cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ઇમામ અહમદ રઝા
અહમદ રઝા ખાન (અરબી : أحمد رضا خان, फारसी : احمد رضا خان, उर्दू : احمد رضا خان, हिंदी : अहमद रजा खान) (૧૪ જૂન ૧૮૫૬ - ૨૮ ઓક્ટોબર ૧૯૨૧), જેમને સામાન્ય રીતે ઇમામ અહમદ રઝાખાન બરેલ્વી અથવા આલા હજરતનાં નામે ઓળખવામાં આવે છે. તેઓ એક ઇસ્લામી વિદ્વાન, ન્યાયવાદી, ધર્મવિજ્ઞાની, તપસ્વી, સૂફી અને બ્રિટીશ ભારતમાં એક સુધારક હતા. તેઓ બરેલવી આંદોલનના સ્થાપક ગણાય છે. એહમદ રઝાખાને ઇસ્લામી કાનૂન,ધર્મ,દર્શન,વિજ્ઞાન અને શાયરી (જેમાં પયગંબર મોહમ્મદની સ્તુતિ કરતી રચનાઓ જેને "નાત" કહેવામાં આવે છે )જેવા વિવિધ વિષયો ઉપર ઘણુબધું લખ્યું છે.
કાર્ય
અહમદ રઝાખાને અરબી,ફારસી અને ઉર્દૂમાં ગ્રંથો લખ્યા જેમાં ત્રીસ ભાગમાં ફતવાઓનું સંકલન "ફતાવા રઝ્વીયાહ" અને પવિત્ર કુરાન નું અનુવાદ અને સ્પષ્ટીકરણ " કન્ઝુલ ઈમાન" નો સમાવેશ થાય છે.એમના કેટલાક ગ્રંથોનું અનુવાદ યુરોપિયન અને દક્ષિણ એશિયાની કેટલીક ભાષાઓમાં થયું છે.
કન્ઝુલ ઈમાન
કન્ઝુલ ઈમાન (ઉર્દૂ અને અરબી : کنزالایمان) અહમદ રઝાખાન દ્વારા કુરાનનો અનુવાદ ઉર્દૂ ભાષામાં છે. આ અનુવાદ સુન્ની ઇસ્લામમાં હનફી સંપ્રદાયના ન્યાયશાસ્ત્ર સાથે સંલગ્ન છે અને ભારતીય ઉપખંડમાં વ્યાપક રીતે વંચાતું સંસ્કરણ છે. પાછળથી આનો અનુવાદ અંગ્રેજી, હિન્દી, બંગાળી, ડચ, તુર્કી, સિંધી, ગુજરાતી અને પશ્તોમાં કરવામાં આવ્યો.
ફતાવા રઝ્વીયાહ
thumb|फतवा रजावियाह અલ ફતાવા એ રઝ્વીયાહ વિભિન્ન મુદ્દાઓ વિષે ઇસ્લામી નિર્ણયો બાબતનો ગ્રંથ છે. ૩૦ ખંડોમાં આ ગ્રંથ પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો છે.૨૨૦૦૦ પૃષ્ઠોમાં ધર્મ,વ્યાપાર,યુદ્ધ અને લગ્ન તથા દૈનિક સમસ્યાઓ નો ઉકેલ દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
હદાઈકે બખ્શીસ
thumb|હદાઈકે બખ્શિશ એમણે પયગંબર મુહમ્મદની પ્રશંસામાં સ્તુતિ કાવ્યો જેને અરબીમાં "નાત" કહેવામાં આવે છે, એની રચનાઓ કરી અને વર્તમાન કાળમાં એના વિષે ચર્ચા કરી. આ નાતો નો સંગ્રહ " હદાઈકે બક્ષિસ" છે. એમણે લખેલી રચનાઓ મુસલમાનો મસ્જીદમાં ખાસ કરીને શુક્રવારની નમાઝ પછી પઢે છે.જેમાં સૌથી પ્રસિદ્ધ "મુસ્તફા જાને રહમત પે લાખો સલામ " છે.એમણે પયગંબર સાહેબ ઉપરાંત કેટલાક સંતો વિષે પણ સ્તુતિ કાવ્યો લખ્યા છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ધાર્મિક વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:ધાર્મિક સાહિત્યકાર શ્રેણી:૧૯૨૧માં મૃત્યુ
ચિચોદરા (તા. ભાભર)
ચિયોદરા (તા. ભાભર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભાભર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ચિયોદરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભાભર તાલુકો
પારડી કડોદ
પારડી કડોદ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના બારડોલી તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. પારડી કડોદ ગામમાં હળપતિ તેમ જ પાટીદારોની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, સૂરણ, પપૈયાં, કેરી તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે.
ઝાલાવાડ હવાઈમથક
ઝાલાવાડ હવાઇમથક એક પ્રસ્તાવિત હવાઈમથક છે, જે ભારતના મહાન સ્વાતંત્ર્ય સેનાની સરદારસિંહ રાણાના નામ પરથી સરદારસિંહ રાણા હવાઇમથક તરીકે ઓળખાશે, જેઓ સુરેન્દ્રનગરના હતા અને ફ્રાંસના પેરિસમાં રહેતા હતા. આ હવાઇમથક સુરેન્દ્રનગરમાં નહીં પરંતુ સુરેન્દ્રનગરના શહેરી વિસ્તારો વઢવાણ અને મુલચંદની વચ્ચે બાંધવામાં આવશે. આ હવાઇમથક ભવિષ્યમાં સુરેન્દ્રનગરની મ્યુનિસિપાલટીને મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનમાં તબદીલ કર્યા પછી બાંધવામાં આવશે.
પારડી કડોદ
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:બારડોલી તાલુકો
ઝાલાવાડ હવાઈમથક
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં હવાઈ મથકો
હનવંતપાડા (ચિંચલી)
હનવંતપાડા(ચિંચલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. આ ગામની આસપાસ ચિંચલી, નીમપાડા, કરડીઆંબા, ગડવિહિર અને વાઇદુન ગામ આવેલા છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. હનવંતપાડા ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
શ્રેણી:આહવા તાલુકો
આસજોલ (તા. બહુચરાજી)
શ્રેણી:બહુચરાજી તાલુકો
પાણીનું પ્રદૂષણ
thumb|right|300px|પ્રક્રિયા કર્યા વિનાનું ગટરનું પાણી તથા ઔદ્યોગિક કચરો ન્યૂ રિવરનાં પ્રવાહ સાથે મેકિસકોમાંથી યુ.એસ. તરફ તણાઈ આવે છે. જળ પ્રદૂષણ એટલે માનવની પ્રવૃત્તિઓના કારણે જયારે સરોવર, નદીઓ, મહાસાગર અને ભૂગર્ભજળ જેવાં જળસ્ત્રોતો દૂષિત થાય છે, અને તેથી આ જળાશયોમાંની વનસ્પતિઓ અને સજીવોને નુકસાન થાય છે અથવા તો નુકસાન થવાની સંભાવનાઓ સર્જાય છે તે સ્થિતિ.
પરિચય
જળ પ્રદૂષણ એ આખા વિશ્વ સંદર્ભે એક મોટી સમસ્યા છે. એવું અનુમાન છે કે જળ પ્રદૂષણ એ વિશ્વવ્યાપક સ્તરે મૃત્યુ અને રોગચાળા પાછળ રહેલું એક અગત્યનું કારણ છે, અને એક ગણતરી મુજબ દરરોજ 14,000 લોકોનો જીવ લે છે. વિકાસશીલ દેશો (developing countries) તો જળ પ્રદૂષણની તીવ્ર સમસ્યાનો સામનો કરી જ રહ્યા છે પણ તે ઉપરાંત ઔદ્યોગિક દેશો (industrialized countries) પણ પ્રદૂષણની સમસ્યાઓ સામે ઝઝૂમી રહ્યા છે. યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ (United States)માં જળ ગુણવત્તા (water quality) અંગેના તાજેતરના રાષ્ટ્રીય અહેવાલમાં નમૂના લેવામાં આવ્યા હોય તેવા 45 ટકા ઝરણાં (stream)-વહેળાના માઈલ (mile), 47 ટકા સરોવરના એકરો (acre), અને 32 ટકા ખાડી (bay) અને નદીમુખ આગળની ખાડી (estuarine)ઓના ચોરસ માઈલ (square mile) પ્રદૂષિત તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યાં હતાં.
જયારે પાણી માનવજનક (anthropogenic) દૂષણોથી ડહોળાઈ જાય અને/અથવા જયારે તેનો મનુષ્ય માટેના પેય જળ (drinking water) તરીકે ઉપયોગ ન થઈ શકે અને/અથવા જયારે તે માછલી (fish) જેવા તેના અંગભૂત જીવ સમુદાયો ટકાવવા માટે અસમર્થ બને ત્યારે લાક્ષણિક રીતે પાણીને પ્રદૂષિત ગણવામાં આવે છે. જવાળામુખી (volcano), વડવાનલ (algae bloom), તોફાન (storm) અને ભૂકંપ (earthquake) જેવા કુદરતી ઘટનાઓના કારણે પણ જળની ગુણવત્તામાં અને તેની પર્યાવરણને લગતી સ્થિતિમાં મોટો ફેરફાર આવે છે. જળ પ્રદૂષણ પાછળ અનેક કારણો રહેલાં છે તેમ જ તે અનેક લાક્ષણિકતાઓ ધરાવે છે.
જળ પ્રદૂષણના પ્રકારો
સપાટી પરનાં જળ અને પાતાળ જળ આંતરિક રીતે સંકળાયેલાં હોવા છતાં મોટા ભાગે તેમનો એકબીજાથી અલગ હોય તેવા સ્રોત તરીકે અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો છે તથા એકબીજાથી ભિન્ન હોય તેવા સ્રોત ગણવામાં આવ્યા છે. સપાટી પરનાં જળને પ્રદૂષિત કરતા સ્રોતોને તેમના ઉદ્ભવના આધારે સામાન્ય રીતે બે પ્રકારોમાં વહેંચવામાં આવે છે.
ચોક્કસ સ્રોતથી થતું પ્રદૂષણ
જયારે પાઈપ (pipe) અથવા ખાડા (ditch) જેવા કોઈ સ્પષ્ટ અલગ એવા માર્ગે પરિવહન પામી, કચરો પાણીના માર્ગમાં દાખલ થાય છે ત્યારે તેને ચોક્કસ સ્રોતથી થતા પ્રદૂષણ (Point source pollution) તરીકે ગણવામાં આવે છે. સ્યૂઈજ ટ્રીટમેન્ટ (sewage treatment) પ્લાન્ટ, કારખાના (factory) અથવા શહેરની વરસાદી પાણીની ગટરો (storm drain) વગેરે જેવા સ્રોતોથી થતા વિસર્જન આ પ્રકારના પ્રદૂષણનાં ઉદાહરણ છે. યુ.એસ.નો સ્વચ્છ પાણી ધારો (Clean Water Act) આ પ્રકારના ચોક્કસ સ્રોતને નિયમન (regulatory)ના હેતુઓ માટે ઇચ્છનીય ગણાવે છે.
