cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
આઇસીઆઇસીઆઇ પ્રુડેન્શિયલ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ
પ્રોડક્ટો અને સેવાઓ
એએમસી એસેટ ક્લાસીસમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સેગમેન્ટમાં નોંધનીય એસેટ્સ અંડર મેનેજમેન્ટ (એયુએમ)નું વ્યવસ્થાપન કરે છે. એએમસી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં ગ્રાહકો માટે આંતરરાષ્ટ્રીય એડવાઈઝરી મેન્ડેટ્સ સાથે દેશભરમાં ફેલાયેલા રોકાણકારો માટે પોર્ટફોલિયો મેનેજમેન્ટ સર્વિસીસ અને રિયલ એસ્ટેટ ડિવિઝનને પણ પહોંચી વળે છે.
મ્યુચ્યુઅલ ફંડ
મ્યુચ્યુઅલ ફંડ મુખ્યત્વે રિટેઈલ રોકાણકારોને પહોંચી વળે છે. તેનું લક્ષ્ય રિટેઈલ રોકાણકારોને તેમના જીવન ચક્રના હેતુઓ હાંસલ કરવામાં તેમને સહાય કરવા માટે નાણાકીય નિવારણો પૂરાં પાડવાનું છે. આઈસીઆઈસીઆઈ પ્રુડેન્શિયલ એએમસીએ મ્યુચ્યુઅલ ફંડની પ્રોડક્ટોના ઉત્તમ ડાઈવર્સિફાઈડ પોર્ટફોલિયો પ્રેરિત કરતી ગ્રાહકોની જરુરતોને પહોંચી વળવા માટે સુમેળ સાધતી પ્રોડક્ટો રજૂ કરી છે.
પોર્ટફોલિયો મેનેજમેન્ટ સેવાઓ
પોર્ટફોલિયો મેનેજમેન્ટ સેવાઓને લીધે ઉચ્ચ નેટવર્થના રોકાણકારો ઉચ્ચ વળતરોનું લક્ષ્ય રાખીને વધુ કેન્દ્રિત પોર્ટફોલિયોમાં રોકાણ કરી શકે છે. વર્ષ ૨૦૦૦માં આઈસીઆઈસીઆઈ પ્રુડેન્શિયલ એએમસી સેવા ઓફર કરનારી પ્રથમ સંસ્થાકીય સહભાગી હતી અને હવે લગભગ ૧૦ વર્ષનો સફળ ટ્રેડ રેકોર્ડ ધરાવે છે.
રિયલ એસ્ટેટ વેપાર
રિયલ એસ્ટેટ વિભાગ વર્ષ ૨૦૦૭માં આઈસીઆઈસીઆઈ પ્રુડેન્શિયલ એએમસી દ્વારા રિયલ એસ્ટેટ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ સિરીઝ પોર્ટફોલિયો સાથે ઉચ્ચ નેટવર્થના રોકાણકારો અને ઘરઆંગણાના સંસ્થાકીય રોકાણકારોને સેવા આપે છે.
મુખ્ય સ્પર્ધકો
આઈસીઆઈસીઆઈ પ્રુડેન્શિયલ મ્યુચ્યુઅલ ફંડની મ્યુચ્યુઅલ ફંડના ક્ષેત્રમાં જૂજ સ્પર્ધકોમાં એચડીએફસી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, રિલાયન્સ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, એસબીઆઈ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, બિરલા સન લાઈફ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને યુટીઆઈ મ્યુચ્યુઅલ ફંડનો સામવેશ થાય છે.
બાહ્ય લિંક્સ
શ્રેણી:ભારતની બેંકો
જાવંત્રી (તા. તાલાલા)
એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના એક તાલુકા તાલાળા તાલુકામાં આવેલ એક ગામ છે. આ ગીર વિસ્તારનું ગામ કહેવાય છે. દુનીયાભરમાં પ્રખ્યાત કેસર કેરી એ આ ગામની મુખ્ય પેદાશ છે.
તાપી નદી
તાપી નદી મધ્ય ભારતની એક મહત્વની નદી છે, તેની લંબાઇ ૭૨૪ કિ.મી. છે. નર્મદા અને મહી નદી ઉપરાંત તાપી ત્રીજી એવી મોટી નદી છે જે પૂર્વથી પશ્ચિમ દિશામાં વહે છે.
તાપી નદી દક્ષિણ મધ્ય પ્રદેશના સાતપુડા પર્વતોની પૂર્વની હારમાળાઓમાંથી ઉદ્ભવે છે અને પશ્ચિમ દિશામાં વહેતી, મધ્ય પ્રદેશના નિતાર પ્રદેશમાં થઇને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં દાખલ થાય છે. મહારાષ્ટ્રમાં એ ખાનદેશમાંથી વહેતી દખ્ખણના ઉચ્ચપ્રદેશ (પ્લેટો)ના વાયવ્ય ખૂણાના પ્રદેશ એટલે કે પૂર્વ વિદર્ભમાં દાખલ થાય છે અને આગળ ચાલતા એ દક્ષિણ ગુજરાતમાં થઇને અરબી સમુદ્રના ખંભાતના અખાતને જઇને મળે છે. ગુજરાતનું સુરત પણ તાપીના કિનારે જ આવેલું છે. મુગલ કાળ દરમ્યાન સુરત શહેરના મક્કા ઓવારા પરથી હજ પઢવા માટે જતા યાત્રીઓના જહાજો તાપી માર્ગે અરબી સમુદ્રમાં પ્રવેશતા હતા.
નામ
તાપી નદીનું ઉદ્‌ગમ સ્થાન બેતુલ જિલ્લાનું મુલ્તાઇ છે. મુલ્તાઇ શહેરનું સંસ્કૃત નામ મૂલતાપી છે. જેનો અર્થ થાય છે 'તાપીનું મૂળ'. તાપીનું પ્રાચીન નામ તાપ્તી અને સુર્યપુત્રી છે.
થાઇલેન્ડમાં આવેલી તાપી નદીનું નામ ભારતની તાપી નદી ઉપરથી ઓગષ્ટ ૧૯૧૫માં પાડવામાં આવ્યું છે.
એવુ માનવામાં આવે છે.કે ૧૯૧૫ મા એક થાઈલેન્ડ નો બુદ્ધ ધર્મ નો પ્રવાસી ભારત ભ્રમણ કરવા આવ્યો. ત્યારે તેને તાપી નદી એટલે સૂર્ય પુત્રી તાપી ના વેદોમાં પુરાણ કાલીન માહિતી મળતાં તેને ગુજરાત ની આ તાપી નદી નુ પાણી પોતાની સાથે થાઈલેન્ડ લઈ ગયા. અને તે પાણી નુ થાઈલેન્ડ ની નદી મા વીસ્જીત કરવામાં આવ્યું. ત્યારે ત્યાં ની તે નદી નુ નામ તાપી રાખવામાં આવ્યું.
નદીનો તટ પ્રદેશ અને ઉપનદીઓ
તાપી નદીના તટ પ્રદેશનો વિસ્તાર લગભગ ૬૫,૧૪૫ ચો.કિમીમાં ફેલાયેલો છે, જે ભારતના ક્ષેત્રફળના ૨% જેટલો છે. તાપી નદીનો તટ પ્રદેશ મહારાષ્ટ્ર (૫૧,૫૦૪ ચો.કિમી.), મધ્યપ્રદેશ (૯,૮૦૪ ચો.કિમી.) અને ગુજરાત (૩,૮૩૭ ચો.કિમી.)માં આવેલો છે.
તાપીનો ઘણું કરીને મહારાષ્ટ્રના ઉત્તર અને પૂર્વના જિલ્લાઓ જેવા કે અમરાવતી, અકોલા, બુલઢાણા, વાશીમ, જલગાંવ, ધુળે, નંદરબાર અને નાસિકમાં થઇને વહે છે. મધ્ય પ્રદેશના બેતુલ અને બુરહાનપુર તથા ગુજરાતના સુરત જિલ્લામાં પણ એનો તટ પ્રદેશ આવેલો છે. તાપી નદીમાં વરેલી નદીનું પાણી પણ આવે છે. તાપી નદી સુરત જિલ્લાના ડુમસ ખાતે ખંભાતના અખાતને મળે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
મોડા (તા. જામનગર)
મોડા (તા. જામનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જામનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મોડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જામનગર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
વેજોદરી (તા. તળાજા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તળાજા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:તળાજા તાલુકો
સદરપુર (તા. પાલનપુર)
સદરપુર (તા. પાલનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પાલનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સદરપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલનપુર તાલુકો
પેથાપુર (તા. ઝાલોદ)
પેથાપુર (તા. ઝાલોદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે. પેથાપુર ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:ઝાલોદ તાલુકો
કઠલાલ
કઠલાલ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ખેડા જિલ્લાના કઠલાલ તાલુકાનું મુખ્ય મથક અને નગરપાલિકા છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો શ્રેણી:કઠલાલ તાલુકો
કંઢેરાઈ (તા. ભુજ)
કંઢેરાઈ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભુજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
કંડેરાઈના તેના ધાબળા અને તેને બનાવતા એક માત્ર વણકર પરિવાર માટે પ્રખ્યાત છે.
