cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
કાલિમપોંગ
ઇતિહાસ
thumb|કાલિમપોંગમાં મોટા ભાગના મોટા ઘર બ્રિટીશ કાળ દરમિયાન બંધાયા હતા.માઉન્ટ કંચનજંગાનું દૃશ્ય 1986 અને 1988 વચ્ચે, કોમવાદી સંગઠનો મજબૂત બનતાં ગોરખાલેન્ડ અને કામતાપુરને અલગ રાજ્ય બનાવવાની માંગ ઉઠી. ગોરખા નેશનલ લિબરેશન ફ્રન્ટ (જીએનએફએલ) અને પશ્ચિમ બંગાળ સરકાર વચ્ચેના તોફાનનો ચાલીસ દિવસની હડતાળ બાદ અંત આવ્યો. શહેર વાસ્તવિક રીતે ઘેરાબંદીમાં હતુ, રાજ્ય સરકારે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટે ભારતીય સેનાને બોલાવવી પડી હતી. તેના લીધે દાર્જિલિગ ગોરખા હિલ કાઉન્સિલની રચના થઇ, આ સંસ્થાને સિલિગુરી પેટાવિભાગને બાદ કરતા દાર્જિલિંગ જિલ્લામાં શાસન કરવાની આંશિક સ્વાયત્ત સત્તા આપવામાં આવી. 2007માં, ગોરખા જનમુક્તિ મોરચા અને તેના ટેકેદારોએ દાર્જિલીંગની પડાહીઓમાં ફરી એકવાર અલગ ગોરખાલેન્ડની પુનઃજીવિત કરી. રચવાની માંગ કરી અને તેને દાર્જિલિગ પહાડીનો ટેકો હતો. કામતાપુર પીપલ્સ પાર્ટી અને તેના ટેકેદારોની ઉત્તર બંગાળને આવરતા અલગ કામતાપુર માટેની ચળવળને પણ વેગ મળ્યો.
ભૂગોળ
thumb|કાલિમપોંગના સૌથી ઊંચા સ્થળ દેવલો હિલ પર આવેલા દેવલો રિસોર્ટ પરથી નજારો શહેર બે પહાડો ડીઓલો પહાડી અને દૂરપિન પહાડીની ધાર જોડતાં કેન્દ્રમાં સ્થિત છે. કાલિમપોંગનું સૌથી ઊંચું સ્થળ ડીઓલો ની દરીયાની સપાટીથી ઊંચાઇ પર આવેલું છે અને દુરપિન પહાડી ઊંચાઈ પર આવેલી છે. તીસ્તા નદી ખીણમાંથી નીચેની તરફ આવે છે અને કાલિમપોંગને સિક્કિમ રાજ્યથી અલગ પાડે છે. કાલિમપોંગ વિસ્તારની જમીન લાક્ષણિક લાલ રંગની છે. વ્યાપક પ્રમાણમાં ફિલાઇટ અને સ્કીસ્ટની હાજરીથી પ્રસંગોપાત ઘેરી જમીન જોવા મળી જાય છે. શિવાલિક પહાડીઓ, મોટા ભાગની હિમાલયન ગિરિમાળાની જેમ સીધા ઢાળવાળી અને સુંવાળી, પોચી જમીન ધરાવે છે જેને કારણે ચોમાસાની ઋતુમાં અવારનવાર જમીન ધસવાના બનાવો બને છે. પહાડીઓ હૂંફાળી અને અંદરથી ક્ષીણ થયેલી અને બરફથી છવાયેલી હિમાલયન ગિરિમાળા દૂરથી શહેરના મિનારા જેવી લાગે છે. ની ઉચાઇએ માઉન્ટ કંચનજંગા વિશ્વમાં ત્રીજા ક્રમનું સૌથી ઉંચું શિખર છે, જે કાલિમપોંગમાંથી સ્પષ્ટ દેખાય છે. thumb|હિમાલયન પહાડીનું દૃશ્ય કાલિમપોંગમાં પાંચ અલગ ઋતુઓ ધરાવે છે જેમાં વસંતઋતુ, ઉનાળો, પાનખર, શિયાળો અને ચોમાસુનો સમાવેશ થાય છે. પર્વતમાળામાં વાર્ષિક તાપમાન વધુમાં વધુ 30 C અને ઓછામાં ઓછું 9 C રહે છે. ઉનાળો થોડો નરમ છે. જેમાં સામાન્યથી વધુ તાપમાન 30 C ઓગષ્ટમાં રહે છે. ઉનાળા બાદ ચોમાસાનો વરસાદ શહેરમાં જૂન અને સપ્ટેમ્બરની વચ્ચે પડવાનો શરૂ થાય છે. ચોમાસુ જબરદસ્ત રહે છે, જમીન ખસી પડવાના બનાવોથી શહેર ભારતના અન્ય વિસ્તારોથી છૂટુ પડી જાય છે. શિયાળો ડિસેમ્બરથી ફેબ્રુઆરી સુધી ચાલે છે, અને વધુમાં વધુ તાપમાન 15 C હોય છે. ચોમાસા અને શિયાળાની ઋતુમાં કાલિમપોંગ ધુમ્મસથી છવાયેલું રહે છે.
અર્થતંત્ર
thumb|પહાડી વિસ્તારોમાં ઉગાડાતી નારંગીની ભારતના ઘણા ભાગમાં નિકાસ કરાય છે. કાલિમપોંગના અર્થતંત્રમાં પ્રવાસન સૌથી વધુ મહત્ત્વનો ભાગ ભજવે છે. પ્રવાસીઓ માટે ઉનાળો અને વસંતઋતુ સૌથી વધુ પ્રચલિત છે, જે શહેરના રહેવાસીઓને પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે રોજગારી આપે છે. ભારત અને તિબેટ વચ્ચેના વેપાર માટેનું મુખ્ય કેન્દ્ર એવું આ શહેર એપ્રિલ 2006માં નાથલુ ઘાટી ફરીથી ખૂલવાને કારણે તેના અર્થતંત્રને ફરીથી વેગ મળવાની આશા બંધાઈ છે. તેનાથી ભારત અને ચીનનો સરહદી વેપાર શરૂ થયો હોવા છતાં કાલિમપોંગને ભારત અને ચીન વચ્ચેના વેપારમાં ફરી મુખ્યકેન્દ્ર બનવાની તક મળી શકી હોત જો જો સ્થાનિક નેતાઓની જેલેપા માર્ગને ફરી ખોલવાની માંગ સંતોષાઇ હોત.
કાલિમપોંગ આદુનું ઉત્પાદન કરતો ભારતનો મુખ્ય પ્રદેશ છે. કાલિમપોંગ અને સિક્કિમ રાજ્ય ભારતમાં કુલ આદુના ઉત્પાદનમાં 15 ટકા યોગદાન આપે છે. દાર્જિલિંગની હિમાલયન પહાડીઓ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે તેના ચા ઉદ્યોગ માટે પ્રખ્યાત છે. જો કે મોટાંભાગના ચાના બગીચા તીસ્તા નદી પશ્ચિમી તરફ (દાર્જિલિગ શહેરની દિશામાં) છે અને તેથી જ કાલિમપોંગની નજીકના ચાના બગીચા તે વિસ્તારના ચાના કુલ ઉત્પાદનમાં ફક્ત ચાર ટકા જ યોગદાન આપી શકે છે. કાલિમપોંગ વિભાગની કુલ 90 ટકા જમીન ખેડાણ લાયક છે પરંતુ ફક્ત દસ ટકાનો ઉપયોગ જ ચાના ઉત્પાદનમાં થાય છે. કાલિમપોંગ તેના ફૂલોની નિકાસને લીધે પ્રખ્યાત છે – તેમાંય મુખ્યત્ત્વે વિશાળ અને દેશી ઓર્કિડ અને ગ્લેડિઓલિનો સમાવેશ થાય છે.
શહેરના અર્થતંત્રમાં શિક્ષણ ક્ષેત્રનો નોંધપાત્ર ફાળો છે. કાલિમપોંગની શાળાઓમાં, સ્થાનિકોને શિક્ષણ આપવા ઉપરાંત મોટી સંખ્યામાં પાડોશી રાજ્ય સિક્કિમ અને વિદેશી દેશો જેવા કે ભૂતાન, બાંગ્લાદેશ, નેપાળ અને થાઇલેન્ડમાંથી વિદ્યાર્થીઓને આકર્ષે છે.
ઘણી સંસ્થાઓ જીવન જરૂરીયાતની વસ્તુઓ પુરી કરીને શહેર નજીક આવેલા ભારતીય લશ્કરના થાણાની જરૂરીયાત સંતોષે છે. સિક્કિમ અને તિબેટની પરંપરાગત કળા અને હસ્તકળાના વેચાણમાંથી શહેરના અર્થતંત્રમાં થોડું યોગદાન મળે છે. સેરિકલ્ચર, સિસ્મોલોજી અને મત્સ્ય ઉદ્યોગમાંથી અહીંના લોકોનો સતત રોજગારી મળે તેવા સરકાર પ્રયાસ કરી રહી છે.
કાલિમપોંગ તેની ચીઝ, નૂડલ્સ અને લોલિપોપ્સ માટે પ્રખ્યાત છે. કાલિમપોંગ પરંપરાગત હસ્તકળા, કાષ્ટકળા, એમ્બ્રોઇડરીની આઇટમ, ટેપસ્ટ્રી વર્ક સાથેની બેગ અને પર્સ, કોપર વેર, સ્ક્રોલ, તિબેટીયન જ્વેલરી અને કળાકૃતિની પણ નિકાસ કરે છે.
પરિવહન
thumb|કાલિમપોંગ નજીક તીસ્તા નદીના કિનારે NH31A કાલિમપોંગ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ 31એ (NH31A) ઉપર આવેલું છે, જે સિવોકથી ગંગટોકને જોડે છે. NH31A NH31ની ફંટાયેલી શાખા છે, જે સિવોકથી સિલિગુરીને જોડે છે. આ બંને રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ સિવોક થઇને કાલિમપોંગને મેદાનો સાથે જોડે છે. નિયમિત બસ સર્વિસ અને ભાડાના વાહનો કાલિમપોંગને સિલિગુરી સાથે અને પાડોશી શહેર કુરસોગ, દાર્જિલિગ અને ગંગટોકને જોડે છે. ચાર ચક્રીય વાહન પરિવહન માટે પ્રખ્યાત સાધન છે કારણકે તે સીધા ચઢાળ પર સરળતાથી વહન કરી શકે છે. પરંતુ ઘણી વાર ચોમાસામાં ભૂસ્ખલનને કારણે માર્ગ વ્યવહાર ખોરવાઇ જાય છે. શહેરની અંદર લોકો સામાન્ય રીતે ચાલીને એક સ્થળેથી બીજા સ્થળે જાય છે. ટૂંકા અંતરની મુસાફરી કરવા રહેવાસીઓ સાયકલ, દ્વીચક્રીય વાહન અને ભાડાની ટેક્સીનો પણ ઉપયોગ કરે છે. કિંગ્સ ટ્રાવેલ્સ સિલિગુરી ખાતેથી રિઝર્વ કાર ઉપલબ્ધ છે. 098304-28401/ 093319-39486 નંબર ડાયલ કરો
સૌથી નજીકનું એરપોર્ટ સિલિગુરી નજીક બગડોગ્રામાં આવેલું છે જે કાલિમપોંગથી 80 kmઅંતરે આવેલું છે. ઇન્ડિયન એરલાઇન્સ (Indian Airlines), જેટ એરવેઝ (Jet Airways), એર ડેક્કન 9 (Air Deccan) અને ડ્રક એર (Druk Air) (ભૂતાન) મુખ્ય એલાઇન્સ જે છે આ એરપોર્ટને દિલ્હી, કોલકાતા, પારે (ભૂતાન) , ગૌહાતી અને બેંગકોક (થાઇલેન્ડ) સાથે જોડે છે. નજીકનું મુખ્ય રેલવે સ્ટેશન સિલિગુરીના પરાં વિસ્તારમાં આવેલું ન્યૂ જલપાઇગુરી છે. જે દેશના લગભગ તમામ મુખ્ય શહેરોને જોડે છે.
