cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
પોલિએસ્ટર
પોલિએસ્ટર પ્રક્રિયા
સ્ટેપલ ફાઇબર અથવા યાર્નનું ઉત્પાદન કરવા માટે ઉપર દર્શાવેલા મોટા પ્રોસેસિંગ એકમો ઉપરાંત હજારો નાના અને લઘુ પ્રોસેસિંગ એકમો સક્રિય છે જેના પરથી અંદાજ લગાવી શકાય કે પોલિએસ્ટર દુનિયામાં 10,000થી વધુ એકમોમાં પ્રોસેસ અને રિસાયકલ થાય છે. તેમાં આપૂર્તિ ઉદ્યોગમાં સંકળાયેલી તમામ કંપનીઓનો સમાવેશ થતો નથી. જે એન્જિનિયરિંગ અને પ્રોસેસિંગ મશિનથી શરૂ થઇને સ્પેશિયલ એડિટિવ્સ, સ્ટેબિલાઇઝર્સ અને રંગો સુધી ફેલાયેલી છે. તે મહાકાય ઉદ્યોગ સંકુલ છે અને તે હજુ પણ વૈશ્વિક ક્ષેત્રને આધારે વાર્ષિક 4-8 ટકાના દરે વૃદ્ધિ પામી રહ્યું છે. પોલિએસ્ટર ઉદ્યોગની ઉપયોગી માહિતી માંથી મળી શકે છે. જેમાં "પોલિએસ્ટર ઉદ્યોગમાં કોણ શું ઉત્પાદન કરે છે"ની માહિતી ધીમે ધીમે વિકસાવાઇ રહી છે.
સંશ્લેષણ
પોલિએસ્ટરનું સંશ્લેષણ સામાન્ય રીતે પોલિકન્ડેન્સેશન પ્રક્રિયા દ્વારા કરાય છે. જુઓ "કન્ડેન્સેશન પ્રક્રિયાs પોલિમર કેમિસ્ટ્રીમાં". ડાયોલના ડાઇએસિડ સાથેની પ્રક્રિયાનું સામાન્ય સમીકરણ આ મુજબ છેઃ (n+1) R(OH)2 + n R´(COOH)2 ---> HO[ROOCR´COO]nROH + 2n H2O
એઝીયોટ્રોપ એસ્ટરિફિકેશન
આ ક્લાસિકલ પદ્ધતિમાં આલ્કોહોલ અને કાર્બોક્ઝિલિક એસિડ પ્રક્રિયા કરીને કાર્બોક્ઝિલિક એસ્ટર બનાવે છે. પોલિમરને ભાગા કરવા પ્રક્રિયા દ્વારા પેદા થતા પાણીને એઝીયોટ્રોપ ડિસ્ટિલેશન દ્વારા સતત દૂર કરતા રહેવું જોઇએ.
એસાયલેશન (HCl પદ્ધતિ)
એસિડ ક્લોરાઇડ સાથે એસિડની શરૂઆત થાય છે અને આમ પાણીના સ્થાને હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ (HCl)ના ઉત્પાદન સાથે પોલિકન્ડેન્સેશન પ્રક્રિયા આગળ વધે છે. આ પ્રક્રિયા દ્વાવણ અથવા ઇનેમલમાં હાથ ધરી શકાય છે.
રિંગ-ઓપનિંગ પોલિમરાઇઝેશન
એલિફેટિક પોલિએસ્ટરોને ઘણી હળવી સ્થિતિમાં લેકટોનમાંથી ભેગા કરી શકાય છે.અને તેનું એનાયનીકલી, કેટાયનીકલી અથવા મેટલોર્ગેનીકલી ઉદ્વિપન કરી શકાય છે.
ક્રોસ-લિન્કિંગ
અસાંદ્ર પોલિએસ્ટરો થર્મોસેટિંગ રેઝિન છે. તે સામાન્ય રીતે ડાયોલને એક અથવા વધુ ડાયોલને સાંદ્ર અને આસાંદ્ર ડાઇકાર્બોક્ઝિલિક એસિડ (મેલિક એસિડ, ફ્યુમેરિક એસિડ... અથવા તેના એનહાઇડ્રાઇડ) સાથે પોલીમરાઇઝ કરીને તૈયાર કરાયેલા કોપોલિમર્સ છે. અસાંદ્ર પોલિએસ્ટરના દ્વીબંધ વિનાઇલ મોનોમર તેમાં પણ ખાસ કરીને સ્ટાયરિન સાથે પ્રક્રિયા કરે છે અને ત્રિ-પરિમાણીય જોડાયેલું માળખું રચે છે. આ માળખું થર્મોસ્ટેટ તરીકે કામ કરે છે. ક્રોસ-લિન્કિંગની પ્રક્રિયા મિથાઇલ ઇથાઇલ કિટોન પેરોક્સાઇડ અથવા બેન્ઝોઇલ પેરોક્સાઇડ જેવા ઓર્ગેનિક પેરોક્સાઇડને સાંકળતી ઉષ્માક્ષેપક પ્રક્રિયાથી શરૂ થાય છે.
આરોગ્ય ઉપર અસર
1993માં પ્રસિદ્ધ થયેલા અભ્યાસમાં જણાયું હતું કે પોલિએસ્ટર અન્ડરવેર નર શ્વાનમાં શુક્રાણૂ આંક અને શુક્રાણૂની ગતિમાં ઘટાડો કરે છે. માનવ અને ઊંદર પર આવા જ અભ્યાસમાં આવા જ તારણો મળ્યા છે. તેનું કારણ જાણી શકાયું નથી પરંતુ તે રેસા દ્વારા પેદા થતા ઇલેક્ટ્રોસ્ટેટિક ક્ષેત્રને કારણે થતું હોવાનું માનવામાં આવે છે.
નારણગઢ (તા. લાઠી)
નારણગઢ ગામની ખેતી વરસાદ આધારિત ખેતી છે. ગામની નજીક કોઈ મોટી નદી નહિ હોવાથી માત્ર એક ઊપજ લઈ શકાય છે.
શ્રેણી:લાઠી તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
વ્યાવલ
વ્યાવલ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા નિઝર તાલુકાનું ગામ છે. વ્યાવલ ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. ગામના લોકો ખાસ કરીને જુવાર, તુવર, મગફળી તેમ જ અન્ય શાકભાજીની ખેતી કરે છે.
શ્રેણી:નિઝર તાલુકો
બામણગામ (તા. માતર)
બામણગામ (તા. માતર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  માતર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બામણગામ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
નવાગામ (તા. ધોલેરા)
નવાગામ (તા. ધોલેરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધોલેરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નવાગામ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ધોલેરા તાલુકો
ફાગણ વદ ૪
સંદર્ભ
શ્રેણી:પંચાંગ શ્રેણી:સમય
સરાદીયા
સરાદીયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંખેડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સરાદીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
મોરસલ (તા. સાયલા)
મોરસલ (તા. સાયલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાયલા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મોરસલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
જુણેજ (તા. કુતિયાણા)
જુણેજ (તા. કુતિયાણા) એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  પોરબંદર જિલ્લામાં આવેલા  કુતિયાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. જુણેજ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.
શ્રેણી:કુતિયાણા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
રોજઘાટ
રોજઘાટ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ પૂર્વ ભાગમાં આવેલા નર્મદા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને  મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા ડેડીયાપાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. રોજઘાટ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો (જંગલમાંથી પ્રાપ્ત થતી ઈમારતી લાકડા સિવાયની ખોરાક તરીકે વાપરી શકાય તેવી તેમ જ વેચાણ કરી પૈસા મેળવી શકાય તેવી વસ્તુઓ) એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:ડેડીયાપાડા તાલુકો
વાપી રેલ્વે સ્ટેશન
વાપી રેલવે સ્ટેશન છે, જે પશ્ચિમ રેલવે વિભાગ માં તેમ જ ગુજરાત રાજ્ય ના વલસાડ જિલ્લા માં આવતું એક રેલવે સ્ટેશન છે. thumb|વાપી રેલ્વે સ્ટેશન પરનું બોર્ડ
મહત્વની રેલ-સેવાઓ
કેટલાક મહત્વપૂર્ણ રેલ-સેવાઓ આ સ્ટેશન પર ઉપલબ્ધ છે :
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લાનાં રેલ્વે સ્ટેશનો શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લો
ધમડાચી
ધમડાચી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં સૌથી છેલ્લા આવતા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વલસાડ તાલુકાનું ગામ છે. ધમડાચી ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી,  પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લો શ્રેણી:વલસાડ તાલુકો
બરોડા (તા. માતર)
બરોડા (તા. માતર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  માતર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બરોડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
કાળી માટી (તા. અમીરગઢ)
કાળી માટી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં અમીરગઢ તાલુકાનું એક ગામ છે. કાળી માટી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ચણા, ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
બરોડા (તા. માતર)
શ્રેણી:માતર તાલુકો
કાળી માટી (તા. અમીરગઢ)
શ્રેણી:અમીરગઢ તાલુકો
નવાપરા (તા. વેરાવળ)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા વેરાવળ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ઉમરીયા (તા. ખાનપુર)
ઉમરીયા (તા. ખાનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા ખાનપુર તાલુકાનું એક ગામ છે. ઉમરીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ખાનપુર તાલુકો
નરનાળા કિલ્લો
નરનાળા કિલ્લો એ ભારતના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં આવેલ એક ગિરિ દુર્ગ છે. અકોલા જીલ્લામાં આવેલ આ કિલ્લો તેમ જ ગઢ અતિશય દુર્ગમ છે.
