cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
पिळर्ण
बाजार आनी सावकारी पेडी
शारांत १ राष्ट्रीय बँक आसा. शारांत १ खाजगी वेपार बँक आसा.
Text merged from पिलॆर्न
पिळेर्ण- etymology(पानांची रास - पिळेर्ण )
बार्दॆझ ह्या तालुक्यांत पिळॆर्णाचो गांव सैमीक सोबितकायेन आनी शितळकायेन भरला.पिळेर्न सोबीत देण्यांनी उपाट भरला. वाऱ्या तालार नाचपी माड, वांकडे-तिकडे धांवपी व्हाळ ह्या गांवची सोबितकाय आनी नाजूकसाण वाडयतात. पांचविचार शॆतां, मानशो, तळीं, दॆवळां, इगर्जो, मिठागरांनी नटिल्लो हो गांव उत्तर गोंयांत वसला.ह्या गांवांत तरॆतरॆच्या सवण्यांचो राबितो आसा.
आदल्या काळार पिळेर्ण आदिलशहा राजवटीखाला आशिल्लॆे.1543 वर्सा पुर्तुगेजांनी बार्दॆझ जिकून घॆतलॆं. तेवेळार पिळेर्णांत चडशे हिंदू धर्माचे लोक रावताले.ह्या वाड्यार कांय मुसलमान धर्माचेय लोक रावतालॆ.पूण फ्रांसिस्कन पाद्रिनी हांगा यॆवन हिंदूंक आनी मुसलमानांक धर्म बदलूंक लायलो. धर्मांतरणाक लागून क्रिस्तांव लोकांचो राबितो हांगा वाडूंक लागलो.पूण आतां पिळॆर्णांत सगल्या धर्माच्या लोकांचो वावर आसा.पिळॆर्णाची शीम उत्तरॆक सालीगांव, दक्षिणॆक वॆरॆं, पुर्वॆक पर्वरी आनी पश्चिमॆक कांदोळी ह्या गांवांकडॆन सोपतात.
पिळॆर्ण पणजॆच्यान 12 कि.मी. अंतराचॆर आसा आनी म्हापशॆच्यान 8 कि.मी. च्या अंतराचॆर आसा. मानशॆर, मार्रा, कपॆलाकडॆन(मड्ड्या), आनी कांदोळॆ मानशॆर हॆ पिळॆर्ण गांवचॆ बस स्टॉप म्हळ्यार बस रावपाची सुवात. पिळॆर्ण गांवांक रॆश-मागूस,वॆरॆं हॆं पोस्ट लागता. पिळॆर्णाचो वट्ट जागो 64,67175 चौ.कि.मी आसा. हातुतली शॆताची जमीन 591.19 चौ. कि.मी. आसा. रानाचॆं क्षॆत्रफळ 12,673675 चौ.कि.मी आसा जाल्यार उद्दॆगीक वसाहतीचो जागो 48,9225 चौ.कि.मी आसा.हांगा जी न्हंय व्हांवता ती मांडवी न्हंयचोच एक फांटो जावन आसा. हांगा दोन मानशो आसात, एक मानशॆर आनी दुसरी मार्रा जंय रुचीक सावॆं नुस्तॆं मॆळटा दॆखीक शॆवटाळॆ, सुंगटां, खापी, कुल्ल्यो आदी.मार्रात पंचायत घर आसा जातूंत एक भलायकी कॆंद्राचो विभाग आसा. फुर्ताडो वाड्यार कुमनिदाद सभाघर आसा. तशॆच पिळॆर्णांत पिळॆर्ण सिटिझन फोरमाची थापणूक कॆल्या जाचो ह्या वर्साचो म्हळ्यार 2013-2014 वर्साचो अध्यक्ष पॉल फर्नांडिस जावन आसा.
पिळॆर्ण ह्या गांवांत चार सरकारी शाळा आसात, एक अनुदानीत शाळा आनी दोन बालवाड्यो आसात. https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3AGovt._school.jpg हांगा दोन प्राकृतीक झरी आसात. एक सावळ्या आनी दुसरी नावॆतीं (भटाल्या घराकडॆन. ह्या गांवांत दोन तळीं आसात. एक मयकावाड्यार आनी दुसरॆं नावॆतीम. ह्या तळ्यांनी साळकां फुलतात आनी हांगां मानगींय आसात.हागां एक स्पोर्ट्स क्लब आसा, दोन महिला मंडळां आसात आनी तरॆतरॆची दुकानां जशी किरकोळ वस्तुंचॆं, सिद्धि एंटरप्रायजीस, हार्डवॆअर, चार खानावळी आनी वॆगवॆगळ्यो बँको जशो कोर्पोरॆशन बँक, आय.सी.आय बँक, सिंडिकॆट, बँक ऑफ बरोडा.
फामाद लोक == फा. मोरॆन डिसूजा- एक फामाद लॆखक आनी पत्रकार. दर म्हयन्याची रोटी ह्या म्हयनाळ्याचॆं संपादकपण तांणी 42 वर्सा सांबाळ्ळॆं. तांणी गोंयच्या इगर्जांचो इतिहास चार खंडांनी बरोवन दवरला.धर्मीक गितां आनी हॆर कविता(1978), धर्मीक गितांजली (1981) कवितांचो तुरो(1983) अशॆतरॆचॆं साहित्यीक बरप तांणी कॆलां.तॆ निजाचॆ गोंयकार. तांचो बापूय शिवोलचो आमा, आंवय पिळॆर्णाची. तॆ आपल्याक अभिमानान पिळॆर्णकार म्हणून घॆतात.तांणी पाद्रीपणाचॆ संस्कार घॆवन गरीब दुबळ्यांची सॆवा केल्या. फिलोमॆना डिसुजा ही एक तियात्र अस्तुरी जिणॆं जायत्या तियात्रांनी अभिनय कॆलां.
पिलॆर्णाच्यो फामाद इगर्जो == 1) सॆंट जॉन द बॅप्टीस्ट ही इगर्ज 1658 वर्सा बांदिल्ली. तॆवॆळार फ्रॆय आंतोनियो द फ्रांसिस्कोचो शॆक चलतालो. इगर्जॆचॆं मुळावण घाल्ली तारीख आजुनूय इगर्जॆच्या एकॆवटॆन फातरार कोत्रायल्ली आसा. ह्या इगर्जॆक पांच आल्तार आसात. मुखॆल आल्तार सॆंट बॅप्टीस्ट हांका ओंपिल्लो आनी उरिल्लॆ चार अवर लॆडी ऑफ मॉंट, अवर लॆडी ऑफ पीटी, होली सोल्स आनी सॆंट अँन्थनी. सॆंट जॉन द बॅप्टीस्ट हांची म्हूर्त कारांम्बोलीम ह्या गांवांतल्यान हाडल्या. कित्याक तर शिकॆरिच्यान नॆरूल न्हंय व्हावता ती पिलॆर्ण पावताली आनी शॆतां उदकान भरताली म्हूण बांद बांदपाखातीर काराम्बोलीम म्हळ्यार करमळॆच्यान लोकांक आफयिल्लॆ.हो बांद बांदपाक खूब वर्सा लागली आनी ताकालागून तॆ लोक आपल्या घराब्यासयत हांगाच रावलॆ आनी गांवकार जालॆ. आनी ह्याच गांवकारांनी करमळॆच्यान सॆंट जॉनाची म्हूर्त हाडली. करमळॆच्यान जॆ घराबॆ आयिल्लॆ तॆ हांगाच उल्लॆ आनी तांचॆ नांव फुर्ताडो जॆ हांगासर भाटकार म्हूण फामाद आसात.ताचॆ फॆस्त 24 जुनाक मनयतात. ही चर्च 335 वर्सा पोरणी जावन आसा. 2)अवर लॆडी ऑफ कॅन्दॆलरिया ह्या सायबिणीक कल्ल्याय सायबीण म्हूण वळखतात. तिका लॆडी ऑफ लायट म्हळ्यार उजवाड दाखोवपी सायबीण म्हूण वळखतात.https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3ACandelaria_chapel.jpg हॆ कपॆल वयर, टॆंकडॆर म्हळ्यार दोंगराचॆ तॆंगशॆर आसा. तॆं अश्टकोनी आकाराचॆं आस, जॆं पुर्तूगालच्या मोस्तॆरो द बाताल्हा आनी सिजर द फाव ह्या कपॆलांकडॆन साम्य आसा.कॅन्दॆलरिया ह्या सायबिणीची म्हूर्त फ्रांसिस्को द ब्रिट्टो रुजारियो ह्या घराकडॆन संबंदीत आसा. कल्ल्याय सायबिणीची थापणूक करचॆ आदी तॆ सुवातॆर कुंभारवाडो आशिल्लो.कुंभार मडक्यो करतालॆ. कांय वर्सांनी प्लॆग जावन थंय लोक मरूंक लागलॆ तॆन्ना थंयचॆ लोकांनी आंगवण कॆली आनी सायबिणीन आसा म्हणपाचॆ दाखोवन दिलॆ. वडाच्या झाडाची पानां सगळी सुकयली म्हळ्यार प्लॆग हो रोग ना कॆलो. तॆन्नाच्यान थंय तांणी सायबिणीची थापणूक कॆली. तिचॆं फॆस्त आयतारा मनयतात जॆं फॆब्रुवारींत यॆता. सगल्या धर्माचॆ लोक भावार्थान यॆवन सायबिणीक आंगवण करतात आनी कट्टी घॆवन उबॆ रावन भीक मागून आंगवण फॆडटात. तॆ पयशॆ थंयच कपॆलांत दान करतात.
