cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
मांडवी नदी
मांडवी न्हंयेक गोंयच्या जिविताची जीवन रेखा अशी पाचारतात. हे न्हंयचो आरंभ जांबोती जाता आनी दूधसागराच्या तशेंच वरपोहा धबधब्यांतल्यान पासार जाता. तिचो उगम कर्नाटकांतल्या देगांव गांवात जाता. जंय कांय कडेन तिका गोमती म्हण वळखतात जाचो आरंभ अस्तंत घांटाच्या भीमगड हांगासर जाता. मांडवी सांगाता जुवारी न्हंय ह्यो दोन गोंयच्या राज्याचो मुखेल न्हंयो. गोंयांत ह्या न्हयेची लांबाय ७७ किलो मीटर जावन आसा. मांडवी न्हंयेचो प्रवेस गोंयांत सत्तरी तालुक्यांत सान जाता. ही न्हंय कुंभारजुवें, दिवाडे आनी चोडणे हांतूंतल्यान आसपावता. दोनूय मांडवी आनी जुवारी न्हंयचें उदक अरबी दर्यांत लोटून दितात आनी एका सामान्य जाग्यार काब आग्वाद हांगासर धोको रचतात. राजधानी पणजें आनी पोरणे गोंय ही आदली गोंयची राजधानी दोनूय मांडवीच्या दाव्या धडेर उरतात. म्हापशेंची न्हंय मांडवीची ल्हान न्हंय जावन आसा.
कुंभारजुयेंचो व्हावपी व्हाळ दोनूय न्हंयेक जुळटा आनी हे खातीर मांडवी न्हंयेतल्यान गोंयचें मुखेल खनिज-लोखणाचें मीन हाडूक व्हरुक सोपे जाता. तीन गोड्या उदकाचे जुवे दिवाडी, चोडणें, आनी वाशी, ह्या न्हंयेत पोन्न्या गोयांत आस्पावतात. चोडण्याच्या लागी सलीम आली सुकण्या अभयारण्य आसा जीका नावादिक सुकण्या विनय सलीम आली हांचे नाव दिला. एक सदाची फेरीबोट हांगासरल्या रावतल्यांक ह्या जुंव्यावयले मुखेल जाग्यांचेर पाववपाक आधार दिता.
मांडवी न्हंयेचो विस्तार पणजी, व्हडविकेच्या मांडवी पूलाकडे जाता. हो पूल १९८०व्या वर्सांत कोसळ्ळो देखून तो बंद जालो. नवो बांदिल्लो पूल जड येरादारिक हाड व्हर करूंक आधार दिता. मांडवी न्हंयेच्या उदेंतीकडे पणजें आनी बेतीं गांव झुलता.
शीणवाल्या दिसांनी भोंवडेंकाराच्या मोसमांत, खास रातच्यो मांडवी न्हयेंतल्यान बोटींच्यो भोंवड्यो आसतात जांतूंत गांवप्यांचे पंगड मांडवी न्हयेक भूल घालतात.
वर्ग:गोयेचीं शहारां, गांव आनी जागे वर्ग:देवनागरी पानां
Aiz Ami Soglim Ektthaim Re Zaleam - Mando
Aiz Ami Soglim Ektthaim Re Zaleam - Mando
Aiz ami soglim ektthaim rê zaleam,
Institut Menezes Bragançachea salavant,
Dakhounk amchim Goenchim dulpodam,
He bhaxen ami sodankal cholouncheak.
Visro nezo Club Nacionalak,
Khuxealponn dil'munn sogleank,
Voir kaddun amche Goenche,
Vhoddilanche mogall mandde.
Devan bensaum ghalum,
Hea Direcsanvcher.
Ugddas ghal'munn mogacheam manddaencher,
Khuxeal bhorit zalim amchim kallzam,
Aikun aiz him Goenchim gaienam.
Polleiat
Goemche Mandde
Saint Vincent ani Grenadines
, उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी किंगसटाउन नगर आसा।
Sondorbh
वर्ग:Sonvsarachim Raxttram वर्ग:Romi panam
Povitr Pustokant Bailanchem Sthan
Povitr Pustokant Bailanchem SthanPovitr Pustokant bhailechem sthan ho amcho mukhel vixoi asa. Povitr Pustokant bhailanchi khobor zaite kodden Vachunk mellta. Ek- ek bhailechi khobor keli zalear, ho obeas fuddem vhorunk zaito vell- khall lagtolo. Povitr Pustokant sogllim mellun 73 pustikam asat. Adlea korarant 27 pustokam aspavleant. Heach karonnak lagon amcho vixoi fokot panch pustokam bhovtonnim bhonvddi martolo.
Povitr Pustok
Povitr Pustok hem Kristi dhormachem mukhel Pustok don bhaganim vanttlam. Poilea bhagak Adlo Korar (Old Testament)ani dusrea bhagak Novo Korar (New Testament) oxem mhonnttat. Adlo korar Jezu ieuncho asa oxi bovixeavanni korta zalear Novo Korar Jezu ieun Jezun kitem kelem hachi khobor sangta.
Pentateuch
Utpoti (Genesis), Suttka (Exodus), Levi- Xastr (Leviticus), Lokgonti (Number) ani Dusri Somurt (Deutronomy) him Povitr Pustokantli poilim panch pustikam. Tankam Pentateuch oxem nanv dil’lem asa. Hea pustokak Hebrevanchem pustok oxem mhonnttat. Hea pustokanim Judevanchi chal rit, tanche nem-kaide vachunk melltat. Bhov korun bailanchi protima zannovta. Bhailekn koxe vagoitale, bail mhollear kitem? Hem sogllem chitronn bhes borem hea pustokanim zannovta. Tor atam fuddem heach vixoiiachi zann korun ghevia.
