cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ભારતીય રેલ
વર્તમાન મુદ્દાઓ અને નવીનીકરણ
IRમાં સ્ટેશન, કોચ, ટ્રેક, સેવાઓ સુરક્ષા અને સલામતીને બહેતર બનાવવાની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. પ્રારંભિક રીતે પાંચસોથી વધારે સ્ટેશનો પર નવીનીકરણ અને મરામતના કામ હાથ ધરાશે, જેમાંથી કેટલાક કામ ખાનગી કરાર દ્વારા અમલમાં આવશે. દેશની તમામ મીટર ગેજ લાઈનોને બ્રોડ ગેજમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવશે. (જુઓ પ્રોજેક્ટ યુનિગેજ). ભારતમાં ઉત્પાદિત થયેલા નવા LHB (એલસ્ટોમ) સ્ટેઈનલેસ સ્ટીલ કોચને હાવરા રાજધાની, સેલદાહ રાજધાની, મુંબઈ રાજધાની, ઓગસ્ટ ક્રાંતિ રાજધાની, પટના રાજધાની, ગુવાહાટી રાજધાની અને ભુવનેશ્વર રાજધાની જેવી વૈભવી રાજધાનીઓ અને શતાબ્દીઓમાં નાખવામાં આવ્યા છે. આવા કોચ(ડબ્બાઓ) વધારે પ્રવાસીઓનું વહન કરવા સક્ષમ હોવા ઉપરાંત તેના કારણે મુસાફરી વધારે આરામદાયક બને છે અને મુસાફરોની સુરક્ષામાં વધારો થાય છે, ઈન્ડિયન રેલવેસના હજારો જૂના ડબાઓને નવા ડબાઓમાં પરિવર્તિત કરવાની યોજના છે. છાડલીઓની ગુણવત્તામાં વૃદ્ધિ માટે તથા ફરીથી કલરકામનો ખર્ચ ઘટાડવાના હેતુથી વધારે ટકાઉ અને વધારે સારી ગુણવત્તાના પોલીયુરેથન કલરનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. તમામ ડબાઓમાં એર-બ્રેક સીસ્ટમ નાખવાની સાથે બહેતર હવા-ઉજાસને નવી યોજનાનો ભાગ બનાવવામાં આવ્યા છે. ઉત્તમ કક્ષાના એન્જિન અને ડબાઓના નિર્માણ માટે નવા ઉત્પાદન એકમો સ્થપાઈ રહ્યા છે. IRએ પોતાના ટેલિમેડિસિન નેટવર્કનું વિસ્તૃતિકરણ પણ હાથ ધર્યું છે, કે જેનાથી દૂરના અંતરિયાળ વિસ્તારમાં રહેતા તેના કર્મચારીઓનો વિશેષ તબીબી સેવાઓ આપી શકાય. પ્રાયોગિક ધોરણે મુંબઈ-અમદાવાદ શતાબ્દી એક્સ્પ્રેસમાં IRએ ઈન્ટરનેટ કનેક્ટિવિટીની શરૂઆત કરી છે. , કાર્યાન્વિત ટેકનો સેટ કમ્યુનિકેશન્સ(Techno Sat Communications) દ્વારા આઈઆઈટી કાનપુર (IIT Kanpur) દ્વારા પર્યાવરણ-મિત્ર અને ડિસ્ચાર્જની જરૂર ના પડે તેવા બાયો શૌચાલયની રજૂઆત કરતાં સમગ્ર રેલવે માળખાના સ્ટેશનો અને ટ્રેનમાં ગટર વ્યવસ્થાએ વધારે આકર્ષણ જમાવ્યું છે. AC સીસ્ટમમાં અદ્યતન તકનીકના પર્યાવરણ-મિત્ર રેફ્રિજરંટનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે, જ્યારે કે તમામ ટ્રેનમાં તબક્કાવાર રીતે આગને શોધી લેતા ઉપકરણો લગાવવામાં આવશે. ઉંદર જેવા પ્રાણીઓ પર નિયંત્રણ માટે તથા સ્વચ્છતાના ધોરણોની જાળવી માટેની પ્રક્રિયા IRના ઘણા ઝોનમાં ચાલી રહી છે. મધ્ય રેલવેનું 'ઓપરેશન સેટરડે' ધીમે-ધીમે પ્રગતિ કરી રહ્યું છે અને એક-એક કરીને મુંબઈ ડિવિઝનના સ્ટેશનોને સ્વચ્છ બનાવવામાં આવી રહ્યા છે.
ટ્રેનમાં કુલ કોચની સંખ્યા 16થી વધારીને 24 કરવામાં આવી, જેના લીધે ખર્ચમાં 28%નો પરંતુ આવકમાં 78%નો વધારો થયો. વેગનદીઠ અગાઉના 54 ટન વજનની મર્યાદાને વધારીને 68 ટનની કરવામાં આવી, જેના લીધે વેગનનો ખર્ચ ઘટ્યો. ચોવીસ કલાક ગુડ્સ શેડ ચાલુ રાખીને તથા દરેક ફીડર લાઈનને વીજળી આપીને(આનાથી એન્જિનને ડીઝલમાંથી વીજ સંચાલિત કરવામાં લાગતો સમય કે વીજળીમાંથી ડીઝલ સંચાલિક કરવામાં લાગતો સમય ઘટે છે) {0માલવાહક વેગન{/0} માટેના કામકાજી દિવસો 7થી ઘટાડીને 5 કરવામાં આવ્યા. કાર્ય પૂર્ણ કરવાનો સમય ઘટાડવાનો અર્થ થાય છે કે હવે રેલવે રોજની 550 ટ્રેનના બદલે 800 ટ્રેન લોડ કરી શકે છે. લઘુતમ ટનની મર્યાદા ઘટાડીને કંપનીઓને એક કરતાં વધારે સ્ટેશનો પર પોતાનો માલ ખાલી કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
નિમણૂકો
(વર્ગ 'A' સેવાના) અધિકારીઓની નિમણૂક ઈન્ડિયન એન્જિનિયરિંગ સર્વિસીસ એક્ઝામિનેશન દ્વારા થાય છે અને તેની પરીક્ષા યુનિયન પબ્લિક સર્વિસ કમિશન (UPSC) દ્વારા લેવાય છે; અને આ ઉપરાંત UPSC દ્વારા સ્પેશિયલ ક્લાસ રેલવે એપ્રેન્ટાઈસ (S.C.R.A.) પરીક્ષા પણ લેવાય છે. ઈન્ડિયન રેલવેસમાં વર્ગ 'C' અને 'D'ના કર્મચારીની નિમણૂકો 19 RRBs (રેલવે રીક્રુટમેન્ટ બોર્ડ) દ્વારા કરાય છે, કે જેના પર રેલવે રીક્રુટમેન્ટ કંટ્રોલ બોર્ડ (RRCB)નું નિયંત્રણ હોય છે.
લાડવેલ (તા. કઠલાલ)
લાડવેલ (તા. કઠલાલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા કઠલાલ તાલુકામાં આવેલું આવેલું એક ગામ છે. લાડવેલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, તમાકુ, બાજરી, ઘઉં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, પોસ્ટ ઓફિસ અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કઠલાલ તાલુકો
ઘામસીયા (તા.નસવાડી)
ઘામસીયા (તા.નસવાડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પૂર્વ ભાગમાં આવેલા નસવાડી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઘામસીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
વિઠોડા (તા. ખેરાલુ)
વિઠોડા (તા. ખેરાલુ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ખેરાલુ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વિઠોડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ખેરાલુ તાલુકો
લાલપુર (તા. કપડવંજ)
લાલપુર (તા. કપડવંજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા તથા પહેલાંના સમયમાં વ્યાપારીક તેમજ લશ્કરી મહત્વ ધરાવતા એવા  કપડવંજ તાલુકાનું એક  ગામ છે. લાલપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, બટાટા, શક્કરીયાં, તમાકુ તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કપડવંજ તાલુકો
બંટાઇ (તા. દેત્રોજ)
બંટાઇ (તા. દેત્રોજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દેત્રોજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બંટાઇ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જુવાર, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
કણજોતર (તા. સુત્રાપાડા)
કણજોતર (તા. સુત્રાપાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સુત્રાપાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કણજોતર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સુત્રાપાડા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
મેર
મેર એ ભારતનાં ગુજરાત રાજ્યનાં સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારનાં કાઠિયાવાડમાં મહેર, મિહિર, મૈર, કે મેહર તરીકે પણ ઓળખાતા, ક્ષત્રિય વર્ણનાં અને હિંદુ ધર્મના લોકોનો સમુહ છે. તેઓ ઇન્ડો-આર્યન સમુહનાં હોવાનું મનાય છે, અને તેમનો પોતાના માન સન્માન કાજે કેટલાયે યુદ્ધો, શૌર્ય અને બલિદાનનો સમૃધ્ધ અને વૈવિધ્યપૂર્ણ ઇતિહાસ છે. તેમના દ્વારા કરાયેલા કેટલાક બલિદાનો શપથ (વચન)ની પૂર્તિ, ફરજ અને સામાન્ય પ્રજાજનો તથા પોરબંદરનાં જેઠવા રાણાઓ પ્રત્યેની જવાબદારીઓને કારણે કરાયેલા. મેર લોકોની વસ્તી, ૧૯૫૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે, લગભગ ૫૦,૦૦૦ જેટલી હતી, જે ૧૫૫ ગામો અને ૨૩ નેસોમાં વહેંચાયેલ હતી. મેર લોકોનો પારંપારીક વ્યવસાય યોદ્ધા અને ખેતિકામ કરનાર તરીકેનો ગણાય છે. પોરબંદરનાં જેઠવા રાણાઓ દ્વારા મેર લોકોને કેટલાક ગામો અને જમીનો આપવામાં આવેલ (જેને ગરાસદારીનાં ગામો કહેવામાં આવે છે), આક્રમણખોરો સામે રાજ્યના રક્ષણ માટે, રાજ્યની સેનાનો ભાગ બનવા બદલ આ ગરાસદારી આપવામાં આવેલ.
