cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
જ્યોતિષ જાનિ
સર્જન
શબ્દના લેન્ડસ્કેપ (૧૯૮૧) એમનો નિબંધસંગ્રહ છે. ફીણની દીવાલો (૧૯૬૬) તેમનો કાવ્યસંગ્રહ છે. હેન્રિ ઈબ્સન (૧૯૭૧) એમનું અભયાસ-પુસ્તક છે. સંવાદવિવાદ (૧૯૮૩) એમનો વિવેચનસંગ્રહ છે, જે સુરેશ જોષી સાથેની પ્રશ્નોત્તરી ધરાવે છે. આ ઉપરાંત ઉર્દૂ વાર્તાઓ (૧૯૭૨) અને મુક્તમાનવ (૧૯૭૮) એમનાં અનુવાદ-પુસ્તકો છે.
જ્યોતિષ જાનિની વાર્તાસૃષ્ટિ (૨૦૧૩) મોહન પરમાર દ્વારા સંપાદિત પસંદગીની વાર્તાઓનો સંગ્રહ છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:૧૯૨૮માં જન્મ શ્રેણી:૨૦૦૫માં મૃત્યુ
ભાદરવા સુદ ૧૪
ભાદરવા સુદ ૧૪ ને ગુજરાતી માં ભાદરવા સુદ ચતુર્દશી કે ભાદરવા સુદ ચૌદસ કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના અગીયારમાં મહિનાનો ચૌદમો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના છઠ્ઠા મહિનાનો ચૌદમો દિવસ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પંચાંગ શ્રેણી:સમય
અષાઢ સુદ ૭
અષાઢ સુદ ૭ને ગુજરાતીમાં અષાઢ સુદ સાતમ કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના નવમા મહિનાનો સાતમો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના ચોથા મહિનાનો સાતમો દિવસ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પંચાંગ શ્રેણી:સમય
દૌઆ (તા. દિયોદર)
દૌઆ (તા. દિયોદર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દિયોદર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દૌઆ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:દિયોદર તાલુકો
તોરણા (તા. ગોધરા)
તોરણા (તા. ગોધરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા  ગોધરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. તોરણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ગોધરા તાલુકો
ટીટીકાકા સરોવર
thumb|અંતરિક્ષમાંથી દૃશ્ય, [[મે ૧૯૮૫ (ઉત્તર દિશા ડાબી બાજુ છે.)]] ટીટીકાકા સરોવર દક્ષિણ અમેરિકામાં આવેલા પેરુ અને બોલીવિયા દેશોની સીમા પર આવેલું એક સરોવર છે. આ સરોવરની સમુદ્ર તળથી ઊંચાઈ ૩,૮૧૨ મીટર (૧૨,૫૦૦ ફીટ) જેટલી છે. , જેને કારણે તે વ્યાવસાયીક રીતે યાતાયાત કરવાના ઉપયોગમાં આવતું હોય તેવું વિશ્વનું સૌથી વધુ ઉંચાઈ પર આવેલું સરોવર છે. સરોવરમાં સંચય થયેલા પાણીની માત્રા અનુસાર આ સરોવર દક્ષિણ અમેરીકાનું સૌથી મોટું સરોવર છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:દક્ષિણ અમેરિકા શ્રેણી:સરોવર
મોર
મોર એક જાણીતું અને માનવવસ્તીની નજીક રહેતું પક્ષી છે, જે ખાસ કરીને નર મોર ની રંગીન પીંછા વાળી પૂંછડી માટે જાણીતું છે. વર્ષા ઋતુમાં જ્યારે વાદળો ગડગડાટ કરતાં હોય અને વરસાદ પડવાની તૈયારી હોય ત્યારે નર મોર પીંછા ફેલાવે છે અને નૃત્ય કરતો હોય તેમ ધીરે ધીરે ગોળ ફરતા જઇ પોતાનાં ફેલાવેલાં પીછાંને ઝડપથી ધ્રુજાવે છે, જેને "કળા કરી" કહેવાય છે. આનો હેતુ ઢેલ (માદા મોર) ને આકર્ષવાનો છે.
શારિરીક બાંધો
મોરની શારિરીક દેહરચના અત્યંત આકર્ષક હોય છે. મોરના પીછા અને તેનો રંગ આ આકર્ષક દેખાવનું મૂળ છે. મોર માથાથી પેટ સુધી ચમકદાર જાંબલી રંગનો હોય છે જ્યારે ઢેલ ઘાટા કથ્થાઈ રંગની હોય છે. મોરની પુંછડી આશરે ૧ થી ૧.૫ મીટર લાંબી હોય છે જે રંગબેરંગી પીંછાથી લદાયેલ હોય છે. મોરનું વજન ૪ થી ૬ કિલોની આસપાસ હોય છે જ્યારે ઢેલનું વજન ૩ થી ૪ કિલોની આસપાસ હોય છે.મોર તેમજ ઢેલનાં માથે પીંછાની કલગી હોય છે. મોર તેના ભરાવદાર શરીર રચના ને કારણે હંમેશા પોતાના પગ પર આધાર રાખે છે. ભયગ્રસ્ત પરિસ્થિતિ મા પણ તે ઝડપથી દોડ લગાવે છે. મોર ઉડવાનુ ઓછું પસંદ કરે છે કરે છે કારણ કે તેનું શરીર ભરાવદાર હોય છે તેથી તેને ઉડવામાં મુશ્કેલી પડે છે.માટે તે ખૂબ જ ઓછુ ઉડી શકે છે.
ખોરાક
મોર તેના ખોરાકની શોધ વહેલી સવાર તેમજ સંધ્યાકાળ (સુર્યાસ્ત થતાં પહેલાં)સુધી કરે છે. બપોર નો સમય મહ્દઅંશે કોઇ ઘટાદાર વૃક્ષની ડાળી પર આરામ ફરમાવતા પસાર કરે છે. ખોરાક માટે મોર ચાર પાંચની સંખ્યાના નાના ટોળામાં વન વગડા તેમજ ખેતર માં ફરીને અનાજ નાં દાણા, જીવડાં અને નાના સરિસૃપ આરોગે છે.
ધાર્મિક મહત્વ
મોર હિંદુ ધર્મમાં એક અનેરું સ્થાન ધરાવે છે. ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ તેમના મસ્તક પર મોરનું પીંછું ધરતા હતા. ભગવાન શિવના પુત્ર કાર્તિકેયનું અને સરસ્વતી માતાનું વાહન મોર હોવાનું પણ હિંદુ ધાર્મિક ગ્રંથોમાં લખેલું છે. મંદિરોમાં ભગવાનને આરતી સમયે મોરનાં પીંછાંથી બનેલા પંખાથી પવન વીઝવામાં આવે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતનાં વન્યજીવો શ્રેણી:ભારતનાં રાષ્ટ્રચિહ્નો શ્રેણી:પક્ષી
ટિંબા (તા. ગોધરા)
ટિંબા (તા. ગોધરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા  ગોધરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ટિંબા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ વિસ્તારમાં પથ્થરની ખાણો પણ હોય, ખાણકામનો વ્યવસાય પણ વિકાસ પામ્યો છે.
ચિખલી
ચિખલી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા નવસારી જિલ્લાના ચિખલી તાલુકાનું તાલુકા મથક છે.
અહીંથી દિલ્હીથી મુંબઇ તરફ જતો રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૮ પસાર થાય છે. વળી બીલીમોરા, વાંસદા, વઘઇ, સાપુતારા, નાસિક, ખેરગામ, ધરમપુર, નાનાપોંઢા, વાપી વગેરે સ્થળો સાથે રાજ્ય ધોરી માર્ગ દ્વારા ચિખલી જોડાયેલ છે. અહીંથી નજીકનું રેલ્વે સ્ટેશન ચિખલી રોડ (નેરોગેજ રેલ્વે માટે) ૨ (બે) કિલોમીટર જેટલા અંતરે ઉત્તર દિશામાં તેમ જ બીલીમોરા (બ્રોડગેજ રેલ્વે માટે) ૧૦ (દસ) કિલોમીટર જેટલા અંતરે પશ્ચિમ દિશામાં આવેલ છે.
વાધવણા
વાધવણા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝઘડીયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વાધવણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, ડાંગર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ચિખલી
ચિખલી ખાતે સામુહિક આરોગ્ય કેન્દ્ર, ગુજરાત રાજ્ય પરિવહન નિગમનું બસ સ્ટેશન, માધ્યમિક શાળા, પૂર્વ પ્રાથમિક શાળા, પ્રાથમિક શાળા, ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળા, આર્ટસ તેમ જ કોમર્સ કોલેજ જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ઉપરાંત અહીં સિનેમા થીયેટર, શોપિંગ સેન્ટરો, રેસ્ટોરન્ટો વગેરે જોવા મળે છે. આસપાસના ગામોનું કેન્દ્ર હોવાને કારણે અહીં દરેક જાતની વસ્તુઓ માટેનું બજાર મોટા પાયે વિકસેલું જોવા મળે છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો શ્રેણી:નવસારી જિલ્લામાંનાં રેલ્વે સ્ટેશનો શ્રેણી:ચિખલી તાલુકો
વાધવણા
શ્રેણી:ઝઘડીયા તાલુકો
ચીખલીયા (તા. ઉપલેટા)
ચીખલીયા (તા. ઉપલેટા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા  ઉપલેટા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ચીખલીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ઉપલેટા તાલુકો શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
વલાદ (તા. ગાંધીનગર)
શ્રેણી:ગાંધીનગર તાલુકો
પ્રકાશવર્ષ
એક વર્ષમા પ્રકાશે કાપેલા અંતરને પ્રકાશવર્ષ કહેવાય છે. આશરે ૯.૪૬ × ૧૦૧૨ કી.મી. કે ૫.૮૮ × ૧૦૧૨ (૬ ટ્રીલીયન માઈલ). વૈજ્ઞાનીક વ્યાખ્યા મુજબ અવકાશમાં ગુરૂત્વાકર્ષણ કે કોઈ ચુંબકીય બળ ની અસર વગર ફોટોન કણ એક જુલીયન વર્ષ (દરરોજ ૮૬૪૦૦ સેકંડ વાળા ૩૬૫.૨ દિવસમાં) જેટલુ અંતર કાપી શકે તેને એક પ્રકાશવર્ષ કહેવાય છે. પ્રકાશની શૂન્યાવકાશમાં ઝડપ ૨૯૯,૭૯૨,૪૫૮ મીટર/સેકંડ હોવાથી એક પ્રકાશવર્ષ ૯,૪૬૦,૭૩૦,૪૭૨,૮૦૦ મીટર છે.
બે તારા વચેનું અંતર સામન્ય રીતે પ્રકાશવર્ષ માં મપાય છે.
શ્રેણી:વિજ્ઞાન
વડોદરા (તા. ગાંધીનગર)
વડોદરા (તા. ગાંધીનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ગાંધીનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વડોદરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, રાઇ, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
શ્રેણી:ગાંધીનગર તાલુકો
તેજલાવ
તેજલાવ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તથા  વલસાડ જિલ્લાનું વિભાજન કરી નવા બનાવવામાં આવેલા નવસારી જિલ્લામાં આવેલ કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ચિખલી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. તેજલાવ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, આંગણવાડી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, શેરડી, કેરી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
શ્રેણી:ચિખલી તાલુકો
નિહારિકા
નિહારિકા અથવા નેબ્યુલા(અંગ્રેજીમાં Nebula) એ અંતરીક્ષમાં વાયુઓ તથા ધુળકણો નું વાદળ કે ધુમ્મસ પ્રકારે ફેલાયેલ હોય છે. નેબ્યુલા ક્યારેક આકાશમા આવેલા અન્ય ઝાંખા પદાર્થો ને દર્શાવવા પણ વપરાય છે. જેમકે ક્યારેક એન્ડ્રોમીડા આકાશગંગાને એન્ડ્રોમીડા નેબ્યુલા પણ કહેવાય છે. વાસ્તવમાં આવી ગેલેક્સીઓ આપણી આકાશગંગાની બહાર અત્યંત દુર આવેલી હોવાથી તેને નેબ્યુલા તરીકે ભુલથી ઓળખાવવામાં આવેલી.