3)सॆंट अॅन्स चॅपल 26 जुलै हो सायबिणीचो दीस. हॆ कपॆल 1772 वर्सा सॆंट अॅन्स सायबिणीक ओंपिल्लॆं. हॆं कपॆल बांदचॆ आदी माडांचॆ लोक साळप्यां अवर लॆडी ऑफ डॆस्टॆरो ह्या कपॆलांत वतालॆ. 1940 वर्सा हॆं कपॆल मोडलॆं आनी त्याच वर्सा परत मुळावण घालॆं.https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3ASt.Annes_chapel.jpg
4)हॉली क्रॉस चॅपल हॆं कपॆल उलवाड्यार आसा. हॆं कपॆल 1863 वर्सा स्थापिल्लॆं आनी 1906 वर्सा परत बांदलॆं. थंय एकूच आल्तार आसा जो होली क्रॉसाक ओंपला.27 जुलयाक ताचॆ फॆस्त मनयतात. 5)सॆमिनारी ऑफ अवर लॆडी – ही सॆमिनारी पिलॆर्णाच्या आनी साललीगांवच्या शीमॆर आसा. ह्या सॆमिनारींत पाद्रीपणाचॆ पयलॆ शिकप दितात.8 डिसॆंबर, 1937 वर्सा ह्या सॆमिनारीच्या पयल्या फातराचॆ मुळावण घाल्लॆ. हॆं मुळावण मॆजर फ्रांसिस्को लोपस, गोंयचो गवर्नर जनरल हांणी घाल्लो. ह्या सॆमिनारींत अवर लॆडी ऑफ फातिमा सायबिणीचॆं कपॆल आसा. 6) पिलॆर्णाची सिमॆत्री – https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3ACemetery_of_pilerne.jpgही सिमॆत्री 1838 – 42 ह्या वर्सांमदी बांदिल्ली. ताचॆ आदी मॆल्ली मडीं चर्चींत पुरतालीं. पूण 1833 वर्सा तॆं बंद कॆलॆं. 1835 वर्सा सिमॆत्री बांदपाक मान्यताय घॆतली. 1977-78 वर्सा ही सिमॆत्री ग्रॅसियानो मोंतॆरो हांणी परत बांदून काडली. 7) अवर लॆडी ऑफ माय द दीउस – हॆं कपॆल मयकावाड्यार आसा जॆं 1872 आनी 1883 ह्या वर्साभितर बांदिल्लॆं. ह्या कपॆलांत तीन आल्तार आसात. हातुंतलो मुखॆल आल्तार माय द दीउस सायबिणीक ओंपला आनी उरिल्लॆ दोन सॆंट जॉन बोस्को आनी सॆंट ट्रीजा हांकां ओंपल्यात. https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3AMae_de_deus.jpg 8) सॆंट अँथनी चॅपल – हॆं कपॆल मार्रांत आसा. कपॆलाचॆं मात्शॆ फुडॆं चलत गॆल्यार एक खुरीस आसा जाका वाटसु-यांचो खुरीस वा कोटो खुरीस म्हणटात. वाटॆवॆल्यान वचपी लोक ताची भावना करता.
आदलीं घरां' मिंगॆल मारिया द आब्रू हॆं घराचॆं नांव. हॆं एक पोरणॆं घर जॆं 1945 वर्सा परतून बांदिल्लॆं. ताचॆ 50 वर्सा आदिपासुनच तॆं हयात आशिल्लॆं. त्या घराक 9 कुडी आसात. थंयचो जागो 1200 चौ.कि.मी. आसा. त्या घराचॆ घरकान्नीचॆं नांव नांव जावन आसा आना मारिया द आब्रू. ती सॆंट अँन्स प्रिप्रायमरी (बालवाडी) शाळॆंत शिकयता. तीच तॆं चलयता आनी ती पोस्टाखातीरय काम करता. तिचॆं वय 62 वर्सा जावन आसा. हॆं घर मार्रा ह्या सुवातॆर आसा.https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3AAbru's_house.jpg उलवाड्यार एक पोरणॆं घर आसा जॆं पुर्तुगालच्या तॆंपावयल्यान आसा. त्या घराचॆं नांव सॆट जोजफ हावज. हांगा आदी शाळाय सुरू कॆल्ली पूण मागीर ती बंद पडली. मयकावाड्यार एक घर आसा जाचॆं नांव विला सबिना. पिलॆर्णांत कांय हिन्दूंचीय घरा आसात जी खूब पोरणॆं काळासावन हांगा आसात जशॆं भोब्याचॆं घर. ह्या घरांक राजांगणा आसतात. राजांगण म्हळ्यार चार चौक्यांचॆं घर. असल्या घरांनी धा-पंदरा कुडी आसतात. फुर्ताडो आनी दाल्गादो ह्या आडनावांचॆंय लोक आदल्या तॆंपासावन हांगा रावतात.
डी.सी.आजावॆदो घर – हॆं घर दोनशॆ वर्सा आदिपासून उलवाड्यार आसा. त्या घराकुशिकूच होली क्रॉस चॅपल आसा. तॆं घर डी.सी.आजावॆदो हांचॆं. तांका एकूच चली आशिल्लॆं. तिचॆं लग्न जावन तिचो घोव घरजावंय जालो. ताचॆं नांव जोकीम डिसूजा.https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3AJoaquim_dsouza.jpg तो एक आर्किटॆक्ट. तो आतां लाकडाच्यो खुर्च्यो तयार करता. ताचो बापूय बी एक कलाकार आशिल्लो. ताणीं जायतीं चित्रां काडल्यात. ह्या घराचो पात्रांव नॆवींत आशिल्लो. तो पयल्या आनी दुस-या म्हाझुजांत वांटॆकार आशिल्लो. ताका जायतीं पदकां मॆळ्ळ्यात. ह्या घराची सुवात दॆडशॆ चौ.की.मी. आसा.
लोकांकाणयो''' मार्रा ह्या सुवातॆर खंय आदी खूब म्हार लोक रावतालॆ. आदी म्हार लोकांक कोण आफूड नाशिल्लॆ. तॆ लोक खोपट्यांनी रावतालॆ. तॆ कपॆलामुखार सुवात आशिल्लॆ थंय खोपट्यो बांदून रावतालॆ. थंयच एक बांय आशिल्ली. एक फावट एका पुर्तुगॆजान विचाल्लॆं “पुर्कॆ इश्तॆनोम” म्हळ्यार “तुमचॆं नांव कितॆं”? तांणी आपलॆं नांव ‘म्हार्र’ म्हळॆं आनी तॆन्नाच्यान त्या सुवातॆक मार्रा अशॆं नांव पडलॆ.
पिलॆर्ण गावांत अशीच एक लोकांकाणी फामाद आसा ती म्हळ्यार मार्सॆल नांवांचो मनीस सोप्यार न्हिदील्लो. न्हिदील्लॆकडॆन ताका सर्र सर्र आवाज आयलो. सोरोप बी आसत म्हूण तो आपलॆ आर्म जाका लायसन्स आशिल्लॆ तॆं घॆवन आयलो. पूण ताका सोरोप दिसलोच ना. ताका मार्राचॆवटॆन एक मनीस रस्त्यार चलतना दिश्टी पडलो. त्या मनशाक मार्सॆलान विचाल्लॆ कोण रॆ तू. रात्चॆ वॆळार कोण भोवता काय म्हूण पळोवपाक तो ताचॆफाटल्यान गॆलो. ताका राव म्हळ्यार तो रावना जालो म्हूण मार्सॆलान फार माल्लो. तो मनीस गुळी लागून थंयच पडलो. तो पडनाफूडॆं मार्सॆल भियॆलो आनी घरा पळ्ळो. दुसरॆ दिसा फांतोडॆर तो मनीस पडलॆलो तॆ सुवातॆर वचून पळयल्यार थंय कांयच नाशिल्लॆं तॆं पळोवन तो खूब भियॆलो. तॆन्नाच्यान मार्सॆलाचॆं आनी ताचॆ घराचॆ कांयच बरॆ जावंक ना अशॆ आयकूंक मॆळटा. आनी एक फामाद लोकांकाणी म्हळ्यार हांगासल्ली मानस आसा ती खंय लोकांनी पणट्यो पॆटोवन घॆवन चुनो आनी माती घॆवन बांदिल्ली जी आजूनमॆरॆन आसा.
