cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
અનાદિ શ્રી કૃષ્ણનારાયણ
જીવન
સૌરાષ્ટ્રમાં 'મોટી કુંકાવાવ' ગામમાં વિ.સં. ૧૯૬૧ ના આસો વદ ૮ (૨૧ ઓક્ટોબર ૧૯૦૫)ને શનિવારના દિવસે ગોપાળકૃષ્ણ અને કંભરાલક્ષ્મીનાં ઘરે ત્રીજા સંતાન તરીકે તેમનો જન્મ થયો અને માતાપિતાએ તેમનું નામ કુંવરજી રાખ્યું હતુ. બાળપણ કુંકાવાવમાં વિતાવ્યું જ્યાં તેમણે ગુજરાતીમાં ૫ ધોરણ સુધીનો અભ્યાસ કરેલો. કુંકાવાવમાં પ્રાથમિક અભ્યાસ પૂરો કરી ને આગળ અભ્યાસ કરવા માટે જેતપુર ગયા હતા જ્યાં તેઓ બાલમુકુંદદાસ સ્વામીને મળ્યા અને ભણવા માટે ઇચ્છા વ્યકત કરી. જેતપુર મંદિરમાં રહી અને મંદિર તરફથી કરી આપેલી સગવડનો લાભ લઈ ને તેમણે જેતપુરની પાઠશાળાના શાસ્ત્રી વિશ્વનાથ પાસે લઘુસિદ્ધાંતકૌમુદીનો પ્રાથમિક સંસ્કૃત અભ્યાસ કર્યો અને કમરીબાઈ હાઈસ્કૂલમાં સામાન્ય માધ્યમિક શિક્ષણ મેળવ્યું.
કુંવરજીએ ચૌદ વર્ષેની ઉંમરે વડતાલમાં પ્રતિપ્રસાદ સ્વામી પાસે ત્યાગી દીક્ષા લીધી હતી જેનો બાદમાં ત્યાગ કરી સંસારમાં પાછા ફર્યા હતા અને ઍક વર્ષ ઓળીયા ગામમાં તેમના મામાને ઘેર રોકાયા હતાં. કોઈ કારણે ફરી પાછી વિ.સં. ૧૯૭૬માં ગઢડામાં એજ પ્રતિપ્રસાદ સ્વામી પાસેથી ફરી એક વખત ત્યાગી દિક્ષા મેળવી જેના પરિણામે કૃષ્ણવલ્લભ નામ પ્રાપ્ત થયું હતું અને બાલકૃષ્ણદાસ સ્વામીને ગુરૂ માન્યા હતાં.
શ્રેણી:સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય શ્રેણી:૧૯૦૫માં જન્મ શ્રેણી:૧૯૮૬માં મૃત્યુ
પશાયા (તા. જામનગર)
પશાયા (તા. જામનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જામનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પશાયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:જામનગર તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
આંતરરાષ્ટ્રીય નાગરિક ઉડ્ડયન દિવસ
૧૯૯૬માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘની સામાન્ય સભાએ ૭ ડિસેમ્બરને આંતરરાષ્ટ્રીય નાગરિક ઉડ્ડયન દિવસ તરીકે ઉજવવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.
આંતરરાષ્ટ્રીય નાગરિક ઉડ્ડયન સંગઠન (આઇસીએઓ) દ્વારા આ દિવસની ઉજવણી ૭ ડિસેમ્બર, ૧૯૯૪થી કરવામાં આવી છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય નાગરિક ઉડ્ડયન પરના સંમેલન પર હસ્તાક્ષરની ૫૦મી વર્ષગાંઠ છે. આ દિવસનો હેતુ વિશ્વના સામાજિક અને આર્થિક વિકાસ માટે ઉડ્ડયનના મહત્વને, ખાસ કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ મુસાફરીના મહત્ત્વને ઓળખવાનો છે. આ દિવસનો હેતુ પ્રદેશના સામાજિક અને આર્થિક વિકાસ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય નાગરિક ઉડ્ડયનના મહત્વ વિશે વિશ્વવ્યાપી જાગૃતિ પેદા કરવાનો અને વિકાસને મજબૂત કરવામાં મદદ કરવાનો છે. આ ઉપરાંત તમામ માનવજાતની સેવામાં વૈશ્વિક ઝડપી પરિવહન નેટવર્કને સહકાર આપવા અને સાકાર કરવામાં રાષ્ટ્રોને મદદ કરવામાં આંતરરાષ્ટ્રીય નાગરિક ઉડ્ડયન સંગઠન (આઇસીએઓ)ની અનન્ય ભૂમિકાનો છે. યુએન અને વિશ્વ રાષ્ટ્રોએ હવે એજન્ડા ૨૦૩૦ અપનાવ્યો છે, અને વૈશ્વિક ટકાઉ વિકાસમાં નવા યુગની શરૂઆત કરી છે. વૈશ્વિક સંપર્ક (કનેક્ટિવિટી)ના એન્જિન તરીકે ઉડ્ડયનનું મહત્વ વૈશ્વિક શાંતિ અને સમૃદ્ધિના મૂળભૂત બળ તરીકે આંતરરાષ્ટ્રીય ઉડ્ડયન તરફ જોવાના શિકાગો કન્વેન્શનના ઉદ્દેશો સાથે ક્યારેય વધુ સુસંગત રહ્યું નથી.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
પત્ની
પત્ની એ સ્ત્રી પાત્ર છે, એ વૈવાહિક જીવનમાં લગ્ન પછી પુરુષની (જેને પતિ તરીકે ઓળખાય છે) સાથીદાર છે. તેને અર્ધાંગિની તરીકે પણ ઓળખાય છે. પત્ની જ્યાં સુધી કાયદાકીય રીતે પતિ સાથે જોડાયેલી હોય ત્યાં સુધી પત્ની તરીકેનું સ્થાન પામે છે. પતિના અવસાન પછી પત્નિ વિધવા તરીકે ઓળખાય છે. પત્નીના હક્ક, સ્થાન અને સામાજીક સ્થિતિ દરેક સંસ્કૃતિ અને કાયદાઓ પ્રમાણે અલગ-અલગ હોય છે અને તેમાં સમયાંતરે વિવિધતા આવી છે.
શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
કુરણ (તા. ભુજ)
કુરણ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભુજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ગામ નજીક શહીદગઢ તરીકે ઓળખાતું પુરાતત્વીય સ્થળ આવેલું છે.
દરેડ (તા. વલ્લભીપુર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વલ્લભીપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
અહીનો રજવાડા પરીવાર ચલચિત્ર જગતમાં મશહુર છે. આ પરીવારના લગ્ન-પ્રસંગે અમિતાભ બચ્ચન અને અન્ય ઘણા કલાકારો, રાજકારણીઓ અને અંબાણી પરીવારના ઉદ્યોગપતિઓએ હાજરી આપેલી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:વલ્લભીપુર તાલુકો
સેદરાસણ (તા. પાલનપુર)
સેદરાસણ (તા. પાલનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પાલનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સેદરાસણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શારડા (તા. ઝાલોદ)
શારડા (તા. ઝાલોદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે. શારડા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:ઝાલોદ તાલુકો
રામદેવગઢ (તા. ચુડા)
રામદેવગઢ (તા. ચુડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ચુડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રામદેવગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ચુડા તાલુકો ]]
હર્ષિદા રાવળ
હર્ષિદા રાવળ ગુજરાતના ગાયિકા હતા, જેમને ગુજરાતી ફિલ્મોમાં પાર્શ્વગાયિકા તરીકે કાર્ય કર્યું હતું. તેમણે સુગમ સંગીત અને ભક્તિ સંગીતમાં પણ પ્રદાન કર્યું હતું.
જીવન
તેમનો જન્મ લીમડી, ગુજરાત ખાતે મણિશંકર વ્યાસના પરિવારમાં થયો હતો. તેમના સ્વરની ઓળખ શ્રુતિ સંસ્થાના કાર્યક્રમમાં ગાયેલા "કેવાં રે મળેલા મનના મેળ?" ગીતથી થઇ જે પછીથી ગુજરાતી ફિલ્મ કાશીનો દીકરોમાં રજુ થયું. તેઓ રાસબિહારી દેસાઈના વિદ્યાર્થીની હતા. તેમના લગ્ન જનાર્દન રાવળ સાથે થયેલા જેઓ પણ સંગીતકાર હતા.
તેમનું અવસાન ૨૪ જુલાઈ ૨૦૧૭ના રોજ અમદાવાદ ખાતે થયું હતું.
કારકિર્દી
તેમણે અવિનાશ વ્યાસ સાથે ઘણા ગીતો ગાયેલા. તેમના ગીતો માટે તેમને ગુજરાત સરકાર દ્વારા પાંચ વખત શ્રેષ્ઠ પાર્શ્વગાયિકાનો પુરસ્કાર મળેલો. તેમના જાણીતા ગીતોમાં "એ કે લાલ દરવાજે તંબુ તાણીયા રે લોલ", "હું તો ગઇ'તી મેળામાં", "હજુ રસભર રાત તો બાકી રહી ગઈ", "મારા શેરીએથી કાનકુંવર આવતા રે લોલ", "મારો સોનાનો ઘડુલીયો રે", "ગોરમાને પાંચ આંગળીએ પૂજ્યા"નો સમાવેશ થાય છે.
પાછલા જીવનમાં ચૈતન્ય મહાપ્રભુથી પ્રભાવિત થતા ભક્તિ સંગીત તરફ વળ્યા હતા અને મીરાં, કબીર, સૂરદાસ અને તુલસીના ભજનો ગાયા હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગાયિકા
જાંબુવનની ગુફા
જાંબુવનની ગુફા સૌરાષ્ટ્રના બરડા ડુંગરની તળેટીમાં આવેલી એક ગુફા છે.
સ્થાન
આ ગુફા પોરબંદર જિલ્‍લાના રાણાવાવથી પાંચ કિલોમીટરના અંતરે આદિત્યાણા નજીક બરડા ડુંગરની તળેટીમાં આવેલી છે. અહીં જમીન પર અવેડા જેવી કુંડી જેવડી જગ્‍યા નીચે વ્‍યવસ્‍થિત પથ્‍થરની સીડી અને અંદર ઉતરતાં એક પછી એક વિશાળ ઓરડો જોવા મળે છે.
નામ
પાણીના ટીપાં ટપકવાથી આપોઆપ શિવલીંગ બંધાય છે તેના પાછળની દંતકથા એવી છે કે જાંબુવનનને ૧૦૮ શિવલીંગની પૂજા કરવી હતી એક રાતમાં આટલી સંખ્‍યામાં શિવલીંગ ન થતાં જાંબુવન એક ધ્‍યાને બેઠા. ભગવાન શિવજી પ્રસન્‍ન થયા અને વચન આપ્‍યું કે ઉપરથી ગુફા અંદર ટપકતાં પાણીના ટીપાંથી શિવલીંગ બની જશે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:રાણાવાવ તાલુકો
વિશ્વ સાયકલ દિવસ
thumb| કોપનહેગનમાં સાયકલ ચલાવતી મહિલા thumb| કોપનહેગનમાં સાયકલ સવારો એપ્રિલ ૨૦૧૮માં, યુનાઇટેડ નેશન્સની સામાન્ય સભાએ ૩ જૂનને આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્વ સાયકલ દિવસ તરીકે ઘોષિત કર્યો હતો. વિશ્વ સાયકલ દિવસ માટેના ઠરાવ મુજબ: "સાયકલ જે વિશિષ્ટ, દીર્ઘતા અને વૈવિધ્ય ધરાવતું અને ૨ સદીઓથી ઉપયોગમાં રહેલું સરળ, સસ્તું, વિશ્વસનીય, સ્વચ્છ અને પર્યાવરણને યોગ્ય ટકાઉ પરિવહન માધ્યમ છે."
