cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
શ્રીલંકાનો આંતરવિગ્રહ
પરિણામો
યુદ્ધનો અંત આવ્યા બાદ, સરકારે ઇનટરવ્યુ માટે બોલાવતા 5,000 કરતા પણ વધુ તમિલ યુવાનો પોલીસ દળમાં જોડાવા માટે પૂર્વીય પ્રાંતમાં આવેલા પસંદગીના પોલીસ સ્ટેશનોએ ઇન્ટરવ્યુ માટે ઉમટી પડ્યાં.
શ્રીલંકાની સરકાર આ વિભાગમાં, ખાસ કરીને દેશના ઉત્તરીય પ્રદેશમાં પોલીસ સેવા માટે 2,000 નવા પોલીસ અધિકારી નિમવાનું આયોજન કરી રહી છે.
માનવતાવાદી અસર
યુદ્ધના અંતિમ ચરણમાં, શ્રીલંકાની સરકારના દળો તમિલ ટાઈગર અંકુશિત વિસ્તારોમાં ઊંડે સુધી આગળ વધતાં, ત્યાં ફસાયેલા 3,50,000 નાગરિકોના ભવિષ્યને લઇને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચિંતામાં વધારો થયો. 21 જાન્યુઆરી 2009ના રોજ, શ્રીલંકાના સૈન્યએ એ35 હાઇ-વે અને ચેલાઇ લગૂન વચ્ચે પુથુક્કુદિવિરુપ્પુની ઉત્તરપશ્ચિમે આવેલા 32 ચોરસ કિલોમીટર (12.4 માઇલ)ના વિસ્તારને સુરક્ષિત વિસ્તાર જાહેર કર્યો. શ્રીલંકાની વાયુસેનાનાં વિમાને ચોપાનિયા ફેંકીને નાગરિકોને આ સુરક્ષિત વિસ્તારમાં ખસી જવા અને જ્યાં સુધી સૈન્ય તેમને સુરક્ષિત સ્થળોએ ખસેડે નહી ત્યાં સુધી પ્રતિક્ષા કરવાની વિનંતી કરી. શ્રીલંકાના સૈન્યએ આ વિસ્તારમાં ગોળીબાર નહી કરવાનું વચન આપ્યું. જો કે, બહુ થોડા લોકો જ વાસ્તવમાં આ સુરક્ષિત વિસ્તારમાં ગયા, અને શ્રીલંકાની સરકાર, યુનાઇટેડ નેશન્સ, અને માનવ અધિકાર સંગઠનોએ એલટીટીઇ પર નાગરિકોને સુરક્ષિત ઝોનમાં જતા અટકાવવાનો આરોપ મૂક્યો. આખરે લડાઇને કારણે નાગરિકો સુરક્ષિત વિસ્તારમાંથી નાન્થી કદાલ અને ભારતીય સમુદ્ર વચ્ચેની જમીનની સાંકડી પટ્ટી પર જતા રહ્યાં. 12 ફેબ્રુઆરીના રોજ શ્રીલંકાના સૈન્યએ મલ્લાતિવુની ઉત્તરપશ્ચિમે 10 ચોરસ કિલોમીટર (3.9 ચોરસ માઇલ)ના નવા સુરક્ષિત વિસ્તારની ઘોષણા કરી. આગામી ત્રણ મહિનાઓ દરમિયાન, શ્રીલંકાના સૈન્યએ સુરક્ષિત વિસ્તારોમાં ફસાયેલા બાકી બચેલા તમિલ ટાઈગર્સનો નાશ કરવા માટે વિમાનો અને તોપો દ્વારા વારંવાર તેના પર હુમલા કર્યા. શ્રીલંકાની સરકારે એવો દાવો કર્યો કે તે તમિલ ટાઈગરના સ્થાનો પર હુમલો કરવાનો પ્રયત્ન કરી રહી હતી, અને એવો દાવો કર્યો કે આ હુમલાઓ 15 ફેબ્રુઆરીએ શરૂ થયા હતા અને સૈન્ય દ્વારા તમિલ ટાઈગર્સની સુરક્ષા તોડી પડાઇ તથા નાગરિકો બહાર આવવા શરૂ થયા તેના એક દિવસ પૂર્વે 19 એપ્રિલે સમાપ્ત થયા હતા. જો કે, આ હુમલાઓને લીધે જંગી નુકશાન થયું. . સેંકડો નાગરિકો માર્યા ગયા અથવા તો ઇજાગ્રસ્ત થયા, અને તમિલ ટાઈગર્સે ઘણાંને માનવ કવચ તરીકે રાખ્યા હોવાના અહેવાલ હતા. યુદ્ધના આખરી ચરણમાં 3,00,000 ઇન્ટરનલી ડિસપ્લેસ્ડ પર્સન્સ (આઇડીપી)નું સર્જન થયું જેમને વાવુનિયા જિલ્લાની શિબિરોમાં ખસેડવામાં આવ્યા અને તેમને તેમની મરજીની વિરુદ્ધ અટકાયતમાં રખાયા. આ સિવાય, શિબિરોની અંદરની પરિસ્થિતિની શ્રીલંકાની અંદર અને બહારથી ભારે આલોચના કરાઇ. આ શિબિરો ચોતરફ કાંટાળાં તારની વાડ ધરાવતી હતી, અને આ વાડને ઓળંગવાનો પ્રયાસ કરનારને ઠાર કરી દેવાતો હતો. સરકારે એવું જણાવ્યું હતું કે એકવાર આ શિબિરોમાં નાગરિકો વચ્ચે છૂપાયેલા તમિલ ટાઈગર્સને વીણી વીણીને બહાર કાઢવા માટેની ચકાસણી પ્રક્રિયા પૂરી થઇ જાય તેમજ અધુરી સૈન્ય કાર્યવાહી પૂરી થઇ જાય એટલે તે આ શિબિરોમાંથી નાગરિકોને મુક્ત કરી દેશે. 7 મે 2009ના રોજ શ્રીલંકાની સરકારે 2009ના અંત સુધીમાં 80 ટકા આઇડીપીને પુનઃ સ્થાપિત કરવાની યોજનાની જાહેરાત કરી. આ નાગરિક યુદ્ધના અંત બાદ, પ્રમુખ રાજાપક્ષાએ વિદેશી રાજદ્વારીઓને ખાતરી આપી કે 180 દિવસની યોજના અનુસાર આઇડીપીનું પુનઃસ્થાપન કરાશે. 9 ઓક્ટોબર, 2009 સુધીમાં, 150 દિવસથી પણ વધુ દિવસો બાદ, 10 ટકા (27,000) કરતા પણ ઓછાં આઇડીપી મુક્ત કરવામાં આવ્યા અથવા તો તેમના મૂળ સ્થાને પાછા ગયા, અને 2,50,000 આઇડીપી હજુ પણ આ શિબિરોમાં છે.
વિરોધો
વિશ્વભરમાં રહેલાં તમિલ જાતિના લોકોએ તાજેતરમાં જ શ્રીલંકાના ઉત્તરીય પ્રાંતમાં તમિલ નાગરિકોની થયેલી જાનહાનિ તથા આ એકંદર યુદ્ધના વિરોધમાં સક્રિયપણે દેખાવો કર્યાં હતા. ભારત, બ્રિટન, કેનેડા, ઓસ્ટ્રેલિયા, નોર્વે, સ્વિટ્ઝરલેન્ડ, ડેન્માર્ક, જર્મની અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના મુખ્ય શહેરો તથા પાટનગરમાં સક્રિયપણે વિરોધ થયો છે. આ વિરોધોનો એકમાત્ર હેતુ વિશ્વભરના રાષ્ટ્રોના નેતાઓને આંતરવિગ્રહને અટકાવવા તથા આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સંયોજન સાધીને કુનેહભરી વ્યૂહરચના સાથે સ્થાયી યુદ્ધવિરામ કરાવવા માટે સમજાવવાનો હતો.
મૃત્યુ-ઈજાઓ
શ્રીલંકાનો આંતરવિગ્રહ અત્યંત ખર્ચાળ, હતો, જેમાં એક અંદાજ પ્રમાણે 80,000-1,00,000 લોકો મા્યા ગયા હતા. મૃતકોમાં 27,639 તમિલ લડવૈયાઓ, 23,327 કરતા પણ વધુ શ્રીલંકન સૈનિકો અને પોલીસકર્મીઓ, 1,155 ભારતીય સૈનિકો, અને હજારો નાગરિકોનો સમાવેશ થાય છે.
સંરક્ષણ મંત્રાલયના સચિવ ગોતભ્ય રાજાપક્ષાએ સરકારના ટેલિવિઝન સાથેની એક મુલાકાતમાં જણાવ્યું હતું કે 1981થી અત્યાર સુધીમાં શ્રીલંકાના સૈન્યના 23,790 (આ આંકડામાં પોલીસ અથવા અન્ય બિન-હથિયારધારી દળોના સૈનિકોનો સમાવેશ થાય છે કે નહીં તે સ્પષ્ટ નથી) સૈનિકોના મોત થયા હતા.
ઓગસ્ટ, 2006માં માવિલ આરુને પુનઃ હાંસલ કરવામાં આવ્યું ત્યારથી લઈ આક્રમણના અંતની ઔપચારિક જાહેરાત (18 મેના રોજ) કરવામાં આવી, ત્યા સુધીના ગાળામાં શ્રીલંકાના 6,261 સૈનિકો માર્યા ગયા હતા અને 29,551 ઇજાગ્રસ્ત થયા હતા.
શ્રીલંકાના સૈન્યના અંદાજ પ્રમાણે, વિગ્રહના આખરી ત્રણ વર્ષ દરમિયાન 22,000 સુધીની સંખ્યામાં એલટીટીઇના લડવૈયાઓ માર્યા ગયા હતા.