સંદર્ભો
શ્રેણી:ભારતની જ્ઞાતિઓ
શ્રી યોગેશ્વરજી
શ્રી યોગેશ્વરજી એક વિરલ સંત સાહિત્યકાર હતા. તેઓ અમદાવાદ જિલ્લાના  ધોળકા તાલુકાના સરોડા ગામે જન્મ્યા હતા. માત્ર નવ વરસની નાની ઉંમરે તેમણે પિતાનું છત્ર ગુમાવ્યું હતુ. તે પછી તેમને મુંબઇ ખાતે આવેલા એક અનાથાશ્રમમાં અભ્યાસ માટે દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. કોલેજના અભ્યાસ બાદ તેમણે ઇશ્વરની શોધમાં હિમાલય તરફ પ્રયાણ કર્યું. બે દાયકાની એકાંતિક સાધના પછી તેમણે જનસમુદાયમાં વિચરણ કરવાનો પ્રારંભ કર્યો. ગુજરાતી ભાષામાં તેમણે એકસોથીય વધુ ગ્રંથો લખ્યા. તેમની પદ્ય રચનાઓમાં સરળ ગીતા (ભગવદ ગીતાનો ગુજરાતી અનુવાદ), શિવમહિમ્નસ્તોત્ર, વિષ્ણુસહસ્ત્રનામ, રામચરિતમાનસ વિગેરેના કાવ્યાનુવાદ મુખ્ય છે. આરતી, આલાપ, અનંત સૂર, બિંદુ, તર્પણ, દ્યુતિ, સાંઈસંગીત, હિમાલય અમારો વિગેરે તેમના પ્રસિધ્ધ કાવ્યસંગ્રહો છે. ગાંધી ગૌરવ એ મહાત્મા ગાંધીજી પરનું તેમનું મહાકાવ્ય છે. તેમણે અનેક ભજનો, સ્તુતિઓ અને આરતીઓની પણ રચના કરી છે. અગિયારસોથી વધુ પૃષ્ઠો ધરાવતી પ્રકાશના પંથે નામે તેમની આત્મકથા અધ્યાત્મ માર્ગના જીજ્ઞાસુઓને અમૂલ્ય માર્ગદર્શન પુરુ પાડે છે. તેમના આ પુસ્તકનો હિન્દી અને અંગ્રેજીમાં અનુવાદ પણ થયો છે. હિમાલયના પત્રો નામે તેમનો પત્રસંગ્રહ પણ પ્રસિધ્ધ થયો છે. રમણ મહર્ષિના જીવન અને કાર્ય પરનો તેમનો દળદાર ગ્રંથ પણ જીજ્ઞાસુઓમાં લોકપ્રિય થયો છે.
લહાન ઝાડદર
લહાન ઝાડદર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લામાં આવેલા સુબિર તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. લહાન ઝાડદર ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:સુબિર તાલુકો
સૌમ્ય જોશી
સૌમ્ય જોશી એ ગુજરાતી ભાષાના કવિ, લેખક, નાટ્યકાર, દિગ્દર્શક અને અભિનેતા છે. તેઓ ગુજરાતી રંગભૂમિમાં તેમના નાટકો વેલકમ જિંદગી અને ૧૦૨ નોટ આઉટ માટે જાણીતા છે. ગ્રીનરૂમમાં (૨૦૦૮) તેમનો કાવ્ય સંગ્રહ છે. ગુજરાતી નાટ્ય જગતમાં તેમના યોગદાન માટે તેમને ૨૦૧૩માં ચંદ્રવદન ચીમનલાલ મહેતા પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થયો હતો. તેમને યુવા ગૌરવ પુરસ્કાર (૨૦૦૭) અને તખ્તસિંહ પરમાર પારિતોષિક (૨૦૦૮-૦૯) પણ મળેલા છે.
પ્રારંભિક જીવન
thumb|સૌમ્ય જોશી, મંચ પર, અમદાવાદ, ૧૯૯૮ સૌમ્ય જોશીનો જન્મ ૩ જુલાઇ ૧૯૭૩ના રોજ અમદાવાદ, ગુજરાતમાં જયંત અને નીલા જોશીને ત્યાં થયો હતો. ૧૯૯૦માં તેમણે વિજયનગર હાઇસ્કૂલમાંથી પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યું. તેમણે ૧૯૯૩માં બી.એ.ની પદવી એચ.કે. આર્ટસ કોલેજ, અમદાવાદ અને ૧૯૯૫માં એમ.એ.ની પદવી ગુજરાત યુનિવર્સિટીના ભાષા ભવનમાંથી અંગ્રેજી સાહિત્ય વિષય સાથે મેળવી.
કારકિર્દી
thumb|એચ.કે. આર્ટસ કોલેજ, અમદાવાદ, જ્યાં તેઓ અંગ્રેજી સાહિત્યના પ્રાધ્યાપક હતા. તેમણે પોતાની કારકિર્દી ૧૯૯૫થી એચ.કે. આર્ટસ કોલેજમાં અંગ્રેજી સાહિત્યના પ્રાધ્યાપક તરીકે શરૂ કરી હતી. ૨૦૧૦માં તેમણે અન્ય યુવાનો સાથે ફેડ-ઇન થિયેટરની સ્થાપના કરી હતી. સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૧માં તેમણે પ્રોફેસરનું પદ છોડીને પૂર્ણ સમય સાથે નાટ્યજગત સાથે સંકળાયા.
સૌમ્ય જોષીએ ૧૮ વર્ષની ઉંમરે કવિતાઓ લખવાની શરૂઆત કરી હતી. તેમની પ્રથમ કવિતા કવિલોકમાં પ્રકાશિત થઇ હતી. ત્યાર પછી, તેમની કવિતાઓ અન્ય ગુજરાતી સામયિકો શબ્દસૃષ્ટિ, કવિતા, શબ્દાલય, નવનીત સમર્પણ, અને કુમારમાં પ્રગટ થઇ હતી. તેમના નાટક રમી લો ને યાર! સાથે તેમણે ગુજરાતી રંગભૂમિમાં પ્રવેશ કર્યો હતો.
કવિતા
ગ્રીનરૂમમાં, તેમના એકમાત્ર કાવ્યસંગ્રહ છે, જે ૨૦૦૮માં પ્રગટ થયો હતો. તેમની કવિતાઓ વિવિધ શૈલીની છે. જેવી કે ગઝલ, નઝમ, ગીત અને મુક્ત પદ. તેમજ તે અલગ અલગ વિષયો જેવા કે વેશ્યા, મીરાં દ્વારા તરછોડાયેલા રાણાનું પ્રણયગીત, શિવાકાશીની ફટાકડાની ફેક્ટરીનો એક છોકરો, જેઠા નામનો ભરવાડ, નાની ગરીબ બહેન, તડકામાં ગુણી ઉંચકીને છાંયો શોધતો મજૂર વગેરે. આ પુસ્તક વિવેચનાત્મક રીતે વખાણાયેલું.
નાટકો
ગુજરાતી રંગભૂમિમાં તેમનું પ્રથમ નાટક રમી લો ને યાર! હતું. ૨૦૦૨ના ગુજરાતના તોફાનો પરથી તેમણે રચેલું સંગીતમય કટાક્ષ નાટક દોસ્ત ચોક્કસ અહીં એક નગર વસતું હતું વિવેચનાત્મક રીતે વખાણાયેલું. આ નાટકે તેમને ધ વીક સાપ્તાહિકના ૨૦૦૩ના ભારતના ૫૦ ઉગતા તારલાઓની યાદીમાં તેમનું નામ અપાવ્યું હતું. ૨૦૦૫માં તેમનું નાટક આથમા તારુનું આકાશ પ્રતિષ્ઠિત પૃથ્વી થિયેટર ફેસ્ટિવલ, મુંબઈમાં પસંદ પામેલું ગુજરાતનું પ્રથમ નાટક હતું. વેલકમ જિંદગી અને ૧૦૨ નોટ આઉટ વિવેચનાત્મક રીતે વખાણાયેલ અને વ્યાપારીક રીતે સફળ નાટકો છે. તેમના અન્ય નાટકો મુંઝારો, મહાત્મા બોમ્બ, તુ તુ તુ તુ તુ તારા અને ધારો કે તમે મનજી છો છે.
ચલચિત્ર
તેમનું નાટક ૧૦૨ નોટ આઉટ હિંદી ચલચિત્ર ૧૦૨ નોટ આઉટ તરીકે ઉમેશ શુક્લાના દિગ્દર્શન હેઠળ રૂપાંતરિત થયું છે. તેમાં તેમને લેખક તરીકે દર્શાવેલ છે.
સન્માન
ગુજરાતી સાહિત્યમાં તેમના યોગદાન માટે તેમને યુવા ગૌરવ પુરસ્કાર (૨૦૦૭) અને તખ્તસિંહ પરમાર પારિતોષિક (૨૦૦૮-૦૯) મળ્યા છે. ૨૦૧૩માં ગુજરાતી રંગભૂમિમાં યોગદાન માટે તેમને પ્રખ્યાત ગુજરાતી નાટ્યકાર ચંદ્રવદન મહેતાના માનમાં અપાતો ચંદ્રવદન ચીમનલાલ મહેતા પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થયો હતો. તેમને રાવજી પટેલ એવોર્ડ, બળવંતરાય ઠાકોર એવોર્ડ અને સદ્ભાવના એવોર્ડ (૨૦૧૪) પણ પ્રાપ્ત થયેલ છે.
