cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
राजस्थानी भास आनी साहित्य
वर्ग:भास वर्ग:संवसारांतल्यो भासो/sonsarantleo bhaso वर्ग:देवनागरी पानां
ಫುಡಾರ್ಯಾಂಚೆಂ ಪುಸ್ತಕ್
Book of Judges
ಫುಡಾರ್ಯಾಂಚೆಂ ಪುಸ್ತಕ್ ತೀನ್ ಬಾರೀಕ್-ಮೊಟ್ಯಾ ವಿಭಾಗಾಂನಿಂ ವಾಂಟ್ಲಾಂ :
ಇ: ಪ್ರಸ್ತಾವನಾ ಅವೆಸ್ವರ್ 1/1-2/5
ಯ್: ಪುಸ್ತಕಾಚೊ ಮುಖೆಲ್ ಭಾಗ್ ಅವೆಸ್ವರ್ 2/6-16/31
ಯಿ : ದೋನ್ ಪುರ್ವಣಾಂ, ಪಯ್ಲೆಂ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ದಾನೀತ್‌ಕಾರ್ ದುಸ್ರ್ಯಾ ಜಾಗ್ಯಾರ್ ರಾವುಂಕ್ ವೆತಾತ್ ಆನಿ ದೆವ್-ಸ್ಥಾನ್ ಬಾಂದ್ತಾತ್, (ಪಳೆ ಅವೆಸ್ವರ್ 17-18). ದುಸ್ರೆಂ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಗಿಬ್ಯಾಹ್-ಆಂತ್ ಜಾಲಲ್ಯಾ ಖುನಾ ಪಾಸತ್, ಬೆಂಜಾಮಿನಾಚೆರ್ ಝುಜ್ ಕರ್ತಾತ್ ತ್ಯಾ ವಿಶಿಂ. (ಪಳೆ ಅವೆಸ್ವರ್ 19-21)
ವ್ಹಡ್ಲೆ ಫುಡಾರಿ (6) ಹೆ ಪರಿಂ : ಅಥ್ನಿಯೆಲ್, ಆಹೂದ್, ಬಾರಾಕ್ (ಆನಿದೆಬರಾಹ್), ಗಿದ್ಯೊನ್, ಜೆಫ್ಥಾನ್ ಆನಿ ಸಾಂಸನ್. ಹಾಂಚ್ಯೊ ಸೊಗ್ಗ್ಲ್ಯಾಂಚೊ ಕರ್ಣ್ಯೊ ಬಾರೀಕ್‌ಸಾಣೆಂ ಸಾಂಗ್ಲ್ಯಾತ್.
ಲ್ಹಾನ್ ಫುಡಾರಿ (6) ಹೆ ಪರಿಂ : ಸ್ಹಾಮ್ಗಾರ್, (3/31); ತಲಾ ಆನಿ ಜಾರಿ, (10/1-15); ಇಬ್ಜಾನ್, ಎಲನ್ ಆನಿ ಆಬ್ದೋನ್, (12/8-15) ಹಾಂಚಿ ಚಡ್ಶಿ ಖಬರ್ ಕರುಂಕ್ ನಾ.
ವ್ಹಡ್ಲೆ ಫುಡಾರಿ ಪರ್ಜೆಚಿ ಸುಟ್ಕಾ ಕರ್ತಾತ್ ತಾಂಚೆ ವಿಶಿಂ ಜಾಯ್ತಿ ಅಂತೊ ರಾಸಾ ; ತಾಂಚೊ ಅರೊಂಬ್, ತಾಂಚೆಂ ವ್ಹಡ್ಪಣ್ ಆನಿ ಕರ್ಣ್ಯೊ ಖುಬ್ ತರೆನ್ ವೆಗ್ಳ್ಯೊ ಆಸಾತ್. ಪುಣ್ ಸಗ್ಳ್ಯಾಂಕ್ ಏಕ್ ವಿಶೆಸ್ಹ್ತಾಯ್ ಆಸಾ ತಿ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ : ತಾಂಕಾಂ ಖೆರೀತ್ ಕುರ್ಪಾ ಮೆಳ್ಳ್ಯಾ, ಏಕ್ ವರ್ಗುಣ್ ಮೆಳ್ಳಾ. ಸುಟ್ಕಾ ಕರ್ಪಾಚ್ಯಾ ಕಾರ್ಯಾ ಪಾಸತ್ ದೆವಾನುಚ್ ತಾಂಕಾಂ ವೆಂಚುನ್ ಕಾಡ್ಲ್ಯಾತ್.
ಲ್ಹಾನ್ ಫುಡಾರಿ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ತಲಾ, ಜಾಯ್ರ್, ಇಬ್ಜಾನ್, ಎಲನ್ ಆನಿ ಆಬ್ದೋನ್ ಹಾಂಚೆ ವಿಶಿಂ ಚಡ್ ಮಾಹಿತಿ ನಾ. ತಾಣಿಂ ಕೊಣಾಚಿ ತರಿ ಸುಟ್ಕಾ ಕೆಲ್ಯಾ ಮ್ಹಣ್ ಮೆಳೊನಾ. ತಾಂಚೊ ಅರೊಂಬ್, ತಾಂಚ್ಯಾ ಕುಟುಂಬಾಚಿ ಖಬರ್ ಆನಿ ತಾಂಕಾಂ ಖಂಯ್ಚ್ಯಾ ಜಾಗ್ಯಾರ್ ಪುರ್ಲ್ಯಾತ್, ಇತ್ಲೆಂ ಮಾತ್ ಬರಯ್ಲೊಲೆಂ ಮೆಳ್ತಾ.
ಇಸ್ರಾಯ್ಲಿತಾಂಕ್, ಹ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಚೊ ಮುಖೆಲ್ ಸಂದೆಶ್ ಹೊ :
Konknni bhas
Konknni hi khub god bhas aasa.konkni bhas goy mhonje goa rajyachi raajbhaas aasa.konknci anek oop prakaar aasat.konkni bhaas aamka vingad vingad roopanni palvonk melta.maharashtra rajya bhitor sindhdurga jillyant malvani mhun aamka konkniche ek roop jacher marathicho chod prabhav aasa te palvonk melta.malvni hi konknichi oopbhaas aayaj khoop faamad aasa.tichya god thaskedaar oolopaak laagun tiche saatasamudrapaar danko vajlo aasa.tashech malvni naatnka jag vikhayat javan aasa.macchindra kambli ho malvanicho ek muhkhar nat aashilo.taani malvani konkni bhas khoob lokpriy kelya.
Konknni, Bharotachi bhas, ji Bharoti-Evropi kuttumbantli zaun asa. Ti Bharoti-Aria bhas ani tinnem borinch usnnim utram vegllea Dravidi bhaxentlim ghetleant. Ticher Purtugez,Kon'nodd,Moratthi ani Persi-Orbi bhaxecho probhav poddla.
Thikann
Konknni bhas Bharotache ostom doria degevelea zageanim zaka Konkonn mhonn vollkhotat thoim chodd uloiloli melltta.Hantunt, Mharaxttrache Konknni vibhag, Goem, Kanara (Kornattokachi doria deg) ani thodde Kerollche zage aspavtat.Dor zagear ek veglli pottbhas, uch'charachi tora, utramvoll, svor ani kaim kodden veakronnant veglleponn asa.
Lokvosti
1991 vorsantlea Bharotache Lokgontte Vibhagache ankdde Bharotant Konknni ulovpi 1,760,607 dita je Bharotachi 0.21 ttoke lokvosti zavn asa. Ti onusuchit bhasam modem bolla pormonnem 15vi urta. 2001 lokgonttiche ankdde ozun jahir zanvk nant. Borech Konknne (konknni ulovpi) Bharotache bhair nirvaxit vo her desanche nagrik koxe ravtat.Tanche ankdde tharavop chodd kotthin.
Manovvonxacho obheas Konknni ulovpeanche ankdde 7.6 milianv sangta (odmas).
Oromb
Konknni bhaxechea oromba vixim virudh totvam asat.
Konknni bhaxecho vikas Konkonn nanvachea bhagant zalo( zo fattlea kallant puri Bharotachi ostompt doriadeg, Gujrat soddun somzotat) punn chodd Gomantak (atam Goem)hache bhonvtonni aslo. Tea khatir hem nanv tika poddlam.
