cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
बालचांव
तय्यारी
तय्यार कर्पाची पद्धतिचें वर्णन सांग्ता की पयलीं सुंगटां नितळ करुंक जाय तांचें सूत काडल्या उपरांत, मीठ लावून एका व्हड आयदनांत कुशीक दवरुंक जाय. तांबड्यो मुर्सांगो, जिरें, सान्स्वां, लवंगां आनी तिखी एका सुख्या तव्याचेर पर्मळ येसर भाजुंक जाय. उपरांत तें थंड जावंक दवरुंक जाय. आलें, लस्सूण आनी भाजललो मसालो पिठो विनाग्रीन मेळवन ताचो खळ करुंक जाय. तेल गरं करून, सुंगटां तांतुंत मिसळ करुंक जाय आनी फिरवन दाट जायसर भाजुंक जाय. मागीर, तव्याचेर पियाव भाजुंक जाय. पियाव पुडी रंगाचो जातच, तमातां घालुंक जाय आनी मव जायसर भाजुंक जाय. मसाल्याविनाग्रिचो खळ तांतुंत साखरे आनी मिठा सांगाता घालुंक जाय, ह्या उपरांत तेल, मसाल्यांतल्यान भायर सरो परियांत भाजुंक जाय, सुंगटां घालून हें सगळें २-३ मिनूत रांदुंक जाय.
बाल्चांव चड करून गरं, साद्या उकड्या शितांत वापर्पांत येता. तो चड काळा खातीर फ्रिजिंत दवरुंक जाता.
इतिहास
भारतांत कातल्क पुर्तुगेज आंनी तांच्या वसाहत कर्पांत आयलल्या वेळार बाल्चांवाची वळख दिवपांत आयली. thumb|दुक्राच्या मासाचो बाल्चांव. कातल्क कुटुंबां घडियेक नारलाची विनाग्र ताच्या आंसाणीक लागून वापर्तात, आनी हिंदू कुटुंबां घडियेक उसाच्या कानडियेची विनाग्र मातशे उणें आंसाणीक वापर्तात. आतां धवी विनाग्र वो माल्त विनाग्र वापर्पांत येता.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंयचीं खाणां-जेवणां
ज्ञानदेव आनी नामदेव हांचो काळ
वारकरी संप्रदायाचें मुळावण घालपाची ज्ञानदेवाची कामगिरी अशेतरेन चतुर्विध आसा-१)ताणें पंथाक सुसंगत आनि तर्कशुध्द अशें तत्वज्ञान दिलें.२)सूक्ष्म नीतिमीमांसा केलि.३)धर्मीक अणभवांचें मूल्यमापन केलें.४)लोक जागरण करुन संप्रदायाची प्रवाहि आनी अकृत्रिम समघटना बांदली.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
यव
आर्यांच्या अन्न-धान्यांतलें एक मुखेल धान्य. मराठींत ताका जव वा सातू अशें म्हण्टात. ऋग्देव, अथर्ववेद, तैत्तिरीय संहिता, काठक संहिता, वाजसनेयी संहिता हातूंत हाचो उल्लेख आयला. अफगानिस्तान आनी काश्मीर ह्या देशांतलें म्हत्वाचें पीक म्हणून ताचो ऐन-ई-अकबरींत उल्लेख आयला.
रोथ आनी बोथलिंग हांच्या मतान हें खाशेलें धान्य नासून हें उतर सगळ्या धान्यांखातीर वापरताले. मद्र आनी उशीनर ह्या जनपदांत ह्या धान्याचें खूप पीक येतालें असो पतंजलीन उल्लेख केला.
हें नैमिषेयांचें अन्न आसून, हविर्द्रव्यूय आसा.
श्राध्दांत ताची गरज आसता.
वर्ग:देवनागरी पानां
राधाकमल मुखर्जी
शिक्षण
राधाकमल मुखर्जी नामनेचो अर्थशाऋज्ञ. कलकत्ता विघापिठांत ताणें आपलें शिशण पुराय केलें.
वावर
इ.स.1910 त कुष्णनात कॅलेज बेहारमपूर हांगा अर्थशास्ऋचो व्याख्यातो म्हूण ताची नेमणूक जाली. इ.स.1915 त ताणें बंगाल सोडलें. आनी लाहोर हांगा सनानत धर्म महाविघालयाचो तो प्रचार्य जालो. 1917 त कलकत्ता विघपिठांत प्रध्यापक म्हूण ताची नेमणूक जाली. 1921 त लेखनै विघापिठांत प्राध्यपक म्हूण ताची नेमणूक जाली. 1915त तो थंयसावन निवुत जालो. इ.स.1955-1957 ह्या काळांत तो हे काँलेजीचो कुलूगुरू जालो. ताचे कारकिद्रीत इ.स.1949 त समाजशाऋ आनी मानवी संबंद हाचो अभ्यास करपी सॆस्थापना जाली. हे संस्थेचो तो आजीव संचालक आशिल्लो. कोपनहेगेन हांगा जाल्या अन आनी शेतकी संघटनेच्या अर्थशास्त्रीय आनी संख्याशास्त्रीय मंडळाचो तो कार्यध्यक्ष आशिल्लो. तशेंच आंतररशर्टिय कामगार संघटनेचो तंत्रज समीतिचो तो सदस्य आशिल्लो. तोणें अर्थशास्त्र आनी हेर समाजीक शास्त्रांत जायते गंथ बरयल्यात. प्रा. मुखजी हाणें कुटिरोघोगान भारताची उदरगत सादूंक मेळटली, ना जाल्ले उघेग परत सुरू करून प्रचलित उघेगांत, यांत्रिक. तात्रिक, आनी वेवस्थापकीय सुदारण करून भारताचें हित सादूंक जाय लघुउघेग आनी भारीउदेग हाचें यथायोग्य प्रणाम साधप गरजेचें आसा. भारतांत अस्थेंत तरेचो उघोगपाद आपणायनासताना अर्थीक आनी समाजीक जीणेंत सहचर्य आनी सहयोग निमाण जावप गरजेचें आसा. आपल्या तुलनात्मक अर्थशास्त्राची तत्वे ह्या पुस्तकांत ताणें अर्थशास्त्री व्यापती वाडोवपाविशीं सांगलां. ह्या ग्रंथाच्या दुसर्या भागांत भारतीय परिस्थिचो विचार केल्लो आसा. ताच्या मतान अर्थशास्त्राचे तुळात्मक आनी सॆख्यात्मक आदार समाजीक शास्त्राच्या आदारान प्रस्थापित करूंक जाय. जाल्यरच अर्थशास्त्रीय उपपती व्यापक आनी मानवी माग्रन प्रंस्थापीक जातली. ग्रथांच्या निमीणें ताणें. समाजीक नियोजनाची गरज सांगल्या. तेविशींच्या विश्र्लपणांत ताणें सनातनवादी आनी मार्कसवादी प्रतिमांनाचेर टीका केल्या. आपल्या अर्थशास्त्राची आधरभूमी ह्या ग्रंथांत ताणें भारतीय शेती आनी उघेगीक अडचनी हांची भासाभास केल्या. तशेंश भारतांतले गांवगिरे अर्थवेवस्था पुराय विस्कटावणीय ह्या ग्रंथांत दिसून येता. हाचेभायर ह्या विशयाचेर ताणें, भारतीय ग्रमीण अर्थवेवस्था, भारतीय भिमी वेवस्थेचे प्रस्न आनी ग्रामीण नियोजन आदी ग्रंथ बरयल्यात. चाळीस कोटी लोकांखातीर येवजण ह्या पुस्तकांत ताणें हेया देशांतल्या लोकसंख्येक आळो घालपाखातीर ताणें बालविवाह आनी बहुपत्नित्व थांबोवप, शिक्षणाचो प्रसार सामान्य जनतेंत उच्च राहणीमानाची जाणविकाय निमाण करप आनी कुटूंब नियोजनाचो अवलंब करप हाचेर भर दिला.
''तारीख 23 जून, 2017 शुक्रार संर्दभ भांगार भूंय''
वर्ग:देवनागरी पानां
पृथ्वीराजाचो कृष्ण
पृथ्वीराजाचो कृष्ण- रूक्मिणी री वेली (17 वें शतमान).
विरभाणचे – राजरूपक (18 वें शतमान) कृपाराम खिडीयाचे राजिया रसोरठा (19 वें शतमान) हे मुखेल ग्रंथ आसात. तशेंच नाथ संप्रदायांत पृथ्वीनाथ मानसींग, बागनाथ; विष्णोई संप्रदायांतले जांभोजी उदोजी, परमानंद; जसनाथी संप्रदायांतले करमदास देवोजी; निरंजनी संप्रदायाचे हर्षदास, तुलसीदास; दादू पंथांतले दादू रज्जब सुंदरदास अशे खूब कवी जावन गेले.
आर्विल्ल्या काव्याची सुरवात विसाव्या शतमानाच्या चवथ्या दशकांत सुरू जाली. 1950 सावन साहित्यनिर्मणी हिंदी वाङ्मयाच्या धर्तेरच जावंक लागली. चंद्रसिंगाचे ‘वादळी’ हे नवकवितेचें पयलें पुस्तक. ‘लूहा’ हो तांचो आनीक एक काव्यसंग्रह. गणेशीलाल उस्ताद, मेघराज मुकल हे प्रसिद्द कवी. सुमरसिंह, शेखावत हांचे मेघमाला आनी नारायणसिंग बाटी हांचे ‘सांज’ हांणी सैमाचेर कविता केल्त. आधुनिक कवीं भितर मणिमधुकर, सी. पी. देवल, तेजसिंग जोधा, गोवर्धनसिंग, शेखावत पारस आरोडा हे प्रसिद्द आसात. मणिमधुकराचें ‘पग फेरो’ सी. पी. देवलांचे पागी हे काव्यसंग्रहाक पुरस्कार प्रप्त जाला.