વસ્તી-વિષયક માહિતી
2001ની ભારતની વસ્તી ગણતરી મુજબ, કાલિમપોંગમાં 42,980ની વસ્તી છે. પુરુષોની વસતી 52% અને સ્ત્રીઓની વસતી 48% ટકા છે. કાલિમપોંગમાં સરેરાશ સાક્ષરતાનું પ્રમાણ 79 ટકા છે, જે રાષ્ટ્રીય 59.5 ટકાની સરેરાશ કરતાં વધુ છેઃ જેમાં પુરૂષોની સાક્ષરતા 84 ટકા અને મહિલાઓની સાક્ષરતા 73 ટકા છે. કાલિમપોંગમાં 8 ટકા વસ્તી 6 વર્ષથી નાની ઉંમરની છે. કાલિમપોંગમાં અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસુચિત જનજાતિની વસ્તી અનુક્રમે 5100 અને 5121 છે.
નગર વહીવટ
કાલિમપોંગ નગરપાલિકા 1945માં સ્થાપવામાં આવી હતી, જે શહેરના પીવાના પાણી અને રસ્તાના માળખાનો હવાલો સંભાળે છે. નગરપાલિકાનો વિસ્તાર 13 વિભાગમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યો છે. કાલિમપોંગ નગરપાલિકાએ પીવાના પાણીની જરૂરીયાતને પહોંચી વળવા માટે વધારાની પાણીની ટાંકી બનાવી રહી છે, પરંતુ તેને આ ઉદેશ માટે નીરો-ખોલા પાણી પૂરવઠા યોજનામાંથી પણ વધારાના પુરવઠાની જરૂર છે. ચોમાસાની ઋતુમાં વારંવાર જમીન ઘસી પડવાના કારણે કાલિમપોંગની ચોતરફ રસ્તાઓની પાયમાલી સર્જાઇ છે. પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્ય વીજ વિતરણ નિગમ લિમિટેડ (ડબલ્યુબીએસડીસીએલ) જે આ વિસ્તારને વીજળી પૂરી પાડે છે, તેણે કાલિમપોંગના લોકોને ભોગવવી પડતી કેટલીક સમસ્યાઓ ઉકેલવાની જરૂર છે જેમાં વીજળી વોલ્ટેજમાં વધઘટ તેમજ અનિર્ધારિત વીજ પુરવઠો અને નુકસાનીવાળા વીજ માપકો વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. રીન્યુએબલ ઉર્જા વિભાગ કચેરી દ્વારા કાલિમપોંગમાં સૂર્ય શેરી પ્રકાશના ઉપયોગને ઉત્તેજન આપવામાં આવી રહ્યું છે. તેમજ રીન્યુએબલ ઉર્જા સાધનોના વેચાણ માટે ઉર્જા ઉદ્યાન શરૂ કરવાની પણ વિચારણા ચાલી રહી છે. રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ NH31Aનું શહેરના રસ્તાઓ સાથે જોડાણ કરવાની જવાબદારી જાહેરકાર્ય વિભાગની છે. કાલિમપોંગ નગરપાલિકા પાસે કુલ 10 સ્વાસ્થ્ય જાળવણી એકમો છે, જેમાં કુલ 433 ખાટલાની વ્યવસ્થા છે.
કાલિમપોંગ બેઠકનું મતદાનક્ષેત્ર, જે દાર્જિલિંગ સંસદીય મતદાન ક્ષેત્રની બેઠકનો એક ભાગ છે, તે પશ્ચિમ બંગાળની વિધાનસભા માટે એક ધારાસભ્ય પણ ચૂંટે છે.
લોકો અને સંસ્કૃતિ
thumb|દુર્પિન હિલ પર આવેલી ઝાંક ધોક પાલરી ફોડાંગ મોનેસ્ટરી
મોટાંભાગની પ્રજા નેપાળી સમુદાયની છે, કે જેઓ બ્રિટિશ શાસનકાળમાં કાલિમપોંગમાં કામ શોધવા માટે સ્થળાંતરિત થયા હતા. સ્થાનિક વંશીય જૂથોમાં નેવાર, લેપ્ચા, ભુતિયા, શેરપા, લિમ્બુ, રાઇ, માગર, ગુરુંગ, તમાંગ, યોલ્મો, ભુલેજ, સુનુવાર, સાર્કી, દમાઇ અને કામીનો સમાવેશ થાય છે. અન્ય બિન સ્થાનિક સમુદાયોમાં બંગાળી, મારવાડી, એંગ્લો-ઇન્ડિયન, ચીની, બિહારી અને તિબેટીયનનો સમાવેશ થાય છે. તિબેટીયન સામ્યવાદી ચીનના તિબેટ પરના આક્રમણ બાદ કાલિમપોંગમાં આવીને વસ્યા હતા. કાલિમપોંગ 17મા કર્માપા અવતાર પૈકીના એક ટ્રીનલી થાયે દોરજાનું ઘર છે. ભૂતાનની પશ્ચિમી સરહદનું સૌથી નજીકનું ભારતીય શહેર કાલિમપોંગ છે, તેમાં ઓછી સંખ્યામાં ભૂતાના નાગરિક પણ વસે છે. બૌધ અને ખ્રિસ્તી બાદ હિન્દુ સૌથી મોટો પાળવામાં આવતો ધર્મ છે. ઇસ્લામ આ વિસ્તારમાં પાંખી હાજરી ધરાવે છે. તેઓ મોટે ભાગે તિબેટીયન મુસ્લિમ છે જેઓ 1959માં ચીનના તિબેટ પર આક્રમણ બાદ નાસી છૂટ્યાં હતા. બૌદ્ધ આશ્રમ ઝાંગ ધોક પાલરી પોડાંગ અનેક અલભ્ય તિબેટીયન બૌદ્ધ ગ્રંથો ધરાવે છે. કાલિમપોંગના બજાર વિસ્તારમાં એક મસ્જિદ પણ છે.
જાણીતા તહેવારોમાં દિવાળી, ક્રિસમસ, દશેરા અથવા નેપાળી ભાષામાં દસૈન અને બૌધ ઉત્સવ લોસરનો સમાવેશ થાય છે. કાલિમપોંગમાં બોલાતી ભાષાઓમાં મુખ્ય ભાષા નેપાળી; લેપ્ચા, લિમ્બુ, તમાંગ, કિરાત, હિન્દી, અંગ્રેજી અને બંગાળીનો સમાવેશ થાય છે. દાર્જિલીંગની પહાડીઓમાં શિયાળુ રમત તરીકે ક્રિકેટમાં લોકોનો રસ વધી રહ્યો છે તેમ છતાં ફૂટબોલ કાલિમપોંગની સૌથી જાણીતી રમત રહી છે. 1947થી દર વર્ષ સ્વાતંત્ર્ય પ્રતિક ફૂટબોલ રમતનું આયોજન બે દિવસ ચાલતાં સ્વાતંત્ર્ય દિવસની ઉજવણીના ભાગરૂપે કરવામાં આવે છે. ભારતની રાષ્ટ્રીય ફૂટબોલ ટીમના ભૂતપૂર્વ કેપ્ટન પેમ દોરજી કાલિમપોંગની દેન છે. કાલિમપોંગમાં જાણીતો નાસ્તો મોમો છે, જે વરાળથી ઉકાળીને તૈયાર કરાયેલા ડુક્કરના માંસ, ગાયના માંસ અથવા શાકભાજીને લોટમાં વીટાળીને રાંધવામાં આવે છે અને પ્રવાહી સૂપ સાથે પીરસવામાં આવે છે. વાઇ-વાઇ નાસ્તામાં નૂડલ્સનો સમાવેશ કરવામાં આવે છે જે સૂપ તરીકે અથવા કોરૂ પણ ખાઇ શકાય છે. ચુર્પી યાક અથવા યાક અને પશુની સંકર જાતી ચૌરીના દૂધમાંથી બનાવેલી હાર્ડ ચીઝ છે જે ચાવી પણ શકાય છે. થુક્પા તરીકે ઓળખાતું નૂડલનું એક સ્વરૂપ સૂપના સ્વરૂપમાં પિરસવામાં આવે છે અને કાલિમપોંગમાં પ્રખ્યાત છે. કેટલાંક મોટાં ભોજનાલયમાં વિવિધ રાંધણપદ્ધતિની ભારતીયથી કોન્ટિનેન્ટલની વિશાળ શ્રેણી આપે છે, જે પ્રવાસીઓને ભોજન પૂરુ પાડે છે. ચા કાલિમપોંગનું સૌથી વધુ પ્રચલિત પીણું છે, જે દાર્જિલિંગના પ્રખ્યાત ચાના બગીચામાંથી મેળવવામાં આવે છે. કાલિમપોંગમાં કાલિમપોંગ સરકાર અતિથિગૃહની નજીક ગોલ્ફનું મેદાન પણ છે.
કાલિમપોંગના સાંસ્કૃતિક કેન્દ્રોમાં લેપ્ચા સંગ્રહાલય અને ઝાંગ ધોક પાલરી પોડાંગ આશ્રમનો સમાવેશ થાય છે. લેપ્ચા સંગ્રહાલય મૂળ સિક્કિમ પ્રજાના શહેરની મધ્યમાં આવેલા સાંસ્કૃતિક લેપ્ચા સમુદાયના પ્રદર્શન કેન્દ્રથી એક કિલોમિટરના અંતરે છે. ઝાંગ ધોક પાલરી પોડાંગ આશ્રમ કંગયુરના 108 ભાગ ધરાવે છે અને તે બૌદ્ધ ધર્મ ગેલુગના ગ્રંથો છે.
કિરણ દેસાઇની 2006માં બુકર પ્રાઇઝ પુરસ્કાર જીતેલી નવલકથા ધ ઇનહેરિટન્સ ઓફ લોસ 1980ના કાલિમપોંગની વાત કરવામાં આવી છે, વાર્તામાં નિવૃત્ત ન્યાયાધીશનો પરિવાર અને તેના પાડોશીની વાત સાથે જીએનએફએલના નેતૃત્ત્વમાં નેપાળીઓના વિદ્રોહ ચળવળનો ઉલ્લેખ છે. તેની નોંધ કેટલાંક નેપાળીઓ દ્વારા લેવામાં આવી છે, જેમાં મુખ્યત્ત્વે લેખક ડી બી ગુરુએ ગુસ્સામાં એવો આક્ષેપ કર્યો છે કે નકારાત્મક બીબાઢાળમાં ભારતીય નેપાળી લોકોને નવલકથામાં આલેખવામાં આવ્યા છે.
માધ્યમો અને શિક્ષણ
કાલિમપોંગ ભારતમાં દેખાતી લગભગ તમામ ટેલિવિઝન ચેનલો મેળવે છે. કેબલ ટેલિવિઝનની સેવા શહેરના મોટાંભાગના ઘરોમાં છે, જ્યારે સેટેલાઇટ ટેલિવિઝન સામાન્ય રીતે બહારના વિસ્તારમાં છે. મુખ્ય પ્રવાહની ભારતીય ચેનલો ઉપરાંત કાલિમપોંગ સ્થાનિક કેબલ નેટવર્ક મારફતે સ્થાનિક નેપાળી ભાષાની ચેનલો પણ મેળવે છે જેમાં હિલ ચેનલ, કાલિમપોંગ ટેલિવિઝન કેટીવી, દૈનંદિની, હાલ ખબર વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. કાલિમપોંગમાં આવતા અંગ્રેજી અખબારોમાં ધ સ્ટેટ્સમેન અને ધ ટેલિગ્રાફ નો સમાવેશ થાય છે જે સિલિગુરીમાં છપાય છે. તેમજ ધ ઇકોનોમિક ટાઇમ્સ અને ધ હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સ નો પણ સમાવેશ થાય છે જે કોલકાતા (કલકત્તા)માં છપાય છે.આ બહારના પ્રકાશન સિવાય કાલિમપોંગ પોતાનું અંગ્રેજી સામાયિક હિમાલયન ટાઇમ્સ છે જે તેના જુસ્સાદાર અને સ્પષ્ટવક્તા લેખો માટે પ્રખ્યાત છે. આ વિસ્તારમાં અન્ય ભાષાઓની સરખામણીએ નેપાળી, હિન્દી અને બંગાળી જાણીતી સ્થાનિક ભાષા તરીકે બોલાય છે. દાર્જિલિગ પહાડી વિસ્તારમાં આ દરેક પ્રકારની ભાષાના સમાચારપત્રો મળી શકે છે. સૌથી વધુ ચલણમાં હોય તેવા નેપાળી સમાચારપત્રોમાં હિમાલય દર્પણ, સુનાખરી સમાચાર સૌથી વધુ વંચાય છે. તિબેટ મિરર કાલિમપોંગથી પ્રકાશિત થયેલું સૌ પ્રથમ તિબેટીયન ભાષાનું અખબાર હતું જે 1925માં શરૂ થયું હતું.