ખેરવાડા (તા. વિજયનગર)
ખેરવાડા (તા. વિજયનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજયનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખેરવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ધોળા ધુના નેસ (તા. ભાણવડ)
ઢોલા ઘુના નેસ (તા. ભાણવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભાણવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ઢોલા ઘુના નેસ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભાણવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર શ્રેણી:નેસ
વામન
વામન અવતાર હિંદુ ધર્મ ગ્રંથો અનુસાર ભગવાન વિષ્ણુના દશ અવતારોમાંથી પાંચમો અવતાર છે. જે ભાદ્રપદમાં શુક્લ પક્ષની દ્વાદશીને અવતરિત થયા. આચાર્ય શુક્ર એ એમની સંજીવની વિદ્યાથી બલી તથા બીજા અસુરો ને પણ જીવિત તેમજ સ્વસ્થ કરી દીધા હતા. રાજા બલીએ આચાર્યની કૃપાથી જીવન પ્રાપ્ત કર્યું હતું. તે સાચા હ્રદયથી આચાર્યની સેવામાં લાગી ગયા. શુક્રાચાર્ય પ્રસન્ન થયા. એમણે યજ્ઞ કરાવ્યો. અગ્નિથી દિવ્ય રથ, અક્ષય ત્રોણ, અભેદ્ય કવચ પ્રકટ થયા. આસુરી સેના અમરાવતી પર ચઢી ગઈ. ઇન્દ્ર એ જોતા જ સમજી લીધું કે આ વખતે દેવતા આ સેનાનો સામનો નહિ કરી શકે. બલી બ્રહ્મતેજથી પોષિત હતો. દેવગુરુના આદેશથી દેવતા સ્વર્ગ છોડીને ભાગી ગયા. અમર ધામ અસુર રાજધાની બન્યું. શુક્રાચાર્ય એ બલીનું ઇન્દ્રસ્થ સ્થિર કરવા માટે અશ્વમેઘ યજ્ઞ કરાવવાનો પ્રારંભ કર્યો. સો અશ્વમેઘ કરીને બલી નિયમ સમિત ઇન્દ્ર બની જશે. પછી એને કોણ હટાવી શકે છે.
આ જોઇને દેવમાતા અદિતિ અત્યંત દુખી હતા. એમણે એમના પતિ મહર્ષિ કશ્યપથી એમણે પ્રાર્થના કરી. મહર્ષિ તો એક જ ઉપાય જાણે છે.- ભગવાનના શરણ, અને આરાધના. અદિતિ એ ભગવાનની આરાધના કરી, પ્રભુ પ્રકટ થયા. અદિતિને વરદાન મળ્યું. એના જ ગર્ભથી ભગવાન પ્રકટ થયા. તત્કાલ વામન બ્રહ્મચારી બની ગયા. મહર્ષિ કશ્યપ એ ઋષીઓની સાથે એનું ઉપનયન સંસ્કાર સંપન્ન કર્યું. ભગવાન વામન પિતાથી આજ્ઞા લઈને બલીને ત્યાં ગયા. નર્મદાના ઉત્તર કિનારા પર અસુરેન્દ્ર બલી અશ્વમેઘ યજ્ઞ માં દીક્ષિત હતા. આ એનો અંતિમ અશ્વમેઘ હતો.
છત્ર, પલાશ, દંડ તથા કમન્ડલુ માટે, જટાધારી, અગ્નિની સમાન તેજસ્વી વામન બ્રહ્મચારી ત્યાં પધાર્યા. બલી, શુક્રાચાર્ય, ઋષિગણ, બધા એ તેજથી અભિભૂત એમની અગ્નીઓની સાથે ઉઠીને ઉભા થયા. બલી એ એના ચરણ ધોયા, પૂજા કરી અને પ્રાર્થના કરી જે પણ ઈચ્છા હોય તે માંગી લો.
ખોખરા (તા. વિજયનગર)
ખોખરા (તા. વિજયનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજયનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખોખરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
વામન
બલીના કુળની શૂરતા, ઉદારતા વગેરેની પ્રશંશા કરીને વામને 'મને મારા પગોથી ત્રણ પદ ભૂમિ જોઈએ.' માંગ્યું. બલીએ ખુબ આગ્રહ કર્યો કે બીજું કંઈ માંગી લો પર વામન એ જે માંગ્યું હતું તે જ માંગ્યું હતું. એક પદમાં પૃથ્વી, એકમાં સ્વર્ગાદીલોક તથા શરીરથી સમસ્ત નભ વ્યાપ્ત કરી લીધા એમણે એનું વામ પદ બ્રહ્મલોકથી ઉપર સુધી ગયું. એના અંગુષ્ઠ નખથી બ્રહ્માંડનું આવરણ તનિક તૂટી ગયું. બ્રહ્મદ્રવ ત્યાંથી બ્રહ્માંડમાં પ્રવેશ થયા. બ્રહ્માજી એ ભગવાનના ચરણ ધોયા અને ચરણોદકની સાથે એને બ્રહ્મદ્રવને એમના કમંડળમાં લઇ લીધા. તે જ બ્રહ્મદ્રવ ગંગાજી બન્યા.
ખોખરા (તા. વિજયનગર)
શ્રેણી:વિજયનગર તાલુકો
મહેમદાવાદ
મહેમદાવાદ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ખેડા જિલ્લામાં આવેલા મહેમદાવાદ તાલુકાનું નગર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
ઇતિહાસ
આ શહેર મહેમુદશાહ બાદશાહે વસાવ્યું હતું અને તેના નામ પરથી આ શહેરનું નામ મહેમુદાબાદ રાખવામાં આવેલું હતું, જે સમય જતાં અપભ્રંશ થઇને મહેમદાવાદ થઇ ગયું. શહેર મધ્યે એક મોટી વાવ બાદશાહે બનાવડાવી છે, જે ગુજરાત રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક ‍(S-GJ-43) છે.
ભૂગોળ
મહેમદાબાદ 22.83°N, 72.77°W પર સ્થિત છે. અમદાવાદ-મુંબઇ રેલ્વે લાઇન મહેમદાવાદથી પસાર થાય છે. આ ઉપરાંત અહીંથી ગાંધીનગરથી ઈંદોર જતો રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૫૯ પણ પસાર થાય છે.
જોવાલાયક સ્થળો
300px|thumb|ભમ્મરીયો કૂવો અહીં ભમ્મરિયો કૂવો તેમજ રોજા-રોજી દરગાહ જોવાલાયક સ્થળો છે. વાત્રક નદીના કાંઠે સિદ્ધિવિનાયક દેવસ્થાન આવેલું છે, જે ઘણું જ રમણીય સ્થળ છે.
શિક્ષણ
અહીં પ્રાથમિક, માધ્યમિક, ઉચ્ચતર માધ્યમિક તેમ કુલ દસેક નિશાળો તેમજ ત્રણ મહાવિદ્યાલયો આવેલ છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો શ્રેણી:મહેમદાવાદ તાલુકો
૨૦૧૭ અમરનાથ આતંકી હુમલો
અમરનાથ યાત્રા પર ત્રાસવાદી હુમલો ૧૦ જુલાઈ ૨૦૧૭ના ભારતના જમ્મુ-કાશ્મીરમાં થયો હતો. ઇસ્લામિક આતંકવાદી સંસ્થા લશ્કર-એ-તૈયબા આ દ્વારા કરવામાં આવેલા આ ત્રાસવાદી હુમલામાં ૭ શ્રદ્ધાળુઓના મૃત્યુ નીપજ્યાં હતા. ભારત સરકારનો આરોપ છે કે, આ હુમલામાં ઇસ્લામિક આતંકવાદી સંગઠન લશ્કર-એ-તૈયબાનો સભ્ય ઇસ્માઇલ, મુખ્ય આરોપી છે. પરંતુ પાકિસ્તાન સ્થિત ઇસ્લામિક આતંકવાદી સંગઠન લશ્કર-એ-તૈયબાએ આ આક્રમણની જવાબદારી સ્વીકારી નહોતી. ૧૦ જુલાઈ ૨૦૧૭ તારીખ અને તે મુજબ ભારતમાં પ્રચલિત પૂર્ણિમાસાંત કાલગણના આધારિત પંચાંગ મુજબ શ્રાવણ માસના પ્રથમ સોમવારે અનંતનાગ જિલ્લામાં આ આક્રમણ કરાયું હતું. અમરનાથ ભારત, નેપાળ અને વિશ્વભરમાં નિવાસ કરતા હિંદુ ધર્મના લોકો માટે મુખ્ય યાત્રાધામ છે. ભારતમાં શ્રાવણ મહિનામાં ખાસ કરીને સોમવારે હિન્દુ ધર્મમાં ભગવાન શિવના દર્શન કરવાનું ખાસ મહત્વ છે. ૨૦૧૭માં સોમવાર શ્રાવણ માસનો પ્રથમ દિવસ હતો અને તે જ દિવસે અમરનાથયાત્રીઓ પર આ આક્રમણ કરવામાં આવ્યું હતું.
ઘટનાક્રમ
રાત્રે ૮:૧૫ વાગ્યે પ્રથમ ત્રણ આતંકવાદીઓએ અર્ધ સૈનિક બળની છાવણી પર આક્રમણ કર્યું અને ૮:૨૦ વાગ્યે ખાનાબલ પાસે ગુજરાતના અમરનાથ યાત્રીઓથી ભરેલી બસ પર અંધાધૂંધ ગોળીબાર કરીને હુમલો કર્યો હતો. આ બસ ગુજરાતના બનાસકાંઠા જિલ્લાની હતી. આ બસન અમરનાથ શ્રાઇન બૉર્ડમાં સામેલ ન થઈ હોવાના કારણે તેને સુરક્ષા આપવામાં આવી નહોતી જેના કારણે બસ એકલી જ અમરનાથ યાત્રીઓને દર્શન કરાવીને જમ્મુ તરફ પ્રસ્થાન કરી રહી હતી ત્યારે આ હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. બસમાં બેસેલા મુસાફરો પર આતંકવાદીઓ દ્વારા ગોળીઓનો વરસાદ વરસાવવામાં આવ્યો જેના કારણે ૭ યાત્રીઓના મૃત્યુ થયા હતા અને ૩૨ યાત્રીઓ ગંભીર રીતે ઘવાયા હતા. આ બસમાં કુલ ૫૬ યાત્રીઓ હતા જે ગુજરાત, દીવ, દમણ અને મહારાષ્ટ્રના રહેવાસીઓ હતા. ૯ મૃતકોમાં ૫ સ્ત્રીઓ હતી. ૭માંથી ૫ મૃતકો ગુજરાતી અને ૨ મરાઠી હતા.
