cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
તરણેતર
ઇતિહાસ
તરણેતરનું મંદીર દસમી સદીનું હોવાની શકયતા મંદીરની શૈલી ગુર્જર પ્રતિહાર પ્રકારની હોવાથી સંશોધનકારો કહે છે. કારણ કે પ્રતિહાર રાજાઓ શિવાલયો બાંધવાના શોખીન હતા. જેથી તેઓએ આ મંદીરનો જીર્ણોધાર કરાવ્યો હોય. આમ પણ પ્રતિહાર રાજાઓ આઠમી સદીમાં સૌરાષ્ટ્રમાં આવ્યા હોય તેવા પ્રમાણો ઇતિહાસમાં મળે છે. અત્યારનું જે મંદીર છે તેનો જીર્ણોધાર લખતરનાં રાજવી કરણસિંહજીએ ઈ.સ. ૧૯૦૨ ની સાલમાં ઓગસ્ટ મહિનામાં તેમના પુત્રી કરણબાનાં સ્મરણાર્થે કરાવ્યો હતો. મંદીરનો ઘાટ જુનો છે. તેના ઉપર નવા મંદીરની બાંધણી થઈ છે. આ મંદીરથી થોડુ દુર તરણેતર ગામ આવેલું છે. આ મંદીર પાસે ૧૦૦ વીઘા જેવી ખેતીની જમીન છે.
તરણેતરનો મેળો
તરણેતરનો મેળો યૌવન, રંગ, રૂપ, મસ્તી, લોકગીત, દુહા અને લોકનૃત્યનો મેળો છે. સૌરાષ્ટ્રની સમૃદ્ધ લોકસંસ્કૃતિને જોવા, જાણવા અને માણવા માટે તરણેતરનો મેળો એક સ્થાન છે.
તરણેતરનો મેળો ત્રીજ, ચોથ અને પાંચમ એમ ત્રણ દિવસ ચાલે છે. જેમાં ભાદરવા સુદ પાંચમ એટલે કે ઋષિપંચમીનો દિવસ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. પાંચાળ પ્રદેશની પ્રજા દુર ન જઈને તરણેતરને ગંગા અને હરદ્વાર માનીને તરણેતરમાં આવેલ ત્રણેય કુંડમાં પોતાના મૃત્યુ પામેલા સ્વજનોના અસ્થિ પધરાવી, કુંડમાં નાહીને ગંગામાં નાહયાનું પુણ્ય માને છે અને આ દિવસેજ ત્રિનેત્રેશ્વર મહાદેવના મંદીર ઉપર બાવન ગજની ધજા ચડાવવામાં આવે છે. તરણેતરનાં મેળાની ત્રણ વિશેષતાઓ છે: સામસામા બોલાતા દુહા, વહેલી રાતથી માંડીને સવાર સુધી ચાલતી ભજનની લહેર અને ૨૦૦ ભાઈ-બહેનોના એક સાથે લેવાતા હુડા અને હાજા રાસ.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો શ્રેણી:ગુજરાતનાં શિવાલયો શ્રેણી:થાનગઢ તાલુકો શ્રેણી:ગુજરાતના લોકમેળા
હમીરપુર
હમીરપુર ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના હમીરપુર જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. હમીરપુરર્માં હમીરપુર જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
જામી મસ્જીદ, ખંભાત
જામી મસ્જિદ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ખંભાત શહેરમાં આવેલી એક મસ્જિદ છે જે ૧૩૨૫ માં બંધાયેલી છે. તે ગુજરાતના સૌથી પ્રાચીન ઇસ્લામિક સ્મારકોમાંની એક છે. મસ્જિદના આંતરિક ભાગમાં ૧૦૦ સ્તંભોથી બનેલા ખુલ્લા આંગણાને ઢાંકવામાં આવ્યું છે.
ઇતિહાસ
ઈ. સ. ૧૩૨૪માં અલાઉદ્દીન ખીલજી (1296–1315) એ ગુજરાત પર આક્રમણ કર્યું અને ખંભાત પર કબજો કર્યો. ગુજરાતમાં તેના આક્રમણ દરમિયાન તેણે ઘણા હિન્દુ અને જૈન મંદિરોનો નાશ કર્યો હતો. મસ્જિદ પરના શિલાલેખ મુજબ, તે ૧૩૨૫માં અગાઉના સ્મારકોના અવશેષોમાંથી આ મસ્જીદ બનાવવામાં આવી હતી. આ શહેરનો ઉદ્યોગપતિ ઉમર બિન અહમદ અલ-કાઝારુનીને મસ્જિદ બનાવવાનો શ્રેય આપવામાં આવે છે. આ મસ્જીદની રચના એક મંડપ જેવી છે જેણે ગુજરાતમાં ઇસ્લામિક સ્થાપત્યની શરૂઆત કરી હતી અને તેની શૈલી જુદી છે.
સ્થાપત્ય
right|thumb| પૂર્વ દીવાલથી જામિ મસ્જિદનો પ્રવેશ ગલિઆરાનો વિસ્તાર. મસ્જિદનું સ્થાપત્ય ઇન્ડો-ઇસ્લામિક સ્થાપત્યના વિકાસની શરૂઆત ચિહ્નિત કરે છે. તેના સ્થાપત્યમાં કોઈપણ મિનારા નથી પરંતુ મધ્યનાકમાનોમાં તોરણો જોવા મળે છે. આ ગુજરાત સલ્તનતના સ્થાપત્યને પ્રદર્શિત કરે છે.
મસ્જિદના આંતરિક ભાગમાં ૧૦૦ સ્તંભોની મદદ વડે ઉપરથી ઢાંકેલું આંગણું છે તે હિન્દુ અને જૈન મંદિરોના અવશેષોમાંથી બાંધવામાં આવેલું છે. પ્રાર્થના ખંડમાં ઘણા ભાગો છે જેની ઉપર નાના નાન ગુંબજો કે ઘુમટો છે, જે અનોખા છે અને તે મેહરાબના આકાર કરતા ભિન્ન છે. ગુજરાતની સ્થાપત્ય શૈલીમાં બનાવવામાં આવેલી કોતરણી વાળી બારીઓ સાથે ગુંબજો બાંધવામાં આવ્યા છે. સ્તંભોને બે પંક્તિઓમાં મુકવામાં આવ્યા છે જેમાં દરેક પંક્તિમાં ૨૬ સ્તંભો હોય છે જે માર્ગિકા બનાવે છે. તે પ્રથમ પંક્તિથી આગળની દીવાલને અલગ કરે છે. આ ઉપરાંત, દરેક પંક્તિમાં છ સ્તંભો દ્વારા બનેલી આઠ પંક્તિઓ છે, જે રવેશની બાજુમાં છે; આના પરિણામે ૧૪ ખંડની રચના થાય છે અને દરેક ચેમ્બરની ટોચ પર ગુંબજ હોય છે. મસ્જિદના પ્રવેશ માટે કમાન ધરાવતા ગલિયારા છે જેની છત સપાટ છે. મસ્જિદના મધ્ય ભાગમાં જે છતનાં ગુંબજોને છુપાવે છે,તેવી આશરે 40 ft ઉંચાઈ ધરાવતી બારસાખ છે અને તે ઉપર તીક્ષ્ણ શિખર છે. right|thumb|210x210px| ખંભાતની જામી મસ્જિદમાં ઓમર બિન અહમદ અલ કાઝારૂનીનો મકબરો મસ્જીદના દક્ષિણ ભાગમાં ચોરસ આકારમાં સ્તંભો ધરાવતો હોલ છે તેની મધ્યમાં એક વૃત્તાકાર આંતરિક ક્ષેત્ર છે જ્યાં ઉમર બિન અહમદ અલ-કાઝરુનીની સમાધિ છે, જેઓ ૧૩૩૩ માં મૃત્યુ પામ્યા હતા. આ સમાધિ આરસની બનેલી છે. આ ઉપરાંત, ૧૪ મી અને ૧૫ મી સદીની ઘણી નાની કબરો છે. મુઘલ બાદશાહ અકબર દ્વારા ૧૬ મી સદીમાં બંધાવવામાં આવેલા કિલ્લાના અવશેષો પણ છે. આ કબરના વિવિધ ભાગો પર ઘણી કોતરણી કરવામાં આવી છે જેમ કે સુરા ૩૨ ના પ્રથમ સાડા બાર શ્લોકો; સુરાહ ૨, શ્લો. ૨૫૬ - સિંહાસન-શ્લોક; સુરાહ ૨ ના ૧૫૧ શ્લોકનું સમાપન; સુરા ૩૨ શ્લો. ૫૨; સૂરા ત્રીજી, શ્લો. ૧૬ અને ૧૭ અને સુરા ૧૦ શ્લો. ૧૬૩-૧૬૫. સમાધિના પશ્ચિમ ભાગ પર એક તક્તી વાક્ય છે, જેમાં સુરા ૩૨, શ્લો ૬૪-૭૧નો શિલાલેખ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
દુમકા (તા. ધાનપુર)
દુમકા (તા. ધાનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા  દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધાનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દુમકા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ડાંગર, મગ, અડદ, ચણા, કપાસ, દિવેલી,  અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધાનપુર તાલુકો
ઝીઝુ ટીંબો (તા. ભુજ)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભુજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
મેલબોર્ન
મેલબોર્ન ઓસ્ટ્રેલિયા દેશનું બીજા ક્રમે આવતું સૌથી મોટું શહેર તેમ જ સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતા વિક્ટોરીયા રાજ્યનું મુખ્ય મથક છે. આ શહેરની વસ્તી અંદાજે ૩૮ લાખ જેટલી છે. આ શહેર ઓસ્ટ્રેલિયા દેશનું બીજા નંબરનું સૌથી મોટું તેમ જ પુરાણું શહેર છે. આ શહેરની સ્થાપના ૨૫ જૂન, ૧૮૫૦ના દિવસે કરવામાં આવી હતી. કલા અને સંસ્કૃતિનું કેન્દ્ર મેલબર્ન પોર્ટ ફિલિપની ખાડી નજીક આવેલું છે. આ શહેરને ઓસ્ટ્રેલિયા દેશનું રમત તેમ જ સાંસ્કૃતિક રાજધાની પણ કહેવાય છે. મેલબર્ન કેટલાય વર્ષો સુધી ઓસ્ટ્રેલિયાનું પ્રમુખ શહેર તરીકે રહ્યું હતું. ઇ. સ. ૧૯૦૧થી ૧૯૨૭ સુધી મેલબર્ન ખાતે દેશની રાજધાની પણ રહી હતી. પોતાની વૈશ્‍િવક અપીલના કારણે આ શહેરને પર્યટકો ખુબ જ પસંદ કરે છે. અહિંયાનાં પ્રમુખ પર્યટક સ્થળોની વાત કરીએ તો આ જગ્યાઓ સૌથી પહેલાં આવે છે. thumb|center|700px|મેલબોર્ન શહેરનો ૧૮૦૦ પેનેરોમિક દેખાવ, જેમાં ડાબી બાજુએ હોડલ ગ્રીડ અને જમણી બાજુ પર સાઉથ બેન્ક (વિક્ટોરીયા) દેખાય છે.(આ તસ્વીર ૨૦૦૮ના વર્ષમાં રીઆલ્ટો ટાવરના ઓબ્ઝરવેશન ડેક પરથી લેવામાં આવેલ છે.