અહીં ઇન્ટરનેટ સેવા અને ઇન્ટરનેટ કાફેની સુવિધા સારી છે. તેમને વિવિધ મોબાઇલ સર્વિસ પ્રોવાઇડર દ્વારા બ્રોડબેન્ડ, ડેટાકાર્ડ ડબલ્યુએલએલ, ડાયલઅપ લાઇન મારફતે સેવા પુરી પડાય છે. . કાલિમપોંગમાં જાહેર રેડિયો સ્ટેશન ઓલ ઇન્ડિયા રેડીયો ઉપરાંત અન્ય રાષ્ટ્રીય અને ખાનગી રેડીયો ચેનલો પણ છે. આ વિસ્તારમાં ભારતની મોટા ભાગની ટેલિકમ્યુનિકેશન કંપનીઓ તમામ પ્રકારની સેલ્યુલર સેવા પુરી પાડે છે.
કાલિમપોંગમાં પંદર મુખ્ય શાળા છે જેમાં સૌથી જાણીતા શાળાઓમાં સેન્ટ જોસફ્સ કોન્વેન્ટ, ડો. ગ્રેહામ્સ હોમ્સ, સેન્ટ ઓગસ્ટિન્સ સ્કૂલ]અને [સપ્તશ્રી જ્ઞાનપીઠનો સમાવેશ થાય છે. સ્કોટિશ યુનિવર્સિટી મિશન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ કાલિમપોંગની પ્રથમ શાળા હતી જે 1886માં ખોલવામાં આવી હતી. શાળાઓમાં ધોરણ 10 સુધી શિક્ષણ અપાય છે ત્યારબાદ વિદ્યાર્થી જુનિયર કોલેજ અથવા શાળાના વધારાના બે વર્ષના અભ્યાસ ક્રમમાં જોડાઇ શકે છે. કાલિમપોંગ મહાવિદ્યાલય અને કલુની કન્યા મહાવિદ્યાલય શહેરના મુખ્ય મહાવિદ્યાલયો છે. બંને ઉત્તર બંગાળ વિશ્વવિદ્યાલય સાથે જોડાયેલા છે. તેમ છતાં મોટાંભાગના વિદ્યાર્થીઓ વધુ અભ્યાસ માટે સિલિગુરી અને કલક્ત્તાને જ પસંદ કરે છે. થારપા ચોલિંગ મેનસ્ટરી, કાલિમપોંગની નજીક થ્રીપાઇ પહાડી ઉપર સ્થિત છે, તેનું સંચાલન યલો હેટ સંપ્રદાય દ્વારા થાય છે અને તેની પાસે તિબેટીઅન હસ્તપ્રત અને ઠંકા છે.
વન્યજીવ અને વનસ્પતિ
thumb|હેલિકોનિયા કાલિમપોંગની આસપાસનો વિસ્તાર પશ્ચિમ હિમાલયમાં આવેલો છે જેનું ઇકોલોજિકલ હોટસ્પોટ તરીકે વર્ગીકરણ થયેલું છે જે માત્ર ત્રણ ભારતીય ઇકોરિજન પૈકીનું એક છે. નીઓરા ખીણ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન કાલિમપોંગ પેટાવિભાગની અંદર સ્થિત છે અને તે વાધોનું નિવાસસ્થાન છે. બાવળ નીચી ઊંચાઇએ વ્યાપકપણે જોવા મળતી જાત છે જ્યારે તજ, ફિકસ, વાંસ, થોર અને ઇલાયટી, ઊંચાણવાળા વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે. ઊંચાઇએ આવેલા જંગલો પાઇનના ઝાડ અને અન્ય બારમાસી આલ્પાઇન વનસ્પતિના બનેલા છે. કાલિમપોંગના પૂર્વ વિસ્તારમાં બારેમાસ લીલા રહેતા વૃક્ષની સાત પ્રજાતિ મળે છે. પાનખર જંગલમાં ઓક, બિર્ચ, મેપલ અને ઓલ્ડરનો સમાવેશ થાય છે. કાલિમપોંગની આસપાસ ઓર્કિડની ત્રણ સો જાત જોવા મળે છે. અને પોઇનસેટ્ટિયા અને સૂર્યમૂખી કેટલીક જંગલી જાત છે જે કાલિમપોંગના રસ્તાઓ પર જોવા મળે છે.
લાલા પાંડા, વાદળ જેવા ચિત્તા, સાઇબેરીયન નોળિયો, એશિયાટિક કાળા રીંછ , ભસતા હરણ , હિમાલયન તાહર, ગોરલ, ગૌર અને પાંગોલિન કાલિમપોંગમાં જોવા મળતા પ્રાણીઓ છે. આ ક્ષેત્રના પક્ષીઓમાં તેતર, કોયલ, મિનિવેટ, કાબર, મેના, ઓરિયોલ, ઘુવડ, પારાકીટ, પાર્ટ્રીજ, સૂર્યપક્ષી, સ્વાલોઝ, સ્વિફટ અને લક્કડખોદનો સમાવેશ થાય છે.
કાલિમપોંગમાં ચોતાલીસ નર્સરી આવેલી છે જે મુખ્યત્વે ગ્લેડીઓલીનો ઉછેર કરે છે. ભારતના ગ્લોડીઓલીના કુલ ઉત્પાદનમાં તેનું 80% યોગદાન છે. અહીં ઓર્કિડનો પણ ઉછેર થાય છે જેની વિશ્વના ઘણા ભાગમાં નિકાસ થાય છે. કાલિમપોંગની અંદર રિશિ બંકિમ ચંદ્રા ઉદ્યાન જીવવિજ્ઞાનનું સંગ્રહાલય છે. કાલિમપોંગ ખાતે આવેલું સાઇટ્રસ ડાયેબેક રિસર્ચ સ્ટેશન બિમારીઓ પર અંકુશ, છોડના સંરક્ષણ અને રોગમુક્ત નારંગીના બિયારણના ઉત્પાદન અંગે કામ કરે છે.
બાહ્ય લિંક્સ
શ્રેણી:દાર્જિલીંગ જિલ્લાના શહેરો અને નગરો શ્રેણી:દાર્જિલીંગ જિલ્લાના સામુદાયિવક વિકાસ કેન્દ્રો શ્રેણી:ભારતના હવાખાવાના સ્થળ શ્રેણી:પશ્ચિમ બંગાળના વિધાનસભા મતક્ષેત્રો
વીસામણ (તા. પડધરી)
વીસામણ (તા. પડધરી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પડધરી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વીસામણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:પડધરી તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ભૂતાન
ભૂતાન એટલે કે ભૂતાનનું રાજ્ય, હિમાલય પર વસેલો દક્ષિણ એશિયાનો એક નાનકડો અને મહત્વપૂર્ણ દેશ છે. આ દેશ ચીન (તિબેટ) અને ભારત ની વચ્ચે સ્થિત છે. આ દેશનું સ્થાનીક નામ દ્રુક યુલ છે, જેનો અર્થ થાય છે, 'ગરજતા ડ્રેગનનો દેશ’. આ દેશ મુખ્યતઃ પહાડી છે, ફક્ત દક્ષિણ ભાગમાં થોડીક સમતળ ભૂમિ છે. સાંસ્કૃતિક અને ધાર્મિક રીતે તે તિબેટ સાથે જોડાયેલો છે, પરંતુ ભૌગોલિક અને રાજનીતિક પરિસ્થિતિઓ અનુસાર હાલમાં આ દેશ ભારતની નજીક છે.
ભૂતાન ખુબ દુર્ગમ તેમજ બાકીની દુનિયાથી અલાયદો દેશ હતો, ૨૦મી સદીનાં અંતમાં અહીં થયેલા વિકાસને પગલે, શહેરી વિસ્તારમાં સીધી અંતરરાષ્ટ્રીય ઉડાનો, ઈન્ટરનેટ, મોબાઈલ ફોન તેમજ કેબલ ટી.વી. જેવી આધુનિક સગવડોના આવવાથી ત્યાં પણ ઘણી પ્રગતી સધાઈ છે. ભૂતાને ગ્રોસ નેશનલ હેપીનેસ (કુલ રાષ્ટ્રીય ખુશાલી)ની વિચારધારાને અપનાવી પોતાની પ્રાચીન સંસ્કૃતિ અને રિવાજો તથા આધુનિકરણ વચ્ચેનું સમતોલપણું જાળવી રાખ્યું છે, જેના થકી તેમણે પર્યાવરણનો નિરંકુશ નાશ કર્યા વગર પ્રગતિ સાધી છે. ભૂતાનની સરકારે ત્યાંની રાષ્ટ્રીય પરંપરાગત સંસ્કૃતિ, ઓળખ તથા પર્યાવરણને જાળવી રાખવા માટે ઘણા પગલા લીધા છે. ૨૦૦૬માં લેસ્ટર વિશ્વવિદ્યાલયે કરેલા 'વર્લ્ડ મેપ ઓફ હેપીનેસ' (દુનિયાનો ખુશાલીનો નકશો) નામના સર્વેક્ષણના આધારે બિઝનેઝ વિક નામના સાપ્તાહિકે ભૂતાનને એશિયાનો સૌથી ખુશાલ દેશ અને દુનિયામાં આઠમો ખુશાલ દેશ તરીકે ગણાવ્યો હતો.
નામ
એક મત અનુસાર ભૂતાન સંસ્કૃત શબ્દો ભૂ અને ઉત્થાનના સમાસથી બનેલો શબ્દ છે જેનો શાબ્દિક અર્થ થાય "ઊંચી ભૂમિ". અન્ય એક મત પ્રમાણે આ ભોત-અન્ત (એટલેકે તિબેટનો અન્ત)નું અપભ્રંશ છે, કેમકે ભૂતાન તિબેટની દક્ષિણ સિમાએ આવેલું છે.
સ્થાનિક લોકો ભૂતાનને દ્રુક-યુલનાં નામથી ઓળખે છે, પરંતુ, ઐતિહાસિક રીતે ભૂતાનનાં અનેક નામો છે, જેમકે, 'લ્હો મોન' (અંધકાર ભર્યો દક્ષિણનો પ્રદેશ), 'લ્હો ત્સેન્ડેન્જોન્ગ' (દક્ષિણ ત્સેન્ડેન શંકુદ્રુમનો પ્રદેશ), 'લ્હોમેન ખાઝી' (ચતુરસંગમનો દક્ષિણી પ્રદેશ) અને 'લ્હો મેન જોન્ગ' (દક્ષિણનો જડીબુટ્ટીઓનો પ્રદેશ), વિગેરે.
ભૂગોળ
ભૂતાન દક્ષિણ એશિયામાં આવેલી હિમાલય પર્વતશાળાના પૂર્વીય ભાગમાં આવેલો છે. તેની દક્ષિણ, પૂર્વ તેમજ પશ્ચિમી સિમા ભારત સાથેની છે અને ઉત્તરનો પાડોશી દેશ ચીન છે. ભૂતાનની પૂર્વ દિશામાં સિક્કીમ આવેલું છે, જે તેને નેપાળથી જુદુ પાડે છે અને દક્ષિણ દિશામાં પશ્ચિમ બંગાળ તેને બાંગ્લાદેશથી અલગ કરે છે.