पिलॆर्णांतल्यो फामाद सुवातो
1)कुत्रॆ सांबाळटात वा पोसतात ती सुवात – ह्या घरांत विदॆशी लोक रावतात आनी तींच रस्त्यावॆल्या कुत्र्यांचो सांबाळ करतात, तांका पोसतात, कसलीय दूक जाल्ली आसत जाल्यार निवळायतात. ह्या कुत्र्यांक पळोवपाक तांणी कांय लोकांक कामाक दवल्ला. कांय लोक हांगासल्ल्यान पाळपाखातीर कुत्रॆ व्हरतात.https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3ADog_rescue_house.jpg
2)आजावॆदो फार्म – हो कोंबड्यो विकपाचो फार्म, जो 1980 वर्सासाकून हांगा आसा. बँजामीन आजावॆदो हो ह्या फार्माचो पात्रांव. ह्या फार्मांत महाराष्ट्रांतल्यान आनी गोंयच्याच कांय वाठारांतल्यान कोंबड्यो हाडटात. हांगा कोंबी कापून दिवपाक कामाक आसतात तीं झारखंडाच्यान हांगाच रावपाक आयल्यात. आपल्या घराब्यासयत तीं हांगाच रावतात. बायलो तर फाटीक आपल्या भुरग्याक बांदून काम करतात. हरशी म्हणटात की बायलांचॆं काळीज मोव म्हूण पूण हांगा कोंबी कापतना ह्या बायलांच्या काळजाक कायच फरक पडना. हांगासर घोणींचॆ घराबॆय रावतात. https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3A%E0%A4%86%E0%A4%9D%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%86%E0%A4%A6%E0%A5%8B_%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE.jpg 3)	पिलॆर्ण इंडस्ट्रियल इस्टॆट – पिलॆर्ण उद्दॆगीक वसाहतिचो जागो सुमार 48,9225 चौ.की.मी. आसा. आदलॆ तॆपार हो पुराय दोंगर रानान गच्च भरिल्लो. पूण हळू-हळू हो दोंगर बोडको जायत गॆलो. एकॆक फॅक्टरी चालू जायत रावली आनी त्या सुवातॆर उद्दॆगीक वसाहत सुरू जाली. नॆबुला होम प्रोडक्ट्स, जी.कॆ.बी.विजन लिमिटॆड, कॅनिको प्रा. लि., जयश्री पोलिमार, गोवा ग्रॅनायट आनी मार्बल, भारत टायल्स, मॅजॆस्टीक मॅटल्स, शूअर क्लीन सर्विसीस, लाफार्ज कॅमिकल्स, अमीत कॅपॆसिटर, राजस्थान मार्बल्स, आदी तरॆतरॆच्यो कंपनी आसात. युनिकॆम लॆबोरॆटरी आसा जंय वखदांचॆर संशोधन करतात. ही वसाहत पिलॆर्णाचॆ तॆमकाक आशिल्ल्यान पिलॆर्णाचॆ सुंदरकायॆक बादा हाडिना तशॆच खुबशा बॆकार लोकांक हांगा कामां मॆळटात.
पिलॆर्न ईन - हॆं एक रॅस्टोरंट जॆं हालींच बांदला आनी रोखडॆंच ताणॆं नामना मॆळयल्या. हांगाची रचणाय पळयल्यार हांगाच बसूं कशॆं दिसता.
'दॆवळां '1)	विठ्ठल रखुमाई दॆवूळ – हॆं दॆवूळ मयकावाड्यार आसा जॆं 1918 वर्सा बांदिल्लॆं. ह्या दॆवळांतली म्हूर्त लाकडी आशिल्ली. 1996त जॆन्ना दॆवळाचॆ पुनर्बांदप कॆलॆ तॆन्ना विठ्ठल रखुमाईच्यो म्हूर्त्यो कुमठासावन हाडून स्थापीत कॆल्यो. ह्या दॆवाची जात्रा एप्रिलांत जाता. 2)	श्री महारूद्र आम्रॆकरनाथ प्रसन्न – हॆं दॆवूळ पिलॆर्णाचॆ शिमॆर आसा. ह्या दॆवळांत लिंगाची थापणूक कॆल्या. 1932 वर्सापासून हॆं दॆवूळ हांगा आसा जॆं 2011 वर्सा परत बांदला. ह्या दॆवळांत संगमरवरी फातर घाल्ल्यान दॆवळांत पाय दवरनाफूडॆं जिवाक थाकाय मॆळटा. 3)	श्रीकृश्णाचॆ दॆवूळ – हॆं दॆवूळ आदीं चुडटांनी बांदिल्लॆं. ह्. दॆवळाची दुरूस्ती करून बांदल्यार 25 वर्सां तरी जाल्या आसतली असो अंदाज बांदतात. हांगा गोकुळाष्टम मनयतात. दस-याक श्रीकृष्णाचो वाडदीस मनयतात आनी दसरो जावन आयिल्ल्या दर दिसाक थंय वॆगवॆगळ्यो कार्यावळी मनयतात. इकराव्या दिसा हांगा गांवजॆवण घालतात. 4)श्री साई मंदीर – https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3ASaibaba_temple.jpgहॆं दॆवूळ उलवाड्यार आसा. ह्या दॆवळाची थापणूक 2011 वर्सा कॆल्या. हांगा साईबाबाच्यो पादुका आसात. 5)श्री सद्गुरू मठ – कॆरुवडॆ गांवचो आत्माराम नांवाचो मनीस आपल्या गरीब परिस्थितीक लागून गोंयांत कुभारजुवॆं गांवांत यॆवन पोट भरपाखातीर श्री कॆंकरॆ हांच्या घरांत मानायाची चाकरी करूंक लागलो. ताच्या तोंडांत सदांच अभंग आसतालॆ. एक दीस तो रानात लाकडां तोडूंक गॆल्लॆकडॆन दॆव साधू जावन ताचॆमुखार प्रकट जालो. तो जावन आशिल्लो प.पू.सद्गुरू गोपाळनाथ महाराज. दॆवान ताका आशिर्वाद दिलो आनी अदृश्य जालो. आत्मारामाक ताका मॆळपाची खर इत्सा जाली. भूक आनी तान विसरून तो ताचो सोद घॆवंक लागलो तॆन्ना ताची ती दॆवाप्रती श्रद्धा पळोवन गोपाळनाथ महाराजान ताका दृश्टांत दिलो की गांवांगावांनी भोवून लोकांक ज्ञान दी म्हूण. तॆन्नाच्यान ताका प.पू. आत्माराम महाराज म्हूण वळखूंक लागलॆ. भोवता भोवता तॆ पिलॆर्ण ह्या गांवांत पावलॆ. थंयच तांका अंकूश ह्या महाजनान मठ बांदपाखातीर सुवात दिली. तांचो अंत लागी पावलो हॆ जॆन्ना तांका कळ्ळॆ तॆन्ना तांणी 1915 वर्सा समाधी घॆतली. तांच्यो अस्थी पिलॆर्णांत व्हरून मायणा ह्या सुवातॆर मठ बांदून थंय अस्थी समाधींत दवरून थंयच गणपती आनी शालीग्राम मूर्ती मठांत दवरल्यो. हो मठ श्री सद्गुरू मठ ह्या नांवान फामाद आसा.https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3AShri_sadguru_prasanna.jpg ह्या दॆवळाची पुनर्बांदणी 2007 वर्सा कॆली. ह्या दॆवळाचो वर्धापन दीस फॆब्रुवारी म्हयन्यांत मनयतात. त्या दिसा गांवांतल्यो सगल्यो बायलो सद्गुरूक दिवजां घॆवन ओवाळटात. धालांचो मांडय ह्या दॆवळामुखारच बसयतात. इतलॆंच न्हय तर संक्रांती दिसा सगल्यो बायलो दॆवळांत हळद-कुकूम करतात. एकामॆकांक तिळगूळ वांटून तोंड गोड करतात.https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3ASadguru_temple.jpg 6)श्री शांतादुर्गा दॆवस्थान -  ह्या दॆवीक पिलॆर्णकारीण म्हूण वळखतात. ही दॆवी खूब काळापासून पिलॆर्ण ह्या गांवांतूच आशिल्ली पूण पुर्तुगॆजांच्या तॆंपार कांय लोत ती म्हूर्त घॆवन नार्वॆं ह्या गांवांत गॆलॆ आनी थंयच तिची स्थापना कॆली पूण पिलॆर्णकारांनी कांय वर्सा आदी परत दॆवीची थापणूक ह्या गांवांत करपाची थारायली आनी 2003 वर्सा मयकावाड्यार शांतादुर्गा दॆवीची म्हूर्त हाडून थापणूक कॆली. ह्या दॆवीचोय उत्सव फॆब्रुवारी म्हयन्यांत जाता. रथसप्तमी दिसा तिची पालखी गांवांत भोवता. दर एका घरामुखार ती रावता आनी गांवच्यो सवाशीण बायलो तिची व्हंट भरतात. कांय जाण आपखोशयॆन फळां, फुलां आनी दॆणगी म्हूण पयशॆ लॆगीत दितात.
