cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Assolda (Kepem), Osoldem
Dollnnoullonn anik yeradari
gamvant postt efis upolbdh na.Soglleant lagim postt efis 5 te 10 kilomittorachea ontracher asa. Gamvant uppostt efis upolbdh asa. Gamvant postt anik tar efis upolbdh na.Soglleant lagim postt anik tar efis 5 kilomittora poros komi ontracher asa. Gavacho pin kodd 403714 asa. Gamvant durdhvoni upolbdh asa. Gamvant sarvozonik durdhvoni kendr upolbdh asa. Gamvant mobail fon suvidha upolbdh asa. Gamvant inttoronett suvidha upolbdh na.Soglleant lagim inttoronett suvidha 5 te 10 kilomittorachea ontracher asa. Gamvant khajgi kuriyr upolbdh na.Soglleant lagim khajgi kuriyr 5 te 10 kilomittorachea ontracher asa. Gamvant xaski-i bos seva upolbdh asa. Gamvant khajgi bos seva upolbdh asa. Gamvant relve sthanok upolbdh na.Soglleant lagim relve sthanok 5 kilomittora poros komi ontracher asa. Gamvant ettorikxa vo ttomttom' upolbdh asa. Gamvant tteksi upolbdh asa. Gamvant vhen upolbdh asa. Gamvant ttrekttor upolbdh na. Gamvant saikol rikxa (paichaki) upolbdh na. Gamvant saikol rikxa (yantrik) upolbdh na. Gamvant boil ani ony zonauramni oddhil'li gaddi upolbdh na. Gamvant somudr/nodi bott seva upolbdh na.Soglleant lagim somudr/nodi bott seva 10 kilomittor poros chodd ontracher asa. Raxttri-i mohamarg gamvak zoddunk na.Soglleant lagim raxttri-i mohamarg 10 kilomittor poros chodd ontracher asa. Rajy mohamarg gamvak zoddla. Jil'leatolo mukhel rosto gamvak zoddla. Jil'leatolo ony rosto gamvak zoddla. Soglleant lagim kochcho rosto 5 kilomittora poros komi ontracher asa. Soglleant lagim vahtuki korpasarokho zolmarg 5 te 10 kilomittorachea ontracher asa.
Bazar ani saukari peddi
gamvant ettiem' upolbdh na.Soglleant lagim ettiem' 5 te 10 kilomittorachea ontracher asa. Gamvant veparavixi saukari peddi upolbdh na.Soglleant lagim veparavixi saukari peddi 5 te 10 kilomittorachea ontracher asa. Gamvant sohkari saukari peddi upolbdh na.Soglleant lagim sohkari saukari peddi 5 te 10 kilomittorachea ontracher asa. Gamvant xetki korz somstha upolbdh na.Soglleant lagim xetki korz somstha 5 te 10 kilomittorachea ontracher asa. Gamvant svoimsohaiy gott upolbdh asa. Gamvant rexon mandd upolbdh asa. Gamvant monddi / kaimoche bazar upolbdh na.Soglleant lagim monddi / kaimoche bazar 5 te 10 kilomittorachea ontracher asa. Gamvant atthouddoyacho bazar upolbdh na.Soglleant lagim atthouddoyacho bazar 5 te 10 kilomittorachea ontracher asa. Gamvant krixi utpon'n bazar somiti upolbdh na.Soglleant lagim krixi utpon'n bazar somiti 5 te 10 kilomittorachea ontracher asa.
Arogy arogy, poxonn ahar ani monoronzon suvidha
gamvant ekatmik bal vikas yojna (poxonn ahar kendr) upolbdh na.Soglleant lagim ekatmik bal vikas yojna (poxonn ahar kendr) 10 kilomittor poros chodd ontracher asa. Gamvant balvaddi (poxonn ahar kendr) upolbdh asa. Gamvant itor poxonn ahar kendr upolbdh asa. Gamvant 'axa' kormochari upolbdh asa. Gamvant somaz bhoun (ttiuhi veustha axil'li/naxil'li) upolbdh asa. Gamvant khellam'moll upolbdh na.Soglleant lagim khellam'moll 5 te 10 kilomittorachea ontracher asa. Gamvant khell / monoronzon kendr upolbdh asa. Gamvant chitropottogrih / vhiddio kendr upolbdh na.Soglleant lagim chitropottogrih / vhiddio kendr 10 kilomittor poros chodd ontracher asa. Gamvant sarvozonik pustokaloi upolbdh na.Soglleant lagim sarvozonik pustokaloi 5 te 10 kilomittorachea ontracher asa. Gamvant sarvozonik vachnaloi upolbdh na.Soglleant lagim sarvozonik vachnaloi 5 te 10 kilomittorachea ontracher asa. Gamvant khobreptr purounn upolbdh asa. Gamvant vidhanosobha motdan kendr upolbdh asa. Gamvant zonm' mrityu nondnni kendr upolbdh asa.