ભુવેલ (તા. ઇડર)
શ્રેણી:ઇડર તાલુકો
ખોખરા (તણખલા)
ખોખરા (તણખલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પૂર્વ ભાગમાં આવેલા નસવાડી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખોખરા (તણખલા) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:નસવાડી તાલુકો
પેરાશુટ રેજિમેન્ટ
પેરાશુટ રેજિમેન્ટ એ ભારતીય ભૂમિસેના ની છત્રીદળ રેજિમેન્ટ છે. thumb|યુદ્ધ અભ્યાશ ૨૦૧૩ દરમિયાન ભારત અને સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકાના છત્રીદળના સૈનિકો
ઈતિહાસ
ભારત ની પ્રથમ છત્રીદળ રેજિમેન્ટ ઓક્ટોબર ૨૯, ૧૯૪૧ના રોજ ૫૦મી પેરાશુટ બ્રિગેડ તરીકે ઉભી કરવામાં આવી હતી. તે ૧૫૧મી બ્રિટિશ, ૧૫૨મી ભારતીય અને ૧૫૩મી ગુરખા પેરાશુટ પલટણો ધરાવતી હતી.
ભારતીય તબીબી સેવાના લેફ્ટ એજી રંગારાજ જેઓ ૧૫૨મી ભારતીય પલટણના તબીબ પણ હતા તેઓ અને હવાલદાર મેજર મથુરા સિંઘ છત્રીની મદદથી ઉતરાણ કરનાર પ્રથમ ભારતીયો બન્યા. ૧૯૪૨-૪૩માં નારા વિસ્તારમાં પઠાણ આદિવાસીઓ વિરુદ્ધ કાર્યવાહીમાં નાના પાયે આ દળનો ઉપયોગ કરાયો હતો. બર્મા ખાતે ગુપ્તચર કાર્યવાહીમાં પણ તેમનો ઉપયોગ કરાયો હતો. ૧૯૪૪માં બ્રિટિશ પલટણને બ્રિટન ખાતે મોકલી દેવાઇ અને બાકીની પલટણોએ સંગશક અને ઇમ્ફાલ ખાતે મહત્ત્વની કામગીરી કરી.
સંગશકની લડાઈ માર્ચ. ૧૯૪૪ દરમિયાન છ દિવસ સુધી ચાલી અને તેમાં બ્રિગેડના ૪૦ અધિકારી અને ૫૪૫ સૈનિકો ઘાયક થયા અથવા મૃત્યુ પામ્યા. આ કાર્યવાહીને કારણે બ્રિગેડે લેફ્ટ જન સ્લિમની પ્રશસ્તિ પ્રાપ્ત કરી. ૨૬ માર્ચના રોજ બાકી રહેલ સૈનિકોએ જાપાન નો ઘેરો તોડી અને દક્ષિણ અને બાદમાં પશ્ચિમ તરફ લડી અને ઇમ્ફાલ પહોંચ્યા. તેને સોંપાયેલ લક્ષ્ય તેણે મેળવી લીધું. જુલાઈ અંત સુધી લડતા રહી અને ઈમ્ફાલ આસપાસના જંગલમાંથી જાપાની સૈનિકોને હાંકી કાઢ્યા.
તે જ વર્ષે બ્રિગેડનો વિસ્તાર કરી અને વિભાગ સ્તરની કરવામાં આવી. આ માટે મધ્ય પૂર્વમાં રહેલ બખ્તરીયા વિભાગને હવાઈ વિભાગમાં પરિવર્તિત કરવામાં આવ્યો. તેને ૯મો છત્રીદળ વિભાગ નામ આપવામાં આવ્યું. પાછળથી ૧૯૪૫માં તેને ૨જો ભારતીય છત્રીદળ વિભાગ નામ આપવામાં આવ્યું.
સ્વતંત્રતા બાદ છત્રીદળ વિભાગને ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે વહેંચવામાં આવ્યો. ભારતના ફાળે ૫૦મી અને ૭૭મી છત્રીદળ બ્રિગેડ આવી જ્યારે પાકિસ્તાનના ફાળે ૧૪ છત્રીદળ બ્રિગેડ આવી.
સ્વતંત્રતા બાદ ભારતીય સરકારે એક જ ૫૦મી છત્રીદળ બ્રિગેડને કાયમી કરી અને તેમાં ત્રણ પુરસ્કૃત પલટણો ૧ પેરા (પંજાબ રેજિમેન્ટ), ૨ પેરા (મરાઠા લાઇટ્ ઇન્ફન્ટ્રી) અને ૩ પેરા (કુમાઉં રેજિમેન્ટ)ને સામેલ કરી. ૧૯૪૭-૪૮ના કાશ્મીર અભિયાન દરમિયાન શેલાતંગ, નૌશેરા, જાંગડ અને પુંચ ની લડાઈઓમાં તેમણે મહત્ત્વની કામગીરી કરી અને આ માટે તેમને યુદ્ધસન્માનો એનાયત કરાયાં.
એપ્રિલ ૧૫, ૧૯૫૨ના રોજ પેરાશુટ રેજિમેન્ટ ઉભી કરવામાં આવી અને આ ત્રણ પલટણોને તેમાં સામેલ કરવામાં આવી. ૧૯૬૧માં ૪થી પલટણ પણ ઉભી કરવામાં આવી. ૧૯૬૨માં ચીન સામેના યુદ્ધમાં હારનો સામનો કર્યા બાદ વધુ ચાર પલટણો ૫મી, ૬ ઠી, ૭મી અને ૮મી પલટણ બે વર્ષના ગાળામાં ઉભી કરવામાં આવી.
૧૯૬૫ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ દરમિયાન મેજર મેઘ સિંઘના નેતૃત્વ હેઠળ વિવિધ પાયદળ રેજિમેન્ટમાંથી સ્વૈચ્છિક ઉમેદવારો વડે બ્રિગેડ ઓફ ગાર્ડસ ઉભી કરવામાં આવી. તેનું લક્ષ્યાંક બિનપરંપરાગત લડાઈ લડવાનું હતું અને તેણે તેના સંખ્યાબળના પ્રમાણમાં અસાધારણ પરિણામો હાંસલ કર્યા. યુદ્ધ બાદ તેને વિખેરી નાખવામાં આવી અને સૈનિકોને પોતપોતાની રેજિમેન્ટમાં મોકલી દેવાયા. પરતુ, મેજર મેઘ સિંઘને આ પ્રકારની એક પલટણ ઉભી કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી અને તેના પરિણામે ૯ પેરા (કમાંન્ડો) પલટણ ઉભી કરાઈ. એક વર્ષ બાદ પલટણને બે ભાગમાં વહેંચવામાં આવી અને ૧૦ પેરા ઉભી કરાઈ.
હાલમાં, રેજિમેન્ટમાં નવ ખાસ દળો એટલે કે કમાન્ડો પલટણો છે જે ૧, ૨, ૩, ૪, ૯, ૧૦, ૧૧, ૧૨ અને ૨૧ પેરા (ખાસ દળો) છે અને પાંચ છત્રીદળ પલટણો જે ૫, ૬, ૭, ૨૩ અને ૨૯ પેરા છે. આ સિવાય રેજિમેન્ટમાં બે સ્થાનિય પાયદળ પલટણો ૧૦૬ પેરા અને ૧૧૬ પેરા અને એક રાષ્ટ્રિય રાઇફલ્ સ પલટણ ૩૧ પેરા પણ છે.
૧૯૭૧ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધમાં પૂર્વ અને પશ્વિમ મોરચે અનેક લડાઈમાં રેજિમેન્ટની પલટણોએ ભાગ લીધો. સ્વતંત્ર ભારતના ઈતિહાસમાં પ્રથમ વખત તંગૈલ ખાતે એક પેરાશુટ પલટણને છત્રી વડે ઉતરાણ કરાવાયું અને તેણે બાંગ્લાદેશ ને આઝાદ કરવાની કાર્યવાહીમાં વેગ આણ્યો. આ સિવાય ચાચરો, સિંધ અને મંધોલ, જમ્મુ અને કાશ્મીર ખાતે છાપામાર હુમલા કરી અને તેમની કુશળતાનો પરિચય આપ્યો. રેજિમેન્ટને પુંગલી પુલ, ચાચરો અને પુંચના રક્ષણ યુદ્ધસન્માન એનાયત કરાયાં.
શ્રીલંકા ખાતેની ભારતીય શાંતિસેનામાં રેજિમેન્ટની પાંચ પલટણોને તૈનાત કરવામાં આવી જેમાં ત્રણ કમાન્ડો પલટણો સામેલ હતી.
માલદીવ્સ ખાતે ચૂંટાયેલ સરકારની મદદ માટે હાથ ધરાયેલ ઓપરેશન કેકટસમાં ૬ પેરાએ મોખરે રહી અને કાર્યવાહી કરી હતી.
પલટણોને ઉત્તર પૂર્વ ભારત અને જમ્મુ અને કાશ્મીર ખાતે આતંકવાદ વિરોધિ કાર્યવાહીમાં તૈનાત કરવામાં આવી છે. તેને આ કાર્યવાહીઓ માટે ૧૧ સૈન્ય વડાના પલટણ પ્રશસ્તિ પત્ર, ૧૧ અશોક ચક્ર એનાયત કરાયાં છે. ૯ પેરા (ખાસ દળો) પલટણને ૨૦૦૧માં બહાદુરોમાં પણ બહાદુરનો ખિતાબ આપવામાં આવ્યો.
રેજિમેન્ટનું મુખ્યાલય આગ્રા, ઉત્તર પ્રદેશ ખાતે આવેલું છે. આ જ સ્થળે રેજિમેન્ટનું તાલીમ કેન્દ્ર પણ આવેલ છે.
રેજિમેન્ટનું ચિહ્ન
રેજિમેન્ટનું ચિહ્નમાં એક ખુલેલ છત્રી છે જેની ઉપર છત્રીદળ લખેલું છે. તેની ઉપર ખુલેલ પાંખો છે અને છત્રી પર એક ખંજર છે. આ તમામ ચીજો ચાંદીની બનેલ છે. વૈશ્વિક ધારાધોરણ મુજબ છત્રીદળના તમામ સૈનિકોભૂખરા લાલ રંગની ટોપી પહેરે છે.