Eka totva pormonnem, ek Ario pongodd purannantlea svodes Sarosvot nodi deger (ut'tor Bharotant) jen'na ti nodi 600 vorsam(Krista adim) attli ten'na thavn stholantor zalo. Tannim tanchi pottbhas Sauraseni Prakrit, tanchea vangdda haddli ji sudharun Konknni zali.
Dusro obheas, Konknni hi Kokna vonxachi ek sounskrutikoronn kel'li bhas mhonn suchoita.Ho Kokna vonx (zaka Kokni vo Kukni vo Kukna oxeim mhonnttat) to ut'tor Mharaxttr ani Dokxinn Gujrat hangasorlo zo Konkonn bhagant tachea nanvank lagun, mukhel vosnnuk korun ravlo, oxem somzotat. Ho stolantor Ario lok, Konknant ietoch Konknni xikle ani Prakrit/Sounskrut utram tantunt bhroxilim.
Itihas
Adlea Vorsamnim
Goeant Konknni ful'li. Survatek, Brohmi lipi Konknni borovpant vapuddpant aili punn magir ticho vapor zalona ani Devnagri lipik vatt ugtti keli. Ti dhormik gorzank ani dispott'ttea jivitant vapuddpant ietali.
Her Somaz
Her somaz aplea vangdda apleo Konknni bhaxecheo pottbhaso ghevn aile. Rotnagiriche ani Bhatkalche Konknni musolman tanchea orbi tarvotti ani thollavea ontor dhormanchea kazaranim ani Hinduchea Islamant dhormantora vorvim aile. Dusre stholantor zavpi Ethiopiache zhuzpi tarvotti Siddi asle zannim Konknni apnnaili.
Stholantoronn ani Futt
Purtugezanchea ienneam uprant Konknnint bhorpur bodol zalo. Konknneanchem Kristanvponnant dhormantor haka lagun zaitea Konknneanim sezarchea zageancher pollapoll kaddli. Hindu ani Kristanvanchem ekmulleponn, Konknnint futt ghalunk pavli ani torekvar pott bhaso toiar zaleo.
Hi bhas Kanara (Kornattokantli doriadeg), Konkonn-pott'tti (Mharaxttachea Konkonn bhagachi doriadeg) ani Keroll hanga fattlea 500 vorsannchea Konknneachea stholantorak lagun posorli.Zorui thodde Konknne sezarchea zageancher asle torui fattlea kallant orthik karonnank lagun thoddem stholantor zalam ani hachem mukhel karonn Purtugezancho Goem voir tabo zavn asa.
Tin vattanim, Hindu Konknne ani Kristanv Konknne hanchem stholantor zalam. Poilem sthalantor, Purtugezanchea adlea kallant ani 1560 chea Inkizisanvant zalem. Dusrem 1570 Bijapurchea Sultanachea zhuzant. Tisrem, Morattheanchea 1683-1740 zhuzant zalem. Poileant,dhormik zulumank lagun Hindu pollun gele, dusrea ani tisreant Kristanv pollun gele.
He stholantorit somaz ekmulleponnant jietale, Dor ekan aple pott bhaxecho vikas kelo. Hea somazak dusrea thollavea bhasa modem divop-ghevop sod'dam korunk poddttalem, hea khatir tanchea Konknni pottbhaxecher, lipi, utramvoll ani tora hacho probhav poddla.
Purtugez Goeantli Konknni
Purtugez vosnnukvadachea adlea kallant Kristanv misionarank thollavea bhaxent prochar korpachi zanniv zali ani hea khatir Kristanv sahiteo Konknni ani Moratthi bhaxentlean bhaxantor kelem zantunt Padri Thomas Stephens hanchem nanv nanvadik asa.
Punn 1684 vorsa,Purtugezan Goeant Konknnicher bondi ghatli karonn ti Hindu dhormanchi xikxonnachem madheom aslem. Ti novea dhormantor zaloleanche sounskrutiche sombond Konknni udexim toddunk sodi. Purtugez odhikrut bhas mhonn sthapun tacho eksarko probhav Kristanv uloitoleanche Konknnicher zalo. Teach vellar, Goenche Hindu Moratthi vixim voddle ani ti bhas aplea dhormik karivollini vapddunk lagle. Moratthi ani Konknni lokam modem adlea kallar,divop-ghevpa udexim, Konknne dubhaxik zanvk pavle ani Moratthicho bhes,Hinduanchi dispott'tti bhas koso mozbut zanvk pavlo. Unchle Kristanv vorg aplo sompork sokoilea vorga thaim vo goribam kodde korunk Konknni vapuddpak lagle ani Purtugezcho vapor somajik suvalleanim korunk lagle.
Haka sor kelear, stholantor zal'lea Goenchea bhair aslolea somazanim Konknni jivi dovorli zorui tantunt futt poddunk pavli. Mharaxttrant Devnagri vapuddpant aili ani Kornattokant stholantor zalole Konnodd lipi vapddunk lagle.
Xennoi Goembab
Purtugez bhas odhikrut ani somajik bhas Kristanvam modem vapuddpant ailolean Moratthicho Konknni voir Hindvancho zor ; Konknni Kristi-Hinduanchi futt;Konknnink vaitt doxer pavli. Hem pollovn Vaman Raghunath Varde Valaulikar hannim ek misanv soglea Konknni lokacho ekvott korunk zanv Hindu vo Kristanv dhorm vo zat mandinastanam tharailem. Hi chollvoll fokot ek Purtugez raja voir add uronastana Moratthichea Konknni voir zora voirui asli. Tannim ekttean hem zhuz loddoilem ani hea khatir sabar Konknni pustokam boroilim. Tankam, poilo-voilo adhunik Konknni sahiteokar mandtat ani mogan Xennoi Goembab mhonn pachartat.
Svotontraie Uprantlo Kall
Bharotachea svotontrai uprant ani Goenchea 1961 vorsant punorjikpa uprant,Goem ek songh prodex mhonn kendr sot'teche khal Bharotant samil zalo.
Punn, prantanchi bhasam pormonnem nove manddavolli khal rochnnuk ani vaddtte Mharaxttracheo ani Goenchea Moratthivalleancheo Goem Mharaxttrant vilin korpak magnneo, haka lagun ek khor vivad Goeant suru zalo. Mukhel vixoi Konknni ek svotontr bhas ani Goencho fuddar Mharaxttracho ek kuddko vo ek svotontr raj (Konknni-Moratthi kijil polle)zavn asle. 1967 vorsant eka jonmotant, Goem svotontr raj mhonn tharailem. Punn Inglix, Hindi ani Moratthi odhikrut somporkak posont kel'leo bhaso chalu urleo ani Konknnik kuxin dovorli.
Svotontr bhas mhonn maniotai
Konknni hi Moratthichi boli ani nhoi ek svotontr bhas mhonn ek sarko kaim Moratthivaleancho nett aslo dekhun hi cheorchea Sahiteo Akademi kodde vheli. Sunit Kumar Chatterjee, Akademichea odheokxan hem kijil tharear ghalpak ek bhas-xastreanchi somiti nemli. Febrerache 26ver 1975 vorsa he somiten zaitem niallun okhrek Konknni ek svotontr ani sahitik bhas mhonn tharailem.
Rajbhaxechi sthiti
Hea soglean, Goeant Konknnicho bodol zanvk na. Xevttim loltter aslolo prosn ubgonn ievn, Konknni mogeanim ek chollvoll 1986 vorsant orombli zachi magnni Konknnik odhikrut dorzo divpak asli. Hi chollvoll zaite kodden hinvsent bodol'li ani so chollvollkar morunk pavle. Xevttim Fevrerache 4ter 1987 vorsa Goenche Vidhan Sobhen Konknnik Goenchi odhikrut bhas mhonn tharailem.
Konknnik Bharotache Ghottnnent atthve vollerint ekat'torvi durusti Agostache 31ver 1992 vorsa haddun raxttrik bhasanche vollerint aspav kelo.
Lipio
Konknni zaitea lipianim boroitat. Brohmi hi orombak lipi asli punn ticho vapor zanvk na. Goeant,Devnagri hi Goenchi odhikrut Konknnichi lipi. Romi lipi Goeant chodd lokprio zavn asa. Kornattokache Konknni lok Konnodd lipi vapuddttat. Kerollchea prantant Kochi ani Kozhikodde bhagant Molialom lipi Konknne vapuddtat. Mharaxttrachea doriadegeche Konknni Musolman ani Kornattokache Bhatkal talukeantle Konknni borovpak Orbi lipi vapuddtat.
