cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ધેઢા ખીજડીયા (તા. કાલાવડ)
ધેઢા ખીજડીયા (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ધેઢા ખીજડીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
રોડા મંદિર સમૂહ
ખેડ-રોડા સ્મારક સમૂહ અથવા રોડાના મંદિરો ગુર્જર-પ્રતિહાર અથવા રાષ્ટ્રકૂટ સમયમાં ૮મી-૯મી સદી દરમિયાન બાંધવામાં આવેલા સાત હિંદુ મંદિરોનો સમાવેશ કરે છે. તેમાં એક કુંડ અને વાવ પણ છે. તે સાબરકાંઠા જિલ્લાના રાયસિંગપુરા (રોડા) અને ખેડ-ચાંદરણી ગામોની વચ્ચે હિંમતનગરથી ૧૮ કિમીના અંતરે આવેલા છે. આ સ્મારકો હાથમતી નદીમાં ભળી જતા એક મોસમી પ્રવાહના કાંઠે આવેલા છે.
નામ
રોડા શબ્દનો અર્થ ગુજરાતીમાં ઈંટના ટુકડાઓ થાય છે. આ સ્થળનું નામ તેના ખંડેરો તેમજ તેની નજીકના ગામ પરથી ઉતરી આવ્યું છે. ખેડ ચાંદરણી નજીકનું ગામ છે.
પુરાતત્વીય ઇતિહાસ
આ સ્થળની શરૂઆતી પુરાતત્વીદોને જાણ નહોતી. તેનો અભ્યાસ ૧૯૨૬માં પી. એ. ઇનામદાર અને ત્યારબાદ યુ.પી. શાહ અને એમ. એ. ઢાંકીએ ૧૯૬૦ના દાયકામાં કર્યો હતો. ઢાંકીએ આ સ્મારકોને સોલંકી શૈલીના મંદિર સ્થાપત્ય શૈલીના પ્રપિતામહ ગણાવ્યા હતા, જે મારુ-ગુર્જર તરીકે ઓળખાતા હતા.
સ્મારકો
આ સ્થળ પર છ મંદિરો છે અને સાતમા મંદિરનો પુરાવો હાજર છે. આ બધાં જ મંદિરો પૂર્વ દિશામાં મુખ ધરાવે છે.
પ્રથમ બે મંદિરો જે માર્ગની બાજુમાં આવેલા છે તેમાંનું પ્રથમ શિવને સમર્પિત છે (ક્રમાંક ૧) અને પક્ષી મંદિર (ક્રમાંક ૨) કોઇ મૂર્તિઓ ધરાવતું નથી પણ તેમાં પક્ષીઓની કોતરણી છે, જેથી પક્ષી મંદિક કહેવાય છે. ક્રમાંક ૨ મંદિર બધાં મંદિરોમાં સૌથી નાનું છે. ૫૦૦ મીટરના અંતરે મોટો ચોરસ આકારનો લાડુશાહ કુંડ આવેલો છે, જે તેના ચારેય ખૂણે કોતરણીઓ અને નાનાં મંદિરો ધરાવે છે. આમાંથી બે મંદિરો (ક્માંક ૩ અને ૫) અનુક્રમે શિવ અને વિષ્ણુના છે અને ત્રીજા મંદિરનો પાયો (ક્રમાંક ૪) આ બેની વચ્ચે છે. અન્ય બે મંદિરો દેવીઓ અને સૂર્યને સમર્પિત છે. વહેણની સામી બાજુએ અન્ય એક ધાર્મિક સ્થળ આવેલું છે જે દરવાજા પર નવગ્રહ ધરાવે છે અને નવગ્રહ મંદિર (ક્રમાંક ૬) તરીકે ઓળખાય છે. તેનાંથી કેટલાક અંતરે ખંડિત મંદિર આવેલું છે (ક્રમાંક ૭) જે સમગ્ર સમૂહોમાં સૌથી મોટું છે. મંદિર ક્રમાંક ૭ની નજીક પથ્થરના પગથિયાઓ આવેલા છે, જે નદી તરફ દોરી જાય છે પણ તે સારી સ્થિતિમાં નથી. તેમાં ગણેશની મૂર્તિ છે, જેથી તે ગણેશ મંદિર અથવા શિવ મંદિર તરીકે ઓળખાય છે. આ મંદિરો ૨૦૦૧ના ધરતીકંપ માં નુકશાન પામ્યા હતા પરંતુ તેનું સમારકામ કરવામાં આવ્યું હતું. આ મંદિરોના બાંધકામમાં સિમેન્ટ જેવો કોઇ પદાર્થ વપરાયો નથી અને મંદિરોનો પાયો તેના વજન પર ટકી રહ્યો છે.
સ્થળ પરથી મળેલી મૂર્તિઓ હવે વડોદરાના બરોડા મ્યુઝિયમ એન્ડ પિક્ચર ગેલેરીમાં રાખવામાં આવી છે. આ મૂર્તિઓ વિવિધ હિંદુ દેવી-દેવતાઓની છે. તેમાં એક સૂર્ય દેવની મૂર્તિ પણ છે.
નાગરાણી વાવ નજીકમાં આવેલા ખેડ ચાંદરણી ગામના પાદરે આવેલી છે.
સ્થાપત્ય
મંદિર ક્રમાંક ૧ નિરંધારા સ્થાનક છે જે દ્વિ-અંગ રચના ધરાવે છે. તેની મુખ પૂર્વ દિશામાં આવેલું છે. મંદિરનો મંડપ ચાર સ્તંભો સાથે પ્રાગ-ગ્રિવા શૈલીનો છે. ગર્ભગૃહ ચોરસ છે. પાયો પટ્ટીઓ અને ભીંત ધરાવે છે. પાયા પર પ્રદક્ષિણા માટેની જગ્યા છે. મંદિરની બાહ્ય દિવાલો કોઇ શણગાર ધરાવતી નથી. મંડપની ઉપર ફાંસન પ્રકારની છત છે અને મુખ્ય ભાગ પર જાડી જાળી જેવી કોતરણી છે. તેની ઉપર વિશાળ અમાલક છે. મંદિર ક્રમાંક ૨ પર ફાંસન પ્રકારની છત છે, જે સામાન્ય પ્રકારની નથી. મંદિર ક્રમાંક ૩ લગભગ મંદિર ક્રમાંક ૧ જેવું છે, પરંતુ તે ત્રિ-અંગ રચના ધરાવે છે. મંદિર ક્રમાંક ૪માં પરસાળ સાથેનું ગર્ભગૃહ છે, જ્યારે અન્ય મંદિર પ્રાગ-ગ્રિવા ધરાવે છે. ક્રમાંક ૭ સિવાય બધાં મંદિરોના સ્તંભો રુચકા પ્રકારના છે અને ઉપરના ભાગે કોતરણીઓ ધરાવે છે. છત મોટાભાગે સપાટ અને ફૂલ તેમજ અન્ય ભૌમિતિક આકારોની કોતરણીઓ ધરાવે છે. આ મંદિરોમાં ઝીણવટભરી કોતરણીઓ માત્ર દરવાજાઓ પર અને પરસાળના સ્તંભોમાં જ છે. પાયાની કોતરણી ઓછી અને મોટી છે. નરસિંહ, ત્રિવિક્રમ અને વરાહની મૂર્તિઓ વિષ્ણુ મંદિરમાં આવેલી છે. નદીના વળાંક આગળ શિવ મંદિર (ક્રમાંક ૭) આવેલું છે. જ્યારે વિષ્ણુ મંદિર ક્રમાંક ૮ છે. તેમાં દરવાજો શણગારેલો છે, પરંતુ વિસ્તૃત રીતે કોતરણી થયેલી નથી.
કુંડ ઉત્તર બાજુએથી નુકશાન પામ્યો છે. અહીં નાનાં પ્રાંગણ સાથે ચાર દેવસ્થાનો કુંડના ચાર ખૂણે આવેલા છે. તે સપ્તમાતૃકા, વિષ્ણુ, ગણેશ અને દેવીઓને સમર્પિત છે.
સમયગાળો
આ મંદિરો ૮મી થી ૯મી સદીના (મૈત્રકકાળ પછીના) છે. મંદિરની શૈલી અને અન્ય મંદિરો જોડેની સમાનતા પરથી, તે ગુર્જર-પ્રતિહાર અથવા રાષ્ટ્રકૂટોના શાસન સમયે બે સદીના સમયગાળા દરમિયાન બંધાયા હશે. અહીંથી મળેલી શિવ-પાર્વતીની પ્રતિમા (હવે વડોદરાના સંગ્રહાલયમાં) પર સંવત ૧૧૦૪ (ઇ.સ. ૧૦૪૮)ના વર્ષનું લખાણ છે. તેથી એવું માનવામાં આવે છે કે આ સ્થળનું બાંધકામ બે સદીઓ સુધી ચાલ્યું હતું. નાગરાણી વાવ પર સંવત ૧૪૭૪ (ઇ.સ. ૧૪૧૮)નું લખાણ છે.
જાળવણી
આ સ્થળ રાષ્ટ્રીય મહત્વનું સ્મારક (N-GJ-176) છે અને વડોદરા વર્તુળના ભારતીય પુરાતત્વ વિભાગ દ્વારા રક્ષિત છે. નજીકની નાગરાણી વાવ રાજય રક્ષિત સ્મારક (S-GJ-361) છે અને ગુજરાત સરકારના પુરાતત્વ વિભાગ દ્વારા સચવાય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:સાબરકાંઠા જિલ્લો શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો શ્રેણી:રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક
ઇસનપુર, અમદાવાદ
ઇસનપુર એ અમદાવાદ, ગુજરાતનો એક વિસ્તાર છે. તે મણિનગર વિસ્તાર નજીક આવેલ છે. તેનું નામ કુતુબુદ્દીન ઐબકના સરદાર અને આ વિસ્તારના શાસક ઇસન મલિક પરથી પડ્યું છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:અમદાવાદ શહેરના વિસ્તારો
કેસરી
કેસરી એ રામાયણના એક પાત્ર એવા હનુમાન ના પિતા હતા. તે એક વાનર હતા અને અંજના સાથે તેમનો વિવાહ થયો હતો. હનુમાનના જન્મ પહેલા તેઓ પવિત્ર સ્થળોની યાત્રા કરતાં અને જે સ્થળે સુંદર વન મળે ત્યાં તે લાંબા સમય માટે રોકાઈને ધ્યાન કરતા. પુત્ર પ્રાપ્તિ માટે તેમણે અંજના સાથે મળી તેમણે શિવની આરાધના કરી. તેમની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈ શિવે તેમને ત્યાં જન્મ લીધો. તેનું નામ હનુમાન રાખવામાં આવ્યું. આથી શિવની જેમ હનુમાનને પણ રુદ્ર એવા અન્ય નામે ઓળખવમાં આવે છે.
