ગુજરાતના પંચમહાલ જિલ્લાના ગોધરામાં થયો હતો. તેમને વાચન-લેખનનો તથા વ્યાખ્યાનો આપવાનો શોખ હતો. તેઓ મુંબઈ યુનિવર્સિટીમાંથી ૧૯૦૬માં એલ.સી.પી.એસ. થઈને ડૉક્ટર બન્યા હતા. તેમણે તેમના જીવનનો મોટો ભાગ અમદાવાદમાં વિતાવ્યો. તેઓ ગોખલેની સંસ્થા હિંદ સેવક સમાજની અમદાવાદ શાખામાં જોડાયા હતા. યુવાન વયે તેમણે બંગભંગના આંદોલનમાં (૧૯૦૪-૧૯૦૮) તેઓ એક યુવાનેતા હતા. ઈ. સ. ૧૯૦૫ થી ૧૯૧૮ સુધી તેમણે સ્વદેશી મિત્રમંડળ નામે એક સંસ્થા ચલાવી હતી. તેમણે ગાંધીજીને અમદાવાદમાં આવીને પોતાની કર્મભૂમિ બનાવવાનો સુઝાવ સૌ પ્રથમ આપ્યો હતો. ગાંધીજીએ અમદાવાદ આવીને આશ્રમ સ્થાપ્યો ત્યારબાદ તેમણે તેમની બધી પ્રવૃત્તિઓમાં સક્રિય ભાગ લીધો હતો. હોમરુલ આંદોલન દરમિયાન તેમણે લોકોમાં સ્વરાજનો વિચાર ફેલાવ્યો હતો. દેશની સ્વતંત્રતાના સંગ્રામમાં ભાગ લઈ તેઓ ચાર વખત જેલમાં ગયા હતા. તેમણે દસક્રોઈ તાલુકા કૉંગ્રેસ સમિતિ, અમદાવાદ શહેર કૉંગ્રેસ સમિતિ તથા ગુજરાત પ્રાંતિક કૉંગ્રેસ સમિતિના પ્રમુખ તરીકે ઘણાં વરસો સુધી કામ કર્યું હતું.
અમદાવાદ મ્યુનિસિપાલિટીમાં અને તેની આરોગ્ય સમિતિ, સંગ્રહાલય સમિતિ, ગ્રંથાલય સમિતિ, વૃક્ષારોપણ અને બગીચા સમિતિ વગેરેમાં તેમણે પચીસ વર્ષ સુધી કામ કર્યું. તેમણે વ્યાયામ પરિષદ, યુવક પરિષદ, ગ્રંથાલય પરિષદ વગેરેના પ્રમુખ તરીકે પણ કામ કર્યું હતું. તે દરમિયાન અમદાવાદ શહેરને તેમણે સાત વખત કાળજીપૂર્વક સાફ કરાવ્યું હતું. અમદાવાદ શહેરની વિવિધ સામાજિક, રાજકીય અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ સાથે તેઓ સંકળાયેલા હતા. તેઓ માત્ર હુકમ ન ચલાવતા, પોતે સાવરણો પકડીને પોતે સાદ કરતા હતા અને તે જોઈને બીજા લોકો પણ હાથમાં ઝાડુ પકડતા હતા. તેમણે ગુજરાત સાહિત્યસભાના ઉપ-પ્રમુખ, ગુજરાત વિદ્યાસભાના મંત્રી, ગોખલે સોસાયટીના મંત્રી, ગુજરાત વિદ્યાપીઠના લલિતકલા વિભાગના ડીન અને પ્રેમધર્મના તંત્રી તરીકે સેવાઓ આપી હતી. ઈ. સ. ૧૯૪૬માં તેઓ મુંબઈની ધારાસભાના સભ્ય તરીકે ચૂંટાયા પણ હતા.
સાહિત્ય સેવા
તેમણે પૅટ્રિયૉટિક સોલ નામનું એક પુસ્તક સંપાદિત કર્યું હતું આ પુસ્તકે લોકોમાં રાષ્ટ્રભક્તિ જાગૃત કરી હતી.
તેમણે કળાને ચરણે, રસદર્શન, નાના હતા ત્યારે, સ્વાધ્યાય, ઉચ્ચ/જીવન, વિજ્ઞાન અને તત્ત્વજ્ઞાન, આરોગ્યની વાતો, આરોગ્યશાસ્ત્ર, આરોગ્ય તનનું, મનનું અને દેશનું, જીવનસંદેશ, બાળકલ્યાણ, સાહિત્યને ચરણે વગેરે પુસ્તકો લખ્યાં છે.
સન્માન
ઈ.સ. ૧૯૪૪નો પ્રથમ કુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક તેમને આપવામાં આવ્યો હતો.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:કુમાર સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા શ્રેણી:૧૯૫૦માં મૃત્યુ
જીમ કોર્બેટ
એડવર્ડ જેમ્સ "જીમ" કોર્બેટ (૧૮૭૫ - ૧૯૫૫ આયુ: ૭૯ વર્ષ, ૯ મહીના અને ૧૩ દિવસ) એ એક બ્રીટીશ મૂળના ભારતીય હતા. તેમનો જન્મ: ૨૫ જુલાઇ ૧૮૭૫ના દીવસે ભારતનાં નૈનિતાલમાં થયો હતો અને તેમનું અવસાન ૧૯ એપ્રિલ ૧૯૫૫ના રોજ, કેન્યાનાં ન્યેરી ખાતે થયું. વ્યવસાયે તેઓ એક શિકારી, ટ્રેકર તથા પ્રકૃતિ-સંરક્ષણવિદ્ હતા. તેઓ કેટલાય આદમખોર વાઘ અને દીપડાના શિકાર માટે ખૂબ જાણીતા છે. એમની સ્મૃતિમાં હિમાલયના કુમાઉ વિસ્તારમાં આવેલા સુરક્ષિત વનવિસ્તારને જીમ કોર્બેટ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન નામ આપવામાં આવ્યું છે.
ઇંચવાડ નાની (તા.કોડીનાર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા કોડીનાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નારિયેળ, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
જીમ કોર્બેટ
શરૂવાતનું જીવન
જીમ કોર્બેટનો જન્મ ભારતના ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા કુમાઉ વિસ્તારના નૈનિતાલમાં ૧૩ બાળકો ધરાવતા એક વિશાળ અંગ્રેજ કુટુંબમાં ૮માં બાળક તરીકે થયો હતો. વિલીયમ ક્રિસ્ટોફર અને મેરી જેન કોર્બેટ, જીમના માતા-પિતા હતા. ૧૮૬૨ની સાલમાં વિલીયમ ક્રિસ્ટોફરને નૈનિતાલના પોસ્ટમાસ્ટર તરીકે નોકરી માળવાને કારણે નૈનિતાલ વસવા માટે આવ્યા હતા. શિયાળા દરમ્યાન એ લોકોનું સમગ્ર કુટુંબ પહાડની તળેટીમાં છોટી હલ્દવાની નામના વિસ્તારમાં આવેલા તેમના પોતાના અરૂંડેલ નામના મકાનમાં રહેવા આવતું. આ વિસ્તાર પછીથી કાલાડુંગી નામે ઓળખાય છે. જીમ કોર્બેટની ઉંમર ૪ વર્ષની હતી ત્યારે તેમના પિતાનું અવસાન થતા, વિલીયમ ક્રિસ્ટોફર કોર્બેટના સૌથી મોટા પુત્ર ટોમને એ પદ મળ્યું. છેલ્લે એ લોકો રહેતા હતા તે ઘરને જનતાને જોવા માટે સંગ્રહાલય તરીકે સાચવી રાખવામાં આવ્યું છે.