કાશ્મીરની કાર્યવાહી
રેજિમેન્ટની ત્રણે પલટણો આમાં સામેલ હતી. આ કાર્યવાહીમાં બ્રિગેડનું નેતૃત્વ કરી રહેલ બ્રિગેડિયર મોહમ્મદ ઉસ્માન જુલાઈ, ૧૯૪૮માં શહીદ થયા અને તેમને મૃત્યુપર્યંત મહાવીર ચક્ર વડે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા.
૬૦ પેરાશુટ તબીબી પલટણ અને કોરિયન યુદ્ધ
thumb|ભારતની તબીબી પલટણની સેવાને સન્માનિત કરતી ૧૯૫૧માં દક્ષિણ કોરિયા દ્વારા પ્રકાશિત ૫૫૦ વોનની ટપાલ ટિકિટ કોરિયાના યુદ્ધ દરમિયાન સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ દ્વારા મદદની અપીલ કરવામાં આવી. ભારતે આ માટે લશ્કરી મદદને બદલે તબીબી મદદ મોકલવાનું નક્કી કર્યું. આ માટે ૬૦મી તબીબી પલટણને મોકલવામાં આવી જેણે કોરિયા ખાતે ચાર વર્ષ સુધી સેવા આપી. તેણે તમામ સૈનિકો અને નાગરિકો જેને જરૂર ઉભી થઈ તેને તબીબી સેવા આપી. તેને લાલ દેવદૂતોનું હુલામણું નામ આપવામાં આવ્યું. તેણે ઉત્તર કોરિયા ના યુદ્ધકેદીઓને પણ સારવાર આપી હતી.
પલટણના ૧૨ સભ્યોને અમેરિકાના છત્રીદળનું ચિહ્ન પહેરવાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો. પલટણને ભારત આવ્યા બાદ રાષ્ટ્રપતિનો પુરસ્કાર અપાયો જે આજ દિન સુધી એકમાત્ર છે. પલટણને ૨૫ સન્માનીય ઉલ્લેખ પણ આપવામાં આવ્યા.
આતંકવાદ વિરોધિ કાર્યવાહી
આ કાર્યવાહીઓમાં કેપ્ટન અરુણ જસરોટીયા, ૧૯૯૬, મેજર સુધીર કુમાર વાલિયા, ૨૦૦૦ અને પેરા ટ્રુપર સંજોગ છેત્રી, ૨૦૦૩ તમામ ૯ પેરાને અશોક ચક્ર એનાયત કરાયું છે, આ સિવાય ૧૦ પેરાના હવાલદાર બહાદુર સિંઘ બોરા, હવાલદાર ગજેન્દ્ર સિંઘ અને ૨ પેરાન કેપ્ટન આર હર્ષનને પણ આ સન્માન અપાયું છે. ૧ પેરાના કેપ્ટન શબ્બીર મલિક અને મેજર મોહિત શર્માને આ સન્માન ૨૦૧૦માં અપાયું છે.
રેજિમેન્ટની પલટણો
thumb|ગણતંત્ર દિવસ પરેડ દરમિયાન પેરા ખાસ દળો
ભગાપુરા (તા. દેત્રોજ)
સંદર્ભ
શ્રેણી:દેત્રોજ તાલુકો
લહાન કસાડ
આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:સુબિર તાલુકો
કમલાપુરા (તા. વાઘોડિયા)
કમલાપુરા (તા. વાઘોડિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા તથા વડોદરાથી પૂર્વ દિશામાં આવેલા વાઘોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કમલાપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
વાઘલધરા
વાઘલધરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વલસાડ તાલુકાનું ગામ છે, જે રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૮ પર ચિખલી અને વાપી વચ્ચે તેમ જ ચિખલીથી દક્ષિણ દિશા તરફ આશરે ૧૨ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલું છે. વાઘલધરા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
આ ઉપરાંત અહીં એક જૈન ટ્રસ્ટ દ્વારા કેન્સરના રોગની પંચગવ્ય આયુર્વેદ આધારીત ચિકિત્સા આપતું સારવાર આપતું કેન્દ્ર ચલાવવામાં આવે છે, જેમાં ૮૦ દર્દીઓને દાખલ કરી શકાય છે તેમ જ બાકીના દર્દીઓને દવા આપી ઘરે સારવાર લેવાનું સમજાવાય છે. આ પંચગવ્ય (ગાયનાં છાણ, મૂત્ર, દુધ, દહીં અને ઘી. આ પાંચ વસ્તુઓ વડે અપાતી સારવારને પંચગવ્ય ચિકિત્સા કહેવાય છે, જે સંપૂર્ણપણે આયુર્વેદ આધારીત હોય છે.) દર્દીને અહીં માત્ર ૧ રૂપિયામાં સારવાર મળે છે.
આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:વલસાડ તાલુકો
લાખા મીયાંની મુવાડી
લાખા મીંયાની મુવાડી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  કઠલાલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. લાખા મીંયાની મુવાડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કઠલાલ તાલુકો
કાગદડી (તા. બગસરા)
ધાર્મિક સ્થળો
ગામમાં રામજી મંદિર, શિવ મંદિર જેવા ધાર્મિક સ્થળો આવેલા છે.
શ્રેણી:બગસરા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
લાલપુર (નિરમાલી)
લાલપુર (નિરમાલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા તથા પહેલાંના સમયમાં વ્યાપારીક તેમજ લશ્કરી મહત્વ ધરાવતા એવા  કપડવંજ તાલુકાનું એક  ગામ છે. લાલપુર (નિરમાલી) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, બટાટા, શક્કરીયાં, તમાકુ તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કપડવંજ તાલુકો
નાગેલ (તા. દાંતા)
નાગેલ (તા. દાંતા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દાંતા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાગેલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દાંતા તાલુકો
લેટર (તા. કપડવંજ)
લેટર (તા. કપડવંજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા તથા પહેલાંના સમયમાં વ્યાપારીક તેમજ લશ્કરી મહત્વ ધરાવતા એવા  કપડવંજ તાલુકાનું એક  ગામ છે. લેટર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, બટાટા, શક્કરીયાં, તમાકુ તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કપડવંજ તાલુકો
રીંગણી (તા.નાંદોદ)
રીંગણી(તા.નાંદોદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નર્મદા જિલ્લાના નાંદોદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. રીંગણી ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
શ્રેણી:નાંદોદ તાલુકો
જશાપર (તા. ધ્રાંગધ્રા)
જશાપર (તા. ધ્રાંગધ્રા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધ્રાંગધ્રા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જશાપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધ્રાંગધ્રા તાલુકો
ભારતના રાજ્ય ફૂલોની યાદી
આ ભારતના રાજ્યના ફૂલોની યાદી છે.
સમોઆ
right|thumb|300px|સમોઆ દેશના જિલ્લાઓ દર્શાવતું માનચિત્ર સમોઆ (અગ્રેજી:Samoa; હિન્દી:समोआ), અધિકૃત રીતે સ્વતંત્ર સમોઆ રાજ્ય, પહેલાં પશ્ચિમી સમોઆ અને જર્મન સમોઆ તરીકે ઓળખાતા હતા, જે પ્રશાંત મહાસાગરની દક્ષિણ દિશામાં આવેલો એક દેશ છે. આ નાનકડો દેશ ચાર ટાપુઓનો બનેલો છે. ઈ. સ. ૧૯૬૨માં સ્વતંત્ર થયેલો આ દેશ ત્યાં સુધી ન્યૂઝીલેન્ડના તાબામાં હતો. સમોઆના બે મુખ્ય દ્વિપો ઉપોલુ અને સવાઈ'ઇ છે. આ દેશનું પાટનગર એપિયા તેમ જ ફ્લૅઓલો આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ મથક ઉપોલુ ટાપુ પર આવેલ છે.
પંદરમી ડિસેમ્બર, ૧૯૭૬ના દિવસે સમોઆ દેશને સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘમાં સામેલ કરવામાં આવ્યો હતો. સમોઆવાસીઓની દરિયાઈ કાર્ય સંબંધી યોગ્યતાને કારણે ૨૦મી સદી પહેલાંના યુરોપના સાગરખેડૂઓ દ્વારા અમેરિકી સમોઆ સહિત આખા દ્વિપસમુહને "નાવિકોના દ્વિપ" તરીકે ઓળખવામાં આવતા હતા.
આ દેશના અર્થતંત્રનો મુખ્ય આધાર ખેતી અને મત્સય ઉદ્યોગ છે. આ દેશનું ક્ષેત્રફળ ૨,૮૩૧ ચોરસ કિલોમીટર (૧૦૯૩ ચોરસ માઇલ) તેમ જ વસ્તી ૨૦૦૯ની જનગણના મુજબ ૧,૭૯,૦૦૦ જેટલી છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:દેશ
કડાયા (તા. બગસરા)
કડાયા (તા. બગસરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બગસરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કડાયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:બગસરા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
બાળપણ
બાળપણ અથવા બાલ્યાવસ્થા અથવા નાનપણ, જન્મથી માંડીને કિશોરાવસ્થા સુધીના આયુષ્ય કાળને કહેવામાં આવે છે. વિકાસાત્મક મનોવિજ્ઞાનમાં, બાળપણને શૈશવાવસ્થા (ચાલવાનું શીખવાનો સમય), પ્રાથમિક બાળપણ (ખેલકુદની વય), મધ્ય બાળપણ (શાળાએ જવાની વય) તથા કિશોરાવસ્થા (વય સંધિ) એમ ચાર વિકાસાત્મક ચરણોમાં વિભાજિત કરવામાં આવેલું છે.