नंद भारद्वाज हांचो ‘अंधार पख’, गोवर्धनसिंह हांचो ‘किरकर’, आर.डी. श्रीमाला हांचो ‘म्हारो गांव’ हीं पुस्तकां म्हत्वाची आसात. राजस्थानी नाटकांची सुरवात हालींची. शिक्चंद्रभारतीय हांचे ‘केशरविलास’ (1900), ‘बुढापे की सगा’ (1906), फाटका जंजाल (1907), भगवती प्रसाद दारूक हांचें वृध्द विवाह (1903), बालविवाह (1920), ढलसी फिरती छाया (1920), कलकतियाबाबू (1922), तशेंच गुलाबचंद नागौरी, नारायणदास सारडा, श्री नारायण अगरवाल, बालकृष्ण लाहोटी हे नाटककार जाले. जयपूरचे एम्. एम्. सिध्द हांचे जयपूरकी ज्योणार. एम.एम्. भट्टाचें ‘रंभारमण’ (1920), जमनकाल पछेरियाचे नई बिनणी,भरत व्यासाचें रंगीलो मारवाड आनी धोला – भारू हाचे सारक्या नाटकांची निर्मणी जाली.स्वतंत्रताये उपरांत आज्ञाचंद्र भंडारीचें ‘पन्नाधाय’, जी. एक. शास्त्रीचें ‘प्रणवीर’, प्रताप यादवेंद्र चंद्राचें ‘ताशरो घर’ हाचे सारकी नाटकाची निर्मणी जाली. अदजुनदेव चरण हांणी ‘दो नाटक आजरा’ सारकें प्रायोगिक नाटक बरयलें. तशेंच मनोहर शर्मा, जी. एफ. माथूर आनी जी. एल. व्यास हांणी कांय एकांकिका बरयल्यो. बिकानेरचे एम. एन. जोशी हे आद्य राजस्थानी कादंबरीकार अशें मानतात. ‘आभइ पटकी’, ‘धोरा रो धारी अन्नाराम हाची ‘महकती काया’, मुळकती धरती’, यादवेंद्र चंद्र हाची हूं गोरी किणपीव री ह्यो मुखेल कादंबरी आसात. तेच प्रमाण आर. एन. शर्मा हांची ‘काल भैरवी’, यादवेंद्र हाची ‘जोग संजोग, सत्येन जोशी हाची कँवल पूजा, बी. एक. माली हाची ‘मानरव रा खोज’, पारस अरोडा हाची ‘खुलती गंठन’ ह्यो प्रसिद्द कादंबऱ्यो जावन आसात. प्रसिद्द कथाकारांभितर एम.डी. व्यास, शिवचंद्र भारतीय, गुलाबचंद्र नागौरी, शिवानारायण तोष्णीवाल, छोटाराम शर्मा ब्रजलाल बियाणी, बी. एन. पुरोहित, एस. आर. चंदाणी, चंद्रसिंग, चंद्र रे हे बरे कथाकार आसात.
वर्ग:देवनागरी पानां
Gõychi Mukti Chollvoll
Gõychi Mukti Chollvoll Bharotantlea Gõychi Purtugez rajvott sompovnk ek chollvoll asli. He chollvollichem ghoddop lhan promannachem bondd ani utthav ekunnisvea xekddeantlo aslem, ani 1940-1961 vorsam modem ti chodd bollixtt zali. Hi chollvoll donui Goeam bhitor ani bhair ghoddpant aili ani tantunt vegvegllea prokarchea rochnnukechem khaxeleponn aslem zantunt ovhinseche nixedh, bonddache prokar ani cholakheche proiotn asle. Punn, Bharotichea vosnnukancho fokot 1961 vorsa jen’na Bharotant Goencher ghuri ghatli ten’na Purtugezancho tabo somplo ani he zage Bharoti Songhrajeant zoddle.
Bharotant Purtugez vosnnuko
1510 vorsa Purtugezan Bharotant vosnnuko ani zaitech ostomptechea doreadegeche zage tabeant ghevn zaiteoch vosnnuko udentik sthapleo. 19vo xekddo somptana, Purtugezacheo vosnnuko Bharotant Goem, Damanv ani Diu, Dadra ani Nagar Haveli ani Anjediva zunvo meren ximit asleo.
Purtugez rajvottkecher bondd
Zaitech Goenkar je Purtugezanche rajvottkent jietale tannim Purtugez rajvott nakarli kiteak tanchim dhoronna chodd nirdoi aslim ani tanche hukum ani doia nasloleo sorkari mohimo nanvadik Hindu Goenkarank Kristanvponnant dhormantor korunk asleo. Purtugez rajvottkecher add (nimannem 1912 vorsa kelolem) 14 bonddam, vosnnukechea kallachi rajvott sompovnk ekui utthav iesvont zavnk na. Hea utthavachea upiesan orthadik bodol haddunk pavunk na ani tanchi vixal, kriaxil palov divpi manddavoll ani thollavea soimachim karonna aslim.
18vo xekddo
Purtugezam virud'dh 1787 ant Goenkar Pintonchem Karosthan yotn kelea.
Survatecho 20vo xekddo
1910 vorsa Purtugez somratt raj kaddun uddovpant, tem vosnnukenk svaiototai ditole mhonn somzun ek bhorvonso nirmann kelo, punn jen’na Purtugez vosnnukvadachim dhoronna bodlunk nant, ek manddavollichi ani vosnnukvadachea add orponn keloli chollvoll uprasli. Luís de Menezes Bragança hannem O Heraldo, potr sthaplem, jem Goenchem Purtugez bhaxentlem poilem vortomanpotr aslem, jem Purtugez vosnnukvadachea rajvottke virudh aslem. 1917vorsa, "Carta Organica" kaido pas kelo zantunt Goenchea nagrikanchea sovlotincher nodor dovorpant aili.
Menezes Bragança hannem ho kaido nakarunk ek Moddganvant ek sobhechi manddavoll keli ani thoddo kall je Purtugezan mukhel vattharant favo zatale tech hok Goenkarank favo zale. Punn, Purtugez Katolk Igorz vosnnuke vordan aslolea dhoronnak palov ditali ani svotontrai virudh chollvoll korunk Goenkar Kristanvancher probhav ghalunk proiotn kortali. Goenchea Katolk Igorjechea Purtugez Patriarkan 60 voir odhikrut chitti dhormprantachea padrink patthoileo, zantunt aplea bhavartheank sermanv sangun ki tanchem salvasanv Purtugezancher ovlumbun asa ani tea khatir sonskrutik-rajki sombond her Bharotam koddlean pois ravunk; oxeo suchovnneo dileo.
1920–1940
1928 vorsa, Tristão de Bragança Cunha hannem Goa National Congress sthaplo. Kolkotak zalolea Indian National Congress odhivexonant, Goa Congress Committee-k maniotai ani protitnidhiponn favo zalem.
Purtugez sorkaran National Congress (Goa) hankam maniotai dina zavnk dobav haddlo; punn 1938 vorsa, Mumboichea Goenkaramni tatpurti Goa Congress sthapli.
1940ant
1940ant, Goenchea svotontr chollvollik goti aili zachi sfurt Bharoti Svotontraiechi chollvoll zavn asli ji eka chodd mhotvachea kallant aili, tech porim 1946 vorsachi Brittix- anchi Bharotak svotontrai divpachi kollovnni, zachea uprant Bharoti fuddareamni aplem Purtugez Bharotachea ani Fransez Bharotachea chollvollicher lokx voddlem zankam novea svotontr zalolea Bharoti rajeant vilin zavnk zai aslem. Jen’na Bragança Cunha haka 1946, vorsa ottok korpant ailo, Goa Kongresacho odheokx A.G. Tendulkar zalo ani tannem Londa (Goeam bhair) ek zomat ievjili.