અચોક્કસ સ્રોતથી થતું પ્રદૂષણ
પાર્કિંગનાં સ્થળો (parking lot), રસ્તા (road) અને ધોરી માર્ગો (highway) ધોઈને વહી જતાં પ્રદૂષિત વરસાદી પાણીને શહેરી કાંસ (urban runoff) કહેવામાં આવે છે, જેને કયારેક અચોક્કસ સ્રોતથી થતા પ્રદૂષણ હેઠળ ગણવામાં આવે છે.જો કે આ કાંસને, તેમાંથી વહેતાં વરસાદી પાણીને ચોક્કસ ઢબે વરસાદી ગટર વ્યવસ્થામાં દોરવામાં આવે છે, જે પાછળથી સ્થાનિક સપાટી પરનાં જળાશયોમાં પાઈપથી વિસર્જિત કરવામાં આવે છે, જે ચોક્કસ સ્રોતથી થતું પ્રદૂષણ છે. 1987માં સ્વચ્છ પાણી ધારામાં ચોક્કસ સ્રોતથી થતા પ્રદૂષણની વ્યાખ્યા સુધારવામાં આવી અને તેમાં મ્યુનિસિપલ વરસાદી પાણીની ગટરો/નાળા (storm sewer)ની વ્યવસ્થા તેમ જ બાંધકામ (construction) સ્થળો જેવા ઔદ્યોગિક ગંદાપાણીના નિકાલ માટેની વ્યવસ્થાઓનો સમાવેશ કરી લેવામાં આવ્યો.
પાતાળ જળ અથવા ભૂજળ પ્રદૂષણ
પાતાળજળ અને સપાટી પરના જળ વચ્ચેનો સંબંધ જટિલ છે. પરિણામે, જેને કયારેક કચરો ભળેલું પાતાળજળ પણ કહેવામાં આવે છે તે પાતાળજળ પ્રદૂષણને, સપાટી પરનાં જળ પ્રદૂષણની જેમ વ્યાખ્યાયિત કરવું એટલું સહેલું નથી. છતાં, તેની કુદરતી લાક્ષણિકતાઓ અનુસાર, પાતાળજળના ઘટકો (aquifer) ચેપ માટે સંવેદનશીલ હોય છે, પછી ભલે આ સ્રોતો સપાટી પરનાં જળને સીધી અસર ન કરતા હોય. આથી ચોક્કસ સ્રોત અને અચોક્કસ સ્રોત જેવા પ્રકારો પણ અહીં અપ્રસ્તુત બની જાય છે. સપાટી પરનાં જળાશયોથી સેંકડો માઈલ દૂર માટી પર ઢોળાતા રાસાયણિક પદાર્થથી ભલે ચોક્કસ કે અચોક્કસ સ્રોતથી થતા પ્રદૂષણ ન સર્જાય પરંતુ તેની નીચેના તળને તો તેનાથી ચેપ લાગે જ છે. પાતાળજળ પ્રદૂષણનું પૃથક્કરણ, માટી (soil)ની લાક્ષણિકતાઓ અને જળશાસ્ત્ર (hydrology) તેમ જ પ્રદૂષકનો પોતાનો કુદરતી સ્વભાવ પર ભાર મૂકી શકે.
જળ પ્રદૂષણનાં કારણો
પાણીને પ્રદૂષિત બનાવતાં ચોક્કસ પ્રદૂષકોમાં અનેક રસાયણો (chemical) અને પૅથોજન (pathogen)ની વિશાળ શ્રેણીનો તથા ઊંચા તાપમાન અને રંગવિહીનતા જેવા ભૌતિક અથવા ઈન્દ્રિયગમ્ય ફેરફારોનો પણ સમાવેશ થાય છે.કૅલ્સિઅમ (calcium), સોડિયમ (sodium), લોહતત્ત્વ (iron), મેંગનીઝ (manganese) વગેરે જેવા ઘણા રાસાયણિક પદાર્થો અને તત્ત્વો પાણીમાં કુદરતી રૂપે હોવા સહજ છે પરંતુ સામાન્ય રીતે તેમના પ્રમાણ અથવા કેન્દ્રીકરણ (concentration) પરથી તે પાણીના કુદરતી અંગ છે કે પ્રદૂષક છે તે પારખી શકાય છે.
ઑકિસજન (Oxygen) ઘટાડતાં તત્ત્વો- જેમાં વનસ્પતિ (plant)જન્ય કચરો (દા.ત. પાંદડાં અને ઘાસ) જેવાં કુદરતી પદાર્થો પણ આવી જાય તથા માનવસર્જિત રસાયણો પણ આવે. અન્ય કેટલાક કુદરતી અને માનવજન્ય તત્ત્વો વાતાવરણ અથવા પાણીને ડહળાયેલું (turbidity) (ઘટ્ટ) બનાવે છે જે પ્રકાશને અને તેથી વનસ્પતિના વિકાસને અવરોધે છે અને કેટલીક માછલીઓની ચૂઈ (gill)ને રૂંધે છે.
મોટા ભાગના રાસાયણિક તત્ત્વો ઝેરી (toxic) હોય છે. માનવ અથવા પ્રાણીનાં શરીરમાં પૅથોજન પાણીજન્ય રોગો (waterborne diseases) પેદા કરી શકે છે. આમ્લીયતા (pH (pH) આંકમાં ફેરફાર), વિદ્યુતવાહકતા (electrical conductivity), તાપમાન અને યુટ્રોફિકેશન જેવા પાણીના મૂળભૂત બંધારણમાં ફેરફાર. પહેલાં જેનો અભાવ (scarce) હતો તેવા ફળદ્રુપ દ્રવ્યો (nutrients)થી સપાટી પરનું પાણી (surface water) ફળદ્રુપ બને (fertilization) તેને યુટ્રોફિકેશન (Eutrophication) કહેવામાં આવે છે.
પૅથોજન્સ
thumb|240px|right|[[ગટર ઉભરાવી|ગટર ઉભરાવા (sanitary sewer overflow)થી ગટરના મોં (manhole)નું ઢાંકણ ઊડી જવું. ]] રોગનું મૂળ કારણ ન હોવા છતાં, કોલિફોર્મ બેકટેરિયા (Coliform bacteria) સામાન્ય રીતે જળ પ્રદૂષણ માટે સૂચક બેકટેરિયા (bacterial indicator) તરીકે જાણીતા છે.મનુષ્યમાં સ્વાસ્થ્યને લગતી સમસ્યાઓ સર્જતા, સપાટી પરનાં પાણીમાં મળી આવતા અન્ય કેટલાક સૂક્ષ્મજંતુ (microorganism)ઓઃ જો મળમૂત્ર, ઈત્યાદિ કચરા (sewage)ને પૂરતો ઉપચાર કર્યા વિના વિસર્જિત કરવામાં આવે તો તે મોટા પ્રમાણમાં પૅથોજન ઉપજાવે છે. ગૌણ પ્રક્રિયા (secondary treatment) કરતાં ઊતરતી કક્ષાનો સ્યૂઈજ પ્લાન્ટ બનાવવામાં આવે ત્યારે આમ બનવું સંભવ છે (અવિકસિત અથવા ઓછા વિકસિત દેશોમાં આવું વધુ જોવા મળે છે).વિકસિત દેશોના જૂનાં શહેરોમાં જીર્ણ થયેલી માળખાકીય સુવિધાઓ (infrastructure) નબળી પડી હોય અને ગટર વ્યવસ્થામાં (મળમૂત્ર ઇત્યાદિ લઈ જતા પાઈપ, પમ્પ અથવા વાલ્વમાં) ભંગાણ અથવા કાણાં પડ્યાં હોય ત્યારે ગટર ઉભરાવા (sanitary sewer overflow)ના બનાવો બને છે. ઘણાં શહેરોમાં વરસાદી પાણી અને મળમૂત્ર ઈત્યાદિની ગટરો જોડાયેલી (combined sewer) હોય છે, જેના પરિણામે વરસાદી તોફાનોમાં સારવાર થયા વિનાનો કચરો સીધો જ વિસર્જિત થઈ જાય તેવું બની શકે છે.
પાળેલાં પશુધન (livestock)ની યોગ્ય રીતે સારસંભાળ લેવામાં ન આવે તો પણ પૅથોજન વિસર્જિત થઈ શકે છે.
રાસાયણિક અને અન્ય પ્રદૂષકો
thumb|240px|right|તળિયે ભેગા થયેલા કચરાથી પ્રદૂષિત નદી મડિ તસવીર સૌજન્ય [[યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સનું ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સર્વેક્ષણ (United States Geological Survey). ]] પ્રદૂષકોમાં સજીવ (organic) અને નિર્જીવ (inorganic) તત્ત્વોનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
પાણીના સજીવ પ્રદૂષકોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છેઃ
પાણીના નિર્જીવ પ્રદૂષકોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છેઃ
શહેરી વરસાદી પાણીના સંદર્ભે અથવા ખુલ્લા દરિયામાં મળી આવતો દરિયાઈ કાટમાળ (marine debris)ના સંદર્ભે, પાણીને પ્રદૂષિત કરતી જોઇ શકાય તેવી મોટી ચીજવસ્તુઓ- બૃહદ્દર્શી પ્રદૂષણ- માટે "તરતો કચરો" એવો શબ્દ વાપરી શકાય, જેમાં નીચેના પ્રકારની વસ્તુઓનો સમાવેશ થઈ શકેઃ
જળ પ્રદૂષકોનું પરિવહન અને રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ
મહાસાગરમાંના વિશાળ ચક્રવાતી (ગાઈરે (gyre)) વમળો (vortex) દરિયામાં તરતા પ્લાસ્ટિકના ભંગાર (plastic debris)ને ફાંસે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ઉત્તર પૅસિફિક ગાઈરે (North Pacific Gyre)એ હવે ટેકસાસના ક્ષેત્રફળ કરતાં 100 ગણા મોટા કહેવાતા "મહાન પૅસિફિક કચરાના થીંગડા (Great Pacific Garbage Patch)"માં આવો કચરો એકઠો કર્યો છે. લાંબું આયુષ્ય ધરાવતા આવા ઘણા ટુકડાઓ છેવટે દરિયાઈ પક્ષીઓ અને દરિયાઈ પ્રાણીઓના પેટમાં જઈને અટકે છે. એનાથી પશુપંખીઓના પાચનતંત્રમાંના આંતરડામાં અવરોધ ઊભો થાય છે અને છેવટે તે ખૂબ ઓછો ખોરાક લઈ શકાય અથવા તો લગભગ ભૂખે મરવું પડે તેવી સ્થિતિ સર્જે છે.