બાળપણની ઉંમરની સીમાઓ
બાળપણ એ અવિશિષ્ટ શબ્દ છે. માનવ વિકાસમાં ઉંમરના વિભિન્ન તબક્કાઓ માટે આ શબ્દ ઉપયોગમાં લઈ શકાય છે. વિકાસાત્મક રૂપ પ્રમાણે, આ શબ્દ બાળપણ અને વયસ્કતા વચ્ચેના સમયની અવધિ દર્શાવે છે. સામાન્ય શબ્દોમાં, બાળપણનો જન્મ થતાંની સાથે જ આરંભ થયેલો માનવામાં આવે છે. અવધારણાનાં રૂપ પ્રમાણે કેટલાક લોકો બાળપણને ખેલકુદ તથા માસૂમિયત સાથે જોડીને જુએ છે, જે કિશોરાવસ્થામાં સમાપ્ત થઈ જતું હોય છે. મોટાભાગના દેશોમાં પુખ્ત થવાની એક ઉંમર નક્કી કરેલી હોય છે ત્યારે જ બાળપણ અધિકૃત રીતે સમાપ્ત થયેલું ગણાય છે અને વ્યક્તિને કાયદાકીય રીતે વયસ્ક ગણવામાં આવે છે. આ ઉંમર ૧૩ (તેર)થી ૨૧ (એકવીસ)ની વચ્ચે હોઈ શકે છે, જો કે મોટાભાગના દેશોમાં ૧૮ (અઢાર) વર્ષની ઉંમરને પુખ્ત વય તરીકે માનવામાં આવે છે.
પ્રાથમિક બાળપણ
શૈશવાવસ્થા પછી પ્રારંભિક અથવા પ્રાથમિક બાળપણ આવે છે અને બાળક લથડિયા ખાતું ચાલવા સાથે તેની શરૂઆત થતી હોય છે, તેના પછી બાળક બોલવાનું અને સ્વતંત્ર રીતે પગલાં ભરી ચાલવા લાગે છે. જ્યારે શૈશવાવસ્થા ત્રણ વર્ષની ઉંમરમાં સમાપ્ત થાય છે, ત્યારે બાળક પોતાની પાયાની જરૂરિયાતો માટે માતા-પિતા પર ઓછું નિર્ભર રહેવા લાગે છે, પ્રારંભિક બાળપણ સાતથી આઠ વર્ષની ઉંમર સુધી ચાલતું હોય છે. નાનાં બાળકોનાં શિક્ષણ માટે રાષ્ટ્રીય સંગઠન અનુસાર, પ્રારંભિક બાળપણની અવધિ જન્મથી લઇને આઠ વર્ષની ઉંમર સુધી હોય છે.
મધ્ય બાળપણ
મધ્ય બાળપણ લગભગ સાત કે આઠની ઉમરે શરુ થાય છે, જે અનુમાનતઃ પ્રાથમિક શાળામાં જવાની ઉમર જેટલી છે.
કિશોરાવસ્થા
કિશોરાવસ્થા, યા બચપન કી અંતિમ અવસ્થા, યૌવન કી દશા સે શુરૂ હોતી હૈ. કિશોરાવસ્થા કા અંત ઔર વયસ્કતા કી શુરૂઆત મેં દેશવાર તથા ક્રિયાવાર ભિન્નતા હૈ, ઔર એક હી દેશ-રાજ્ય યા સંસ્કૃતિ કે ભીતર અલગ-અલગ ઉમ્ર હોતી હૈ જિસકે વ્યક્તિ કો ઇતના પરિપક્વ (કાલક્રમાનુસાર તથા કાનૂની રૂપ સે) માના જાતા હૈ કિ સમાજ દ્વારા કિન્હીં કાર્યોં કો સૌપા જા સકે.
બચપન કા ઇતિહાસ
યહ તર્ક દિયા જાતા હૈ કિ બચપન એક પ્રાકૃતિક ઘટના ન હોકર સમાજ કી રચના હૈ. એક મહત્વપૂર્ણ મધ્યવાદી તથા ઇતિહાસકાર ફિલિપ એરીસ ને અપની પુસ્તક સેંચુરીજ઼ ઑફ઼ ચાઇલ્ડહુડ મેં ઇસ બાત કો ઉઠાયા હૈ. ઇસ વિષય કો કનિંઘમ દ્વારા અપની પુસ્તક ઇનવેન્શન ઑફ઼ ચાઇલ્ડહુડ (2006) મેં આગે બઢ઼ાયા ગયા, જો મધ્યકાલ સે બચપન કે ઐતિહાસિક પહલુઓં પર નજ઼ર ડાલતા હૈ, જિસે વે વિશ્વ યુદ્ધ કે બાદ કે 1950, 1960 તથા 1970 દશક કી અવધિ કે રૂપ મેં સંદર્ભિત કરતે હૈં.
એરીસ ને પેંટિગ, સમાધિ-પત્થર, ફ઼ર્નીચર તથા સ્કૂલ-અભિલેખોં કે અધ્યયન કો 1961 મેં પ્રકાશિત કિયા થા. ઉન્હોને પાયા કિ 17વીં શતાબ્દી સે પહલે બચ્ચોં કા પ્રતિનિધિત્વ અલ્પ-વયસ્કોં કી તરહ કિયા જાતા થા. તબ સે ઇતિહાસકારોં દ્વારા ગુજ઼રે જ઼માને કે બચપન પર કાફી શોધ કિયા ગયા હૈ. એરીસ કે પહલે જાર્જ બોઆસ ને દી કલ્ટ આફ઼ ચાઇલ્ડહુડ પ્રકાશિત કિયા થા.
જીન જૈક્સ રૂસો વે વ્યક્તિ હૈં આમ તૌર પર જિન્હેં બચપન કી આધુનિક ધારણા કી ઉત્પત્તિ કા શ્રેય દિયા જાતા હૈ - યા ઉન પર આરોપિત કિયા જાતા હૈ. જાન લૉક તથા અન્ય 17વીં સદી કે અન્ય ઉદાર વિચારકોં કે વિચાર કે આધાર પર રૂસો ને બચપન કો વયસ્કતા કે ખ઼તરોં ઔર કઠિનાઇયોં સે મુઠભેડ઼ સે પહલે કી લઘુ અભયારણ્ય અવધિ કહા. રૂસો ને નિવેદન કિયા, "ઇન માસૂમોં કી ખુશિયોં કો ક્યોં લૂટેં જો ઇતની જલ્દી બીત જાતા હૈ". "શુરુઆતી બચપન કે જલ્દી નિકલ જાને વાલે દિનોં મેં કડ઼વાહટ ક્યોં ભરેં, જો દિન ન ઉનકે લિએ ઔર ના હી આપકે લિએ કભી લૌટ કર આને વાલે હૈં?"
વિક્ટોરિયા કાલ કો બચપન કી આધુનિક સંસ્થા કે સ્રોત કે રૂપ મેં વર્ણિત કિયા ગયા હૈ. વિડંબના યહ હૈ કિ ઇસ કાલ કી ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ ને બાલ શ્રમ કો બઢ઼ા દિયા થા, લેકિન ઈસાઈ સુસમાચાર લેખક તથા લેખક ચાર્લ્સ ડિકેન્સ તથા અન્ય કે અભિયાનોં કે કારણ, બાલ મજદૂરી ઉત્તરોત્તર કમ હોતી ગઈ ઔર 1802-1878 કે કારખ઼ાના અધિનિયમ દ્વારા સમાપ્ત હો ગઈ. વિક્ટોરિયા કાલીન લોગોં ને એકજુટ હોકર પરિવાર કી ભૂમિકા તથા બચ્ચે કી પવિત્રતા પર જ઼ોર દિયા, ઔર મોટે તૌર પર, તભી સે પશ્ચિમી સમાજોં મેં યહ રવૈયા બરક઼રાર રહા.
સમકાલીન યુગ મેં, જો એલ.કિન્ચેલો ઔર શર્લી આર. સ્ટીનબર્ગ ને બચપન ઔર બચપન કી શિક્ષા પર એક આલોચનાત્મક સિદ્ધાંત કા નિર્માણ કિયા, જિસે ઉન્હોંને કિંડરકલ્ચર કા નામ દિયા. કિન્ચેલો ઔર સ્ટીનબર્ગ ને બચપન કે અધ્યયન કે લિએ કઈ અનુસંધાન ઔર સૈદ્ધાંતિક વિમર્શોં (બ્રિકોલેજ) કા ઉપયોગ વિભિન્ન દૃષ્ટિકોણોં - ઇતિહાસ લેખન, નૃવંશવિજ્ઞાન, સંજ્ઞાનાત્મક અનુસંધાન, મીડિયા અધ્યયન, સાંસ્કૃતિક અધ્યયન, રાજનીતિક આર્થિક વિશ્લેષણ, હેર્મેનેયુટિક્સ, સાંકેતિકતા, સામગ્રી વિશ્લેષણ આદિ કે આધાર પર કિયા. ઇસ બહુપરિપેક્ષીય જાંચ કે આધાર પર કિન્ચેલો ઔર સ્ટીનબર્ગ ને દૃઢ઼તા પૂર્વક કહા કિ આધુનિક કાલ ને બચપન કે નએ યુગ મેં પ્રવેશ કિયા હૈ. ઇસ નાટકીય સાંસ્કૃતિક પરિવર્તન કે સાક્ષ્ય સર્વવ્યાપી હૈ, લેકિન 20વીં સદી કે અંત ઔર 21વીં સદી કી શુરુઆત મેં કઈ વ્યક્તિયોં ને ઇસે અભી તક દેખા નહીં હૈ. જબ કિન્ચેલો ઔર સ્ટીનબર્ગ ને કિંડરકલ્ચર કા પહલા સંસ્કરણ લિખા: દી કોર્પોરેટ કલ્ચર ઑફ઼ ચાઇલ્ડહુડ ઇન 1997 (દ્વિતીય સંસ્કરણ, 2004), અનેક લોગ જો બચ્ચોં સે સંબંધિત અધ્યયન, અધ્યાપન યા ઉનકી દેખભાલ કરકે અપની જીવિકા ચલા રહે થે, વે રોજ઼ાના સામના કરને વાલે બચપન કે સ્વભાવ મેં આએ પરિવર્તનોં સે અવગત નહીં થે.