નાનપણથી જ જીમ કાલાડુંગીના તેમના ઘરની આસપાસ આવેલા વન અને વન્યપ્રાણીઓ તરફ આકર્ષાયેલા રહેતા. ખૂબ જ નાની વયે તેઓ પોતાની આ રખડપટ્ટીના પરીણામે થયેલા જાત-અનુભવો પરથી મોટાભાગના પ્રાણી અને પક્ષીઓને ફક્ત અવાજ સાંભળીને ઓળખી શકતા હતા અને આથી જ, સમય જતા તેઓ એક સારા ટ્રેકર તથા શિકારી બની શક્યા તેમ તેમણે પોતે નોંધેલું છે. એમણે ઓક ઓપનીંગ નામની શાળામાં શીક્ષણ લીધું અને પછી ફીલાંદર સ્મીથ કોલેજમાં જોડાયા (જે પછીથી હલેટ્ટ વોર શાળા અને હવે બીરલા વિધ્યામંદિર, નૈનિતાલ તરીકે ઓળખાય છે). તેઓ ૧૯ વર્ષના થતાની સાથે અભ્યાસ છોડીને બંગાળ અને ઉત્તર-પશ્ચિમ રેલ્વેમાં પંજાબમાં આવેલ માનકપુરમાં ઇંધણ ઇંસ્પેક્ટર તરીકે જોડાઇ ગયા. તે પછી તેઓએ ગંગા નદી પર હાલના બિહાર વિસ્તારમાં આવેલા મોકમેહ ઘાટીના વિસ્તારમાં પરીવહનના ઠેકેદાર તરીકે કાર્ય કર્યુ.
આદમખોર વાઘ-દિપડાના શીકારી
ઇ.સ. ૧૯૦૭ થી લઇને ૧૯૩૮ સુધીના સમયગાળા દરમ્યાન જીમ કોર્બેટે ૩૩ આદમખોરનો પીછો કરીને ઠાર માર્યા હતા. જો કે એમાથી ફક્ત એક ડઝન જેટલા જ પ્રસંગોનું સારૂ દસ્તાવેજીકરણ થયેલું છે. એવો દાવો કરવામાં આવતો હતો કે માર્જારકુળના આ મોટા સભ્યોએ સ્રીઓ, પુરૂષો અને બાળકો એમ બધા મળીને લગભગ ૧૨૦૦ જેટલા મનુષ્યોને પોતાનો કોળીયો બનાવ્યા હતા. જીમે જેને સૌ પ્રથમ ઠાર માર્યો તે ચંપાવતના વાઘ એકલાના નામે જ ૪૩૬ મનુષ્ય-વધ એ વખતના સરકારી ચોપડે નોંધાયેલા છે. મોટા ભાગે વાઘનો શીકાર કરવા જાણીતા બનેલા જીમ કોર્બેટના ફાળે ઓછામાં ઓછા બે આદમખોર દિપડાઓના શીકાર નોંધાયેલા છે જેમાનો પહેલો છે ઇ.સ. ૧૯૧૦માં ઠાર મારેલ પનારનો દિપડો અને બીજો છે ઇ.સ. ૧૯૨૬માં જાણીતો થયેલો રુદ્રપ્રયાગનો માણસખાઉ દિપડો કે જે હિંદુ તિર્થસ્થાનો બદ્રીનાથ અને કેદારનાથના યાત્રાળુઓને સતત આઠ વર્ષ સુધી ભયભીત કરી રહ્યો હતો એટલું જ નહી પણ ૧૨૬ કરતા વધુ માણસોના મૃત્યુ માટે કારણભૂત હતો. લગભગ બધા જ ખતરનાક શિકાર દરમ્યાન જીમ એકલા જ અને તે પણ પગપાળા રહેવાનું પસંદ કરતા હતા. એેમણે મેન-ઇટર્સ ઓફ કુમાઉમાં લખ્યા પ્રમાણે ક્યારેક રોબીન નામના એક પોતાના પાળેલા કૂતરાને સાથે રાખતા. વખતોવખત, જીમે પોતાના જાનનું જોખમ ખેડીને પણ લોકોની જીંદગીનું રક્ષણ કરેલું છે. આથી જ એમણે જ્યાં જ્યાં પણ કામ કર્યુ છે ત્યાં ત્યાં તેમને ખૂબ જ આદર-સત્કાર મળતા હતા.
શિકારથી સંરક્ષણ તરફ
જીમ કોર્બેટે પોતાનો પ્રથમ કેમેરા ઇ.સ. ૧૯૨૦ વર્ષના છેલ્લા ભાગના સમય દરમ્યાન, પોતાના એક મિત્ર ફેડરીક વોલ્ટર પીટરની પ્રેરણાથી ખરીદ્યો હતો અને એ પછી એમણે વાઘની તસ્વીરો લેવાનું ચાલુ કરેલું. વન્ય પ્રાણીઓના ખૂબ જ શરમાળ સ્વભાવને કારણે, એમને વન અને તેમાં વસતા જીવો વિષે ઊંડો આભ્યાસ હોવા છતા, સારી તસ્વીરો લેવાનું કાર્ય બહુ મહેનત માંગી લેતું હતું. સમય જતા કોર્બેટ વાઘના વસવાટ અને ભવિષ્યની બાબત ખૂબ જ ચિંતિત થવા લાગ્યા. આથી તેઓ શાળાના બાળકોના સમુહને પ્રાકૃતિક વારસા તથા તેની સાચવણી કરવાનું શીક્ષણ આપવા માટેના વ્યાખ્યાનો યોજવા લાગ્યા. એમણે "એસોશીએશન ફોર ધી પ્રિઝર્વેશન ઓફ ગેમ્સ" અને "ઓલ ઇન્ડીયા કોન્ફરન્સ ફોર ધી પ્રિઝર્વેશન ઓફ વાઇલ્ડલાઇફ" નામનાં સંગઠનને પ્રોત્સાહન આપવાનું કામ શરૂ કરી દીધુ. ચેમ્પીઅનની સાથે રહીને તેમણે કુમાઊ પર્વતમાળામાં "હેઇલી નેશનલ પાર્ક"ના નામના ભારતના સર્વ પ્રથમ રાષ્ટ્રીય ઊદ્યાનની સ્થાપના કરવા માટે ચાવીરૂપ ભૂમિકા ભજવી. આ રાષ્ટ્રીય ઊદ્યાનનું નામ ઇ.સ. ૧૯૫૭થી જીમ કોર્બેટની સ્મૃતિમાં "જીમ કોર્બેટ રાષ્ટ્રીય ઊદ્યાન" કરવામાં આવ્યું.
