cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
નિકોબાર ટાપુઓ
નિકોબાર ટાપુઓમાં વિવિધ કદનાં ૨૨ ટાપુઓનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં ગ્રેટ નિકોબાર સૌથી મોટો ટાપુ છે. આ ટાપુ-સાંકળનો કુલ જમીન વિસ્તાર ૧૮૪૧ ચો કિ.મી. છે. તેના પર આવેલ માઉન્ટ થુલીયર એ પર સર્વોચ્ચ શિખર છે. તેની ઊંચાઈ ૬૪૨ મીટર છે. ૨૦૦૧માં ટાપુઓ પરની વસ્તી ૪૫,૦૨૬ હતી, જેમાંથી આશરે ૬૫% લોકો અહીંના મૂળ નિવાસીઓ છે. (નિકોબારી અને શોમ્પેન લોકોને ભારત અનુસૂચિત જનજાતિમાં નોંધાયેલા છે) તે સિવાય ૩૫% લોકો ભારત અને શ્રીલંકાથી સ્થળાંતર કરી આવ્યા છે.
નિકોબાર ટાપુઓ ભારતીય ઉપખંડની દક્ષિણ-પૂર્વ દિશામાં આવેલા છે. તે ભારતની મુખ્ય ભૂમીથી બંગાળની ખાડીમાં લગભગ ૧૩૦૦ કિમી દૂર અને આંદામાન ટાપુઓથી ૧૫૦ કિમી દૂર આવેલા છે. તે બે વચ્ચે ટેન ડિગ્રી ચેનલ આવેલી છે. ઈંડોનેશિયાના સુમાત્રાથી ટાપુ દક્ષિણપૂર્વ તરફ ૧૮૯ કિમી દૂર છે. આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓ બંગાળની ખાડી આંદામાન સમુદ્રથી અલગ કરે છે. ૨૦૦૪ના ની હિંદ મહાસાગરના ધરતીકંપ સુધી ગ્રેટ નિકોબારની દક્ષિણમાં આવેલો ઇન્દિરા પોઇન્ટ, ભારતીય ક્ષેત્રનો સૌથી દક્ષિણે આવેલો બિંદુ હતો.
વહીવટી રીતે ટાપુઓ અંદામાન અને નિકોબાર દ્વીપસમૂહનો ભાગ છે, જે ભારતનો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે. આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓની રાજધાની દક્ષિણ આંદામાન પર આવેલ નગર - પોર્ટ બ્લેયર છે. આ કેંદ્ર શાસિત પ્રદેશને બે જિલ્લાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે, આંદામાન જિલ્લો અને નિકોબાર જિલ્લો (નિકોબાર જિલ્લો તેના બધા ટાપુઓને આવરી લે છે). ભારત સરકારે પરમિટ દ્વારા નિકોબારની પ્રવેશને નિયંત્રિત રાખ્યો છે અને સામાન્ય રીતે બિન-ભારતીય નાગરિકોને નિકોબાર ટાપુઓની મુલાકાત લેવાની પરવાનગી નથી.
યુનેસ્કો વડે ગ્રેટ નિકોબાર ટાપુને વર્લ્ડ નેટવર્ક ઓફ બાયોસ્ફિયર રીઝર્વ તરીકે જાહેર કર્યો છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતીય ટાપુઓ
રાજપર (તા. જોડિયા)
શ્રેણી:જોડિયા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ડિસ્લેક્સીયા
ડિસ્લેક્સીયા એ ભણતરને લગતો માનસિક વિકાર છે, જે વાંચવાની અને જોડણીની તકલીફને વ્યક્ત કરે છે. અન્ય કારણો, જેવી કે દ્રશ્ય અથવા સાંભળવા થી થતી બિન-મજ્જાતંત્રની ઉણપ, અથવા નબળું અથવા અપર્યાપ્ત વાંચન સૂચનાઓમાંથી પરિણમતી તકલીફોથી તે સ્વતંત્ર અને વિશિષ્ટ છે. U.S. વસતિના અંદાજે 5% થી 17% લોકો તેનાથી પ્રભાવિત છે.
કનેરા (તા. ખેડા)
કનેરા (તા. ખેડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક તથા વાત્રક તેમજ સાબરમતી નદીની વચ્ચે આવેલા એવા ખેડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કનેરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ડિસ્લેક્સીયા
ડિસ્લેક્સીયા એ મજ્જાતંતુની ખામીનું પરિણામ માનવામાં આવે છે, અને તેને બૌદ્ધિક ખોટ માનવામાં આવતી નથી , તેને વિસ્તૃત રીતે ભણતરની , ભાષા ખામી , અને વાંચવાની ખામી તરીકે અન્યમાં ગણવામાં આવે છે. ડિસ્લેક્સીયાનું નિદાન તમામ બૌદ્ધિક સ્તરના લોકોમાં થાય છે.
કનેરા (તા. ખેડા)
શ્રેણી:ખેડા તાલુકો
ડિસ્લેક્સીયા
વ્યાખ્યા
ડિસ્લેક્સીયા નામની સમસ્યાની અસંખ્ય વ્યાખ્યાઓ છે પરંતુ કોઇ ને પણ સર્વસંમતિ નથી આપવામાં આવી. ધી વર્લ્ડ ફેડરેશન ઓફ ન્યુરોલોજીએ ડિસ્લેક્સીયાની વ્યાખ્યા આ મુજબ આપી છે:
અન્ય પ્રકાશિત થયેલ કેટલીક વ્યાખ્યાઓ માત્ર વર્ણનાત્મક છે, જ્યારે અન્યો આકસ્મિક સિદ્ધાંતોનો સમાવેશ કરે છે. સમગ્ર વિશ્વમાં ડિસ્લેક્સીયા સંશોધકો અને સંસ્થાઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી વિસ્તૃત વ્યાખ્યાઓમાંથી, એ જોવામાં આવે છે કે ડિસ્લેક્સીયા એ કોઇ એક બાબત નથી પરંતુ વિસ્તૃત છે, જેથી તે વાંચનની સંખ્યાબંધ ખામીઓ અને સમસ્યાઓ માટે, સંખ્યાબંધ કારણો સાથે એક વૈચારીક સ્પષ્ટતા-કેન્દ્ર તરીકે રજૂ થાય છે.
રોગના ચિહ્નો અને લક્ષણો
સમસ્યાની તીવ્રતાની સાથે સાથે વ્યક્તિની વય અનુસાર ડિસ્લેક્સીયા લક્ષણો વિવિધ હોય છે.
બાળક શાળા શરૂ કરે તે પહેલાં ડિસ્લેક્સીયાનું ચોક્કસ નિદાન કરવું મુશ્કેલ છે, પરંતુ ઘણાં ડિસ્લેક્સીક વ્યક્તિઓનો મુશ્કેલીઓનો ઇતિહાસ બાળવાડીના પહેલાથી સારી રીતે શરૂ થયેલ હોય છે. જે બાળકો આ લક્ષણોનું પ્રદર્શન કરે છે તેઓ અન્ય બાળકો કરતાં ડિસ્લેક્સીક તરીકેના નિદાનનું વધુ જોખમ ઘરાવે છે. આ લક્ષણોમાંથી થોડા આ મુજબ છેઃ
ડિસ્લેક્સીયા સાથે થતી વારંવારની સ્થિતિઓ
એક જ વ્યક્તિમાં નીચેની સ્થિતિઓ ડિસ્લેક્સીયા સાથે વારંવાર થાય છે. એ બાબત અસ્પષ્ટ છે કે આ સ્થિતિઓ ડિસ્લેક્સીયા સાથે અન્ડરલાઇંગ ન્યુઅરૉલજિકલ કારણો સંકળાયેલા છે કે કેમ.
વેદનાની સ્થિતિઓ
ડિસ્લેક્સીયા એ એક ન્યુરોલોજીકલ સ્થિતિ માનવામાં આવે છે જે વ્યક્તિની વાંચવાની અને લેખિત ભાષાના શબ્દને તૈયાર કરવાની ક્ષમતાને પ્રભાવિત કરે છે.
‍નીચેની સ્થિતિઓ પણ કદાચ ભાગ ભજવતી હોય અથવા કારણોને ઢાંકતી હોય, ડિસ્લેક્સીયાની જે તે વાંચવાની સમસ્યા તરફ દોરી જઇ શકેઃ
ડિસ્લેક્સીયા પર સંશોધન
હાલમાં ઉપલબ્ધ મોટાભાગના ડિસ્લેક્સીયા સંશોધન આલ્ફાબેટીક લખાણ વ્યવસ્થા, અને ખાસ કરીને યુરોપિયન ઉદ્દભવની ભાષાઓ સાથે સંલગ્ન છે. આમ છતાં હિબ્રુ અને ચાઇનીઝ બોલનારાઓમાં ડિસ્લેક્સીયા સંલગ્ન વધુ અભ્યાસો ઉપલબ્ધ થતા જાય છે.
વિકાસશીલ ડિસ્લેક્સીયાના સિદ્ધાંતો
નીચેના સિદ્ધાંતોની સમીક્ષા સ્પર્ધાત્મક રીતે થવી જોઇએ નહીં, પરંતુ વિવિધ સંશોધન સંભાવનાઓ અને પૂર્વભૂમિકામાંથી સમાન લક્ષણોના જૂથના ખાનગી કારણોની સ્પષ્ટતા કરવાના પ્રયાસ તરીકે સમીક્ષા થવી જોઇએ.
એક સમીક્ષા ડિસ્લેક્સીયાના સ્વયંસ્ફૂરણા/ સેરેબેલ્લાર સિદ્ધાંત દ્વારા રજુ થાય છે. અહીં જીવવિજ્ઞાન વિષયક દાવો છે કે ડિસ્લેક્સીયા ધરાવતા લોકોનું નાનું મગજ સહેજ અવ્યવસ્થિત હોય છે અને સંખ્યાબંધ જ્ઞાનાત્મક મુશ્કેલીઓ પાછળથી ઉદ્દભવે છે.
આ સિદ્ધાંત માને છે કે વાંચન એક બીનકુદરતી કાર્ય છે, અને આપણા ઉત્ક્રાંતિ ઇતિહાસમાં ખૂબ ટૂંકા સમયગાળા માટે માનવો દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે (ડેલ્બી, 1986). તે સો વર્ષ કરતાં પણ ઓછો સમયથી છે જેને મુખ્ય પાશ્ચાત્ય સમાજોએ વાંચનને, સમૂહ વસતિ દ્વારા ઉત્તેજન આપ્યું છે અને આથી આપણી વર્તણૂકને આકાર આપતા પ્રવાહો નબળાં થયા છે. વિશ્વના ઘણાં વિસ્તારોમાં વસતિનો મુખ્ય ભાગ વાંચન કરતો નથી. કોઇ એવો પુરાવો નથી કે “રોગવિજ્ઞાન” ડિસ્લેક્સીયાને છૂપાવે છે પરંતુ મગજની ભિન્નતાઓ અથવા તફાવતો માટે ઘણાં પુરાવા છે. આ તે આવશ્યક તફાવતો છે જે વાંચનના કૃત્રિમ કાર્ય સાથેના ભાર છે.