ભૌગોલિક માહિતી
આ ગઢની ઊંચાઈ દરિયાઈ સપાટીથી ૩૧૬૧ ફૂટ જેટલી છે. આ વિસ્તાર ૩૮૨ એકર જેટલો તેમ જ તેની ઘેરાઈ (કિલ્લેબંધી)ની લંબાઈ ૨૪ માઇલ જેટલી છે. કુલ બે નાની અને એક મોટી કરતાં મોટી છે કે સરેરાશ આ છે સૌથી વધુ શક્યતા મહારાષ્ટ્રના સૌથી વિસ્તરીત ગિરિદુર્ગ છે. મુખ્ય ગઢ નરનાળા ઉપરાંત આ પૂર્વ-પશ્ચિમમાં આવેલા તેલિયા ગઢ અને જાફરાબાદ ગઢ એમ બે ઉપ-દુર્ગ પૂર્વ-પશ્ચિમમાં આવેલા છે.
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્રના કિલ્લાઓ
હરીપરા (સરકારી)
શ્રેણી:ઝઘડીયા તાલુકો
હાંલ્લી (તા.નસવાડી)
હાંલ્લી (તા.નસવાડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પૂર્વ  ભાગમાં આવેલા  નસવાડી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. હાંલ્લી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:નસવાડી તાલુકો
ઉદાવા (તા. ખાનપુર)
ઉદાવા (તા. ખાનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા ખાનપુર તાલુકાનું એક ગામ છે. ઉદાવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ખાનપુર તાલુકો
ઓક્ટોબર ૩
૩ ઓક્ટોબર નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૨૭૬મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૨૭૭મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૮૯ દિવસ બાકી રહે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઓક્ટોબર
રોહદા
રોહદા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ પૂર્વ ભાગમાં આવેલા નર્મદા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને  મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા ડેડીયાપાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. રોહદા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો (જંગલમાંથી પ્રાપ્ત થતી ઈમારતી લાકડા સિવાયની ખોરાક તરીકે વાપરી શકાય તેવી તેમ જ વેચાણ કરી પૈસા મેળવી શકાય તેવી વસ્તુઓ) એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:ડેડીયાપાડા તાલુકો
લિટન દાસ
લિટન કુમાર દાસ (লিটন দাস) એક બાંગ્લાદેશી ક્રિકેટર છે. તે જમણેરી ઓપનિંગ બૅટ્સમેન અને વિકેટ-કીપર છે.
કારકિર્દી
૨૮ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૮ના રોજ ભારત વિરુદ્ધ એશિયા કપ ૨૦૧૮ની નિર્ણાયક મેચમાં લિટન દાસે તેની પ્રથમ સદી નોંધાવી હતી અને ૧૨૧ રન ૧૧૭ દડામાં નોંધાવ્યા હતા. બાંગ્લાદેશની હાર થઇ હોવા છતાં તેને 'મેન ઓફ ધ મેચ' પુરસ્કાર એનાયત થયો હતો.
દાંડી (તા. વલસાડ)
દાંડી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં સૌથી છેલ્લા આવતા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વલસાડ તાલુકાનું ગામ છે. દાંડી ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં દાંડી વિભાગ ખેતી સહકારી મંડળી, દાંડી વિભાગ દૂધ ઉત્પાદક સહકારી મંડળી, રાધાકૃષ્ણ મંદિર, હજાણીબીબીની દરગાહ આવેલા છે.
આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.
શ્રેણી:વલસાડ તાલુકો
વાંદરડા (તા. બોડેલી)
વાંદરડા (તા. બોડેલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બોડેલી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વાંદરડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:બોડેલી તાલુકો
ઝીરીબેડા (તા. કુકરમુંડા)
ઝીરીબેડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા કુકરમુંડા તાલુકાનું ગામ છે. ઝીરીબેડા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. ગામના લોકો ખાસ કરીને જુવાર, તુવર, મગફળી તેમ જ અન્ય શાકભાજીની ખેતી કરે છે.
શ્રેણી:કુકરમુંડા તાલુકો
ડારી (તા. વેરાવળ)
ડારી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા વેરાવળ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર તેમજ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.
મોતીભાઈ નરસિંહભાઈ અમીન
મોતીભાઈ નરસિંહભાઈ અમીન કે મોતીભાઈ અમીન એ ગુજરાતના ચરોતર વિસ્તારના ગ્રંથાલય પ્રવૃત્તિના પ્રણેતા, શિક્ષણશાસ્ત્રી અને સમાજસુધારક હતા.
શરૂઆતનું જીવન
મોતીભાઈ નરસિંહભાઈ અમીનનો જન્મ ૨૯ નવેમ્બર ૧૮૭૩ (કારતક સુદ દસમ વિક્રમ સંવત ૧૯૩૦)ના રોજ એમના મોસાળના ગામ માતર તાલુકાના અલિન્દ્રા ગામમાં થયો હતો. એમના માતા-પિતાનું વતન એ વખતના પેટલાદ તાલુકાનું વસો ગામ હતુ. એમના માતાનું નામ જીબા હતું અને પિતાનું નામ નરસિંહભાઈ હતું. જીબાને આંખે ઓછુ દેખાતું હતું અને કાનની થોડી બહેરાશ પણ હતી. પિતા નરસિંહભાઈ શરીરે કદાવર અને દેખાવડા હતા અને મોટી મૂછ રાખતા. અમીન પરિવાર વંશપરંપરાગત વૈષ્ણવ પંથનો અનુયાયી હતો પણ મોતીભાઈએ પોતે સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયમાં જોડાયા હતા. નરસિંહભાઈ અમીન પુત્ર મોતીભાઈ અમીનના જન્મ સુધી પેટલાદની વહીવટદારની કચેરીમાં કારકુન હતા અને મોતીભાઈના જન્મ પછી એમની બદલી વસો ગામના મેજીસ્ટ્રેટની કચેરીમાં ફોજદારી કારકુન તરીકે થયેલી. મોતીભાઈની ઉંમર સાડા-ચાર વરસની થઈ ત્યારે એમના પિતાએ હરખાબા સાથે બીજા લગ્ન કર્યા હતા. છ વરસની ઉમરે મોતીભાઈના લગ્ન રૂપાબા નામની સોજિત્રાની વતની સાત વરસની કન્યા સાથે થયા હતા. મોતીભાઈની ઉંંમર સાતેક વરસની આસપાસની હશે એ દરમ્યાન એમના પિતાજીનું મૃત્યુ એક લગ્નપ્રસંગ દરમ્યાન ફટાકડાનો પટારો સળગવાના કારણે દાઝી જવાથી થયેલું. પોતાના લગ્ન પછી અને પિતાના મૃત્યુ પામ્યાના સમયગાળા દરમ્યાન મોતીભાઈએ પોતાનું શાળાજીવન શરૂ કરેલું. પહેલી જૂન ૧૮૮૭માં વસોમાં અંગ્રેજી શાળા પણ શરૂ થઈ એટલે મોતીભાઈ પણ એમાં ભણવા જવા લાગ્યા. પહેલા વર્ષે અંગ્રેજી શાળાને કુલ ૧૫ વિદ્યાર્થીઓ મળેલા. વસોમાં એ નિશાળ હેડમાસ્તર મગનભાઈ ચતુરભાઈ અમીનના પ્રયત્નોને કારણે શરૂ થઈ હતી. "દેશી કારીગરોને ઉત્તેજન" નામના પુસ્તકથી મગનભાઈ ચતુરભાઈ અમીન ખૂબ પ્રભાવિત થયેલા હતા અને એમને કારણે મોતીભાઈ અમીન પર પણ એ પુસ્તકની ગાઢ અસર પડેલી. મોતીભાઈ અમીનના શબ્દોમાં એ પુસ્તકમાં કરવામાં આવેલી દેશી કારીગરીના નાશની સમીક્ષા "પથરા પીગળાવે એવી ચોટદાર છે.". એ પુસ્તકની અસર હેઠળ અને હેડમાસ્તર મગનભાઈની રહબરી હેઠળ મોતીભાઈએ ૧૮૮૮માં વસોમાં વિદ્યાર્થી સમાજની સ્થાપના કરી હતી. અંગ્રેજીમાં ચોથું કર્યા પછી ૧૮૮૯માં એ આગળ અભ્યાસ માટે વડોદરા ગયા. વડોદરામાં શિક્ષણ લઈ મૅટ્રિકની પરીક્ષા આપવા માટે મોતીભાઈ અમદાવાદમાં રાયપુરમાં આકા શેઠની પોળમાં ગોપીલાલ ધ્રુવના ઘરની પાસે એક મહિનો રહ્યા. પ્રથમ પ્રયત્નમાં તેઓ નાપાસ થયા હતા. અમદાવાદમાં તે ગોપીલાલ ધ્રુવના દીકરી વિદ્યાગૌરીના પતિ રમણભાઈ નીલકંઠના માધ્યમથી પ્રાર્થનાસભાના પરિચયમાં આવ્યા હતા. ઇ.સ. ૧૮૯૪માં ત્રીજા પ્રયત્ને એમણે મૅટ્રિકની પરીક્ષા વડોદરા રાજ્યમાં પાંચમા ક્રમે પાસ કરી અને ત્યારથી એમને વડોદરા રાજ્યની ઉચ્ચ અભ્યાસ માટેની રૂ.પાંચની શિષ્યવૃત્તિ મળવા લાગી.
