cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ગુજરાતી સિનેમા
વિકાસ અને પડતી (૧૯૭૦-૨૦૦૦)
ગુજરાતી સિનેમાના મુખ્ય સંગીતકારોમાં અવિનાશ વ્યાસનો સમાવેશ થાય છે, તેમણે ૧૬૮ ગુજરાતી ચલચિત્રો અને ૬૧ હિંદી ચલચિત્રો માટે સંગીતનું સર્જન કર્યું. તેમના પુત્ર ગૌરાંગ વ્યાસ પણ સંગીતકાર છે અને તેમણે ભવની ભવાઈ ચલચિત્ર માટે સંગીત આપ્યું છે. મહેશ-નરેશની જોડીએ અનેક ગુજરાતી ચલચિત્રોમાં સંગીત આપ્યું જેમાં તાનારીરી પણ સામેલ છે. અન્ય નોંધપાત્ર સંગીતકાર અજીત મરચન્ટ હતા.
બદલતા સમય અને તકનિકો સાથે જરુરી ફેરફારના અભાવ, વસ્તી વિષયક ફેરફારો અને નાણાકીય રોકાણ પાછું મેળવી અને નફા તરફના ઝુકાવને કારણે ચલચિત્રોની ગુણવત્તામાં ઘટાડો થયો. નબળી ગુણવત્તા ધરાવતા ઓછા ખર્ચ સાથે ગ્રામ્ય વિસ્તારના દર્શકોને ધ્યાનમાં રાખી અને ચલચિત્રોનું નિર્માણ થવા લાગ્યું, જ્યારે હિંદી ભાષાની સમજણ ધરાવતા શહેરી દર્શકો વધુ સારી ગુણવત્તા ધરાવતા ટેલિવિઝન કાર્યક્રમો અને બોલીવુડ ચલચિત્રો તરફ વળી ગયા.
પુનરુત્થાન (૨૦૦૧- હાલ સુધી)
૨૦૦૦ના દાયકાના શરુઆતના વર્ષોમાં પ્રતિવર્ષ ૨૦ કરતાં ઓછા ચલચિત્રોનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું. ૨૦૦૫માં ગુજરાત સરકારે તમામ દર્શકો માટેના (યુ પ્રમાણપત્ર ધારક) ગુજરાતી ચલચિત્રોને મનોરંજન કરમાં ૧૦૦% રાહત, વયસ્ક પ્રમાણપત્ર ધારક ચલચિત્રો માટે ૨૦% રાહત અને દરેક ચલચિત્રને ₹ પાંચ લાખની આર્થિક સહાયની જાહેરાત કરવામાં આવી. ૨૦૦૫ બાદ કરમાં રાહત અને ઉત્તર ગુજરાતના અને ખાસ કરીને બનાસકાંઠા જિલ્લાના ગ્રામ્ય દર્શકોમાં ગુજરાતી ચલચિત્રોની લોકપ્રિયમાં વધારો થવાના કારણે ચલચિત્રોના નિર્માણમાં વધારો થયો. માંગમાં વધારો થવાના મુખ્ય કારણોમાં શ્રમિક વર્ગમાં સ્થાનિક સંગીત અને બોલીની શૈલી ધરાવતા ચલચિત્રોની લોકપ્રિયતા હતી અને આ ચલચિત્રો મોટા ભાગે એક જ પડદો ધરાવતા સિનેમા ઘરોમાં પ્રદર્શિત કરવામાં આવતા હતા. ૨૦૦૯ અને ૨૦૧૦ના વર્ષમાં પ્રત્યેક વર્ષે ૬૦ કરતા વધુ ચલચિત્રોનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું. ૨૦૧૨માં ગુજરાતી સિનેમા જગત દ્વારા વિક્રમી ૭૨ ચલચિત્રોનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું. અભિનેતા હિતેન કુમાર તારાંકિત અને જશવંત ગંગાણી દિગ્દર્શિત ચલચિત્ર મૈયરમાં મનડું નથી લાગતું (૨૦૦૧) ખૂબ લોકપ્રિય રહી. તે ચલચિત્રનો ઉત્તરાર્ધ ૨૦૦૮માં પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યો. ગામમાં પિયરિયું ને ગામમાં સાસરિયું (૨૦૦૫) અને મુઠી ઉંચેરો માણસ (૨૦૦૬) ચલચિત્રો પણ લોકપ્રિય રહ્યાં. ગોવિંદભાઈ પટેલ દિગ્દર્શિત ચલચિત્ર ઢોલી તારો ઢોલ વાગે (૨૦૦૮)નું નિર્માણ રિલાયન્સ એન્ટરટેઇનમેન્ટ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. વિક્રમ ઠાકોર દ્વારા ઘણા ચલચિત્રોમાં અભિનય આપવામાં આવ્યો જેમાં એકવાર પિયુને મળવા આવજે (૨૦૦૬) સામેલ છે. તેના ગ્રામ્ય દર્શકો માટે બનેલાં છ ચલચિત્રોએ કુલ ₹૩ કરોડનો વકરો કર્યો. વિવિધ માધ્યમો અનુસાર વિક્રમ ઠાકોરને ગુજરાતી સિનેમાના ટોચના અભિનેતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. હિતેન કુમાર, ચંદન રાઠોડ, હિતુ કનોડિયા, મમતા સોની, રોમા માણેક અને મોના થીબા ગ્રામ્ય દર્શકોમાં લોકપ્રિયતા ધરાવતા કલાકારો છે.
૨૦૦૮માં પ્રદર્શિત અને આશિષ કક્કડ દ્વારા દિગ્દર્શિત ચલચિત્ર બેટર હાફ (૨૦૦૮) વ્યાવસાયિક દૃષ્ટિએ નિષ્ફળ રહી પરંતુ તેણે વિવેચકો અને શહેરી દર્શકોનું ધ્યાન આકર્ષિત કર્યું. ૧૬મિમિમાં છાયાંકન પામનાર અને મલ્ટિપ્લેક્ષમાં પ્રદર્શિત થનાર આ પ્રથમ ગુજરાતી ચલચિત્ર હતું. ૨૦૦૯માં "લીટલ ઝીઝો", નામની હિંદી, ગુજરાતી અને અંગ્રેજી ભાષામાં બનેલી ફિલ્મ, જેનું પટકથા લેખન અને દિગ્દર્શન સૂની તારાપોરવાલાએ કર્યું હતું, તેને ૫૬ રાષ્ટ્રિય ફિલ્મ પુરસ્કાર દરમિયાન પરિવાર કલ્યાણ માટેનો રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર ’રજત કમળ’ મળ્યો હતો. દેવાંગ પટેલને તારાંકિત કરતાં ચલચિત્રો મુરતિયો નં ૧ (૨૦૦૫) અને વનેચંદનો વરઘોડો ખર્ચાળ ચલચિત્રો હતા પરંતુ તેમની આવક ઓછી રહી. બોલતા ચલચિત્રોની શરુઆત પછી ૧,૦૦૦ ચલચિત્રો નિર્માણ કરવાનું સીમાચિહ્ન ગુજરાતી સિનેમાએ ઓગષ્ટ ૨૦૧૧માં મેળવ્યું. વીર હમીરજી (૨૦૧૨) એક ઐતિહાસિક ચલચિત્ર હતું અને તેને ઑસ્કાર પુરસ્કારની ભારતીય ફિલ્મની યાદીમાં સમાવવામાં આવ્યું હતું. જ્ઞાન કોરિયા દ્વારા દિગ્દર્શિત ધ ગુડ રોડ (૨૦૧૩)ને ૬૦મા રાષ્ટ્રિય ફિલ્મ પુરસ્કાર દરમિયાન શ્રેષ્ઠ ગુજરાતી ચલચિત્રનો પુરસ્કાર મળ્યો અને પાછળથી તે ઑસ્કાર પુરસ્કાર સમારોહ ખાતે વિદેશી ભાષાના ચલચિત્રોની શ્રેણીમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરનાર પ્રથમ ગુજરાતી ફિલ્મ બની. ઓક્ટોબર ૨૦૧૩માં યોજાયેલ ભારતીય ફિલ્મ મહોત્સવ દરમિયાન તેને નિર્ણાયકો તરફથી અપાતો શ્રેષ્ઠ ચલચિત્રનો પુરસ્કાર એનાયત થયો.
અભિષેક જૈન દિગ્દર્શિત ચલચિત્રો કેવી રીતે જઈશ? (૨૦૧૨) અને બે યાર (૨૦૧૪) વ્યાવાસિયક અને વિવેચનાત્મક દૃષ્ટિએ સફળ રહ્યા અને તેણે શહેરી દર્શકોને ગુજરાતી સિનેમા તરફ ખેંચ્યા. કેવી રીતે જઈશ અને બે યાર; આ બંને ચલચિત્રો સિનેમાગૃહોમાં અનુક્રમે સોળ અને પચાસ અઠવાડિયાં સુધી પ્રદર્શિત થયા અને તે સમગ્ર વિશ્વમાં પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યા. આ ચલચિત્રોની સફળતાએ ગુજરાતી સિનેમા તરફ નવા અભિનેતાઓ, દિગ્દર્શકો અને નિર્માતાઓને દોર્યા અને તેને કારણે ગુજરાતી ચલચિત્રોના નિર્માણમાં ઉછાળો આવ્યો. ડિજિટલ તકનિક અને સોશ્યલ માધ્યમોને કારણે સિનેજગતને તેની પહોંચ વધારવામાં લાભ મળ્યો. સિદ્ધાર્થ રાંદેરીયા તારાંકિત ગુજ્જુભાઈ ધ ગ્રેટ અને છેલ્લો દિવસ ચલચિત્રોને ૨૦૧૫ના સફળ ચલચિત્રો તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યા. ગુજરાતી ચલચિત્રોની આવક ૨૦૧૪માં ₹ ૭ કરોડથી વધી અને ૨૦૧૫માં ₹ ૫૫ કરોડ થઈ ગઈ. ૨૦૧૪ અને ૨૦૧૫ ના વર્ષોમાં અનુક્રમે કુલ ૬૫ અને ૬૮ ચલચિત્રોનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું. ગુજરાતી ચલચિત્રોને પ્રદર્શિત કરનાર પડદાની સંખ્યામાં ૨૦૧૧ના ૨૦/૨૫થી વધી અને ૨૦૧૫માં ૧૫૦/૧૬૦ જેટલો વધારો નોંધાયો.