આતંકવાદી હુમલાની શરુઆત ત્રણમાંથી એક આતંકવાદી દ્વારા કરવામાં આવી હતી, જેને ઇસ્માઇલના નામે ઓળખી કાઢવામાં આવ્યો છે. તે એક મોટરસાઇકલ પર આવ્યો હતો. હુમલા પછી હુમલાવરો અરવાની તરફ ભાગી ગયા હતા જ્યાં તેમણે કેન્દ્રિય અનામત પોલીસ દળની છાવણી પર હુમલો કર્યો હતો.
પ્રતિક્રિયા અને પરિણામ
જમ્મુ અને કાશ્મીર પોલીસે કહ્યું કે હુમલામાં પાકિસ્તાન સ્થિત ઇસ્લામી આતંકવાદી સંગઠન લશ્કર-એ-તૈયબાનો હાથ છે. પરંતુ, ઇસ્માઇલને પોતાના દળનો આતંકવાદી ન બતાવીને લશ્કર-એ-તૈયબાએ આ ઘટનામાં પોતાનો હાથ હોવાની વાતનો ઇનકાર કરી દીધો છે અને એવો પણ આક્ષેપ કર્યો હતો કે ભારત સરકાર લશ્કરના મુક્ત કાશ્મીર આંદોલનમાં વિઘ્ન લાવવા માટે આ હુમલામાં લશ્કર-એ-તૈયબાને દોષી ગણાવી રહી છે. આ પૂર્વે ૨૦૦૮ મુંબઈ હુમલો, પઠાણ ચોક હુમલો   અને ઉરી હુમલો થયો હતો જેની જવાબદારી સ્વીકારનાર આતંકવાદી સંગઠન લશ્કર-એ-તૈયબાએ આ ઘટનાને ઇસ્લામિક ગણાવીને ભારત સરકારે જ આ આક્રમણ કરાવ્યું હોવાનો પ્રતિઆરોપ લગાવ્યો હતો. આતંકવાદી ઇસ્માઇલ પાકિસ્તાની હોવાની વાતની પણ પુષ્ટિ થઈ શકી નહોતી.
ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આ હુમલાની આકરી ટીકા કરી હતી અને કહ્યું કે, "ભારત આવા કાયરતાપૂર્ણ હુમલાઓ અને નાપાક મનસૂબાઓની આગળ ઝૂકશે નહીં." આ ઉપરાંત રાજનીતિજ્ઞો રાજનાથસિંહ, મહેબૂબા મુફતી, રામનાથ કોવિંદ, અને ઓમર અબ્દુલ્લાએ આ ઘટનાની નિંદા કરી હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ
ચોકડી (તા. ચુડા)
ચોકડી (તા. ચુડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ચુડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ચોકડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, તલ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, પંચાયતઘર, સરકારી દૂધની ડેરી, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
વસ્તી
૧૮૭૨ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે ચોકડીની વસ્તી ૧૧૦૬ અને ૧૮૮૧માં ૧૨૬૫ વ્યક્તિઓની હતી.
સંદર્ભ
આ લેખ હવે પબ્લિક ડોમેનમાં રહેલા પ્રકાશન માંથી લખાણ ધરાવે છે.
શ્રેણી:ચુડા તાલુકો
માનવીની ભવાઇ
માનવીની ભવાઈ પન્નાલાલ પટેલની ૧૯૪૭માં પ્રકાશિત નવલકથા છે, જે ગુજરાતના ૧૮૯૯-૧૯૦૦માં છપ્પનિયા દુકાળ તરીકે ઓળખાતા દુષ્કાળ પર આધારિત છે. તેમાં કાળુ અને રાજુની પ્રેમકથા તેમજ ગુજરાતના ગામડાઓના ખેડૂતોના દુષ્કર જીવનની કથા છે. ૧૯૯૫માં વી. વાય કંટકે તેનું અંગ્રેજીમાં ભાષાંતર કર્યું હતું. ૧૯૯૩માં આ નવલકથા પરથી આ જ નામનું ચલચિત્ર પણ બન્યું હતું.
પાશ્વભૂમિકા
પન્નાલાલ પટેલે આ નવલકથા ભારતની સ્વતંત્રતાના સમયે માંડલી ગામમાં તેમના નાના ઘરમાં અને તેમના ખેતરમાં લખી હતી.
કથા
આ નવલકથા વાલા પટેલના પુત્ર કાળુ અને ગાલા પટેલની પુત્રી રાજુની પ્રેમ કથા છે. તેઓ એકબીજાને પ્રેમ કરે છે અને લગ્ન કરવા ઇચ્છે છે, પરંતુ નસીબજોગે બંનેના લગ્ન અન્ય સાથે નક્કી થાય છે. આ પ્રેમ કથાની સાથે પન્નાલાલ પટેલે ૧૯૦૦ના દાયકામાં પડેલા છપ્પનિયા દુષ્કાળથી અસરગ્રસ્ત ખેડૂતોના જીવનનું વર્ણન કર્યું છે. નવલકથાનો અંત વરસાદના બિંદુ સાથે થાય છે, જે ભયંકર દુષ્કાળના અંતનું સૂચન કરે છે.
આવકાર
'માનવીની ભવાઈ' ગુજરાતી ભાષાની એક મહત્ત્વની અને ધ્યાનપાત્ર નવલકથા છે. લેખકે પોતે આ નવલકથાની બીજી આવૃત્તિમાં લખ્યું હતુ કે રે 'વિવેછક તેમ જ વાચક બેઉને ઠીક ઠીક ગમી છે'. મનુભાઈ પંચોળી 'દર્શક', ઉમાશંકર જોશી, સુન્દરમ્, અનંતરાય રાવળ, ચી. ના. પટેલ, પ્રમોદકુમાર પટેલ વગેરે વિવેચકોએ આ નવલકથાનિ અનેક વિશેષતાઓ દર્શાવીને તેને આવકારી છે. આ નવલકથાને ગુજરાતી સાહિત્યની એક ઉત્તમ જાનપદી નવલકથા ગણાવાઈ છે અને ગ્રામજીવનની નવલકથાઓ લખતા ગુજરાતી લેખકોએ તેનું અનુકરણ કર્યું છે.
આ નવલકથાની આજ સુધીમાં અનેક આવૃત્તિઓ પ્રગટ થઈ છે તેમજ વિશ્વવિદ્યાલયોમાઅં ગુજરાતી ભાષા-સાહિત્યના ઉચ્ચ અભ્યાસક્રમોમાં ગુજરાતી જાનપ્દી નવલકથાના પ્રતિનિધિરૂપ નમૂના તરીકે તેમ જ એક અભ્યાસક્ષમ સાહિત્યકૃતિ તરીકે તે વારંવાર નિયુક્ત થતી આવી છે.
અનુવાદ અને રૂપાંતરણ
વી. વાય કંટકે આ નવલકથાને અંગ્રેજીમાં અનુવાદિત કરી હતી, જે સાહિત્ય અકાદમી દ્વારા પ્રકાશિત થઇ હતી. ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી વડે તેનું ચલચિત્ર રૂપાંતરણ કરાયું હતું. તેમણે પોતે કાળુનું પાત્ર ભજવ્યું હતું.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:નવલકથા
વેળાવદર (તા. તળાજા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તળાજા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:તળાજા તાલુકો
પીછોડા (તા. સંજેલી)
પીછોડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંજેલી તાલુકાનું ગામ છે. પીછોડા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:સંજેલી તાલુકો
જુનાવાણીયા (તા. તાલાલા)
એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના એક તાલુકા તાલાળા તાલુકામાં આવેલ એક ગામ છે. આ ગીર વિસ્તારનું ગામ કહેવાય છે. દુનીયાભરમાં પ્રખ્યાત કેસર કેરી એ આ ગામની મુખ્ય પેદાશ છે.
મેડી (તા. જામનગર)
મેડી (તા. જામનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જામનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મેડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
કાનપર (તા. ભુજ)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભુજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
રોજીદ
રોજીદ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા બોટાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બરવાળા તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. રોજીદ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ભૂગોળ
રોજીદ રાજ્ય ધોરી માર્ગ નં. ૩૬ પર બરવાળા તાલુકા મથકથી ૪ કિમી. જેટલા અંતરે ધંધુકા તરફ આવેલું છે.
વસતી
૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે ગામમાં ૬૬૫ કુટુંબો વસે છે. ગામની કુલ વસ્તી ૩૬૧૩ છે, જેમાં ૧૮૪૧ પુરુષો અને ૧૭૭૨ સ્ત્રીઓનો સમાવેશ થાય છે.
રોજીદમાં ૦ થી ૬ વર્ષના બાળકોની સંખ્યા ૫૪૦ હતી, જે વસતીના ૧૪.૯૫% છે. સરેરાશ લિંગ પ્રમાણ ૯૬૩ છે, જે ગુજરાત રાજ્યના સરેરાશ ૯૧૯ કરતાં વધુ છે. બાળકોમાં લિંગ પ્રમાણ ૮૬૨ છે, જે ગુજરાત રાજ્યના સરેરાશ ૮૯૦ કરતાં ઓછું છે.