જોવાલાયક સ્થળો
મેલબૉર્ન શહેરમાં પર્યટકો માટે ઘણી આકર્ષક જગ્યાઓ આવેલી છે. અહિંયાનું ચિડ઼િયાઘર કે જે ઓસ્ટ્રેલિયાનું સૌથી પુરાણું ચિડ઼િયાઘર છે. આ સ્થળ દર્શનીય સ્થળોમાં મુખ્ય છે. મેલબૉર્ન ખાતે સ્થિત શાહી વનસ્પતિ ઉદ્યાન વિશ્વનાં સૌથી સારાં ઉદ્યાનોમાંનું એક ગણાય છે. આ ઉદ્યાનનું નિર્માણ જર્મન મૂળના વનસ્પતિશાસ્ત્રી ફર્નીએંડ વૉન મૂલર એ ઇ. સ. ૧૮૫૨ના વર્ષમાં કર્યું હતું. મેલબર્નને કલા અને સંસ્કૃતિનું નગર કહેવાય છે તેનું સૌથી મોટું પ્રમાણ છે, કિલ્ડા રોડ પર સ્થિત વિક્ટોરિયન આર્ટ ગૈલરી. બૈંકસિયા પાર્ક અહીંનું સૌથી મોટું પિકનિક સ્થળ છે. ખુલ્લી જગ્યા તેમ જ રમતનું મેદાન ધરાવતા આ ઉદ્યાનમાં પક્ષીઓની લગભગ ૮૦ પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે. રિપ્પન લી હાઉસ સંગ્રહાલય અને ઐતિહાસિક ઉદ્યાન રાષ્ટ્રીય ધરોહર સ્થળ તરીકે ગણાય છે. મેલબર્ન પ્લૈનેટેરિયમ દક્ષિણી ગોળાર્ધનો પહેલો ડિજિટલ પ્લેનેટોરિયમ છે. અહીં તારાઓની દુનિયાની રોમાંચક સફર ખેડવાની તક મળે છે. જિજ્ઞાસુ તેમ જ સક્રિય લોકોના માટે અહીંના હાઉસ સીક્રેટ્સ અને નિટી ગ્રિટી સુપર સિટીનું સ્પોર્ટ્સ વર્ક સારો અનુભવ સાબિત થઇ શકે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઓસ્ટ્રેલિયા
ચુલડી (તા. ઉના)
ચુલડી એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ચિખલી (કુબા) (તા. ઉના)
ચિખલી એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
પીપળીયા (તા. હિંમતનગર)
પીપળીયા (તા. હિંમતનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હિંમતનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પીપળીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:હિંમતનગર તાલુકો
ઉત્પલ ભાયાણી
ઉત્પલ હરિવલ્લભ ભાયાણી (૧૦ ઓક્ટોબર ૧૯૫૩ – ૧૬ ઓક્ટોબર ૨૦૧૯) એ ગુજરાતી ભાષાના વાર્તા લેખક, નાટ્યકાર, વિવેચક અને અનુવાદક હતા.
જીવન
ઉત્પલ ભાયાણીનો જન્મ ૧૦ ઓક્ટોબર ૧૯૫૩ના રોજ કાલિકટ (હવે કોઝિકોડ) ખાતે ગુજરાતી લેખક હરિવલ્લભ ભાયાણીને ત્યાં થયો હતો. તેમનો પરિવાર ભાવનગર જિલ્લાના મહુવા ગામમાં થયો હતો. તેમણે વાણિજ્ય શાખામાં અનુસ્નાતક સુધીનો અભ્યાસ કર્યો હતો. તેઓએ ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ તરીકેનો વ્યવસાય સ્વીકાર્યો હતો. તેમણે પરિચય ટ્રસ્ટ, મુંબઈના ટ્રસ્ટી તરીકે સેવા આપી હતી.
૧૬ ઓક્ટોબર ૨૦૧૯ના રોજ તેમનું અવસાન થયું હતું.
લેખન
નિમજ્જન (૧૯૭૮) એ તેમની વાર્તાઓનો પ્રથમ સંગ્રહ હતો. ત્યાર બાદ ૧૯૮૩માં હલ્લો ! નામનો વાર્તાસંગ્રહ પ્રકાશિત થયો હતો જેમાં કેટલીક પ્રાયોગિક વાર્તાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. ખતવણી (૧૯૯૫) કાવ્યસંગ્રહને વિવેચકોએ ખૂબ જ પસંદ કર્યો હતો. વહી (૨૦૦૮) એ તેમનો ચોથો સંગ્રહ હતો. તેમની વાર્તા મિજબાનીનો સમાવેશ રઘુવીર ચૌધરી દ્વારા સંપાદિત સ્વાતંત્ર્યોતર ગુજરાતી નવલિકામાં કરવામાં આવ્યો હતો. તેમની એક્સ્ટ્રા ટિકિટ વિવરણ ગુલાબદાસ બ્રોકર અને સુમન શાહ દ્વારા સંપાદિત કેટલીક ગુજરાતી ટૂંકી વાર્તાઓ (૧૯૫૫–૮૦)માં કરવામાં આવ્યું હતું.
તેઓ એક પ્રખ્યાત નાટ્ય વિવેચક હતા પરંતુ તેઓ તેમના વિવેચનને ટીકા તરીકે નહિ પણ સમીક્ષા તરીકે માનતા હતા. ૧૯૭૬માં શરૂ થયેલી તેમની નાટ્ય વિવેચન કૃતિઓમાં દૃશ્યફલક (૧૯૮૧), પ્રેક્ષા (૧૯૮૬), નાટકનો જીવ (૧૯૮૭), તર્જની સંકેત (૧૯૯૨), સામાજિક નાટક: એક નૂતન ઉન્મેશ (૧૯૯૩), દેશવિદેશની રંગભૂમિ (૨૦૦૧), રંગભૂમિ (૨૦૦૪), નાટ્યદૃષ્ટી (૨૦૦૩), નાટ્યગોષ્ઠિ (૨૦૦૪)નો સમાવેશ થાય છે. મહાભારત (૧૯૯૧) અને સહયોગ (૧૯૯૯) તેમના અનુવાદો છે. તેમણે સંપર્ક (૧૯૮૨), આધુનિક ગુજરાતી એકાંકીઓ (૧૯૯૪) અને સુરેશની સાથે સાથે (૨૦૦૭)નું સંપાદન પણ કર્યું હતું.
પુરસ્કાર
તેમનો વાર્તા સંગ્રહ ખતવણી (૧૯૯૫) ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ દ્વારા પુરસ્કૃત કરવામાં આવ્યો હતો.
સંદાર્ભ
શ્રેણી:૧૯૫૩માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૧૯માં મૃત્યુ શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
ડુંગરપુર (તા. ધાનપુર)
ડુંગરપુર (તા. ધાનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા  દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધાનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ડુંગરપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ડાંગર, મગ, અડદ, ચણા, કપાસ, દિવેલી,  અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધાનપુર તાલુકો
કારતક
કારતક મહિનો હિંદુ વૈદિક પંચાગ વિક્રમ સંવત નો પ્રથમ મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં આગલા (વીતી ગયેલા) વર્ષનો આસો મહિનો હોય છે, જ્યારે  માગશર મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે.
શક સંવત પ્રમાણેનો આ આઠમો મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં આસો મહિનો હોય છે, જ્યારે  માગશર મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે.
કારતક મહિનામાં બેસતું વરસ, ભાઈ બીજ, દેવઉઠી અગિયારસ, દેવ દિવાળી જેવા તહેવારો આવે છે.