ભૂતાનમાં ઘણી ભૌગોલીક વિવિઘતા છે અને ત્યાં દક્ષિણમાં ઉષ્ણકટિબંધ વિસ્તાર પાસેના મેદાનોથી લઈને ઉત્તરમાં હિમાલયની ઉંચાઈઓ છે કે જેમાં અમુક શિખરો ૭,૦૦૦ મિટર (૨૩,૦૦૦ ફુટ) કરતા પણ ઉંચા છે. બૌદ્ધ ધર્મની વર્જયાન શાખાની ગણત્રી ત્યાનાં રાષ્ટ્રીય ધર્મ તરીકે કરવામાં આવે છે અને ત્યાંની કુલ વસતી કે જે ૬,૯૧,૧૪૧ની છે તેમાંથી મોટાભાગના લોકો બૌદ્ધ ધર્મ પાળે છે. ત્યાર બાદ હિંદુ ધર્મ પાળનારાઓની સંખ્યા બીજે સ્થાને આવે છે. થિમ્ફુ અહીંનું સૌથી મોટું શહેર તેમજ રાજધાની છે. સદીઓથી ચાલી આવતી રાજાશાહીની શાષક પદ્ધતિ બાદ માર્ચ ૨૦૦૮માં ત્યાં પહેલીવાર લોકશાહી ચુંટણી યોજાઈ હતી. બીજા ઘણા અંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનો ઉપરાંત ભૂતાન સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંધ તેમજ સાર્ક તરિકે ઓળખાતા દક્ષિણ એશિયાઈ પ્રાદેશિક સહકાર સંગઠન (South Asian Association for Regional Cooperation-SAARC)નું પણ સભ્ય છે. ભૂતાન દેશનું કુલ ક્ષેત્રફળ ૩૮,૩૯૪ ચોરસ ફુટ (૧૪,૮૨૪ ચોરસ માઈલ) છે.
ઇતિહાસ
સત્તરમી સદીના અંતમાં ભૂતાને બૌદ્ધ ધર્મ અંગીકાર કર્યો. ૧૮૬૫માં બ્રિટન અને ભૂતાન વચ્ચે સિનચુલુ સંધિ પર હસ્તાક્ષર થયા, જે અનુસાર ભૂતાને સીમાવર્તી અમુક ભૂભાગને બદલે અમુક વાર્ષિક અનુદાનનો કરાર કરવામાં આવ્યો. બ્રિટિશ પ્રભાવ હેઠળ ૧૯૦૭માં ત્યાં રાજશાહીની સ્થાપના થઈ. ત્રણ વર્ષ બાદ એક અન્ય સંધિ થઈ, જેની હેઠળ અંગ્રેજો એ વાત પર સહમત થયા કે તેઓ ભૂતાનના આંતરિક મામલાઓમાં હસ્તક્ષેપ નહીં કરે પરંતુ ભૂતાનની વિદેશ નીતિ ઇંગ્લેન્ડ નક્કી કરાશે. પાછળથી ૧૯૪૭ પછી આ જ ભૂમિકા ભારતને મળી. બે વર્ષ પછી ૧૯૪૯ માં ભારત-ભૂતાન સંધિ હેઠળ ભારતે ભૂતાનની તે બધી જમીન તેને પરત કરી જે અંગ્રેજોને અધીન હતી. આ સંધિ હેઠળ ભારતને ભૂતાનની વિદેશ નીતિ અને સુરક્ષા નીતિમાં ઘણી મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા સોંપવામાં આવી.
રાજનીતિ
thumb|200px|ભૂટાન કી રાજનીતિ કા કેંદ્ર શોગડૂ ભૂતાનના રાષ્ટ્રપ્રમુખ રાજા અર્થાત દ્રુક ગ્યાલપો હોય છે, જે વર્તમાનમાં જિગ્મે ખેસર નામગ્યાલ વાંગ્ચુક છે. જોકે આ પદ વંશાનુગત છે પરંતુ ભૂતાનના સંસદ શોગડૂના બે તૃતિયાંશ બહુમત દ્વારા હટાવી શકાય છે. શોગડૂમાં ૧૫૪ બેઠક હોય છે, જેમાં સ્થાનીય રૂપે ચુંટાયેલા પ્રતિનિધિ (૧૦૫), ધાર્મિક પ્રતિનિધિ (૧૨) અને રાજા દ્વારા નામાંકિત પ્રતિનિધિ (૩૭), અને આ સૌનું કાર્યકાલ ત્રણ વર્ષોંનો હોય છે. રાજાની કાર્યકારી શક્તિઓ શોગડૂના માધ્યમ થી ચુંટાયેલ મંત્રિપરિષદમાં નિહિત થાય છે. મંત્રિપરિષદના સદસ્યોંની ચુંટણી રાજા કરે છે અને આમનું કાર્યકાલ પાઁચ વર્ષોં નો હોય છે. સરકારની નીતિઓનું નિર્ધારણ આ વાતને ધ્યાન માં રાખીને કરવામાં આવે છે કે	આથી પારંપરિક સંસ્કૃતિ અને મૂલ્યોંનું સંરક્ષણ થઈ શકે. જોકે	 ભૂતાનમાં રહવાવાળા નેપાલી મૂળના અલ્પસંખ્યક સમુદાયોમાં અમુક અસંતોષ છે, જેઓ પોતાની સંસ્કૃતિ પર ભૂતાની સંસ્કૃતિ લાદવાની વિરુદ્ધ છે. આ વ્યવસ્થાનો વિરોધ કરવા વાળા નેપાળી ભૂતાની નેપાળ તથા ભારતના વિભિન્ન ભાગોમાં શરણાર્થી બનવા વિવશ છે. પૂર્વી નેપાળમાં લગભગ એક લાખથી વધુ અને ભારતમાં ૩૦ હજાર જેટલા ભૂતાની નેપાળી શરણાર્થી તરીકે રહી રહ્યાં છે. તેમની દેખભાળ શરણાર્થી સંબંધી રાષ્ટ્રસંઘીય ઉચ્ચાયુક્ત સાથે મળીને નેપાળ સરકાર કરી રહી છે.
જિલ્લા
thumb|200px|ભૂટાન ભૂતાન વીસ જિલ્લા (જ઼ોંગખાગ) માં વિભાજિત છે.
ભૂગોળ
ભૂતાન	 ચારે તરફથી જમીનથી ઘેરાયલ પર્વતીય ક્ષેત્ર છે. ઉત્તરમાં પર્વતોની ટોચ ક્યાંક-ક્યાંક ૭૦૦૦ મીટરથી પણ ઊંચી છે, સૌથી ઊંચી ટોચ કુલા કાંગરી ૭૫૫૩ મીટર છે. ગાંગખર પુએનસુમની ઊંચાઈ ૬૮૯૬ મીટર છે, જેના પર અત્યાર સુધી માનવના પગ નથી પહોંચ્યા. દેશનો દક્ષિણી ભાગ અપેક્ષાથી ઓછો ઊંચો છે અને અહીં ઘણીં ઉપજાઊ અને સઘન ખીણ છે, જે બ્રહ્મપુત્રની ખીણ ને મળે છે. દેશનો લગભગ ૭૦% ભાગ વનોથી આચ્છાદિત છે. દેશની વધુ પડતી જનસંખ્યા દેશના મધ્યવર્તી ભાગમાં રહે છે. દેશનું સૌથી મોટું શહેર, રાજધાની થિંકુ છે, જેની જનસંખ્યા ૫૦,૦૦૦ છે, જે દેશના પશ્ચિમી ભાગમાં છે. અહીંનું આબોહવા મુખ્ય રૂપથી ઉષ્ણકટિબંધીય છે.
અર્થવ્યવસ્થા
thumb|200px|[[ભૂટાનમાં હિમાલયની ઊંચી પર્વતમાળાથી ઘેરાયેલ ગ્લેશિયર]] વિશ્વની સૌથી નાની અર્થવ્યવસ્થાઓમાં થી એક ભૂતાનનો આર્થિક ઢાઁચો મુખ્ય રૂપે કૃષિ અને વન ક્ષેત્રોં અને પોતાને ત્યાં નિર્મિત જળવિદ્યુતની 	ભારતને વેચાણ પર નિર્ભર છે. એવું માનવામાં આવે છે કે	આ ત્રણ વસ્તુઓથી ભૂતાનની સરકારી આવકના ૭૫% આવે છે. કૃષિ જે અહીંના લોકોનો આધાર છે, આના પર ૯૦% થી વધુ લોકો નિર્ભર છે. ભૂતાનનું મુખ્ય આર્થિક સહયોગી ભારત છે કેમકે તિબેટથી લાગેલ ભૂતાનની સીમા બંધ છે. ભૂતાનની મુદ્રા નોંગ્ત્રુમ છે, જેનું ભારતીય રૂપિયા સાથે સરળતાથી વિનિમય કરી શકાય છે. ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન લગભગ નગણ્ય છે અને જે અમુક છે, તે કુટીર ઉદ્યોગની શ્રેણી માં આવે છે. વધુપડતી વિકાસ પરિયોજનાઓ જેમકે સડ઼કોનો વિકાસ ઇત્યાદિ ભારતીય સહયોગ થે થાય છે. ભૂતાનની જળવિદ્યુત અને પર્યટનના ક્ષેત્રમાં અસીમિત સંભાવનાઓ છે.
લોકો
ભૂતાનની લગભગ અડધી વસતિ ભૂતાનના મૂળનિવાસી છે, જેમને ગાંલોપ કહેવાય છે અને એમનો નિકટનો સંબંધ તિબેટની અમુક પ્રજાતિઓથી છે. આ સિવાય અન્ય પ્રજાતિઓ નેપાલી છે અને આમનો સંબંધ નેપાળ રાજ્ય સાથે છે. તે પછી શારચોપ અને લ્હોતશાંપા છે. અહીંની આધિકારિક ભાષા જોંગખા છે, આની સાથે જ અહીં ઘણી અન્ય ભાષાઓ બોલાય છે, જેમાં અમુક તો વિલુપ્ત થવાને ઉંબરે છે.
ભૂતાનમાં આધિકારિક ધર્મ બૌદ્ધ ધર્મ ની મહાયાન શાખા છે, જેનું અનુપાલન દેશની લગભગ ત્રણ ચતુર્થાંશ જનતા કરે છે. ભૂતાનની ૨૫% જનસંખ્યા હિંદૂ ધર્મની અનુયાયી છે. ભૂતાનના હિંદૂ ધર્મી નેપાલી મૂળના લોકો છે, જેમને લ્હોત્સામ્પા પણ કહે છે.
સંસ્કૃતિ
ભૂતાન દુનિયાના તે અમુક દેશોમાં છે, જે ખુદને શેષ સંસારથી અલગ-થલગ રખતો ચાલ્યો આવી રહ્યો છે અને આજે પણ ઘણી હદ સુધી અહીં વિદેશિઓનો પ્રવેશ નિયંત્રિત છે. દેશની મોટા ભાગની વસતિ નાના ગામડાઓમાં રહે છે અને કૃષિ પર નિર્ભર છે. શહેરીકરણ ધીરે-ધીરે પોતાના પગ જમાવી રહ્યો છે. બૌદ્ધ વિચાર અહીંની જ઼િંદગીનો મહત્ત્વપૂર્ણ ભાગ છે. તીરંદાજી અહીંની રાષ્ટ્રીય રમત છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:હિમાલય શ્રેણી:દક્ષિણ જંબુદ્વીપ શ્રેણી:જંબુદ્વીપ શ્રેણી:ભૂતાન
વસુદેવ
વસુદેવ યદુવંશી શૂર અને મારીષાના પુત્ર, શ્રીકૃષ્ણના પિતા, કુંતીના ભાઈ અને મથુરાના રાજા ઉગ્રસેનના મંત્રી હતા. તેમના લગ્ન દેવક અથવા આહુક ની સાત કન્યાઓ થી થયા હતા જેમાં દેવકી સર્વપ્રમુખ હતી. તે વૃષ્ણિઓ ના રાજા અને યાદવ રાજકુમાર હતા. હરિવંશ પુરાણ મુજબ વસુદેવ અને નંદ બાબા ભાઈ હતા. વસુદેવના નામ પર જ કૃષ્ણ ને 'વાસુદેવ' (અર્થાત 'વસુદેવના પુત્ર') કહેવામાં આવે છે. વસુદેવના જન્મ સમયે દેવતાઓએ આનક અને દુંદુભિ વગાડી હતી જેથી તેમનું એક નામ 'આનકદુંદુભિ' પણ પડ્યું. વસુદેવે સ્યમંતપંચક ક્ષેત્રમાં અશ્વમેઘ યજ્ઞ કર્યું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પૌરાણિક પાત્રો શ્રેણી:મહાભારત
કોઠી (તા. માલપુર)
કોઠી (તા. માલપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માલપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કોઠી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
લેસ્ટર સિટી ફૂટબૉલ ક્લબ
લેસ્ટર સિટી ફૂટબૉલ ક્લબ, એક પ્રખ્યાત અંગ્રેજી ફૂટબોલ ક્લબ છે, આ લેસ્ટર, ઇંગ્લેન્ડ સ્થિત છે. આ ક્લબ કિંગ પાવર સ્ટેડિયમ, લેસ્ટર આધારિત છે, તેઓ પ્રીમિયર લીગમાં રમે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઇંગ્લેન્ડની ફૂટબોલ ક્લબ
કેળવણ
કેળવણ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વ્યારા તાલુકાનું ગામ છે. કેળવણ ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન અને નોકરી જેવાં કાર્યો કરે છે. ડાંગર, જુવાર, કેરી અને શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:વ્યારા તાલુકો
ખાંડી (તા. સાવલી)
ખાંડી (તા. સાવલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા સાવલી તાલુકામાં આવેલું એક મહ્ત્વનું ગામ છે. ખાંડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સાવલી તાલુકો
રાયમા
રાયમા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એવા હાંસોટ તાલુકામાં આવેલું એક મહ્ત્વનું ગામ છે. રાયમા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, ડાંગર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:હાંસોટ તાલુકો
કોઠ (તા. ધોળકા)
કોઠ (તા. ધોળકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધોળકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કોઠ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. કોઠ ગામ ના ગણેશપુરા મા ગણપતિ દાદા નું ભવ્ય મદિંર આવેલું છે, જયાં દર મહિનાની ચોથ ના દિવસે લાખો લોકો દર્શનાર્થે આવે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ધોળકા તાલુકો
ક્રિકેટ
ક્રિકેટ એ બેટ અને દડો દ્વારા રમાતી રમત છે જે મુળ દક્ષિણ ઈંગ્લેન્ડની રમત છે. ક્રિકેટનો સૌપ્રથમ ઉલ્લેખ ૧૫૯૮માં મળે છે હાલમાં આ રમત ૧૦૦ ઉપરાંતના દેશોમાં રમાય છે.ક્રિકેટના ઘણા બધા પ્રકારો છે જેમાંથી સૌથી ઉચ્ચ પ્રકાર ટેસ્ટ ક્રિકેટ છે જેમાં હાલમાં ટોચની રાષ્ટ્રીય ટીમ જાન્યુઆરી ૧ ૨૦૦૯ પ્રમાણટેસ્ટ ક્રિકેટવસીય ક્રિકેટ નો નંબર આવે છે જેમાં છેલ્લો વિશ્વ કપ ઓસ્ટ્રેલિયાએ જીત્યો હતો. આ ટુર્નામેન્ટનું પ્રસારણ ૨૦૦ દેશોમાં થયું હતું જેમા ૨ બિલિયનથી વધુ દર્શકોએ મેચ જોઈ હતી.
