cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
બુધેજ (તા. તારાપુર)
બુધેજ (તા. તારાપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તારાપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. બુધેજ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, ડાંગર, બાજરી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર, સી.એસ.સી. કેન્દ્ર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી મુજબ ગામની કુલ વસ્તી ૧૧૫૪ છે. જેમાં પુરુષો ૬૦૦ અને ૫૫૪ સ્ત્રીઓ છે. સ્ત્રી-પુરુષ ગુણોત્તર ૯૨૩ અને સાક્ષરતાનું પ્રમાણ ૬૮.૦૨ છે.
અહીં સ્વામિનારાયણ મંદિર, મહાદેવનુ મંદિર તથા રામજી મંદિર આવેલા છે. ગામમાં મસ્જીદ અને મદ્રેસા પણ છે.
શ્રેણી:તારાપુર તાલુકો શ્રેણી:ચરોતર
મુક્તાનંદ સ્વામી
alt=Muktanand_swami|center|thumb|મુક્તાનંદ સ્વામી
શ્રી સ્વામિનારાયણ ભગવાન ફરતી ઓપતી 500-500 પરમહંસોની મંડળીનો મેર,સત્સંગ ઈમારતનો ભોમ,જેમને નિઃસંકોચ કહી શકાય એવા સદગુરુ મુક્તાનંદ સ્વામી હતા. સ્વામીનો જન્મ સવંત 1814 પોષ વદી સાતમના દિવસે રાધાદેવીની કુખે આનંદરામના પવિત્ર ઘરમાં થયો હતો.બાળપણનું નામ મુકુંદદાસ હતુ.અમરેલી નિવાસસ્થાન કર્મ ભૂમિ હતી. બાળપણમાં પરિવારને ધ્રુવ-પ્રહલાદની ઝાંખી કરાવી.મેઘાવી પિતા પાસે જ સંસ્કાર લીધાને સંસ્કૃત અને સંગીતનું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યુ. વેદાંત અધ્યયન કરીને સંસારથી વિરક્ત થયેલા મુકુંદદાસનો ગૃહત્યાગ,ગુરુની શોધ,સત્યની સાધના વગેરે મુમુક્ષુઓના આદર્શરુપ છે.સંવત 1842ની વસંતપંચમીએ મુકુંદદાસ ઉદ્ધવસંપ્રદાયના સ્થાપક શ્રી રામાનંદ સ્વામીના શિષ્ય તરીકે દિક્ષા પામ્યા.અને મુક્તાનંદ સ્વામી બની લોજ આશ્રમમાં મહંતબન્યા. ગુરુદેવની આજ્ઞાથી ભૂજ જઈને પુનઃવેદાંત બૃહસ્પતિની સાથે સરખાવી શકાય તેવી જ્ઞાનગરિમાં પ્રાપ્ત કરી.એક કરતા વધારે ભાષાના જાણકાર અને અનેક વિદ્યાઓના જ્ઞાતા એવા સ્વામીના કંઠમાં કોયલનો માળો હોય તેવું માધુર્ય હતુ.રાગ-રાગીણીઓને મૂર્તિમંત કરીને શ્રોતાઓને મંત્રમુગ્ધ કરવા તેમને મન કંઈ મોટી વાત ન હતી.તેમના વાગ્માધુર્યે તેમને હજારો લોકો હૃદયમાં અનોખુ આદર સ્થઆન અપાવ્યુ અને ટૂંક સમયમાં રામાનંદ સ્વામીના શિષ્યોમાં પ્રમુખ અને ભાવિકર્ણધાર તરીકે ઉપસી આવ્યા. એવામાં સવંત 1856માં લોજ આશ્રમમાં નિલકંઠવર્ણી રુપે ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણનું આગમન થયું અને મુક્તાંદ સ્વામીની વિદ્વતા સાથે ઉપાસના શુદ્ધિથી પ્રભાવિત થઈ આશ્રમમાં જ રહી ગયા.સમય જતા રામાનંદ સ્વામીને મળ્યા.દિક્ષા લીધી અને જેતપુરમાં ગાદીએ બેઠા. પછીથી સંપ્રદાયની ધુરા સહજાનંદ સ્વામીના હાથમાં આવી અને ગુરુપદ સુધી પહોંચેલા સંતશ્રી મુક્તાનંદ સ્વામી આજીવન દાસ બની ગયા. કેટલો મહાન ત્યાગ ! " હું તો છું ઘણી નાગણી નાર,તોય તમારી રે" કહીને તેમણે ગોપીભાવે ભક્તિ કરી છે.સ્વામીએ વિવિધ ભાષાઓમાં વિપુલ સાહિત્યનો રસથાળ સત્સંગને જ નહિ,પણ વિશ્વસાહિત્યને ભેટ કર્યો છે. એક જ વ્યક્તિના જીવનમાં બ્રહ્મસુત્ર ભાષ્ય રચના અને વડોદરાના પંડિતોને એકલે હાથે શાસ્ત્રમાં પરાજીત કરી શકે તેવું પાંડિત્ય,રાસલીલા જેવી રસપ્રધાન રચના અને ગ્વાલીયરના ગવૈયાઓને પણ પરાસ્ત કરી દે તેવું શાસ્ત્રીય નૃત્ય આજદિન સુધીના ઇતિહાસમાં કોઈના નામે નોંધાયુ હોય તો એ એક માત્ર મુક્તાનંદ સ્વામી છે. તેમની કલમે 28 જેટલા ગ્રંથો લખાયા છે.તેમની ચુંદડીએ ભારતવર્ષના કાષાયવસ્ત્રને ગૌરવ અપાવ્યુ છે.તેમની વિનમ્રતા સાથેની વિદ્વતા અને જ્ઞાન સાથે ગુણ ગરિમાં એ શ્રીજી મહારાજનું "ગુરુપદ" અપાવ્યું હતુ.વાત્સલ્ય અને કરુણાએ તેમને જે બિરુદ મળ્યુ તે પાંચસો પરમહંસોમાં કોઈને ન મળ્યુ. ગુજરાતી સાહિત્યમાં ગિજુકાકાને "મુછાળી માં" કહેવાય છે તેમ સ્વયં ભગવાનશ્રી સ્વામિનારાયણે તેમને "સત્સંગની માં"નું બિરુદ આપ્યુ હતુ. આમ શ્રીજી મહારાજ પછી વધુ આદરથી જેનું નામ લેવાય છે એવા આ સંતવર્ય શ્રીજી સ્વધામ ગમન બાદ માત્ર એક મહિનાના વિયોગે સં.1886ના અષાઠ વદ-11ના પવિત્ર દિવસે ગઢપુર મુકામે દિવ્યદેહ ધારણ કરીને શ્રીહરિના ધામમાં સીધાવ્યા.
પ્રસિદ્ધ ગ્રન્થ રચનાઑ
વિગેરે. તેમની રચનાઓમાં શબ્દકૉતુક કરતા અર્થ ગાંભીર્ય વધુ છે.તેમની રચનાઑ પર શોધગ્રન્થો લખાય રહ્યા છે. તેમની એક રચના સતિગીતા પર ફ્રેન્ચ વિદુષી મેલીજો ફ્રાંજવા ઍ શોધગ્રન્થ લખ્યો છે. કવિના જિવન-કવન પર પણ્ શોધ ગ્રન્થ લખાયો છે.
સંદર્ભો
શ્રેણી:સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર શ્રેણી:ધાર્મિક સાહિત્યકાર શ્રેણી:ધાર્મિક વ્યક્તિત્વ
લુણી નદી
thumb|300x300px|લુણી નદીનો માર્ગ લુણી ભારતના રાજસ્થાન રાજ્યના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલી એક નદી છે. તે અજમેર નજીક પુષ્કર પાસે અરવલ્લી ગિરિમાળાઓમાંથી નીકળે છે અને થરના રણના દક્ષિણપૂર્વ વિભાગમાંથી પસાર થઇને ગુજરાતના કચ્છના રણમાં ૪૯૫ કિમીનો પ્રવાસ કરીને સમાઇ જાય છે. તે પ્રથમ સાગરમતી તરીકે જાણીતી છે, ત્યારબાદ ગોવિંદગઢ માંથી પસાર થયા બાદ તે તેની સહાયક નદી સરસુતીને મળે છે, જે પુષ્કર તળાવમાંથી નીકળે છે, ત્યાર પછી તેનું નામ લુણી છે.
૧૮૯૨માં, જોધપુરના મહારાજા જસવંત સિંહે જોધપુર જિલ્લાના ભિલારા અને ભાવી વચ્ચે પિછિયાક ગામમાં જસવંત સાગર તળાવ બંધાવ્યું હતું. આ ભારતના સૌથી મોટા કૃત્રિમ તળાવોમાંનું એક છે અને ૧૨,૦૦૦ એકર્સ ‍‍(૪૯ ચોરસ કિમી) જેટલી જમીનને સિંચાઇની સગવડ પૂરી પાડે છે.
નામ
લુણી નદી લવણાવતી તરીકે પણ જાણીતી છે, જેનો અર્થ સંસ્કૃતમાં "મીઠાની નદી" થાય છે, જે નામ તેના અત્યંત ખારા પાણીને કારણે પડ્યું છે.
વિગતો
લુણી નદીનો પટ વિસ્તાર ૩૭,૩૬૩ ચોરસ કિમી છે, જે અજમેર, બાડમેર, જાલોર, જોધપુર, પાલી અને શિરોહી જિલ્લાઓનો સમગ્ર અથવા ભાગ તેમજ ઉત્તર ગુજરાતના બનાસકાંઠા અને પાટણ જિલ્લાઓને આવરે છે. તેની મુખ્ય સહાયક નદીઓમાં ડાબી બાજુએથી સુખરી, મીઠરી, બાંડી, ખારી, જવાઇ ગુહિયા અને સાગી તેમજ જમણી બાજુએથી જોહરી નદીનો સમાવેશ થાય છે.
લુણી નદી અજમેર નજીક પશ્ચિમ અરવલ્લી પર્વતમાળાની પુષ્કર ખીણમાં ૫૫૦ મીટરની ઉંચાઇએ ઉદ્ભવે છે. આ જગ્યાએ નદીને સાગરમતી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. નદી ત્યારબાદ દક્ષિણપશ્ચિમે રાજસ્થાનના મારવાડ વિસ્તારમાં વહે છે. નદી દક્ષિણ-પશ્ચિમમાં વહે છે અને થરના રણમાં પ્રવેશે છે અને ત્યાંથી કચ્છના રણમાં કુલ ૪૯૫ કિમીનું અંતર કાપીને વિલિન થાય છે. ક્ષારનું પ્રમાણ વધુ હોવા છતાં, આ નદી વિસ્તારની મુખ્ય નદી છે અને સિંચાઇનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે. લુણી નદી બાલોત્રા પહોંચે ત્યાં સુધી ક્ષારવાળી નથી, ત્યાંથી જમીનમાં રહેલાં ઉંચા ક્ષારને કારણે તે ખારી બની જાય છે.
લુણી નદી ઐતહાસિક ઘાઘર-હાકરા નદી જાળનો દક્ષિણી ભાગ હોવાની શક્યતા છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:રાજસ્થાન શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
લીંબુનું અથાણું
લીંબુનું અથાણું બનાવવાની વિવિધ રીતો હોય છે. પરંતુ મુખ્યત્વે તેનાં બે પ્રકાર પડે છે. (૧) લીંબુનું ખાટું અથાણું અને (૨) લીંબુનું મીઠું અથાણું.