ઓગષ્ટ ૨૦૧૩માં ગુજરાતી ચલચિત્રોને અપાતી આર્થિક સહાયને ગુજરાત સરકારે બંધ કરી દીધી. ત્રણ વર્ષ બાદ, ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૬માં સહાય માટે નવી નીતિની જાહેરાત કરવામાં આવી જેમાં ચલચિત્રોની ગુણવત્તા ઉપર ધ્યાન આપવામાં આવ્યું. તકનિકી પાસાઓ, નિર્માણની ગુણવત્તા, ચલચિત્રના ભાગો અને વ્યાવાસાયિક સફળતા અનુસાર ચલચિત્રોને ચાર શ્રેણી 'એ' થી 'ડી'માં વહેંચવામાં આવ્યા. નિર્માતાઓને 'એ' શ્રેણી માટે ₹ ૫૦ લાખ, 'બી' શ્રેણી માટે ₹ ૨૫ લાખ, 'સી' શ્રેણી માટે ₹ ૧૦ લાખ અને 'ડી' શ્રેણી માટે ₹ ૫ લાખની સહાય અથવા નિર્માણનો ૭૫% ખર્ચ બંન્નેમાંથી જે ઓછું હોય તે આપવા જાહેરાત કરાઈ. ચલચિત્ર મહોત્સવો અને પુરસ્કાર સમારંભોમાં ચલચિત્રના પ્રદર્શન અનુસાર વધારાના ફાયદા પણ નિર્માતા મેળવી શકે તેની પણ જોગવાઈ કરવામાં આવી. મલ્ટિપ્લેક્ષ સંગઠનને પણ પ્રત્યેક વર્ષમાં ગુજરાતી ચલચિત્રોના ૪૯ પ્રદર્શન કરવા આદેશ આપવામાં આવ્યો. જુલાઈ ૨૦૧૭માં ગુડ્સ અને સર્વિક કર લાગુ થતાં ગુજરાતી ચલચિત્રોને અપાતી મનોરંજન કરમાં રાહતનો અંત આવી ગયો.
૬૪મા અને ૬૫મા રાષ્ટ્રિય ફિલ્મ પુરસ્કારો દરમિયાન અનુક્રમે રોંગ સાઈડ રાજુ (૨૦૧૬) અને ઢ (૨૦૧૭) ચલચિત્રોને શ્રેષ્ઠ ગુજરાતી ચલચિત્રોનો પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો. શુભ આરંભ (૨૦૧૬), કેરી ઑન કેસર (૨૦૧૭), કરસનદાસ પૅ ઍન્ડ યુઝ (૨૦૧૭), લવની ભવાઇ (૨૦૧૭) ચાલ મન જીતવા જઈએ (૨૦૧૭) જેવાં ચલચિત્રોએ ગુજરાતી સિનેમાના પુનરુત્થાનમાં નોંધપાત્ર ફાળો આપ્યો.
૨૦૧૮માં રાહુલ ભોલે અને વિનીત કનોજીયા દ્વારા દિગ્દર્શિત ફિલ્મ રેવા એ રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર મેળવ્યો. હેલ્લારો એ ૬૬ મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારોમાં શ્રેષ્ઠ ફીચર (feature) ફિલ્મનો રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ એવોર્ડ જીત્યો હતો. ચલ જીવી લઇએ (૨૦૧૯) ની આવક સાથે ૨૦૧૯નું સૌથી સફળ ચલચિત્ર રહ્યું હતું.
વિષયો
ગુજરાતી ફિલ્મો મોટે ભાગે માનવીય કે સામાજિક ભાવનાઓ દ્વારા વણાયેલી હોય છે. આમાં પારિવારિક સંબંધો, માનવ્ચ મનની ઈચ્છાઓ અને સમાજ જીવન સંબંધી વિષયવસ્તુ હોય છે. ગુજરાતી સિનેમાના શરુઆતના વર્ષોમાં પૌરાણિક વિષયો અને દંતકથાઓ પર આધારિત ચલચિત્રોનું મોટી સંખ્યામાં નિર્માણ કરવામાં આવ્યું. ગુજરાતના લોકપ્રિય સંતો અને "સતી"ઓ જેવાં કે નરસિંહ મહેતા અને ગંગાસતી પર પણ ચલચિત્રોનું નિર્માણ થયું. આ ચલચિત્રો આ પ્રકારના વિષયોની જાણકારી ધરાવતા ગ્રામ્ય દર્શકોને લક્ષમાં રાખીને બનાવાતા હતા. શરુઆતના ચલચિત્ર નિર્માતાઓએ સામાજિક સુધારના વિષય પર પણ નિર્માણ કર્યાં હતા. પરિવાર જીવન અને લજ્ઞજીવન પર આધારિત ચલચિત્રો જેવાંકે ગુણસુંદરી અને કરિયાવર નોંધપાત્ર ગણી શકાય. ૪૦ અને ૫૦ના દાયકાઓમાં ઐતિહાસિક, સામાજિક અને ધાર્મિક વિષયો મુખ્ય રહ્યા. ઘણાં ગુજરાતી ચલચિત્રો જેવાં કે કાશીનો દીકરો ગુજરાતી નવલકથા પરથી બનાવવામાં આવ્યા. ૭૦ના દાયકામાં ફરી સંત અને સતિના વિષયો મુખ્ય રહ્યા. ૮૦ અને ૯૦ના દાયકાઓમાં ગુજરાતી સિનેમા પર હિંદી સિનેમાની અસર થઈ અને રોમાંચક વિષયો પર ચલચિત્રોનું નિર્માણ થયું. ૨૦૦૦ના દાયકાની શરુઆતે ચલચિત્રો મુખ્યત્ત્વે ગ્રામ્ય દર્શકોને ધ્યાનમાં રાખી અને સ્થાનિક કથાનક અને શૈલી પર બન્યાં. ૨૦૦૫ બાદ ગુજરાતી સિનેમાનું પુનરુત્થાન થયું અને શહેરી સંસ્કારો તેમાં ઉમેરવામાં આવ્યા. હાલના સમયમાં, દર્શકો માટે વધુ પ્રસ્તુત ચલચિત્રોનું નિર્માણ થઈ રહ્યું છે.
સમલૈંગિક અથવા એલજીબીટી સમુદાય પર મેઘધનુષ્ય (૨૦૧૩) પ્રથમ ગુજરાતી ચલચિત્ર છે.
દફતરીકરણ
૧૯૩૨ અને ૨૦૧૧ વચ્ચે આશરે ૧,૦૩૦ ગુજરાતી ચલચિત્રોનું નિર્માણ થયું પરંતુ બહુ થોડાનું દફતરીકરણ થયું છે. નેશનલ ફિલ્મ આર્કાઇવ ઑફ ઇન્ડિયા ખાતે ફક્ત વીસ ગુજરાતી ચલચિત્રો મોજૂદ છે જેમાં બે પારસી-ગુજરાતી ચલચિત્રો, વિજયા મહેતા દિગ્દર્શિત પેશ્તોનેઇ (૧૯૮૭) અને પરવેઝ મેરવાનજી દિગ્દર્શિત પર્સિ (૧૯૮૯) સામેલ છે. ૧૯૩૦ અને ૪૦ ના દાયકાની એકપણ મૂંગી અથવા બોલતી ફિલ્મો સાચવાઇ નથી.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ચલચિત્ર શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર
વસાઇ (તા. ડભોઇ)
વસાઇ (તા. ડભોઇ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા ડભોઇ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વસાઇ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ડભોઇ તાલુકો
નાની દાબેરી
નાની દાબેરી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નર્મદા જિલ્લાના નાંદોદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. નાની દાબેરી ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
શ્રેણી:નાંદોદ તાલુકો
દિયોલી (તા. ઇડર)
દિયોલી (તા. ઇડર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ઇડર તાલુકાનું એક  ગામ છે. દિયોલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ઇડર તાલુકો
આછોદ
આછોદ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા આમોદ તાલુકાનું ગામ છે. આછોદ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:આમોદ તાલુકો શ્રેણી:ગુજરાત ભૂગોળ સ્ટબ
કાગડો
કાગડો એ સામાન્ય રીતે આખા જગતમાં બધા જ વિસ્તારોમાં જોવા મળતું પક્ષી છે. ગુજરાત રાજ્યમાં આ કાગડા કુટુંબના નીચે મૂજબની જાતના પક્ષીઓ જોવા મળે છે.
બોફોર્સ કૌભાંડ
બોફોર્સ કૌભાંડ ભારત અને સ્વિડન વચ્ચે ૧૯૮૦ અને ૧૯૯૦ના દાયકા માં થયેલું મોટું રાજકીય કૌભાંડ હતું, જે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના નેતાઓ જેમાં ભારતના તે સમયના વડા પ્રધાન રાજીવ ગાંધી, ભારત અને સ્વિડનના રાજકારણીઓનો સમાવેશ કરતું હતું, જેમણે બોફોર્સ કંપની તરફથી નાણાં કટકી સ્વરૂપે મેળવ્યા હોવાનો આરોપ હતો, જે વાલેનબર્ગ કુટુંબ દ્વારા સંચાલિત સ્કેન્ડિન્વિસ્કા એસ્કિલ્ડા બેંકેન બેંક વડે જમા થયા હતા. આ નાણાં ભારતની તોપ જરૂરિયાતોને પૂરી પાડવા માટેના ટેન્ડર જીતવા માટે પૂરા પડાયા હતા. આ કૌભાંડ ૪૧૦ તોપોના વેચાણ માટે ભારત સરકાર સાથે સ્વિડીશ શસ્ત્ર ઉત્પાદક બોફોર્સ વચ્ચે ૧.૪ અબજ ડૉલરની ચુકવણી અને ગેરકાયદેસર વળતર સાથે સંબંધિત છે. તે સ્વિડનમાં અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો હથિયારોનો સોદો હતો અને પ્રોજેક્ટના વિકાસ માટે નોંધાયેલ નાણાંને કોઈ પણ કિંમતે આ કરારને સુરક્ષિત કરવા માટે વાળવામાં આવ્યાં હતાં. તપાસમાં નિયમોનું ઉલ્લંઘન અને સંસ્થાઓનો બહિષ્કાર કરવામાં આવ્યો હતો. ￼
પૂરક વાચન
શ્રેણી:રાજકારણ
નટવરગઢ (તા. લીંબડી)
નટવરગઢ (તા. લીંબડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લીંબડી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નટવરગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ,, બાજરી, જુવાર, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:લીંબડી તાલુકો
એકે-૧૦૩
thumb|right|300px|એકે-૧૦૩
એકે-૧૦૩, આધુનિક રશિયન બનાવટની, કાલાશ્નિકોવ શ્રેણીની, ૭.૬૨ x ૩૯ મિ.મિ.ની આક્રમણ રાઇફલ છે.