કારકિર્દી
મોતીભાઈ અમીનનો મુખ્ય કાર્યકાળ ૧૯૧૧થી ૧૯૨૨ લેખાય છે. જેમાં ૪ જાન્યુઆરી, ૧૯૧૧થી ૧૯૧૩ દરમ્યાન તેઓએ વડોદરા રાજ્યના રાજ્ય પુસ્તકાલયોના સંચાલકના મદદનીશ તરીકે કાર્યભાર સંભાળ્યો હતો.૧૯૧૩માં એમણે વસો યંગ મેન્સ અસોસિએશન નામની સંસ્થાની સ્થાપના કરી હતી. ૨૫ એપ્રિલ ૧૯૧૫, રવિવાર ને દિવસે એમણે ચરોતર એજ્યુકેશન સોસાયટીની સ્થાપના કરી હતી. જેમાં વસો મુકામે જગજીવનદાસ દામોદરદાસ શાહને આચાર્ય તરીકે નીમ્યા. એ ચરોતર એજ્યુકેશન સોસાયટી હેઠળ ૨ ઓગસ્ટ ૧૯૧૫થી વસો મુકામે ગુજરાતી માધ્યમની મોન્ટેસરી શાળા શરૂ કરવામાં આવી. ૧૬ અને ૧૭ એપ્રિલ ૧૯૧૬ના દિવસે ચરોતર એજ્યુકેશન સોસાયટીને પુણેની ડેક્કન એજ્યુકેશન સોસાયટી જેવું જ વિધિવત્ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું. ૧૫ ઓક્ટોબર ૧૯૧૭ના દિવસે એમણે ચરોતર યુવક મંડળની સ્થાપના કરી. જૂન ૧૯૧૮માં વસો કેળવણી મંડળની સ્થાપના કરી. ૧૯૨૦થી અસહકાર આંદોલને વેગ પકડતાંં ચરોતર એજ્યુકેશન સોસાયટીના સભ્યો પણ એમાં રસ ધરાવવા લાગ્યા જ્યારે મોતીભાઈનો મત શિક્ષણ અને રાજકારણ બન્નેને અલગ રાખવાનો હતો. એ માટે સોસાયટીને બોમ્બે યુનિવર્સીટી સાથે જોડાણ તોડીને ગૂજરાત વિદ્યાપીઠ સાથે જોડાણ કરવું પડે એમ હતું. બાકીના બધા સ્વયંસેવકોનો મત પોતાના કરતાંં અલગ લાગતાંં ૨૭ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૨૧ના દિવસે મોતીભાઈએ ચરોતર એજ્યુકેશન સોસાયટીના સભ્યપદેથી રાજીનામું આપ્યું..
રાજીનામા સાથેનું સૂચના પત્ર
મારી સાથે કામ કરનારા મારા મિત્રોને ... ૧. કોઈ પણ પરમાર્થ પ્રવૃત્તિમાં બની શકે ત્યાં સુધી કોઈ વ્યક્તિનું નામ બહાર નહી આવવા દેતાંં ફક્ત કાર્ય વખતોવખત આગળ ધરવું. ૨. કાર્ય માટે પણ આપણે બોલીએ એના કરતાંં કાર્ય તેની પોતાની મેળે, અથવા જેમને માટે તે કાર્ય થાય છે તેઓ, અથવા તેમના સબંધીઓ જ બોલે એવી ભાવના રાખવી જોઈએ.
મૃત્યુ
૧ ફેબ્રુઆરી ૧૯૩૯ને દિવસે અમદાવાદમાં મોતીભાઈ અમીન અવસાન પામ્યા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની
પવનચક્કી
પવનચક્કીએ વહેતી હવા કે પવનની ગતિશક્તિને પોતાના ચોક્કસ આકારવાળા પાંખીયાની મદદથી ચક્રાકાર યાંત્રિક ગતિમાં ફેરવતું સાદુ યંત્ર છે. શરૂઆતમાં આ યંત્રનો ઉપયોગ દળવા કે પીસવા માટે થતો હોવાને લીધે દળવા કે પીસવા માટેની ચક્કી કે જે પવનની મદદથી ચાલે છે તે રીતે પવનચક્કી નામ પડ્યું હોવાનું મનાય છે. એ પછી આ યંત્રના અલગ અલગ ઉપયોગો શોધાયા છતા પણ નામ એનું એ જ ચાલુ રહ્યું. આધુનિક પવનચક્કીનો ઉપયોગ પવનચાલિત ટર્બાઇનની મદદથી વિદ્યુતઉર્જા ઉત્પન્ન કરવા, પવનચાલિત પંપ વડે પાઇપલાઇનમાં પાણી પંપ કરવા કે પછી જમીનમાંથી ભૂગર્ભજળ ખેંચવા માટે કરવામાં આવે છે.
પવનચાલિત ટર્બાઇન
તે એક ઉપકરણ છે જે પવનની ગતિ ઊર્જાને વિદ્યુત ઊર્જામાં ફેરવે કરે છે. આજના સમયમાં જયારે અશ્મિભૂત ઇંધણ જેવા સંસાધનનો જથ્થો ઝડપભેર ઘટી રહ્યો છે ત્યારે આ કુદરતી સ્ત્રોતમાંથી મળતી ઉર્જા આશીર્વાદ રૂપ સાબિત થાય તેમ છે. કોલસો બાળતા થર્મલ પાવર સ્ટેશન ઘણું પ્રદુષણ ફેલાવે છે, જયારે આ ઉર્જા પ્રદુષણ રહિત પણ હોય. thumb|220x220px|સમક્ષિતિજ ધરીના પવનચાલિત ટર્બાઇન સમક્ષિતિજ ધરીના પવનચાલિત ટર્બાઇનના માળખાને મુખ્ય ત્રણ ભાગમાં વહેંચી શકાય છે.
રોટર(પાંખિયા): તે પવનની ગતિઊર્જાની મદદથી ધરીને ફેરવે છે. પવનચાલિત ટર્બાઇનની કુલ કિંમતના આશરે ૨૦% જેટલી કિંમત રોટરની હોય છે.
જનરેટર: જે ધરીની ચાકગતિનો ઉપયોગ કરીને વિદ્યુત ઉર્જા ઉત્પન્ન કરે છે, જેમાં ચાકગતિને વધારવા વપરાતા ગિયરબોક્સ નો પણ સમાવેશ થાય છે, પવનચાલિત ટર્બાઇનની કુલ કિંમતના આશરે ૩૪% જેટલી કિંમત જનરેટરની હોય છે.
આધાર સંરચના: જેમાં રોટર તથા જનરેટરને ટકાવી રાખતા ટાવર તથા રોટરને પવનની દિશામાં (ઉભી ધરીને અનુલક્ષીને) ફેરવતી મિકેનિઝ્મનો સમાવેશ થાય છે. પવનચાલિત ટર્બાઇનની કુલ કિંમતના આશરે ૧૫% જેટલી કિંમત આધાર સંરચનાની હોય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:કુદરતી ઉર્જા સ્ત્રોત
મોટા ભાડલા (તા. સાયલા)
મોટા ભાડલા (તા. સાયલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાયલા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મોટા ભાડલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સાયલા તાલુકો
જમરા (તા. કુતિયાણા)
જમરા (તા. કુતિયાણા) એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા પોરબંદર જિલ્લામાં આવેલા કુતિયાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. જમરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે જુવાર, કપાસ, દિવેલા તેમ જ અન્ય ચણાના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.
શ્રેણી:કુતિયાણા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
અશ્મિય બળતણ
દટાયેલા મૃત સજીવો જ્યારે વિઘટન પામે છે ત્યારે તેમાંથી કુદરતી પ્રક્રિયાઓ થતાં અશ્મિય બળતણ કે ખનિજ બળતણ બનતું હોવાનું માનવામાં આવે છે, જોકે મૃત સજીવોનાં અશ્મિય બળતણમાં રૂપાંતરણ થવાની ક્રીયા લાખો વર્ષનો સમય અને કેટલાક દાખલાઓમાં ૬૫ લાખ કરતા વધારે વર્ષોનો સમય લઇ લેતી હોવાથી આ રૂપાંતરણનો માનવ કદી પણ સાક્ષી બની શકતો નથી. અશ્મિય બળતણ મોટેભાગે કાર્બન તત્વનું બનેલ હોય છે અને કોલસો, પેટ્રોલીયમ અને કુદરતી ગેસ આ બધા એના ઉદાહરણ છે.
ભલાડા (તા. માતર)
ભલાડા (તા. માતર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  માતર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભલાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:માતર તાલુકો
પાદરશીંગા (તા. લાઠી)
પાદરશીંગા (તા. લાઠી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લાઠી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ઇતિહાસ
આ ગામ દુદા જાગાણીએ વસાવ્યું હોવાની નોંધ મળે છે.