Pottbhaso
Konknni, zorui lokvosti unnem asa torui tika zaiteo pottbhaso asat.Konknni pottbhaxechea zhaddacho sangaddo someponnim vatthar, dhorm, zat ani thollavea ulovpeanchea probhava pormonnem vorgvari korunk zata.
Vegllea sodh lavpeanim Konknnichi vorgvari veglle toren kelea.
N.G. Kalelkar hanchi vorgvari
Itihasik ghoddnneachea adaran ani ulovpeachea sounskrutik sombond nodrek ghevun N G Kalelkar hannim hea pottbhasanchi vorgvari tin pongddanim kelea.
Manovvonxanchi vorgvari
ISO 639-3 Konknnichi vorgvari oxi korta:(ISO 639-3:kok):
Soirigoticheo bhaso/pottbhaso
Her bhaso/pottbhaso jeo ISO 639-3 hantunt Konknni kuttumbachea zhaddant aspavtat punn zankam Konknni bhaxecheo pottbhaso mhonnunk zaina (tankam Konknnicheo bhoinn bhaso mhonnum ieta) teo:
Prosn
Konknni bhas nopoit zavpachi bhirant asa zachim mukhel karonna:
Hi denvti thambovpak proitn chol'leat ani hantunt Xennoi Goembab hanchea proitnan survat dilea. Konknni sahiten novi umed dista. Sahiteo Akademin Konknnik maniotai divop ani Konknni sahitek vorsuki tosripo dovrop hannim hea babtint adar kela.
Kaim sounstha zoxem Konkonn Daiz Iatra, ji 1939 vorsa thavn Bombaimchem Konknni Bhaxea Monddoll ghoddovn haddtta ani novi Vixv Konknni Porixod Konknni pongddank ekttavpak chodd bhar dita.
Bhoubhaxikponn
Bharoti Lokgonttie Vibhaga pormonnem Konknni ulovpi chodd bhoubhaxik zavn asat. 1991 sorvekxonnant, Bharoti sorasorint 19.44 ttoke dubhaxik ani 7.26 ttoke tibhaxik Konknni ulovpi asle; Konknni ulovpeanche 74.20 ttoke ani 44.68 ttoke oxe ankdde dakhol zale. Hem Konknni ulovpeank Bharotantli chodd bhoubhaxik somaz mhonn dakhoita.
Hachem karonn zoim Konknne stholantor zaleat thoim te mukhel lokvosti mhonn jienant ani dusream kodde divop-ghevop tanchea bhaxent korchem poddtta. Konknni mullavem vo madheomik bhas koxi xikxonn divpi xallancho unnav, hem dubhaxik zanvk dusrem karonn zavn asa.
Zorui dubhaxik asop vaitt nhoi torui Konknni ek sudharloli bhas nhoi mhonn chukicho orth lailolo asa. Hea dubhaxikponnank lagun Goeant ek mull osontoxi nirmonn zalea karonn haka lagun Konknni Moratthichi boli mhonn somoz zala (Konknni virudh Moratthi polle) ani hacher Goencho fuddar ovlumbun asa.
Konknni–Moratthi Zhogddem
Kaim bhaganim Konknni Moratthichi boli ani ek svotontr bhas nhoi mhonn davo kela.Hem itihasik karonnank lagun kelam (zoxem itihasik bhagant dakhoilam. Moratthi ani Konknnichem lagsarponn, Goem ani Mharaxttrache bhugolik lagsarponn, Moratthicho Konknni pottbhasancher khor probhav( zoxem Malvonni),Konknnint unnem sahiteo asa mhonn somzop ani chodd promannant Hindu Konknneanchem Moratthi sombondan dubhaxikponn, him karonnam zavn asat.
Jose Pereira, 1971 vorsantlea aplea vavrant "Konkani - A Language: A History of the Konkani Marathi Controversy",hannim John Leydon hancho 1807 vorsantlea nibondak bott dakhoilam zoim Konknnink "Mharaxttrachi pott bhas" mhonnttlea ani hi hea zhogddeacho oromb. S M Katre hanchea 1966 vavrant The Formation of Konkani adhunik itihasanchi dakhle vapuddun ani so Konknni pottbhaxencho sor korun Konknnichi rochnnuk Moratthi poros kuxin mhonn dakhoilea. Xennoi Goembab hannim mukhel patr Konknni punorjivonant kelam ani Moratthicho Hinduanchea Konknnicher probhav ani Purtugezicho Kristanv Konknnicher probhav hacher loddai kelea.
1961 vorsant Goenchem Bharotant sot'tahoronn zalem jen'na Bharti prant punorrochna bhasam pormonnem kel'li. Goem Mharaxttrant vilin korpak magnneo asleo. Hachem karonn, Goeant Moratthi ulovpi chodd asle ani Konknni Moratthichi boli oxem somzotale.Goenche Konknni ulovpi he chalicher virudh asle.Konknnicho dorzo svotontr bhas koxi vo Moratthichi pottbhas koxi hacho Goenchea vilinikoronnacher porinnam aslo zo eka jonmotan 1967 vorsa tharear ghatlo.
Sahiteo Akademi (ek Bharotantli nanvadik sahitik sounstha) hannim Konknnik ek svotontr bhas mhonn 1975 vorsa maniotai dili ani fattofatt Konknnink (Devnagri lipient) 1967 vorsa Goencho odhikrut bhas mhonn maniotai dili.
Lipio ani Pottbhaxeche Mud'de
Torekvar lipi ani veglleo pottbhaso Konknneank ekttavpak addmellim zavn asat.Devnagri odhikrut lipi ani ontruzi pottbhas vapuddpant Goeant ani bhair virodh asa. Ontruzi pottbhas chodd Goenkarank herank pasun ogeanink,oxem ttikekar sangtat.Zorui Goeant Romi lipi ani Kornattokachea doriadegechea ganvanim Konnodd lipi vapuddtat taka sor korit zalear Devnagri Konknni bhou thoddi vapuddpant ieta. He ttikent Goenchea Katolkancho chodd vantto asa zannim 1986-87 che Konknni chollvollent vantto ghetlolo ani je Romi lipiecho sahiteo toiear korpak ticho chodd vapor kortat.
Sod'deak khoinchich lipi vo pottbhas sogleank somzovpi na. Hea vixoi voir ekmot haddunk konnench gombhir proitn korunk na.Ek promann pottbhas sogleank mandta tosli naslolean chodd korun Konknne hea khatir dusream kodde divop-ghevop her bhasanim kortat.
Songhottna ani Sounstha
Kaim nanvadik Konknni khatir vavurtoleo sounstha oxeo asat:
Polleiat
वर्ग:Konkani वर्ग:Indo-Aryan languages वर्ग:Bhas वर्ग:Boreantlim borim panam वर्ग:Romi panam
लोकायत दर्शन
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
बोनिफासियो डायस
बोनिफासियो डायस
वावर
1977 वर्सा ताणी ताचो पयलो तियात्र गुपीत मोग  बरयलो आनी दिग्दर्शीत केलो. उपरांत 1979 वर्सा ताणें गुपीत चोरी होतियात्र भायर काडलो. ताणे तशी आनीक तियात्रा बरयले: संवसारकोणाक जाय, ईतल्यान रस्ते बंद, म्हजो आंकल तुजो पाय,झुलम,दोत आनी देणें साउदी अरेबीचें, तो न्हय भाव म्हजो,आदी.एम.बोयर,टोनी सेक्स, मारसेलिनो दे बेतीं,जो रोझ,एस.लेमोस,लूसीयन डायस,रोबीन वाज,रोम टोनी,एनटोनेटे मेनडेस,रेम-रोम रोड,याग चिको,विल्मिक्स शेरोन,फिलोमेना,जेसी डायस,साबिना,जोसेफीन,होरटेन्स,विलयम दे र्कुटोरीं,बेटी फन्स, बेटी आलवारीस,एनटोने.मेनडेस,मायक मेहता, सुकोरिना, रोझारिओ डायस,मीनी डाईगो,जुन्यर रोड,अनील कुमार ,फातिमा,प्रिन्स जाकोब,हमबेर्तो, मारियो मिनेझेस, जुन्यर नेलसन,क्लारा, फेल्सी, आपलोन, एनी क्रोडरोस, पिटर डी कोस्टा, डेनी बोय, बेरनारड दे आलदोना,डोल, मेक्सी पेरेरा, आदी.