Dr Julião Menezes ho Goeant xiklo ani Lyceu, (Purtugez vhodd iskol) sompoitoch tannem 1920 vorsa Berlin Vixvvidheapittant proves ghetlo ani voizponnant MD podvi zoddli. Tannem Berlinant Indology-nt patthiokrom kelo. Thoim taka Dr. Ram Manohar Lohia bhettlo zo teach vixvvidheapittant xiktalo. Dr. Ram Manohar Lohia ani Dr Julião Menezes ekamekachea somporkant ravle ani Dr. Menezes hannem taka asro pasun dilo. ‘Kor vo Mor’ ho Mahatma Gandhi hannem ulo marlea uprant. Dr. Lohia, Goeant lipun ravnk sodtalo punn Dr. Menezes-an taka sol’lo ditoch tannem to vichar soddun dilo kiteak Brittixanche dolal Goeant kriaxil asle dekhun Dr. Menezes haka chinta zatali. Lahore-antlean zoim taka Mumboint ottok kortoch vhorpant ailolo, Dr. Lohiachea bondkhonnintlean suttka zatoch, he dogui portun 1946 vorsa bhettle. Eka voizuki topasnne khatir Mumboint Dr. Lohia, Dr. Menezesak bhettlo zoim nimannean poileak visov ghevnk sanglem ani tannem taka aplea ghora Goeant Osollnnem ievnk amontronn dilem. Hem amontronn svikakrun, Dr. Lohia Goeant Junhache 10ver 1946 ailo ani Menezes-achea ghorant Osollnnem ravlo, zoim dogui danddgeamnim Goeant asolea tea vellachea vatavronnacher bhasabhas keli ani Purtugez sorkaran zomatincher bondi ghatlea taka avhan korpak tharailem. Hi 435-vorsanchea Purtugez sorkaracher poili nagrik adneabhong zavn asli. Lohiachea ienneachi khobor Goenkaram modem ximpoddli ani Osollnnechem Dr. Menezesa-chem ghor Goenkar vidvanachea ani rajki kariakortanche zomatichem thikann zavn pavlem zankam Dr.Lohia ani Dr. Menezes hancho sol’lo zai aslo. Junhache 15ver 1946 vorsa, Dr. Menezes and Dr. Lohia hannim Ponnje eka lokachea zomeak bhaxonn dilem punn zorui te zomat aslolea zagear pulis hajir asle, te modem poddun ti zomat bond korunk na. Hea zomatichea zoita vorvim tankam dhilaso mell’llo ani dogaimnim Moddganvchea chovkant eka ghoddeam gaddie vorvim proves kelo. Junhache 18ver hozaramni dadle ani bailamni tankam ievkar dilo ani tanchea nanvan oxim ghoxnna kelim: "Dr Lohia-ki Jai! Dr Julião Menezes-ki-Jai!". Dr. Lohia ani Dr.Menezes hankam ottok korpant aili. Vosnnukechea karbhareanchean, zankam hachi khobor nasli, tanchean zomeacho kollkoll thambovnk zavnk na. Julião ani Lohia hankam ottok keli ani modeanrati Ponnje Pulis kvartelar vhele. Tanchea ottkechi khobor akh’khea Goeant posorli, ani choddxea xaramni lokan aplim nidorxonna kelim. Moddganvant, dusre sokallim, nagrikamni pursanv kaddlem ani sanje Kamra fuddeant ektthaim zale. Zorui foujeche xipai thoim lokank ambddunk asle, te bosun ravle, ani ekvottan aplea vhoddlea tallean akh’khea xarant bobatt martale mhonnnun: Jai Hind!! Dr. Lohiako shodd do! Dr. Julião Menezesko shodd do!
Disachea xevttak, Dr.Julião Menezes haka soddpant ailo ani Dr. Lohia haka Goeam bhair vhorun soddlo. Tanchi ottok, lokak svotontraiechea chollvollik vhodda promannant nidorxonna korunk prernna divnk pavli jea vorvim vhoddlea promannant ottok zali ani 1,500 lokachem bondkhonnint patthovp zalem. Goenche fuddari zoxe porim Bragança Cunha, Purushottam Kakodkar, ani Laxmikant Bhembre hankam tanchea svotontraiechea nidorxonnant bhag ghetla dekhun Purtugalak toddipar kele.
Goem, Damanv ani Divchea sorkarachean Dr. Juliãochem hea tachea iogdanak to jivo astana maniotai divnk ghoddunk na, zorui taka Junhache 18 ver 1986 vorsa tachea mornna uprant man favo kelo, taka ek iadostik bandun tacho ugddas dovorpachi goroz asa.
Modlea 1940nt, zaitech nove rajki pokx Goeant, dor ekak ek ghusponnichi kariavoll ani kario asun, Goenchea svotontraiecher ani svaiototaicher zhuzpak; upzole. He rajki pokx vegvegllea dhoronnacho prochar kortale zantunt Goenchem Mharaxttr rajeant vilin korpachoi prostav aslo toxench. Goenchem Bharotant aslolea dokxinn Kornatokachea rajeant vilin korop, svotontr Goenchem ghottok rajeo, ani Purtugez rajeant svaiototai hancho aspav aslo.
Mahatma Gandhi hannim oslea vegllea kariavollichi svotontrai upegachi zavnchi na ani tem svotontraiechea loddaik faideachem zavnchem na mhonn vollkholem; veg vegllea svontontraiechea ghottokamni vixal pokxan ektthaim ievnk proiotn korunk zai, oxi tannem suchovnni keli. Gandhichea suchovnnek zobab koso, vegveglle pokx Mumboint 1947 vorsantle Junhant bhettle ani upcharikponni Purtugezamni “Bharot soddunk” ek mohim sador keli. Brittixamni vosnnukecho tabo soddttoch, Goenchea fuddareank, Purtugez, vosnnukecho tabo sompeponni soddttole, oxem somzotale. Punn Agostache 3rer 1947 vorsa Goenchem svotontrponn Bharotachea svotontraie sangata zavnchem na ani hea khatir Goenkaramni apli loddai chalu dovorchi poddttoli nhoich nagrik sovlote khatir punn “svotache svotontraiek” oxem Dr.Lohian porgottlem.
Raxttrio svotontraiechea loddaient Goeank svotontrai mellpak opies ievop zachea sangata novea raxttrio Nove Delhint aslole Bharoti fudarponnachea mixreo ixare, ani koddok Purtugezancho chholl; Goenchea svotontrponnache chollvollint mondi haddunk pavlo. Tech porim Bharotachi fallnni ani Bharoti Pakistani 1947 vorsantlem zhuz hannim raxttrio Bharoti fuddareancho kendr Purtugezanchea ani Fransezache vosnnuke add loddai dusrea vordan halovpant aili.
Bharotachi svotontrai zatoch, Goem, Damanv ani Divchea svotrontraiechi ek veglli magnni Dr. Froilano de Mello hannem ubharli zo ek nanvadik microbiologist ani Purtugez Raxttrio Vidhansobhent khasdar aslo zannem tankam svaiototaiechim rajeam Brittix bhouraxttram asat toxim Purtugez bhouraxttrant korunk maglem.
Svatotaiechi Magnni
Goeant ani Purtugalant, kalla pormonnem magnneo Purtugez Bharotant aslolea prodesam khatir korpant aileo. Julhant 1946 vorsa, ek bhouxik zomat ghetli zantunt Estado da India, haka ek ugti svaiototaiechi magnni Salazarchea karbhareank keli. He zomatik José Inácio de Loyola hacho palov aslo ani tannem hi sfurt mellttoch Uday Bhembrechea odheokxponna khal ek somiti keli. He somitek favo to zobab Purtugez rajkarbhaream koddlean mellunk na ani xekim nimanni svaiototaiechi magnni Purushottam Kakodkaran survatechea 1961 vorsa keli.
Choturaieche proiotn
1947 vorsachea Dezembrant, svotontr Bharot ani Purtugal hannim dutavasacheo zullovneo sthapleo. 1948 vorsantlea Janerant, Bharoti Prodhan Montri Jawaharlal Nehrun Purtugez dutachi bhett ghetli ani Goenchem, Bharoti songh rajeant vilin korpacho prosn manddlo. Purtugez, zankam e Bharoti vosnnuko moladik asleo, tankam vannponn korpant posonti nasli ani 1948 vorsa Goenchea vosnnuke add chollvoll lagim lagim borkhast korpant aili.
1953 vorsa Janerant, Bharoti Purtugalachem xisttmonddol (Bharot sorkarachi protinidhi sonstha), hannim Purtugala kodde tichea Bharotant aslolea zageam vixim ulovnni korunk magnni keli. Bharot sorkar ek nitt bodlop zai aslem, punn Purtugezan taka nakar dilo ani dutavasachi ixttagot don desa bhitor ibaddot geli. Junhache 11 ver 1953 vorsa, Lisboak aslolo dutavas bond korpant ailo ani dutavasacheo zullovnneo upcharik pod’dhotin kaddun uddoileo. Julh 1953 vorsa Bharotachi sthiti French ani Purtugez vosnnuko Bhartotatleo Bharoti songh Prodesat mellovnk zai; oxem Nehrun sanglem. Nivollponni Bharatichem dhoronn vosnnukamche sombond Nehrun sanglam astana, Purtugal ani Frans apleo vosnnuko soddunk kobul nasle. Hea uprant, Bharotan ek Ekvottit Raxttram-che torfen Purtugezank Bharotantle xantponni soddunk ek mohim sador keli.
Krantikari pongoddam
Azad Gomantak Dal, ek krantikaricho pongodd hannem Purtugezanchea nitt kariacheo hikmotincher zoit vhorunk soput ghetlo. Azad Gomantak Dal hachi sthapnni Vishwanath Lawande, Narayan Hari Naik, Dattatraya Deshpande, Prabhakar Sinari zanchea sangata her tache mitr asle tannim eksarke Purtugez kvartelancher ani Benkencher akromonn kelem. Soglleank 28–29 vorsanchi bondkhonn Purtugezache niailoien dili. Narayan Naik ani Dattatraya Deshpande hankam 14 vorsanchi bondkhonn Portugal ani Angolachea bondkhonnint favo zali. Punn tankam Goenchi soddvonn zatoch soddle. Vishwanath Lawande ani Prabhakar Sinari he bondkhonnintle pollun gele ani tanchi xostranchi loddai Purtugez rajvottkecher vhodd loskorachem boll vosnnuke add zhuzpak keli zachi mukhealoi Goenchea-Bharotache ximer Vazarem ghoddli. Azad Gomantak Dal hannim iesiesvontponni pulis ani karkhanneanacher, kvartelancher, ieradarancher dhaddi ghatleo, addsak ravun soinacher ochkit ximer ghureo ghatleo ani darugulleacho santtho foddun uddoilo. Tannim Goencho ek bhag zaka "Dadra and Nagar Haveli" mhonn pachartat to soinachea kruten mekllo kelo. Soineacho fuddari Vishwanath Lawande hannem apnnak Dadra ani Nagarhavelicho Rajeopal ghoxit kelo. Punn, hea pongddachea krantikarichea manddnnek, Purtugezan aplem soineachem boll vaddoilem ani hem korunk tannim gore ani Afriki foujeche xipai hem bondd damun dovrunk haddle.