આંતરવિગ્રહના આખરી પાંચ મહિનામાં, નાગરિકોની સૌથી ભારે જાનહાનિ જોવા મળી. સુરક્ષિત વિસ્તાર માંથી સમુદ્ર માર્ગે બહાર કાઢવામાં આવેલા નાગરિકો તથા સહાયકારી સંસ્થાઓના વિશ્વસનીય સાક્ષી પૂરાવાઓના આધારે, યુનાઇટેડ નેશન્સે એવો અંદાજ વ્યક્ત કર્યો હતો કે જાન્યુઆરી, 2009નો મધ્યગાળો કે જ્યારે સુરક્ષિત વિસ્તાર ની સૌપ્રથમવાર જાહેરાત કરવામાં આવી હતી, અને એપ્રિલ, 2009નો મધ્ય ગાળાની વચ્ચેના સમય દરમિયાન 6,500 નાગરિકોના મોત થયા હતા અને અન્ય 14,000 ઇજાગ્રસ્ત થયા હતા. આ સમયગાળા પછીના ગાળાનો કોઇ સત્તાવાર ઇજા-મૃત્યુનો આંકડો ઉપલબ્ધ નથી પરંતુ આંતરવિગ્રહના આખરી ચાર મહિના (મધ્ય જાન્યુઆરીથી મધ્ય મે) સુધીમાં 15,000થી 20,000 લોકોના મોત થયા હોય તેવો અંદાજ છે. યુએસ સ્ટેટ્સ ડિપાર્ટમેન્ટના એક અહેવાલમાં એવું સૂચન કરવામાં આવ્યું હતું કે ઈજા-મૃત્યુનો વાસ્તવિક આંકડો યુએનનાં અંદાજો કરતા કદાચ ઘણો જ વધારે હતો અને ઇજા-મૃત્યુની મોટી સંખ્યાની નોંધણી જ થઇ નહોતી. યુનાઇટેડ નેશન્સના એક ભૂતપૂર્વ અધિકારીએ એવો દાવો કર્યો હતો કે આંતરવિગ્રહના આખરી તબક્કામાં 40,000 સુધીના નાગરિકોના મોત થયા હોઇ શકે છે.
ગ્રંથસૂચિ
(આઇપીકેએફની ઉપસ્થિતિ તરફ દોરી જનારી 1980ની વાટાઘાટો દરમિયાન દિક્ષીત ભારતના હાઇ કમિશ્નર હતા.)
સેજ, નવી દિલ્હી 1999.
ધ શ્રીલંકા સ્ટડીઝ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, ક્લૅરમોન્ટ 1990. (ઓનલાઇન પણ ઉપલબ્ધ.)ધ બ્રોકન પાલ્મિરા - ધ તમિલ ક્રાઇસિસ ઇન શ્રીલંકાઃ અન ઇનસાઇડ એકાઉન્ટ.
ગઢીયા (તા. ધારી)
ગઢીયા (તા. ધારી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધારી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગઢીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રીલંકાનો આંતરવિગ્રહ
ગ્રંથસૂચિ
કોણાર્ક પબ્લિશર્સ; ત્રીજી આવૃત્તિ. 2002, ISBN 81-220-0631-0.
બાહ્ય લિંક્સ
સત્તાવાર વેબસાઇટો
નકશા
ગઢીયા (તા. ધારી)
ઇતિહાસ
ગઢીયા કાઠીઓના શાસન વાળું સોરઠ પ્રાંતનું નાનું રજવાડું હતું.
શ્રીલંકાનો આંતરવિગ્રહ
બાહ્ય લિંક્સ
સ્વતંત્ર અહેવાલો અને લખાણ
વિશ્લેષણ
શ્રેણી:શ્રીલંકા
ગઢીયા (તા. ધારી)
ઇતિહાસ
૧૯૦૧માં ગઢીયા અને બીજું ગામ ૫૨૮ વ્યક્તિઓની વસ્તી ધરાવતું હતું જેની આવક મુખ્યત્વે મહેસુલમાંથી ૪,૫૦૦ રૂપિયા હતી. જેમાંથી રાજ્ય ૨૯૫ રૂપિયાનો કર ગાયકવાડ બરોડા રાજ્ય અને જુનાગઢ રજવાડાને ચૂકવતું હતું.
બાહ્ય કડીઓ અને સ્ત્રોત
શ્રેણી:ધારી તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
કણોદ (તા. કાલોલ)
કણોદ (તા.કાલોલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા કાલોલ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કણોદ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાલોલ તાલુકો
મનફરા (તા. ભચાઉ )
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
ટિમ્બરવા (માંગરોળ)
ટિમ્બરવા (માંગરોળ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માંગરોળ તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. ટિમ્બરવા ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસીઓ ઉપરાંત અન્ય લોકોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, જુવાર, તુવર, કપાસ  તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
ફતેગઢ (તા. ધારી)
ફતેગઢ (તા. ધારી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધારી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ફતેગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
મોલારા (તા. સંતરામપુર)
મોલારા (તા. સંતરામપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે  આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંતરામપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મોલારા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સંતરામપુર તાલુકો
મનોવિજ્ઞાન
મનોવિજ્ઞાન એટલે Psychology-સાઇકોલોજી, એટલે Psycho+logas અર્થાત આત્મા+વિજ્ઞાન એટલે આત્માનું વિજ્ઞાન. ખરેખર મનોવિજ્ઞાન આત્મા કે મનનું નહી પણ વર્તનનું વિજ્ઞાન છે. જે. બી. વોટસનના મત મુજબ મનોવિજ્ઞાન એટલે વર્તનનું વિજ્ઞાન. મનોવિજ્ઞાન એ સામાજિક વિજ્ઞાન છે. તે સમાજમાં રહેતા માનવીનો સામાજિક પરિસ્થિતીના સદર્ભમાં અભ્યાસ કરે છે. આ ઉપરાંત મનોવિજ્ઞાન એ વર્તનની આગાહી કરે છે.
વ્યક્તિત્વ
"પર્સનાલિટી" એક વ્યક્તિ છે કે જે અનન્યપણે તેના અથવા તેણીના cognitions, લાગણીઓ, પ્રોત્સાહનો અને વિવિધ પરિસ્થિતિઓમાં વર્તન પર અસર દ્વારા કબજામાં લાક્ષણિકતાઓ એક ગતિશીલ અને સંગઠિત સમૂહ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરી શકાય છે. શબ્દ "વ્યક્તિત્વ" લેટિન વ્યકિતત્વ, કે જે માસ્ક અર્થ છે ઉદ્દભવે છે. નોંધપાત્ર રીતે, પ્રાચીન વિશ્વ લેટિન બોલતા ના મોરચે માસ્ક એક પ્લોટ ડિવાઇસ તરીકે ઉપયોગ ન કરવા માટે, એક અક્ષર ની ઓળખ બનાવટી હતી, પરંતુ તેના બદલે એક પ્રતિનિધિત્વ અથવા તે અક્ષર - ના નમૂનારૂપ હોવું નોકરી સંમેલન હતું. પર્સનાલિટી પણ વિચારો, લાગણીઓ અને વર્તન સતત સમય પર વ્યક્તિગત દ્વારા પ્રદર્શિત જે મજબૂત અમારી અપેક્ષાઓ, સ્વ ધારણાઓ કિંમતો અને વલણ અસર ના દાખલાઓની નો સંદર્ભ લો શકે છે, અને લોકો સમસ્યાઓ, અને તણાવ અમારા પ્રતિક્રિયાઓ આગાહી. આ nomothetic અને idiographic: એક શબ્દસમૂહ માં, વ્યક્તિત્વ માત્ર અમે કોણ છે નથી, ગોર્ડન ઓલપોર્ટે (1937) બે મુખ્ય વ્યક્તિત્વ અભ્યાસ રીતે વર્ણન કર્યું છે. Nomothetic મનોવિજ્ઞાન સામાન્ય કાયદાઓ સ્વ પ્રત્યક્ષીકરણ સિદ્ધાંત જેવા ઘણા જુદા જુદા લોકો, અથવા extraversion ના લક્ષણ માટે લાગુ પાડી શકાય છે માગે છે. Idiographic મનોવિજ્ઞાન માટે એક ખાસ વ્યક્તિગત અનન્ય પાસાંઓ સમજવા પ્રયાસ છે.
વ્યક્તિત્વ અભ્યાસ સૈદ્ધાંતિક પરંપરાઓ એક વિપુલતા સાથે મનોવિજ્ઞાન એક વ્યાપક અને વૈવિધ્યસભર ઇતિહાસ ધરાવે છે. મુખ્ય થિયરીઓ ડિસપોઝિશનલ (વિશિષ્ટ) પરિપ્રેક્ષ્યમાં સાયકોડાયનેમિક, હ્યુમનિસ્ટિક, જૈવિક વર્તનવાદને, અને સામાજિક શિક્ષણ પરિપ્રેક્ષ્ય સમાવેશ થાય છે. ત્યાં મનોવિજ્ઞાન માં "વ્યક્તિત્વ" ની વ્યાખ્યા પર કોઈ સર્વસંમતિ છે. સૌથી સંશોધકો અને મનોવૈજ્ઞાનિકો સ્પષ્ટ રીતે ચોક્કસ પરિપ્રેક્ષ્ય સાથે પોતાની જાતને ઓળખી નથી અને ઘણીવાર એક સારગ્રાહી અભિગમ લે છે. કેટલાક સંશોધનો અનુભવ પરિમાણીય પરિબળ વિશ્લેષણ જેમ કે મલ્ટિવેરિયેટ આંકડા પર આધારિત મોડલ જેવા કે ચલાવાય છે, જ્યારે અન્ય સંશોધન સિદ્ધાંત psychodynamics જેમ કે વિકાસ પર ભાર મૂકે છે. ત્યાં પણ વ્યક્તિત્વ પરીક્ષણ લાગુ ક્ષેત્ર પર નોંધપાત્ર ભાર છે. મનોવૈજ્ઞાનિક શિક્ષણ અને તાલીમ, વ્યક્તિત્વ અને તેના માનસિક વિકાસ સ્વરૂપ અભ્યાસ સામાન્ય રીતે અસામાન્ય અથવા તબીબી મનોવિજ્ઞાન કોર્સ માટે એક પૂર્વશરત સમીક્ષા થાય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:મનોવિજ્ઞાન
સીયાસણ (તા. ઇડર)
સીયાસણ (તા. ઇડર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ઇડર તાલુકાનું એક  ગામ છે. સીયાસણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ઇડર તાલુકો
જંત્રાણ
જંત્રાણ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા  જંબુસર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જંત્રાણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જંબુસર તાલુકો
ચાપરીયા
ચાપરીયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા  કવાંટ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ચાપરીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે. આ ગામ ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
શ્રેણી:કવાંટ તાલુકો
રણોત્સવ
રણોત્સવ એટલે રણમાં ઉજવાતો ઉત્સવ. દુનિયાના અન્ય પ્રખ્યાત રણ વિસ્તારોમાં પણ આવા ઉત્સવોનું આયોજન પ્રવાસનપ્રવૃત્તિને વેગ આપવાના હેતુથી કરવામાં આવે છે. કચ્છ ઉપરાંત આફ્રિકા ખંડમાં આવેલા સહરાના રણ અને ભારત દેશમાં રાજસ્થાનના રણ ખાતે આ પ્રકારના ઉત્સવો યોજવામાં આવે છે.
ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લામાં દર વર્ષે રણોત્સવનું આયોજન થાય છે, જે આ વર્ષે પણ ફેબ્રુઆરી માસમાં ધોરડા ખાતે યોજાઈ ગયો. સામાન્ય રીતે રણોત્સવ ખારા પાણીના સરોવર પાસે યોજવામાં આવે છે.
આ ઉત્સવ દરમિયાન રણપ્રદેશમાં ઊંટ ઉપર ભ્રમણ, કચ્છની સંસ્કૃતિનું દર્શન કરાવતા ભુંગાઓમાં રાત્રિરોકાણ, કચ્છની સંસ્કૃતિના જનજીવનની ઝાંખી કરાવતા પ્રદર્શનો, કચ્છના સંગીત, ભરતકામ, માટીકલા, ચિત્રકામના ક્ષેત્રમાં નીવડેલા કલાકરોના કસબનું નિદર્શન, કચ્છની વાનગીઓ વગેરેનો લાભ મેળવી શકાય છે. રણોત્સવની શરુઆત દેસલ્સર સરોવરથી થાય છે જે ડિસેમ્બર મહિનામા યોજાય છે.
શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લો
માંચોડ (તા. સંતરામપુર)
માંચોડ (તા. સંતરામપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે  આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંતરામપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. માંચોડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સંતરામપુર તાલુકો
પાડાસણ (તા. રાજકોટ)
પાડાસણ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  રાજકોટ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામ શહેરનાં અગ્નિ ખુણામાં રાજકોટ-ભાવનગર રોડ ઉપર આવેલુ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર વગેરે જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામમાં ખેતી અને પશુપાલન મુખ્ય વ્યવસાય છે. ઘઉં, ડાંગર, બાજરો, કપાસ, જીરૂ, મગફળી અને શાકભાજી આ ગામનાં ખેત-ઉત્પાદનો છે. આ ગામ રાજકોટ શહેરથી નજીકમાંજ આવેલુ હોવાથી ગામમાં રોજગારની દ્રષ્ટિએ કોઈ બેકાર નથી.
શ્રેણી:રાજકોટ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
તરસાડી (માંગરોળ)
તરસાડી (માંગરોળ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માંગરોળ તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામ તાલુકાના મહત્વના શહેર કોસંબાથી પ કિલોમીટર અંતરે તેમ જ જિલ્લા મથક સુરતથી ૪૫ કિલોમીટરના અંતરે આવેલું છે.
આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, જુવાર, તુવર, કપાસ  તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
સુદરસણા (તા. ઇડર)
શ્રેણી:ઇડર તાલુકો
તરસાડી (માંગરોળ)
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:માંગરોળ તાલુકો
અસિન
અસિન અથવા અસિન થોટુમકલ ભૂતપૂર્વ અભિનેત્રી છે.
શ્રેણી:ભારતીય અભિનેત્રી શ્રેણી:૧૯૮૫માં જન્મ શ્રેણી:ફિલ્મફેર પુરસ્કારોના વિજેતાઓ શ્રેણી:જીવિત લોકો
આમચક
આમચક ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના મહુવા તાલુકાનું ગામ છે. આમચક ગામના લોકો મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન નો વ્યવસાય કરે છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, શેરડી, કેળાં, તુવર, કેરી, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો(જિ.સુરત)
મુકુંદ વરદરાજન
ખાનગી જીવન
મેજર મુકુંદ વરદરાજનનો જન્મ ૧૨ એપ્રિલ ૧૯૮૩ના રોજ થયો હતો. તેમના પિતા આર. વરદરાજન અને માતા ગીતા હતા. તેઓ ચેન્નઈ, ભારત ખાતે રહેતા હતા. તેમને બે બહેનો શ્વેતા અને નિત્યા હતી. મુકુંદના લજ્ઞ તેમના લાંબા સમયના પ્રેમિકા ઇન્દુ રેબેકા વર્ગિસ સાથે ૨૮ ઓગષ્ટ ૨૦૦૯ના રોજ થયાં હતાં. તેમણે વાણિજ્યમાં પદવી એનાથુર ખાતેથી અને પત્રકારત્વમાં ડિપ્લોમા મદ્રાસ ક્રિશ્ચિઅન કોલેજ, તાંબરમ ખાતેથી મેળવી હતી. તેમના દાદા અને બે કાકા સેનામાં સેવા આપી ચૂક્યા હતા અને તેનાથી પ્રેરિત થઈ અને તેઓ પણ જોડાયા હતા.
શરૂઆતની કારકિર્દી
મુકુંદ અફસર તાલીમ અકાદમી, ચેન્નઇ ખાતે તાલીમ મેળવી અને ૨૨મી રાજપુત પલટણમાં લેફ્ટનન્ટ તરીકે ૨૦૦૬માં જોડાયા હતા. તેમણે મઉ, મધ્ય પ્રદેશ ખાતેની પાયદળ શાળામાં સેવા આપી હતી અને લેબેનાન ખાતે સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘની શાંતિસેનામાં પણ ફરજ બજાવી હતી. ડિસેમ્બર ૨૦૧૨માં તેઓને ૪૪મી રાષ્ટ્રિય રાઇફલ્સમાં નિયુક્તિ આપવામાં આવી જે જમ્મુ અને કાશ્મીરના શોપિયાં જિલ્લામાં તૈનાત હતી.
મૃત્યુ
thumb|અંતિમસંસ્કાર સમયની તસ્વીર ૨૫ એપ્રિલ ૨૦૧૪ના રોજ તેમણે ગામમાંથી આતંકવાદીઓને મારી હટાવવા અભિયાન શરૂ કર્યું. કાર્યવાહી દરમિયાન તેમની ટુકડી પણ મોટા પ્રમાણમાં ગોળીબાર થયો. તેમણે ત્વરિત કાર્યવાહી કરી અને હિઝબુલ મુજાહિદ્દીનના ત્રણ આતંકવાદીઓને મારી નાખ્યા જેઓએ ચૂંટણી કાર્યવાહીમાં ફરજ બજાવી રહેલા કર્મચારીઓને ૨૪ કલાક અગાઉ મારી નાખ્યા હતા. પરંતુ, આ મુઠભેડમાં તેઓ ઘાયલ થયા અને તેને કારણે તેઓ શહીદ થયા.
કાર્યવાહી દરમિયાન તેમની વીરતાને ધ્યાનમાં લેતાં તેમને અશોક ચક્ર એનાયત કરવામાં આવ્યું. સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલ પ્રશસ્તિ પત્ર નીચે મુજબનું લખાણ ધરાવે છે: "કાર્યવાહી દરમિયાન શહીદ થતાં પહેલાં મેજર મુકુંદે ઉત્કૃષ્ટ નેતૃત્વકળા, અપ્રતીમ વીરતા, ત્વરિત કાર્યવાહી અને શ્રેષ્ઠ આયોજન ક્ષમતા દર્શાવી જેને કારણે ત્રણ ટોચના હિઝબુલ મુજાહિદ્દીન આતંકવાદીઓને ઠાર મરાયા." મુકુંદ તામિલ નાડુ રાજ્યના અશોક ચક્ર પ્રાપ્ત કરનાર ચોથા વ્યક્તિ હતા.
નોંધ
આ દક્ષિણ ભારતીય નામમાં, 'વરદરાજન' એ અટક નહી પરંતુ પૈતૃક નામ છે, માટે વ્યક્તિને અપાયેલ નામ, મુકુંદ નામે સંબોધવા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:અશોક ચક્ર વિજેતા શ્રેણી:૨૦૧૪માં મૃત્યુ શ્રેણી:૧૯૮૩માં જન્મ
માટિયેડ (તા.અંકલેશ્વર)
માટિયેડ (તા.અંકલેશ્વર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા અંકલેશ્વર તાલુકામાં આવેલું એક મહ્ત્વનું ગામ છે. માટિયેડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, ડાંગર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:અંકલેશ્વર તાલુકો
ખાડીયા (તા. દહેગામ)
શ્રેણી:દહેગામ તાલુકો
૨૦૨૩ ક્રિકેટ વિશ્વકપ
૨૦૨૩ ક્રિકેટ વિશ્વકપ ૧૩મો એક દિવસ ક્રિકેટ સ્પર્ધાનો વિશ્વકપ હશે, જે સંપૂર્ણ પણે ભારતમાં ૯ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૩ થી ૨૬ માર્ચ ૨૦૨૩ દરમિયાન યોજવામાં આવશે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ક્રિકેટ
ફાચરીયા (તા. ધારી)
ફાચરીયા (તા. ધારી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધારી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ફાચરીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, હળદર, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ગુજરાતમાં સફેદ હળદરનું સૌથી વધારે વાવેતર આ ગામમાં થાય છે.
શ્રેણી:ધારી તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
સુંદરપુર (તા. ઇડર)
સુંદરપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ઇડર તાલુકાનું એક ગામ છે. સુંદરપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, એરંડા, બટાકા, તરબૂચ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, ગ્રામ પંચાયત, આંગણવાડી તેમ જ દૂધમંડળી અને સેવા સહકારી મંડળી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ઇડર તાલુકો
માલણપુર (તા. સંતરામપુર)
માલણપુર (તા. સંતરામપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે  આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંતરામપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. માલણપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સંતરામપુર તાલુકો
સુરાલી (માંગરોળ)
સુરાલી (માંગરોળ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માંગરોળ તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. સુરાલી ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસીઓ ઉપરાંત અન્ય લોકોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, જુવાર, તુવર, કપાસ  તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:માંગરોળ તાલુકો
નાંગલ (તા.અંકલેશ્વર)
નાંગલ (તા.અંકલેશ્વર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા અંકલેશ્વર તાલુકામાં આવેલું એક મહ્ત્વનું ગામ છે. નાંગલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, ડાંગર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:અંકલેશ્વર તાલુકો
નારીપ્રતિષ્ઠા
ઈતિહાસ
૧૮૮૨માં મણિલાલ 'ગુજરાતી સોશિયલ યુનિયન' નામે ઓળખાતી મુંબઈના ગુજરાતી ગ્રેજ્યુએટોની મંડળીના સભ્ય બન્યા. આ મંડળીમાં એકવાર પુર્નલગ્નના વિષય ઉપર ચર્ચા ચાલી. બધાએ એમ માનેલું કે ગ્રેજ્યુએટોની મંડળી તો પુર્નલગ્નની તરફેણમાં જ હોય; પરંતુ મણિલાલે બધાથી વિરુદ્ધ પોતાનો મત આપ્યો અને પુર્નલગ્નનો વિરોધ કર્યો. આથી આ ચર્ચા એક કલાકને બદલે એક માસ પર્યન્ત ચાલી. બંને પક્ષ દ્વારા કોઈ નિર્ણય લઈ શકાયો નહિ, આથી આ વિવાદ કશા પણ તારણ વગર બંધ કરવામાં આવ્યો. મણિલાલે પોતાની રોજનીશીમાં લખ્યું છે કે, ચર્ચા દરમ્યાન બે ગૃહસ્થો પોતાની તરફેણમાં હતા.