हांच्यांनी बोनफासियोच्या तीयात्रांनी काम केलां. 1982 वर्सा बोनिफासियो साउदीत काम करताले,थयसून तो परत आयलो,तेन्ना तांचें लक्ष सिनेमा कडेन गेलें आनी तो आपली सवताची कोकणी सिनेमा करपाक आनी काडपाक लागलो.ताणी ताचे थोडे तियात्र सुद्दां कोंकणी सिनेमा केलीं. देखीक -जुलूम,दोत आनी देणें साउदी अरेबीचें,आदी.जूलूम हें तांचें पयलें सिनेमा. त्या उपरांत ताणी जायतीं सिनेमा काडलीं जसी-तो न्हूय भाव म्हजो,जबाबदारी,मोरियाद,तो दीस उदेलो,आद.
पुरस्कार
बोनिफासियोचें काम आनी देणगी खूबशया संस्थांनी वलखल्यो आनी ताचो सत्कार आनी सनमान केलो.कला गैरव दिवन गोंय सरकारान 26 जानेवारी 1993 वर्सा तेन्नाचो राज्यापाल क्षी.बानू प्रकाश सींग हाणी तांचो सत्कार केला.
संदर्भ
वर्ग:तियात्रिस्त/Tiatrist वर्ग:देवनागरी पानां
भास्कर-१
भास्कर-१:(इ.स.चो ११वो शेंकडो)
एक वेदांताचार्य हाणें ब्रह्मसूत्रांचेर बाश्य बरयलां.त्या भाश्याक भास्करभाश्य अशें नांव आसा.भोंवरे,बुडबुडे आनी ल्हारां ह्या रिपान उदक विंगड विंगड दिसलें तरी दर्याच्या रुपान तें एकूच आसता.तशेंच ब्रह्माचें आसा अशें भास्कराचें मत.ताचें ब्रह्माविशींचें विवेचन अशें-ब्रह्म हें सागुण,सल्लक्षण,बोधलक्षण,सत्यज्ञानानन्तलक्षण,चैलन्य,रुपांतररहीत आनी अव्दितीय.प्रलयाचे अवस्खेंत सगळे विकार ब्रह्मांत विलीन जातात.ब्रह्म हें कारणरुपांत निराकात आनी कार्यरुपांत जीवरुप आनी प्रपंचमय आसा.भोग्यशक्त आनी भोक्तॅाक्तृशक्त अशो ब्रह्माच्यो नदोन शक्ती आसात.बोग्यशक्त मऴबा सारकिल्या अचेतन जगत्रुपांत परिणत जाता.जाल्यार भोक्तृशक्त चेतन जीवरुपांत विद्यमान आसता.ब्रह्माच्यो ह्यो शक्ती पारमार्थिक आसात.
सूर्य आपल्यातल्यान किरणांचो विक्षेप करता,तेच भाशेन ब्रह्म आपल्या अनंत आनी अचिंत्य शक्तींचो विक्षेप करता.परमात्म्या विशींचो अनिराग मोक्षाक कारण आसा,जाल्यार विशया विशींचो अनुराग बंधाक कारणी भूत आसा.शश्क ज्ञानान मोक्षाचो अदय जायना,पूण तो कर्मसंवलित ज्ञानान जाता.तेखातीर उपासना आनी योगाभ्यास हांचीय गरज आसता.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Peru
, दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी लिमा नगर आसा।
Sondorbh
वर्ग:Sonvsarachim Raxttram वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस वर्ग:Romi panam
Kavllea Kiteak Rodtai Darant - Dulpod
Kavllea Kiteak Rodtai Darant
You crow, why are you cawing near the door
Type: Dulpod
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok
Musical form: Binary
Literary form: Ethnological Aspects
Translated by: Alfred Noronha, Panaji, Ilhas, Goa, 27.05.2005
Kavllea kiteak rodtai darant,
You crow, why are you cawing near the door,
Konnui marit tuka faran.
Someone may shoot you.
Mhojea potichi khobor haddlea tor kavllea,
If you have brought me news of my husband you crow,
Fly out immediately.
Sokannim kavllo bhitor ailo,
In the morning the crow flew in.
Munxgar bosun roddunk laglo.
And started cawing from the drumstick tree,
Kavllo roddta mhunnosor mogacho poti,
As the crow was cawing, my beloved husband,
Ghara nhõi rê paulo.
Came home.
Poti ghara nhõi rê paulo,
As soon as my husband came home.
Mogach´ beigu mhaka dilo.
He gave me a loving kiss.
Ani dogancho amcho mogacho anvddo,
And these our yearnings of love,
Xekim mellon bhaglo.
Was eventually satisfied after our union.
Polleiat
Dulpod Goenche
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
व्यंकटेश माडगूळकर
जल्म
व्यकटेश दिगंबर माडगूळकर हांचो जल्म 06 जुलय 1927 दिसा माडगूळ गांवांत जालो तांचें मुळावें शिक्षण जालें उशें आसून लेगीत तांचें वाचन,अभ्यास खुब्ब आशिल्लो. पोटापाणया खातीर तांणी पत्रकारिता कोली.त्याच वेळार तांचो ‘माणदेशी माणसे’ हो काणयांचो सग्रह खुब्ब गजलो.
जिवीत
मागीर गावाकडल्या गोष्टी,हस्ताचा पाऊस,सीताराम एकनाथ, काळी आई, जांभळीचे दिवस हे ताचें काणयांचे संग्रह प्रसिद्द जाले 1924 वसा व्यंकटेश माडगूळकर हांणी स्वतंत्रतायेच्या लडयांत उडी घेतली
अणभव
तांचे अणभव तांणी कोवळे दिवस हे कादंबरेंत बरयल्यात बनगरवाडी, वावटळ,पुढचं पाऊल,करूणाष्क,सत्तांतर अशयो तंच्थो कांय फामाद कांदबयो तांणी बरियल्लया काणयांचो अणकार डॅनमाकीर जर्मनीयी, जपानी आनी रशियी भाशांनी जाल्यात प्रवास एका लेखकाचा हें आत्मचरित्रूय तांणी बरयलां तांकां जायते पुरस्कार फावो जाल्यात 28 ऑगस्ट 2001 दिसा ते भायर पडले.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
गोवा कोंकणी अकादेमी
गोवा कोंकणी अकादेमी सरकारान आमची आवयभास म्हळ्यारूच कोंकणीची उदरगत पध्दतशीरपणान जावंची ह्या हेतान स्थापित केल्ली.
गोवा कोंकणी अकादेमी
कोंकणी अकादेमीची थापणूक १९८४ वर्सा जाली.आनी ४ मार्च१९८६ वर्सा ती रीतसर अधिकृतरितीन कोंकणी मळांचेर कार्यरत जाली.
उद्दीश्टां
कोंकणी भाशेची सर्वांगान उदरगत जावची, तिचें साहित्य चंवरून येवंचे आनी ह्या साहित्यांतल्यान गोंयचें आनी मुखेलपणान कोंकणी संस्कृतायेचे दर्शन घडचें, तशेंच वेग वेगळ्या शास्त्रातलें ज्ञान जाता तितलें बेगीन कोंकणीत हाडचे आनी संवसारांतल्या हेर भारतीय तशेंच भायल्या भासातलें अभिजात साहित्य कोंकणीत अणकारीत जावंचे म्हूण आनी त्या साहित्यांतल्यान कोंकणी साहित्याक उंचेल्या पांवड्याची दिका मेळची म्हूण गोवा कोंकणी अकादेमीचे स्थापणूक जाली.