Goa Liberation Army, zacho Shivajirao Desai ek Bharoti foujecho odhikari aslo. Tannem 1950ant sthapnni keli, tannem Purtugezancho vosnnukvadak avhan divnk krantikari ievzonneo ani nitt kruti vaprunk tharailem. Tannem Sesa Goachi Sonshi min foddun uddoilem jea vorvim tatpurtem minacho vavr sthogit zavnk pavlo. Goa Liberation Army haka zaiteach her foddpachem ani ghuri ghalpachem xroi favo zata ani tannem ek mhotvachi bhumika Bharoti ghuriecher vellar pul nas korpa virudh vanchovpachi keli.
1953 fuddem Soteagrohache chollvollichi khorai
1953 vorsa, Tristão de Bragança Cunha hannem abar vosnnuke add aslole pongodd manddavollir ghalunk Goa Action Committee ghoddli je svotontrponnim Mumboint vavurtale. Mumbointi Goenkar ani on-Goenkar hannim hea zhuzant aplo ekvott dakhovnk Soteagroh kelo.
Goeant, vosnnuke add don pongodd asle zantunt kherit vosnnuke add hikmoti asleo. National Congress Goa hi xanticheo soteagroh heo hikmoti vaportali, ani Azad Gomantak Dal krantikari pod’dhoti vapor kortali. Agostache 15ver 1954, ek vhodd soteagroh korpant ailo, punn ohinvsecho adneabhongacho vapor korunui, Purtugez zallvondaramni marpett kelo ani zaiteach bhagidarank ottok kele. P.D. Gaitonde haka Purtugez vosnnukvada add sobhemazar nidorxonna korta mhonn ottok kelo.
1954vorsa, Goa Vimochan Sahayak Samiti (All-Party Goa Liberation Committee), ghoddpant aili zachi mokh adneabhongachi mohim chalu dovorpachi ani soteagrohank duddvancho ani rajki mozot divnk asli. Praja Socialist Party hanche Mharaxttr ani Gujrat pongodd hannim soddvonnechea somitik mozot keli ani svotontr Goeank Mharaxttrant vilin korpak protsahon dilem. Soddvonnechi somiti ani Praja Socialist Party hannim sangatan zaitech soteagroh 1954–55 aiojit kele.
Purtugez sorkaran zaiteach ontoraxttrio bollank ulo marun Bharot sorkar Purtugezachea zageanchi probhutv add vavurta mhonn tokrar keli kiteak soteagrohani Purtugezanchea Goenchi xim uploli. Nehruk tea khatri dobav haddlo jea vorvim Bharotan soteagrohak maniotai dili na.
Nehru'chem soteagroh nakarpak lagun svotontraichea chollvollik mar boslo. Nehrucho soteagrohank palov naslolean, eka soteagrohean Goenchi xim Terekhol kotta lagim up’pachea kamank bhov thoddeancho palov mell’llo. Zorui bhov thodde lok asle, ek dhaktto zomo Goenchi xim upun Terekhol kottant ratik pennem korunk pavlo.
Thoddea soteagrohank soddlear, ani All-Goa Political Party Committeechem kario pollelear, toxench raxttrio Bharoti sorkaracho palov naslolean, vosnnuke add chollvollichi goti dhilavli. Svotontraichem kario viroll aslem ani bhov thodde he chollvollint misoll zavnk itsa dakhoitale. Junhache 18ver 1954 vorsa, soteagrohi Goeant bhitor sorle ani Bharotacho bavtto uboilo, punn nidorxonna korpi ani dubhavi bhuzvonnkarank ottok korpant aili ani vosnnuke add kariakorte Dr. Gaitonde ani Shriyut Deshpande hankam Purtugalak toddipar kele.
Dadra ani Nagar Haveli hanchem samilikoronn
Julhache 21ver 1954, Goenkaranchea United Front (zachem fuddariponn Francis Mascarenhas hannem choloilem) hannem Purtugezank aplo vosnnukecho Dadra prodes zo ek sorvbhonvtim zomin aslolo zago Nagar Havelichea ximer aslo; fattim ghevnk boll kelem, National Movement Liberation Organisation (NMLO) hacho ek pongodd Rashtriya Swayamsevak Sangh krantikari pongodd ani Azad Gomantak Dal, hannim Nagar Haveli hacher Julhache 28ver 1954, ani Agostache 2 rer iesiesponnim tabo ghetlo. Zorui iesvontponnim he zage tabeant ghetle, Bharotan te zage rokhddech Songh Prodesant vilin korunk nant. Thoddo kall teo de facto svotontr des koxe asle zancho karbhar Svotontr Dadra ani Nagar Havelichi Varishta Panchayat choloitali.
Dadra ani Nagar Haveli hachem iesvont samilikoronn, xellmoddea Goenchea vosnnuke add chollvollik novean zolm divnk ani protsohan divnk pavlem. Agostache 15ver 1954, xemboramni lokamni Purtugezachea Goencheo ximo hupleo zorui Bharoti sorkaracho hukum soteagrohan bhag ghena zavnk mona kelolem. Purtugezamni haka aplo zobab sabar zonnak ghaiall korun ani zaiteank jive marunk portipall kelo.
Purtugezamni Soteagroheank hech porim sobondh 1955 vorsa portipall kelo. Tannim he chollvollik vaddtto palov asa tem pollovn tancheo ximo bond keleo. 1955 vorsa meren Bharoti sorkaran ek nivoll dhoronn toiar kelem zannem vosnnuke add chollvollik palov dilo. 1955 ani 1961 vorsa modem, ho Purtugez vosnnukvadachi rajvott sompovnk, so rajki pokx ghoddpant aile Hea pokxam modem Azad Gomantak Dal, Rancour Patriota, United Front of Goans, Goan People's Party, Goa Liberation Army ani Quit Goa Organisation hancho aspav aslo.
Purtugez mudom ontoraxttrio somazak goirsomoz korta, Goenkarank Luso-Bharoti vo Purtugez mhonn pacharun oxem zaitea Goenkarank dislem. P.D. Gaitondechi bonddkhonnintlean suttka zatoch, P.D. Gaitonden hea vicharak avhan korun sabar ontoraxttrio bhaxonna kelim. Vaddtto palov ontoraxttrio somaza koddlean toxench Purtugez Afriki vosnnukam koddlean mellun, Bharoti sorkarachea dhoronn odik koddok zavnk pavlem.
1961 vorsa, Goeank Bharotant zoddunk zai "ek xantin na tor bollan" Oxem Bharotan sanglem. Agostant 1961, Bharotan soineachi toiari keli ani Nehruchea Bharot atam Goenchea poristhiticher ogi ravchona, sangnnea uprant Dezembrache 1ler 1961, Bharoti soin Goenchea ximer ubem ravlem.
Goenchem samilikoronn
Purtugezam kodde choturaiechi chalik upies ietoch, Nehrun Bharoti Foujek Goeank forsan ghevpak hukum dilo. Eka soineachea karian jem 18 ani 19 Dezembr 1961 vorsa korpant ailem, Bharoti foujen Goeank aplea tabean ghetlem zaka bhov thoddo virodh aslo. Purtugez Bharotachea Rajeopalan ek xoronnachem kagod soi kelem.
Uprantleo ghoddnneo
Major General Kunhiraman Palat Candeth haka Goencho Rajeopal nempant ailo jem pod poilem Brittix sorkaran 1934 vorsa poilem rochlolem. 1963 vorsa, Bharotachea Sonsoden Bharotachea Ghottnechi 12vi durusti kaido pas kelo, ani upcharikponnim tabeant ghetlole zage Bharotachea Songhrajeant misoll kele. Goem, Damanv ani Div Songh Prodes zale. Dadra ani Nagar Haveli, je adim Estado da India hache asle, punn 1954 ani 1961 vorsam modem svotontr, te kherit Songh Prodes zale.
1962 vorsachea Outubrant, Ponchaiot venchnnuko Goeant ghevpant aileo zachea uprant Dezembr 1962 vorsa Vidhan Sobhecheo. Janerache 16ver 1967 vorsa ek lokmot ghevpant ailem zantunt Goenchea lokamni Mharaxttrant vilin zavpa virudh mot dilem. Purtugalan fokot 1974 vorsa Goenchi odhikarprapti Bharot Songhachi manun ghetli. 1987 vorsa, Goeank, Damanv ani Diu koddlean vegllim korun ek purnnponni vegllo prant kelo. Damanv ani Div ek novo songh prodes koso chalu urlo.
Thambonaslolo lokacho lott Bharotachea her zageantlo Goeam ieta dekhun osmitaiek ani sonskrutaieek dhoko bospachi. thollavea lokak bhirant poddlea. Goeank Vegllo Dorzo divpak vaddtti magnni Bharot sorkarak asa jea vorvim sorkarachean stholantoracher tabo dovrunk zatolo ani aplo zago on-Goenkarank divpacho thambovnk zatolem.
Filmam
Sat Hindustani (bhaxantor: Sat Bharoti) ek 1969 vorsantlem film jem Khwaja Ahmad Abbas hannem borovn digdorxit kelam. Hea filmant sat Bharoteank Purtugezantlea vosnnukvadachea rajvottkentle Goeank soddoitat tem dakhoitat.