અંતિમ સમય
૧૯૪૭ પછીના ગાળામાં જીમ અને તેમની બ્હેન મેગ્ગી કેન્યાનાં ન્યેરી વિસ્તારમાં નિવૃત જીવન ગાળવા સ્થાયી થયા જ્યાં તેમણે લેખનકાર્ય અને માર્જારકુળનાં જંગલી પ્રાણીઓની સતત ઘટતી વસ્તી વિશે સમાજને ચેતવણી આપવાનું કામ ચાલુ રાખ્યું. જ્યારે રાજકુમારી એલીઝાબેથ પાંચમી અને છઠ્ઠી ઓકટોબર ૧૯૫૨ના દિવસે એમના પિતાજી રાજા જ્યોર્જ પંચમ સાથે ટ્રી ટોપ્સનામની એક વિશાળ અંજીર કુળનાવૃક્ષની એક ડાળ પર બનાવેલી ઝુપડીમાં રોકાયા ત્યારે જીમ કોર્બેટ એમની સાથે જ હતા. એ સમયે જીમે હોટેલના રજીસ્ટરમાં નોધ્યા પ્રમાણે '''માણસજાતના ઇતિહાસમાં પ્રથમ વખત, એક યુવાન છોકરી, એક દિવસની રાજકુમારી, જાડ પર ચડવાના અને રહેવાના પોતાના જાત-અનુભવને જીંદગીના સૌથી રોમાંચક અનુભવ તરીકે વર્ણવ્યા પછી બીજા દિવસે નીચે ઊતર્યા પછી રાણી બની રહી છે. ઇશ્વરના આશીર્વાદ તેની સાથે રહેજો'''.
જીમ કોર્બેટનું અવસાન એમના છઠ્ઠા પુસ્તક-ટ્રી ટોપ્સ-ના લેખનની સમાપ્તિના પછી થોડા દિવસોમાં હૃદયરોગના હુમલાને લીધે થયું. તેમને ન્યેરીના સેંટ પીટરના એંગ્લીકન ચર્ચમાં દફનાવવામાં આવ્યા. એમના મૃત્યુ પછી એમની યાદગીરી સાચવી રાખવામાં આવી છે જેમાંનું એક છે મોતી હાઊસ નામનું એક સભાસ્થળ (જે એમણે એમના મિત્ર મોતિસિંહની માટે બનાવેલ હતું) અને બીજી છે એક લાંબી દિવાલ (લગભગ ૭ કિલોમીટર અને ૨૦૦ મીટર લાંબી) જે ગામની ચોતરફ બાંધવામાં આવી હતી જે જંગલી પશુથી થતા ભેલાણથી ગામને બચાવવા માટે બાંધવામાં આવી હતી. ૧૯૯૪ અને ૨૦૦૨ માં લાંબા સમયથી દુર્લક્ષ પામેલી જીમ અને એની બ્હેનની કેન્યા મુકામે આવેલ કબરોનું જીમ કોર્બેટ ફાઊંડેશન નામની સંસ્થાના સ્થાપક અને દિગદર્શક જેરી એ. જલીલ નામના માણસે પુનઃ સ્થાપન અને નવીનીકરણ કરાવ્યુ છે.
હોલિવુડ ચલચિત્ર
ઇ.સ. ૧૯૪૮માં જીમના મેન-ઇટર્સ ઓફ કુમાઊ નામના પુસ્તકની સફળતાને પગલે મેન-ઇટર્સ ઓફ કુમાઊ નામના એક હોલિવુડ ચલચિત્રનું નિર્માણ થયેલ જેના દિગદર્શક તરીકે બાયરોન હાસ્કિન અને અભીનેતા તરીકે સબુ, વેંડેલ્લ સોરેય અને જોએ પેજ હતા. જોકે ચલચિત્ર જીમની કોઇ વાર્તા પર આધારીત હોવાને બદલે એક નવસર્જીત વાર્તા પર આધારીત હતું. વાઘ વિષેના કેટલાક રસપ્રદ દૃશ્યો કંડારેલા હોવા છતા આ ચલચિત્ર નાણાકીય દૃષ્ટિએ નિષ્ફળ રહેલું. જીમ કોર્બેટે આ ચલચિત્રમાં વાઘ જ સૌથી ઊત્તમ અભિનેતા હતો એમ કહ્યું હોવાનું જણાવાય છે.
અન્ય પરચૂરણ માહિતિ
ઇ.સ. ૧૯૮૬માં બીબીસી દ્વારા ઊત્પાદીત આધારભુત-નાટક મેન-ઇટર્સ ઓફ કુમાઊ માં ફેડરીક ટ્રેવ્સ જીમ કોર્બેટના રોલમાં હતા. ઇ.સ. ૨૦૦૨માં એક આઇમેક્ષ મુવી "ઇંડીયા-કિંગડમ ઓફ ટાઇગર્સ" દ્વારા કોર્બેટના પુસ્તકો પર આધારીત અને કોર્બેટના પાત્રમાં ક્રીસ્ટોફર હેયેરડાલ દ્વારા અભિનીત કીંગડમ ઓફ ટાઇગર નામના ચલચિત્ર બનાવવામાં આવેલું. ઇ.સ. ૨૦૦૫માં કોર્બેટના પાત્રમાં જેસન ફ્લેમીંગ હોય તેવુ એક ટીવી માટેનું ચલચિત્ર પણ બનાવવામાં આવેલું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:પર્યાવરણ શ્રેણી:૧૯૫૫માં મૃત્યુ
હુડકો તળાવ, જમશેદપુર
હુડકો તળાવ ભારત દેશના ઝારખંડ રાજ્યમાં જમશેદપુર શહેર ખાતે છોટા ગોવિંદપુર અને ટેલ્કો કોલોની વચ્ચે સ્થિત ટાટા મોટર્સ દ્વારા નિર્મિત એક કૃત્રિમ તળાવ છે. કંપની દ્વારા આ વિસ્તારને એક ઉજાણીના સ્થળ તરીકે વિકસિત કરવામાં આવેલ છે. અહિંયા એક કૃત્રિમ ધોધ પણ બનાવવામાં આવેલ છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:પ્રવાસન શ્રેણી:ઝારખંડ શ્રેણી:તળાવ
કોઠા પીપળીયા (તા. લોધિકા)
કોઠા પીપળીયા (તા. લોધિકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લોધિકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કોઠા પીપળીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:લોધિકા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
જેઠાભાઇની વાવ
જેઠાભાઇની વાવ અમદાવાદ, ગુજરાતના ઇસનપુર વિસ્તારમાં આવેલી વાવ છે.
ઇતિહાસ અને સ્થાપત્ય
આર્કિયોલોજીકલ સર્વે ઓફ વેસ્ટર્ન ઇંડિયા, વોલ્યુમ ૮, પુસ્તકમાં લેખક જેમ્સ બર્ગેસ લખે છે કે,
આ વાવનું બાંધકામ જેઠાભાઇ મુળજીએ આશરે ૧૮૬૦ના દાયકામાં કરાવેલું. તેને ચાર ઝરુખાઓ છે અને પ્રવેશદ્વારનો ઝરુખો આવરણ કરેલ બાંધકામ ધરાવે છે.
ઇ.સ. ૨૦૧૭-૧૮માં આ વાવનું સમારકામ ભારતીય પુરાતત્વ ખાતાં વડે કરવામાં આવ્યું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:અમદાવાદનાં જોવાલાયક સ્થળો શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો શ્રેણી:ગુજરાતની વાવો
બાવળ
બાવળએ આફ્રિકા, મધ્ય પૂર્વ અને ભારતીઅ ઉપમહાદ્વીપની વતની એવી એક વનસ્પતિ છે આ વનસ્પતિ એક આક્રમણકારી પ્રજાતિ મનાય છે. તેનું શાસ્ત્રીય નામ એકાસીયા નાઈલોટીકા (Acacia nilotica)છે. આ સિવાય તેને ગમ એરેબિક ટ્રી (gum arabic tree=અરબી ગુંદરનું વૃક્ષ), બબુલ/કીકર, ઈજિપ્શિયન થ્રોન (Egyptian thorn=ઈજીપ્તનો કાંટો), સૅન્ટ ટ્રી (Sant tree), અલ-સન્ત (Al-sant) કે પ્રીકી એકાશીયા (prickly acacia)  પણ કહે છે. ઑસ્ટ્રેલિયામાં તેને થ્રોન મિમોસા અથવા પ્રીકલી અકાશિયા; સાઉથ આફ્રિકામાં લેકેરુઈકેપ્યુલ કે સેંટેડ થ્રોન (સુગંધી કાંટો)કહે છે. દક્ષિણ ભારતમાં તેને કરુવેલા મારમ કહે છે.