આ પ્રસંગે મણિલાલે પુર્નલગ્નના વિવિધ પાસાઓ પર વિચાર કર્યો. આને આધારે પાછળથી તેમણે 'નારીપ્રતિષ્ઠા' નામનો વિસ્તૃત લેખ તૈયાર કરો હતો. આ લેખ બે-ત્રણ વર્ષ સુધી તેમની પાસે અપ્રગટ સ્થિતિમાં પડ્યો રહ્યો. ૧૮૮૪માં ફ્રેન્ચ તત્ત્વચિંતક ઑગુસ્ત કૉમ્તનું 'પૉઝિટિવ પૉલિટી' નામનું પુસ્તક વાંચવામાં આવતાં તેમાંના નારીવિષયક વિચારો મણિલાલને પોતાના વિચારોની સાથે મળતા આવતા માલૂમ પડ્યા. આથી તેમને એ જ વર્ષે આ લેખ 'ગુજરાતી' સાપ્તાહિકમાં આઠ હપ્તે પ્રગટ કર્યો. તેમાં પાછળથી પુર્નલગ્નનો ભાગ ઉમેરીને તેમણે ૧૮૮૫ના ઑક્ટોબર માસમાં એ લેખ પુસ્તકરૂપે પ્રસિદ્ધ કર્યો.
સારાંશ
આ નિબંધ હિન્દુ પરંપરામાં સ્ત્રીઓની સ્થિતિ સાથે સંબંધિત છે. લેખકે પોતાની દલીલોને મજબૂત કરવા માટે નિવેદન અને વિવાદ સહિત અનેક શૈલીગત તકનીકો અખત્યાર કરી હતી. નારી પ્રતિષ્ઠામાં મણિલાલે વ્યક્ત કરેલા સ્ત્રી, લગ્ન અને પરિવાર વિશેના વિચારોનો સારાંશ આ મુજબ આપી શકાય:
આવકાર અને ટીકા
નારી પ્રતિષ્ઠાને વિવેચકો મણિલાલનું મુખ્ય સર્જન માને છે, અને તેનાથી તેઓ તેમના સમયના મુખ્ય સામાજિક વિચારકોમાંના એક બન્યા હતા. 'નારી પ્રતિષ્ઠા' સામાજિક સુધારણા અંગે મણિલાલના વિચારોમાં કેન્દ્રસ્થાને રહે છે. મહિલાઓના પ્રશ્નો અને સામાજિક સુધારણા ચળવળ પરના તેમના અન્ય તમામ લખાણો આ લખાણનો સંદર્ભ તરીકે ઉપયોગ કરે છે.
૧૮૮૫માં તેના પ્રકાશન પછી ગુજરાતી ભાષાના સામયિક બુદ્ધિપ્રકાશના જાન્યુઆરી-માર્ચ, ૧૮૮૭ના અંકમાં નારી પ્રતિષ્ઠાની વિવેચનાત્મક સમીક્ષા પ્રકાશિત થઈ હતી. અનામી સમીક્ષકે મુખ્યત્વે બે કારણોસર મણિલાલની ટીકા કરી હતી: પ્રથમ એ કે ફરીથી લગ્ન કરવું પાપ નથી; અને બીજું, પ્રેમ પુનઃલગ્નની સંભાવનાને પૂર્વાહ્ન કરે છે તે દલીલ અમાન્ય છે.
મણિલાલે બાલાશંકર કંથારીયા દ્વારા સંપાદિત સામયિક ભારતીભૂષણના પ્રથમ અંકમાં આ ટીકાનો વળતો જવાબ આપ્યો હતો, જેમાં લખ્યું હતું કે તેમણે એવું સૂચન કર્યું ન હતું કે વિધવા પુનર્લગ્ન "પાપ" છે. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે પ્રેમથી બંધાયેલી સ્ત્રીને ફરીથી લગ્ન 'પાપ' જેવો લાગી શકે છે. બંને વચ્ચેનો તફાવત સમજાવતાં તેમણે દલીલ કરી હતી કે જે લોકો પ્રેમથી બંધાયેલા નથી તેમને પુનઃલગ્નનો વિચાર 'પાપ જેવો' ન લાગે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય શ્રેણી:મણિલાલ દ્વિવેદીની કૃતિઓ
છોડવાણી
છોડવાણી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કવાંટ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. છોડવાણી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે. આ ગામ ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
શ્રેણી:કવાંટ તાલુકો
ખરોડ (તા.અંકલેશ્વર)
ખરોડ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા અંકલેશ્વર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામ રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૮ પર અંકલેશ્વર અને કોસંબાની વચ્ચે પાનોલી જી.આઇ.ડી.સી.ની નજીકમાં આવેલું છે. ખરોડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર, શાકભાજી, જુવાર, શેરડી, ઘઉં, ચોખા, સોયાબીન તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે.
સુવિધાઓ
ખરોડ ગામમાં ઘણી શૈક્ષણિક, તબીબી, ધાર્મિક સામાજિક હિતો માટે કાર્ય કરતી સંસ્થાઓ આવેલ છે. ઔધોગિક વસાહત પાનોલી જી.આઇ. ડી.સી. નજીક હોવાથી તે રોજગારી માટેની તકો પૂરી પાડે છે.
શ્રેણી:અંકલેશ્વર તાલુકો
ગોડપર (તા. ભચાઉ )
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
ખાનપુર (તા. દહેગામ)
ખાનપુર (તા. દહેગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દહેગામ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખાનપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દહેગામ તાલુકો
લીમડી (તા. સંતરામપુર)
લીમડી (તા. સંતરામપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે  આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંતરામપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. લીમડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સંતરામપુર તાલુકો
અષ્ટાધ્યાયી
અષ્ટાધ્યાયી એ સંસ્કૃત વ્યાકરણનો ગ્રન્થ છે. ગ્રન્થ આઠ અધ્યાય અને પ્રત્યેક અધ્યાય ચાર-ચાર પાદમાં વિભાજિત છે. આઠ અધ્યાય હોવાથી જ ગ્રન્થનું નામ અષ્ટાધ્યાયી છે. અષ્ટાધ્યાયી ઉપરાંત તેને અષ્ટક, શબ્દાનુશાસન જેવા નામોથી ઓળખવામાં આવે છે. અષ્ટાધ્યાયી ના કર્તા પાણિનિ છે. અષ્ટાધ્યાયી ગ્રન્થ પોતાની આગવી વિશેષતાઓને કારણે જગપ્રસિદ્ધ છે. કેટલીક વિશેષતાઓ નીચે પ્રમાણે છે. -અષ્ટાધ્યાયી ગ્રન્થ એ લાગવપૂર્ણ છે. લગભગ 4000 સૂત્રોમાં લૌકિક અને વૈદિક બન્ને વ્યાકરણની ચર્ચા અહિં અત્યન્ત    લાઘવપૂર્ણ રીતે સૂત્ર શૈલીમાં કરવામાં આવી છે. -ગ્રન્થને અનવદ્ય માનવામાં આવ્યો છે. પતંજલિ મુજબ અષ્યાધ્યાયીમાં સૂત્રતો દૂરની વાત પણ એક વર્ણ પણ અનર્થક નથી -અષ્ટાધ્યાયી એ વાક્યનિષ્પાદક યંત્રની જેમ કામ કરે છે. -આધુનિક સમયમાં પાંચમી પેઢિના કમ્પ્યૂટર કે જે કૃત્રિમ બુદ્ધિ ધરાવતા હોય તેમની શોધ માટે પાણિનિ વ્યાકરણ(અષ્ટાધ્યાયી) ગ્રન્થના માળખાનો અભ્યાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. -અષ્ટાધ્યાયી વ્યાકરણ માં વૈશ્વિક વ્યાકરણ બનવાની ક્ષમતા છે. ટૂંકમાં ગ્રન્થવ્યવસ્થ નીચે પ્રમાણે છે....... અધ્યાય-1 પાદ-1,પાદ-2,પાદ-3,પાદ-4 અધ્યાય-2 પાદ-1,પાદ-2,પાદ-3,પાદ-4 અધ્યાય-3 પાદ-1,પાદ-2,પાદ-3,પાદ-4 અધ્યાય-4 પાદ-1,પાદ-2,પાદ-3,પાદ-4 અધ્યાય-5 પાદ-1,પાદ-2,પાદ-3,પાદ-4 અધ્યાય-6 પાદ-1,પાદ-2,પાદ-3,પાદ-4 અધ્યાય-7 પાદ-1,પાદ-2,પાદ-3,પાદ-4 અધ્યાય-8 પાદ-1,પાદ-2,પાદ-3,પાદ-4 આમ સમગ્ર ગ્રન્થ અધ્યાયમાં અને પ્રત્યેક અધ્યાય ચાર ચાર પાદમાં વિભાજિત છે. કુલ પાદની સંખ્યા-32 છે. દરેક પાદમાં અમુક સંખ્યામાં સૂત્રો છે. સૂત્રોની કુલ સંખ્યા લગભગ 4000 છે. આવિષયના ગુજરાતી માધ્યમથી તલસ્પર્શી અભ્યાસ માટે શ્રી  ડો. વસન્ત ભટ્ટ (ડાયરેક્ટર ,ભાષાસાહિત્ય ભવન,ગુજરાતયુનિવર્સિટિ,અમદાવાદ)ના પુસ્તકો મદદરૂપ થશે. જિજ્ઞાસુએ તે મેળવવા) ।।तस्मै श्री पाणिनये नमः।।
શ્રેણી:સાહિત્ય શ્રેણી:પૂસ્તક પરિચય શ્રેણી:સંસ્કૃત ભાષા
જાપાન
thumb|250px|દુનિયામાં જાપાનનું સ્થાન thumb|250px જાપાન એશિયાના પૂર્વ છેડે આવેલો દ્વિપદેશ છે. જાપાનની રાજધાની ટોક્યો છે.