કિંડરકલ્ચર સે પહલે મનોવિજ્ઞાન, શિક્ષા, ઔર કુછ કમ માત્રા મેં સમાજશાસ્ત્ર ઔર સાંસ્કૃતિક અધ્યયન કે ક્ષેત્રોં કે કુછ પર્યવેક્ષકોં દ્વારા અધ્યયન કિયા ગયા થા કિ જ્ઞાન વિસ્ફોટ ને, જો હમારે સમકાલીન યુગ (હાઇપરરિયાલિટી) કી વિશેષતા હૈ, બચપન કી પરંપરાગત ધારણાઓં કો કમજ઼ોર કિયા હૈ ઔર બચપન કી શિક્ષા કે ક્ષેત્ર કો પરિવર્તિત કિયા હૈ. જિન્હોંને સમકાલીન સૂચના પ્રૌદ્યોગિકી કો આકાર દિયા હૈ, નિર્દેશિત ઔર નિયોજિત કિયા હૈ, ઉન્હોંને બચપન કે પુનઃનિરૂપણ મેં એક અતિરંજિત ભૂમિકા નિભાઈ હૈ. કિન્ચેલો ઔર સ્ટીનબર્ગ કા માનના હૈ કિ બેશક, સૂચના પ્રૌદ્યોગિકી ને અકેલે હી બચપન કે એક નએ યુગ કા સૂત્રપાત નહીં કિયા હૈ. જ઼ાહિર હૈ, કઈ સામાજિક, સાંસ્કૃતિક, રાજનીતિક ઔર આર્થિક કારકોં ને ઇસ તરહ કે પરિવર્તનોં કો સંચાલિત કિયા હૈ. કિંડરકલ્ચર કા મુખ્ય પ્રયોજન, સામાજિક, સાંસ્કૃતિક, રાજનીતિક, ઔર આર્થિક રૂપ સે બચપન કી બદલતી ઐતિહાસિક સ્થિતિ કો સ્થાપિત કરના તથા વિવિધ મીડિયા દ્વારા સ્થાપના મેં સહાયક ઉન તરીકોં કો વિશેષ રૂપ સે જાંચના હૈ જિસે કિન્ચેલો તથા સ્ટીનબર્ગ "નયા બચપન" કહતે હૈં. કિંડરકલ્ચર સમઝતા હૈ કિ બચપન એક હમેશા બદલતી સામાજિક ઔર ઐતિહાસિક શિલ્પકૃતિ હૈ - ના કિ કેવલ એક જૈવિક ઇકાઈ. ક્યોંકિ કઈ મનોવૈજ્ઞાનિકોં ને તર્ક દિયા હૈ કિ બચપન બઢ઼ને, વયસ્ક બનને કા એક પ્રાકૃતિક ચરણ હૈ, શૈક્ષિક સંદર્ભ સે આને વાલે કિન્ચેલો ઔર સ્ટીનબર્ગ ને કિંડરકલ્ચર કો બચપન કે "મનોવૈજ્ઞાનિકીકરણ" (સાઇકૉલોજિજ઼ેશન) જૈસે સુધારાત્મક રૂપ મેં દેખા.
બચપન કી ભૌગોલિકતાએં
બચપન કે ભૂગોલ મેં સમ્મિલિત હૈં કિ કિસ પ્રકાર (વયસ્ક) સમાજ બચપન કે વિચાર કો ગ્રહણ કરતા હૈ ઔર અનેક રૂપોં મેં વયસ્કોં કા આચરણ બચ્ચોં કે જીવન કો પ્રભાવિત કરતા હૈ. ઇસમેં બચ્ચોં કે આસ-પાસ કે પરિવેશ સંબંધી દૃષ્ટિકોણ ઔર તત્સંબંધી નિહિતાર્થ શામિલ હૈં. કુછ વિષયોં મેં યહ બચ્ચોં કે ભૂગોલ કે સમાન હૈ જો ઉસ સમય એવં સ્થાન કા પરીક્ષણ કરતા હૈ જિસમેં બચ્ચે જીવન વ્યતીત કરતે હૈં.
બચપન કી આધુનિક અવધારણાએં
બચપન કી અવધારણા જીવન-શૈલિયોં મેં પરિવર્તન ઔર વયસ્ક અપેક્ષાઓં કે પરિવર્તનોં કે અનુસાર વિકસિત હોતી ઔર આકાર બદલતી પ્રતીત હોતી હૈ. કુછ લોગોં કા માનના હૈ કિ બચ્ચોં કો કોઈ ચિન્તા નહીં હોની ચાહિએ ઔર ઉન્હેં કામ કરને કી જ઼રૂરત નહીં હોની ચાહિએ; જીવન ખ઼ુશહાલ ઔર પરેશાનિયોં સે મુક્ત રહના ચાહિએ. આમ તૌર પર બચપન ખ઼ુશી, આશ્ચર્ય, ચિંતા ઔર લચીલેપન કા મિશ્રણ હૈ. આમ તૌર પર યહ સંસાર મેં વયસ્કોં કે હસ્તક્ષેપ કે બિના, અભિભાવકોં સે અલગ રહકર ખેલને, સીખને, મેલ-મિલાપ, ખોજ કરને કા સમય હૈ. યહ વયસ્ક જિમ્મેવારિયોં સે અલગ રહતે હુએ ઉત્તરદાયિત્વોં કે બારે મેં સીખને કા સમય હૈ.
બચપન કો અક્સર બાહરી તૌર પર માસૂમિયત કે કાલ કે રૂપ મેં દેખા જાતા હૈ, જિસે સામાન્યતઃ સકારાત્મક સન્દર્ભ મેં લિયા જાતા હૈ, જો વિશ્વ કે સકારાત્મકક દૃષ્ટિકોણ કી ઓર સંકેત કરતા હૈ, વિશેષકર જહાં જ્ઞાન કા અભાવ ગ઼લતિયોં સે પ્રસ્ફુટિત હોતા હૈ, જબકિ મહાનતમ જ્ઞાન ગલતિયાં કરને સે પ્રાપ્ત હોતા હૈ. "માસૂમિયત કા હ્રાસ" એક સામાન્ય સંકલ્પના હૈ ઔર પ્રાય: ઇસે આયુ વૃદ્ધિ કે અભિન્ન અંશ કે રૂપ મેં દેખા જાતા હૈ. ઇસે આમ તૌર પર એક અનુભવ યા બચ્ચે કે જીવન કે એક ઐસે કાલ કે રૂપ મેં માના જાતા હૈ જબ બુરાઈ, પીડ઼ા યા અપને ચારોં ઓર કી દુનિયા કે બારે મેં ઉનકી જાગરૂકતા વિસ્તૃત હોતી હૈ. ઇસ વિષય કો ટૂ કિલ એ મૉકિંગ બર્ડ ઔર લાર્ડ ઑફ઼ દ ફ્લાઈજ઼  ઉપન્યાસોં મેં દર્શાયા ગયા હૈ. કાલ્પનિક ચરિત્ર પીટર પૈન ઐસે બચપન કા અવતાર હૈ જો કભી ખ઼ત્મ નહીં હોતા.
પ્રકૃતિ અભાવ વિકાર
પ્રકૃતિ અભાવ વિકાર (નેચર ડેફ઼િસિટ ડિસાર્ડર), રિચર્ડ લઉ દ્વારા અપની 2005 કી પુસ્તક લાસ્ટ ચાઇલ્ડ ઇન દ વુડ્સ મેં ગઢ઼ા ગયા શબ્દ હૈ, જો સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અમેરિકા મેં બચ્ચોં દ્વારા ઘર સે બાહર કમ સમય વ્યતીત કરને કી કથિત પ્રવૃત્તિ કો નિર્દિષ્ટ કરતા હૈ જિસકે પરિણામસ્વરૂપ વિભિન્ન વ્યવહારપરક સમસ્યાએં ઉત્પન્ન હોતી હૈં. કંપ્યૂટર, વીડિયો ગેમ ઔર ટેલીવિજ઼ન કે આગમન કે સાથ, બચ્ચોં કો બાહર કી છાનબીન સે અધિક સે ઘર કે અંદર રહને કે અનેક કારણ મિલ ગએ હૈં. "ઔસત અમેરિકી બચ્ચા ઇલેક્ટ્રૉનિક મીડિયા કે સાથ સપ્તાહ કે 44 ઘંટે બિતાતા હૈ". માતા-પિતા ભી બચ્ચોં કો અપને બઢ઼તે હુએ "અજનબિયોં કે ખ઼તરોં" સે સંબંધિત ભય કે કારણ ઉનકી સુરક્ષા કી દૃષ્ટિ સે ઉન્હેં ઘર કે ભીતર હી રખ રહે હૈં. હાલ કે શોધ ને બચ્ચોં દ્વારા સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અમેરિકા મેં રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનોં મેં જાને કી ઘટતી સંખ્યા ઔર ઇલેક્ટ્રૉનિક મીડિયા કે ઉપભોગ મેં વૃદ્ધિ કે અતિરિક્ત અંતર કો રેખાંકિત કિયા હૈ.
બચપન કા ખેલ
બચ્ચે કે જ્ઞાનાત્મક, શારીરિક, સામાજિક ઔર ભાવનાત્મ‍ક સુદૃઢ઼તા કે લિએ ખેલ અનિવાર્ય હૈ. યહ બચ્ચોં કો શારીરિક (દૌડ઼ના, કૂદના, ચઢ઼ના આદિ), બૌદ્ધિક (સામાજિક કૌશલ, સમુદાય નિયમ, નૈતિકતા ઔર સામાન્યં જ્ઞાન) ઔર ભાવનાત્મબક વિકાસ (સહાનુભૂતિ, કરૂણા ઔર દોસ્તી) કે અવસર પ્રદાન કરતા હૈ. અસંયોજિત ખેલ રચનાત્મકતા ઔર પરિકલ્પના કો પ્રોત્સાહિત કરતે હૈં. અન્ય બચ્ચોં ઔર સાથ હી, કુછ વયસ્કોં કે સાથ ખેલના ઔર પરસ્પર બાતચીત કરના દોસ્તી, સામાજિક અન્યોન્ય ક્રિયા, મતભેદ ઔર સંકલ્પોં કે અવસર પ્રદાન કરતે હૈં.