Pentateuch Pustokant
Pentateuch Pustokant bailanchem sthan dadlea poros unnea dorjechem. Bailank chakram poros matxem unchli suvat asli. Bhailecho ghov ticho dhoni. Ticher zai toxi podvi chponk ietali. Bail mhonllear ghorkarachi asopt (property). Utpotichea pustokant amkam Sara ani Abrahamak ‘mhozo dhoni’ oxem mhonnta (Gen 18: 12) bailen ghorkarak manan lekhpak zai aslem. Ghorkarak toxem korchem poddonaslem. Ghov bailek ek vost koxi vaportalo. Apleak zai toxi tika vagoitalo. Bail dadleachea hatant ek bavli koxi. Bavlek such-dukh asonam toxench aplee bailechem sukh-dukh dadleak poddon vochunk naslem.
Bailen aplea ghorkarak visvaxi ravunk zai aslem. Zorui bailen dusrea konnai kodden lingik bhog ghetlo zalear moronn tichi vat polloitalem. Ghorkara vixim toxem naslem. Tannem konnui ankvar cholie kodden kuddicho sombond zoddum ietalo. Tannem nirmonnponna vixim khoinchoch kaido par korum ietalo. Kaido taka kainch vaitt korinaslo. Hech sombodim Utpotichea pustokant Judev patxaiachi khobor mellta. To logn zal’lo tori astana naikini borobor kuddicho bhog ghetalo. Taka kaideachi savlli pasun kainch vaitt korunk xokonasli. Kosloch porinnam tacher zaunk na. tachi randd sun jed’nam gurvar zali tednam tika ujeant bhazun marchi mhonn Judevan hukum dilo. Dadleak zai toxem jivit zogpak zata zalear bailek oxem kiteak korop? Ti osokt mhonn ticho faido ghevop hem sarkem asa?
Moizesache chali pormonnem ghovan aple bailek logn moddnem potr diun tika soddum ieta. Ghovalo ho hok’k also. Bailen toxem korunk zai naslem. Apleak kitem-I tras zalear pasun moneanim sospak zai aslem. Dadleak eka poros chodd baileo asum ietaleo. Bailek mat ekuch ghov. Solomon razak 700 baileo asleo. Oxe toren raza- patxaiank eka poros chodd baileo astaleo. Bailen somzum-ia, “hanv oxem kortoli vo toxem kortoli” oso soput ghetlo zalear ton soput ghorkarachean rodh’d (null) korunk zatalo. Ghorkarak zor ho soput mania zalo zalearuch ho soput pallunk zatalo na tor to soput konxak poddttalo. (Num: 30: 6-8) ankvar choliek pasun toxench tika bapaichi maniatai zai poddttali. Bapui sangta te khorem.Choliechea soputak kainch valor asonaslo (num 30: 3-5) bapaik apli choli chakorn koxi vikunk sotea asli. Ek vost koxi ticho vapor korun apleak poixe mellovop. Hem anik koslem monisponn? (Exodus 21: 7)
Eka ghorkarak dislem apli bail dusrea kodden sombond dovorta, oxi, tannem tika iadnika fuddeant vhorun tichi topasnni korunk dadleak sotea asli. Lokgontichem pustok hacher uzvadd ghalta. Ostoren zor logna bhair sombond dovorla mhonn ghovak dubav lagot zalear ho dubav pois korpa khatir iadnik ek Judevanchi rit choloitalo. Iadnik bailek xirapachem udok pivonk ditalo. Bailen somoz pordvar korunk na zalear tika kainch vaitt zainaslem. Somoz tinnem pordvar kela zalear bailechem ling-sandhe sukun vochum ani tichem pott fungum mhonn xirap lagtalo. Osli sonvoi fokot bail pordvarant asat mhonnpacho dubav asa zalear lagu zatalo. Ho dubav somzum-ia bailek ghova vixim also zalear tichea taka kanch korunk zainaslem. Dadleak osli rit nasli. Hacho somoz oso zalo dadlean kitem-I korum ieta. Apunn patkant asun pasun tannem aplea bailechea patkank xikxa dium ietali bailek kaidea neman bandun dovril’li. Zaite pautt ghov aple bailek gorje bhair dubavun tici porikxa ghetalo. Bhail zor guneavkar mhonn sid’dh zali zalear tika khast bhogchi poddttali. Ghovan oslea vellar bailek marpachem formonn magum ietalem. Tech borobor tiche sangata patok adarlam takai mornnachi xikxa magunk zatali.
Dusri Somurth hea pustokant (Deut: 22: 23- 27) amkam oxem vachunk mellta. “zor tor xarant el ankvar choliecher bolotkar zala zalear tika moronn favo zatalem”. Hachem karonn mhonnlear tinne xarant bovall marun lokank ekttaim korunk zatalem, pun tinnem toxem korunk na. zor somzum-ia konn eklean ankvar choliecher bolotkar kela zalear taka khas lagonasli. Tanne nema pormonnem choliechea bapik poixe diunk zai asle ani cholie kodden logn zaunk zatalem. Hem logn choli nhoikarunk xokonaslifokot choliecho bapui naka zalear nhoikartalo. Choliek ho tharav ghevunk mellonaslo.