કેસરી એક શક્તિશાળી વાનર હતો. એક સમયે જ્યારે તેઓ ગોકર્ણમાં (કર્ણાટકનું એક શિવ તીર્થ) નિવાસ કરતા હતા તે સમયે તે ક્ષેત્રમાં શંબસદન નામનો એક રાક્ષસ ત્યાં રહેનારા ઋષિમુનિઓને ખૂબ રંજાડતો હતો. કેસરીએ તેને રોક્યો અને પોતાની મુષ્ટી વડે તેના પર પ્રહાર કર્યો. તેમની વચ્ચે ઉગ્ર દ્વંદ્વ યુદ્ધ થયું અને છેવટે કેસરીએ તે રાક્ષસને હણ્યો.
છત્તીસગઢના મુખ્યમંત્રીઓ
અહીં ભારત દેશનાં છત્તીસગઢ રાજ્યના મુખ્યમંત્રીઓની યાદી અપાયેલી છે.
class="wikitable" ! bgcolor="#d3d3d3" | સંજ્ઞા:
કાકુસ્વર
ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીત મુજબ એક સ્વર ઉપરથી બીજા સ્વર ઉપર જતાં વચલાં સૂરને થતા સ્પર્શને કાકુસ્વર કહે છે. લોકસંગીત કાકુસ્વરોથી સભર હોય છે. સ્વ. પં. ઓમકારનાથ ઠાકુર રાગ અને રસ પુસ્તિકામાં કાકુસ્વરની વિસ્તૃત સમજુતી આપતાં લખે છે કે, સ્વરનો ત્રીજો ગુણ કાકુ. સંગીતની ભાષામાં કાકુ શબ્દનો અર્થ સમજાવવા માટે સ્વરભેદ શબ્દની યોજના સમુચિત્ત લાગે છે. ગાતાં, બોલતાં કે નાટ્યમાં અભિનય કરતાં અવાજમાં, અવાજની જાતમાં જે જુદાં જુદાં ફેરફારો કરવામાં આવે છે, તેને સંગીતની ભાષામાં કાકુ કહેવામાં આવે છે. સુખદુઃખાદિ સંવેદન પ્રસંગે કંઠમાં એ જાતનાં પરિવર્તનો કરવાની આવશ્યકતા રહે છે.
તેવી જ રીતે ગુંગળાયેલા, અકળાયેલાં, ક્રોધે ભરાયેલ, શાન્ત, ચિન્તિત, નૈરાશ્ય, નિર્વેદ, ખેદ, પ્રસ્વેદ વગેરે જે જે અવસ્થાઓ દર્શાવવી હોય, તે તે અવસ્થાઓ માટે કંઠમાં તેવી ક્રિયાઓ કર્યા વગર-સ્વરભેદ દર્શાવ્યાં વગર રસોત્ત્પત્તિ સંભવી જ શકે નહિ. એ બધાં સ્વરભેદની અવસ્થાને શાસ્ત્રીય ભાષામાં મૂકવાને અર્થે એને "કાકુ" સંજ્ઞાથી ઓળખવામાં આવે છે."
શ્રેણી:સંગીત શ્રેણી:ભારતીય સંગીત શ્રેણી:શાસ્ત્રીય સંગીત
દેરી (તા. કાલાવડ)
દેરી (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દેરી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
વાટી
વાટી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નવસારી જિલ્લાના પાંચ તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંસદા તાલુકાનું ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં આવેલું છેવાડાનું, તેમ જ અંબિકા નદી તથા તેની ઉપનદી ખાપરી નદીના કિનારાઓની વચ્ચે આવેલું  ગામ છે. આ ગામના પશ્ચિમ છેવાડે અંબિકા અને ખાપરી નદીનો સંગમ થાય છે. વાટી ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, તુવર તથા શાકભાજીની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
આ ગામ ગાઢ જંગલ તેમ જ ડુંગરોની વચ્ચે આવેલું છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી અને ધોડીયા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.
જામતાડા જિલ્લો
જામતાડા જિલ્લો ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૨૨ (બાવીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. જામતાડા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક જામતાડા નગરમાં આવેલું છે.
આ જિલ્લો છવ્વીસમી એપ્રિલ, ૨૦૦૧ના રોજ પહેલાંના દામકા જિલ્લામાં આવેલા કુંધિત, નાલા, જામતાડા અને નારાયણપુર એમ ચાર વિભાગોને છુટા પાડી રચવામાં આવ્યો હતો. આ પહેલાં જામતાડા એક તાલુકો હતો.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઝારખંડ
જીંજાવદર (તા.ગઢડા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા બોટાદ જિલ્લાના ગઢડા (સ્વામીના) તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તથા પશુપાલન છે. ગામમાં પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળા આવેલી છે. ઉપરાંત પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સગવડો પણ ઉપલબ્ધ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ઢોરામુરૂ (તા. દ્વારકા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
વિશ્વ દૂધ દિવસ
વિશ્વ દૂધ દિવસ એ સંયુક્ત રાષ્ટ્રના ફૂડ એન્ડ એગ્રિકલ્ચર ઓર્ગેનાઇઝેશન (એફએઓ) દ્વારા દૂધના વૈશ્વિક ખોરાક તરીકેના મહત્વને માન્યતા આપવા માટે સ્થાપિત આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ છે. ૨૦૦૧થી દર વર્ષે ૧ જૂનના રોજ જોવા મળે છે. આ દિવસનો આશય ડેરી ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલી પ્રવૃત્તિઓ પર ધ્યાન આપવાની તક પૂરી પાડવાનો છે.
ઇતિહાસ
વિશ્વ દૂધ દિવસને સૌ પ્રથમ ૨૦૦૧માં એફએઓ દ્વારા નિયુક્ત કરવામાં આવ્યો હતો. ઉજવણી માટે ૧ જૂનને તારીખ તરીકે પસંદ કરવામાં આવી હતી કારણ કે ઘણા દેશો પહેલાંથી જ વર્ષના તે સમય દરમિયાન દૂધ દિવસની ઉજવણી કરતા હતા.
આ દિવસ દૂધ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની સાથોસાથ તંદુરસ્ત આહાર, જવાબદાર ખાદ્ય ઉત્પાદન તથા આજીવિકા અને સમુદાયોનું સમર્થન કરવામાં ડેરીના ક્ષેત્રના ફાળા વિશે જાગૃતિ લાવવાની તક પૂરી પાડે છે. વૈશ્વિક સ્તરે એક અબજથી વધુ લોકોની આજીવિકાને ડેરી ક્ષેત્ર દ્વારા સમર્થિત છે અને છ અબજથી વધુ લોકો ડેરી ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલા છે, જેનું સંયુક્ત રાષ્ટ્રના ખાદ્ય અને કૃષિ સંસ્થા (FAO)ના આંકડા દ્વારા સમર્થન કરવામાં આવ્યું છે. હકીકત એ છે કે ઘણા દેશોએ એક જ દિવસે આ રાષ્ટ્રીય ઉજવણીને વ્યક્તિગત રીતે મહત્વ આપ્યું છે અને ઉજવણી કરવાનું પસંદ કર્યું છે જે દર્શાવે છે કે દૂધ એ વૈશ્વિક ખોરાક છે.
ઉજવણી
૨૦૧૮માં ૭૨ દેશોમાં ૫૮૬ ઇવેન્ટ સાથે વિશ્વ દૂધ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. ખેડૂતો, સ્ટાફ, પરિવાર, રાજકારણીઓ, શેફ, ન્યુટ્રિશનિસ્ટ, ડોકટરો, શિક્ષણવિદો અને રમતવીરોએ હાથમાં દૂધના ગ્લાસ ઊંચા કરી દૂધ અને ડેરી ઉત્પાદનોના તેમના જીવનમાં થતા ફાયદાઓ વિશેની માહિતી શેર કરી હતી. #WorldMilkDay હેશ ટેગે ૧ મેથી ૨ જૂન દરમિયાન ૮૦,૦૦૦ થી વધુ પોસ્ટ્સ સાથે ૮૬૮ મિલિયન લાઈક હાંસલ કરી હતી. આ વૈશ્વિક ઝુંબેશ (#WorldMilkDay, #RaiseAGlass અને સ્થાનિક હેશટેગ સહિત)માં ૧.૧ અબજથી વધુ લાઈક મળી હતી અને ૨૯.૧ કરોડથી વધુ લોકો સોશિયલ મીડિયા પર આ ઝુંબેશ સાથે સંકાળાયા હતા.
૨૦૧૯માં ૬૮થી વધુ દેશોમાં વિશ્વ દૂધ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. વિશ્વ દૂધ દિવસ ૨૦૧૯ ની થીમ હતી "દૂધ પીવો: આજે અને દરરોજ." એક વૈશ્વિક કાર્યક્રમ તરીકે, વિશ્વભરમાં ૪૦૦ થી વધુ દૂધ દિવસની ઝુંબેશ અને કાર્યક્રમો યોજાયા હતા, જેમાં સ્વયંસેવકોએ વ્યક્તિના એકંદર આરોગ્ય માટે દૂધના મહત્વ વિશે જાગૃતિ ફેલાવી હતી. આંતરરાષ્ટ્રીય ડેરી ફેડરેશન દ્વારા તેની વેબસાઇટ પર દૂધના મહત્વને તંદુરસ્ત અને સંતુલિત આહાર તરીકે વર્ણવતી વિવિધ પ્રકારની પ્રમોશનલ પ્રવૃત્તિઓ શરૂ કરવામાં આવી હતી. સમગ્ર દિવસ દરમિયાન પ્રમોશનલ પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા સામાન્ય લોકોને દૂધના મહત્વના સંદેશનું વિતરણ કરવા માટે સાથે મળીને કામ કરવા માટે વિવિધ આરોગ્ય સંસ્થાના સભ્યોએ ઉજવણીમાં ભાગ લીધો હતો. પ્રવૃત્તિઓમાં દૂધ દોહવાના દેખાવો અને ખેતરોની મુલાકાતો, રમતો, સ્પર્ધાઓ, પરિષદો અને માહિતીની આપ-લે અને અન્ય ઘણી બાબતોનો સમાવેશ થાય છે. આ બધાનો હેતુ દૂધના મૂલ્ય વિશેની માહિતીની આપ-લે કરવાનો હતો અને ડેરી ક્ષેત્ર દ્વારા સમાજ, રાષ્ટ્રીય અર્થતંત્ર અને સમાજના સાંસ્કૃતિક પાસાઓ દ્વારા ભજવવામાં આવતી મહત્ત્વની ભૂમિકાની સમજૂતી આપવાનો હતો.
૨૦૨૦ એ વિશ્વ દૂધ દિવસની ઉજવણીની ૨૦ મી વર્ષગાંઠ હતી. વર્ષ ૨૦૨૦માં વિશ્વ દૂધ દિવસની ઉજવણી વિશ્વના ૧૦૪થી વધુ દેશોમાં કરવામાં આવી હતી. વર્ષ ૨૦૨૦ માટે વિશ્વ દૂધ દિવસની થીમ ૨૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી પર કેન્દ્રિત હતી. કોવિડ -૧૯ વૈશ્વિક રોગચાળાને ધ્યાનમાં રાખીને, ગ્લોબલ ડેરી પ્લેટફોર્મે સોશિયલ મીડિયા અભિયાનો અને ઓનલાઇન કાર્યક્રમોના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું. આ ઝુંબેશને વિશ્વભરમાં ૮૪.૨ કરોડથી વધુ લાઈક્સ મળી હતી.