નોતિયાર ભખરી (તા. ભુજ)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભુજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
કરમદાં
આ છોડ બીજ માંથી ઓગસ્ટ કે સપ્ટેમ્બર મહીનામાં ૧.૫ મીટર જેટલા અંતર પર રોપવામાં આવે છે. કટિંગ અથવા બડિંગ પદ્ધતિ દ્વારા પણ આ રોપા તૈયાર કરી શકાય છે. બે વર્ષના છોડમાં ફળ આવવા લાગે છે. ફૂલ બેસવાનું માર્ચ મહીનામાં શરૂ થાય છે અને જુલાઇથી સપ્ટેમ્બર મહીના વચ્ચે ફળ પાકી જાય છે.
કરમદાંના છોડની વિશેષતાઓ
કરમદાંનાં કાચાં ફળ લીલાં, સફેદ અથવા લાલિમા સહિત અંડાકાર તથા બીજાં રીંગણીયા કે લાલ રંગનાં હોય છે. દેખાવમાં સુંદર તથા કાચાં ફળને કાપવાથી દૂધ નિકળે છે. પાકેલાં ફળનો રંગ કાળો થઇ જાય છે. ફળની અંદર ૪ (ચાર) બીજ નિકળે છે.
ઉપયોગ
કાચાં કરમદાંનું અથાણું અત્યંત સ્વાદિષ્ટ હોય છે. તેનું સુકું લાકડું સળગાવવામાં કામ આવે છે. એક વિલાયતી કરમદાં પણ હોય છે, જે ભારતીય બગીચાઓમાં જોવા મળે છે. આ જાતના કરમદાંના ફળ કદમાં થોડાં મોટાં અને આકારમાં વધુ લંબગોળ હોય છે અને દેખાવમાં પણ સુંદર લાગે છે (જુઓ તસવીર). આ જાતનાં ફળ પર આછી રુંવાંટી જેવું હોય છે. આ ફળને અથાણું અને ચટણી બનાવવામાં ખાસ કરીને વાપરવામાં આવે છે. કરમદાં ભૂખ વધારે છે અને પિત્તને શાંત કરે છે. તરસ (પ્યાસ)ને રોકે છે, ઝાડા થતા હોય તેને બંધ કરે છે. ખાસ કરીને પિત્તના દસ્ત માટે તો અત્યંત લાભદાયક ચીજ છે. કાચાં કરમદાં ભૂખને વધારે છે, પચવામાં ભારે હોય છે, મળને રોકે છે અને ખોરાક માટે રૂચી ઉત્પન્ન કરે છે અને પાકેલાં ફળ પચવામાં હલ્કાં, રીગલ, પિત્ત, રક્ત, પિત્ત ત્રિદોષ, વિષ તથા વાત વિનાશક હોય છે.
ધર્મશાલા
thumb|260px|right| ધર્મશાળા ખાતે આવેલા મેક્લોડ ગંજ વિસ્તાર ખાતેથી દેખાતું એક સુંદર દ્ર્શ્ય ધર્મશાલા ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના કાંગડા જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. ધર્મશાલા નગરમાં કાંગડા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.
ધર્મશાલા ખાતે ઓક, સેદાર, પાઇન તથા અન્ય ઇમારતી લાકડું આપતાં વૃક્ષો મોટી સંખ્યામાં જોવા મળે છે તથા અહીં ઉત્‍કૃષ્‍ટ દૃશ્‍યોની સાથે સાથે કેટલાક મનોહર રસ્‍તાઓ પણ છે. ભારતના બ્રિટિશ વાઇસરોય લૉડ એલ્ગિનને (૧૮૬૨-૬૩) ધર્મશાલાની પ્રાકૃતિક સુંદરતા ઇંગ્‍લેંડ ખાતે સ્થિત એમના પોતાના વતન સ્‍કૉટલેંડ સમાન લાગતી હતી.
૧૯ જાન્યુઆરી ૨૦૧૭ના રોજ મુખ્ય મંત્રી વીરભદ્ર સિંહે ધર્મશાલાને હિમાચલ પ્રદેશની બીજી રાજધાની જાહેર કરી હતી. આમ, જમ્મુ અને કાશ્મીર અને મહારાષ્ટ્ર પછી બે રાજધાનીઓ ધરાવતું હિમાચલ પ્રદેશ ત્રીજું રાજ્ય બન્યું હતું.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ શ્રેણી:ભારતના ગિરિમથકો
સંસદ ભવન
સંસદ ભવન નવી દિલ્હીમાં આવેલી ભારતીય સંસદની ઇમારત છે. તે રાષ્ટ્રપતિ ભવનથી ૭૫૦ મીટરના અંતરે સંસદ માર્ગ પર સેન્ટ્રલ વિસ્ટાની સામે આવેલી છે. તેની નજીકમાં ઇન્ડિયા ગેટ, નેશનલ વોર મેમોરિયલ, પ્રધાનમંત્રી કાર્યાલય અને નિવાસસ્થાન આવેલા છે. સંસદમાં લોક સભા અને રાજ્ય સભાનો સમાવેશ થાય છે.
સંસદ ભવનનું નિર્માણ બ્રિટિશ સ્થપતિઓ એડવિન લ્યુટેન્સ અને હર્બટ બેકર વડે ઇ.સ. ૧૯૨૧ થી ઇ.સ. ૧૯૨૭ દરમિયાન થયું હતું. જાન્યુઆરી ૧૯૨૭માં તેનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું. બ્રિટિશ સત્તાનો અંત થતા બંધારણીય સમિતિ વડે તે હસ્તગત કરાયું હતું અને ૧૯૫૦માં બંધારણ અમલમાં આવતા તે ભારતીય સંસદ હેઠળ આવ્યું હતું.
સંસદની નવી ઇમારત હાલના સંસદની સામે સેન્ટ્રલ વિસ્ટા રીડેવલેપમેન્ટ પ્રોજેક્ટ હેઠળ બાંધકામ હેઠળ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારત સરકાર
પીપલોડી (તા. હિંમતનગર)
પીપલોડી (તા. હિંમતનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હિંમતનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પીપલોડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:હિંમતનગર તાલુકો
માગશર
માગશર મહિનો હિંદુ વૈદિક પંચાગ-વિક્ર્મ સંવતનો બીજો મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં કારતક મહિનો હોય છે, જ્યારે  પોષ મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે.
આ હિંદુ વૈદિક પંચાગ-શક સંવતનો નવમો મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં કારતક મહિનો હોય છે, જ્યારે  પોષ મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે.
ધોરી (તા. વડગામ)
ધોરી (તા. વડગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વડગામ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભુખળા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વડગામ તાલુકો
ગાડવેલ (તા. ધાનપુર)
ગાડવેલ (તા. ધાનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધાનપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગાડવેલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ડાંગર, મગ, અડદ, ચણા, કપાસ, દિવેલી, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધાનપુર તાલુકો
માલવાડા (તા. જામજોધપુર)
માલવાડા એ ગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  જામજોધપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. માલવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.
શ્રેણી:જામજોધપુર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ચોરાળી મોટી (તા. ઉના)
ચોરાળી મોટી એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
મહીકી (તા. જામજોધપુર)
મહીકી એ ગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  જામજોધપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. મહીકી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.
શ્રેણી:જામજોધપુર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર-ગુજરાતી
સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર ગુજરાતી ભાષા માટે મેળવનાર સર્જકોની આ યાદી છે. ૧૯૫૭, ૧૯૫૯, ૧૯૬૬ અને ૧૯૭૨માં આ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો નહોતો. ૧૯૬૯માં સ્વામી આનંદે, ૧૯૮૩માં સુરેશ જોષીએ અને ૨૦૦૯માં શિરિષ પંચાલે આ પુરસ્કારનો અસ્વીકાર કર્યો હતો.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતના પુરસ્કારો શ્રેણી:સાહિત્ય
પીપોદર (તા. હિંમતનગર)
પીપોદર (તા. હિંમતનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હિંમતનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પીપોદર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:હિંમતનગર તાલુકો
મુગલીસરા
300px|thumb|right| મુગલીસરા વિસ્તારમાં આવેલી આઇ.પી.મિશન સ્કુલ મુગલીસરા દક્ષિણ ગુજરાતનાં સુરત શહેરનો એક વિસ્તાર છે. આ વિસ્તારનું નામ ત્યાં આવેલી પ્રસિધ્ધ મુઘલ સરાઇના નામ પરથી પડ્યું છે, જેને મુઘલોએ મકકા જતા મુસાફરોને આરામ કરવા માટે બનાવી હતી. વખત જતા ત્યાં સુરતની મહાનગરપાલિકાની કચેરી સ્થાપવામાં આવી. તેની આસપાસ પોર્ટુગીઝોની કોઠી, અંગ્રેજોની કોઠી, આઇ.પી.મીશન હાઇસ્કુલ, સી.એન.આઇ. ચર્ચ, મુગલીસરા, સર જે.જે. હાઇસ્કુલ, પારસી પંચાયત જેવા ઐતિહાસીક સ્થાપત્યો આવેલાં છે. ગુજરાતનું પહેલું છાપખાનું પણ અહીં સ્થાપવામાં આવ્યું હતુ. આજે પહેલું છાપખાનું, પોર્ટુગીઝોની કોઠી તથા અંગ્રેજોની કોઠી અહીં જોવા મળતાં નથી.