લાંબા સમય સુધી ભૂજળ (groundwater) અથવા જળાશય/સરોવરમાં રહેવાથી ઘણા રસાયણો પાણી સાથે પ્રતિક્રિયા કરી વિઘટન (decay) પામે છે અથવા તેમનું રાસાયણિક બંધારણ બદલાય છે. આ પ્રકારનાં રસાયણોમાં ટ્રાઈકલોરોઈથિલિન (trichloroethylene) (ઈલેકટ્રોનિકસ ઉત્પાદન અને ઔદ્યોગિક ધાતુ તેલવિહીન બનાવવા માટે વપરાય છે) અને ટેટ્રાકલોરોઈથિલિન (tetrachloroethylene) (જે ડ્રાયકિલનિંગ ઈન્ડસ્ટ્રીમાં વપરાય છે) જેવા કલોરિનમિશ્રિત હાઈડ્રોકાર્બન્સ (chlorinated hydrocarbons)નો સમાવેશ થાય છે. (જો કે એ નોંધવું જોઈએ કે હવે ડ્રાયકિલનિંગ માટે વપરાતા આધુનિક પ્રવાહી કાર્બન ડાયોકસાઈડ તમામ પ્રકારના રસોયણોના ઉપયોગને ટાળે છે.) આ બંને રસાયણો જે ખુદ કાર્સિનજિન્સ (carcinogens) છે તે આંશિક રીતે વિઘટન પામે છે અને તેમ કરીને નવા નુકસાનકારક રસાયણોમાં પરિણમે છે. (ડાયકલોરોઈથિલિન અને વાઈનિલ કલોરાઈડ પણ તેમાં સમાવિષ્ટ છે.)
સપાટી પરના જળ પ્રદૂષણ કરતાં ભૂતળનું જળ પ્રદૂષણ દૂર કરવું ખૂબ મુશ્કેલ છે, કારણ કે ભૂતળના જળ જોઈ ન શકાય તેવા અનેક ભૂજળ માર્ગોએ (એકિવફર (aquifer)) ખૂબ લાંબું અંતર કાપી શકતાં હોય છે.ચીકણી માટી (clay) જેવા કેટલાક બિનછિદ્રાળુ એકિવફર માત્ર સાદી નિતાર પ્રક્રિયા (શોષવું અને ગાળવું), મોળા પાડવું અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ અને જૈવિક પ્રક્રિયાઓથી, પાણીને આંશિક રીતે બૅકટેરિયાથી શુદ્ધ બનાવે છે. જો કે કેટલાક કિસ્સાઓમાં, જળ પ્રદૂષકો માત્ર જમીનના પ્રદૂષકો (soil contaminant)માં ફેરવાઈ જતા હોય છે. તિરાડો અને ગુફાઓ/ભોંયરા (caverns)ઓમાંથી પસાર થતું ભૂતળનું પાણી ગળાઈને શુદ્ધ બનતું નથી અને લગભગ સપાટી પરના પાણીની જેમ જ વહન પામે છે. કારસ્ત (Karst) ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં બન્યું છે તેમ, આવી કુદરતી ખાલી જગ્યા (sinkhole)ઓનો કચરો ધરબવા માટે ઉપયોગ કરવાના માણસના વલણથી આ સમસ્યા વધુ વકરી શકે તેમ છે.
મૂળ પ્રદૂષકમાંથી નહીં, પરંતુ વ્યુત્પન્ન પરિસ્થિતિના કારણે અનેક વિવિધ ગૌણ અસરો ઊભી થાય છે.આવી કેટલીક ગૌણ અસરોઃ
જળ પ્રદૂષણનું પ્રમાણ માપવું
thumb|240px|right|[[પર્યાવરણ વિજ્ઞાન|પર્યાવરણ વિજ્ઞાની (Environmental Scientists)ઓ પાણીના આપમેળે નમૂના લેનાર સાધનો તૈયાર કરી રહ્યા છે. ]] એક જાડી ગણતરી પ્રમાણે જળ પ્રદૂષણનું અમુક મુખ્ય પદ્ધતિઓ દ્વારા પૃથક્કરણ થઈ શકેઃ ભૌતિક, રાસાયણિક અને જીવવિજ્ઞાની. મોટા ભાગની પદ્વતિઓમાં પાણીના નમૂના એકત્રિત કરવા આવશ્યક છે, જેના પર પછી વિશિષ્ટ કસોટીઓ/પરીક્ષણો કરી વિશ્ર્લેષણ કરવામાં આવે છે. અમુક પદ્ધતિઓમાં, કોઈ પણ પ્રકારના નમૂના વિના, ઈન સિટુ(in situ) (in situ) નક્કી કરવામાં આવે છે, જેમ કે તાપમાન (temperature). તદ્દન ભિન્ન (જગ્યાઓએ કરવામાં આવેલી) કસોટીઓના પરિણામોને સરખાવવામાં સરળતા રહે તે માટે સરકારી એજન્સીઓ અને સંશોધન સંસ્થાઓએ કસોટી માટેની નિયત, પ્રમાણભૂત પદ્ધતિઓ પ્રકાશિત કરી છે.
નમૂના લેવા
પ્રદૂષકની લાક્ષણિકતાઓને અને જરૂરી ચોકસાઈને ધ્યાનમાં રાખીને ભૌતિક અને રાસાયણિક પરીક્ષણ માટે પાણીના નમૂના એકત્રિત કરવાની વિવિધ પદ્ધતિઓ છે. અમુક દૂષણ/ભેળસેળની ઘટનાઓ ચોક્કસપણે અમુક સમય સાથે, સૌથી સામાન્ય પણે ચોમાસા સાથે બંધાયેલી હોય છે. આ કારણોસર, લેવાયેલા નમૂના ઘણી વાર અપૂરતા હોય, યોગ્ય પ્રમાણમાં પ્રદૂષકો ન ધરાવતા હોય તેવું બની શકે છે.આ પ્રકારના નમૂના એકઠા કરવા માટે વિજ્ઞાનીઓ સ્વચાલિત સાધનનો ઉપયોગ કરે છે જે ગમે ત્યારે થતા પાણીના વધારાના નમૂના ખેંચે છે અથવા વિસર્જન / ખાલી થવા (discharge)ના અંતરાલો વખતે નમૂના લે છે.
પાણીના જીવવિજ્ઞાની પરીક્ષણ માટે જળાશયના સપાટી પરના પાણીમાંથી વનસ્પતિઓ અને/અથવા પ્રાણીઓના નમૂના પણ લેવા રહે છે. મૂલ્યાંકનના પ્રકારના આધારે, જે-તે વનસ્પતિ-જીવોને જીવ સર્વેક્ષણ (biosurvey) (તેમનો વસતિ આંક) માટે અલગ તારવ્યા બાદ તેમને પાછા જળાશયોમાં મૂકી દેવામાં આવે છે; અથવા તો તેમની વિષકારકતા (toxicity) નિશ્ચિત કરતા જીવ આલોચના (bioassay)ઓ માટે તેમને ચીરવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પરીક્ષણ
વિશ્ર્લેષણાત્મક રસાયણશાસ્ત્ર (analytical chemistry)ના સિદ્ધાન્તો અનુસાર પાણીના નમૂનાઓનું પરીક્ષણ કરી શકાય. સજીવ અને નિર્જીવ એમ બંને પ્રકારનાં સંયોજનો માટે પ્રકાશિત થઈ હોય તેવી ઘણી પરીક્ષણ-પદ્ધતિઓ મોજૂદ છે. વારંવાર વપરાતી પદ્ધતિઓમાં pH (pH), જીવ રાસાયણિક ઑકિસજન માંગ (biochemical oxygen demand) (BOD), રાસાયણિક ઑકિસજન માંગ (chemical oxygen demand) (COD), પોષક દ્રવ્યો (નાઈટ્રેટ (nitrate) અને ફોસ્ફરસ (phosphorus) બંધારણો), ધાતુઓ (તાંબુ (copper), ઝિંક (zinc), કૅડમિઅમ (cadmium), સીસું (lead) અને પારો (mercury)), તેલ અને તૈલીય પદાર્થો, કુલ પેટ્રોલિયમ હાઈડ્રોકાર્બન્સ (TPH) અને જંતુનાશકો (pesticide)ના પ્રમાણને માપવામાં આવે છે.
જીવવિજ્ઞાન સંબંધી પરીક્ષણ
જીવવિજ્ઞાન સંબંધી પરીક્ષણમાં વનસ્પતિ, પ્રાણીઓ અને/અથવા પાણીમાંના જીવતંત્ર (aquatic ecosystem)નું સ્વાસ્થ્ય સૂચવતાં સૂક્ષ્મજીવોનું પરીક્ષણ કરવામાં આવે છે.
ઘરગથ્થુ કચરો-મળમૂત્ર ઈત્યાદિ.
right|thumb|[[બોસ્ટન, મેસેચ્યુસેટ્ટસ (Boston, Massachusetts) અને તેની આસપાસના વિસ્તારોને ડિઅર આઈલૅન્ડ વેસ્ટ વોટર ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ (Deer Island Waste Water Treatment Plant) સેવાઓ આપે છે. ]] શહેરી વિસ્તારોમાં, ઘરગથ્થુ કચરો-મળમૂત્ર ઇત્યાદિને લાક્ષણિક ઢબે કેન્દ્રીકૃત સ્યુઈજ ટ્રીટમેન્ટ (sewage treatment) પ્લાન્ટમાં મોકલીને તેના પર પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે. અમેરિકામાં મોટા ભાગના આવાં એકમો, સ્થાનિક સરકારી સંસ્થાઓ દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે. આ મ્યુનિસિપલ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટો વિશેષરૂપે, રૂઢિગત પ્રદૂષકો (conventional pollutant) : બીઓડી (BOD) અને પાણીમાં તરતા ઘનપદાર્થોને નિયંત્રિત કરે તે પ્રકારે બનાવવામાં આવ્યા હોય છે.આવી સુ-આયોજિત અને સુ-સંચાલિત (એટલે કે ગૌણ પ્રક્રિયા અથવા તેથી વધુ માટે સક્ષમ) વ્યવસ્થાઓ પાણીમાંથી આ પ્રકારના 90 ટકા કે તેથી વધુ પ્રદૂષકોને દૂર કરે છે.કેટલાક એકમોમાં (પ્લાન્ટમાં) પોષક દ્રવ્યો અને પૅથોજન્સને લેવા માટે વધારાની પેટા-વ્યવસ્થા હોય છે. મોટા ભાગના મ્યુનિસિપલ એકમો, ઔદ્યોગિક ગંદાપાણીમાં મળી આવતા ઝેરી પ્રદૂષકો પર પ્રક્રિયા કરવા માટે સક્ષમ હોતા નથી.