શ્રેણી:શસ્ત્રો શ્રેણી:બંદુકો
ભૈરોં સિંઘ શેખાવત
સંદર્ભ
શ્રેણી:રાજકારણી શ્રેણી:૧૯૨૩માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૧૦માં મૃત્યુ
વખતપુર (તા. ધનસુરા)
વખતપુર (તા. ધનસુરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધનસુરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. વખતપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધનસુરા તાલુકો
બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટી
બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટી (બીએચયુ (BHU)), હિન્દી: काशी हिन्दु विश्वविद्यालय, એ ભારતના વારાણસીમાં આવેલી એક કેન્દ્રીય યુનિવર્સિટી છે. તે એશિયાની સૌથી વિશાળ નિવાસી યુનિવર્સિટી છે, જેના કેમ્પસમાં 12,000થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ રહે છે. 1916માં પંડિત મદન મોહન માલવિયાએ સંસદીય કાયદો 'બી.એચ.યુ (B.H.U.) કાયદો 1915' અંતર્ગત બીએચયુ (BHU)ની સ્થાપના કરી હતી.
સંસ્થા
વિશાળ યુનિવર્સિટી હોવાના કારણે અને વિકાસના વિવિધ તબક્કાઓ હેઠળ હોવા કારણે, બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટીના બે મુખ્ય શૈક્ષણિક ઉપવિભાગો, ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (શિક્ષણ સંસ્થાન) અને ફેકલ્ટી(વિદ્યા શાખા) ધરાવે છે. ઈન્સ્ટિટયૂટના પ્રમુખ ઈન્સ્ટિટ્યૂના નિર્દેશક તરીકે ઓળખાય છે, જ્યારે ફેકલ્ટીના પ્રમુખ એ ફેકલ્ટી ડીન તરીકે ઓળખાય છે. સમગ્ર રીતે યુનિવર્સિટીમાં 4 ઈન્સ્ટિટ્યૂટ નો સમાવેશ થાય છે. જેમકે,
મહિલા કોલેજ (મહિલા મહા વિદ્યાલય) અને 4 સંલગ્ન કૉલેજો
ડીબીટી (DBT), ડીએસટી (DST), આઇસીએઆર (ICAR) અને ઇસરો (ISRO) દ્વારા વિશિષ્ટ કેન્દ્રોને પ્રત્યક્ષ રીતે ભંડોળ આપવામાં આવે છે. ફેકલ્ટી ઓફ સાયન્સ, એન્જિનિઅરિંગ, ટેક્નૉલોજી અને સોશિઅલ સાયન્સ એ ડીએસટી-એફઆઈએસટી (DST-FIST) (કુલ 22 વિભાગો/શાળાઓ) અને યુજીસી (UGC) સીએસ (CAS)/એસએપી (SAP) /ડીઆરએસ (DRS)(14 વિભાગો/શાળાઓ) દ્વારા અનુદાન પ્રાપ્ત છે.
ઉદ્દેશો
(i) હિંદુ શાસ્ત્રો અને સંસ્કૃત સાહિત્યના અભ્યાસને પ્રોસ્તાહન આપવું, પ્રાચીન ભારતીય સંસ્કૃતિમાં જે કાંઈ સારુ અને ભવ્ય હતું, હિંદુઓની સંસ્કૃતિ અને શ્રેષ્ઠ વિચારોની જાળવણી અને પ્રચાર કરવો, જેથી સમસ્ત વિશ્વને અને ખાસ કરીને હિંદુઓને તેનો લાભ થાય;
(ii) સામાન્યરીતે આર્ટસ્ (વિનયન) અને સાયન્સ (વિજ્ઞાન)ની તમામ શાખાઓમાં અભ્યાસ અને સંશોધનને પ્રોત્સાહન આપવું;
(iii) વૈજ્ઞાનિક, ટેકનિકલ અને વ્યવસાયિક જ્ઞાનમાં અગ્રિમતા હાંસલ કરવી અને તેનો પ્રસાર કરવો, આ સાથે જરૂરી વ્યવહારુ તાલીમ આપવી, સ્થાનિક ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહિત કરવામાં મદદરૂપ થવા માટે તેને શ્રેષ્ઠ ગણવામાં આવે છે, તેમજ દેશ માટે આવશ્યક સામગ્રી સ્ત્રોતોનો વિકાસ કરવો; અને
ભારતીય ક્રિકેટ મેદાનોની યાદી
ભારત દેશમાં ક્રિકેટની રમત માટે ઘણી જગ્યા પર મેદાન બનાવવામાં આવેલ છે, જ્યાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની કે રાષ્ટ્રીય સ્તરની પ્રથમ કક્ષાની રમતનું આયોજન કરવામાં આવે છે. ભારતના લગભગ દરેક રાજ્યોમાં ક્રિકેટના મેદાનો આવેલ છે.
બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટી
ઉદ્દેશો
(iv) ધાર્મિક અને શિક્ષણના અભિન્ન અંગ જેવા મૂલ્યોનું યુવાનોમાં ઘડતર કરવાને પ્રોત્સાહન આપવું.
ભારતીય ક્રિકેટ મેદાનોની યાદી
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:રમત શ્રેણી:ક્રિકેટ
બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટી
બીએચયુ (BHU)ની સ્થાપના
યુનિવર્સિટી પાછળની મુખ્ય શક્તિ પંડિત મદન મોહન માલવિયા હતા. 1861માં પ્રયાગ (અલ્હાબાદ)ના રૂઢિવાદી શિક્ષિત હિંદુ પરિવારમાં જન્મેલા મદન મોહન માલવિયાની ગણના ભારતના શ્રેષ્ઠ અને ઉમદા પુત્ર તરીકે થાય છે.
તેમની બહુમુખી પ્રતિભા એક જ સમયે તેમને મહાન દેશભક્ત અને દૂરંદેશી ધરાવતા કેળવણીકાર, સમાજ સુધારક, તેજ પત્રકાર, અનિચ્છાએ પણ અસરકારક વકીલ, સફળ સાંસદ અને ઉત્કૃષ્ટ રાજનીતિજ્ઞ બનાવતી હતી. માલવિયાજીની અનેક સિદ્ધીઓમાંની સૌથી મહત્વની સ્મરણીય સિદ્ધી બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટી અથવા કાશી હિંદુ વિશ્વવિદ્યાલયની સ્થાપના હતી. તેમના આજીવન કાર્યોને કારણે બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટીએ ભારતભરમાં તેમજ સમગ્ર વિશ્વમાં જ્ઞાનની રાજધાની તરીકે જાણીતી બની.
એની બેસન્ટ, મહાત્મા ગાંધી, રવિન્દ્રનાથ ટાગોર, શ્યામ ચરન દે તથા અન્ય મહાન માનસ અને વ્યક્તિત્વ તેમની જ્ઞાન માટેની આ શોધમાં, ભારતમાં રાષ્ટ્રીય જુસ્સો પેદા કરવા અને શિક્ષણ તેમજ સત્યકર્મોની તાકત દ્વારા સ્વાતંત્ર્ય મેળવવાના કામમાં તેમની સાથે જોડાયા. 1946માં માલવિયાનું અવસાન થયું. પરંતુ તેમનો જુસ્સો આજે પણ જીવંત છે અને એવા અનેક લોકો છે જેઓ તેમણે પેટાવેલી આ મશાલને સાતત્યપૂર્ણ રીતે આગળ વધારી રહ્યા છે, બીજા અનેક લોકો ખભેથી ખભા મિલાવી તેમની આ જવાબદારી સ્વીકારવા તૈયાર ઉભા છે. 1904માં વારાણસીમાં મળેલી ઘારાસભામાં હિંદુ યુનિવર્સિટીનો વિચાર ચર્ચા માટે મૂકવામાં આવ્યો. પંડિત મદન મોહિન માલવિયાએ તેમની વકીલાત છોડી દીધી અને જાન્યુઆરી, 1911માં પોતાના આ મિશનનો પ્રારંભ કર્યો. લગભગ આ સમયે જ એની બેસન્ટનો વારાણસીમાં "ધ યુનિવર્સિટી ઓફ ઈન્ડિયા" નામની યુનિવર્સિટી શરૂ કરવાનો બીજો એક પ્રસ્તાવ પણ રજૂ કર્યો હતો. 1907માં તેણીએ યુનિવર્સિટીની સ્થાપના માટે રોયલ ચાર્ટર ગ્રાન્ટ માટેનો ઔપચારિક પત્ર રજૂ કર્યો હતો. એપ્રિલ, 1911માં એની બેસન્ટ અને પંડિત મદન મોહન માલવિયાએ મુલાકાત કરી અને તેમની શક્તિઓને એક કરીને વારાણસીમાં હિંદુ યુનિવર્સિટી માટે કામે લગાડવાનો નિર્ણય કર્યો. 1911માં "ધ હિંદુ યુનિવર્સિટી સોસાયટી" નામે સમાજિક સંસ્થાની રચના અને નોંધણી કરવામાં આવી, આ સાથે દરભંગાના મહારાજા સર રામેશ્વરસિંહ બહાદુરને તેના પ્રમુખ અને અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટના ન્યાયધીશ સર સુન્દર લાલની સચિવ તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી. 1 જાન્યુઆરી, 1912ના અલ્હાબાદમાં તેની ઓફિસ ખોલવામાં આવી હતી. એ પછી ભારતની તત્કાલીન બ્રિટિશ સરકારે યોજના અમલમાં મૂકતા પૂર્વે અંદાજે પચાસ લાખ રૂપિયાનું ભંડોળ જમા કરાવવા અંગેનો આદેશ કર્યો. પંડિત મદન મોહન માલવિયાના મહાન સમર્પણ અને પ્રયાસોને કારણે વર્ષ 1915ની શરૂઆત સુધીમાં નિર્ધારિત લક્ષ્યાંક હાંસલ કરી લેવાયો હતો. ભારતની બ્રિટિશ સરકારે નક્કી કરેલી બીજી આગોતરી શરત પ્રમાણે તે સમયે ભારતીય યુનિવર્સિટીઓમાં નિયમ હતો કે કેન્દ્રીય હિંદુ કૉલેજને યુનિવર્સિટીનો ભાગ બનાવવી. કેન્દ્રીય હિંદુ કોલેજના એની બેસન્ટ, ડૉ. ભગવાન દાસ અને અન્ય સાથી ટ્રસ્ટીઓએ પ્રસ્તાવિત યુનિવર્સિટીને એક કેન્દ્રીય સંસ્થા બનાવવા માટે સંસ્થાની સોંપણી કરવાની તૈયારી બતાવી. 27 નવેમ્બર, 1915ના કેન્દ્રીય હિંદુ કોલેજનો કારભાર હિંદુ યુનિવર્સિટી સોસાયટીને સોંપવામાં આવ્યો.