परबो
पिलॆर्ण गांवांत सगल्यो परबो मोठॆ उमॆदीन मनयतात. चवथ – ही चवथ फक्त हिंदूच न्हय तर क्रिस्तांव आनी मुसलमान भाव लॆगीत मनयतात. हांगचॆ आकर्शण म्हळ्यार मकर .चवथीक दर एका घरांत गणपतीक बसोवपाक मकर तयार करतात. हांगासर लोक वॆगळॆ तरॆन सजावट करपाचो यत्न करतात. वार्षीक गणपती निमाण्या दिसा एकठांय बसयतात आनी दिंडी, मिरवणूक काडून गणपतीचॆ विसर्जन करतात. दिवाळी – हो दिव्यांचो उत्सव. गोंयांत नरकासूर करपाची एक आगळी प्रथा आसा. पिलॆर्ण नरकासूर करपांत फामाद. हांगा दर एका घरामुखार ल्हान जावं व्हड नरकासूक करताच. नरकासूर हो तणापासून तयार करतात. ताची तयारी एक म्हयनो आदींच सुरू करतात. ताचॆ म्होवॆं म्हळ्यार तोंड राक्षसाचॆं आसता. असो समज आसा की नरकासूर हो वायटाचॆं प्रतीक, रातभर ताचॆ फुडॆं नाच करून फांतोडॆर सुमार तलवार घॆवन श्रीकृष्णावरी ताका मारप आनी सगल्याक आनंद पातळावप. न्हावन धुवन तुळशीमुखार कारीट फोडून गोड फोव खातात. नातलां – पिलॆर्णांत क्रिस्तांव समाजाचो राबितो आशिल्ल्यान नातलां हीय परब सगलीं एकवटान मनयतात. ह्या परबॆक सगलीं मॆळून गोठो तयार करतात. ह्या दिसांनी सॆंट बॅप्टीस्ट इगर्जॆंत कार्यावळी चालू आसतात, तियात्रां आसता. ईद – पिलॆर्णांत मुसलमान समाजाचो राबितो उणो आशिल्ल्यान ही परब उण्या प्रमाणांत मनयतात पूण दुस-या राज्यांतल्यान मुसलमान धर्माचॆ लोक हांगा राबितो करून राविल्लॆ आसता तांकालागून उण्या प्रमाणांत काय जायना ही परब पिलॆर्ण गांवांत मनयतात.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
शिरोडा
शिरोडा (६२६८६३)
शिरोडा हे उत्तर गोवा जिल्ह्यातल्या फोंडें तालुक्यातील ३१५ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ३१९७ कुटुंबाचे व पुराय १४०४१ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार PONDA १२ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा ६८८६ दादले आनीक ७१५५ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक २९७ आसून अनुसूचित जमातीचे २८९५ लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६८६३ आसा.
शंकराचार्य
शंकराचार्य: (इ.स.चो. 7-8 वो शेंकडो)
शिरोडा
शैक्षणिक सुविधा
गांवांत १५ शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत २ खाजगी पूर्व-प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत १७ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत ६ खाजगी प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत ६ खाजगी कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आसा. गांवांत ६ खाजगी माध्यमिक शाळा आसा. गांवांत २ खाजगी उच्च माध्यमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (BANDORA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत १ खाजगी अभियांत्रिकी महाविद्यालय आसा. गांवांत २ खाजगी वैजकी महाविद्यालय आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (CURCHOREM-CACORA) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (CURCHOREM-CACORA) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (BANDORA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत १ शासकीय अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (QUELA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
शंकराचार्य
एक महान यती, ग्रंथकार, अद्वैत मताचो प्रचार, स्तोत्रकार आनी धर्मसाम्राज्याचो संस्थापक.
शिरोडा
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत १ प्राथमिक आरोग्य केंद्र आसा. गांवांत २ प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आसा. गांवांत १ प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र आसा. गांवांत १ क्षयरोग उपचार केंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत २ पर्यायी वैजकी रुग्णालय आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत १ पशुवैजकी रुग्णालय आसा.
गांवांत १ कुटुंब कल्याणकेंद्र आसा.
वैजकी सुविधा (अशासकीय)
गांवांत २ बाह्यरुग्ण वैजकी सुविधा आसा. गांवांत २ निवासी आनी बाह्यरुग्ण वैजकी सुविधा आसा. गांवांत १ खाजगी धर्मदाय रुग्णालय आसा. गांवांत २ एमबीबीएस पदवीधर वैजकी वेवसायी आसा. गांवांत १ अन्य पदवीधर वैजक वेवसायी आसा. गांवांत ५ पिढीजात वैद्य आसा. गांवांत २ वखदालय आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण आसा. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण आसा. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण आसा. गांवांत झरीचें उदक पुरवण आसा. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण आसा. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण आसा.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध आसा. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हो क्षेत्र संपूर्ण स्वच्छता अभियानात आसा गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध आसा. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध आसा. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध आसा. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनीक येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध आसा. गावाचो पीन कोड ४०३१०३ आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं इंटरनेट सुवीधा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं ऑटोरिक्षा व टमटम १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं टॅक्सी १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडला.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक वाचनालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखा तीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
शंकराचार्य
उपरांत आवयकडल्यान परवांनगी घेवन तो दिक्षा घेवपाखातीर नर्मदेचे देगेर आशिल्ल्या गोविंदयतीच्या आश्रमांत गेलो. ताची अलौकिक बुध्दीमत्ता, पारखर वैराग्य पळोवन गोविंदयतीन शंकाराचार्य शिश्य म्हूण आपणायलो आनी सन्यासदिक्षा दिवन शंकराचार्य नांव दवरलें.
गुरूकडल्यान ताणें अद्वैतपर आनी संप्रदायिक अशीं ब्रह्मसुत्रां आनी उपनिषदां शिकून घेतली.
शिरोडा
जमिनीचो वापर
शिरोडा ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शंकराचार्य
गुरूचे आज्ञेवयल्यान शंकराचार्य काशिक गेलो आनी विश्वनाथाचें दर्शन घेवन ताच्या वांगडा आशिल्ल्या शिश्याक मर्णिकर्णिका घाटाचेर वेदान्ताचो पाठ दिलो.
ताणें ब्रह्मसूत्रां, गीता आनी उपनिषदां हांचेर भाश्यां बरल्यांत. तेभायर ताणें आपल्या अद्वैत सिध्दांताचेर प्रस्थापनेखातीर कितलेशेच ग्रंथ रचल्यात. ताच्या नांवार दोनश्यापरस चड ग्रंथांची नोंद आसा. पूण इतले ग्रंथ एका आचार्यान निर्माण केल्ले नात. आचार्याउपरांत शांकरपिठाचेर अधिश्ठित जाल्ल्या विद्वानांनी ग्रंथ रचना केल्ली आसून ती आद्य शंकाराचार्याच्या सिध्दांताक धरूनआसा. हे सगळे आचार्य स्वताक शंकराचार्य म्हूण आचार्याच्या नांवार जमा जाल्या.. ताकालागून आचार्यचे ग्रंथ खंयचे आनी खंयचे आनी हेरांचे खयचे हे थारावप कठीण जाला.
शिरोडा
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
शंकराचार्य
वैदिक धर्माच्या प्रचाराखातीर शंकाराचार्यान शिश्य तयार केले. सुरेश्वर, पद्यपाद, हस्तामलक आनी तोटक हे ताचे चार मुखेल शिश्य, विद्वान, आचार्यशिल आनी सन्यासी आसले.
प्रचलित ग्रंथाच्या आदारान पंरंपरा दिसता ती अशी- विष्णू- शिव ब्रह्मा- वसिश्ठ- शक्ति- पराशर- शुक- गौडपाद- गोंविद आनी शंकर. हे परंपरे प्रमाण आचार्य हो गौडपादांचो प्रशिश्य आनी गोविंदाचो शिश्य आसलो.
शिरोडा
उत्पादन
शिरोडा ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): RICE, COUNTRY LIQUOR, JUTE BAGS, CASHEW NUTS, PAPAD, H.JEWELLARY, ARECANUTS, PICKLE, CANDLES.
शंकराचार्य
भारतवर्षाची धार्मीक वेवस्था चासू दवरपाखातीर भारताच्या चारय दिकांनी चार मठांची स्थापना केली. द्वारका, पुरी, बदरी आनी श्रुगेरी हांगा णठस्थापना करून आपल्या मुखेल शिश्यांक थंय मठपती नेमले. नेपाळाक वचून थंयची वैदिक पुजापद्दत बंद पडिल्ली ती चालू केली आनी पशुपथिनाथाचो जीर्णोधार केलो.