Viz
24 voram viz purounn ghorguti kamakha tir hunalleant (epril-sopttembor) dor disa upolbdh asa. 24 voram viz purounn ghorguti kamakhatir hivalleat (ekttobor-march) dor disa upolbdh asa. 24 voram viz purounn xetkamakhatir hunalleant (epril-sopttembor) dor disa upolbdh asa. 24 voram viz purounn xetkamakhatir hivalleat (ekttobor-march) dor disa upolbdh asa. 24 voram viz purounn veparavixi kamakhatir hunalleant (epril-sopttembor) dor disa upolbdh asa. 24 voram viz purounn veparavixi kamakhatir hivalleat (ekttobor-march) dor disa upolbdh asa. 24 voram viz purounn soglleankhatir hunalleant (epril-sopttembor) dor disa upolbdh asa. 24 voram viz purounn soglleankhatir hivalleat (ekttobor-march) dor disa upolbdh asa.
Zominicho vapor
osolddem hea gavat zominicho vapor sokoilodil'leapromann zata (hekttor- kxetrofoll):
ran : 0 xetkama khatir na vapril'li zomin: 50 osadd ani lagoudd na kel'li zomin: 0 kurnne ani ony moll: 0 vibin'n zhaddampedda, pikantrgot yeupi zomin: 0 lagouddoyogy poddik zomin: 140 kaimsvorupi poddik zomin: 0 sodyosthitint poddik zomin: 0 pikam sokoili zomin: 140 ekunn korodd vhamvpi zomin: 90 ekunn bagait zomin: 50 ximpnnaull suvidha	Edit ximpnnaull korpa khatir srot oxe asat (kxetrofoll hekttoramni) :
kalve: 30 bamyo / kup nolika: 0 tolli: 0 oddhe: 0 her: 20 utpadon	Edit osolddem hea gavant sokoil dil'lea vostunchem utpadon zata( mohtvachem sokoil dil'lea promannem): RICE,COUNTRY LIQUOR,COCONUTS vorg:dokxinn gova vorg:kepem vorg:dokxinn gova jil'leantole gamv
Sondrbh
http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB.html
वर्ग:Gõychim xaram ani zage वर्ग:Romi panam
हींग
हींग कूळ :umbelliferae
लॅटिन नांव : Ferula narthex Boiss
हींगाचो म्हत्व
आमी हींग म्हण जाचो घरगुती उपेग करतात तो हेर कांयच नासून हिंगाच्या झाडाचो निर्यास वा दीख आसता. धवो आनी काळो अशे हिंगाचे दोन प्रकार आसता. हांतुंतलो धवो हींग वखदी आसून ताचो उपेग आयुर्वेदात साबार दुयेंसाखातीर करपाक मेळटा.
घरगुती हींगाचो उपेग
पोट फुगी (GAS) तशेच पोटात दुखल्यार हिंगाचो लेप गरम करून पोटार शेकचो वा लावंचो. भूक कमी लागत, अपचनाचो त्रास जावप. परसाकडेन त्रास जावप, पोटांत गुळो येवप अश्यावेळार हिंगाचो थोडो चुर्ण गरम उदका वांगडा घेवचो. पोटांत मुरड मारून पातळ परसाकडेन जाल्यार वा जेवतकच पोटांत दुखयल्यार हींग, जिरयाची पूड, तूप, गांवठी मीठ म्होंवात घालून घेवचें. सोलकडयेत हींग (चिमूटभर) घालून घेतल्यार अपचन जायना.