Jen’na eke bailechon ghov sompta ten’na te bailen ghovache bhav kodden logn zavpak zai. Tika ghorkarachea bhava kodden logn zavpak naka zalear pasun tinnem logn svikarchem podttalem. Ghovachea bhavak sotea asli apleak zai zalear tiche kodden log zavpak to magir apli sotea vaprun logn zaunk tharav ghetalo. (Levirate Marrieage). Bailechea nanvar aspoti ken’nach asonasli. Ticho ghorkar melo zalear pasun tika aspot mellonasli. Ghovachi asop choleachea nanvar zatali. Vattni zatat ten’na poilea choleak don vantte melltale. Choliek vantto mellonaslo. Aplea bapaik chalo bhurgo na zalear hi asop choliechea nanvar zatali. Zor somzum-ia dadlo bhurgim nastanam melo zalear asopti bailek mellche suvater ghorkarachea lagxil’lea soireak favo zatali. Bail mhonnlear kainch nhoi oxem disun yeta. Bailen magir aplem jivit koxem cholovop tor? Apli khaxachi asopt Pasun tika mellona. Dadleak somoz xembor rupeacho valor also zalear bailek pon’nas rupeancho valor also. (Lev 27: 3-5) oxem astana bailen zaito vavr korcho pod’ttalo. Ghorkara poros chodd kottin vavr korcho also. Bailen sodanch aplea ghovachi lingik tan-bhuk bhagovunk zai asli. Ghorkarache khuxe pormonnem tinnem taka dhadoxikorcho pod’ttalo. Urfattem bailek toxem korunk mellonaslem. Tinne lingik tan bhukechem tollmolle sonslear zatat. Ghoval jen’na torah mhonnllear dhormachea pustoka vixim xikunk zai zatalem ten’nam tin vorsam pasun bhair urtalo. Oxea vellar bailechi porvangi taka lagonasli. Tin vorsam bailen gova borobor kuddichea ekvottvinnem ravchem pod’ttalem. Bailen taka somzun gheuncho pod’ttalo. Bailek konnuch somzonaslo.
Ek logn zal’le bailecher somoz bolatkar zalo zalear ticho ghorkar tiche lagim ken’nach kuddicho sombond zoddinaslo. Ek pautt ti boxtt zali mhonnttokuch ti sodanch boxtt. Tika ek randd bail koxo zogchi pod’ttali. Tichea ghorkarak kaido also tinne tichem udar-posonn mhonllear jevonn, kopdde ani vevastha korchi podt’tali. Tiche chukik bhogsonnem naslem.Soglle jivit bhor tika prachit korchem podt’talem. Bailek jen’nam mhoineachem zata ten’na tika oxu’dh lekhtale. Sat dis pasun tika ghorkara pasun veglli ravchi podt’tali. Ti khoinchech vostuk hat lait ti vost oxu’dh zatali (Lev 15: 19-23) ek ostori bhurgeak zolm dita ten’na ti oxu’dh zatali. Somoz tinnem choleak zolm dilo zalear ti 40 dis oxu’dh urtali ani somoz choliek zolm dilo zalear 80 dis oxu’dh zatali. Hanga amkam vegllemponn zannovta. Dadleak xembor rupeacho valor zalear bailank vo choliank pon’nas rupiancho valor. Hem oxem kiteak? Hea vicharak zap mellunk kottinn. Dadleanim kel’leo chali riti teo,dadleak zai toxem zatalem. Taka ani konnem prosnn korunk zatalo?
Anik ek khub mhotvachi vost amkam zannovta. Hebrevancho dhorm dadleanim ghoddoil’lo dhorm also. Devan mogacho korar fokot Abramalagim kel’lo taka lagun bailank dhormant manacho zago naslo. Dadle aple circum-sezint kortale ani te  Devak bhetlele zatale. Bailank toxem naslem. Devak hom bhettovonk ani Devachea tombunt vochunk fokot dadleak porvangi asli. Bailo Dev mondirant mondirant vetat ten’na taka unnea molachi suvat astali. Dhorm fuddari astale te bailank ken’nach ollkhi nasle, taka ken’nach zap pasun korinasle. Tannim bailanim dadlea borabor jevonn jevunk zainaslem. Tannin bhouxik bhouxikzagear astana aplem tondd dampunk zai aslem.Tannim aplem xorir sarkem bond korunk na zalear tanchea odhikaran tankam logn moddnea potr diun soddum ietalem. Tim jen’na Dev mondirant astalim ten’na komich- komi dha dadle asunk zai asle. Baileo somzum-ia hozar pasun aslear tankam prarthna cholounk mellonaslem. Oxe toren dadle khub mhotvache ani baileo unnea molacheo oxem lekhtale.
Somarop
वर्ग:Romi panam
राय
राय (६२६९२५)
राय हें दक्षिण गोवा जिल्ल्यांतल्या सास्टी तालुक्यांतलें १५ चौ. किमी. क्षेत्राचें शार आसून २०११ चे जनगणने प्रमाण ह्या शारांत २५८० कुटुंबां वा वट्ट १०७०६ लोकसंख्या आसा. जिल्लो मुख्यालय, मडगाव हांगां ७ किलोमीटर अंतराचेर आसा. राज्याची राजधानी मडगाव हांगां ७ किलोमीटर अंतराचेर आसा. हातूंत ५२५६ दादले आनी ५४५० बांयलां आसात. हातूंत अनुसुचीत जातीचे लोक ६६ आसून अनुसुचीत जमातीचे २९६८ लोक आसात. ह्या गांवचो जनगणनेतचो स्थळ निर्देशांक ६२६९२५ आहे. लोकसंख्योप्रमाणे शाराचो दर्जो IV (लोकसंख्या_एकूण १०,००० to १९,९९९). शाराची नागरी स्थीती आसा. 'सर्वेक्षण शार'. १ लाखां परस चड लोकसंख्या आशिल्लें सगळ्यांत लागींचें बेळगांव हें शार १८६ किमी अंतराचेर आसा. ५ लाखां परस चड लोकसंख्या आशिल्लें सगळ्यांत लागींचें पुणे हें शार ५०४ किमी अंतराचेर आसा. रेल्व स्टेशन ७ किमी अंतराचेर मडगाव हांगां आसा.