शिरोडा
संदर्भ
वर्ग:उत्तर गोवा वर्ग:फोंडें वर्ग:उत्तर गोवा जिल्ल्यांतले गांव वर्ग:देवनागरी पानां
शंकराचार्य
शंकराचार्याची मानवी जीण खूबश्या असामान्य गुणांनी समृध्द आसली. ताची मातृभक्ती उत्कट आसली. शिश्यांचेर ताचो खूब मोग आसलो. ताची मानसिश शक्ती अपूर्व आसली. धारण शक्त तीव्र आनी काळीज भावकोमल आसलें.
शंकराचार्य हो तंत्र-मंत्रशास्त्राचो विद्वान आसलो. ताची त्रिपूरसुंदरीची उपासना ही तांत्रिक आसली. ताणें आपल्या मठांत त्रिपूरसुंदरीची पुजापद्दत सुरू केली. तो आत्मज्ञानी आसूनय, कर्मप्रवष आसलो, ज्ञानाचो उपासक आसून, उपासनेचो समर्थक आसलो.
भगवान शंकराचार्य ही भारतांत जावन गेल्ली एक विभूती आचार्य जावन गेल्यार बाराशें वर्साचो काळ गेलो. पूण ताची किर्त आजून जागी आसा. वैदिक धर्माच्या इतिहासांत आचार्याचे योगदान व्हड आसून ते वरवीम तो नव्या युगाचो प्रवर्तक थारलो.
वर्ग:देवनागरी पानां
याेहाल वुलफगगँ डोबेरायनर
वर्ग:देवनागरी पानां
Mhoima Bapak
Mhoima Bapak - Glory be to the Father
Mhoima Bapak, ani Putak ani Povitr Atmeak. Zoxem Adim, atam ani sodam sodankal.
Amen
Gloria Patri
Gloria Patri, also known as the Glory Be to the Father or, colloquially, the Glory Be, is a doxology, a short hymn of praise to God in various Christian liturgies. It is also referred to as the Minor Doxology (Doxologia Minor) or Lesser Doxology, to distinguish it from the Greater Doxology, the Gloria in Excelsis Deo.
Roman Rite Latin version
Gloria Patri, et Filio, et Spiritui Sancto, Sicut erat in principio, et nunc, et semper, et in saecula saeculorum. Amen.
English Version
Glory to the Father, and to the Son, and to the Holy Spirit, As it was in the beginning, both now, and always, and to ages of ages. Amen.
Polleiat
Gloria_Patri
वर्ग:Konknni वर्ग:Roman Catholic anchim Magnnim वर्ग:Romi panam
डिंगल
डिंगल (IAST: ḍiṁgala), पोरन्या अस्तंत राजस्थानी अशेंय म्हण्टात, ही एक पुर्विल्ली भारतीय भास देवनागरी लिपींत बरयल्ली आनी गद्य तशेंच काव्यांत साहित्य आसा. ही एक सामकी उंचेल्या स्वराची भास आसून तिका उलोवपाची एक खाशेली शैली जाय पडटा. राजस्थानांत आनी गुजरात, कच्छ, मालवा, सिंध ह्या सारक्या लागसारच्या वाठारांनी डिंगलाचो उपेग जातालो. चडश्या डिंगल साहित्याची रचणूक चारणांनी केल्या अशें म्हण्टात. राजपूत आनी चारण झुजारी नायकांच्या लश्करी कारनामांची तोखणाय करून राजपूत सैन्यांतल्या सैन्याक प्रेरीत करपाखातीरय ताचो उपेग चारण करतालो.
डिंगल ही एक नवी इंडो-आर्य भास (NIA) भास वा काव्यशैली. ताका ‘मारू-भाषा’, मारवाडी आनी ‘पोरनें राजस्थानी’ ह्या सारक्या वेगवेगळ्या नांवांनी म्हणटात. ब्रज, अवधी, साधु भाशा आनी मैथिली हांचेवांगडा वळेरी केल्ल्या पांच "आधुनीक पूर्व हिंदी साहित्यीक बोली" मदली एक अशेंय डिंगल अशें वर्णन केलां. डिंगल हो मारवाडी आनी गुजराती भाशांचोय पूर्वज अशें म्हण्टात.
कितल्याशाच राजपूत राजांनी डिंगलांत कविता बरयल्यो, खास करून मारवाडचो महाराजा मानसिंह राठौर (काळ १८०३-१८४३).
डिंगलची उत्पत्ती आनी प्राचीनता
‘डिंगल’ ह्या उतराचो सगळ्यांत आदलो संदर्भ उध्योतन सूरी हाणें रचिल्ल्या आठव्या शेंकड्यांतल्या कुवलयमाल ह्या ग्रंथांत मेळटा. डिंगल पंडित कविया हाच्या मतान अस्तंत राजस्थानांतल्या अपभ्रंशांतल्यान तयार जावन णवव्या शेंकड्यामेरेन डिंगल अस्तित्वांत आयली आनी ती ह्या प्रदेशाची आनी ताचेभायली साहित्यीक भास जाली.
"डिंगल" ह्या उतराचो वापर जैन कवी वाचक कुशालभ हाच्या "उडींगल नाम माला" आनी संत-कवी सायाजी झूला हाच्या "नाग दमण" ह्या ग्रंथांतूय मेळटा, हे दोगूय पंदराव्या शेंकड्याचे सुर्वेक बरयल्ले आसात.
झवेरचंद मेघाणी हाच्या मतान अपभ्रंश आनी प्राकृत हांचेपसून डिंगल ही चारण जीब तयार जाली. मेघाणीन डिंगल हें एक भास आनी काव्य माध्यम अशें दोनूय मानलें जें "राजस्थान आनी सौराष्ट्र हांचेमदीं मुक्तपणान व्हांवतालें आनी सिंधी आनी कच्छी ह्या हेर ध्वनी भाशांच्या आकृतीबंधांक अनुरूप आशिल्लें".
शब्दावली
डिंगलचें एक मनोरंजक खाशेलपण म्हळ्यार तातूंत मध्ययुगाच्या सुर्वेच्या काळांतले पुरातन शब्द सांबाळून दवरल्यात जे हेर खंयच मेळनात. डिंगल हेर उत्तर इंडो-आर्य भाशांपरस वेगळी आसा कारण तातूंत पोरणी भाशेचीं रुपां आसतात आनी तातूंत नवें व्याकरणीक आनी शब्दकोशीय रचनांचोय आस्पाव जाता. अस्तंत राजस्थानांत भौगोलिक उत्पत्ती आशिल्ल्यान डिंगल शब्दसंग्रहांत सिंधी, फारसी, पंजाबी, संस्कृत ह्या भाशांनीय समान उतरां वांटून घेतात.
डिंगल & मारू भास
स्त्रोत:
इतिहासीक नदरेन अस्तंत राजस्थानाची भास, डिंगल ह्या नांवान वळखताले. डिंगल हें नांव मारू-भाशा (अन्यथा मारवाडी भाशा, मरुभूम भाशा आदी अशें म्हण्टात) सारकें मानताले.
वादिराज सूरी
(इ.स.चे.११ वे शतमान). दिंगबर जैन संप्रदायांतलो एक श्रेश्ठ आचार्य. हाच्या जिवीताविशीं व्हडलीशी म्यायती मेळना.तो मतिसागर मुनीचो शिश्य आशिल्लो आनी द्रविड जैन संघांतल्या नंदिसंघांतलो अरुंगळ शाखेचो आचार्य आशिल्लो.
डिंगल
डिंगल & मारू भास
ह्या वाठारांतल्या उलोवपाचे भाशेकय डिंगल अशें म्हण्टात, अशें मत पुष्टी करपी डिंगल लेखकांनी केल्ल्या विधानांचीं जायतीं इतिहासीक उदाहरणां आसात. ‘रुकमणी मंगळ’ वा ‘हरजी रो व्यानवालो’ ह्या ग्रंथांत पंदराव्या शेंकड्याच्या शेवटाक ‘आख्यान काव्य’ ग्रंथ, ‘पदम भगत’ हाणें रचिल्लो तो उलोवपाचे भाशेंत आसा. ताच्या एका हातबरपांत मेळपी एक दोहा अशें म्हळां:"‘म्हज्या कवितेची भास म्हळ्यार डिंगल. ताका कसलेंच मीटर वा सातत्य कळना. तातूंत फकत दैवी चिंतन आसता’."चारण संत स्वरूपदास हाणें आपल्या 'पांडव यशेन्दु चंद्रिका' म्हणून, एकुणिसाव्या शतमानाची सुरवात, अशें म्हळां:"‘म्हजी भास एक मिश्र. तातूंत डिंगल, ब्रज, संस्कृत हांचो आस्पाव जाता, जाका लागून सगळ्यांक समजूंक शकता. हाचे खातीर व्हडल्या कवींची माफी मागतां.’"