શ્રેણી:સુરત શહેર શ્રેણી:સુરત શહેર તાલુકો
થુંબાળા(તા.જુનાગઢ)
થુંબાળા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના  જુનાગઢ જિલ્લાના  જુનાગઢ તાલુકામાં આવેલું એક નાનું ગામ છે. આ ગામ જુનાગઢ શહેરથી ૧૫ કિ.મી. જેટલું દૂર આવેલું છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન, ઇંટો પાડવાનું તથા જંગલી ફળફળાદીનું વેચાણ છે. આ ગામની બાજુમાંથી ગુડાજલી નામની નદી પસાર થાય છે. આ ગામની પૂર્વ, પશ્ચિમ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં રાજકોટ જિલ્લાનો  ધોરાજી તાલુકો આવેલો છે. આ ગામ જુનાગઢથી ધોરાજી જતા રાજ્ય ધોરી માર્ગ પર આવતા મોટી પરબડી ગામથી પૂર્વ દિશામાં આવેલું છે.
શ્રેણી:જૂનાગઢ તાલુકો
છતરાળા (તા. ઉના)
છતરાળા એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સી.એન.આઇ. ચર્ચ, મુગલીસરા
ઇતીહાસ
ભારતમાં પ્રવેશ કર્યા પછી, અંગ્રેજોએ વેપારની સાથેસાથે મીશનરી કર્યો પણ કર્યા અને તે સાથે તેમણે ધાર્મિક કાર્યો કરવા સુરતના મુગલીસરામાં સન ૧૮૪૦માં સી.એન.આઇ ચર્ચની સ્થાપના કરી. આ ઉપરાંત તેમણે સામાજીક ઉન્નતી હેતુ આઇ.પી. મીશન હાઇસ્કુલની શરુઆત પણ કરી, તેમજ કન્યા કેળવણી માટે આઇ.પી. મીશન ગર્લ્સ હાઇસ્કુલની સ્થાપના કરી. સી.એન.આઇ ચર્ચની પાસે ભારતના પહેલા છાપખાનાની શરુઆત પણ અંગ્રેજોએ કરી હતી.
સી.એન.આઇ ચર્ચની આંતરીક રચના
સ્થાપત્યની દ્રષ્ટીએ આ ચર્ચ ઘણુ વૈવિધ્યપુર્ણ છે. તેનુ બાંધકામ લગભગ ૫ ફુટ ઉંચા પાયા પર કરવામાં આવેલું છે. ચર્ચની અંદર મોટાભાગની બેઠક લગભગ તે સમયનીજ છે. તેની બારીઓ લગભગ ૧૫ કુટ ઉંચી હેન્ડ ક્લોઝીંગ શટર વાળી છે.
શ્રેણી:સુરત શહેર
કેવડા મસ્જીદ
કેવડા મસ્જિદ એ પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ચાંપાનેરમાં આવેલી એક મસ્જિદ છે. તે ચાંપાનેર-પાવાગઢ પુરાતત્વીય ઉદ્યાનનો એક ભાગ છે જે યુનેસ્કોનું વિશ્વ ધરોહર સ્થળ (વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ) છે. મસ્જીદ મીનારા, ગોળાકાર ગુંબજ અને સાંકડી સીડીઓ ધરાવે છે. રગલ્સ (૨૦૦૮) મુજબ, કેવડા મસ્જિદના સ્થાપત્યમાં પ્રકૃતિને એવી રીતે એકીકૃત કરવામાં આવી છે જે ઇસ્લામિક વિશ્વમાં બીજે ક્યાંય અસામાન્ય છે.
બાવામન, એક મીનાર, જામા, ખજુરી, નગીના અને શહર જેવી બીજી ઘણી મસ્જિદોની જેમ જ આ મસ્જિદ ચાંપાનેરમાં મહમદ બેગડાના સમયમાં બંધાવવામાં આવી હતી. જેમ્સ બર્ગેસ અને હેનરી ક્યુઝન્સ દ્વારા કેવડા, જામા અને નગીના મસ્જિદના વર્ણન લખાયાં પછી, ત્યાં સુધી પહોંચવા માટે રસ્તા બનાવવામાં આવ્યા હતા. કેવડા તેમાં આવેલી સમાધિને કારણે નોંધપાત્ર છે. કથરા મસ્જિદ કેવાડાની પશ્ચિમમાં છે.
આ મસ્જિદમાં ઘણા મેહરાબ છે, બધા જટિલ રીતે કોતરવામાં આવ્યા છે. મસ્જિદમાં નમાઝ પહેલાં સ્વચ્છ થવા માટે ઈંટની ટાંકી હતી જે હાલમાં ક્ષતિગ્રસ્ત છે. સ્મારક ચોરસ આકારમાં બારીઓ ધરાવતું કેન્દ્રીય ઘુમટ અને ચાર ખૂણે નાના ઘુમટ ધરાવે છે; તે ટાંકીની બાજુમાં આવેલું છે. મસ્જિદનું પ્રાંગણ લંબચોરસ છે અને તેને ફૂલોની અને ભૌમિતિક રચનાઓથી શણગારવામાં આવી છે. તેના આંતર-સ્તંભો આકર્ષક છે. પ્રાર્થના ખંડ બે માળનું માળખું છે જેમાં ત્રણ ગુંબજ હતા, પરંતુ કેન્દ્રિય ગુંબજ નાશ પામ્યું છે. બારીઓ આગળ નાના જરૂખા (અટારી) છે જે થાંભલાઓ પર ઊભા છે. ત્યાં બે મિનાર છે, જેને પણ જટિલ કોતરણીથી પણ સજાવવામાં આવ્યા છે. ૧૮૯૦ ના દાયકામાં પુનઃસ્થાપનાના કામો હાથ ધરવામાં આવ્યા હતા.
૨૦૦૬ ના ભારતીય પુરાતત્ત્વીય સર્વેક્ષણ (એ એસ આઈ) ના અહેવાલો સૂચવે છે કે કેવડા મસ્જીદમાં અને ચાંપાનેર-પાવાગઢ પુરાતત્ત્વીય ઉદ્યાન, જામી મસ્જિદ, કિલ્લાની દિવાલો, બાવામન મસ્જિદ, લીલા ગુબાઝ, સિકંદર શાહનો મકબરો અને અન્ય ઘણા સ્મારકો પર પુનઃસ્થાપનના કામો કરવામાં આવ્યા હતા. જેના પરિણામે આ સ્થળો પર પ્રવાસીઓની સંખ્યા થોડો વધારો થયો હતો. એ. એસ. આઈએ ચાર વર્ષના ગાળામાં સંરક્ષણ પાછળ રૂ. ૨.૨૫ કરોડનો ખર્ચ કર્યો હતો અને આ સ્થળોએ પુનઃસ્થાપન કામગીરી માટે વધુ રૂ. ૧.૧૫ કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
લુવારસર (તા. જામજોધપુર)
લુવારસર એ ગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  જામજોધપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. લુવારસર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.
શ્રેણી:જામજોધપુર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ગાંગરડી ફળીયા
શ્રેણી:ધાનપુર તાલુકો
ધારેવાડા (તા. વડગામ)
ધારેવાડા (તા. વડગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વડગામ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ધારેવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, કપાસ, એરંડો, બાજરી, તુવર, તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામ મહેસાણા-પાલનપુર રાજ્ય ધોરીમાર્ગ પર મહેસાણાથી આશરે ૫૦ કિલોમીટર તેમ જ પાલનપુરથી આશરે ૨૫ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલ છે.
શ્રેણી:વડગામ તાલુકો
ચિખલી (તા. ઉના)
ચિખલી એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
કચ્છ સ્ટેટ રેલ્વે
thumb| બોમ્બે પ્રેસિડન્સીનો ૧૯૦૯નો નકશો [[ભુજ થી તુણા વાયા અંજાર ને જોડતી રેલ્વે લાઇન દર્શાવે છે. રેલ્વેમાં અન્ય વધારાઓ, પછીથી કરવામાં આવ્યા છે.]] કચ્છ સ્ટેટ રેલ્વે (સી.એસ.આર.) એક ૨ ફૂટ ૬ ઈંચ (૭૬૨ મિમી)ની બ્રિટીશ ભારત સાથે સંલગ્ન એવા કચ્છ રાજ્યની નેરોગેજ રેલ્વે લાઇન હતી.
ઇતિહાસ
આ રેલ્વે માટે કચ્છ રાજ્યના મહારાઓ ખેંગારજી બાવાએ નાણાં પૂરા પાડ્યા હતા. તુણાથી અંજાર સુધીની પ્રથમ રેલલાઇન બાંધવાની શરુઆત ૧૯૦૦-૦૧માં થઈ, જે ૧૯૦૫માં કાર્યરત થઈ હતી. અંજારથી તત્કાલીન રાજ્યની રાજધાની ભુજ સુધીની લાઇનો માટેની કામગીરી ૧૯૦૧-૦૨માં શરૂ થઈ અને તે ૧૯૦૮ માં પૂર્ણ થઈ. ૧૯૧૨માં વર્સામેડી (અંજારની નજીક) થી ભચાઉ સુધી ૩૨ માઇલનો વધુ ઉમેરો કરવામાં આવ્યો હતો. કંડલા બંદર સુધીના ૧૫ માઇલ સુધીનું વિસ્તરણ ૧૯૩૦ના અંતમાં શરૂ થઈ ૧૯૩૨માં પૂર્ણ થયું હતું. સીએસઆરની નૅરો ગેજ લાઇનો કચ્છના મિસ્ત્રીઓ દ્વારા નાખવામાં આવી હતી અને બ્રિટીશ એન્જિનિયરોની સેવાઓ પણ કાર્યરત હતી. રેલ્વેની માલિકી, વ્યવસ્થાપન અને સંચાલન કચ્છ રાજ્યનું હતું
૧૯૪૦ માં રેલ્વે ૩,૦૦,૦૦૦ મુસાફરોનું વહન કરતું હતું, જ્યારે માલ વહન મુખ્યત્વે કપાસ, અનાજ અને ખાંડનું હતું. રેલ્વે ચાર નાના ૪-૪-૦ પ્રકારના એન્જિનનો ઉપયોગ કરતી હતી, પાછળથી ત્રણ ૨૫ ટનના ૪-૬-૦ એન્જિન જોડવામાં આવ્યા. મહારાઓ પાસે પોતાની માલિકીની પાટા પર ચાલતી ગાડી (પેટ્રોલ રેલકાર) હતી, જેની ડિઝાઇન એવરાર્ડ કાલથ્રોપે તૈયાર કરી  હતી. તેનો ઉપયોગ મહારાઓ તેના શિકાર અભિયાનમાં શૂટિંગ કાર તરીકે કરતા હતા.