नितळसाण आनी पिवपाचें उदक
शारांत उकती आनी बंद गटारवेवस्था आसा. ल्हान धरणांतल्यान उदकापुरवण जाता. शाराक शुध्दीकरण केल्ल्या नळाच्या उदकाची पुरवण जाता. उदका पुरवणेची तांक 2300 किलो लिटर आसा. सगळ्यांत लागीं आग पालोवपाची सुविधा मडगाव(७ किमी) हांगां आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय ७ किमी हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १७ किमी हांगां आसा. शारांत १ दवाखानो आसा. शारांत १ कुटूंब कल्याण केंद्र आसा. शारांत १ प्रसूती आनी बालकल्याण केंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूती केंद्र २१ किमी हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र ७ किमी हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं रुग्णालय ० किमी हांगां आसा. शारांत १ पशुवैजकी रुग्णालय आसा. सगळ्यांत लागीं फिरतो दवाखानो ० किमी हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं हेर वैजकीय सुविधा ३० किमी हांगां आसा. शारांत २ खाजगी बाह्यरुग्ण वैजकी सुविधा आसा. शारांत ४ खाजगी वखदां दुकान आसा.
शैक्षणिक सुविधा
शारांत ३ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. शारांत ३ खाजगी प्राथमिक शाळा आसा. शारांत २ खाजगी कनिश्ठ माध्यमिक शाळा आसा. शारांत २ खाजगी माध्यमिक शाळा आसा. शारांत १ खाजगी उच्च माध्यमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी पदवी महाविद्यालय (फक्त वाणिज्य) मडगाव(५ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी पदवी महाविद्यालय (कला आणी शास्त्र) मडगाव(५ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी पदवी महाविद्यालय (कला आणी वाणिज्य) नावेलीम CT (८ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं "खाजगी पदवी महाविद्यालय (कला, शास्त्र आणी वाणिज्य)" नुवेम CT (८ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी पदवी महाविद्यालय- विधी मडगाव(७ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं शासकीय पदवी महाविद्यालय- विद्यापीठ पणजी (२८ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी पदवी महाविद्यालय - हेर नावेलीम (१० किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं शासकीय वैजकी महाविद्यालय बम्बोळिम CT (२७ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी अभियांत्रिकी महाविद्यालय वेर्णा CT (१० किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी वैवस्थापन संस्था वेर्णा CT (१० किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी पॉलिटेक्निक वेर्णा CT (१० किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी वेवसायीक प्रशिक्षण शाळा मडगाव(७ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी अनौपचारीक प्रशिक्षणकेंद्र मडगाव(७ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं शासकीय अपंगां खातीर खाशेली शाळा कुर्तोरीम CT (५ किमी) हांगां आसा.
सुविधा
सगळ्यांत लागीं शासकीय अनाथाश्रम मडगाव(७ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं नोकरी करपी स्त्रियांचें सरकारी निवास (हॉस्टेल) PENHA DE FRANCA CT (४२ किमी) हांगां आसा. शारांत १ खाजगी वृद्धाश्रम आसा. शारांत १ शासकीय खेळांगण आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी चित्रपटगृह मडगाव(७ किमी) हांगां आसा. शारांत १ शासकीय सभाघर आसा. सगळ्यांत लागीं शासकीय भौशीक ग्रंथालय मडगाव(७ किमी) हांगां आसा.
उत्पादन
राय ह्या शारांत मुखा वयल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता ( म्हत्वाच्या देंवत्या अनुक्रमान): AERATED WATER, OXYGEN CYLINDER.
बाजार आनी सावकारी पेडी
शारांत २ राष्ट्रीय बँक आसा. शारांत १ सहकारी सावकारी पेडी आसा.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय़ वर्ग:दक्षिण गोंय वर्ग:साश्टी तालुका वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे
Haiti
, उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी पोर्ट-औ-प्रिन्स नगर आसा।
Sondorbh
वर्ग:Sonvsarachim Raxttram वर्ग:Romi panam
Xirvorechim Chedhvam - Dekhni
“Let’s keep the Goan tradition and culture alive, worldwide”
Xirvorechim Cherhvam
The girls of Xirvorhe
Type: Deknni
Musical form: Binary
Literary form: Ethnological aspects
Xirvorhechim cherhvam,
The girls of Xirvorhe,
Mottinch pamprelam,
Ugtim galun nidytai zonelam,
They sleep with their windows open,
Ai! zonelam.
Yes, their windows (open).
Dekhṇi (also spelled Dekni, Dekni, Dekhṇi) is a semi classical Goan (Indian) dance form. The plural of dekṇi in Konkani remains the same.
One of the most famous Deknni songs is Hanv Saiba Poltodi Vetam by Carlos Eugenio Ferreira (1860–1926) first published in Paris in 1895 and then in Goa in 1926. The song was adapted by Raj Kapoor as Na mangoon sona chandi in his Hindi movie Bobby. The story that is depicted in this song is about two temple dancers who want to go for Damu's wedding and they approach the boatman to ferry them across the river. The boatman says, "No! The river is rough!" The dancers offer the boatman their gold jewellery; but the boatman is still firm. "No!" he says. So the dancers dance for the boatman and this time he ferries them across the river.
One of the earliest deknnis which may be dated around 1869 is Kuxttoba in which he is called “heir to India and terror of Goa”, implying resistance to Portuguese rule. Kuxttoba was a member of the Salekar branch of the Rane family. Information about his birth, the reason and the course of his rebellion and the manner of his end are vague. He did rebel as an individual against the rule of the Portuguese in Goa but he presented no concept for a free Goa.
Other deknni songs are:
Polleiat (See also)
http://www.songs-from-goa.at/info14-music-with-staffnotation.html
वर्ग:Konknni वर्ग:देखणी / Dekhnni वर्ग:Romi panam
वेर्ला (उत्तर गोय)
वेर्ला (६२६६७६)
वेर्ला हे उत्तर गोवा जिल्ह्यातल्या बार्देस तालुक्यातील ३५४.३५ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ८५८ कुटुंबाचे व पुराय ३६८५ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार म्हापसा ३ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा १८९० दादले आनीक १७९५ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक २०८ आसून अनुसूचित जमातीचे ७ लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६६७६ आसा.