સંસ્થા પર કાશી નરેશ અને મહારાજા ડૉ. વિભૂતિ નારાયણસિંહએ પોતાની ખાસ છાપ છોડી.
"હિંદુ" યુનિવર્સિટી
યુનિવર્સિટીના નામમાં હિંદુ શબ્દનો સમાવેશ થતો હોવા છતાં, યુનિવર્સિટીએ હંમેશા વિભિન્ન ધર્મોના સભ્યોને વિદ્યાર્થીઓ અને ફેકલ્ટી તરીકે સ્વીકાર્યા છે. યુનિવર્સિટીની વેબસાઇટ પર મહામન પંડિત મદન મોહન માલવિયાના સંદેશમાં લખેલું છે કે:
ભારત એ માત્ર હિંદુઓનો દેશ નથી. ''તે મુસ્લમાનો, ખ્રિસ્તી અને પારસીઓનો પણ દેશ છે. દેશને ત્યારે જ વિકાસ અને શક્તિ પ્રાપ્ત થશે જ્યારે અલગ અલગ કોમના લોકો ભારતમાં પરસ્પર પ્રેમ અને એકતાથી રહે. આ મારી સંકલ્પપૂર્ણ આશા અને પ્રાર્થના છે કે આ જીવન અને પ્રકાશનું કેન્દ્ર, જે હાલ જ અસ્તિત્વમાં આવ્યું છે, તે તેવા વિદ્યાર્થીઓને તૈયાર કરે છે, જેઓ વિશ્વના અન્ય ભાગોમાં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓની સરખામણીમાં માત્ર બૌદ્ધિક દ્રષ્ટિએ જ શ્રેષ્ઠ ન હોય, પરંતુ તે સાથે તેઓ ઉચ્ચ ચરિત્રવાળું જીવન જીવે, તેમના દેશને પ્રેમ કરે અને સર્વોપરી શાસનકર્તાને પ્રામાણિક પણ રહે.'' "
કેન્દ્રીય પુસ્તકાલય
1917માં પ્રો. પી.કે. તેલંગે તેમના પિતા જસ્ટિસ કાશીનાથ ત્રીમ્બક તેલંગની સ્મૃતિમાં આપેલા પુસ્તક સંગ્રહમાંથી બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટીના પુસ્તકાલયની શરૂવાત થઇ. આ સંગ્રહને કમચ્છામાં આવેલી સેન્ટ્રલ હિંદુ કોલેજના તેલંગ હોલમાં રાખવામાં આવ્યો હતો. 1921માં પુસ્તકાલયને અહીંથી ખસેડીને આર્ટસ કૉલેજના (વર્તમાન સમયની ફેકલ્ટી ઓફ આર્ટસ)ના સેન્ટ્રલ હૉલમાં અને ત્યારબાદ વર્ષ 1941 થી વર્તમાન ઈમારતમાં લઈ જવામાં આવ્યું હતું. બરોડાના મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ III દ્વારા મળેલા દાનમાંથી પુસ્તકાલયની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. યુનિવર્સિટીના સંસ્થાપક પંડિત મદન મોહન માલવિયાના સૂચનથી લંડનના બ્રિટિશ મ્યુઝિયમની તર્જ પર પુસ્તકાલયનું ઘડતર કરવામાં આવ્યું.
1931માં પુસ્તકાલયમાં લગભગ 60,000 પુસ્તકો હતા, જે વિવિધ સ્ત્રોતો પાસેથી દાનમાં મળેલા હતા. વ્યક્તિગત અને પારિવારિક સંગ્રહ દાન આપવાની આ પ્રથા ચાલીસના દાયકાના અંતભાગ સુધી ચાલી, પરિણામે પુસ્તકાલય અતિ દુર્લભ પુસ્તકો અને છેક, 18મી સદી પછીના જર્નલ (રોજનીશીઓ)નો સંગ્રહ પણ ધરાવે છે.
વર્તમાન સમયમાં બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટી પુસ્તકાલય પદ્ધતિમાં કેન્દ્રીય પુસ્તકાલય અને ૩ સંસ્થાકીય પુસ્તકાલયો, 8 ફેકલ્ટી પુસ્તકાલયો, 25 વિભાગીય પુસ્તકાલયોનો સમાવેશ થાય છે, યુનિવર્સિટી પુસ્તકાલય કુલ 13 લાખ ગ્રંથોનો સંગ્રહ ધરાવે છે. જેનો ઉપયોગ વિદ્યાર્થીઓ, ફેક્લટી સભ્યો, સંશોધકો, યુનિવર્સિટીના 126 વિષય વિભાગોની 14 ફેક્લ્ટી સ્ટાફ કરે છે.
પુસ્તકો
શ્રેણી:યુનિવર્સિટી
એકેએસ-૭૪યુ
thumb|right|300px|એકેએસ-૭૪યુ
આ પણ જુઓ
એકેએસ-૭૪યુ અંગ્રેજી વિકિપીડિયા પર
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:શસ્ત્રો શ્રેણી:બંદુકો
રોહતાસ જિલ્લો
રોહતાસ જિલ્લો (અંગ્રેજી:Rohtas district; હિંદી:रोहतास जिला) ભારત દેશના બિહાર રાજ્યના ૩૮ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. ઈ. સ. ૧૯૭૨ના વર્ષમાં શાહાબાદ જિલ્લાનું વિભાજન કરી બે જિલ્લા (ભોજપુર જિલ્લો અને રોહતાસ જિલ્લો)ની રચના કરવામાં આવી હતી. રોહતાસ જિલ્લાનું મુખ્યાલય સાસારામ ખાતે આવેલું છે. રોહતાસ જિલ્લો પટણા વિભાગ (પ્રમંડલ)ના પ્રશાસન હેઠળનો એક જિલ્લો છે.
આ જિલ્લો ૩૮૫૦ ચોરસ કિલોમીટર જેટલો વિસ્તાર ધરાવે છે તેમ જ આ જિલ્લાની કુલ વસ્તી જનગણના-૨૦૦૧ મુજબ ૨,૪૪૮,૭૬૨ અને વસ્તીની ગીચતા ૬૩૬ વ્યક્તિ પ્રતિ ચોરસ કિલોમીટર જેટલી છે. આ જિલ્લામાં મુખ્યત્વે હિંદી, ભોજપુરી અને અંગ્રેજી ભાષાઓ વ્યવહારમાં છે.
મહુડો
મહુડો એ એક ભારતીય ઉષ્ણકટિબંધીય વૃક્ષ છે, જે ઉત્તર ભારતનાં મેદાની પ્રદેશ અને જંગલોમાં મોટી સંખ્યામાં જોવા મળે છે. મહુડાનું વૈજ્ઞાનિક નામ મધુકા લોંજીફોલિઆ છે. મહુડો ઝડપથી વૃદ્ધિ પામતું વૃક્ષ છે, જે લગભગ ૨૦ મીટર જેટલી ઊઁચાઈ સુધી વધી શકે છે. એના પાંદડાંઓ સામાન્ય રીતે આખા વર્ષ દરમિયાન લીલાંછમ રહેતાં હોય છે, અને આ વૃક્ષ વૈજ્ઞાનિક વર્ગીકરણ પ્રમાણે સપોટેસી કુળમાં આવે છે. આ ઝાડ શુષ્ક પર્યાવરણને અનુકૂળ ઢળી ગયું છે. મધ્ય ભારતના ઉષ્ણકટિબંધીય પાનખરના વનોમાં જોવા મળતાં વૃક્ષોમાંનું એક મુખ્ય ઝાડ છે.
ઉષ્ણકટિબંધિય ક્ષેત્રોમાં મહુડાના ઝાડનો ઉછેર એનાં તૈલી બીજ, ફૂલો અને લાકડાં મેળવવા માટે કરવામાં આવે છે. કાચાં ફળોમાંથી શાક પણ બનાવવામાં આવે છે. પાકી ગયેલાં ફળોનો ગર ખાવામાં મીઠો લાગતો હોય છે. પ્રતિ વૃક્ષ એના આયુષ્ય અનુસાર વાર્ષિક ૨૦થી ૨૦૦ કિલો વચ્ચે બીજનું ઉત્પાદન કરી શકતું હોય છે. મહુડાની ડોળી (બીજ)ના તેલનો ઉપયોગ (જે સામાન્ય તાપમાન પર જામી જાય છે) ત્વચાની દેખભાળ, સાબુ અથવા ડિટર્જન્ટ બનાવવા માટે, અને વાનસ્પતિક માખણના રૂપમાં કરવામાં આવે છે. ઈંધણ તેલના રૂપમાં પણ તેનો ઉપયોગ થાયય છે. તેલ કાઢ્યા બાદ વધેલા ખોળનો ઉપયોગ જાનવરોના ખાવા માટે અને ખાતર તરીકે કરવામાં આવે છે. ભારતના ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં તેના ફૂલોમાંથી દેશી દારૂ, કે જેને મહુડો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે તે બનાવવામાં આવે છે. તેની છાલ અને અન્ય અંગો ઔષધિય ગુણ ધરાવે છે. કેટલાય આદિવાસી સમુદાયોના લોકોમાં આ વૃક્ષની ઉપયોગિતાના કારણે એને પવિત્ર માનવામાં આવે છે.
right|thumb|300px| મહુડાના ઝાડની પાતળી ડાળી, પાંદડાં અને ફળ
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:વનસ્પતિ શ્રેણી:વૃક્ષ શ્રેણી:તેલીબીયા
આંગણવાડા (તા. કાંકરેજ)
આંગણવાડા (તા. કાંકરેજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કાંકરેજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આંગણવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાંકરેજ તાલુકો
સિસોદીયા
સિસોદીયા એ ભારતનું સૂર્યવંશી ગણાતું રાજપૂત કુળ છે. જેઓએ રાજસ્થાનના મેવાડ સામ્રાજ્યમાં રાજ કર્યું. રાણા હમીર પહેલાં આ કુળ ગેહલોત કે ગહેલોત તરીકે ઓળખાતું હતું. સને ૧૩૦૩ માં અલ્લાઉદિન ખિલજી એ ચિત્તોડ પર હુમલો કર્યો. આ યુદ્ધમાં કિલ્લામાં રહેલા તમામ રાજપૂતો માર્યા ગયા હતા અને રાણી પદ્મિની એ જૌહર કર્યું. જેઓ કિલ્લાની બહાર હતા તેવા કેટલાક યોદ્ધાઓ બચી ગયા. આ બચી જનારાઓમાં સિસોડા ગામનો હમીર પણ હતો. ૨૩ વર્ષનાં મુસ્લિમ શાસન પછી તેમણે ચિત્તોડ પર ફરી શાસન સ્થાપ્યું. તેમનાં ગામ "સિસોદા" પરથી તેમનું કુળ સિસોદીયા તરીકે ઓળખાયું.