નેબ્યુલાના પ્રકારો નીચે મુજબ છે:
HII પ્રદેશો તારાઓ નું ઊદ્ગમસ્થાન છે. જ્યારે ડીફ્યુઝ આણ્વીક વાદળ તેના ગુરૂત્વાકર્ષણને કારણે (મોટાભાગે નજીકના સુપર નોવાની અસરથી) સંકોચાય છે, ત્યારે આવા HII પ્રદેશો સર્જાય છે. આવા આણ્વીક વાદળો જ્યારે ભીંસાઈ ને ટુકડાઓ મા પરીણમે છે ત્યારે તેમાથી અસંખ્ય તારાઓ નો જન્મ થાય છે. આવા નવા જન્મેલા તારાઓ ને કારણે આયનાયઝેશન થવાથી આસપાસના વાયુઓ ઝળહળે છે. આમ ઈમીશન નેબ્યુલા રચાય છે.
ક્યારેક તારાઓ ના અંત ને કારણે નેબ્યુલા રચાય છે. જ્યારે કોઇ તારો શ્વેત તારામા પરીણમે છે અને જ્યારે તેના બાહરના પડ ઊડી જવાને કારણે આ બહારના વાયુઓનુ વાદળ પ્લેનેટરી નેબ્યુલા રચે છે. નોવા અને સુપર નોવા પણ નેબ્યુલા રચે છે. આવી નેબ્યુલા ને નોવા અવશેષીત કે સુપર નોવા અવશેષીત નેબ્યુલા કહેવાય છે.
પ્રેમ
thumb|શૈલીબદ્ધ [[હૃદય (પ્રતીક)|હૃદય પ્રતીક (heart symbol) એ પ્રેમને વ્યકત કરતી પરંપરાગત યુરોપિય આકૃતિ છે.]]
પ્રેમ એ સ્નેહ (affection) and આસક્તિ (attachment)ની તીવ્ર વૃત્તિ સંબંધિત ઘણી બધી લાગણી (emotion)ઓ અને અનુભવો પૈકીની એક છે. શબ્દને સામાન્ય આનંદ (pleasure) થી માંડીને તીવ્ર આંતરવૈયક્તિક આકર્ષણ જેવી વિવિધ લાગણીઓ, સ્થિતિઓ અને અભિગમોના સંદર્ભમાં ટાંકી શકાય છે શબ્દ પ્રેમ ક્રિયાપદ અને નામ બંને છે.પ્રેમ એ એક જ લાગણી નથી, પરંતુ બે કે બેથી વધારે લાગણીઓમાંથી નીપજેલું સંવેદન છે.આપણા માટે કંઈ પણ મહત્વનું હોય, તે એક કરતા વધારે લાગણીઓને જન્મ આપે છે અને આપણે આપણી લાગણીઓ અંગે લાગણીઓ (અને લાગણીઓ અંગે વિચારો) ધરાવીએ છીએ. આ શબ્દના ઉપયોગો અને અર્થોનું વૈવિધ્ય અને તેની સાથે સંકળાયેલી લાગણીઓની સંકુલતા પ્રેમ શબ્દને અન્ય સંવેદનશીલ સ્થિતિઓની સરખામણીમાં પણ સાતત્યપૂર્ણ રીતે વ્યાખ્યાયિત કરવો મુશ્કેલ છે.
વ્યાખ્યાઓ
અંગ્રેજી (English) શબ્દ "પ્રેમ" ના વિવિધ સંદર્ભોમાં એકબીજા સાથે મળતા વિવિધપરંતુ અલગ અર્થો હોઈ શકે છે.મોટે ભાગે, અન્ય ભાષાઓ વિવિધ વિચારો પૈકીના કેટલાકને વ્યક્ત કરવા ઘણા બધા શબ્દો પ્રયોજે છે, જેની માટે  અભિવ્યક્તિ માટે અંગ્રેજી ભાષા મુખ્યત્વે "પ્રેમ" શબ્દ પર નિર્ભર રહે છે, ઉદાહરણરુપે, "પ્રેમ" માટેના ગ્રીક શબ્દોનું વૈવિધ્ય (Greek words for "love.")આમ, પ્રેમ વૈચારિક રીતે મૂર્તિમંત કરવામાં આવતા સાંસ્કૃતિક ભેદો તેની કોઈ પણ વૈશ્વિક વ્યાખ્યા પ્રસ્થાપિત કરવામાં બેવડી મુશ્કેલી સર્જે છે.
પ્રેમના હાર્દ (essence)નું ચરિત્ર વારંવાર વિવાદનો વિષય બન્યું છે, તેમ છતાં આ શબ્દના વિવિધ પાસાઓને પ્રેમ શું નથી તેના પરથી સ્પષ્ટ કરી શકાય છે. હકારાત્મક લાગણીની અભિવ્યક્તિ (પસંદના વધારે સશક્ત સ્વરુપ તરીકે) પ્રેમ સામાન્યપણે ધિક્કાર (hate) (કે તટસ્થ ઉપેક્ષા (apathy))થી વિપરીત છે; ઓછો કામુક અને વધારે સંવેદનશીલ સ્વરુપ તરીકે પ્રેમ સામાન્યપણે વાસના (lust)થી જુદો પડે છે અને રોમેન્ટિક અર્થો સાથેના આંતરવૈયક્તિક સંબધ તરીકે પ્રેમ સામાન્યપણે મિત્રતા (friendship)થી અલગ પડે છે, તેમ છતાં પ્રેમ શબ્દની અન્ય વ્યાખ્યાઓ ચોક્કસ સંદર્ભોમાં ગાઢ મિત્રતાને લાગુ પડી શકે છે.
જ્યારે અમૂર્તપણે ચર્ચવામાં આવે છે, ત્યારે પ્રેમ સામાન્યપણે આંતરવૈયક્તિક પ્રેમના સંદર્ભમાં વપરાય છે, એક એવો અનુભવ જે એક વ્યક્તિને બીજી વ્યક્તિ માટે થાય છે. પ્રેમમાં મોટે ભાગે પોતાની જાત સહિતની (જેમ કે. આત્મરતિવૃત્તિ (narcissism)), કોઇ એક વ્યક્તિ કે ચીજ માટે કાળજી કે તેમાં ઓતપ્રોત થવાની લાગણી હોય છે.પ્રેમને સમજવામાં આંતર-સાંસ્કૃતિક મતભેદો ઉપરાંત પ્રેમ અંગેના વિચારો સમય સાથે પણ બદલાયા છે.કેટલાક ઇતિહાસકારો રોમેન્ટિક પ્રેમના આધૂનિક વિચારોને મધ્યયુગ પહેલાં કે પછીના રાજાશાહી યુરોપ જોડે સાંકળે છે, જોકે પ્રાચીન પ્રેમ કવિતા રોમેન્ટિક આસક્તિ અગાઉ પણ હતી તેની ગવાહી પૂરે છે. પ્રેમના સંકુલ અને અમૂર્ત ચરિત્રને કારણે, પ્રેમ અંગેની ચર્ચા મોટે ભાગે વિતંડાવાદી પિષ્ટપેષણ (thought-terminating cliché) બનીને રહી ગઈ છે અને વર્જિલ (Virgil)ની "પ્રેમ બધે વિજય મેળવે છે" થી માંડીને બિટલ્સ (The Beatles)ની "તમારે જરૂર છે બસ પ્રેમની (All you need is love)" જેવા પ્રેમ સંબંધિત સામાન્ય રુઢિપ્રયોગ (proverb) અસ્તિત્વમાં છે. બર્ટ્રન્ડ રસેલ (Bertrand Russell) પ્રેમને સાપેક્ષ મૂલ્ય (relative value)થી વિરુદ્ધ "નિરપેક્ષ મૂલ્ય"ની શરત તરીકે વર્ણવે છે. તત્વચિંતક થોમસ જે ઉર્ડે (Thomas Jay Oord) જણાવ્યું હતું કે પ્રેમ કરવો એટલે "સાર્વત્રિક શુભને પ્રોત્સાહન આપવા બીજાને હેતુપુર્વક, સહાનુભૂતિપુર્વક પ્રતિસાદ પાઠવવો."
અવૈયક્તિક પ્રેમ
એક વ્યક્તિ દેશ, સિદ્ધાંત કે ઉદ્દેશને પ્રેમ કરે છે, એમ કહી શકાય, જો તે તેનું ખુબ ઉંચું મુલ્ય આંકતા હોય અને તેને ઊંડાણપૂર્વક પ્રતિબદ્ધ હોય.એ જ પ્રમાણે, અનુકંપાભરેલો આવેગ અને સ્વૈચ્છિક કાર્યકરોનો તેમના ધ્યેય માટેનો "પ્રેમ" આંતરવૈયક્તિક પ્રેમમાંથી નહીં, બલકે પરોપકાર (altruism) અને મજબૂત રાજકીય નિશ્ચયો સાથેના અવૈયક્તિક પ્રેમમાંથી પણ ક્યારેક સર્જાય તેમ બની શકે.લોકો ભૌતિક ચીજો, પ્રાણીઓ કે પ્રવૃત્તિઓને પણ "પ્રેમ" કરી શકે છે, જો તેઓ પોતે આ બધી ચીજોમાં આસક્તિ ધરાવે કે તેમની સાથે તદ્રુપ થઈ જાય.જો જાતિય લાગણી પણ સંડોવાયેલી હોય, તો તે સ્થિતિને અપકામુકતા (paraphilia) કહે છે.
આંતરવૈયક્તિક પ્રેમ
આંતરવૈયક્તિક પ્રેમ એટલે માણસો વચ્ચેનો પ્રેમ.બીજી વ્યક્તિ માટે સીધી સાદી અભિરુચિ કરતા તે વધારે તાકતવર લાગણી છે. અસંતુષ્ટ પ્રેમ (Unrequited love) એટલે પ્રેમની એવી લાગણીઓ, જેમાં સામો પ્રતિભાવ મળતો નથી.આંતરવૈયક્તિક પ્રેમ iઆંતરવૈયક્તિક સંબંધો (interpersonal relationships) સાથે ગાઢપણે સંકળાયેલો છે.આવો પ્રેમ કુટુંબના સભ્યો, મિત્રો અને દંપતિઓ વચ્ચે હોઈ શકે છે.પ્રેમ સાથે સંકળાયેલા સંખ્યાબંધ મનોવૈજ્ઞાનિક વિકારો છે, જેમ કે અતિકામુકતા (erotomania). સમગ્ર ઇતિહાસ દરમિયાન તત્વજ્ઞાન (philosophy) અને ધર્મ (religion)એ પ્રેમ નામની ઘટના પર સૌથી વધારે ચિંતન કર્યું છે.ગઈ સદીમાં આ વિષય પર મનોવિજ્ઞાને(psychology) પુષ્કળ લખ્યું છે.તાજેતરના વર્ષોમાં, ઉત્કાંન્તિ વિષયક મનોવિજ્ઞાન (evolutionary psychology), ઉત્કાંન્તિ વિષયક જીવવિજ્ઞાન (evolutionary biology), નૃવંશશાસ્ત્ર (anthropology), ચેતાવિજ્ઞાન (neuroscience) અને જીવવિજ્ઞાન (biology) જેવા વિજ્ઞાનોએ પ્રેમની પ્રકૃતિ અને કામગીરીની સમજમાં વધારો કર્યો છે.