शैक्षणिक सुविधा
गांवांत ३ शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत १ खाजगी पूर्व-प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत १ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं कनिष्ठ माध्यमिक शाळा (पर्रा) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं माध्यमिक शाळा (म्हापसा) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा (म्हापसा) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (म्हापसा) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (बंदोडा CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय (बांबोळी CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (PENHA-DE-FRANCA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (पणजी) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (म्हापसा) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत १ शासकीय अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (PENHA-DE-FRANCA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत १ प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत १ कुटुंब कल्याणकेंद्र आसा.
वैजकी सुविधा (अशासकीय)
गांवांत १ पदवी नाशिल्ले वैजक वेवसायी आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण ना. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण ना. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण ना. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण ना. गांवांत झरीचें उदक पुरवण ना. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण ना. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण ना. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध ना. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध ना. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनीक येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं उपपोस्ट ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट आनीक तार ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गावाचो पीन कोड ४०३५१० आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राज्य महामार्ग ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडला. सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं वेपाराविशी सावकारी पेडी ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळांमळ ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक पुस्तकालय ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक वाचनालय ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखा तीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
वेर्ला ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
वेर्ला ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): शीत,काजु बी, भाज्जी.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय़ वर्ग:उत्तर गोंय वर्ग:बारदेस तालुका वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे
Mog
thumb|Pierre Auguste Cot (1873) MOG PETTOUN DOVORUNK GOROZ ASA ''Mog mhnonnge ek pontti koxi. Ti pettoun dovorteleanv zalear, tantun tel ghalunk goroz asa, nam zalear, ti palon vochonk pavtoli''. He sangnnent zaitem khoreponn ani zaiti zannvai asa mhonn gomta. Amcheach ixttancher ani ixttinnincher nodor marlear, zaite pavtt, dog monxeam kazara adim ekamekachea mogan aslolim tim, thoddo kall kazar zatoch zhogddim kortat mhonn polletanv. Hem humanneak ekuch somzonni amkam mellta ani ti mhonnlear kazar zavop mhonnge ek chal and kazar zavun ravop mhonnge dusri vost. Kazar zavun ravpak zaitem xegunnachi goroz asa. Zaiteam kornneamnim amcho mog amchea sangateak vo amche sangatinnik dakhounk ravpak goroz asa.
Soro boro zatolo zalear taka vell lagta. Tech porim kazara adim dog zann mogan astat tancho Kazari mog favo te porim zaunk vell lagta.
Sonvsari mogak lagon logna-sonvkar gheunk dog zann fuddem sortat zalear, mogacho poilo onubhov somplea uprant, tanchea kallzantlo mog denvot veta ani xekim sompot veta. Dusre vatten, purnn kazari mog dis, mhoine ani vorsam sortat titlo ghott zait veta. Dor eka disa noveo khoxalkaio kazari jivitant distti poddot. Proxn poddlei zalear tancho mog proxnancher zoit vhorta.
DISANDIS NICHEV Kazari mogachi pontti pettleli
Polleiat
वर्ग:Konknni वर्ग:Romi panam
Ai Dispidir Corunc Tuka Anjea - Mando
Ai Dispidir Corunc Tuka Anjea
Type: Mando
Source: J.A.A. Fernandes, vulgo: André Xett (1884-1980).
Literary form: Monologue
Translated by António Vicente de Noronha (1895-1982), Pandavaddo, Chorão
Ai dispidir corunc tuka anjea,
Sangu nozo calzac bocta tem mojea.
I cannot tell you what I feel in my heart.
Soglem vid betoilem mogac tujea,
I have devoted my whole life for your love,
Punn atin podlim môg naslolêachea.
But now I have fallen into the hands of a loveless person.
Chusmo/ Refrain:
Borvanso dovôr tum mojeam utrancho,
Have confidence in my words,
Novean êcôtt zatolo mun amcho.
Tum moga zaloloi zalear concordar,
If you have had agreed with me,
Tujea vinem kedinch zatim nam cazar.
I would not have married anyone except you.
Paen mojo jiu passun cad'lolo zalear,
Even if my father would have had even killed me,
Punn atam soglench zalem rê mudar. (Chusmo)
But now everything has changed. (Refrain)
Amchim calzam mogan godsololim,
Our hearts are joined together in love,
Dongrar khodpam godsotta tôxim.
Like rocks which have clung to one another on the hill.
Aiz con'nem dusmananim kêlim dôxim,
Today some enemy has cast us apart,
Surumgam gallum khodpam foddtat tôxim. (Chusmo)
Like dynamite which burst the rocks. (Refrain)
Fôxe bair Sacramento avem zoddun,
Reluctantly I agreed to the (marriage) Sacrament,
Vetam moga aichean tuka aum soddun.
I am going away, my love, leaving you alone from today onwards.
Coslem zait amchem nostem furtun,
How unfortunate has been our broken luck,
Juramento dilolo uddonc moddun. (Chusmo)
To have broken the promise (oath) we had given. (Refrain)
Ful tum mojea mogan ugormoulolem,
You are the flower which blossomed in my love,
Decun rogtan mojea avem ximplelem,
Therefore I had sprinkled it with my blood,
Vóch munn tondd corun anstem,
Leave with a smiling face,
Gué ho beiju caliz corun ugtem. (Chusmo)
Take this kiss with an open heart. (Refrain)
The Mando
''The mando is a dance song from Goa in Konkani. Although it is popular among all the social stratas of the Konkani-speaking peoples and many of the composers have remained anonymous, it should not be classified as a folk song. It is an art song composed for particular occasions. There have been many attempts to explain the origin of the word mando. One of them refers to the mand which was traditionally an open space of about 100 sq.m. where religious ceremonies were held and folk dances were performed. The text form of the mando is based on that of the traditional Konkani song ovi, which was usually sung at weddings''
''Most of the the traditional mandos, which gained the term “classical”, were composed in the 19th century. The polka and the valsavina (Vienna Waltz) with its three-four rhythm seem to have found their way to Goa. The mando was originally composed and danced by the Brahmin aristocracy of Goa, mainly of Salcete, whose spacious mansions had a big hall for festive occasions. A memorable moment in the history of the family was the bridal mando. The mando reflects the tranquil and leisurely character of this aristocracy. The Goan woman in the mando reflects the ideals and virtues then ascribed to her, namely self-sacrifice, piety and motherhood.''