મૂળ
અન્ય ઘણાં રાજપૂત કુળની જેમ, સિસોદીયાનું મૂળ પણ સૂર્યવંશી હોવાનો દાવો કરાય છે. ૧૭મી સદીમાં મેવાડના રાજવી રાણા રાજસિંહ દ્વારા તૈયાર કરાવાયેલી “રાજપ્રશસ્તિ મહાખ્યાન“ નામક પ્રશંસનીય રચનામાં, થોડી પૌરાણિક, થોડી કાલ્પનિક, થોડી ઐતિહાસિક, સિસોદિયાની વંશાવળી આપેલી છે. આ લખાણ સિસોદીયાઓના આશ્રીત તેલંગાણા બ્રાહ્મણ કુટુંબના રણછોડ ભટ્ટ નામક લેખક દ્વારા કરવામાં આવેલું હતું. આ વંશાવળી પ્રમાણે આ રાજવંશનું મૂળ, છેક મનુ મહારાજથી શરૂ કરીને, ઈક્ષવાકુ કુળના અનુગામીઓ એવા અયોધ્યાના રાજવીઓ સુધી હોવાનું દર્શાવે છે. ઈશ્વરીય આદેશથી એક રાજવી “વિજય“ અયોધ્યા છોડી દક્ષિણ તરફ રાજ્ય સ્થાપનાર્થે પ્રયાણ કરે છે. (તેનાં રાજ્યનું ચોક્કસ ઠેકાણું દર્શાવાયું નથી). તેનાં ૧૪ અનુગામી રાજાઓ થયા, જે દરેક પોતાનાં નામ પાછળ “-આદિત્ય“ (અર્થાત સૂર્ય) પ્રત્યય લગાડે છે. તેમાંનો છેલ્લો, ગ્રહાદિત્ય, ગ્રહપુત્ર (ગેહલોત, મેદપાટનાં ગુહિલાઓ) નામનું સામ્રાજ્ય સ્થાપે છે. કહેવાય છે કે તેના પાટવી કુંવર વશપા (જે બાપ્પા રાવળ નામે પ્રસિદ્ધ છે) એ, શિવના વરદાનથી ૮મી સદીમાં “ચિત્રકુટ્ટ“ (ચિત્તોડગઢ) નો કિલ્લો જીત્યો, અને “રાવળ“ નું બિરુદ ધારણ કર્યું.
ગ્રહાદિત્ય અને વાશપ (બાપ્પા રાવળ) બંન્ને રાજસ્થાની લોકકથાઓનાં લોકપ્રિય પાત્રો છે. તેનાં અનુગામીઓમાં પણ ઘણાં જાણીતાં ઐતિહાસિક વ્યક્તિત્વો મળી આવે છે. રાજપ્રશસ્તિ વંશાવળી પ્રમાણે, તેમાંનો એક એટલે – સમરસિંહ – જે પૃથ્વીરાજ ચૌહાણની બહેન, પ્રિથિ, ને પરણ્યો હતો. તેના પૌત્ર રાહપે “રાણા“ (રાજા)નું બિરુદ ધારણ કરેલું. રાહપનાં વંશજોએ થોડો સમય “સિસોદા“ નામક ગામે વસવાટ કર્યો હતો અને તેથી તેઓ “સિસોદીયા“ તરીકે ઓળખાયા.
સોયાણી
સોયાણી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પલસાણા તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. સોયાણી ગામમાં હળપતિ તેમ જ પાટીદારોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, સૂરણ, પપૈયાં, કેરી તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે.
ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દુધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે. ઞામ વિકાસમાં અમેરિકા વસતા સોયાણીના વતનીઓનો ફાળૉ મુખ્ય રહયો છે. રસ્તા અને ફળિયા ડામરના થયા, ફિલ્ટર થી ચોખ્ખા કરેલાં પીવાનાં પાણીની વ્યવસ્થા થઇ છે, આ ઉપરાંત ટેલીફોન અને ઇન્ટરનેટની સવલતો પણ પ્રાપ્ય છે. ગામમાં સુંદર બાગ પણ આવેલો છે.
શ્રેણી:પલસાણા તાલુકો
મૃદુકાય સમુદાય
મૃદુકાય સમુદાય (અંગ્રેજી ભાષા:Mollusca) એ પ્રાણીસૃષ્ટિ પૈકીનો એક સમુદાય છે. પ્રાણીઓના મૃદુ એટલે કે કોમળ કે નરમ શરીરને આધારે વર્ગીકૃત કરી જીવવિજ્ઞાનીઓ દ્વારા આ સમુદાય બનાવવામાં આવેલો છે.
આ સમુદાયમાં આવતાં પ્રાણીઓનાં શરીર કોમળ, ત્રિગર્ભસ્તરીય, દેહકોષ્ઠી, દ્વિપાર્શ્ચ કે અસમરચના ધરાવે છે. આ પ્રાણીઓ મીઠા પાણીમાં, સમુદ્રમાં કે ભીની જમીન પર મુક્તજીવી તરીકે વસવાટ કરે છે. તેમની શરીરરચના નાજુક અને ખંડવિહીન હોય છે. તેનું રુધિરાભિસરણ તંત્ર ખુલ્લા પ્રકારનું, શ્વસનરંજક તરીકે હીમોસાયેનીનની હાજરીવાળું હોય છે. તેનાં ઉત્સર્જન અંગ તરીકે મૂત્રપિંડ કોથળીઓ હોય છે. તે એક મૃદુપગ દ્વારા (કેટલાંક પ્રાણીઓમાં તે મુખહસ્તોમાં રૂપાંતરીત હોય છે) પ્રચલન કરે છે. તેનાં કંકાલ શરીર ફરતે એક ભાગમાં કે એકબીજા સાથે જોડાયેલા બે ભાગમાં, ચૂના (કેલ્શીયમ)ના, કોન્ચીન કે કોન્ચીઓલીન વડે બનેલાં કવચવાળાં હોય છે. તે એકલિંગી કે ઉભયલિંગી રૂપાંતરણ દ્વારા પ્રજનન કરે છે.
ઉદાહરણ : પાઈલા, કાઈટોન, ઑક્ટોપસ, ગોકળગાય, શંખ, કોડી, છીપલું વગેરે પ્રાણીઓ આ સમુદાયમાં આવે છે.
શ્રેણી:જીવશાસ્ત્ર
ગુનમા (તા. માણસા)
શ્રેણી:માણસા તાલુકો
ગોધાર (પૂર્વ)
ગોધાર (પૂર્વ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંતરામપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગોધાર (પૂર્વ) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સંતરામપુર તાલુકો
પાનતલાવડી
પાનતલાવડી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નર્મદા જિલ્લાના ગરૂડેશ્વર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. પાનતલાવડી ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
ઇતિહાસ
આ ગામ પહેલા રેવાએ કાંઠા એજન્સી હેઠળ આવતું હતું. અકબર ખાન મેહવા એ રજવાડાનો ભાગ હતું, જે રાજપીપળા રજવાડાને ખંડણી આપતું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગરૂડેશ્વર તાલુકો
ઢીંચણીયા (તા. ઇડર)
ઢીંચણીયા (તા. ઇડર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ઇડર તાલુકાનું એક  ગામ છે. ઢીંચણીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ઇડર તાલુકો
અડવાલા
અડવાલા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા આમોદ તાલુકાનું ગામ છે. અડવાલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:આમોદ તાલુકો
નાની કઠેચી (તા. લીંબડી)
નાની કઠેચી (તા. લીંબડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લીંબડી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાની કઠેચી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:લીંબડી તાલુકો શ્રેણી:નળ કાંઠાના ગામ
અછુવા (તા. વાવ)
અછુવા (તા. વાવ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાવ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અછુવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાવ તાલુકો
સુરત શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ
સુરત શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ અથવા સુરત અર્બન વિકાસ ઓથોરિટી (સુડા) ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના સુરત શહેરના શહેરી વિકાસના આયોજન માટે રચાયેલી એક એજન્સી છે. સુડા (SUDA)ની રચના વર્ષ ૧૯૭૬માં ગુજરાત નગર રચના અને શહેરી વિકાસ અધિનિયમ - ૧૯૭૬ અંતર્ગત કરવામાં આવી હતી, જે સુરત મહાનગરપાલિકા (સુરત મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન-SMC) અને તેની આસપાસના ૧૯૫ ગામો મળીને કુલ ૭૨૨ ચોરસ કિલોમીટર જેટલા વિસ્તારને આવરી લે છે.
ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર
સુડા કામરેજ ખાતે રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૪૮ ખાતે થી સુરત શહેરના મધ્ય ભાગ સુધીના નવા માર્ગનું નિર્માણકાર્ય કરી રહ્યું છે, જે ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮ સુધીમાં પૂર્ણ કરવાનો અંદાજ હતો.
જોગબારી
આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:આહવા તાલુકો
ઓઝોન સ્તર
ઓઝોન સ્તર એ વાતાવરણના ચાર મુખ્ય સ્તરો (ટ્રોપોસ્ફિયર, સ્ટ્રેટોસ્ફિયર, મેસોસ્ફિયર અને થર્મોસ્ફિયર) પૈકીના એક એવા સ્ટ્રેટોસ્ફિયર સ્તરમાં આવેલું એક સ્તર છે, જે હાનિકારક પારજાંબલી કિરણો (UV-અલ્ટ્રાવાયોલેટ કિરણો)નું શોષણ કરે છે અને એમ કરી આ હાનિકારક કિરણોને પૃથ્વી પર આવતાં રોકે છે. ઓઝોનસ્તરની જાડાઈ તેની પારજાંબલી કિરણો શોષણ કરવાની ક્ષમતા નક્કી કરે છે. ધ્રુવ પ્રદેશ પાસે ઓઝોનસ્તરનું જાડું અને વિષુવવૃત્ત પ્રદેશ તરફ જતાં તે પાતળું બને છે.