રાસાયણિક આધાર
પ્રેમના રાસાયણિક આધાર અંગે સરળ દ્રષ્ટિબિંદુ
જાતિય વૃત્તિના જૈવિક મોડેલ્સ પ્રેમને ભૂખ (hunger) કે તરસ (thirst) જેવા સસ્તન (mammal) આવેગ તરીકે જુએ છે. પ્રેમના વિષયના અગ્રણી નિષ્ણાત હેલન ફિશર (Helen Fisher) પ્રેમના અનુભવને અંશતઃ એકબીજાને સ્પર્શતા ત્રણ તબક્કાઓમાં વિભાજે છે, વાસના, આકર્ષણ અને આસક્તિ.વાસના લોકોને અન્યો સમક્ષ લાવે છે, રોમેન્ટિક આકર્ષણ લોકોને તેમની ઉર્જા સંવનન પર કેન્દ્રિત કરવા પ્રોત્સાહન આપે છે અને આસક્તિ જીવનસાથી (કે બાળક)ને બાળક ઉછરીને મોટું થાય ત્યાં સુધી સાંખી લેવાની શક્તિ આપે છે.
વાસના (Lust) સંવનન (mating)ને પ્રોત્સાહિત કરતી આવેગપુર્ણ જાતિય ઇચ્છા છે અને ટેસ્ટોસ્ટેરોન (testosterone) અને એસ્ટ્રોજન (estrogen) જેવા રસાયણોને લોહીમાં મોટા પ્રમાણમાં ઠાલવે છે. આ અસરો ભાગ્યે જ કેટલાક સપ્તાહો કે મહિનાઓ સુધી ટકે છે. આકર્ષણ (Attraction) એ સંવનન માટે ચોક્કસ ઉમેદવાર માટેની સૌથી વધારે વૈયક્તિક અને રોમેન્ટિક ઇચ્છા છે, જે એક વૈયક્તિક સંવનન સ્વરુપ માટેની પ્રતિબદ્ધતા તરીકે વાસનામાંથી સર્જાય છે. ચેતાવિજ્ઞાન (neuroscience)માં તાજેતરમાં થયેલા અભ્યાસો દર્શાવે છે કે લોકો પ્રેમમાં પડે છે, ત્યારે મગજ સતત ફેરોમોન્સ (pheromones), ડોપામાઇન (dopamine), નોરપનેફ્રીન (norepinephrine), અને સેરટોનિન (serotonin) સહિતના રસાયણોનો ચોક્કસ સમૂહ છોડે છે. આ રસાયણો એમ્ફટમીન (amphetamine)ની જેમ જ કામ કરે છે અને મગજના આનંદ કેન્દ્ર (pleasure center)ને ઉત્તેજિત કરે છે તેમ જ અન્ય આડ અસરો તરફ દોરી જાય છે, જેમ કે હ્રદયના ધબકારા (heart rate) વધવા, ભૂખ અને નિંદ્રા મરી જવી અને ઉત્તેજનાની તીવ્ર લાગણી થવી.સંશોધન દર્શાવે છે કે આ તબક્કો સામાન્યપણે દોઢથી ત્રણ વર્ષ ચાલે છે.
વાસના અને આકર્ષણના તબક્કાઓ કામચલાઉ ગણાતા હોવાથી, લાંબા ગાળાના સંબંધો માટે એક ત્રીજો તબક્ક જરૂરી મનાયો છે. આસક્તિ (Attachment) એક એવો અનુબંધ (bonding) છે, જે ઘણા વર્ષો સુધી અને દાયકાઓ સુધી પણ ટકે તેવા સંબંધોને પ્રોત્સાહન આપે છે. આસક્તિ સામાન્યપણે લગ્ન (marriage) અને બાળકો (children) જેવી પ્રતિબદ્ધતાઓ આધારિત હોય છે કે પછી સરખી રુચિ જેવી ચીજો જેવી પારસ્પરિક મિત્રતા પર આધારિત છે. તે ટુંકા ગાળાના સંબંધો કરતા પણ વધારે મોટા પ્રમાણમાં ઓક્સીટોસિન (oxytocin) અને વેસોપ્રેસિન (vasopressin) જેવા રસાયણોના ઊંચા સ્તરો સાથે સંકળાયેલા છે. લોકો જ્યારે પ્રેમમાં પડે છે, ત્યારે ચેતા વૃદ્ધિ પરિબળ (nerve growth factor) (NGF) તરીકે ઓળખાતા પ્રોટીન અણુનું સ્તર ઊંચુ હોય છે, પરંતુ એક વર્ષ પછી તે અગાઉના સ્તરે પહોંચી જાય છે.
મનોવૈજ્ઞાનિક આધાર
દાદી અને પૌત્ર [[શ્રીલંકા (Sri Lanka).|thumb]]
મનોવિજ્ઞાન પ્રેમને ઇંદ્રિયગત અને સામાજિક ઘટના તરીકે વર્ણવે છે.માનસશાસ્ત્રીt (Psychologist) રોબર્ટ સ્ટર્નબર્ગે (Robert Sternberg) પ્રેમનો ત્રિકોણીયો સિદ્ધાંત (triangular theory of love) ઘડી કાઢ્યો અને એવી દલીલ કરી હતી કે પ્રેમના ત્રણ અલગ ઘટકો છે, ઘનિષ્ટતા, પ્રતિબદ્ધતા અને આવેગ.ઘનિષ્ટતા એક એવું સ્વરુપ છે, જેમાં બે જણા તેમના રહસ્યો અને વ્યક્તિગત જીવનની વિવિધ વિગતોનું આદાન પ્રદાન કરે છે અને સામાન્યપણે મિત્રતા અને રોમેન્ટિક પ્રેમ સંબંધોમાં જોવા મળે છે. બીજી તરફ પ્રતિબદ્ધતા સંબંધો કાયમી રાખવાની અપેક્ષા છે. પ્રેમનું છેલ્લુ અને સૌથી સામાન્ય સ્વરુપ છે જાતિય આકર્ષણ અને આવેગઆવેગાત્મક પ્રેમ મોહ તેમ જ રોમેન્ટિક પ્રેમમાં દર્શાવાય છે.પ્રેમના તમામ સ્વરુપોને આ ત્રણ ઘટકોના અલગ અલગ સંયોજનો તરીકે જોવામાં આવે છે. અમેરિકી માનસશાસ્ત્રી ઝિક રુબિન (Zick Rubin) પ્રેમને સાઇકોમેટ્રિક્સ (psychometrics) દ્વારા વ્યાખ્યાયિત કરે છે. તેમનું કાર્ય જણાવે છે કે ત્રણ ઘટકો પ્રેમની રચના કરે છે, આસક્તિ, કાળજી અને ઘનિષ્ટતા.
ધન ભાર અને ઋણ ભાર એકબીજાને આકર્ષે છે, તેવી કુલમ્બના નિયમ (Coulomb's law) જેવા વિદ્યુત સિદ્ધાંતોના પગલે માનવ જીવનમાં પણ "વિરોધીઓ વચ્ચે આકર્ષણ" જેવા સામ્યો વિકસ્યા હતા.ગઈ સદીમાં, માનવ સંવનનની પ્રકૃતિ અંગે થયેલા સંશોધનોમાં સામાન્યપણે જણાયું છે કે જ્યારે ચરિત્ર અને વ્યક્તિત્વનો મુદ્દો આવે છે, ત્યારે આ સાચુ નથી, કેમ કે લોકો તેમના જેવા લોકોને પસંદ કરવાનું વલણ ધરાવે છે. જોકે, પ્રતિકારશક્તિ વ્યવસ્થાઓ જેવા, કેટલાક અસામાન્ય અને ચોક્કસ ક્ષેત્રોમાં એવું જણાય છે કે માણસો તેમના જેવા ના હોય, તેવા (દા.ત. ઓર્થોગોનલ પ્રતિકારશક્તિ વ્યવસ્થા ધરાવતા) લોકોને પસંદ કરે છે, કારણ કે તેના કારણે એવું બાળક પેદા થશે, જે બંને દુનિયાના શ્રેષ્ઠ તત્વો ધરાવતું હોય. તાજેતરના વર્ષોમાં, માનવ અનુબંધ (human bonding)ના વિવિધ સિદ્ધાંતો વિકસ્યા છે, જેને આસક્તિ, બંધનો, અનુબંધો અને સ્નેહની પરિભાષામાં વર્ણવવામાં આવ્યા છે.
કેટલાક પાશ્ચાત્ય નિષ્ણાતો પરોપકાર અને આત્મરતિ, આ બે મુખ્ય ઘટકો અલગ પાડે છે.સ્કોટ પેક (Scott Peck)ના સંશોધનોમાં આ દ્રષ્ટિબિન્દુ ડોકાય છે. વિનિયોજિત મનોવિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં તેમના કાર્યએ પ્રેમ અને અનિષ્ટની વ્યાખ્યાઓને ઊંડાણપુર્વક તપાસી હતી.પેક જણાવે છે કે પ્રેમ "બીજાની આધ્યામિત્ક વૃદ્ધિ માટેની નિસબત" અને સરળ આત્મરતિવૃત્તિનું સંયોજન છે. આ સંયોજનમાં પ્રેમ એક પ્રવૃત્તિ છે, માત્ર લાગણી નહીં.
thumb|સેક્રેડ લવ વર્સસ પ્રોફેઇન લવ (1602–03) દ્વારા [[જીયોવેની બેગ્લીઓની (Giovanni Baglione).]]
વૈજ્ઞાનિક મોડેલ્સની સરખામણી
પ્રેમના જૈવિક મોડેલ્સ તેને ભૂખ (hunger) કે તરસt (thirst) જેવા સસ્તનીય આવેગો તરીકે જુએ છે; જ્યારે મનોવિજ્ઞાન પ્રેમને સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક ઘટના તરીકે વધારે જુએ છે. બંને દ્રષ્ટિબિંદુઓમાં સંભવતઃ સત્યના અંશો છે.હોર્મોન્સ (hormone) (જેવા કે ઓક્સીટોસિન (oxytocin))ન્યૂરોટ્રોફિન્સ (neurotrophins) (જેવા કે NGF (NGF)) અને ફેરોમોન (pheromone)ની પ્રેમ પર ચોક્કસપણે અસર પડે છે. અને લોકો પ્રેમમાં કઈ રીતે વિચારે છે અને વર્તે છે તેના પર તેમના પ્રેમ અંગેના વિચારોની અસર હોય છે. જીવવિજ્ઞાન (biology)નું પરંપરાગત દ્રષ્ટિબિંદુ કહે છે, કે પ્રેમના બે મુખ્ય આવેગો છે, જાતિય આકર્ષણ (sexual attraction) અને આસક્તિ (attachment).પુખ્ત લોકો વચ્ચેની આસક્તિ એ જ સિદ્ધાંતો પર કામ કરતી હોવાનું મનાય છે, જે એક બાળકને તેની માતા જોડે છે.પરંપરાગત મનોવૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિબિંદુ પ્રેમને મૈત્રીપુર્ણ પ્રેમ (companionate love) અને આવેગપુર્ણ પ્રેમનું મિશ્રણ ગણે છે.આવેગપુર્ણ પ્રેમ તીવ્ર ઝંખના છે અને તેમાં મોટે ભાગે શારીરિક ઉત્તેજના (physiological arousal) (ટુંકા શ્વાસોશ્વાસ, હ્રદયના ઝડપી ધબકારા) જોવા મળે છે. જ્યારે મૈત્રીયુક્ત પ્રેમ (companionate love) ઘનિષ્ટતાની લાગણી અને સ્નેહ છે, જેમાં શારીરિક ઉત્તેજના થતી નથી.