खोकली ये‌‌ता आसत जाल्यार, कोल्या खोकलेक लांगून हडूड्याक सूज आयल्यार तशेंच एकाधाक  धांप लागता आसत जाल्यार हो चूर्ण पोटांत घेतकीच गूण मेळटा. बरोच वेळ उचकी थांबना जाल्यार हिंगाचो लेप बोंबले भोंवतणी लावचो. मल्लूक मारून येयल्यार वा शुध्द गेल्यार हिंगाचो चूर्ण म्होंवा वांगडा चाटपाक दिवचो.‌
हींगाचो उपदेश
फिग्दाच्या आनी पित्ताच्या दुयेंसाक हाचो उपेग करचो न्हय. हिंगाचो उपेग खावपा खातीर जास्त केल्यार पोटात जळजळ वा उलटी जावपांची शक्यताय आसता. अश्या वेळार दाळींब, बडिशेप  वा  आपोल  खावंचो. जायते फावटी वयर सांगिल्ल्या वेगवेगळ्या दुयेंसाखातीर हिंगाचो वापर करपाक मेळटा. घरगुती वखद करतल्यांच्या घरांत हींग आसप सामकें गरजेचें.
वर्ग:देवनागरी पानां
राम मनोहर लोहिया
राम मनोहर लोहिया
भुरगेपण
राम मनोहर लोहिया हाचो जल्म 23 मार्च 1910 ह्या दिसा अकबरपुर, उत्तर प्रदेश ह्या राज्यांत जल्मलो. तो हिरालाल आनी चंदा हांचो पूत आशिल्लो. ताच्या बापायन ताका ल्हानूच पिरायेन भारताच्या स्वतंत्र चळवळीत दाखिल केल्लो. म्हात्मा गांधीक मेळून ताचे जिवित बदल्ले. तो गांधीजीच्या मार्गार चलपाक लागलो. 10 वर्साचो आसतना ताणे गांधीजी वांगडा सत्यांग्रहांत वाटो घेतलो.
शिक्षणीक पात्रताय
शिक्षण बीएससी एलएलबी तांचे उच्च शिक्षण कोल्हापुरांत जालें.कोल्हापुर शारांत शिकता आसतना ताणें भारत छोडो आंदोलन वांटो घेत्तिल्लो म्हणून ताका बंदखणीची ख्यास्त जाल्ली.उपरांत कोल्हापुर शारांत ताणे राष्ट् सेवा दल फांटयाची स्थापना करून कांय तेंप तांचे फुडारपण चलयलें. उच्च शिक्षण सोंपले उपरांत गोंयात येवन नोव्हेंबर 1942 ताणे मडगांवांत राष्ट् सेवा दल फांट्याची स्थापना केली.
वेव्हारीक जिवित
18 जून,1947 दिसा डॅ. लोहियान मडगांव शारांत घडोवन हाडिल्या सत्याग्रहांत ताणे वांटो घेतिल्लो म्हणून ताका आठ दिसां खातीर बंदखणीत दवरलो. उपरांत त्याच वर्सा 18 नोव्हेंबर दिसा व्हडल्या गोंयच्या मायणा गांवांत सभा घडोवन हाडिल्यान नारायण पालेकारा 23 एप्रिल 1947 दिसा तांका खड्डे करून सोडून दिले. विशवनाथ राष्टिय कॅग्रेस गोंय फांट्याचो वावुरपी वांगडी आशिल्लो. पूण तांचे भितर वाद निर्माण जाल्यान तो कॅग्रेसींतल्यान भायर सरून एप्रिल 1947 आपल्या सांगात्याच्या आदारान तांणे कुंकळ्ळे आझाद गोंमतक दल फांटयाची स्थापना केली. उपरांत तांणी पुर्तुगेजा आड गोंय मुक्त जाय मेरेन आपल्यो हिंसक हालचाली चालूच दवरल्यो. जुलय 1947 आपल्या कांय वेंचीक सांगात्यांच्या आधारान ताणे म्हापशेंचे येणावळ खातें लुटलें. तशेंच डिसेंबर म्हयन्यांत विश्वनाथ आनी ताच्या सांगात्यानी सरकारी पयसो घेवन वचपी वाहनाचेर घुरी घालून सगळो म्हालवज लुटलो. हाका लागून ताच्या कांय सांगात्यांक चलोवचो ताका 28 वर्सा तडीपार आनी एक वर्स बंदखणीची ख्यास्त फर्मायली. 1951 ते 1954 ह्या काळांत जायते कडेन राष्टिय कॅग्रेस गोंय संघटणा उबारपाक तो खूब वावुरलो. हें संघटणे वरवीं तो गोंयात राष्टवादी लिखाण धाडपाक लागलो. वझरी गांवांत आझाद गोमंतक दलाचो कॅप्प उबारून तो आपवावुरप्यांक गनिमी काव्याचें शिक्षण दितालो. 29 जुलय 1954 दिसा पुणें आनी मुंबयच्या शंबर आपवावुरप्याक आधारान नगर हवेंलीचें राजपाटण सिल्वासाचेर घुरी घालून तें सुवादीन घेतले. उपरांत धा दिसांनी सबंद नगर हवेंलीचेर ताबो मेळयलो आनी 15 आगस्ट 1954 मेरेन तिचो कमांडो प्रशासक म्हणून वावुरला.