इतिहास
आपल्या No.59/26/84.ADM-III/dEV.OF kONKANI/DT.26-12-1984 हे तारखेच्या आदेशा वरवीं गोंय सरकारान १४ वांगड्याचे एक अस्थायी मंडळ तयार केलें आनी कोंकणी अकादेमीची बुनयाद घाली. ह्या मंडळाक उपरांत म्हामंडळाचे अधिकार फावो जालें आनी १८/२/१९८५ ह्या दिसां त्या म्हामंडळाची पयलीं बसका जाली. सरकाराच्या आल्तिनो-पणजी हांगासल्या सर्कीट हावजांत १५डिसेंबर १९८५ दिसां कार्यालय सुरू जाले.आनी ४ मार्च १९८६ दिसा अकादेमीची सोसायटी रजिस्ट्रेशन कायद्याखाला(१८६०) संस्था म्हूण रितसर नोंदणी जाली आनी तेन्नासावन अकादमीच्या वावराक ख-यानी सुरवात जाली. कांय तेंपान सर्कीट हावजातल्या अकादेमीचे कांय भाग पर्वरे हालोवंचो पडलो पूण लोकवेद विभाग आनी वाचपघर मात सर्कीट हावजांतूच आशिल्ले. उपरांत २००१ वर्सा बोरी-फोंडें हांगा सरकारान दिल्ले स्वतंत्र वास्तूंत अकादेमी कार्यरत जाली.५ जून २००४ ह्या दिसा बोरयेच्यान अकादेमीक परत पणजे हाडली.सद्या पणजेच्या २४३,पाटो कॉलनी हांगाच्या सरकारान प्रदान केल्ले वास्तूत ती कार्यरत आसा. अकादेमीच्या कामाक शिस्त येवंचे खातीर तांचे फुडले तरेन विभाग केल्या.
ह्या स विभागा वांगडाच अकादेमीन कामाक सुरवात केल्ली.आनी आयजवेरचे काम अकादेमीन हे फास्केत रावुनूच केला.
अकादमीची मंडळा
१३८४ ते १९९३ हे अस्थायी समितीक उपरांत साबार मंडळाचो दर्जो फावो जालो. साबार मंडळ आनी कार्यकारी मंडळ अशी दोन वेगवेगळी मंडळा कोंकणी अकादमीन आसात. पूण पयलें साबार मंडळ पयलें कार्यकारी मंडळ म्हूण वावुरलें. पयल्या मंडळाचो अध्यक्ष म्हळ्यार अकादेमीचे पयलें अध्यक्ष श्री.पुरषोत्तम काकोडकार आशिल्ले,आनी उपाध्यक्ष डॉ.मनोहरराय सरदेसाय आशिल्ले.अकादेमीची आतामेरेन आठ साबार मंडळा जाल्यात.तांतूत पयल्या तीन मंडळाचे पुरषोत्तम काकोडकार अध्यक्ष आशिल्ले,उपरांत अॅड.उदय भेंब्रे,श्री.एन्.शिवदास,दिलीप बोरकार‍(हें कांय तेपांखातीर अध्यक्ष म्हण काम पळयतालें),श्री.पुंडलीक नायक हांणी सद्याचे म्हळ्यार आठव्या साबार मंडळाचे धरून तीन फावटीं कोंकणी अकादेमीचे अध्यक्ष म्हूण काम पळयलां,आनी आता पळयतात.
कोंकणी अकादेमीचे दुसरें मंडळ म्हळ्यार कार्यकारी मंडळ.ह्या मंडळाच्या पयल्या दोन मंडळाचे अध्यक्ष म्हण श्री.पुरषोत्तम काकोडकार हांणी काम पळयलें. ताचे उपरांत अॅड.उदय भेंब्रे,श्री.पुंडलीक नायक,श्री.एन्.शिवदास हांणी अध्यक्ष म्हूण काम पळयलां.श्री,कमलाकर म्हाळशी हांणी डेप्युटेशनाचेर अकादेमींत येवन १ फेब्रुवारी १९९२ ते ३१ डिसेंबर २००२ मेरेन सहायक सचीव म्हूण काम पळयला.
साहित्य आनी सेवा पुरस्कार
अकादेमीन आपली ही येवजण २००८ वर्सा सावन चालीक लायिल्ली आनी आयजमेरेन हो पुरस्कार तीनदा भेटयलां.पुरस्काराची नावां आनी पुरस्कार जैतीवंत फुडल्या प्रमाण आसात.
भासशास्त्र आनी कोश
कोंकणी भाशेच्या उदरगती खातीर आनी कोंकणी वाचप्यांक कोंकणी बरेतरेन आनी सोपेंपणी समजुची म्हण गोवा कोंकणी अकादेमीन कांय पुस्तकां छापल ती अशी.
कोंकणी भाशेचे शब्दभांडार
कोंकणीन वेगवेगळ्यो बोली आसात.एकाच उतराक पेडणे ते काणकोण मेरेन आनी मुरगांव ते सत्तरी मेरेन तरेकतरां उतरां मेळटात.तांचो सोद घेवन ती पुंजावन कोंकणी अकादेमी 1995 वर्सा कोंकणी उतरावळ हे पुस्तक उजवाडायलें.
कोंकणी शुध्दलेखनाचे नेम
कोंकणी बरोवप्यांक कोंकणी कशी बरोवंची,कोंकणीतलें अनुस्वार,कोंकणी शुध्दलेखनाचे नेम,या सगळ्याचें गिन्यान मेळचें म्हण कोंकणी शुध्दलेखनाचे नेम हे पुस्तक कोंकणी अकादेमीन उजवाडायलें.आता मेरेन या पुस्तकाच्यो चार आवृती प्रकाशित जाल्यात.2007 वर्सा ROMI LIPIENT KONKANNI BOROVPACHI NEMAVOLL0 ही रोमी कोंकणी शुध्दलेखनाचे नेम सांगपी पुस्तिका उजवाडायल्या.
कोंकणी शब्दसागर
शब्दकोश विभागा खाला अकादेमीन कोंकणी शब्दसागर हो विश्वकोशरुपी शब्दकोश तयार करपाचे हातात घेतलें.श्री.पांडुरंग भांगी हांका या प्रकल्पाचे अकादेमीन संपादक नेमले जाल्यार प्रा.एस्.एस्.नाडकर्णी हांका उपसंपादक नेमलो.ह्या कोशाचो 0अ0 अक्षराचो पयलो खंड अकादेमीन 1992 वर्सा उजवाडाक हाडलो आनी उपरांत 2003 वर्सा 0आ0 अक्षर आशिल्लो दुसरो खंड उजवाडायलो.सद्या 0इ ते अः0 मेरेनच्या अक्षरांचो आल्पाव आशिल्ल्या 3-या खंडाची निर्मणी आनी संपादनाची जबाबदारी डॉ.अनंत राम भट हांचेर सोपयल्या.ताचो वावर चालू आसा.
कोंकणी-इंग्लीश शब्दकोश
डॉ.मनोहरराय सरदेसाय हांणी निर्माण केल्लो एक शब्दकोश हांतूत सुमार 15000 उतरां आसात.2003 वर्सा शब्दकोश विभागावरवीं अकादेमीन हो उजवाडायला.
कोंकणी-कोंकणी शब्दकोश
खंड 4थो उजवाडावंक कोंकणी अकादेमीन श्री.श्रीपाद देसाय हांका अर्थीक पालव दिला.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:कोंकणी संस्था
लोकसेवा आयोग
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
सूर्य
सुर्या (खूण: )
वर्ग:देवनागरी पानां
ಅರ್ಚನಾ ಉಡುಪ
ಅರ್ಚನಾ ಉಡುಪ ಏಕ್ ಭಾರತಾಚ್ಯಾ ವಿಶಿಸ್ಟ್ ಗಾವ್ಪಿ ಜಾವ್ನಾಸಾ. ಸಡಾವತ್ ಜಾವ್ನ್ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಂತ್ ತಿಣೆಂ ಗಾಯನ್ ಕೆಲಾಂ.
ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ್ ಆನಿ ವೃತ್ತಿ
ಅರ್ಚನಾ ಉಡುಪ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ, ಹೊಸನಗರು ಮ್ಹಳ್ಳ್ಯಾ ತಾಲೂಕಾಂತ್ ಜಲ್ಮಲ್ಲಿ. ಝೀ.ಟಿವಿ ಕನ್ನಡ ಚಾನೆಲಾಂತ್ ಸ.ರಿ.ಗ.ಮ.ಪ. ಸ್ಪರ್ಧ್ಯಾಂತ್ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ್ ತಿಕಾ ಫಾವೊ ಜಾಲೆಂ. ಹಾಡುತ್ತಿದೆ ಕನ್ನಡ ಕೋಗಿಲೆ ಮ್ಹಳ್ಳ್ಯಾ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ಂತ್ ಜಡ್ಜ್ ಜಾವ್ನ್ ವಾವ್ರ್ ಕರ್ನ್ ಆಸಾ.