અભ્યાસોએ દર્શાવ્યું છે કે પ્રેમથી પીડાતા લોકોના મગજના સ્કેન્સ માનસિક રોગથી પીડાતી વ્યક્તિઓના મગજના સ્કેન્સ જેવા હોય છે.મગજના જે વિસ્તારમાં પ્રેમને કારણે કામગીરી થાય છે, તે જ વિસ્તારમાં ભૂખ, તરસ અને ડ્રગ્સની તડપને કારણે પ્રવૃત્તિઓ સર્જાય છે.નૂતન પ્રેમ, તેથી સંભવિતપણે લાગણીમય હોવાના બદલે શારીરિક વધારે હશે.સમય જતાં. પ્રેમ પ્રત્યેનો પ્રતિભાવ મંદ પડે છે અને મગજના વિવિધ વિસ્તારો સક્રિય થાય છે, પ્રાથમિકપણે લાંબા ગાળાની પ્રતિબદ્ધતાઓને સંડોવતા વિસ્તારો.ચેતાવિજ્ઞાની એન્ડ્રુ ન્યુબર્ગ (Dr. Andrew Newberg) સૂચવે છે કે, પ્રેમ પરત્વેનો આ પ્રતિભાવ ડ્રગ્સના જેવો જ છે, કારણ કે પ્રેમ વિના માનવજાતિ મરી જ જાય.
ઇરાની
રૂમી, હાફિઝ (Hafez) અને સાદી (Sa'di) ફારસી સંસ્કૃતિ અને ભાષામાં આવેગ અને પ્રેમની રજૂઆતનાં નાયકો છે.પ્રેમ માટેનો ઇરાની શબ્દ ઇશ્ગ છે, જે અરબી ઇશ્ક પરથી આવ્યો છે.ઇરાની સંસ્કૃતિમાં દરેક વસ્તુ પર પ્રેમ છવાયેલો છે અને પ્રેમાળ મિત્રો અને કુટુંબ, પતિઓ અને પત્નીઓ, બધું પ્રેમ માટે જ છે. અને છેલ્લે દિવ્ય પ્રેમ તરફ જાય છે, જે જીવનનો અંતિમ હેતુ છે.સાતસો વર્ષ પહેલાં સાદીએ લખેલું,
ચીની અને સંબંધિત સંસ્કૃતિઓ
thumb|પ્રેમ માટેનો પરંપરાગત [[ચીની શબ્દો|ચીની શબ્દ (Chinese character) (愛) સ્વીકાર, લાગણી કે આકલનની અંદર (મધ્યમાં) એક હ્રદય (heart)નો બનેલો છે, જે મોહક લાગણી દર્શાવે છે.]]
વર્તમાન ચીની (Chinese) ભાષા અને સંસ્કૃતિ (culture)માં પ્રેમના વિચાર માટે કેટલાક પદો કે મૂળ શબ્દો વપરાયા છે.
છેક 1949થી ચીનની મુખ્ય ભૂમિ (mainland China)માં, પતિ અને પત્ની માટેના અલગ શબ્દો પર ભાર મુકવામાં આવતો નહોતો, તેના બદલે જીવનસાથી માટે એઇરેન (愛人, મૂળે "પ્રેમી," અથવા સાહિત્યિક રીતે, "પ્રેમી વ્યક્તિ") મુખ્ય શબ્દ વપરાયો છે. આ શબ્દ એક સમયે નકારાત્મક અર્થ ધરાવતો હતો, જે હજુ પણ તાઇવાન (Taiwan)માં પ્રચલિત છે.
કન્ફ્યુશીયસવાદ (Confucianism)માં લીયાન એટલે ગુણિયલ દયાળુ પ્રેમતમામ માણસોએ લીયાનનું આચરણ કરવું જોઇએ અને નૈતિક જીવન જીવવું જોઇએ.ચીની તત્વચિંતક મોઝિ (Mozi)એ કન્ફ્યુશીયસના લીયાનના પ્રત્યાઘાતરુપે એઇ (愛)નો વિચાર આપ્યો હતો.મોહિવાદ (Mohism)માં એઇ એટલે કોઈ પણ જાતની વળતા પ્રતિભાવની અપેક્ષા વિના તમામ લોકો માટેનો વૈશ્વિક પ્રેમ, માત્ર મિત્રો કે કુટંબ માટેનો નહીં.ઉડાઉપણા અને આક્રમક યુદ્ધ એ એઇના વિરોધી છે.મોઝિના વિચાર અસરકારક હતા, તેમ છતાં મોટા ભાગના ચીની લોકો કન્ફ્યુશીયસના શબ્દ લીયાનને પ્રેમનો પર્યાય સમજે છે.
ગેન્ગક્વિન્ગ (感情) એટલે સંબંધની લાગણી, સહાનુભૂતિ (empathy) સાથે કૈંક સરખાપણું ધરાવતો શબ્દ.એક વ્યક્તિ અન્યની મદદ કરીને કે કાર્ય કરીને અને અન્ય વ્યક્તિ કે કોઈ પણ ચીજ પરત્વે લાગણીસભર દ્વારા સિદ્ધ કરેલા સારા ગેન્ગક્વિન્ગના નિર્માણ દ્વારા પ્રેમને વ્યક્ત કરી શકે છે.
યુઆફેન (Yuanfen) (緣份) પ્રારબ્ધોનું જોડાણ છે.અર્થપુર્ણ સંબંધને મોટે ભાગે નિર્ભર મજબૂત યુઆફેન તરીકે જોવામાં આવે છે. તે સંયોગ જેવો જ અર્થ ધરાવે છે.અંગ્રેજીમાં આના જેવો જ વિચાર છે, "ધે વેર મેઇડ ફોર ઇચ અધર," "ફેઇટ," કે "ડેસ્ટિની."
ઝાઓલીયાન (સરળ શબ્દોમાં (Simplified): 早恋, પરંપરાગત (Traditional): 早戀, પીનયીન (pinyin): ઝાઓલીયાન), સાહિત્યિક રીતે "પ્રારંભિક પ્રેમ." બાળકો કે કિશોરોમાં રંગદર્શી લાગણીઓ કે આસક્તિ માટે વારંવાર વપરાતો સાંપ્રત શબ્દ છે.ઝાઓલીયાન કિશોર વયના બોયફ્રેન્ડ અને ગર્લફ્રેન્ડ વચ્ચેના સંબંધોનું તેમ જ પ્રારંભિક કિશોરાવસ્થા કે બાળપણના "આકર્ષણ (crush)"નું વર્ણન કરે છે, આ વિચાર હાલની ચીની સંસ્કૃતિમાં પ્રવર્તતી માન્યતા દર્શાવે છે. તે પ્રમાણે, યુવાનોએ તેમના અભ્યાસની માગ પ્રમાણે (ચીનની અત્યંત સ્પર્ધાત્મક શૈક્ષણિક વ્યવસ્થામાં આ ખાસ સાચુ છે) રોમાન્ટિક સંબંધોમાં પડવું જોઇએ નહીં, નહીંતર ભવિષ્યમાં સફળતા માટેની તકો રોળાઈ જશે. આ ઘટનાની વ્યાપકતા તેમ જ વિદ્યાર્થીઓ માટે તેના જોખમો અને વાલીઓની દહેશતોની વિગતો વર્ણવતા સમાચારો ચીની અખબારો અને અન્ય માધ્યમોમાં જોવા મળ્યા છે.
જાપાની
જાપાની બૌદ્ધ ધર્મ (Japanese Buddhism)માં એઇ (愛) એટલે તીવ્ર કાળજીભર્યો પ્રેમ અને બૂનિયાદી ઇચ્છા.તે સ્વાર્થીપણા કે સ્વાર્થહીનતા અને બુદ્ધતા તરફ વિકસી શકે છે.
એમી (Amae) (甘え), એક જાપાની શબ્દ, જેનો અર્થ થાય છે, લાડભરી નિર્ભરતા. તે જાપાનમાં બાળ ઉછેરનો ભાગ છે.જાપાની માતાઓ તેમના બાળકોને આંલિગન કરે અને લાડ કરે તેવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે, જ્યારે બાળકો તેમની માતાઓને વળગી રહે અને સેવા કરે તેવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે. કેટલાક સમાજશાસ્ત્રી (sociologist)ઓએ સૂચવ્યું છે કે પાછલા જીવનમાં જાપાનીઓના સામાજિક આદાન પ્રદાનો માતા અને બાળકની એમીના સિદ્ધાંત આધારિત છે.
પ્રાચીન ગ્રીક
ગ્રીક (Greek) લોકો પ્રેમ શબ્દ જેમાં વપરાય છે તેવા કેટલાક અર્થો (several different senses)માં ભેદ પાડે છે. દાખલા તરીકે, પ્રાચીન ગ્રીકો પાસે ફિલિયા, ઇરોસ, અગાપે, સ્ટોર્જ, અને ઝેનીયા જેવા શબ્દો છે.જોકે, અન્ય ભાષાઓની જેમ ગ્રીકમાં પણ આ શબ્દોના અર્થોને અલગ પાડવા ઐતિહાસિક રીતે મુશ્કેલ બન્યું છે. એ જ સમયે, બાઇબલ (Bible)ના પ્રાચીન ગ્રીક લખાણમા ક્રિયાપદ (verb) અગાપે એ ફિલીયો જેવા જ અર્થો ધરાવે છે.
આધુનિક ગ્રીકમાં અગાપે (Agape) ( agápē) એટલે પ્રેમ ગ્રીકમાં સ'અગાપો એટલે હું તને પ્રેમ કરું છું અગાપો શબ્દ એ ક્રિયાપદ હું પ્રેમ કરું છું છે.તે ઇરોસ''થી સૂચવાતા શારીરિક આકર્ષણના બદલે સામાન્યપણે નિર્મળ, પ્રેમના આદર્શ સ્વરુપ તરફ નિર્દેશ કરે છે. જોકે, અગાપેના કેટલાક અર્થો એવા છે જે ઇરોસના અર્થમાં વપરાયા હોય. તેનો "આત્માના પ્રેમ" તરીકે પણ અનુવાદ થતો રહ્યો છે.
ઇરોસ (Eros) ( érōs) એટલે, ઇંદ્રિયગત ઇચ્છા અને ઝંખના સાથેનો આવેગપૂર્ણ પ્રેમ.ગ્રીક શબ્દએરોટા એટલે પ્રેમમાં.પ્લેટો (Plato)એ તેની પોતાની વ્યાખ્યા સુધારીપ્રારંભમાં ઇરોસ એક વ્યક્તિ માટે અનુભવાય છે, તેમ છતાં અવલોકન સાથે તે વ્યક્તિના સૌંદર્યની સ્વીકૃતિ બને છે કે પછી સૌંદર્યની પોતાની સ્વીકૃતિ બને છે. ઇરોસ સૌંદર્યના આત્મીય પુનઃપ્રાપ્ત જ્ઞાનમાં મદદ કરે છે અને આધ્યાત્મિક સત્યની સમજમાં ફાળો આપે છે. પ્રેમીઓ અને તત્વચિંતકો બધા જ ઇરોસ દ્વારા સત્યને પામવા પ્રેરાયા છે. કેટલાક અનુવાદો તેને "શરીરનો પ્રેમ" ગણે છે.
ફિલિઆ (Philia) ( philía),એ એરિસ્ટોટલ દ્વારા (Aristotle).વિકસાવાયેલા આવેગહીન,ગુણિયલ પ્રેમની સંકલ્પના છે.તેમાં મિત્રો, કુટુંબ અને સમાજ તરફની વફાદારી નો સમાવેશ થાય છે અને ગુણ, સમાનતા અને પરિચિતતા આવશ્યક છે.ફિલીયા વહેવારુ કારણોથી પ્રેરિત હોય છે. બેમાંથી એક કે બંને વ્યક્તિઓને સંબંધનો ફાયદો થાય છે.તેનો અર્થ "મનનો પ્રેમ" એવો પણ થાય છે.
સ્ટોર્જ (Storge) ( storgē
ઝેનીયા (Xenia) (ξενία xenía) એટલે આતિથ્ય. પ્રાચીન ગ્રીકમાં અત્યંત મહત્વની પ્રથા હતી.તે યજમાન અને તેના મહેમાનો વચ્ચેની લગભગ કર્મકાંડ પ્રકારની મિત્રતા હતી, જેઓ અગાઉ એકબીજા માટે તદ્દન અજાણ્યા હોઇ શકે.યજમાન મહેમાનને જમાડતા અને આશરો આપતાં, બદલામાં મહેમાને માત્ર કૃતજ્ઞતાથીચુકવણી કરવાની અપેક્ષા રહેતી.આનું મહત્વ સમગ્ર ગ્રીક દંતકથા (Greek mythology)માં, ખાસ કરીને હોમરના ઈલિયડ (Iliad) અને ઓડિસી (Odyssey)માં જોઇ શકાય છે.