Sondorbh
वर्ग:Gõychi itihas वर्ग:Romi panam
अन्सु रोड्रिगीज
अन्सु रोड्रिगीज ही एक तियात्रीस्त
जल्म
ती संगीताची परंपरा लाबिल्ल्या घराण्यांत जल्मांक आयिल्ली. तिचो बापूय दियागो रोड्रिगीज हो दिग्गू मेस्त्री हया नांवान लोक तांकां वळखतालें, कुडचडे आनी सरभोंवतणच्या वाठारांतल्या साबार गायकांनी तांचे कडल्यान संगिताचे धडे घेतिल्ल्यान ते तांचे गुरू आसले.
वावर
भुरगेपणा सावन ते संगीत, गायन, नाच आनी अभिनयांत वांटेकार जाताले. १९५७-५८ ह्या काळांत ते एमिसोरा दे गोवा जी उपरांत ऑल इंडिया रेडियो ह्या नांवान वळखुपाक लागले आनी आता ताका एफ. एम. रेडियो म्हण वळखतात थंय तांणी नियमीत गायक आनी नाटककार म्हण वावर केलो. तिने जासीन्त वाज, क्रुज जाजवाला, एलन कोस्टा, दिउगिनो डिमेलो, जियोर्जीना जेक्युज, रेजिनाल्ड फर्नांडीस आनी खुबश्या नामनेच्या कलाकारा वांगडा काम केल्लां, जे आता हया संवसाराक अंतरल्या. तिका रेमी कोलाको हाचे वांगडा लेगीत काम करपाची संद मेळल्या आनी तेच बरोबर आपल्या घरकारान मेथीव परेरा जांकां मेथीव पेर्री ह्या नांवान वळखता तांणी बरयल्ल्या आनी बसयल्या नाटकांनी लेगीत काम केलां. तिची खुबशीं ध्वनिमुद्रणां एफ. एम. रेडिओचेर आजुनूय आयकुपाक मेळटात. जरी तिची आता पिराय जाल्या तरी ती आयजूय तिका गावपाची संद मेळ्ळी जाल्यार, ती व्हडा उमेदीन सहगायका बरोबर सांस्कृतीक कार्यवळींनी सहभागी जाता.
वर्ग:देवनागरी पानां
अलाहाबाद
अलाहाबाद उत्तर प्रदेश राज्यांतलें पवित्र तीर्थस्थान. आदल्या काला सावन पवित्र मानिल्लें क्षेत्र, तीर्थराज प्रयाग म्हळ्यार हें अलाहाबाद. दिल्लीच्या उदेंत- दक्षिणेक उत्तर रेल्वेन दिल्लीच्यान 627 किमी. आनी मध्यरेल्वेन मुंबय सावन 1360 किमी. अंतराचेर, गंगा-यमुना न्हंयच्या संगमाचेर, हें शार वसला. लोकसंख्या 6,42,000 (1981).
अकबरान हांगा किल्लो बांदलो आनी ह्या शाराक त्या प्रांताचें मुखेल ठाणे केलें. तेन्ना सावन अलाहाबादाक हें नांव पडलें. वाल्मीकी रामायणासावन पुराणामेरेन प्रयागाचे कितलेशेच उल्लेख मेळटात. इ. स. तिसऱ्या शेंकड्यांतल्या, हांगाच्या शिलास्तंभाचेर, सम्राट अशोकान कौशांबीच्या राजाक दिल्लो हुकूम कोरांतिल्लो आसा. ताचे उपरांतच्या लेखांत पांचव्या शेकड्यांतल्या सम्राट समुद्रगुप्ताच्या वैभवाचें वर्णन कोरांतिल्लें आसा. चिनी भोंवडेकार फहियान आनी ह्युएनत्संग हांणी पांचव्या आनी सातव्या शेंकड्यांतल्या आपल्या प्रवासवर्णनांत प्रयागाचो उल्लेख केला. 1801 त हें शार ब्रिटिशांच्या शेकातळा गेलें. 1857 च्या बंडांत हांगाच्या देशी फौजांनी वांटो घेतिल्लो आनी सुमार स दीस हो वाठार आपल्या ताब्यांत दवरिल्लो. उपरांत ब्रिटिशांनी हें बंड मोडून काडलें.
हांगाच्या पोरन्या शारांतलीं घरां गच्च आसात. तशेंच रस्ते अशीर आसात. पूण वारागंज छावणी सारक्या नव्या भागाची आंखणी अद्ययावत पद्दतीन केल्या. राश्ट्रीय राजमार्ग, रेल्वेमार्ग आनी विमान मार्गांचे अलाहाबाद हें एक म्हत्वाचें केंद्र. हें शार डाक, तार, दूरध्वनी, ह्या संपर्क साधनांनी जोडिल्लें आसा. हांगा धान्य, ऊंस, कापूस, अशा शेतमालाची व्हड बाजारपेठ आसा.तशेंच साकर, कंवची, शाबू, चामडें, विटो हांचे कारखाने, मुद्रणालयां, प्रकाशन संस्था, न्यायालय, शासकीय कार्यालय, रुग्णालय आदींची केंद्रां आसात. अलाहाबादचें विद्यापीठ, म्यूर सेंट्रल कॉलेजांतलो विज्ञानविभाग, यूइंग ख्रिश्चन कॉलेज, नैनी कृषी संस्था, गंगानाथ झा संस्कृत संशोधन मंदिर, प्रयाग संगीत समिती, मेयो मेमोरियल हॉल, अलाहाबाद संग्रहालय, विद्यापीठ संग्रहालय, राज्य आनी मध्यवर्ती ग्रंथालयां सी. वाय चिंतामणी स्मारक ग्रंथालय आनी बेझंट भारती भवन अशो नामनेच्यो संस्था ह्या शारांत आसात. ते भायर भारद्वाज आश्रमा मुखार नेहरुचें आनंदभवन, खुश्रुबागेंतल्यो मोगल कबरी, वस्तकुलाच्या कौशांबीचे पूर्विल्ले अवशेश अश्यो इतिहासीक वास्तूय अलाहाबाद शारांत पळोवंक मेळटात.
हिंदी साहित्य आनी संस्कृतायेचें मूळपीठ मानतात. तशेंच धर्मीक नदरेन ह्या शाराक आगळेंच म्हत्व आयलां.गंगा यमुना आनी सरस्वती ह्या तीन न्हंयाचो त्रिवेणी संगम हांगा दिश्टी पडटा.ह्या त्रिवेणी संगमाचेर दर वर्सा माघमेळो भरता आनी दर बारा बारा वर्सांनी हांगा कुंभमेळ भरता. त्रिवेणीमाधव, सोमेश्वर, वासुकीश्वर, भरद्वाजेश्वर शेष, प्रयागवेणी माधव, भागीरथी,सरस्वती, यमुना अशीं जायतीं तीर्थक्षेत्रां ह्या क्षेत्राच्या लागसार आसात. हांगा आशिल्ल्या आदल्या किल्ल्याच्या तळघरांत पूर्विल्ले अक्षयवडाचे कांड अजून पळोवंक मेळटा. ह्या झाडाच्या ताळयेवेल्यान मोक्षार्थी न्हंय उडी घेताले. हें थांबोवंक जहांगिरान हें झाड तोडून उडयलें अशें सांगतात.
संदर्भ
Allahabad
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:Indie-cheo Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage
ॲक्सलरॉड, ज्यूल्यस
ॲक्सलरॉड, ज्यूल्यस (जल्मः ३० मे १९१२, न्यूयॉर्क) नामनेचो शास्त्रज्ञ. न्यूयॉर्क हांगाच्या सिटी कॉलेज आनी विद्यापीठांतल्यान शिक्षण घेतकच १५ वर्सां जीवरसायनशास्त्रज्ञ म्हूण ताणें काम केलें. वैजकी शिक्षण घेवपाची आवड आसून लेगीत अर्थीक परिस्थितीक लागून ताची ही इत्सा पुराय जाली ना. न्यूयॉर्क युनिव्हर्सिटी मॅडिकल स्कूलाच्या Department of Bacteriology ह्या विभागांत प्रयोगशाळा सहाय्यक म्हूण ताणें काम केलें. १९४५ च्या सुमाराक अमोनियाची बाटली फुटून जाल्ल्या अपघातांत तो एका दोळ्यान कुड्डो जालो. १९४६ त, न्यूयॉर्कच्या गोल्डवॉटर मेमोरियल हॉस्पिटलांत संशोधक म्हूण ताची नेमणूक जाली. हांगा डॉ. बर्नार्ड ब्रूडी हाच्या हाता सकयल काम करतना तो संशोधन कार्यांत फिशाल जालो. १९४६ त बेथेस्डा हांगाचे काळजाविकार संस्थेंत ताची नेमणूक जाली आनी १९५५ त तो थंयचे ‘ नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ मेंटल हेल्थ ’ हे संस्थेच्या वखदी-विज्ञानाचो मुखेल जालो. १९५५ त ताणें जॉर्ज वॉशिंग्टन विद्यापीठाची पीएच्. डी. मेळयली.
तंत्रिका कोशिकांतल्यान (Nerve cell) आवेग वतकच तातूंतल्यान Noradreline हो पदार्थ निश्क्रिय कसो जाता, हाचे विशींचे यंत्रणे विशीं ताणें मोलादीक संशोधन केलें. हे यंत्रणेचेर हेर वखदी द्रव्यांचो किचें परिणाम जाता, हाचोय ताणें अभ्यास केलो; ताका लागून कांय मनोविकृती बऱ्यो जावपाचो संभव निर्माण जाला; Amphetamines, ephedrine, adrenergic blocking agents आनी घुंवळीचीं वखदां हांच्या चयापचय (Metabolic) क्रिये विशीं ताणें खोलायेन संशोधन केलें. १९५३ त, वखदांची चयापचय-क्रिया घडोवन हाडपाक वावुरपी Liver Microsome हातूंतल्या enzyme चो सोद लायलो. डॉ. स्ट्रॉमिंजर आनी डॉ. काल्कर हांच्या वांगडा ताणें Uridinediphosphate glucose हाचें रुपांतर Uridinediphosphate glucuronic acid हातूंत करपी enzyme चो सोद लायलो. १९५६ त catecholamines च्या संशोधनांत ताणें लक्ष घालें.