૫ નવેમ્બર ૧૯૫૧ના દિવસે પશ્ચિમ રેલ્વે વિભાગમાં વિલિન ન કરવામાં આવી ત્યાં સુધી કચ્છ સ્ટેટ રેલ્વેએ અલગ સિસ્ટમ (ભારતની સ્વતંત્રતા અને ભારત સાથેના કચ્છના જોડાણ પછી પણ) તરીકે કામ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું, તે સમયે તેની કુલ લંબાઈ ૭૨ માઇલ હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાત રજવાડાની રેલ્વે
ધનપુરા (તા. વડગામ)
ધનપુરા (તા. વડગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વડગામ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ધનપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વડગામ તાલુકો
ઘડા (તા. ધાનપુર)
ઘડા (તા. ધાનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધાનપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઘડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ડાંગર, મગ, અડદ, ચણા, કપાસ, દિવેલી, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધાનપુર તાલુકો
રીંગણ
રીંગણ (બ.વ.: રીંગણા) (સંસ્કૃત: वंत्याक, વૈજ્ઞાનીક નામ: Solanum melongena, અંગ્રેજી: Brinjal, Eggplant, Aubergine) નો ઉપયોગ શાક તરીકે વિપુલ પ્રમાણમાં થાય છે. કેટલાક લોકો રીંગણને શાકનો રાજા કહે છે. સાહિત્યમાં બાળ વાર્તાઓમાં ખાસ કરીને રીંગણને રાજા ગણવામાં આવે છે, અને તેને માટેનું કારણ છે, તેનું ડીંટું, કે જે કંઇક અંશે ગ્રીક મુગટ જેવા આકારનું હોય છે. રીંગણમાં કાંટાવાળી અને કાંટા વિનાની એમ બે જાતો થાય છે. કાંટાવાળાં રીંગણનાં ડીંટાં ઉપર કાંટા હોય છે. રીંગણનો છોડ સામાન્યતઃ ૪૦ થી ૧૫૦ સે.મિ. ઊંચો અને ૧૦ થી ૨૦ સે.મિ. વાળા પાંદડાથી ઘેરાયેલો જોવા મળે છે. રીંગણના છોડ ઉપર ના જેવાં ઘાટા વાદળી રંગના ફૂલ આવે છે. છોડ પર ફૂલ અને ફળ વર્ષમાં ઘણી વાર આવે છે. રીંગણની અંદર ઘણા બીજ જોવા મળે છે જે સ્વાદમાં કડવા હોય છે.
ચિત્રો
શ્રેણી:શાકભાજી
ગોંડલ સ્ટેટ રેલ્વે
ગોંડલ સ્ટેટ રેલ્વે (જી. એસ. આર) એ ગોંડલ રાજ્યની માલિકીની એક મીટર ગેજ રેલ્વે હતી.
ઇતિહાસ
આ લાઈન ૧૮૮૧ માં ખુલેલી ભાવનગર – ગોંડલ – જુનાગઢ – પોરબંદર રેલ્વે શ્રેણીનો ભાગ હતી. ઈ. સ. ૧૯૧૧ માં નવી લાઈન પ્રણાલી વાપરી પોરબંદર સ્ટેટ રેલ્વે (P S R) સાથે સંયુક્ત રીતે કામ કરીને નવી પદ્ધતિનું માળખું બનાવાઈ અમે ગોંડલ-પોરબંદર રેલ્વેની રચના થઈ. ૧૯૧૯માં જી એસ આર એ પીએસઆરની કામગીરી હસ્તગત કરી લીધી. ૧૯૧૩ માં ખુલેલી ખિજડિયા - ધારી રેલ્વે નામની મીટર ગેજ રેલ્વે હતી જી. એસ. આરનો એક ભાગ હતી અને ગોંડલ રાજ્યની માલિકીની હતી. ઈ. સ. ૧૯૪૮માં જી એસ આર સૌરાષ્ટ્ર રેલ્વેનો એક ભાગ બની.
કર્મચારી
અહીંના કોઈ કર્મચારી સૂચિઓ મળી નથી. નીચેના કર્મચારીઓ જાહેર બાંધકામ વિભાગ (પીડબ્લ્યુડી) તરફથી 'લોન સ્વરૂપે' તરીકે નોંધાયેલા છે.
બ્રોડગેજમાં રૂપાંતર
આ રેલ્વેને ૨૦૧૦માં માં બ્રોડગેજ રૂપાંતરિત કરવામાં આવી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાત રજવાડાની રેલ્વે
ઉદેપુર (તા. જામજોધપુર)
ઉદેપુર એ ગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લામાં આવેલા જામજોધપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઉદેપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો, મગફળી, જીરું તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.
શ્રેણી:જામજોધપુર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
પોળાજપુરા
પોળાજપુરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હિંમતનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પોળાજપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:હિંમતનગર તાલુકો
છોડવડી (તા. ઉના)
છોડવડી એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંસ્કૃત ભાષા
સંસ્કૃત ભારતની એક શાસ્ત્રીય ભાષા છે જે દુનિયાની સૌથી જુની ભાષાઓમાંની એક છે. સંસ્કૃતનું ભારતીય-યુરોપીય ભાષાસમૂહની ભારતીય-ઈરાણીયન શાખાની ભારતીય-આર્ય ઉપશાખામાં વર્ગીકરણ કરવામાં આવ્યું છે. એ આદિમ-ભારતીય-યુરોપીય ભાષાને ઘણી મળતી આવે છે. આધુનિક ભારતીય ભાષાઓ જેમકે ગુજરાતી, હિન્દી, ઉર્દૂ, કાશ્મીરી, ઉડિયા, બંગાળી, મરાઠી, સિંધી, પંજાબી, નેપાળી વગેરે આમાંથી જ ઉત્પન્ન થઈ છે. આ બધી ભાષાઓમાં યુરોપીય વણજારાઓ (વિચરતી જાતિ)ની રોમન ભાષાનો પણ સમાવેશ થાય છે. હિન્દુ ધર્મના લગભગ બધા જ ધર્મગ્રંથો સંસ્કૃતમાં લખવામાં આવ્યા છે. આજે પણ હિન્દુ ધર્મમાં મોટાભાગના યજ્ઞ અને પૂજાઓ સંસ્કૃતમાં જ થાય છે.
સંસ્કૃત ઉચ્ચારણ અને લિપિ
સંસ્કૃત ભારતની ઘણી લિપિઓમાં લખાતી આવી છે, પરંતુ મૂળભુત રૂપે તે દેવનાગરી લિપિ સાથે જોડાયેલી ભાષા છે. દેવનાગરી લિપિ મૂળ તો સંસ્કૃત માટે જ બની છે, એટલે એમાં દરેક ચિન્હ માટે એક અને માત્ર એક જ ધ્વનિ છે. દેવનાગરીમાં ૧૨ સ્વર અને ૩૪ વ્યંજન છે. દેવનાગરીમાંથી રોમન લિપિ માં લિપ્યાંતરણ માટે બે પદ્ધતિઓ પ્રચલિત છે: IAST અને ITRANS. શૂન્ય, એક કે અધિક વ્યંજનો અને એક સ્વર મળીને એક અક્ષર બને છે.
સ્વર
આ સ્વરો સંસ્કૃત માટે આપવામાં આવ્યા છે. હિન્દીમાં એમનો ઉચ્ચાર થોડો અલગ થાય છે.
એ ઉપરાંત ગુજરાતી અને સંસ્કૃત માં નીચેના વર્ણાક્ષરોને પણ સ્વર માનવામાં આવે છે:
350px
વ્યંજન
જ્યારે કોઈ સ્વરનો ઉપયોગ ન હોય ત્યારે ત્યાં 'અ' માનવામાં આવે છે. સ્વરના ન હોવાને હલન્ત અથવા વિરામથી દર્શાવવામાં આવે છે. જેમ કે ક્‌ ખ્‌ ગ્‌ ઘ્‌.