જે ઘર અથવા ધંધાકીય એકમ, મ્યુનિસિપલ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટની સુવિધાઓથી વંચિત હોય તે પોતાને ત્યાં વ્યકિતગત મળ-ટાંકી (septic tank) બનાવી શકે છે. આ મળ-ટાંકી મળમૂત્ર/ગંદાપાણીને સ્થળ પર જ પ્રક્રિયા કરી માટીમાં વિસર્જિત કરે છે. વૈકલ્પિક ધોરણે, ઘરગથ્થુ ગંદુ પાણી નજીકના ખાનગી ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ પર પણ મોકલી શકાય (દા.ત. ગામડાંઓ માટે આ શકય છે).
ઔદ્યોગિક ગંદું પાણી
right|thumb|ઔદ્યોગિક ગંદા પાણી પર પ્રક્રિયા કરવા માટે [[ડિસોલ્વ્ડ ઍર ફલોટેશન (Dissolved air flotation) વ્યવસ્થાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ]]
જયારે કેટલાક ઔદ્યોગિક એકમોમાંથી સામાન્ય ઘરગથ્થુ કચરા જેવું જ ગંદું પાણી નીકળે છે, જેના પર મ્યુનિસિપલ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટમાં પ્રક્રિયા કરી શકાય છે. જે ઔદ્યોગિક એકમો સારા એવા પ્રમાણમાં રૂઢિગત પ્રદૂષકો (દા.ત. તેલ અને અન્ય તૈલીય પદાર્થો), ઝેરી પ્રદૂષકો (દા.ત. ભારે ધાતુઓ, હવામાં ઊડી જતા સજીવ સંયોજનો) અથવા ઍમોનિયા જેવા અન્ય અરૂઢિગત પ્રદૂષકો ધરાવતું ગંદું પાણી કાઢે છે તેમના માટે વિશિષ્ટ ટ્રીટમેન્ટ વ્યવસ્થાઓની આવશ્યકતા રહે છે. આ પ્રકારની કેટલીક સુવિધાઓમાં, પહેલાં એ ગંદા પાણીમાંથી ઝેરી તત્ત્વો દૂર કરવા માટેની પ્રિ-ટ્રીટમેન્ટ (પ્રક્રિયા કરતાં પહેલાંની) ગોઠવવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ આ આંશિક રીતે પ્રક્રિયા કરેલા ગંદા પાણીને મ્યુનિસિપલ એકમોમાં મોકલવામાં આવે છે. જે ઔદ્યોગિક એકમો ખૂબ મોટા જથ્થામાં આવું ગંદું પાણી કાઢે છે, તેઓ તેમના ઉદ્યોગના સ્થળ પર જ, તેમની પોતાની વિશિષ્ટ પ્રક્રિયા (ટ્રીટમેન્ટ) વ્યવસ્થાઓ ઊભી કરે છે.
પ્રદૂષણ નિવારણ (pollution prevention) નામની એક પ્રક્રિયાના ઉપયોગથી લઘુત્તમ પ્રદૂષકો પેદા થાય કે પછી બિલકુલ પ્રદૂષકો પેદા ન થાય તે પ્રકારે પોતાની ઉત્પાદન વ્યવસ્થાઓની ફેરગોઠવણી કરવામાં કેટલાંક ઔદ્યોગિક એકમોએ સફળતા મેળવી છે.
ખેતીમાં પેદા થતું ગંદું પાણી
right|150px|thumb|[[આઈઓવા (Iowa)માં નદી કાંઠા પરના ધક્કા (Riparian buffer) પાસે નાના પ્રવાહને ગાળવા-અટકાવવાનું કામ આપે છે.]]
અચોક્કસ સ્રોતથી થતા પ્રદૂષણ પર નિયંત્રણ
યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ (United States)માં ખેતરોમાંથી ધોવાઈ જતી ધૂળ (Sediment) (બંધાયેલી નહીં એવી છૂટ્ટી માટી (soil)) એ ખેતીથી થતું સૌથી મોટું પ્રદૂષણ છે. ખેડૂતો જમીનનું ધોવાણ નિયંત્રિત કરતાં પગલાં (erosion control) લઈને પોતાના ખેતરનું ધોવાણ અટકાવી શકે તથા ખેતરમાં માટી રોકી રાખી શકે. ઢાળ પર વાવણી (contour plowing), પાકના મૂળ લીલાં ઘાસ-પાંદડાંથી ઢાંકવા (mulch), પાક ફેરબદલ (crop rotation), બારમાસી (perennial) પાક વાવવા અને નદી કાંઠા પર ધક્કા (riparian buffer) બનાવવા એ જમીનનું ધોવાણ અટકાવવા માટેની સામાન્ય પદ્ધતિઓ છે.
પાકને પૂરતાં પોષક તત્ત્વો આપવા માટે ખેતરમાં નાઈટ્રોજન (nitrogen) અને ફોસ્ફરસ (phosphorus)ના તત્ત્વો ધરાવતું ધંધાદારી ખાતર (fertilizer) આપવાની પદ્ધતિ ઘણી પ્રચલિત છે, તે સિવાય છાણિયું ખાતર (manure) અથવા પ્રક્રિયા થયેલું મ્યુનિસિપલ કે ઔદ્યોગિક ગંદા પાણીનો કે ગંદા પાણીના ગાળ/નિતારનો છંટકાવ પણ કરવામાં આવે છે.પાકના અવશેષો (crop residue), સિંચાઈ (irrigation)ના પાણી, આસપાસની કુદરતી પ્રાણીસૃષ્ટિ (wildlife) અને વાતાવરણમાં જામતા થર (atmospheric deposition) થકી પણ પોષક દ્રવ્યો વરસાદી પાણીના વહેણમાં દાખલ થઈ શકે છે. પોષક તત્ત્વોના વધુ પડતા ઉપયોગને રોકવા માટે ખેડૂતો જાતે પોતાના ખેતર સાપેક્ષે પોષક તત્ત્વોના વ્યાવસ્થાપન (nutrient management)નું આયોજન વિકસાવીને અમલમાં મૂકી શકે છે.
જંતુનાશકોની ઝેરી અસરોને લઘુત્તમ બનાવવા માટે ખેડૂતો સંકલિત જંતુ વ્યવસ્થાપન (Integrated Pest Management)ની (જૈવિક જંતુનિયંત્રકો (biological pest control) જેવી) પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને જંતુઓ પર નિયંત્રણ જાળવી શકે છે, રાસાયણિક જંતુનાશકો પરનું આલંબન ઘટાડી શકે છે અને પાણીની ગુણવત્તાનું રક્ષણ કરી શકે છે.
left|thumb|[[યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ (United States)માં બંધન/અટકાયતમાં રખાયેલાં પ્રાણીઓને ખોરાક આપવાની કામગીરી]]
ચોક્કસ સ્રોતથી આવતા ગંદા પાણી પર પ્રક્રિયા
અમેરિકામાં, ખૂબ મોટા જથ્થામાં પશુધન (livestock) ધરાવતાં અને ખેતર કારખાના (factory farm) જેવાં મરઘાં-બતકાં પાળવા (poultry)નો વ્યવસાય ધરાવતા ખેતરોને એકત્રિત પ્રાણીઓને ખોરાક આપવાની કામગીરી તરીકે અથવા બંધન/અટકાયતમાં રખાયેલાં પ્રાણીઓને ખોરાક આપવાની કામગીરી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જેમણે સતત વધતાં જતાં સરકારી નિયમનો (regulation)નું પાલન કરવું રહે છે. પ્રાણીઓનાં છાણ-મૂત્રના પાતળા રગડા (slurries)નો ખેતરમાં છંટકાવ કરતાં પહેલાં તેના પર સામાન્ય રીતે નાનાં ખારા સરોવરમાં પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે. ઍનારૉબિક ખારાં સરવરો (anaerobic lagoons)ની જેમ, પ્રાણીઓના છાણ-મૂત્રના કચરા પર પ્રક્રિયા કરવા માટે ઘણી વાર બાંધકામ કરેલી ભીની જમીન (Constructed wetland)નો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. કેટલાંક પ્રાણીઓનાં છાણ-મૂત્રના પાતળા રગડા સાથે પરાળ (straw) કે ઘાસ મિશ્ર કરીને ઊંચા તાપમાને તેમાંથી ખાતર (compost) બનાવવામાં આવે છે, જે જીવાણુરહિત અને સહેલાઈથી માટીમાં ભળી જાય તેવું હોવાથી જમીન સુધારણા માટે વાપરવામાં આવે છે.
ચાલુ બાંધકામના સ્થળ પરથી વહેતું પાણી
right|thumb|ચાલુ બાંધકામના સ્થળ પર [[કાંપ અટકાવતી વાડ (Silt fence) ઊભી કરવામાં આવે છે.]]
ચાલુ બાંધકામ સ્થળો પરથી ધૂળ અને અન્ય કચરો નીચેની પદ્ધતિથી અટકાવવામાં આવે છેઃ
મોટર માટેના ઈંધણ અને રેતી-ચૂનાના ધોવાણ જેવા ઝેરી રસાયણોના વિસર્જનને નીચેની પદ્વતિઓથી રોકી શકાયઃ
શહેરી કાંસ (વરસાદી પાણી)
right|thumb|[[શહેરી કાંસ (urban runoff)વાટે વહેતાં વરસાદી વહેણને રોકવા માટેના મલાવરોધ હોજ/કુંડ (Retention basin) ]] શહેરી કાંસ વાટે વહેતા વરસાદી વહેણના અસરકારક નિયંત્રણમાં, વરસાદી વહેણનો વેગ અને પ્રવાહ ઓછા કરવા તેમ જ તેમાં પ્રદૂષકો ભળતાં અટકાવવા, એ મુખ્ય બાબતો છે. શહેરી કાંસ વાટે વહેતા વરસાદી પાણીની અસરો ઓછી કરવા માટે સ્થાનિક સરકારો વિવિધ પ્રકારની વરસાદી પાણીના વ્યવસ્થાપન માટેની પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરે છે.યુ.એસ.માં આ પદ્ધતિઓને શ્રેષ્ઠ વ્યવસ્થાપન પદ્ધતિઓ (best management practices) (બીએમપી- BMPs) કહેવામાં આવે છે. આ પદ્ધતિઓ પાણીના જથ્થાને નિયંત્રિત કરવા પર ભાર મૂકે છે, જયારે અન્ય પદ્ધતિઓ પાણીની ગુણવત્તા પર અને કેટલીક પદ્ધતિઓ બંને બાબતો પર ભાર મૂકે છે.