तंत्रिका अग्रांतले द्रव प्रक्षेपक (Humoral transmitters in the nerve terminals) आनी तांचो संचय, मोचन आनी निश्क्रियता (storage, release and inactivation) हाच्या यंत्रणे विशींच्या संशोधनाक लागून ताका १९७० चो वैजकी विशयाचो नोबेल पुरस्कार उल्फ फॉन ऑयलर आनी सर बर्नार्ड काट्झ हांच्या वांगडा वांटून मेळ्ळो.
वर्ग:देवनागरी पानां
रॅल्फ जॉन्सन बंच
रॅल्फ जॉन्सन बंच हाचो जल्म 7 ऑगस्ट 1904, डिट्रॉयट, मिशिगन, यु एस ए ह्या गांवांत जालो.आंतरराश्ट्रीय नामनेचो अमेरिकन राजनितीतज्ञ आनी शांततायेची नोबॅल पुरस्काराचो पयलो निग्रो मानकारी.भुरगेपणातूच आवय बापायक मरण आयिल्ल्यान रॅल्फ आनी ताची भयण हांचो आजयेन सांबाळ केलो. विंगड विंगड कामां करून ताणें आपलें शिक्षण पुराय केलें. उपरांत शिश्यवृत्ती मेळोवन लॉस अँजेलीस हांगच्या कॅलिफोर्निया विद्यापिठांतल्यान 1927 वर्सा ताणें पदवी मेळयली.1927 ते 1942 ह्या काळांत हार्वर्ड विद्यापिठांत काम करता आसतनाच, 1934 वर्सा ताणें एम. ए, पीएच्. डी. घेतली.मजगती 1930 वर्सा रूथ हॅरिस हे आपले विद्यार्थिनी वांगडा तो लग्न जालो.
1950 वर्सा हार्वर्ड विद्यापिठांत, राजशास्त्र विद्याफांट्याचो अध्यक्ष म्हणून ताची नेमणूक जाली.पूण एकवटीत राश्ट्रांच्या कामांक लागून 1952 वर्सा ताणें आपल्या ह्या अध्यक्षपदाचो राजिनामो दिलो.
1937 ते 1940 ह्या काळांत न्युयॉर्काच्या कार्नेगी कॉर्पोरेशनांत आसतना ताणें स्विडनी समाजशास्त्रज्ञ कार्ल गुन्नार मिर्दाल हाका अमेरिकेंतल्या वंशभेदाचे अडचणीवयल्या संशोधन कार्यांत मुखेल सहाय्यक म्हणून मोलादीक आदार केलो. उपरांत 1944 वर्सा, बंच अमेरिकेच्या विदेश खात्यांत अधिकारी आशिल्लो.
एकवटीत राश्ट्रांची सनद करपाखातीर डंबार्टन ओक्स आनी सॅन फ्रॅन्सिस्कोंत परिशदांनी ताणें वांटो घेतलो. 1947 वर्सा त्र्युग्वे ली हाचे विनवणेक लागून एकवटीत राश्ट्रांच्या सचिवालयांत तो विश्र्वस्त विभागाचो संचालक जालो. थंय ताचेर घुस्पागोंदळाच्या प्रकरणांची म्हत्वाची कामगिरी सोपयली.
एकवटीत राश्ट्रांवतीन पॅलेस्टायनाचे फाळणेविशीं ताणें मध्यस्थी केली आनी ताचे येवजणे प्रमाण १९४८-४९ वर्सा अरब राश्ट्रां आनी इझ्रायल हांचे मदीं अप्रत्यक्ष रितीन उलोवणीं जावन शांततायेची कबलात जाली.ह्या ताच्या वावराक लागून ताका १९५० वर्साचो नोबॅल शांततायेचो पुरस्कार फावो जालो.एकवटीत राश्ट्रांचो सरचिटणीस डाग हामार्कशुल्ड हाचो सहाय्यक म्हणून ताणें काम केलें.
१९५६ वर्सा इजिप्त-इझ्रायल संघर्शाच्या वेळार तशेंच एकवटीत राशट्रांवतीन बेल्जियम काँगोत सुवेवस्था आनी शांतताय राखपाखातीर १९६० वर्सा जो शांततायेचो पंगड धाडलो तो संघटीत करपाक बंच हाणें खाशेलो प्रतिनिधी ह्या नात्यान म्हत्वाचें कार्य केलें.उपरांत अवर सचीव म्हणून ताची नेमणूक जाली. १९६४ वर्सा असलोच शांततायेचो पंगड धाडपाक ताणें ऊ थांट हाका आदार केलो.
बंच हाका खूब मान - भोवमान फावो जाल्यात.ताच्या कार्याखातीर अध्यक्ष जॉन कॅनॅडी हाणें ताका १९६३ वर्सा स्वातंत्र्य-पदक दिल्लें.ताच्या ‘वर्ल्ड व्यू ऑफ रेस’ (१९३६) ह्या पुस्तकाक खूब नामना मेळ्ळी.
बंच हाका अमेरिकन समाजांतलो वर्णभेद मान्य नाशिल्ल्यान १९६५ ताणें नागरी हक्क मोहिमेंत वांटो घेतल.भलायकी इबाडिल्ल्यान १९७० वर्सा ताणें आपल्या पदाचो राजिनामो दिलो. ताका 9 डिसेंबर 1971,ह्या दिसा न्यूयॉर्क हांगा मरण आयले.
-कों. वि. सं. मं.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
छत्रपती शाहू महाराज
छत्रपती शाहू महाराज हांचो जल्म दि. 16 जुलय 1874 या दिसा कागल हांगासल्ल्या घाटगे कुळांत जालो. छत्रपती शाहू महाराज हांचो जल्म दि. 16 जुलय 1874 या दिसा कागल हांगासल्ल्या घाटगे कुळांत जालो. तांचे नाव यशवंतराव अशें आशिल्लें. बापायलें नांव दयसिंगराव आनी आवयचें नांव राधाबाईसाहेब. कोल्हापूरचो त्या काळांतलो चवथो शिवाजी हाका अकाली मरण आयिल्ल्या कारणात ताची बायल महाराणी साहेब हाणी दि. 17 मार्च 1884 ह्या दिसा यशवंतरावाक पोसको घेतलो आनी ताका शाहू छत्रपती अशें नांव दवरलें. होच फुडे वचून कोल्हापूर संस्थानाचो अधिपती आनी समतेच्या तत्त्वाचेर समाज सुधारणेचे भावनेन, प्रजेचे कल्याण सादपी एक उदारमतवादी राज्यकतों जालो. इ. स. 1885 वर्सा शाहूमहाराजाक राजकोट हांगाच्या राजकुमार कॉलेजांत धाडलो. थंय इ. स. 1889 मेरेन अभ्यास करून तांणे आपलें शिक्षण पुराय केलें. फुडें सर फ्रेझर हाचे देखरेखीखाल फुडल्या शिक्षणाखातीर तो धारवाड हांगा रावलो. थंय ताणें इंग्लीश, संस्कृत ह्यो भाशा, राज्यकारभार, जगाचो इतिहास ह्या विशयांचें अध्ययन केलें. 1891 वर्सा बडोदाच्या गुणाजीराव खानविलकर हाची आशिल्ल्या श्रीमंत लक्ष्मीबाईसाहेब हांच्यालागी तांचे लग्न जालें. दि. 2 एप्रिल 1894 या दिसा शाहू महाराजान संस्थानाचीं अधिकासुत्रां हातांत घेतलीं. सातव्या एडवर्ड बादशहाच्या राजरोहणाच्या समारंभाक हाजीर रावपाखातीर तो इंग्लंडाक गेलो. हे भोंवडेंत ताका खूब अणभव मेळ्ळे. ताचे पयली ताणें अखिल भारताची भोंवडी करून देशाचे राजकीय धर्मीक आनी समाजीक परिस्थितीची बारीकसाणेन पळोवणी केल्ली. शाहू महाराजान उपरांत डेक्कन एज्युकेशन सोसायटीचें अध्यक्षपद आपणावन व्हड अर्थीक आदार केलो. वेदोक्त प्रकरणा मेरेन लोकमान्य टिळक आनी शाहू महाराजाचे खूब बरे संबंद आशिल्ले. इ. स. 1899 वर्सा सावन शाहू महाराजान वेदोक्ताचो आग्रह धरलो आनी वेदोक्त न्हयकारपी ब्राह्मण उपाध्यांची इनामां जप्त केलीं. ताचे पयली, न्याय दिवपाचो संस्थानाचो काडून घेतिल्ले अधिकार ताणें मुंबय सरकारा कडल्यन परतून घेतले.