Polleiat
Goemche Mandde
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Mandde वर्ग:Romi panam
Argentina
Dokxinn omerikechea dokxinn vattharantolem raxttr. Okxourit'ti-i vistar 22˚ te 55˚ dokxinn ani rekhaurit'ti-i vistar 54˚ 20' te 73˚ ostont. Arjenttinache ut'torek boliuhia,ixanyek paragve, udentek brajhil, urugvai ani ottlanttik mhasagor, dokxinnek ottlanttik mhasagor ani ostontek chili. Kxetrofoll 27,77,815 chovo. Kimi. Arjenttina hem namv arjenttom' (chandi) hea lettin xobdauylean ailam.
Bhumyvrnnon
bhumyrochonnukeche nodrentlean dexache char vantte zatatH 1. Onddiz dongor vatthar, 2. Pettagonia, 3. Pompas ani 4. Ut'toreuttenocho gorom' hovamanacho vatthar.
Onddiz dongran arjenttinacho 30% vatthar veapla. Hea vattharant borech nidrist jvalamukhi asat. Hatuntlea vott'tt temkantleo ekvis 6,200 mi. Poros unch asat. Hatuntolem 7,034 mi. Unchayechem aekonkagva hem soglleant mhan dista.
Onddizoche udenteutten ut'toreche rio negro nhoimsaun te dokxinneutten meglen mhollear samudrodhunimeren pettagonia patll'llam.
Pompas ho eka thoracher axil'lo vatthar. Hanga sogllea vottamni tonn dista. Hangachi zomin pikall zaun asa.
Ut'torekoddolo vatthar onddiz dongor ani parana nhoim hanchemodim asa. Thoim chikhol khub asa. Monis vostik hi suvat soma na.
Parana hi hangachi soglleant vhoddli nhoim. Tichi lambai 4,184 kimi. Asa. La platak mellchepoilim 193 kimi. Meren hika borech fantte futtleat ani porot ekttham-i aileat. He nhoinche rochnnukek lagun hangacho vatthar pikall zala. La plata bhair del, vhaye, dulse, primero, segundo, tersero, kvarto ani kinto hea sarkeo nhomyo hanga asat.
Aires, pompas, kardouha hea prantani ani pettagonia vattharant lhan vhodd tollim asat. Hatuntoli kaim kharea udkachim asat. HovamanH dexachea vistarak lagun hovamanache vingddovingodd prokar asat. Zanevari ho soglleant gorom' mhoino. Zun, zuloi he mhoine soglleant thondd. Ut'toreutten chako vattharant gimachea disamni gormi 48˚ se. Meren pauta zalear dokxinneutten pettagonia vattharant ximyachea disamni - 16˚ se. Sokoil pauta. Ut'toreutten hovaman ken'nai thondd zalear ken'nai chodd gorom' asta. Tea manan dokxinneutten doreak lagun hovaman som' asta. Dokxinn dhruvavelem varem ostontechea vattharantlean yeun onddiz vattharant paus haddtta. Punn hem varem thondd asta. Tea manan onddijchea udentekoddlea vattharant varem gorom' asta. Hea vareak ‘ zhondda ’ mhonnttat. Arjenttinache ixanyeutten paus 50 te 100 sem'mi. Meren poddtta zalear her vattharamni pausachem promann eksarokem nasta. Pompas ani ixanyechea vattharamni ‘ pomperos ’ hea vareank lagun vadllam zatat.
Vonspot ani monzat
Ut'tor arjenttinantlea ranamni ani chikhlachea vattharamni torantoranchim zonauram asat. Zagvar, pyuma, ranmazoram, kole, kepibara, armaddilo, muyo khaupi pranni heasroke pranni chodd promannant dixtti poddttat. Tonnachea vattharamni torantoranche kidde, ria, ettor, vizhol, eposom' sarkim zonauram ani xohamrig, ttinemo sarke pokxi asat.Nhomyambhitor torekovar zatichem nustem bhorpur promannant sampddotta. Spenantlean haddil'lim gorvam hanga bore toren vaddlim zalear kaim pollun vochun ranoutti zalim. Zogantleo 10 ttokke vonspoticheo zati hanga asat. Kvebracho, yerbamate, saipros, pain, larch, ok, cho he rukh ani pompas vattharant tonn asa. ‘ amb ’ ho rukh hangacho raxttri-i rukh mantat.