ગુજરાત રાજ્યની સરખામણીમાં રોજીદનો સાક્ષરતા દર ઓછો છે. ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે સાક્ષરતા દર ૬૮.૩૭% હતો, જે ગુજરાત રાજ્યના સરેરાશ દર ૭૮.૦૩% કરતાં ઓછો છે. પુરુષોમાં સાક્ષરતા દર ૮૦.૬૬% જ્યારે સ્ત્રીઓમાં સાક્ષરતા દર ૫૫.૮૫% હતો.
નર્મદા જિલ્લો
નર્મદા જિલ્લો ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલો વહિવટી જિલ્લો છે. આ જિલ્લાનું વડુ મથક રાજપીપળા છે.
ભૂગોળ
નર્મદા જિલ્લાનું ક્ષેત્રફળ ૨,૭૫૫ ચો. કિ.મી. છે. આ જિલ્લામાં મોટા ભાગનો વિસ્તાર ડુંગરાળ અને વનાચ્છાદિત છે.
અહીં કેવડિયા ખાતે આવેલ સરદાર સરોવર (નર્મદા યોજના) આપણા દેશની મહત્વની બહુહેતુક યોજના છે, જે પૈકી સિંચાઇ અને વીજ ઉત્પાદન મુખ્ય હેતુઓ છે. આ ઉપરાંત આ જિલ્લાની બીજી મહત્વની કરજણ નદી પર પણ મોટો બંધ બાંધવામાં આવેલો છે.
ઇતિહાસ
આ જિલ્લાની રચના ૨ ઓક્ટોબર ૧૯૯૭ના રોજ કરવામાં આવી હતી. વડોદરા જિલ્લાના તિલકવાડા અને ભરૂચ જિલ્લાના નાંદોડ, ડેડીયાપાડા અને સાગબારા દ્વારા નવો નર્મદા જિલ્લો રચવામાં આવ્યો હતો.
વસ્તી
૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે નર્મદા જિલ્લાની વસ્તી ૫,૯૦,૩૭૯ વ્યક્તિઓની છે. ૨૦૧૧માં વસ્તીના ૧૦.૪૪% લોકો શહેરી વિસ્તારમાં રહેતા હતા.
નર્મદા જિલ્લો ગુજરાતના ૩૩ જિલ્લાઓમાંથી સૌથી ઓછી વસ્તી ધરાવતા જિલ્લાઓમાં ત્રીજા ક્રમે ડાંગ અને પોરબંદર જિલ્લાઓ પછી આવે છે.
આ જિલ્લો ગુજરાત રાજ્યનો ત્રીજા ક્રમનો પછાત જિલ્લો છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ
ગોળા ધોરો
ઐતિહાસિક મહત્વ
આ સ્થળને ઇ.સ. પૂર્વે ૨૫૦૦-૨૦૦૦ના સમયનું માનવામાં આવે છે. મહારાજા સયાજીરાવ વિશ્વવિદ્યાલય, વડોદરા દ્વારા ૧૯૫૬થી અહીં ખોદકામ હાથ ધરાયું હતું અને અહીંથી એક વિશિષ્ટ હડપ્પીય સીલ મળ્યું છે, જે અંદરથી પોલું છે. આ સ્થળનું ખોદકામ ઉત્પાદન અને વેપારના પુરાવા અને સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિમાં આવા નાના સ્થળનું મહત્વ દર્શાવે છે.
અવશેષો
શંખની હસ્તકલા વસ્તુઓ, અંશત: કિંમતી પથ્થરો, પથ્થરની માળા, વાસણો અને તાંબુ, યુનિકોર્નની મુદ્રા ધરાવતું પોલું ખોખું જે કંઇક સંગ્રહ કરવા માટે કામ આવતું હતું, અન્ય હડપ્પન સીલ (કુલ છ), અસ્થિથી બનેલા હાથાવાળી તાંબાની છરીઓ, તાંબાની કલાકૃતિઓ વગેરે મળેલા છે.
તાંબાની વસ્તુઓ
નાના કદની વસાહત હોવા છતાં ગોલા ધોરો પર મળેલી તાંબાની વસ્તુઓની સંખ્યા મોટી છે. તાંબાના વાસણમાં આઠ બંગડીઓ, એક કુહાડી કદાચ ધાતુઓના ફરી ઉપયોગ માટે લેવાતી હશે, અસ્થિથી બનેલા હાથાવાળી તાંબાની છરીઓ અહીં મળેલી છે. એક અનન્ય તાંબાની કુહાડી (પરશુ) પણ એક રસપ્રદ શોધ છે જે કદાચ નાના વિસ્તાર અને નાના માપને લીધે કોઇ ધાર્મિક હેતુ માટે વપરાતી હોવાનું જણાય છે. આ તાંબની છરીઓ મોટી સંખ્યામાં માછલીઓના હાડકાઓ સાથે મળી છે, જે સૂચવે છે કે તે માછલીઓ સૂકવણી માટે વપરાતી હતી. તેમ છતાં, તાંબાને ગાળવાના પુરાવા મળ્યા નથી. જોકે મોટી સંખ્યામાં માટીના વાસણો મળ્યા છે જે સૂચવે છે કે તે તાંબા ગાળવા માટે વપરાતા હશે.
હડપ્પીય સીલ
૨ હેક્ટર કરતાં નાનું સ્થળ હોવાથી પુરાતત્વવિદોને ગોળા ધોરોમાંથી ખાસ કંઇ મળવાની અપેક્ષા નહોતી, પરંતુ તેઓ અહીં મળેલા પાંચ યુનિકોર્ન સીલથી પ્રભાવિત થયા હતા. આ પ્રકારના સીલ સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિના શહેરી કેન્દ્રોમાં સામાન્ય હતા, જે વેપાર સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓનું સૂચન કરતા હતા. આ ઉપરાંત અહીં મળેલા લખાણ અને લંબચોરસ અને પોલાણ ધરવાતું સીલ, જેનો અર્થ કે હેતુ સ્પષ્ટ નથી. આવા સીલ અન્ય કોઇ હડપ્પીય સ્થળો પર મળેલા નથી.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:સિંધુ સંસ્કૃતિનાં સ્થળો શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લો
સાગ્રોસણા (તા. પાલનપુર)
સાગ્રોસણા (તા. પાલનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પાલનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સાગ્રોસણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, માધ્યમિક શાળા તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. ગામમાં શ્રી જાળેશ્વર મહાદેવનું મંદિર નામક ધાર્મિક સ્થળ આવેલું છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલનપુર તાલુકો
કઞ્સ્કવલા
thumb|80px|right|Coat of Końskowola કઞ્સ્કવલા (Końskowola, IPA [kɔɲskɔ'vɔla]) દક્ષીણ પોલેંડ મા એક ગામડુ છે.
કઞ્સ્કવલાએ દક્ષિણપૂર્વીય પોલેન્ડ (ઐતિહાસિક લેસાર પોલેન્ડ પ્રદેશ) માં એક ગામ છે, જે કુરુવકા નદી પર કુલોવ નજીક, પોલ્વી અને લુબ્લિન વચ્ચે સ્થિત છે. તે લુબ્લિન વ્યુવોડશીપમાં પુલાવી કાઉન્ટીમાં અલગ કોમ્યુન (જીમીના) ની બેઠક છે, જેને ગમિના કોન્સ્કોવાલા કહે છે.
વ્યુત્પતિશાસ્ત્ર
કોન્સ્કોવાલા શબ્દશઃ ઘોડાની ઇચ્છા તરીકે ભાષાંતર કરે છે. તેનું નામ તેના પ્રારંભિક માલિક જનરન ઝેન કોનીનાના ઉપનામથી ઉદ્દભવ્યું છે, એ જ નામની સહેજ જુદી જુદી જોડણી, "કોનિનસ્કોલા" ૧૪૪૨ માં નોંધાયેલી છે.
જેપર (તા. ચુડા)
જેપર (તા. ચુડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ચુડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જેપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમજ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ચુડા તાલુકો
મેક્સિકો
મેક્સિકો એ ઉત્તર્ અમેરિકાનું એક સ્વતંત્ર સંવૈધાનિક ગણતંત્ર છે. તેનું સત્તાવાર નામ મેક્સિકોના સંયુક્ત રાજ્યો (યુનાયટેડ મેક્સિકન સ્ટેટ્સ) છે. આ દેશની ઉત્તર્ સરહદે યુનાયટેડ સ્ટેટ્સ ઑફ અમેરિકા આવેલો છે, તેની દક્ષિણે અને પશ્ચિમે પ્રશાંત મહાસાગર છે. એની અગ્નિ દિશામાં ગ્વાટેમાલા, બેલાઈઝ અને કેરેબિયન સમુદ્ર આવેલા છે અને તેની પૂર્વે મેક્સિકોનો અખાત આવેલો છે. ક્ષેત્રફળની દ્રષ્ટિએ તે અમેરિકામાં પાંચમો સૌથી મોટો દેશ છે. ત્ વિશ્વમાં ૧૩મો સૌથી મોટો સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર છે. આ દેશની જનસંખ્યા અમ્દાજે ૧૩ કરોડની છે. જનસંખ્યાની દ્રષ્ટિએ તે વિશ્વમાં ૧૧ મ ક્રમાંકે આવે છે. સૌથી વધુ સ્પેનિશ ભાષા બોલનાર દેશમાં આ દેશ ની ગણાના થાય છે. મિક્સિકન સમૂહમાં ૩૧ રાજ્યો અને એક રાજધાની ક્ષેત્ર નો સમાવેશ થાય છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મેક્સિકો
પિપલીયા (તા. ઝાલોદ)
પિપલીયા (તા. ઝાલોદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે. પિપલીયા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:ઝાલોદ તાલુકો
મતવા (તા. જામનગર)
મતવા (તા. જામનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જામનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મતવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ખેડા
ખેડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ખેડા જિલ્લાના ખેડા તાલુકાનું શહેર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. ખેડા જિલ્લામાંથી આણંદ જિલ્લો અલગ કરવામાં આવ્યો તે સમય પહેલાં ખેડા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક હતું. હાલમાં ખેડા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક નડીઆદ ખાતે આવેલું છે.