એક એકત્ર કરનાર સિદ્ધાંત છે જે ઉપરોક્ત દર્શાવેલ તમામ શોધોને એકત્ર કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ દ્રશ્યમાન સિદ્ધાંતનું સામાન્યીકરણ, મેગ્નોસેલ્યુલર સિદ્ધાંત સ્વીકારે છે કે મેગ્નોસેલ્યુલર અનિયમિત કાર્ય માત્ર દ્રશ્યમાન માર્ગો પૂરતું જ મર્યાદિત નથી પરંતુ તે તમામ પદ્ધતિઓનું (દ્રશ્યમાન અને સાંભળવા વિશે અને સાથે સ્પર્શેન્દ્રિય) સામાન્યીકરણ છે.
પરિચીત વસ્તુઓ અથવા શબ્દોને ઝડપી સ્વયં નામ આપવામાં વ્યક્તિ રોકાયેલ હોય તે ઝડપ ડિસ્લેક્સીયાની મજબૂત આગાહી કરનાર છે. નામ આપવાની ધીમી ઝડપ બાળવાડી સમયે ઓળખાઇ શકે છે; ડિસ્લેક્સીયા ધરાવતા પુખ્તોમાં નામ આપવાની ધીમી ઝડપ ટકી રહે છે.
નામ આપવાની ઝડપની ખામી ઉચ્ચારલક્ષી પ્રક્રિયા ખામીથી સ્વતંત્ર ખામી તરીકે ગણવામાં આવે છે. વોલ્ફે વાંચકોના ચાર પ્રકારની ઓળખ કરી છેઃ ખોટ વિનાના વાંચકો, ઉચ્ચારલક્ષી પ્રક્રિયા ખોટ સાથેના વાંચકો, નામ આપવાની ઝડપની ખોટ સાથેના વાંચકો, અને બેવડી ખોટ સાથેના વાંચકો, આથી ઉચ્ચારલક્ષી પ્રક્રિયા અને નામ આપવાની ઝડપ બંને સાથે સમસ્યાઓ છે. બેવડી ખોટ ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓ મોટાભાગે તીવ્ર વાંચન ખોટ ધરાવતા હોય છે.
આ ખોટો વચ્ચે તફાવત કરતા સૂચનાત્મક વિક્ષેપ માટે મહત્વના ગર્ભિતો છે. બેવડી ખોટ ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓ માત્ર જો ઉચ્ચારલક્ષી પ્રક્રિયામાં સૂચનાઓ મેળવતા હોય, તો તે માત્ર તેમની આવશ્યકતાઓનો એક ભાગ મેળવી રહ્યાં છે.
પ્રત્યક્ષ અવાજ મુક્તિ સિદ્ધાંત (ડિસ્લેક્સીયા અથવા દ્રશ્ય-અવાજમાં સંલગ્ન દ્રશ્ય માહિતીની વર્તણૂકલક્ષી ક્ષતિગ્રસ્ત ગળણી) ખોટ એ ઉદ્દભવતી પૂર્વધારણા છે, સહાયક સંશોધનો દર્શાવે છે કે ડિસ્લેક્સીયા ધરાવતા દર્દીઓને દ્રશ્ય કાર્યો કરવામાં મુશ્કેલીનો અનુભવ થાય છે જેમ કે પ્રત્યક્ષ વિક્ષેપોની હાજરની ગતિ શોધવી, પરંતુ પ્રયોગાત્મક વ્યવસ્થામાંથી વિક્ષેપિત કારણો દૂર કરવામાં આવે ત્યારે સમાન ખોટ દર્શાવતા નથી. અન્ય સાંભળવાના તફાવત કાર્યો સંલગ્ન સંશોનધની તપાસો સામે દ્રશ્ય તફાવત કાર્યો સંલગ્ન તેમની તપાસોનું સંશોધકો મૂલ્યાંકન કરે છે. તેઓ ભારપૂર્વક દર્શાવે છે કે દ્રશ્ય અને શ્રાવ્ય બંને વિક્ષેપોમાં ભેદ પાડવાની, અને માહિતીને વર્ગિકૃત કરવાની ક્ષતિગ્રસ્ત ક્ષમતાના અને અવ્યવસ્થિતામાંથી મહત્વની સંવેદનાત્મક માહિતી ભિન્ન કરવાની હોવાના કારણે ડિસ્લેક્સીક લક્ષણો ઉદ્દભવે છે.
ઝડપી શ્રાવ્ય પ્રક્રિયા સિદ્ધાંત એ વૈકલ્પિક ઉચ્ચારલક્ષી ખોટ સિદ્ધાંત છે, જે દર્શાવે છે કે ટૂંકા અથવા ઝડપથી બદલાતા અવાજોની ગ્રહણશક્તિમાં પ્રાથમિક ખોટ રહેલી છે. ડિસ્લેક્સીયા ધરાવતા લોકો આવર્તન તફાવતો અને ક્ષણિક ક્રમ નિર્ણય સહિત, સંખ્યાબંધ શ્રાવ્ય કાર્યો પર દર્શાવેલ નબળી કાર્યક્ષમતામાંથી ઉપલબ્ધ પુરાવા આ સિદ્ધાંતને ટેકો આપે છે.
ડિસ્લેક્સીયાના અભ્યાસમાં દ્રશ્ય સિદ્ધાંત અન્ય લાંબી પરંપરા દર્શાવે છે, જેમાં લખાણના પૃષ્ડ પરના અક્ષરો અને શબ્દોની પ્રક્રિયા સાથે મુશ્કેલીમાં દ્રશ્ય ખોટ વધારો કરે છે તેની વિચારણા કરવામાં આવે છે. તેમાં બે આંખના અસંતુલિત કેન્દ્રીકરણ, આંખના નબળાં હલનચલન, અથવા અધિક દ્રશ્ય ભરાવાનું સ્વરૂપ લઇ શકાય. દ્રશ્ય સિદ્ધાંતમાં ઉચ્ચારલક્ષી ખોટનો બહિષ્કાર થતો નથી.
ન્યુરોઇમેજીંગનો ઉપયોગ કરતું સંશોધન
પોઝીટ્રોન એમીસન ટોમોગ્રાફી (PET) અને ફંકશન્લ મેગ્નેટીક રેઝોનન્સ ઇમેજીંગ (fMRI)જેવી આધુનિક ન્યુરોઇમેજીંગ ટેકનીકોએ વાંચન તકલીફો ધરાવતા બાળકના મગજના માળખાગત તફાવતોના સ્પષ્ટ પુરાવા તૈયાર કર્યાં છે. એ જોવામાં આવ્યું છે કે ડિસ્લેક્સીયા ધરાવતા લોકો વાંચન સાથે સંલગ્ન મગજના ડાબા ભાગમાં ખામી ધરાવે છે, જેમાં આંતરીક ફ્રન્ટલ જાયરસ, આંતરીક પેરીએટલ લોબ્યુલ, અને મધ્ય અને પેટના કવચનો સમાવેશ થાય છે.
મૂળમાં તે ડિસ્લેક્સીયા ન્યુરોબાયોલોજીકલ છે તે બાબતને લાયોન એટ અલે. ટેકો આપ્યો અને “કાર્યકારી મગજ છાપ સંશોધનોમાંથી દબાયેલ અને એક બિન્દુથી અન્ય તરફ જતા ડેટા” (2003, p. 3). તરીકે જાહેર કર્યું. આ અભ્યાસોના પરિણામોએ સૂચન કર્યું કે પાયાગત વાચકના મગજની સરખામણીએ જ્યારે ડિસ્લેક્સીક મગજ કાર્યોમાં જોઇ શકાય તેવા તફાવતો રહેલાં છે. fMRI નો ઉપયોગ કરી, શાયવિટ્ઝે શોધ્યું કે સારા વાંચકો વાંચન કાર્ય દરમિયાન મગજના આગળના ભાગમાં નબળી સક્રિયતા સાથે મગજના પાછળના ભાગે મજબૂત સક્રિયતાની સુસંગત રીતનું પ્રદર્શન કરે છે. તેથી વિપરીત ડિસ્લેક્સીક્સમાં મગજ સક્રિયાતા રીત વાંચન કાર્ય દરમિયાન વિપરીત હોય છે – મગજના પાછળના ભાગના નબળી સક્રિયતા સાથે મગજનો આગળનો ભાગ અતિ સક્રિય હોય છે. શાયવિટ્ઝે ધ્યાન દોર્યું કે “જો પ્રયાસ કરતા વાંચકો મગજના આગળના ભાગની વ્યવસ્થાનો ઉપયોગ મગજના પાછળના ભાગમાં વિક્ષેપની ભરપાઇ કરવાનો પ્રયાસ કરે તેવું છે.”
યુનિવર્સિટી ઓફ હોંગકોંગનો અભ્યાસ દલીલ કરે છે કે બાળકો જે ભાષાનું વાંચન કરે છે તેના આધારે તેના મગજના વિવિધ માળખાગત ભાગોને ડિસ્લેક્સીયા પ્રભાવિત કરે છે. ઇંગ્લિશ વધુ વાંચતા બાળકો અને ચાઇનીઝ વધુ વાંચતા બાળકોની સરખામણી પર અભ્યાસ ધ્યાન કેન્દ્રીત કરે છે.
યુનિવર્સિટી ઓફ માસટ્રીક્ટ(નેધરલેન્ડ)ના અભ્યાસે જાહેર કર્યું કે પુખ્ય ડિસ્લેક્સીક વાંચકો અક્ષરો અને બોલી અવાજોના એકત્રી કરણ માટે શ્રેષ્ઠ લમણાના કવચનો ઓછો ઉપયોગ કરે છે.
જનીની સંશોધન
પરમાણુ સંબંધી અભ્યાસોએ ડિસ્લેક્સીયાના અમુક સ્વરૂપોને ડિસ્લેક્સીયા માટેના જનીની ચિહ્નો સાથે સંલગ્ન કર્યાં. ડિસ્લેક્સીયા સાથે સંલગ્ના બે ભાગો પર પ્રથમ સહિત, અમુક વ્યક્તિના જનીનો ઓળખવામાં આવ્યાં: DCDC2 અને KIAA0319 ક્રોમોઝોમ 6 પર, અને DYX1C1 ક્રોમોઝોમ 15 પર.
2007 ની એક સમીક્ષાએ નોંધ્યું કે સૂચિત સંવેદનશીલ જનીનો દ્વારા કોઇ ચોક્કસ જ્ઞાનાત્મક પ્રક્રિયા પ્રભાવિત થતી હોય તેવું જાણમાં નથી.
ત્રણ કાર્યકારી યાદશક્તિ ભાગોના સંયુક્ત સેદ્ધાંતિક કાર્યે 12 વર્ષના સંશોધન કાર્યક્રમમાં ભૂતકાળ અને નવી તપાસોની ચર્ચા માટે સાપેક્ષ વ્યવસ્થાઓ પૂરી પાડી જે ડિસ્લેક્સીયાના જનીની અને મગજ આધાર અને વર્તણૂક અભિવ્યક્તિઓમાં વિવિધ લક્ષણોનું સૂચન કર્યું.