તૂર્કી (શમન અને ઈસ્લામી)
તૂર્કીમાં "પ્રેમ" શબ્દના કેટલાક અર્થો છે. કોઈ વ્યક્તિ ઈશ્વર, વ્યક્તિ,માતા પિતા કે કુટુંબને પ્રેમ કરી શકે છે.પરંતુ, તે વ્યક્તિ એક જ વિજાતિય વ્યક્તિને પ્રેમ કરી શકે છે, જેને તેઓ  "અશ્ક " કહે છે.તૂર્કીમાં આજે પણ અશ્ક (Aşk) શબ્દ પ્રેમ કરવા માટેની લાગણી છે.તૂર્ક લોકો આ શબ્દને તેમના રોમેન્ટિક પ્રેમાલાપોમાં રોમાન્ટિક કે જાતિય અર્થમાં પ્રયોજે છે.જો કોઈ તૂર્ક એમ કહે કે તે કોઇના અશ્કમાં છે, તો તે કોઈ વ્યક્તિના તેના માતાપિતા માટેના પ્રેમ જેવો પ્રેમ નથી, તે માત્ર એક જ વ્યક્તિ માટેનો પ્રેમ છે અને તે અત્યંત ખેચાણ દર્શાવે છે. આ શબ્દ તૂર્કી ભાષાઓ, જેવી કે કઝાખ (ғашық)માં પણ સામાન્ય છે.
પ્રાચીન રોમન (લેટિન)
લેટિન ભાષામાં અંગ્રેજી ભાષાના "પ્રેમ" જેવા ઘણાં ક્રિયાપદો છે.
ઇટાલી ભાષામાં આજે પણ પ્રેમ કરવો એના માટેનો મૂળ શબ્દ છે અમેરેરોમનો તેને સ્નેહના અર્થમાં તેમ જ રોમાન્ટિક કે જાતિય બંને અર્થમાં વાપરતા હતા.આ ક્રિયાપદ પરથી આવ્યો શબ્દ એમેન્સ - પ્રેમી, એમેટર, વ્યવસાયિક પ્રેમી, મોટે ભાગે વાસનાના વધારાના અર્થ સાથેનો શબ્દ. અને બીજો શબ્દ બન્યો એમિકા, એટલે અંગ્રેજી અર્થમાં ગર્લફ્રેન્ડ. મોટે ભાગે ખરાબ અર્થમાં એક વૈશ્યા માટે પણ વપરાય છે. તેને સંબંધિત નામ છે એમોર, જે બહુવચનમાં પણ વપરાય છે. તેનો અર્થ થાય છે પ્રેમ પ્રકરણો કે જાતિય સાહસો.એ જ મૂળ એમિકસ પણ આપે છે, તેનો અર્થ છે "મિત્ર" અને એમિશીયા એટલે "મિત્રતા" (મોટે ભાગે પારસ્પરિક લાભ આધારિત અને ક્યારેક "ઋણ" કે "અસર"ની વધારે નજીક છે.)સિસેરોએ એક ગ્રંથ લખ્યો. તેનું નામ હતું મિત્રતા અંગે (દી અમિશીયા). તે આ જ વિચારને લંબાણપુર્વક ચર્ચે છે.ઓવિડે ડેટિંગ માટેની ગાઇડ લખી. તેનું નામ હતું અર્સ અમેટોરીયા (Ars Amatoria) (પ્રેમની કળા). તેમાં લગ્નબાહ્ય સંબંધોથી માંડીને અતિ-સંરક્ષાત્મક વાલીઓ સહિતની તમામ બાબતો ઉંડાણપુર્વક ચર્ચવામાં આવી છે.
આ ચિત્ર થોડું સંકુલ બને છે, કેમ કે લેટિન ક્યારેક શબ્દ અમેરી વાપરે છે, જ્યારે અંગ્રેજી માત્ર કહેશે, પસંદ કરવું.આ વિચાર, જોકે, લેટિનમાં પ્લેસીયરી કે ડીલેક્ટેરીથી વધારે સામાન્યપણે વ્યક્ત કરાયો છે. આ શબ્દો લોકબોલીમાં વધારે પ્રયોજાયા છે અને ડીલેક્ટેરી કેટુલસની પ્રેમ કવિતામાં વારંવાર વપરાયો છે.
ડિલિગર (Diligere)નો અર્થ મોટે ભાગે "ના માટે સ્નેહ રાખવો", "આદર કરવો" છે, અને ભાગ્યે જ રોમેન્ટિક પ્રેમ માટે વપરાયો છે. આ શબ્દ બે પુરૂષ વચ્ચેની મૈત્રી દર્શાવવા માટે યોગ્ય રહેશેસંબંધિત નામ ડિલિજન્શીયાજોકે, સતત પ્રયત્ન કે કાળજીનો અર્થ ધરાવે છે. અને ક્રિયાપદ સાથે શબ્દાર્થ સંબંધી ઓછો નાતો ધરાવે છે.
ઓબ્ઝર્વરી (Observare) એ ડિલિગરનો પર્યાય છે. અંગ્રેજી સાથે સમાનતા હોવા છતાં આ ક્રિયાપદ અને સંબંધિત નામ ઓબ્ઝર્વેન્શીયામોટે ભાગે " આદર" કે " સ્નેહ"  દર્શાવે છે.
કેરિતાસ (Caritas) શબ્દ ખ્રિસ્તી બાઇબલના લેટિન અનુવાદમાં વપરાયો છે, તેનો અર્થ થાય છે "સખાવતી પ્રેમ". આ અર્થ જોકે, પ્રશિષ્ટ પેગન (મૂર્તિપૂજક) રોમન સાહિત્યમાં જોવા મળતો નથી.તે ગ્રીક શબ્દના સંકલિત પાઠમાંથી ઉદ્ભવ્યો હોવાથી તેને સંબંધિત કોઈ ક્રિયાપદ નથી.
ખ્રિસ્તી
પ્રેમ ઈશ્વરમાંથી આવ્યો છે તેવી ખ્રિસ્તી સમજ છે.સ્ત્રી અને પુરૂષનો પ્રેમ (ગ્રીકમાં ઇરોસ) અને અન્યો માટેનો નિસ્વાર્થી પ્રેમ (અગાપે)ને મોટે ભાગે અનુક્રમે ઉર્ધ્વગામી અને અધોગામી પ્રેમ તરીકે વિરોધાભાસી ચીતર્યા છે, પરંતુ છેવટે તો બંને એક જ ચીજ છે.
ખ્રિસ્તી વર્તૂળોમાં "પ્રેમ" માટે વારંવાર વપરાતાં ગ્રીક શબ્દો ઘણાં છે.
ખ્રિસ્તીઓ (Christians) માને છે કે, તમારા સંપુર્ણ હ્રદય, દિમાગ અને શક્તિ સાથે ઇશ્વરને પ્રેમ કરો અને તમારા પડોશીને (neighbor) તમારી જાત જેટલો પ્રેમ કરો, આ બે જીવનની સૌથી મહત્વની ચીજો છે. (યહુદીતોરા (Torah)નો સૌથી મહાન આદેશ, જીસસ (Jesus)ના જણાવ્યા પ્રમાણે; cf.માર્કની સુવાર્તા (Gospel of Mark) પ્રકરણ 12, પંક્તિઓ 28–34).સંત ઓગસ્ટાઇને  (Saint Augustine) જ્યારે "લવ ગોડ, એન્ડ ડુ એઝ ધાઉ વિલ્ટ" લખ્યું, ત્યારે આ સમીક્ષા કરી.
અપોસલ પોલ (The Apostle Paul) પ્રેમને સૌથી મોટા ગુણ તરીકે ગણાવે છે.પ્રખ્યાત કવિતા 1 કોરીન્થિયન્સ (1 Corinthians), માં પ્રેમને વર્ણવતાં તેઓ લખે છે કે,"પ્રેમ સહનશીલ છે, પ્રેમ માયાળુ છે.તે ઈર્ષા કરતો નથી,બડશ મારતો નથી,તે અભિમાની નથી.તે રૂક્ષ નથી,સ્વાર્થી નથી,સરળતાથી ગુસ્સે થતો નથી, તે ભૂલોનો હિસાબ રાખતો નથી.પ્રેમ દુષ્ટતામાં આનંદ માણતો નથી, પણ સત્યથી આનંદીત થાય છે. તે હંમેશા રક્ષણ કરે છે, વિશ્વાસ રાખે છે, આશા રાખે છે અને સાચવે છે.(1 કર. (1 Cor.)
જ્હોને પણ લખ્યું હતું કે "પ્રેમ પ્રભુમાંથી જન્મે છે આથી પ્રિય મિત્રો, પરસ્પર પ્રેમ કરો. દરેક જેઓ પ્રેમ કરે છે તેઓ પ્રભુમાંથી જનમ્યા છે અને પ્રભુને જાણે છે.જેઓ પ્રેમ કરતા નથી તેઓ પ્રભુને જાણતાં નથી, કારણકે પ્રભુ પ્રેમ છે.(1 જ્હોન (1 John) 4:7–8, એનઆઈવી (NIV))
સંત ઓગસ્ટાઇન (Saint Augustine) કહે છે કે પ્રેમ અને વાસના વચ્ચેના ફરકને ઉકેલવાની વ્યક્તિમાં ક્ષમતા હોવી જ જોઇએ.સંત ઓગસ્ટાઇનના જણાવ્યા પ્રમાણે, વાસના અતિ વિલાસ છે, પરંતુ પ્રેમ કરવો અને પ્રેમ પામવો, એ તેમણે પોતાના સમગ્ર જીવન દરમિયાન ઇચ્છ્યું છે.તેણે એવું પણ કહ્યું કે “હું પ્રેમના પ્રેમમાં હતો.”છેલ્લે, તેઓ પ્રેમમાં પડ્યા અને પ્રભુનો પ્રેમ પામ્યા.સંત ઓગસ્ટાઇન કહે છે કે, તમને સાચો અને સંપુર્ણ પ્રેમ માત્ર ઇશ્વર જ કરી શકે છે, કારણ કે માણસ સાથેનો પ્રેમ “ઇર્ષા, શંકા, ભય, ગુસ્સો અને લાલસા” જેવી ભૂલો માટે મોકળાશ પૂરી પાડે છે.સંત ઓગસ્ટાઇનના જણાવ્યા પ્રમાણે, ઇશ્વરને પ્રેમ કરવો, એટલે “એ શાંતિને હાંસલ કરવી જે તમારી પોતાની છે.”(સેંટ ઓગસ્ટાઈન કન્ફેશન્સ)
ખ્રિસ્તી ધર્મશાસ્ત્રીઓ (theologians) પ્રેમના સ્રોત તરીકે ઇશ્વરને જુએ છે, જેનું પ્રતિબિંબ માણસોમાં અને તેમના પોતાના પ્રેમાળ સંબંધોમાં પડે છે.પ્રભાવક ખ્રિસ્તી ધર્મચિંતક (theologian)સી એસ લુઈસે (C.S. Lewis)ધ ફોર લવ્સ (The Four Loves).નામની પુસ્તક લખી.