ಉಲ್ಲೇಖ್
वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ
Bolivia
, दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी सूकर नगर आसा।
Sondorbh
वर्ग:Sonvsarachim Raxttram वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस वर्ग:Romi panam
Kuparin Apounk Daddla - Dulpod
“Let’s keep the Goan tradition and culture alive, worldwide”
Kuparin Apounk Daddla
My lover has sent for me
Type: Dulpod
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok 1,
Musical form: Binary
Literary form: Monologue
Translated by: Alfred Noronha, Panaji, Ilhas, Goa, 27.05.2005
Kuparin apounk daddla mhun gê maim,
(Because) my lover has sent for me, mother,
Vocunk upai na.
I have no means to go there.
Chusmo/Refrain:
Ekui baddel na machil pasun na,
I cannot hire anyone not can I get a palanquin,
Kitem korchem saiba, kat(u) korchem saiba,
What can I do, my God, what can I do, my God,
Kupari festak ojem kelo
maim,
We have made offering of sweets, mother,
Voronk tankona.
We cannot take it. (Chusmo/Refrain)
Odde neureo bhandun ojem bhol´lo maim,
Khato konn atam?
Who is going to consume them now? (Chusmo/Refrain)
Polleiat
Dulpod Goenche
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
कामुर्ले
कामुर्ले
कामुर्ले हे दक्षिण गोवा जिल्ह्यातल्या सास्टी तालुक्यातील ३४० हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ५९५ कुटुंबाचे व पुराय २२४७ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार MARGAO १२ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा १०७८ दादले आनीक ११६९ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ४ आसून अनुसूचित जमातीचे ११० लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६८९० आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
सगळ्यांत लागीं कुटुंब कल्याणकेंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (अशासकीय)
गांवांत १ बाह्यरुग्ण वैजकी सुविधा आसा. गांवांत १ एमबीबीएस पदवीधर वैजकी वेवसायी आसा. गांवांत १ अन्य पदवीधर वैजक वेवसायी आसा. गांवांत १ वखदालय आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण ना. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण आसा. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण आसा. गांवांत झरीचें उदक पुरवण आसा. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण ना. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण ना. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध आसा. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हो क्षेत्र संपूर्ण स्वच्छता अभियानात आसा गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध आसा. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध आसा. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळण-वळण आनी येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट आनीक तार ऑफीस १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गावाचो पीन कोड ४०३७१८ आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं इंटरनेट सुवीधा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडला. सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
भलायकी, पोषण आहार आनी मनरिजवण सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक वाचनालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखा तीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
कामुर्ले ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): RICE,PAPAD,PICKLE,DRYFISH
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय़ वर्ग:दक्षिण गोंय वर्ग:साश्टी तालुका वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे
गोकूळदास प्रभू
केंद्रीय साहित्य अकादेमी पुरस्कार विजेता (1994) भौ. गोकुळदास प्रभु
शाळेचें शिक्षण पुराय जायत मेरेन ते पिसोळ्यां फाटल्यान, रुखांचेर चडून फळां खायत तशेंच तरा तरांचें खेळ खेळत वाडिल्ले पूण तांका भोंवतणींतले जिणेंत गरीबी, असमता, अंधश्रद्धा, अस्तित्वा खातीर झूजप हें सगळें स्पश्ट दिसतालें. हांचे आड झुजपाचो मार्ग तांच्या भुरगेपणांत नाशिल्लो. पूण ते उतरांनी आनी ल्हान ल्हान करण्यानी आपली प्रतिक्रिया उक्ती करतालें. बारा वर्सांचे पिरायेर दो. अब्रहाम कोवूर हांचीं लेखनां वाचून नास्तिक जालें आनी जानवें काडून उडयलें. ‘आराट्ट’ हे तांच्या कथेंत जातीवादाचो प्रभाव चितरायल्ले आसा. त्या जातीवादाची वीट येवन, आनी ताचे आड आपलो निशेध म्हणून तांच्यानी देवळांतले समराधनेंत वांटो घेवपाचें बंद केलें.
तांच्यानी बारा वर्साचे पिरायेर इंग्लीश लेखक आर.के. नारायणन हांगेली एक कथा मल्याळम भाशेंत अणकारून उजवाडा हाडपाचो प्रयत्न केलो. तांचो तो प्रयत्न सफळ जालो ना. णववे यत्तेंत शिकतना शाळेंतले हस्तलिखीत नेमाळ्यांत ते बरयतालें. पूण ते गंभीरतायेन बरोवपाक कॉलेजांत शिकतना लागलें आनी ह्याच वेळार कोंकण जनता म्हयनाळ्यांत तांच्यो पयलींच्यो कांय कथा उजवाडा आयल्यो.
कॉलेजांत शिकतालें, तेन्नाच ते कोंकणी कथा बरयतालें. पूण तेन्ना तांका कोंकणी विशीं खास अशें कांय दिसूंक नाशिल्लें. पूण जेन्ना 1978 वर्सा अखिल भारतीय कोंकणी परिशदेचें कोच्ची अधिवेशन जालें आनी तेन्ना कोंकणी समाजाचो, साहित्याचो, संस्कृतीचो दिश्टावो तांका जालो. तांचे कोंकणीपण जागें जालें आनी तांका तांची अभिव्यक्तीची भास मेळ्ळी.
तांच्या घरांत पुस्तकांची एक आलमार आशिल्ली जातूंत मातृभूमी (मल्याळम) दैनीक आनी साताळें, भवन्स जर्नल (इंग्लीश) आदींच्यो पोन्न्यो प्रती दाळून दवरिल्ल्यो, हें शाळेंत शिकतनाच लक्षांत तांच्या आयलें. तांचो आजो तांका पुस्तकां वाचपाक प्रेरणा दिताले. तांचे बापोलभाव खूब वाचतालें. ते सहजपणान पुस्तकां आनी नेमाळीं काडून चाळपाक लागले आनी तांच्यात ती वाचपाची उस्तुकताय निर्माण जाली. वाचता वाचता तांका कथा साहित्याची गोडी लागली आनी वाचप एक घट संवय जाली. ते धावेंत शिकतना, पाठ्य पुस्तकां परस मल्याळ्म कादंबरीच चड वाचतालें. तांच्यानी त्या वर्सा आनी उप्रांतच्या एका वर्सांत मल्याळम भाशेच्यो सगळ्यो कादंबरी वाचून काडल्यो. मातृभूमी साताळ्यांत बंगाली, मराठी आदी भारतीय भाशांतल्यान अणकारिल्ल्यो कथा-कादंबरीय तांका वाचपाक मेळ्ळ्यो. मागीर त्या वाचनाक लागून साहित्य निर्मितीचें स्फुरण तांका जालें.
तांका साहित्याचे सगळे प्रकार आवडटात. सुरवातीक तांच्यानी कविता, नाटकुलें आदी बरोवपाचो प्रयत्न केलो. पूण कविता आनी नाटकाच्या प्रकारा परस तांचे अभिव्यक्तीक कथा साहित्य चड बरें जावपाक लागलें. कथा साहित्यांत कथानक, भावनां आनी विचारच न्हय, कविता आनी नाट्य बी आस्पावपाक जाता.
कॉलेजांत शिकतालें, तेन्नाच कोंकणी कथा बरयतालें. पूण कोंकणी विशीं खास अशें तांका कांय दिसूंक नाशिल्लें. पूण 1978 वर्सा अखिल भारतीय कोंकणी परिशदेचें कोच्ची अधिवेशन जालें आनी तेन्ना कोंकणी समाजाचो, साहित्याचो, संस्कृतीचो दिश्टावो तांका जालो. तांच्यातलें कोंकणीपण जागें जालें आनी तांका तांची अभिव्यक्तीची भास मेळ्ळी. ते इंग्लीश भाशेंतल्यान लेगीत बरप करतात.
तांच्यो आता मेरेन प्रथिवै नम: (नवलिका, 1986) अंतर आयामी (कथा संग्रह, 1991), चवकी (अणकार, 1997), कोंकणी चळवळ आनी माधव मंजुनाथ शानभाग (संपादित, 2005) सूफीन सांगिल्ली काणी (अणकार, 2009), काळ (अणकार, 2010) सारकिल्ली पुस्तकां प्रकाशीत जाल्यात.