જાપાન ચાર મોટા અને અનેક નાના દ્વીપના સમૂહથી બનેલો દેશ છે. આ દ્વીપ એશિયાના પૂર્વ સમુદ્રકિનારા, એટલે કે પ્રશાંત મહાસાગરમાં સ્થિત છે. જાપાનના પડોશી દેશો ચીન, કોરિયા અને રશિયા છે. જાપાનવાસીઓ પોતાના દેશને "નિપ્પોન" (Nippon) પણ કહે છે, જેનો અર્થ "ઊગતા સૂર્યનો દેશ" થાય છે. યોકોહામા, ઓસાકા અને ક્યોટો જાપાનના પ્રસિદ્ધ શહેરો છે.
ઇતિહાસ
જાપાની લોકવાર્તાઓ અનુસાર વિશ્વ ના નિર્માતાએ સૂર્ય દેવી તથા ચન્દ્ર દેવીની પણ રચના કરી. ત્યારબાદ, તેમનો પૌત્ર ક્યૂશૂ દ્વીપ પર આવ્યો અને પછી તેમના સંતાનો હોંશૂ દ્વીપ પર ફેલાઈ ગયા.
પ્રાચીન યુગ
જાપાનનું પ્રથમ લેખિત પ્રમાણ ઈ. સ. ૫૭ ના એક ચીની લેખમાંથી મળે છે. તેમાં એક એવા રાજનીતિજ્ઞના ચીન પ્રવાસનું વર્ણન છે જે પૂર્વના કોઈ દ્વીપથી આવ્યો હતો. ધીમે-ધીમે બન્ને દેશો વચ્ચે રાજનૈતિક અને સાંસ્કૃતિક સંબંધ સ્થાપિત થયા. તે સમયે જાપાનીઓ એક બહુદૈવિક ધર્મનું પાલન કરતાં હતા. છઠ્ઠી સદીમાં ચીનમાં થઈન બૌદ્ધ ધર્મ જાપાન પહોંચ્યો. ત્યાર બાદ જૂના ધર્મને "શિંતો" નામ આપવામાં આવ્યું, જેનો શાબ્દિક અર્થ છે - દેવતાઓનો પંથ. ચીનથી લોકો, લિપિ તથા મંદિરોના સાંસ્કૃતિક અને શૈક્ષણિક કાર્યો માટે ઉપયોગની જેમ જ બૌદ્ધ ધર્મનું આગમન થયું.
શિંતો માન્યતાઓ અનુસાર જ્યારે કોઇ રાજા મરે તો તેની પછીનો શાસકે પોતાની રાજધાની પહેલાથી કોઇ અલગ જગ્યાએ બનાવવાની હોય. બૌદ્ધ ધર્મના આગમન પછી આ માન્યતા ત્યાગી દેવામાં આવી. ઈ.સ. ૭૧૦ માં રાજાએ નૉરા નામના એક શહેરમાં પોતાની સ્થાયી રાજધાની બનાવી. શતાબ્દીના અંત સુધીમાં તેને હાઇરા નામના શહેરમાં સ્થળાંતરિત કરી દેવામાં આવી, જેને પછી ક્યોતો નામ આપવામાં આવ્યું. ઈ. સ. ૯૧૦ માં જાપાની શાસક ફુજીવારાએ પોતાની જાતને જાપાનની રાજનૈતિક શક્તિથી અલગ કરી નાખી. ત્યારથી જાપાનનો શાસક રાજનૈતિક રૂપથી જાપાનથી અલગ રહ્યો. આ તેના સમકાલીન ભારતીય, યુરોપિયન અને ઇસ્લામિક ક્ષેત્રોથી એકદમ અલગ હતું, જ્યાં સત્તાનો પ્રમુખ જ શક્તિનો પ્રમુખ હતો. આ વંશનું શાસન ૧૧મી સદીના અંત સુધી રહ્યું. કેટલાંક લોકોની નજરમાં આ સમય જાપાની સભ્યતાનો સુવર્ણકાળ ગણાય છે. ચીન સાથેનો સંપર્ક ક્ષીણ થતો ગયો અને જાપાને પોતાની એક અલગ જ ઓળખ બનાવી લીધી. ૧૦મી સદીમાં ચીન અને જાપાનમાં બૌદ્ધ ધર્મ ઘણો લોકપ્રિય થયો. જાપાનમાં અનેક પેગોડાઓ નું નિર્માણ થયું હતું. લગભગ બધા જાપાની પેગોડામાં વિષમ સંખ્યામાં માળ હતા.
મધ્યયુગ
મધ્યયુગમાં જાપાનમાં સામંતવાદનો જન્મ થયો. જાપાની સામંતોને સમુરાઇ કહેવામાં આવતા. જાપાની સામંતોએ કોરિયા પર બે વાર ચડાઈ કરી, પરંતુ તેમને કોરિયા અને ચીનના મિંગ શાસકોએ હરાવી દીધા. ૧૬મી સદીમાં યુરોપના પોર્ટુગીઝ વ્યાપારીઓ અને મિશનરીઓએ જાપાનમાં પાશ્ચાત્ય વિશ્વ સાથે સાંસ્કૃતિક તાલમેલની શરૂઆત કરી.
આધુનિક યુગ
૧૮૫૪માં પહેલી વાર જાપાને પાશ્ચાત્ય દેશો સાથે વ્યાપારી સંબંધો સ્થાપિત કર્યા. પોતાની વધતી ઔદ્યોગિક ક્ષમતાના સંચાલન માટે જાપાનને પ્રાકૃતિક સંસાધનો ની જરૂર પડી જેના માટે તેણે ૧૮૯૪-૯૫માં ચીન તથા ૧૯૦૪-૦૫માં રશિયા પર ચડાઈ કરી. જાપાને રશિયા-જાપાન યુદ્ધમાં રશિયાને હરાવી દીધું. આવું પહેલી વાર થયું જ્યારે કોઇ એશિયાઈ રાષ્ટ્રએ કોઇ યુરોપિયન શક્તિ પર વિજય મેળવ્યો હોય. જાપાને દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધમાં ધરી રાષ્ટ્રોનો સાથ આપ્યો પણ ૧૯૪૫માં અમેરિકા દ્વારા હિરોશિમા તથા નાગાસાકી પર પરમાણુ બૉમ્બ ફેંકવાની સાથે જ જાપાને આત્મસમર્પણ કરી દીધું.
ત્યાર પછીથી જાપાને પોતાની જાતને એક આર્થિક શક્તિના રૂપમાં સુદૃઢ કરી અને હાલમાં બધા ટેક્નોલોજિકલ ક્ષેત્રોમાં તેનું નામ અગ્રણી રાષ્ટ્રોમાં ગણાય છે.
શાસન તથા રાજનીતિ
આમ તો એમ ક્યાંય નથી લખ્યું પણ જાપાનની રાજનૈતિક સત્તાનો પ્રમુખ રાજા હોય છે. તેની શક્તિઓ સીમિત છે. જાપાનના બંધારણ અનુસાર "રાજા દેશ અને જનતાની એકતાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે". બંધારણ મુજબ જાપાનની સ્વતંત્રતાની કમાન જાપાનની જનતાના હાથમાં છે.
વિદેશ નીતિ
સૈનિક રૂપથી અમેરિકા પર નિર્ભર જાપાનના સંબંધ અમેરિકા સાથે સામાન્ય છે.
સેના
જાપાનનું વર્તમાન બંધારણ તેને બીજા દેશો પર સૈનિક-અભિયાન કે ચડાઈ કરવાની ના પાડે છે.
અર્થતંત્ર
એક અનુમાન મુજબ જાપાનમાં વિશ્વનું બીજા ક્રમનું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર છે. પરંતુ જાપાનનું અર્થતંત્ર સ્થિર નથી. અહીંના લોકોની સરેરાશ વાર્ષિક આવક લગભગ 50,000 અમેરિકન ડૉલર છે જે ખૂબ અધિક છે.
વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલૉજી
જાપાન પાછલા કેટલાક દસકાઓમાં વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં અગ્રણી થઈ ગયું છે.
સંસ્કૃતિ
કેટલાક લોકો જાપાનની સંસ્કૃતિને ચીનની સંસ્કૃતિનું જ વિસ્તરણ સમજે છે. જાપાની લોકોએ કેટલીયે વિદ્યાઓમાં ચીનની સંસ્કૃતિનું આંધળું અનુકરણ કર્યું છે. બૌદ્ધ ધર્મ અહીં ચીની તથા કોરિયન ભિક્ષુઓના માધ્યમથી પહોંચ્યો. જાપાનની સંસ્કૃતિની સૌથી ખાસ વાત એ છે કે અહીંના લોકો પોતાની સંસ્કૃતિ સાથે ખૂબ લગાવ રાખે છે. માર્ચ મહિનો ઉત્સવોનો મહિનો હોય છે.
ધર્મ
જાપાનની ૮૪% જનતા શિન્તો તથા બૌદ્ધ ધર્મ નું અનુસરણ કરે છે .અહીંનો જુનો ધર્મ શિન્તો છે, જેનો શાબ્દિક અર્થ 'દેવતાઓનો પંથ' થાય છે.
ભાષા
લગભગ ૯૯% જનતા જાપાની ભાષા બોલે છે.
જનજીવન
પોતાની જાપાન યાત્રા બાદ નિશિકાંત ઠાકુર લખે છે:
"આજે જાપાનમાં દરેક વ્યક્તિ પાસે રંગીન ટેલીવિઝન છે, લગભગ 83 % લોકો પાસે કાર છે, 80 % ઘરોમાં એરકન્ડીશન લાગેલા છે, 76 % લોકો પાસે વીસીઆર છે, 91 % ઘરોમાં માઇક્રોવેવ ઓવન છે અને લગભગ 25 % લોકો પાસે પર્સનલ કમ્પ્યૂટર છે. આ છે વિકાસ અને ઊંચા જીવનધોરણ ની એક ઝલક. સામાન્ય જાપાની સ્વભાવે શરમાળ, વિનમ્ર, ઈમાનદાર, મહેનતુ અને દેશભક્ત હોય છે. આ જ કારણ છે કે વિકસિત દેશોની તુલનામાં જાપાનમાં અપરાધ દર ઓછો છે."