ભાષામાં શુદ્ધ જોડણીની અસર
ભાષાની શુદ્ધ જોડણી, અથવા લેખન અને શબ્દરચના વ્યવસ્થાની જટિલતા, તે ભાષામાં વાંચત શીખવું કેટલું મુશ્કેલ છે તેના પર સીધો પ્રભાવ પાડે છે; ઔપચારીક રીતે, આ શુદ્ધ જોડણીલક્ષી ઊંડાણ છે. જો કે ઇંગ્લિશ વર્ણમાલા શુદ્ધ જોડણી ધરાવે છે, તે જટિલ અથવા ઊંડી શુદ્ધ જોડણી છે જે અમુક સ્તરોએ શબ્દરચના રીતોને ઉપયોગમાં લે છે. શબ્દરચના તૈયાર કરતી મુખ્ય માળખાગત શ્રેણીઓ અક્ષર-અવાજ સંબંધો, એકાસ્વરો, અને ઉચ્ચારો છે. અમુક અન્ય ભાષાઓ, જેમ કે સ્પેનીશ, એવી આલ્ફાબેટીક શુદ્ધ જોડણીઓ ધરાવે છે જે માત્ર અક્ષર-અવાજ સંબંધોનો ઉપયોગ કરે છે, જે નબળી જોડણીઓ કહેવાય છે. સ્પેનીશ જેવા ભાષાઓ વાંચવાનું શીખવું સાપેક્ષ રીતે સરળ છે; જે વધુ જટિલ શબ્દરચના ધરાવતી ભાષાઓનું વાંચન શીખવું મુશ્કેલ છે, જેમ કે ઇંગ્લિશ. ચિહ્નાત્મક લેખન વ્યવસ્થા, ખાસ કરીને ચાઇનીઝ અક્ષરો, વધુ મુશ્કેલીઓ ધરાવે છે.
મજ્જાતંતુકીય સાપેક્ષતાની દ્રષ્ટિએ, વિવિધ પ્રકારના લખાણ, ઉદાહરણ તરીકે, ચિત્રભાષાની સરખામણીએ આલ્ફાબેટીક, લેખન અને વાંચન, લેખન અને શબ્દરચના માટે વિવિધ મજ્જાતંતુકીય માર્ગોની આવશ્યકતા રહે છે. કારણકે બોલીની દ્રશ્ય રચનાની પ્રક્રિયા માટે વિવિધ લેખન વ્યવસ્થાઓ માટે મગજના વિવિધ ભાગોની આવશ્યકતા હોય છે, એક ભાષામાં વાંચનની મુશ્કેલી ધરાવતા બાળકો અન્ય જોડણી સાથેની ભાષામાં વાંચન મુશ્કેલી ન પણ અનુભવે. વિવિધ લેખન વ્યવસ્થાઓ વચ્ચે વાંચન, લેખન અને શબ્દરચનાના વિવિધ કાર્યો મજ્જતંતુકીય કૌશલ્યોને કરવાની આવશ્યકતા રહે છે પરિણામે વિવિધ મજ્જાતંતુકીય ખામીઓ વિવિધ શબ્દજોડણીના સંબંધે ડિસ્લેક્સીક સમસ્યાઓ સર્જી શકે છે.
વિવાદ
તાજેતરના વર્ષોમાં ડિસ્લેક્સીયાના વર્ગિકરણ પર અર્થસભર ચર્ચા થઇ છે, ખાસ કરીને એલિયટ અને ગિબ્સે (2008) પ્રકાશિત કરેલ પેપરમાં જેમાં તેઓએ દલીલ કરી છે,
"(...) કે ‍ ‘ડિસ્લેક્સીયા’ અને ‘નબળા વાચક’ અથવા ‘વાંચવાની ખામી ધરાવતા’ ની શ્રેણીઓ વચ્ચે ભેદ પાડવાના પ્રયાસો અર્થસભર રીતે નિઃસહાય, નિયમહીન છે અને આથી સંભવિત રીતે અસમાન છે."
વાંચન ક્ષતિ એ માન્ય વૈજ્ઞાનિક જિજ્ઞાસા હતી તે સ્વીકારતા, અને તેને "‍દ્રશ્ય ચિહ્નો અને બોલાતી ભાષા નિર્ણાયક હોય તેના વચ્ચે સંબંધની વિસ્તૃત સમજની આવશ્યકતા હોય છે." અને આથી જ્યારે "ભવિષ્યમાં અમુક તબક્કે મૂલ્યાંકનો અને શૈક્ષણીક કાર્ય માટે જ્યારે જનીનશાસ્ત્ર અને મજ્જાતંતુવિજ્ઞાનની સંભાવના હતી, (...) તે એક ભૂલભરેલી માન્યતા હતી કે આ ક્ષેત્રોમાં વર્તમાન જ્ઞાન ડિસ્લેક્સીયાને વાંચન મુશ્કેલીનો સામનો કરતા લોકોના એક પેટાવિભાગ તરીકે ડિસ્લેક્સીયાને પર્યાપ્ત રીતે નક્કી કરી શકાય."
ડિસ્લેક્સીયા લક્ષણોનું સંચાલન કરવું
ડિસ્લેક્સીયાની કોઇ સારવાર નથી, પરંતુ યોગ્ય શૈક્ષણીક સહાય સાથે ડિસ્લેક્સીક વ્યક્તિઓ વાંચતા અને લખતા શીખી શકે છે.
વર્ણમાલા લેખન વ્યવસ્થા માટે, અક્ષરો અને ઉચ્ચારણો વચ્ચેના સંબંધ પ્રત્યે બાળકની સભાનતામાં વૃદ્ધિ કરવાનું, અને તેને વાંચન અને શબ્દરચના સાથે જોડવાનું પ્રાથમિક લક્ષ્ય છે. એ જોવામાં આવ્યું છે કે દ્રશ્ય ભાષા અને શુદ્ધ જોડણી બાબતો પ્રત્યે કેન્દ્રીત તાલીમો માત્ર મૌખિક ઉચ્ચારણ તાલીમ કરતાં લાંબા સમય સુધી ટકે તેવા લાભો કરે છે.
ઘટના
U.S. વસતિના 5% થી 17% લોકોને ડિસ્લેક્સીયા પ્રભાવિત કરે છે તેવું માનવામાં આવે છે.
ડિસ્લેક્સીયા અને શૈક્ષણીક કાયદો
ઘણી વિવિધ રાષ્ટ્રિય કાનૂની આદર્શો અને ‍વિવિધ રાષ્ટ્રિય ખાસ શૈક્ષણીક સહાય માળખાંઓ ખાસ શૈક્ષણીક જોગવાઇના સંદર્ભે જેઓ ડિસ્લેક્સીયાના સંચાલનને જોડે છે.
ફિલ્મ, ટેલીવિઝન, અને સાહિત્યમાં ડિસ્લેક્સીયા
ડિસ્લેક્સીયાના વિષય પર કેન્દ્રીત સંખ્યાબંધ ફિલ્મો, ટેલીવિઝન કાર્યક્રમો અને કલ્પિત કાર્યો ઉપલબ્ધ છે.
બાહ્ય લિંક્સ
શ્રેણી:રોગ
મોટા માંડવા
મોટા માંડવા એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કોટડા-સાંગાણી તાલુકાનું એક  ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, અને પંચાયતઘર જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે.
શ્રેણી:કોટડા-સાંગાણી તાલુકો
ઘામિજ (તા. દહેગામ)
ઘામિજ (તા. દહેગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દહેગામ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઘામિજ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દહેગામ તાલુકો
થલી (તા. કાંકરેજ)
થલી (તા. કાંકરેજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા  કાંકરેજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. થલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાંકરેજ તાલુકો
પ્રતાપગઢ (તા. ઇડર)
પ્રતાપગઢ કંપા (તા. ઇડર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ઇડર તાલુકાનું એક  ગામ છે. પ્રતાપગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ઇડર તાલુકો
મલાડ
thumbnail|મલાડ સ્ટેશન (પ.) નું પ્રવેશદ્વાર મલાડ મુંબઈના ઉત્તર ભાગમાં આવેલું એક પરું છે. મલાડ મુંબઈના પશ્ચિમ પરાંમાનું એક છે. મલાડમાં પશ્ચિમ લાઇન પર રેલ્વે સ્ટેશન આવેલું છે અને તે ઉત્તરમાં કાંદિવલી અને દક્ષિણમાં ગોરેગાંવ વચ્ચે આવેલું છે. પશ્ચિમ રેલ્વે લાઇન મલાડને પશ્ચિમ અને પૂર્વ એમ બે વિભાગોમાં અલગ પાડે છે.
ભારતીય નૌકાદળનું તાલીમ મથક INS હમલા અહીં આવેલું છે.
વસ્તી
મલાડની વસ્તી ૧૫,૬૧,૯૩૮ વ્યક્તિઓની છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મુંબઈનાં પરાં
ચાંપાનેર
ચાંપાનેર ભારત દેશનાં ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હાલોલ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ચાંપાનેર પાવાગઢની તળેટીમાં વસેલું છે, જ્યાંથી આશરે ૪ થી ૫ કિલોમીટર ના અંતરે માચી ગામ આવેલ છે, જે ઐતિહાસિક ગામ છે. ચાંપાનેર ગુજરાતનાં સુલતાન મહમદ બેગડાની રાજધાની હતી, જે હાલમાં સંરક્ષિત સ્થળ તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યું છે અને તેના ઐતિહાસિક મહત્વને આધારે તેની જાળવણીનું કામ યુનેસ્કો (UNESCO) દ્વારા થઇ રહ્યું છે, અહી પ્રસિધ્ધ કિલ્લો આવેલો છે અને પવિત્ર યાત્રાધામ પાવાગઢ અહીંથી ખુબજ નજીક છે. અહી ઐતિહાસિક કીલ્લો છે. જેમાં મોતી મસ્જિદ, જામા મસ્જિદ આવેલી છે, જે સુલતાન મહમદ બેગડાના સમયમાં બની હતી. એક માન્યતા મુજબ સુર સમ્રાટ તાનસેનને સંગીતમાં હરાવીને પોતાના પિતાનાં મૃત્યુનો બદલો લેનાર બૈજુનું જન્મ સ્થળ પણ આ ચાંપાનેર ગામ જ હતું. ચાંપાનેર પંચમહાલ જિલ્લાનું મુખ હોવા ઉપરાંત તેની આસપાસ આવેલી વન્યસૃષ્ટિ અને વનરાજી માટે પણ જાણીતું છે. અહીં પર્વતારોહકો પર્વતારોહણ દ્વારા પાવાગઢ તેમજ આસપાસનાં નાની ટેકરીઓ સર કરવાના કાર્યક્રમનું પણ આયોજન કરતા હોય છે. અહીં આસપાસ જોવાલાયક એવા પાવાગઢ, જાંબુઘોડા અભયારણ્ય જેવા અનેક નાના મોટા સ્થળ છે.