ખાટું અથાણું (આથેલાં લીંબુ)
લીંબુનું ખાટું અથાણું અથવા આથેલાં લીંબુ એ બહુ સહેલાઈથી અને ઓછાં મસાલાઓ વાપરી બનાવી શકાય છે. આથેલાં લીંબુ બનાવવા માટે;
આ ત્રણ વસ્તુઓની જરૂર પડે છે. લીંબુને સારી રીતે ધોઈ, તેની વચ્ચે અડધે સુધી ચોકડી આકારે કાપો પાડી અને વચ્ચે મીઠું તથા હળદરનું મિશ્રણ ભરી દેવું. એક સ્વચ્છ કાચની બરણીમાં આ મસાલો ભરેલાં લીંબુ ભરી અને લગભગ ૧૫ દિવસ(અથવા લીંબુ નરમ પડી જાય ત્યાં સુધી) રાખી દેવા. મીઠાને કારણે લીંબુમાંથી થોડું પાણી છૂટશે. લીંબુ નરમ પડી ગયા પછી ખાવાના ઉપયોગમાં લઈ શકાય છે.
મીઠું અથાણું
શ્રેણી:અથાણાં
ભુતિયા (તા. પાલીતાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાના પાલીતાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલીતાણા તાલુકો
બેઈઝ
બેઈઝ (Base) એક એવા રાસાયણિક પદાર્થ કે સંયોજનોને કહેવામાં આવે છે કે જેમનું જલીય દ્રાવણ સ્વાદે કડવું અને સ્પર્શમાં લિસું (smooth) કે લપસણું (slippery) હોય છે તથા જે લાલ લિટમસ પેપરને ભૂરું બનાવે છે અને અન્ય સૂચકોને પણ તેમનો લક્ષણીક રંગ ધરાવતા બનાવે છે, તથા ઍસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરી તેમને ક્ષારમાં ફેરવે છે. બેઈઝ એ આયનિક કે આણ્વિક રૂપમાં હોઈ શકે છે.
ઈતિહાસ
અઢારમા સૈકામાં લેવૉઈઝિયરે નામનાં વૈજ્ઞાનિકે એવો ખ્યાલ રજૂ કર્યો કે બધા ઍસિદમાં ઍસિડકારક ગુણ તેમાંના ઑક્સિજનને લીધે હોય છે. ત્યારબાદ ઍસિડિકતા માટેના હાઈડ્રિજનવાદને આધારે અને વિદ્યુતવિભાજ્યોમાં વિદ્યુતવહન અંગેના ફૅરેડેના પ્રયોગોને આધારે આર્હેનિયસ નામના વૈજ્ઞાનિકે જલ-આયન (water-ion) નો સિદ્ધાંત (૧૮૮૦-૧૮૯૦) આપ્યો તે પમાણે બેઈઝ એટલે એવો પદાર્થ કે જે પાણીમાં ઓગળીને હાઈડ્રૉક્સિલ (OH-) આયનો ઉત્પન્ન કરે. હાઈડ્રોજન આયન (H+) આપતા ઍસિડ સાથે સંયોજાઈ પાણી ઉત્પન્ન કરે (તટસ્થીકરણ) અને સાથે સાથે ક્ષાર પણ ઉત્પન્ન થાય. અહિં ઍસિડ-બેઈઝની પ્રક્રિયાઓમાં દ્રાવકની ભૂમીકા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો, પણ પાણીમાં અદ્રાવ્ય અથવા OH- આયન ન ધરાવતા પદાર્થોનો આ સિદ્ધાંતમાં સમાવેશ થતો ન હતો. આ ઉપરાંત ઉભયધર્મિતા (amphoterism) તથા અજલીય દ્રાવકોમાં થતી તટસ્થીકરણની પ્રક્રિયાઓ આ સિદ્ધાંત દ્વારા સમાજાવી શકાતી ન હતી.
૧૯૦૫માં ફ્રૅન્કલિન તથા તેમના પછી જેર્માન, કેડી અને એલ્સી તથા સ્મિથ અને અન્ય વૈજ્ઞાનિકોએ દ્રાવક-સિદ્ધાંત (solvent theory) રજૂ કરો. આ સિદ્ધાંત મુજબ દ્રાવક પોતે આયનીકરણ પામી દ્રાવક-ધન (solvo-positive) અને દ્રાવક-રૂણ (solvo-negative) આયનો ઉત્પન્ન કરે છે. દા.ત.,
આ સિદ્ધાંત પ્રમાણે બેઈઝ એ એવો પદાર્થ છે જે જે દ્રાવક-રૂણ આયનોની સાંદ્રતાંમાં વધારો કરે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:રસાયણવિજ્ઞાન
અજય દેવગણ
વિશાલ દેવગણ (જન્મ ૨ એપ્રિલ ૧૯૬૯), અજય દેવગણ તરીકે વ્યાવસાયિક રૂપે જાણીતા એક ભારતીય ચલચિત્ર અભિનેતા, દિગ્દર્શક અને ચલચિત્ર નિર્માતા છે. તેઓ હિંદી સિનેમાના એક સૌથી તીવ્ર અને પ્રભાવશાળી અભિનેતા છે. જે સૌથી વધુ હિંદી ચલચિત્રમાં દેખાયા છે. દેવગણ ૨(બે) રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારો અને ચાર ફિલ્મફેર પુરસ્કાર સહિત અસંખ્ય પ્રશંસા મેળવી છે. ૨૦૧૬માં ભારત સરકાર દ્વારા તેમને દેશના ચોથા-ઉચ્ચતમ નાગરિક સન્માન પદ્મશ્રીથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.
પ્રારંભિક જીવન
દેવગણનો જન્મ મૂળ પંજાબના અમૃતસર માં પંજાબી પરિવારમાં થયો હતો. આ પરિવારના મુંબઈના હિંદી ચલચિત્ર ઉદ્યોગ સાથે જોડાણો છે. દેવગણના પિતા વીરુ દેવગન સ્ટંટ કોરિયોગ્રાફર અને એક્શન-ફિલ્મ દિગ્દર્શક હતા, અને તેની માતા વીણા એક ચલચિત્ર નિર્માતા છે. તેનો ભાઈ અનિલ દેવગન એક ચલચિત્ર નિર્માતા અને પટકથા લેખક છે. દેવગણ જુહુની બીચ હાઇ સ્કૂલ માંથી સ્નાતક થયા, અને પછી મીઠીબાઈ મહાવિદ્યાલય માં અભ્યાસ કર્યો.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતીય અભિનેતા શ્રેણી:બોલીવુડ શ્રેણી:૧૯૬૯માં જન્મ
ખાંભીસર (તા. મોડાસા)
ખાંભીસર (તા. મોડાસા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મોડાસા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખાંભીસર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મોડાસા તાલુકો
૧૯૯૮ વાંધામા હત્યાકાંડ
૧૯૯૮ વાંધામા ગંડરબાલ હત્યાકાંડ ૨૫ જાન્યુઆરી ૧૯૯૮ના રોજ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં થયેલી ૨૩ કાશ્મીરી હિંદુઓનો હત્યાકાંડ હતો. તેમાં ચાર બાળકો, નવ મહિલાઓ અને ૧૦ પુરુષોની હત્યા કરવામાં આવી હતી. લશ્કર-એ-તોયબા આંતકવાદી સંગઠનને આ હત્યાકાંડ માટે દોષી ઠેરવવામાં આવ્યું હતું.
પૃષ્ઠભૂમિ
વાંધામા ભારતના કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશ જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં ગંદેરબાલ નજીક આવેલું નાનું ગામ છે. આંતકવાદીઓ વડે યોજનાપૂર્વક કાશ્મીરી હિંદુઓની હત્યાઓ અને તેમની વિરુદ્ધ ધાકધમકીનું અભિયાન ચલાવાતા તેમનામાંથી મોટાભાગના લોકો જમ્મુ વિસ્તાર તરફ સ્થાયી થયા હતા.
સંદર્ભ
શ્રેણી:જમ્મુ અને કાશ્મીર
મેવાસા (તા. દ્વારકા)
મેવાસા (તા. દ્વારકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મેવાસા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દ્વારકા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
પુરુષોત્તમ યોગ
પુરુષોત્તમ યોગ એ ભગવદ ગીતાનો પંદરમો અધ્યાય છે. આ અધ્યાયમાં કુલ વીસ શ્લોક છે. આ અધ્યાયમાં વેદ, વેદાંત અને વૈરાગ્યની વાતો છે. સમગ્ર વિશ્વમાં ક્ષર અને અક્ષર એવા બે પ્રકારના પુરુષો કહેવાયા છે અને આ બંન્નેથી પર એવા ત્રીજા પુરુષને ઈશ્વર કહ્યા છે એવી સમજ અપાઈ છે. ઈશ્વરને અહીં પુરુષોત્તમ કહ્યા છે તેથી આ અધ્યાય "પુરુષોત્તમ યોગ" કહેવાયો છે.
સૂર્ય, ચંદ્ર, અગ્નિમાં તેજ સ્વરૂપ ઈશ્વર જ છે. ઔષધીઓમાં રસ ભરનાર અને સર્વે પ્રાણીઓમાં વૈશ્વાનર સ્વરૂપે વસી અન્ન પચાવનાર ઈશ્વર તે હું જ છું એવું જ્ઞાન આપવામાં આવ્યું છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:મહાભારત
ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગ સુરક્ષા
ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગ સુરક્ષા અથવા, વધુ સરળ રીતે, ક્લાઉડ સુરક્ષા એ વર્ચ્યુઅલાઇઝ્ડ આઇપી, ડેટા, એપ્લિકેશન, સેવાઓ અને ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગના સંકળાયેલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને સુરક્ષિત રાખવા માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવતી નીતિઓ, તકનીકો, એપ્લિકેશનો અને નિયંત્રણોના વિશાળ સમૂહનો સંદર્ભ આપે છે. તે કમ્પ્યુટર સુરક્ષા, નેટવર્ક સુરક્ષા અને વધુ વ્યાપકપણે માહિતી સુરક્ષાનું પેટા ડોમેન છે.
ક્લાઉડ સાથે સંકળાયેલ સુરક્ષા સમસ્યાઓ
ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગ અને સ્ટોરેજ તેમના વપરાશકર્તાઓના ડેટાને તૃતીય-પક્ષ ડેટા સેન્ટર્સમાં સ્ટોર કરવા અને પ્રોસેસ કરવાની ક્ષમતા પૂરી પાડે છે. ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગ સાથે સંકળાયેલ સુરક્ષા ચિંતાઓ બે વ્યાપક કેટેગરીમાં આવે છે: ક્લાઉડ પ્રદાતાઓ દ્વારા સામનો કરવામાં આવતી સુરક્ષા સમસ્યાઓ અને તેમના ગ્રાહકોની (કંપનીઓ અથવા સંસ્થાઓ કે જેઓ એપ્લિકેશનને હોસ્ટ કરે છે અથવા મેઘ પર ડેટા સ્ટોર કરે છે) સુરક્ષા સમસ્યાઓ. પ્રદાતાએ તેની ખાતરી કરવી આવશ્યક છે કે તેમનો ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સુરક્ષિત છે અને તેમના ગ્રાહકોનો ડેટા અને એપ્લિકેશંસ સુરક્ષિત છે, જ્યારે વપરાશકર્તાએ તેમની એપ્લિકેશનને મજબુત બનાવવા અને મજબૂત પાસવર્ડ્સ અને પ્રમાણીકરણ પગલાંનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
સંસાધનોનું રક્ષણ કરવા, ખર્ચ ઘટાડવા અને કાર્યક્ષમતા જાળવવા માટે ક્લાઉડ સેવા પ્રદાતાઓ ઘણીવાર એક જ સર્વર પર એક કરતા વધુ ગ્રાહકોનો ડેટા સ્ટોર કરે છે. પરિણામે, એવી સંભાવના છે કે એક વપરાશકર્તાનો ખાનગી ડેટા અન્ય વપરાશકર્તાઓ (કદાચ સ્પર્ધકો પણ) દ્વારા જોઈ શકાય છે. આવી સંવેદનશીલ પરિસ્થિતિઓને હેન્ડલ કરવા માટે, ક્લાઉડ સેવા પ્રદાતાઓએ યોગ્ય ડેટા આઇસોલેશન અને લોજિકલ સ્ટોરેજ એકત્રીકરણની ખાતરી કરવી જોઈએ.