બેનેડિક્ટ સોળમા (Benedict XVI)એ"ઈશ્વર એ પ્રેમ છે. (God is love)." એવો તેમનો પહેલો પરિપત્ર લખ્યોતેમણે જણાવ્યું હતું કે પ્રેમરૂપ ઇશ્વરની છાયામાંથી રચાયેલો માણસ પોતાની જાત ઇશ્વરને અને અન્યોને (અગાપે (agape))સોંપવા તેમ જ પ્રતિભાવરૂપે (ઇરોસ) ઇશ્વરના પ્રેમને પ્રાપ્ત કરીને અને અનુભવીને પ્રેમ કરવા માટે સક્ષમ છે. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે, પ્રેમનું જીવન કલકત્તાના ટેરેસા (Teresa of Calcutta) અને પવિત્ર વર્જિન મેરી (Blessed Virgin Mary) જેવા સંતોના જીવન જેવું હોય છે અને જો ખ્રિસ્તીઓ એમ માનતા હોય, કે ઇશ્વર તેમને ચાહે છે, તો તેમણે આ દિશામાં જવું જોઇએ.
બૌદ્ધ
બૌદ્ધ ધર્મ (Buddhism)માં, કામ (Kāma) એટલે ઇન્દ્રિયગત, જાતિય પ્રેમ.તે સ્વાર્થી હોવાથી પ્રબુદ્ધતા (enlightenment)ના માર્ગમાં એક અવરોધ છે.
કરુણા (Karuṇā) એ અનુકંપા અને દયા છે, જે બીજાનાં દુઃખ ઘટાડે છે.એ ડહાપણની પૂરક અને પ્રબુદ્ધતા માટે આવશ્યક છે.
અદ્વેષ (Adveṣa) અને મૈત્રી (maitrī) દયાળુ પ્રેમ છે.આ પ્રેમ બિનશરતી છે અને તેમાં નોંધપાત્ર સ્વ-સ્વીકૃતિની જરૂર પડે છે.આ સામાન્ય પ્રેમ કરતા એકદમ જુદો છે. સામાન્ય પ્રેમ એટલે આસક્તિ અને સેક્સ. તે સ્વ-હિત સિવાય ભાગ્યે જ જન્મે છે. જ્યારે બૌદ્ધ ધર્મમાં તેનો સંદર્ભ વૈરાગ્ય અને અન્ય લોકોના કલ્યાણમાં નિસ્વાર્થી રસ સાથે છે.
મહાયાન બૌદ્ધ ધર્મમાં બોધિસત્વ (Bodhisattva)ના આદર્શમાં પીડાતા જગતનો બોજો ઉઠાવવા વ્યક્તિના સંપુર્ણ ત્યાગની વાત છે.બોધિસત્વનો માર્ગ લેવા માટેની સૌથી સશક્ત પ્રેરણા છે તમામ સજીવો માટેના નિસ્વાર્થી અને પરોપકારી પ્રેમ સાથે મોક્ષનો વિચાર.
ઈન્ડીક અને હિન્દુ
હિન્દુ ધર્મમાં કામ (kāma) એટલે આનંદદાયી, જાતિય પ્રેમ. ભગવાન કામદેવ (Kamadeva) તેની સદેહ અભિવ્યક્તિ છે.ઘણી હિન્દુ શાળાઓ માટે, તે જીવનનો ત્રીજો અંત(અર્થ (artha)) છે. કામદેવ (Kamadeva)નું ચિત્રાંકન મોટે ભાગે શેરડી (sugar cane)નો ભારો અને ફૂલો (flowers)નુંતીર (arrow)પકડેલું થાય છે, તે ઘણી વાર પોપટ પર બિરાજમાન હોય છે. તે મોટે ભાગે તેની પત્ની રતી (Rati) અને સાથીદારવસંત (Vasanta) સાથે હોય છે. બેલુર (Belur) કર્ણાટક (Karnataka) માં, ભારત (India) ખાતે આવેલા ચેન્ના કેશવ મંદીરના દરવાજા પર કામ અને રતીની પથ્થરની પ્રતિમા જોવા મળે છે.. માર (Maara) એ કામનું બીજું નામ છે.
કામથી વિપરીત, પ્રેમા (prema) કે પ્રેમ ઉચ્ચ પ્રેમ સૂચવે છે.કરુણા (Karuna) એટલે અનુકંપા અને દયા. તે વ્યક્તિને બીજાનાં દુઃખ દૂર કરવા પ્રેરે છે.ભક્તિ એ સંસ્કૃત (Sanskrit) શબ્દ છે, જેનો અર્થ થાય છે "સર્વોચ્ચ પરમાત્માની પ્રેમાળ ભક્તિ"જે વ્યક્તિ ભક્તિ કરે છે તે ભક્ત કહેવાય છે.હિન્દુ (Hindu) લેખકો,ધર્મશાસ્ત્રીઓ અને તત્વચિંતકોએ ભક્તિ (bhakti)ના નવ સ્વરૂપો દર્શાવ્યા છે, જે તુલસીદાસ (Tulsidas)ના ગ્રંથો અને ભાગવત-પુરાણ (Bhagavatha-Purana)માં જોવા મળે છે.અજાણ્યા (નારદ  (Narada)હોવાનું મનાતા) લેખક દ્વારા લખાયેલા ફિલોસોફીકલ ગ્રંથ નારદ ભક્તિ સૂત્ર (Narada Bhakti Sutra)માં પ્રેમના અગિયાર સ્વરૂપો આલેખાયા છે.
અરબી અને ઈસ્લામી
એક અર્થમાં, શ્રદ્ધા ધરાવતા તમામ લોકોને લાગુ પડતા વૈશ્વિક ભાતૃત્વ તરીકે જીવનનો ઇસ્લામી દ્રષ્ટિકોણ એટલે પ્રેમ. ઈશ્વર પ્રેમ છે એવું કહેતા કોઈ સીધા સંદર્ભો નથી,પણ ઈશ્વર (અલ્લાહ (Allah))ના નવ્વાણું નામમાંથી,એક નામ અલ-વદુદ, કે "પ્રેમાળ," છે, જે સૂરા 11:90 તથા સૂરા 85:14 માં જોવા મળ્યા હતા.તે ઈશ્વરને "પ્રેમ અને ભલાઈથી સભર"ગણાવે છે.જે વિશ્વાસ રાખે છે તે ઈશ્વરનો પ્રેમ ધરાવે છે, પણ વ્યક્તિએ કેટલા પ્રમાણમાં અને કેવો પ્રયાસ ઇશ્વરને જીતવા માટે કર્યો તે તેના પર નિર્ભર છે.
ઈશ્ક (Ishq) કે પવિત્ર પ્રેમ, એ સૂફીવાદ (Sufism)નું દૈવત છે.સૂફી લોકો માને છે કે પ્રેમ એ બ્રહ્માંડ માટે  ઈશ્વરના હાર્દનું ચિત્રણ  છે.ઈશ્વરને સુંદરતા ઓળખવાની તીવ્ર અભિલાષા છે,જો કોઈ અરિસામાં પોતાને જોવા માટે જૂએ છે ત્યારે ઇશ્વર બધું જ ઈશ્વરના પ્રતિબિંબ સમાન હોવાથી સુફિઝમની શાળા બહારથી કદરૂપી દેખાતી વ્યક્તિમાં સૌંદર્ય જોવાની ટેવ પાડે છે. સૂફીવાદને ઘણી વાર પ્રેમના ધર્મ તરીકે માનવામાં આવે છે.સુફીવાદમાં ઇશ્વરનો સંદર્ભ ત્રણ મુખ્ય સંજ્ઞાઓથી વ્યક્ત થયો છે, તે છે પ્રેમી, પ્રેમભાજન અને વહાલો, જેમાં છેલ્લી સંજ્ઞા સુફી કવિતાઓમાં ઘણી વાર જોવા મળે છે.સુફીવાદનો સામાન્ય દ્રષ્ટિકોણ એવો છે કે પ્રેમ દ્વારા માનવજાત તેની આંતરિક નિર્મળતા અને ગૌરવ તરફ પાછી વળી શકે છે.ઇશ્વર પ્રત્યેના પ્રેમને કારણે "દારૂડીયા" તરીકે સુફીવાદના સંતો કુખ્યાત છે, તેથી સુફી કવિતા અને સંગીતમાં દારૂના સતત સંદર્ભો આવે છે.
યહુદી
હિબ્રુ (Hebrew)માં,આહ્વા (Ahava)એ પરસ્પર પ્રેમ અને ઈશ્વરના પ્રેમ બન્ને માટે માટે વપરાતો સર્વસામાન્ય શબ્દ છે. અન્ય સંબંધિત, પરતુ જુદી પડતી સંજ્ઞાઓ છે ચેન (ગૌરવ) અને હેસ્ડ (Hesed). તે મૂળભૂતપણે સ્નેહ અને અનુકંપાના અર્થોનું સંયોજન છે અને અંગ્રેજીમાં ક્યારેક પ્રેમાળ-ભલાઈ તરીકે પ્રયોજાય છે.
જુડાઈઝમ (Judaism) પ્રેમની વ્યાપક વ્યાખ્યા પ્રયોજે છે લોકો વચ્ચેના તેમ જ માણસ અને દેવતા વચ્ચેના બંને પ્રકારના પ્રેમ.પ્રથમ વ્યાખ્યાના સંદર્ભમાં તોરા (Torah) જણાવે છે, "તમારા પડોશીને તમારી જાતની જેમ ચાહો" (લેવિટિકસ (Leviticus) 19:18).બીજી વ્યાખ્યાની વાત કરીએ, તો વ્યક્તિને હ્રદયપુર્વક, સમગ્ર આત્મા સાથે અને સંપુર્ણ શક્તિ સાથે ઇશ્વરને પ્રેંમ કરવાનો આદેશ છે. (ડ્યુટેરેનોમી (Deuteronomy) 6:5). તેને યહૂદી મૌખિક કાયદા (oral law)ના મુખ્ય ગ્રંથ મિશનાહ (Mishnah)માં સારા કાર્યો, ચોક્કસ ગંભીર ભૂલો કરવાના બદલે વ્યક્તિના જીવનનું બલિદાન આપવાની તત્પરતા, વ્યક્તિના તમામ આવેગોનુ બલિદારબ્બી સાહિત્ય (Rabbinic literature) આ પ્રેમ કઈ રીતે વિકસી શકે, તે બાબતે અલગ પડે છે, જેમ કે દિવ્ય કાર્યોનું ચિંતન કરીને કે પછી કુદરતની અજાયબીઓને નિહાળીને.
વિવાહીત ભાગીદારો વચ્ચેના પ્રેમની વાત કરીએ, તો આ જીવનનું અનિવાર્ય તત્વ જણાય છે. "તમે જેને ચાહો છો તે પત્ની સાથે જીવનને નિહાળો" (એક્લેસીયાસ્ટેસ (Ecclesiastes) 9:9).બાઇબલ સંબંધી પુસ્તક સોંગ ઓફ સોલોમન (Song of Solomon) એ ઈશ્વર અને તેના લોકો વચ્ચેનું રોમેન્ટીક રીતે આલેખાયેલું રૂપક ગમાય છે, પણ વાંચતા ,તે પ્રેમગીત જેવું લાગે છે. વીસમી સદીના રબ્બી એલિયાહૂ એલીઝર ડેઝલર (Eliyahu Eliezer Dessler)ને યહૂદી દ્રષ્ટિબિન્દુથી પ્રેમને વારંવાર એવી રીતે વ્યાખ્યાયિત કરતા ટાંકવામાં આવ્યા છે કે, "પ્રેમ એટલે લેવાની અપેક્ષા વિના આપવું" (તેમના મિક્તાવ મે-એલિયાહૂમાંથી, ખંડ. 1).રોમેન્ટિક પ્રેમને યહૂદી સાહિત્યમાં ઝાઝુ સ્થાન મળ્યું નથી, તેમ છતાં મધ્યયુગમાં રબ્બી જુડા હલેવી (Judah Halevi)એ તેમના યુવાનીના દિવસોમાં અરબીમાં રોમેન્ટિક કવિતા લખી હતી. (જેના માટે તેમણે પાછલી ઉંમરે ખેદ વ્યક્ત કર્યો હોવાનું જણાય છે.)