ઓછો પ્રભાવ ઊભો કરતી પદ્ધતિઓ (low impact development), લીલાં છાપરાં (green roof) નાખવા તથા રસાયણો(દા.ત. મોટર ઈંધણ અને ઊંજણ, જંતુનાશકો અને ખાતરો)-ના સંભાળપૂર્વકનો ઉપયોગ પ્રદૂષણ નિવારણ માટેની પદ્ધતિઓમાં સામેલ છે. વરસાદી વહેણ ઓછું/હળવું કરવા માટે ક્રમિક પ્રસરણ કુંડો (infiltration basin), જીવ-અવરોધ (bioretention) વ્યવસ્થાઓ, બાંધકામ કરેલી ભીની જમીનો, મલાવરોધ કુંડો (retention basin) અને એ પ્રકારનાં બીજાં સાધન/પદ્વતિઓનો ઉપયોગ થાય છે.
નિયામક માળખું
છેલ્લા કેટલાક દસકાઓમાં, વિકસિત દેશોમાં જળ પ્રદૂષણ કચડી નાખવા માટેના પ્રયત્નો અને વૈધાનિક જોગવાઈઓ સૌથી પહેલાં ચોક્કસ સ્રોતોથી થતા પ્રદૂષણો પણ કેન્દ્રિત રહી.મોટા કારખાનાં અને સ્યુઈજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ જેવા પ્રદૂષણ માટેના ઘણા બધા ચોક્કસ સ્રોતોને અસરકારક રીતે નિયમન હેઠળ લાવ્યા બાદ, મ્યુનિસિપલ અને ઔદ્યોગિક ગંદા પાણીના નિકાલ અને અચોક્કસ સ્રોતથી થતા પ્રદૂષણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું.
યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ
19મી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં, યુએસએ (USA)માં જળ પ્રદૂષણ બાબતે ઊભી થયેલી ચિંતાને પરિણામે રાજયમાં પ્રદૂષણ-વિરોધી કાયદાઓ ઘડવામાં આવ્યા, જેના ભાગરૂપે 1899માં ફેડરલ લેજિસલેશન ઘડવામાં આવ્યા. 1899નો રિફયુઝ એકટ (Refuse Act) ઓફ ફેડરલ રિવર્સ એન્ડ હાર્બર્સ એકટ (Rivers and Harbors Act of 1899), પહેલેથી પરવાનગી મેળવ્યા સિવાય રાષ્ટ્રની કોઈ પણ નાવ્ય નદીઓ, તળાવો, ઝરણાંઓ અને અન્ય નાવ્ય જળાશયો અથવા આ જળાશયોની ઉપનદીમાં કોઈ પણ પ્રકારનો નકામો કચરો-મળ-એંઠવાડ નાખવા પર બંધી ફરમાવે છે. 1948માં પસાર થયેલો વોટર પોલ્યુશન કંટ્રોલ એકટ (Water Pollution Control Act) અનુસાર જળ પ્રદૂષણ ઘટાડવાની સત્તા સર્જન જનરલ (Surgeon General)ને આપવામાં આવી છે. જો કે, આ કાયદાના કારણે પ્રદૂષણમાં મહત્ત્વનો કહેવાય તેવો કોઈ ઘટાડો થયો નહીં.
જળ પ્રદૂષણ નિયંત્રણ અંગે લોકોની વધતી જતી જાગૃતિ અને ચિંતાથી પ્રેરાઈને 1972માં, કૉંગ્રેસે (Congress) જળ પ્રદૂષણ ધારાને મહત્ત્વના ફેરફારો કરી ફરીથી ઘડ્યો. સામાન્ય રીતે સ્વચ્છ પાણી ધારો (ક્લિન વોટર એક્ટ- CWA) (Clean Water Act) (સીડબલ્યુએ) નામે જાણીતા, 1972ના ફેડરેલ વોટર પોલ્યુશન કંટ્રોલ એકટના સુધારા વડે ચોક્કસ સ્રોતથી થતા પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરતી પાયાની વહીવટી રચનાઓ ઊભી કરવામાં આવી. યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ પર્યાવરણ સંરક્ષણ સંસ્થા (EPA) (United States Environmental Protection Agency)ને, ઔદ્યોગિક અને મ્યુનિસિપિલ સ્યુઈજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટો માટે ગંદા પાણીનાં માનાંકો પ્રકાશિત/જાહેર કરવાની અને તેનું પાલન કરાવવાની આ કાયદાએ ફરજ પાડી. આ ઉપરાંત, ઈપીએ (EPA)તથા યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ સપાટી પરનાં જળાશયોમાં પાણીની ગુણવત્તા અંગેના માનાંકો (water quality standards)/ધારાધોરણો જાહેર કરે તેવો આગ્રહ પણ આ કાયદાએ ચાલુ રાખ્યો. મ્યુનિસિપલ સ્યુઈજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ બનાવવા માટે મુખ્ય જાહેર નાણાંના ઉપયોગ અંગે પણ અધિકાર વણી લીધો. જો કે, 1972ના સ્વચ્છ પાણી ધારામાં, અચોક્કસ સ્રોતથી થતા પ્રદૂષણના નિયંત્રણ માટે આ પ્રકારની કોઈ કાયદાકીય જોગવાઈઓની જરૂર જણાઈ નહીં.
1987માં, જળ ગુણવત્તા ધારો ઘડીને કૉંગ્રેસે સ્વચ્છ પાણી ધારાને વધુ વિસ્તૃત સ્વરૂપ આપ્યું. આ સુધારાઓએ મ્યુનિસિપલ અને ઔદ્યોગિક ગંદા પાણીના વિસર્જનને ચોક્કસ સ્રોતથી થતા પ્રદૂષણ હેઠળ ઠેરવ્યા, અને આ સુવિધાઓએ વિસર્જન માટે પરવાનગી લેવાનું ઠેરવવામાં આવ્યું. 1987ના કાયદા હેઠળ મ્યુનિસિપલ ટ્રીટમેન્ટ પ્રોજેકટો માટે જાહેર નાણાંની જોગવાઈઓને પણ ફરીથી ગોઠવવામાં આવી તથા અચોક્કસ સ્રોતથી થતા પ્રદૂષણ માટેના નિદર્શન કાર્યક્રમ માટે ગ્રાન્ટની જોગવાઈ કરવામાં આવી.સ્વચ્છ પાણી ધારામાં થતા રહેલા સુધારાઓ-ઉમેરાઓમાં 2002માં ઘડાયેલા ગ્રેટ લેકસ લેગસિ એકટ(મહાન તળાવોની વારસા-જાળવણી ધારો)નો પણ સમાવેશ થાય છે.
બાહ્ય લિન્ક
શ્રેણી:Aquatic ecology શ્રેણી:Aquifers શ્રેણી:Environmental science શ્રેણી:Water chemistry જળ પ્રદૂષણ શ્રેણી:Water supply
રાહકુઇ
રાહકુઇ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા  તથા વડોદરાથી પૂર્વ દિશામાં આવેલા  વાઘોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રાહકુઇ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:વાઘોડિયા તાલુકો
રામપરા (તા. ધ્રાંગધ્રા)
રામપરા (તા. ધ્રાંગધ્રા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધ્રાંગધ્રા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રામપરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધ્રાંગધ્રા તાલુકો
ભચાદર (તા. રાજુલા)
ભચાદર (તા. રાજુલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા રાજુલા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભચાદર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:રાજુલા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
એપોલો ૧૧
thumb|250px|right|એપોલો ૧૧ પદક એપોલો ૧૧, ( અંગ્રેજી:Apollo 11) ચંદ્ર પર સમાનવ ઉતરાણ કરતું સૌપ્રથમ અભિયાન હતું. તે એપોલો કાર્યક્રમનું પાંચમું સમાનવ અવકાશ ઉડાન હતું, તેમજ ચંદ્ર કે ચંદ્રનાં ભ્રમણપથમાં જનાર ત્રીજું સમાનવ યાન હતું. આ યાનનું પ્રક્ષેપણ સોળમી જુલાઈ, ૧૯૬૯નાં રોજ કરવામાં આવ્યું હતું.
શ્રેણી:અવકાશ શ્રેણી:અવકાશયાન
એપોલો 11 એ સ્પેસફ્લાઇટ હતી જેણે મનુષ્યને પ્રથમ ચંદ્ર પર ઉતાર્યો. કમાન્ડર નીલ આર્મસ્ટ્રોંગ અને ચંદ્ર મોડ્યુલ પાઇલટ બઝ એલ્ડ્રિને અમેરિકન સીઆરની રચના કરી.કમાન્ડર નીલ આર્મસ્ટ્રોંગ અને ચંદ્ર મોડ્યુલ પાયલોટ બઝ એલ્ડ્રિને અમેરિકન ક્રૂની રચના કરી જે 20 મી જુલાઈ, 1969 ના રોજ 20 વાગ્યે એપોલો ચંદ્ર મોડ્યુલ ઇગલ પર પહોંચ્યો.આર્મસ્ટ્રોંગ ચંદ્રની સપાટી પર છ કલાક અને 39 મિનિટ પછી 21 જુલાઈના રોજ 02:56 યુટીસી પર પગ મૂકનાર પ્રથમ વ્યક્તિ બન્યો; એલ્ડ્રિન તેની સાથે 19 મિનિટ જોડાયો.તેઓએ અંતરિક્ષયાનની બહાર લગભગ અ andી કલાક જેટલો સમય વિતાવ્યો, અને તેઓએ પાછા લાવવા માટે 47.5 પાઉન્ડ (21.5 કિગ્રા) ચંદ્ર સામગ્રી એકત્રિત કરી.
એપોલો 11 ને 16 મી જુલાઈના રોજ 13:32 યુટીસી પર ફ્લોરિડાના મેરિટ આઇલેન્ડ, કેનેડી સ્પેસ સેન્ટરથી શનિ વી રોકેટ દ્વારા લોન્ચ કરવામાં આવ્યો હતો, અને તે પાંચમો ક્રૂ હતો.એપોલો અવકાશયાનના ત્રણ ભાગો હતા: ત્રણ અવકાશયાત્રીઓ માટે કેબિન સાથેનો કમાન્ડ મોડ્યુલ (સીએમ), એકમાત્ર ભાગ જે પૃથ્વી પર પાછો ફર્યોએક સેવા મોડ્યુલ (એસ.એમ.), જે પ્રોપલ્શન, ઇલેક્ટ્રિકલ પાવર, ઓક્સિજન અને પાણી સાથેના આદેશ મોડ્યુલને સમર્થન આપે છે; અને એક ચંદ્ર મોડ્યુલ (એલએમ) કે જેમાં બે એસચંદ્ર પર ઉતરાણ માટેનો એક ઉતરવાનો તબક્કો અને અવકાશયાત્રીઓને ચંદ્રની કક્ષામાં પાછા મૂકવા માટે એક ચડતા તબક્કા.