હાલમાં ઑસ્ટ્રેલિયામાં તેનું આક્રમકતા (તીવ્ર ગતિએ ફેલાવો) ત્યામ્ની સરકારનું ચિંતાનું કારણ બની છે.
૪૦-૯૦ સીર્કાના સમયમાં ગ્રીક વનસ્પતિ શાસ્ત્રીએ મટૅરિઆ મેડિકા નામનું એક પુસ્તક લખ્યું. તેમાં તેણે આ વનસ્પતિને ઔષધિય ગુણો ધરાવતી હોવાનું જણાવ્યું અને તેણે તેને અકાસીયા નામ આપ્યું. આ નામ પરથી તેનું હાલનું શાસ્ત્રીય નામ ઉતરી આવ્યું છે. અકાકીયા એ શબ્દ ગ્રીક શબ્દ અકીસ (ακις) પરથી ઉતરી આવ્યો છે જેને જો અર્થ કાંટો થાય છે. આ વૃક્ષની સૌથી મોટી અહરમાળા નાઈલ નદીના કિનારે મળી આવી હોવાથી તેને નાઈલોટીકા એવું નામ લીનેનીયસએ આપ્યું
વર્ણન
બાવળનું વૃક્ષ ૫થી ૨૦ મીટર જેટલું ઊંચુ વધે છે. તેને ઘાટી પર્ણઘુમટ હોય છે. તેની ડાળીઓ પ્રાયઃ કથ્થૈ અને કાળી હોય છે. તેના થડની છાલ તિરાડો વાળી હોય છે. તેમાંથી લાલશ પડતા રંગનું નીચી ગુણવત્તાનું ગુંદર નીકળે છે. તેના ઝાડને પાતળી, સીધી, હળાવી, રાખોડી રંગના કાંટાની axillary જોડીઓ હોય છે. આવી ૩ થી ૧૨ જોડીઓ હોય છે જેની યુવાન વૃક્ષોમાં લંબાઈ ૫ થી ૭.૫ સેમી જેટલી હોય છે. પાકટ વૃક્ષોમાં કાંટા હોતા નથી. The leaves are bipinnate, with 3–6 pairs of pinnulae and 10–30 pairs of leaflets each, tomentose, rachis with a gland at the bottom of the last pair of pinnulae. Flowers in globulous heads 1.2–1.5 cm in diameter of a bright golden-yellow color, set up either axillary or whorly on peduncles 2–3 cm long located at the end of the branches. Pods are strongly constricted, hairy, white-grey, thick and softly tomentose. બાવળના ૧ કિ.ગ્રા. બિયા લગભગ ૮૦૦૦ જેટલા દાણા ધરાવે છે. .
વિતરણ
બાવળ (અકાશીયા નાઈલોટીકા) એ ઈજીપ્ત થી શરૂ થઈ, મઘરેબ અને સહેલ, દક્ષિણમાં મોઝામ્બીક અને ક્વાજુલુ-નાતાલ રાજ્ય,, દક્ષિણ આફ્રિકા અને પૂઓર્વમાં અરબિ દ્વિપકલ્પ થી પાકિસ્તાન ભારત અને બર્મા સુધીના ક્ષેત્રમાં ઊગે છે.
પોતાના સ્થાનીય ક્ષેત્રો ઉપરાંત ઝાંઝીબાર ને ઑસ્ટ્રેલિયામાં પણ તેને ઉગાડવામાં આવી છે. આ વનસ્પતિનો ફેલાવો ઢોર મારફતે થાય છે.
ચારો
પ્રાણીઓ આના પાંદડા અને શિંગોને ખાય છે. ભારતમાં મરઘા ઉછેરકો આને વધારાના પૂરક ખોરાક તરીકે વાપરે છે. તેને લીલાચારા તરીકે ખવડાવાતી નથી.
વાડ
બાવળમાં કાંટા ઉગતા હોવાથી તેનો વાડ તરીકે ઉપયોગ થઈ શકે છે.
ઔષધી
સિદ્ધ ઔષધીમાં બાવળનો ઉપયોગ પ્રવાહી વીર્યના ઈલાજ માટે થાય છે.
લાકડું
જો બાવળના લાકડાને પાણી પ્રકિયા દ્વારા કમાવવા (પકવવા)માં આવે તો તે ટકાઉ લાકડું સાબિત થાય છે. તેનો ઉપયોગ ઓજારોના હાથા અને વહાણ બનાવવા માટે થાય છે. તેની ઘનતા ૧૧૭૦ કિ. ગ્રા. / ઘન મીટર જેટલી હોય છે.
ફેલાવ
તેના દરેક કિલો માં ૫૦૦૦-૧૬૦૦૦ બિયા પ્રતિ કિ.ગ્રા.
સંદર્ભ
<References/>
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:વૃક્ષો
ધ્રાસણ વેલ (તા. દ્વારકા)
ધ્રાસણ વેલ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ધ્રાસણ વેલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
મહત્વના સ્થળો
thumb|મગદેરું મંદિર, ધ્રાસણ વેલ આ ગામમાં આવેલું પ્રાચીન કાલકા માતાનું મંદિર રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક (S-GJ-83) છે. ગામમાં જ આવેલું મગદેરું તરીકે ઓળખાતું બીજું એક મંદિર રાષ્ટ્રીય મહત્વનું સ્મારક (N-GJ-129) છે. આ બંને મંદિરો મૈત્રક રાજાઓના સમયમાં બંધાયેલ છે.
કુતુબુદ્દીન મસ્જિદ
thumb|કુતુબુદ્દીન શાહની મસ્જિદ, અમદાવાદ (આશરે ઇ.સ. ૧૮૮૦) કુતુબ શાહની મસ્જિદ અથવા સુલતાન કુતુબુદ્દીન મસ્જિદ અમદાવાદ, ગુજરાતમાં આવેલી એક મધ્યકાલીન મસ્જિદ છે.
તેનું નિર્માણ ઇ.સ. ૧૪૪૬માં સુલ્તાન કુતુબ-ઉદ-દિન દ્વારા તેના પિતા સુલતાન મુહમદ બીજાના શાસન દરમિયાન થયું હતું. તે હિંદુ સ્થાપત્યના તત્વો ધરાવતી મોટી મસ્જિદ છે.
ભવાનદગડ
ભવાનદગડ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. ભવાનદગડ ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે.
આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:આહવા તાલુકો
હરીપર ખાંધેરા (તા. કાલાવડ)
હરીપર ખાંધેરા (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. હરીપર ખાંધેરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ધ્રેવડ જુની (તા. દ્વારકા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ગાંધી સ્મૃતિ
right|thumb|267x267px|ગાંધી સ્મૃતિ (ભૂતપૂર્વ બિરલા હાઉસ), નવી દિલ્હી, ભારત ગાંધી સ્મૃતિ, (પ્રાચીન નામ : બિરલા હાઉસ અથવા બિરલા ભવન) એ મહાત્મા ગાંધીજી ને સમર્પિત એક સંગ્રહાલય છે, જે ભારતના નવી દિલ્હીમાં, તીસ જાન્યુઆરી રોડ (પ્રાચીન નામ: અલ્બુકાર્ક રોડ) પર આવેલું  છે. આ તે સ્થાન છે જ્યાં મહાત્મા ગાંધીજીએ તેમના જીવનના છેલ્લા ૧૪૪ દિવસો પસાર કર્યા હતા અને જ્યાં ૩૦ જાન્યુઆરી, ૧૯૪૮ ના દિવસે તેમની હત્યા કરવામાં આવી હતી. આ ઈમારત ભારતીય ઉદ્યોગપતિ, બિરલા પરિવારનું ઘર હતું. હવે તેને ઈટર્નલ ગાંધી મલ્ટિમીડિયા મ્યુઝિયમમાં ફેરવી દેવામાં આવી છે, તેની સ્થાપના ૨૦૦૫ માં કરવામાં આવી હતી.
આ સંગ્રહાલય સોમવાર અને રાષ્ટ્રીય રજાઓ સિવાય દરરોજ ખુલ્લું રહે છે. પ્રવેશ બધા માટે મફત છે.
ઇતિહાસ
left|thumb|173x173px|ઇટર્નલ ગાંધી મલ્ટિમીડિયા મ્યુઝિયમ, ગાંધી સ્મૃતિ ખાતે એક પ્રદર્શિત કૃતિ right|thumb|267x267px|ગાંધી સ્મૃતિ પર 'શહીદ સ્તંભ', એ સ્થળ જ્યાં ગાંધીની હત્યા કરવામાં આવી હતી. બાર શયનખંડનું ધરાવતા આ મકાનનું બાંધકામ ઘનશ્યામદાસ બિરલાએ ઈ.સ. ૧૯૨૮ માં કરાવ્યું હતું. સરદાર પટેલ અને મહાત્મા ગાંધી બિરલાના અવારનવાર મહેમાન બનતા હતા. તેમના અંતિમ રોકાણ દરમિયાન, મહાત્મા ગાંધીની હત્યા કરવામાં આવી હતી. તેઓ ૯ સપ્ટેમ્બર ૧૯૪૭ થી ૩૦ જાન્યુઆરી ૧૯૪૮ સુધી અહીં રહ્યા હતા. જવાહરલાલ નહેરુએ ઘનશ્યામદાસ બિરલાને પત્ર લખ્યો હતો કે બિરલા હાઉસનો અમુક ભાગ સ્મારકમાં ફેરવાય. ઘનશ્યામદાસ તેમની સાથે સંકળાયેલ યાદો ને કારણે આ ઘર છોડી દેવામાં અચકાતા હતા. બિરલા હાઉસને શ્રી કે. કે. બિરલા પાસેથી ઈ. સ. ૧૯૭૧ માં, ભારત સરકાર દ્વારા, લાંબી અને કડક વાટાઘાટો બાદ ખરીદવામાં આવ્યું હતું. કેટલાક અહેવાલો મુજબ, તેમણે વેચાણના ભાવમાં ફળોના ઝાડની કિંમત પણ શામેલ કરી હતી. કે. કે. બિરલાએ સરકારને આ મિલકત રૂપિયા ૫૪ લાખ અને સાત એકર શહેરી જમીનના બદલામાં વેચી, આને ખૂબ જ નફાકારક સોદો માનવામાં આવતો હતો. બિરલા હાઉસ ૧૫ ઑગસ્ટ ૧૯૭૩ ના દિવસે જાહેર જનતા માટે ખુલ્લું મુકવામાં આવ્યું, અને તેનું નામ ગાંધી સ્મૃતિ રાખવામાં આવ્યું. આ ઈમારતના સંગ્રહાલયમાં ગાંધીજીના જીવન અને મૃત્યુ સાથે સંકળાયેલા ઘણી વસ્તુઓ રાખવામાં આવી છે. મુલાકાતીઓ ઈમારત અને મેદાનની મુલાકાત લઈ શકે છે, અહીં તેઓ ગાંધીજી જ્યાં રહેતા હતા તે સંરક્ષિત ઓરડો અને સાંજના ફરવા જતા, જ્યાં તેમને ગોળી વાગી હતી તે મેદાન પરનું સ્થળ જોઈ શકે છે. ગાંધીજીને તેમની પ્રાર્થના દરમિયાન જે સ્થળે ગોળી મારવામાં આવી હતી ત્યાં શહીદની સ્તંભ બાંધવામાં આવ્યો છે.
શહીદ સ્તંભ તે સ્થાનને દર્શાવે છે જ્યાં "રાષ્ટ્રપિતા" ગાંધીજીની હત્યા કરવામાં આવી હતી.
ગાંધી સ્મૃતિ અથવા બિરલા હાઉસ તીસ જાન્યુઆરી માર્ગ પર આવેલું છે, કે જે નવી દિલ્હીના કેન્દ્રીય વ્યાવસાયિક ક્ષેત્ર કનૉટ પ્લેસથી થોડા કિલોમીટર દૂર છે.
આ ઘરની બહાર એક સ્તંભ છે જેના પર સ્વસ્તિકનું પ્રતીક છે. તે જ આધારસ્તંભમાં ધ્યાન ધ્વનિ માટેનું ઓમ નું પ્રતીક પણ છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
સરલા દેવી
સરલા દેવી (૧૯ ઓગસ્ટ ૧૯૦૪ – ૪ ઓક્ટોબર ૧૯૮૬) ભારતીય સ્વતંત્રતા કાર્યકર, નારીવાદી, સામાજિક કાર્યકર, રાજકારણી અને લેખક હતાં. ૧૯૨૧માં અસહકાર આંદોલનમાં જોડાનાર તે પ્રથમ ઉડિયા મહિલા હતાં. તેઓ ૧ એપ્રિલ ૧૯૩૬ના રોજ ઓરિસ્સા વિધાનસભામાં ચૂંટાયેલ પ્રથમ મહિલા બન્યા હતા. ઉપરાંત ઓરિસ્સા વિધાનસભાના પ્રથમ મહિલા સ્પીકર, કટક સહકારી બેંકના પ્રથમ મહિલા નિદેશક, ઉત્કલ વિશ્વવિદ્યાલયના પ્રથમ મહિલા સેનેટ સભ્ય અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના પ્રથમ ઉડિયા મહિલા પ્રતિનિધિ પણ હતા. તેઓ રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. સર્વપલ્લી રાધાકૃષ્ણનના શિક્ષણ આયોગમાં ઓડિશાના એકમાત્ર પ્રતિનિધિ હતા.