વિશ્વ દૂધ દિવસ ૨૦૨૧ ની ઉજવણી ૧ જૂન, ૨૦૨૧ ના રોજ કરવામાં આવી હતી. વિશ્વ દૂધ દિવસની પ્રવૃત્તિઓમાં વિશ્વના ૧૦૦ દેશોએ ભાગ લીધો હતો. વિશ્વભરમાં ૧.૩૮ અબજથી વધુ લોકો આ ઉજવણીમાં સંકળાયા હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
જશવંતપુર (તા. લોધિકા)
જશવંતપુર (તા. લોધિકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લોધિકા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જશવંતપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:લોધિકા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ધીરુભાઈ ઠાકર
ધીરુભાઈ પ્રેમશંકર ઠાકર (ઉપનામ: સવ્યસાચી) (૨૭ જૂન ૧૯૧૮ – ૨૨ જાન્યુઆરી ૨૦૧૪) ગુજરાતી ભાષાના સંશોધક, વિવેચક, સંપાદક અને ચરિત્રકાર હતા.
જીવન
તેમનો જન્મ ૨૭ જૂન ૧૯૧૮ના રોજ જૂનાગઢ જિલ્લાના કોડીનારમાં થયો હતો. પ્રાથમિક કેળવણી કોડીનાર-ચાણસ્મામાં. માધ્યમિક કેળવણી ચાણસ્મા-સિદ્ધપુરમાં. મુંબઈની સેંટ ઝેવિયર્સ કૉલેજમાંથી બી.એ. થઈ તે જ વર્ષે ઍલ્ફિન્સ્ટન કૉલેજમાં ખંડ સમયના અધ્યાપક. ૧૯૪૨ માં એમ.એ. તે પછી ૧૯૬૦ સુધી ગુજરાત કૉલેજ, અમદાવાદમાં અધ્યાપક. ૧૯૫૩માં રામનારાયણ પાઠકના માર્ગદર્શન હેઠળ 'મણિલાલ નભુભાઈ દ્વિવેદી: એક અધ્યયન' શિર્ષકથી શોધનિબંધ લખી પીએચ.ડી.ની પદવી પ્રાપ્ત કરી. ૧૯૬૦ થી મોડાસા કૉલેજના આચાર્ય. ત્યાંથી નિવૃત્ત થઇને પછી તેઓ ગુજરાતી વિશ્વકોશના મુખ્ય સંપાદક રહ્યા હતા.
સર્જન
એક સર્જકવિશેષ તરીકે મણિલાલ નભુભાઈ દ્વિવેદી અને સ્વરૂપવિશેષ રૂપે સાહિત્યનો ઈતિહાસ — આ બંને વિષયો પર ધીરુભાઈએ એકાધિક ગ્રંથો લખ્યા છે. મણિલાલ નભુભાઈ વિશેનું તેમનું શોધકાર્ય માન્ય (authentic) અભ્યાસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
‘મણિલાલ નભુભાઈની સાહિત્યસાધના’ (૧૯૫૬), ‘રસ અને રુચિ’ (૧૯૬૩), ‘સાંપ્રત સાહિત્ય’ (૧૯૬૮), ‘પ્રતિભાવ’ (૧૯૭૨), ‘વિક્ષેપ’ (૧૯૭૩), ‘વિભાવિતમ્’ (૧૯૮૩) એમના વિવેચનસંગ્રહો છે. તટસ્થતા, વિશદતા અને સમભાવ ઉપરાંત સમુદાર રુચિ એ એમની વિવેચક તરીકેની લાક્ષણિકતાઓ છે. નાટક, કવિતા, નવલકથા, ટૂંકીવાર્તા, ચરિત્ર, નિબંધ વગેરેની સ્વરૂપલક્ષી ચર્ચાની સાથે સાથે જૂની-નવી કૃતિઓની કૃતિલક્ષી સમીક્ષાઓ પણ એમણે વિવેચનની પરિભાષાથી બહુધા દૂર રહેતી તાજગીપૂર્ણ, રુચિર શૈલીમાં કરી છે. નાટક અને રંગભૂમિ એમના વિશેષ રસના વિષયો છે. આ અંગેની એમની ઊંડી જાણકારી ‘નાટ્યકળા’ (૧૯૮૫) પુસ્તકમાં અને તદવિષયક અન્ય લેખોમાં પ્રતીત થાય છે. ‘મણિલાલ નભુભાઈ: જીવનરંગ’ (૧૯૫૭)માં મણિલાલ જેવી અનેકવિધ વિરોધી બળોના મિશ્રણરૂપ વ્યક્તિનું તાટસ્થ્યપૂર્ણ ચરિત્ર આપવાનું વિકટ કાર્ય એમણે પૂરી સત્યનિષ્ઠા અને વિવેક દાખવીને પાર પાડ્યું છે. ‘પરંપરા અને પ્રગતિ’ (૧૯૮૦) એ કસ્તુરભાઈ લાલભાઈનું એમણે આપેલું બીજું ઉલ્લેખનીય ચરિત્ર છે.
‘રંગકસુંબી’ (૧૯૬૩), ‘દ્રષ્ટા અને સ્રષ્ટા’ જેવા લેખ-નિબંધસંગ્રહોમાં એમણે કૃતિ કે કર્તા વિશેનાં ચિત્રો હળવી-રસાળ શૈલીમાં ઉપસાવ્યાં છે. ‘સફર સો દિવસની’-ભા.૧-૨- (૧૯૭૭) એમના વિદેશપ્રવાસી રોચક કથા છે. ગુજરાતી અર્વાચીન સાહિત્યનો, નીરક્ષીર દ્રષ્ટિવાળો અને સરળ, મધુર, પ્રવાહી ગદ્યશૈલીમાં લખાયેલો ઇતિહાસ ‘અર્વાચીન ગુજરાતી સાહિત્યની વિકાસરેખા’-ભા.૧-૨ (સંવ.આ.૧૯૮૨) સૌ કોઈ સાહિત્યરસિકો માટે હાથપોથીની ગરજ સારતો નોંધપાત્ર ગ્રંથ છે. વ્યાપકપણે ઉપયોગી નીવડે તેવાં ગુજરાતીની ગદ્યપદ્ય-કૃતિઓનાં અભ્યાસપૂર્ણ આમુખ અને મર્મદ્યોતક ટિપ્પણો સાથેનાં તેમનાં સંપાદનોમાં ‘મણિલાલની વિચારધારા’ (૧૯૪૮), ‘મણિલાલના ત્રણ લેખો’ (૧૯૪૯), કાન્તા (૧૯૫૪), નૃસિંહાવતાર (૧૯૫૫), ‘ધૂમકેતુ વાર્તાસૌરભ’-ભા.૧-૨ (૧૯૫૫), ‘જયભિખ્ખુ વાર્તાસૌરભ’ (૧૯૫૫), ‘આત્મનિમજજન’ (૧૯૫૯), ‘કરુણપ્રશસ્તિ કાવ્યો’ (૧૯૭૦), ‘મ. ન. દ્રિવેદીનું આત્મવૃત્તાન્ત’ (૧૯૭૯), ‘મારી હકીકત’ (૧૯૮૩), ‘સમાલોચક : સ્વાધ્યાય અને સૂચિ’ (૧૯૮૭) વગેરે મુખ્ય છે. એ જ રીતે ‘આપણાં ખંડકાવ્યો’ (૧૯૫૮) અને ‘ચંદ્રહાસાખ્યાન’ (૧૯૬૧) એમનાં અન્યના સહયોગમાં તૈયાર થયેલાં સંપાદનો છે. ‘અભિનય નાટકો’ (૧૯૬૨) તેમ જ ‘સુદર્શન અને પ્રિયંવદા’ (૧૯૬૨) એમના સંકલનગ્રંથો છે.
ધીરુભાઈએ મણિલાલ નભુભાઈ દ્વિવેદીના જીવન પર આધારિત 'ઊંચો પર્વત, ઊંડી ખીણ' (૧૯૯૩) નામે ચરિત્રનાટક લખ્યું છે. આ નાટકમાં લેખકે મણિલાલનાં કાવ્યો, ગઝલો વગેરેનો ઉપયોગ નાટકની જરૂરિયાત મુજબ કરેલો છે.
અર્વાચીન ગુજરાતી સાહિત્યની વિકાસરેખા (૧૯૫૬): ૧૮૫૦ થી આરંભાતા ગુજરાતી સાહિત્યનાં વિવિધ પાસાંઓની અભ્યાસલક્ષી રજૂઆત કરતો ધીરુભાઈ પ્રેમશંકર ઠાકરનો ઇતિહાસગ્રંથ. આ પુસ્તકની નવમી સંવર્ધિત આવૃત્તિ (૧૯૮૧-૧૯૮૨) બે ખંડમાં પ્રકાશિત થઈ છે. પ્રથમ ખંડમાં સુધારક યુગ અને સાક્ષર યુગ (૧૮૫૦-૧૯૧૫) નો સમાવેશ કર્યો છે. બીજા ખંડમાં ગાંધી યુગ, અનુગાંધી યુગ અને આધુનિક પ્રવાહ (૧૯૧૫-૧૯૮૦) ને આવરી લીધા છે.
તેમણે પાબ્લો નેરુદાના જીવનની યાદોનો અનુવાદ (૨૦૧૦) કર્યો છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા શ્રેણી:પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતા શ્રેણી:૨૦૧૪માં મૃત્યુ શ્રેણી:૧૯૧૮માં જન્મ
માઇક્રોસોફ્ટ ઇન્ડિયા
(1) ભારતીય સરકાર અને સ્થાનિક આઇટી ઇન્ડસ્ટ્રી માટે ચાવીરૂપ સહયોગી બનવું, (2) પાર્ટનર ઇનેબલમેન્ટ પ્રોગ્રામ્સ દ્વારા સ્થાનિક આઇટી ઇન્ડસ્ટ્રીના વિકાસને સહકાર તેમજ ઉત્તેજન આપવું અને (3) માઇક્રોસોફ્ટ અનલિમિટેડ પોટેન્શિયલ પ્રોગ્રામ દ્વારા શિક્ષણ અને રોજગાર સંબંધિત વધુ ને વધુ તકો ઊભી કરવી. પ્રસ્તુત અને પરવડે એવા કમ્પ્યુટિંગ દ્વારા નવીનીકરણને ઉત્તેજન આપવું.