वर्ग:देवनागरी पानां
Dokxin Gõy
Dokxin Gõy zaun asa Goenche don zilleam modlem ek. Hachem area zaun asa 1966 km² ani ut'tor dixen Ut'tor Gõy zillo asa zalear udent ani dokxin dixeanim Kornattokacho Ut'tor Konnod zillo.
वर्ग:Gõyche zille वर्ग:Romi panam
राममनोहर लोहिया
राममनोहर लोहिया हांचो जल्म 23 मार्च 1910 ह्या दिसा अकबरपूर, जि. फैजाबाद, उत्तर प्रदेश हांगा जालो. लौहिया हे भारतांतले समाजवादी चळवळींतले एक फुडारी आनी विचारवंत. तांच्या बापायचें नांव हिरालाल आनी आवयचें नांव चंद्रीबाई (चंदाबाई). भुरगेपणांतच तांचे आवयक मरण आयिल्लयान, आजेन आनी बापोल्यान तांकां ल्हानाचो व्हड केलो. बापूय हिरालाल वेवसायान वेपारी. तो काँग्रेसीचो कार्यकर्तो आशिल्लो.
शिक्षण
अकबरपूरा लागसार टंडन पाठशाला आनी विश्रवेश्रवरनाथ हायस्कूल हातुंल्यान ताणें सुरवातींचे शिकप घेतलें. धंघा निमतान बापूय मुंबयंत रावपाक आयलो आनी थंयसावन 1925 वर्सा राममनोहर मुंबय विधापिठांतल्यान मॅट्रिकेची परीक्षा पास जालो. महाविधालयीन शिक्षणी खातीर तो पयलीं बनारस हिंदू विश्रवविघालयांत गेलो पूण उपरांत तें सोडून तो कोलकाताच्या विधासागर महाविधालयांत गेलो आनी 1929 वर्सा ताणें कोलकाता विधापिठाची बी.ए. पदवी घेतली. उपरांत उंचेल्या शिक्षणा खातीर निधी एकठांय करुन तो पयलीं इंग्लंडाक गेलो आनी उपरांत ताणें बर्लिन विधापिठांत संशोधन करुन अर्थशास्र विशयांत ‘ सॅल्ट अँड सिव्डिल डिसओबीडिअन्स ‘ ह्या विशयांत पीएचडी पदवी घेतली (1932). शिकता आसतना म्हळ्यार 1926 च्या गुवाहाटी काँग्रेस अधिवेशनांत,
जिवित
1955 वर्सा हैदराबादेक ताणें समाजवादी पक्षाची स्थापूणक केली. ह्या पक्षाचो तो अध्यक्ष जालो. 1956 वर्सा तो ‘मॅनकाइंड’ ह्या नेमाळ्याचो संपादक जालो. फुडें होच पक्ष 7 जून 1964 दिसा ‘संयुत्त समाजवादी पक्ष’ ह्या नांवान प्रजासमाजवादी पक्षांत विलीन जालो. ताचे पयलीं 1963 तो फरुखाबाद मतदार संधांतल्यान लोकसभेचो सदस्य आशिल्लो. स्वातंत्र्या उपरांतच्या काळांत ताणें शेतकामत्यांच्यो चळवळी, अग्रेजी हटाव आंदोलन, जाती तोडो आंदोलन, गोवा मुत्ति चळवळ, हिंदी राश्ट्रभाशेचो पुरस्कार, नेपाळांतलो स्वातंत्र्य संघर्श अशा जायत्या चळवळींचें ताणें फुडारपण केंलें.