જોવાલાયક સ્થળો
thumb|ગોવર્ધન પર્વત ઉંચકતા કૃષ્ણ, કાશીવિશ્વનાથ મંદિર, પાદરશીંગા. અહીં આવેલાં પ્રાચીન કાશીવિશ્વનાથ મંદિરનાં ભીંતચિત્રોને (N-GJ-67) ભારતનાં પુરાતત્વ વિભાગે રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકોમાં સમાવેશ કરી રક્ષિત સ્મારક જાહેર કરેલ છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:લાઠી તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
જળ શુદ્ધિકરણ
જળ શુદ્ધિકરણએ દૂષિત પાણીમાંથી અનિચ્છનીય રસાયણો, પદાર્થો અને જૈવિક દૂષકોને દૂર કરવાની પ્રક્રિયા છે. તેનો ઉદ્દેશ ચોક્કસ હેતુને યોગ્ય હોય તેવા પાણીનું ઉત્પાદન કરવાનો છે. મોટા ભાગના પાણીનું શુદ્ધિકરણ માનવ વપરાશ (પીવાના પાણી) માટે કરવામાં આવે છે પરંતુ જળ શુદ્ધિકરણ અન્ય વિશેષ હેતુઓને સંતોષવા પણ કરાય છે જેમાં તબીબી, ફાર્માકોલોજી, રાસાયણિકણ અને ઔદ્યોગિક ઉપયોગની માંગ સંતોષવાનો સમાવેશ થાય છે. જળ શુદ્ધિકરણ માટે વપરાતી સામાન્ય પદ્ધતિઓમાં ગાળણ અને સેડિમેન્ટેશન જેવી ભૌતિક પ્રક્રિયાઓ, સ્લો સેન્ડ ફિલ્ટર્સ અથવા એક્ટિવેટેડ સ્લજ જેવી જૈવિક પ્રક્રિયા, ફ્લોક્યુલેશન અને ક્લોરિનેશન જેવી રાસાયણિકણ પ્રક્રિયાનો અને અલ્ટ્રાવાયોલેટ લાઇટ જેવી ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક રેડિયેશનના ઉપયોગનો સમાવેશ થાય છે. પાણીના શુદ્ધિકરણની પ્રક્રિયા કણમય પદાર્થોની સંદ્રતામાં ઘટાડો કરશે જેમાં નિલંબિત કણો, પરોપજીવીઓ, બેક્ટેરીયા, લીલ, વિષાણુઓ, ફૂગ; અને વરસાદ બાદ પાણી જે વસ્તુઓના સંપર્કમાં આપવી હોય તેની સપાટીમાંથી પેદા થયેલા અગળેલા અને કણમય પદાર્થોની શ્રેણીનો સમાવેશ થાય છે.
કાનપુરા (તા. અમીરગઢ)
કાનપુરા (તા. અમીરગઢ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં અમીરગઢ તાલુકાનું એક ગામ છે. કાનપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
જળ શુદ્ધિકરણ
પીવાના પાણીની ગુણવત્તાના માપદંડ સરકાર અથવા આંતરરાષ્ટ્રીય માપદંડો દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે. આ માપદંડો ઉપયોગમાં લેનાર પાણીમાં દૂષકોની લઘુત્તમ અને મહત્તમ સાંદ્રતા નક્કી કરે છે. પાણી યોગ્ય ગુણવત્તાવાળું છે કે નહીં તે દૃશ્ય કસોટીથી કહી શકવું શક્ય નથી. અજાણ્યા સ્ત્રોતમાંથી પણ પાણીમાં હાજર હોઇ શકે તેવા સંભવિત તમામ દૂષકોનું શુદ્ધિકરણ માટે ઉત્કલન જેવી પ્રક્રિયાઓ અથવા ઘરેલું સક્રિયકૃત કાર્બન ગાળણનો ઉપયોગ પુરતો નથી. પ્રાકૃતિક ઝરણાના પાણીને 1800ના દાયકા સુધી તમામ ઉપયોગો માટે સલામત ગણાતું હતું પરંતુ હવે તેને ક્યા પ્રકારની સારવારની જરૂર છે તે નક્કી કરતા પહેલા તેનું પરીક્ષણ કરવું પડે છે. રાસાયણિક વિશ્લેષણ, મોંઘું છે છતાં, શુદ્ધિકરણની યોગ્ય પદ્ધતિ નક્કી કરવા માટે જરૂરી માહિતી મેળવવાનો એક માત્ર રસ્તો છે.
કાનપુરા (તા. અમીરગઢ)
શ્રેણી:અમીરગઢ તાલુકો
જળ શુદ્ધિકરણ
વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશનના 2007ના અહેવાલ મુજબ, 1.1 અબજ લોકોને સારો પાવાના પાણીનો પુરવઠો ઉપલબ્ધ નથી, અતિસાર બિમારીના નોંધાતા વાર્ષિક 4 અબજ કેસમાંથી 88% કેસ અસલામત પાણી અને અયોગ્ય ગટરવ્યવસ્થા અને સ્વચ્છતાને આભારી છે અને 1.8 મિલિયન લોકો દર વર્ષે અતિસાર બિમારીઓને કારણે મૃત્યુ પામે છે. હૂ (WHO)ના અંદાજ મુજબ, આ અતિસારના કેસોમાંથી 94 ટકા કેસો સલામણ પાણીના ઉપયોગ સહિત પર્યાવરણમાં સુધારા મારફતે અટકાવી શકાય તેવા છે. ઘરે ક્લોરિનેશન, ગાળણ અને સોલર બિનચેપીણકર જેવી પાણી માટે શુદ્ધિકરણની સરળ તકનીકો અને પાણીનો સલામત ટાંકામાં સંગ્રહ દર વર્ષે લાખો લોકોનો જીવ બચાવી શકે છે. પાણીજન્ય બિમારીઓથી થતા મૃત્યુમાં ઘટાડો કરવો વિકાસશીલ રાષ્ટ્રોનો મુખ્ય જાહેર આરોગ્ય ઉદેશ છે.
માવજત
નીચે દર્શાવેલી પ્રક્રિયાઓનો જળશુદ્ધિકરણ એકમોમાં સામાન્ય રીતે ઉપયોગ થાય છે. માટે પ્લાન્ટના કદ અને પાણીની ગુણવત્તાને આધારે કેટલીક અથવા તમામ પ્રક્રિયાઓનો ઉપયોગ ના પણ થઇ શકે.
પૂર્વમાવજત
ઝીણા ઘન પદાર્થો, સુક્ષ્મસજીવો અને કેટલાક દ્વાવ્ય અકાર્બનિક અને કાર્બનિક પદાર્થો દૂર કરવા માટે વિવિધ તકનીકો ઉપલબ્ધ છે. પદ્ધતિની પસંદગીનો આધાર માવજત હેઠળ રહેલા પાણીની ગુણવત્તા, માવજત પ્રક્રિયાનો ખર્ચ અને માવજત કરાયેલા પાણીમાં ગુણવત્તાના અપેક્ષિત માપદંડ પર રહેશે.
ઊર્ણન
ઊર્ણન એ પાણીને સ્વચ્છ બનાવતી પ્રક્રિયા છે. સ્વચ્છ બનાવવાનો અર્થ છે કોઇ પણ મલિનતા કે રંગ દૂર કરવું જેથી પાણી ચોખ્ખુ અને રંગહિન બને છે. ચોખ્ખાઇની પ્રક્રિયામાં પાણીમાં અવક્ષેપન મારફતે અવક્ષેપ પેદા કરાવાય છે અને આ અવક્ષેપોને સરળ ભૌતિક પદ્ધતિઓ દ્વારા દૂર કરી શકાય છે. શરૂઆતમાં અવક્ષેપ અત્યંત નાના કણ રચે છે પરંતુ પાણીને ધીમે ધીમે હલાવાતા આ કણો એક બીજા સાથે ચોંટે છે અને મોટા કણ બનાવે છે. આ પ્રક્રિયાને ઘણીવાર ઊર્ણન કહેવાય છે. કાચા પાણીમાં મૂળ હાજર રહેલા નાના કણોમાંથી ઘણા કણો આ નાના અવક્ષેપ કણોની સપાટી પર શોષાય છે સ્કંદન દ્વારા જે મોટા કણ બને છે તેમાં સંકળાય છે. આ રીતે સ્કંદિત અવક્ષેપો મોટા ભાગના નિલંબિત પદાર્થોને પાણીમાંથી દૂર કરે છે અને બાદમાં તેમને ગાળકમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે. આ ગાળકો સામાન્ય રીતે બજરી રેતીના મિશ્રણ અથવા ઘણીવાર રેતી અને દાણાદાર એન્થ્રાસાઇટ (ઊંચો કાર્બન અને નીચી તરલતા ધરાવતો કોલોસો)ના બનેલા હોય છે. જે પદાર્થોનો સ્કંદકો/ઊર્ણિન પદાર્થોનો ઉપયોગ થઇ શકે છે તે નીચે મુજબ છે:
નિક્ષેપન
ઊર્ણન બેઝિનમાંથી નિકળેલું પાણી નિક્ષેપન બેઝિનમાં પ્રવેશી શકે છે, નિક્ષેપન બેઝિનને ક્લેરિફાયર અથવા સેટલિંગ બેઝિન પણ કહેવાય છે. તે ધીમા પ્રવાહ સાથેની એક મોટી ટાંકી હોય છે જે ઉર્ણિકાને તળીયા પર ઠરવા દે છે. નિક્ષેપન બેઝિન ઊર્ણન બેઝિનની નજીકમાં જ આવેલું હોય છે જેથી તેમની વચ્ચે રૂપાંતરણ ઠારણ અથવા ઉર્ણિકા ભંગના થવા દે. નિક્ષેપન બેઝિન લંબચોરસ હોઇ શકે છે, જ્યાં પાણી એક છેડેથી બીજા છેડે વહે છે અથવા જ્યાં પ્રવાહ કેન્દ્રમાંથી ઉદભવે છે ત્યાં ચક્રીય રીતે વહે છે. નિક્ષેપન બેઝિનનો બાહ્યપ્રવાહ એક બંધારા પરથી વહે છે જેથી માત્ર પાતળું ટોચનું આવરણ જ બહાર નિકળે છે. પાણીમાંથી ઠરતી ઉર્ણિકાની માત્રાનો આધાર બેઝિનના અવરોધ સમય અને બેઝિનની ઊંડાઇ પર રહે છે. માટે પાણીનો અવરોધ સમય મોટા બેઝિન ખર્ચ સામે સંતુલિત થવો જોઇએ. લઘુત્તમ ચોખ્ખાઇ અવરોધ સમય સામાન્ય રીતે 4 કલાકનો છે. ઊર્ણિકાનું ઊંડા બેઝિનમાં છીછરા બેઝિન કરતા વધુ ઠારણ થાય છે. કારણકે મોટા કણો નાના કણો કરતા ઝડપથી ઠરે છે માટે કણો એકબીજા સાથે અથડાય છે અને તેઓ જેમ ઠરે છે તેમ નાના કણોનું સંકલન કરે છે. આમ, મોટા કણો બેઝિનમાં સીધા બેસી જાય છે અને તળીયે જતા તેમના રસ્તામાં આવતા નાના કણોને સાફ કરતા જાય છે.