વ્યાકરણ
સંસ્કૃત વ્યાકરણ આધુનિક ભાષાઓ બોલનાર લોકો માટે થોડું અઘરૂ છે. અહીં એ સ્પષ્ટતા કરવી ઘટે કે ગુજરાતી, હીન્દી જેવી ભારતીય ભાષાઓ બોલનાર લોકો માટે સંસ્કૃત વ્યાકરણ ભલે અધરૂ રહ્યું છતાં સંસ્કૃત બોલવું એમના માટે અઘરૂં નથી કારણ કે આ ભાષાઓના ઘણાખરા શબ્દો શુદ્ધ સંસ્કૃતના જ છે અથવા સંસ્કૃત શબ્દોનાં અપભ્રંશ છે. સંસ્કૃતમાં સંજ્ઞા, સર્વનામ, વિશેષણ અને ક્રિયાના વિવિધ પ્રકારના શબ્દ-રૂપો બનાવવામાં આવે છે, જે વ્યાકરણિક અર્થ પ્રદાન કરે છે. મહદંશે શબ્દ-રૂપો મૂળશબ્દના અંતમાં પ્રત્યય લગાવીને બને છે. એટલે એમ કહી શકાય કે સંકૃત એક બહિર્મુખી-અન્ત-શ્લિષ્ટયોગાત્મક ભાષા છે.
વૈદિક સંસ્કૃત અને કાવ્ય સંસ્કૃત
સંસ્કૃતનું પ્રાચીનતમ રૂપ વૈદિક સંસ્કૃત છે, જે હિન્દુ ધર્મના આદિ પુસ્તક વેદની ભાષા છે. વૈદિક સંસ્કૃત અને પ્રશિશ્ટ સંસ્કૃત વચ્ચે ઘણુ અંતર છે. મોટાભાગના લોકો પાણિનીના અષ્ટાધ્યાયીને સંસ્કૃત કાવ્યની શરુઆત માને છે. રામાયણ, મહાભારત અને પુરાણ કાવ્યો સંસ્કૃતમાં લખવામાં આવ્યા છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ભારતની ભાષાઓ શ્રેણી:દેવનાગરી લિપિમાં લખાતી ભાષાઓ શ્રેણી:સંસ્કૃત
અજાપર (તા. અંજાર)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અંજાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
મહાદેવભાઈ દેસાઈ
મહાદેવભાઈ હરિભાઈ દેસાઈ (૧ જાન્યુઆરી, ૧૮૯૨ - ૧૫મી ઓગસ્ટ, ૧૯૪૨) સ્વતંત્રતા સેનાની અને પ્રખર રાષ્ટ્રવાદી તેમ જ ચરિત્રલેખક, ડાયરીલેખક, અનુવાદક હતા. તેઓ મહાત્મા ગાંધીનાં અંગત મદદનીશ તરીકે વધુ જાણીતા થયા.
જીવન
તેમનો જન્મ સરસ (મુળગામ દિહેણ), સુરત જિલ્લામાં થયો હતો. પ્રાથમિક શિક્ષણ જુદાં જુદાં ગામોમાં કર્યા બાદ માધ્યમિક શિક્ષણ સુરત અને ઉચ્ચશિક્ષણ મુંબઈની ઍલ્ફિન્સ્ટન કૉલેજમાં સંપન્ન કર્યું. બી.એ. એલએલ. બી. થઈ અમદાવાદમાં વકીલાતનો આરંભ કરેલો પણ સફળ ન થતાં સરકારી ખાતામાં જોડાયેલા. ત્યારબાદ ગાંધીજીથી પ્રભાવિત થઈને ૧૯૧૭ થી તેમના અંતેવાસી બન્યા. તેમને સાહિત્ય અકાદમીનો ૧૯૫૫નો પુરસ્કાર અર્પણ થયો હતો.
૧૯૪૨માં કારાવાસમાં હૃદય બંધ પડવાથી પૂના ખાતે તેમનું અવસાન થયું હતું.
સર્જન
‘અંત્યજ સાધુનંદ’ (૧૯૨૫), ‘વીર વલ્લભભાઈ’ (૧૯૨૮), ‘સંત ફ્રાંસિસ’ (૧૯૨૪) અને ‘બે ખુદાઈ ખિદમતગાર’ (૧૯૩૬) એમના ચરિત્રગ્રંથો છે. ‘મૌલાના અબ્દુલકલામ આઝાદ’ (ચંદ્રશેખર શુક્લ સાથે, ૧૯૪૬)પણ એમનો ચરિત્રગ્રંથ છે. સ્વરાજ આંદોલન નિમિત્તે એમણે લખેલા ગ્રંથો પૈકી ‘એક ધર્મયુદ્ધ’ (૧૯૨૩)માં અમદાવાદની મિલમજૂરોની લડતનો ઇતિહાસ આલેખાયેલો છે; ‘બારડોલી સત્યાગ્રહનો ઇતિહાસ’ (૧૯૨૮) અને ‘ગોખલેનાં વ્યાખ્યાનો’ (૧૯૧૬) પણ હકીકતોને ભાવવાહી રીતે રજૂ કરતા હોઈ ધ્યાનાર્હ છે. બારમી ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદમાં પત્રકારત્વ વિભાગના પ્રમુખપદેથી આપેલું વ્યાખ્યાન ‘વૃત્તવિવેચન અને વૃત્તવિવેચકો’ (૧૯૩૬) એમની સ્વાધ્યાયનિષ્ઠાના ઉદાહરણરૂપ છે. ‘તારુણ્યમાં પ્રવેશતી કન્યાને પત્રો’ (નરહરિ પરીખ સાથે, ૧૯૩૭) તથા ‘ખેતીની જમીન’ (માર્તન્ડ પંડ્યા સાથે, ૧૯૪૨) એમના એ વિષયના પ્રકીર્ણ ગ્રંથો છે.
આ ઉપરાંત તેઓ વિશેષ જાણીતા છે એમના ડાયરીલેખનને કારણે. ૧૯૪૮માં ‘મહાદેવભાઈની ડાયરી’ – ભા. ૧ પ્રકાશિત થયા પછી ક્રમશઃ ૧૯૮૦માં ભા. ૧૭ પ્રકાશિત થયેલો છે. ખાસ કરીને ગાંધીજીની દિનચર્યા-જીવનચર્યાને આલેખતી આ ડાયરી મહાદેવભાઈની સૂક્ષ્મ નિરીક્ષણશક્તિ અને ભાવવાહી રસળતી શૈલીની અભિવ્યક્તિશક્તિનું ઉદાહરણ છે.
‘ચિત્રાંગદા’ (૧૯૧૫), ‘પ્રાચીન સાહિત્ય’ (નરહરિ પરીખ સાથે, ૧૯૨૨), ‘ત્રણ વાર્તાઓ’ (૧૯૨૩) અને ‘વિરાજવહુ’ (૧૯૨૪) એમના અનુવાદો છે. ‘મારી જીવનકથા’ (૧૯૩૬) જવાહરલાલ નહેરુની આત્મકથાનો અનુવાદ છે. મૂળ ભાવ ક્યાંય ખંડિત ન થાય એની પૂરી કાળજી રાખીને રસળતી શૈલીમાં તેઓએ કરેલા આ અનુવાદો લોકપ્રિય નીવડેલા છે. ‘ગાંધીજી ઈન ઇન્ડિયન વિલેજીસ’ (૧૯૨૭), ‘વીથ ગાંધીજી ઈન સિલોન’ (૧૯૨૮), ‘ધ સ્ટોરી ઑવ બારડોલી’ (૧૯૨૧), ‘અનવર્ધી ઑફ વર્ધા’ (૧૯૫૩) જેવા એમના અંગ્રેજી ગ્રંથોમાં અંગ્રેજી ભાષા પરના એમના પ્રભુત્વનો પરિચય મળી રહે છે. ઉપરાંત, ગાંધીજીના પુસ્તકોના અને વ્યાખ્યાનોના એમણે કરેલા ઘણા અંગ્રેજી અનુવાદો પણ પ્રકાશિત થયેલા છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:સાહિત્યકાર શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૪૨માં મૃત્યુ શ્રેણી:૧૮૯૨માં જન્મ
ઘોડાજાર (તા. ધાનપુર)
ઘોડાજાર (તા. ધાનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા  દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધાનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ઘોડાજાર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ડાંગર, મગ, અડદ, ચણા, કપાસ, દિવેલી,  અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધાનપુર તાલુકો
ઉના, હિમાચલ પ્રદેશ
ઉના, હિમાચલ પ્રદેશ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના ઉના જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. ઉનામાં ઉના જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે.
પોરબંદર સ્ટેટ રેલ્વે
પોરબંદર સ્ટેટ રેલ્વે એક ૧૯ મી સદી દરમિયાન ગુજરાતમાં પોરબંદર રાજ્યમાં મીટર ગેજ રેલ હતી.
ઇતિહાસ
પોરબંદર સ્ટેટ રેલ્વે પોરબંદર રાજ્ય ની માલિકીની હતી. પોરબંદર સ્ટેટ, જે વિક્રમતજી ખીમોજીરાજ દ્વારા શાસિત હતું. પાછળથી રેલવેનો વિકાસ ભાવસિંહજી માધવસિંહજી અને નટવરસિંહજી ભાવસિંહજી દ્વારા તેમના નિયમો હેઠળ કરવામાં આવ્યો હતો.તે ભાવનગર - ગોંડલ - જૂનાગઢ-પોરબંદર રેલ્વે સાથે ૧૯૧૧ સુધી શરૂઆતમાં કામ કર્યું. તેને ૧૮૮૮ માં વહન માટે ખોલવામાં આવ્યું હતું. બાદમાં, ૧૯૧૯ થી, તેણે ગોંડલ રેલ્વે સાથે કામ કર્યું. પોરબંદર રેલ્વે લાઈનને ૧૯૨૨ માં જામજોધપુર સુધી લંબાવવામાં આવી હતી, તે સમયે લાઇન ૪૨ માઇલ લાંબી હતી. તે પછી એપ્રિલ ૧૯૪૮ માં તે સૌરાષ્ટ્ર રેલ્વેમાં ભળી ગૈઇ.