રેફ્રિજરેટર તથા વાતાનુકૂલિત યંત્ર (એરકન્ડિશનર)માં ઉપયોગમાં લેવામાં આવતું CFC-ક્લોરોફ્લુરો કાર્બન ઓઝોનસ્તરના વિઘટનની સમસ્યા સર્જે છે. ઓઝોનસ્તરમાં ઘટાડાને કારણે પૃથ્વી પરની સજીવસૃષ્ટિ પર હાનિકારક અસરો થાય છે.
શ્રેણી:વિજ્ઞાન
ભદ્રેવડી (તા. કાંકરેજ)
ભદ્રેવડી (તા. કાંકરેજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા  કાંકરેજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભદ્રેવડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાંકરેજ તાલુકો
વાંટડા સુકા (તા. ધનસુરા)
વાંટડા સુકા (તા. ધનસુરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધનસુરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. વાંટડા સુકા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
જોગથવા
જોગથવા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લામાં આવેલા સુબિર તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. જોગથવા ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપુર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે.
આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:સુબિર તાલુકો
ભાચલી (તા. વાવ)
ભાચલી (તા. વાવ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાવ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભાચલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાવ તાલુકો
તલોદરા
તલોદરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પલસાણા તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. તલોદરા ગામમાં હળપતિ તેમ જ પાટીદારોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, સૂરણ, પપૈયાં, કેરી તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
વીઝેડ ૫૮
thumb|right|300px|વીઝેડ ૫૮
વીઝેડ ૫૮ ચેકોસ્લાવેકિયન બનાવટની, ૭.૬૨ મિ.મિ.ની આક્રમણ રાઇફલ છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:શસ્ત્રો શ્રેણી:બંદુકો
જલદાડા (તા. સંતરામપુર)
જલદાડા (તા. સંતરામપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે  આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંતરામપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જલદાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
નિરમાલી (તા. કપડવંજ)
નિરમાલી (તા. કપડવંજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા તથા પહેલાંના સમયમાં વ્યાપારીક તેમજ લશ્કરી મહત્વ ધરાવતા એવા  કપડવંજ તાલુકાનું એક  ગામ છે. નિરમાલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, બટાટા, શક્કરીયાં, તમાકુ તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કપડવંજ તાલુકો
વેડ (તા. સમી)
વેડ (તા. સમી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સમી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વેડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સમી તાલુકો
નાના ટીંબલા (તા. લીંબડી)
નાના ટીંબલા (તા. લીંબડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લીંબડી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાના ટીંબલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:લીંબડી તાલુકો
ત્રીજું આંગ્લ-મરાઠા યુદ્ધ
પેશવા બાજી રાવ બીજાનું સૈન્ય નાગપુરના મુધોજી બીજા ભોંસલે અને ઈંદોરના મલ્હારરાવ હોલકર ત્રીજાની સહાયથી આ દબાણ સામે ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની સામે લડવા ઉતર્યું. ગ્વાલિયરના દૌલતરાવ સિંદે દબાણ અને રાજદ્વારી વાટાઘાટોના પરિણામે રાજસ્થાન ગુમાવીને પણ તટસ્થ રહ્યા.
અંગ્રેજ વિજયો ઘણા ઝડપી હતા અને તેને કારણે મરાઠા સામ્રાજ્યનું વિભાજન થયું અને તેની સ્વતંત્રતા છીનવાઈ ગઈ. પેશવા ખડકીની લડાઈ અને કોરેગાંવની લડાઈમાં હારી ગયા. પેશવાને અંગ્રેજોના કબ્જામાંથી બચાવવા તેમના સૈન્યએ સંખ્યાબંધ નાની લડાઈઓ લડી.
આખરે પેશવા પકડાયા અને કાનપુર નજીક બિથુર ખાતે નાના મકાનમાં તેમને રાખવામાં આવ્યા. તેમનો મોટાભાગનો વિસ્તાર ખાલસા કરાયો અને તે બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીનો ભાગ બન્યો. સાતારાના મહારાજાને તેમના વિસ્તારમાં પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવ્યા અને તેમનું રજવાડું અંગ્રેજ પ્રભુત્વ હેઠળ રહ્યું. ૧૮૪૮માં લોર્ડ ડેલહાઉસીની ખાલસાનીતિ હેઠળ આ પ્રદેશ પણ બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીનો ભાગ બનાવાયો. ભોંસલે સિતાબુલદીની લડાઈમાં અને હોલકર મહિદપુરની લડાઈમાં હારી ગયા. ભોંસલેના વિસ્તારનો ઉત્તરી હિસ્સો અને નાગપુર અને આસપાસનો વિસ્તાર બુંદેલખંડ સાથે અંગ્રેજોના કબ્જામાં આવ્યો. ભોંસલે અને હોલકરની હારના પરિણામે અંગ્રેજોએ તેમના રાજ્યો પર પણ કબ્જો કર્યો. આ સિવાય શિંદે પાસેથી ગ્વાલિયર અને પેશ્વા પાસેથી ઝાંસી અંગ્રેજોએ લઈ લીધાં. આ તમામ વિસ્તારો રજવાડાં બન્યા અને અંગ્રેજોના પ્રભુત્વ હેઠળ આવ્યા. ખડકી, સિતાબુલ્દી, મહિદપુર, કોરેગાંવ અને સતારા ખાતે અંગ્રેજોના ત્વરિત વિજયના પરિણામે તેમની ભારતમાં યુદ્ધ લડવાની ક્ષમતાનું પ્રદર્શન થયું.
મરાઠા અને અંગ્રેજો
thumb|285x285px|૧૮૦૫માં બીજા આંગ્લ-મરાઠા યુદ્ધ પછી ભારતનો નક્શો મરાઠા સામ્રાજ્યની સ્થાપના ૧૬૭૪માં ભોંસલે રાજવંશના છત્રપતિ શિવાજીએ કરી હતી. આ સામ્રાજ્યના પ્રમુખ લક્ષણોમાં મરાઠી ભાષા, હિંદુ ધર્મ અને રાષ્ટ્રિયતા અને પોતાનું હોવાની લાગણી હતી. હિંદુઓને મુઘલ સામ્રાજ્ય અને બિજાપુરની સલ્તનતથી મુક્ત કરી અને હિંદુ શાસિત રાજ્યની સ્થાપના કરવા વિરોધિ સંઘર્ષ કર્યો હતો. મરાઠી ભાષામાં આ રાજ્ય હિન્દવી સ્વરાજ્ય (હિંદુ સ્વશાસન) નામે ઓળખાતું હતું. શિવાજીનું પાટનગર રાયગડ ખાતે હતું. શિવાજીએ પોતાના સામ્રાજ્યને મુઘલ સામ્રાજ્યના હુમલાઓથી સફળતાપૂર્વક સુરક્ષિત રાખ્યું હતું અને તે થોડા દાયકાઓમાં જ મુઘલો કરતાં આગળ નીકળી અને ભારતનું પ્રમુખ સત્તાકેન્દ્ર બન્યું. મરાઠા વહીવટના મુખ્ય લક્ષણોમાં આઠ મંત્રીઓનું મંડળ જે અષ્ટ પ્રધાન તરીકે ઓળખાતું હતું. આ મંડળના સૌથી અનુભવી સભ્ય પેશવા અથવા મુખ્ય પ્રધાન તરીકે ઓળખાતા હતા.
અંગ્રેજોની સત્તામાં વધારો
૧૮મી સદીની શરુઆતે જ્યારે મરાઠાઓ મુઘલ સાથે લડતા હતા ત્યારે અંગ્રેજો મુંબઈ, મદ્રાસ અને કલકત્તા ખાતે નાની વ્યાપારી છાવણી ધરાવતા હતા. મે ૧૭૩૯માં જ્યારે મરાઠાઓએ વસઈ પાસે પોર્ટુગલના સૈન્યને હાર આપી તે નિહાળી અંગ્રેજોએ મુંબઈના વ્યાપારી મથકની કિલ્લેબંધી કરી. મરાઠાઓને મુંબઈથી બહાર રાખવા અંગ્રેજોએ રાજદૂત મોકલી અને સંધિ કરવા કોશિષ કરી. આ રાજદૂતો સફળ રહ્યા અને જુલાઈ ૧૨, ૧૭૩૯ના રોજ સંધિ કરાઈ અને ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીને મરાઠા વિસ્તારમાં મફત વ્યાપાર કરવાની છૂટ મળી. દક્ષિણમાં હૈદરાબાદના નિઝામે મરાઠાઓ વિરુદ્ધના તેના યુદ્ધમાં ફ્રાન્સની મદદ લીધી હતી. તેની પ્રતિક્રિયા સ્વરુપે પેશવાએ અંગ્રેજોની મદદ માંગી પણ તેમણે ઇન્કાર કર્યો. અંગ્રેજોની વધતી સત્તા અને તાકાતનો તાગ મેળવવામાં નિષ્ફળ પેશવાએ મરાઠા સામ્રાજ્યના આંતરિક ઝઘડા ઉકેલવા વારંવાર અંગ્રેજોની સહાયનો આધાર લીધો. સહાયના અભાવ છતાં પાંચ વર્ષમાં મરાઠાઓએ નિઝામને હાર આપી.
મરાઠા સામ્રાજ્યનો વિસ્તાર થતાં તેઓએ સિંધુ નદી પાર કરી. વિશાળ મરાઠા સામ્રાજ્યના ઉત્તરી પ્રદેશોના વહીવટની જવાબદારી શિંદે અને હોલકર; બે મરાઠા સરદારોને સોંપાઈ હતી કારણ કે પેશવા દક્ષિણમાં વ્યસ્ત હતા. આ બંન્ને સરદારો તાલમેલથી નહોતા ચાલતા અને તેમની નીતિઓ ખાનગી હિતો અને આર્થિક જરુરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને ઘડાતી હતી. તેમણે અન્ય હિંદુ શાસકો જેમ કે રાજપૂત, જાટ અને રોહિલ્લા સાથે દુશ્મનાવટ ઉભી કરી હતી અને મુસ્લિમ શાસકોને રાજદ્વારી વાટાઘાટો વડે પોતાના પક્ષે કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા હતા. જાન્યુઆરી ૧૪, ૧૭૬૧ના રોજ અફઘાન અહમદ શાહ અબ્દાલી વિરુદ્ધ પાણીપતની ત્રીજી લડાઈ દરમિયાન મરાઠાઓને હાર મળી અને તેમણે નેતૃત્વની એક આખી પેઢી ગુમાવી જેને કારણે મરાઠા સામ્રાજ્યને મોટો ફટકો પડ્યો. જોકે, ૧૭૬૧ અને ૧૭૭૩ વચ્ચે મરાઠાઓએ ઉત્તરમાં ગુમાવેલ પ્રદેશો પરત મેળવી લીધા હતા.