साहित्य
मिस्टरी आँफ सर स्टॅफर्ड क्रिप्स(1942). अस्पेक्ट्स ऑफ सोशॅलिस्ट पॉलिसी (1952), व्हिल फ हिस्ट्री (1955), विल- पॉवर अँड अदर रायटींग्ज (1956), गिल्टी मेन ऑफ इंडियाज पार्टिशन (1960), इंडिया, चायना अँड नर्दर्न फ्राँटियर्स (1963), द कास्ट सिस्टीम (1964), इंटरव्हल डयुअरींग पलिटिक्स (1965), फ्रॅग्मेन्ट्स फ वलर्ड माइंड (1966), वाल्मीकी और वसिष्ठ, क्राती के लिये संघटन हे गेरंथ प्रसिह आसता. नेमाळ्यांनी उजवाडा आयिल्लया ताच्या कांय स्फुटलेखांचे मराठी अणकार श्रीमती इंदुमती केळकर आनी श्रीपाद केळकर हांणी अन्तहीन यात्रा, ललित लेणी (1971), दोन हत्यारे सत्ताधा – याची भाषा आनी जाति (1971) ह्या नांवांनी उजवाडा हाडल्यांत. हालीं ताचे आनीक कांय स्फुटलेख समत आनी समृध्दी (1977), भारतीय श्र्ल्लोक (1981), माकर्सवाद (1981), अल्प प्रमाणयंत्र (1984), नर-नारी (1984), शेत – शेतकरी – भूसेना (1984), जातिप्रथेचो तुरुंग (1984) ह्या शिर्षकांनी मरठींत उजवाडा आयल्यात.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
मास्टर वाझ
जुझे वाझ हो एक तियात्रीस्त.
जल्म
जुझे लोरेन्स वाझ हांकां सगळे फामाद मास्टर वाझ ह्या नांवान वळखतात.हो अरोरा आनी बेंजामीन हांकां सप्टेंबराचे 6 तारकेर 1927 ह्या दिसा म्हापश्यां तियात्रिस्तांचे फामिलींत जल्मलो.
वावर
आयज तो 84 वर्साचे पिरायेर सर्गेस्त मिंगेल रोड हांचो एकूच जीवंत शिश्य. तो थोड्या भोव जीवंत कलाकारां मदलो असो एक कलावंत जाणे तियात्राच्या क्षेत्रांत पाय तियात्रिस्त जुआंव आगुस्तीन फेर्नांडीस, सायब रोशा, दियोगीन डिमेलो, कीड बॉक्सर आनी हेर म्हालगड्या तियात्रिस्तांच्या तियात्रांनी अभिनय केला.
अर्नस्ट रिबेलो हाणें आपल्या ‘बोंबोयची इश्टील’ह्या तियात्रांत मास्टर वाझ हांची बाल कलाकार म्हूण माचयेर वळख करून दिली. ताच्या बापायक तियात्राचे माचयेर मास्टर वाझ म्हूण वळखताले देखून ताच्या चल्याकूय मास्टर वाझ हें नांव दिलें.
मास्टर वाझान आपली प्रतिभा अभिनया पुरतीच मर्यादीत दवरूंक ना.पूण ताणें आपल्याक उत्तम संहिता लेखक म्हूण विकसीत केलो. ताणें बरयिल्लो पयलो तियात्र ‘जॅक आनी मॅक तारवार जाले पॅक’ हो हांसयाळो विनोदी तियात्र आशिल्लो.
योगदान
ताणें सगळे मेळून 25 तियात्र बरयल्यात आनी दिग्दर्शीत केल्यात. ‘बापूय’, ‘मालगोडो पूत फुलगोडो’, आनी ‘घोराचो दिवो’ हे तांचे सगळ्यांत बरे तियात्र जावन आसात. ताणें तियात्र सादर करपाक गोंयांतूच प्रवास करूंक ना तर भारताच्या वेगवेगळ्या भागांनी तो गेलो. जशें पुणे, मालवण, वेंगुर्ला, सावंतवाडी,बेळगांव ,दिल्ली आनी दामान. तशेंच ताणें आपली नाटकुलीं काराची आनी आफ्रिकेच्या वेगवेगळ्या शारांनी जशें मुंब्बासा, नायरोबी, नाकुरू आनी काम्पाला हांगां सादर केलीं.