માઇક્રોસોફ્ટ ભારતમાં 6500 કર્મચારીઓ અને છ બિઝનેસ યુનિટ ધરાવે છે, જે સંપૂર્ણ માઇક્રોસોફ્ટ પ્રોડક્ટ પોર્ટફોલિયોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. માઇક્રોસોફ્ટ ઇન્ડિયાના ચેરમેન ભાસ્કર પ્રામાણિકે ઘોષણા કરી હતી કે માઇક્રોસોફ્ટ સમગ્ર ભારતમાં નિઃશુલ્ક ઇન્ટરનેટ કનેક્ટિવિટી પૂરી પાડવાનો ઇરાદો ધરાવે છે. માઇક્રોસોફ્ટ ઇન્ડિયાએ મહિલા કર્મચારીઓ માટે મેટર્નિટી લીવ ત્રણ મહિનાથી વધારીને છ મહિના સુધી કરી છે (જો સંતાન મહિલાના ગર્ભમાંથી પેદા થયું હોય તો). જો સંતાન દત્તક લીધું હોય તો માતાને આઠ અઠવાડિયાની પેટર્નિટી લીવ આપવામાં આવે છે.
ઔદ્યોગિક એકમો
માઇક્રોસોફ્ટ ઇન્ડિયા ભારતમાં આ છ એકમો ધરાવે છેઃ
(1) માઇક્રોસોફ્ટ ઇન્ડિયા (આર એન્ડ ડી) પ્રાઇવેટ લિમિટેડ. (2) માઇક્રોસોફ્ટ રિસર્ચ ઇન્ડિયા (એમએસઆર ઇન્ડિયા), (3) માઇક્રોસોફ્ટ સર્વિસીસ ગ્લોબલ ડિલિવરી (એમએસજીડી), (4) માઈક્રોસોફ્ટ કોર્પોરેશન ઇન્ડિયા પ્રાઇવેટ લિમિટેડ (એમસીઆઇપીએલ), (5) માઇક્રોસોફ્ટ આઇટી ઇન્ડિયા (એમએસઆઇટી ઇન્ડિયા) અને (6) માઇક્રોસોફ્ટ ઇન્ડિયા ગ્લોબલ ટેક્નિકલ સર્પોટ સેન્ટર (આઇજીટીએસસી).
માઇક્રોસોફ્ટ ઇન્ડિયા ડેવલપમેન્ટ સેન્ટર
હૈદરાબાદમાં આવેલું માઈક્રોસોફ્ટ ઇન્ડિયા ડેવલપમેન્ટ સેન્ટર (એમએસઆઇડીસી) માઇક્રોસોફ્ટનું રેડમન્ડ, વોશિંગ્ટન ખાતે આવેલા ગ્લોબલ હેડક્વાર્ટર પછીનું સૌથી મોટું સોફ્ટવેર ડેવલપમેન્ટ સેન્ટર છે. અહીં જુદી જુદી ટીમ સ્ટ્રેટેજિક અને આઇપી સેન્સિટીવ સોફ્ટવેર પ્રોડક્ટ ડેવલપમેન્ટને પ્રાધાન્ય આપે છે.
શ્રેણી:કંપનીઓ શ્રેણી:માઈક્રોસોફ્ટ
રાષ્ટ્રવાદ
thumb|ઝીયોનીસ્ટ ચળવળ દ્વારા બનાવામાં આવેલ ઈઝરાયલનો ધ્વજ રાષ્ટ્રવાદ એ એક વિચારધારા અથવા તો આંદોલન છે જે કોઈ ચોક્કસ રાષ્ટ્રના હિતોને પ્રોત્સાહન આપે છે, ખાસ કરીને તેની માતૃભૂમિ ઉપર રાષ્ટ્રનું સાર્વભૌમત્વ ( સ્વ-શાસન) મેળવવા અને જાળવવાના ઉદ્દેશથી. રાષ્ટ્રવાદ માને છે કે દરેક રાષ્ટ્રએ પોતાની જાતે જ શાસન કરવું જોઈએ અને તેથી જ બાહ્ય દખલથી મુક્ત થવું જોઈએ. રાષ્ટ્ર સંસદ માટે કુદરતી અને આદર્શ આધાર છે, અને તે રાષ્ટ્ર રાજકીય શક્તિનો એકમાત્ર હક સ્રોત છે (જેને લોકપ્રિય સાર્વભૌમત્વ કહેવાય છે). રાષ્ટ્રવાદનો ઉદ્દેશ રાષ્ટ્રીય એકતા અને અખંડિતતાને પ્રોત્સાહન આપવું; સમાન સંસ્કૃતિ, ભાષા, સંપ્રદાય, ઈતિહાસ અને રાજનીતિથી એક રાષ્ટ્રીય ઓળખાણનું નિર્માણ કરવું પણ છે. તેથી જ રાષ્ટ્રવાદ રાષ્ટ્રની પરંપરાગત સંસ્કૃતિને જાળવવા, ટકાવવા અને તેને પ્રોત્સાહન આપવાનો પ્રયત્ન કરે છે, અને સાંસ્કૃતિક પુનરુત્થાન રાષ્ટ્રવાદી આંદોલનોની સાથે સંકળાય છે. તે રાષ્ટ્રીય સિદ્ધિઓમાં ગૌરવને પણ પ્રોત્સાહન આપે છે, અને દેશભક્તિ સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલું છે. રાષ્ટ્રવાદને ઘણીવાર અન્ય વિચારધારાઓ, જેવી કે ઋઢિચુસ્તતા કે સમાજવાદ, સાથે પણ જોડવામાં આવે છે.
પ્રતિભાવ
વ્યવહારમાં રાષ્ટ્રવાદને સંદર્ભ અને વ્યક્તિગત દૃષ્ટિકોણના આધારે સકારાત્મક અથવા નકારાત્મક રીતે જોઈ શકાય છે. રાષ્ટ્રવાદને ગ્રીક ક્રાંતિ, આઇરિશ ક્રાંતિ, ઝાયોનિસ્ટ ચળવળ (કે જેણે ઇઝરાયેલ બનાવ્યું), અને સોવિયેત યુનિયન વિસર્જનમાં મહત્વના પરીબળ તરીકે જોવામાં આવે છે. તેના વિરોધમાં, વંશીય તિરસ્કાર સાથે મળીને આવેલ કટ્ટરપંથી રાષ્ટ્રવાદ પણ નાઝી જર્મની દ્વારા કરવામાં આવેલા હોલોકોસ્ટ(સર્વનાશ) માટે એક મુખ્ય પરિબળ હતું. તાજેતરમાં જ રશિયા દ્વારા ક્રિમીઆના વિવાદિત જોડાણમાં રાષ્ટ્રવાદ એક મહત્વપૂર્ણ પરિબળ હતું.
સંદર્ભો
શ્રેણી:રાજનૈતિક વિચારધારા
ગાંધીવાદ
"ગાંધીવાદ"માં ગાંધીજીનાં વિચારો, શબ્દો, અને ક્રિયાઓ વિશ્વના લોકો માટે શું મહત્વ ધરાવે છે અને તેને પોતાના ભવિષ્યના ઘડતર માટે કઈ રીતે ઉપયોગમાં લઈ શકાય તેનો સમાવેશ થાય છે. ગાંધીવાદ વ્યક્તિગત માનવ, રાજકીય અને અસામાજિક ક્ષેત્રમાં પણ પ્રવેશ કરે છે. ગાંધીવાદીનો અર્થ એવી વ્યક્તિ થાય છે કે જે ગાંધીવાદ કે તેને અટ્રિબ્યૂટ કરેલી વિચારધારાનું પાલન કરે છે.
જોકે, ગાંધીજીએ 'ગાંધીવાદ' શબ્દને મંજૂરી આપી ન હતી. જેમ કે તેમણે સમજાવ્યું:
""ગાંધીવાદ" જેવી કોઈ વસ્તુ નથી અને હું મારા નામ પાછળ કોઈ સંપ્રદાય ઈચ્છતો નથી. હું પોતે કોઈ નવા સિદ્ધાંત કે માન્યતાને ઉત્પન્ન કર્યાનો દાવો કરતો નથી. મેં માત્ર મારી પોતાની રીતે શાશ્વત સત્યોને મારા દૈનિક જીવનમાં અને સમસ્યાઓમાં મૂકવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે. મેં જે મંતવ્યો બનાવ્યાં છે અને હું જે નિર્ણયો પર આવ્યો છું તે આખરી નથી. હું કદાચ કાલે તેને બદલી શકું. મારી પાસે વિશ્વને શીખવવા કંઈ જ નવું નથી. સત્ય અને અહિંસા તો ટેકરીઓ જેટલાં જૂનાં છે."
ગાંધીવાદીઓ
અમુક મુસ્લિમ ગાંધીવાદીઓ રહ્યા છે, જેમ કે ખાન અબ્દુલ ગફ્ફર ખાન, જેમને "સરહદના ગાંધી" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે; ગાંધીજીના પ્રભાવ હેઠળ, તેમણે ૧૯૧૯ની શરૂઆતમાં જ ઉત્તર પશ્ચિમ સીમાના પઠાણોને સંગઠિત કર્યા. ઇસાઇ ગાંધીવાદીઓમાં હોરેસ એલેક્ઝાંડર અને માર્ટિન લ્યુથર કિંગ જુનિયર નો સમાવેશ થાય છે. યહૂદી ગાંધીવાદીઓમાં ગાંધીના નજીકના સાથી હર્મન કૅલેનબેકનો સમાવેશ થાય છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
દેવલી (તા. કાલાવડ)
દેવલી (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દેવલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ગાંધીવાદી અર્થશાસ્ત્ર
ગાંધીજીએ પાશ્ચાત્ય અર્થપ્રણાલીઓને માનવીની જરૂરીયાતો માટે અસ્થિર અને વિનાશકારી કહી હતી કારણ કે તે પ્રણાલીઓ તેમના શબ્દોમાં "ઇચ્છાઓના ગુણાકાર" પર આધારિત હતી. તેનાથી વિપરીત, ગાંધીજીનું આર્થિક મૉડલ જરૂરીયાતોની પૂર્તિ (મતલબ અને સમુદાયની જરૂરીયાતો સહિત) પર આધારિત હતું. આર્થિક શાખા તરીકે, ઉત્પન્ન થયેલા આ મૉડલમાં સંરક્ષણવાદ, રાષ્ટ્રવાદ, અહિંસાના સિદ્ધાંતો અને ઉદ્દેશોનું પાલન, અને સામાજિક-આર્થિક સુમેળની તરફેણમાં વર્ગ યુદ્ધને નકારી કાઢવાનાં તત્વો શામેલ હતાં. ગાંધીજીના આર્થિક વિચારો પણ આધ્યાત્મિક વિકાસ અને ભૌતિકવાદના અસ્વીકાર સાથે સુમેળને પ્રોત્સાહન આપવાનું લક્ષ્ય ધરાવે છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
ધરાઈ (તા.મહુવા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુવા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો
ઓરો યુનિવર્સિટી
ઓરો યુનિવર્સિટી, જે પહેલાંના સમયમાં ઓરો યુનિવર્સિટી ઓફ હોસ્પિટાલિટી એન્ડ મેનેજમેન્ટ તરીકે સ્થાપિત હતી. આ યુનિવર્સિટી સુરત, ગુજરાત, ભારત ખાતે આવેલી એક ખાનગી યુનિવર્સિટી છે. તેની સ્થાપના વર્ષ ૨૦૧૧ના સમયમાં રામા પરિવાર દ્વારા ગુજરાત ખાનગી યુનિવર્સિટી (સુધારા) અધિનિયમ, ૨૦૧૧ હેઠળ કરવામાં આવી હતી.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:શિક્ષણ શ્રેણી:સુરત શહેર
ઢોલી અને ઢોલું (૨) (તા. દ્વારકા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ટાફેલનું સમીકરણ
સંદર્ભો
શ્રેણી:રસાયણશાસ્ત્ર
ભુખી નદી
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
ભોજ તળાવ, ભોપાલ
ભોજતાલ અથવા ભોજ તળાવ જે બડે તાલાબ નામથી પણ ઓળખાય છે. આ એક વિશાળ તળાવ છે. જે મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના ભોપાલ શહેરની પશ્ચિમ બાજુ પર આવેલ છે. ભોપાલવાસીઓ માટે તે એકમાત્ર પાણી પીવાના પાણીનો સ્ત્રોત છે. લગભગ ૪૦% વસ્તી દૈનિક ૩૦ લાખ ગેલન પાણીનો વપરાશ કરે છે. મોટા તળાવો અને નાના તળાવો સાથે મળીને ભોજ વેટલેન્ડનું નિર્માણ કરે છે. જે આજકાલ રામસર સાઇટ નામ દ્વારા ઓળખાય છે.