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:જાપાન
સિયાલજ
સિયાલજ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, જુવાર, તુવર, કપાસ  તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દુધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:માંગરોળ તાલુકો
અસ્થિભંગ
અસ્થિભંગ (કેટલીકવાર ટૂંકમાં તેને FRX (એફઆરએક્સ) અથવા Fx (એફએક્સ), Fx (એફએક્સ) અથવા # લખાય છે)એ તબીબી સ્થિતિ છે જેમાં અસ્થિના સાતત્યતામાં ભંગાણ સર્જાય છે. અસ્થિભંગ ભારે બળવાળી અથડામણ કે તણાવ અથવા અસ્થિઓને નબળી કરતી અસ્થિસુષિરતા, હાડકાનું કેન્સર, ઓસ્ટીયોજિનેસિસ ઇમપરફેક્ટા જેવી ચોક્કસ તબીબી સ્થિતિઓના પરિણામ સ્વરૂપ નજીવી ઇજાઓનું પરિણામ છે. આવી સ્થિતિમાં અસ્થિભંગને પેથોલોજિકલ ફ્રેક્ચર કહેવાય છે. અસ્થિભંગ માટે તુટેલું હાડકું અને હાડકામાં ભંગાણ સામાન્ય વાક્યપ્રયોગ છે છતાં તૂટવું એ ઓર્થોપેડિક (અસ્થિ વિજ્ઞાન)નો યોગ્ય શબ્દ નથી.
ઓર્થોપેડિક
ઓર્થોપેડિક મેડિસિન (અસ્થિવિજ્ઞાન તબીબ)માં અસ્થિભંગને વિવિધ રીતે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. ઐતિહાસિક રીતે અસ્થિભંગના નામ જે-તે અસ્થિભંગની સ્થિતિ સૌ પ્રથમ જે ડોકટરે વર્ણવી હોય તેના નામ પરથી આપવામાં આવ્યા છે. જો કે અત્યારે વધુ પદ્ધતિસરનું વર્ગીકરણ અમલી છે.
તમામ અસ્થિભંગને વ્યાપક પણે નીચે મુજબ વર્ણવી શકાય છેઃ અસ્થિભંગ સંભાળમાં ગણતરીમાં લેવામાં આવતી અન્ય સ્થિતિઓમાં સ્થાનભ્રંશ (અસ્થિભંગ ગુહા) અને કોણીકરણનો સમાવેશ થાય છે. જો કોણીકરણ અથવા સ્થાનભ્રંશ મોટા હોય તો અસ્થિના કદમાં ઘટાડો (ફેરફાર) કરવાની જરૂર પડી શકે છે અને પુખ્ત લોકોમાં ઘણીવાર તેના માટે શસ્ત્રક્રિયા સંભાળની જરૂર પડે છે. આવી ઇજાઓને મટતાં સ્થાનભ્રંશ અથવા કોણીકરણ વગર થતી ઇજાઓ કરતા વધુ સમય લાગી શકે છે.
કાન્તા
કાન્તા એ એક ઐતિહાસિક ઘટના પર આધારિત મણિલાલ નભુભાઈ દ્વિવેદી કૃત ગુજરાતી નાટક છે. પંચાસર ના રાજા ભુવડ દ્વારા પાટણના રાજા જયશિખરીની હત્યાના ઐતિહાસિક કથાવસ્તુવાળું આ નાટક ૧૮૮૨ની સાલમાં પ્રગટ થયું હતું. આ નાટકને ગુજરાતી સાહિત્યમાં ૧૯મી સદીનું સૌથી ઉત્કૃષ્ટ નાટક કહેવામાં આવ્યું છે. રંગમંચ પર કાન્તાને મધ્યમ સફળતા મળી હતી. મુંબઈ ગુજરાતી નાટક મંડળીએ ૨૯ જૂન ૧૮૮૯ના રોજ આ નાટકનું મંચન કરીને તેની નાટ્ય પ્રવૃત્તિઓનું ઉદઘાટન કર્યું હતું.
અસ્થિભંગ
ઓર્થોપેડિક
અસ્થિભંગનો અન્ય પ્રકાર સંકોચન અસ્થિભંગ છે. તે સામાન્ય રીતે કશેરુકાઓમાં થાય છે. દાખલા તરીકે, અસ્થિસુષિરતાને કારણે મેરૂદંડમાં આગળના ભાગમાં ભંગાણ. અસ્થિસુષિરતા એ તબીબી સ્થિતિ છે જેમાં હાડકા બરડ બને છે અને કોઇ પણ પ્રકારના ઇજા સાથે કે વગર અસ્થિભંગ બાબતે અસુરક્ષિત બને છે.
અસ્થિભંગના અન્ય પ્રકારઃ
કાન્તા
અવલોકન
મણિલાલ વિદ્વાન, કવિ, નવલકથાકાર, ફિલસૂફ અને પ્રિયંવદા અને સુદર્શન સામયિકોના સંપાદક હતા. તેમણે કાન્તા લખવાનું શરૂ કર્યું તે પહેલાં જ તેમણે ભવભૂતી દ્વારા સંસ્કૃત નાટક માલતીમાધવમ્‌નો ગુજરાતીમાં અનુવાદ કર્યો હતો. ૧૮૮૧-૧૮૮૨ દરમિયાન જ્યારે કાન્તા લખાઈ રહ્યું હતું ત્યારે તે જ સમયે ભવભૂતિ, ઉત્તરરામચરિતના બીજા નાટકનું ભાષાંતર કરી રહ્યા હતા. વળી, તેમણે શેક્સપિયરના નાટકોનો અભ્યાસ કર્યો હતો, જે તેમના મનમાં તાજા હતા. આથી સંસ્કૃત નાટક અને શેક્સપિયરની કરુણાંતિકાના કેટલાક તત્ત્વો આ નાટકના નિર્માણમાં પ્રતિબિંબિત થાય છે. આ નાટક ઇતિહાસ, કલ્પના અને પરંપરાગત મૂલ્યો અને જીવનશૈલી માટે લેખકની પસંદગીનું મિશ્રણ છે, અને તેમાં પહેલી વાર ગુજરાતી નાટકમાં એક કરુણ નાયક (હીરો) દર્શાવવામાં આવ્યો છે.
અસ્થિભંગ
ઓટીએ (OTA) વર્ગીકરણ
અસ્થિરોગ વિજ્ઞાન તબીબો માટેના સંગઠન, ધ ઓર્થોપેડિક ટ્રોમા એસોસિયેશનએ મ્યુલરનું વર્ગીકરણ અને એઓ (AO) ફાઇન્ડેશન અપનાવ્યું અને બાદમાં તેને વિસ્તૃત કર્યું ("ધ કોમ્પ્રિહેન્સિવ ક્લાસિફિકેશન ઓફ ધ લોન્ગ બોન્સ") ઇજાને ચોક્કસ રીતે વર્ણવા અને સારવારને માર્ગદર્શન પુરું પાડવા માટેની સુગઠિત વર્ગીકરણ પ્રણાલી. કોડના પાંચ ભાગ છેઃ (1) ભુજાસ્થિ, (2) અરિયઅસ્થિ/અન્ત:પ્રકોષ્ઠાસ્થિ, (3) ઉર્વસ્થિ, (4) ટિબિયા/ફિબ્યુલા, (5) મેરૂદંડ, (6) બસ્તિ, (24) કાર્પસ, (25) પશ્ચમણિબંધાસ્થિ, (26) અંગુલ્યાસ્થિ (હાથ), (72) ટાલસ, (73) કેલ્કાનિયસ, (74) નેવિક્યુલર, (75) ક્યુનીફોર્મ, (76) ઘનાકાર, (80) લિસફ્રાન્ક, (81) પશ્ચગુલ્ફાસ્થિ, (82) અંગુલ્યાસ્થિ (પગ), (45) ઢાંકણી, (06) અક્ષક, (09) સ્કંધાસ્થિ
અન્ય વર્ગીકરણ પ્રણાલીઓ
અસ્થિભંગના વિવિધ પ્રકારનું વર્ગીકરણ કરવા અન્ય પ્રણાલીઓ વપરાય છેઃ
ચિહ્નો અને લક્ષણો
અસ્થિ પેશી જોતે કોઇ નોસિસેપ્ટર્સ ધરાવતા ન હોવા છતાં અસ્થિભંગ ઘણા કારણસર ઘણું પીડાદાયક છે:
પેથોફિઝિયોલોજી
ઇજાગ્રસ્ત અસ્થિ અને આસપાસની પેશીઓમાંથી રૂધિરસ્ત્રાવ થઇને ભંગાણ રૂધિરાબુર્દ રચાય છે ત્યારે અસ્થિભંગની સારવારની કુદરતી પ્રક્રિયા શરૂ થાય છે. તૂટેલા ટુકડાઓની વચ્ચે રૂધિર ગાંઠ રચવા રૂધિર ઘટ્ટ થાય છે. કેટલાક દિવસોમાં રૂધિરવાહીની રૂધિરગાંઠના જેલી જેવા આધારકમાં વૃદ્ધિ પામે છે. નવી રૂધિરવાહીની તે વિસ્તારમાં ભક્ષકકણ લાવે છે જે ધીમે ધીમે નકામા પદાર્થને દૂર કરે છે. રૂધિરવાહિનીઓ પણ વાહિનીની દિવાલમાં ફાઇબ્રોબ્લાસ્ટ લાવે છે અને તેનું ગુણન થાય છે અને કોલેજન તંતુ રચે છે. આવી રીતે રૂધિરગાંઠના સ્થાને કોલેજનનું આધારક સ્થાન લે છે. કોલેજનની સ્થિતિસ્થાપકતા હાડકાના ટુકડાઓને થોડી માત્રામાં હલન ચલન થવા દે છે સિવાય કે ભારે કે સતત બળ આપવામાં આવ્યું હોય.
આ તબક્કે કેટલાક ફાઇબરોબ્લાસ્ટ અદ્વાવ્ય સ્ફટિકના રૂપમાં અસ્થિ આધારક (કેલ્શિયમ હાયડ્રોકિસપેટાઇટ) રોપવાનું શરૂ કરે છે. કોલેજન આધારકનું ખનીજીકરણ તેને મજબૂત બનાવે છે અને તેને અસ્થિમાં ફેરવે છે. અલબત્ત, અસ્થિ એક ખનીજકૃત કોલેજન આધારક છે. જો ખનીજ અસ્થિની બહાર ઓગળે તો તે રબર જેવું બને છે. અસ્થિ ત્વચાની સારવાર પુખ્તોમાં છ સપ્તાહમાં અને બાળકોમાં તેનાથી ઓછા સમયમાં એક્સ-રે પર જોઇ શકાય તેટલું ખનિજીકરણ થયેલું હોય છે. આ પ્રારંભિક "ગૂંથેલા" અસ્થિ પરિપકવ અસ્થિ જેટલા મજબૂત યાંત્રિક ગુણધર્મો ધરાવતા નથી હોતા. રિમોડેલિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા ગૂંથેલા અસ્થિઓના સ્થાને પરિપકવ "પટલમય" અસ્થિ આવે છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયા 18 મહિનાનો સમય લઇ શકે છે પરંતુ પુખ્તોમાં અસ્થિની સારવારની ક્ષમતા ઇજાના 3 મહિના બાદ સામાન્ય કરતા 80 ટકા હોય છે.