ક્લાઉડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના અમલીકરણમાં વર્ચ્યુઅલાઈઝેશન નો વ્યાપક ઉપયોગ ગ્રાહકો અથવા જાહેર ક્લાઉડ સેવાના ભાડૂતો માટે અનન્ય સુરક્ષા ચિંતાઓ લાવે છે. વર્ચ્યુઅલાઇઝેશન, ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ અને અંતર્ગત હાર્ડવેર વચ્ચેના સંબંધોને બદલી નાખે છે.
ક્લાઉડ સુરક્ષા નિયંત્રણ
ક્લાઉડ સુરક્ષા આર્કિટેક્ચર ફક્ત ત્યારે જ અસરકારક છે જો સાચા રક્ષણાત્મક અમલીકરણો સ્થાને હોય. કાર્યક્ષમ ક્લાઉડ સુરક્ષા આર્કિટેક્ચરે સુરક્ષા વ્યવસ્થાપન સાથે ઉદભવતા મુદ્દાઓને ઓળખવા જોઈએ. સુરક્ષા વ્યવસ્થાપન સુરક્ષા નિયંત્રણો સાથે આ મુદ્દાઓને ધ્યાનમાં લે છે. આ નિયંત્રણો સિસ્ટમમાં રહેલી કોઈપણ નબળાઇઓને સુરક્ષિત રાખવા અને હુમલાની અસરને ઘટાડવા માટે મૂકવામાં આવ્યા છે. જ્યારે ક્લાઉડ સિક્યુરિટી આર્કિટેક્ચર પાછળ ઘણા પ્રકારના નિયંત્રણ હોય છે, તે સામાન્ય રીતે નીચેની કેટેગરીમાંની એકમાં મળી શકે છે:
અવરોધક નિયંત્રણો
"આ નિયંત્રણોનો હેતુ ક્લાઉડ સિસ્ટમ પરના હુમલા ઘટાડવા માટે છે. વાડ અથવા મિલકત પરના ચેતવણી ચિન્હની જેમ, નિવારક નિયંત્રણ સામાન્ય રીતે સંભવિત હુમલાખોરોને જાણ કરીને જોખમનું સ્તર ઘટાડે છે કે જો તેઓ આગળ વધે તો તેમના માટે પ્રતિકૂળ પરિણામો આવશે."
નિવારક નિયંત્રણો
"નિવારક નિયંત્રણો ઘટનાઓ સામે સિસ્ટમને મજબૂત બનાવે છે, સામાન્ય રીતે જો નબળાઈઓ દૂર કરવામાં ન આવે તો સામાન્ય રીતે ઘટાડીને. ઉદાહરણ તરીકે, વાદળ વપરાશકર્તાઓની સશક્તિકરણ, અનધિકૃત વપરાશકર્તાઓ ક્લાઉડ સિસ્ટમોમા પ્રવેશ કરી શકે છે તેવી શક્યતા ઓછી કરે છે, અને ક્લાઉડ વપરાશકર્તાઓ હકારાત્મક રૂપે ઓળખાય છે."
શોધક નિયંત્રણો
"શોધક નિયંત્રણો એ થાય છે કે બનેલી કોઈપણ ઘટનાઓને શોધી કાઢવા અને યોગ્ય પ્રતિક્રિયા આપવાનો છે. હુમલોની ઘટનામાં, શોધક નિયંત્રણો સમસ્યાનું નિરાકરણ લાવવા માટે નિવારક અથવા સુધારાત્મક નિયંત્રણનો સંકેત આપશે"
સુધારાત્મક નિયંત્રણો
"સુધારાત્મક નિયંત્રણ સામાન્ય રીતે નુકસાનને મર્યાદિત કરીને, કોઈ ઘટનાના પરિણામો ઘટાડે છે. તે કોઈ ઘટના દરમિયાન અથવા પછી અમલમાં આવે છે. સમાધાનકારી સિસ્ટમને ફરીથી બનાવવા માટે સિસ્ટમ બેકઅપ્સને પુનર્સ્થાપિત કરવું એ સુધારાત્મક નિયંત્રણનું ઉદાહરણ છે."
ગુપ્તતા
"ડેટા ગોપનીયતા એ સંપત્તિ છે કે જેમાં ડેટાની સામગ્રીને ગેરકાયદેસર વપરાશકર્તાઓ માટે ઉપલબ્ધ અથવા જાહેર કરવામાં આવતી નથી. આઉટસોર્સ કરેલો ડેટા ક્લાઉડમાં સંગ્રહિત થાય છે અને માલિકોના સીધા નિયંત્રણથી બહાર હોય છે. ફક્ત અધિકૃત વપરાશકર્તાઓ સંવેદનશીલ ડેટાને પ્રાપ્ત કરી શકે છે જ્યારે ક્લાઉડ પ્રદાતાઓ સહિત અન્ય લોકોએ ડેટાની કોઈ માહિતી મેળવી ન લેવી જોઈએ. દરમિયાન, ડેટા માલિકો ક્લાઉડ પ્રદાતાઓ અથવા અન્ય વિરોધીને ડેટા લિકેજ વિના ક્લાઉડ ડેટા સેવાઓ, દા.ત. ડેટા શોધ, ડેટા ગણતરી અને ડેટા શેરિંગનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કરવાની અપેક્ષા રાખે છે."
ભુદરખા (તા. પાલીતાણા)
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલીતાણા તાલુકો
ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગ સુરક્ષા
પ્રવેશ નિયંત્રણક્ષમતા
"પ્રવેશ નિયંત્રણક્ષમતાનો અર્થ એ છે કે ડેટા માલિક ક્લાઉડ પર આઉટસોર્સ કરેલા તેમના ડેટાની પ્રવેશની પસંદગીયુક્ત પ્રતિબંધ કરી શકે છે. કાનૂની વપરાશકર્તાઓને માલિક દ્વારા ડેટાને પ્રાપ્ત કરવા માટે અધિકૃત કરી શકાય છે, જ્યારે અન્ય લોકો પરવાનગી વિના તેને પ્રાપ્ત કરી શકતા નથી. આગળ, આઉટસોર્સ કરેલા ડેટા પર પ્રવેશ નિયંત્રણ લાગુ કરવા ઇચ્છનીય છે, એટલે કે, વિવિધ ડેટા ટુકડાઓ સંબંધિત વિવિધ વપરાશકર્તાઓને વિવિધ સવલતો આપવી જોઈએ. અવિશ્વસનીય વાદળ વાતાવરણમાં પ્રવેશ અધિકૃતતા ફક્ત માલિક દ્વારા જ નિયંત્રિત હોવી જોઇએ."
સત્યનિષ્ઠા
"ડેટા અખંડિતતા ડેટાની ચોકસાઈ અને સંપૂર્ણતા જાળવવા અને ખાતરી આપવાની માંગ કરે છે. ડેટા માલિક હંમેશા અપેક્ષા રાખે છે કે ક્લાઉડમાં તેનો અથવા તેનો ડેટા યોગ્ય રીતે અને વિશ્વાસપૂર્વક સંગ્રહિત કરી શકાય છે.જ્યારે આઉટસોર્સ કરેલા ડેટાનો કોઈ ભાગ દૂષિત અથવા ખોવાઈ જાય છે, ત્યારે તે ડેટા વપરાશકર્તાઓ દ્વારા ફરીથી મેળવી શકાય."
અનુપાલન
સમાન કાયદા જુદા જુદા કાનૂની અધિકારક્ષેત્રોમાં લાગુ થઈ શકે છે અને સ્પષ્ટ રીતે અલગ હોઈ શકે છે. ક્લાઉડ સેવા વપરાશકર્તાઓને હંમેશા અધિકારક્ષેત્રો વચ્ચેના કાનૂની અને નિયમનકારી તફાવતો વિશે જાગૃત રહેવાની જરૂર પડી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ક્લાઉડ પ્રદાતાઓ દ્વારા ડેટા સિંગાપોરમાં સંગ્રહિત હોઈ શકે છે અને યુ.એસ. માં પ્રતિબિંબિત થઈ શકે છે.
ગ્રાહકોની જરૂરિયાતો ઉપરાંત, ક્લાઉડ પ્રદાતાઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવામાં આવતા ડેટા કેન્દ્રો પણ પાલન આવશ્યકતાઓને આધિન હોઈ શકે છે. ક્લાઉડ સર્વિસ પ્રોવાઇડર (સીએસપી) નો ઉપયોગ કરવાથી ડેટા અધિકારક્ષેત્રની આસપાસ વધારાની સુરક્ષાની ચિંતા થઈ શકે છે કારણ કે ગ્રાહક અથવા ભાડૂત ડેટા સમાન સિસ્ટમ પર અથવા તે જ ડેટા સેન્ટરમાં અથવા તે જ પ્રદાતાના ક્લાઉડની અંદર ન પણ રહે.
કાનૂની અને કરાર સમસ્યા
ઉપર જણાવેલ સલામતી અને પાલનના મુદ્દાઓને ધ્યાનમાં રાખીને, ક્લાઉડ પ્રદાતાઓ અને તેમના ગ્રાહકો આસપાસ શરતોની વાટાઘાટો કરશે (ઉદાહરણ તરીકે, ડેટા લોસ સાથે સંકળાયેલા બનાવો કેવી રીતે ઉકેલાશે, ). આ ઉપરાંત, બૌદ્ધિક સંપત્તિ અને સેવાના અંતમાં (જ્યારે ડેટા અને એપ્લિકેશનો છેવટે ગ્રાહકને પરત કરવામાં આવે છે) ક્લાઉડથી ડેટા મેળવવાની બાબતો પર વિચારણા કરવામાં આવી છે જે મુકદ્દમામાં સામેલ હોઈ શકે છે.આ મુદ્દાઓની સેવા-સ્તરના કરારો (service level agreement) માં ચર્ચા કરવામાં આવે છે.
જાહેર રેકોર્ડ્સ:
કાયદાકીય મુદ્દાઓમાં જાહેર ક્ષેત્રમાં રેકોર્ડ રાખવાની આવશ્યકતાઓ શામેલ હોઈ શકે છે, જ્યાં કાયદા દ્વારા ચોક્કસ એજન્સીને ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડ જાળવવા અને ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે ઘણી એજન્સીઓની આવશ્યકતા હોય છે. આ કાયદા દ્વારા નિર્ધારિત થઈ શકે છે. એજન્સીને કાયદા દ્વારા નિયુક્ત નિયમો અને વ્યવહારનું પાલન કરવાની અને રેકોર્ડ રાખવાની આવશ્યકતા છે. ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગ અને ડેટા સ્ટોરેજ નો ઉપયોગ કરતી જાહેર એજન્સીઓએ આ વસ્તુ ધ્યાનમાં લેવી આવશ્યક છે.