સ્રોતો
સાયકોલોજીકલ બુલેટીન,102, 331 અને ;345
બાહ્ય લિંક્સ
શ્રેણી:પ્રેમ
તલાવચોરા
તલાવચોરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તથા  વલસાડ જિલ્લાનું વિભાજન કરી નવા બનાવવામાં આવેલા નવસારી જિલ્લામાં આવેલ કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ચિખલી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. તલાવચોરા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, આંગણવાડી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, શેરડી, કેરી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
દેલવાડા (તા. દિયોદર)
શ્રેણી:દિયોદર તાલુકો
તલાવચોરા
શ્રેણી:ચિખલી તાલુકો
ઓગસ્ટ ૧૨
૧૨ ઓગસ્ટનો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૨૨૪મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૨૨૫મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૧૪૧ દિવસ બાકી રહે છે.
બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ઓગસ્ટ
ફાગણ સુદ ૪
ફાગણ સુદ ૪ ને ગુજરાતી માં ફાગણ સુદ ચોથ કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના પાંચમાં મહિનાનો ચોથો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના બારમાં મહિનાનો ચોથો દિવસ છે.
સંદર્ભ
શ્રેણી:પંચાંગ શ્રેણી:સમય
અડીયા (તા. હારીજ)
અડીયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હારીજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. અડીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર, પ્રાથમિક શાળા,ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળા પંચાયતઘર, આંગણવાડી, બેંક,એટીએમ તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ ગામ 7,૦૦૦થી વધુ વસ્તી ધરાવે છે. આ ગામમા દુૂધેસ્વર મહાદેવનુ મંદિર પણ છેે જ્યા શ્રાવણ માસ ની અમાસ ના રોજ મોટો મેળો ભરાય છે
શ્રેણી:હારીજ તાલુકો
પોર્ટલેન્ડ, ઑરેગોન
પોર્ટલેન્ડ એ ઉત્તરપશ્ચિમ સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકામાં ઑરેગોન રાજ્યમાં વિલ્મેટ અને કોલંબિયા નદીઓના સંગમસ્થળ પાસે નીવિષ્ટ એક શહેર છે. જુલાઈ 2009ના આંકડા પ્રમાણે તેની વસતી 582,130 લોકોની હતી જેથી સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકામાં તે 30મા ક્રમનું સૌથી વધુ ગીચ શહેર હતું. પોર્ટલેન્ડ ઑરેગોનનું સૌથી વધુ વસતી ધરાવતું શહેર છે, અને સિયેટલ, વોશિંગ્ટન અને વ્હેન્કુવર, બ્રિટિશ કોલંબિયા પછી પ્રશાંત ઉત્તરપશ્ચિમમાં ત્રીજા ક્રમનું સૌથી વધુ વસતી ધરાવતું શહેર છે. પોર્ટલેન્ડ મેટ્રોલિટન એરિયા (MSA)માં આશરે 22 લાખ લોકો વસવાટ કરે છે, જુલાઈ, 2006ના આંકડાઓ પ્રમાણે તે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સનો 23મો સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતો વિસ્તાર છે.
પોર્ટલેન્ડની સ્થાપના 1851માં કરવામાં આવી હતી અને મલ્ટનોમાહ કાઉન્ટીમાં તે કાઉન્ટી સિટ (સીટ) છે. આ શહેર પશ્ચિમમાં થોડું વોશિંગ્ટન કાઉન્ટી અંદર અને દક્ષિણમાં ક્લેકામાસ કાઉન્ટી સુધી ફેલાયેલું છે. તેનો વહીવટ એક મેયર અને ચાર અન્ય કમિશન દ્વારા કમિશન આધારિત સરકાર મારફત થાય છે.
સિટી ઓફ પોર્ટલેન્ડની ગણના સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકામાં સૌથી વધુ અને વિશ્વમાં બીજા ક્રમના પર્યાવરણ અનુકુળ અથવા “ગ્રીન” શહેર તરીકે થાય છે. આ શહેર અને વિસ્તાર જમીનનો મહત્તમ ઉપયોગ કરીને આયોજન કરવા માટે તથા વિશિષ્ટ પ્રાદેશિક-સરકાર મેટ્રોના ટેકાથી લાઇટ રેલમાં રોકાણ માટે જાણીતો છે. પોર્ટલેન્ડ તેની મોટી સંખ્યામાં આવેલી માઇક્રોબ્રુરીઅઝ અને માઇક્રોડિસ્ટીલરીઝ માટે તથા કૉફી માટે તેના ઉત્સાહ માટે જાણીતું છે. તે ટ્રેઇલ બ્લેઝર્સ એનબીએ (NBA) ટીમનું ઘર પણ છે.
પોર્ટલેન્ડ મરીન પશ્ચિમ કિનારાના હવામાનના વિસ્તારમાં આવેલું છે, જ્યાં ઉનાળો હુંફાળો, સૂકો હોય છે, જ્યારે શિયાળામાં વરસાદ અને ખુશનુમા આબોહવા રહે છે. ગુલાબ ઉગાવવા માટે આવી આબોહવા આદર્શ છે અને એક સદી કરતા વધુ સમયથી પોર્ટલેન્ડ "ધ સિટી ઓફ રોઝીસ" તરીકે ઓળખાય છે જ્યાં અનેક ગુલાબના બગીચાં આવેલાં છે જેમાં ઇન્ટરનેશનલ રોઝ ટેસ્ટ ગાર્ડન સૌથી વિખ્યાત છે.
ઇતિહાસ
પોર્ટલેન્ડની શરૂઆત “ધ ક્લિયરિંગ” તરીકે ઓળખાતા સ્થળ તરીકે થઇ હતી જે વિલ્મેટના કિનારે ઑરેગોન સિટી અને ફોર્ટ વ્હેન્કુવરની વચ્ચે અડધા અંતરે આવેલું હતું. 1843માં વિલિયમ ઓવર્ટોનને આ જમીનમાં પુષ્કળ સંભાવનાઓ દેખાઇ પરંતુ જમીન પર દાવો કરવા માટે ભંડોળની અછત હતી. તેમણે બોસ્ટન, મેસેચ્યુસેટ્સ સ્થિત પોતાના ભાગીદાર એસા લવજોય સાથે એક સોદો કર્યો હતોઃ તે મુજબ 25 સેન્ટમાં ઓવર્ટોનએ 640 એકર (2.6 વર્ગ કિમી) વિસ્તાર પર પોતાના દાવામાં હિસ્સેદારી કરવાની હતી. ઓવર્ટોને ત્યાર બાદ પોતાના દાવાની અડધી જમીન પોર્ટલેન્ડ, મેઇનના ફ્રાન્સિક ડબલ્યુ પેટ્ટીગ્રોવને વેચી દીધી હતી. પેટ્ટીગ્રોવ અને લવજોય પોતપોતાના વતનના શહેરના નામ પરથી નવા શહેરને નામ આપવા માંગતા હતા, તેનો નિર્ણય સિક્કાના ટોસ દ્વારા લેવાયો જેમાં પેટ્ટીગ્રોવ ત્રણમાંથી બે વખત ટોસ જીતી ગયો હતો. આ નિર્ણય માટે ઉપયોગમાં લેવાયેલો સિક્કો હવે પોર્ટલેન્ડ પેની તરીકે ઓળખાય છે, જે ઑરેગોન હિસ્ટોરિકલ સોસાયટીના વડામથકમાં રાખવામાં આવ્યો છે.
8 ફેબ્રુઆરી, 1851ના રોજ પોર્ટલેન્ડની સ્થાપના થઇ ત્યારે તેમાં 800થી વધુ વસાહતી, વરાળથી ચાલતી એક લાકડાની મિલ, એક લોગ કેબિન હોટલ અને ધ વીકલી ઓરેગોનિયન નામે એક અખબાર હતું. 1879 સુધીમાં વસ્તી વધીને 17,500 સુધી પહોંચી હતી. 1891માં આ શહેર આલ્બિના અને ઇસ્ટ પોર્ટલેન્ડમાં ભળી ગયું અને 1915માં તે સેન્ટ જોહન્સ સાથે ભળી ગયું હતું.
પોર્ટલેન્ડ એવા સ્થળે આવેલું છે જ્યાંથી વિલ્મેટ અને કોલંબિયા નદી મારફત પ્રશાંત મહાસાગર સુધી તથા પશ્ચિમ હિલ્સમાં એક ખીણ મારફત ગ્રેટ પ્લેન્ક રોડ દ્વારા ફળદ્રુપ ટોલેટિન વેલી સુધી (અત્યારનો યુએસ રૂટ 26) જઇ શકાય છે. જેના કારણે નજીકના બંદરોની સરખામણીમાં તેને ફાયદો થયો અને બહુ ઝડપથી વિકસ્યું. 19મી સદીમાં મોટા ભાગના સમય સુધી પ્રશાંત ઉત્તરપૂર્વમાં તે મુખ્ય બંદર હતું. 1890ના દાયકામાં સિયેટલના ઉંડા પાણીના બંદરને રેલ દ્વારા બાકીની મુખ્ય ભૂમિ સાથે જોડવામાં આવ્યું અને કોલંબિયા નદીના ભૂલભૂલામણીવાળા જળમાર્ગના બદલે જમીન પરનો રૂટ ખુલ્યો ત્યાં સુધી તે મુખ્ય બંદર રહ્યું હતું.
સ્થાનિક ભૂગોળ
પોર્ટલેન્ડ ઑરેગોનના સૌથી વસતી ધરાવતા વિસ્તાર વિલ્મેટ વેલીના ઉત્તર છેડે આવેલું છે. મહાનગરીય ક્ષેત્ર વેલીના બાકીના ભાગથી સાંસ્કૃતિક અને રાજનૈતિક રીતે અલગ છે, છતાં સ્થાનિક ઉપયોગમાં ઘણી વાર પોર્ટલેન્ડ વાસ્તવિક વેલીથી અલગ પડી જાય છે. લગભગ આખું પોર્ટલેન્ડ મલ્ટનોમાહ કાઉન્ટીમાં આવે છે, છતાં શહેરના કેટલાક નાના ભાગ ક્લેકામાસ અને વોશિંગ્ટન કાઉન્ટીમાં આવે છે જેમાં 2005ના મધ્યમાં વસતી અનુક્રમે 785 અને 1,455 હતી. વિલ્મેટ રિવર શહેરના ઉત્તરથી થોડે દૂર કોલંબિયા રિવર (જે વોશિંગ્ટન રાજ્યને ઑરેગોન રાજ્યથી અલગ કરે છે) સાથે ભળી જવા માટે ઉત્તર પશ્ચિમની તરફ વળતા પહેલા શહેરને પૂર્વ અને પશ્ચિમમાં વિભાજિત કરતી શહેરના મધ્યથી ઉત્તર તરફ વહે છે.
સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા વસતી ગણતરી બ્યૂરો મુજબ શહેરનું કુળ ક્ષેત્રફળ 145.4 ચોરસ માઇલ (376.5 વર્ગ કિમી) છે. તેમાં 134.3 ચોરસ માઇલ (347.9 વર્ગ કિમી) જમીન છે અને 11.1 ચોરસ માઇલ (28.6 વર્ગ કિમી) અથવા 7.6% હિસ્સામાં પાણી છે.