ખેલ કો બચ્ચોં કે શ્રેષ્ઠ વિકાસ કે લિએ ઇતના મહત્વપૂર્ણ માના જાતા હૈ કિ ઇસે માનવાધિકાર સંયુક્ત રાષ્ટ્ર ઉચ્ચ આયોગ મેં પ્રત્યેક બચ્ચે કે અધિકાર કે રૂપ મેં માન્યતા પ્રદાન કી ગઈ હૈ. બચ્ચે, જિનકા પાલન-પોષણ ત્વરિત ઔર દબાવપૂર્ણ શૈલી મેં હોતા હૈ, વે બચ્ચોં દ્વારા સંચાલિત ખેલ સે હાસિલ હોને વાલે લાભોં સે વંચિત હો સકતે હૈં.
ગલી કી સંસ્કૃતિ
બચ્ચોં કી ગલિયોં કી સંસ્કૃતિ કો યુવા બચ્ચોં દ્વારા રચિત સામૂહિક સંસ્કૃતિ કે રૂપ મેં નિર્દિષ્ટ કિયા જાતા હૈ ઔર કભી-કભાર ઇસે ઉનકે ગોપનીય સંસાર કે રૂપ મેં નિર્દિષ્ટ કિયા જાતા હૈ. યહ સાત ઔર બારહ વર્ષ કે બીચ કી ઉમ્ર વાલે બચ્ચોં કે બીચ બહુત આમ હૈ. યહ શહરી ઔદ્યોગિક જિલોં કે કામકાજી વર્ગ મેં દૃઢ઼તમ હૈ જહાં બચ્ચોં કો પરંપરાગત રૂપ સે બિના નિગરાની કે લંબે સમય તક બાહર ખેલને કી છૂટ હૈ. વયસ્કોં કે ન્યૂનતમ હસ્તક્ષેપ કે સાથ ઇસકા આવિષ્કાર ઔર કાફી હદ તક સંચાલન ખુદ બચ્ચોં દ્વારા કિયા ગયા હૈ.
યુવા બચ્ચોં કી ગલી સંસ્કૃંતિ પ્રાય: શાંત પિછલી ગલિયોં ઔર ફુટપાથોં તથા સ્થાનીય ઉદ્યાનોં, ખેલ કે મૈદાનોં, ઝાડિ઼યોં ઔર બંજરભૂમિ તથા સ્થાનીય દુકાનોં તક જાને વાલે માર્ગોં પર વિકસિત હોતી હૈ. યહ અક્સર શહરી ક્ષેત્રોં કે વિભિન્ન ભાગોં (સ્થા‍નીય ભવનોં, કિનારોં, ગલી કી ચીજ઼ોં આદિ) કો કલ્પનાશીલ પ્રતિષ્ઠા પ્રદાન કરતી હૈ. બચ્ચે નિશ્ચિત ક્ષેત્ર નિર્ધારિત કરતે હૈં જો અનૌપચારિક મિલન ઔર આરામ કરને કે સ્થલોં કા ઉદ્દેશ્ય પૂર્ણ કરતે હૈં (દેખેં: સોબેલ,2001). એક શહરી ક્ષેત્ર જો કિસી વયસ્ક કે લિએ પહચાન વિહીન ઔર ઉપેક્ષિત દિખાઈ દેતા હૈ બચ્ચોં કે સંદર્ભ મેં ગહન 'આત્મીય સ્થલ' હો સકતા હૈ. વીડિયો ગેમ, ઔર ટેલીવિજ઼ન જૈસે આંતરિક મનબહલાવ સાધનોં કે આવિષ્કાર કે બાદ, બચ્ચોં કી ગલી સંસ્કૃતિ કી જીવન-શક્તિ - યા અસ્તિત્વ - કે બારે મેં ચિંતાએં વ્યક્ત કી જા રહી હૈં.
સામાજિક વિજ્ઞાનમાં શોધ
તાજેતરમાં વયસ્કતાના સમાજશાસ્ત્રીય અભ્યામાં વધુ રસ લેવાઈ રહ્યો છે. સમકાલીન સામાજિક અને માનવવિજ્ઞાન સંશોધન સુધી પહુંચતા પહોંચતા, ઇથિયોપિયામાં લોકોએ બાળપણ અને સામાજિક સિદ્ધાંત વચ્ચે, એમના ઐતિહાસિક, રાજનીતિક અને સાંસ્કૃતિક આયામોની શોધની સાથે મુખ્ય કડીઓ વિકસાવી છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:બાળપણ શ્રેણી:યુવાવસ્થા શ્રેણી:યુવા સંસ્કૃતિ
ગુજરાતી ભાષીઓની સંખ્યા મુજબ ભારતીય રાજ્યોની યાદી
આ ગુજરાતી ભાષીઓની સંખ્યા મુજબ ભારતીય રાજ્યો અને કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશોની યાદી છે, જે વર્ષ ૨૦૧૧માં થયેલી વસ્તી ગણતરી ને આધારે બનાવવામાં આવી છે. તે સમયે જે તે રાજ્યની કુલ વસ્તીના આંકડા વસ્તી ગણતરીના જાળસ્થળ પર ઉપલબ્ધ છે.
શ્રેણી:ગુજરાતી ભાષા
ભણકોડા (તા. દેત્રોજ)
ભણકોડા (તા. દેત્રોજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દેત્રોજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભણકોડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જુવાર, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:દેત્રોજ તાલુકો
ભુતિયા (તા. ઇડર)
thumb|right|ગામમાં આવેલી બેંક અને સહકારી મંડળી ભુતિયા (તા. ઇડર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ઇડર તાલુકાનું એક ગામ છે. ભુતિયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. શાકભાજીની ખેતીમાં અહીં વાલોળ અને મરચા મુખ્ય છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, બેંક તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ઇડર તાલુકો
આંબલિયારા રજવાડું
આંબલિયારા રજવાડું ચૌહાણ રાજપૂત રાજવંશ નું રજવાડું હતું, જે બ્રિટિશ રાજ દરમિયાન બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીની મહી કાંઠા એજન્સી હેઠળ આવતું હતું. હાલમાં તે વિસ્તાર ગુજરાતના અરવલ્લી જિલ્લાના બાયડ તાલુકાના આંબલિયારા ગામમાં છે.
ઇતિહાસ
આંબલિયારા રજવાડાની સ્થાપના ઇ.સ. ૧૬૧૯ની આસપાસ ઠાકોર સાહેબ કૃષ્ણદાસજી દ્વારા કરવામાં આવી હતી, જેઓ જાલોરની રાણી પોપદેવીના વંશજ હતા. રાજ્યના શાસકો સોનગરા ચૌહાણ રાજપૂત કુળના હતા.
૧૦ જુલાઇ ૧૯૪૩ના રોજ આંબલિયારા રાજ્ય બરોડા રજવાડા સાથે જોડાણની સંધિ વડે ભળી ગયું હતું. ૧ મે ૧૯૪૯ના રોજ બરોડા રાજ્યે ભારતીય સંઘમાં ભળી જવા સંધિ કરી હતી. આંબલિયારા રજવાડાને ૨૬,૦૦૦ રૂપિયાનું સાલિયાણું ચૂકવવામાં આવતું હતું.
રજવાડા દ્વારા એક પૈસાની ચલણી નોટ જારી કરવામાં આવી હતી. તે તારીખ વગરની છે અને અત્યંત દુર્લભ છે.
શાસકો
આંબલિયારા રજવાડાના શાસકો 'ઠાકોર સાહેબ શ્રી માન' તરીકે ઓળખાતા હતા.
જોવાલાયક સ્થળો
ઠાકોર સાહેબ કેસરીસિંહજી ઝાલમસિંહજી ચૌહાણ દ્વારા માઝમ નદીના કિનારે બંધાવેલું નિલકંઠ મહાદેવનું મંદિર અહીં આવેલું છે, જેમાં દરબાર ખંડથી મંદિર સુધી જતો ગુપ્ત રસ્તો આવેલો છે. અહીં એક જૂની કબર અને જૂના શહેરના ખંડેરો પણ જોવા મળે છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:અરવલ્લી જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતનાં રજવાડાં શ્રેણી:ગુજરાત ભૂગોળ સ્ટબ
કામરોલ
કામરોલ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા તથા વડોદરાથી પૂર્વ દિશામાં આવેલા વાઘોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કામરોલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાઘોડિયા તાલુકો
નાઇવાડા (તા. દાંતા)
નાઇવાડા (તા. દાંતા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દાંતા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાઇવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દાંતા તાલુકો
લસુન્દ્રા (તા. કઠલાલ)
લસુન્દ્રા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા કઠલાલ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. લસુન્દ્રા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ગામમાં ગરમ પાણીના કુંડ આવેલા છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:કઠલાલ તાલુકો
મહમદપુરા (તા. કપડવંજ)
મહમદપુરા (તા. કપડવંજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા તથા પહેલાંના સમયમાં વ્યાપારીક તેમજ લશ્કરી મહત્વ ધરાવતા એવા  કપડવંજ તાલુકાનું એક  ગામ છે. મહમદપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, બટાટા, શક્કરીયાં, તમાકુ તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કપડવંજ તાલુકો
રુંઢ (તા.નાંદોદ)
શ્રેણી:નાંદોદ તાલુકો
નવનીત મદ્રાસી
નવનીત મદ્રાસી ‍(૨૭ જાન્યુઆરી ૧૯૧૯ - ૧૭ મે ૨૦૦૬) સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને લેખક હતા.