ફિલ્ડીંગ ટીમ તરફથી રમતા રમતવીરમાંથી દડાબાઝr એક કડક ચામડામાંથી બનેલા મુઠ્ઠી જેવડા કદના 5.5 ozક્રિકેટ બોલને વિકેટના એક છેડેથી બીજા છેડે બોલિંગ કરે છે જે દરમિયાન વિરોધી ટીમનો એક ખેલાડી જે બેટ્સમેન હોય છે તે તેને વિકેટથી બચાવે છે.બેટ્સમેન સુધી બોલ પહોંચે તે પહેલા તે એક વખત ઉલાળે છે. બોલને વિકેટથી બચાવવા માટે બેટ્સમેન લાકડામાંથી બનેલા ક્રિકેટ બેટ થી રમે છે. એ વખતે, બોલરની ટીમના અન્ય રમતવીરો મેદાનમાં વિવિધ જગ્યાઓએ ફિલ્ડર તરીકે ગોઠવાઈ જાય છે. જે રમતવીર રન કરવા માટે ફટકારેલા બોલને રોકે છે તે પકડીને રમતવીરને આઉટ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે.બેટ્સમેન- તે હોય કે તેણી આઉટ ન થાય તો વિકેટની વચ્ચે રન લે છે, બીજા બેટ્સમેનના સ્થાને આવે છે (નોન સ્ટ્રાઈકર એન્ડ)બીજો બેટસમેન વિકેટના બીજા છેડે હોય છે.આ દ્વારા બેટ્સમેન એક રન કરે છે.આ ઉપરાંત બેટ્સમેન બોલને બાઉન્ડ્રી પર ફટકારે તો પણ રન બને છે. મેચના પરિણામ માટે કેટલા રન થયા અને કેટલા રમતવીરો આઉટ થયા તે મહત્વનું છે.
ક્રિકેટની રમત કેટલી લાંબી ચાલે તેના અલગ અલગ પ્રકારો છે.વ્યવસાયીક ક્રિકેટની વાત કરીએ તો ૨૦ ઓવરની મેચથી લઈને પાંચ દિવસ સુધીની પણ મેચ હોઈ શકે છે. રમતની લંબાઈ મુજબ તેની જીતના, હારના, ડ્રાો, અને ટાઈના કાયદા પણ અલગ અલગ હોય છે જ
ક્રિકેટ એ આઉટડોર રમત છે, જો કે કેટલીય વાર આ રમત ફ્લડલાઈટમાં પણ રમાય છે. દાખલા તરીકે, ઈંગ્લેન્ડ, ઓસ્ટ્રેલિયા, ન્યુઝીલેન્ડ, અને દક્ષિણ આફ્રિકામાં આ રમત ઉનાળા દરમિયાન અને વેસ્ટ ઈન્ડિઝ, પાકિસ્તાન, ભારત, શ્રીલંકા અને બાંગ્લાદેશમાં આ રમત શિયાળા દરમિયાન રમાય છે.
રમતનું સંચાલન દુબઈ સ્થિત ઈન્ટરનેશનલ ક્રિકેટ કાઉન્સિલ (આઈસીસી)દ્વારા થાય છે. આ સંસ્થા સભ્યદેશોની ઘરેલું ક્રિકેટ બોર્ડ સાથે મળીને ક્રિકેટનું વિશ્વભરમાં આયોજન કરે છે. આઈસીસી પુરૂષો અને મહિલા ક્રિકેટ)નું સંચાલન કરે છે. બન્ને પ્રકાર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે રમવામાં આવે છે. જો કે, પુરૂષો મહિલા ક્રિકેટ રમી શકતા નથી, જ્યારે મહિલાઓને પૂરૂષોની મેચમાં રમતા ગેરલાયક ઠેરવતો કાયદો નથી.
રમત માટેના કાયદા જે ક્રિકેટના કાયદા જેને લંડન સ્થિત મેરિલેબોન ક્રિકેટ કલબ (એમસીસી) દ્વારા મેન્ટેન કરાય છે.આ સંસ્થા તે માટે વિવિધ દેશોના ક્રિકેટ બોર્ડ અને આઈસીસી સાથે ચર્ચા કરે છે.
ઉદ્દેશો
right|thumb|250px|પરંપરાગત ક્રિકેટ મેદાન
વિવિધ પ્રકારના અને કદના મેદાન (field)માં બે ક્રિકેટ ટીમો દ્વારા બન્ને ટીમના 11 ખેલાડીઓ દ્વારા ક્રિકેટ મેચ રમાય છે. આ મેદાન ઘાસવાળું (grassy)હોય છે અને તેને ગ્રાઉન્ડમેન તૈયાર કરે છે, જેની જવાબદારી મેદાનમાં યોગ્ય ઘાસ ઉઘાડવાની, રોલિંગ અને લેવલિંગ કરવાની છે. મેદાનના ડાયમિટર140 - 160 yd સામાન્ય હોય છે. મેદાનની સરહદને બાઉન્ડ્રી (boundary)નામે ઓળખવામાં આવે છે. કેટલીક વાર તેને કલર કરેલો હોય છે તો કેટલીક વાર એક દોરડા દ્વારા બાઉન્ડ્રી દર્શાવાય છે. મેદાન મોટાભાગે ગોળ હોય છે, અથવા સમચોરસ, અંડાકાર – હોય છે. ક્રિકેટમાં સૌથી પ્રખ્યાત મેદાન તરીકે ધ ઓવેલ (The Oval)નું નામ આવે છે.
દરેક ટીમનો હેતુ હરીફ ટીક કરતા વધુ "રન (runs)" કરવા અને સામેની ટીમને સંપુર્ણ ""આઉટ (dismiss)" કરી દેવી.ક્રિકેટના એક પ્રકારમાં, હરીફ ટીમના બધા જ ખેલાડીઓ આઉટ ન થયા હોય તો પણ જો ટીમ વધુ રન કરે તો તે વિજેતા જાહેર થાય છે. તો બીજા પ્રકારમાં, વધુ રન કરવા જરૃરી છે અને જીતવા માટે સામેની ટીમના બધા જ ખેલાડીઓને આઉટ કરવા પણ એટલા જ જરૃરી છે. નહીંતો મેચ ડ્રો થઈ શકે છે.
રમત શરૂ થાય તે પહેલા, બન્ને ટીમોના કેપ્ટન ટોસ (toss)ઉછાળે છે અને નક્કી કરે છે કે કોણ પહેલા બોલિંગ (bowl) લેશે કે બેટિંગ (bat). ટોસ જીતનાર સુકાની ચાલુ સ્થિતિ, પીચનો મિજાજ અને હવામાનની સ્થિતિને લઈને તેનો નિર્ણય લે છે.
બોલિંગ કરતી ટીમ વિવિધ રીતે હરીફ ટીમના બધા જ ખેલાડીઓને આઉટ કરવાના પ્રયાસ કરે છે, આ બાદ બોલિંગ કરતી ટીમ પણ બેટિંગ કરે છે અને જે ટીમે બેટિંગ કરી હોય છે તે ફિલ્ડિંગમાં આવી જાય છે.
વ્યવસાયી મેચોમાં, જ્યારે મેદાનમાં 15 લોકો હોય છે ત્યારે મેચ રમાય છે. જેમાંથી બે વ્યકિતઓ અમ્પાયર (umpires) હોય છે જે મેદાનમાં થતી પ્રવૃતિઓ પર નિયંત્રણ રાખે છે અને નિર્ણય આપે છે. બે બેટ્સમેન હોય છે, જેમાંથી એક બેટ્સમેન બોલિંગનો સામનો કરતો હોવાથી ‘સ્ટ્રાઈકર‘ કહેવાય છે અને બીજો બેટ્સમેનને ‘નોન-સ્ટ્રાઈકર‘ કહેવાય છે. બેટ્સમેનની ભૂમિકા રન લેવાય ત્યારે અને ઓવર (overs) બદલાય ત્યારે બદલાઈ જાય છે. ફિલ્ડિંગ સાઈડના બધા 11 ખેલાડીઓ મેદાનમાં એક સાથે હોય છે.જેમાંથી એક બોલર (bowler)હોય છે અને બીજો વિકેટ કિપર (wicketkeeper) હોય છે. જ્યારે બીજા નવને ફિલ્ડર કહેવાય છે. વિકેટકિપર(અથવા કિપર) હંમેશાથી સ્પેશિયાલિસ્ટ હોય છે, પંરતુ બાકીના કોઈ પણ ખેલાડીને બોલિંગ માટે બોલાવી શકાય છે.