સરલા દેવીનો જન્મ તત્કાલીન બંગાળ પ્રેસીડન્સીના ઓરિસ્સા વિભાગના નારીલો ગામ (વર્તમાન જગતસિંહપુર જિલ્લામાં, ઓરિસ્સા ) ખાતે ખૂબ જ ધનવાન, કુલીન જમીનદાર પરિવારમાં ૧૯ ઓગસ્ટ ૧૯૦૪ના રોજ થયો હતો. તેમના પિતા દીવાન બાસુદેવ કાનુનગો હતા અને માતા પદ્માવતી દેવી હતા. તેમને તેમના પિતાના મોટા ભાઈ, બાલમુકુંદ કાનુનગો, (નાયબ કલેક્ટર) દ્વારા દત્તક લેવામાં અને ઉછેર કરવામાં આવ્યા હતા. સરલા દેવીએ તેમનું પ્રાથમિક શિક્ષણ બાંકીમાં મેળવ્યું, જ્યાં તેમના કાકા ફરજ બજાવતા હતા. તે સમયે મહિલાઓને ઉચ્ચ શિક્ષણની પરવાનગી નહોતી, આથી તેમના કાકાએ તેમના માટે ઘરે જ એક શિક્ષકની વ્યવસ્થા કરી. સરલા દેવીએ તેમના શિક્ષક પાસેથી બંગાળી, સંસ્કૃત, ઉડિયા અને અંગ્રેજી ભાષા શીખી. તેઓ ૧૩ વર્ષની વય સુધી કાકા સાથે રહ્યા. બાંકી ખાતેના નિવાસ દરમિયાન તેઓ બાંકીની રાણી સુકા દેવીથી પ્રેરિત થઈને આઝાદીની ચળવળમાં જોડાયાં. તેમણે ભારતની સ્વતંત્રતાની લડતમાં તેમના ઘરેણાં સંગ્રહ અને વિશાળ સ્થાવર મિલકતોનો મોટો ભાગ દાનમાં આપ્યો. તેઓ ૧૯૧૭માં જાણીતા વકીલ ભગીરથી મોહપાત્રા સાથે લગ્નગ્રંથિથી જોડાયા અને બાદમાં ૧૯૧૮માં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ માં જોડાયા. સરલા દેવી ૧૯૨૧માં મહાત્મા ગાંધીની ઓરિસ્સાની પ્રથમ મુલાકાત બાદ કોંગ્રેસમાં સામેલ થયા હતાં. તેઓ મહાત્મા ગાંધી, જવાહરલાલ નહેરુ, દુર્ગાબાઈ દેશમુખ, આચાર્ય કૃપલાણી, કમલાદેવી ચટ્ટોપાધ્યાય અને સરોજિની નાયડુની ખૂબ નજીકના હતાં.
તેઓ ૧૯૪૩થી ૧૯૪૬ દરમિયાન કટક ખાતે ઉત્કલ સાહિત્ય સમાજના સચિવ હતાં.
સરલા દેવીએ ૩૦ પુસ્તકો અને ૩૦૦ નિબંધો લખ્યા હતા.
લક્ષ્મી ઇંટાળા (તા. લોધિકા)
લક્ષ્મી ઇંટાળા (તા. લોધિકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લોધિકા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. લક્ષ્મી ઇંટાળા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:લોધિકા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
કડવાસણ (તા.કોડીનાર)
કડવાસણ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા કોડીનાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નારિયેળ, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમજ ભક્તિ શૈક્ષણિક સંકુલ (ખાનગી શાળા) તથા દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ધાર્મિક સ્થળો
ગામમાં વિહોત માતા અને ચામુંડા માતાના મંદિરો આવેલા છે.
સિદ્ધહેમશબ્દાનુશાસન
સિદ્ધહેમશબ્દાનુશાસન અથવા શબ્દાનુશાસન સંસ્કૃત અને પ્રાકૃત ભાષાઓનો વ્યાકરણગ્રંથ છે જેની રચના હેમચંદ્રાચાર્યે કરી હતી. અપભ્રંશનું વ્યાકરણ ધરાવતો આ એક માત્ર ગ્રંથ છે.
પૃષ્ઠભૂમિ
ગુજરાતના રાજા સિદ્ધરાજ જયસિંહ જ્યારે માળવા વિજય કરી આવ્યા ત્યારે તેમણે જીતેલા પુસ્તક ભંડારમાં ભોજ રચિત 'સરસ્વતી-કંઠાભરણ' ગ્રંથ જોયો હતો પણ ગુજરાતી વિદ્વાનના હાથે આ ગ્રંથ ન રચાયો હોવાથી તેઓ ખિન્ન થયા. ત્યારબાદ હેમચંદ્રાચાર્યે આ કાર્યને સ્વીકાર્યું, પૂર્ણ કર્યું અને ગ્રંથનું નામ 'સિદ્ધહેમશબ્દાનુશાસન' રાખવામાં આવ્યું.
વિષય
આઠ અધ્યાયોમાં વર્ગીકૃત એવા આ ગ્રંથમાં દરેક અધ્યાયને ચાર પાદ છે. આઠમો અધ્યાય પ્રાકૃત અને અપભ્રંશની માહિતી ધરાવે છે તથા કુલ ૧,૧૧૯ શ્લોકોથી તે રચાયેલ છે. પ્રથમ સાત અધ્યાયમાં સંસ્કૃત વ્યાકરણને લગતા કુલ ૩,૫૫૬ શ્લોકો છે તે વિવિધ વિષયો જેવા કે સંજ્ઞા, સ્વરસંધિ, વ્યંજનસંધિ, સમાસ, કારક વગેરેની વિગતે ચર્ચા કરે છે.
હેમચંદ્રાચાર્યે પૂર્વ રચાયેલા વ્યાકરણગ્રંથોના જે સૂત્રો યોગ્ય લાગ્યાં તેમનો તેમ જ સ્વીકાર કર્યો છે; જે સૂત્રમાં ફેરફાર કરવાની આવશ્યકતા લાગી તેમાં યથોચિત ફેરફાર કરી ખામી દૂર કરી છે; જે સૂત્રો નવાં ઉમેરવાની જરૂરિયાત લાગી ત્યાં નવાં ઉમેર્યાં છે.
આઠમા પ્રકરણમાં કુલ છ ભાષાઓની ચર્ચા છે: પ્રાકૃત (મહારાષ્ટ્રી પ્રાકૃત), શૌરસેની (હિંદીની પૂર્વભાષા), માગધી, પૈશાચી, ચૂલિકાપૈશાચી અને અપભ્રંશ. નગીન શાહના મતાનુસાર, "અપભ્રંશવિભાગ ગુજરાતી ભાષાના વિકાસનો અભ્યાસ કરનાર માટે ઘણું મહત્વ ધરાવે છે."
હેમચંદ્રાચાર્યે આ ગ્રંથ સિવાય તેના ઉપરની લઘુવૃત્તિ અને બૃહદવૃત્તિ પણ લખી છે. સાથે જ, તેમણે પતંજલિનું મહાભાષ્ય પણ લખ્યું. 'સિદ્ધહેમશબ્દાનુશાસન'ના અધ્યાપનનું કાર્ય કક્કલ નામના વિદ્વાનને સોંપાયું હતું તથા સિદ્ધરાજ જયસિંહે આ ગ્રંથની નકલો કરાવી વિવિધ પંડિતોને મોકલી હતી.
ઢાંક ગુફાઓ
ઢાંક ગુફાઓ ગુજરાતના રાજકોટ જિલ્લાના ઉપલેટા નજીક ઢાંક ગામ નજીક આવેલી છે. ક્ષત્રપ શાસન દરમિયાન તે બનાવવામાં આવી હતી. આ ગુફાઓ બૌદ્ધ અને જૈન પ્રભાવ ધરાવે છે. બૌદ્ધ ગુફામાં બોધિસત્વ અને જૈન ગુફામાં આદિનાથ, શાંતિનાથ અને પાર્શ્વનાથની મૂર્તિઓ આવેલી છે. આ ગુફાઓને કાઠિયાવાડનું સૌથી પ્રારંભિક જૈન શિલ્પ ગણવામાં આવે છે.
જૈન કોતરણીની વિગતો
આ ગુફાઓ ઇ.સ. ૭મી સદીમાં કોતરવામાં આવી હતી અને તે સરળ શૈલીનું કોતરકામ ધરાવે છે.