वादिराज सूरी
वादिराज ही ताची पदवी आसा.पूण फुडें तेंच ताचें नांव जालें.तो जायत्या शास्त्रांत पारंगत आशिल्लो.एका शिलालेखांत ताची तुळा अकलंकदेव (जैन),धर्मकीर्ती(बैाध्द),बृहस्पती(चार्वाक)आनी गैातम(नैयायिका)हांचेकडेन केल्ली आसा.ताका षटतर्कषणमुख,स्याद्वादविद्दापती आनी जगदेकमल्ल अशोय पदव्यो आशिल्ल्यो.वादिराजसुरीन बरयल्ले जे पांच ग्रंथ उपलब्ध आसात ते अशे- १)पाश्र्र्वनाथचरित:हें बारा सर्गांचेम महाकाव्य आसा.ताणें तें चौलुक्य चक्रवर्ती जयसिंहदेव हाचे राजधानींत,ताचेच प्ररणेन बरयलें.२)यशोधरचरित:हें चार सर्गांचें खंडकाव्य आसा.३)एकीभावस्तोत्र : ह्या स्तोत्रांत पंचवीस पद्दां आसात. ह्या स्तोत्रांचें स्तवन केल्ल्यान वादिराजाक जाल्लो कुश्टरोग ना जालो अशें सांगतात . दिगंबर जैन लोकांक ह्या स्तोत्राविशीं खूब आदर आसा.४)न्यायविनिश्र्चयविवरण:प्रत्यक्ष,अनुमान आनी आगम ह्या प्रकरणांत वांटिल्ली,अकलंकदेवाच्या न्यायनिश्र्चय ग्रंथावयली ही विस्तृत टथका आसा.जैन न्यायाच्या नामनेच्या ग्रंथांत ह्या ग्रंथाची गणना जाता.हातूंत वीसहजार श्र्लोक आसात.भारतीय ज्ञानपीठ(काशी) हे संस्थेन हो ग्रंथ उजवाडाक हाडला.५)प्रमाणनिर्णय:हो एक ल्हानसो पूण स्वतंत्र ग्रंथ आसुन ताचें प्रमाण,प्रत्यक्ष,परोक्ष आनी आगम अशे चार अध्याय आसात.माणिक्यचंद्र जैनमाळेंत हो ग्रंथ उजवाडाक आयला.हाचेभायर काकुत्स्थचरित,अध्यात्माष्टक आनी त्रैलोक्यदीपिका हे ग्रंथय वादिराजाचे आशिल्ल्याचें सांगतात.वादिराजाची परंपराही मठपतींची परंपरा आशिल्ली.हे परंपरेंत दान घेवप जातालें तेचवांगडा दान दिवप जातालें.हे मठपती जिनदेवळां तयार करताले.तांचो जिर्णोध्दार करताले आनी हेर मुनींची खावपा जेवपाची वेवस्थाय करताले.
डिंगल
चारण आनी डिंगल
चडसो डिंगल साहित्य चारणांनी रचिल्लो हें खरें आसलें तरी हेर जातींनीय तें आपणावन व्हड योगदान दिलें. चारणांभायर राजपूत, पंचोली (कायस्थ), मोतीसर, ब्राह्मण, रावल, जैन, मुहता, भाट समाजांतल्या जायत्या कवींनी डिंगल काव्य फावो त्या प्रमाणांत मेळटा.
डिंगल गीत
स्त्रोत:
वादिराज सूरी
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
डिंगल
डिंगल गीत
डिंगल गीत हें डिंगलाचें एक खाशेलेपण आसून तें चारणांचो आविश्कार मानतात. डिंगल गितांविशीं एक म्हत्वाचो भेद करपाचो आसा. हीं गितां गायलीं अशी कल्पना चुकीची आसा. वैदिक स्तोत्रांभशेन चारणांनी डिंगल गीतां वाचताले. राजस्थानी कवितेचें हें एक खाशेलें खाशेलपण. जसो दोहा हो अपभ्रंशाचो सगळ्यांत लोकप्रिय मीटर, तसोच राजस्थानी खातीर डिंगल गीत.
इतिहासीक कर्तुबांचो उगडास करून अशे हजारांनी गीत बरयल्यात. तातूंतले बरेचशे इतिहासीक घडणुकेच्या संदर्भांत समकालीन आसात आनी अशे तरेन तांकां "साख री कविता" वा साक्षी काव्य अशें म्हण्टात.
रचना करपाचे नेम
गीत रचपाखातीर गद्यात्मक नेम आसात. ते आसात:-
तशेंच, एके रचणुकेंत दोस (दोश) टाळचे पडटात, जे चारण प्रॉसोडी अशें म्हण्टात च्या खाशेलेपणाचे आसतात आनी ते 11 प्रकारचे आसतात.
तेभायर छप्पयचे २२ प्रकार, नीसाणीचे १२ प्रकार, दोहाचे २३ प्रकार आसात.
डिंगलचे शब्दकोश
हे डिंगल भाशेचे कितलेशेच इतिहासीक कोश:-
हमीर नाम-माला (हमीर दान रतनूं कृत)
हमीर नाम-माला हो ग्रंथ हमीर दान रतनूं हाणें इ.स.१७७४ वर्सा बरयला. मुळांत मारवाडांतल्या घड़ोई गांवांतलो हमीर दान आपलें चडशें जिवीत कच्छच्या भुज शारांत सारलें. आपल्या काळांतलो एक व्हड विद्वान आशिल्ल्यान ताणें ‘लखपत पिंगल’, ‘भागवत दर्पण’ अशे हेर जायते ग्रंथ बरयले. हमीर नाम-माला हो डिंगलेचो एक नामनेचो कोश. विष्णुक (म्हळ्यार हरि) समर्पीत पदां म्हत्वाचीं आशिल्ल्यान ताका हरिजस नाम-माला अशेंय म्हण्टात.
डिंगल कोष (कविराजा मुरारीदान मिश्रण कृत)
महाकवि सूर्यमल्ल सक्सेनाचो पूत आनी बुंदी राज्याचो कविराजा मुरारीदान मिश्रण  डिंगले शब्दसंग्रहाचो कोश तयार केलो, ताका ‘डिंगल कोश’ अशें म्हण्टात. डिंगल भाशेच्या कोशांतलो हो सगळ्यांत व्हडलो आनी म्हत्वाचो. विक्रम संवत 1943 (इ.स. 1886) च्या चैत्र म्हयन्यासावन ताणें बरोवपाक सुरवात केली.
डिंगल नाम-माला (जैन वाचक कुशलाभ कृत)
डिंगले नांव-माला वा उडींगल नाम-माला हो डिंगले भाशेचो सगळ्यांत पोरनो उपलब्ध शब्दकोश. जैसलमेरचो दरबारी कवी कुशलभ जैन हाणें १६१८ त बरयल्लो. जैसलमेरचो तेन्नाचो राज्यकर्तो हरराज होय ह्या ग्रंथाचो सहलेखक आसा.
नागराज डिंगल कोष (नागराज पिंगल कृत)
नागराज डिंगले कोश हो नागराज पिंगल हाणें १८२१ त बरयलो. ताची हातबरप मारवाडांतल्या जुडिया गांवांतल्या पनरामजी मोतीसर हाच्या खाजगी संग्रहांत सांपडिल्ली.
अवधान-माला (उदयराम बारहठ कृत)
‘अवधान-माला’ हो ग्रंथ उदयराम बारहठ हाणें बरयलो. तो मारवाडच्या महाराजा मानसिंहाचो समकालीन आशिल्लो. मारवाडच्या थाबूकड़ा गांवांत जल्मल्लो तो कच्छच्या भुज शारांत रावतालो आनी आपल्या काळाचो एक व्हड विद्वान आशिल्लो. ताच्या ‘कवि-कुल-बोध’ नांवाच्या हेर ग्रंथांत अवधान-माला मेळटा.
अनेकार्थी कोष (उदयराम बारहठ कृत)
उदयराम बारहठ हाचो आनीक एक ग्रंथ म्हळ्यार ‘अनेकार्थी कोश’ जो डिंगले ह्या उतरांचे पर्यायसंग्रह आसा. हो 'कवि-कुल-बोध' ह्या पुस्तकाचो एक भाग. तशेंच तातूंत केन्ना केन्नाय संस्कृत शब्दांचो पर्याय म्हणून आस्पाव जाता. पुराय मजकूर दोहा वापरून बरयला जाका लागून याद दवरप सोंपें जाता.
एकाक्षरी नाम-माला (वीरभान रतनूं कृत)
एकाक्षरी नाम-मालाचो लेखक मारवाडच्या घड़ोई गांवांत रावपी वीरभान रतनूं आशिल्लो. वीरभान हो मारवाडच्या अभयसिंहाचो समकालीन आशिल्लो. हो कोश सोळाव्या शेंकड्यांत बरयल्लो.