ભૌગોલિક સ્થાન
ખેડા 22.75°N, 72.68°W. પર વાત્રક નદીના કાંઠા પર વસેલું છે. સમુદ્રની સપાટીથી શહેરની સરેરાશ ઊંચાઇ ૨૧ મીટર (૬૯ ફીટ) છે. આ શહેરમાંથી રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૮ પસાર થાય છે.
ઇતિહાસ
ખેડા શબ્દ સંસ્કૃત શબ્દ 'ક્ષેત્ર' પરથી વ્યુત્પત્તિ પામ્યો છે. પ્રાચીન ગ્રંથોમાં તેનો ઉલ્લેખ ખેટક તરીકે જોવા મળે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો શ્રેણી:ખેડા તાલુકો
કોદિયાવાડા
કોદિયાવાડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજયનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કોદિયાવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વિજયનગર તાલુકો
ધર્માની નેસ (તા. ભાણવડ)
ધર્માની નેસ (તા. ભાણવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભાણવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ધર્માની નેસ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભાણવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર શ્રેણી:નેસ
રથયાત્રા
રથયાત્રા તે ભગવાન જગન્નાથ, બલરામ અને સુભદ્રા સાથે સંકળાયેલો એક હિંદુ તહેવાર છે, જે ભારતભરમાં ગુજરાતી પંચાંગ પ્રમાણે અષાઢ સુદ બીજને દિવસે મનાવવામાં આવે છે. ભગવાન જગન્નાથનું મુળ મંદિર ઓરિસ્સાનાં જગન્નાથ પુરી શહેરમાં આવેલું છે. હરરોજ ભક્તોએ ભગવાનનાં દર્શન કરવા ભગવાન પાસે જવું પડે છે, પરંતુ રથયાત્રાનાં દિવસે ભગવાન સ્વયં સામે ચાલીને પોતાના ભક્તો પાસે જાય છે.
કથા
ભગવાન કૃષ્ણ તેમના ભાઈ ભગવાન બલરામ સાથે દ્વારકાની બહાર ગયા હતા. ત્યારે કૃષ્ણ ભગવાનની ૧૬૧૦૮ રાણીઓએ રોહિણી માતાને (બલરામની માતા) પુછ્યુ કે અમે કૃષ્ણ ભગવાનની આટલી સેવા કરીએ છે છતા કૃષ્ણ ભગવાન આખો દિવસ રાધાનું નામ કેમ લે છે. ત્યારે રોહિણી માતા બોલ્યા જો કૃષ્ણ અને બલરામ રાજમહેલમા ન પ્રવેશે તો હું કહું. રાણીઓએ વિચાર કરીને સુભદ્રાને દરવાજાની બહાર ધ્યાન રાખવા ઉભા રાખ્યા અને કહ્યુ કે કોઇને અંદર પ્રવેશવા ન દેતા. પછી રોહિણી માતાએ કથા ચાલુ કરી. સુભદ્રા દરવાજા પર કાન રાખીને અંદરની કથા સાંભળવા લાગ્યા. ત્યારે કૃષ્ણ અને બલરામ પાછા આવ્યા તો એમણે જોયુ કે સુભદ્રા દરવાજા પર કાન રાખીને ઉભા છે. કૃષ્ણ અને બલરામ રાજમહેલમાં પ્રવેશવા ગયા તો સુભદ્રાએ તેમને રોક્યા. તો કૃષ્ણ અને બલરામ સુભદ્રાની જેમ દરવાજા પર કાન રાખીને અંદરની કથા સાંભળવા લાગ્યા. ત્યારે અચાનક ભક્તિના ભાવને લીધે ત્રણેના હાથ અને પગ સંકોચાવા માંડ્યા અને આંખો મોટી થવા માંડી. ત્યારે કૃષ્ણ ભગવાનને મળવા નારદ મુનિ દ્વારકા આવ્યા તો તેમણે જોયુ કે કૃષ્ણ ભગવાનના હાથ અને પગ સંકોચાઇ ગયા હતા અને આંખો મોટી થઈ ગઈ હતી. નારદ મુનિએ કૃષ્ણ ભગવાનને કહ્યું કે તમારુ આ રૂપ જગતને બતાવો. તો કૃષ્ણ ભગવાને નારદ મુનિને આ રૂપ કળિયુગમાં જગતને બતાવવાનુ વચન આપ્યુ.
ભારતમાં રથયાત્રા
ભારતમાં મુખ્ય રથયાત્રા જગન્નાથ પુરીની રથયાત્રા છે, આ ઉપરાંત અનેક શહેરોમાં આ જ દિવસે રથયાત્રાનું આયોજન કરવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં અમદાવાદનાં જગન્નાથ મંદિરેથી નીકળતી રથયાત્રા ગુજરાતની સૌથી મોટી રથયાત્રા છે, બીજા ક્રમે વડોદરામાં ઇસ્કોન દ્વારા આયોજીત થતી રથયાત્રાને ગણાવી શકાય. આ સિવાય સુરતમાં પણ ઇસ્કોન દ્વારા આ જ દિવસે રથયાત્રાનું આયોજન મોટે ભાગે દર વર્ષે કરવામાં આવે છે.
રથયાત્રા સાથે સંકળાયેલી ખાસ નોંધપાત્ર વિધિ "છેરા પહેરા" ની છે. જેમાં તહેવાર દરમિયાન, ગજપતિ રાજા (ગજપતિ રાજ્યનો રાજા) સફાઈ કામદારનો પહેરવેશ સજી અને મૂર્તિઓ તથા રથની આસપાસની જગ્યા પાણી વડે ધોવાની વિધિ કરે છે. તે ઉપરાંત રથયાત્રાનાં આગમન પૂર્વે રાજા, અત્યંત ભક્તિભાવથી, સોનાનાં હાથાવાળા સાવરણાથી રથયાત્રાનો માર્ગ વાળે છે તેમજ તે પર સુખડકાષ્ટનું સુગંધી જળ અને પાવડર છાંટે છે. રિવાજ પ્રમાણે, ગજપતિ રાજા એ કલિંગ સામ્રાજ્યનો સર્વોચ્ચ હોદ્દેદાર અને મહાનુભાવ વ્યક્તિ ગણાય છે, તે પણ જગન્નાથજીની સેવામાં નાનામાં નાનું કામ પણ કરે છે અને એ દ્વારા આશય એવો સંદેશ આપવાનો હોય છે કે ભગવાન જગન્નાથજી સમક્ષ મહાશક્તિશાળી સમ્રાટ કે સામાન્ય ભક્ત વચ્ચે કોઈ ભેદ હોતો નથી.
ચેર પહરની વિધિ બે દિવસ સુધી કરાય છે, રથયાત્રાના પ્રથમ દિવસે, જ્યારે મૂર્તિઓને મૌસીમાં મંદિર (ફૂલઘર) તરફ લઈ જવાય છે ત્યારે અને પછી છેલ્લા દિવસે, જ્યારે મૂર્તિઓને ફરી શ્રી મંદિર તરફ લઈ જવાય છે ત્યારે.
રથયાત્રાના તહેવારમાં, મૂર્તિઓને જગન્નાથ મંદિરેથી રથમાં ગુંડિચા મંદિરે લઈ જવાય છે. જ્યાં તે નવ દિવસ સુધી રહે છે. તે પછી, મૂર્તિઓ ફરી રથ પર બિરાજીને શ્રી મંદિરે પધારે છે એને "બહુડા યાત્રા" કહે છે. આ પરત વેળાની યાત્રામાં ત્રણે રથ મૌસીમાં મંદિરે વિરામ લે છે અને ત્યાં ભાવિકો "પોડા પીઠા" (જે બહુધા ગરીબ લોકોના મુખ્ય ખોરાક સમો એક પ્રકારનો રોટલો હોય છે)નો પ્રસાદ લે છે.
જગન્નાથની આ રથયાત્રા છેક પુરાણ કાલિન હોવાનું જણાય છે. બ્રહ્મ પુરાણ, પદ્મ પુરાણ અને સ્કંદ પુરાણમાં આ રથયાત્રાનું આબેહુબ વર્ણન જોવા મળે છે. કપિલ સંહિતામાં પણ રથયાત્રાનો ઉલ્લેખ મળે છે. મુઘલ કાળ દરમિયાન પણ, જયપુર, રાજસ્થાનના રાજા રામસિંહે પણ ૧૮મી સદીમાં પુરી ખાતે યોજાતી જગન્નાથજીની રથયાત્રાનું વર્ણન કરેલું છે. ઓડિશામાં, મયુરભંજ અને પર્લાખેમુંડીના રાજાઓ પણ પુરીની જેમ જ રથયાત્રા યોજતા.