वर्ग:देवनागरी पानां
इन्क्विझिशन
इन्क्विझिशन किरिस्तांव धर्मांतलें धर्मीक न्यायमंडळ वा धर्मसमीक्षण सभा. तेराव्या शतमानांत युरोप खंडांत, लोकांच्या धर्माचाराचें निरिक्षण करपाखातीर एक मंडळ घडयल्लें. हें मंडळ जर एकाद्रो मनीस कॅथलिक धर्म-नीतीक पाळो दिना अशें दिसलें तर ताका ख्यास्त फर्मायतालें आनी ती ख्यास्त चलणुकेंत हाडटालें. हें कार्य करपी मंडळ वा सभा म्हळ्यार ‘इन्क्विझिशन’. धर्मीक समीक्षण सभेची व्याख्या विंगडविंगड लेखक विंगडविंगड तरेन करतात.कांय जाण आदाम ईव्हाच्या काळांत वचून देवाक धर्मसभेचो पयलो जाळवणदार मानतात.सिसिली देशाचो लेखक पारामो आपल्या ‘द ओरिजीन एट् प्रोग्रेस्यू इन्क्विझिशन’ ह्या पुस्तकांत म्हण्टा- ‘देव धर्मीक सभेचो पयलो जाळवणदार आसून ताणें आदान आनी ईव्हाक धर्मीक न्यायालयांत फर्मायिल्ली ख्यास्त न्यायलयीन प्रक्रियेची पयली घडण (model) आसली’.आदामाक दिल्ली ख्यास्त ‘धर्मीक’ आसली.
धर्मसमीक्षण सभेचें कर्तुप युपोर आनी क्रिस्ती धर्माच्या इतिहासांतलो एक भिरांकूळ काळखंड जावन आसा. प्रा.अ.का.प्रियोळकार आपल्या ‘इन्क्विझिशन’ ह्या ग्रंथांत फुडले तरेन म्हायती दिता.“क्रिस्ताच्या मरणाउपरांत ताचे कांय अनुयायी युरोपांत पळून गेले. तांच्यावांगडा किरिस्तांव धर्म थंय पावलो. यहुदी प्रदेशांतलेभशेन हांगाय तांचो खर छळ सुरू जालो. सुमार 250 वर्सां असो छळ आनी कश्ट सोसतकच तांका बरे दीस आयले. रोमाच्या कोंस्तांतीन राजाची चली क्रिस्ती अनुयायांच्या वखदान बरी जाली. ताका लागून ताणें किरिस्तांव धर्म आपणायलो. वयले घडणुकेक लागून किरिस्तांव धर्माक राजाश्रय मेळ्ळो, जे वरवीं हो धर्म युरोपभर पातळपाक लागलो. ह्या धर्मार किरिस्तांव धर्म म्हणपाचें सोडून ‘रेलिजिआंव कातोलिक आपास्तोलिक रोमान’ हें नांव मेळ्ळें. राजसत्तेची शक्त मेळिल्ले क्रिस्त धर्माचे अनुयायी हेर धर्मीयांचो खर छळ करपाक लागले, तशेंच हेर धर्मीयांक किरिस्तांव धर्माची दिक्षा दिवपाक लागले. पूण नव्या धर्माची दिक्षा घेतिल्ले नवक्रिस्ती लोक आपली पयलींची परंपराच फुडें चलोवपाक लागले. तेन्ना ह्या लोकांक ख्यास्त भागोवपाक ‘इन्क्विझिशन’ ह्या धर्मीक मंडळाची थापणूक 1229 वर्सा क्रिस्ती धर्मगुरू पोप 9 वो ग्रेगरी हाणें केली. उपरांत ताणें बिशप आनी आर्चबिशप हांची एक परिशद आपयली आनी तातूंत थाराव संमत केले. हे थाराव म्हळ्यार धर्मीक नमंडळाचे नेम.”
धर्मीक मंडळाचे नेम मानिनाशिल्ल्यान नास्तिक लोकांक, चेटूक, जादू करपी दादले बायलांक जिवीं जाळपाची वा गोळाक लावपाची ख्यास्त हें धर्मीक न्यायालय दितालें. फुडें इटली,फ्रांस, जर्मनी आनी स्पेन ह्या कॅथोलीक देशांतय हें संस्थेचो शेक सुरू जालो. ह्या देशांतल्या थळाव्या ज्यू लोकांक सक्तीन किरिस्तांव धर्माची दिक्षा दिली. पूण तें जेन्ना किरिस्तांव धर्माचे नेम पाळिनात अशें दिसून आयलें, तेन्ना इन्क्विझिशनचे अधिकारी तांका गोळाक लावपाक लागले. हे भिरांकूळ ख्यास्तीक भिवन जायते ज्यू पोर्तुगालाक धांवले. पूण थंय लेगीत तांकां किरिस्तांव धर्माचे नेम पाळपाखातीर इन्क्विझिशनान सक्ती केली. ह्या सगळ्या धर्मीक अत्याचारांक लागून लाखांनी ज्यू लोक सोंपले. फ्रांस देशांतली नामनेची झुजारी बायल ‘जॉन ऑफ आर्क’ (*) हिका चेटूक आनी जादू करपाचो आरोप दवरून धर्मसमीक्षण सभेन जिवी जाळपाची ख्यास्त फर्मायली. धर्मसमीक्षण सभा अशे तरेन आपल्या हितआड येवपी मनशाक सोंपयताली आनी आपलें व्हडपण गाजयताली.
पोर्तुगाल आनी इन्क्विझिशन
सन 1521 त दाँ मानियेलाक मरण आयल्या उपरांत, तिसरो दाँ ज्युआंव पोर्तुगालाचो राजा जालो. हो राजा खर धर्मनिश्ठ आसलो. पोर्तुगालाची जनता थळाव्या ज्यू लोकांचो दोन कारणाक लागून दुस्वास करताली. पयलें, क्रिस्तांव मारिल्ल्या काळासावन, किरिस्तांव लोकांक ज्यूविशीं व्देश आसलो. दुसरें, ज्यू वेपार-धंदो करून गिरेस्त जाल्ले. ज्यू लोकांची गिरेस्तकाय राजा जाणा आसलो. अशा वेळार धर्मसमीक्षण सभा (inquisition- इन्क्विझिशन) पोर्तुगालांत स्थापपाविशीं हितसंबंधियांनी राजाचेर चेपण हाडलें.मूळ स्पेनची राजकुंवरी आनी पोर्तुगालची राणी दॉना कातारीन हिणेंय धर्म समीक्षण सभा स्थपपाविशीं आगरो धरलो. तिकाय ज्यू लोकांची तिडक आसली. ह्या विंगडविंगड कारणांक लागून राजान, पोप सातवो क्लेमेंत हाचेकडेन धर्मसमीक्षण सभा नेमपाविशीं बुद्ध घेतली. 17 डिसेंबर 1531 ह्या दिसा पोपान पोर्तुगालांत धर्मसमीक्षण सभा नेमिल्ल्याचें जाहीर केलें. हे धर्मसमीक्षण सभेन उपरांत ज्यू लोकांचेर जबर अत्याचार केलें. ज्यू लोकांनी क्रिस्त धर्म आपणायल्या उपरांत लेगीत ताचेर मानसिक आनी शआरिरीक अत्याचार जाले. तांची संपत्ती सरकारान ताब्यांत घेतली. अशे तरेन पोर्तुगालचे ज्यू देशोधडीक लागले. धर्मसमीक्षण सभेचीं दुश्टपणां तेंगशेर पावलीं, तेन्ना पोप सातवो क्लेमेंत हाका आपली चूक समजली. 17 ऑक्टोबर 1532 दिसा एक फर्मान काडून ताणें धर्मसमीक्षण सभा (इन्क्विझिशन) रद्द केली. 7 एप्रिल 1533 दिसा एक फर्मान काडून ताणें सगळ्या ज्यू लोकांक रासवळपणान माफ केले, तशेंच नव क्रिस्तींचो छळ करपाचेर बंदी हाडली. कांय दिसा उपरांत पोप क्लेमेंती भायर पडलो आनी तिसरो पॉल पोपाचे गादयेर आयलो. ताणें राजा तिसरो दाँ ज्युआंव हाच्या आगऱ्यावेल्यान 23 मे 1536 ह्या दिसा धर्मसमीक्षण सभेची थापणूक केली. हे सभेन नवक्रिस्ती आनी ज्यू लोकांचेर भयंकर अत्याचार केले.
गोंय आनी इन्क्विझिशन
सन 1510 त, पोर्तुगेजांनी गोंयांत प्रवेश केलो. त्यावेळार तीस गांव आशिल्लो तिसवाडी तांच्या ताब्यांत आशिल्लो. सन 1542 मेरेन साश्ट आनी बारदेस म्हाल तांणी आपल्या शेकातळा हाडले. तिसवाडी म्हालांत सक्तीचें क्रिस्तीकरण करपाक 1540 त सुरवात जाली. फुडें नवक्रिस्त्यांक धर्माचें शिकप दिलपाच्या निमतान सेंट फ्रांसिस शाव्हियर गोंयांत आयलो, किरिस्तांव धर्माचो प्रसार गोंयांत करप सोपें जावंचें हेखातीर ‘धर्मसमीक्षण सभा गोंयांत आसची अशें ताका दिलें. 16 मे 1546 ह्या दिसा ताणें पोर्तुगालचो राजा दाँ ज्युआंव (तिसरो) हाका तेसंबंदी पत्र बरयलें. सेंच शाव्हियर हाची मागणी राजान आयकून घेतली ना, पूण ताच्या मपणाउपरांत पोर्तुगालांत गोंयांतय धर्मसमीक्षण सभा (इन्क्विझिशन) जावंची अशें मत तयार जालें. काळांतरान 1560 वर्सा,गोंयांत धर्मसमीक्षण सभेची थापणूक जाली. आलेक्स दियश फाल्कांव हो धर्मसमीक्षण सभेचो मुखेली जाळवणदार म्हूण गोंयांत आयलो.