પીચ, વિકેટ અને ક્રિઝ
પીચ (pitch)વિકેટની વચ્ચે 22 ydલાંબી હોય અને 10 ftપહોળી હોય છે તે સપાટ સપાટી ધરાવતી હોય છે અને જેના પર ટૂંકુ ઘાસ હોય છે. જેમ જેમ મેચ રમાતી જાય તેમ તેમ તે ઉખડતું જાય છે. મેચમાં પીચની સ્થિતિ ઘણો ફરક પાડે છે. ટીમની યુક્તિઓ હંમેશા પીચની હાલની અને અપેક્ષિત સ્થિતિને ધ્યાનમાં લઈને રચવામાં આવે છે.
center|thumb|500px|ક્રિકેટ પીચનું પરિમાણ દરેક વિકેટ (wicket) ત્રણ લાકડાના સ્ટમ્પ (stumps)દ્વારા બની હોય છે જેને સીધી લાઈનમાં રાખવામાં આવે છે અને તેના પર બે લાકડાની બેઈલ (bails) (ચકલી) મુકવામાં આવે છે. દરેક વિકેટની જેમાં બેઈલની ઉંચાઈ પણ આવી જાય છે 28.5 inઅને ત્રણેય સ્ટમ્પની સયુંકત પહોળાઈ9 in
વિકેટની આજુબાજુમાં ચાર લીટી દોરવામાં આવી હોય છે જેને ક્રીસ કહેવામાં આવે છે. ક્રિસને બેટ્સમેનો માટેનું સુરક્ષિત પ્રદેશ કહેવાય છે જ્યારે બોલર બોલિંગ કરે છે.જેને ‘પોપિંગ‘(અથવા બેટિંગ) ક્રિઝ કહેવાય છે, બોલિંગ ક્રિઝ અને બે ‘રીટર્ન‘ ક્રિઝ હોય છે.
left|thumb|150px|ત્રણ [[સ્ટમ્પ(ક્રિકેટ)|સ્ટમ્પ (stumps)દ્વારા બનેલી વિકેટ (wicket)ને મેદાનમાં રોપવામાં આવે છે જેના પર બે બેઈલ  (bails)મુકવામાં આવે છે. ]] આ સ્ટમ્પને બોલિંગ ક્રિઝની સીધમાં લગાવવામાં આવે છે. જેથી22 yd તે દેખી શકાય તેવા હોય છે. બોલિંગ ક્રિઝ8 ft લાંબી હોય છે અને મધ્ય સ્ટમ્પને ડેડ સેન્ટર તરીકે ઓળખાવાય છે. પોપિંગ ક્રિઝ પણ સમાન લંબાઈ ધરાવે છે, જે બોલિંગ ક્રિસને સમાનંતર હોય છે અને 4 ftતે વિકેટની સામે હોય છે. રીટર્ન ક્રિઝઅન્ય બે કરતા સીધમાં હોય છે, જે પોપિંગ ક્રિઝ સાથે જોડાયેલી હોય છે અને તે બોલિંગ ક્રિઝના છેડા સુધી દોરવામાં આવે છે.8 ft
જ્યારે બોલર બોલ નાંખે છે, ત્યારે બોલરનો પાછલો પગ “ડીલેવરી સ્ટ્રાઈડ” પર હોવો જોઈએ અને તેનો આગલો પગ પોપિંગ ક્રિઝની મધ્યમાં કે પછી અંદરની સાઈડ હોવો જોઈએ. જો બોલર આ નિયમ તોડે તો તેને અમ્પાયર ‘નો બોલ‘ કહે છે.
પોપિંગ ક્રિઝ બેટ્સમેન માટે એટલે મહત્વની છે કે આ ક્રિઝ બેટ્સમેન માટે સ્ટમ્પ આઉટ થવા કે રન આઉટ થવા(જુઓ આઉટ થવું) સામે સુરક્ષિત વિસ્તાર છે. જ્યારે તે આ ક્રિસની બહાર હોય છે અને વિકેટ પડે છે તો તેને આઉટ કહેવાય છે.
પીચ તેનો મિજાજ બદલે છે, અને જેથી બોલર માટે ઉછાળ, સ્પિન અને સિમ મુવમેન્ટ ઉપલબ્ધ બને છે. હાર્ડ પીચ હોય છે તે બેટીંગ કરવા માટે સારી હોય છે કારણ કે તે ઉંચા હોવા છંતા સપાટ હોય છે. જ્યારે ડ્રાય પીચ બેટિંગ માટે ખતરનાક હોય છે. આ પીચમાં તિરાડ દેખાય છે અને ત્યારે સ્પિનર મહત્વનો ભાગ ભજવે છે.ભેજવાળી પીચ, અથવા ઘાસવાળી પીચ(જેને ગ્રીન પીચ પણ કહે છે.) ફાસ્ટ બોલરોને વધારાનો બાઉન્સ મેળવવા માટે મદદગાર થાય છે. આવી પીચો મોટાભાગે ફાસ્ટ બોલરોને સમગ્ર મેચ દરમિયાન દદ કરે છે. પરંતુ જેમ રમત રમાતી જાય છે તેમ તેમ તે બેટ્સમેનોને પણ મદદ કરે છે.
બોલ અને બેટ
આ રમતની મુખ્ય વાત એ છે કે બોલર પીચના છેડેથી બીજી તરફ ઉભેલા બેટ્સમેન ‘ઓન સ્ટ્રાઈકર‘ તરફ બોલ નાંખે છે
બેટ લાકડા (bat)માંથી બનાવવામાં આવે છે છે અને તેનો આકાર હલેસા જેવો હોય છે જે નક્કર હાથો હોય છે. બ્લેડનો ભાગ પહોલાઈ કરતા વધુ ન હોવી જોઈએ 4.25 inતેમજ બેટની કુલ લંબાઈ વધુ ન હોવી જોઈએ38 in
બોલ (ball)કડક ચામડામાંથી ગોળાકાર બનાવવામાં આવેલો છે જેને ગોળફરતે ટાંકા હોય છે. 9 inજેમ બોલ વધુ કડક હોય છે તેમ તેની ઝડપ વધુ હોય છે,90 mph જેથી બેટ્સમેન રક્ષા માટે વિવિધ પ્રકારના સાધનો પહેરે છે જેમ કે “પેડ્સ (pads)”(પગનાઘુંટણ અને નળાને બચાવવા), “બેટિંગ મોજા (batting gloves) ”હાથની રક્ષા માટે, માથાની રક્ષા માટે “હેલ્મેટ (helmet)“ અને પેન્ટની અંદર “બોક્સ (box)”ગુપ્તાંગ (crotch)ની રક્ષા માટે)કેટલાક બેટ્સમેન વધુ સુરક્ષાના સાધનો પોતાની ટીશર્ટ અને પેન્ટમાં રાખે છે જેમ કે થાઈ પેડ્સ, આર્મ પેડ્સ, રીબ પ્રોટેક્ટર, અને શોલ્ડર પેડ.
અમ્પાયર અને સ્કોર
મેદાન બહાર પણ એક ત્રીજો અમ્પાયર (third umpire) હોય છે જે કેટલાક સંજોગોમાં વિડીયો પરિક્ષણ કરીને નિર્ણય આપી શકે છે.ટેસ્ટ મેચ અને એક દિવસીય મેચ રમતા આઈસીસીના પુર્ણ સભ્યો વચ્ચે રમાતી મેચમાં ત્રીજા અમ્પાયરની નિમણૂંક ફરજિયાત છે. મેચમાં મેચ રેફરી (match referee)પણ હોય છે જેનું કામ એ જોવાનું છે કે મેચ ક્રિકેટના કાયદા  (Laws of cricket)અને સ્પીરીટ ઓફ ગેમ મુજબ રમાય છે કે નહીં.
ઈનિંગ્સ
ઈનિંગ્સ(હંમેશા બહુવચનમાં વપરાય છે) શબ્દનો ઉપયોગ બેટીંગ બાજુએ કરેલા પ્રદર્શનના સંદર્ભમાં કરાય છે. થિયરી મુજબ, દરેક અગિયાર ખેલાડીઓ એક પછી એક બેટિંગ લે છે પરંતુ કેટલાક કારણોસર ઈનિંગ્સમાં દરેક બેટ્સમેન બેટિંગ કરી શકતો નથી.(જુઓ નીચ)
મેચના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે કે દરેક ટીમ કેટલી ઈનિંગ્સ રમશે.ઈનિંગ્સ શબ્દનો ઉપયોગ ઘણી વખત ખેલાડીના અંગત પ્રદર્શન માટે પણ કરાય છે. (દાખલા તરીકે તેણે સારી ઈનિંગ્સ રમી)
જ્યારે ટીમના બધા જ ખેલાડીઓ આઉટ થાય તે પહેલા  ઈનિંગ્સનો અંત આવે છે તો બે બેટ્સમેન નોટ આઉટ રહે છે. ઈનિંગ્સ વહેલા પતી જવાના ત્રણ કારણો છે. એક, જ્યારે બેટિંગ સાઈટનો કેપ્ટન ઈનિંગ્સ ‘ડિક્લેર‘ કરવાનો નિર્ણય લે છે(જે સુનિયોજિત નિર્ણય હોય છે) અથવા બેટિંગ બાજુએ લક્ષ્યાંક મેળવી લીધો હોય છે અને તેમની જીત થઈ ગઈ હોય છે, અથવા ખરાબ હવામાન કે સમયના અભાવે મેચને વહેલી બંધ કરી દેવામાં આવે ત્યારે ઈનિંગ્સ વહેલી પતી જાય છે.નિશ્ચિત ઓવરની ક્રિકેટમાં ઘણી વખત બને છે કે જ્યારે નિશ્ચિત ઓવર પતી જાય છે ત્યારે બે બેટ્સમેનો બેટીંગ કરતા હોય છે.
ઓવર્સ
બોલર છ ડિલિવરી દ્વારા બોલિંગ કરે છે છ બોલના સેટને એક ઓવર (over) કહેવાય છે. આ નામ એટલા માટે આવ્યું છે કે અમ્પાયર આ બાદ ‘ઓવર‘ બોલે છેજ્યારે છ બોલ નાંખી રહે છે ત્યારે.આ સમયે, ફિલ્ડિંગ કરી રહેલા એક ખેલાડીને બોલિંગ માટે બોલાવવામાં આવે છે. બોલર સતત બે ઓવર નાંખી શકતો નથી, પરંતુ કેટલીય ઓવરો સુધી સામેને છેડે એક જ બોલર હોઈ શકે છે.બેટ્સમેનો પોતાની સાઈડ બદલતા નથી. પરંતુ જે નોન સ્ટ્રાઈકર પર બેટ્સમેન હોય છે તે બેટ્સમેન સ્ટ્રાઈકર પર આવી જાય છે.અમ્પાયર પણ પોતાની સ્થિતિ બદલે છે અને જેથી જે સ્કવેર લેગ પર ઉભા હોય છે તે અમ્પારતે વિકેટના નોન સ્ટ્રાઈકર એન્ડ બાજુ આવી જાય છે. અરસપરસમાં
ટીમનું માળખું
ટીમમાં અગિયાર ખેલાડીઓ હોય છે.તેણી અથવા તેની પ્રાથમિક કુશળતા મુજબ, ખેલાડીને બેટ્સમેન (batsman) અથવા બોલર (bowler)તરીકે વર્ગીકૃત કરાય છે.સુવ્યવસ્થિત ટીમમાં મોટા ભાગે પાંચ કે છ સ્પેશિયાલિસ્ટ બેટ્સમેન હોય છે અને ચાર અથવા પાંચ સ્પેશિયાલિસ્ટ બોલર હોય છે.ટીમમાં હંમેશા સ્પેશિયાલિસ્ટ વિકેટ કિપર  (wicket-keeper)હોય છે કારણ કે ફિલ્ડિંગ બાજુમાં તેનું ઘણું મહત્વ હોય છે. દરેક ટીમની આગેવાની કેપ્ટન (captain)(સુકાની) લે છે. જેની જવાબદારી બેટિંગ ઓર્ડર નક્કી કરવાની, ખેલાડીઓને ફિલ્ડિંગમાં ગોઠવવાની અને બોલર્સની ફેરબદલ નક્કી કરવાની હોય છે.
જે ખેલાડી બેટિંગ અને બોલિંગ બન્ને સારી રીતે કરી શકતો હોય છે તેને ઓલ રાઉન્ડર (all-rounder) કહેવાય છે.જે ખેલાડી બેટ્સમેન અને વિકેટ કિપિંગ સારી રીતે કરી શકતો હોય છે તેને ‘વિકેટ કિપર-બેટ્સમેન‘ કહેવાય છે. કેટલીક વખત તેને ઓલ રાઉન્ડર જ ગણવામાં આવે છે.સાચા ઓલ રાઉન્ડર ભાગ્યે જ મળે છે કારણ કે મોટા ભાગે ખેલાડીઓ બેટિંગ અથવા બોલિંગ પર જ વિશેષ ધ્યાન આપે છે. .
ફિલ્ડિંગ
right|thumb|270px|જમણા હાથે રમતા [[બેટ્સમેન (batsman)માટે ક્રિકેટમાં  ફિલ્ડિંગની સ્થિતિ (Fielding positions in cricket)]]
ફિલ્ડિંગ બાજુના દરેક 11 ખેલાડીઓ એક સાથે ફિલ્ડિંગ કરી શકે છે.તેમાંથી એક વિકેટ કિપર (wicket-keeper)હોય છેઅથવાકિપર જે સ્ટ્રાઈક બેટ્સમેનની પાછળ ઉભો રહે છે અને બોલ પકડે છે.વિકટ કિપરનું કામ વિશેષ કામ હોય છે, તેની પ્રાથમિક જવાબદારી બેટ્સમેન જે બોલ ચુકી જાય તે બોલને પકડવાનો છે જેથી વધારાના રન જાય નહીં.તે વિશેષ મોજાં( માત્ર આ ફિલ્ડરને જ મોજા પહેરવાની પરવાનગી છે), અને પોતાના પગની રક્ષા માટે પેડ પહેરે છેતેનું સ્થાન સ્ટ્રાઈકર બેટ્સમેનની પાછળ હોવાથી, જ્યારે બેટ્સમેન બોલને ફટકારે છે ત્યારે ઘણી વખત બેટને અડીને બોલ સીધો કિપર પાસે આવે છે જેથી આઉટ કરવાની સારી તક કિપર પાસે હોય છે.આ એક માત્ર ફિલ્ડર છે જે સ્ટિમ્પિંગ (stumped) દ્વારા બેટ્સમેનને આઉટ કરી શકે છે.