કેટલાક પરિબળો અસ્થિમાં રૂઝ આવવાની પ્રક્રિયામાં મદદ કરી શકે છે અથવા અવરોધ પણ પેદા કરી શકે છે. દાખલા તરીકે, કોઇ પણ સ્વરૂપનું નિકોટિન અસ્થિની રૂઝ આવવાની પ્રક્રિયા અવરોધે છે અને (કેલ્શિયમનું સેવન સહિતનું) યોગ્ય પોષણ અસ્થિની રૂઝ આવવાની પ્રક્રિયાને મદદ કરશે. અસ્થિ વજન ઉચકવા જેટલી સાજી થઇ જાય ત્યાર બાદ અસ્થિ પર વજનદાર તણાવ પણ અસ્થિની તાકાત વધારે છે.તૂટેલું હાડકું સ્નાયુમાં ખૂંચવાથી પણ ભારે પીડા થાય છે.એનએસએઆઇડીએસ (NSAIDs)થી રૂઝ આવવાનો દર ધીમો પડે છે એવી સૈદ્ધાંતિક ચિંતા હોવા છતાં સાદા અસ્થિભંગમાં આ પ્રકારના એનાલગેસિકનો ઉપયોગ અટકાવવા માટે પુરતા પુરાવા નથી.
નિદાન
ઇતિહાસ અને સ્વાસ્થ્યસંભાળ વ્યાવસાયિક દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી શારીરિક તપાસને આધારે અસ્થિભંગનું નિદાન થઇ શકે છે. સામાન્ય રીતે અસ્થિભંગના શંકાસ્પદ સ્થાન પર સોજો, ઉઝરડો, ઇજા અને દુખાવો હોય છે.જો અસ્થિ ખુલ્લું પડી ગયું હોય તો સ્વાભાવિક રીતે મુખ્ત અસ્થિભંગ છે પરંતુ ઘાવ નાના છે કે અસ્થિભંગ સાથે સંકળાયેલા છે તે નક્કી કરવા ઘાવની સર્જિકલ તપાસ કરવી જરૂરી છે.ભંગાણની શંકાવાળા અસ્થિને જોવા માટે એક્સ-રે રેડિયોગ્રાફની ભલામણ કરી શકાય.જ્યાં એક્સ-રે દ્વારા નિદાન અપૂરતું છે ત્યાં કમ્પ્યુટેડ ટોમોગ્રાફ (સીટી સ્કેન) કરી શકાય.
પીડા વ્યવસ્થાપન
બાળકોમાં કાંડાના અસ્થિભંગમાં આઇબુપ્રોફેન એ એસિટામિનોફેન અને કોડીનના મિશ્રણ જેટલું જ અસરકારક જણાયું છે.
હલનચલન રોકવું
અસ્થિનું રૂઝ આવવાની પ્રક્રિયા કુદરતી છે જે મોટે ભાગે બનતી હોવાથી અસ્થિભંગની સારવારનું લક્ષ્ય ઇજાગ્રસ્ત ભાગનું રૂઝ આવ્યા બાદ શક્ય તેટલું શ્રેષ્ઠ કાર્ય સુનિશ્ચિત કરવાનું છે. અસ્થિના ટુકડાઓને તેમની કુદરતી સ્થિતિમાં ગોઠવીને અસ્થિભંગની સારવાર કરવામાં આવે છે અને અસ્થિના રૂઝ આવવા દરમિયાન આ ટુકડાઓની સ્થિતિ જાળવી રાખવામાં આવે છે. ઘણીવાર અસ્થિને રિડક્શન કરીને સારી સ્થિતિમાં લાવવાની સંરેખણની પ્રક્રિયા અને સુધરેલા સંરેખણની ખરાઇ કરવા માટે એક્સ-રેની જરૂર પડે છે. આ પ્રક્રિયા એનેસ્થેશિયા વગર અત્યંત પીડાદાયક છે, તે અસ્થિ ભંગાણ જેટલી જ પીડાદાયક પ્રક્રિયા છે. અસ્થિભંગવાળા ઉપાંગને સમાન્ય રીતે પ્લાસ્ટર અથવા ફાઇબરગ્લાસ બીબા અથવા સ્પ્લિન્ટ દ્વારા હલનચલન રહિત કરવામાં આવે છે. તે અસ્થિઓની સ્થિતિને જાળવે છે અને ભંગાણના ઉપરના અને નીચેના સાંધાઓનું હલનચલન બંધ કરે છે. જ્યારે અસ્થિભંગ બાદનું પ્રાથમિક એડીમા (પાણી ભરાવાથી આવતો સોજો) અથવા સોજો ઉતરે છે ત્યારે અસ્થિભંગને દૂર કરી શકાય તેવા બ્રેસ અથવા ઓર્થોસિસમાં મૂકી શકાય છે. જો શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા સારવાર કરવામાં આવી હોય તો, તૂટેલા અસ્થિઓને સારી રીતે જોડી રાખવા માટે સર્જિકલ નેઇલ, સ્ક્રૂ, પટ્ટીઓ અને વાયરો ઉપયોગ થાય છે. વૈકલ્પિક રીતે તૂટેલા અસ્થિની ઇલિઝારોવ પદ્ધતિ દ્વારા સારવાર કરી શકાય છે તે એક બાહ્ય ફિક્સેટરનું સ્વરૂપ છે.
ઘણીવાર અંગૂઠા અને આંગળીઓની અંગુલ્યાસ્થિ જેવી નાની અસ્થિઓની સારવાર બીબા વગર કરવામાં આવે છે. ઇજાગ્રસ્ત ભાગને બડી રેપિંગ કરવામાં આવે છે જે બીબું બનાવવાના કાર્યનો સમાન ઉદ્દેશ સર કરે છે. મર્યાદિત હિલચાલ દ્વારા ફિક્સેશન એનાટોમિક સંરેખણ જાળવવામાં મદદ કરે છે અને કિણક રચના કરીને જોડાણ મેળવવાના લક્ષ્યને શક્ય બનાવે છે.
શસ્ત્રક્રિયા
શસ્ત્રક્રિયા પદ્ધતિ દ્વારા અસ્થિભંગની સારવારના તેના પોતાના જોખમ અને લાભ છે પરંતુ શસ્ત્રક્રિયા ત્યારે જ કરવામાં આવે છે જ્યારે સંકુચિત સારવાર નિષ્ફળ જાય છે અથવા નિષ્ફળ થવાની શક્યતા વધુ હોય છે. થાપના અસ્થિભંગ (જે સામાન્ય રીતે અસ્થિસુષિરતા અથવા ઓસ્ટીયોજિનેસિસ ઇમપરફેક્ટા દ્વારા સર્જાય છે) જેવા કેટલાક અસ્થિભંગમાં શસ્ત્રક્રિયા સામાન્ય રીતે કરવામાં આવે છે કારણકે બિન-શસ્ત્રક્રિયા સારવારની જટીલતામાં ડીપ વેઇન થ્રોમ્બોસિસ (ડીવીટી (DVT)) અને ફુપ્સુસીય એમબોલિઝમનો સમાવેશ થાય છે, આ જટીલતા શસ્ત્રક્રિયા કરતા વધુ જોખમી છે. જ્યારે અસ્થિભંગ દ્વારા સાંધાની સપાટીને નુકસાન થાય છે ત્યારે ચોક્કસ એનાટોમિક રિડક્શન કરવા અને સાંધાની સરળતા જાળવવા માટે શસ્ત્રક્રિયાની સામાન્ય રીતે ભલામણ કરવામાં આવતી હોય છે.અસ્થિમાં રૂધિરના મર્યાદિત પ્રવાહને કારણે ચેપ વધુ ખતરનાક છે. અસ્થિ પેશી જીવિત કોશિકા કરતા વધુ આંતરકોશીકીય આધારક છે અને આ નીચા ચયાપચયને ટકો આપવા ઓછી રૂધિરવાહિનીઓની જરૂર પડે છે જે ચેપ સામે લડવા ઇજાગ્રસ્ત ભાગમાં મર્યાદિત સંખ્યામાં પ્રતિરોધક કોશિકાઓ લાવી શકે છે. આ કારણસર મુક્ત અસ્થિભંગ અને ઓસ્ટીયોટોમીઝ માટે ઘણુ સંભાળપૂર્વકની એન્ટિસેપ્ટિક કાર્યવાહી અને પ્રોફિલેક્ટિક એન્ટિબાયોટિક્સની જરૂર પડે છે.
અસ્થિભંગની સારવાર કરવા માટે ઘણી વાર બોન ગ્રાફ્ટિંગનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.ઘણી વાર અસ્થિને ધાતુ દ્વારા મજબૂત બનાવવામાં આવે છે. આ પ્રત્યારોપણ સારી રીતે ડિઝાઇન થયેલા હોવા જોઇએ અને તેને સંભાળપૂર્વક સ્થાપિત કરવા જોઇએ. જ્યારે પટ્ટી કે સ્ક્રૂ અસ્થિના મોટા હિસ્સાનો ભાર ઉપાડે છે ત્યારે સ્ટ્રેસ શિલ્ડીંગ સર્જાય છે અને તેને કારણે એટ્રોફી થાય છે. ટિટાનિયમ અને તેના એલોય સહિતના લો-મોડ્યુલસ પદાર્થોના ઉપયોગ દ્વારા આ સમસ્યા ઘટાડી શકાય છે પરંતુ દૂર કરી શકાતી નથી. સ્થાપિત કરાયેલા હાર્ડવેરના ઘર્ષણને કારણે પેદા થતી ઉષ્મા સરળતાથી સંચિત કરી શકાય છે અને તેનાથી અસ્થિ પેશીને નુકસાન થઇ શકે છે અને સાંધાની તાકાત ઘટાડે છે. જ્યારે અસમાન ધાતુઓને એક બીજાના સંપર્કમાં ફીટ કરવામાં આવે છે (દા.ત. ટિટાનિયમ પ્લેટને કોબાલ્ટ-ક્રોમિયમ એલોય અથવા સ્ટેનલેસ સ્ટીલ સાથે ફીટ કરવામાં આવે) ત્યારે ગેલ્વેનિક કોરોઝન પરિણમે છે. પેદા થયેલા ધાતુ આયનો અસ્થિને સ્થાનિક રીતે નુકસાન કરી શકે છે અને પદ્ધતિસરની અસરો પણ પેદા કરી શકે છે.