મોરબી રજવાડું
thumb|મોરબીના મહારાજા ઠાકોર સાહેબ સર વાઘજી દ્વિતિય રાવજી (૧૮૫૮ - ૧૯૨૨). મોરબી રજવાડું એ ગુજરાતના કાઠિયાવાડ પ્રદેશમાં આવેલા ઐતહાસિક હાલાર વિસ્તારનું બ્રિટિશ રાજ દરમિયાનનું રજવાડું હતું. ગુજરાતનું હાલનું મોરબી શહેર તેનું પાટનગર હતું.
રાજ્યના છેલ્લા શાસક મહારાજા લખધીરજી વાઘજીએ ભારતીય સંઘમાં ભળી જવા માટે ૧૫ ફેબ્રુઆરી ૧૯૪૮ના રોજ સંધિ કરી હતી.
ઇતિહાસ
મોરબી રજવાડાની સ્થાપના ૧૬૯૮ની આસપાસ કન્યોજીએ કરી હતી. જ્યારે કાકા પ્રાગમલજી પ્રથમે તેમના પિતાની હત્યા તેમના કરી નાખી ત્યારે તેઓ તેમની માતા સાથે નાસીને ભુજ છોડીને મોરબી સ્થાયી થયા હતા. ૧૮૦૭માં મોરબી બ્રિટિશ છત્રછાયા હેઠળ આવ્યું ત્યારે આ રાજ્ય બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીની કાઠિયાવાડ એજન્સીનો ભાગ હતું.
૧૯૪૩માં 'જોડાણ યોજના' હેઠળ મોરબી રજવાડાનો વિસ્તાર વધુ ૩૧૦ ચોરસ કિમી અને ૧૨,૫૦૦ લોકો સાથે વધ્યો હતો, જ્યારે હડાલા તાલુકો, કોટડા-નાયાણી થાણા અને માળિયાનું નાનું રાજ્ય મોરબીમાં ભળી ગયું હતું.
શાસકો
રાજ્યના શાસકોને 'ઠાકોર સાહેબ' કહેવાતા. મોરબી રજવાડાનું શાસન જાડેજા વંશના સૌથી ઊંચા રાજપૂતોના હાથમાં હતું.
ઠાકોર સાહેબો
thumb|મહારાજા વાઘજી (દ્વિતિય) રાવજી, (શા. ૧૮૭૦-૧૯૨૨)
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:મોરબી જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતનાં રજવાડાં
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન (સંકૃતઃ धृष्टद्युम्न) મહાભારતમાં દ્રૌપદીનો ભાઈ તથા પાંચાલ નરેશ દ્રુપદનો પુત્ર હતો. મહાભારતની કથા અનુસાર તેનો જન્મ દ્રોણ ને મારવા માટે થયો હતો.
જન્મ
દ્રુપદ બાળપણમા દ્રોણના સહપાઠી અને મિત્ર હતા. અભ્યાસકાળ દરમિયાન મિત્રતા વધતા દ્રુપદે દ્રોણને રાજા બન્યા પછી અડધુ રાજ્ય દેવાનું વચન આપ્યું. કાળક્રમ દ્રુપદ રાજા બન્યા અને દ્રોણની દરિદ્રતા વધવા પામી. એક વાર દ્રોણના પુત્ર અશ્વત્થામાએ દૂધ પીવા માટે જીદ કરી. અત્યંત દરિદ્રતાને લીધે ઘરમા દૂધ નહોતું. આથી દ્રોણના પત્ની કૃપિએ પૌઆમાં પાણી નાખી અશ્વત્થામાને મનાવ્યા. આ જોઇ તેઓ વ્યથિત થયા અને કૃપિએ તેમને મિત્ર દ્રુપદ પાસેથી એક ગાય માંગવા વિનવ્યા. પરંતુ દ્રોણ જ્યારે દ્રુપદ પાસે ગયા ત્યારે દ્રુપદે પોતાનુ વચન પાળ્યુ નહીં અને તેમનું અપમાન કર્યું. આમ દ્રોણ તેમના શત્રુ બન્યા.
દ્રુપદ પણ પ્રતિશોધની અગ્નિથી પિડાવા લાગ્યા અને તેમણે દ્રોણને મારી શકે તેવા પુત્રની પ્રાપ્તિ માટે યજ્ઞ કર્યો. યજ્ઞ માથી તેમને પુત્ર પ્રાપ્ત થયો જેનું નામ ધૃષ્ટદ્યુમ્ન રાખવામાં આવ્યું અને જે પુત્રિ પ્રાપ્ત થઇ તેનુ નામ દ્રૌપદી પાડવામા આવ્યું. ધૃષ્ટદ્યુમ્નએ મહાભારતના યુદ્ધમાં દ્રોણનો છળથી વધ કર્યો હતો.
ભલે તેના જન્મનો ઉદ્દેશ દ્રોણનો વધ કહેવાતો હતો એમ છતાં દ્રોણે યુવા રાજકુમારો સાથે યુદ્ધકળાની ઉચ્ચ તાલિમમાં જોડાવવા અનુમતિ આપી હતી. જ્યારે તેની બહેન દ્રૌપદી પાંચ બ્રાહમણોમાંના એકને વરી જેને સ્વયંવર જીત્યો હતો ત્યારે તેને ગુપ્ત રીતે તે બ્રાહ્મણોનો પીછો કર્યો અને જાણી કાઢ્યું કે તેઓ ખરેખર તો પાંચ પાંડવો હતાં.
યુદ્ધમાં
કૃષ્ણ અને અર્જુનની સલાહ માની ને ધૃષ્ટદ્યુમ્નને પાંડવ સેનાનો સેનાપતિ બનાવવામાં આવ્યો.
દ્રોણ વધ
જ્યારે દ્રોણ કુરુ સેનાપતિ તરીકે પાંડવ સેનામાં મોટી સંખ્યામાં સંહાર મચાવવા માંડ્યા ત્યારે કૃષ્ણે યુધિષ્ઠિરને યોજના બનાવી દ્રોણનો અંત આણવાની સલાહ આપી. એ તો સર્વ જાણતા હતાં કે જ્યાં સુધી દ્રોણના હાથમાં શસ્ત્ર ઉગામેલા છે ત્યાં સુધી કોઈ યોદ્ધા દ્વારા તેમનો નાશ કરવો શક્ય નથી આથી કૃષ્ણએ એવી સલાહ આપી કે દ્રોણનો પુત્ર યુદ્ધમાં માર્યો ગયો એવી ઘોષણા કરાય. આવી ખબર સાંભળી કમસે કમ દ્રોણ ક્ષણ માટે તો પોતાના હથિયાર હેઠા મુકશે જ. કૃષ્ણ અસાશ્વતતાની જીત માટે યુધિષ્ઠિર સમક્ષ આ જુઠાણાને ઉચિત ગણાવે છે. યુધિષ્ઠિર આ વાત કેમ કરીને ન માનતા ભીમ કૌરવ સેનાના જાણીતા અશ્વત્થામા નામના હાથીને મારી નાખે છે અને આનંદથી કીકીયારી પાડે છે ''અશ્વત્થામા માર્યો ગયો! અશ્વત્થામા માર્યો ગયો!'' આ ન માની શકવાથી અને ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર અસત્ય ન બોલે એ વિશ્વાસે તેમણે યુધિષ્ઠિરને પુછ્યું. યુધિષ્ઠિર તેમને કહે છે કે અશ્વત્થામા માર્યો ગયો છે અને સંપૂર્ણ જૂઠું ન બોલવા ન સંભળાય તેમ ગણગણે છે કોણ જાણે નર કે હાથી (અશ્વત્થામા હતાહ્ નરો વા કુંજરો વા) એક અન્ય આવૃતિ કહે છે કે યુધિષ્ઠિરે તે શબ્દો જોરથી જ કહ્યાં હતાં પણ તે શબ્દો બોલાયા ત્યારેજ કૃષ્ણે પોતાનો શંખ વગાડ્યો જેથી દ્રોણને તે સંભળાય નહીં આ વાતની ખાત્રી થતાંજ દ્રોણ પોતાના હથિયાર મુકી દઈ ધ્યાન ધરી લે છે. આમતો કથા અનુસાર દ્રોણનો આત્મા તો તેજ ક્ષણે ધ્યાન દ્વારા દેહ છોડી ગયો પણ ધૃષ્ટદ્યુમ્ન આ તક સાધી દ્રોણના રથ તરફ દોડ્યો અને તેમનું માથું ધડથી જુદું કરી દીધું.
પ્રભા ખેતાન
પ્રભા ખેતાન (૧ નવેમ્બર ૧૯૪૨ – ૨૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૮) એ ભારતીય નવલકથાકાર, કવિ, ઉદ્યોગ સાહસિક અને નારીવાદી હતા. તેઓ પ્રભા ખેતાન ફાઉન્ડેશનના સ્થાપક અધ્યક્ષ હતા અને નારીવાદી વિષયોના સક્રિય કાર્યકર હતા. પ્રભા ખેતાને ૧૯૯૬ માં મહિલા આરોગ્ય સંભાળ કંપની, ફિગારેટની સ્થાપના કરી હતી. ૧૯૭૬ માં તેમણે ચામડાની નિકાસ કંપની શરૂ કરી હતી. તેઓ કલકત્તા ચેમ્બર ઑફ કોમર્સના એક માત્ર મહિલા પ્રમુખ હતા.
જીવન પરિચય
કોલકાતા યુનિવર્સિટીમાંથી દર્શનશાસ્ત્રમાં અનુસ્નાતકની પદવી મેળવનાર પ્રભાએ "જ્યૉ પોલ સાર્ત્રનો અસ્તિત્વવાદ" વિષય પર પીએચડી કર્યું હતું. તેમણે ૧૨ વર્ષની ઉંમરથી પોતાની સાહિત્યિક યાત્રા શરૂ કરી હતી અને જ્યારે તેઓ સાતમા ધોરણની વિદ્યાર્થીની હતા ત્યારે તેમની પ્રથમ કૃતિ (કવિતા) સુપ્રભાતમાં પ્રકાશિત થઈ હતી. તેમના છ કવિતા સંગ્રહો - અપરિચિત ઉજાલે (૧૯૮૧), સીઢિયા ચઢતી હુઈ મેં (૧૯૮૨), એક ઔર આકાશકી ખોજ મેં (૧૯૮૫), કૃષ્ણધર્મ ઔર મેં (૧૯૮૬), હુસ્નબાનો ઔર અન્ય કવિતાએ (૧૯૮૭), અહિલ્યા (૧૯૮૮) અને આઠ નવલકથાઓ - આઓ પેપે ઘર ચલે, તાલાબંધી (૧૯૯૧), અગ્નિસંભવા (૧૯૯૨), એડસ, છિન્નમસ્તા (૧૯૯૩), અપને અપને ચહેરે (૧૯૯૪), પીલી આંધી (૧૯૯૬) અને સ્ત્રી પક્ષ (૧૯૯૯) ઉપરાંત બે લઘુનવલ શબ્દોકા મસીહા સાર્ત્ર, બાજાર કે બીચ, બાજાર કે ખિલાફ સાહિત્યિક ક્ષેત્રમાં પ્રશંસાપાત્ર રહ્યા હતા. ફ્રેન્ચ લેખક સિમોન ડી બોઉવાના પુસ્તક 'ધ સેકન્ડ સેક્સ'ના અનુવાદ સ્ત્રી: ઉપેક્ષિતાને સાહિત્યજગતમાં ખૂબ જ સારો આવકાર મળ્યો હતો. તદુપરાંત, તેમના ઘણા પુસ્તકોએ, જેમ કે બાજાર કે બીચ, બાજાર કે ખિલાફ તેમની નારીવાદી છબી સ્થાપિત કરી. પોતાના જીવનના વણશોધાયેલા પાસાંઓને ઉજાગર કરતી આત્મકથા અન્યા સે અનન્યા લખીને સૌમ્ય અને શાલિન પ્રભા ખેતાને સાહિત્ય જગતને ચોંકાવી દીધું હતું.