બોલરને બાદ કરતા નવ ખેલાડીઓને ટીમ કેપ્ટન વ્યહાત્મક રીતે મેદાનની વિવિધ ચોક્કસ જગ્યા (chosen positions)ઓએ મોકલે છે. આ જગ્યાઓ ફિક્સ હોતી નથી, પરંતુ ચોક્કસ નામથી કેટલીક વખત કલરફુલ નામથી ઓળખાવાય છે, જેમ કે ‘સ્લીપ‘, ‘થર્ડ મેન‘, ‘સિલી મીડ ઓન‘, અને ‘લોંગ લેગ‘. આ ઉપરાંત ઘણા વિસ્તારોમાં ખેલાડીઓ ઉભા હોતા નથી.
ફિલ્ડિંગ બાજુનો સૌથી મહત્વનો વ્યકિત ટીમનો કેપ્ટન હોય છે. બધા જ પ્રકારની વ્યુહરચના જેમ કે કોણ બોલિંગ કરશે(અને કેવી રીતે), અને ફિલ્ડિંગના સેટિંગ માટે કોણ જવાબદાર રહેશે જેવી બાબતો તે નક્કી કરે છે તેમજ બોલર સાથે સતત વાતચીત કરતો રહે છે.
ક્રિકેટના બધા જ પ્રકારમાં, જો મેચ દરમિયાન ફિલ્ડર ઈજાગ્રસ્ત કે બિમાર થાય તો, તેના બદલે અવેજી (substitute)(સબ્સ્ટિટયૂટ) ખેલાડીને રમવાની પરવાનગી અપાય છે. જો કે, અવજે ખેલાડી બોલિંગ, કે કિપર કે પછી કેપ્ટન તરીકે વર્તી શકે નહીં.જ્યારે ઈજાગ્રસ્ત ખેલાડી મેદાન પર પરત ફરે ત્યારે અવેજી ખેલાડીને પરત ફરવું પડે છે.
બોલિંગ
બોલર બોલ ફેંકે તે પહેલા ‘રન અપ‘ લે છે, જો કે કેટલાક બોલરો ધીમો બોલ નાંખતા હોય છે. જેથી બોલિંગ માટે માત્ર બે ત્રણ પગલા જ ભરે છે. ફાસ્ટ બોલરને વેગ મેળવવો હોય છે જેથી લાંબી રન અપ લે છે, અને ઝડપી દોડે છે. thumb|556px|center|પરંપરાગત બોલિંગ એક્શન
ફાસ્ટ બોલર ઝડપી બોલ નાંખે છે90 mph. ઘણી વખત તે ઝડપ પર આધાર રાખે છે જેથી બેટ્સમેનને આઉટ કરી શકાય. ઝડપી બોલ નાંખવાને કારણે બેટ્સમેનને ઝડપી પ્રતિક્રિયા આપવી પડે છે. ઘણા ફાસ્ટ બોલરો ઝડપ અને ગાઈલનું મિશ્રણ પર ભરોસો રાખે છે.કેટલાક ઝડપી બોલર બોલના સીમનો પણ ઉપયોગ કરે છે જેથી તેઓ બોલને ‘વળાંક‘ અથવા ‘સ્વિંગ‘ કરાવી શકે.આ પ્રકારની ડિલિવરીને કારણે બેટ્સમેન શોટ મારવામાં ગફલત કરી બેસે છે અને બોલ બેટને અડીને વિકેટ કિપર અથવા સ્લીપમાં ઉભેલા ફિલ્ડર પાસે કેચ આપી બેસે છે.
બોલિંગનો અન્ય એક પ્રકાર છે ‘સ્પિનર‘, જેઓ બોલને ધીમે નાંખે છે અને બોલને સ્વિંગ કરાવે છે. સ્પિનર મોટાભાગે બોલને ધીમો ફેંકીને સ્વિંગ કરાવે છે જેથી બેટ્સમેન શોટ મારવા લલચાય છે અને છેલ્લે ‘આઉટ‘ થઈ જાય છે. બેટ્સમેનોએ આ પ્રકારની ડિલિવરી અંગે ખાસ ધ્યાન રાખવું પડે છે. કારણ કે આ પ્રકારના બોલ “ફ્લાઈટેડ” અથવા “સ્પિન” હોય છે. આ બોલ ધારણા મુજબ વર્તન કરતા નથી.જેનાથી બોલની જાળમાં બેટ્સમેન સપડાઈ જાય છે અને તે આઉટ થઈ જાય છે.
પેસમેન(ઝડપી બોલર) કે પછી સ્પિનર વચ્ચે એક ‘મિડિયમ પેસર‘ પણ હોય છે જે પોતાના બોલ પર ઘણો કાબુ રાખે છે અને રનરેટને કાબુમાં રાખે છે. આ બોલર ઘણી વખત બેટ્સમેનનો ધ્યાનભંગ પણ કરી દે છે.
તેઓની ઝડપ અને સ્ટાઈલ મુજબ બોલરોને વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.આ વર્ગીકરણ (classifications), ક્રિકેટની પરિભાષામાં છે જે ઘણું જ ગુંચવાડાભર્યું છે.જેથી, જે બોલર એલએફ એટલે કે લેફ્ટ આર્મ બોલર, અથવા એલબીજી મતલબ કે રાઈટ આર્મ સ્પિન બોલર જે ડિલિવરી ફેંકે છે તેને ‘લેગ બ્રેક‘ અને ‘ગુગલી‘ કહેવાય છે.
બોલિંગ એક્શન દરમિયાન કોણીને ગમે તે ખુણે વાળી શકાય છે પરંતુ સીધી રાખીને બોલિંગ કરી શકાય નહીં.જો કોણી સીધી રાખવામાં આવે તો તે બોલ ગેરકાયદે બને છે અને સ્કવેર લેગ અમ્પાયર તેને ‘નો બોલ (no-ball)‘ આપે છે.હાલના કાયદા મુજબ બોલર તેના હાથને માત્ર 15 ડિગ્રી અથવા ઓછી ડીગ્રી પર સીધો રાખી શકે છે.
બેટિંગ
right|thumb|260px|[[ડબલ્યુ જી ગ્રેસ|ડબલ્યુ જી ગ્રેસે (W G Grace)1883માં રમવાની શરૂઆત કરી.તેમના પેડ અને બેટ હાલમાં જેવા વપરાય છે તેવા જ લાગતા હતા.જો કે મોજાં વિકાસને અલગ બન્યા છે.હાલના ઘણા ખેલાડીઓ ગ્રેસના સમયમાં ઉપલબ્ધ હતા તેનાથી વધુ સંરક્ષાત્મક સાધનોનો ઉપયોગ કરે છે જેમ કે હેલ્મેટ અને આર્મ ગાર્ડ]] કોઇ એક સમયે, રમવાના વિસ્તારમાં બે બેટ્સમેન હોય છે.એક બેટ્સમેન વિકેટ આગળ સ્ટ્રાઈકર એન્ડ ખાતે ઉભો રહે છે અને શક્ય બને ત્યારે રન લેવાની કોશિષ કરે છે. જ્યારે તેનો સાથી, નોન સ્ટ્રાઈકર પર ઉભેલો બેટ્સમેન બોલર બોલિંગ કરે તે દરમિયાન ઉભો રહે છે.
જો બેટ્સમેન ‘નિવૃત‘(ઈજાને કારણે) તો તે ફીથી રમવા આવી શકતો નથી.જે ખરેખર ‘નોટ આઉટ‘ હોય છે. અને તેની નિવૃતિને આઉટ થયો ગણવામાં આવતો નથી.પરંતુ તેને ડિસમિસ ગણી શકાય છે કારણ કે તેની ઈનિંગ્સ પુરી થઈ ચુકી હોય છે. સબ્સ્ટિટયૂટ બેટ્સમેન બેટિંગ કરી શકે નહીં.
બેટ્સમેન વિવિધ પ્રકારના શોટ અને સ્ટ્રોક મારે છે જે ‘સંરક્ષણાત્મક‘ અને ‘આક્રમક‘ હોય છે. મુળ વાત છે કે બોલ સપાટ સપાટી પરથી બેટ વડે શ્રેષ્ઠ રીતે ફટકારવો. જો બોલ બેટની ધારને અડે તો તેને ‘એજ‘ કહેવાય છે. બેટ્સમેન દરેક બોલને ફટકારી શકતો નથી, અને સારો ખેલાડી કુશળ સ્ટ્રોક મારીને રન બનાવે છે. આ ખેલાડી તેના કાંડાનો અથવા માત્ર બોલને રોકીને રન લે છે અને ફિલ્ડરથી બોલને દુર મોકલે છે જેથી રન લઈ શકે.
નોંધનીય છે કે ખેલાડીએ બોલને ફટકારવો જરૃરી નથી, બોલ વિકેટને અડશે નહીં તેવું લાગે તો બેટ્સમેન બોલને  છોડી શકે છે જે સીધો વિકેટ કિપર પાસે જાય છે. સમાનંતર રીતે, બેટ દ્વારા બોલને ફટકાર્યા છંતા તે રન ના પણ લે. તે જાણીજોઈને પગનો ઉપયોગ કરીને બોલને રોકી શકે છે. પરંતુ ‘એલબીડબલ્યુ‘નો નિયમ હોવાથી તે જોખમકારક બની શકે છે.
જો ઈજાગ્રસ્ત ખેલાડી રમવા તૈયાર થઈ જાય પરંતુ તે દોડવા માટે સક્ષમ નથી, ત્યારે અમ્પાયર અને ફિલ્ડિંગ કેપ્ટન બેટિંગ બાજુના અન્ય કોઈ સભ્યને રનર (runner)તરીકે દોડવાની પરવાનગી આપે છે.જો શક્ય હોય તો, રનરે બેટિંગ કરી લીધી હોવી જોઈએ.રનરનું એકમાત્ર કામ વિકેટ વચ્ચે ઈજાગ્રસ્ત બેટ્સમેનની બદલીમાં દોડવાનું છે.બેટ્સમેન જે સાધનો સાથે બેટિંગ કરે છે તેવા જ પ્રકારના સાધનો પહેરીને રનર મેદાનમાં ઉતરે છે. એ પણ શક્ય છે કે બન્ને બેટ્સમેનો રનરનો ઉપયોગ કરે.
રન
thumb|150px|જમણેરી બેટ્સમેન વિવિધ પ્રકારના ક્રિકેટિંગ શોટ દ્વારાબોલને વિવિધ દિશામાં મોકલવાનો પ્રયત્ન કરે છે.ડાબોડી બેટ્સમેન માટે આની ઉલ્ટી દિશાનું ચિત્ર હોય છે. બેટ્સમેન(સ્ટા્ઈકર)ની પ્રાથમિક ચિંતા બોલ વિકેટને અડી ન જાય તે હોય છે અને બીજી રન (runs) ફટકારવાની છે. બેટ દ્વારા બોલને ફટકારીને જ્યા સુધી ફિલ્ડીંગ કરી રહેલી ટીમ દડો પાછો આપે ત્યાં સુધીમાં સ્ટ્રાઈકર બેટ્સમેન અને સામે છેડે ઉભેલો સાથી ખેલાડી પીચ પર સામસામે દોડીને રન લે છે. રન નોંધાવા માટે, બન્ને રનરે ક્રિસને પોતાનું બેટ અથવા પોતાનું શરીર અડાડવું પડે છે.(બેટ્સમેન જ્યારે દોડે છે ત્યારે તેનું બેટ તેની પાસે હોય છે.)દરેક રન સ્કોરમાં વધારો કરે છે.