રથયાત્રા, અમદાવાદ (ગુજરાત)
અમદાવાદમાં અષાઢી બીજના દિવસે રથયાત્રાનું આયોજન થાય છે. અહીં ૧૪૦ વર્ષથી રથયાત્રા યોજાય છે. અહીં જમાલપુરમાં આવેલાં ૪૦૦ વર્ષ જૂના જગન્નાથ મંદિરમાંથી સવારે રથયાત્રાનો પ્રારંભ થાય છે અને કુલ ૧૪ કિ.મી.નું અંતર કાપી સાંજે ફરી મંદિરે આવે છે. આ રથયાત્રાના એક પખવાડીયા પહેલાં, એટલે કે જેઠ માસની પૂનમને દિવસે જગન્નાથજીનો સ્નાન ઉત્સવ (જલયાત્રા) યોજાય છે. આ પ્રસંગે મંદિરમાં રહેલી મૂર્તિઓને સરઘસ સ્વરૂપે સાબરમતી નદીના કિનારે પવિત્ર સ્નાન માટે લઈ જવાય છે. આ યાત્રામાં ૧૮-૨૦ હાથીઓ સાથે હજારો ભક્તો, માથે પીતળનાં પાણી ભરેલા ઘડા લઈને જોડાય છે. સ્નાન પછી મૂર્તિઓને સરસપુરના રણછોડજી મંદિરે લઈ જવાય છે. ત્યાં વિરામ પછી જગન્નાથજી મંદિરે પરત લવાય છે અને ત્યાં હજારો શ્રદ્ધાળુઓની હાજરીમાં મહાઅભિષેક કરવામાં આવે છે.
રથયાત્રા સવારે ૭-૦૦ વાગ્યાની આસપાસ શરૂ થાય છે. એ પહેલાં પરંપરાગત રીતે ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી મંગલા આરતી (પ્રભાતની પહેલી આરતી)માં હાજર રહે છે અને રથયાત્રાના માર્ગની સફાઈના પ્રતિકરૂપ "પહિંદ વિધી" કરે છે. રથયાત્રા બપોરે સરસપુર ખાતે રોકાય છે. જ્યાં સ્થાનિક નિવાસીઓ દ્વારા ભગવાન જગન્નાથ અને સઘળાં યાત્રીકો, શ્રદ્ધાળુઓને મહા ભોજ (પ્રસાદીરૂપે ભોજન) કરાવાય છે. સાંજે ૮-૩૦ આસપાસ રથયાત્રા ફરીને જગન્નાથ મંદિરે પરત આવે છે. આ રથયાત્રામાં ત્રણ મુખ્ય રથો સાથે ૧૮-૨૦ શણગારેલા હાથી અને વિવિધ અખાડાનાં સાધુઓ અને તેમનાં મહંતોની સવારીઓ પણ હોય છે.
અમદાવાદની રથયાત્રા પુરીની રથયાત્રા પછીની દ્વિતિય ક્રમની સૌથી મોટી અને સૌથી જૂની રથયાત્રા છે.
ભારત બહાર રથયાત્રા
ભારતની બહાર પણ અનેક દેશોમાં છેલ્લાં ચાલીસેક વર્ષથી રથયાત્રોનું આયોજન થાય છે જેનો શ્રેય ઇસ્કોનનાં સંસ્થાપક આચાર્ય એ.સી. ભક્તિવેદાંત સ્વામી પ્રભુપાદને જાય છે. અમેરિકાનાં લૉસ એન્જેલિસ, ન્યુ યોર્ક, સાન ડિયેગો, સાન ફ્રાંસિસ્કો વગેરે શહેરો ઉપરાંત ઇંગ્લેંડનાં લંડન, બર્મિંગહામ, કોવેન્ટ્રી, બ્રાઇટન, વગેરે શહેરો તથા પૅરિસ, ટોરેન્ટો, બુડાપેસ્ટ વગેરે અનેક શહેરોમાં ઇસ્કોન દ્વારા જુન-જુલાઇ મહિનામાં રથયાત્રાઓનું આયોજન કરવામાં આવે છે. આ રથયાત્રાઓ પાશ્ચાત્ય દેશોની પ્રણાલીને અનુસરતા તથા ત્યાંના કાયદાઓનું પાલન કરતા મોટેભાગે શનિ-રવિવારે યોજવામાં આવે છે, અને તે કારણે હંમેશા અષાઢી બીજને દિવસે યોજાય તેમ નથી બનતું.
બાદશાહનો હજીરો
અહમદ શાહની કબર સ્થાનિક સ્તરે બાદશાહનો હજીરો અથવા રાજાનો હજીરો તરીકે જાણીતી છે. તે જામા મસ્જિદ, અમદાવાદ અને માણેક ચોકની નજીક આવેલી એક મધ્યયુગીન મસ્જિદ અને કબરોનો સમૂહ છે.
ઇતિહાસ
આ મસ્જિદના કેન્દ્રમાં અમદાવાદના સ્થાપક અહમદ શાહ પ્રથમની કબર છે. કબરનું બાંધકામ તેમના પુત્ર મોહમ્મદ શાહ દ્વિતીય (૧૪૪૨-૧૪૫૧) દ્વારા પૂરું કરવામાં આવ્યું હતું, જે તેમની ડાબી બાજુ દફન કરવામાં આવ્યા છે. તેમના પૌત્ર કુતુબ-ઉદ્‌-દિન અહમદ શાહ દ્વિતીય (૧૪૫૧-૧૪૫૮) તેમની જમણી બાજુ દફનાવવામાં આવ્યા છે. અહમદ શાહના ભાઈની કબર મુખ્ય ભવનની બહાર છે. અહમદ શાહની કબર પર હાલ પણ ફૂલો અને ચાદર ચઢાવવામાં આવે છે.
સ્થાપત્ય
મસ્જિદમાં મુખ્ય ચોરસ ઇમારત છે, જેમાં વિશાળ મધ્ય ગુંબજ છે. ચારેય ખૂણામાં ચાર ખંડ છે, જેમાં નાના ગુંબજો છે. કબરો મધ્યમાં છે. ભવનમાં બારીક કોતરણી વાળી પથ્થરની જાળીઓ છે.
અહીં મહિલાઓને પ્રવેશની પરવાનગી નથી તથા પુરુષોએ પ્રવેશતા પહેલા પોતાનું માથું ઢાંકવાનું રહે છે. માર્ગ પર કેટલાક મંત્રીઓની કબરો પણ છે.
નૌબત
'નૌબત' એક પરંપરાગત વાદ્યજૂથ છે, જેણે રાજાના આગમન અને વિદાયની જાહેરાત કરી હતી, મહાનુભાવોનું સ્વાગત કર્યું હતું, યુદ્ધોની શરૂઆત અને રાજવી પરિવારના જન્મ, મૃત્યુ અથવા લગ્ન જેવા વિશેષ પ્રસંગોનું સ્વાગત કર્યું હતું. હજુ પણ કબર નજીક અહમદ શાહની યાદમાં 'નૌબત' વગાડવામાં આવે છે. 'નૌબત' સંગીતકારોની નવમી પેઢીના સંગીતકારો કબરના પ્રવેશદ્વારની ઉપર આવેલા 'નૌબત ખાના' (સંગીતખંડ)માં દરરોજ 'નગારા' અને 'શરણાઈ' વગાડે છે. શાહી સમયગાળામાં સાંજે 'નૌબત' વગાડીને સૂર્યાસ્તની અને રાત્રે કિલ્લાના દરવાજા બંધ કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવતી હતી.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:અમદાવાદનાં જોવાલાયક સ્થળો શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
પિપલેટ
પિપલેટ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે. પિપલેટ ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે. ગામની નજીકમાં જ કાળી ડેમ-૨ આવેલો છે.
શ્રેણી:ઝાલોદ તાલુકો
વિરપુર (મહીસાગર જિલ્લો)
વિરપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મહીસાગર જિલ્લા નાં મહત્વના વિરપુર તાલુકાનું એક નગર છે જે આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક પણ છે.
જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો શ્રેણી:વિરપુર તાલુકો
દર્ભ
દર્ભ, દાભ, ડાભડો, કુશ, વગેરે નામોથી ઓળખાતું આ ઘાસ એક બહુવર્ષાયુ પ્રકારની વનસ્પતિ છે. તેનું વૈજ્ઞાનિક નામ Desmostachya bipinnata છે દર્ભનો છોડ ઊંચો, ગુચ્છાદાર, જાડા અને મજબૂત મૂળ ધરાવતો, તીક્ષ્ણ કોરો ધરાવતા પર્ણવાળો અને બહુવર્ષાયુ હોય છે.
ઔષધિય
આયુર્વેદ અને લોકૌષધિમાં દર્ભનો ઉપયોગ મરડાના ઉપચાર માટે, મૂત્રવર્ધક તરિકે અને મહિલાઓમાં માસિકસ્ત્રાવ અટકાવવા માટે કરવામાં આવે છે.
ધાર્મિક
હિંદુ, જૈન અને બૌદ્ધ ધર્મમાં દર્ભ પવિત્ર ઘાસ તરીકે વર્ષોથી વપરાતું આવ્યું છે. ઋગ્વેદમાં દર્ભનો ઉપયોગ પૂજનસામગ્રી તરીકે અને ભગવાન તથા પુરોહિતના આસન માટે થતો હોવાનો ઉલ્લેખ છે. ભગવદ્ ગીતાના છઠ્ઠા અધ્યાયના ૧૧માં શ્લોકમાં ભગવાન કૃષ્ણ ધ્યાન કરવા માટે કુશના આસન પર બેસવાનું જણાવે છે. બૌદ્ધ ધર્મમાં એમ માનવામાં આવે છે કે બોધિસત્વ પ્રાપ્ત કર્યું ત્યારે ગૌતમ બુદ્ધ દર્ભના જ આસન પર બેસી ને ધ્યાન કરતા હતા. હિંદુ ધર્મમાં સંધ્યા, તર્પણ, યજ્ઞ, શ્રાદ્ધ અને કર્મકાંડ વગેરેમાં વપરાય છે. યજ્ઞમૂર્તિ વરાહ ભગવાને પોતાનું શરીર ધુણાવતાં જે રુંવાટાં ખર્યા તે દર્ભ નામના લીલા રંગના ઘાસરૂપે ઊગી નીકળ્યાં એમ કહેવાય છે. જે સ્થળે આ રુવાંટાં ખર્યાં તે બર્હિષ્મતી નામના તીર્થથી પ્રસિદ્ધ છે.