ઇતિહાસ
મરાઠા તેમજ બ્રિટિશ સામ્રાજ્યમાં કિલ્લો અને મસ્જિદ જર્જરિત બની ગયા, જે ઐતિહાસિક ઘરોહર તરીકે આજે પણ મોજુદ છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:હાલોલ તાલુકો
ધોધડકુવા
ધોધડકુવા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા અને  મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા કપરાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા તેમ જ આંગણવાડીની સગવડ પ્રાપ્ય છે. ધોધડકુવા ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. અહીંના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી અને પશુપાલન છે. અંહી નાગલી, ડાંગર, વરાઇ જેવાં ધાન્યો પાકે છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.
આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.
શ્રેણી:કપરાડા તાલુકો શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લો
કબરાઉ (તા. ભચાઉ)
કબરાઉ કે કબરાઉ (પાંકડસર) ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
ચીમનપુરા (તા. કાલોલ)
ચીમનપુરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા  કાલોલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ચીમનપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાલોલ તાલુકો
ખંભાત
ખંભાત શહેર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલું છે તેમ જ ખંભાત તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
ઈતિહાસ
ખંભાત જે કેમ્બે તરીકે પણ ઓળખાય છે, તે ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલ નગર છે. તે અગાઉ એક મહત્ત્વનું વેપારી કેન્દ્ર હતું, જોકે હાલમાં તેના બંદરમાં ધીમે ધીમે કાંપ જમા થઈ ગયો છે અને તેથી દરિયાઇ વેપાર અન્યત્ર ખસેડવામાં આવ્યા છે. ખંભાત ખંભાતના અખાતના ઉત્તરના ભાગે મેદાની ભાગમાં સ્થિત છે અને તેની નજીક દરિયાની ભારે ભરતી અને ઓટ આવે છે, દરિયાઈ સપાટીમાં ૩૦ ફૂટ જેટલો બદલાવ આવે છે. ખંભાત બ્રિટિશ ભારતમાં બોમ્બેના ગુજરાત વિભાગના એક રજવાડાં રાજધાની હતી. તે ૩૫૦ ચોરસ માઇલ (૯૦૬ કિમી²) નો વિસ્તાર ધરાવે છે. એક અલગ રાજ્ય તરીકે તે મુઘલ સામ્રાજ્યમાંથી અલગ ૧૭૩૦ આસપાસ થયું હતું. તેના નવાબ મોમિન ખાન બીજાના વંશજ હતા, ૧૭૪૨ માં તેમના સાળા નિઝામ ખાન જે ખંભાતના ગવર્નર હતા તેમની હત્યા કરી ત્યાં પોતાની જાતને સ્થાપિત કરી.
પ્રાચીન કથાઓમાં આ નગરનો ઉલ્લેલ્ખ સ્તંભતીર્થ તરીકે થયો છે. ખંભાત નગર ટોલેમિ નું કેમેનેશ હોઈ શકે છે અને અગાઉ ખૂબ જ સમૃદ્ધ શહેર તેમજ વ્યાપક વેપાર બેઠક હતું. તેનુ રેશમ, છીંટ અને સોનાના પદાર્થનું ઉત્પાદન પ્રસિદ્ધ હતું. માર્કો પોલો દ્વારા ૧૨૯૩ માં તેનો એક વ્યસ્ત બંદર તરીકે ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. મુખ્યત્વે કાંપ જામી જવાને કારણે સમુદ્ર માર્ગે ત્યાં પહોંચવું અઘરું થયું તેથી તેનું વાણિજ્ય ઘણા લાંબા સમયથી પડી ભાગ્યું છે અને નગર ગરીબ અને જર્જરિત બન્યું છે. વસંત ઋતુમાં ભરતી ૩૦ ફૂટ (૧૦ મીટર) થી ઉપર વધે છે અને આટલા છીછરા અખાતમાં વાણિજ્ય માટે તે જોખમકારક છે. ૧૯૦૦ની સાલ સુધી મુખ્ય વેપાર કપાસ નિકાસ સુધી મર્યાદિત થયો હતો. આ નગર ગોમેદ અને અકીક ઘરેણાંનાં ઉત્પાદન માટે મુખ્યત્વે ચીનમાં પ્રતિષ્ઠિત હતું. ઘણા કિસ્સાઓમાં ઘરો પથ્થરથી (તે શહેરની સદ્ધરતા સૂચવે છે કારણ કે આ પથ્થરો ખૂબ જ દૂરથી લવવામાં આવ્યા હતા) બાંધવામાં આવતા હતા અને ૩ માઈલ (૫ કિમી)ના ઘેરાવામાં શહેર, ચાર જળાશયો અને ત્રણ બજારો ફરતે ઈંટોની દિવાલ ચણેલી જેના અવશેષો હાલમાં મોજૂદ છે. દક્ષિણપૂર્વ દિશામાં ભૂમિગત મંદિરો અને અન્ય ઇમારતોના અડધા દટાયેલ અવશેષો છે, જે ભૂતકાળમાં તેમની મોટા પ્રમાણમાં સંખ્યા સૂચવે છે. આ જૈન મંદિરો છે, અને તેમના દેવતાઓની બે મોટી પ્રતિમાઓ ધરાવે છે, એક કાળી, અન્ય સફેદ છે. મુખ્ય મૂર્તિ, શિલાલેખ અનુસાર, પારિશ્વનાથ અથવા પારશ્વનાથ છે. અકબરના સમયમાં તેમની કોતરણી કરવામાં આવી છે. કાળી મૂર્તિ પર ૧૬૫૧ની તારીખ કંડારેલી છે. ૧૭૮૦માં ખંભાત જનરલ ગોડાર્ડના સૈન્ય દ્વારા કબ્જે કરાયું. ૧૭૮૩માં પાછું મરાઠા તાબા હેઠળ ગયું અને ત્યારબાદ ૧૮૦૩ ની સંધિ હેઠળ પેશ્વા દ્વારા બ્રિટિશરોને સોંપી દેવામાં આવ્યું. તે ૧૯૦૧ માં રેલવે સાથે દ્વારા જોડવામાં આવ્યું હતું.
જોવા લાયક સ્થળો
thumb|જામી મસ્જિદ, ખંભાત અહીં આવેલી જામી મસ્જિદને ભારતનાં પુરાતત્વ વિભાગ દ્વારા રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારક (N-GJ-70) તરીકે રક્ષિત જાહેર કરાયેલ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ચરોતર શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો શ્રેણી:ખંભાત તાલુકો
વીર્ય સ્ખલન
વીર્ય સ્ખલન એ વીર્યનું (મોટેભાગે શુક્રાણુ સહીત) પુરુષના જનન માર્ગ વાટે ઉત્સર્જન છે. મોટે ભાગે આ ઘટના રતિક્ષણ સાથે જોડાયેલી હોય છે. પ્રાયઃ આ જાતિય ઉત્તેજના (sexual stimulation)નું અંતિમ અને પ્રકૃતિક પરિણામ હોય છે. પ્રાકૃતિક ગર્ભ સંચય માટે એ આવાશ્યક ક્રિયા છે. અમુક પ્રોસ્ટેટ રોગને કારણે સ્ખલન થાય છે. રાત્રિના સમયે નિંદ્રામાં પણ સ્ખલન થઈ શકે છે જેને રાત્રિ સ્ખલન કે સ્વપ્ન દોષ કહે છે. વીર્ય સ્ખલન ન કરી શકવાની સ્થિતિને અસ્ખલન (એનેજેક્યુલેશન) કહે છે.
ઉત્તેજના
જ્યારે સ્ખલન ધારેલ સમય પૂર્વે થઈ જય તો તેને ઉતાવળીયું સ્ખલન કહે છે. એક લાંબી મૈથુન પૂર્વ ક્રીડા પછી ઈચ્છા હોવા છતાં પણ જો કોઈ પુરુષ સ્ખલન કરી ન શકે તો તેને વિલંબ સ્ખલન કે એનાર્ગેસ્મિયા કહે છે. રતિક્ષણ કે જેમાં સ્ખલન નથી થતું તેને શુષ્ક રતિક્ષણ કહે છે.
સ્ખલન
જ્યારે પરુષ પુરતા પ્રમાણમાં ઉત્તેજના મેળવી લે છેૢ સ્ખલન શરુ થાય છે. તે ક્ષણે, સહાનુભૂતિ ચેતાતંત્ર ના નિયંત્રણ હેઠળ શુક્રાણુ મિશ્રિત વીર્યની નિર્મિતિ થાય છે. આ વીર્ય તાલબદ્ધ સંકોચન સાથે મૂત્ર માર્ગિકામાંથી ઉત્સર્જિત થાય છે. આ લય બધ સંકોચન પુરુષ રતિક્ષણનો એક ભાગ છે. સામાન્ય પુરુષ રતિક્ષણ અમુક સેકંડ સુધી ચાલે છે.
રતિક્ષણની શરુઆત થતાં વીર્યના તરંગો મૂત્રમાર્ગમાંથી વહેવાનું શરુ થાય છે, આ વહેણ ચરમ પ્રવાહ સુધી પહોંચે છે અને ઘટતું જાય છે. એક સામાન્ય પુરુષ રતિક્ષણમાં ૧૦થી ૧૫ સંકોચન હોય છે, જો કે માણસને સભાન રીતે તેની જાણ નથી હોતી. એક વખત પહેલું સંકોચન થાય, ત્યાર બાદ વીર્ય સ્ખલન તેની પૂર્ણતા સુધી એક અનૈચ્છિક ક્રિયા સ્વરૂપે આગળ વધે છે. આ તબક્કે, સ્ખલનને રોકી શકાતું નથી. રતિક્ષણ દરમ્યાન સંકોચનને આવૃત્તિ ધીમે ધીમે ઘટવા લાગે છે. શરુઆતના સંકોચન સરાસરી ૦.૬ સેકંડના અંતરાલ પર થાય છે જે આગળ વધતા પ્રતિ સંકોચને આવર્તન સમય ૦.૧ સેકંડના વધારા સાથે વધે છે. રતિક્ષણ દરમ્યાન લગભગ દરેક માણસના સંકોચન એ નિયમિત તાલબદ્ધ અંતરાલ પર વધે છે. ઘણાં માણસો રતિક્ષણના અંતે વધારાના અનિયમિત સંકોચન પણ અનુભવે છે.
અલ્ફ્રેડ કીંસીએ અમુક સો માણસોમાં સ્ખલનનું અંતરનો અભ્યાસ  કર્યો.. પોણા ભાગના પુરુષોમાં વીર્ય ધીમેથી ઝર્યું, "બાકીના પુરુષોમાં વીર્ય અમુક ઈંચથી માંડીને પાંચ - છ ફૂટ સુધી દૂર ફેંકાયું (ક્યારેક જ આઠ ફૂટ) ". માસ્ટર્સ અને જ જહોનસનના અહેવાલ અનુસાર અ અંતર ૩૦થી ૬૦ સેમીથી વધુ ન હતું. જોકે સ્ખલનના અંતરને મૈથુન કાર્યક્ષમતા સાથે કોઈ સંબંધ નથી વેધક મૈથુનમાં યોનિમાં લિંગ ઉતાર્યા પછી અંતરનો કોઈ પ્રશ્ન નથી રહેતો. ગર્ભસેચન માટે લિંગમાંથી વીર્યનું ઝરપવું પણ પૂરતું હોય છે.