બ્રોડગેજમાં રૂપાંતર
૨૦૧૧ માં આ રેલ્વે લાઇનો માં રૂપાંતરિત થઈ.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાત રજવાડાની રેલ્વે
સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો
સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો ગુજરાતના મધ્ય સ્થાને આવેલ છે. આ જિલ્લો સૌરાષ્ટ્રનું પ્રવેશદ્વાર ગણવામાં આવે છે. સુરેન્દ્રનગર શહેર એ આ જિલ્લાનું મુખ્યમથક છે. ગુજરાતનો પ્રખ્યાત તરણેતરનો મેળો આ જિલ્લામાં ભરાય છે. સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો અને આસપાસનો વિસ્તાર ઝાલાવાડ તરીકે પણ ઓળખાય છે.
ભૂગોળ
સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો ઉત્તર અક્ષાંશ ૨૨.૦૦ થી ૨૩.૦૫ અને પૂર્વ રેખાંશ ૬૯.૪૫ થી ૭૨.૧૫ વચ્ચે આવેલો છે. પૂર્વે અમદાવાદ, પશ્વિમે મોરબી, ઉત્તરે પાટણ-મહેસાણા અને કચ્છ તથા દક્ષિણે બોટાદ અને રાજકોટ જિલ્લાઓ આવેલા છે. આ જિલ્લાની વસ્તી ઇ.સ. ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી મુજબ ૧૭,૫૫,૮૭૩ ની છે. જિલ્લાનું કુલ ક્ષેત્રફળ ૧૦,૪૮૯ ચોરસ કિ.મી. છે.
ઉદ્યોગો
મુખ્ય ઉદ્યોગ બેરીંગ, મશીનરી અને દવાઓ બનાવવાનો છે. આ જિલ્લામાં આવેલા થાનમાં સીરામિક અને ધ્રાંગધ્રા કેમીકલ્સ DCW, દસાડામાં મીઠાંના મુખ્ય ઉદ્યોગો આવેલા છે. આ ઉપરાંત જિલ્લામાં નાના મોટા થઇને કુલ ૭૫૪ ઉદ્યોગો આવેલા છે. આ ઉદ્યોગો રોજગાર ક્ષેત્રે મહત્વનું યોગદાન આપે છે.
કૃષિ, પશુપાલન અને ડેરી
સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં કુલ ૧,૯૫,૦૭૬ હેકટર પૈકીના કુલ ૧,૫૭,૪૬૬ હેકટર જમીન વાવેતર લાયક વિસ્તાર જમીન છે. આ જિલ્લાની મહદ્અંશે જમીન સમતલ અને ગોરાડું છે. આ જિલ્લાનો મુખ્ય પાક કપાસ છે. જેમાં બાજરી, જુવાર, કાકડી, ઘઉં, એરંડા, કપાસ, જીરું, ચણા, મગ, તલ, રાઇ, મરચા વગેરે પાકો થાય છે.
ઇ.સ. ૧૯૯૭ની ગણતરી મુજબ કુલ ૨,૭૧,૫૬૫ ગૌધન દેશી અને વિદેશી ઓલાદનાં છે. તેમજ ભેંસો - ૧,૬૫,૧૯૭, ઘેંટાં ૯૯,૫૭૨, બકરાં ૧૬,૪૪૫૮, ગધેડા ૨,૦૯૫, ઊંટ ૪૪૬ એ રીતનું પશુધન છે.
સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં દૂધ ડેરી નીચે કુલ ૧૭૮ દૂધ મંડળીઓ ઊભી કરી સમગ્ર જિલ્લામાંથી દૂધ સુરેન્દ્રનગર શહેર ખાતે મુખ્ય ડેરી ખાતે લાવવામાં આવે છે.
શાસકીય
સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં ૧૦ તાલુકા પંચાયત અને ૫૩૯ ગ્રામ પંચાયતો આવેલી છે. ઉપરાંત ધ્રાંગધ્રા, વઢવાણ, સુરેન્દ્રનગર, લીંબડી, પાટડી, થાન અને ચોટીલા એમ કુલ ૭ નગરપાલિકાઓ આવેલ છે.
રાજકારણ
સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં દસાડા, ધ્રાંગધ્રા, ચોટીલા, લીંબડી અને વઢવાણ એમ કુલ ૫ વિધાનસભા મત વિસ્તાર આવેલ છે અને એક લોકસભા મત વિસ્તાર છે.
સાહિત્યકારો
કવિ દલપતરામ, ઝવેરચંદ મેઘાણી, મનુભાઈ પંચોળી, કુમારપાળ દેસાઈ, કુન્દનિકા કાપડિયા, જયંત કોઠારી, લાભશંકર ઠાકર, ભાનુભાઈ શુક્લ, મીનપિયાસી, પ્રજારામ રાવળ, લાભશંકર રાવળ "શાયર", અમૃત ત્રિવેદી "રફિક", દિલીપ રાણપુરા, દેવશંકર મહેતા, રમેશ આચાર્ય, એસ.એસ.રાહી, હર્ષદ ત્રિવેદી, બિન્દુ ભટ્ટ, બકુલ દવે, ગિરીશ ભટ્ટ વગેરે ખ્યાતનામ સાહિત્યકારો સુરેન્દ્રનગર સાથે જોડાયેલાં છે
અન્ય
વાઇલ્ડ-લાઇફ ઇંસ્ટીટ્યુટ ઓફ ઇન્ડીયા, દેહરાદુન ખાતેના પ્રાધ્યાપક યાદવેંદ્રદેવ વી. ઝાલા અને અભિનેત્રી ડીમ્પલ કાપડીયા, ગાયક કલાકારો પંકજ ઉધાસ અને મનહર ઉધાસ, સંજય ગઢવી વગેરે સુરેન્દ્રનગર સાથે સંબંધીત વ્યક્તિઓ છે. તસવીરકાર ઝવેરીલાલ મહેતા પણ સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના હળવદના વતની છે. ઉ૫રાંત ભારતમાં ટેલિકોમ ક્ષેત્રે ક્રાંતિ લાવનાર ડો. સામ પિત્રોડા હળવદના ટિકર ગામના વતની છે. ભગવતીપ્રસાદ પ્રેમશંકર ભટ્ટ એ હવેલી સંગીતના પ્રખર ગાયક કે જેમની ગાયકી આજે પણ રેડીઓ પર પ્રસારિત થાય છે અને તેમનું લખેલું પુસ્તક પુષ્ટિ સંગીત પ્રકાશ ખૂબ પ્રચલિત થયું છે.
જોવાલાયક સ્થળો
તીર્થધામ
વિહત માં મંદિર, નાના અંકેવાળીયા, લખતર
વિહત મા મંદિર, દુદાપુર, ધ્રાંગધ્રા
બુટ ભવાની મંદિર, મોટા અંકેવાડીયા
મોમાઈ માં મંદિર, વાવડી
મોમાઈ માં મંદિર સેડલા, પાણકુટા પરીવાર
ચરમાળીયાદાદાનું મંદિર,ચોકડી
ખિમદાસબાપુની સમાધી,ચોકડી
ભગવાન સ્વામિનારાયણનું બહુચરેશ્વર મંદિર
મહાવીર સ્વામીના પગલા, વઢવાણ
સ્વામિનારાયણ મંદિર, વઢવાણ
બી.એ.પી.એસ શ્રી સ્વામિનારાયણ મંદિર, જંકશન રોડ, સુરેન્દ્રનગર
રાણકદેવીનું મંદિર, વઢવાણ
હવા મહેલ, વઢવાણ
ચામુંડા માતાનું મંદિર, ચોટીલા
ત્રિનેત્રેશ્વર મહાદેવનું મંદિર, તરણેતર
મેલડી માતાનું મંદિર, સરા
જૈનતિર્થ, ડોળીયા અને શીયાણી
સામુદ્રી માતાનું મંદિર, સુંદર ભવાની
લાલજી મહારાજની જગ્યા, સાયલા
માંડવરાયજી મંદિર, મુળી
સ્વામિનારાયણ મંદિર, મુળી
રાજરાજેશ્વરી માતાનું મંદિર, ઝીંઝુવાડા
ધામા (શાક્તિ માતાજી પ્રાચિન મંદિર)
દુધરેજ (શ્રી વડવાળા દેવ)
સ્વામિનારાયણ મંદિર ચરાડવા
બ્રાહ્મણી બંધ મેરુપર
વણા (શાક્તિ માતાજી પ્રાચિન મંદિર)
નથુરામ શર્માનો આશ્રમ, મોજીદડ
ગુરુકુળ, ધ્રાંગધ્રા
જોગાસર, ધ્રાંગધ્રા
ગણપતિ ફાટસર, વઢવાણ
રામદેવપીર મંદિર, પીપલી
મંગળ ભારતી ચેતન સમાધી (હડાળા ભાલ)
વીર ડોહા બાપા ગાયોની રક્ષા કાજે શહીદ (હડાળા ભાલ)
નગટીવાવ મેલડીમાં નું મંદીર, વઢવાણ
જળીયા મહાદેવ મંદીર, ચોટીલા
દેશળ ભગતની જગ્યા, ધ્રાંગધ્રા
નાગાબાવાની જગ્યા, ધ્રાંગધ્રા
લાખા ગોરલ(સોન)ના પાળીયા દેહગામ (પિપરી)
વાછરા દાદા મંદિર, વિર વચ્છરાજ બેટ, ધ્રાંગધ્રા રણ મધ્ય.