મહત્વ
વિશ્વ સાયકલ દિવસ એ વૈશ્વિક ઉત્સવ છે, જે બધાં લોકો દ્વારા મનાવવામાં આવે છે. સાયકલને માનવની પ્રગતિ અને પ્રગતિના પ્રતીક તરીકે સહનશીલતા, પરસ્પર સમજણ અને આદરને પ્રોત્સાહન આપતું પ્રતિક મનાય છે જે સામાજિક સમાવેશ અને શાંતિની સંસ્કૃતિને ઉત્તેજન આપે છે. સાયકલ ટકાઉ પરિવહનનું પ્રતીક છે અને ટકાઉ વપરાશ અને ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સકારાત્મક સંદેશ આપે છે, અને હવામાન પર સકારાત્મક અસર પાડે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
ભારતીય અધિરાજ્ય
ભારતીય સંઘ જેને ભારતનું ડોમેનીયન પણ કહેવામાં આવે છે, તે ૧૫ ઓગસ્ટ ૧૯૪૭ અને ૨૬ જાન્યુઆરી ૧૯૫૦ની વચ્ચે બ્રિટિશ રાષ્ટ્રમંડળમાં સ્વતંત્ર અધિરાજ્ય હતું. તે ભારતીય સ્વતંત્રતા અધિનિયમ ૧૯૪૭ દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું હતુ અને ૧૯૫૦માં ભારતના બંધારણની ઘોષણા દ્વારા ભારતીય પ્રજાસત્તાકમાં રૂપાંતરિત થયું હતુ.
બ્રિટનના રાજાનું પ્રતિનિધિત્વ ભારતના ગવર્નર જનરલ દ્વારા કરાતુ હતું. તેમ છતાં, બ્રિટીશ રાજની પરંપરાથી વિરુદ્ધ ગવર્નર-જનરલને વાઇસરોય તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા ન હતા. સ્વતંત્રતા બાદ વાઇસરોયનું પદ સમાપ્ત કરવામાં આવ્યુ હતુ. સ્વતંત્રતા અને ભારતના પ્રજાસત્તાક બનવાના સમયગાળા વચ્ચે બે ગવર્નર-જનરલ દ્વારા પદ સંભાળવામાં આવ્યા હતા : લોર્ડ માઉન્ટબેટન (૧૯૪૭-૪૮) અને ચક્રવર્તી રાજગોપાલાચારી (૧૯૪૮-૫૦). આ સમયગાળા દરમિયાન જવાહરલાલ નેહરુ સમગ્ર ભારતના વડાપ્રધાન રહ્યા હતા.
રચના
૧૯૨૦ના દાયકાના અંતથી ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળ ભારતીય રાષ્ટ્ર માટે પૂર્ણ સ્વરાજની માંગ કરી રહ્યું હતું. ભારત અને પાકિસ્તાનની રચના સ્વરાજના હિમાયતીઓ માટે એક મોટી જીત હતી. તેમ છતાં, વિભાજન એક વિવાદાસ્પદ નિર્ણય રહ્યો. પરિણામે મહત્ત્વપૂર્ણ રાજનૈતિક અસ્થિરતા અને વિસ્થાપન થયું.
ભારતનું વિભાજન ૧૫ ઓગસ્ટ ૧૯૪૭ ના રોજ થયું હતું. પરિણામે પાકિસ્તાન (જે પછીથી ઇસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ પાકિસ્તાન અને ૧૯૭૧ માં પીપલ્સ રિપબ્લિક બાંગ્લાદેશમાં વિભાજીત થયું હતુ) અને ભારત (પાછળથી પ્રજાસત્તાક ભારત) રચાયું હતુ.
પાકિસ્તાન સાથે સંઘર્ષ
નવનિર્મિત ભારત અને પાકિસ્તાન બન્ને રાષ્ટ્રમંડલ (કોમનવેલ્થ)માં જોડાયા, જે બ્રિટિશ સામ્રાજ્યનો હિસ્સો રહી ચૂકેલા દેશો વચ્ચે સહયોગ માટેનું મંચ હતુ. તેમ છતાં, ઓક્ટોબર ૧૯૪૭માં જમ્મુ-કાશ્મીરના વિવાદાસ્પદ રજવાડાને લઈને બન્ને દેશો વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થયું હતું. પાકિસ્તાની આતંકવાદીઓ રાજ્યમાં પ્રવેશતાં ચેતી ગયેલા મહારાજા હરિસિંહએ ભારતમાં જોડાણ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવાના બદલામાં ભારતને સૈન્ય હસ્તક્ષેપની અપીલ કરી હતી. આ ક્ષેત્ર માટે આજદિન સુધી કાશ્મીર સંઘર્ષના ભાગરૂપે ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચે અન્ય બે યુદ્ધો થયા છે.
ભારતની સંપ્રભુતાએ આઝાદી બાદ તરત જ ઉદાર લોકશાહી પર આધારિત બંધારણ તરફ કામ કરવાનું શરૂ કર્યું.
ભારતનું પ્રજાસત્તાક
બંધારણ સભાએ ૨૬ નવેમ્બર, ૧૯૪૯ના રોજ બી. આર. આંબેડકરની અધ્યક્ષતાવાળી સમિતિ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલું ભારતનું બંધારણ અપનાવ્યું હતું. ભારતે બંધારણીય રાજાશાહીની ભૂમિકા નાબૂદ કરી અને ૨૬ જાન્યુઆરી, ૧૯૫૦ના રોજ બંધારણ અમલમાં આવ્યા બાદ તે સંઘીય, લોકતાંત્રિક પ્રજાસત્તાક બન્યું. સરકારી માળખું યુનાઇટેડ કિંગડમ જેવું જ હતું, પરંતુ સંઘીય વ્યવસ્થાની અંદર હતું. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ ભારતના પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ બન્યા.
સરકાર
૧૯૪૭ થી ૧૯૫૦ સુધી ભારતના વડા ઇંગ્લેંડના રાજાના પ્રતિનિધિ રૂપે ભારતના ગવર્નર જનરલ હતા જેમને ભારતીય સ્વતંત્રતા અધિનિયમ ૧૯૪૭ હેઠળ રાષ્ટ્રપ્રમુખની ફરજો બજાવી હતી.
ભાલછેલ (તા. તાલાલા)
એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના એક તાલુકા તાલાળા તાલુકામાં આવેલ એક ગામ છે. આ ગીર વિસ્તારનું ગામ કહેવાય છે. દુનીયાભરમાં પ્રખ્યાત કેસર કેરી એ આ ગામની મુખ્ય પેદાશ છે.
પિથોરગઢ
પિથોરગઢ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા પર્વતીય ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ ધરાવતા ઉત્તરાખંડ રાજ્યના પિથોરગઢ જિલ્લામાં આવેલું છે. પિથોરગઢ પિથોરગઢ જિલ્લા નું મુખ્ય મથક છે.
સુરકોટડા
સ્થાન અને પર્યાવરણ
આ સ્થળ ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાની રાજધાની ભુજ શહેરથી ઈશાન દિશામાં ૧૬૦ કિ. મી. (૯૯ માઈલ) દૂર આવેલું છે. અહીં રેતાળખડકોની ઉંચી નીચી ભૂમિ વચ્ચે એક પ્રાચીન ટેકરી કે ટીંબો આવેલી છે અને જમીન રાતા લેટેરાઈટની માટી ધરાવે છે. અહીં વનસ્પતિ જૂજ છે અને છે તેમાં પણ થોર, પિલૂ બાવળ અને કાંટાળી વનસ્પતિઓ ઉગે છે. રાતી જમીન પર વનસ્પતિના જૂથ લીલા થીગડાં જેવાં લાગે છે. આ ટેકરાની શોધ ઈ.સ. ૧૯૬૪માં આર્કિયોલોજિકલ સર્વેના શ્રી જે પી જોષીએ કરી હતી. આ ટેકરો કે ટીંબો પશ્ચિમ તરફ વધુ ઊંચો છે અને પૂર્વ તરફ નીચો છે. તેની સરેરાશ ઊંચાઇ ૫ થી ૮ મીટર (૧૬ થી ૨૬ ફૂટ)છે. પ્રાચીન દિવસોમાં, ૭૫૦ મીટર (½ માઇલ) પહોળી નદી આ સ્થળની ઈશાન દિશામાંથી વહેતી હતી. આ નદી કચ્છના નાના રણને જઈ મળતી હતી. આ નદીની ઉપલબ્ધતા આ નગર વસવાનું પ્રમુખ કારાણ હોવો જોઈએ. અત્યારે તે ઠેકાણે એક નાનું નાળું વહે છે.
ઘોડાના અવશેષ
સુરકોટડામાં ઈ.સ. પૂ. ૨૦૦૦ના સમયના ઘોડાના અવશેષો મળે છે. જે સિંધુ ખીણ સંસ્કૃતિ સંબંધે એક નોંધપાત્ર અવલોકન છે. ઈ.સ. ૧૯૯૭ માં સૅન્દોર બોકોન્યીએ કરેલા પરીક્ષણમાં જણાવ્યું છે કે મળેલા અવશેષોમાં ઓછામાં ઓછા છ અવશેષો સાચા ઘોડાઓના છે. ઈ.સ. ૧૯૭૪ દરમ્યાન આર્કિયોલોજીકલ સર્વે ઑફ ઈન્ડિયાએ જે. પી. જોશીના અને એ. કે. શર્મા નેતૃત્વ હેઠળ અહીં ખોદકામ હાથ ધર્યું અને તેમના અહેવાલ અનુસાર દરેક સ્તરોએ ઘોડાના હાડકાના અવશેષો મળી આવ્યા છે. (ઈ.પૂ. ૨૧૦૦-૧૭૦૦)
ઘટનાક્રમ
સુરકોટડામાં વસાહતનો સમય અન્ય હડપ્પન કે સિંધુ નદીની ખીણ સંસ્કૃતિ સમાન નથી. પણ તે લોથલ અને કલિબંગણના વસવાટ કાળ સાથે સમાનાંતર છે. આનો અર્થ એ થયો કે હડપ્પા સંસ્કૃતિના શરૂઆતના તબક્કામાં નહીં પણ તેના અંતિમ ચરણમાં આ વસાતહત સ્થપાઈ હતી. સુરકોટાડામાં વગર કોઈ વિધ્ને લગભગ ૪૦૦ વર્ષ સુધી વસવાટ રહ્યો હતો. સુરકોટડાના વસવાટી કાળને પુરાતત્વવિદોએ સાંસ્કૃતિક દ્રષ્ટિએ ત્રણ તબક્કામાં વિભાજીત કર્યો છે. તેમની બાંધકામ પ્રવૃત્તિઓને આધારે નીચેના ત્રણ તબક્કાઓમાં વર્ગીકરણ કરવામાં આવેલું છે:
સમય ૧અ (ઇ. સ. પૂર્વે ૨૦૧૧ - ઇ. સ. પૂર્વે ૧૯૫૦)
સુરકોટાડાના સૌથી પહેલા વસાહતીઓ સાંસ્કૃતિક પૂર્વ ઈતિહાસ ધરાવતા હતા. તેમણે દાબીને સખત કરેલી પીળી માટીના ઊંચા ઓટલા પર ગારામાંથી બનાવેલી ઈંટો વાપરી કોટ બનાવ્યો હતો. આ કોટને પાંચથી આઠ થર ધરાવતા ગારાથી લીંપેલી હતી. ઓટલાની સરેરાશ ઊંચાઈ ૧.૫ મીટર અને સરેરાશ પાયા આગળ પહોળાઈ ૭ મીટર (૨૩ ફૂટ) હતી.