તેમનો જન્મ મદ્રાસ (હાલનું ચેન્નાઈ)માં થયો હતો. તેઓએ પોતાના જીવનકાળ દરમ્યાન ૧૦૦થી પણ વધુ પુસ્તકોનો અનુવાદ કરીને તેને ગુજરાતી વાચકોને ઉપલબ્ધ કરાવી છે. ખાસ કરીને તેમનું દક્ષિણ ભારતીય ભાષાઓ પરનું કાર્ય વધુ જાણીતું છે. તેમણે ચારેય દક્ષિણ ભારતીય ભાષાઓમાંથી (તમિલ, તેલુગુ, મલયાલમ અને કન્નડ) પુસ્તકોનું ભાષાંતર કર્યું. આ ઉપરંત તેઓએ અંગ્રેજી અને ઉર્દૂ પુસ્તકોનું પણ ભાષાંતર કર્યું છે. તેમના ભાષાંતરિત કેટલાક પુસ્તકો નેશનલ બુક ટ્રસ્ટ ઓફ ઇન્ડિયા, સાહિત્ય અકાદમી-દિલ્હી અને ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી-ગાંધીનગર દ્વારા પણ પ્રકાશિત થયા છે.
તેઓએ ૧૯૪૩માં 'આદર્શ પુસ્તક ભંડાર' નામે પોતાનું પ્રકાશન ગૃહ શરું કર્યું હતું જે આજે 'આદર્શ પ્રકાશન' તરીકે ઓળખાય છે અને અમદાવાદમાં ગાંધી માર્ગ પર બાલા હનુમાન પાસે કાર્યરત છે.
નવનીત મદ્રાસીનું સંપૂર્ણ જીવનચરિત્ર 'પડકાર સામે પુરુષાર્થ' પુસ્તક આદર્શ પ્રકાશન દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવેલ છે.
૧૭ મે ૨૦૦૦૬ના રોજ તેમનું અવસાન થયું હતું.
શ્રેણી:સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૧૯માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૦૬માં મૃત્યુ
હદીસ
હદીસ (/ hædɪθ / અથવા / hɑːdiːθ /; અરબી: حديث હદીથ, બ.વ.અહાદીસ, أحاديث, 'અહાદીસ અરબી ઉચ્ચાર: [ʔaħadiːθ],"પરંપરાઓ" પણ ) ઇસ્લામમાં ઇસ્લામિક પ્રબોધક કે નબી કે ઇશદૂત મુહમ્મદના શબ્દો, ક્રિયાઓ અને મૌન મંજૂરીનો રેકોર્ડ છે. ઇસ્લામમાં ધાર્મિક કાયદો અને નૈતિક માર્ગદર્શિકાના સ્રોત તરીકે હદીસની સત્તા ફક્ત કુરાન પછી બીજા સ્થાને છે. કુરાનની આયાતો (ઋચાઓ) (જેમ કે ૨૪:૫૪, ૩૩:૨૧) મુસલમાનોને મુહમ્મદનું અનુકરણ કરવા અને તેમના ચુકાદાઓનું પાલન કરવા, હિમાયત માટે શાસ્ત્રોક્ત સત્તા પ્રદાન કરવા આદેશ આપે છે. જ્યારે કુરાનમાં કાયદાને લગતી આયાતોની સંખ્યા પ્રમાણમાં ઓછી છે, ત્યારે અહાદીસ ધાર્મિક જવાબદારીઓ (જેમ કે નાહવું અથવા વુઝૂ, નમાઝ પઢવા માટે માર્ગદર્શન આપે છે, બધાને અભિવાદન કેવી રીતે કરવું અને ગુલામોની સાથે ઉદારતાપૂર્વકનો વ્યવહાર કરવાનું મહત્વ દર્શાવે છે. આમ, શરિયા કે શરીયત (ઇસ્લામિક કાયદા)ના નિયમોની "મોટા ભાગની બાબતો" કુરાનની જગ્યાએ અહાદીસમાંથી આવી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ઇસ્લામ
કરંજ (વૃક્ષ)
કરંજ એક વૃક્ષ છે. જે મોટા ભાગે નદીકિનારે થાય છે.
કરંજના બીજનો આર્યુવેદ ઔષધિઓમાં બહોળો ઉપયોગ થાય છે.
ભેટાલી (તા. ઇડર)
ભેટાલી (તા. ઇડર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ઇડર તાલુકાનું એક  ગામ છે. ભેટાલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ઇડર તાલુકો
ઇસખાંડી
ઇસખાંડી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના સુબિર તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. ઇસખાંડી ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:સુબિર તાલુકો
કડવર (તા. સુત્રાપાડા)
કડવર (તા. સુત્રાપાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સુત્રાપાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કડવર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સુત્રાપાડા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
રાજીવ ગાંધી પ્રાણી સંગ્રહાલય, પુના
રાજીવ ગાંધી પ્રાણી સંગ્રહાલય અથવા ઉદ્યાન, સામાન્ય રીતે કાત્રજ સર્પ સંગ્રહાલય અથવારાજીવ ગાંધી ચિડિયાઘર તરીકે પણ ઓળખાય છે. આ પ્રાણી સંગ્રહાલય ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના મહત્વના શહેર પુના શહેર નજીક કાત્રજ ખાતે આવેલું છે. આ સંગ્રહાલયનો વહીવટ પુના નગર નિગમ દ્વારા કરવામાં આવે છે. ૧૬૫ એકરમાં પથરાયેલા આ ઉદ્યાન (૬૭ હેક્ટર) 3 ભાગોમાં વિભાજિત થયેલું છે: જેમાં એક પશુ અનાથાલય, એક સાપ ઉદ્યાન, એક ચિડિયાઘર તથા એક ૪૨ એકર (૧૭ હેક્ટર)માં ફેલાયેલા જળાશય (કાત્રજ ઝીલ)નો સમાવેશ થયેલો છે.
ભટારીયા (તા. જોટાણા)
ભટારીયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા જોટાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ભટારીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જુવાર, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
રાજીવ ગાંધી પ્રાણી સંગ્રહાલય, પુના
આ ચિડિયાઘર ઇ. સ. ૧૯૯૯ના વર્ષમાં જનતા માટે ખુલ્લું મુકાયા બાદ ૨૦૦૭-૨૦૦૮ના વર્ષ દરમિયાન વધુમાં વધુ ૧૩ લાખ જેટલા દર્શકો તેની મુલાકાત લઇ ચુક્યા છે. આ પહેલાંના સમયમાં આ જાનવરો પુના શહેરની અંદર આવેલા પેશવા પાર્કમાં રાખવામાં આવેલ હતાં, જ્યારે રાજીવ ગાંધી ઉદ્યાનમાં સુવિધા એક સાપ ઉદ્યાન તરીકેની બનાવવામાં આવી હતી. ધીરે ધીરે સાપ ઉદ્યાન જંગલી જાનવરો માટે એક બચાવ કેન્દ્ર બની ગયું. આખરે ચિડિયાઘરને કાત્રજ લઇ જવામાં આવ્યું હતું અને બચાવ કેન્દ્ર તથા સાપ ઉદ્યાન કરવા માટે અલગ ગોપનીયતા પ્રસ્તાવ મુકી પશુઓને બચાવવામાં આવ્યા હતાં. આ પછી પેશવા પાર્ક બંધ કરવામાં આવ્યું હતું કેમ કે ભારતના કેન્દ્રીય ચિડિયાઘર પ્રાધિકરણ (CZAI) તરફથી નક્કી કરવામાં આવેલા માનાંકો પૂરા કરી શકાયા ન હતા. આ ચિડિયાઘર સરીસૃપ, સ્તનધારી તથા પક્ષી વિભાગમાં ઘણો સારો સંગ્રહ ધરાવે છે.
ભટારીયા (તા. જોટાણા)
સંદર્ભ
શ્રેણી:જોટાણા તાલુકો શ્રેણી:જોટાણા તાલુકો
રાજીવ ગાંધી પ્રાણી સંગ્રહાલય, પુના
આ સંગ્રહાલય હાલમાં કેટલીક સમસ્યાઓના કારણે ચર્ચાસ્પદ પણ બન્યું છે. ચિડિયાઘર ખાતે હજારો વૃક્ષોને કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરી કાપી નાખવામાં આવ્યાં છે. આ ક્ષેત્ર અત્યંત લીલાંછમ જંગલમાં આવેલું છે, આ સંગ્રહાલયમાંના માદા હાથી પૂર્ણિમા અને લક્ષ્મીને બચાવવાની લાપરવાહીની પણ આલોચના કરવામાં આવી હતી. આ બંન્ને માદા હાથીઓને કથિત તૌર પર ભૂખ અને તેને કારણે સંક્રમણ થવાની સમસ્યા ઉભી થઇ હતી. સૌથી અવિશ્વસનીય મામલો ૧૩ (તેર) પૂર્ણ વિકસિત મોર માટેનો હતો, જેમાં એક જ રાત દરમિયાન સંગ્રહાલયમાંથી આ મોરની ચોરી કરવામાં આવી હતી.
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર શ્રેણી:પુના શહેર શ્રેણી:પ્રાણી સંગ્રહાલય
માળ ઇટાડી (પગી ભાગ)
માળ ઇટાડી (પગી ભાગ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા તથા પહેલાંના સમયમાં વ્યાપારીક તેમજ લશ્કરી મહત્વ ધરાવતા એવા  કપડવંજ તાલુકાનું એક  ગામ છે. માળ ઇટાડી (પગી ભાગ) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, બટાટા, શક્કરીયાં, તમાકુ તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કપડવંજ તાલુકો
લક્ષ્મણપુરા (તા. કઠલાલ)
લક્ષ્મણપુરા (તા. કઠલાલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  કઠલાલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. લક્ષ્મણપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કઠલાલ તાલુકો
કામલીયાપુરા
કામલીયાપુરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા તથા વડોદરાથી પૂર્વ દિશામાં આવેલા વાઘોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કામલીયાપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાઘોડિયા તાલુકો