બેઝિનના તળીયા પર જેમ કણો ઠરતા જાય છે તેમ ટાંકીના તળીયે કાદવનું એક સ્તર રચાય છે. આ કાદવને દૂર કરીને તેની માવજત કરવી જોઇએ. પ્રક્રિયા દરમિયાન પેદા થતા કાદવની માત્રા નોંધપાત્ર હોય છે ઘણીવાર માવજત હેઠળના પાણીના કુલ કદના 3થી 5 ટકા જેટલી હોય છે. કાદવની માવજત અને નિક્ષેપનનો ખર્ચ જળ શુદ્ધિકરણ પ્લાન્ટના સંચાલન ખર્ચમાં મહત્ત્વનો ભાગ હોઇ શકે છે. ટાંકી યાંત્રિક રીતે સાફ થઇ શકે તેવા ઉપકરણોથી જોડાયેલી હોઇ શકે છે ટાંકીના તળીયાને સતત સાફ કરતા રાખે છે અથવા તો તળીયાની સફાઇ કરવાની હોય ત્યારે ટાંકીનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો નથી.
ઝડપી રેતી ગાળકો
ગાળકને સાફ કરવા માટે, રેતી સાથે જડાયેલા કણો દૂર કરવા, પાણીને ગાળકમાંથી ઉપરની દિશામાં, સામાન્ય દિશાથી વિરુદ્ધ દિશામાં, પસાર કરવામાં આવે છે (જેને બેકફ્લશિંગ અથવા બેકવોશિંગ  કહેવાય છે) આ પહેલા, બેકવોશિંગ પ્રક્રિયાને સહાયરૂપ થવા કોમ્પેક્ટેડ ગાળક માધ્યમને તોડવા, ગાળકના તળીયે કમ્પ્રેસ્ડ હવા ઉડાડી શકાય છે, તેને એર સોર્સિંગ  કહેવાય છે. આ દૂષિત પાણીનો નિક્ષેપન બેઝિનમાંથી કાદવની સાથે નિકાલ કરી શકાય છે અથવા તેને પ્લાન્ટમાં પ્રવેશતા કાચા પાણીમાં ભેળવીને તેને રિસાયકલ કરી શકાય છે.
કેટલાક શુદ્ધકરણ પ્લાન્ટમાં દબાણ ગાળકો આવેલા છે. તેઓ ઝડપી ગુરુત્વાકર્ષણ ગાળકોના સમાન સિદ્ધાંત પર કામ કરે છે, તેમાં તફાવત એટલો જ હોય છે કે ગાળક માધ્યમ સ્ટીલની નળીમાં બંધ હોય છે અને પાણીને દબાણ હેઠળ બળ સાથે તેનામાંથી પસાર કરવામાં આવે છે.
લાભ
પટલીય ગાળણક્રિયા
પીવાના તેમજ મલિન પાણીની ગાળણક્રિયા માટે પટલીય ગાળકોનો વ્યાપક ઉપયોગ કરાય છે. પીવાના પાણી માટે, પટલીય ગાળકો જીઆર્ડિયા અને ક્રિપ્ટોસ્પોરિડીયમ  સહિત 0.2 umથી મોટા કદના તમામ કણોને દૂર કરે છે. પાણીનો જ્યારે ઔદ્યોગિક હેતુ માટે, મર્યાદિત ઘરેલુ ઉદેશ માટે ઉપયોગ કરવાનો હોય અથવા પાણીને નદીમાં છોડવાનું હોય, જેનો નદીના પ્રવાહના નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં ઉપયોગ થવાનો હોય, ત્યારે પટલીય ગાળકો ટર્શરી ટ્રિટમેન્ટના અસરકારક સ્વરૂપ છે. તેનો ઉદ્યોગમાં ખાસ કરીને બેવરેજીસ (બાટલીમાં ભરેલા પાણી સહિત) ઉદ્યોગમાં વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે. જો કે કોઇ પણ ગાળણક્રિયા પાણીમાં પહેલેથી ઓગળેલા ફોસ્ફરસ, નાઇટ્રેટ અને ભારે ધાતુના આયન જેવા પદાર્થોને દૂર કરી શકતી નથી.
ધીમા રેતી ગાળકો
તટીય ગાળણક્રિયા ધીમા રીત ગાળકનું એક મોટું સ્વરૂપ છે. તેમાં નદીના કાંઠા પર પ્રાકૃતિક નિક્ષેપોનો દૂષકોના પ્રથમ તબક્કાના ગાળણ માટે ઉપયોગ કરાય છે. પીવાના પાણી માટે સુધો ઉપયોગ કરવા જેટલું તે સ્વચ્છ હોતું નથી ત્યારે નદી કાંઠા પર આવેલા કુવામાંથી ખેંચવામાં આવેલું પાણી તટીય ગાળણક્રિયાનો ઉપયોગ થતો હોય તેવા મોટા વહેણમાંથી સીધા લીધેલા નદીના પાણી કરતા ઓછું હાનિકારક હોય છે.
લાવા ગાળકો
લાવા ગાળકો રેતી ગાળકો જેવા જ છે અને તેનો પણ જ્યાં પુરતી જમીન અને જગ્યા હોય ત્યાં જ ઉપયોગ કરી શકાય છે. ધીમા રેતી ગાળકોની જેમ લાવા ગાળકો પણ તેની કામગીરી માટે ભૌતિક ગાળણક્રિયાના સ્થાને જૈવિક શુદ્ધિકરણ પ્રક્રિયા પર આધાર રાખે છે. જો કે ધીમા રેતી ગાળકો અલગ, તેમાં લાવાના ઘસાયેલા ગોળ પત્થરોના બે સ્તર અને ટોચ પર પોષણ મુક્ત ભૂમિનું સ્તર હોય છે. (માત્ર છોડના મૂળમાં) ટોચ પર જળ શુદ્ધિકરણ પ્લાન્ટ (જેમકે આઇરિસ સ્યુડાકોરસ અને સ્પાર્ગાનિયમ ઇરેક્ટમ, )રાખવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે, પાણીના શુદ્ધિકરણ માટે લાવાના પત્થરોનું લગભગ ચોથા ભાગનું પરિમાણ જરૂરી છે અને ધીમા રેતી ગાળકોની જેમ હેરિંગબોન નાળાની શ્રેણી મુકવામાં આવે છે. (લાવા ગાળકો સાથે તેને તળીયાના સ્તરમાં મુકવામાં આવે છે)
આયનો અને અન્ય ઓગળેલા પદાર્થો દૂર કરવા
પારગાળણ પટલો રાસાયણિક રીતે રચાયેલા માઇક્રોસ્કોપિક છિદ્રોથી બનેલા પોલિમર પટલોનો ઉપયોગ કરે છે. ઓગળેલા પદાર્થોને પાણીમાંથી ગાળીને બહાર કાઢવા માટે સ્કંદકોનો ઉપયોગ ટાળવા તેનો ઉપયોગ થઇ શકે છે. પટલના માધ્યમનો પ્રકાર તે નક્કી કરે છે કે તેમાંથી પસાર થતા પાણી પર કેટલું દબાણ જરૂરી છે અને કેટલા કદના સૂક્ષ્મ સજીવોને ગાળી શકાશે.
ઇલેક્ટ્રોડઆયોનાઇઝેશન: પાણીને ધન વિદ્યુતધ્રુવ અને ઋણ વિદ્યુતધ્રુવની વચ્ચેથી પસાર કરવામાં આવે છે. આયન વિનિમય પટલો શુદ્ધ કરેલા પાણીમાં માત્ર ધન આયનોનું ઋણ વિદ્યુતધ્રુવ તરફ અને ઋણ આયનોનું ધન વિદ્યુતધ્રુવ તરફ સ્થળાંતર થવા દે છે. આયન વિનિમય માવજતની તુલનાએ થોડી વધુ શુદ્ધતા સાથે ઊંચી શુદ્ધતાવાળું ડિઆયોનાઇઝ્ડ પાણીનું ઉત્પાદન કરાય છે. પાણીમાંથી આયનોને સંપૂર્ણપણે દૂર કરવાની પ્રક્રિયાને ઇલેક્ટ્રોડાયાલિસિસ કહેવાય છે. બિન આયનીય કાર્બનિક દૂષકો દૂર કરવા ઘણીવાર ઘણી વાર પાણીની પ્રતિવર્તી અભિસરણ સાથે પૂર્વમાવજત કરવામાં આવે છે.
અન્ય યાંત્રિક અને જૈવિક તકનીકો
મોટા પાયે જળ શુદ્ધિકરણમાં વપરાતી ઘણી તકનીકો ઉપરાંત પ્રદૂષિત પાણીના શુદ્ધિકરણ માટે કેટલીક નાની, ઓછી (બિન)પ્રદૂષક તકનીકોનો પણ ઉપયોગ કરાય છે. આ તકનીકોમાં યાંત્રિક અને જૈવિક પ્રક્રિયા આધારિત તકનીકોનો સમાવેશ થાય છે. તેની ટૂંકમાં માહિતીઃ
જળને યોગ્ય રીતે શુદ્ધ કરવા માટે આમાંથી કેટલીક પ્રણાલીઓને સંપૂર્ણ રીતે કામ કરવા સામાન્ય રીતે જોડવામાં આવે છે. આ અપ્રણાલીઓનું મિશ્રણ બેથી ત્રણ તબક્કામાં કરવામાં આવે છે જેમનું નામ પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શુદ્ધિકરણ છે. કેટલીક વખત તૃતીય સ્તરનું શુદ્ધિકરણ પણ ઉમેરવામાં આવે છે.