એક જ બોલને ફટકારીને એકથી વધુ રન લઈ શકાય છે. જ્યારે એકથી ત્રણ રન સમાન્ય છે, મેદાનનું કદ એવા પ્રકારનું હોય છે કે ચારથી વધુ રન દોડીને લઈ શકવા શક્ય નથી.આને કારણે બોલ જ્યારે બાઉન્ડ્રી તરફ જઈ રહેલો બોલ બાઉન્ડ્રીને અડી જાય છે ત્યારે તે આપોઅપ ચાર રન આપવામાં આવે છે. પરંતુ જ્યારે બોલ પીચ પડ્યા વગર સીધો જ બાઉન્ડ્રીને પાર કરી જાય છે ત્યારે તેને છ રન આપવામાં આવે છે. જો બોલ બાઉન્ડ્રીને પાર કરી જાય તો.બેટ્સમેને રન દોડવાની જરૂર રહેતી નથી
ચાર રન મારવા મુશ્કેલ છે, આ દરમિયાન જ્યારે ફિલ્ડર બોલ ‘ઓવરથ્રો‘ કરે છે તે દરમિયાન પણ રન લઈ શકાય છે. જ્યારે સ્ટ્રાઈકર દ્વારા વિષમ રીતે રન લેવામાં આવે છે ત્યારે બે બેટ્સમેનોની સાઈડ બદલાઈ જાય છે અને નોન સ્ટ્રાઈકર બેટ્સમેન હવે સ્ટ્રાઈકર પર આવ જાય છે. માત્ર સ્ટ્રાઈકર દ્વારા ફટકારવામાં આવેલા રનને જ તેના અંગત રનમાં ગણવામાં આવે છે. જ્યારે કુલ રન ટીમના કુલ ટોટલમાં ગણવામાં આવે છે.
ક્યારે રન લેવો તેનો નિર્ણય બેટ્સમેન લે છે, જેને બોલ ક્યા જઈ રહ્યો છે તેનો ખ્યાલ સારી રીતે આવે છે. જેને ‘હા‘ કે ‘ના‘ અથવા ‘રાહ જો‘ જેવા ઉદગારો ઉચ્ચારીને બેટ્સમેન એકબીજાને કોમ્યુનિકેટ કરે છે.
રન દોડવું એ ગણતરીપુર્વક જોખમ છે, કારણ કે ફિલ્ડર જ્યાં સુધી બેટ્સમેન ક્રિસમાં પહોંચે નહીં ત્યા સુધી જો વિકેટ પાડી દે તો તે આઉટ થઈ શકે છે.(બેટ્સમેનનું બેટ કે તેના શરીરનો હિસ્સો પોપિંગ ક્રિસ પર ન પહોંચ્યું હોય) બેટ્સમેનને રન આઉટ (run out) કહેવાય છે.
રન કરવામાં આવે છે તેના દ્વારા ટીમનો સ્કોર નોંધવામાં આવે છે. સ્કોરમાં કેટલા બેટ્સમેન આઉટ થયા તેની પણ નોંધ રાખવામાં આવે છે. દાખલા તરીકે, જો પાંચ બેટ્સમેન આઉટ થયા હોય અને ટીમનો સ્કોર 224 રન થયા હોય તો, એવું કહેવાય છે કે પાંચ વિકેટ ગુમાવીને 224 રન કર્યા છે.(સામાન્ય રીતે ટુંકમાં 224માં પાંચ અથવા 224/05 અથવા, ઓસ્ટ્રેલિયામાં ‘224માં પાંચ અને 5/224).
વધારાના રન
બેટિંગ ટીમ દ્વારા વધારાના રન એક્સ્ટ્રા (extras) દ્વારા મેળવાય છે. જે મોટાભાગે ફિલ્ડિંગ બાજુની ભૂલોને કારણે મળે છે. (જેને ઓસ્ટ્રેલિયામાં ‘સન્ડ્રીઝ‘ કહેવાય છે.)આ ચાર પ્રકારે મેળવાય છે.
જ્યારે બોલર નો બોલ કે વાઈડ બોલ નાંખે ત્યારે તો ટીમને ફરીથી બોલ નાંખવાનો દંડ થાય છે જેથી બેટિંગ કરનાર ટીમને વધુ રન કરવાની તક મળે છે. બાય અને લેગ બાયના રન મેળવવા માટે બેટ્સમેનને દોડવું પડે છે( બોલ બાઉન્ડ્રીએ જાય તો અલગ વાત છે) આ રન ટીમના કુલ રનમાં ઉમેરાય છે તેમના વ્યકિતગત સ્કોરમાં આ રન ઉમેરાતા નથી.
આઉટ
બેટ્સમેનને હવે અગિયાર રીતે આઉટ કરી શકાય છે, જેમાના ઘણા અસામાન્ય છે જેના ક્રિકેટ ઇતિહાસમાં માત્ર થોડા જ કિસ્સા નોંધાયા છે. આઉટ થવાના સામાન્ય રૂપો આ મુજબ છે ‘બોલ્ડ ‘થવું, ‘કેચ‘ થવો, ‘એલબીડબલ્યુ‘ થવું, ‘રન આઉટ‘ થવું, ‘સ્ટમ્પિંગ‘ થઈ જવું, અને ‘હીટ વિકેટ‘ થવી. અસામાન્ય પદ્ધતિ આ મુજબ છે બોલને બે વખત ફટકારવો, મેદાનમાં અવરોધ ઉભો કરવો, ‘બોલને હાથથી પકડવો‘ અને ‘ટાઈમ આઉટ‘
અમ્પાયર આઉટ આપે તે પહેલા સામાન્ય રીતે ફિલ્ડિંગ સાઈડના બોલરો અને ખેલાડીઓએ ‘અપીલ ‘ કરવી પડે છે. આ માટે “હાઉઝેટ“ પ્રકારનો ઉચ્ચાર કરાય છે. જેનો સામાન્ય મતલબ થાય છે ‘ આ કેવું છે‘જો અમ્પાયર અપીલ સાથે સંમત થાય તો તે પોતાની આંગળી ઉંચી કરીને બેટ્સમેનને આઉટ આપે છે.અન્યથા માત્ર તે પોતાનું માથું હલાવીને ‘નોટ આઉટ ‘કહે છે. બેટ્સમેન રન આઉટ થાય કે, એલબીડબલ્યુ કે પછી સ્ટમ્પિંગ આ સંજોગોમાં બેટ્સમેન આઉટ થવાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ થતી નથી જેથી ખેલાડીઓ ઉંચા અવાજે અપીલ કરે છે
આઉટ થયા વગર બેટ્સમેન ફિલ્ડ છોડી શકે છે.જો બેટ્સમેન ઈજાગ્રસ્ત હોય કે બિમાર પડી જાય તો થોડાસમય માટે બેટ્સમેન નિવૃત થાય છે. અને તેની જગ્યાએ અન્ય કોઈ બેટ્સમેન બેટિંગ લેવા માટે આવે છે.આ બનાવને રીટાર્યડ હર્ટ (retired hurt)અથવા રીટાયર્ડ ઈલ (retired ill) કહેવાય છે. રીટાયર્ડ થતો બેટ્સમેન નોટ આઉટ હોય છે અને ઈનિંગ્સમાં ફરી વખત બેટિંગ કરી શકે છે.બન્ને છેડાના બેટ્સમેન નિવૃત થઈ શકે છે, અને આને ડીસમિસ રીટાયર્ડ આઉટ (retired out) કહેવાય છે. કોઈ પ્લેયર આઉટ કહેવાતો નથી. બેટ્સમેન નો બોલમાં બોલ્ડ, કેચ, લેગ બિફોર વિકેટ, સ્ટમ્પ અને હિટ વિકેટ  આઉટ થતો નથી. બેટ્સમેન વાઈડ બોલમાં બોલ્ડ,  કેચ , લેગ બિફોર વિકેટ, અને બોલને બે વખત ફટકારવો આઉટ થતો નથી.આમાંથી કેટલાક પ્રકારના ડિસમિસલ બોલર બોલિંગ નાંખે તેના સિવાય પણ આઉટ થાય છે. સ્ટ્રાઈક પર ન હોય તેવો બેટ્સમેન બોલર દ્વારા રન આઉટ (run out by the bowler)થાય છે જો તેણે બોલર બોલ નાંખે તે પહેલા ક્રિસ છોડી દીધી હોય તો. અને બેટ્સમેન ફિલ્ડને ખલેલ પહોંચાડવા બદલ પણ આઉટ થઈ શકે છે તેમ રીટાયર્ડ આઉટ ગમે ત્યારે થઈ શકે છે. ટાઈમ આઉટના કેસમાં પણ ડીસમિસલ બોલ નાંખ્યા વગર થાય છે. આના સિવાયના અન્ય કોઈ પણ આઉટના કેસમાં માત્ર એક બેટ્સમેન એક બોલમાં આઉટ થઈ શકે છે.
ઈનિંગ્સનો અંત
ઈનિંગ્સનો અંત આવે છે
પરિણામો
જ્યારે બીજી વખત દાવ લઈ રહેલી ટીમ તેની વિરોધી ટીમ કરતા ઓછા રન કરે તો તેને રન દ્વારા હાર કહેવાય છે.(જ્યાં બન્ને ટીમો વચ્ચે રનનો તફાવત હોય છે. જો છેલ્લે બેટિંગ કરી રહેલી ટીમ પુરતા રન કરી લે તો તેને વિકેટ દ્વારા જીત કહેવાય છે, જ્યા વિકેટ આઉટ થવાની બાકી હોય છે.દાખલા તરીકે ટીમ તેની વિરોધી ટીમ દ્વારા કરવામાં આવેલા રનને પાર છ વિકેટે કરે તો એવું કહેવાય કે ‘ચાર વિકેટ ટીમની જીત થઈ‘.
બે ઈનિંગ્સવાળી મેચમાં એક ટીમની પહેલી અને બીજી ઈનિંગ્સનો કુલ સ્કોર બીજી ટીમના એક દાવ કરતા ઓછો પણ હોઈ શકે છે.જેથી જે ટીમનો વધુ રને વિજય થયો હતો તેને ઈનિંગ્સ અને રન દ્વારા વિજય થયો કહેવાય. આ ટીમને ફરી વખત બેટિંગ કરવાની જરૂર હોતી નથી. અને રન બરાર બન્ને ટીમના સયુંકત ટોટલ વચ્ચેનો તફાવત
જો અંતિમ બેટિંગ કરી રહેલી ટીમ ઓલ આઉટ થઈ જાય અને બન્ને ટીમોના કુલ રન સરખા હોય તો મેચને ટાઈ (tie) કહેવાય છે. જો કે બે ઈનિંગ્સની મેચમાં આ પ્રકારનું પરિણામ ભાગ્યે જ આવે છે. પરંપરાગત મેચોમાં, મેચને જે સમય ફાળવવામાં આવ્યો છે તેનો અંત આવી જાય અને બન્નેમાંથી કોઈ પણ ટીમ જીતી ન હોય તો મેચને ડ્રો (draw)જાહેર કરાય છે.
જો મેચમાં બન્ને ટીમો એક એક ઈનિંગ્સ રમી શકી હોય તો, ધણી વખત વધુમાં વધુ ડિલિવરીને આધારે મેચ રમાય છે.આ પ્રકારની મેચોને મર્યાદિત ઓવરની મેચ અથવા ‘વનડે‘ મેચ કહેવાય છે, આ મેચોમાં જે ટીમ ગમે તેટલી પણ વિકેટો ગુમાવીને સૌથી વધુ રન કરે તે વિજેતા હોય છે, જેથી આ મેચો ડ્રો થતી થી. જો ખરાબ વાતાવરણને કારણે આ પ્રકારની મેચોમાં વિક્ષેપ આવે છે ત્યારે ગૂંચવણભેલી ગણિતશાસ્ત્ર સંબંધિ પદ્ધતિ જેને ડકવર્થ-લુઈસ પદ્ધતિ (Duckworth-Lewis method)નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ ગણતરી દ્વારા ટીમને નવું લક્ષ્યાંક આપવામાં આવે છે. જો નક્કી કરવામાં આવેલી ઓવર ન નાંખી શકાઈ હોય તો મેચને પરિણામ વિનાની મેચ ઘોષિત કરી શકાય છે. જ્યારે વાતવરણ વધુ પડતું ખરાબ હોય અને મેચ ફરીથી શરૂ થવાની શક્યતા ઓછી હોય છે ત્યારે આ મેચોમાં આ પ્રકારના પરિણામ આવે છે.