एक फावट किरिस्तांव धर्म आपणायिल्ल्या लोकांनी आपलो धर्म सोडून आपल्या मूळ धर्मांत वचचें न्हय, हो धर्मसमीक्षण सभा गोंयांत स्थापपा फाटलो मुखेल हेत आसलो. तेभायर ही सभा किरिस्तांव धर्माचो कायद्याच्या रुपांत बळयां प्रसार करप ह्या ध्येयान चलताली.इन्क्विझिशनाची सत्ता गोंय जुंवो (तिसवाडी), बारदेस, साश्ट ह्या म्हालांचेर चलली. तांका ‘पोरन्यो काबिजादी’ म्हण्टात. गोंयचे हेर म्हाल पोर्तुगेजांच्या हातांत दोनशीं वर्सां उपरांत आयले.ताका लागून थंयच्या लोकांक इन्क्विझिशनाचो त्रास जालो ना. इन्क्विझिशनाची सत्ता पोर्तुगेज सरकारचे सत्तेपरस बळीश्ट जाली. ज्या मनशाचेर दुबाव घेवं येता ताची चवकशी करचे पारस आर्चबिशप आनी इन्क्विझिशन मुखेली पकड वॉरंट काडपाक शकतालो. ताची संपत्ती जप्त करून ती कोणाकडेनय राखपाक दवरताले. जर दुबावीत मनशाड गुन्यांव सिद्ध जालो तर ती संपत्ती नगरपालिकेक दिताले.
इन्क्विझिशनान नवकिरिस्तांवाचो लग्नसुवाळो, साकरपुडो आनी हेर धर्मीक सुवाळ्यांखातीर कडक नेम तयार केल्ले. गोंयांत रावपी हिंदू-मुसलमानांकय उपरांत ते नेम लागू जाले. सन 1613 त व्हिसिरेय दाँ जेरॉनिमू द आझेव्हेद हाणें एक हुकूम काडून हिंदूंक धर्मसमीक्षण सभेन दिसाचीं ज्या वेळार लग्नां करचीं ल्हय अशें सांगलां, त्या दिसा गांवाभायर वचून लेगीत लग्नां लांवचीं न्हय अशें सांगलें. हो हुकूम 1000 अश्रफींचो दंड करताले. गोंयची हिंदू संस्कृताय नश्ट जावंची आनी किरिस्तांव धर्माचो चडांत चड प्रसार लोकांमदीं जावंचो हो हे नेम करपाफाटलो हेत आसलो. वयल्या नेमांच्या भयान हिंदू तशेंच वनक्रिस्ती लोक आपली घरांदारां सोडून मद्रास, म्हैसूर, कोचीन, मंगळून आनी हेर वाठारांत गेले.
इ.स. 1770 त मार्केश द पाँबाल हो उदारमतवादी मनीस पोर्तुगालचो प्रधानमंत्री जालो. ताणें इन्क्विझिशनाची वायट कर्तुपां पळोवन 1774 त ताचेर बंदी घाली, तशेंच थंयच्या सगळ्या पंथांच्या मिशनऱ्यांक धांवडावन घाले. ह्या मिशनऱ्यांची संपत्ती सरकारान ताब्यांत घेतली.पाँबालच्या मरणाउपरांत दाँना मारीया ही पोर्तुगालची राणी जाली. सन 1779 त तिणें ‘इन्क्विझिशन’ परतें सुरू केलें. पूण तातूंत आदलो नेट नासलो. सन 1812 त मात ‘इन्क्विझिशन’ सासणाचें बंद केलें.
इन्क्विझिशनाची बंदखण आरोपीचो छळ करपाचें तशेंच मानसिक आनी शारिरीक त्रास दिवपाचें केंद्र आसलें. हो छळ करपाक खासा उपकरणां तयार केल्लीं. हे बंदखणींत दादल्या-बायलांक नागडीं करून तांच्या कुडींचेर अत्याचार करताले. ताका लागून जे निश्पाप आसले, ते लेगीत गुन्यांव कबूल करपाक लागले. उपरांत अशा गुन्यांवांचें वर्णन करपाखातीर धर्मीक न्यायालय चेपण हाडटालें, पूण तो वा ती गुन्यांवाचें वर्णन करूंक शकनासलें. तेन्ना तांचो आनीकूय छळ जातालो. डॉ. देलाँ ह्या फ्रेंच भोंवडेकारान ह्या छळाचीं वर्णनां सविस्तरपणान बरोवन दवरल्यांत. तो गोंयच्या इन्क्विझिशनाचे बंदखणींत आसलो. ताचें पुस्तक फ्रेंच भाशेंतल्यान 1684 वर्सा उजवाडाक आयले. डॉ. क्लॉडियस बूचनन हो सन 1808 त गोंयांत आसलो. ताचे ‘क्रिश्चन रिसर्चर्स इन इंडिया’ हें पुस्तक लंडनांत उजवाडाक आयलें. तातूंत पोर्तुगेजांच्या गोंयांतल्या इन्क्विझिशनाची माहिती मेळटा. सन 1812 त ताची पांचवी आवृत्ती उजवाडाक आयली. ह्या दोगांकय लागून संवसाराक ‘इन्क्विझिशन’ विशींचें कार्य कळ्ळें.गोंयचें इन्क्विझिशन हें गोंयांतल्या कॅथलिक किरिस्तांव संस्कृतायेचें त्या काळांतलें विकृत रूप आसले. तातूंत किरिस्तांव धर्माचें मनीसपण,शुद्धपण, मानवतावादी नदर नासली, तर क्रूरपण, खुनशीपण आनी विकृत मनोवृत्ती आसली.पाद्री साल्दान्य हाणें इन्क्विझिशनाक भयांकृत कोर्ट (Terriuel Tribunal) अशें म्हळां.इन्क्विझिशनाच्या हुकुमनाम्यांत गुन्यांवकारांक दिवपाक येवपी ख्यास्तीविशीं सांगलां तातूंतल्यो कांय ख्यास्ती फुडले तरेन आसात: सरकारी गलबतांचेर वर्सांची वर्सां कैदी जावन कश्ट करप, आफ्रिकेसारक्या जाग्यार बंदखंड भोगप, जिवो लासप, जिवो लासपाची ख्यास्त जाल्ल्या गुन्यांवकाराक किरिस्तांव धर्मांत मरपाची ङत्सा परगटायल्यार ताचो गळो दामून जीव घेवप.बंदखणींत गुन्यांवाचो निकाल लागचें आदीं जर एकाद्र्याक मरण आयलें, तक कसलोच धर्मीक विधी करिनासताना ताची कूड बंदखणीच्या वाठारांत पुरताले. खटल्याचे निकाल लागून जर गुन्यांव सिद्ध जालो जाल्यार गुन्यांवकाराचीं पुरिल्लीं हाडां उस्तून काडून तीं लासताले.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
जुवें
जुवें हें उत्तर गोंय जिल्ह्यांतल्या तिसवाडी तालुक्यांतलें एक नगर. ह्या गांवाचे क्षेत्र ८.३ चौ. किमी. आसा. २०११ चे जनगणने प्रमाण ह्या गांवांत १०५७ कुटुंबां वा वट्ट ४१३४ लोकसंख्या आसा. ह्या गांवां सावन जिल्हो मुख्यालय,पणजी 22 किलोमीटर अंतराचेर आसा.राज्याची राजधानी पणजी हांगां सावन २२ किलोमीटर अंतराचेर आसा.हातूंत १९७१ दादले आनी २१६३ बायलां आसात. ह्या गांवांत अनुसुचीत जातीचे 38 जाल्यार अनुसुचीत जमातीचे 84 लोक आसात. ह्या गांवचो जनगणनेतचो स्थळ निर्देशांक ६२६७२७ आसा.
लोकसंख्ये प्रमाण हो गांव VI वर्गांत(लोकसंख्या_एकूण < ५,०००)पडटा. ह्या नगराची नागरी स्थिती 'सर्वेक्षण शार' अशीं आसा.
१ लाखां परस चड लोकसंख्या आशिल्लें सगळ्यांत लागींचें बेळगांव हें शार १५८ किमी अंतराचेर आसा. ५ लाखां परस चड लोकसंख्या आशिल्लें सगळ्यांत लागींचें पुणे हें शार ५३४ किमी अंतराचेर आसा.रेल्वे स्टेशन १२ किमी अंतराचेर करमळी हांगां आसा.
नितळसाण आनी पिवपाचें उदक
शारांत उकती आनी बंद गटारवेवस्था आसा. नगराक नळातल्यान, नितळ केल्ल्या उदकाची पुरवण जाता. उदका पुरवणेची तांक 800 किलो लिटर आसा.
सगळ्यांत लागीं उजो पालोवपाची दळ २२ किमीचेर पणजी आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी हॉस्पिटल २४ किमीचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी हॉस्पिटल २८ किमी हांगां आसा. नगरांत 2 भलायकी केंद्र आनी १ कुटूंब कल्याण केंद्र आसा तशेंच नगरांत १ प्रसूती आनी बालकल्याण केंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूती केंद्र १६ किमीचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र २२ किमीचेर आसा. सगळ्यांत लागीं हॉस्पिटल ० किमीचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी हॉस्पिटल २८ किमीचेर आसा. सगळ्यांत लागीं फिरतो दवाखानो ० किमीचेर आसा. सगळ्यांत लागीं हेर वैजकीय सुविधा ३३ किमीचेर आसा.
नगरांत १ खाजगी वखदां दुकानां आसात.