અસ્થિને રૂઝ આવવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવા અથવા તેમાં સુધારો લાવવા વિદ્યુત અસ્થિ વૃદ્ધિ ઉત્તેજન અથવા ઓસ્ટીયોસ્ટિમ્યુલેશનના ઉપયોગનો પ્રયાસ કરાયો છે. જો કે પરિણામો તેની અસકારકતાને સમર્થન આપતા નથી.
જટીલતા
કેટલાક અસ્થિભંગ ગંભીર જટીલતા પેદા કરે છે જેમાં કમ્પાર્ટમેન્ટ સિન્ડ્રોમ તરીકે ઓળખાતી સ્થિતિનો સમાવેશ થાય છે. જો સારવાર ન કરવામાં આવે તો કમ્પાર્ટમેન્ટ સિન્ડ્રોમને કારણે અસરગ્રસ્ત ઉપાંગને કાપવું પડે છે. અન્ય જટીલતામાં બિનજોડાણનો સમાવેશ થાય છે જ્યાં અસ્થિભંગ થયેલા અસ્થિ રૂઝ આવવામાં નિષ્ફળ જાય છે અથવા યોગ્ય રીતે જોડાતા નથી જ્યાં અસ્થિભંગ થયેલા અસ્થિનો અયોગ્ય આકારમાં રૂઝ આવે છે.
બાળકોમાં
બાળકોમાં અસ્થિઓ હજુ વિકાસ પામતા હોય છે માટે તેમનામાં ગ્રોથ પ્લેટ ઇન્જરી અથવા ગ્રીનસ્ટીક ફ્રેક્ચરનું જોખમ રહેલું હોય છે.
કાન્તા
અવલોકન
દ્વિવેદીએ પોતાની કલ્પનાથી તરલા, હરદાસ અને રત્નદાસના પાત્રો ઉમેર્યા હતા અને મૂળ વાર્તાને નાટકીય વળાંક આપ્યો હતો. અહેવાલ મુજબ, દ્વિવેદીના સંસ્કૃત નાટક માલતીમાધવમ્‌ના અનુવાદ અને શેક્સપિયરના નાટકોના અભ્યાસને કારણે આ નાટકમાં સંસ્કૃત નાટક અને શેક્સપિયરના કરુણાંતિકાના નાટ્યતત્ત્વો પ્રતિબિંબિત થાય છે.
પાત્રો
નાટકના મુખ્ય પાત્રો આ પ્રમાણે છે:
કથાવસ્તુ
ભુવનાદિત્યને હરાવીને ઘેર આવેલા સુરસેનને માન આપવા રાજા જયચંદ્ર તેને ઘેર પધારવાના છે તેની તૈયારીમાં કાન્તા-સુરસેન મંડપનાં ચિત્રો નિહાળે છે, ત્યાં જયચંદ્ર સુરસેનને બોલાવીને ભુવનાદિત્ય પ્રાત:કાળે ચઢી આવવાનો છે એવા સમાચાર આપે છે અને સુરસેનને ગર્ભવતી રાણી યૌવનશ્રીને વનમાં સુરક્ષિત જગાએ મૂકી આવવા હુકમ કરે છે. સુરસેન તે પ્રમાણે રાણીને પોતાની પત્ની કાન્તા અને દાસી તરલાની સાથે ભીલ લોકોની પાસે વનમાં મૂકી આવે છે. પાછા વળતાં સુરસેન કાન્તાના ગળામાં મોતીનો હાર નાખતાં કહે છે કે આ હારનાં મોતી વિખૂટાં નહિં પડે ત્યાં સુધી હું અને જયચંદ્ર જીવતા છીએ એમ માનજો. દરમિયાનમાં જયચંદ્ર લડાઈમાં મૃત્યુ પામે છે. ભુવનાદિત્યનો પુત્ર કરણ પાટણની ગાદીએ આવે છે. અધિકારના લોભે હરદાસ સુરસેનને પકડાવે છે. કરણ અને રત્નદાસ જંગલમાંથી કાન્તા અને તરલાને પકડી લાવે છે. કાન્તા કરણને વશ થતી નથી, પણ તરલા રાણી થવાના લોભથી રાત્રે કાન્તાની માળા કાપે છે. બીજે દિવસે સવારે કાન્તા સતી થાય છે તે જ વખતે સુરસેન આવી પહોંચે છે અને તે પણ કાન્તાની સાથે ચિતામાં બળી મરે છે.
ભજવણી
ઈ.સ. ૧૮૮૯માં કુલીન કાન્તા એ નામથી મુંબઈ ગુજરાતી નાટક કંપનીએ આ નાટક ભજવેલું. તેનાથી જ એ નાટક કંપનીની પ્રવૃત્તિનું ઉદ્‌ઘાટન થયેલું.
તકનિક
દ્વિવેદીએ સંસ્કૃત નાટકમાંથી સોરઠા, દોહા, અનુષ્ઠપ, હરિગિત, ઇન્દ્રવિજય, ડિંદિ, ઉપજાતી અને ઇન્દ્રવ્રજ જેવા વિવિધ મીટરમાં રચાયેલા છંદ કે ગીતો દ્વારા પાત્રોના વિચારો અને લાગણીઓ વ્યક્ત કરવાની તકનીકનો ઉપયોગ કર્યો હતો. નાટકનો અભિનય, દૃશ્યોમાં વિભાજન, તેના સંવાદોમાં શ્લોકોનું મિશ્રણ અને શૃંગાર, વીર, કરુણ અને બિભત્સ જેવા અનેક રસનું ચિત્રણ, સંસ્કૃત નાટકની શૈલીમાં છે. તેનું પાત્રાલેખન, પાત્રોના આંતરિક સંઘર્ષો અને નાટકનો કરુણ અંત એ શેક્સપિયરના નાટકોના પ્રભાવનો પુરાવો છે. જ્યારે તે ચોરીછૂપીથી કાંતાનો હાર તોડવા આગળ વધે છે ત્યારે તરલાના ડગમગતા મનનું ચિત્રણ ડંકનની હત્યા કરવા આગળ વધતી વખતે મેકબેથની માનસિક સ્થિતિને મળતું આવે છે. નાટક હેમ્લેટની જેમ સમાપ્ત થાય છે, જેમાં એકાધિક વ્યક્તિઓ મૃત્યુ પામે છે.
આવકાર અને વિવેચન
મણિલાલને લેખક તરીકે ગુજરાતી સાહિત્યમાં સત્કાર આ નાટક દ્વારા મળ્યો હતો. શિષ્ટતા અને ઉચ્ચ રસિકતાના નમૂના રૂપે આ નાટકનો તે જમાનામાં સ્વીકાર થયો હતો. રમણભાઈ નીલકંઠે કાન્તા નાટકની પ્રશંસા કરતાં છેક ઈ.સ. ૧૯૦૯ સુધીના ગુજરાતી નાટ્યસાહિત્યમાં 'એક જ આશ્વાસનસ્થાન' તરીકે તેને ઓળખાવ્યું હતું. આજે પણ ગુજરાતી સાહિત્યનાં શિષ્ટ કરુણાન્ત નાટકોમાં કાન્તા નાટકની ગણના થાય છે.
તાપી જિલ્લો
તાપી જિલ્લો ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યમાં દક્ષિણે આવેલો એક જિલ્લો છે. ૨ ઓક્ટોબર, ૨૦૦૭ના રોજ સુરત જિલ્લાના અમુક તાલુકાઓ છૂટા પાડી તાપી જિલ્લાની રચના કરવામાં આવી છે. તાપી જિલ્લાનું મુખ્યમથક વ્યારા છે.
ભૂગોળ
તાપી જિલ્લો ૨૧.૦૫o ઉત્તર અક્ષાંશ અને ૭૩.૨૦o પૂર્વ અક્ષાંશ વચ્ચે આવેલો છે. જિલ્લોનું ક્ષેત્રફળ લગભગ ૩,૪૩૪.૬૪ ચો.કિમી જેટલું છે. તાપી જિલ્લાની પૂર્વમાં મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય઼, દક્ષિણે ડાંગ અને નવસારી જિલ્લો, પશ્ચિમે સુરત જિલ્લો અને ઉત્તરે નર્મદા જિલ્લો આવેલો છે.
તાપી જિલ્લો ભૌગોલિક દ્રષ્ટિએ ઘણો અનોખો છે. અહીંં સરેરાશ ૧,૯૨૬ મી.મી. જેટલો વરસાદ પડે છે તથા ઉનાળાનું મહત્તમ તાપમાન ૪૫o સે. જેટલું રહે છે. અહીં વ્યારા-વાલોડ તરફનો વિસ્તાર સપાટ અને સિંચાઈથી ભરપૂર છે, જ્યારે સોનગઢ-ઉકાઇ તરફનો વિસ્તાર ગીચ જંગલોવાળો છે તથા ઉચ્છલ-નિઝર તરફનો વિસ્તાર સૂકો તથા ડુંગરાળ અને ઝાંખા જંગલોવાળો છે. ભૌગોલિક અનુકૂળતાને કારણે અહીં ઉકાઇ તથા કાકરાપારમાં મોટા બંધો બાંંધવામાંં આવ્યા છે. તાપી, મીંઢોળા, પુર્ણા, અંબિકા અને નેસુ જેવી નદીઓ આ જિલ્લામાંથી પસાર થાય છે. અહીના જંગલોમાંં દિપડો, હરણ, ઝરખ, સસલા, શિયાળ વગેરે પ્રાણીઓ જોવા મળે છે.
તાલુકાઓ
આ જિલ્લામાં કુલ ૭ તાલુકાઓ વ્યારા, સોનગઢ, વાલોડ, ઉચ્છલ, નિઝર, ડોલવણ અને કુકરમુંડા આવેલા છે. તમામ તાલુકામાંં કુલ મળીને ૨૯૧ ગ્રામ પંચાયત છે.
ઉદ્યોગો
આ જિલ્લામાં નવા સરકારી સંસ્થાનો અને અન્ય પાયાની સુવિધાઓ પરત્વે વિશેષ અને ઝડપી કામગીરી ચાલી રહી છે. ઉદ્યોગોમાં ખાંડ અને ડેરી, પશુદાણ અને કાગળના કારખાનાંં તેમજ મરઘાઉછેર કેન્દ્ર (પોલ્ટ્રી ફાર્મ) મુખ્ય છે.
વસ્તી
૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે તાપી જિલ્લાની વસતી ૮,૦૬,૪૮૯ની છે. સાક્ષરતાનું પ્રમાણ લગભગ ૪૯.૨૦% જેટલું છે. સ્ત્રી-પુરુષનો પ્રમાણ દર ૧૦૦૦ પુરુષોએ ૧૦૦૪ સ્ત્રીઓ છે.