Itihas
Vhespuchi hannem 1501-02 vorsa rio do la platacho sod lailo. Khuan diajh de solis hea spenix monxan 1516 vorsa hanga poilem paul dourolem punn taka hangachea inddiyon lokamni marun uddoilo. Te uprant 1526 vorsa sebesttiyon kebott ani diego garsia he thoim paule.Dogamymodim zhogddim zal'lean te rokhddech spenant portole. Fuddem pedru do mendomsachea fuddaroponnakhal spenan hanga apli vosnnuk korpacho yotn kelo. Nimanne martines duming iral ho la plata vattharant ghuslo ani 1539 vorsa tannem asunosion ho gamv toyar kelo. Hench hangachem poilem spenix xar tharlem. Fuddem khuan de garai hannem paragvai nhoincher 1573 vorsa santafe bondor ani 1580 vorsa buenos aires hea xarachi thapnnuk keli. Hangachean spencheo vosahoti vaddunk lagleo. Sogllea vosahotincher asunosionochi sot'ta astali ani peru hangacho rajyoprotinidhi rajyokarobhar choloitalo. Vosahotink spenche kaide lagu zatale. Taka lagun vosahotinchi chodd udrogot zaunk pauli na. Fuddem britton ani portugal hancho vepar choream zaunk laglo. To bond korchekhatir 1776 vorsa spenan la plata ho svotontr prant toyar korun thoim rajyopalachi nemnnuk keli. Hea prantant ten'na aichem arjenttina, paragvai, urugvai ani boliuhiachea kaim vattharancho aspavo axil'lo. Brittixamni 1806-07 vorsa kel'lea zhuzak buenos aireschea lokamni boretoren zap dili. Hea zhuzauporant hangachea lokank atmovisvas ailo ani svotontrotayechi tankam as lagli. 25 me 1890 disa eke nagrik somitichi (Junta) thapnnuk zali. He somitin spencho raza ferdinand, zaka nepoliyonan horoil'lo, tachea namvan rajy korpachem tharailem. Ho dis azuy svotontrotai dis mhunn monoitat. Khoddegantth svatontryozhuzari hose do san hachea fuddaroponnakhal tukuman hanga nagrik monddllan kranti korun 4 zuloi 1886 disa la plata prantachea svotontrotayechi ghoxnna keli. Taka lagun spenchi hangachi sot'ta sompli. La plata vattharache paragvai, urugvai arjenttina ani boliuhiya he char svotontr dex zale.
Bernardino rivhadauhiya ho 1826 to arjenttinacho raxttropoti zalo. Tannem borech kaide haddun sudaronna keleo punn dexabhitorlea zhuzank lagun taka rajinamo divoncho poddlo. 1829-52 hea kallant khuan manuyel do rosas raxttropoti zalo. To hukumoxoha axil'lo. Taka husto hose do urkisa hea tacheach onuyayan sot'tevelean sokoil demvylo ani dexabhair dhamvddailo. Ten'na rosasan dexabhair dhamvddail'le alebrdi, mitre, sarmiento sarke dexobhkt porot dexant aile. Tacho palou gheun urkison 1853 vorsa somvidhan toyar kelem, punn taka manyotai mellpak unnich dha vorsam laglim. Hem arjenttina gonnrajeachem poilem lokxai somvidhan. Fuddem zonrol mitrechea (1862-68) sot'tekhala arjenttinan borich udrogot keli. Tachea uprant sot'ter axil'lo sarmiento ho dexobhkt ani fuddaril'lea vicharancho axil'lo. 1874 to nikolos avelanda raxttropoti zalo. To 1880 meren sot'ter urlo. 1880 te 1912 meren borech zann sot'ter aile punn ho kall mhollear rajki ondadhundicho zaun kelo. 1912 vorsa roke pen'na hea raxttropotin gupt motdanachi podhdot hanga chalu keli. Taka lagun 1916 to ipolito irigoyen ho zohal udaromotovadi raxttropoti zalo. 1852 te 1880 ho raxttrache bandaullicho ani 1880 te 1916 cho kall ruddhivadi rajyoporomporecho kall oxem mantat. Hachea uprant 1916 te 1930 meren zohalomotovadi sot'ter aile. 1930 te 1943 meren porot ruddhivadi porompora manpi pongddachea hatant sot'ta axil'li. Hea kallant yuropant nirmann zal'lea fesizhom', najhivad hancho arjenttinatlea ghoddnnukancher porinnam' zalo. Zormon guptoher dexbhor patll'lle. 1946 meren husto, roberto kastio, roson ani ramirejh he raxttropoti zale. Hachea uprant sot'ter axil'lea andelmiro ferel hannem 1945 to zormoniadd zhuz ubarolem. Haka lagun arjenttinak ‘pen omerika ’ ani somyukt raxttrant provex mell'llo. Zhuzachea kallant peron sarko loxkori odhikari apli xokt vaddoun 1946 vorsa raxttropoti zalo. Tannem svotak kamgarancho fuddari zahir korun tancho tenko melloilo.
Hache fuddem 1973 meren soineantole odhikarich ekamekankodden zhuzun sot'ta zhomun gheunk lagle. Dexak konnchich oxi thir razoutt mell'llina. 1973 vorsa peron porot venchun ailo ani raxttropoti zalo. Tachi bail izhabel hika tannem upraxttropoti keli. Zuloi 1974 to peronak moronn ailem ani izhabel kaim kall raxttropoti zali. Tiche razouttint sot'techem kendrikoronn zalem ani tinnem aplea sogllea virodhokank chidd'ddun uddoupak survat keli. Dexant patll'llyi ondadhundicho faido gheun loxkori odhikareamni porot bondd kelem ani sot'ta hatasoli. 1976 te 1981 meren lefttonontt zonrol zorz rafael vhidela ho dexacho raxttropoti zalo. Soineantlea odhikareank sot'techo haves nirmann zal'lean hangachi sot'ta aplea hatant gheunk tanche modim zhuzam ani zhogddim chaluch oxil'lim. Vhidela fattlean vhiola ani tache fattlean liopaldo galteri sot'ter ailo. Hannem foklonddchea zumveak lagun 1982 chea februvari mhoineant brittnakodden zhuz manddlem. Arjenttinatlean soiny dhaddun zuveancher zoit melloile, punn tin soptokamuporant brittixanche navikodoll thoim paulem ani tamnni arjenttinacher zoit melloilem.Hea zhuzacho porinnam' galtericher vaitt toren zalo ani zun 1982 to taka sot'ta soddchi poddli. Dex karbharachim sutram mezor zonrol renaldo bignon hannem aplea hatant ghetlim.Bignonan rajki-i pokxank vavuropachi mekllik dili ani venchnnuko zahir keleo. 30 ekttobor 1983 disa zal'lea venchnnukamuporant raul alfonsan raxttropoti zalo. Loxkori odhikareanchea hatantolem baulem zal'lo arjenttina boreach kallauporant nagri proxasonakhal ailo.