ડૉ. પ્રભા ખેતાનના સાહિત્યમાં 'સ્ત્રી યંત્રણા' સરળતાથી જોઈ શકાય છે. બંગાળી મહિલાઓના બહાને તેમણે મહિલાઓના જીવનને ખૂબ નજીકથી જોવાનો પૂરો પ્રયાસ કર્યો હતો. તેમણે ઘણા લેખો પણ લખ્યા હતા. ડો. પ્રભા ખેતાનને નારીવાદી વિચારક બનવાની સાથે સ્ત્રી ચેતનાના કાર્યમાં પણ સક્રિય પણે ભાગ લીધો હતો. તેમને 'ટેલેન્ટેડ વિમેન્સ એવોર્ડ' અને 'ટોપ પર્સનાલિટી એવોર્ડ' પણ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. રાષ્ટ્રપતિએ સાહિત્યમાં તેમના ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન માટે તેમને કેન્દ્રિય હિન્દી સંસ્થાનો 'મહાપંડિત રાહુલ સંક્રાયન એવોર્ડ' પોતાના હસ્તે એનાયત કર્યો હતો.
સંદર્ભ
શ્રેણી:સાહિત્યકાર શ્રેણી:ઉદ્યોગપતિ શ્રેણી:૧૯૪૨માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૦૮માં મૃત્યુ
વિરાર
વિરાર એ વસઈ તાલુકા અને પાલઘર જિલ્લામાં આવેલું દરિયાકાંઠા વસેલું શહેર છે. તે વસઈ-વિરાર શહેરમાં સમાયેલ છે, જેનું સંચાલન વસઈ-વિરાર મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા કરવામાં આવે છે. તે મુંબઈ શહેરની ઉત્તરે આવેલું છે. તે સૌથી બહારના મુંબઈ મેટ્રોપોલિટન પ્રદેશનો એક ભાગ છે.
વિરાર રેલ્વે સ્ટેશન એ મુંબઈ ઉપનગરીય રેલ્વેની પશ્ચિમ લાઇન પરનું એક અગ્રણી રેલ્વે સ્ટેશન છે.
વસ્તી
ભારતની વસ્તી ગણતરી ૨૦૧૧ પ્રમાણે વિરારની વસ્તી ૧૨,૨૨,૩૯૦ વ્યક્તિઓની હતી, જેમાં ૬,૪૮,૧૭૨ પુરૂષો અને ૫,૭૪,૨૧૮ સ્ત્રીઓ હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલઘર જિલ્લો
સેન ડિએગો પ્રાણી સંગ્રહાલય
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:અમેરિકા
ઇસનપુર (તા. તારાપુર)
ઇસનપુર (તા. તારાપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તારાપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે ઇસનપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, ડાંગર, બાજરી, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:તારાપુર તાલુકો શ્રેણી:ચરોતર
મેરીપુર (તા. દ્વારકા)
મેરીપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મેરીપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દ્વારકા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
રેવતી
રેવતી હિન્દુ ધર્મ અનુસાર, રાજા કાકુદમીની પુત્રી અને કૃષ્ણના મોટા ભાઇ બલરામના પત્ની હતા. તેમનો ઉલ્લેખ મહાભારત અને શ્રીમદ્ ભાગવતમ્ જેવા અનેક પૌરાણિક ગ્રંથોમાં મળી આવે છે.
બલરામ સાથે મુલાકાત
ભાગવત પુરાણ અને વિષ્ણુ પુરાણ રેવતીની કથા વર્ણવે છે.
રેવતી રાજા કાકુદમીની એકમાત્ર પુત્રી હતી. તેને કકૂદમિન, રેવત અથવા રૈવત તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. કાકુદમી એક શક્તિશાળી રાજા હતો જેમણે કુશસ્થલી પર શાસન કર્યું હતું, કુશસ્થલી સમુદ્ર હેઠળ એક સમૃદ્ધ અને અદ્યતન રાજ્ય હતું. તે સિવાય આનર્ત રાજ્ય સહિત જમીન પણ મોટા ક્ષેત્ર પર તેનું નિયંત્રિણ હતું. તેને એવું લાગતું હતું કે તેની પ્રેમાળ અને પ્રતિભાશાળી પુત્રી સાથે લગ્ન કરવા લાયક હોય તેવો કોઈ પણ યોગ્ય મનુષ્ય મળી શક્શે નહિ, આથી રેવતીને માટે યોગ્ય પતિ શોધવા તે ભગવાન બ્રહ્માની સલાહ પૂછવા માટે બ્રહ્મલોક (બ્રહ્માનો ઘર) ગયો.
જ્યારે તે બન્ને ત્યાં પહોંચ્યા, ત્યારે બ્રહ્મા ગાંધર્વો દ્વારા રજૂ થતું એક સંગીત વાદન સાંભળી રહ્યા હતા, તેથી રજૂઆત પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી કાકુદમીએ ધીરજથી રાહ જોઈ. રજૂઆત બાદ, કાકુદમીએ નમ્રતાપૂર્વક નમન કરી, તેમને વિનંતી કરી અને ઉમેદવારોની ટૂંકી સૂચિ રજૂ કરી. બ્રહ્માએ જોરથી હસ્યા અને સમજાવ્યું કે વિભિન્ન લોકોમાં સમય જુદી જુદી ગતિએ ચાલે છે. તેમણે બ્રહ્મલોકમાં સંગીત રજૂઆત પૂર્ણ થવાની રાહ જોઈ ત્યાં સુધી ૨૭ ચતુર-યુગ (ચતુર્યુગ = ચાર યુગનું એક ચક્ર, તેવા ૨૭ ચતુર્યુગ એટલે કે કુલ્લે ૧૦૮ યુગ, જ્યારે ગર્ગ સંહિતા અલગ મત ધરાવે છે તે અનુસાર કે કુલ ૨૭ યુગ હતા) પૃથ્વી પર પસાર થઈ ગયા અને તેમની યાદિના બધા ઉમેદવારો ઘણા સમય પહેલા મૃત્યુ પામ્યા હતા. બ્રહ્માએ ઉમેર્યું કે, કાકુદમી હવે એકલા હતા કારણ કે તેના મિત્રો, પ્રધાનો, સેવકો, પત્નીઓ, સગાઓ, સૈન્ય અને ખજાનો હવે પૃથ્વી પર રહ્યા નથી અને કળિયુગ નજીક હોવાથી તેણે જલ્દીથી પુત્રીને પરણાવી દેવી જોઈએ.
આ સમાચાર મળતાં રાજા કાકુદમી આશ્ચર્ય પામ્યા અને સાવધ થઈ ગયા. જો કે, બ્રહ્માએ તેમને દિલાસો આપ્યો અને ઉમેર્યું કે રક્ષક ભગવાન વિષ્ણુ, હાલમાં કૃષ્ણ અને બલરામ સ્વરૂપમાં પૃથ્વી પર હયાત હતા અને તેમણે બલરામની રેવતી માટે યોગ્ય પતિ તરીકે ભલામણ કરી.
પાછલો જન્મ
ગર્ગ સંહિતા અમુક વિવિધતા સાથે રેવતી વિશેની વિગતવાર વાર્તા જણાવે છે; પાછલા જન્મમાં રેવતી રાજા ચક્ષુશ મનુની પુત્રી હતી તેનું નામ જ્યોતિશ્મતી હતું. રાજાએ વિશેષ યજ્ઞમાં આહુતિ આપી હતી જેમાંથી એક દૈવી બાલિકા, તેમની પુત્રી જ્યોતિષમતી તરીકે જન્મી હતી. તેના પિતા દ્વારા લગ્ન માટે પૂછવામાં આવતા, તેણીએ કહ્યું કે, તે સૌથી વધુ શક્તિશાળી પુરુષ સાથે લગ્ન કરવા ઇચ્છતી હતી. ઇન્દ્રે (વાદળો અને વરસાદના સ્વામી) રાજાને કહ્યું કે પવન વાયુ તેના કરતા શક્તિશાળી છે. વાયુએ મનુને પર્વત તરફ દોર્યો, પર્વતે કહ્યું હતું કે પૃથ્વી-દેવ, ભૂમંડલ તેના કરતા વધારે શક્તિશાળી છે. આખરે, પૃથ્વીએ કહ્યું કે શેષ નાગ પોતાની ફેણ પર પૃથ્વીનું વહન કરે છે, આથી તે સૌથી શક્તિશાળી છે; બલરામ શેષનાગનું સૌથી શક્તિશાળી સ્વરૂપ છે. જ્યોતિશ્મતિ વિંધ્ય પર્વત પર ગઈ બલરામ સાથે લગ્ન કરવા માટે તપ કર્યું. અસંખ્ય દેવતાઓએ તેને પરાજિત કરી તેને પત્ની તરીકે જીતવાનો પ્રયાસ કર્યો, પણા તેણીએ તે બધાને શાપ આપ્યો. પ્રતિ-શ્રાપમાં, ઇન્દ્રએ જ્યોતિષ્મતીને શ્રાપ આપ્યો હતો કે તેને પુત્રો નહીં થાય. છેવટે, બ્રહ્માએ તેની તપશ્ચર્યાથી પ્રસન્ન થઈને તેને આશીર્વાદ આપ્યો કે તે શેષનાગ સાથે લગ્ન કરી શક્શે, પરંતુ ચેતવણી આપી કે શેષનાગનો બલરામ અવતાર ૨૭ યુગ પછી જન્મ લેશે. ક્રોધિત જ્યોતિષ્મતીએ બ્રહ્માને પણ શ્રાપ આપવાની ધમકી આપી. ત્યારે તેણે જ્યોતિશ્મતિને એક અન્ય વરદાન આપીને શાંત પાડી તે અનુસાર તે રાજા કાકુદમીની પુત્રી રેવતી તરીકે જન્મે લેશે, જ્યાં એક ઘટનામાં, અમુક જ ક્ષણમાં ૨૭ યુગો પસાર થયેલા લાગશે.
બલરામ સાથે લગ્ન
કાકુદમી અને રેવતીએ બલરામને શોધીને લગ્નનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો. રેવતી પહેલાના યુગની હોવાને કારણે, તેણી બલરામ કરતાં ઘણી ઊંચી અને મોટી હતી, પરંતુ બલારામએ તેનો હળ (તેનું લાક્ષણિક હથિયાર) રેવતીના માથા અથવા ખભા પર ટાપાર્યો અને તેણીની ઉંચાઈ બલારામની ઉંમરના લોકોની સામાન્ય ઊંચાઇ સુધી ટૂંકી થઈ. ત્યારબાદ લગ્નની યોગ્ય ઉજવણી કરવામાં આવી હતી.
બાળકો
રેવતી અને બલરામે બે પુત્રો નિશથ અને ઉલમુક અને એક પુત્રી વત્સલાને જન્મ આપ્યો.
મૃત્યુ
બલરામના બંને તેના પુત્રો નિશથ અને ઉલ્મુક યાદવાસ્થળી (યાદવોનું પારિવારિક યુદ્ધ)માં માર્યા ગયા ત્યાર પછી બલરામે સમુદ્રમાં સમાધિ લઈ તેના નશ્વર દેહનો અંત આણ્યો. તેની પાછળ રેવતી સતી થઈ હતી.