અહીં વપરાયેલી ઈંટોનું પ્રમાણ ૧:૨:૪ હતું. જે પુખ્ત હડપ્પન સંસ્કૃતિના ધોરણ અનુસાર હતું. આ દિવાલની ઊંચાઈ ૪.૫ મીટર (૧૫ મીટર) છે. રહેણાંકની ઈમારતો પણ કિલ્લે બંધી સાથે બાંધવામાં આવતી, તેની જાડાઈ ૩.૫ મીટર (૧૧ ફૂટ) જેટલી રહેતી. રહેણાંક ક્ષેત્ર સુધે પહોંચવા ગધને દક્ષિણ ને પૂર્વ દિશામાં એમ બે દરવાજા હતા. રહેણાક ક્ષેત્રમાં નીક કે ખાળ, દરેક ઘરમાં થોડી ઊંચાઈ ધરાવતી મોરી અને નીતાર બરણી વગેરે સ્વચ્છ ગંદાપાણીના નીકાલની હડ્ડપન વ્યવસ્થાનો પુરાવો આપે છે.
સમય ૧બ (ઇ. સ. પૂર્વે ૧૯૫૦ - ઇ. સ. પૂર્વે ૧૮૦૦)
સમય ખંડ ૧અ અને ૧બ વચ્ચે વસવાટમાં કોઈ વ્યત્યય નથી પણ નવા આવેલા વસહતીઓ અને તેમના દ્વારા લાવવામાં આવેલી નવા સાધનો અને નવા માટીના વાસણોને કારણે આ ખંડને વિભાજીત કરવામાં આવ્યો છે. તેમણે કિલ્લાનું માળખું તે જ રાખ્યું પન કિલ્લાની અંદરની બાજુએ તેમણે ઈંટના બાંધકામની એક સપાટી ઉમેરી કિલ્લેબંધી મજબૂત કરી. આમ કરતાં કિલ્લાની અંદરનું ક્ષેત્રફળ ઘટ્યું તેમ છતા તેમ કરવાનો નિર્ણય કેમ લેવાયો તે સ્પષ્ટ નથી. સમયખંડ ૧બ ના અંતમાં રાખનો જાડો થર દેખાય છે તે કોઈ મહા દાવાનળ દર્શાવે છે.
સમય ૧ક (ઇ. સ. પૂર્વે ૧૮૦૦ - ઇ. સ. પૂર્વે ૧૭૦૦)
સમયખંડ ૧બ પછી નવા લોકો સુરકોટડા રહેવા આવ્યા, જોકે ફરી વચ્ચે વસવાટમાં કોઈ વ્યત્યય નથી. નવા વસાહતીઓએ તેમના પૂરોગામી અનુસાર કાપેલા પથ્થરો અને ગારો વાપરી બાંધકામ કરી કોટ અને રહેણાંક વિસ્તાર બાંધ્યા. તેમના માપ અનુક્રમે ૬૦ મીટર અને ૬૦ ગુણ્યા ૫૫ મીટર હતા.
શહેર આયોજન અને સ્થાપત્ય અવશેષો
સુરકોટડાના સમખંડ ૧ક ના કાળનું ક્ષેત્ર મુખ્ય દિશાઓને સમાંતર એવા લંબચોરસ આકારમાં છે. તેની લંબાઈ પૂર્વ - પશ્ચિમ ૧૨૦ મીટર (૩૯૦ ફૂટ) અને પહોળાઈ લગભગ 60 m ઉત્તર-દક્ષિણ છે. તેના નાના કદ છતાં, પુરાતત્ત્વવિદો સુરકોટડાને ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માને છે. તેનું આયોજન તેમના સ્થાપત્યવિદો દ્વારા લોથલ અને કાલિબાંગણ જેટલી ચોકસાઈથી કરવામાં આવ્યું છે. અહીંના દરવાજા ખુબ ધ્યાન પૂર્વક બાંધવામાં આવ્યા છે તે અમુક વાતે હડપ્પાના દરવાજાથી જુદા પડે છે. ઘણાં ઇતિહાસકારો અમને છે કે હડપ્પા અને સિંધ ક્ષેત્રના લોકોનો પૂર્વ તરફ સ્થળાંતર અટકાવવા માટે સુરકોટડા વ્યુહાત્મક મહત્ત્વ ધરાવતું હતું. સુરકોટાડામાં કારભારની સામંતી પદ્ધતિના દર્શાવે છે. અને શબ્દોમાં સુરકોટડા કોઈ રજવાડાની રાજધાની કે છાવણીનું શહેર હોઈ શકે છે.
સુરકોટાડાનો નક્શો બે ચોરસ ક્ષેત્રો ધરાવે છે. પૂર્વે તરફનું ક્ષેત્ર રહેણાંક છે તેનું માપ ૬૦ મીટર x ૫૫ મીટર છે. જ્યારે પશ્ચિમે ગઢ આવેલો છે તે ૬૦ મીટર x ૬૦ મીટરનો છે.ગઢ ઊંચાઈએ આવેલો છે. ગઢની દીવાલો પાયા આગાળ ૩.૫ થી ૪ મીટર જાડી છે અને દક્ષિણમાં બે બુરજો આવેલાં છે. આવા જ બુરજો ઉત્તરમાં હોવાની અપેક્ષા છે પણ તે હજી ખોદી કઢાયા નથી.
રહેણાંક વિસ્તારમાં આવેલ ઘરો નાના ગઢના ઘરો કરતાં કદના છે. એક લાક્ષણિક ઉદાહરણ તરીકે પાંચ આંતરિક રીતે જોડાયેલા ખંડો વાળું ઘર છે, તેને એક અંગણું છે, તે ત્રણ બાજુએ બંધ છે અને શેરી તરફની બાજુએ એક ઓટલો ધરાવે છે. આ ઓટલો દુકાન તરીકે કે ધંધાર્થે વપરાતો હશે. રહેણાંક વિસ્તારની દક્ષિણી તરફની કિલ્લાની દિવાલ એક દરવાજો ધરાવે છે. પણ વાસ્તુ વિદોએ તેને રચના જુદી કરી છે. અન્ય હડપ્પન દરવાજાને મુકાબલે તે એ રીતે જુદો પડે છે કે તેને આડો અવડો વાંકો ચૂકો પ્રવેશ ન હોતાં સીધો પ્રવેશ છે. આ દરવાજો કિલ્લાની જાડીએ દીવાલોમાં છે અને બહારની તરફ બે દરવાન ચોકીઓ છે. રહેણાંક વિસ્તારના કિલ્લાની દિવાલ સરેરાશ 3.4 m જાડાઈ ધરાવે છે અને તેના ખૂણાના બુરજો ઓછી ઊંચાઈ ધરાવે છે.
આ બધા લક્ષણો બતાવવા અંત્ય હડપ્પન સંસ્કૃતિના (ઇ. સ. પૂર્વે ૧૭૦૦) ધરાવે છે જે નોંધપાત્ર છે. અંત્ય હડપ્પન સંસ્કૃતિના નિયમોને સુરકકોટડામાં ત્યારે અનુસરવામાં આવ્યા હતાં જ્યરે તે સંસ્કૃતિ તેના અંતિમ ચરણોમાં હતી અને તેના અન્ય સ્થળો નાશ પામ્યાં હતાં.
આજસુધીના સંસોધન પ્રમાણે, ગઢની આસપાસ મોહેં-જો- ડરો અને કાલિબાંગણ જેવા મોટા શહેરના કદની વસાહતના કોઈ ત્યાં કોઈ પુરાવા મળ્યા નથી. ગઢથી ૫૦૦ મીટર દૂર વાયવ્યમાં એક ટીંબો છે તેમાં અમુક વસાહત હોવાના લક્ષણો મળ્યા છે પણ હડપ્પન અવશેષો નહિવત્ છે. પુરાતત્વવિદોને મોટા શહેરના અસ્તિત્વની શક્યત નહીવત લાગે છે પરંતુ તેને નકારી પણ શકાય તેમ નથી.
અન્ય નોંધપાત્ર શોધ
સુરકોટડામાં મોહેં-જો-ડરો, હડપ્પા અને રંગપુર જેવા ક્ષેત્રોની જેમ નોળિયાના અસ્તિત્વના અવશેષો મળ્યા છે, જે દર્શાવે છે કે સાપથી રક્ષણ માટે તેમને પાળવામાં આવતાં. હાથી અને વરુ (પાળેલા?)ના હાડકાં અહીં પણ મળી આવ્યા છે.
પૂરક વાચન
શ્રેણી:ગુજરાતનો ઇતિહાસ શ્રેણી:સિંધુ સંસ્કૃતિનાં સ્થળો શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લો શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
શીતળા
શીતળા એક ચેપી રોગ છે જે એક વિષાણુ (વાઇરસ)ના બે પ્રકારો વેરીઓલા મેજર અને વેરીઓલા માઇનોરના લીધે થાય છે. આ રોગનો છેલ્લો કુદરતી કિસ્સો ઓકટોબર ૧૯૭૭માં જોવા મળેલો અને વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) દ્વારા ૧૯૮૦માં રોગને વૈશ્વિક ધોરણે નાબૂદ જાહેર કરવામાં આવેલો. આ રોગથી મૃત્યુ થવાની શક્યતા ૩૦% હતી અને મહદઅંશે બાળકોમાં તેનું પ્રમાણ ઊંચું રહેતું. જે લોકો રોગમાંથી બચી જતા તેમના શરીરે ચાઠા રહી જતા અને કેટલાક અંધ બનતા.
રોગની શરૂઆતના લક્ષણો તાવ અને ઉલટી હતા. ત્યારબાદ મોઢામાં ચાંદા અને ચામડી પર લાલ ચાઠા પડતા. થોડા દિવસો પછી એ ચાઠા પાણી ભરેલા પરપોટા જેવામાં પરિવર્તિત થતા જેના કેન્દ્રમાં ખાડા જેવું હોતું. ત્યારબાદ એ પરપોટા ડાઘ છોડી ખરી પડતા. આ રોગ લોકો વચ્ચે રોગીએ સ્પર્શ કરેલી વસ્તુ બીજો વ્યક્તિ સ્પર્શ કરે તેનાથી ફેલાતો. શીતળાની રસીથી આ રોગ ફેલાતો અટકાવી શકાય છે. એકવાર રોગ થાય પછી એન્ટીવાયરલ દવાઓ કદાચ મદદરૂપ બને.