શનિ વી ના ત્રીજા તબક્કા દ્વારા ચંદ્ર પર મોકલ્યા પછી, અવકાશયાત્રીઓએ અવકાશયાનને તેનાથી અલગ કરી દીધું અને ત્યાં સુધી ત્રણ દિવસ સુધી પ્રવાસ કર્યો.ત્યારબાદ આર્મસ્ટ્રોંગ અને એલ્ડ્રિન ઇગલમાં સ્થળાંતર થયા અને 20 જુલાઈના રોજ શાંતિ સમુદ્રમાં ઉતર્યા.અવકાશયાત્રીઓએ ચંદ્રની સપાટીથી ઉપાડવા અને આદેશ મોડ્યુલમાં કોલિન્સને ફરીથી જોડાવા માટે ઇગલના ચડતા તબક્કાનો ઉપયોગ કર્યો.તેઓ પૃથ્વી પર પાછા ફર્યા અને અંતરિક્ષમાં આઠ દિવસથી વધુ સમય પછી 24 જુલાઈએ પ્રશાંત મહાસાગરમાં નીચે છૂટા પડ્યા.
કંથરાવી
કંથરાવી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લાના ઉંઝા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સરા (તા. સુત્રાપાડા)
શ્રેણી:સુત્રાપાડા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
કેરળનાં જળાશયો
કેરળ રાજ્યમાં આવેલાં જળ સંશાધનોમાં જળાશયોનો મહત્વનો ફાળો રહ્યો છે. અહીંનાં મુખ્ય સરોવરો આ પ્રમાણે છે.
નીચેની યાદીમાં જણાવેલાં જળાશયોમાં મધુર જળ પ્રાપ્ય થાય છે.
શ્રેણી:કેરળ
લકુલીશ યોગ યુનિવર્સિટી
લકુલીશ યોગ યુનિવર્સિટી એક ખાનગી યુનિવર્સિટી છે, જે અમદાવાદ, ગુજરાત, ભારત ખાતે નિરમા યુનિવર્સિટીની સામે તરફ અને છારોડી નજીક આવેલ છે. આ યુનિવર્સિટીની સ્થાપના વર્ષ ૨૦૧૩માં લકુલીશ આંતરરાષ્ટ્રીય ફેલોશિપ્સ એન્લાઇટનમેન્ટ મિશન (લાઇફ મિશન) દ્વારા ગુજરાત ખાનગી યુનિવર્સિટી (સુધારા) અધિનિયમ, ૨૦૧૩ અંતર્ગત કરવામાં આવી હતી. તે યોગ ક્ષેત્રમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ અભ્યાસક્રમોનું શિક્ષણ પૂરું પાડે છે.
પૃષ્ઠભૂમિ
લકુલીશ યોગ યુનિવર્સિટી એ ગુજરાતની પ્રથમ ખાનગી યુનિવર્સિટી છે, જે સંપૂર્ણ રીતે યોગ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. યુનિવર્સિટી ની સ્થાપના રાજર્ષિ મુનિ દ્વારા થઈ અને તેનું ઉદ્ઘાટન ગુજરાતના તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ કર્યું હતું.
પરંપરાગત યોગનું વિજ્ઞાન સાથે તાદાત્મ્ય સ્થાપી પ્રાચીન યોગજ્ઞાનને વિશ્વ માટે સુસંગત અને સુલભ રીતે ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે યુનિવર્સિટીની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. યોગ યુનિવર્સિટી યોગમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ અને સંશોધનને પ્રોત્સાહન આપવા, પ્રાચીન ભારતીય પરંપરાગત યોગ, તેની સંસ્કૃતિ અને પુરાવા-આધારિત યૌગિક વિજ્ઞાન શીખવાની સુવિધા પૂરી પાડવા કાર્યરત છે.
વર્ષ ૧૯૭૬માં, કૃપાલ્વાનંદજીએ લકુલીશ યોગ સંસ્થાનું ઉદ્ઘાટન કરતી વખતે તેમના વક્તવ્યમાં લકુલીશ યોગ યુનિવર્સિટી બનશે તેવી ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી.
માતૃસંસ્થા
લકુલીશ ઇન્ટરનેશનલ ફેલોશિપનું એન્લાઇન્ટન્મેન્ટ મિશન (Lakulish International Fellowship’s Enlightenment Mission), જે લાઇફ મિશન નામે પ્રસિદ્ધ છે, એ ગુજરાત (ભારત) સ્થિત રજિસ્ટર્ડ પબ્લિક ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટ છે. તેની સ્થાપના ૧૯૯૩માં સ્વામી રાજર્ષિ મુનિ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. મિશનની નોંધણી ૨૬ માર્ચ ૧૯૯૬ના રોજ મદદનીશ ચેરિટી કમિશનર ભાવનગર, ગુજરાત દ્વારા કરવામાં આવી છે અને તેમાં નોંધણી નંબર E/643/સુરેન્દ્રનગર છે.
લાઇફ મિશનનાં કેટલાક ઉદ્દેશ્યો નિર્ધારિત છે, જેને પૂર્ણ કરવા સંસ્થા કાર્યરત છે. જેમાં મુખ્ય નીચે મુજબ છે:
લાઇફ મિશનનાં ઉક્ત ઉદ્દેશોની પૂર્તિ સંસ્થા કેટલાક ક્રિયાકલાપો દ્વારા કરી રહી છે. જેમ કે,
સંસ્થાએ પોતાનું એક સિદ્ધાન્ત વાક્ય પણ નિર્ધારિત કરેલ છે:
"ભારતીય સંસ્કૃતિ આજે પણ આદર મેળવી શકે છે અને દરેક જગ્યાએ આવકાર અનુભવી શકે છે અને સમગ્ર વિશ્વને માર્ગદર્શન આપી શકે છે કારણ કે તે એ મૂળભૂત સિદ્ધાંતો પર આધારિત છે, જે સમગ્ર માનવજાતને સ્વીકાર્ય છે. આ રીતે ભારતીય સંસ્કૃતિમાં માનવજાતની સંસ્કૃતિ બનવાની ક્ષમતા છે."
નામકરણ
શિવ પુરાણ માં આ પ્રમાણે કહેવાયું છે: “અઠ્ઠાવીસમા દ્વાપરયુગ માં જ્યારે પરાશર ના પુત્ર દ્વૈપાયન વ્યાસ થશે અને ભગવાન વિષ્ણુ વસુદેવ ના પુત્ર ભગવાન કૃષ્ણ ના રૂપમાં અવતરશે, ત્યારે હું પણ એક વ્યક્તિના શરીરમાં અવતાર લઈશ. બ્રહ્મચારી અને લકુલીશ તરીકે ઓળખાઈશ. મારા અવતારનું સ્થાન સિદ્ધક્ષેત્ર હશે અને તે પૃથ્વી પર ટકશે ત્યાં સુધી લોકોમાં પ્રસિદ્ધ રહેશે.”
માનવામાં આવે છે કે 1913 માં ભગવાન લકુલીશ પોતે ફરી એકવાર સ્વામી પ્રણવાનંદ ને દીક્ષા આપી અને તેમને દૈવી યોગના રહસ્યો આપીને માનવજાતના હિત માટેની કેટલીક ઉચ્ચ અને ઉમદા યોજનાઓના અમલીકરણ માટે તેમના આધ્યાત્મિક વંશને પુનર્જીવિત કર્યા. ભગવાન લકુલીશની શિષ્ય પરંપરા આજ સુધી ટકી રહી છે. આમ સંસ્થા એ લકુલીશ યોગ વિદ્યાલય અને લકુલીશ યોગ વિશ્વવિદ્યાલય એમ નામકરણ કર્યું છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાતની યુનિવર્સિટીઓ
સુંદરપરા (તા. સુત્રાપાડા)
સુંદરપરા (તા. સુત્રાપાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા   ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સુત્રાપાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સુંદરપરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સુત્રાપાડા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
પારડી વાઘા
પારડી વાઘા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના બારડોલી તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. પારડી વાઘા ગામમાં હળપતિ, પાટીદારો અને માહ્યાવંશી કુટુંબોની વસ્તી છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, સૂરણ, પપૈયાં, કેરી તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી સવલતો પ્રાપ્ય છે. પારડીની વસ્તી ૬૯૩ જેટલી છે.
શ્રેણી:બારડોલી તાલુકો
નિરંજન ભગત
નિરંજન નરહરિભાઈ ભગત (૧૮ મે ૧૯૨૬ - ૧ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮) એ જાણીતા ગુજરાતી કવિ હતાં. તેઓનાં નગરજીવનનાં કાવ્યો એ સૌથી મોટું પ્રદાન છે.
પ્રારંભિક જીવન
તેમનો જન્મ અમદાવાદમાં થયો હતો. પ્રાથમિક શિક્ષણ અમદાવાદની કાલુપુર શાળા નં. ૧માં અને માધ્યમિક શિક્ષણ પ્રોપ્રાઇટરી તથા નવચેતન હાઈસ્કૂલમાં કર્યા પછી ૧૯૪૨ની સ્વાતંત્ર્યચળવળમાં તેમણે અભ્યાસ છોડ્યો હતો. ૧૯૪૪માં મૅટ્રિક કર્યા બાદ તેમણે ૧૯૪૪-૪૬ દરમિયાન અમદાવાદની એલ.ડી. આર્ટસ કૉલેજમાં બે વર્ષનું શિક્ષણ લઈ ૧૯૪૮માં મુંબઈની ઍલ્ફિન્સ્ટન કૉલેજમાંથી એન્ટાયર અંગ્રેજી વિષય સાથે બી.એ. કર્યું અને ફરી એલ.ડી. આર્ટસ કૉલેજમાં દાખલ થઈ અંગ્રેજી મુખ્ય અને ગુજરાતી ગૌણ વિષયોમાં ૧૯૫૦માં એમ.એ.ની પદવી મેળવી.