ઇતિહાસ
ભોજ તળાવ પરમાર રાજા ભોજ દ્વારા ૧૦૦૫થી ૧૦૫૫ના વર્ષ વચ્ચેના સમયમાં બાંધવામાં આવ્યું હતું. રાજા ભોજ દ્વારા ભોપાલનું નિર્માણ (જે પ્રથમ ભોજપાલ નામથી જાણીતું હતું). ભોપાલ બનાવવાનો હેતુ પોતાનું પૂર્વીય સંરક્ષણ મજબૂત બનાવવાનો હતો. એક પૌરાણિક દંતકથા અનુસાર ભોજ તાલ બનાવવાનો હેતુ રાજા ભોજ ત્વચા રોગના કારણે વ્યથિત હતા. જેને ઘણા વૈદ અને દાકતરો મટાડી ન શક્યા, ત્યાર પછી એક સંત દ્વારા રાજાને એક તળાવ બનાવવાનો ઉપાય બતાવ્યો હતો, જેમાં ૩૬૫ સહાયક નદીઓનું પાણી હોય. તેમાં નહાવાથી તેમનો રોગ મટશે. રાજા ભોજે તેમના ઇજનેરોને એક તળાવ બનાવવા કહ્યું હતું. રાજા ભોજના ઇજનેરોને બેતવા નદી, જે ભોપાલથી ૩૨ કિ. મી. જેટલા અંતરે આવેલ છે, તે સ્થળને આ કાર્ય માટે યોગ્ય લાગ્યું, પણ મૂંઝવણ એ હતી કે બેતવા નદીની કુલ ૩૫૯ ઉપનદીઓ જ હતી. પછી એક ગોંડ સેના અધ્યક્ષ કાલીએ આ ઉણપ દૂર કરી. તેમણે કેટલીક અન્ય ગુપ્ત નદીઓ વિશે સમજ આપી. આ અદૃશ્ય નદીઓને ઉમેરવાથી જે કુલ ઉપનદીઓ ૩૬૫ થઈ અને આ તળાવનું નિર્માણ થયું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:તળાવ શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
સોંદુર બંધ
thumb|સોંદુર બંધ, નાગરી (છત્તીસગઢ) સોંદુર બંધ ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલ છત્તીસગઢ રાજ્યના ધમતરી જિલ્લા માં આવેલ એક બંધ છે, જે સોંદુર નદી (મહા નદીની ઉપનદી) પર બાંધવામાં આવેલ છે. આ બંધ ઈ. સ. ૧૯૮૮માં બનાવવામાં આવ્યો હતો. આ બંધના ઉપરવાસનો સ્ત્રાવ વિસ્તાર ૫૧૮ ચોરસ કિ. મી. જેટલો છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:છત્તીસગઢ શ્રેણી:ભારતના જળબંધો
અમદાવાદ જિલ્લો
અમદાવાદ જિલ્લો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલો એક મહત્વનો જિલ્લો છે અને સાબરમતી નદીના કિનારે આવેલું તેમ જ રાજ્યનું સૌથી મોટું શહેર, અમદાવાદ તેનું વડુંમથક છે. અમદાવાદ શહેરમાં લાલ દરવાજા વિસ્તારમાં આવેલા 'જિલ્લા પંચાયત ભવન' ખાતે જિલ્લા પંચાયતની વહીવટી કચેરીનું વડુમથક છે. ૨૦૧૧ની વસ્તીગણતરી મુજબ તેની વસ્તી ૭૨,૦૮,૨૦૦ છે.
અમદાવાદ જિલ્લાની ઉત્તર દિશામાંની સીમાઓ પર મહેસાણા, અને ગાંધીનગર જિલ્લાઓ આવેલા છે. પૂર્વ દિશામાંની સીમા પર ખેડા જિલ્લો, આણંદ, દક્ષિણ દિશામાંની સીમા પર ખંભાતનો અખાત અને ભાવનગર જિલ્લો તથા પશ્ચિમ દિશામાની સીમાઓ પર સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો આવેલા છે.
ઇતિહાસ
આજથી એક હજાર વર્ષ પૂર્વ આશાવલ નામનું સમૃઘ્ધ નગર અસ્તિત્વમાં હતુ. આશા નામના ભીલોના રાજાના નામ ઉપરથી આશાવલ નામ પડયું હતું. આ નગર પાટણ અને ખંભાતથી ઉત્તર ગુજરાતનું એક સારું નગર હતું. આશાવાલમાં જૈન અને બ્રાહ્મણોનાં મંદિરો હતા. કાળક્રમે વેપારની દ્રષ્ટિએ અને લશ્કરી વ્યૂહત્મકતાની દ્રષ્ટિએ આ નગર અગત્યનું સ્થાન બન્યું.
અમદાવાદ જિલ્લો બ્રિટિશ શાસન સમયે બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીનો ભાગ હતો.
તાલુકાઓ
thumb|right|અમદાવાદ જિલ્લાના તાલુકાઓ અમદાવાદ જિલ્લામાં ૧૧ તાલુકાઓનો સમાવેશ થાય છે.
વિધાનસભા બેઠકો
અમદાવાદ જિલ્લામાં ૨૧ વિધાનસભા બેઠકોનો સમાવેશ થાય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ
સાયક્લોનિક સેપરેશન
સાયક્લોનિક સેપરેશન એ હવા, વાયુ અને પાણીના સ્ત્રોતોમાંથી પ્રદુષણના રજકણો કોઇ પણ પ્રકારના ગાળણો વગર દૂર કરવાની પ્રક્રિયા. જ્યારે પાણીમાંથી તત્વો દૂર કરવામાં આવે છે ત્યારે હાઇડ્રો સાયકલોન વપરાશમાં લેવાય છે. જ્યારે વાયુમાંથી દૂર કરવામાં આવે છે ત્યારે વાયુ સાયક્લોન વપરાશમાં લેવાય છે. ભ્રમણ અને ગુરૂત્વાકર્ષીય અસરોનો ઉપયોગ ઘન અને પ્રવાહીને અલગ કરવા માટે થાય છે. આ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ વાયુના પ્રવાહમાંથી પ્રવાહી દૂર કરવા માટે પણ વપરાય છે.
ડાંગરવાડા (તા. કાલાવડ)
ડાંગરવાડા (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ડાંગરવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ભાવના કંઠ
ભાવના કંઠ ભારતની પ્રથમ મહિલા ફાઇટર પાઇલટો પૈકીની એક છે. તેમને, તેમના બે સહયોગીઓ, મોહાના સિંહ અને અવની ચતુર્વેદી સાથે પ્રથમ ફાઈટર પાયલોટ તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. આ ત્રણેયને જૂન ૨૦૧૬માં ભારતીય વાયુસેનાના ફાઇટર સ્ક્વોડ્રનમાં શામેલ કરવામાં આવ્યા હતા. રક્ષા મંત્રી મનોહર પર્રિકરે તેમને ઔપચારિક રીતે જોડાવ્યા હતા. ભારત સરકારે પ્રાયોગિક ધોરણે મહિલાઓ માટે ભારતીય વાયુસેનામાં લડાયક ક્ષેત્ર ખોલવાનો નિર્ણય કર્યા પછી, આ ત્રણેય મહિલાઓને આ કાર્યક્રમ માટે પ્રથમ પસંદ કરવામાં આવી હતી.
મે ૨૦૧૯માં, તે લડાઈનું મિશન હાથ ધરવા માટે લાયક બનનાર ભારતની પ્રથમ મહિલા ફાઇટર પાઇલટ બની.
પ્રારંભિક જીવન
તેમનો જન્મ ૧ ડિસેમ્બર ૧૯૯૨ ના દિવસે દરભંગા, બિહારમાં થયો હતો. તેમના પિતા તેજ નારાયણ કંઠ ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશનમાં ઇલેક્ટ્રિકલ એન્જિનિયર છે અને માતા રાધા કંઠ ગૃહિણી છે. મોટા થતાં તેમને ખો ખો, બેડમિન્ટન, તરણ જેવી રમતો અને ચિત્રકળામાં રસ ઉત્પન્ન થયો હતો.
શિક્ષણ
તેમણે બારૌની રિફાઇનરીની ડી.એ.વી. પબ્લિક સ્કૂલમાંથી પોતાનો શાલેય અભ્યાસ પૂરો કર્યો. તેમણે રાજસ્થાનના કોટામાં એન્જિનિયરિંગ પ્રવેશ પરીક્ષાઓની તૈયારી કરી. ત્યાર બાદ તેઓ બેંગલુરુની બી.એમ.એસ. કૉલેજ ઑફ એન્જિનિયરિંગમાં મેડિકલ ઇલેક્ટ્રોનિક્સમાં બેચલર ઓફ એન્જિનિયરિંગના અભ્યાસમાં જોડાયા. તેઓ ૨૦૧૪માં સ્નાતક થયા અને આઇટી જાયન્ટ ટાટા કન્સલ્ટન્સી સર્વિસિસમાં ભરતી થયા.
કારકિર્દી
left|thumb| પ્રધાનમંત્રી [[નરેન્દ્ર મોદી ૨૦૨૦માં આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ પર નારી શક્તિ પુરસ્કારવિજેતાઓ સાથે.]] તેમણે હંમેશા વિમાનો ઉડાવવાનું સપનું જોયું હતું. તેમણે એરફોર્સ કોમન એડમિશન ટેસ્ટ આપી અને તેમની વાયુસેનામાં જોડાવા માટે પસંદગી કરવામાં આવી. સ્ટેજ-૧ની તાલીમના ભાગરૂપે, તેઓ ફાઇટર સ્ટ્રીમમાં જોડાયા.