तो एक उत्तम कांतारां रचपी आनी ताणें आपल्या लांबदीक जिवितांत हजारांनी कातारां रचलीं.तांच्या कांतारांचीं उतरां सदांच आकर्शक आनी अर्थपूर्ण आसतालीं आनी ताकाच लागून ताचीं जायतीं कांतारां खास करून ताचे डुयेट चड गाजले.
मोगाचो आंवडो’ ह्या पयल्या कोंकणी फिल्माच्या सुरवातेच्या गिताचीं उतरां मास्टर वाझ हांणी रचलीं.तशेंच ताणें ‘म्होजी घोरकान्न’ ह्या आनीक एका कोंकणी फिल्माच्या गिताचीं उतरां स्वता बरयली. आपूण एक गीतकार आशिल्ल्यान तो बायलेच्या भुमिकेन डुयेट कातारां गायतालो. ताणें कोंकणी माचयेर बळिश्टपणान डुयेट कातारां गायलीं.मास्टर वाझान‘ऑल इंडिया रेडियोचेर’ जायती लोक-नाटकुलीं बरयलीं आनी सादर केलीं आनी आपल्या नाटकी प्रतिभेचो लाब ताणें गोंयच्या लोकांक दिलो. ‘विस्वाशी घोरकान्न’,‘विज्मीत’, गांवची सेवा’,आदी हीं थोडीं नाटकुलीं ‘ऑल इंडिया रेडियोचेर प्रसारीत जाल्यांत.
पुरस्कार
ताणें तियात्राच्या उदरगतीखातीर दिल्ल्या मोलादीक योगदाना खातीर खास करून कांतारांक आनी संगिताखातीर ताणें जायते पुरस्कार जोडल्यात.गोंय कोंकणी अकादेमीन ताणें तियात्राखातीर जिवीत भर दिल्ल्या योगदानाखातीर 1992 वर्सा सेनेटरी सुवाळ्यां निमतान तांचो सत्कार केलो.कुवेत कोंकणी हेरीटेज ह्या संस्थेन मास्टर वाझाक ताणें तियात्राच्या उदरगती खातीर दिल्ल्या समर्पीत सेवेखातीर तांकां पुरस्कार दिवन तांचो भोवमान केलो. युनायटेड क्लब ऑफ उत्तोर्डान ‘प्राइड ऑफ उत्तोर्डा’ हो माथाळो ताका अर्पण केलो. 2000 वर्सा गोंय सरकारान ताका सगळ्यांत भोवमानाचो गोंय राज्य सांस्कृतीक पुरस्कार भेटयलो.
वर्ग:तियात्रिस्त/Tiatrist वर्ग:देवनागरी पानां
Bhagat Singh
Bhogtosing:(zolmH 28 sopttembor 1907, bong, jilho-lealpur, ponzab, mornnH23 march 1931, lahor‌).
Bhogtosing ho bharti-i svatontry cholloullintolo ek vhodd soxstr krantivir. Eka xetkar, dexobhkt xikh kuttumbant tacho zolm' zalo. Tache auychem namv vid'dauti ani bapaichem kixnosing. Tachea bapaik krantikari sahiteacho prosar kel'lekhatir 10 mhoineanchi kheast zal'li ani to lala lojporatoi hache vangdda monddaleche bondkhonnint axil'lo. Bhogtosingan bongant xaley xikxonn gheun lahorachea ddi. E. Vi. Ani fuddem nexnol kolejintlean bi. E. Podvi melloili (1923). Vid'darthidoxent astona zoiched vid'dalonkar ani bhai pormanond hea xikxokancho tacher probhavo poddlo. Ddi. E. Vhi. Kolejint astona tannem videartheanchi songhttona ghoddoun haddpak fuddaroponn ghetil'lem ani ajlm' ankvar raun suttke zhuzant vantto gheupacho soput ghetil'lo.