જીવાણુ નાશકક્રિયા
જીવાણુ નાશકક્રિયાની સાથે હાનિકારક જીવાણુઓને ગાળીને બહાર કાઢવા અને પીવાના પાણીના શુદ્ધિકરણના છેલ્લા તબક્કામાં જંતુનાશક રસાયણો ઉમેરવાની ક્રિયા કરવામાં આવે છે. ગાળકોમાંથી પસાર થતા કોઇ પણ રોગકારક સુક્ષ્મજીવોને મારવા માટે પાણીમાં જીવાણુ નાશકક્રિયા કરવામાં આવે છે. સંભવિત રોગકારક સુક્ષ્મજીવોમાં એસ્કિરીચીયા કોલી, કમ્પાયલોબેક્ટર અને શિગેલા  સહિત વાઇરસ, બેક્ટેરિયા અને ગીયાર્ડીયા લામ્બિયા  સહિત પ્રજીવ તેમજ અન્ય ક્રિપ્ટોસ્પોરિડીયા નો સમાવેશ થાય છે. સૌથી વિકસિત દેશોમાં, જાહેર જળ પુરવઠામાં સમગ્ર વિતરણ વ્યવસ્થામાં અવક્ષેપિત જંતુનાશક પદાર્થનું સ્તર જાળવવું જરૂરી છે, પાણી વપરાશકાર સુધી પહોંચતાં પહેલા વિતરણ વ્યવસ્થાઓમાં દિવસો સુધી પડ્યું રહી હોઇ શકે છે. કોઇ પણ રાસાયણિક જંતુનાશક પદાર્થને પાણીમાં નાંખ્યા બાદ જીવાણુ નાશકક્રિયા પૂર્ણ થવા દેવા માટે સામાન્ય રીતે પાણીને હંગામી સંગ્રહમાં, જેને ઘણીવાર કોન્ટેક્ટ ટેન્ક અથવા સફાઇ કુવો કહેવાય છે, રાખવામાં આવે છે.
ક્લોરિન જીવાણુ નાશકક્રિયા
મોટા ભાગની સામાન્ય જીવાણુ નાશકક્રિયા પદ્ધતિમાં ક્લોરિન અથવા ક્લોરેમાઇન જેવા તેના સંયોજનો અથવા ક્લોરિન ડાયોક્સાઇડનો ઉપયોગ થાય છે. ક્લોરિન એ તીવ્ર ઓક્સિડન્ટ છે જે ઘણા હાનિકારક સુક્ષ્મજીવોને ઝડપથી મારી નાંખે છે. ક્લોરિન ઝેરી વાયુ હોવાથી તેના વપરાશની સાથે ગેસ ગળતર થવાનું જોખમ સંકળાયેલું છે. સોડિયમ હાયપોક્લોરાઇટનો ઉપયોગ કરીને આ સમસ્યાને ટાળી શકાય છે, સોડિયમ હાયપોક્લોરાઇટ પ્રમાણમાં સસ્તું દ્રાવણ છે જેને પાણીમાં ઓગાળતા મુક્ત ક્લોરિન મુક્ત થાય છે. સાદા ક્ષારના દ્રાવણોનું વિદ્યુતવિભાજન કરીને સ્થળ પર ક્લોરિનનું દ્રાવણ બનાવી શકાય છે. ઘન સ્વરૂપ કેલ્શિયમ હાયપોક્લોરાઇટ પાણી સાથે સંપર્કમાં આવતા ક્લોરિન મુક્ત કરે છે. ઘન સ્વરૂપ સાથે કામ કરવામાં બેગ ખોલતી વખતે અને પાણીમાં રેડતી વખતે, ગેસ સિલિન્ડર અથવા બ્લીચ કે, જેને સરળતાથી સ્વયંસંચાલિત કરી શકાય છે, તેની તુલનાએ માનવ સંપર્કની શક્યતા વધુ હોય છે. પ્રવાહી સોડિયમ હાયપોક્લોરાઇટનું ઉત્પાદન વાયુ અને ઘન ક્લોરિનના ઉપયોગ કરતાં વધુ સસ્તું અને સલામત છે. ક્લોરિનના તમામ સ્વરૂપોનો, તેમનામાં કેટલીક ખામીઓ હોવા છતાં, વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે. એક ખામી તે છે કે કોઇ પણ સ્ત્રોતમાંથી મેળવેલો ક્લોરિન પાણીમાં કુદરતી કાર્બનિક સંયોજનો સાથે પ્રક્રિયા કરીને હાનિકારક આડપેદાશ પેદા કરે છે જેમાં ટ્રાઇહેલોમિથેન (ટીએચએમ (THM)) અને હેલોએસિટિક એસિડ (એચએએ (HAA))નો સમાવેશ થાય છે. આ બંને પદાર્થો મોટા જથ્થામાં હોય ત્યારે કેન્સરજનક હોય છે અને તેનું યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ એનવાયર્નમેન્ટલ પ્રોટેક્શન એજન્સી (ઇપીએ (EPA)) અને યુકેમાં ડ્રિન્કિંગ વોટર ઇન્સ્પેક્ટોરેટ દ્વારા નિયમન થાય છે.પાણીમાં ક્લોરિન ઉમેરતા પહેલા તેમાં રહેલા શક્ય તેટલા મહત્તમ કાર્બનિક પદાર્થોને અસરકારક રીતે દૂર કરીને ટીએચએમ (THM) અને હેલોએસિટિક એસિડનું ઉત્પાદન ઘટાડી શકાય છે. ક્લોરિન બેક્ટેરિયા મારવા માટે અસરકારક હોવા છતાં પાણીમાં કોથળી બનાવતા પ્રજીવ સામે તેમની અસરકારકતા મર્યાદિત છે (ગૈરડીયા લામ્બલીયા અને ક્રિપ્ટોસ્પોરિડીયમ, બંને રોગકારક સુક્ષ્મજીવ છે).
ઓઝોન જીવાણુ નાશકક્રિયા
O3 એ અસ્થિર અણુ છે, તે ઓક્સિજનનો એક પરમાણુ ઝડપથી મુક્ત કરીને એક મજબૂત ઓક્સિડાઇઝિંગ એજન્ટ પુરો પાડે છે જે મોટાભાગાન પાણીજન્સ સજીવો માટે ઝેરી છે. તે મજબૂક, વિશાળ પટ્ટ જંતુનાશક પદાર્થ છે જેનો યુરોપમાં વ્યાપકપણે ઉપયોગ થઇ રહ્યો છે. કોથળી રચતા હાનિકારકણ પ્રજીવનો નિષ્ક્રિય કરવાની તે અસરકારક પદ્ધતિ છે. તે અન્ય તમામ રોગકારક સુક્ષ્મજીવો સામે પણ સારી રીતે કામ કરે છે. પારજાંબલી પ્રકાશ અથવા "કોલ્ડ" ઇલેક્ટ્રિકલ ડિસ્ચાર્જમાંથી ઓક્સિજન પસાર કરીને ઓઝોન બનાવવામાં આવે છે. ઓઝોન જંતુનાશક પદાર્થ તરીકે ઉપયોગ કરવા તેનો સ્થળ પર જ ઉત્પાદન થવું જોઇએ અને તેને પાણીમાં પરપોટા સંપર્ક દ્વારા ઉમેરવો જોઇએ. ઓઝોનના કેટલાક લાભોમાં (ક્લોરિનેશનની તુલનામાં) ઓછી ખતરનાક આડપેદાશનું ઉત્પાદન અને ઓઝોનાઇઝેશન દ્વારા પેદા થતા સ્વાદ અને ગંધના અભાવનો સમાવેશ થાય છે. ઓઝોનેશનથી ઓછી આડપેદાશો પેદા થતા હોવા છતાં એવું જાણવા મળ્યું છે કે ઓઝોનનો ઉપયોગ શંકાસ્પદ કેન્સરજનક બ્રોમેટનું નીચી માત્રમાં ઉત્પાદન કરે છે, જોકે, થોડો બ્રોમાઇડ પણ પ્રક્રિયા કરેલા પાણીમાં હાજર રહેવો જોઇએ. ઓઝોનનો અન્ય મુખ્ય ગેરલાભ તે છે કે તે પાણીમાં કોઇ પણ જંતુનાશ પદાર્થના અવક્ષેપ છોડતું નથી. ઓઝોનનો 1906થી પીવાના પાણીના પ્લાન્ટમાં ઉપયોગ થઇ રહ્યો છે જ્યારે નાઇસ, ફ્રાન્સમાં સૌ પ્રથમ ઔદ્યોગિક ઓઝોનેશન પ્લાન્ટ બાંધવામાં આવ્યો હતો. યુએસ ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશને ઓઝોન સલામત હોવાનું સ્વીકાર્યું છે અને તેનો પાણીની માવજત, સંગ્રહ અને આહારના પ્રસંસ્કરણમાં સુક્ષ્મજૈવિક પ્રતિરોધક એજન્ટ તરીકે ઉપયોગ થાય છે.