અન્ય
બીજું ઘાસ ન મળે ત્યારે જ આ ઘાસ ઢોર ખાય છે. એમાંથી દોરી, દોરડાં, આસનિયાં, વગેરે બને છે. ગ્રહણ વખતે ખાદ્ય પદાર્થો અભડાય નહિ એવી માન્યતાને લીધે દરેક વસ્તુની અંદર દર્ભની સળી મૂકવામાં આવે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:વનસ્પતિ
કેરા (તા. ભુજ)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભુજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
મઠ
મઠ એક જાનીતું કઠોળ છે. તેનું શાસ્ત્રીય નામ વિગ્ના એકોનીટીફોલીયા (Vigna aconitifolius) છે. હિંદીમાં આને મોઠ (मोठ), અંગ્રેજીમાં મોથ બીન (moth bean), મરાઠીમાં મટકી (मटकी) કહે છે. આ કઠોળ એક ઝીણું, શુષ્ક વાતાવરણ સહેનારું વાર્ષિક છોડ  trailing herb છે. મઠનો છોડ નાના પીળા ફૂલો ધરાવે છે અને તેના પાન deeply lobed leaves ધરાવે છે. આ કઠોળને દક્ષિણ એશિયાના સૂકાં ક્ષેત્રોમાં ઉગાડવામાં આવે છે. આનો દાણો ખીણો ૩ થી ૪ મિમી લાંબો હોય છે. તેનો રંગ રતાશ પડતો કથૈ જેવો હોય છે. આના ફણગાવેલા અંકુરો સ્વાદમાં થોડ્યાં મીઠા લાગે છે.
મહારાષ્ટ્રી રસોઈમાં મઠ ખૂબ પ્રિય અને પચલિત છે. તેઓ મઠને પલાળીને તેને ફણગાવીને તેમાંથી મિસળ બનાવે છે.
ગુજરાતમાં મઠના લોટમાંથી મઠીયા નામે ફરસાણ ખાસ કરીને દિવાળીના સમયે બનાવવામાં આવે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:કઠોળ
દેડકડી (તા. તાલાલા)
એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના એક તાલુકા તાલાળા તાલુકામાં આવેલ એક ગામ છે. આ ગીર વિસ્તારનું ગામ કહેવાય છે. દુનીયાભરમાં પ્રખ્યાત કેસર કેરી એ આ ગામની મુખ્ય પેદાશ છે.
યાક
ચમરી ગાય અથવા તો યાક એ લાંબા લાંબા વાળવાળું કાળા રંગનું ખૂંધ ધરાવતું ગાય કે બળદને મળતું આવતુ દૂધાળી જાતીનું પાલતું પ્રાણી છે. યાક તિબેટ, દક્ષિણ મધ્ય એશિયાના હિમાલયના ક્ષેત્ર તેમજ મંગોલિયામાં જોવા મળે છે. ભારતમાં હિમાચલ પ્રદેશના લાહોલ અને સ્પિતિ તથા કિન્નોર જિલ્લામાંં તથા જમ્મુ-કાશ્મીરના લડાખ ક્ષેત્રમાં આ પ્રાણી જોવા મળે છે. ગુજરાતીમાં યાક સુરાગાય ના નામે પણ ઓળખાય છે. અંગ્રેજીમાં નર અને માદા યાક માટે યાક શબ્દનો જ પ્રયોગ થાય છે પણ જ્યાં આ પ્રાણી સૌથી વધુ જોવા મળે છે એટલે કે તિબેટની સ્થાનિક ભાષા તિબેટમાં યાક શબ્દ નર ના સંદર્ભમાં વપરાય છે જ્યારે માદાને ડ્રી અથવા નાક થી ઓળખાય છે.
યાક મૂળ જંગલી પ્રાણી હતું, પણ એની ઉપયોગિતા ખ્યાલમાં લઇને મનુષ્યએ એને પાલતું બનાવ્યું. જંગલી યાકની ઊંચાઇ આશરે ૨ મીટર હોય છે જ્યારે પાળેલા યાકની ઊંચાઇ જંગલી યાક કરતાં લગભગ અડધી હોય છે. બંને વર્ગના યાકના શરીર પર લાંબા લાંબા વાળ હોય છે જે અતિશય ઠંડી સામે પણ એને રક્ષણ આપે છે. યાક બે પ્રકારના હોય છે - શીંગડાવાળા તથા શીંગડાવગરનાં. યાક ત્રણ રંગના જોવા મળે છે - કાળા, કાબરચીતરા અને ભૂરા. પાલતું યાક સફેદ રંગના પણ જોવા મળે છે.
જંગલી યાક
યાકનું વજન આશરે ૧,૦૦૦ કિલો (૨,૨૦૦ પાઉન્ડ) હોય છે. ચારથી પાંચ યાક એક સમૂહમાં રહે છે. પણ નાની વયના યાક મોટા જૂથમાં રહે છે જેથી બચ્ચાંઓનું પરભક્ષીઓથી રક્ષણ કરી શકાય. યાક ૩,૨૦૦ મી (૧૦,૫૦૦ ફૂટ). યાકનું પ્રિય ખાધ્ય ઘાસ છે.
પાલતુ યાક
યાકને દૂધ, વાળ, માંસ, ગોબર અને શીંગડા માટે પાળવામાં આવે છે. યાક દરરોજ એક થી બે લિટર દૂધ આપે છે. યાકનું દૂધ ઘાટું હોય છે એમાં ૧૨ ટકા ચરબી હોય છે. યાકના દૂધમાંથી માખણ અને ચીઝ બનાવાય છે. તિબેટમાં યાકના દૂધમાંથી બનાવેલી ચીઝને છુરપી કહેવાય છે, જ્યારે મંગોલિયામાં એને બ્યાસલાગ કહેવાય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:સસ્તન પ્રાણીઓ
ઉમલિંગ લા
ઉમલિંગ લા અથવા ઉમલુંગ લા એ ડેમચોક નજીક ભારતના લદ્દાખ વિસ્તારમાં કોયુલ લુંગપા અને સિંધુ નદી વચ્ચેની પહાડી રેખા પર આવેલો પર્વતીય માર્ગ છે. ઉમલુંગ ઝરણું ૫,૬૪૦ મીટરની ઊંચાઇથી વહીને કોયુલ લુંગપામાં વહેતી કિંગદુલ નદીની ઉપનદી અને સિંધુ નદીમાં ભળી જાય છે.
ઉમલિંગ લા ચિસુમલે અને ડેમચોક વચ્ચે આવેલો છે, જેને ઉમલિંગ લા માર્ગ પણ કહેવામાં આવે છે, આ ઘાટ 5,798.251 મીટર (19,024 ફૂટ 0.73 ઇંચ)ની ઊંચાઈ પર પસાર થાય છે, જે તેને વિશ્વનો સૌથી ઊંચો વાહન માર્ગ બનાવે છે.
ચિસુમલે-ડેમચોક રોડ
૨૦૧૭માં ઉમલિંગ લામાંથી પસાર થતા ચિસુમલે અને ડેમચોક ગામો વચ્ચે એક રસ્તો બનાવવામાં આવ્યો હતો. આ માર્ગ બોર્ડર રોડ ઓર્ગેનાઈઝેશન દ્વારા પૂર્ણ કરવામાં આવ્યો હતો, જે તેને વિશ્વનો સૌથી ઉંચો વાહન માર્ગ અને ઘાટ બન્યો હતો. આ માર્ગ ૨૪ કિમીની લંબાઇ ધરાવે છે, જે ચિસુમલે-ડેમચોકના ૫૨ કિમી માર્ગનો ભાગ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:લડાખ
ઝાંઝમેર (તા. તળાજા)
ઝાંઝમેર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તળાજા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સલેમપુરા (તા. પાલનપુર)
સલેમપુરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પાલનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સલેમપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ઝાંઝમેર (તા. તળાજા)
ભુગોળ
ઝાંઝમેર દરિયાકિનારે આવેલું છે.
સલેમપુરા (તા. પાલનપુર)
ધાર્મિક સ્થળો
આ ગામમાં મહાદેવ, વીર મહારાજ, ગોગા મહારાજ, ગુરુ મહારાજના મંદીરો આવેલા છે.
ઝાંઝમેર (તા. તળાજા)
જોવાલાયક સ્થળો
અહીં સંત મસ્તરામનું સમાધિ સ્થળ મસ્તરામ ધારા આવેલું છે. આ ઉપરાંત આલાદાદા મંદિર અહીં આવેલું છે. દક્ષિણ દિશામાં ઝાંઝમેરા રજવાડાનો જૂનો ગઢ પણ આવેલો છે.
સલેમપુરા (તા. પાલનપુર)
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલનપુર તાલુકો
ઝાંઝમેર (તા. તળાજા)
સંદર્ભ
શ્રેણી:તળાજા તાલુકો
કુંડાળા (તા. વિજયનગર)
કુંડાળા (તા. વિજયનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજયનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કુંડાળા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વિજયનગર તાલુકો
કંથારીયા (તા. ચુડા)
શ્રેણી:ચુડા તાલુકો
સનેડો
સનેડો એ ગુજરાતી લોકસંગીત નો એક ભાગ છે, જે ૨૦૦૪-૨૦૦૫ની સાલમાં મણિરાજ બારોટ નામના કલાકારના ગીતોથી ગુજરાતમાં લોકપ્રિય બન્યો હતો.