Rajyoveustha
arjenttina 22 prantanche ek songhrajy asa. Kendr sorkarache fattirakhe ani thollavea lekanche hit samballopi lok hanche boroch kall zal'lea zhuzauporant hanga songhrajeachi thapnnuk zali. 1853 vorsa toyar kel'lem somvidhan omerikon somvidhanacher adaril'lem axil'lem. Hatunt uprant kitleaxach fautt bodol keleat. 1947 saun honga bailank motdanache odhikar mell'lle.
Kendr sorkarache tin vantte asat. Karyokari (Executive), vidhimonddoll (Legislature) ani nyaisomstha (Judiciary). Karyokari odhikar raxttropotichea hatant astat.
Raxttri-i somsod don ghoramni bhortaH protinidhi monddoll (Chamber of Deputies) ani rajyomonddoll (Senate). Hanga rajki pokx borech asat. Sodeak raxttri-i thoracher sat pokx mukhel asat.
Orthik sthiti
dokxinn omerikebhitor arjenttina orthik nodren boroch fuddem axil'lo dex zaun asa. Hanga gomv ani mokeachem bhorpur pik yeta. Pompas vatthar xetouddikhatir favo sarko asa ani choddxi pikaull hea vattharant zata. Gomv ani moko he bhair ums, follam, tombakhu hanchi pikaull mhotvachi asa. Poxudhonak lagunoi arjenttinache orthik udrogotik modot zata.
Hangachea khonnimni torekovar dhatunchi santthounn asa. Punn hea dhondeachi azun chodd udrogot zal'li na. Xixem, zost, rupem, bhangor, tambem, mongniz, yureniyom' hanchi borich santthounn hanga asa,punn khonn udyegacher chodd lokx no dil'leakaronnan arjenttinak lokhonn, kollso sarkea gozalinchi ayat korchi poddtta.
Soimik tel ani vayu hanchem utpadon mat borench fuddem paulam. Hea gozalink lagun arjenttinak indhnakhatir konnachoch adar gheunchi goroz poddna.
Udkantoli pikaull borich asa ani hea dhondeak fattboll divpak sorkar yotn korta. Punn chili, peru hancheamukhar arjenttinacho nusteacho vepar samkoch unno asa.
Karkhane ana her udyegodhonde hanga disanodis vaddot asat. Karkhaneambhitorolem 65% utpadon buenos aires vattharantlean yeta. Hea vattharant idyegodhondeachem promann soglleant chodd asa. Robracheo vostu, kopdde, vahnam, rosainik podarth hanche karkhane choddxe heach vattharant asat. Her vatthar zom-i karkhane ani her udyegodhonde vaddik lagleat te mhollear korddoba (vahnam, sttil, lankddacheo vostu), santa fe (vahnanchi zullounni, yontram, kagod, dudaposun toyar zaupi podarth), mendozha (soro, rosainik droveam, follam sukoup), ruzhario (tel, ttrekttors, mams sukoup), tukuman (sakhor karkhane), chako vatthar (kopddo ani bhongsalli). 1978 vorsa pettroliyom' utpadon soglleant chodd axil'lem; tachea khala soro, ximitt, sttil, hancho krom' lagtalo.
Bhouraxttri-i (Multinational) kompneamni borench bhanddoul hangachea udyegodhondeamni ghalam. 1977 vorsa arjenttinak bhett divpi poryottokanchi sonkhea 13,50,000 itli axil'li. Peso hem hangachem odhikrit cholon.
Yeradari ani soncharonn
Arjenttinant dokxinn omerikentlea her dexamporos relvenirg chodd asat. Relvemargamni sogllea prantank zoddleat. 43,500 kimi. Lambayechea vott'tt relvemargampoiki 56% buenos aires, korddoba ani santa fe hea prantamni asat.
Rosteanchi lambai 2,90,200 itli asa. Rosteamvelean zaupi yeradarichem promann borench vhoddlem asa. 70% xetki utpadonachi yeradari rosteamvelean zata. Xaranchea vattharant kolektiuho, (Colectivo) mhollear tteksi seva asa. Hi tteksi seva tharavik margamvelean yeradari korta.
Rio de la plata nhomyotlean ani hea nhoinchea her fantteantlean borich yeradari cholta. Yeradari korpak laik oxe 11,000 kimi.Lambayeche zolmarg asat. Dexant sat mukhel ani her 20 bondram asat. Ayat- nireatiche soglle veuhar choddxe hea bondrantlean zatat. Bondram yeradaricho 75% vantto ukhlota.
Aerolineas arjenttina hi viman yeradari samballopi mukhel somstha. Raxttri-i ani antororaxttri-i margancher yeradari korpi he somsthekodden tis vimanancho tafo asa. He bhair esttrol lineas ayerias, lineas ayeriyas del estado, tramsportes ayerias buenos aires heo somstha dexabhitorlea viman yeradaricho bhar samballottat.
Hangachean ujvaddak yeupi khobramptram asat. Hancho vott'tt khop 26,82,000 poros chodd asa. Reddio ani durodrxon kxetr borench fuddaril'lem asa. 66% poros chodd lok durodrxonacho lavo ghetat. Soncharonn kxetrant arjenttina sudaril'lea dexankodden sort korpaitolo fuddem paula. Lok ani somazojinnH
1986 vorsameren arjenttinachi loksonkhea 3,10,30,000 itli axil'li. Xaranchea vattharamni raupi lokanchi sonkhea 2,22,69,000. Loksonkhea dexbhor soman na. Buenos aires vatthar chodd gordecho zalear pettagonia sarkilea vattharant loksonkhea samkich unni asa.