પ્રતિકારક સમય
લગભગ દરેક માણસ રતિક્ષણના અનુભવ પછી પ્રતિકારી સમયનો અનુભવ કરે છે, આ એવો સમય છે જે દરમ્યાન માણસ માટે લિંગમાં કડકાઈ લાવવી શકાતી નથી, અને પ્રતિ દીર્ઘ સમય કે જ્યાં સુધી તેઓ અન્ય સ્ખલન કરી શકતા નથી. આ સમય દરમ્યાન પ્રાયઃ પુરુષો ગહન અને આનંદપ્રદાયક રાહત કે આરામનો અનુભવ કરે છે, આ આનંદ પ્રાયઃ પેડુ અને સાથળ ક્ષેત્રમાં અનુભવવામાં આવે છે. કોઈ એક માણસ માટે પણ આ પ્રતિકારક સમય બદલાતો રહે છે. ઉંમર આમાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભાગ ભજવે છે. યુવાન લોકોનો આ પ્રતિકારક સમય ઓછો હોય છે જ્યારે વધુ ઉંમરધરાવતા લોકોમીં તે લાંબો હોય છે, જોકે આ પણ કોઈ સાર્વત્રિક સત્ય નથી.
જોકે અમુક પુરુષો એક સ્ખલન પછી તુરંત પુરતા પ્રમાણમાં મૈથુન ઉત્તેજના (લિંગમાં કડકાઈ) મેળવી શકે છે, જ્યારે અમુક લોકોમાં આ સમય ન્યૂનત્તમ ૧૫ મિનિટ જેટલો હોઈ શકે છે. ટૂંકો પતિરોધક કાળ માણસને કોઈ અંતરાલ વગર સ્ખલન પછી પણ મૈથુન ક્રીડા જારી રાખવામાં મદદ કરે છે જે દરમ્યાન તેઓ બીજા સ્ખલન માટે તૈયાર થઈ જાય છે. અમુક માણસો પ્રતિરોધન કાળના શરુઆતી સમય દરમ્યાન કોઈપણ પ્રકારના મૈથુન ઉત્તેજનાને અત્યંત અપ્રિય ગણે છે.
પ્રમાણ (કદ)
સ્ખલન દરમ્યાન થયેલ ઉત્સર્જીત વીર્યનું કદ અને આવેગ માણસે માણસે બદલાય છે અને તે ૦.૧ થી લઈને ૧૦ મિલી જેટલો હોઈ શકે છે. (સરખામણી કરવી હોય તો એક ચમચીમાં ૫ મિલિ દ્રાવણ આવે અને ચમચા માં ૧૫મિલિ દ્રાવણ આવે) છેલ્લે કરેલ સ્ખલન પછી વિતેલા સમય પર પણ વીર્યના કદનો આધાર રહેલો હોય છે; વધુ લાંબે ગાળે થતા સ્ખલનમાં વીર્યનું પ્રમાણ વધુ હોય છે. એ વાત હજી સ્પષ્ઠ પણે જણાઈ નથી કે વારંવાર કરાતા સ્ખલન ને પરિણામે, reduces or has no effect પ્રોસ્ટ્રેટ કેંસરનું જોખમ વધે છે કે કેમ. મૈથુન ઉત્તેજનાનો સમય પણ વીર્યના કદ પર અસર કરે છે. વીર્ય ની અત્યંત ઓછપ એન હાયપોસ્પર્મીયા કહે છે. આનું એક કારણ વીર્ય નલિકાનો કોઈ અવરોધ હોઈ શકે છે. આયુ સાથે વીર્યના પ્રમાણમાં ઘટાડો થવો એ સામાન્ય વાત છે.
ગુણવત્તા
કોઈ એક સ્ખલનમાં રહેલ શુક્રાણુ (spermatozoo)ઓની સંખ્યામાં, છેલ્લું સ્ખલન અને આ સ્ખલન વચ્ચેના સમય ગાળો,ઉંમર, તણાવનું સ્તર, ટેસ્ટોસ્ટેરોન નું સ્તર સહિત ઘણાં અન્ય કારકો લીધે  ઘણી વધ ઘટ જોવા મળે છે. સ્ખલન પૂર્વે જો લાંબા સમય સુધી કામુક ઉત્તેજના કરાય તો શુક્રાણુઓની સંખ્યામાં વધારો થાય છે.
તરુણાવસ્થા દરમ્યાન
પ્રાયઃ પુરુષોમાં પ્રથમ સ્ખલન પ્રજનન ક્ષમતા પામવાના અંદાજે એક વર્ષ પહેલાં અનુભવાતો હોય છે, આ સ્ખલન યા તો હસ્તમૈથુન દ્વારા કે રાત્રિય સ્ખલન (સ્વપ્ન દોષ)દ્વારા અનુભવાતો હોય છે. આવા પ્રથમ સ્ખલનમાં વીર્યનું પ્રમાણ ઘણું ઓછું હોય છે. આગલા ત્રણ મહિના દરમ્યાન ના સ્ખલન લગભલ ૧ મિલિ કરતા ઓછું વીર્ય ઉત્સર્જિત કરે છે. પ્રજનન ક્ષમતા કાળની શરૂઆતનું વીર્ય પ્રાયઃ એકદમ સાફ હોય છે. સ્ખલન પછી આ આદિ વીર્ય જેલી જેવું છેકણું રહે છે અને પ્રૌઢ પુરુષોના વીર્યની જેમ વહી શક્તું નથી.. વીર્ય વિકાસની સંક્ષિપ્ત રૂપરેખા કોઠા માં આપેલી છે.
પ્રાયઃ પહેલા સ્ખલનમાં (૯૦%) શુક્રાણુઓનો અભાવ હોય છે. શરૂઆતી કાળના સ્ખલન કે જેમાં શુક્રાણુ હોય તો પણ તેમાં મોટા ભાગના શુક્રાણુઓમાં (૯૭%) ગતિશીલતા નો અભાવ હોય છે અને બાકીના શુક્રાણુ (૩%) ને અસામાન્ય ગતિ હોય છે.
પ્રજનન ક્ષમતા વિકાસ કાળમાં આગળ વધતાં વીર્યમાં પરિપક્વતાના ગુણો આવવા લાગે છે અને તેમાં સામન્ય શુક્રાણુઓની સંખ્યા વધતી જાય છે. પ્રથમ સ્ખલન પછી ૧૨થી ૧૪માં મહિના પછી વીર્ય પ્રવાહીત બનવાની શરુઆત થાય છે. પ્રથમ સ્ખ્લનન પછી ૨૪ મહિના દરમ્યાન નીકળતું વીર્ય એક પ્રૌઢ પરિપક્વ વીર્યની કક્ષાનું હોય છે.
મોટા ભાગના નમૂના વહી શકવા સમર્થ. અમુક જેલી જેવા ઘટ્ટ રહ્યાં.
એક કલાકમાં સ્ખલન વહી શકવા સમર્થ.
સ્વાસ્થ્ય આયામ
મોટા ભાગના માણસોમાં સ્ખલન કે વારંવાર સ્ખલન કરવાથી કોઈ વિનાશકરી પરિણામ જોવા મળતું નથી જો કે મૈથુન ક્રિડાઓ સામાન્ય પણે શારીરિક અને માનસિક સ્વાસ્થ્યપર અસ્ર કરે છે. બહુ જ અલ્પ મત્રામાં પુરુષો સ્ખલન પછી પોસ્ટ ઓર્ગેસ્મીક ઈલનેસ સિંડ્રોમ જેવી અસર જોવા મળે છે.
કઠવાડા (તા. ખેડા)
કઠવાડા (તા. ખેડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક તથા વાત્રક તેમજ સાબરમતી નદીની વચ્ચે આવેલા એવા ખેડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કઠવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી,, દિવેલી, તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી છે.
શ્રેણી:ખેડા તાલુકો
ડાંગીયા (તા. દાંતીવાડા)
ડાંગીયા (તા. દાંતીવાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દાંતીવાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ડાંગીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દાંતીવાડા તાલુકો
લુવારા
લુવારા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માંગરોળ તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, જુવાર, તુવર, કપાસ જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
આ ગામમાં બે સુંદર મસ્જિદો, એક સરસ અરબી મદ્રેસા પણ છે. ગામમાં વિજળીની સવલત અને પાણી વિતરણ માટે બે મોટી ટાંકીઓ ઉપલબ્ધ છે જેનું પાણી પાઈપ લાઇનથી મોટા ભાગના ઘરોમાં પહોંચાડવાની વ્યવસ્થા છે. આ ગામ પાકા સડક માર્ગ દ્વારા તાલુકા મથક માંગરોળ સાથે જોડાયેલું છે.
શ્રેણી:માંગરોળ તાલુકો
ગુલાલ (તા.જંબુસર)
શ્રેણી:જંબુસર તાલુકો
આંગલધરા
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો(જિ.સુરત)
ફારુખ એન્જીનિયર
ફારુખ એન્જીનિયર (Farokh Maneksha Engineer) (જન્મ ૨૫ ફેબ્રુઆરી ૧૯૩૮, મુંબઈ) એક ભૂતપૂર્વ ભારતીય પારસી ક્રિકેટ ખેલાડી છે. તેમણે પોતાની ટેસ્ટ કારકિર્દીમાં ભારતીય ક્રિકેટ ટીમ માટે કુલ ૪૬ મેચ રમી હતી. ફારુખ પ્રથમ કક્ષાની ક્રિકેટમાં, મુંબઇ ક્રિકેટ ટીમ માટે રમતા હતા.
ફારુખ એન્જિનિયરે પોતાનો અભ્યાસ પોદાર કોલેજ, માટુંગા, મુંબઈથી પૂર્ણ કર્યો હતો.
તેમણે તેમના ટેસ્ટ ક્રિકેટની શરૂઆત ૧ ડિસેમ્બર ૧૯૬૧ના રોજ ઇંગ્લેન્ડ ક્રિકેટ ટીમ સામે રમીને કરી હતી, જ્યારે અંતિમ ટેસ્ટ મેચ ૨૩ જાન્યુઆરી ૧૯૭૫ના રોજ વેસ્ટ ઇન્ડિઝ ક્રિકેટ ટીમ સામે રમી હતી. એકદિવસીય મેચમાં પદાર્પણ ૧૩ જુલાઈ ૧૯૭૪ના રોજ ઇંગ્લેન્ડ સામે રમીને કર્યું હતું અને અંતિમ એકદિવસીય મેચ ૧૪ જૂન ૧૯૭૫ના રોજ ન્યૂઝીલેન્ડ ક્રિકેટ ટીમ સામે રમ્યા હતા.