શીતળાના ઉદ્ભવ અંગે જાણકારી નથી. આ રોગ અંગેના સૌથી જુના પુરાવા ઇ.સ. પૂર્વે ૩૦૦ વર્ષની ઇજિપ્તની મમીમાં મળેલ છે. ભૂતકાળમાં આ રોગ ઉત્પાત સ્વરૂપે થતો જેમાં ટૂંકા ગાળામાં એક વિસ્તારના લોકોમાં થાય. ૧૮મી સદીના યુરોપમાં આ રોગથી વર્ષે ૪ લાખ લોકો મૃત્યુ પામતા અને જેમને ચેપ લાગતો એ પૈકી ત્રીજા ભાગના અંધ બની જતા. આ મૃત્યુઓમાં ચાર રાજાઓ અને એક રાણીનો સમાવેશ પણ થાય છે. વીસમી સદીમાં અંદાજે ૩૦ કરોડ લોકો શીતળાથી મૃત્યુ પામેલા. શીતળાની નાબુદી પૂર્વેના ૧૦૦ વર્ષમાં ૫૦ કરોડ લોકો તેનાથી મૃત્યુ પામેલા. છેક ૧૯૬૭ સુધી દર વર્ષે દોઢ કરોડ લોકોને શીતળા થતો.
એડવર્ડ જેનરે ૧૭૯૮માં રસીકરણ વડે રોગ અટકાવી શકાય છે તેની શોધ કરી. ૧૯૬૭માં WHOએ રોગ નાબુદી માટે પ્રયત્ન આદર્યા. નાબુદી કરી શકાયેલા માત્ર બે ચેપી રોગો પૈકી એક શીતળા છે (બીજો રીંગરપેસ્ટ છે જે ૨૦૧૧માં નાબૂદ થયો). તેના અંગ્રેજી નામ સ્મોલપોક્સનો ઉપયોગ ૧૬મી સદીના બ્રિટનમાં શરૂ થયેલ જ્યારે સિફિલિસને ગ્રેટપોક્સ કહેવાતો. અન્ય અંગ્રેજી નામોમાં પોક્સ, સ્પેકલ્ડ મોન્સ્ટર અને રેડ પ્લેગનો સમાવેશ થાય છે.
હિંદુ ધર્મમાં આ રોગ સંલગ્ન શીતળા માતા નામે એક દેવી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:રોગ
ગોપેશ્વર
ગોપેશ્વર ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા પર્વતીય ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ ધરાવતા ઉત્તરાખંડ રાજ્યના ચમોલી જિલ્લામાં આવેલું છે. ગોપેશ્વર ચમોલી જિલ્લા નું મુખ્ય મથક છે.
તાડપત્ર
center|thumb|600x600px|લગભગ ઇ.સ. પૂર્વે ૩૦૦નું તમિલ તાડપત્ર center|thumb|600x600px|નેપાળથી પ્રાપ્ત થયેલા તાડપત્ર પર દેવીમાહતમ્ય તાડના સૂકા પાંદડા પર લખેલી હસ્તપ્રતોને તાડપત્ર કહે છે. હસ્તપ્રત માટે તાડપત્રનો ઉપયોગ એશિયાના કેટલાક ભાગોમાં (મુખ્યત્વે ભારત) ઇ.સ. ૧૫મી સદી સુધી જોવા મળે છે. શરૂઆતમાં જ્ઞાન એક પેઢીથી બીજી પેઢી સુધી મૌખિક રીતે સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવતું હતું. પરંતુ, લિપિના ઉદભવ પછી, જ્ઞાનને તાડપત્રોમાં સુરક્ષિત કરવાનું શરૂ થયું.
ચીર બત્તી
ચીર બત્તી કે છીર બત્તી એ ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા બન્ની ઘાસના મેદાનો (મોસમી જળપ્લવીત મેદાનો) અને આસપાસના કચ્છના રણના ક્ષાર ક્ષેત્રમાં દેખાતો ગેબી પ્રકાશ છે. સ્થાનિક ગ્રામજનો તેને કચ્છી-સિંધી ભાષામાં ચીર બત્તી કહે છે, ચીરનો અર્થ ભૂત અને બત્તીનો અર્થ પ્રકાશ થાય છે.
આનું વર્ણન એક અવર્ણનીય પ્રકાશ તરીકે થાય છે. અંધારી રાતોએ મર્ક્યુરી દીવા જેવા પ્રકાશ ધરાવતા આગના ગોળા જેવો તે દેખાય છે. તે ભૂરો, રાતો અને પીળો રંગ બદલે છે અને દોડતા દડા (પેરના આકાર) જેવો દેખાય છે. આ ગોળો તીર જેટલી ઝડપે ઉડે છે અથવા સ્થિર પણ હોય છે. સ્થાનીક દંત કથાઓ અનુસાર સદીઓથી આ પ્રકાશનું અસ્તિત્વ છે, પણ સ્થાનિક લોકોને બાદ કરતાં લોકો તે વિશે જાણતા નથી. લોકો તેને ગેબી પ્રકાશ કે ભૂતિયો પ્રકાશ કહે છે. અમુક સાક્ષીઓ અનુસાર તે પ્રકાશ તેમની સાથે સંતાકૂકડી રમતો અને અમુક લોકો અનુસાર તેમનો પીછો પણ કરતો. અમુક અહેવાલો અનુસાર આ પ્રકાશ રાત્રે ૮ વાગ્યા પછી જ દેખાય છે અને તે જમીનથી ૨ થી ૮ ફૂટ ઊંચાઈએ જોવા મળે છે. અને જો તેમનો પીછો કરો તો મુખ્ય રસ્તા પરથી છૂટા પાડી તે જંગલમાં કાંટાળા ઝાંખરા, રણ કે ક્ષાર ભૂમિ તરફ લઈ જાય છે. એક સ્થાનિક અને યુ.એસ.ના પક્ષીવિશારદોના એક જૂથ અને ભારત પાકિસ્તાન સરહદે ભારતીય સીમા સુરક્ષા દળના ચોકી કરતા સૈનિકોએ આ પ્રકાશ જોયો છે.
આધુનિક વિજ્ઞાન પ્રમાણે આવા પ્રકાશનો ઉદ્ભવ ફોસ્ફાઈન (PH3), ડાયફોસ્ફેટ (P2H4) અને મિથેન (CH4) ના ઓક્સિડેશનને કારણે થાય છે. જેને કારણે ફોટોન ઉત્સર્જીત છે. આ સંયોજનો કાર્બનિક પદાર્થોના વિઘટનને કારણે ઉત્પન્ન થઈ શકે છે. ફોસ્ફાઈન (PH3), ડાયફોસ્ફેટનું મિશ્રણ હવામાંના ઑક્સિજન સાથે પ્રક્રિયા કરી સ્વયંભૂ સળગી ઊઠે છે. નાના પ્રમાણમાં સળગેલા ફોસ્ફાઈન (PH3), ડાયફોસ્ફેટ (P2H4) હવાના અન્ય મિથેનના મોટા જથ્થાને સળગાવે છે અને અલ્પકાલિન આગ નિર્માણ થાય છે. વળી, ફોસ્ફાઈન ઉપપેદાશ તરીકે ફોસ્ફરસ પેન્ટોક્સાઈડ બનાવે છે જે પાણીની વરાળના સંપર્કમાં આવતાં ફોસ્ફોરિક ઍસિડ બનાવે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લો
સિમલીયા (તા. ઝાલોદ)
સિમલીયા (તા. ઝાલોદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે. સિમલીયા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:ઝાલોદ તાલુકો
જાનકી વન
350px|thumb|જાનકી વન પ્રવેશદ્વાર જાનકી વન એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલ ગુજરાત રાજ્યના નવસારી જિલ્લાના વાંસદા તાલુકામાં ભિનાર ગામ ખાતે આવેલ એક બહુ આયામી વન છે.
આ વનનું સંચાલન ગુજરાત રાજ્ય વન વિભાગ દ્વારા કરવામાં આવે છે. આ વન પર્યાવરણ-સુરક્ષા, વન્ય સમૃધ્ધિનું જતન-સંવર્ધન, પર્યટન સ્થળ, વન્ય ઔષધિ-ઉછેર વગેરે હેતુથી સ્થાપવામાં આવેલ છે. તત્કાલીન મુખ્ય મંત્રી આનંદીબેન દ્વારા ૬૬માં રાજય વન મહોત્સવની ઉજવણીના ભાગરૂપે ૧પ.૬૬ હેકટર જેટલા વિસ્તારમાં ફેલાયેલા રાજયના ૧૨મા સાંસ્કૃતિક વન તરીકે જાનકી વનનું લોક-સમર્પણ બીજી ઓગસ્ટ,૨૦૧૫ના દિવસે કરવામાં આવ્યું હતું. આ વન ચીખલી-સાપુતારા રાજય ધોરી માર્ગ પર ઉનાઇ રોડના ત્રિભેટે આવેલ છે. આ વન વિવિધ પ્રકારની જંગલી વનસ્પતિઓ ઉપરાંત માહિતી કેન્દ્ર, આદિવાસી ઝૂંપડી, બાલવાટિકા પણ આવેલ છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો શ્રેણી:વાંસદા તાલુકો શ્રેણી:વન્ય
સેમોદ્રા (તા. પાલનપુર)
સેમોદ્રા (તા. પાલનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પાલનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સેમોદ્રા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલનપુર તાલુકો
મસ્તાની
મસ્તાની મરાઠા સામ્રાજ્યના પેશવા બાજીરાવ પહેલાના બીજી પત્ની હતા. કહેવામાં આવે છે કે તેઓ કલા, સાહિત્ય અને યુદ્ધમાં કુશળ હતા.
જીવન
૧૮મી સદી પૂર્વે મધ્યકાળમાં મરાઠા ઇતિહાસમાં મસ્તાનીનો ખાસ ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. તેણી બુંદેલખંડના મહારાજા છત્રસાલ અને તેની અફ્ઘાન રખાત રુહાનીબાઇની દીકરી હતા. ગુજરાતના ગીતોમાં તેણીને 'નૃત્યાંગના' અને 'કાંચની'નું નામથી સંબોધિત કરાયું છે.
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
કુરબઈ (તા. ભુજ)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભુજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ, તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
અતિસાર
અતિસાર કે ડાયરિયા (અંગ્રેજી: Diarrhea)માં યા તો વારંવાર મળ ત્યાગ કરવો પડે છે અથવા મળ બહુ પાતળા હોય છે અથવા બન્ને સ્થિતિઓ હોઈ શકે છે. પાતળા દસ્ત, જેમાં જળનો ભાગ અધિક હોય છે, થોડા-થોડા સમય ના અંતરે આવતા રહે છે.