આંગ્લ-મરાઠા સંબંધો
હોલકર અને શિંદેની વિરોધિ નીતિઓ અને પેશવાના પરિવારની આંતરિક ખટપટો જે ૧૭૭૩માં નારાયણ રાવ પેશવાની હત્યામાં પરિણમી, તેને કારણે મરાઠાઓએ ઉત્તરમાં મેળવેલ સિદ્ધિઓ નિષ્ફળ ગઈ. આ કારણોને લીધે મરાઠાઓ ઉત્તર ભારતમાંથી ગાયબ જ થયા. મરાઠાઓના આંતરિક ઝઘડાઓને કારણે રઘુનાથ રાવને પેશવા પદ પરથી દૂર કરાયા. તેણે અંગ્રેજોની મદદ માંગી અને તેમની વચ્ચે માર્ચ ૧૭૭૫માં સુરતની સંધિ થઈ. આ સંધિ હેઠળ પેશવાને અંગ્રેજોએ સૈન્ય સહાય કરી અને બદલામાં સાલસેત્તે ટાપુઓ અને વસઈનો કિલ્લો અંગ્રેજોના કબ્જામાં ગયો.
આ સંધિને કારણે શક્તિશાળી મરાઠાઓ સાથે સંઘર્ષની શક્યતા ઉભી થઈ, તેથી ભારતમાં અને યુરોપમાં તેના પર ચર્ચા થવા લાગી. અંગ્રેજો માટે અન્ય ચિંતાનો વિષય એ હતો કે મુંબઈની સમિતિએ પોતાની બંધારણીય સત્તાની ઉપરવટ જઈ અને સંધિ કરી હતી. આ સંધિને કારણે પ્રથમ આંગ્લ-મરાઠા યુદ્ધની શરુઆત થઈ. આ યુદ્ધ લગભગ સ્થગિત અવસ્થામાં જ પરિણમ્યું અને કોઈ પક્ષ દુશ્મનને હાર ન આપી શક્યો. મહાડજી શિંદેની મધ્યસ્થતાથી મે ૧૭૮૨માં સાલબાઈની સંધિ થઈ અને યુદ્ધનો અંત આવ્યો. વૉરન હેસ્ટિંગ્સની દૂરંદેશીને કારણે અંગ્રેજો યુદ્ધમાં સફળ રહ્યા હતા. તેમણે અંગ્રેજ વિરોધિ જોડાણને તોડી અને શિંદે, ભોંસલે તેમજ પેશવા વચ્ચે ખટરાગ ઉભો કર્યો.
૧૭૮૬માં જ્યારે અંગ્રેજ ગવર્નર જનરલ કોર્નવોલિસ ભારત આવ્યા ત્યારે મરાઠાઓ શક્તિશાળી હતા. સાલબાઈની સંધિ બાદ અંગ્રેજોએ ઉત્તરમાં સહવાસની નીતિ અપનાવી. ૧૧ વર્ષ પેશવા સવાઈ માધવરાવના દરબારમાં મંત્રીપદ સંભાળતા નાના ફડણવીસના રાજદ્વારી કુનેહને કારણે મરાઠા અને અંગ્રેજો વચ્ચે બે દાયકા કરતાં વધુ સમય સુધી શાંતિ જળવાઈ. ૧૮૦૦માં નાના મૃત્યુ બાદ પરિસ્થિતિ તુરંત જ બદલાઈ. હોલકર અને શિંદે વચ્ચે રાજકીય ખેંચતાણના પરિણામે પેશવાએ શિંદેનો પક્ષ લેતાં હોલકરે ૧૮૦૧માં પુના ખાતે પેશવા પર હુમલો કર્યો. પોતાની સલામતી જાળવવા માટે પેશવા બાજી રાવ બીજા નાશી અને અંગ્રેજ યુદ્ધજહાજનો આશરો લીધો. પેશવાને પોતાની સત્તાનો ક્ષય થવાનો ભય હતો અને આથી તેમણે વસઈની સંધિ પર હસ્તાક્ષર કર્યા. તેને કારણે પેશવા અંગ્રેજોના પ્રભુત્વ હેઠળના મિત્ર રાજવી બન્યા.
સંધિની પ્રતિક્રિયા સ્વરુપે ભોંસલે અને શિંદે એ પેશવા દ્વારા તેમના સાર્વભૌમત્વની શરણાગતિ સ્વીકારવા ઇનકાર કર્યો અને અંગ્રેજો ઉપર હુમલો કર્યો. ૧૮૦૩માં બીજા આંગ્લ-મરાઠા યુદ્ધની આ શરુઆત હતી. આ બંને મરાઠા સરદારોને અંગ્રેજોએ હાર આપી અને તમામ મરાઠા સરદારોએ મોટા વિસ્તારો અંગ્રેજોને સોંપવા પડ્યા.
અંગ્રેજ ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની
અંગ્રેજોએ હજારો કિમીનો પ્રવાસ કરી અને ભારતમાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો. તેમણે ભારતીયો સાથે કાર્ય કરવા માટે ભારતની ભૂગોળ અને સ્થાનિક ભાષાઓનો અભ્યાસ કર્યો હતો. તે સમયે, અંગ્રેજો તકનિકી દૃષ્ટિએ આગળ પડતા હતા અને અનેક મહત્વના ક્ષેત્રોમાં તેમના ઓજારો સ્થાનિક ઓજારો કરતાં વધુ ગુણવત્તા ધરાવતા હતા. છાબરાના વિશ્લેષણ અનુસાર અંગ્રેજો તકનિકી દૃષ્ટિએ આગળ પડતા ન હોત તો પણ તેમના સૈનિકોની શિસ્ત અને સંગઠનના કારણે તેઓ સફળ રહેત. પ્રથમ આંગ્લ-મરાઠા યુદ્ધ બાદ ૧૭૮૩માં વૉરન હેસ્ટિંગ્સે જાહેરાત કરી કે મરાઠાઓ સાથે સ્થપાયેલ શાંતિ એટલી મજબૂત છે કે તે આવનાર વર્ષોમાં ટકી રહેશે.
અંગ્રેજોના મત અનુસાર પુના ખાતે પેશવાના દરબાર સાથે સતત સંપર્ક જળવાઈ રહે તે રીતની નવી નીતિની જરુર હતી. અંગ્રેજોએ સ્થાનિક ભાષા અને રીતરિવાજોની જાણકારી ધરાવતા મુંબઈ સ્થિત અંગ્રેજ વ્યાપારી ચાર્લ્સ માલેટને પેશવા દરબારમાં કાયમી રાજદૂત તરીકે નીમ્યા.
પ્રસ્તાવના
બીજું આંગ્લ-મરાઠા યુદ્ધને કારણે મરાઠા સામ્રાજ્યની તાકાતનો કેટલાક અંશે ક્ષય થયો હતો. સૈન્યના આધુનિકીકરણની કોશિષો શિસ્ત વિનાની અને અધૂરા મનથી કરાતી હતી: જૂની તકનિકો અને અનુભવ કાળગ્રસ્ત થયા હતા જ્યારે નવી તકનિકો અપનાવવામાં સૈનિકો સક્ષમ નહોતા. મરાઠા સામ્રાજ્ય પાસે કાર્યક્ષમ જાસુસીતંત્રનો અભાવ હતો અને અંગ્રેજોની સાપેક્ષ રાજદ્વારી ક્ષમતાઓ નબળી હતી. મરાઠા તોપખાનું જૂનું હતું અને હથિયારોની આયાત કરાતી હતી. આયાતી બંદૂકો ચલાવવા માટે વિદેશી અધિકારીઓ નિયુક્ત કરાયા હતા અને આ માટે મરાઠા સૈનિકોનો ઉપયોગ ક્યારેય નહોતો કરાયો. જોકે વેલિંગ્ટન જેવા કેટલાક નિષ્ણાતોએ મરાઠા પાયદળની પ્રશંસા કરી હતી પણ તેનું નેતૃત્વ નબળી ગુણવત્તાનું હતું અને પિંડારી જેવા ભાડુતી સૈનિકો પર તે બહુ આધાર રાખતું. સામ્રાજ્યમાં ઉભા થયેલ સંઘીય ઢાંચાને કારણે યુદ્ધ સમયે જરુરી એકતાનો અભાવ હતો. left|thumb|માઉન્ટસ્ટુઅર્ટ એલ્ફિન્સ્ટોન યુદ્ધ સમયે અંગ્રેજ ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની વધુ બળવાન બની રહી હતી જ્યારે મરાઠા સામ્રાજ્ય પતન તરફ આગળ વધી રહ્યું હતું. અંગ્રેજોનો આગલા આંગ્લ-મરાઠા યુદ્ધમાં પણ વિજય થયો હતો.તત્કાલીન પેશવા બાજી રાવ બીજા હતા. સંખ્યાબંધ મરાઠા સરદારો જે અગાઉ પેશવાના પક્ષે હતા તેઓ હવે અંગ્રેજ પ્રભુત્વ હેઠળ તેમના પક્ષે હતા. અંગ્રેજો અને વડોદરાના ગાયકવાડ રાજવંશ વચ્ચે પેશવા વડોદરા હસ્તકના પ્રદેશોમાંથી મહેસુલ એકત્ર ન કરી શકે તે પ્રકારની ગોઠવણ હતી. ગાયકવાડે મહેસુલ એકત્ર કરવાની બાબતમાં ઉભો થયેલ મતભેદ દૂર કરવા પુના ખાતે પેશવાના દરબારમાં પ્રતિનિધિ ગંગાધર શાસ્ત્રીને રવાના કર્યા હતા. ગંગાધર શાસ્ત્રી અંગ્રેજોના રક્ષણ હેઠળ હતા. તેમનું ખૂન થયું અને આ અપરાધની શંકા પેશવાના મંત્રી ત્રિંબક ડેંગલે પર આવી.