પોર્ટલેન્ડ બોરિંગ લાવા ફિલ્ડ તરીકે વિખ્યાત એક સુષુપ્ત પ્લિયો-પ્લિસ્ટોસેન જ્વાળામુખી ક્ષેત્રની ઉપર આવેલું છે. બોરિંગ લાવા ફિલ્ડમાં માઉન્ટ ટેબોર જેવા ઓછામાં ઓછા 32 શંકુ અંગાર સામેલ છે, અને જેનું કેન્દ્ર દક્ષિણપૂર્વ પોર્ટલેન્ડમાં પડે છે. હવામાન સ્વચ્છ હોય ત્યારે શહેરના મોટા ભાગના હિસ્સામાંથી પોર્ટલેન્ડના પૂર્વમાં નિષ્ક્રિય પરંતુ સંભવિત સક્રિય જ્વાળામુખી માઉન્ટ હુડ સરળતાથી જોવા મળે છે. વોશિંગ્ટનના ઉત્તરમાં સક્રિય જ્વાળામુખી માઉન્ટ સેન્ટ હેલેન્સ શહેરના ઉંચા સ્થાનો પરથી સુદુરમાં સ્પષ્ટ જોવા મળે છે અને તે એટલો નજીક પણ છે કે 18 મે 1980ના રોજ વિસ્ફોટ બાદ શહેરમાં જ્વાળામુખીની રાખ છવાઇ ગઇ હતી.
આબોહવા
પોર્ટલેન્ડની આબોહવા શીતોષ્ણ છે જેને સામાન્ય રીતે હલ્કા, ભેજયુક્ત શિયાળો અને અપેક્ષાકૃત શુષ્ક ગરમ ઉનાળો ધરાવતું સમુદ્રી અથવા મરિન પશ્ચિમી કિનારાવર્તી આબોહવાના રૂપમાં વર્ણવવામાં આવે છે. મોટા ભાગના ઉત્તરપશ્ચિમ પ્રશાંતની જેમ, કોપ્પેન આબોહવા વર્ગીકરણ પ્રમાણે તે ઠંડા, શુષ્ક ગર્મ ઉષ્ણકટિબંધિય ઝોન (Csb )માં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. અન્ય આબોહવા વર્ગીકરણ પ્રણાલિ જેમ કે ટ્રેવર્થા અનુસાર તે નિશ્ચિત રીતે સમુદ્રી ઝોન (Do )માં આવે છે.
પોર્ટલેન્ડમાં ઉનાળો ગરમ, તડકાદાર અને વધુ શુષ્ક હોય છે, જુલાઈ સુધીમાં સરેરાશ તાપમાન 81 °F (27 °C) ની ઊંચાઇએ અને મહિનાના અંતમાં ઘટીને 58 °F (14 °C) સુધી પહોંચી જાય છે. તેની અંતર્દેશિય અવસ્થિતિના કારણે અને જ્યારે સમુદ્રી હવા ન હોય ત્યારે લૂ લાગવા માંડે છે (ખાસ કરીને જુલાઈ અને ઓગસ્ટ મહિનામાં) અને હવાનું તાપમાન 100 °F (38 °C)થી ઉપર સુધી વધી જાય છે. શિયાળો હલ્કાથી ઠંડો અને અત્યંત ભેજવાળો હોઇ શકે છે અને જાન્યુઆરીમાં તાપમાન મહત્તમ 46 °F (8 °C) અને લઘુત્તમ 37 °F (3 °C) સુધી પહોંચે છે. વસંત ઋતુમાં હવામાન અનિશ્ચિત બની જાય છે જેમાં ક્યારેક ગરમી આવે છે તો ક્યારેક કાસ્કેડ રેન્જ (Cascade Range) પર વાદળો છવાઇ જતા જોવા મળે છે. પોર્ટલેન્ડના વ્યાપારી ક્ષેત્રમાં દર વર્ષે સરેરાશ વરસાદ37.5 in હોય છે. પોર્ટલેન્ડમાં વર્ષમાં માપવાપાત્ર વરસાદ પડવાની સરેરાશ 155 દિવસ છે. ઠંડીનો ગાળો ટૂંકો હોય છે અને હિમપાત પણ દર વર્ષે અમુક સમય માટે જ થાય છે, જોકે કોલંબિયા રિવર ગોર્જમાંથી ઉઠતી ઠંડી હવાના કારણે શહેર બરફ સાથેના તોફાની પવન માટે પ્રસિદ્ધ છે. શિયાળા દરમિયાન શહેરમાં હિમપાતનું પ્રમાણ કેટલીક વાર નહીવતથી લઇને 1992-93માં 60.9 ઇંચ (154.7 સેમી) રહ્યું છે. પોર્ટલેન્ડમાં અત્યાર સુધીનું સૌથી નીચું તાપમાન 2 ફેબ્રુઆરી, 1950ના રોજ −3 °F (−19 °C) નોંધાયું હતું. અત્યાર સુધીનું સૌથી ઊંચું તાપમાન 30 જુલાઈ, 1965ના રોજ તથા 8 ઓગસ્ટ 1981 અને 10 ઓગસ્ટ 1981ના રોજ 107 °F (42 °C) નોંધાયું હતું. મેથી સપ્ટેમ્બર સુધી દરેક મહિનામાં 100 °F (38 °C) નું તાપમાન નોંધાયું છે.
શહેરી વિસ્તાર
પોર્ટલેન્ડ કોલંબિયા રિવરની સાથે વિલ્મેટ રિવરના સંગમ પાસે વિલ્મેટ નદીની આરપાર ફેલાયેલું છે. વધુ ગીચ અને પહેલેથી વિકસીત પશ્ચિમી ક્ષેત્ર સામાન્ય રીતે નજીકમાં વેસ્ટ હિલ્સ (ટુએલેટિન પર્વતમાળા)થી કિનારે આવેલું છે, જોકે તે તેનાથી ઉપરથી લઇને વોશિંગ્ટન કાઉન્ટીની સરહદ સુધી ફેલાયેલું છે. સમતળ પૂર્વ ક્ષેત્ર ગ્રેશમના ઉપનગર લગભગ 180 બ્લોકમાં ફેલાયેલું છે. ગ્રામ્ય મલ્ટનોમાહ કાઉન્ટી સુદુર પૂર્વમાં સ્થિત છે. 1981માં પોર્ટલેન્ડ, આલ્બિના અને પૂર્વ પોર્ટલેન્ડ શહેર સંગઠીત થયા અને પુનરાવર્તિત નામ ધરાવતા માર્ગોને નવા નામ આપવામાં આવ્યા. 2 સપ્ટેમ્બર, 1931ના રોજ “મહાન પુનઃસંખ્યાકન” દ્વારા નામકરણ વિધીને માનકીકરણ કરવામાં આવ્યું અને ઘરના નંબર બદલીને 20 પ્રતિ બ્લોકની જગ્યાએ 100 પ્રતિ બ્લોક કરવામાં આવ્યા. તેનાથી પોર્ટલેન્ડ દક્ષિણ પશ્ચિમ, દક્ષિણ પૂર્વ, ઉત્તર પશ્ચિમી, ઉત્તર અને પૂર્વોત્તર એમ પાંચ વિભાગમાં વિભાજિત થઇ ગયું. બર્નસાઇડ સ્ટ્રીટ ઉત્તર અને દક્ષિણને વિભાજિત કરે છે અને વિલ્મેટ નદી પૂર્વ અને પશ્ચિમને વિભાજિત કરે છે. નદી બર્નસાઇડના ઉત્તરમાં પાંચ બ્લોક પશ્ચિમ તરફ વળે છે અને તેના સ્થાન પર વિલિયમ્સ એવેન્યુનો ઉપયોગ એક વિભાજક તરીકે કરવામાં આવે છે. ઉત્તર વિભાગ વિલિયમ્સ એવેન્યુ અને પશ્ચિમમાં વિલ્મેટ નદી વચ્ચે આવેલું છે.
પશ્ચિમ બાજુએ રિવરપ્લેસ, જોન્સ લેન્ડિંગ અને સાઉથ વોટરફ્રન્ટ ડિસ્ટ્રીક્ટ્સ “છઠ્ઠા ચતુર્થાંશ”માં આવે છે જ્યાં સરનામા પશ્ચિમથી પૂર્વમાં નદી તરફ અને ઉપરની બાજુએ જાય છે. “છઠ્ઠા ચતુર્થાંશ” પશ્ચિમમાં નૈટો પાર્કવે અને બાર્બર બુલેવાર્ડથી ઉત્તરમાં મોન્ટગોમેરી સ્ટ્રીટ તરફ દક્ષિણમાં નેવેડા સ્ટ્રીટથી ઘેરાયેલું છે. આ વિસ્તારમાં પૂર્વ-પશ્ચિમના સરનામાની આગળ શૂન્ય આવે છે. (એટલે કે 0246 SW કેલિફોર્નિયા સ્ટ્રીટ એ 246 SW કેલિફોર્નિયા સ્ટ્રીટ નથી. મોટા ભાગના મેપિંગ પ્રોગ્રામ આ બે અલગ સરનામામાં તફાવત પારખી શકતા નથી.)
ઉદ્યાન અને બગીચા
પાર્કલેન્ડને તેના પાર્કો અને ખુલ્લી જગ્યાઓ જાળવવાના તેના વારસાનું ગૌરવ છે. પાર્ક અને હરિયાળા જગ્યાઓની યોજના જોન ચાર્લ્સ ઓમસ્ટેડના 1903ના રિપોર્ટ ટુ ધ પોર્ટલેન્ડ પાર્ક બોર્ડ થી ચાલુ છે. 1995માં પોર્ટલેન્ડના મહાનગરીય ક્ષેત્રના મતદારોએ માછલી, વન્ય જીવન અને લોકોના મૂલ્યવાના પ્રાકૃતિક ક્ષેત્રોના અધિગ્રહણ માટે એક ક્ષેત્રીય બોન્ડ પસાર કર્યું. દશ વર્ષ બાદ પારિસ્થિતિક મહત્વના થી વધુ8100 acre કુદરતી વિસ્તારો ખરીદાઇ ચૂક્યા હતા અને તે સ્થાયી રીતે વિકાસથી સુરક્ષિત છે.
પોર્ટલેન્ડ સમીપવર્તી અમેરિકામાં (જેક્સન, મિસિસિપી અને બેન્ડ, ઑરેગોન ઉપરાંત) માત્ર એવા ત્રણ શહેરોમાં સામેલ છે જેની સરહદની અંદર વિલુપ્ત જ્વાળામુખી છે. માઉન્ટ ટેબોર પાર્ક પોતાના કુદરતી દૃશ્યો અને ઐતિહાસિક તળાવો માટે જાણીતું છે.
ફોરેસ્ટ પાર્ક સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકામાં શહેરની સરહદ અંદર સૌથી મોટું પાર્ક છે જે 5000 એકર (20 km²)થી વધુ વિસ્તારમાં ફેલાયેલું છે. વિશ્વનો સૌથી મોટો પાર્ક (બે ફુટના વ્યાસનો દાયરો, પાર્કનું ક્ષેત્રફળ માત્ર 0.3 ચોરસ માઇલ છે) મિલ એન્ડ્સ પાર્ક પણ પોર્ટલેન્ડમાં આવેલું છે. વોશિંગ્ટન પાર્ક શહેરના પશ્ચિમી વ્યાપારિક ક્ષેત્રમાં છે, ઑરેગોન પ્રાણીસંગ્રહાલય, પોર્ટલેન્ડ જાપાની ગાર્ડન અને ઇન્ટરનેશનલ રોઝ ટેસ્ટ ગાર્ડન છે. નજીકમાં પોર્ટલેન્ડનું સૌથી ઊંચું પોઇન્ટ કાઉન્સિલ ક્રેસ્ટ પાર્ક આવેલું છે.
ટોમ મેકકોલ વોટરફ્રન્ટ પાર્ક વ્યાપારિક ક્ષેત્રમાં વિલ્મેટના પશ્ચિમ કિનારે બાજુ બાજુમાં આવેલું છે. હાર્બર ડ્રાઇવ હટાવ્યા બાદ 1974માં 37 acre પાર્ક બનાવવામાં આવ્યું હતું અને ત્યાં વર્ષભર મોટા મોટા કાર્યક્રમો આયોજિત થાય છે. પોર્ટલેન્ડના વ્યાપારિક ક્ષેત્રમાં શહેરના બ્લોક્સના બે જૂથ પાર્ક માટે ફાળવાયેલા છેઃ ઉત્તર અને દક્ષિણ પાર્ક બ્લોક્સ.