લક્ષણ
અતિસારનું મુખ્ય લક્ષણ, અને ક્યારેક-ક્યારેક એકલા લક્ષણ, વિકૃત દસ્તોનું વારં-વાર આવવું હોય છે. તીવ્ર દશાઓમાં ઉદર ના સમસ્ત નીચલા ભાગમાં પીડા તથા બેચેની પ્રતીત થાય છે અથવા મળત્યાગ ના અમુક સમય પૂર્વ માલૂમ પડે છે. ધીમા અતિસારના બહુ સમય સુધી રહેતા, કે ઉગ્ર દશામાં થોડા જ સમયમાં, રોગીનું શરીર કૃશ થઈ જાય છે અને જળ હ્રાસ (ડિહાઇડ્રેશન) ની ભયંકર દશા ઉત્પન્ન થઈ શકે છે. ખનિજ લવણોનાં તીવ્ર હ્રાસથી રક્તપૂરિતા તથા મૂર્છા (કૉમા) ઉત્પન્ન થઈ મૃત્યુ સુદ્ધા થઈ શકે છે.
કારણ
આ આંતરડામાં અધિક દ્રવ જમા થતા, આંતરડા દ્વારા તરલ પદાર્થ ને ઓછી માત્રામાં અવશોષિત કરવાથી કે આંતરડામાં મળ ના ઝડપથી પસાર થવાથી થાય છે.
પ્રકાર
thumb|250px|આંત્ર માર્ગનું ચિત્ર ડાયરિયા ની બે સ્થિતિઓ હોય છે:
ઉગ્ર અતિસાર - ઉગ્ર (ઐક્યૂટ) અતિસારનું કારણ પ્રાયઃ આહારજન્ય વિષ, વિશેષ ખાદ્ય પદાર્થ પ્રતિ અસહિષ્ણુતા (એલર્જી) કે સંક્રમણ હોય છે. અમુક વિષ થી પણ, જેમકે સંખિયા કે પારદ ના લવણ થી, દસ્ત થવા લાગે છે.
ચિકિત્સા
સામાન્ય રીતે જ્યાં સુધી ઝાડા રહે ત્યાં સુધી દર્દીને ચપટી મીઠા અને મુઠી ખાંડવાળુ પાણી (ઓ.આર.એસ) ઝાડાના પ્રમાણ/તીવ્રતા અનુસાર આપવામાં આવે છે અને દહીં સાથે હળવું ભોજન જેમકે દહીં ભાત, દહીં, ખિચડી વગેરે લેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. આ સિવાય દર્દીને તુરંત રાહત માટે દવાઓ આપવામાં આવે છે. સામાન્ય ઝાડા ફક્ત ઓ.આર.એસ.અને દહીં સાથે હળવા ભોજન તેમજ વધુ માત્રામાં પાણીથી જ મટી જતા હોય છે. અસામાન્ય સંજોગોમાં ગંભીર દર્દીને તુરંત સારવારમાં ગ્લુકોઝના બાટલા, ઇંજેક્શન વગેરે આપવામાં આવે છે. ડાયરિયા ઉગ્ર કે જીર્ણ (ક્રોનિક) હોઈ શકે છે અને પ્રત્યેક પ્રકારના ડાયરિયાના ભિન્ન-ભિન્ન કારણ અને ઇલાજ હોય છે. ડાયરિયાથી ઉત્પન્ન જટિલતાઓમાં નિર્જલીકરણ (ડી-હાઇડ્રેશન), ઇલેક્ટ્રોલાઇટ (ખનિજ) અસામાન્યતા અને મળદ્વારમાં જલન, શામિલ છે. નિર્જલીકરણ (ડી-હાઇડ્રેશન) ને પીવાવાળી રિહાઇડ્રેશન ઘોલ કી સહાયતાથી ઓછી કરી શકાય છે અને આવશ્યક હોય તો અંતઃશિરા દ્રવ્ય (ગ્લુકોઝ ચડાવવું) ની મદદ પણ લઈ શકે છે.
ચિકિત્સા માટે રોગી ના મળ ની પરીક્ષા કરી રોગ ના કારણોનો નિશ્ચય કરી લેવું આવશ્યક છે, કેમકે ચિકિત્સા તેના પર નિર્ભર છે. કારણ જાણી તેની અનુસાર વિશિષ્ટ ચિકિત્સા કરવાથી લાભ થઈ શકે છે. રોગી ને પૂર્ણ વિશ્રામ દેવો તથા ક્ષોભક આહાર બિલકુલ રોકી દેવું આવશ્યક છે. ઉપયુક્ત ચિકિત્સા માટે કોઈ વિશેષજ્ઞ ચિકિત્સકનો પરામર્શ ઉચિત છે.
બાહરી કડીઓ
શ્રેણી:રોગ શ્રેણી:પાચન રોગ
સીતાવાટલી (તા. ઝાલોદ)
સીતાવાટલી (તા. ઝાલોદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે. સીતાવાટલી ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
શ્રેણી:ઝાલોદ તાલુકો
દાત્રેટીયા (તા. વલ્લભીપુર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વલ્લભીપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
પદ્મભૂષણ
પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર ભારત સરકાર દ્વારા વાર્ષિક ધોરણે આપવામાં આવતો દેશનો ત્રીજા ક્રમનો સર્વોચ્ચ નાગરિક પુરસ્કાર છે, જે દેશના માટેના સૈનિકક્ષેત્ર સિવાયના ક્ષેત્રમાં અસાધારણ યોગદાન માટે એનાયત કરવામાં આવે છે.
અન્ય ગૌરવપ્રદ પુરસ્કારોમાં પદ્મશ્રી, પદ્મવિભૂષણ અને ભારત રત્નની ગણના થાય છે.
પદ્મશ્રી
પદ્મશ્રી પુરસ્કાર ભારત સરકાર દ્વારા વાર્ષિક ધોરણે આપવામાં આવતો એક પુરસ્કાર છે, જે દેશના માટેના સૈનિકક્ષેત્ર સિવાયના ક્ષેત્રમાં અસાધારણ યોગદાનના માટે એનાયત કરવામાં આવે છે,જેમકે કલા, શિક્ષણ, ઉધોગ, સાહિત્ય, વિજ્ઞાન, ખેલકુદ, સમાજ સેવા વગેરે.
સમઢીયાળા (તા. ચુડા)
સમઢીયાળા (તા. ચુડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ચુડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સમઢીયાળા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
પદ્મશ્રી
અન્ય ગૌરવપ્રદ પુરસ્કારોમાં પદ્મભૂષણ, પદ્મવિભૂષણ અને ભારત રત્નની ગણના થાય છે.
સમઢીયાળા (તા. ચુડા)
શ્રેણી:ચુડા તાલુકો
પદ્મશ્રી
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:પુરસ્કાર શ્રેણી:ભારત શ્રેણી:ભારતના રાષ્ટ્રીય પુરસ્કારો
ભીમદેવળ (તા. તાલાલા)
એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના એક તાલુકા તાલાળા તાલુકામાં આવેલ એક ગામ છે. આ ગીર વિસ્તારનું ગામ કહેવાય છે. દુનીયાભરમાં પ્રખ્યાત કેસર કેરી એ આ ગામની મુખ્ય પેદાશ છે.
ડો. બાબાસાહેબ આંબેડકર ઓપન યુનિવર્સિટી
'''ડો. બાબાસાહેબ આંબેડકર ઓપન યુનિવર્સિટી''' અમદાવાદમાં આવેલ એક મુક્ત વિશ્વવિદ્યાલય છે .આ વિશ્વવિદ્યાલય દ્વારા પત્રવ્યવ્હવાર અને અન્ય વિજાણું સાધનો દ્વારા વિવિધ વિષયોમાં સ્નાતક, ડિપ્લોમા, સર્ટિફીકેટ અને પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએટ ડીપ્લોમાની પદવીઓ આપવામાં આવે છે. આ વિશ્વવિદ્યાલયની સ્થાપના ગુજરાત સરકાર દ્વારા ૧૯૯૪માં રાજ્યનાં અંતરીયાળ વિસ્તારોમાં શિક્ષણની સુવિધાઓ મળે તેવા આશય સાથે કરવામાં આવી હતી. આ યુનિવર્સીટીનું નામ બંધારણનાં ઘડવૈયા બાબાસાહેબ આંબેડકરની યાદમાં રાખવામાં આવેલ છે.
યુનિવર્સીટીનું માળખું
આ યુનિવર્સીટીનું માળખુ મહદ અંશે ઈન્દિરા ગાંધી રાષ્ટ્રીય મુક્ત વિશ્વવિદ્યાલયના માળખાને અનુસરીને કરવામાં આવ્યુ છે અને તેમાં જુદીજુદી સ્કુલો અને વિવિધ વિષયો શિખવતા વિભાગો અને કેન્દ્રો હોય છે.
બાહ્ય કડી
શ્રેણી:શિક્ષણ શ્રેણી:ગુજરાતની યુનિવર્સિટીઓ શ્રેણી:ગુજરાતમાં આવેલી મહત્વની શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ શ્રેણી:અમદાવાદમાં આવેલી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ
લાલીયાદ (તા. ચુડા)
લાલીયાદ (તા. ચુડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ચુડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. લાલીયાદ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ચુડા તાલુકો
રાલ્ફ વાલ્ડો એમર્સન
રાલ્ફ વાલ્ડો એમર્સન (૨૫ મે ૧૮૦૩ – ૨૭ એપ્રિલ ૧૮૮૨) અમેરિકન ચિંતક, કવિ, અને નિંબંધકાર હતા.
જીવન
એમર્સનનો જન્મ ૨૫ મે ૧૮૦૩ના રોજ બૉસ્ટનમાં એક યુનિટેરિયન ધર્મગુરુને ત્યાં થયો હતો. ૧૮૧૨થી ૧૮૧૭ દરમિયાન તેમણે બૉસ્ટનની લૅટિન સ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો. ત્યારબાદ ૧૮૧૭થી ૧૮૨૧ દરમિયાન હાર્વર્ડ કૉલેજમાં વધુ અભ્યાસ કર્યો.
તેમણે ૧૮૩૬માં 'ટ્રાન્સેન્ડેન્ટલ ક્લબ'ની સ્થાપના કરી અને ટ્રાન્સેન્ડેન્ટલ ચળવળના નેતા બન્યા. એ જ વર્ષે તેમણે નેચર નામનું પુસ્તક પ્રગટ કર્યું જેમાં તેમણે "પ્રકૃતિનાં પ્રગટ જીવન અને કાર્યમાં અદ્રશ્ય આંતરિક સત્યો છુપાયેલાં છે" એવું નિરૂપણ કર્યું. ૧૮૩૭માં તેમણે હાર્વર્ડ કૉલેજની ફિ બેટા કપ્પા સોસાયટીમાં તેમનું 'ધી અમેરિકન સ્કૉલર' નામનું પ્રસિદ્ધ વ્યાખ્યાન આપ્યું.
૧૮૨૯માં તેમણે ઍલન લુઈ ટકર સાથે લગ્ન કર્યા. ૧૮૩૧માં ઍલનના અવસાન બાદ ૧૮૩૫માં એમર્સને બીજું લગ્ન લીડિયા જૅક્સન સાથે કર્યું.