તેઓ હોક એડવાન્સ જેટ ટ્રેનર્સને ઉડાવે છે અને તેમને અને તેમના અન્ય બે સહયોગી સભ્યોને મિગ-૨૧ બાઇસન સ્ક્વોડ્રોનમાં ખસેડવાની યોજના છે. ફ્લાઇંગ ઓફિસર ભાવના કંઠે ૧૬ માર્ચ ૨૦૧૮ ના દિવસે મિગ -૨૧ 'બાઇસન'ની એકલ ફ્લાઇટ લીધી. તેમણે અંબાલા એરફોર્સ સ્ટેશનથી મિગ-૨૧ની સોલો ફ્લાઇટ લગભગ ૧૪૦૦ કલાક કરી હતી.
તેમણે મોડેલિંગ અને જાહેરાત પણ કરી હતી.
તેમને ભારતીય વાયુસેનાની સ્ક્વોડ્રોન નંબર ૩ કોબ્રામાં કાર્યભાર મળ્યો છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા શ્રેણી:જીવિત લોકો શ્રેણી:૧૯૯૨માં જન્મ
કાનજી ભુટા બારોટ
કાનજી ભુટા બારોટ ભારતના પશ્ચિમ ભાગમાં સ્થિત ગુજરાત રાજ્યના અમરેલી જિલ્લાના વતની હતા. તેઓ ગુજરાતી લોક સાહિત્યના બારોટી શૈલીના છેલ્લા પ્રતિનિધિ, લોકકથા અને દંતકથાત્મક કથાઓના એક જાણીતા કથક હતા. તેમના લોકસાહિત્યને આકાશવાણી એ ખૂબ લોકપ્રિય બનાવ્યુ
પરિચય
કાનજીભાઈ બારોટ જન્મ અમરેલી જિલ્લાના ટીંબલા ગામે આસો સુદ એકમ (ઇ.સ. ૧૯૧૯) ના રોજ થયો હતો. તેમની માતાનું નામ અમરબાઇ અને પિતાનું નામ ભુટાભાઈ બારોટ હતું. તેમની કર્મભૂમિ ચલાલા રહી.
બાળપણમાં પિતાનું અવસાન થતાં દાદા ના મોટા ભાઈ સુરા બારોટના ત્યાં ઉછેર થયો, જ્યાં બાળપણથી જ વૈરાગ્યની ધૂન લાગી હતી.
કારકિર્દી
કાનજીભાઈની વાર્તાકથનની કલા માત્ર બરાડના સીસોદીયા મેર જ્ઞાતિના ગામડાઓમાં સીમિત હતી. પરંતુ ૧૯૬૨માં જામવાળા ગામે અંતુભાઈ ભૂટાએ કાનજી ભાઈનો પરિચય જયમલ્લભાઈ પરમાર સાથે કરાવ્યો. જેમણે કાનજીભાઇને આકાશવાણી રાજકોટમાં બોલાવી તેમની ઓળખાણ આખા ગુજરાતને કરાવી.
સન્માન
તેઓ ડૉ. જીવરાજ મહેતા સ્મારક ટ્રસ્ટ દ્વારા શ્રેષ્ઠ વાર્તાકાર તરીકે પુરસ્કૃત થયા હતા. સુપ્રસિદ્ધ દુલાભાયા કાગ એવોર્ડ પણ તેમને એનાયત થયેલ છે
કાર્યો
તેમની ૨૬ વાર્તાઓનું રેકોર્ડિંગ આકાશવાણી રાજકોટમાં અને લગભગ ૨૩ વાર્તાઓનું ઓડિયો રેકોર્ડિંગ વ્યવસાય અભિગમથી સચવાયેલું છે.
અવસાન
તેમનું અવસાન ૨૮ સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૦ના રોજ હૃદયરોગના હુમલાથી થયું. .
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય શ્રેણી:૧૯૧૯માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૯૦માં મૃત્યુ
દુમકા જિલ્લો
દુમકા જિલ્લો ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૨૨ (બાવીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. દુમકા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક દુમકા નગરમાં આવેલું છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઝારખંડ
દેવધર જિલ્લો
દેવઘર જિલ્લો ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૨૨ (બાવીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. દેવઘર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક દેવઘર નગરમાં આવેલું છે.
ઇતિહાસ
દેવઘર જિલ્લો જૂન ૧, ૧૯૮૬ના દિવસે સંથાલ પરગણા જિલ્લામાંથી અલગ કરીને બનાવવામાં આવ્યો હતો. આ પહેલાં આ વિસ્તાર દેવધર તાલુકો હતો, જે સંથાલ પરગણા જિલ્લાના વહીવટી ક્ષેત્ર અંતર્ગત આવતો હતો.
શ્રેણી:ઝારખંડ
હનુમાનબારી
શ્રેણી:વાંસદા તાલુકો
હરીપર તારાવાડા (તા. લોધિકા)
હરીપર તારાવાડા (તા. લોધિકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લોધિકા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. હરીપર તારાવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શૂર્પણખા
વર્ણન અને જીવનચરિત્ર
તે ઋષી વિશ્રવા અને તેની બીજી પત્ની કૈકસીની સૌથી નાની પુત્રી હતી. તેના જન્મ સમયે તેને મિનાક્ષી નામ આપવામાં આવ્યું હતું અને કેટલાક લોકો તેને ચન્દ્રનખા (ચંદ્ર જેવા નખ ધરાવતી) તરીકે પણ ઓળખતા હતા. તે તેની માતા કૈકસી અને તેની દાદી કેતુમતી જેટલી સુંદર હતી. શૂર્પણખા મોટી થઈ અને તેણે કાલકેય દાનવ કુળના દાનવ રાજકુમાર વિદ્યુતજીહ્વા સાથે ગુપ્ત રીતે લગ્ન કર્યા. એક દાનવ સાથે લગ્ન કરવા બદલ રાવણ શૂર્પણખા ઉપર ગુસ્સે થયો. દાનવો રાક્ષસોના પ્રાણઘાતક દુશ્મનો હતા. રાવણ શૂર્પણખાને સજા કરવા માંગતો હતો. પરંતુ મંદોદરીએ રાવણને પોતાની બહેનની ભાવનાઓનો આદર કરવાનું સમજાવ્યું. આમ રાવણે શૂર્પણખા, તેના પતિ અને દાનવોને સત્તાવાર રીતે સંબંધીઓ તરીકે સ્વીકાર્યા.
પાતાળલોક પરની ચડાઈ વખતે તેના ભાઈ, રાવણે તેની નવપરિણીત બહેનને મળવાનું નક્કી કર્યું. ત્યારે રાવણને વિદ્યુતજીહ્વાનો શૂર્પણખા સાથે લગ્ન કરી, રાવણને મારી નાખવાનો સાચો હેતુ સમજાયો. શૂર્પણખાની ગેરહાજરીમાં, વિદ્યુતજીહ્વાએ રાવણ પર હુમલો કર્યો, રાવણે સ્વ-રક્ષણમાં પોતાના બનેવીની હત્યા કરી. આનાથી શૂર્પણખાનું હૃદય ભાંગી ગયું અને વિધવા શૂપર્ણખા તેનો સમય લંકા અને દક્ષિણ ભારતના જંગલોમાં ગાળવા લાગી. કેટલીકવાર રાવણના આદેશ પર તે વનમાં વસેલા અસુર સંબંધીઓ, ખર અને દુષણ સાથે રહેતી. તેને વિદ્યુતજીહ્વા દ્વારા શંભ્રી નામે એક પુત્ર જન્મ્યો હતો, જેની લક્ષ્મણ દ્વારા આકસ્મિક રીતે હત્યા થઈ હતી.
વાલ્મીકિ રામાયણ અનુસાર, આવી જ એક મુલાકાત દરમ્યાન પંચવટીના જંગલમાં તેનો ભેટો અયોધ્યાના વનવાસ ભોગવતા રાજકુમાર રામ સાથે થયો. રામની યુવાનીના સારા દેખાવને લીધે તે તેમના પર મોહીત થઈ. રામે નમ્રતાથી તેના પ્રસ્તાવને નકાર્યો, અને કહ્યું કે તે તેની પત્ની સીતાને સમર્પિત છે અને તેથી તે તેમના જીવનમાં બીજી પત્ની ક્યારેય નહીં સ્વીકારે. નકારી કાઢેલી શૂર્પણખાએ તેના નાના ભાઈ લક્ષ્મણનો સંપર્ક કર્યો, જેણે કઠોર અને ક્રૂર પ્રતિસાદ આપી, કહ્યું કે તે પનીમાં જે ગુણો ઇચ્છે છે તે તેનામાં નથી. આખરે જ્યારે તેણે જોયું કે બન્ને ભાઈઓ તેની મજાક ઉડાવે છે ત્યારે અપમાનિત અને ઈર્ષાળુ શૂર્પણખાએ સીતા પર હુમલો કર્યો, પરંતુ લક્ષ્મણ દ્વારા તેને નિષ્ફળ કરી દેવાયો અને તેનું નાક અને ડાબી બાજુનો કાન કાપી નાખ્યો અને તેને લંકા મોકલી દીધી.
આ સિવાય શૂર્પણખાનો વાલ્મીકિ તરફથી કોઈ વધુ ઉલ્લેખ નથી, પણ એવું માનવામાં આવે છે કે રાવણ પછી વિભીષણ રાજા બન્યો. તે પછી પણ તેણી લંકામાં જ રહી હતી. તેણી અને તેની સાવકી બહેન કુંબીની થોડા વર્ષો પછી સમુદ્રમાં મરી ગઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે.
અન્ય વાર્તાઓ
રામાયણના કેટલાક સંસ્કરણોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે શૂર્પણખાને રામ અને લક્ષ્મણ ભાઈઓ પ્રત્યે કોઈપણ આર્કષણ ન હતું. તે પોતાના પતિ વિદ્યુતજીહ્વાની હત્યાનો બદલો લેવા રાવણની હત્યા કરવા માંગતી હતી. ઘણા વર્ષોથી તેના પતનનું કાવતરું રચતા રચતા તેણીને ખબર પડી કે રામ રાવણ કરતા વધારે શક્તિશાળી હતો. જેણે તેના બંને ભાઈઓ, ખર અને દુષણની હત્યા કરી હતી, જેમણે રામ અને લક્ષ્મણનો સામનો કર્યો હતો, જ્યારે તેઓ દ્વારા શૂર્પણખાનું અપમાન કરવામાં આવ્યું હતું. તેના પિતરાઇ ભાઈઓ રામથી ગભરાઈ ગયા હતા, તેથી શૂર્પણખાએ તેના ભાઈઓને રામની વિરોધમાં કાન ભંભેરણી કરી. તે જાણતી હતી કે તે તેના ભાઈને મારી નાખવા માટે પૂરતો શક્તિશાળી છે.