ફારુખ એન્જિનિયરે તેમની ટેસ્ટ કારકિર્દીમાં કુલ ૪૬ મેચમાં ૨૬૧૧ રન કર્યા હતા અને એકદિવસીય ક્રિકેટમેચની ૫ મેચમાં ૧૧૪ રન બનાવ્યા હતા.
નાળિયેરની ચટણી
નાળિયેરની ચટણી અથવા કોપરાંની ચટણી એ એક મૃદુ અને સ્વાદિષ્ટ ચટણી છે. તે મોળા ફરસાણ સાથે સારી લાગે છે. દક્ષિણ ભારતના નાસ્તામાં તેનું વિશેષ સ્થાન છે. મોટાં ભાગના દક્ષિણ ભારતીય ફરસાણ (સ્થાનીય ભાષામાં ટીફ્ફન) સાથે તેને સંભાર સાથે પીરસાય છે.
નોંધ
આ ચટણી કોઈ પણ તળેલા ફરસાણ સાથે આપી શકાય છે.
શ્રેણી:વાનગી શ્રેણી:ચટણી શ્રેણી:ભારતીય ઉપ-વાનગીઓ શ્રેણી:દક્ષિણ ભારતની વાનગીઓ
કાજોલ
કાજોલ ના પરિવારનો ફિલ્મ દુનિયા સાથે ગાઢ સંબંધ છે. તેમની મા તનૂજા અને પિત્રાઈ રાની મુખર્જી તથા મોહનીશ બહેલ ફિલ્મ અભિનેતા છે. અન્ય પરિવારજનો માં તેની માસી અને પ્રસિદ્ધ અભિનેત્રી નૂતન તથા દાદી શોભના સમર્થ નો સમાવેશ થાય છે. અભિનેતા અજય દેવગણ સાથે કાજોલ ના લગ્ન થયા છે.
કાજોલે ૧૯૯૨ની બેખુદી ફિલ્મથી અભિન્યની શરુઆત કરી હતી. ૧૯૯૩ની બાઝીગર ફિલ્મ સાથે તેને સફળતા મળી હતી. તેણીએ શાહરૂખખાન સાથે જોડી જમાવી હતી. આ જોડીએ દિલવાલે દુલ્હનિયા લે જાયેંગે(૧૯૯૫), કુછ કુછ હોતા હૈ(૧૯૯૮), ક્ભી ખુશી ક્ભી ગમ(૨૦૦૧) અને માઇ નેમ ઇઝ ખાન(૨૦૧૦) જેવી સફળ ફિલ્મોમાં સાથે અભિનય કર્યો છે. આ ચારેય ફિલ્મોમાં અભિનય માટે કાજોલ ને ચાર વાર શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો "ફિલ્મફેર પુરસ્કાર" મળ્યો હતો. કભી ખુશી કભી ગમના નિર્માણ બાદ તેણે ફિલ્મ અભિનયમાંથી પાંચ વર્ષ માટે વિરામ લીધો હતો. તેણે કુણાલ કોહલીની ફના ફિલ્મ સાથે ૨૦૦૬માં અભિનય ક્ષેત્રે પુનરાગમન કર્યું, અને તે ફિલ્મ માટે તેને ફિલ્મફેરનો "શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી પુરસ્કાર" મળ્યો હતો. પાંચ વખત ફિલ્મફેરનો શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી પુરસ્કાર જીતીને તે પોતાના મરહૂમ માસી નૂતન સાથે સૌથી વધુ શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી પુરસ્કાર જીતવાનો વિક્રમ ધરાવે છે. ૨૦૧૧માં ભારત સરકારે તેણીને ફિલ્મ ક્ષેત્રે યોગદાન માટે પદ્મશ્રી વડે સન્માનિત કર્યાં હતા.
પરિવાર અને પૃષ્ઠભૂમિ
કાજોલનો જન્મ મુંબઈ ખાતે મરાઠી-બંગાળી પરિવારમાં થયો હતો. તેમનાં માતા તનુજા એક અભિનેત્રી છે, જ્યારે તેમના સ્વર્ગસ્થ પિતા શોમૂ મુખરજી એક ફિલ્મ દિગ્દર્શક અને નિર્માણકર્તા હતા. સ્વર્ગસ્થ અભિનેત્રી નૂતન તેના માસી થાય, જેમની સાથે કાજોલ ફિલ્મફેરનો શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી પુરસ્કાર સૌથી વધુ વખત જીતવાનો (પાંચ વખત) વિક્રમ ધરાવે છે. તેમના નાની શોભના સમર્થ અને વડનાની રતન બાઈ પણ હિંદી સિનેમા સાથે જોડાયેલ હતા.
તેમના કાકા જોય મુખરજી અને દેબ મુખરજી બંને ફિલ્મ નિર્માતા છે. તેમના દાદા સાશાધર મુખરજી, એક દિગ્દર્શક હતા. તેમના દાદી સતીરાની દેવી અશોક કુમાર, અનૂપ કુમાર અને કિશોર કુમારના બહેન હતાં. કાજોલનાં પિત્રાઈ રાની મુખર્જી, શરબાની મુખરજી અને મોનીશ બેહલ પણ બોલિવુડ અભિનેતા છે; જ્યારે તેમનો પિત્રાઈ અયાન મુખરજી એક દિગ્દર્શક છે. કાજોલની નાની બહેન તનીષા મુખરજી પણ એક અભિનેત્રી છે.
કાજોલે ફેબ્રુઆરી ૨૪, ૧૯૯૯ના રોજ બોલિવુડ અભિનેતા અજય દેવગણ સાથે લગ્ન કર્યાં. દંપતિને બે બાળકો છે, એક ન્યાસા (૨૦૦૩માં જન્મ) નામની દીકરી અને યુગ (૨૦૧૦માં જન્મ) નામનો દીકરો.
કાજોલના પિતા હ્રદયરોગનો હુમલો આવતાં એપ્રિલ ૧૦, ૨૦૦૮ના રોજ સ્વર્ગવાસી થયા. તેમની અંતિમક્રિયા તે જ દિવસે રાખવામાં આવી અને અનેક બોલિવુડ હસ્તીઓએ હાજરી આપી.
કારકિર્દી
કાજોલે પોતાની પંચગીની ખાતેની સેંટ. જોસેફ શાળા છોડી અને ૧૭ વર્ષની ઉંમરે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. તેમની પ્રથમ ફિલ્મ ૧૯૯૨માં આવેલી બેખૂદી હતી જે એક નિષ્ફળ ફિલ્મ હતી. ૧૯૯૩માં દિગ્દર્શક જોડી અબ્બાસ-મસ્તાનની બાઝીગર ફિલ્મથી તેઓ ખૂબ જ લોકપ્રિય બની ગયાં; જે તેમની બીજી ફિલ્મ હતી. ફિલ્મમાં તેમના સહકલાકાર શાહરૂખ ખાન હતા જેમની સાથે આગળ જતાં કાજોલે અનેક ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો. તેમની જોડીએ આપેલ તમામ ફિલ્મો સફળ પૂરવાર થઈ.
૧૯૯૪નાં વર્ષની તેમની પ્રથમ ફિલ્મ ઉધાર કી ઝીંદગી નિષ્ફળ રહી હતી. પણ ફિલ્મમાં તેમના અભિનયને કારણે તેમને બીએફજેએ શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી પુરસ્કારથી સન્માનિત કરાયા. તેમની આગામી ફિલ્મ યશ રાજ ફિલ્મ દ્વારા નિર્મિત યે દિલ્લગી હતી. આ ફિલ્મમાં તેમના સપના, એક મજબૂત મનોબળવાળી કલ્પનાશીલ છોકરી જે પોતાના માબાપને છોડીને મોટા શહેરમાં પોતાના ભવિષ્ય માટે જાય છે; તરીકેના અભિનય માટે તેમને પ્રથમ વખત ફિલ્મફેર એવોર્ડમાં શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીની શ્રેણીમાં નામાંકન થયું.
૧૯૯૫નાં વર્ષમાં કાજોલે ભારતની તે વર્ષની સૌથી સફળ બે ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો. તેમની પ્રથમ ફિલ્મ રાકેશ રોશનની કરન અર્જુન હતી. ફિલ્મ જે પુનર્જન્મ સાથે સંકળાયેલ હતી તેણે વર્ષની બીજી સૌથી વધુ કમાણી કરી. જોકે તેમની તે વર્ષની આગામી ત્રણ ફિલ્મો નિષ્ફળ રહી, પરંતુ આદિત્ય ચોપરાની દિગ્દર્શક તરીકેની પ્રથમ ફિલ્મ દિલવાલે દુલ્હનિયા લે જાયેંગે માત્ર તે વર્ષની જ સૌથી સફળ ફિલ્મ નહોતી પરંતુ હિન્દી સિનેમાની સૌથી સફળ ફિલ્મોમાં તેને સ્થાન મળ્યું. ૨૦૦૮માં તે ફિલ્મ મુંબઈના ફિલ્મ થિયેટરોમાં તેના ૧૨મા વર્ષમાં પ્રવેશી અને તેણે ૧૦ અબજ રૂપિયાની કમાણી કરી. જે બોલીવુડના ઈતિહાસમાં સૌથી વધુ છે. દિલવાલે દુલ્હનિયા લે જાયેંગે એ ખૂબ જ મોટી સફળતા મેળવી હતી અને તે દસ ફિલ્મફેર એવોર્ડ જીતી. કાજોલનું યુવા એનઆરઆઈ તરીકેનું પાત્ર જે શાહરૂખ ખાનના પ્રેમમાં પડે છે તેની ખૂબ જ સરાહના થઈ અને તેના માટે કાજોલને પ્રથમ વખત શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો ફિલ્મફેર એવોર્ડ મળ્યો. ૨૦૦૫માં ઈન્ડિયાટાઈમ્સે તેને ૨૫ જોવા જેવી ફિલ્મોમાં સ્થાન આપ્યું અને તેને "તે પ્રકારની ફિલ્મો માટે ચીલો ચાતરનાર" ગણાવી. તે જ વર્ષે રેડિફ દ્વારા પાછળથી કરવામાં આવતી સમીક્ષામાં જણાવ્યું કે આદિત્ય ચોપરાએ બુદ્ધિપૂર્વક સિમરનના પાત્ર માટે કાજોલને પસંદ કરેલ, શરૂઆતની વધુ પડતી વિનયી અને આનાકાની કરતી સિમરન કરતાં કાજોલે સાચા જીવન જેવી જીંદાદિલી અને ભોળપણ ભરેલ અભિનય આપ્યો. અહિં પડદા પર જમાવટ ધરાવતી જોડી જે દંતકથા સમાન છે તેનો ઉલ્લેખ કરવો જ રહ્યો.