પ્રદાન
પોએમ્સ (૧૮૪૬) એ તેમનું કવિતાનું પુસ્તક છે જેમાં તેમનું પ્રખ્યાત કાવ્ય 'થ્રેનોડી' સમાવિષ્ટ છે. તેમનો બીજો કાવ્યસંગ્રહ મે-ડે ઍન્ડ અધર પીસિસ (૧૮૬૭) છે. તેઓ ઉચ્ચ પ્રકારના ગદ્યકવિ હતા અને અમેરિકાના સૌથી વધુ મૌલિક કવિ તરીકે ખ્યાતિ પામ્યા હતા. અમેરિકાન સાહિત્યના તેઓ શ્રેષ્ઠ નિબંધકાર ગણાય છે અને અન્ય સાહિત્યકારો પર તેમનો મોટો પ્રભાવ પડ્યો હતો.
તેમના પુત્ર એડવર્ડ વાલ્ડો એમર્સને (૧૮૪૪–૧૯૩૦) તેમના પિતાની કૃતિઓનો સંપૂર્ણ સંગ્રહ (૧૯૦૩–૦૪) અને તેમની નોંધપોથી જર્નલ્સના દસ ગ્રંથો (૧૯૦૯–૧૪)નું સંપાદન કરી પ્રગટ કર્યા હતા.
સંદર્ભો
શ્રેણી:અમેરિકન વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:સાહિત્યકાર
હરદ્વાર
right|240px|હરકી પૈડી, હરદ્વાર right|240px|હરદ્વારનો ઊંચાઇ પરથી દેખાવ હરદ્વાર ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા પર્વતીય ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ ધરાવતા ઉત્તરાખંડ રાજ્યના હરદ્વાર જિલ્લામાં આવેલું છે. હરદ્વાર હરદ્વાર જિલ્લા નું મુખ્ય મથક છે. હરદ્વાર હિન્દુ ધર્મનું પવિત્ર નગર છે, જેનો વહીવટ નગર નિગમ બોર્ડ કરે છે. હિન્દી ભાષામાં હરદ્વારનો અર્થ હરિ("ઇશ્વર")નું દ્વાર થાય છે. હરદ્વાર હિંદુઓના સાત પવિત્ર સ્થળો પૈકીનું એક છે. સાત મોક્ષદાયિની નગરીઓમાંની એક હરિદ્વાર ગણાય છે જેના દર્શન કરી દરેક વ્યકિત પોતાના જીવનમાં કંઇક જોયું, જાણ્યું હોય તેવી પ્રતીતિ કરતો હોય છે.
હરદ્વાર સમુદ્રની સપાટીથી ૩૧૩૯ મીટરની ઊંચાઇ પર સ્થિત છે. ગંગા નદીના મુખ(ગંગોત્રી હિમશિખર)થી ૨૫૩ કિલોમીટરની પહાડોમાં સફર ખેડી ગંગા નદી હરદ્વાર ખાતેથી મેદાની ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ કરે છે, આથી જ હરદ્વારને ગંગાદ્વારના નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે.
હરદ્વાર ઇતિહાસ અને વર્તમાન
પ્રકૃતિ પ્રેમીઓ માટે હરદ્વાર સ્વર્ગ સમાન છે. હરદ્વાર ભારતીય સંસ્કૃતિ અને સભ્યતાના વિવિધસ્વરૂપોને પ્રસ્તુત કરે છે. હરદ્વારનો ઉલ્લેખ પૌરાણિક કથાઓમાં કપિલસ્થાન, ગંગાદ્વાર તેમ જ માયાપુરીના નામે કરવામાં આવેલ છે. હરદ્વાર ચારધામ યાત્રા માટેનું પણ પ્રવેશદ્વાર છે.(ઉત્તરાખંડમાં આવેલાં ચાર ધામ એટલે બદ્રીનાથ, કેદારનાથ, ગંગોત્રી અને યમનોત્રી), આથી જ ભગવાન શિવના અનુયાયીઓ હરદ્વાર અને ભગવાન વિષ્ણુના અનુયાયીઓ હરિદ્વાર નામથી આ સ્થળનો ઉલ્લેખ કરે છે. હર એટલે શિવ અને હરિ એટલે વિષ્ણુ.
મહાભારતના બાણપર્વમાં ધૌમ્ય ઋષિ, રાજા યુધિષ્ઠિરને ભારતનાં તીર્થસ્થળો વિશે કહે છે ત્યારે એ વેળાએ એમાં ગંગાદ્વાર અર્થાત હરદ્વાર અને કનખલનાં તીર્થોનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
કપિલ ઋષિનો આશ્રમ પણ અહીં જ હતો, એથી અહીંનુ પ્રાચીન નામ કપિલ અથવા કપિલ્સ્થાન મળે છે. મહાન રાજા ભગીરથ, જે સૂર્યવંશી રાજા સગરના પ્રપૌત્ર (ભગવાન શ્રીરામના એક પૂર્વજ) હતા, ગંગાજીને સતયુગમાં વર્ષોની તપસ્યા પછી પોતાના ૬૦,૦૦૦ પૂર્વજોના ઉધ્ધાર અને કપિલ ઋષિના શ્રાપથી મુક્ત કરવા માટે પૃથ્વી પર લાવ્યા હતા. આ એક એવી પરંપરા છે, જેને કરોડો હિંદુ આજે પણ નિભાવે છે. તેઓ પોતાના પૂર્વજોના ઉધ્ધારની આશા રાખી એમની ચિતાની રાખ(અસ્થિકુંભ) લાવે છે અને ગંગાજીમાં વિસર્જિત કરે છે. કહેવાય છે કે ભગવાન વિષ્ણુએ એક પથ્થર પર પોતાનાં પદ-ચિન્હોની છાપ રાખી છે જે હરકી પૈડીમાં એક ઉપરી દિવાલ પર સ્થાપિત છે, જ્યાં નિત્ય પવિત્ર ગંગાજી એને પાવન કરતી રહે છે.
પથદર્શન
હરદ્વાર શહેર સડકમાર્ગ દ્વારા રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૫૮ સાથે જોડાયેલું છે, જે દિલ્હી અને માનાપસ શહેરને એકબીજા સાથે જોડે છે. નજીકનું રેલ્વે સ્ટેશન હરદ્વાર ખાતે જ આવેલું છે, જે ભારતનાં અન્ય મુખ્ય શહેરો સાથે હરદ્વારને સાંક્ળે છે. નજીકનું હવાઇમથક જૌલી ગ્રાંટ, દહેરાદૂન ખાતે આવેલું છે, પરંતુ નવી દિલ્હી ખાતે આવેલા ઇંદિરા ગાંધી આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાન મથકને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
ક્રિકેટનો દડો
ક્રિકેટ દડો એ એક પ્રકારનો સખત અને કડક દડો છે જેનો ઉપયોગ ક્રિકેટ રમવા માટે થાય છે. પ્રથમ શ્રેણીના ક્રિકેટના સ્તર પર રમવા માટેના કોર્ક અને લેધરના બનેલા ક્રિકેટના દડા માટે અનેક નિયમો ઘડાયેલા છે. જોકે આમ છતાં અનેક ભૌતિક પરિબળોની મદદથી પ્રમાણિત દડા સાથે છેડછાડ કરીને બોલિંગને વધારે ધારદાર કરવાના અને બેટ્સમેનને મૂંઝવણમાં મૂકી દેવાના પ્રયોગો થતા રહે છે. દડો હવામાં અને મેદાનમાં કઈ રીતે ઉછળે છે એનો મોટો આધાર દડાની સ્થિતિ અને દડો ફેંકનારા બૉલરના પ્રયાસો પર હોય છે. જ્યારે ક્રિકેટના દડાની ઉપર અનુકૂળ પરિસ્થિતી મેળવવા માટે કામ કરવામાં આવે છે ત્યારે ફિલ્ડીંગ બાજુએ અનુકૂળ પરિસ્થિતી એક ચાવીરૂપ ભૂમિકા બને છે. ક્રિકેટનો દડો એવું પ્રાથમિક માધ્યમ છે જેને ફટકારીને રન લેવું સલામત છે કે પછી દડાને બાઉન્ડ્રીની બહાર મેળવી શકાય છે એ નક્કી કરીને પછી બેટ્સમેન રન બનાવી શકે છે.
ટેસ્ટ ક્રિકેટ અને બીજી સ્થાનિક કક્ષાએ રમાતી મોટાભાગની રમત અનેક દિવસો સુધી ચાલે છે અને એમાં વપરાતો દડો પરંપરાગત રીતે લાલ રંગનો હોય છે. ઘણી એક દિવસીય ક્રિકેટ મેચોમાં, દડાનો રંગ સફેદ હોય છે. આ સિવાય તાલીમ દરમિયાન અથવા તો બિનસત્તાવાર મેચોમાં વિન્ડ બૉલ અથવા તો ટેનિસ દડાનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ક્રિકેટ મેચો દરમિયાન દડાની ગુણવત્તા એ રમવા માટે નકામો થઈ જાય એ સ્તર સુધી બદલાતી હોય છે અને આ બદલાવના દરેક તબક્કા દરમિયાન એના ગુણધર્મોમાં સતત ફેરફાર થતો રહે છે જેની મેચના પરિણામ પર ભારે અસર પડે છે. આ કારણે જ મેચ દરમિયાન ક્રિકેટના સત્તાવાર નિયમોમાં જેટલી મંજૂરી આપવામાં આવી છે એની લક્ષ્મણરેખાની બહાર દડામાં ફેરફાર કરવા પર પ્રતિબંધ છે અને આ કારણે જ જ્યારે દડા સાથે નિયમોની બહાર જઈને છેડછાડ કરાય છે ત્યારે બૉલ ટેમ્પરિંગનો મુદ્દો અગણિત વિવાદોનું કારણ બને છે.
155.9 થી 163.0 ગ્રામ જેટલા વજનનો ક્રિકેટનો દડો એની સખતાઈ તથા એને વાપરતી વખતે થતી ઇજાને કારણે જાણીતો છે. ક્રિકેટ રમતી વખતે રક્ષણાત્મક સાધનોની શોધ માટેનું મુખ્ય કારણ ક્રિકેટનો જોખમી દડો છે. ક્રિકેટ મેચો દરમિયાન દડાને કારણ ઘણીવાર ઇજા થવાના પ્રસંગ બને છે અને આ દડો ગણ્યાગાંઠ્યા કિસ્સાઓમાં તો જીવલેણ પણ સાબિત થયો છે.