સનેડો નૃત્ય કરતાં કરતાં ડાકલીના તાલે ગવાય છે. આ ભાતિગળ નૃત્ય સામાન્ય રીતે ઉત્તર ગુજરાતમાં પરંપરાગત પ્રચલિત છે. વરઘોડો, ગરબા જેવા પ્રસંગોમાં સનેડો લોકપ્રિય છે. ગુજરાતી લોકો ઉપરાંત ગુજરાત બહાર પણ સનેડો પ્રખ્યાત થયો છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:કલા શ્રેણી:નૃત્ય
લાડીવાડા (તા. વિજયનગર)
શ્રેણી:વિજયનગર તાલુકો
દુધાળા (તા. ભાણવડ)
દુધાળા (તા. ભાણવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભાણવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દુધાળા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભાણવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
રંગપુર (તા. ધંધુકા)
ખોદકામ
૧૯૩૫માં ભારતના પુરાતત્વીય વિભાગ (ASI) દ્વારા એમ. એસ. વાત્સ ની આગેવાની હેઠળ અહીં ખોદકામ થયું હતું. પછીથી, ગુર્યે (૧૯૩૯), દિક્ષિત (૧૯૪૭) અને એસ. આર. રાવ (૧૯૫૩-૫૫) વડે ASI હેઠળ ખોદકામ ચાલ્યું હતું. એસ. આર. રાવ દ્વારા આ સ્થળને ચાર સમયગાળાઓમાં ત્રણ ઉપ સમય ગાળાઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યું છે. એસ. આર. રાવ સમયગાળાને આ રીતે વર્ણવે છે.
સ્થાપત્ય અને નગર આયોજન
રંગપુરમાં બાંધકામ, સાધનો અને લાકડાની વસ્તુઓ માટે બાવળનું લાકડું ઉપયોગ કરવામાં આવ્યું હતું.
શોધખોળ
કાળા અને લાલ મણકાં ધરાવતી થાળીઓ અને મોટા ગળાની બરણીઓ અહીંથી મળી છે. શંખ કામના પુરાવાઓ અહીંથી મળ્યા છે.
ખેતી
રંગપુરમાંથી અનાજનો વિશાળ જથ્થો મળી આવ્યો હતો. બાજરી, ચોખા (સમયગાળો ૨એ), બાજરી (સમયગાળો એચ૧) મળી આવ્યા હતા.
પૂરક વાચન
શ્રેણી:ગુજરાતનો ઇતિહાસ શ્રેણી:સિંધુ સંસ્કૃતિનાં સ્થળો શ્રેણી:ધંધુકા તાલુકો શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
મસીતીયા (તા. જામનગર)
મસીતીયા (તા. જામનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જામનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મસીતીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જામનગર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
પ્રતાપપુરા (તા. સંજેલી)
પ્રતાપપુરા (તા. સંજેલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંજેલી તાલુકાનું ગામ છે. પ્રતાપપુરા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
નગરપારકર જૈન મંદિરો
નગરપારકર જૈન મંદિરો પાકિસ્તાનના દક્ષિણી સિંધ પ્રાંતમાં નગરપારકરના આસપાસના ક્ષેત્રમાં આવેલાં છે. આ સ્થળે ખંડિયેર જૈન મંદિરો તથા મંદિરની સ્થાપત્ય શૈલીથી પ્રભાવિત એક મસ્જિદ આવેલી છે. આ મંદિરો ૧૨થી ૧૫મી સદીના હોવાનું મનાય છે. ગોડી મંદિરના ભીંતચિત્રો ભારતીય ઉપમહાદ્વીપના સૌથી પુરાણા જૈન ભીંતચિત્રો છે. આ મંદિરોને ૨૦૧૬માં યુનેસ્કો દ્વારા નગરપારકર સાંસ્કૃતિક પરિદૃશ્ય તરીકે સંભવિત વિશ્વ ધરોહર સ્થળમાં સમાવિષ્ટ કરવામાં આવ્યાં છે.
પૃષ્ઠભૂમિ
નગરપારકરની આસપાસનું ક્ષેત્ર કચ્છના રણના મીઠાના ખારા સપાટ પ્રદેશો તથા રેતીના ઢુવાના શુષ્ક મેદાનો અને કરુંજર પર્વતના પહાડી વિસ્તારો સાથે મળીને એક સંક્રમિત ક્ષેત્ર બનાવે છે. આ ક્ષેત્ર હંમેશા શુષ્ક મેદાની પ્રદેશ રહ્યું હોવા છતાં ૧૫મી શતાબ્દી સુધી મોટાભાગે આ વિસ્તારની આર્થિક પ્રવૃત્તિ અરબ સાગર દ્વારા આવરી લેવામાં આવતી હતી.
નગરપારકર ઘણી સદીઓથી જૈન ધર્મનું કેન્દ્ર હતું. સ્થાનિક શ્રીમંત જૈન સમુદાય દ્વારા ૧૨મી થી ૧૫મી સદીના ગાળામાં આસપાસના પહાડી વિસ્તારોમાં જૈન સ્થાપત્યશૈલીના ઉત્કૃષ્ઠ નમૂનાઓરૂપ અસાધારણ જૈન મંદિરોનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું. પરિણામે જૈન તપસ્વીઓ કરુંજરના પહાડી વિસ્તારોમાં સ્થાયી થયા અને આ ક્ષેત્ર જૈનોના પવિત્ર તીર્થસ્થળ (સરધારા) તરીકે ખ્યાત થયું. નગરપારકર ક્ષેત્રનો ૧૬૫૦માં ભારતીય ઉપમહાદ્વીપના બધાજ ધાર્મિક ક્ષેત્રોમાં સૌથી ગૌરવશાળી સ્થળ તરીકે ઉલ્લેખ જોવા મળે છે.
ભૌગોલિક કારણોસર તટપ્રદેશમાં થયેલા ફેરફારોને કારણે અરબ સાગરની આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ મંદ પડવા લાગી. પરિણામે આ ક્ષેત્રમાં જૈન પ્રવૃત્તિઓમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો અને ૧૯મી શતાબ્દીમાં મોટાપાયે જૈન સમુદાયો આ ક્ષેત્રમાંથી સ્થળાંતરિત થયા. શેષ સમુદાયે પણ ભારત વિભાજન બાદ આ ક્ષેત્ર છોડી દીધું. જોકે હાલ બાકી બચેલા હિંદુ સમુદાય દ્વારા આ મંદિરોની જાળવણી કરવામાં આવી રહી છે. આ જૈન મંદિરો આસપાસના વિસ્તારમાં પર્યટન કેન્દ્ર તથા ધરોહર સ્થળ તરીકે વિખ્યાત છે. માર્ગ વાહનવ્યવહારની અપર્યાપ્ત સવલતો આ સ્થળના સંરક્ષણ માટે અપ્રત્યક્ષરૂપે મદદરૂપ થાય છે. હાલમાં માર્ગ નિર્માણને કારણે પ્રવાસીઓની સંખ્યામાં ખાસ્સો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. ૨૦૦૯માં પર્યટન ક્ષેત્ર તરીકે આ સ્થળના પ્રચાર-પ્રસાર માટે સેટેલાઈટ દ્વારા તસવીરો લઈ તેનું દસ્તાવેજીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું.
જૈન મંદિરો
આ વિસ્તારમાં લગભગ ૧૪ જેટલાં જૈન મંદિરો આવેલાં છે.
ગોડી મંદિર
આ મંદિર વિરવાહ મંદિરથી ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં લગભગ ૧૪ માઈલના અંતરે આવેલું છે. મંદિરનું નિર્માણ 52 ઇસ્લામિક શૈલીના ગુંબજ અને ૩ મંડપ સહિત ગુજરાતી શૈલીમાં (૧૩૭૫-૭૬) કરવામાં આવ્યું છે. સંગેમરમરનું બનેલું આ મંદિર ૧૨૫ X ૬૦ ફૂટનું છે. સમગ્ર મંદિર એક ઉચ્ચ મંચ પર બનાવવામાં આવ્યું છે અને નકશીકામ કરેલા પગથિયાં દ્વારા ત્યાં પહોંચી શકાય છે.
મંદિરના અંદરના ભાગમાં નકશીકામ કરેલા સંગેમરમરના સ્તંભ આવેલા છે. મંદિરના પ્રવેશદ્વારના મંડપ પર જૈન ધર્મની પૌરાણિક કથાઓ દર્શાવતા ચિત્રો કંડારવામાં આવ્યા છે. આ ભીંતચિત્રો ભારતીય ઉપમહાદ્વીપના સૌથી પુરાણા ભીંતચિત્રો છે. સમગ્ર મંદિરમાં જોવા મળતા ૨૪ કક્ષ જૈનોના ૨૪ તીર્થંકરોનું પ્રતિનિધિત્ત્વ દર્શાવે છે.
ભોડેસર મંદિર
ભોડેસર મંદિર નગરપારકરથી ૪ માઈલના અંતરે ત્રણ ખંડિયેર જૈન મંદિર આવેલાં છે. સોઢા શાસન દરમિયાન ભોડેસર રાજધાની ક્ષેત્ર હતું. ત્રણ મંદિરો પૈકીના બે મંદિરોનો ગૌશાળા તરીકે ઉપયોગ કરાતો હતો. ૧૮૯૭માં ત્રીજા મંદિરનો પાર્શ્વ ભાગ છિદ્રો દ્વારા જીર્ણ થયેલો માલૂમ પડ્યો છે. નજીકની પહાડીઓમાં ભોડેસર તળાવ તરીકે ઓળખાતા જળાશયનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું.
વિરવાહ જૈન મંદિરો
નાગર પારકરથી ૧૫ માઇલ ઉત્તરે વિરવાહ શહેરમાં ત્રણ જૈન મંદિરો આવેલા છે. આ સ્થળ કચ્છના રણના કિનારા પર આવેલ પરિનગર નામના પ્રાચીન બંદરગાહના ખંડેર નજીક આવેલું છે.