तांका पयले इनाम कविते खातीर मेळिल्लें. ते भायर तांका अंतर आयामी खातीर 1993 वर्सा दो. टी.एम.ए. पै पुरस्कार आनी 1994 वर्सा साहित्य अकादेमी पुरस्कार, चवकी खातीर 2002 वर्सा साहित्य अकादेमीचो अणकार पुरस्कार, सूफीन सांगिल्ली काणी खातीर 2010 वर्सा कोंकणी कला साहित्य केंद्र (कुडचडें) पुरस्कार फावो जाल्यात.
इंग्लीश, हिंदी, कन्नड, मराठी आनी मल्याळम भाशानी तांच्या कथांचो अणकार जाला. तांच्या वेंचीक कथांचो कन्नड अणकार पुस्तक रूपान (ऋतु संक्रमणा) उजवाडा आयला. तांच्या अंतर आयामी संग्रहाचोय कन्नड भाशेंत अनुवाद जावपाचो आसा (कन्नड अनुवाद दो. गीता शेणै हिणे केला). तशेंच फाटल्या वीस वर्सांत बरयल्ल्यो कांय वेंचीक कथा पुस्तक रूपान येवपाचें आसा. दोन कादंबरींची तयारी जायत आसा. परिसंवादानी सादर केल्लीं कांय प्रबंधांय पुस्तक रूपान प्रकाशीत करपाचो तांचो विचार आसा.
शाळेंत वचचे पयलींच एकदां तांच्या बापोलयान एक चित्रांचें पुस्तक तांका भेटयल्लें. तेन्नाची उचांबळाय आनी आनंद प्रकट करपाक तांका उतरां मेळनांत. मागीर बारा-तेरा वर्सांचे पिरायेर वाचपाखातीर मल्याळा मनोरमा साताळें विकतें घेवन येतनाय तसलीच उचांबळाय तांका जाल्ली. तांच्या आयुश्यांत आठ-णव वर्साचे पिरायेर एक गजाल घडिल्ली. शेनवारा शाळा बंद आशिल्ली. भायर एक सारखो पावस पडटालो आनी काळोख जाल्लो.
भायर वचून खेळपाक उपाय नाशिल्लो. शीं खातालें, वाज आयिल्लो. वचून पांगरून बसलों. दोळे झेमेले. केन्ना तरी रोखडीच जाग आयली, तेन्ना आवय रांदचे कुडींत कितें तरी करताली. उठून थंय गेलों, दांत घासपाक काथो काडून गुळी करपाक लागलों (तेन्ना टूथ ब्रश नाशिल्लें). आवयन हासत विचारलें: “आरे, कितें करता? फालें जावंक ना!’’ म्हाका म्हज्या मूर्खपणाच्या विचारा परस खोशीच जाली: ही शेनवाराची सांज! म्हळ्यार आनीक एका दिसाची - आयताराची – सुटी आसा!
ताचें उप्रांत ताच्या जिणेंत खोशीच्यो खूब गजाली घडल्यात, पूण आनंदाचे इतले बरे प्रसंग तांच्या जिणेंत परत केन्नाय घडूंक ना. तांच्यानी ल्हान व्हड, कोडूं अणभव जायते भोगल्यात. पूण ते मनांत घेवन भोंवपाची संवय तांका ना.
जल्म आनी मरण आमच्या हातांत ना. पूण मर मेरेन आमी जें कितें करपाचें, तें आमी थारावं येता. जल्माक येवन गेल्ल्या अनंत कोटी मनशांनी आपले जिणेंत कितें जोडलां आनी ताणी हो संवसार सुदारपा खातीर कितें कितें केलें हें सगळें समजून घेवपाचो प्रयत्न करतां.
जिणेचे हे अखंडीत व्हाळांत ते कुसकुटाचें एक कण म्हणपाचे विचार केन्ना केन्ना तांच्या मनांत येता. पूण तशें आसतनाय कितेंय करून जीण अर्थपूर्ण करूंयेता हाची खात्री तांका आसा.
आमचे भोंवतणीच्या समाजांत भितर रावन, त्या समाजाचो वांटो म्हणून, त्या समाजाखातीर बरें कितेंय करचें अशें तांका दिसता. त्या खातीर साहित्य एक उपाय अशें ते मानतां.
जिणेच्या सगळ्या क्षेत्रानी धर्म, जाती आनी भ्रश्टाचार हांचो प्रभाव सोंसपाचो न्हय इतलो वाडला. धर्म आनी जातीवादाचो प्रभाव पयलीं पासून आशिल्लो. तांचे आड शेंकड्यानी वर्सानी वैचारिक पांवड्यार झूज चलत आयलें तरीय तें फळादीक जावंक ना. उरफाटें ह्या घटकांक लागून विसाव्या शेंकड्यांत समाजांत मनीसपण चड चिड्डून गेलां म्हण तांका दुख दिसता.
धर्म एक मानसिक, बौद्धिक आनी आत्मिक अणभव म्हणून वैयक्तिक पांवड्यार रावपाक जाय आशिल्लो. पुण धर्मांचो हो तास उपेक्षित जायत आयला, समाजाची अस्मिताय निर्णय करपी घटक म्हणून धर्माचें दाखवण चड जायत आयलां. धार्मिक भावनेच्या ह्या दुरुपयोगाक लागूनच आमच्या देशांत – संवसारांतय - आकांतवाद वाडत आसा. ही प्रवृत्ती अशीच चल्ली जाल्यार समाजाचें विघटन जातलें असो हुसको तांका जाता.
फाटल्या दोन वर्सांत सबंद देशांत भ्रश्टाचारा विरुद्ध आंदोलनाचो नेट वाडिल्लो, तेन्ना कितेंय तरी बरें घडटलें, अशें तांका दिसतालें. तशें घडलें ना म्ह्ण तांका वायट दिसता.
एकोणिसाव्या शेंकड्यांतय, पश्चिमी पद्धतीच्या शिक्षणाक लागून जिणेच्या सगळ्या आंगानी म्हत्वाचें परिवर्तन जाल्लें. कला-साहित्य क्षेत्रानी तर नवे प्रकारच निर्माण जाले. इंगलीश भाशा आपणावन, तिचेर प्रभुत्व जोडून ब्रिटीश वेवस्थापनांत नोकरी करून्यय, तेन्ना कोण आपलें संस्कृतीक मूळ विसरूंक नाशिल्लो.
फाटल्या वीस वर्सानी जागतीकरणाक लागून भारतीय समाजांत परत एकदां समूल परिवर्तन जालां. पुण ह्या परिवर्तनाच्या वाऱ्यात सगळे कडेन भारतीय समाज आपलें मूळ तुटून पडिल्लो दिसता. आमकां आमची भास, कला, संस्कृती हाची कांय गरज ना, फकत एक इंगलीश भास पुरो अशें दिसपाक लागलां. गोंय धरून जायत्या राज्यानी मांय भाशेंत मुळावें शिक्षण दिवपाची वेवस्था मोडून उडोवपाची मानसिकता आनी प्रक्रिया बळादीक जाल्ली दिसता. सगळो संवसार एक-भाशिक/संस्कृतीक करपाची ही मनोवृत्ती भिरांकूळ अशें तांका दिसता.
आमचो समाज म्हळ्यार कोंकणी भाशिक समाज अशें धरून ते सांगता – भारतांत इतर कडेन दिसून येता ते सगळे बरे वायट गूण आमच्या समाजांतूय दिसून येता. आनी जे प्रश्न इतर भाशिक समाजा मुखार आसात ते आमकाय लागू जातात. पुण आमच्यो कांय खाशेल्यो समस्या आसात.
कोंकणीचो लिपीचो प्रश्न हो आमच्या समाजांतल्या वेगळेचाराचे भावनेचो आनीयेक तास म्हणूं येता. कोंकणी समाजाचे वेग वेगळे विभाग आपल्या आपल्या प्रादेशा कडेन/जाती-धर्माकडेन चड निश्टावान आसात, कोंकणी कडेन न्हय, अशें तांका दिसता. हेच मानसिकतेक लागून गोंयांत शिक्षण माध्यमाचो प्रश्न निर्माण जालो आनी कर्नाटकांत शिक्षणा खातीर दोन लिपींचो वापर जाता. आकाराक लागून, शेंकड्यानी वर्सानी वेग वेगळ्या प्रदेशानी राबितो करून आशिल्ल्यान आनी केन्नाय राजाश्रय मेळूंक नाशिल्ल्यान कोंकणी भास, कला, संस्कृती आदी विशयांत आमचो समाज उदासीन आसलो. पुण आतां कोंकणीक मान्यताय मेळिल्ल्या उप्रांतय प्रगतीचो मार्ग उक्तो जाल्ल्या उप्रांतय भाशेचो फाव तितलो आनी जाय तसो वापर जायना. कोंकणी शाळा, शिक्षण घेवपी भुरगीं, कोंकणी पुस्तकांची विक्री, नेमाळ्यांचे वर्गणीदार हांचो आंकडो घेवन अभ्यास केलो तर हें स्पश्ट जातलें. कोंकणी समाजाचो आकार आनी ताचे भितरली वेगळेचाराची भावना पळयली तर हो समाज जागतीकरणाच्या आनी इतर भाशिकांच्या चेपणांत मोडून वचपाची शक्यताय आसा – गोंयांत लेगीत. ही परिस्थिती अशीच उरली तर एक पिळगे उप्रांत कोंकणी भाशेचे कुडके कुडके जातले अशो भंय तांका दिसता.