કારકિર્દી
૧૯૫૦થી ૧૯૭૫ સુધી અમદાવાદની વિવિધ આર્ટસ કૉલેજોમાં અંગ્રેજીના અધ્યાપક રહ્યા બાદ તેઓ સેંટ ઝેવિયર્સ કોલેજમાં અંગ્રેજીના અધ્યાપક તરીકે જોડાયા અને નિવૃત્તિ સુધી ત્યાં રહ્યા. ૧૯૫૭-૫૮માં તેઓ સંદેશ દૈનિકના સાહિત્ય વિભાગના સંપાદક અને ૧૯૭૭માં ગ્રંથ માસિકના સંપાદક રહ્યા. ૧૯૭૮-૭૯માં તેઓ ત્રૈમાસિક સાહિત્યના તંત્રી રહ્યા હતા. ૧૯૯૭-૯૮ દરમિયાન તેઓ ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના અધ્યક્ષ રહ્યા હતા. ૧૯૬૩થી ૧૯૬૭ દરમિયાન તેઓ ગુજરાતી ભાષા માટે સાહિત્ય અકાદમી, દિલ્હીમાં સલાહકાર સમિતિના સભ્ય રહ્યા હતા.
મૃત્યુ
બ્રેઈન સ્ટ્રોકને કારણે પાંચ દિવસ હોસ્પિટલમાં વેન્ટિલેશન પર રહ્યા બાદ ૧ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮ના રોજ ૯૧ વર્ષની વયે તેમનું અવસાન થયું હતું.
સર્જન
છંદોલય (૧૯૪૭) નાગરી ગુજરાતી લિપિમાં ગુજરાતી કવિતાનો નવો વળાંક સૂચવતો તથા માંજેલી ભાષાનો અને ચુસ્ત પદ્યબંધનો અનોખો આસ્વાદ આપતો કાવ્યસંગ્રહ છે. કિન્નરી (૧૯૫૦) ગીતસંગ્રહ છે. અલ્પવિરામ (૧૯૫૪) મુંબઈનાં સ્થળ, કાળ અને પાત્રોની પચીસ કૃતિઓનો સંગ્રહ છે. છંદોલય (સંવ. આવૃત્તિ, ૧૯૫૭) પૂર્વેના ત્રણે સંગ્રહોમાંથી ચૂંટેલાં કાવ્યો તથા સંસ્કૃતિમાં પ્રગટ થયેલાં અન્ય પ્રકીર્ણ કાવ્યોનો સંગ્રહ છે. ઉપરાંત, મુંબઈ વિશેનાં કાવ્યોનો ગુચ્છ પ્રવાલદ્વીપ નામે અહીં અંતે આપ્યો છે. પ્રવાલદ્વીપ કાવ્યજૂથ કવિના મુંબઈ મહાનગરમાં વસવાટ દરમિયાનના પ્રબળ સંસ્કારોનો અભિનવ કલ્પનોમાં વિસ્ફોટ છે. ૩૩ કાવ્યો (૧૯૫૮)માં મનુષ્ય-મનુષ્ય વચ્ચેના સંબંધ વિશેના કાવ્યો છે.
કવિતાનું સંગીત (૧૯૫૩) લઘુલેખ છે. એમાં પ્રો. બ. ક. ઠાકોરની પદ્યરચનાની વિભાવનાના સંદર્ભમાં કવિતાના સંગીતનો શો અર્થ થાય એ સમજવાનો પ્રયત્ન છે. આધુનિક કવિતા: કેટલાક પ્રશ્નો (૧૯૭૨) અનિરુદ્ધ બ્રહ્મભટ્ટ અને ભોળાભાઈ પટેલના પ્રશ્નોના ઉત્તરરૂપે લખાયેલું લખાણ છે. યંત્રવિજ્ઞાન અને મંત્રકવિતા (પૂવાર્ધ, ૧૯૭૫)માં મૂળે વ્યાખ્યાનનો વિષય નિબંધના સ્વરૂપમાં વિસ્તર્યો છે ને નિબંધના કુલ સાત ખંડોમાંથી અહીં પ્રથમ પાંચ ખંડ પ્રસિદ્ધ થયા છે. ન્હાનાલાલની ઊર્મિકવિતા (૧૯૭૫) ઉપરાંત એમણે કવિતા કાનથી વાંચો (૧૯૭૨), મીરાંબાઈ (૧૯૭૬), કવિ ન્હાનાલાલની (૧૯૭૭), ''ડબલ્યુ. બી. યિટ્સ (૧૯૭૯) અને ઍલિયટ'' (૧૯૮૧) જેવી પરિચયપુસ્તિકાઓ આપી છે.
''પ્રો. બ. ક. ઠાકોર અધ્યયનગ્રંથ (અન્ય સાથે, ૧૯૬૯), સુંદરમ્ : કેટલાંક કાવ્યો (૧૯૭૦) અને મૃદુલા સારાભાઈ-પ્રથમ પ્રત્યાઘાતઃ બાપુની બિહારયાત્રા'' (૧૯૮૧) એમનાં સંપાદનો છે. એમણે ચિત્રાંગદા (૧૯૬૫) અને ઑડેનનાં કાવ્યો (અન્ય સાથે, ૧૯૭૬) જેવા અનુવાદો પણ આપ્યા છે.
આ ઉપરાંત ૧૯૫૮-૭૧ દરમિયાન રચાયેલી ત્રણેક રચનાઓનો સમાવેશ કરતો નિરંજન ભગતનો કાવ્યસંગ્રહ પ્રગટ કર્યો હતો.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા શ્રેણી:નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા શ્રેણી:કુમાર સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા શ્રેણી:૧૯૨૬માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૧૮માં મૃત્યુ
દેવકાપડી (તા. ભાભર)
દેવકાપડી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાભર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. દેવકાપડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા,માધ્યમિક શાળા,પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ભાભર તાલુકો
ઓઢવ (તા. દેત્રોજ)
ઓઢવ (તા. દેત્રોજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દેત્રોજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઓઢવ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જુવાર, બાજરી, કપાસ,મગ,મઠ,તુવેર, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ગામમાં પ્રાચીન કાળનું મહાદેવનું મંદિર આવેલું છે જે ગૌતમેશ્વર મહાદેવ તરીકે જાણીતું છે. આ ઉપરાંત એક રામજી મંદિર પણ આવેલું છે. મહાદેવની બાજુમાં જ દેવસર નામનું મોટું તળાવ આવેલું છે.આ તળાવમાં ઘણા સમયથી મગર રહેતા હતા. મગર ક્યારેય કોઈનેય હેરાન કરતા ન હતા. ગ્રામજનોને પણ મગરની બીક લાગતી ન હતી. મહાદેવના મંદિરની સામે આવેલા કુવાનું પાણી જ ગ્રામજનો પીવા માટે ઉપયોગમાં લે છે. મંદિરના પરિસરમાં જ એક શાળા આવેલી છે જેનું નામ ગૌતમેશ્વર વિદ્યામંદિર છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:દેત્રોજ તાલુકો
નાથપુરા (તા. દેત્રોજ)
નાથપુરા (તા. દેત્રોજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દેત્રોજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ઓઢવ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જુવાર, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:દેત્રોજ તાલુકો
રતનપર (તા. ધ્રાંગધ્રા)
રતનપર (તા. ધ્રાંગધ્રા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધ્રાંગધ્રા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રતનપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ધ્રાંગધ્રા તાલુકો
હનવંતપાડા (પિપલદહાડ)
હનવંતપાડા (પિપલદહાડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ડાંગ જિલ્લાના સુબિર તાલુકાનું ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. આ ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:સુબિર તાલુકો
ઉકાઇ તાપ વિદ્યુત મથક
ઉકાઇ તાપ વિદ્યુત મથક ગુજરાત રાજ્ય વિદ્યુત કોર્પોરેશન લિમિટેડ, ભારતનું એક વિદ્યુત મથક છે, જે ૮૫૦ મેગાવોટ ક્ષમતા ધરાવે છે. તે ગુજરાતના મુખ્ય તાપ વિદ્યુત મથક કેન્દ્રોમાંનું એક છે અને તાપી નદીના કાંઠે આવેલું છે.
વિદ્યુત મથક
ઉકાઇ તાપ વિદ્યુત મથક જળ સ્ત્રોત નજીક હોવાથી તાપી નદીની નજીક આવેલું છે, અને તેની નજીકમાં જ ઉકાઇ જળ વિદ્યુત મથક આવેલું છે. ઉકાઇનું એકમ-૧ ૧૦૦ મેગાવોટ કરતાં વધુ ક્ષમતાનું ભારતનું પ્રથમ વિદ્યુત મથક હતું.
સ્થાપિત ક્ષમતા
ઉકાઈનું એકમ-૬ ૨૦૧૨-૧૩ દરમિયાન બનાવવામાં આવેલું અને તે ૫૦૦ મેગાવોટ ક્ષમતા ધરાવે છે.
પરિવહન
ઉકાઇ વિદ્યુત મથક પશ્ચિમ રેલ્વેના જલગાંવ-સુરત માર્ગ પર આવેલું છે. કોલસા આધારિત તાપ વિદ્યુત મથક મોટા પ્રમાણમાં કોલસાનો વપરાશ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ઉકાઇ તાપ વિદ્યુત મથકે ૨૦૦૬-૦૭ના વર્ષ દરમિયાન ૩,૨૦૦,૦૦ ટન કોલસાનો વપરાશ કરેલો હતો. ભારતમાં ૮૦ ટકા કોલસો તાપ વિદ્યુત મથકોમાં વપરાય છે અને ભારતીય રેલ્વેની ૪૨ ટકા નૂર આવક કોલસાના પરિવહન માંથી થાય છે.
આ પણ જુઓ
શ્રેણી:તાપી જિલ્લો શ્રેણી:ગુજરાતનાં વિદ્યુત મથકો
ભોંયરીંગણી
આયુર્વેદિક ગુણ કર્મ
રસ-- તિક્ત, કટુ
વિપાક-- કટુ
વીર્ય-- ઊષ્ણ
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:આયુર્વેદિક ઓસડિયાં શ્રેણી:ઔષધીય વનસ્પતિ
સીંગસર (તા. સુત્રાપાડા)
સીંગસર (તા. સુત્રાપાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા   ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સુત્રાપાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સીંગસર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:સુત્રાપાડા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
મનોજ કુમાર
પ્રારંભિક જીવન
મનોજ કુમારનો જન્મ અબોટ્ટાબાદ નગર, ખૈબર પશ્તુનહવા પ્રાંત (પૂર્વે નોર્થ-વેસ્ટ ફ્રન્ટિયર પ્રોવિન્સ), પાકિસ્તાનમાં થયો હતો. તેમનું મૂળ નામ હરિકૃષ્ના ગિરિ ગોસ્વામી છે. જ્યારે તેઓ ૧૦ વર્ષના હતાં, ત્યારે તેમનું કુટુંબ વિભાજન વખતે દિલ્હી આવી ગયું હતું. તેમનું કુટુંબ વિજય નગર અને કિંગ્સ્વે કેમ્પમાં શરણાર્થી તરીકે રહ્યું અને ત્યારે બાદ નવી દિલ્હીના પટેલ નગર વિસ્તારમાં સ્થાયી થયું.