બીજો એક ઉલ્લેખ, વોલ્ગાના પુસ્તક લિબરેશન ઑફ સીતા અનુસાર શૂર્પણખાને પોતાના રૂપનું ખૂબ અભિમાન હતું. જ્યારે તેણે જંગલમાં લક્ષ્મણને જોયો ત્યારે તેણી તેના ઉપર મોહિત બની. અને તે જાણતી નહોતી કે લક્ષ્મણ પહેલેથી જ પરિણીત છે. જ્યારે તેણી તેનામાં તેની રુચિ દર્શાવવા માટે પહોંચી, ત્યારે તે નારાજ થઈ ગયો અને ગુસ્સામાં આવી તેનું નાક કાપી નાખ્યું, જેથી તે કદરૂપી બની ગઈ. આખરે, વર્ષોના એકાંત અને આત્મનિરીક્ષણ પછી તેણીએ તેની આંતરિક શાંતિ મેળવી અને તે સીતાના જાદુઈ બગીચામાં પહોંચી. અને સુંદરતા પાછી મેળવી.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:પૌરાણિક પાત્રો
તોબર (તા. દ્વારકા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ટી.એ.ટી
ટી.એ.ટી (અંગ્રેજી: Thematic apperception test) એ મનોવિજ્ઞાનમાં વપરાતી એક પ્રક્ષેપણાત્મક કસોટી છે. આ કસોટી હાર્વર્ડ સાઈકોલૉજિકલ ક્લિનિકના ડૉ. મરે અને મૉર્ગને ૧૯૩૮માં રચી હતી. વ્યક્તિના વ્યક્તિત્વનું માપન કરવા આ કસોટી વ્યાપક રીતે વપરાય છે.
સામગ્રી
આ કસોટીમાં તદ્દન સ્પષ્ટ નહિ કે તદ્દન અસ્પષ્ટ નહિ એવાં દસ ચિત્રોની ત્રણ શ્રેણી હોય છે. કોઈ પણ એક વ્યક્તિને એમાંથી સામાન્ય રીતે દસ અને વધુમાં વધુ વીસ ચિત્રો બતાવવામાં આવે છે. એમાંનું એક કાર્ડ તદ્દન કોરું હોય છે, બાકીનાં ૧૯ કાર્ડમાં જીવનની જુદી જુદી પરિસ્થિતિઓનાં દ્રશ્યો ચિતરેલાં હોય છે. એમાંનાં સાત ચિત્રો પુરુષો અને સ્ત્રીઓ માટે જુદાં જુદાં હોય છે, જ્યારે બે ચિત્રો બાળકો અને પુખ્ત વ્યક્તિઓ માટે જુદાં જુદાં હોય છે.
પ્રક્રિયા
કસોટી આપનાર વ્યક્તિએ દરેક દ્રશ્ય જોઈને વાર્તા કહેવાની હોય છે. આપેલ દ્રશ્યમાં હમણાં શુ બની રહ્યું છે, એની પહેલાં શું બન્યું હતું, હવે પછી શું બનશે તેમજ દ્રશ્યના વિવિધ પાત્રોને કેવા વિચારો અને લાગણીઓ થાય છે તેનું વર્ણન અને અર્થઘટન જોનાર વ્યક્તિએ કરવાનું હોય છે.
મર્યાદાઓ
આ કસોટી તીવ્ર મનોવિકૃતિના દર્દીઓ માટે વાપરવી અયોગ્ય છે. કેટલીક વાર ઉત્તર આપનાર વ્યક્તિઓ ચિત્રોનું માત્ર વર્ણન કરીને અટકી જાય છે, તેનું અર્થઘટન કરતા નથી. કેટલાક લોકો ચિત્રો જોઈને પોતાના ભૂતકાળની સ્મૃતિઓમાં સરી પડે છે.
ખંભાલીયા
ખંભાલીયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નવસારી જિલ્લાના પાંચ તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંસદા તાલુકાનું ગામ છે. આ ગામ ઉનાઇ ગામને અડીને આવેલું છે. ખંભાલીયા ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, તુવર તથા શાકભાજીની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે. અહીંના લોકો ગામીત બોલી અને ધોડીયા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.
ધનબાદ જિલ્લો
ધનબાદ જિલ્લો ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૨૨ (બાવીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. ધનબાદ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ધનબાદ નગરમાં આવેલું છે.
શ્રેણી:ઝારખંડ
ઉમરાળા તાલુકો
ઉમરાળા તાલુકો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા ભાવનગર જિલ્લાનો તાલુકો છે. ઉમરાળા તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
ઉમરાળા તાલુકામાંથી રંઘોળી નદી પસાર થાય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ભાવનગર જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
ગોડ્ડા જિલ્લો
ગોડ્ડા જિલ્લો ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૨૨ (બાવીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. ગોડ્ડા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ગોડ્ડા નગરમાં આવેલું છે.
શ્રેણી:ઝારખંડ
બોકારો જિલ્લો
શ્રેણી:ઝારખંડ
દિલ્હીના મુખ્યમંત્રીઓ
દિલ્હીના મુખ્યમંત્રીઓની યાદી
{{legend||આમ આદમી પાર્ટી|border=1px solid #AAAAAA}}{{legend||ભારતીય જનતા પાર્ટી|border=1px solid #AAAAAA}}{{legend||ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ|border=1px solid #AAAAAA}}{{legend|White| - (રાષ્ટ્રપતિ શાસન)|border=1px solid #AAAAAA}}
છતર (તા. કાલાવડ)
છતર (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. છતર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
સત્યેન્દ્રનાથ બોઝ
સત્યેન્દ્રનાથ બોઝ (૧૮૯૪-૧૯૭૪) ભારતીય સૈદ્ધાંતિક ભૌતિકશાસ્ત્રી હતા. તેમનો જન્મ કલકત્તામાં થયો હતો. તેમના માનમાં મૂળભૂત કણોના એક પ્રકારના સમૂહને બોઝૉન અથવા બોઝકણ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ બોઝૉન કણો માટે તેમણે જે નિયમ શોધ્યો તેને બોઝ-આઈન્સ્ટાઈન આંકડાશાસ્ત્ર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જીવન
બોઝનો જન્મ કલકત્તા ખાતે ૧ જાન્યુઆરી ૧૮૯૪ના રોજ થયો હતો. તેમના પિતા સુરેન્દ્રનાથ રેલવેમાં ઉચ્ચ અધિકારી હોવાથી તેમનુ બાળપણ અને અભ્યાસકાળ સુવિધાપૂર્ણ રહ્યાં હતાં. કલકત્તાની હિન્દુ સ્કૂલમાં તેમણે અભ્યાસ કર્યો હતો. આ શાળાના શિક્ષકે આગાહી કરી હતી કે બોઝ મહાન ગણિતજ્ઞ બનશે. આ શિક્ષકે બોઝને ગણિતમાં ૧૦૦માંથી ૧૦૦ ગુણ આપ્યા હતા, કારણ કે તેમણે બધા જ દાખલા બેથી ત્રણ રીતે સાચા ગણ્યા હતા. શાળાનુ શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યા બાદ ૧૯૦૯માં તેઓ કલકત્તાની પ્રેસીડન્સી કોલેજમાં દાખલ થયા જ્યાં ૧૯૧૫માં તેઓ વિજ્ઞાનના અનુસ્નાતક થયા અને ત્યારબાદ ૧૯૧૬માં કલકત્તા યુનિવર્સિટીમાં વ્યાખ્યાતા તરીકે જોડાયા. અહીં અનુસ્નાતક કક્ષાએ તેઓ ગણિત અને ભૌતિકવિજ્ઞાન ભણાવતા હતા. સમગ્ર ભારતમાં સૌપ્રથમ વાર આધુનિક ગણિતનો વિષય અહીં શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. આ સમય દરમિયાન આઇન્સ્ટાઇને સાપેક્ષવાદ ઉપર જર્મન ભાષામાં કેટલાક લેખો પ્રસિદ્ધ કર્યા હતા. આઇન્સ્ટાઇનની મંજૂરી સાથે બોઝે આ લેખોનો અંગ્રેજીમાં અનુવાદ કરી તેનુ પુસ્તક પ્રગટ કર્યું હતું. ૧૯૨૧માં કલકત્તા યુનિવર્સિટી છોડી તેઓ ઢાકા યુનિવર્સિટીમાં રીડર તરીકે જોડાયા હતા.
૧૯૨૪માં બોઝ અભ્યાસાર્થે પેરિસ ગયા જ્યાં તેમણે માદામ ક્યૂરી, લુઈ દ બ્રોગ્લી અને અન્ય વૈજ્ઞાનિકો સાથે સંશોધન કાર્ય કર્યુ. ૧૯૨૫-૨૬ દરમિયાન તેમણે થર્મલ ઇક્વિલિબ્રિયમ ઇન ધ રેડિયેશન ફીલ્ડ ઇન પ્રેઝન્સ ઓફ મેટર નામનો લેખ તૈયાર કર્યો જેનો આઇન્સ્ટાઇને જર્મન ભાષામાં અનુવાદ કરીને પ્રસિદ્ધ કર્યો હતો.
૧૦ જાન્યુઆરી ૧૯૭૪ના રોજ કલકત્તામાં આંતરરાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાનીઓ મળ્યા અને સૌએ બોઝના ક્વૉન્ટમ સિદ્ધાંતની સુવર્ણજયંતી ઉજવીને તેમને મુબારકબાદી આપી. તે પછીના થોડાક જ દિવસ બાદ ૪ ફેબ્રુઆરી ૧૯૭૪ના રોજ તેમનુ અવસાન થયું હતું.
સંશોધન
બંધ પ્રણાલી જ્યારે અચળ તાપમાને હોય ત્યારે તે જુદી જુદી આવૃત્તિઓની વિકિરણ ઊર્જાનું ઉત્સર્જન કરે છે. આ ઊર્જા માટે મેક્સ પ્લાંકે જે સૂત્ર આપ્યું હતું તે બોઝે પોતાની રીતે તારવ્યું અને લેખ તૈયાર કર્યો. બ્રિટિશ સામાયિકના તંત્રી ઑલિવર લૉજે આ લેખ અસ્વિકૃત કર્યો. આથી બોઝે આ લેખ આઇન્સ્ટાઇનને મોકલી આપ્યો. આઇનસ્ટાઇને આ લેખને અમૂલ્ય અને સિમા-ચિહ્નરૂપ ગણાવ્યો હતો. આ લેખમાં બોઝે કાળા પદાર્થ દ્વારા ઉત્સર્જિત થતા વિકિરણને ફોટૉન વાયુ તરીકે ઓળખાવ્યું હતું. આ સંશોધન દ્વાર સાબિત થતું હતું કે ફોટૉન એ કણ છે અને આ પ્રકારના સમાન કણો માટે અલગ સાંખ્ય-યાંત્રિકી (statistics) લાગું પડે છે. બોઝ દ્વારા તૈયાર કરેલ આ સિદ્ધાંતનું આઇન્સ્ટાઇને વિસ્તરણ કર્યું, જે પાછળથી બોઝ-આઈન્સ્ટાઈન આંકડાશાસ્ત્ર તરીકે ઓળખાયો.