फाटल्या कांय वर्सानी गोंयांत तशेंच गोंया भायर कोंकणी खातीर जायत्यो सुविधा जाल्यात, ही बरी गजाल. आनीक्य चड सुविधा निर्माण करपाची गरज आसा. तांका दिसता, कोंकणी मनशानी एकठांय येवन गोंय - कर्नाटक – केरळ - महाराष्ट्र सरकारांकडेन मागणी केली तर चड सुविधा उपलब्द जातल्योच.
आठ वर्सां पयलीं लिपीचेर आदारिल्लो विवाद कोंकणीचे प्रगतीक आड आयल्या. सद्द्या चड उणे तीच परिस्थिती आसा. कोंकणीचे फुडाराक बादा हाडपी ही परिस्थितीs बदलूंक जाय आनी ती बदलपाक मुद्दाम वावर करपाक जाय.
वर्ग:देवनागरी पानां
एन्थनी आलवारीस
एन्थनी आलवारीस सांगोल्डा गांवचो पूत.वर्सा सॅबास्तियान वितोरीन आनी विर्जिन्यां आलवारीस हांकां मुंबयच्या शारांत.
जल्म
कोंकणी माचयेर टोनी किंग म्हूण तो फामाद जालो. ल्हानूच आसतना बारा वर्सांचे पिरायेर तियात्रांत काम करपाक सुरू केलें आनी पयलोच तियात्र म्हळ्यार ‘जल्माचो गुट’ जो बरयल्लो चॅम्पियन आलवारीस एकोणीशें पंचावन वर्सा. आनी त्या उपरांत तियात्रांत.
वावर
करपाचें ताचें कार्या चालूच उरलें. ताणें आपली कला क्रिसपॅरी हाच्या तियात्रांत 'तूं आनी हांव', 'शेजारी कोंबो', 'बॉम्बे टू गल्फ' हो सी. आल्वारीस हाचो. 'म्हजें म्हाका दी' हो रोझारियो दे बेनावली हाचो. तशेंच चॅम्पियन आल्वारीस हाणें बरयल्लो 'जेझूची इमाझ' 'क्युओ वादीस' मानुयेल डीलिमा हाचो. आनीक म्हळ्यार प्रेम कुमाराचो 'मारीया माग्दालेन' हो तियात्र आनी आदीं.
आनीक जायत्या तियात्रांत आनी म्युझिकल शो हातूंत ताणें आपली कला दाखयल्या. फिदेलीस फेर्नांडीस, जोसिन्हो डिसोझा आग्नेलो डायस, बाबूश फेर्नांडीस, मारियानो रॉड्रिगीस, तियो आल्वारीस, रॉक दे सालसॅट, जेरॉम डिसोजा, विल्फि रॅमिम्बस, मानुयेल आल्फोंसो, डे ब्रेकर्स, बालताझार, मार्शल रोझ, आल्वीन गोम्स आनी आदीं हांच्या बरोबर ताणें आपलो वावर केला. तियात्रांत नाचपा आनी मुझ्ग वाजोवपा भायर ताणें आपणें जायते तियात्र बरयल्यात.'नशिबाचें नकेत्र', 'मावोडेचो जावूंय' आनी 'दीस आनी चंद्रिम' त्या भायर तियो आल्वारीस हाच्या सांगाता जायते कोंकणी आल्बंम्स मुझ्ग दिवन उजवाडाक हाडल्यात।.
संदर्भ
वर्ग:तियात्रिस्त/Tiatrist वर्ग:देवनागरी पानां
यदुवंश
भारतांतलो एक प्रचीन पुराणीक वंश. वैदिक वाङ्मयांत ह्या वंशाचो उल्लेख आर्यांच्या पंचजनांत केला. यदुवांगडाच तुर्वशाचें नांव जोडप जालां. उपरांतच्या वाङ्मयांत चंद्रवंशांतलो राजा ययाती आनी शुक्राचार्याची धुव देवयानी हांचेपसून जल्माक आयिल्ल्या दोन पुतांतलो पयलो पूत म्हणू्न यदूचो उल्लेख मेळटा.
ययातीन आपलें साम्राज्य पांच पुतांमदीं(देवयानीचे दोन आनी शर्मिष्ठेचे तीन) वांटून दिलें. तेन्ना चर्मण्वती, वेत्रवती आनी शुक्तिमती हांच्या देगांवयलो प्रदेश यदूक मेळ्ळो. तांचे वंशज यादव हांणी फुडें आपल्या राज्याचो विस्तार शशबिंदूचे कारकिर्दींत उदेंतेक आनी उत्तरेक केलो. यादवांनी गुजरात काठेवाडांतल्या आर्येतरांक धांवडावन थंय आपली सत्ता स्थापली.
यदुक कोष्ट आनी सहस्त्रजित अशे दोन पूत आशिल्ले. कोष्टासावन जाल्ल्या वंशाक यादव आनी सहस्त्रजितासावन जाल्ल्या वंशाक हैहय अशीं नांवां पडलीं. हैहयांनी माहिष्मती म्हळ्यार पयलींच्या इंदूर संस्थानांतल्या महेश्र्वर हांगा आपली राजधानी केली.
यादववंशी विदर्भ राजान दक्षिणेंत येवन आपल्याच नांवान उपरांत नामना मेळिल्ल्या विदर्भ प्रदेशाचेर आपलो शेक बसयलो. ताका क्रथ आनी कैशिक अशे दोन पूत आशिल्ले. आपल्या ह्या दोनूय पुतांभितर राजान विदर्भाची वांटणी केली, पूण उपरांत त्या दोन विभागांचें एकीकरण जातकच विदर्भाक क्रथकैशिक हें नांव रूढ जालें.
उत्तर भारतांत, मथुरेक यादवांचें राज्य आशिल्लें. थंयच्या कंस राजान, मगधाच्या जरासंघ राजाक आपली धूव दिल्ली. कंस राजा प्रजेक त्रास करतालो म्हणून कृष्णान ताचो वध केलो आनी ताच्या जाणटया बापायक, उग्रसेनाक गादयेर बसयलो. जरासंधान मथुरेचेर खूब घुरयो घाल्यो, तेन्ना यादवांनी काठेवाडांत प्रयाण करून द्वारकेक आपली राजधानी केली. यादव साम्राज्याच्या हेर विभागांचेर भजमान, देवावृध, अंधक आनी वृष्णी अशे सात्वत भीमाचे पूत राज्य करताले. वृष्णीच्या वंशांतल्या शूर नावाच्या राजाक मारीषा हे भोजवंशी राजकन्येपसून वसुदेव हो पूत आनी पृथा, श्रुतदेवा आनी श्रुतश्रवा ह्यो धुवो जाल्यो. पृथेक, कुंतीभोज राजान आपली धूव मानिल्ल्यान कुंती अशें नांव पडलें. तिचें लग्न पंडु राजाकडेन जालें. श्रुतश्रवाचें बुंदेलखंडाचो राजा दमघोष हाचेकडेन लग्न जालें आनी तिका शिशुपाल हो पूत जालो. वसुदेव, कुकर देशाचो राजा देवक हाचे देवकी नांवाचे चलयेकडेन लग्न जालो आनी ताका बलराम आनी कृष्ण हे दोन पूत जाले. कृष्णाची भयण सुभद्रा हिचेकडेन अर्जुनाचें लग्न जालें. ताचो पूत अभिमन्यू हाका भारतीय झुजांत मरण आयलें आनी उपरांत ताचो पूत परीक्षित हस्तिनापूरचे गादयेर बसलो.