આ ગુફાઓ ગુજરાતમાં આવેલી ખડકમાંથી કોતરેલી સૌથી જૂની ગુફાઓમાંની એક છે. આ સ્થળ ઢાંકગિરિ તરીકે પણ ઓળખાય છે અને જુનાગઢની ઉત્તર પશ્ચિમ દિશામાં લગભગ ૪૮ કિ.મી.ના અંતરે આવેલી છે. ટેકરીની પશ્ચિમ બાજુએ ત્રણ સપાટ જગ્યાઓ આવેલી છે. એક જગ્યા દરવાજા અને અન્ય બે સામી બાજુએ છે.
વામન દ્વાદશી
ભાદ્રપદ માસની સુદ પક્ષની બારસ તિથિ (ભાદરવા સુદ ૧૨) એ વામન દ્વાદશી અથવા વામન જયંતી તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.
પૌરાણિક કથા
સતયુગમાં પ્રહલાદના પૌત્ર દૈત્યરાજ બલિએ સ્વર્ગલોક પર અધિકાર જમાવી દીધો. સમસ્ત દેવતા સ્વર્ગ ભ્રષ્ટ થઇ જતાં ઇન્દ્રને આગળ કરીને ભગવાન વિષ્ણુની પાસે ગયા અને પોતાની આપત્તિ દર્શાવી. આ સાંભળી ભગવાનને કહ્યું કે, ‘હું સ્વયં દેવમાતા અદિતિના ગર્ભમાંથી જન્મ લઇ તમને સ્વર્ગનું રાજ્ય પાછું અપાવીશ.’ અને આ રીતે ભગવાન શ્રીહરિનો ભાદ્રપદ માસની સુદ પક્ષની બારસે વામન અવતારરૂપે જન્મ થયો.
ઢાંક ગુફાઓ
જૈન કોતરણીની વિગતો
૨૩મા તીર્થંકર પાર્શ્વનાથની કાયોત્સર્ગ મુદ્રાની એક સારી રીતે સચવાયેલી છબીમાં શરીરને સમાંતર લાંબા સ્તંભો છે અને માથે નાગની છત્રછાયા ધરાવે છે. અહીં જૈન યક્ષિણી અંબિકાની છબી પણ કોતરવામાં આવી છે જેમાં તેમના હાથમાં શિશુ અને બીજી કેરીની કળી છે. ચાલુ ચર્ચાથી સ્પષ્ટપણે સ્પષ્ટ થાય છે કે ઢાંકની ગુફાઓ જૈન ધર્મને આભારી છે અને આ ગુફાઓનો રહેવાસી જૈન હતો.
ગાંધી બિફોર ઇન્ડિયા
ગાંધી બિફોર ઇન્ડિયા કે ભારત પહેલાંના ગાંધી એ ભારતીય ઇતિહાસકાર રામચંદ્ર ગુહા વડે લખાયેલું અને ૨૦૧૩માં પૅંગ્વિન રૅન્ડમ હાઉસ દ્વારા પ્રકાશિત થયેલું પુસ્તક છે. આ પુસ્તક મહાત્મા ગાંધીના બે ભાગના જીવનચરિત્રનો પહેલો ભાગ છે. આ પુસ્તકમાં લેખક ગાંધીજીના દક્ષિણ આફ્રિકાથી ભારત પાછાં ફર્યા પહેલાંના ૨૧ વર્ષની કારકિર્દી, જેમાં વકીલાત અને ચળવળનો સમાવેશ થાય છે, અને બાળપણની વાત કરે છે. બાપુને દક્ષિણ આફ્રિકાનાં વર્ષો દરમિયાન રંગભેદનો તથા ભેદભાવનો અનુભવ થયો હતો અને સરકારની તે નીતિઓની વિરુદ્ધ લડવા માટે તેમણે સત્યાગ્રહનો વિચાર અને વિકાસ કર્યો હતો.
પુસ્તકને ૨ ઓક્ટોબર ૨૦૧૩ના રોજ પેંગ્વિન ઇન્ડિયા દ્વારા ગાંધીજીની જન્મજયંતિ પર પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું. આ પુસ્તકનું શીર્ષક ગુહાના ઇન્ડિયા આફ્ટર ગાંધી (૨૦૦૭) કે ગાંધી પછીનું ભારત સાથે સામ્યતા દર્શાવે છે. પુસ્તકને ટીકાકારો દ્વારા અને જર્નલમાં વખાણવામાં આવ્યું છે. ઇંગ્લેન્ડ ના વર્તમાનપત્ર ધી ગાર્ડિયનએ લખ્યું કે, "આ પુસ્તક ભારતના રાષ્ટ્રીય નાયકનાં સાચાં ઉદ્ગ્મ સ્થાનો બતાવે છે." ભારતના વર્તમાનપત્ર ધી હિંદુએ પુસ્તકને "ગાંધીજીના પ્રારંભિક જીવનની દુર્લભ આંતરદ્રષ્ટિ" ગણાવ્યું હતું.
સંદર્ભો
શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી શ્રેણી:પુસ્તક
ઢાંક ગુફાઓ
જૈન કોતરણીની વિગતો
બર્ગેસે ગુફાના સમય વિશે મત આપ્યો નથી પરંતુ એચ.ડી. સાંકળિયા અનુસાર સ્થાપત્યની શૈલી અને પ્રતિમાઓ પરથી તે ૩જી સદીની હોઈ શકે છે. આ ગુફા દિગંબર જૈનોને સમર્પિત છે.
નજીકમાં આવેલો બીજો ગુફા સમૂહ ઝુનઝુરીજહાર ગુફાઓ તરીકે ઓળખાય છે, જે ખડકમાંથી કોતરેલા ઓરડાઓ અને પાકી ઇંટોના થાંભલાઓ ધરાવે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ઉપલેટા તાલુકો શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો શ્રેણી:ગુજરાતની ગુફાઓ
વામન દ્વાદશી
પૌરાણિક કથા
આ બાજુ રાજા બલિએ ભૃગુવંશી બ્રાહ્મણોને લઇને નર્મદા નદીના કિનારે અશ્વમેધ યજ્ઞ પ્રારંભ કર્યો. બલિરાજા અશ્વમેધ યજ્ઞ કરાવી રહ્યા છે તે વામન ભગવાને જાણ્યું ત્યારે તેઓ બાલબ્રહ્મચારીના વેશમાં બલિની યજ્ઞાશાળાએ પહોંચ્યા. બલિએ તેમનું ષોડ્શોપચાર પૂજન કર્યું તથા ચરણો ધોયાં. તે પછી તેમની વંદના કરી બલિએ તેમને કશુંક દાન માગવા કહ્યું. બ્રાહ્મણના રૂપે વામન ભગવાને બલિ પાસે ત્રણ ડગલાં પૃથ્વીનું દાન માગ્યું.
બલિએ દાન આપવું સ્વિકાર્યું એટલે ભગવાન વામને પોતાના એક ડગલાથી સઘળી પૃથ્વી અને બીજા ડગલાથી સઘળાં લોક માપી લીધાં તથા ત્રીજું ડગલું બલિના મસ્તક પર મૂકીને બલિને સુતળ લોકનો સ્વામી બનાવી દીધો. તેમના રક્ષણ માટે સુદર્શન ચક્રની નિમણૂક કરી દીધી. રાજા બલિએ સદા દર્શન આપવાનું વરદાન ભગવાન પાસેથી પ્રાપ્ત કરી લીધું. આ પ્રમાણેની કથા પુરાણોમાં મળે છે.