બાહ્ય લિંક્સ
શ્રેણી:પૌરાણિક પાત્રો
ભુતકોટડા (તા. ટંકારા)
ભુતકોટડા (તા. ટંકારા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ટંકારા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભુતકોટડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ટંકારા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ભંડારીયા (તા. પાલીતાણા)
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાના પાલીતાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલીતાણા તાલુકો
કિંચક
કિંચક (સંકૃત: कीचक) મત્સ્યરાજ વિરાટની રાણી સુદેશણાનો ભાઈ હતો. પાંડવોના ગુપ્તવાસ દરમ્યાન કિંચકનો વધ ભીમે કર્યો હતો. એક માન્યતા મુજબ તે રાજસ્થાનના સિકર જિલા સાથે સંકળાયેલો હોવાનું અનુમાન બાંધવામા આવે છે.
કિંચકનું રાજ્ય
કિંચકના રાજ્યને મત્સ્યરાજના એક ભાગ તારીકે ઓળખવામાં આવે છે.
શ્રેણી:પૌરાણિક પાત્રો
ખલીકપુર (તા. મોડાસા)
ખલીકપુર (તા. મોડાસા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મોડાસા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખલીકપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:મોડાસા તાલુકો
રોહિણી (દેવી)
રોહિણી એ હિંદુ ધર્મના એક દેવી છે અને તેઓ ચંદ્ર દેવના પ્રિય પત્ની છે. તેઓ દક્ષની પુત્રી અને અન્ય ૨૬ નક્ષત્રોની બહેન છે. ચંદ્રના ઘર (નક્ષત્રો કે જેમાંથી ચંદ્ર પસાર થાય છે)માંથી, કૃત્રિકા, રેવતી અને રોહિણી જેવા લઘુ નક્ષત્રોને ઘણીવાર દેવો અને માતાઓ તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે.
રોહિણીના નામનો અર્થ લાલ રંગ ધરાવનાર એવો થાય છે. "લાલ દેવી" (રોહિણી દેવી) તરીકે તેઓ અલ્દેબરાન (સૂર્ય કરતા મોટો લાલ તારો) અવતાર છે.
પૌરાણિક કથા
હિંદુ પૌરાણિક કથાઓમાં, રોહિણી રાજા દક્ષ અને રાણી પંચજનીની પુત્રી છે. તેઓ દક્ષની સત્તાવીસ પુત્રીઓમાંના એક છે જેમણે ચંદ્ર દેવતા સાથે લગ્ન કર્યા હતા. તે ચંદ્રની પ્રિય અને મુખ્ય પત્ની છે. ચંદ્રએ તેનો મોટાભાગનો સમય રોહિણી સાથે વિતાવ્યો, જેના કારણે તેની અન્ય પત્નીઓ ગુસ્સે થઈ અને તેઓએ આ અંગે તેમના પિતાને ફરિયાદ કરી. પોતાની પુત્રીઓને દુઃખી જોઈને દક્ષે ચંદ્રને તેની કીર્તિ ગુમાવવાનો શ્રાપ આપ્યો. છેવટે ચંદ્રની કીર્તિ આંશિક રીતે શિવ દ્વારા પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવી હતી.
સંદર્ભ
શ્રેણી:જ્યોતિષ
હકુ શાહ
હકુ વજુભાઇ શાહ (૨૪ માર્ચ ૧૯૩૪ - ૨૧ માર્ચ ૨૦૧૯) ભારતીય ચિત્રકાર, ગાંધીવાદી, સાંસ્કૃતિક માનવશાસ્ત્રી અને લોક અને આદિજાતિ કલા અને સંસ્કૃતિના લેખક હતા. તેમની કળા શૈલી બરોડા જૂથની હતી અને તેમની કૃતિઓને લોક અથવા આદિવાસી કળાના વિષયોને ભારતીય કળામાં લાવનારી મનાય છે.
તેમના કલામાં યોગદાન માટે તેમને પદ્મશ્રી (૧૯૮૯), જવાહરલાલ નહેરુ ફેલોશીપ અને કલા રત્ન સહિતના અનેક પુરસ્કારો પ્રાપ્ત થયા હતા.
પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ
હકુ શાહનો જન્મ ૨૬ માર્ચ ૧૯૩૪ ના રોજ વાલોડ (હાલ સુરત જિલ્લામાં, ગુજરાત) માં વજુભાઈ અને વદનબેનને ત્યાં થયો હતો. તેમની માતા મહાત્મા ગાંધીથી પ્રભાવિત હતી અને તેનાથી તેઓ પ્રભાવિત થયા. તેમણે પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષણ વાલોડમાં પૂર્ણ કર્યું હતું અને વિદ્યાર્થી સંઘના સક્રિય સભ્ય હતા. તેમણે ૧૯૫૫માં વડોદરાની મહારાજા સયાજીરાવ વિશ્વવિદ્યાલયમાંથી ફાઇન આર્ટ્સ (બી.એફ.એ) માં સ્નાતક થયા, ત્યારબાદ તે જ યુનિવર્સિટીમાંથી ફાઇન આર્ટ્સ (એમ.એફ.એ.) માં ઉચ્ચતર સ્નાતકની પદવી મેળવી હતી.
કારકિર્દી
૧૯૬૫ સુધીમાં તેમણે કલકત્તા અને મુંબઈમાં અનેક પ્રદર્શનો યોજ્યા હતા. ૧૯૬૮માં તેમણે ફિલાડેલ્ફિયા મ્યુઝિયમ ઓફ આર્ટ્સમાં કલા વિવેચક સ્ટેલા ક્રમરિસ્ચના અનનોઅન ઇન્ડિયા નામના પ્રદર્શનનું આયોજન કર્યું હતું. તે જ વર્ષે તેમને રોકફેલર ગ્રાંટ અને ૧૯૭૧માં તેમને નેહરુ ફેલોશીપ એવોર્ડ મળ્યો હતો.
તેમનું કામ આદિવાસી કલા અને સંસ્કૃતિથી તેમજ ભક્તિ ચળવળની નિર્ગુણ કવિતાથી ખૂબ પ્રભાવિત છે અને તેમણે તેના પર ઘણી કૃતિઓનું સર્જન કર્યું છે. તેઓ ગાંધીવાદ પણ પ્રભાવિત હતા. ૧૯૮૦ના દાયકામાં, તેમણે રાજસ્થાનના ઉદયપુરમાં આવેલા શિલ્પગ્રામ નામના એક હસ્તકલા ગામના સર્જનમાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.
૨૦૦૯માં તેમણે મનુષ નામે તેમના સંસ્મરણો પ્રકાશિત કર્યા હતા.
હ્દયરોગના હુમલાને કારણે ૨૧ માર્ચ ૨૦૧૯ના રોજ અમદાવાદમાં તેમનું અવસાન થયું હતું.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ શ્રેણી:કલાકાર શ્રેણી:૨૦૧૯માં મૃત્યુ શ્રેણી:૧૯૩૪માં જન્મ
ફરદુનજી મર્ઝબાન
ફરદુનજી મર્ઝબાન (૧૭૮૭-૧૮૪૭) એક ગુજરાતી મુદ્રક, પત્રકાર અને તંત્રી હતા. તેમણે ભારતમાં સૌપ્રથમ ગુજરાતી છાપખાનું મુંબઈ માં શરૂ કર્યું હતું અને ભારતનું સૌથી જૂનું સમાચારપત્ર મુંબઇ સમાચાર શરૂ કર્યું હતું.
પ્રારંભિક જીવન
તેમનો જન્મ ૧૭૮૭માં સુરત માં રહેતાં પારસી પૂજારીઓના કુટુંબમાં થયો હતો; તેમને શરૂઆતમાં પૂજારી બનવા માટે જ તાલીમ આપવામાં આવી હતી. ૧૮૦૫માં તેઓ મુંબઈ ગયા અને ત્યાં ફારસી અને અરબી ભાષાનો અભ્યાસ મુલ્લા ફિરોઝ હેઠળ કર્યો. ૧૮૦૮માં તેમણે બૂક બાઇંડિંગની દુકાન શરૂ કરી જે દરમિયાન તેઓ જીજીભાઈ છાપઘરના સંપર્કમાં આવ્યા અને કદાચ તેથી તેમણે ભારતનું છાપખાનું શરૂ કર્યું.
માણસાઈના દીવા
માણસાઈના દીવા એ ઝવેરચંદ મેઘાણી લિખિત, ૧૯૪૫ માં પ્રકશિત થયેલો, ગુજરાતી નવલિકા સંગ્રહ છે. આ પુસ્તક સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલને અર્પણ કરવામાં આવ્યું હતું. પુસ્તકની પ્રસ્વાવનામાં કાકા સાહેબ કાલેલકરે આ પુસ્તકને સંસ્કૃતિ સુધારનો કીમતી દસ્તાવેજ ગણાવ્યો છે.
ફરદુનજી મર્ઝબાન
કાર્ય
૧૮૧૨માં તેમણે છાપખાનાની સ્થાપના કરી પરંતુ ૧૮૧૪ સુધી કોઈ પણ પુસ્તક છપાયું નહીં. સૌથી પહેલું પુસ્તક એ ગુજરાતી વિક્રમ સંવત ૧૮૭૧નું પંચાંગ હતું જેની કોઈ પણ નકલ અત્યારે બચી નથી. તેમણે પારસીઓના વિવિધ ધર્મગ્રંથોને અને ફારસી પુસ્તકોને ગુજરાતીમાં અનુવાદિત કર્યા તથા તેમને પુસ્તક રૂપે પ્રકાશિત કર્યા.
માણસાઈના દીવા
ઇતિહાસ
ઈ. સ. ૧૯૪૪માં પંડિત રવિશંકર મહારાજ અમદાવાદની સાબરમતી જેલમાં હતા ત્યારે નાદુરસ્સ્ત તબિયતને કારણે તેમને સિવિલ ઈસ્પિતાલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. તે સમયે ઝવેરચંદ મેઘાણી રવિશંકર મહારાજને મળવા જતા અને તેમના અનુભવોની રસપ્રદ કથાને પોતાની ટાંચણપોથીમાં નોંધી લેતા. આ રસપ્રદ વાતો અને પાત્રોનો પ્રત્યક્ષ અનુભવ લેવાની ઇચ્છા થતા તેમણે રાવિશંકર મહારાજને મહીકાંઠાનો વિસ્તારની મુલાકાત કરાવી આપવા વિનંતી કરી. ૨૩ માર્ચ ૧૯૪૫ના દિવસે તેઓ ચાર દિવસ અને પાંચ રાતોમાં મહીકાંઠાના ક્ષેત્રના પ્રવાસે ઉપડ્યા અને બોચાસણ, ઝારોળા, રાસ, કણભા, ચાંપોલ, બદલપુર, દહેવાણ, ગોળવા જેવાં ગામડાઓમાં ફરી વળ્યા. આ અનુભવોને તેમને પુસ્તકના એક અલગ વિભાગમાં નોંધી જેને તેમણે પાંચ દિવસની ઝંગમ વિદ્યાપીઢ એવું નામ આપ્યું.
પૃષ્ઠભૂમિ અને વિષય વસ્તુ
આ નવલકથા ગુજરાતના લોકસેવક રવિશંકર વ્યાસના કાર્યો અને તેમને મુખે સાંભળાયેલ વાતોનો સંચય છે. દસ્તાવેજી મુલ્ય જાળવવા વાર્તાની ભાષા રવિશંકર મહારાજના લઢણવાળી જ રાખવામાં આવી છે. ખેડા જિલ્લાના બારૈયા-પાટણવાડિયા કોમના બહારવટિયા લૂંટારુઓના જીવન પર આધારિત નવલિકાઓ આ પુસ્તકનો મુખ્ય વિષય છે.