નોબેલ પુરસ્કાર ચુકી ગયા
બોઝના બોઝ-આઈન્સ્ટાઈન આંકડાશાસ્ત્ર અને એકીકૃત ક્ષેત્રસિદ્ધાંત વિષયે કરેલા પ્રદાન માટે કે. બેનરજી (૧૯૫૬), ડી. એસ. કોઠારી (૧૯૫૯), એસ. એસન. બાગ્ચી (૧૯૬૨) અને એ. કે. દત્તા (૧૯૬૨)માં ભૌતિક વિજ્ઞાનના નોબેલ પુરસ્કાર માટે નોમિનેટ કરવામાં આવેલા. એમનું કાર્ય નોબેલ સમિતિએ ચકાસેલું પણ પુરસ્કાર યોગ્ય ગણ્યું ન હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:પરમાણુ ભૌતિકવિજ્ઞાન શ્રેણી:૧૯૭૪માં મૃત્યુ
ઢોલી અને ઢોલું (૧) (તા. દ્વારકા)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
પલામૂ જિલ્લો
પલામૂ જિલ્લો ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ઝારખંડ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૨૨ (બાવીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. પલામૂ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક પલામૂ નગરમાં આવેલું છે.
શ્રેણી:ઝારખંડ
અડવી (તા.કોડીનાર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા કોડીનાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નારિયેળ, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સોલંકી વંશ
સોલંકી વંશ અથવા ગુજરાતના ચાલુક્ય એક રાજપૂત વંશ હતો, જેણે ઉત્તર-પશ્ચિમી ભારતમાં ઈ.સ. ૯૪૦ થી ૧૨૪૪ દરમિયાન વર્તમાન ગુજરાત અને રાજસ્થાનના કેટલાક ભાગો પર શાસન કર્યું હતું. તેમની રાજધાની અણહિલવાડ (આધુનિક પાટણ) ખાતે આવેલી હતી. એક સમયે તેમનું શાસન હાલના મધ્ય પ્રદેશના માલવા વિસ્તાર સુધી વિસ્તરતું હતું. આ રાજવંશને પ્રાંતીય ભાષામાં સોલંકી વંશ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ૧૨મી સદીમાં ઘોરી આક્રમણોની આસપાસ રાજપૂત તરીકેની તેમની ઓળખ વધુ સ્પષ્ટ થઈ હતી.
સોલંકી વંશના સંસ્થાપક મૂળરાજે ચાવડા વંશના છેલ્લા રાજા સામંતસિંહ ચાવડાને હરાવીને ઈ.સ. ૯૪૦-૯૪૧માં અણહિલવાડ પાટણમાં તેમનું સ્વતંત્ર સામ્રાજ્ય સ્થાપ્યું હતું. તેમના ઉત્તરાધિકારીઓ ચુડાસમા, પરમાર અને શાકમ્ભરીના ચાહમન જેવા પડોશી શાસકો સાથે અનેક લડાઈઓ લડ્યા હતા. ભીમદેવ પ્રથમના શાસનકાળ દરમિયાન ગઝનીના શાસક મહમૂદે રાજ્ય પર આક્રમણ કર્યું હતું અને ઈ.સ. ૧૦૨૪-૧૦૨૫ દરમિયાન સોમનાથ મંદિર પર હુમલો કર્યો હતો. મહમદ ગઝનીની વિદાય પછી સોલંકી શાસકોએ પોતાની સત્તા પાછી મેળવી. ૧૨મી સદીમાં સિદ્ધરાજ જયસિંહ અને કુમારપાળના શાસન હેઠળ રાજ્ય તેની ચરમસીમાએ પહોંચ્યું. કેટલાક નાના રાજવંશો જેવા કે જાલોરના ચાહમન અને નદુલાના ચાહમન આ સમયગાળા દરમિયાન સોલંકી શાસકોના જાગીરદાર રૂપે શાસન કરતા હતા. કુમારપાળના મૃત્યુ પછી સામંતોના વિદ્રોહ; પરમાર, ઘોરી, દેવગિરિના યાદવો વગેરેના બાહ્ય આક્રમણો તેમજ આંતરિક બળવાને કારણે સોલંકી રાજ્ય ધીમે ધીમે નબળું પડ્યું. તેનો લાભ લઈને, વાઘેલા વંશ, જેમણે અગાઉ ચાલુક્ય સેનાપતિ તરીકે સેવા આપી હતી, તેમણે સત્તા હસ્તગત કરી અને ૧૨૪૦ના દાયકામાં એક નવા વંશની સ્થાપના કરી હતી.
મૂળરાજ સોલંકી
મૂળરાજે ગુજરાતના ચાવડા વંશના છેલ્લા રાજાને ઉથલાવીને ઇસ ૯૪૦-૯૪૧માં અણહિલવાડ પાટણમાં પોતાનું સ્વતંત્ર રાજ્ય સ્થાપ્યું. તે શૈવ પંથી રાજા હતો અને રાજાની વૈદિક પરંપરામાં માનતો હતો. તેણે દિગંબરો માટે મૂળવસ્તિકા (મૂળનું નિવાસ) મંદિર અને શ્વેતાંબરો માટે મૂળનાથ-જિનદેવ (જે જિન મૂળના ભગવાન છે) મંદિર બંધાવ્યું હતું.
ભીમદેવ પહેલો
right|thumb|ભીમદેવ પ્રથમ દ્વારા બંધાયેલ [[સૂર્યમંદિર, મોઢેરા|મોઢેરાનું સૂર્યમંદિર]] મૂળરાજ પછી ભીમદેવ પ્રથમ ગાદીએ આવ્યો. તેણે મોઢેરાનું પ્રખ્યાત સૂર્ય મંદિર બંધાવ્યું. તેની રાણી ઉદયમતી એ રાણકી વાવ તેની યાદમાં બંધાવી હતી. સોલંકી વંશના કુળ દેવી પ્રભાસ ખાતે સોમનાથમાં હતા. ભીમદેવના શાસન દરમિયાન મહમદ ગઝનીએ પવિત્ર સોમનાથ મંદિરનો નાશ કર્યો હતો. ભીમદેવ સોલંકીએ પાલોદરનું મલાઇમાતાનાનું મંદિર બંધાવ્યુ હતું.
કર્ણદેવ પહેલો
ભીમદેવના વંશજ કર્ણદેવ પહેલાએ ભીલ સરદારને હરાવીને કર્ણાવતીની સ્થાપના કરી, જે હાલના અમદાવાદ પાસે આવેલું હતું. કર્ણદેવે મીનળદેવી સાથે લગ્ન કર્યા હતા અને તેમનું સંતાન સિદ્ધરાજ જયસિંહ હતા.
સિદ્ધરાજ જયસિંહ
સિદ્દરાજ જયસિંહે ઇસ ૧૦૯૪થી શરૂ કરીને લગભગ અડધી સદી સુધી રાજ કર્યું અને રાજ્યને સામ્રાજ્યમાં પરિવર્તિત કર્યું. સિદ્ધપુરમાં આવેલો રુદ્ર મહાલય તે સમયના શાસનના સ્થાપત્યનું પ્રતિબિંબ છે.
હેમચંદ્રાચાર્ય, જૈન સાધુ આ સમયમાં ખ્યાતિ પામ્યા અને તેમના રાજા સાથે સારા સંબંધો હતા. સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છ સિવાય જયસિંહે માળવા પર પણ કબ્જો કર્યો. તેની પ્રખ્યાત દંતકથા જુનાગઢ સાથે જોડાયેલી છે. જુનાગઢનો કબ્જો તેણે ચુડાસમા વંશના રા ખેંગારની પત્નિ રાણકદેવી સાથે મેળવ્યો. રાણકદેવીએ જયસિંહ સાથે લગ્ન કરવા કરતાં સતી થવાનું પસંદ કર્યું અને તેણે પોતાની જાતને વઢવાણ ખાતે અગ્નિમાં હોમી દીધી. રાણકદેવીનું મંદિર વઢવાણમાં તે જગ્યાએ આવેલું છે.
કુમારપાળ
સિદ્ધરાજના અનુગામી કુમારપાળનું શાસન ૩૧ વર્ષો સુધી ઇસ ૧૧૪૩થી ૧૧૭૪ સુધી રહ્યું. તેના પણ હેમચંદ્રાચાર્ય સાથે સારા સંબંધો રાખ્યા અને તેના શાસન દરમિયાન ગુજરાતમાં જૈનધર્મનો ફેલાવો થયો. તેણે સોમનાથ મંદિરનું ફરીથી નિર્માણ કરાવ્યું. કુમારપાળના શાસન દરમિયાન ગુજરાતની સમૃદ્ધિ ટોચ પર હતી.
બાળ મૂળરાજ
બાળ મૂળરાજે (૧૧૭૩-૧૧૭૬) મહમદ ઘોરીના આક્રમણો સફળતાપૂર્વક ખાળી કાઢ્યા, જે મહમદ ગઝનીના આક્રમણોનું પુનરાવર્તન કરવા માંગતો હતો.
ઉત્તરાધિકારી
સોલંકી વંશના પતન પછી વાઘેલા વંશની સત્તા આવી. વાઘેલાઓ સોલંકીઓના શાસન નીચે રહેલા. તેમણે ટૂંકા સમયનું (૭૬ વર્ષ) પણ મજબૂત શાસન કર્યું. સોલંકી વંશના પતન પછી ગુજરાતમાં સ્થિરતા લાવવા માટે વાઘેલા વંશ જવાબદાર હતો. તેમ છતાં, તેના છેલ્લાં શાસક કર્ણદેવ વાઘેલાને ઇસ ૧૨૯૭માં અલાદ્દિન ખિલજીએ હરાવીને દિલ્હી સલ્તનતની સત્તા ગુજરાતમાં સ્થાપી.
સ્થાપત્ય
મરુ-ગુર્જર સ્થાપત્ય અથવા "સોલંકી શૈલી" એ ઉત્તર ભારતીય મંદિર સ્થાપત્યની શૈલી છે, જે ૧૧મીથી ૧૩મી સદી દરમિયાન ચાલુક્ય વંશ (અથવા સોલંકી રાજવંશ) હેઠળ ગુજરાત અને રાજસ્થાનમાં શરૂ થઈ હતી. હિંદુ મંદિર વાસ્તુકલામાં એક પ્રાદેશિક શૈલી તરીકે ઉદભવેલી આ સ્થાપત્યશૈલી જૈન સંરક્ષણમાં ખાસ કરીને જૈન મંદિરોમાં લોકપ્રિય બની હતી. જે બાદમાં સમગ્ર ભારત અને દુનિયાભરના પ્રવાસી સમુદાયોમાં ફેલાઈ ગઈ હતી.