भायले दुवे
वर्ग:देवनागरी पानां
ಚಾರ್ಲಿ ಚಾಪ್ಲಿನ್
ಚಾರ್ಲಿ ಚಾಪ್ಲೀನ್ ಮುಳ್ಯಾರ್ ಸಗ್ಳಾಚ್ಯಾಂ ಮುಸ್ಕರಾರ್ ಹಾಸೊ ಏಂವ್ಚೆ ಸಹಜ್. ಆಪ್ಣಾ ಒಟ್ಟುಕ್‌ಅಲ್ಲೆಂದೂಕ್ ಲಿಪೊವ್ನ್ದುಸ್ಯಾಂಕ್ ಹಾಸೊಂವ್ಚಿ ಕಲಾ ಸಗ್ಯಾ ಲಾಗ್ಗಿ ಆಸಾನಾ ಮುಣ್ ಸಾಂಗ್ಯೇತ್. ತಲೆಂ ಸಾಧನ್‌ಕೆಲ್ಲ್ಯಾಂತ್ಲೊ ಎಕ್ಲೊ ಚಾರ್ಲಿ. ಮತ್ಯಾರ್‌ ಏಕ್‌ಟೊಪ್ಪಿ, ಹಾತಾಂತ್‌ ಏಕ್‌ದಾಂಡೊ, ಪೀಂದೋನ್‌ ಗೆಲ್ಲೆಂ ಕೋಟ್, ವೊಂಟಾ ವಯ್ರ್ ಲಾನ್ಶೆ ಮೀಶೊ ದೋರ್ನು ಸಗ್ಳ್ಯಾಂ ಸಂಸಾರಾಕ್ ಹಾಸೊಂವ್ಚೆ ಸಾಧನ್‌ ಕೆಲ್ಲೊ ಚಾರ್ಲಿ ತಾಕಾ ಸಮಾಸಮ್‌ ಜಾಲ್ಲೊ ಕೋಣಿಯೀ ನಾ.
ಹೋ ಎಕ್ಲೊಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಬರಯ್ಣಾರ್, ಜೋಕರ್, ಚಲನ್‌ಚಿತ್ರ‍್ಕಾರ್, ನಿರ್ದೇಶಕ್ ಆನಿ ನಟಯೀ ವಯ್. ಚಾರ್ಲಿ ಎಪ್ರೀಲ್ ೧೬, ೧೮೮೯ ಂತ್ ಇಂಗ್ಲೇಂಡಾಚ್ಯಾ ರಾಜಧಾನಿ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾಂ ಲಂಡನಾಂತ್‌ ಜಲ್ಮಾಲೊ.ತಾಚೆಂಜಲ್ಮಾಚೆಂ ನಾಂವ್‌ ಜಾವ್ನ್ಆಲ್ಲೆಂ ಚಾಲ್ಸ್ ಸ್ಪೆಂಸರ್‌ ಚಾಪ್ಲೀನ್. ಚಾರ್ಲಿಕ್‌ ತಾಚಿ ಆವಯ್‌ ಆದರ್ಶ್. ತಾಚಿ ಆವಯ್ ಬಾಪಯ್‌ ದೊಗಾಂಯ್ ಹಾಸ್ಯ್ಕಲಾಕರಾಂಜಾವ್ನ್ಆಸ್‌ಲ್ಲಿಂ. ಚಾರ್ಲಿತಾಚ್ಯಾ ಸತ್ವ್ಯಾಂ ವರ್ಸಾಂತಾವ್ನ್ ಬಣ್‌ಗಾಲ್ನ್ ನಟನ್‌ಕರುಂಕ್ ಪ್ರಾರಂಭ್‌ರ‍್ತಾ. ಆಪುಣ್‌ಜಲ್ಮಲ್ಲೊ ದೇಶ್‌ ತಾಕಾ ಬಾರ್ಯ್ ಗಾಲ್ತಾ. ಉಪ್ರಾಂತ್‌ತೊ ಏಕಾ ಚಲಿಯೇ ಒಟ್ಟುಕ್ ಲಗ್ನ್ಜಾತಾ. ತಾಚಿ ಬೊಂವ್ಡಿ ಪೊಳೆವ್ನ್ ತಾಚಿ ಬಾಯ್ಲ್ತಾಕಾ ಸೊಡ್ತಾ. ತರೀಚಾರ್ಲಿತೆ ಖಂಚೆಂಯೀ ತಕ್ಲೆಕ್ ವರಿನಾಸ್ತನಾತಾಚೆಂ ಪ್ರತೀ ಸಗ್ಳ್ಯಾಂ ಸಂಸರಾಕ್‌ ದಾಕಯ್ತಾ. ಚಾರ್ಲಿ ೧೯೧೩ ರಾಂತ್ ಹೊಲಿವುಡ್‌ಕ್‌ ಯೆತಾ. ತೊ ೧೯೧೪ ಂತ್‌ ಏಕ್ ಚಲನ್‌ಚಿತ್ರ್ ಕರ‍್ತಾ. ತ್ಯಾ ದಿಸಾನಿಂ ಸಬ್ದ್ಆಯ್ಕೊಂಚಿಂಚಿತ್ರ ನಾತ್‌ಲ್ಲ್ಯಾಂ ವೆಳಾರ್, ತಾಳೊ ಆಯ್ಕೊಂಕ್ ನಾತ್‌ಲ್ಲ್ಯಾಂ ವೆಳಾರ್, ಮಾಗಿರ್ ಸಡ್ ಪ್ರಖ್ಯಾತ್ ನಾತ್‌ಲ್ಲ್ಯಾಂ ತ್ಯಾಯುಗಾಂತ್ ಸಬಾರ್ ಸಿನೆಮಾ ತೊರ‍್ತಾ, ನಿರ್ದೇಶನ್‌ರ‍್ತಾ ಆನಿ ಸಗ್ಳ್ಯಾಂ ಸಂಸಾರಾಂಕ್ ಹಾಸೈತಾ. ತಾಚಾ ಒಟ್ಟುಕ್‌ ಆಲ್ಲೆ ತೆದೂಖ್‌ತೊಕೊಣಾಕಡೆನ್ ವಾಂಟುನ್‌ ಕಾಣ್ಗೆನಾತ್ಲೊ.
वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ
माधवस्वामी
दक्षिण भारतांतलो एक मराठी कवी. ताचें उपनांव अद्दैती .ताच्या बापायचें नांव नागनाथ आनी आवयचें नांव उमा आशिल्लें. ताचे बायसेचें नांव रमा, तशेंच ताच्या आज्याचें नांव एकनाथ आशिल्लें. पूण हो एकनाथ कोण, हेविशी अभ्यासकांत मतभेद आसात. संत एकनाथाक गंगा, गोदा आनी उमा ह्यो तीन चलयो आशिल्ल्यो. माधवस्वामीची आवय उमा संत नाथाची धूव आनी तेखातीर एकनाथ हो माधवस्वामीचो आजो अशें एक मत आसा.
माधवस्वामी, कावेरीचे देगेर तिरुवळंदूर हांगा रावतालो. समर्थ रामदासान कोनूर हांगा स्थापन केल्ल्या मठाचो आशिल्ल्या राघवस्वामी हाचो माधवस्वामी शिश्य आशिल्लो. तिरूवळंदूर हांगा स्वता माधवस्वामीन एक रामाचें देवूळ बांदलें आनी थंयच सगळ्या ग्रंथाची रचणूक केली.
माधवस्वामीचे पूत रामपंडित आनी कृष्णपंडित, नातू कृषणपंडिताचो पूत वासुदेवपंडित, नातसून म्हळ्यार वासुदेवपंडिताची बायल मीनाक्षीअम्मा, पणटू अंबाजी पंडित हांणींय काव्यरचना केल्या.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
शं, कु. पोट्टेक्काट
'''शं, कु. पोट्टेक्काट''': (जल्म: 1913 ; मरण :1982).
नामनेचो मल्याळम कादंबरीकार. ताच्या 1964- 1973 S.K.Pottekkat
ह्या काळातल्या साहित्यीक वावराखातीर ताका 1980 वर्साचो ज्ञानपिठ पुरस्कार मेळ्ळो. ताणें कादंबरी वागंडा लघुकथाय बरल्यात. ताणें विशकन्यका, मूटुपटम, नाटन् प्रेमम, पेमाशिक्षा आदी जायत्यो कादंबऱ्यो बरल्यात. हातूंत ताची 'विषकन्यका' ही सगळ्यांत म्हत्वाची कादंबरी. ताची शैली काव्यमय आसून तातूंत वास्तव आनी कल्पना सौदर्य हांचो सोबीत मेळ जाल्लो आसा.
वर्ग:देवनागरी पानां
युआन-शृ-खाय्
युआन-शृ-खाय्ः (जल्मः १८५९ श्यांग छंग्, हूनान; मरणः ६ जून १९१६).