ઉત્પાદન
ક્રિકેટના દડો કોર્કની અંદરના ભાગ દ્વારા બને છે, જેની આસપાસ કઠણ રીતે બાંધેલી દોરીનુ આવરણ હોય છે. આ રચનાને સહેજ ઊંચા સિલાઈના ઓટણ વડે લેધરથી આવરી લેવામાં આવે છે. ઉચ્ચ સ્તરની રમત માટે હંમેશા ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા દડાની જ પસંદગી કરવામાં આવતી હોય છે. ક્રિકેટના દડાનું લેધરનું આવરણ લેધરના ચાર ટુકડાઓની મદદથી સંયુક્ત રીતે બનાવવામાં આવે છે અને આ રચના નારંગીની છાલને મળતી આવે છે. જોકે ક્રિકેટના દડાની બનાવટની ખાસિયત એ છે કે એનો અર્ધગોળાકારભાગ બીજા અર્ધગોળાકારની સરખામણીમાં કાટખૂણે ફેરવેલો હોય છે. બોલની નજરે પડે એવી સિલાઈ બનાવવા માટે કુલ ટાંકાઓની છ હારો સાથે બોલના બેય અર્ધગોળાકારોને દોરી સાથે સીવવામાં આવે છે. લેધરના ટુકડાઓના બાકી બચેલા બે ટુકડાઓની સિલાઇ આંતરિક રીતે જ કરી લેવામાં આવે છે. બે ટુકડાના આવરણવાળા નીચી ગુણવત્તાવાળા દડા તાલીમ માટે અને એની ખરીદ કિંમત પણ ઓછી હોવાના કારણે નીચલા સ્તરની રમતમાં વપરાશ માટે બહુ લોકપ્રિય છે.
પુરુષોના ક્રિકેટ માટે દડાનું વજન ફરજિયાતપણે 5.5 અને 5.75 ઔંસ (155.9 અને 163.0 ગ્રામ) અને પરિઘનું માપ 8 13/16 અને 9 (224 અને 229 મિલીમીટર) હોવું જરૂરી છે. મહિલાઓ અને યુવાનોની મેચમાં વપરાતો દડો થોડો નાનો હોય છે. ક્રિકેટના દડાને સામાન્ય રીતે લાલ રંગથી રંગવામાં આવે છે અને લાલ દડાનો ઉપયોગ ટેસ્ટ ક્રિકેટ અને પ્રથમ શ્રેણીના ક્રિકેટમાં થાય છે. આ સિવાય જ્યારથી વન-ડે મેચો રાત્રે ફ્લડલાઇટમાં પણ રમાવા લાગી ત્યારે આ પ્રકારની લાઇટમાં સ્પષ્ટ દેખાય એવા સફેદ દડાનું આગમન થયું હતું. હવે વ્યવસાયિક વન-ડે મેચો રાત્રે ન રમાતી હોય તો પણ એમાં સફેદ રંગના જ ક્રિકેટના દડાનો ઉપયોગ થાય છે. આ સિવાય રાતની મેચોમાં સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય એવા દડાની દૃષ્ટિક્ષમતા વધારવા માટે પીળા અને નારંગી રંગના દડાનો પણ પ્રયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે આ રંગથી રંગવાની પ્રક્રિયાને કારણે એવા દડા ક્રિકેટ માટેના માપદંડ જેવા દડાથી અલગ પડી જતો હોવાના કારણે એ વ્યવસાયિક રમત માટે નકામા ગણી લેવામાં આવ્યા હતા. ક્રિકેટની આંતરરાષ્ટ્રીય રમતમાં સૌથી પહેલીવાર ગુલાબી દડાનો ઉપયોગ 2009ના જુલાઈ મહિનામાં કરવામાં આવ્યો હતો જ્યારે વોર્મસ્લી ખાતે ઇંગ્લેન્ડની મહિલા ટીમે ઓસ્ટ્રેલિયાની ટીમને હરાવી હતી. સફેદ અને લાલ દડાના ઉત્પાદકો એવો દાવો કરે છે બન્ને પ્રકારના દડા એકસરખી પદ્ધતિથી સમાન વસ્તુઓ વાપરીને બનાવવામાં આવે છે, પણ જોવા મળ્યું છે કે દાવના શરૂઆતના તબક્કા દરમિયાન લાલ દડાની સરખામણીમાં સફેદ દડો વધારે સ્વિંગ થાય છે અને એ સરખામણીમાં વધારે ઝડપથી ખરાબ થઈ જાય છે.
ક્રિકેટના દડા ખર્ચાળ છે. 2007માં ઇંગ્લેન્ડમાં પ્રથમ શ્રેણીના ક્રિકેટમાં વપરાયેલા પ્રત્યેક દડાની કિંમત 70 પાઉન્ડ સ્ટર્લિંગ આંકવામાં આવી હતી. ટેસ્ટ મેચ ક્રિકેટમાં એક દડો ઓછામાં ઓછી 80 ઓવર (સૈદ્ધાંતિક રીતે રમતના પાંચ કલાક અને 20 મિનિટ) માટે વપરાય છે. વ્યવસાયિક વન-ડે ક્રિકેટમાં દરેક મેચમાં ઓછામાં ઓછા બે દડાનો વપરાશ થાય છે. શીખાઉ ક્રિકેટરો મોટાભાગે જૂના દડાનો અથવા તો એના સસ્તા વિકલ્પનો ઉપયોગ કરે છે. આ પરિસ્થિતિમાં દડાની પરિસ્થિતિમાં આવતા ફેરફારોને કારણે એવો અનુભવ નથી થતો જેવો અનુભવ વ્યવસાયિક ક્રિકેટના દાવ વખતે થાય છે. તમામ ઓ.ડી.આઈ. મેચો (એક દિવસીય આંતરરાષ્ટ્રીય મેચો) કોકાબુર્રા દડાઓની મદદથી રમવામાં આવે છે પણ ભારતમાં ટેસ્ટ મેચો એસજી (SG) ક્રિકેટ દડાઓની મદદથી રમવામાં આવે છે. ઇંગ્લેન્ડ જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય ટેસ્ટ મેચનું આયોજન કરે છે ત્યારે તે "ડ્યુક ક્રિકેટ દડા"ઓનો ઉપયોગ કરે છે જ્યારે બાકીના બધી ટેસ્ટ મેચોમાં કોકાબુર્રા દડાઓનો વપરાશ થાય છે.
1996ના વર્લ્ડ કપ દરમિયાન જ્યારે એક દિવસીય આંતરરાષ્ટ્રીય મેચો રમાઈ હતી ત્યારે બેય અમ્પાયરો પાસે તેમના દડા હતા. દરેક ઓવર પછી મુખ્ય અમ્પાયર પાસેથી દડો લેગ અમ્પાયરને આપવામાં આવતો હતો અને તેઓ જ ફિલ્ડિંગ કરી રહેલી ટીમને એક ઓવર એટલે કે છ સત્તાવાર દડાની બોલિંગ કરવા માટે દડો આપતા હતા અને ઓવર પછી દડો પાછો લઈ લેતા હતા. બીજો અમ્પાયર પણ આ પ્રક્રિયાનું પુનરાવર્તન કરે છે... અને બસ આ રીતે જ એ સમયે એક દિવસીય આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ રમાતી હતી, કારણ કે સફેદ દડો વારંવાર ગંદો થઈ જતો હતો.
ક્રિકેટના દડાનાં ભયસ્થાનો
ક્રિકેટના દડાઓ તોફાની કહી શકાય એ હદના સખત હોય છે અને અત્યંત ઘાતક બનવાની ક્ષમતા ધરાવે છે જેના કારણે આજના બેટ્સમેન અને નજીકના ફિલ્ડરો ઘણીવાર માથાનું રક્ષણ કરતા સુરક્ષાકવચ પહેરેલા જોવા મળે છે. 1998માં બાંગ્લાદેશની ક્લબ કક્ષાની મેચમાં ક્રિકેટર રમણ લાંબાને ફોરવર્ડ શોટ લેગ ખાતે ફિલ્ડિંગ ભરતી વખતે માથામાં દડો વાગ્યો હતો અને આ મરણતોલ ફટકાને કારણે તેનું અવસાન થઈ ગયું હતું. આ સિવાય પ્રથમ કક્ષાની મેચમાં મેદાનમાં ઇજા થવાને કારણે ક્રિકેટરનું મૃત્યુ થયું હોય એવા અત્યાર સુધી માત્ર બે કિસ્સાઓ જ નોંધાયા છે. આ બેય ઇજાઓ બેટિંગ કરતી વખતે જ થઈ છે. 1870માં લોડ્સના મેદાન ખાતે માથામાં દડો વાગવાને કારણે નોટિંગહામશાયરના જ્યોર્જ સમરનું અને 1958-59માં કાયદા-એ-આઝમની ફાઇનલ મેચ વખતે હૃદય પર દડો વાગવાને કારણે કરાંચીના વિકેટ કિપર અબ્દુલ અઝીઝનું અવસાન થયું હોવાની ઘટનાઓ નોંધાઈ છે. આ સિવાય લેન્કેશાયરના ઇયાન ફોલીનું 1993માં વાઇટહેવન વતી રમતી વખતે દડો વાગ્યા પછી મૃત્યુ થયું હતું.
ચર્ચા પ્રમાણે પ્રિન્સ ઓફ વેલ્સ, ફ્રેડરિકનું મૃત્યુ પણ ક્રિકેટ દડો વાગવાને કારણે ઊભી થયેલી અનેક શારીરિક જટિલતાઓને કારણે થયું હતું. જોકે આ વાત સાવ ખોટી સાબિત થઈ હતી. હકીકતમાં ફ્રેડરિકને માથા પર એક દડો વાગ્યો તો હતો, પણ તેના મૃત્યુનું કારણ ફેફસાંમાં ફાટેલી એક ગાંઠ હતી. આ સિવાય 1971માં ફિલ્ડિંગ ભરતી વખતે ગ્લેમોર્ગન ખેલાડી રૉજર ડેવિસને માથા પર દડો વાગવાને કારણે તે મૃત્યુના મુખમાં પહોંચી ગયો હતો. ભારતીય ખેલાડી નરીમાન કોન્ટ્રાક્ટરને વેસ્ટ ઇન્ડિઝના પ્રવાસ વખતે માથામાં દડો વાગતા તેમણે ફરજિયાત નિવૃત્તિ લેવી પડે એવી સ્થિતિ ઊભી થઈ ગઈ હતી.
1998માં ઢાકામાં ક્લબ કક્ષાની મેચમાં ભારતીય ક્રિકેટર રમણ લાંબાને તેના માથા પર ક્રિકેટનો દડો વાગવાથી અવસાન થયું હતું. લાંબા હેલ્મેટ પહેર્યા વગર શોર્ટ લેગ ફિલ્ડિંગ ભરતો હતો અને બેટ્સમેન મેહરાબ હુસેને ફટકારેલો દડો માથામાં વાગ્યો અને તે માથામાં અથડાઈને વિકેટ કિપર ખાલીદ મસુદ પાસે ઉછળીને આવ્યો હતો.
2009માં સાઉથ વેલ્સ ખાતે ફિલ્ડર દ્વારા ફેંકવામાં આવેલો દડો ક્રિકેટ અમ્પાયરના માથા પર વાગતા અમ્પાયરનું મૃત્યુ થઈ ગયું હતું.
વૈશ્વિક સ્તરે ક્રિકેટના દડાથી પહોંચેલી ઇજાઓમાં મૃત્યુ સિવાય પણ અનેક શારીરિક ઇજાઓ નોંધાઇ છે. આ ઇજાઓમાં ઓક્યુલર (નેત્ર સંબંધી) (જેમાં કેટલાક ખેલાડીઓએ દ્રષ્ટિક્ષમતા ગુમાવી છે), ક્રેનિયર (માથાને લગતી), ડેન્ટલ (દાંતને લગતી), ડિજીટલ (આંગળીઓને અને અંગુઠાને લગતી) અને ટેસ્ટીક્યુલર (વૃષણોને લગતી) ઇજાઓનો સમાવેશ થાય છે.