૧૯૯૬માં કાજોલની બમ્બઈ કા બાબુ નામે એક જ ફિલ્મ જાહેર થઈ. જેમાં તેણી સૈફ અલી ખાન વિરુદ્ધ હતી અને તે નિષ્ફળ ફિલ્મ રહી હતી. ૧૯૯૭માં કાજોલ ગુપ્ત નામની ફિલ્મમાં ચમકી જેમાં સાથી કલાકાર તરીકે બોબી દેઓલ અને મનીષા કોઈરાલા હતા. ફિલ્મ તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનાર ફિલ્મોમાંની એક હતી. તે સિવાય, તેણીનો અભિનય બોલીવુડની મહિલા અભિનેત્રીઓ માટે નોંધપાત્ર ઘટના હતા, તેણી નકારાત્મક પાત્ર માટેનો શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો પુરસ્કાર જીતનાર પ્રથમ મહિલા કલાકાર હતી. તે વર્ષે તેણીની આગામી ફિલ્મ હમેશા હતી. કરન અર્જુનની જેમ તેમાં પણ પુનર્જન્મની કથા હતી પણ તે નિષ્ફળ સાબિત થઈ હતી. તેની આગામી ફિલ્મ મીન્સારા કનાવૂ હતી જે તેણીની પ્રથમ તામિલ ફિલ્મ હતી. આ ફિલ્મ માટે કાજોલને તેમનો દક્ષિણના ફિલ્મફેર પુરસ્કારનો એકમાત્ર ફિલ્મફેર શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી પુરસ્કાર (દક્ષિણ) મળ્યો. તે વર્ષની તેણીની આખરી ફિલ્મ ઈશ્ક નામની ભાવનાત્મક ફિલ્મ હતી. તે ફિલ્મમાં તેણે તેના ત્યારના ભાવિ પતિ અજય દેવગણ સાથે જોડી જમાવી હતી. તે સફળ ફિલ્મ રહી હતી.
કાજોલને વધુ સફળતા ૧૯૯૮ દરમિયાન મળી, કારણ કે તે વર્ષની સૌથી સફળ ફિલ્મમાં તે મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. તે શરૂઆતમાં સલમાન ખાન સાથે રમૂજી ફિલ્મ પ્યાર કિયા તો ડરના ક્યામાં ચમકી. આ ફિલ્મ તે વર્ષની ચોથી સૌથી સફળ ફિલ્મ હતી. તેની આગલી ફિલ્મ સંજય દત્ત સાથેની દુશ્મન હતી અને તે મધ્યમ સફળ રહી હતી. તે ફિલ્મમાં બેવડી ભૂમિકામાં હતી અને આ માટે તેણીને પ્રથમ શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી માટેનો સ્ટાર સ્ક્રિન પુરસ્કાર મળ્યો. તેની ત્યારપછીની ફિલ્મ અજય દેવગણ સાથેની પ્રેમકથા પ્યાર તો હોના હી થા હતી, જે તે વર્ષની બીજા ક્રમની સૌથી સફળ ફિલ્મ હતી. જોકે તે વર્ષની સૌથી સફળ ફિલ્મ કરણ જોહર દ્વારા દિગ્દર્શિત પ્રથમ ફિલ્મ કુછ કુછ હોતા હૈ હતી, જેમાં તેણી શાહરૂખ ખાન સાથે હતી અને તે ફિલ્મ ભારત અને વિદેશમાં સૌથી સફળ ફિલ્મોમાંની એક હતી. તેણીએ અંજલી નામની એક કોલેજની યુવા વિદ્યાર્થિનીનો પાઠ ભજવ્યો જે પોતાના સૌથી નજીકના મિત્રને છૂપી રીતે પ્રેમ કરે છે, ઘણા વર્ષોથી વિખૂટા પડી ગયા બાદ તેના મિત્રની પત્નીના અવસાન બાદ તેમનો ફરીથી મેળાપ થાય છે. આ માટે તેણીનો બીજો ફિલ્મફેર પુરસ્કાર મળ્યો.
૧૯૯૯માં કાજોલની પ્રથમ ફિલ્મ દિલ ક્યા કરે હતી. તેણે નંદીતા રાય નામના સહાયક પાત્રનો ભાગ ભજવ્યો હતો જેનાં ઘણા વખાણ થયાં હતાં. તેણીની બીજી ફિલ્મ હમ આપ કે દિલ મેં રહેતે હૈં સફળ રહી હતી. તેમાં તેણીએ અનિલ કપુર સાથે કામ કર્યું હતું, જેના માટે તેને ફરી એક વાર ફિલ્મફેર પુરસ્કારમાં નામાંકન મળ્યું હતું.
૨૦૦૦નું વર્ષ તેણીને માટે નિષ્ફળ રહ્યું હતું. રાજુ ચાચા તેણીની એકમાત્ર ફિલ્મ નિષ્ફળ રહી હતી.
Following the success of Kabhi Khushi Kabhie Gham, Kajol took a sabbatical from full-time acting for five years. She gave birth to her daughter Nysa in 2003. She made a successful comeback in 2006 with Kunal Kohli's drama Fanaa, one of the highest grossing films of the year. Portraying a blind Kashmiri girl who falls in love with a Kashmiri terrorist (played by Aamir Khan) in the film, she won her fourth Filmfare Best Actress Award.
U, Me aur Hum, which released on 11 April 2008, marked her husband Ajay Devgan's directorial debut. For her performance in the film, she received her tenth Filmfare Best Actress Award nomination. Raja Sen wrote in his review, "... Kajol ... can span through happy-breezy with her eyes closed, and so the first half doesn't even pose her a challenge, but when Alzheimer's strikes Piya and she begins to forget all that matters in her life, Kajol raises the bar strikingly high."
Kajol was recently seen alongside Shahrukh Khan in Karan Johar's drama My Name Is Khan, which is based on a true story, against the backdrop of perceptions on Islam post 11 September. Filming commenced in December 2008 in Los Angeles and ended in October 2009. Upon release, the film received positive reviews from critics and became the highest-grossing Bollywood film of all time in the overseas market. Kajol's portrayal of a single mother who marries a Muslim autistic man was well-received, with Rajeev Masand writing, "Bringing emotional depth to what is essentially Rizwan's story, Kajol is immensely likeable as Mandira, using her eyes to convey volumes, topping the performance off with a powerful breakdown scene that literally puts her through the wringer." Kajol won her fifth Best Actress award at the Filmfare, a record which she shares with her late aunt, actress Nutan.
She next starred alongside Kareena Kapoor and Arjun Rampal in We Are Family, an Indian adaptation of the Hollywood movie Stepmom (1998). Directed by Siddharth Malhotra, Hindustan Times critic Mayank Shekhar stated, "The premise is stuff dry tissues are made for. Yet, the pathos here is produced not from moments, but from performances alone: a stunning Kajol’s in particular. She appears superior to Susan Sarandon, I suspect." Her next film, Toonpur Ka Superhero, a live-action/animated film, was released in December 2010.
માધ્યમોમાં
૨૦૦૫માં તેણીએ અમિતાભ બચ્ચન દ્વારા ચલાવાતા ટીવી શો કૌન બનેગા કરોડપતિમાં ભાગ લીધો હતો. તેણે પતિ અજય દેવગણ સાથે જોડી બનાવી હતી. તેઓ ૧ કરોડ રૂપિયા જીત્યા હતા અને તેને ચેન્નઈ ખાતેની કેન્સર હોસ્પિટલમાં દાનમાં આપ્યા હતા. કાજોલ ઈન્ડિયન આઈડોલની પહેલી તેમજ બીજી સિશનમાં મહેમાન નિર્ણાયક તરીકે હાજર રહ્યા હતા.
તેણીએ કરન જોહરના કાર્યક્રમ કોફી વીથ કરનમાં શાહરૂખ ખાન સાથે પ્રથમ હપ્તામાં ભાગ લીધો હતો. તેણીએ પ્રથમ સિશનના અંતિમ હપ્તામાં પણ શાહરુખ ખાન અને અમિતાભ બચ્ચન સાથે હાજરી આપી હતી. આ જ કાર્યક્રમની બીજી સિશનનો પ્રથમ હપ્તાની શરૂઆત કુછ કુછ હોતા હૈના કલાકારોના પુનઃમિલનથી થયો હતો. પોતાના દિગ્દર્શક તરીકેની શરૂઆતના એક દાયકા બાદ કરન જોહરે તેણીને શાહરૂખ ખાન અને રાની મુખર્જી સાથે આમંત્રિત કર્યા હતા.
તેણીએ અભિનેત્રી પ્રિતી ઝિંટા સાથે ફેશન વિક ૨૦૦૬માં મનીષ મલ્હોત્રાના ફેશન શો ફ્રીડમમાં મોડેલિંગ કર્યું હતું અને રેમ્પ પર વોક કર્યું હતું.
૨૦૦૬માં બોલિવુડના મહાન કલાકારોના નામ હેઠળ ચાર લઘુ મૂર્તિઓ રજૂ કરાઈ જેમાં પ્રિયંકા ચોપરા, ઋત્વિક રોશન અને શાહરૂખ ખાન સાથે ચોથી મૂર્તિ કાજોલની હતી.
૨૦૦૮માં તેણી, તેણીના પતિ અજય દેવગણ અને તેણીના માતા તનુજા ટીવી કાર્યક્રમ રોક એન' રોલ ફેમિલીમાં નિર્ણાયક મંડળના સભ્યો હતા.
ઓક્ટોબર ૨૦૦૯માં વોગ ઈન્ડિયાની ખાસ વર્ષગાંઠ આવૃત્તિમાં શાહરૂખ ખાન સાથે તેણીએ હાજરી આપી હતી.
સામાજિક કાર્યો
બ્રિટન ખાતે આવેલ લૂમ્બા ટ્રસ્ટ કે જે વિધવાઓના બાળકોને ભણાવવાનું કાર્ય કરે છે તેના ગુડવિલ એમ્બેસેડર હોવાની સાથે, કાજોલ શિક્ષા નામના બિનસરકારી સંગઠન સાથે પણ કામ કરે છે.
તેણીને ૨૬ નવેમ્બર ૨૦૦૮ના રોજ કર્મવીર પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા જે એવી વ્યક્તિઓને પ્રોત્સાહિત કરે છે જે પોતાના વ્યવસાયથી અલગ અને આગળ પડીને સમાજીક સમસ્યાઓના નિવારણ માટે કાર્ય કરે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:બોલીવુડ શ્રેણી:ભારતીય અભિનેત્રી શ્રેણી:૧૯૭૪માં જન્મ
વડીયા (તા. કોટડા-સાંગાણી)
ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન છે, ઘઉં, ડાંગર, બાજરો, કપાસ, જીરૂ, મગફળી અને શાકભાજી આ ગામનાં ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:કોટડા-સાંગાણી તાલુકો
ચોરાડુંગરી
ચોરાડુંગરી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા  કાલોલ તાલુકામાં ગોમા નદીને કિનારે વસેલું એક  ગામ છે. ચોરાડુંગરી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. ગામમાં બુટ ભવાની માતાનું મંદિર આવેલું છે.
ધારગણી (તા. ધારી)
ધારગણી (તા. ધારી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધારી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ધારગણી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજી અને  કેસર કેરીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધારી તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
સીદીસૈયદની જાળી
સીદી સૈયદની જાળી એ અમદાવાદ શહેરમાં લાલ દરવાજા પાસે આવેલી સીદી સૈયદ મસ્જિદની એક દીવાલ પર આવેલી પ્રખ્યાત જાળી છે. આ જાળી નક્શીકામનો બેજોડ નમૂનો ગણાય છે. મસ્જિદમાં આવી કુલ ૪ જાળીઓ છે.