Saimon ayogacher khor nidrxonam korta astona zal'lea latthihl'leant lala lojpotorayak mar boslo ani uprant taka moronn ailem (17 nouhembor 1928). Tacho sudd gheupakhatir hea hol'leacho mukhel sutrodhar pulis odhikxok skott hacho khun korpacho nirdhar bhogtosing, chondroxekhor azhad ani xivram' rajguru hamnni kelo, punn thoroil'lea disa ani thoroil'lea vellar skottbodola ayil'lo dusro pulis odhikari sanddrs haka marlo. Uprant bhogtosing thoinchean kolokt'teak pollun gelo. Tannem zotindronath das haka haddun agraani lahorak bamb karkhano suru kelo. Tachea krantikarok pokxan don onyaikarok vidheykancho (ttredd ddispyutt bil ani poblik seftti bil), nixedh mhonnun bottukexrvor dot't ani bhogtosing hanchekodden dil'liche kendri-i vidhanosobhent brittixanche hukumoxahi vrit'ticho nixedh korpakhatir bamb uddoupachem kam' sompoilem. 8 epril 1929 disa sobhasodant tim vidheykam manddlim. Bilancho nirmoi divpakhatir vitthttholobhai pottel ubo rautokoch prekxokantlean bottukexrvor dot't ani bhogtosing hamnni sobhaghorant bamb ghale, hovent gulleo marleo ani nixedh potrokam uddoilim. Toxench 'inkolab jhindabad' oxo ghoxnna dit sorkarache suvadin zale.
Hea ani her zaitea aropank lagun taka survek kallea panneachi kheast zali 912 zun 1930). Punn fuddem khas neayadhikoronnan taka gollak laupachi kheast formaili. 23 march 1931 disa lahoroche modhyourti bondkhonnint taka gollak lailo. Hea krantikarokachi kheast unni korpakhatir mohatma gandhi ani kangres hamnni zaite yotn kele punn tankam yox mell'llemna.
ताराबाई शिरोडकर
ताराबाई शिरोडकर हांचो जल्म 1889 या वर्सा जालो. ताराबाई ही गोंयची नामनेची गायिका. भुरगेपणा सवन तिका गायनाची आवड आशिल्ली. पिरायेच्या सोळाव्या वर्सा तिणें गायनाचार्य वझेबुवा हाचेकडल्यान संगीताचें शिक्षण घेतलें. उपरांत पंडीत भास्करबुवा बखलेकडल्यान एक वर्स तालीम घेतली. 1912 वर्स फुडस्या शिक्षणा खातीर ती पुण्यांत गेली. 1913 वर्सा मुंबय स्थायिक जाल्या उपरांत वेगवेगळ्या संगीत मंडळांत तिचे संगिताचे कार्यक्रम जावंक लागले. पदांतल्या कांय आंगांची परीपूर्तताय करपाखातीर तिणें मरहूम नत्यनखा आग्रेवाले हाचे बुधदिमान खाँ साहेब महंमदखाँ हाचेकडेन शिकपाक सुरवात केली. आनी टप्पा, ठुमरी, गझल, आदी प्रकारांचो अभ्यास केली.
Bhagat Singh
Bhogtosingan komyunisttachea sahiteacho chodd korun karl maksachea das kapital ani 'komyunistt zahironam' hancho obheas kel'lo. Bhogtosing ek dhoddaddicho khobramptrokarui axil'lo. 'orzun (dil'li), 'protap' (kanpur) adi disalleantlean to 'bosvontosing' hea ttoponn namvan boroitalo. Omritosor saun ujvaddak yeupi okali ani kirti hea disalleanchem-i tannem sompadon kelem. Aple kortouyonixtthen, teagan ani dhoddaddin purai bhartant zag haddpi bhogtosing ek aglloch tornnatto zaun gelo.
ताराबाई शिरोडकर
वर्ग:देवनागरी पानां
Bhagat Singh
Bharot-pakistan fallnne uprant tachi dofnobhum-i husenivala ho bhag pakistanant gelo. Punn bharot sorkaran te bodla bhum-i divn toproto melloilo. Thoim 1968 to sorkarautin vhodd yadstik bandlem.
Polleiat
Bhagat_Singh
वर्ग:Itihas / History वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam वर्ग:Romi panam
Ut'tor Gõy
Ut'tor Gõy zaun asa Goenche don zilleam modlem ek. Hachem area zaun asa 1736 km² ani hache ut'tor ani undent dixeanim Maharashtrache Sindhudurg ani Kolhapur zille asa zalear, dokxinek Dokxin Gõy.