હંસથલ (તા. કાલાવડ)
હંસથલ (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. હંસથલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ઘોઘલી
ઘોઘલી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. ઘોઘલી ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:આહવા તાલુકો
નરા નદી
નરા નદી ભારતના પશ્ચિમે આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલી નદી છે. તે કચ્છ જિલ્લાના લખપત તાલુકાના વાલ્કા ગામ પાસેથી નીકળે છે અને કચ્છના મોટા રણને મળી જાય છે. તેની મહત્તમ લંબાઇ ૨૫ કિમી છે અને કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૨૩૩ ચોરસ કિમી (૯૦ ચોરસ માઇલ) છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
ધ્રેવડ નવી (તા. દ્વારકા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
જાનકી અમ્મલ
જાનકી અમ્મલ એદાવલાથ કક્ક્ટ (૪ નવેમ્બર ૧૮૯૭ - ૭ ફેબ્રુઆરી ૧૯૮૪) એ ભારતનાં પ્રથમ મહિલા વનસ્પતિશાસ્ત્રી હતાં કે જેમણે સાઇટોજીનેટિક્સ અને ફાઇટોજીઓગ્રાફીમાં વૈજ્ઞાનિક સંશોધન હાથ ધર્યું હતું. તેમનાં સૌથી નોંધપાત્ર કામમાં શેરડી અને રીંગણા શામેલ છે. તેમણે કેરળના વરસાદી જંગલોમાંથી ઔષધીય અને આર્થિક મૂલ્યના વિવિધ મૂલ્યવાન છોડ એકત્રિત કર્યા છે.
જીવન
જાનકી અમ્મલનો જન્મ ૧૮૯૭માં એક થિય્યા નાતના મલયાલી પરિવારમાં થયો હતો. તેમની જ્ઞાતિ સામાજિક ક્રમ પ્રમાણે નીચલાં સ્તરે હતી. તેમના પિતા એદાવલાથ એક વ્યસ્ત ન્યાયાધીશ હોવા છતાં પણ બગીચામાં સમય વીતાવતાં હતાં. તેથી જ જાનકીએ પણ નાનપણમાં જ વનસ્પતિશાસ્ત્રી બનવાનું વિચારી લીધું હતું. જાનકીએ મદ્રાસ પ્રેસિડેન્સી કૉલેજમાંથી વનસ્પતિશાસ્ત્રનું સ્નાતક કર્યું હતું અને ત્યારબાદ તેઓએ મિશીગન યુનિવર્સિટીમાંથી સંશોધન (Ph.D.) કર્યું હતું.
યોગદાન
ભારતના સ્વતંત્રતા સંગ્રામ દરમિયાન ભારતીય નેતાઓ ભારતને સક્ષમ અને આત્મનિર્ભર દેશ બનાવવા ઈચ્છતાં હતાં, તેથી તેઓ પાકનું ઉત્પાદન અને ગુણવત્તા વધે તેવું ઈચ્છતાં હતાં. પંડિત મદન મોહન માલવિયાએ તેથી જ જાનકી અમ્મલનો સંપર્ક કર્યો અને તેઓ શેરડીને મીઠી બનાવવાની કામગીરીમાં જોડાયા. તેમની સાથે જ્ઞાતીય અને લૈંગિક ભેદભાવો થતા હોવા છતાં પણ તેઓએ કોઈમ્બતૂરમાં સંશોધન સંસ્થા માટે કાર્ય કર્યું અને ત્યારબાદ તેમણે મીઠી અને ભારત માટે અનૂકુળ શેરડીનું નિર્માણ કર્યું, ત્યાં સુધી આ પ્રકારની શેરડી ઈન્ડોનેશિયાથી આયાત કરવામાં આવતી હતી. તેઓ એ ભારતનાં ખેડૂતોને પાક ઉગાડવાનો સમય અને યોગ્ય જાળવણીની શિક્ષા આપી. તેઓએ ત્યારબાદ ઔષધીય મૂલ્ય ધરાવતાં અને આર્થિક મૂલ્ય ધરાવતાં કેટલાય છોડને એકત્ર કર્યા અને તે સિવાય પણ તેઓએ કેટલાય છોડમાં રંગસૂત્રને સંબંધિત ફેરફાર કર્યા.
ભારતની સ્વતંત્રતા પછી પંડિત જવાહરલાલ નેહરુએ તેમને આમંત્રિત કર્યાં કે જેથી તેઓ બોટનિકલ સર્વે ઓફ ઈન્ડિયાને ફરીથી ઉભું કરી શકે અને સાથે જ ભારતની વનસ્પતિઓની મોજણી થઈ શકે.
તેમનાં વનસ્પતિશાસ્ત્ર અને સાઇટોજીનેટિક્સનાં યોગદાનને કારણે ૧૯૭૭માં પદ્મશ્રી પુરસ્કાર પણ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. ભારત સરકારે તેમનાં નામ પરથી "જાનકી અમ્મલ નૅશનલ અવૉર્ડ ઓફ્ ટેક્ષોનોમી" પણ શરુ કરેલ છે, જે વનસ્પતિશાસ્ત્રના વર્ગીકરણ અને પ્રાણીનાં વર્ગીકરણ માં દરેક માટે એક એમ બે ભાગમાં આપવામાં આવે છે. ૨૦૧૮માં સંશોધકો ગિરિજા અને વિકસિત કરેલા ગુલાબનું નામ તેમના નામ પરથી પાડવામાં આવેલ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:૧૮૯૭માં જન્મ શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક શ્રેણી:૧૯૮૪માં મૃત્યુ
કડોદરા (તા.કોડીનાર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા કોડીનાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નારિયેળ, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
પ્રીતિ પટેલ
પ્રીતિ સુશીલ પટેલ (જન્મ 29 માર્ચ 1972) એક બ્રિટીશ રાજકારણી છે. તે ૨૦૧૦ થી સતત એસેક્સમાં વિથાન મતસભા વિસ્તાર માટેના સંસદસભ્ય (સાંસદ) છે. તેમણે વર્ષ ૨૦૧૬ થી ૨૦૧૭ સુધી આંતરરાષ્ટ્રીય વિકાસ સચિવ ની ભૂમિકા અદા કરી હતી. thumb|પ્રીતિ પટેલ જુલાઈ ૨૦૧૯ માં બ્રિટનમાં તખ્તાપલટ થતાં બોરિસ જ્હોનસન વડાપ્રધાન બન્યાં. ત્યારે પ્રીતિએ બોરિસ જ્હોનસનની સરકારમાં ભાગ લીધો અને તેઓ કેબિનેટ માં ગૃહ સચિવ બન્યા. પ્રીતિ પટેલ બ્રિટનની કન્ઝર્વેટિવ (રુઢીચુસ્ત) પાર્ટીના સભ્ય છે. તેના વિચારો અને નીતિઓ માર્ગારેટ થેચર દ્વારા પ્રેરિત છે.
તમાકુ અને આલ્કોહોલના ઉદ્યોગોને બચાવવા માટે અને બ્રેક્ઝિટ વાટાઘાટો દરમિયાન આયર્લેન્ડ પ્રજાસત્તાકને ખાદ્યપદાર્થોની ધમકી આપવાની હિમાયત માટે વિવાદિત વ્યક્તિ પટેલની રાજકીય વિરોધીઓ દ્વારા ટીકા થઈ હતી. પટેલે કહ્યું હતું કે તેમની ટિપ્પણીઓને "સંદર્ભની બહાર લેવામાં આવી છે" અને તેમણે ખાસ કરીને ખોરાકની તંગીના જોખમનો ઉલ્લેખ કર્યો નથી.