ફરદુનજી મર્ઝબાન
કાર્ય
૧૮૩૨નું વર્ષ તેમના માટે હાનિકારક રહ્યું. આ જ વર્ષે તેમણે મુંબઇ સમાચારમાંથી પોતાની જાતને પાછી ખેંચવી પડી અને ત્યારબાર હિંદુસ્તાન નામના તેમના ચીન સાથે વ્યાપાર કરતાં જહાજને ગુમાવ્યું. કદાચ આ જ નુકસાનોને લીધે તેઓ મુંબઈ છોડીને દમણ ગયા, જ્યાં તેમનું ૨૩મી માર્ચ ૧૮૪૭ના રોજ અવસાન થયું.
સંદર્ભો
શ્રેણી:પત્રકાર
માણસાઈના દીવા
પૃષ્ઠભૂમિ અને વિષય વસ્તુ
આ પુસ્તક નવલિકા સ્વરૂપે કુલ ૧૭ વાર્તાઓ ધરાવે છે. મહીકાંઠા વિસ્તારના ધારાળા, બારૈયા, પાટણવાડિયા વગેરે ગુનેગાર ગણાતી કોમોના જીવનમાં રહેલી માણસાઈની મહત્તાને આ વાર્તાઓમાં દર્શાવવામાં આવી છે. અમુક વાર્તાઓ આ પ્રમાણે છે "હું આવ્યો છું બહાવટું શીખવવા" - નામની કથામાં રવિશંકર મહારાજ આ લોકો વચ્ચે રહી તેમને ચોરી અને દારૂની લત છોડાવતા અંગ્રેજ સરકાર વિરુદ્ધ ગાંધીજીની ઢબે બહારવટું શીખવવા મથે છે. "હાજરી" નામના પ્રકરણમાં અંગ્રેજ સરકારના શાસન હેઠળ આ લોકોને થાણામાં "હાજરી" નોંધાવી પડતી. રવિશંકર મહારાજ આ ધારો કઢાવવા મથે છે અને કઢાવીને જ જંપે છે. "મારાં સ્વજનો" નામની વાતમાં રવિશંકર એક નિર્દોષ માણસને ફાંસીએ ચઢતો બચાવે છે.
"પાંચ દીવસની જંગમ વિદ્યાપીઠ" એ શીર્ષક હેઠળ, લેખકે રવિશંકર મહારાજ સાથે રહી ૫ દિવસ સુધી કરેલા પ્રવાસ અને પાત્રોની મુલાકાતોનું વર્ણન આ પુસ્તકમાં જુદા ખંડમાં કર્યું છે.
સન્માન
આ પુસ્તકને ૨૯ ડીસેમ્બર ૧૯૪૬ના દિવસે મહીડા પારિતોષિક એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. વડોદરાના ડાંડિયા બજારમાં આવેલા વિઠ્ઠલ ક્રીડા ભવનમાં આ સમારંભ યોજયો હતો. આ કાર્યક્રમમાં રમણલાલ દેસાઈ અને માંડવા-ચાણોદ રજવાડાના કુમાર નરેન્દ્રસિંહ મહીડા ઉપસ્થિત હતા. ઝવેરચંદ મેઘાણીએ પારિતોષિકની ઈનામનો અસ્વીકાર કરતા ક્હ્યું હતું કે તેના પર રવિશંકર મહારાજનો અધિકાર છે અને તેમને તે રકમ અર્પણ કરી હતી. તેના જવાબમાં રવિશંકર મહારાજે રકમનો સવિનય અસ્વીકાર કરતા જણાવ્યું હતું કે,
""ઔષધિની કિંમત નથી, વૈદ્યની કિંમત છે. વનવગડામાં પડેલી ઔષધિને વૈદ્ય ખોળી કાઢે અને તેનો ઉપયોગ કરી જાણે છે. ખેડે એની ચીજ કહેવાય. કોઠીમાં દાણો હોય પણ દાટો મારેલો હોય તો તે શા કામનો? કોઈ પરોપકારી માણસ આવે રાંધે અને ખવડાવે એને જ તો ખરી કિંમત કહેવાય.""
આ મહીડા પારિતોષિક એ ઝવેરચંદ મેઘાણીનું છેવટનું સન્માન બન્યું.
સ્પિરિટેડ અવે (ચલચિત્ર)
સ્પિરિટેડ અવે (જાપાની: 千と千尋の神隠し ગુજરાતી: સેન તો ચિહિરો નો કામીકાક્શી, "સેન અને ચિહિરો નું અંતર્ધાન") એ વર્ષ ૨૦૦૧માં હાયાઓ મિયાઝાકી દ્વારા દિગ્દર્શિત કાલ્પનિક જાપાની એનિમેટેડ ફિલ્મ છે જેનું એનિમેશન તોકુમા શોતેન, નિપ્પોન ટેલિવિઝન નેટવર્ક, દેન્ત્સુ, બ્યુએના વિસ્ટા હોમ એન્ટરટેન્મેન્ટ, તોહોકુશિંશા ફિલ્મ અને મિત્સુબિશી માટે સ્ટુડિયો ઘીબ્લી દ્વારા તેમજ વિતરણ તોહો દ્વારા કરવામાં આવ્યું. તેમાં રુમિ હીરાગી, મિયુ ઇરિનો, મારી નાત્સુકી, તાકેશી નાઇતો, યાસુકો સાવાગુચી, ત્સુનેહિકો કામિજો, તાકેહિકો ઓનો અને બુન્તા સુગાવારા જેવા જાપાની કલાકારોએ કામ કર્યું છે.
આ ફિલ્મમાં ચિહિરો ઓગિનો (હીરાગી) નામની એક દસ વરસની છોકરીની વાર્તા દેખાડવામાં આવેલ છે, જે નવા શહેર તરફ જતી વખતે જાપાનની શિંતો-બૌદ્ધ લોકકથાઓમાં પ્રચલિત આત્માઓની દુનિયામાં પ્રવેશ કરે છે. ચિહિરોના મમ્મી-પપ્પા જ્યારે યુબાબા (નાત્સુકી) નામક ચૂડેલ દ્વારા ડુક્કર બનાવી દેવામાં આવે છે, ત્યારે ચિહિરો યુબાબાના સ્નાનગૃહમાં નોકરી કરીને પોતાને તેમજ પોતાના મમ્મી-પપ્પાને આત્માઓની દુનિયામાંથી કાઢીને ફરીથી આપણી દુનિયામાં પાછા આવાનો રસ્તો શોધવાનો પ્રયાસ કરે છે. મિયાઝાકીએ દર વર્ષના ઉનાળામાં પોતાના ઘરે મળવા આવતા મિત્ર, સહયોગી નિર્માતા સેજી ઓકુદાની દસ વરસની દિકરી પર આધારિત ફિલ્મ બનાવવાનો નિર્ણય લીધા પછી ફિલ્મની સ્ક્રિપ્ટ લખી હતી. તે સમયે મિયાઝાકી પોતાના બે પ્રોજેક્ટ પર કામ કરી રહ્યા હતાં, પરંતુ તેઓ નામંજૂર થઈ ગયા હતાં. ૧.૯ કરોડ ડોલરના બજેટ સાથે વર્ષ ૨૦૦૦માં સ્પિરિટેડ અવે ના નિર્માણની શરૂઆત થઈ. નિર્માણ પ્રક્રિયા દરમ્યાન મિયાઝાકીને લાગ્યું કે ફિલ્મ ત્રણ કલાકથી વધુ લાંબી જઈ રહી હતી, અને તેઓએ વાર્તાનાં ઘણાં ભાગ કાપી કાઢ્યાં. ત્યારપછી, વોલ્ટ ડિઝની કંપનીએ પિક્સારના ડિરેક્ટર અને મિયાઝાકીના ચાહક જ્હોન લેસેટરનો સંપર્ક કરી તેમની સામે અમેરીકામાં સ્પિરિટેડ અવે ને અંગ્રેજી ભાષામાં રિલીઝ કરવાનો પ્રસ્તાવ મુક્યો. લેસેટર એ કર્ક વાઈઝ ને ડિરેક્ટર તરીકે અને ડોનાલ્ડ W. અર્ન્સ્ટ ને ફિલ્મના અંગ્રેજી રૂપાંતરણના નિર્માતા તરીકે પસંદ કર્યાં. કથાકારો સિન્ડી ડેવિસ હ્યુઇટ અને ડોનાલ્ડ એચ હ્યુઇટ એ ફિલ્મનો સંવાદ અંગ્રેજીમાં લખ્યો, જેને તેઓએ જાપાની ભાષામાં બોલાયેલા મૂળ સંવાદ સાથે બરાબર મેળ આપ્યો.
આખરે આ ફિલ્મ જાપાનનાં થિયેટરોમાં ૨૦ જુલાઈ ૨૦૦૧ ના તોહો દ્વારા રિલીઝ કરવામાં આવી. તેણે વિશ્વભરમાં ૨.૮૯ કરોડ ડોલરથી પણ વધારે કમાણી કરી, અને વિવેચકો દ્વારા ભરપૂર પ્રશંસા થતા જાપાનના ઇતિહાસમાં સૌથી વધુ સફળ ફિલ્મ બની. કુલ ૩૦.૪ અબજ યેનની કમાણી સાથે આ ફિલ્મ (તે સમયે વિશ્વભરમાં સૌથી વધુ કમાઈ ચુકેલી) ટાઇટેનિક કરતાં પણ આગળ નીકળી ગઈ. સ્પિરિટેડ અવે નું નામ આજના સમયમાં પણ વારંવાર સર્વશ્રેષ્ઠ એનિમેટેડ ફિલ્મોની યાદીમાં આવે છે. ૭૫માં એકેડેમી એવોર્ડ સમારંભમાં બેસ્ટ એનિમેટેડ ફીચર માટેનો એકેડેમી એવોર્ડ જીતીને સ્પિરિટેડ અવે  જાપાનની એનિમેટેડ ફિલ્મોમાં તેમજ હાથે દોરેલા ચિત્રોથી બનેલી એનિમેટેડ ફિલ્મોમાંથી બેસ્ટ એનિમેટેડ ફિલ્મનો એવોર્ડ જીતવાવાળી એકમાત્ર ફિલ્મ બની ; ત્યારબાદ તેણે ૨૦૦૨માં બર્લિન ખાતે યોજયેલ ઇન્ટરનેશનલ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં બ્લડી સન્ડે નામની ફિલ્મ સાથે ગોલ્ડન બેર એવોર્ડ જીત્યો, અને બ્રિટિશ ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની "૧૪ વર્ષ સુધીની ઉમરનાં બાળકો માટેની ટોચની પચાસ ફિલ્મો" નામક યાદીમાં જગ્યા મેળવી લીધી.
હાલ ૨૦૧૭માં ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ ની "૨૧મી સદીની અત્યાર સુધીની શ્રેષ્ઠ ફિલ્મો" ની યાદીમાં પણ સ્પિરિટેડ અવે એ બીજો ક્રમ પ્રાપ્ત કર્યો.