દિલ્હી યુનિવર્સિટીની હિન્દુ કોલેજમાંથી સ્નાતક થયા બાદ તેમણે ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં દાખલ થવાનું નક્કી કર્યું.
કારકિર્દી
યુવાનીમાં તેઓ દિલીપ કુમાર ના પ્રશંસક હતા, અને તેમનું નામ દિલીપ કુમારના ચલચિત્ર શબનમ (૧૯૪૯) ના પાત્રના નામ ઉપરથી મનોજ કુમાર રાખવાનું નક્કી કર્યું.
ફેશન (૧૯૫૭)માં નાનકડું પાત્ર ભજવ્યા બાદ, મનોજ કુમારે કાંચ કી ગુડિયા (૧૯૬૦)માં સાયેદા ખાન સાથે અગ્ર પાત્ર ભજવ્યું. પિયા મિલન કી આસ અને રેશમી રુમાલ ચલચિત્રો એ વિજય ભટ્ટ દ્વારા દિગ્દર્શિત હરિયાલી ઓર રાસ્તા (૧૯૬૨) માં માલા સિંહા સાથે તેમનો તખ્તો ગોઠવ્યો. સાધના સાથે તેમણે વો કોન થી (૧૯૬૪)માં અભિનય કર્યા બાદ, વિજય ભટ્ટ અને માલા સિંહા સાથે હિમાલય કી ગોદ મેં (૧૯૬૫) ફરી કામ કર્યું. મનોજ કુમાર અને રાજ ખોસલાએ કલાકાર-દિગ્દર્શક તરીકે દો બદન ચલચિત્રમાં સફળતા મેળવી, જે રાજ ખોસલાનાં ઉત્તમ દિગ્દર્શન, મનોજ કુમાર અને આશા પારેખનાં અભિનયો અને રવિના સંગીત, શકીલ બદાયુનીનાં ગીત માટે જાણીતું બન્યું હતું.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતીય ફિલ્મ અભિનેતાઓ શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:૧૯૩૭માં જન્મ શ્રેણી:દાદાસાહેબ ફાળકે પુરસ્કાર વિજેતા
લવકુમાર ખાચર
લવકુમાર ખાચર (૨૪ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૩૧ - ૨ માર્ચ, ૨૦૧૫) ભારતના જાણીતા પક્ષીશાસ્ત્રી અને વન્ય જીવન સંરક્ષણકર્તા હતા.
જીવન
લવકુમારનો જન્મ ૨૪ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૩૧ના રોજ રાજવી કુટુંબમાં જસદણ, ગુજરાત ખાતે થયો હતો. તેઓનું શિક્ષણ રાજકુમાર કોલેજ, રાજકોટ ખાતે થયું અને તેમણે સેંટ સ્ટિફન કોલેજ, દિલ્હી ખાતેથી બી.એસસી.ની પદવી મેળવી. ત્યારબાદ ૧૯૫૬માં તેઓ રાજકુમાર કોલેજ ખાતે જીવવિજ્ઞાન અને ભૂગોળનું અધ્યાપન કાર્ય કરતા હતા.
કારકિર્દી
૧૯૫૦ના દાયકાથી તેઓ પક્ષીશાસ્ત્રમાં સંકળાયેલા હતા અને બીજાં પક્ષીશાસ્ત્રીઓ જેવાં કે સલીમ અલી, હુમાયું અબ્દુલઅલી અને ઝફર ફુટેહાલી સાથે પણ સંકળાયેલ હતા. તેઓ બોમ્બે નેચરલ હિસ્ટરી સોસાયટી (BNHS) અને વર્લ્ડ વાઇડ ફંડ ફોર નેચર (WWF) ભારત સાથે નજીક હતા. ૧૯૭૬માં વન્યજીવન અંગેના શિક્ષણ માટે તેઓને WWF તરફથી અનુદાન મળેલું. ૧૯૮૪માં તેઓએ નેચર ડિસ્કવરી સેન્ટર, સેન્ટર ફોર એન્વાયર્મેન્ટ એજ્યુકેશન (CEE) ના ડાયરેક્ટર તરીકે સેવાઓ આપી હતી. તેઓએ કચ્છના અખાતમાં દરિયાઈ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અને અભયારણ્ય બનાવવા માટે કાર્ય કર્યું હતું, જે ભારતનું પ્રથમ દરિયાઈ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન છે. તેઓ ગીરના અભ્યારણમાં વન્યજીવનના સંરક્ષણમાં સંકળાયેલ હતા. તેઓ હીંગોળગઢ નેચર કન્વર્ઝન એજ્યુકેશન સેન્ચ્યુરીના સ્થાપક હતા, જે જસદણના રાજવી કુટુંબ દ્વારા બનાવવામાં આવેલ. તેઓ દિલ્હી બર્ડ ક્લબના સભ્ય હતા.
તેમનું અવસાન ૨ માર્ચ, ૨૦૧૫ના રોજ રાજકોટ, ગુજરાત ખાતે પ્રોસ્ટેટ કેન્સરને કારણે થયું. તેઓને એક પુત્ર અને એક પુત્રી છે.
સન્માન
તેમને પક્ષીશાસ્ત્રમાં પક્ષીઓનાં સંરક્ષણ અને પક્ષીઓનાં રહેઠાણ અંગેના કાર્યો માટે સલીમ અલી - લોક વાન થો લાઇફટાઇમ એચિવમેન્ટ એવોર્ડ મળ્યો હતો. તેમને પ્રિન્સ ફિલિપ તરફથી પ્રમાણપત્ર મળેલું. ૨૦૦૪માં તેમને વિનુ મેનન લાઇફટાઇમ એચિવમેન્ટ એવોર્ડ મળેલો.
સંદર્ભ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ શ્રેણી:પ્રકૃતિવિદ્દ શ્રેણી:૧૯૩૧માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૧૫માં મૃત્યુ
સંચળ
સંચળ ભારત દેશમાં બનતું, અને વિવિધ ભારતીય વાનગીઓ બનાવવામાં વપરાશમાં લેવાતો એક જાતનો મસાલો છે જેને ખાદ્ય લવણ અથવા મીઠું અથવા નમકની શ્રેણીમાં મુકી શકાય. સંચળનો ઉપયોગ ચાટ, ચટણી, રાઈતું અને બીજાં પણ ઘણાં ભારતીય વ્યંજનો બનાવવામાં કરવામાં આવે છે. ભારતીય ચાટ મસાલા, એની સુગંધ અને સ્વાદ માટે સંચળ પર નિર્ભર રહે છે.
બનાવવાની રીત
વાસ્તવિકતામાં સંચળ એક ખનીજ છે, જે રીતે સિંધવ ખડક રૂપે મળી આવે છે, તે જ રીતે સંચળ પણ ખડક રૂપે મળી આવે છે.
હિંદી અને અંગ્રેજી વિકિપીડિયામાં વર્ણવ્યા મુજબઃ સંચળ બનાવવા માટે ખારા પાણીમાં હરડેનાં બી નાંખીને તેને ઉકાળવામાં આવે છે. ઉકાળીને બધુજ પાણી ઉડાડી દેતાં ફક્ત ક્ષાર (મીઠા)નાં સ્ફટિક અવશેષ રૂપે રહે છે, આ ક્ષાર ગટ્ઠા સ્વરૂપે ઘેરા મરૂણ રંગનું હોવાથી ક્યારેક કાળું હોવાનો ભાસ થાય છે, માટે હિંદીમાં તેને કાલા નમક (काला नमक) કહે છે, અને હિંદી પરથી પડેલું તેનું અંગ્રેજી નામ છે, Black Salt. જ્યારે આ ગાંગડાને વાટવામાં કે દળવામાં આવે તો પરિણામ રૂપે મળતો ભુકો (પાવડર) ગુલબાશ પડતા રંગનો હોય છે.
ઉપયોગ
સંચળને આયુર્વેદમાં ઠંડી પ્રકૃતીનું માનવામાં આવે છે તથા તેનો ઉપયોગ રેચક અને પાચન સહાયક દ્રવ્ય તરિકે કરવામાં આવે છે. અપચા અને પેટનાં દુખાવામાં વપરાતાં ઔષધ 'ભાસ્કર લવણ'માં પણ સંચળ એક ઘટક તરિકે રહેલું હોય છે. માથામાં કફ ભરાયો હોય અને તાવ આવતો હોય ત્યારે માથામાં રહેલા કફને બહાર કાઢવા માટે, લીંબુનો રસ, આદુનો રસ, સિંધવ અને સંચળને શેકીને તેને છીંકણીની જેમ સુંઘવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. . આ ઉપરાંત કરમીયા માટે પણ અન્ય ઔષધો, જેવાંકે, ઈન્દ્રજવ, ત્રિફળા, ઇલાયચી, લવિંગ વિગેરેની સાથે સંચળનો પણ ઉપયોગ થાય છે.
વિદેશમાં અને હવે તો ભારતમાં પણ, શાકાહારીઓ થી અલાયદો એક સમુદાય વિગન (Vegan), કે જેઓ કોઈ પણ પ્રાણીજન્ય પદાર્થ (દૂધ, મધ, વિગેરે પણ) ખાતા નથી, તેઓને સંચળની વાસ ઇંડા જેવી લાગે છે, અને માટે ખોરાકમાં વગર ઇંડા ઉમેર્યે, ઇંડા જેવો સ્વાદ કે સુગંધ મેળવવા માટે તેઓ સંચળનો ઉપયોગ કરતા થયા છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:મસાલા
હારપાડા
હારપાડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. હારપાડા ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી,  ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
શ્રેણી:આહવા તાલુકો
પરેશ રાવલ
પરેશ રાવલ હિન્દી, તેલુગુ ચલચિત્ર જગત અને ગુજરાતી નાટ્યમંચના અત્યંત લોકપ્રિય અભિનેતા અને રાજકારણી છે. એમનો જન્મ ૩૦ મે ૧૯૫૦ માં મુંબઈમાં થયો હતો. તેઓ હિન્દી ચલચિત્રોમાં રમુજી અને નકારાત્મક પાત્રો માટે જાણીતા છે. એમનાં લગ્ન અભિનેત્રી અને મોડેલ સ્વરૂપ સંપત સાથે થયેલા છે.
પારડી વાલોડ
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો શ્રેણી:બારડોલી તાલુકો