શક્તિ માતાજી પ્રાગટ્ય ધામ, પાટડી
પર્યટનસ્થળો
નાયકા બંધ, (ગોતમ ગઢ)
શ્રી શાલીગ્રામ આશ્રમ, મુળી
શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર આશ્રમ, સાયલા
ઘુડખર અભયારણ્ય
બ્રાહ્મણી બંધ, સુર્યાનગર
નવલખો, સેજકપર
માત્રીમાંની વાવ, રામપરા
માધાવાવ, વઢવાણ
તરણેતરનો મેળો
લીંબડીનો મેળો
અષાઢી બીજનો મેળો
વિસત માતાનો દિવાસાનો મેળો, આદરીયાણા
દેરિયાળિ મેળો, રણિજતગઢ
નારીચાણા મેળો, નારીચાણા
એકદંતા ગણપતિનો મેળો, ભાદરવા સુદ ૪, ધ્રાંગધ્રા-જોગાસર તળાવ.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ
ચંબા
300px|right|thumb| ચંબા નગરમાં આવેલું લક્ષ્મીનારાયણનું મંદિર ચંબા ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના ચંબા જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. ચંબા નગરમાં ચંબા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.
શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
મંડી
thumb|200px|right|મંડી શહેરનું વિહંગમ દ્ર્શ્ય thumb|200px|right|[[બિયાસ નદીને કિનારે મંડી શહેર]] મંડી ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના મંડી જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. મંડી શહેરમાં મંડી જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે. આ નગરનો પોતાનો એક અલગ ઇતિહાસ તથા વિશિષ્ટતાઓ છે. જિલ્લાના યાતાયાતનું આ શહેર એક મુખ્ય "કેન્દ્ર" છે. સુંદર-નગર અને જોગિંદરનગર આ જિલ્લામાં ઝડપથી અલગ શહેરના રૂપમાં પોતાની પહેચાન બનાવી રહ્યા છે. જિલ્લાના મોટા ભાગના લોકો મધ્યવર્ગીય અને ભણેલા ગણેલા છે. મંડિયાલી અહીંની મુખ્ય ભાષા છે.
પરિચય
વ્‍યાસ નદીના કિનારે વસેલા હિમાચલ પ્રદેશનું ઐતિહાસિક નગર મંડી લાંબા સમયથી વ્‍યવસાયિક ગતિવિધિઓનું કેન્‍દ્ર રહ્યું છે. સમુદ્ર તળથી ૭૬૦ મીટર જેટલી ઊંચાઈ પર સ્થિત આ નગર હિમાચલ પ્રદેશના ઝડપથી વિકસિત થઇ રહેલાં શહેરોમાંથી એક છે. કકેવાય છે કે મહાન સંત માંડવએ અહીં તપસ્‍યા કરી હતી અને એમની પાસે અલૌકિક શક્તિઓ હતી. આ ઉપરાંત એમને અનેક ગ્રંથોનું જ્ઞાન પણ હતું. એમ પણ માનવામાં આવે છે કે તેઓ કોલ્‍સરા નામના પત્‍થર પર બેસીને વ્‍યાસ નદીના પશ્ચિમી તટ પર તપસ્‍યા કરતા હતા. આ નગર અહીં આવેલાં ૮૧ પૌરાણીક પથ્થરનાં મંદિરો અને એમાં કરવામાં આવેલી શાનદાર નક્‍શી માટે ખુબ જ પ્રસિદ્ધ છે. મંદિરોની મોટી સંખ્યાને કારણે આ શહેરને પહાડોના વારાણસી નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે. મંડી નામ સંસ્‍કૃત શબ્‍દ મંડોઇ પરથી બનેલો છે, જેનો અર્થ ખુલ્લો વિસ્તાર એવો થાય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
જાન્યુઆરી ૨૪
૨૪ જાન્યુઆરી નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૨૪મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન પણ ૨૪મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૩૪૧ દિવસ બાકી રહે છે.
ભાણવડ (તા.મહુવા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુવા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો
પ્રતાપપુરા (તા. હિંમતનગર)
પ્રતાપપુરા (તા. હિંમતનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હિંમતનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પ્રતાપપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:હિંમતનગર તાલુકો
છેલા (તા. ઉના)
છેલા એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ગોહીલવગા (તા. ધાનપુર)
ગોહીલવગા (તા. ધાનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધાનપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગોહીલવગા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ડાંગર, મગ, અડદ, ચણા, કપાસ, દિવેલી, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
બીક
બીક (डर) (Fear) એ એક નકારાત્મક લાગણી છે. બીક એ એક એવી લાગણી છે જે દરેક પ્રાણીઓ અને લોકોમાં હોય છે. આ લાગણી હંમેશા અનુકુળ હોતી નથી. તે સારી લાગણી નથી. તે અનેક સ્વરૂપે દેખાવ છે. તમારૂ જીવન તમારી બીક ઉપર વિજય મેળવવાનો સંઘર્ષ છે. બીક આપણે બધા એક સમયે તો અનુભવી છીએ. તો બાળકો તરીકે જાતે અનુભવાય છે. મોટાભાગના લોકો માટે બીક એક અણગમતી લાગણી છે. બીક એ ભયની હાજરી અથવા નિકટતાને કારણે ખુબજ અણગમતી હોય છે. બીકમાં મોઢાના કેટલાક સામાન્ય હાવભાવ : ભયભીત મોઢુ, મોટી આંખો, ખુલ્લુ મોં. અંધશ્રધ્ધાળુ : બીવું એ કાલ્પનિક વસ્તુઓ ની બીક છે. સમજદાર : બીક એ પુખ્તવયે આવે છે અને તે વિશ્વનું વધુ જ્ઞાન મેળવે છે. અનિશ્ચિતતાની બીક કોઈના પરિણામને જાણતા નથી. બીકએ એક ભયાનક ઉતેજનાની અપેક્ષા અથવા હાજરીમાં ભાવાત્મક સ્થિતિ છે. અમુક બીક મમ્મી-પપ્પા, ભાઈ-બહેનની બીકના અનુકરણ દ્વારા શીખવામાં આવે છે. જે લાગણી દ્વારા સંગ્રહિત છે. ત્યારે તેને ફોબિયા કહેવામાં આવે છે. માણસો માં બીક ત્યારે જોવા મળે છે જ્યારે તેઓ કોઈ વસ્તુથી કોઈ પ્રકારનું જોખમ અનુભવે છે.
સામાન્ય ફોબિયા
એક સર્વેક્ષણ મુજબ બીકના કેટલાક સામાન્ય પ્રકારો છે. રાક્ષશો, ભૂત, દુષ્ટ શક્તિઓનું અસ્તિત્વ, વંદો, કરોળિયો, સાપ, ઊંચાઈ, પાણી, સોય, સામાજીક અસ્વીકાર, પરીક્ષાઓ અને જાહેરમાં બોલવું વગેરે. એરાકનો ફોબિયા ધરાવતી વ્યક્તિ કરોળિયાની આજુ-બાજુ હલનચલન અનુભવે છે. તે જાણીને કે તેઓ નુકસાન નહીં કરે. ક્યારેક કરોળિયા જેવો દેખાતો પદાર્થ પણ આ વ્યક્તિને તેનાથી બીક લાગશે. આ બીકને ઓટોમેટો ફોબિયા કહેવાય છે. બીજો સામાન્ય ભય એ પીડાની બીક છે.
મૃત્યુ ની બીક અને અજાણ્યા ની બીક
મૃત્યુ વિશેની ચિંતા બહુપક્ષીય છે. તે પોતાના મૃત્યુને લાગતી આશંકાઓ નું પરીણામ છે. અજાણી અથવા તાર્કિક બીકથી ચિંતા થાય છે, જે નકારાત્મક વિચારસરણીને કારણે થાય છે. ઘણા લોકો અજાણ્યાથી બીતા હોય છે. આવી ઘટનામાં નિષ્ણાંતોએ ખોટુ બોલી એક વ્યાખ્યા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરી છે, જે ખરી લાગે છે.
કારણ
કેટલાક લોકોમાં બીકનો વિકાસ શીખવાથી થાય છે. આ બીક શરતી રૂપે મનોવિજ્ઞાનમાં ભણાવવામાં આવે છે. બીકનો અનુભવ આઘાતજનક અકસ્માતના સાક્ષી માંથી થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે જો કોઈ બાળક કુવામાં પડે અને બહાર નીકળવાના પ્રયત્ન કરે, તો તેને કુવાની બીક હોઈ શકે. આ સૂચવે છે, કે બીક ફક્ત શીખવાથી જ નહીં પણ વ્યક્તિગત ઇતિહાસ દ્વારા પણ વિકાસ કરી શકે છે. બીક સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક સંદર્ભથી પણ પ્રભાવીત છે. ઉદાહરણ તરીકે વીસમી સદીમાં ઘણા અમેરિકનો પોલિયોથી બીતા હતા. બીક પ્રત્યેના લોકોના પ્રતિભાવો સતત આંતરસાંસ્કૃતિક તફાવતોથી ઉદ્દભવે છે. તે બીક થી શીખ્યા હોવા છતા બીવાની ક્ષમતા માનવ સ્વભાવનો અંગ છે.