ક્રિકેટના દડાનું સ્વિંગ
દડાની બે બાજુઓ વચ્ચે ઊભો થયેલો દબાણનો તફાવત ક્રિકેટના દડાનું સ્વિંગ થવાનું મુખ્ય કારણ છે. આ હવાનું દબાણ દડાની દરેક બાજુની હવાના પ્રવાહ પર આધાર રાખે છે. બૉલર જ્યારે અકસ્માતે કે પછી આયોજનપૂર્વક દડાની એક બાજુના હવાના પ્રવાહમાં અવક્ષેપ ઊભો કરે છે ત્યારે દડો સ્વિંગ થાય છે. દડાની એક બાજુને લીસી અને ચળકતી રાખીને અને પછી આ બાજુને આગળ રાખી તથા સાંધાને જે દિશામાં દડો સ્વિંગ કરવો હોય એ રીતે ગોઠવીને દડાને ફેંકવાથી એને સામાન્ય રીતે સ્વિંગ કરી શકાય છે. આઉટસ્વિંગ દડો ફેંકવાથી દડો જમણેરી બેટ્સમેનથી દૂર જાય છે જ્યારે ઇનસ્વિંગ દડો એની અત્યંત નજીક આવી જાય છે. દડાની ચમકતી બાજુ તરફના હવાના પ્રવાહને સંતુલિત રાખીને તેમજ સાંધા તરફના હવાના પ્રવાહમાં અસંતુલિત વિક્ષેપ ઉભો કરીને સામાન્ય સ્વિંગની અસર ઉભી કરી શકાય છે. દડો જ્યારે નવો હોય ત્યારે બોલિંગની શરૂઆત કરનાર ઓપનિંગ બૉલર માટે આ સ્વિંગની પદ્ધતિઓ ખાસ કરીને આઉટસ્વિંગ થતા દડા સફળતા અપાવતી રોજીરોટી સમાન છે. રિવર્સ સ્વિંગ એ પરંપરાગત સ્વિંગ કરતાં સાવ અલગ છે. આ પ્રકારના સ્વિંગમાં સાંધાની સ્થિતિ અને દડો ફેંકવાની પદ્ધતિ આઉટસ્વિંગર જેવી જ હોય છે, પણ દડાની ખરબચડી બાજુને આગળ રાખવામાં આવે છે જેના કારણે દડો બેટ્સમેન પાસે ઇનસ્વિંગરની જેમ ગતિ કરે છે. જ્યારે દડો એકદમ ઝડપથી ફેંકવામાં આવે છે ત્યારે રિવર્સ સ્વિંગની અસર નિપજાવી શકાય છે. આ પ્રકારની પરિસ્થિતિમાં દડાની બન્ને બાજુ હવાની સ્થિતિમાં એ સાંધા સુધી પહોંચે એ પહેલાં અસંતુલિત વિક્ષેપ ઊભો થઈ જાય છે.
બાહ્ય લિંકો
શ્રેણી:ક્રિકેટ
ભારત રત્ન
ભારત રત્ન ભારત દેશનો સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન પુરસ્કાર છે. આ પુરસ્કાર રાષ્ટ્રની સેવા બદલ એનાયત કરવામાં આવે છે. આ સેવાઓમાં કલા, સાહિત્ય, વિજ્ઞાન અથવા સાર્વજનિક ક્ષેત્રે આપેલી સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે. શરૂઆતમાં આ સન્માન ફક્ત કળા, વિજ્ઞાન, સાહિત્ય અને જાહેરસેવાનાં ક્ષેત્રમાં પ્રદાન કરનારી વ્યક્તિઓને જ આપવામાં આવતું હતું. પણ ડિસેમ્બર ૨૦૧૧માં કરેલા સુધારા મુજબ આ ક્ષેત્રને વિસ્તૃત કરીને 'કોઇપણ ક્ષેત્રમાં માનવસેવાના પ્રયાસ' બદલ આપવામાં આવે છે. આ પુરસ્કારની સ્થાપના ૨ જાન્યુઆરી ૧૯૫૪ એ સમયના રાષ્ટ્રપતિ રાજેન્દ્ર પ્રસાદ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આ સન્માન માટે દર વર્ષે ભારતના વડાપ્રધાન દ્વારા ભારતના રાષ્ટ્રપતિને ભલામણ કરવામાં આવે છે. દર વર્ષે વધુમાં વધુ ત્રણ નામોની ભલામણ કરી શકાય છે. આ સન્માન મેળવનારી વ્યક્તિઓને રાષ્ટ્રપતિનાં હસ્તાક્ષરવાળું એક પ્રશસ્તિપત્ર અને પીપળાનાં પાનના આકારનું સન્માનચિન્હ આપવામાં આવે છે. આ સન્માન સાથે કોઇ નાણાકીય પુરસ્કાર જોડાયેલ નથી. પણ ભારતરત્ન મેળવનારી વ્યક્તિને ભારતનાં શિષ્ટાચારની યાદીમાં સાતમાં ક્રમે ગણવામાં આવે છે. જોકે આ સન્માનને ઇલ્કાબની જેમ વાપરવાની બંધારણીય મનાઇ છે. આ પુરસ્કાર વડે સન્માનિત વ્યક્તિ પોતાના નામ આગળ કોઇ પદવી લખતા નથી.
ઇ.સ. ૧૯૫૪માં આ સન્માન સહુપ્રથમ આપવામાં આવ્યું હતું. આ સન્માન મરણોપરાંત આપવાની પહેલાં કોઇ જોગવાઇ ન હતી. પણ ૧૯૫૫ના સુધારા દ્વારા આ સન્માન મરણોપરાંત આપવાની છૂટ આપવામાં આવી. ઇ.સ. ૧૯૬૬માં ભારતના વડાપ્રધાન લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીને સર્વપ્રથમ મરણોપરાંત આ સન્માન આપવામાં આવ્યું. જાણીતા ક્રિકેટના ખેલાડી સચિન તેંડુલકર ફક્ત ૪૦ વર્ષે આ સન્માન મેળવી આ સન્માન મેળવનારા સહુથી યુવા વ્યક્તિ બન્યાં. તો જાણીતા સમાજસેવક ધોન્ડો કેશવ કર્વે ૧૦૦ વર્ષની ઉંમરે આ સન્માન મેળવીને સન્માન મેળવનારા સહુથી વડીલ વ્યક્તિ બન્યાં. સામાન્ય રીતે આ સન્માન ભારતના નાગરીકોને આપવામાં આવે છે. ઇ.સ. ૧૯૮૦માં ભારતની બહાર જન્મેલાં અને પાછળથી ભારતનું નાગરિત્વ મેળવનાર મધર ટેરેસાને આપવામાં આવ્યું. આ ઉપરાંત બે વિદેશી નાગરીકો, પાકિસ્તાનના નાગરીક ખાન અબ્દુલ ગફાર ખાન અને દક્ષિણ આફ્રિકાના નાગરીક નેલ્સન મંડેલાને પણ આ સન્માન આપવામાં આવ્યું છે.
અન્ય પ્રતિષ્ઠિત પુસ્કારોમાં પદ્મવિભૂષણ,પદ્મભૂષણ તેમ જ પદ્મશ્રીનું નામ જાણીતું છે.
ઇતિહાસ
ઇ.સ. ૧૯૫૪માં રાષ્ટ્રપતિના સચિવાલય દ્વારા બે નાગરિક સન્માનો 'ભારતરત્ન' અને 'ત્રિસ્તરીય પદ્મવિભૂષણ' સન્માન આપવા માટે જાહેરનામું બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ સન્માન ભારતનું સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન છે. આ સન્માન માટે ભારતના સંવિધાનમાં કોઇ સ્પષ્ટ જોગવાઇ નથી.
આ સન્માનને બે વખત સ્થગિત કરવામાં આવ્યા હતાં. પ્રથમ વખત મોરારજી દેસાઈની સરકારે આ સન્માનોને સ્થગિત કર્યા હતાં. તેમણે ૧૩ જુલાઇ ૧૯૭૭ના રોજ બધા જ વ્યક્તિગત સન્માનો પાછા ખેંચી લીધા. આ ઉપરાંત પહેલાં જે વ્યક્તિઓને આ સન્માન આપવામાં આવ્યા હતાં, તેમને પણ આ સન્માન ઇલ્કાબની જેમ ન વાપરવાની સૂચના આપવામાં આવી. ૨૫ જાન્યુઆરી ૧૯૮૦ના રોજ આ પ્રતિબંધ પાછો ખેંચી લેવામાં આવ્યો. ઇ.સ. ૧૯૯૨માં આ સન્માન પર ફરીથી પ્રતિબંધ મુકવામાં આવ્યો. મધ્યપ્રદેશ અને કેરલ રાજ્યની વડી અદાલતમાં આ સન્માનોની બંધારણીય યોગ્યતાને પડકારતી બે જાહેર હીતની અરજીઓ કરવામાં આવી હતી. અંતે ડિસેમ્બર ૧૯૯૫માં સર્વોચ્ચ અદાલતના આદેશ બાદ આ સન્માનો ફરીથી ચાલુ કરવામાં આવ્યાં.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ભારત શ્રેણી:પુરસ્કાર શ્રેણી:ભારત રત્ન પુરસ્કારના વિજેતા શ્રેણી:ભારતનાં પારિતોષિકો
સુથારવાસા (તા. ઝાલોદ)
સુથારવાસા (તા. ઝાલોદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે. સુથારવાસા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
સોનગઢ (તા. પાલનપુર)
સોનગઢ (તા. પાલનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  પાલનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સોનગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સુથારવાસા (તા. ઝાલોદ)
શ્રેણી:ઝાલોદ તાલુકો
સોનગઢ (તા. પાલનપુર)
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલનપુર તાલુકો
આંબેડકર જયંતિ
આંબેડકર જયંતિ અથવા ભીમ જયંતિ એ ૧૪ એપ્રિલે ભારતીય નાગરિક અધિકાર કાર્યકર્તા ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકરની સ્મૃતિમાં મનાવવામાં આવતો વાર્ષિક તહેવાર છે. આંબેડકરે જીવનભર સમાનતા માટે સંઘર્ષ કર્યો હતો, તેથી તેમના જન્મદિવસને ભારતમાં 'સમાનતા દિવસ' તરીકે પણ ઉજવવામાં આવે છે  અને આ દિવસને "આંતરરાષ્ટ્રીય સમાનતા દિવસ" તરીકે જાહેર કરવાની માંગ સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં કરવામાં આવી છે.
પદ્મવિભૂષણ
અન્ય ગૌરવપ્રદ પુરસ્કારોમાં પદ્મશ્રી, પદ્મભૂષણ અને ભારત રત્નની ગણના થાય છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ભારત શ્રેણી:ભારતના રાષ્ટ્રીય પુરસ્કારો
દુદાધાર (તા. વલ્લભીપુર)
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વલ્લભીપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:વલ્લભીપુર તાલુકો