પારજાંબલી જીવાણુ નાશકક્રિયા
પારજાંબલી પ્રકાશ કોથળીઓને નિષ્ક્રિય કરવા માટે અત્યંત અસરકારક છે, પાણીમાં રંગનું નીચું સ્તર હોવાથી પારજાંબલી કિરણો શોષાયા વગર પસાર થઇ શકે છે. પારજાંબલી વિકિરણનો સૌથી મુખ્ય ગેરલાભ તે છે કે ઓઝોન માવજતની જેમ તે પણ પાણીમાં જંતુનાશક પદાર્થના કોઇ અવક્ષેપ છોડતું નથી. ઓઝોન અથવા પારજાંબલી વિકિરણ પાણીમાં જંતુનાશક પદાર્થના અવક્ષેપ બાકી છોડતું ન હોવાથી ઘણીવાર તેમનો ઉપયોગ થયા બાદ તેમાં અવક્ષેપિત જંતુનાશક પદાર્થ ઉમેરવો જરૂરી બને છે. ઘણીવાર પ્રાથમિક જંતુનાશક પદાર્થ તરીકે ક્લોરેમાઇન ઉમેરીને આમ કરવામાં આવે છે. જ્યારે આવી રીતે ઉપયોગ કરાય છે ત્યારે ક્લોરેમાઇન ક્લોરિનેશનના ઘણા જ ઓછા નકારાત્મક પાસા સાથે અસરકારક અવક્ષેપિત જંતુનાશક પદાર્થ પુરા પાડે છે.
હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ જીવાણુ નાશકક્રિયા
તે ઓઝોનની જેમ જ કામ કરે છે. જીવાણુ નાશકક્રિયાની કાર્યક્ષમતા વધારવા ઘણી વાર ફોર્મિક એસિડ જેવા સક્રિયકો ઉમેરવામાં આવે છે. તેના ગેર લાભ તે છે કે તે ધીમું કામ કરે છે, તે ઊંચી માત્રામાં ફાયટોટોક્સિક છે અને તે જે પાણીને શુદ્ધ કરે છે તેની pH ઘટાડો છે.
જીવાણુ નાશકક્રિયાની વિવિધ પોર્ટેબલ પદ્ધતિઓ
તે આપત્તિમાં અથા આંતરિયાળ સ્થળોમાં જીવાણુ નાશકક્રિયા માટે ઉપલબ્ધ છે. જીવાણુ નાશકક્રિયા પ્રાથમિક હેતુ છે. સ્વાદ, ગંધ, દેખાવ અને અવશેષો જેવી બાબતો રાસાયણિક દૂષણ પીવાના પાણીની ટૂંકા ગાળાની સલામતીને અસર કરતું નથી.
સૌર જલ જીવાણુ નાશકક્રિયા
પાણીને જીવાણુરહિત કરવાની નીચા ખર્ચની પદ્ધતિઓ પૈકીની એક સૌર જીવાણુ નાશકક્રિયા (સોડિસ (SODIS))નો સ્થાનિક રીતે ઉપલબ્ધ પદાર્થો સાથે અમલ કરી શકાય છે. જલાઉલાકડા પર આધાર રાખતી પદ્ધતિઓથી વિપરિત તે પર્યાવરણ પર ઓછી અસર કરે છે.
તાજેતરના એક અહેવાલમાં જાણવા મળ્યું છે કે સૌર-જીવાણુનાશિત પાણીના કાળા સંગ્રહ દરમિયાન ઝડપથી પેદા થતા જંગલી સેલ્મોનેલાને હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડના એક મિલિયનના માત્ર દશમાં ભાગના ઉમેરાથી અંકુશિત કરી શકાય છે.
જળ શુદ્ધિકરણની અન્ય તકનીકો
જળ શુદ્ધિકરણની અન્ય જાણીતી પદ્ધતિઓ, ખાસ કરીને સ્થાનિક ખાનગી પુરવઠા માટે, નીચે મુજબ છેઃ કેટલાક દેશોમાં આમાંની કેટલીક પદ્ધતિઓનો મોટા પાયે મ્યુનિસિપલ પુરવઠા માટે ઉપયોગ થાય છે. તેમાંની મહત્ત્વની પદ્ધતિઓમાં નિસ્યંદન (દરિયાઇ પાણીનું વિલવણીકરણ) અને પ્રતિવર્તી અભિસરણનો સમાવેશ થાય છે.
હાઇડ્રોજનનું ઉત્પાદન
નાના પાયે હાઇડ્રોજનના ઉત્પાદન માટે વિદ્યુતધ્રૂવોની સપાટી પર ખનીજોનું ઉત્પાદન અટકાવવા અને વપરાશના પાણીમાંથી કાર્બનિક પદાર્થો અને ક્લોરિન દૂર કરવા જળ શુદ્ધકો લગાવવામાં આવે છે. સૌ પ્રથમ, રેતી અને ધૂળના કણો દૂર કરવા પાણી 20 માઇક્રોમીટરના અવરોધ (જાળી અથવા સ્ક્રીન ગાળક) ગાળકમાંથી પસાર થાય છે અને બાદમાં કાર્બનિક પદાર્થો અને ક્લોરિન દૂર કરવા સક્રિયકૃત કાર્બનનો ઉપયોગ કરીને ચારકોલ ગાળકમાંથી પસાર થયા છે અને છેલ્લે ધાતુ આયનો દૂર કરવા વિઆયનીકરણ ગાળકમાંથી પસાર થાય છે. બેરિયમ, કેલ્શિયમ, પોટેશિયમ, મેગ્નેશિયમ, સોડિયમ અને સિલિકા યોગ્ય રીતે દૂર થયા છે કે નહીં તેની ખરાઇ કરવા માટે ગાળણક્રિયાની પહેલા અને બાદમાં કસોટી કરી શકાય છે.
અન્ય જે પદ્ધતિનો ઉપયોગ થાય છે તે છે પ્રતિવર્તી અભિસરણ.
સલામતી અને વિવાદ
એપ્રિલ 2007માં સ્પેન્સર, મેસેચ્યુએટ્સમાં જ્યારે તેના શુદ્ધિકરણ યંત્રોમાં ખામી સર્જાઇ હતી ત્યારે તેનો જળ પુરવઠો વધુ પડતા સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડથી દૂષિત બન્યો હતો.
ઘણી સુધરાઇઓએ જીવાણુ નાશક પદાર્થ તરીકે ક્લોરિનના સ્થાને ક્લોરેમાઇનનો ઉપયોગ કરવાનું શરૂ કર્યું છે. જો કે ક્લોરેમાઇન કેટલીક જળ પ્રણાલીઓમાં કાટ પેદા કરતા પદાર્થ તરીકે જોવા મળ્યો છે. ક્લોરેમાઇન ઘરેલું સ્પાઇગોટ્સમાં લેડ લીચ કરીને જૂની સર્વિસ લાઇનમાં આવેલી "રક્ષણાત્મક" પટ્ટીને ઓગાળી શકે છે. જેને પગલે સીસાનો હાનિકારક સંસર્ગ થાય છે જે રૂધિરમાં સીસારનું ઊંચું પ્રમાણ લાવે છે. સીસું ચેતાને અસર કરતું ઝેર છે.
ખનીજહિન પાણી
નિસ્યંદન પાણીમાંથી તમામ ખનીજો દૂર કરે છે અને પ્રતિવર્તી અભિસરણ અને નેનોફિલ્ટરેશનની પટલીય પદ્ધતિઓ મોટા ભાગના ખનીજો દૂર કરે છે. જે ખનીજહિન પાણીમાં પરિણમે છે જે પીવાના પાણી માટે યોગ્ય ગણાતું નથી. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાએ 1980થી ખનીજહિન પાણીની આરોગ્ય અસરોની તપાસ કરી છે. માનવ પર પ્રયોગોમાં જાણવા મળ્યું છે કે, ખનીજહિન પાણી ડાઇયુરેસિસ વધારે છે અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ દૂર કરે છે અને રૂધિર સિરમમાં પોટેશિયમની સાંદ્રતા ઘટાડે છે. પાણીમાં મેગ્નેશિયમ, કેલ્શિયમ, અને અન્ય ખનીજો પોષણ ઉણપ સામે રક્ષણ મેળવવામાં મદદ કરે છે. ખનીજહિન પાણી ઝેરી ધાતુઓ તરફથી પણ જોખમ વધારે છે કારણકે પાઇપના સીસું અને કેડમિયમ જેવા પદાર્થો સાથે ઝડપથી લીચ થાય છે. આને પાણીમાં ઓગળેલા કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ જેવા ખનીજો દ્વારા અટકાવી શકાય છે. જ્યારે પાઇપમાંથી સીસું પાણીમાં ઊંચા દરે લીચ કરે છે ત્યારે નવજાત શીશુઓમાં સીસાના ઝેરના ચોક્કસ કિસ્સાઓમાં નીચા ખનીજવાળું પાણી જવાબદાર હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. મેગ્નેશિયમના સ્તર માટે કરાયેલી ભલામણ લઘુત્તમ 10 mg/L અને મહત્તમ 20–30 mg/L છે. કેલ્શિયમ માટે 20 mg/L લઘુત્તમ અને 40–80 mg/L મહત્તમ, અને કુલ જલ કઠીનાઇ (મેગ્નેશિયમ અને કેલ્શિયમ ઉમેરતા) 2 થી 4 mmol/Lની ભલામણ કરાઇ છે. 5 mmol/Lથી ઊંચી જલ કઠીનાઇએ ગોલસ્ટનો, યકૃતમાં પથરી, પેશાબમાં પથરી, આર્થ્રોસિસ અને આર્થ્રોપેથીસ જેવા બનાવો જોવા મળ્યા છે. વધુમાં વિલવણીકરણની પ્રક્રિયા બેક્ટેરિયાના દૂષણનું જોખમ વધારી શકે છે.