આ તકનો લાભ લઈ અંગ્રેજોએ પેશવાને સંધિ માટે મજબુર કર્યા. જૂન ૧૩, ૧૮૧૭ના રોજ પુનાની સંધિ પર હસ્તાક્ષર થયા. પેશવા માટેની મુખ્ય શરતોમાં ડેંગલેના અપરાધની કબૂલાત, ગાયકવાડ પરના હક્કને જતો કરવો અને અંગ્રેજોને મોટો વિસ્તાર સોંપવો હતી. તે વિસ્તારોમાં ડેક્કન અને કોંકણના દરિયાકિનારા પરના અતિ મહત્ત્વના વિસ્તારો હતા, નર્મદાની ઉત્તરે અને તુંગભદ્રાની દક્ષિણે રહેલ તમામ વિસ્તાર હતો. વધુમાં, પેશવાએ ભારતમાં અન્ય કોઈ સત્તાકેન્દ્ર સાથે સંપર્ક નહોતો રાખવાનો. અંગ્રેજ પ્રતિનિધિ માઉન્ટસ્ટુઅર્ટ એલ્ફિન્સ્ટને પેશવાને તેમનું અશ્વદળ વિખેરી નાખવા પણ જણાવ્યું.
મરાઠાઓની રણનીતિ
thumb|રાયગડ કિલ્લામાં સ્થિત પૌરાણિક મહેલનાં ખંડેરો પેશવાએ પોતાનું અશ્વદળ વિખેરી નાખ્યું પરંતુ ખાનગીમાં તેમને ગુપ્ત આદેશ આપી તૈયાર રહેવા જણાવ્યું અને સાત મહિનાનો પગાર અગાઉથી જ આપી દીધો. બાજી રાવે યુદ્ધની તૈયારીની જવાબદારી બાપુ ગોખલેને સોંપી. ઓગષ્ટ ૧૮૧૭માં પેશવાએ સિંહગઢ, રાયગડ અને પુરંદર ખાતેના કિલ્લાઓને મજબૂત કર્યા. ગોખલે એ આવનાર યુદ્ધ માટે ગુપ્ત રીતે સૈનિકોની ભરતીની શરુઆત કરી. ભીલ અને રામોશી સમુદાયના લોકોને સૈનિકો તરીકે રોકવામાં આવ્યા. ભોંસલે, શીંદે અને હોલકરને સંયુક્ત મોરચો બનાવવા સમજાવવા માટે કોશિષ કરવામાં આવી. પિંડારી તરીકે ઓળખાતા ભાડુતી સૈનિકોને પણ સાધવામાં આવ્યા. અંગ્રેજ દૂત એલ્ફિન્સ્ટનની નોકરીમાં રહેલ નારાજ મરાઠાઓને પેશવાએ ખાનગી રીતે પોતાના સૈન્યમાં ભરતી કર્યા. તેવા એક વ્યક્તિ જશવંત રાવ ઘોરપડે હતા. ખાનગી રીતે યુરોપી લોકોને પણ ભરતી કરવા કોશિષ કરવામાં આવી પણ તે નિષ્ફળ રહી. બાલાજી પંત નાટુ જેવા કેટલાક લોકો અંગ્રેજો સાથે અડગ રહ્યા. સંખ્યાબંધ સૈનિકોએ પેશવાના પ્રસ્તાવને નકારી કાઢ્યો, અને અન્યોએ આ બાબત તેમના ઉપરી અધિકારીઓને જણાવી. ઓક્ટોબર ૧૯, ૧૮૧૭ના રોજ બાજી રાવ બીજાએ પુના ખાતે દશેરાના તહેવારની ઉજવણી કરી અને તેમાં મોટી સંખ્યામાં સૈનિકો એકઠા કર્યા. ઉજવણી દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં મરાઠા અશ્વદળે અંગ્રેજ સૈનિકો તરફ ધસી અને હુમલાનો ઢોંગ કર્યો પણ આખરી ક્ષણે દિશા બદલી નાંખી. આ પ્રદર્શન એલ્ફિન્સ્ટનના અપમાન અને અંગ્રેજ સિપાઇઓને ડરાવી અને પેશવાના પક્ષે પક્ષપલટો કરી આવવા દબાણ ઉભું કરવાના હેતુથી કરાયું હતું. પેશવાએ ગોખલેના વિરોધ છતાં એલ્ફિન્સ્ટનનું ખૂન કરવા ષડયંત્ર રચ્યું હતું. ઘોરપડે અને બાલાજી પંત નાટુના જાસૂસી કાર્યને કારણે એલ્ફિન્સ્ટન આ તમામ બાબતોથી જાણકાર હતા.
બર્ટનના અંદાજ અનુસાર વિવિધ મરાઠા રાજ્યોની ૧૮૧૭ની તાકાતમાં કુલ ૮૧,૦૦૦ પાયદળ, ૧,૦૬,૦૦૦ અશ્વદળ અને ૫૮૯ તોપો હતી. તેમાં પેશવા સૌથી શક્તિશાળી હતા અને તેઓ ૨૮,૦૦૦ અશ્વદળ, ૧૪,૦૦૦ પાયદળ અને ૩૭ તોપો ધરાવતા હતા. પેશવાનું મુખ્યાલય પુના હતું જે તમામ મરાઠા રાજ્યોમાં સૌથી દક્ષિણે હતું. હોલકર પાસે ૨૦,૦૦૦ અશ્વદળ, ૮,૦૦૦ પાયદળ અને ૧૦૭ તોપો હતી. શીંદે અને ભોંસલે પાસે લગભગ સમાન સંખ્યામાં પાયદળ અને અશ્વદળ હતા જેમાં અનુક્રમે ૧૫,૦૦૦ અને ૧૬,૦૦૦ અશ્વદળ અને ૧૬,૦૦૦ અને ૧૮,૦૦૦ પાયદળ હતા. શીંદે પાસે ૧૪૦ તોપો જ્યારે ભોંસલે પાસે ૮૫ તોપો હતી. હોલકર, શીંદે અને ભોંસલે અનુક્રમે ઈંદોર, ગ્વાલિયર અને નાગપુર ખાતે મુખ્યાલય ધરાવતા હતા. રાજપુતાના ટોંક ખાતે સ્થિત અફઘાન સરદાર અમીર ખાન ૧૨,૦૦૦ અશ્વદળ, ૧૦,૦૦૦ પાયદળ અને ૨૦૦ તોપો ધરાવતો હતો. નર્મદાની ઉત્તરે મધ્ય ભારતના ચંબલ અને માળવા પ્રદેશોમાં પિંડારીઓ સ્થિત હતા. સેતુ, કરીમ ખાન અને દોસ્ત મોહમ્મદ નામના ત્રણ પિંડારી નેતાઓએ શીંદેનો સાથ આપ્યો. તેઓ મુખ્યત્વે અશ્વદળ ધરાવતા હતા અને અનુક્રમે ૧૦,૦૦૦, ૬૦૦૦ અને ૪૦૦૦ સૈનિકો ધરાવતા હતા. આ સિવાયના તુલસી, ઇમામ બક્ષ, સાહિબ ખાન, કાદિર બક્ષ, નાથુ અને બાપુ નામક બાકીના તમામ પિંડારી સરદારો હોલકર સાથે જોડાયા હતા. તુલસી અને ઇમામ બક્ષ બંને પાસે ૨૦૦૦ અશ્વદળ, કાદિર બક્ષ ૨૧,૫૦૦ અશ્વદળ ધરાવતા હતા. સાહિબ ખાન, નાથુ અને બાપુ અનુક્રમે ૧,૦૦૦, ૭૫૦ અને ૧૫૦ અશ્વદળ ધરાવતા હતા.
શરુઆત
thumb|રિચાર્ડ વેલેસ્લી, વેલેસ્લીના પ્રથમ માર્કિ પેશવા હસ્તકનો વિસ્તાર દેશા નામે ઓળખાતા પ્રદેશમાં હતો જે આધુનિક મહારાષ્ટ્રનો ભાગ છે. તે વિસ્તારમાં કૃષ્ણા નદી અને ગોદાવરી નદીના ખીણપ્રદેશો અને સહ્યાદ્રિ પર્વતમાળાના ઉચ્ચપ્રદેશનો સમાવેશ થતો હતો. શીંદેનો ગ્વાલિયર અને બુંદેલખંડ આસપાસનો વિસ્તાર નાની ટેકરીઓ અને ફળદ્રુપ ખીણપ્રદેશોનો હતો જે ઉત્તર ભારતના ગંગાના મેદાન પ્રદેશ તરફ ઢોળાવ ધરાવતો હતો. પિંડારીઓનો વિસ્તાર ચંબલ ખીણો અને જંગલોનો પ્રદેશ હતો જે આધુનિક ઉત્તર પશ્ચિમ મધ્ય પ્રદેશનો ભાગ છે. તે પ્રતિકુળ હવામાન ધરાવતો પહાડી વિસ્તાર હતો. પિંડારીઓ વિંધ્યાચળની ઉત્તરે આવેલ માળવા પ્રદેશમાં પણ વર્ચસ્વ ધરાવતા હતા. હોલકર નર્મદા ખીણના ઉપરવાસમાં સ્થિત હતા.
આ યુદ્ધ અગાઉના આંગ્લ-મરાઠા યુદ્ધ બાદ અંગ્રેજોના આર્થિક હિતોને ધ્યાનમાં રાખતાં અધુરી મુકાયેલ કાર્યવાહી પૂર્ણ કરવાની કાર્યવાહી હતી. યુદ્ધની શરુઆત પિંડારી વિરુદ્ધના અભિયાન તરીકે થઈ. અંગ્રેજોને પિંડારીઓ જોડે લડતા જોઈ અને પેશવાના સૈન્યએ અંગ્રેજો પર નવેમ્બર ૫, ૧૮૧૭ના રોજ સાંજે ૪ વાગ્યે હુમલો કર્યો. મરાઠા સૈન્યમાં ૨૦,૦૦૦ અશ્વદળ, ૮૦૦૦ પાયદળ અને ૨૦ તોપો હતી જ્યારે અંગ્રેજોના પક્ષે ૨,૦૦૦ અશ્વદળ, ૧,૦૦૦ પાયદળ અને આઠ તોપો હતી. મરાઠા પક્ષે પાર્વતી ટેકરી પર પેશવાના રક્ષણ માટે વધારાના ૫,૦૦૦ અશ્વદળ અને ૧,૦૦૦ પાયદળ મોજુદ હતા. અંગ્રેજ સૈન્યમાં કેપ્ટન ફોર્ડની પલટણ પણ સામેલ હતી જે તે સમયે દાપોડી થી ખડકી તરફ આવી રહી હતી. અંગ્રેજોએ જનરલ સ્મીથને પણ ખડકી પહોંચવા આદેશ આપ્યો હતો પણ તે યુદ્ધક્ષેત્ર સુધી સમયસર પહોંચે તેવી અંગ્રેજોને ધારણા નહોતી.