બાંધકામ
રેતિયો પથ્થર સમય જતાં ઘસાતો જતો હોય છે, પણ ઈ.સ.૧૫૭૨-૭૩માં બંધાયેલી જાળીની કોતરણીની નજાકત હજુ આજ સુધી બરકરાર રહી છે. આ જાળીની ખાસિયત તેમાંનું ખજૂરીનું ઝાડ અને વૃક્ષની ડાળીઓ છે. એક અનુમાન એવું છે કે આખી જાળી એક જ પથ્થરમાંથી કંડારવામાં આવી છે, પરંતુ અલગ અલગ ટૂકડા પર કોતરણી કરીને તેને સાંધવામાં આવ્યા છે. સીદી સૈયદે તે સમયે કયા કારીગરો પાસે આ જાળી બનાવડાવી અને તે ટુકડા સાંધવા શેનો ઉપયોગ કર્યો તે બાબત પણ વધુ સંશોધન માગી લે તેમ છે, કારણ કે જાળી પથ્થરના બદલે કપડા પર ભરતકામ કર્યું હોય તેવી બેનમૂન છે. જેના કારણે એક જ જાળીમાં ચિત્રકામ, નકશીકામ સુથાર અને કડિયાકામ બન્યું હોય તેવો વિરલ સંગમ છે. સવા ચારસો વર્ષ પછી પણ જાળી તેના મૂળ સ્વરૂપે રહી છે. આ જાળીની પહોળાઈ દસ ફૂટ અને ઊંચાઈ સાત ફૂટ છે.
ઇતિહાસ
આ જાળી સીદી સૈયદ દ્વારા ગુજરાત સલ્તનતના સુલ્તાન શામ-ઉદ-દિન મુઝ્ફફર ખાન ત્રીજાના સરદાર બિલાલ ઝાઝર ખાન માટે બનાવી હતી. તેનું બાંધકામ ઇ.સ. ૧૫૭૨-૭૩માં સલ્તનતના આખરી વર્ષોમાં થયું હતું.
સીદી સઈદે તેની જાગીરનાં ગામોની આવકમાંથી ફકત કંઈક બેનમૂન મસ્જિદ બનાવવી તેવી ધૂનથી કામ શરૂ કરાવ્યું હતું પરંતુ, જહૂજાર ખાન નામના સીદી સરદાર સાથે પાછળથી તેને વાંકું પડતાં સીદી સઈદનાં ગામો પાછાં લઈ લેવાયાં હતાં. તે જ સમયે અકબરે ગુજરાત જીતી લેતાં સીદી સઈદની આવક બંધ થઈ જતાં તે મસ્જિદનું અધૂરું કામ પૂરું કરાવી શક્યો નહીં. તેથી એક જગ્યાએ જાળીના સ્થાને પથ્થર મૂકવામાં આવ્યા છે. સીદી સઈદનું અવસાન થતાં તેને તેણે જ બનાવડાવેલી આ મસ્જિદમાં દફનાવાયો હતો.
ઇતિહાસકાર રિઝવાન કાદરી તેમના પુસ્તક અતીતના આયનામાં અમદાવાદમાં નોંધ કરતાં લખે છે કે, ‘ગુજરાતમાં આ હબસીઓ(સીદી) ક્યારથી આવ્યા તેનો કોઈ ચોક્કસ ઉલ્લેખ નથી, પરંતુ સુલતાન અહેમદ ત્રીજાના સમયમાં સીદીઓ શકિતશાળી બન્યા તે સમયે જહૂજાર ખાન નામનો શકિતશાળી સરદાર હતો, જેને પાછળથી મોગલ રાજા અકબરે એક હત્યા બદલ હાથી નીચે ચગદાવી નાખ્યો હતો. આ સરદારના મિત્ર સીદી સઈદને તેની વફાદારીના કારણે કેટલાક ગામ અપાયાં હતાં.
સીદી સૈયદ તે ગામની આવકનો ઉપયોગ કેટલાંક સદ્કાર્યોમાં કરતાં તે તેના નામે જ પ્રચલિત બની.
વર્ષ ૧૯૦૦માં લોર્ડ કર્ઝને સીદી સૈયદની જાળીની મુલાકાત લઈને તેને સરકારી કચેરીમાં રૂપાંતર થતાં બચાવી હતી.
લોકપ્રિયતા
અમદાવાદની પ્રસિદ્ધ ઇમારતોમાંની એક હોવા ઉપરાંત સીદીસૈયદની જાળી અમદાવાદના ચિહ્ન તરીકે પણ વપરાય છે. ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેનેજમેન્ટે તેને પોતાના પ્રતીકમાં સ્થાન આપ્યું છે. અમદાવાદ કોર્પોરેશનના સત્તાધીશો પણ મહેમાનોને આ જાળીની પ્રતિકૃતિ ભેટમાં આપે છે. અમદાવાદની ઓળખનાં ચિહ્નો તરીકે સ્થાપિત થયેલી જાળીની પ્રતિકૃતિ બહારથી આવતા મુલાકાતીઓ તેમની સાથે લઈ જાય છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:અમદાવાદનાં જોવાલાયક સ્થળો શ્રેણી:સ્થાપત્ય શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
ભાઈચુંગ ભુટિયા
ભાઈચુંગ ભુટિયા (અંગ્રેજી:Baichung Bhutia), ભારત દેશના નિવૃત્ત આંતરરાષ્ટ્રીય ફૂટબોલ ખેલાડી છે.
વિગત
તેમનો જન્મ ૧૫ ડિસેમ્બર, ૧૯૭૬ના રોજ સિક્કિમ ખાતે થયો હતો. ખૂબ જ નાની ઉંમરથી ભાઈચુંગ ફૂટબોલ રમવાનું પસંદ કરતા હતા. ૧૬ વર્ષની ઉંમરમાં સંતોષ ટ્રોફીમાં તેઓએ પોતાનું કૌશલ્ય દેખાડ્યું હતું. આ જોઈને, પૂર્વ બંગાળ ટીમમાં તેમને સામેલ કરવામાં આવ્યા. સને ૧૯૯૯ના વર્ષમાં ભાઈચુંગને બેલાયત (Belait)ની બ્યૂરી ક્લબમાં એફસી (FC) તરફથી રમવા માટે એક તક મળી હતી. તેઓ ભારતીય ફૂટબોલ ટીમ (ઇન્ડિયા ફૂટબોલ ટીમ)ના કેપ્ટન પણ રહી ચૂક્યા છે. ભાઈચુંગ ભુટિયાને વર્ષ ૧૯૯૮માં અર્જુન એવોર્ડ અને ૨૦૦૮માં પદ્મશ્રી પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:૧૯૭૬માં જન્મ શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:રમત શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
હાલીસા (તા. દહેગામ)
હાલીસા (તા. દહેગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દહેગામ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. હાલીસા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
જોવાલાયક સ્થળો
ગામમાં ૧૪મી સદીમાં નિર્માણ પામેલો ભમરિયો કૂવો આવેલો છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:દહેગામ તાલુકો
જાંગવડ (તા. જસદણ)
જાંગવડ (તા. જસદણ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જસદણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જાંગવડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જસદણ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
મિલ્ખા સિંઘ
મિલ્ખા સિંઘ (૨૦ નવેમ્બર ૧૯૩૫ – ૧૮ જૂન ૨૦૨૧ ) ભારતીય દોડવીર હતા. રોમ ખાતે ૧૯૬૦ ગ્રીષ્મ ઓલિમ્પિક તથા ટોક્યો ખાતે ૧૯૬૪ ગ્રીષ્મ ઓલિમ્પિકમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું. એમને "ઉડતા શીખ" તરીકેનું ઉપનામ આપવામાં આવ્યું હતું.
જીવન
તેમનો જન્મ લાયલપુર ખાતે ૨૦ નવેમ્બર ૧૯૩૫ના દિને થયો હતો. તેઓ એક શીખ પરિવારમાં જન્મ્યા હતા. અખંડ ભારતના વિભાજન પછીના રમખાણોની નિરંકુશ પરિસ્થિતિ વખતે મિલ્ખા સિંઘે પોતાનાં માતાપિતા ગુમાવ્યા હતા. એમના પર પાકિસ્તાનીઓ દ્વારા આક્રમણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ રમખાણોને કારણે એમનો લગભગ આખો પરિવાર ખતમ થઇ ગયો હતો. અંતતઃ તેઓ શરણાર્થી તરીકે ટ્રેન દ્વારા પાકિસ્તાનમાંથી ભારતમાં આવી ગયા.
આવા ભયાનક ઘટનાઓ બાળપણમાં જોયા પછી એમણે પોતાના જીવનમાં કંઈક કરી બતાવવાનું મનોમન નક્કી કર્યું. એક હોનહાર દોડવીર તરીકે ખ્યાતિ પ્રાપ્ત કર્યા બાદ એમણે ૨૦૦ મી તેમજ ૪૦૦ મી દોડની સ્પર્ધાઓ સફળતાપૂર્વક પાર કરી, અને આ રીતે ભારત દેશના અત્યાર સુધીના સૌથી સફળ દોડવીર બન્યા. કેટલાક સમય માટે તેઓ ૪૦૦ મી દોડ માટેના વિશ્વ કીર્તિમાન ધારક પણ રહ્યા.
કાર્ડિફ઼, વેલ્સ, સંયુક્ત સામ્રાજ્યમાં ૧૯૫૮ના કૉમનવેલ્થ ખેલમાં સ્વર્ણપદક જીત્યા પછી શીખ હોવાને કારણે લાંબા વાળ સાથે પદક સ્વીકારવા ગયા હોવાથી તેમને સમગ્ર ખેલ વિશ્વ ઓળખવા લાગ્યું.
આ સમય દરમિયાન એમને પાકિસ્તાન ખાતે દોડવા માટેનું આમંત્રણ મળ્યું, પરંતુ બાળપણની ઘટનાઓને કારણે તેઓ ત્યાં જવા માટે અચકાતા હતા, પરંતુ ન જવાને કારણે રાજનૈતિક ઉથલપાથલ થવાના ડરને કારણે એમને જવા માટે કહેવામાં આવ્યું અને એમણે દોડવા માટેના આમંત્રણનો સ્વીકાર કર્યો. દોડ સ્પર્ધામાં મિલ્ખા સિંઘે સરળતાથી પોતાના પ્રતિસ્પર્ધકોને પરાસ્ત કરી દીધા, અને આસાનીથી જીતી ગયા. અધિકાંશ પાકિસ્તાની દર્શક એટલા પ્રભાવિત થયા કે પૂર્ણ રીતે બુરખાનશીન ઔરતોએ પણ આ મહાન દોડવીરને પસાર થતો જોવા માટે પોતાના નકાબ ઉતારી લીધા હતા, ત્યારથી જ એમને ફ્લાઇંગ શીખ તરીકેનું ઉપનામ મળ્યું.