प्रजासत्ताक चीनाचो पयलो अध्यक्ष, मुत्सद्दी आनी लश्करी फुडारी. एका जमीनदारी कुटुंबांत ताचो जल्म जालो. शिकता आसतना अभ्यासापरस ताचें लक्ष हेर राटावळी करपाकडेन चड आसतालें. ताचे शिटूक आनी संघटक वृतीक लागून उणें शिक्षण आसून लेगीत ताची कोरियेचो गव्हर्नर म्हणून नेमणूक जाली. ताणें कोरियेवयल्या चीनाच्या सार्वभौमत्वाचो हक्क प्रस्थापीत केलो. १८८५ वर्सा सोल शाराचो आयुक्त म्हणून ताची नेमणूक केली. फुडें चीनी-जपानी झुजांत सगळ्या वटांनी हार जाता आसतना ताणें आपल्या फुडारपणखाल स्वतंत्र सैन्य तयार करून बॉक्सर बंडांत चीनाची अब्रू राखपाचो यत्न केलो (१९००). हाका लागून त्सस्यी महाराणयेचो ताचेवयलो विस्वास वाडलो आनी तिणें ताका जृली प्रांताचो गव्हर्नर नेमलो. उपरांत ताणें आपलें लश्करी बळगें वाडोवपाचो यत्न केलो. त्या प्रांतांतल्यो शिक्षण संस्था, उद्देगधंदे वाडोवपाक सुरवात केली. रोखडोच ताका उत्तर चीनाचो लश्करी फुडारी म्हणून नामना मेळ्ळी. ताणें चीनाच्या आधुनीकीकरणाक सुरवात केली आनी सगळ्या मळांचेर नेटान उदरगत जाली. १९०८ वर्सा मांचूची महारणी मरतकच मांचू गादयेच्या कारभाऱ्यांनी ताका धांवडायलो. तेन्ना दुस्मानांनी सगळ्या वटांनी उठाव करून चीनी क्रांतीन खर रूप घेतिल्लें. अशे तरेन मांचू साम्राज्य संकश्टांत आसतना क्रांतिकारक आनी साम्राज्यवादी ह्या दोगांकूय, देशाचे एकात्मतेखातीर आनी शांतीकायेखातीर युआनाची प्रजासत्ताक चीनाचो अध्यक्ष म्हणून नेमणूक जाली (१९११) आनी डॉ. सन-यत्-सेन हाणें आपल्या तात्पुरत्या अध्यक्षपदाचो राजिनामो दिलो. अध्यक्ष जातकच ताणें राजेशायेक तेंको दिलो आनी क्वोमिनतांग (ग्वोवमिन्दांग) पक्षाचेर बंदी घालून त्या पक्षांतल्या फुडाऱ्यांक ख्यास्ती फर्मायल्यो.
युआन-शृ-खायच्या ह्या धोरणाक तोंड दिवपाखातीर सन-यत्-सेन हाणें यत्न करपाक सुरवात केली. पूण नानाकिंगच्या झुजांत ताचेर हार पडून सन-यत्-सेनाक चीन सोडून जपानाक पळून वचचें पडलें.
युआन-शृ-खाय् हाणें पार्लमेंट रद्द करून हातासकयल्या अधिकाऱ्यांची गव्हर्नर म्हणून नेमणूक केली आनी एका शासकीय मंडळाचो स्थापणूक केली. १९१६ वर्साच्या नव्या वर्सा दिसा ताणें आपणाक चीनाचो बादशाह म्हणून घोशीत केलो. पूण हाका लागून ताचे राजवटीआड चडशा प्रांतांनी बंडां जालीं आनी परदेशी सत्तांनी लेगीत ताका दिल्लो तेंको काडून घेतलो.
वर्ग:देवनागरी पानां
Young Chico
Young Chico (26 Janer 1952 − 2 Janer 2019), zolmol'lo Francisco Xavier Paulino Dias dos Milagres Bringel, Goencho gavpi.
Sondorbh
वर्ग:Tiatrist वर्ग:Gavpi वर्ग:Romi panam
स्टिफन कायतानो डायस
स्टिफन कायतानो डायस हो तियात्र कलाकार
वावर
ताणें 1000 अदीक तियात्र बारदेस, तिसवाडी तालुक्यांत आनी सावंतवाडी हांगा माचयेची मांडावळ, लायटीची सजावट, आनी आवाजाचो बंदाबस केला. फामाद तियात्र दाखोवपी जशे रोसफन्स ,प्रिन्स जेकब ,आगोस्तीनो तिमूद ,मारियो मिनेजीस ,कोमेडीयन डोमनीक ,एल्वीस कारमेन आदी हांका लेगीत फाटलीं जायतीं वर्सा माचयेची मांडावळ, लायटीची सजावट, आनी आवाजाचो बंदाबस केला.
खोतीगांव
खोतीगांव
खोतीगांव हे दक्षिण गोवा जिल्ह्यातल्या काणकोण तालुक्यातील १११७०.९ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ५१० कुटुंबाचे व पुराय २६४० लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार CANACONA २३ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा १३३६ दादले आनीक १३०४ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ० आसून अनुसूचित जमातीचे २४१८ लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२७०२८ आसा.
शैक्षणिक सुविधा
गांवांत ८ शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत ७ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत १ शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आसा. गांवांत १ शासकीय माध्यमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा (CANACONA) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (CANACONA) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (VERNA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय (BAMBOLIM CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (MARGAO) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (VERNA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (CANACONA) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (CANACONA) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (CANACONA) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत १ प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (अशासकीय)
गांवांत २ एमबीबीएस पदवीधर वैजकी वेवसायी आसा. गांवांत २ अन्य पदवीधर वैजक वेवसायी आसा. गांवांत २ पदवी नाशिल्ले वैजक वेवसायी आसा. गांवांत १ पिढीजात वैद्य आसा. गांवांत २ वखदालय आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण आसा. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण ना. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण आसा. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण आसा. गांवांत झरीचें उदक पुरवण आसा. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण आसा. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध आसा. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनीक येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट आनीक तार ऑफीस १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गावाचो पीन कोड ४०३७०२ आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं इंटरनेट सुवीधा ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं ऑटोरिक्षा व टमटम १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं टॅक्सी १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राज्य महामार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडला.
सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं वेपाराविशी सावकारी पेडी १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेशन मांड १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळांमळ ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक वाचनालय ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खबरेपत्र पुरवण ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखा तीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
खोतीगांव ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): PADDY,COUNTRY LIQUOR,BROOM,CHILLIES,MAT,COCONUTS,IDOLS.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय/Goem वर्ग:दक्षिण गोंय/Dokxinn Goem वर्ग:साश्टी तालुका/Salcete taluka वर्ग:गोंयचे गांव/Goenche Ganv
युआन च्वांग
युआन च्वांगः एक चीनी बौध्द भोंवडेकार आनी विद्वान
जल्म
इ.स.६०२ लो यंग, चीन;
मरणः इ.स.६६४, चीन) शिक्षण
युआन च्वांग महायान पंथाचो महापंडीत जालो. ताणें हेरय पंथांच्या तत्वज्ञानाचो अभ्यास केलो. पिरायेच्या आठव्याच वर्सा ताणें कन्फ्युशियन धर्माच्या सगळ्या ज्ञान फांटयांचें वर्चस्व संपादन केलें. मागीर ताणें बौध्द विहारांत वचून बौध्द विहारांत वचून बौध्द दिक्षा घेतली आनी$ बौध्द तत्वज्ञानाचो अभ्यास सुरू केलो.
इ.स.६१७त चीनांत अंदाधुंदी मातली. तेन्ना युआन च्वांग भावावांगडा स्पु-चूआन पर्वताच्या आलाशिऱ्याक गेलो. थंयच ताणें बौध्द धर्माचेर आपलें पयलें प्रवचन दिलें.
युआन च्वांग महायान पंथाचो महापंडीत जालो. ताणें हेरय पंथांच्या तत्वज्ञानाचो अभ्यास केलो. तो हुशार आशिल्लो आनी सत्याचो आग्रही आशिल्लो. चीनांत उपलब्ध आशिल्ल्या धर्मग्रंथांभायर भारतांत आनिकय धर्मग्रंथ आसात आनी ते वाचलेबगर आपल्या गिन्यानाची पुर्तताय जावचीना हे मतींत धरून ताणें भारतांत येवपाचें थरयलें. चीनी सम्राटान ताका भारतांत वचपाची परवानगी दिली ना. देखून ताणें लीपचोरयां शीम हुंपली. मागीर तो तुर्फानच्या बौध्द राजाकडेन आयलो. राजान ताका येवकार दिलो आनी आपल्या दरबारांत धर्मपंडीत म्हणून रावपाचो आग्रो केलो. पूण युआन च्वांगान ताचें म्हणणें न्हयकारलें. ताचें उपरांत राजान युआन च्वांगाक व्हड सन्मानान निरोप दिलो आनी वांगडा आपलें वळखपत्रूय दिलें.