કથાનક
દસ વરસની ચિહિરો ઓગિનો પોતાનાં મમ્મી-પપ્પા સાથે નવા ઘર તરફ જતી હોય છે ત્યારે ભૂલથી તેના પપ્પા ખોટા રસ્તે ગાડી વાળી લે છે. તેઓ અજાણપણે એક જાદુઈ દુનિયામાં પ્રવેશી જાય છે અને ચિહિરોના પપ્પાને ત્યાં વધારે ફરવાની ઇચ્છા થાય છે. ચિહિરોનાં મમ્મી-પપ્પા જ્યારે એક ખાલી લાગતા રેસ્ટોરન્ટની લારીએ ડુક્કરની જેમ ખાવા લાગે છે, ત્યારે ચિહિરોની નજર એક ઉત્કૃષ્ટ સ્નાનગૃહ પર પડે છે અને તે હાકુ નામના એક યુવાન છોકરાને મળે છે, જે તેને સુર્યાસ્ત થાય તે પહેલા નદી પાર કરીને પાછા વળી જવાનું કહે છે. પણ, ચિહિરોને બહુ મોડી ખબર પડે છે કે તેનાં મમ્મી-પપ્પા ખરેખર ડુક્કરમાં પરિવર્તિત થઈ ગયાં છે અને તે પોતે પણ છલકાતી નદીને પાર કરવામાં અસમર્થ હોવાથી આત્માઓની દુનિયામાં ફંસાઈ ચુકી છે.
ચિહિરોને શોધીને હાકુ તેને સુસુવાતારી (કોલસાના ધુમાળામાં રહેતા કાળા કણો જેવા દેખાતા જાદુઈ જીવો) ની દેખરેખ અને તેમનું સંચાલન કરવાવાળા તેમજ કરોડીયા જેવા દેખાતા સ્નાનગૃહના બોઇલરમેન (પાણી ગરમ કરવાવાળા) કામાજીને મળીને તેની પાસે કામ માગવાનું કહે છે. કામાજી માટે સુસુવાતારી પેહલેથી જ કામ કરતા હોવાથી તેઓ સ્નાનગૃહમાં કામ કરતી લિન નામની યુવતીને ચિહિરોને સ્નાનગૃહની માલકણ યુબાબાને મળવા લઈ જવાનું કહે છે. યુબાબા ચિહિરોને ડરાવીને ભગાડવાનો પ્રયાસ કરે છે, પણ ચિહિરો તેની કામની માંગણી પર અચળ રહે છે, અને છેવટે યુબાબા ચિહિરોને કામ કરવાનો કોન્ટ્રેક્ટ આપી, તેનું નામ ઝુંટવીને તેને સેન (千) નું નવું નામ આપે છે, અને તેને લિનની સાથે રહેવાનું કહે છે. સેન જ્યારે પોતાનાં ડુક્કર બની ગયેલાં મમ્મી-પપ્પાને જોવા જાય છે, ત્યારે તેને "ચિહિરો" ને મોક્લાયેલું ગુડબાય કાર્ડ મળી આવે છે, અને તેને ખ્યાલ આવે છે કે તે પણ પોતાનું નામ ભૂલી ગઈ હતી. હાકુ તેને જણાવે છે કે યુબાબા લોકોનું નામ ઝુંટવીને તેઓને પોતાના વશમાં રાખે છે. તે પોતાનું અસલી નામ ભૂલી ચુક્યો છે, અને ચિહિરોને ચેતવે છે કે જો તે પોતાનું નામ ભૂલી જશે, તો તે ક્યારેય આત્માઓની દુનિયામાંથી બહાર નહીં નીકળી શકે. ત્યારબાદ, સ્નાનગૃહમાં કામ કરતી વખતે સેન એક શાંત એવા માસ્ક પહેરેલા (ચહેરા વગરના) આત્મા (જાપાની: કાઓનાશી) ને સ્નાનેચ્છુ સમજી અંદર આવા દે છે.
એક દુર્ગંધ ફેલાવતો આત્મા સેનનો પહેલો સ્નાનાર્થી બને છે. સેનને પછી ખબર પડે છે કે તે એક પ્રદૂશિત નદીનો આત્મા છે. પોતાને સાફ કરવા માટે આભાર માનતા એ સેનને એક જાદુઈ ઔષધીય ટિક્કી આપે છે. સેન લિનને હાકુ વિશે પૂછે છે. બીજી બાજુ, કાઓનાશી એક મજૂરને સોનું બતાવીને, ભોળવીને તેને આખે-આખો ઓગાળી જાય છે. પછી, તે વધારે ખાવાનું માગવા માંડે છે અને બધાંને સોનું આપવાનું શરૂ કરી દે છે. જ્યારે બધાં મજૂરો સોનું મેળવવાની લાલસાથી તેની આજુબાજુ ભેગા થવા માંડે છે, ત્યારે તે બીજા બે મજૂરોને પણ ઓગાળી લે છે. એ જોઈને બધાં મજૂરો બીને દોડાદોડી કરવા માંડે છે.
હાકુ બેભાન સ્થિતિમાં હોવાથી સેન ઝેનીબાને મળીને તેની સોનેરી મહોર પાછી આપવા અને હાકુએ કરેલી ચોરી બદલ માફી માગવા જવાનો નિર્ણય લે છે. લિન સેનને કાઓનાશી એ મચાવેલા આતંક વિશે જણાવે છે. ઝેનીબાના ઘરે જવા માટે કામાજી સેનને ચાલીસ વરસ સુધી સાચવેલી ટ્રેનની ટિકિટ આપે છે અને જણાવે છે કે ટ્રેન હવે એક જ તરફ દોડે છે. ત્યારબાદ, સેન કાઓનાશી નો સામનો કરે છે અને જાદુઈ ટિક્કીનો બચેલો ભાગ તેને ખવડાવે છે. કાઓનાશી અધમુઓ થઈને એક પછી એક ઓગાળેલા મજૂરોને બહારે કાઢે છે અને સેનનો પીછો કરતા કરતા સ્નાનગૃહની બહારે નિકડે છે. ત્યાંથી લિન સેનને ટ્રેન સ્ટેશન સુધી લઈ જાય છે અને પછી સેન પહેલાની જેમ શાંત પડી ગયેલા કાઓનાશી અને પોતાનાં નવા મિત્રો (બો અને નાના પક્ષી) સાથે ટ્રેનની મુસાફરી કરે છે.
આ બાજુ સ્નાનગૃહમાં ભાનમાં આવેલો હાકુ કાઓનાશી એ કરેલા નુક્સાન અને સેનના અચાનક નીકળી જવાથી એકદમ ગુસ્સે ભરાયેલી યુબાબાને મળવા જાય છે. યુબાબા સેનનાં મમ્મી-પપ્પાને મારી નાખવાનો હુકમ આપે છે, પણ હાકુ તેને બતાવે છે કે ''બો' 'ગાયબ થઈ ગયો છે અને તેને પાછા લઈ આવવાના બદલામાં સેનનાં મમ્મી-પપ્પાને છોડી દેવાનું કહે છે.
સેન, કાઓનાશી, બો અને નાનું પક્ષી આખરે ઝેનીબાના ઘરે પહોંચે છે. ઝેનીબા યુબાબા કરતાં તદ્દન અલગ વ્યક્તિત્વ ધરાવતી એક દયાળુ અને પ્રેમાળ વૃદ્ધ મહિલા તરીકે જાણવામાં આવે છે. તે સેનને કહે છે કે યુબાબા ઉપરોક્ત કાળા જીવડાના માધ્યમથી હાકુને વશમાં રાખતી હતી, અને સેનના હાકુ માટેના પ્રેમના લિધે સોનેરી મહોર પર પોતે મુકેલો શાપ ટૂટી ગયો. સેનને હજુ પણ પોતાનાં મમ્મી-પપ્પા અને હાકુની ખૂબજ ચિંતા થતી હોય છે, પણ ત્યારે જ હાકુ પોતાના ડ્રેગનના રૂપમાં સેનને લેવા આવે છે. સેન પોતાનું અસલી નામ (ચિહિરો) ઝેનીબાને કહે છે. ઝેનીબા હાકુને માફ કરી તેને ચિહિરોનું બરાબર ધ્યાન રાખવાનું કહે છે. ત્યારબાદ, સેન, બો અને નાના પક્ષીને લઈને હાકુ પાછો સ્નાનગૃહ તરફ ઉડી નિકળે છે જ્યારે કાઓનાશી ઝેનીબાના સહાયક તરીકે ત્યાં જ રહી જાય છે.
ઉડતા-ઉડતા રસ્તામાં સેનને યાદ આવે છે કે તે જ્યારે નાની હતી ત્યારે પોતાના જૂતાને શોધતી-શોધતી કોહાકુ નામની નદીમાં પડી ગઈ હતી અને તે સમયે હાકુએ તેને સુરક્ષિત રીતે કિનારે પહોંચાડી હતી. તે હાકુને કહે છે કે એનું અસલી નામ "કોહાકુ નદી" છે. આ સાંભળીને હાકુ પાછો પોતાના યુવકના રૂપમાં પરિવર્તન પામે છે અને ખુશીથી ચિહિરોનો આભાર માનતા તેને કહે છે કે તે ખરેખર કોહાકુ નદીનો આત્મા છે. સ્નાનગૃહે પાછા પહોંચીને હાકુ બો ને યુબાબાને સોંપીને સેનનાં માતા-પિતાને છોડવાનું કહે છે. યુબાબા કહે છે કે શાપ તોડવા માટે સેન એ એક આખરી પરીક્ષા પાસ કરવી પડશે. તે સેનને ડુક્કરના એક ઝુંડમાંથી પોતાના મા-બાપને એક જ વારમાં ઓળખવાનું કહે છે. સેન કહે છે કે ઝુંડમાં તેના મમ્મી-પપ્પા છે જ નહીં, જે સાચો ઉત્તર સાબિત થાય છે. યુબાબા સાથેનો કોન્ટ્રેક્ટ તે જ ક્ષણે ભસ્મ થઈ જતા સેનને પોતાનું અસલી નામ પાછું મળી જાય છે. હાકુ ચિહિરોને સુકાઈ ગયેલી નદીના પટ સુધી લઈ જાય છે અને વચન આપે છે કે તે ચિહિરોને ફરીથી મળવા જરૂર આવશે. ચિહિરો નદીના પટને પાર કરીને પોતાનાં મમ્મી-પપ્પાને ઉભેલા પામે છે, પણ તેઓને કાંઈ જ યાદ હોતું નથી. ત્રણેય જણ પાછા (હવે પાંદડાઓથી ઢંકાયેલી) ગાડી સુધી ચાલીને આવે છે અને ગાડીથી તે રહસ્યમયી દુનિયાને પાછળ છોડતા નિકળી જાય છે.
References
શ્રેણી:ચલચિત્ર
મંગુડા (તા. દ્વારકા)
મંગુડા (તા. દ્વારકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મંગુડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દ્વારકા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
નૂપુરક
નૂપુરક (Annelida) એ પોચા અને ખંડવાન શરીરવાળા અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓનો સમુદાય છે. તેઓ ભીની પોચી જમીન, સમુદ્ર કે મીઠા પાણીમાં રહે છે. પ્રાચીન આદિમુખ (Protostome) પ્રભવમાંથી નૂપુરકોનો ઉદભવ થયો હોવાનું માનવામાં આવે છે. અળસિયું અને રેતીકીડો આના ઉદાહરણો છે.
ઉદભવ અને વિકાસ
નૂપુરકો પોચા શરીરવાળા હોવાથી તેમનો પૂર્વઈતિહાસ અશ્મિરૂપે મળતો નથી. ઉપલબ્ધ માહિતિ ઉપરથી એવું માનવામાં આવે છે કે, નૂપુરક પ્રાણીઓ પૂર્વપ્રાચીન જીવકલ્પ (early paleozoic era) દરમિયાન સંસ્થાપિત થયા હોવા જોઈએ.