ઘરેલું જલ નિસ્યંદકોના ઉત્પાદકો વિરોધી દાવો કરે છે કે, પાણીમાં ખનીજો ઘણી બિમારીઓનું કારણ છે અને મોટા ભાગના લાભકર્તા ખનીજો આહારમાંથી મળે છે નહીં કે પાણીમાંથી. તેઓ અમેરિકન મેડિકલ એસોસિયેશનના તે નિવેદનને ટાંકે છે કે, "શરીરની ખનીજની જરૂરિયાત મોટા ભાગે પીવાના પાણીથી નહીં પરંતુ આહારથી સંતોષાય છે." ડબલ્યુએચઓ (WHO)નો અહેવાલ સહમત થાય છે કે, "પીવાનું પાણી, કેટલાક અપવાદોને બાદ કરતા, માનવ માટે આવશ્યક ઘટકો માટે મુખ્ય સ્ત્રોત નથી" અને "આપણા કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમની આપૂર્તિનો મુખ્ય સ્ત્રોત નથી.", જોકે, તે જણાવે છે કે કોઇ પણ રીતે ખનીજહીન પાણી હાનિકારક છે. "વધુ પુરાવાઓ કેટલાક દેશોમાં કરવામાં આવેલા પ્રાણી પ્રયોગો અને ક્લિનિકલ નિરીક્ષણોમાંથી મળે છે. જે પ્રાણીઓનો પીવાના પાણીમાં ઝીંક અથવા મેગ્નેશિયમની માત્રા આપવામાં આવી હતી તેમના સિરમમાં આ ઘટકોની સાંદ્રતા જે પ્રાણીઓને આ જ ઘટકો આહારમાં ઊંચી માત્રામાં અપાયેલા હતા પરંતુ ઓછા ખનીજવાળું પાણી આપવામાં આવ્યું હતું તેમના સિરમમાં ઘટકોની સાંદ્રતાની તુલનાએ નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં ઊંચી હતી.
ઓતરીયા (તા. ધોલેરા)
ઓતરીયા (તા. ધોલેરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધોલેરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઓતરીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
રેલ્વા
રેલ્વા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ પૂર્વ ભાગમાં આવેલા નર્મદા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને  મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા ડેડીયાપાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. રેલ્વા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો (જંગલમાંથી પ્રાપ્ત થતી ઈમારતી લાકડા સિવાયની ખોરાક તરીકે વાપરી શકાય તેવી તેમ જ વેચાણ કરી પૈસા મેળવી શકાય તેવી વસ્તુઓ) એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
હિંગોલ નદી
હિંગોળ નદી, હિંગોલ નદી અથવા હુંગોલ નદી નૈઋત્ય પાકિસ્તાનના બલુચિસ્તાન પ્રાંતમાં આવેલા ગ્વાદર જિલ્લાના મકરાણા વિભાગમાં વહેતી એક નદી છે. આ નદીના ખીણપ્રદેશને હિંગોલ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન તરીકે સંરક્ષીત ઘોષિત કરવામાં આવેલો છે.
ભૂગોળ
હિંગોળ નદી 350 mi જેટલી લંબાઈ ધરાવે છે. આ નદી બલુચિસ્તાનની સૌથી લાંબી નદી છે. નદી મકરાણા કાંઠા ક્ષેત્ર અને હુંગોલ ખીણ વચ્ચેથી ઊંચી કોતરોમાંથી પસાર થાય છે.
બલુચિસ્તાનની નદીઓ મોટે ભાગે વરસાદના સમયમાં જ વહે છે, જ્યારે આ નદી કાયમ વહેતી રહે છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:પાકિસ્તાન શ્રેણી:નદીઓ
ગઢુલા (તા. સિહોર)
ગઢુલા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગીયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગઢુલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
અંબાઈદાસ જીવાભાઈ અમીન
અંબાઈદાસ જીવાભાઈ અમીન અથવા ભાઉ સાહેબ એ વસો અને કાઠીયાવાડના જાગીરદાર હતા.
જીવન
તેઓ ચુસ્ત વૈષ્ણવ ધર્મ પાળતા હતા. એમણે છ વખત લગ્ન કર્યા હતા પરંતુ એમને એક પણ સંતાન ન હતું. તેથી તેમણે સાવલીના જોરાભાઈના એકના એક પુત્ર અને પોતાના કુલ ત્રણમાંના સૌથી નાના ભાણેજ ગોવર્ધનભાઈને ગોપાળદાસ નામ આપીને દત્તક લીધા હતા.
એમણે દેશી કારીગરોને ઉત્તેજન નામનું પુસ્તક લખ્યું હતું. મોતીભાઈ અમીનના શબ્દોમાં એ પુસ્તકમાં કરવામાં આવેલી દેશી કારીગરીના નાશની સમીક્ષા "પથરા પીગળાવે એવી ચોટદાર છે."
અવસાન
૩૦ જાન્યુઆરી, ૧૯૧૦ના રોજ વસોમાં વસો સાર્વજનિક પુસ્તકાલયના ઉદ્‌ઘાટન સમારંભના દિવસે સવારે દેવપૂજા કરતી વખતે હૃદય બંધ પડી જવાથી તેઓ અવસાન પામ્યા હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:રાજકારણી શ્રેણી:૧૯૧૦માં મૃત્યુ
ઇંટિયા (તા.નસવાડી)
ઇંટિયા (તા.નસવાડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પૂર્વ ભાગમાં આવેલા નસવાડી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઇંટિયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:નસવાડી તાલુકો
માર્ચ ૩
૩ માર્ચ નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૬૨મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૬૩મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૩૦૩ દિવસ બાકી રહે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:માર્ચ
શ્રીધર
શ્રીધર (ઇ.સ. ૭૫૦ - ઇ.સ.૯૩૦) અથવા શ્રીધારાચાર્ય એ ભારતીય ગણિતશાસ્ત્રી, સંસ્કૃતના પંડિત અને ફિલસૂફ હતા. તેઓ દક્ષિણ રાધા (હાલ નું હુગલી) ના ભુરીશતીષ્ટી (ભુરિસ્રીતી અથવા ભુરશુટ) ગામમાં ૮ મી સદીમાં જન્મ્યા હતા. તેમના પિતાનું નામ બલદેવ આચાર્ય હતું અને તેમની માતાનું નામ અછોકા બાઈ હતું. તેમના પિતા સંસ્કૃત ના પંડિત અને ફિલસૂફ હતા. શ્રીધરે આર્યભટ્ટ દ્વારા શોધાયેલ શૂન્ય નું વિસ્તૃત વર્ણન તથા તેની સમીકરણીય ઉપયોગીતાઓ દર્શાવી અને ગણિત શાસ્ત્ર માં યોગદાન આપ્યું.
તેમણે લખ્યું હતું કે, "જો કોઈ પણ સંખ્યામાં શૂન્ય ઉમેરવામાં આવે તો, રકમ એ જ સંખ્યા હશે; જો કોઈ પણ સંખ્યા માંથી શૂન્યની બાદબાકી કરવામાં આવે, તો રકમ બદલાશે નહી; જો કોઈ પણ સંખ્યા નો શૂન્ય દ્વારા ગુણાકાર કરવામાં આવે, તો જવાબ શૂન્ય થાય".
અપૂર્ણાંકના ભાગાકારના કિસ્સામાં તેમણે વિભાજકના પારસ્પરિક દ્વારા અપૂર્ણાંકને ગુણાકાર કરવાની રીત શોધી કાઢી.
તેમણે બીજગણિતના વ્યવહારુ કાર્યક્રમો પર લખ્યું તથા તેમણે અંકગણિતથી બીજગણિતને અલગ તારવ્યો. તેઓ ક્વોડરેટિક સમીકરણો ઉકેલવા માટે સૂત્ર આપનારા પહેલા ગણિતશાસ્ત્રીઓ માંથી એક હતા.
શ્રેણી:ભારતીય ગણિતજ્ઞ
માલપોર (દુમલા)
માલપોર (દુમલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝઘડીયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. માલપોર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, ડાંગર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ઝઘડીયા તાલુકો
ચીંચાઇ
ચીંચાઇ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં સૌથી છેલ્લા આવતા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વલસાડ તાલુકાનું ગામ છે. ચીંચાઇ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.
શ્રેણી:વલસાડ તાલુકો
નિલમબાગ પેલેસ
નિલમબાગ પેલેસ કે નિલમબાગ એ ભાવનગરના ગોહિલ વંશના રાજવી દ્વારા ૧૮૫૯માં બાંધવામાં આવેલો એક મહેલ છે.
અન્ય માહિતિ
હાલની સ્થિતિમાં એનો વિસ્તાર ચાર હેક્ટરમાં ફેલાયેલો છે અને હાલમાં ત્યાં હેરીટેજ હોટેલ ચલાવવામાં આવી રહી છે. આ મહેલનું બાંધકામ વિલિયમ એમરસન દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું કે જેણે તેના ઉપરાંત તખ્તસિંહજી હોસ્પિટલ અને કોલકાતાનું વિક્ટોરીયા મેમોરીયલ પણ બાંધ્યા હતા. આ મહેલમાં ભારતીય શૈલી અને આધુનિક શૈલીનો સુભગ સમન્વય જોવા મળે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભાવનગર શ્રેણી:ગુજરાતના મહેલો
આંબા (માંડવી,સુરત)
આંબા (માંડવી,સુરત) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લાના કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આંબા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. જુવાર, મગફળી, ડાંગર, ચણા, વાલ, તુવર અને અન્ય શાકભાજી અહીંનાં ખેત- ઉત્પાદનો છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે.
શ્રેણી:માંડવી તાલુકો(સુરત) શ્રેણી:સુરત જિલ્લો
તેજાકુઇ (તા. ખાનપુર)
તેજાકુઇ (તા. ખાનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે  આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા ખાનપુર તાલુકાનું એક  ગામ છે. તેજાકુઇ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.