वर्ग:Gõyche zille वर्ग:Romi panam
ओवॊं
ओवॊं
ऒव्यांचॊ उपयॊग
ऒवों गरम गुणाचो आसता. ह्या गुणाक लागून तो कफ पातळ करपाक मजत करता आनी जंतूंचो नाश करता.म्हूण हड्डयांत जर कफ भरत.खोंकली मारत. धांप लागत वा थुकयेक वास मारीत जाल्यार इंगळ्यार ऒव्यांचो चूर्ण घालून ताचो धुंवर नाकांत घेवचो.पोटांतल्या बय्राचशा दुयेंसांचेर ताचो उपेग जाता.भूक उणावप,अपचन जावप,अजीर्ण जावन पोटांत वात जायत वा दुखत जाल्यार अशा लश्रणां वेळार ऒवों आनी मीठ(सैंधव)अशें मिश्रण गरम उदकां वांगडा पोटांत घेवचें .पींत जावन पोटांत जळजळ जावप वा ताळ्याकडेन जळप,उलटी जावप ,तकली दुखप अशा लश्रणां वेळार लेगीत वयलें वखद उपेगी पडटा.तोंडांची रूच इबाडप,जेवण नाकाशें दिसप,वाताक लागून गुळो येवप अशा वेळार ऒव्यांचो चूर्ण तुपावांगडा घेवचो.दंत जाल्यार ऒव्यांचो चूर्ण गरम उदका वांगडा घेवचो.ऒवॊं ताका वांगडा दिल्यार फिग्दाचें कार्य सुदारता.तशेंच काळजाक उत्तेजन दिता.बायलांक म्हयन्याचे पाळये वेळार त्रास जायत जाल्यार ऒवों गरम उदका वांगडा दिसता .घावो जाल्यार ऒवों गरम उदकांत घालून घावो धुवचो.पोटदुखीर ऒवों बारीक वांटून ताचो पोटार लेप लावचो.आंगाक खंयूय सूज आयल्यार वा दुखत जाल्यार ऒव्याचें तेल चोलचें.ऒव्याचो चूर्ण बारीक कपडयांत गुंडाळून ताचो बोळो दांतांचेर धरल्यार दांतदुखीत आनी किडिल्या दातांक लाव जाता.
वर्ग:देवनागरी पानां
लाला लजपत राय
लाला लजपत राय (जल्म - 28 जानेवारी 1865 लुधियाना, पंजाब – धुंठिके (जागराँ तहशील); मरण - 18 नोव्हेंबर, 1928). भारतीय स्वातंत्र चळवळींतलो एक व्हड क्रांतिकारी फुडारी. ताची आवय गुलाबदेवी पयलींची शीख आशिल्ली. बापूय लाला राधाकिशन हो फार्सी आनी उर्दू विशयाचो शिक्षक आशिल्लो. धर्मीक सहिश्णुतायेच्या वातावरणांत वाडत आशिल्ल्या लजपतरायान मिशन हायस्कुलांतल्यान शिक्षण घेवन फुडें एलएल्.बी. ची पदवी जोडली (1886) आनी थोड्याच काळाभितर यशस्वी वकील म्हणून तो नामनेक पावलो. फुडाराक 1892 त लाहोराक स्थायीक आसतनाच ताचें राधादेवी हे हिस्साट हांगासल्ले अगखाल कुटुंबातले चलयेकडेन लग्न जालें (1877). ताका दोन चले आनी पार्वती नांवाची एक चली आशिल्ली.
त्याकाळार जातीच्यो वण्टी मोडून समर्थ जावन परकी इंग्रज सरकारा आड आवाज काडपी आर्य समाजाची पंजाबी हिंदूंचेर मोहिम पडपाक लागिल्ली. लालाजीकूय ताची ओड दिसली आनी तो सक्रिय आर्य समाजवादी जालो. अर्ज विनवणुकांचें नेमस्त राजकारण चलोवपी काँग्रेसीविशीं ताका सहानुभुती दिसनाशी जाली. तरीय 1904 त पंजाबी नांवचें पत्र सुरु करुन पंजाबाचो वांगडी म्हणून तो काँग्रेस अधिवेशनाक गेलो. थंय ताचो इतको प्रभाव पडलो, ब्रिटीश लोकांमुखार हिंदी लोकांचे कर्झन राजवटींतले प्रस्न आनी राजकीय मागण्यो मांडपाखातीर सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी, मुहंमद अली जिना आनी गो. कृ. गोखले हांचे वांगडी लालाजीचीय निवड जाली. मे 1905 त तो इंग्लंडाक गेलो. पूण थंयच लोक थळाव्या प्रस्नांत इतले घुस्पल्ले, लालाजीचे भोंवडेचो कांयच उपेग जालोना. वयल्यान परततकूच बंगालची फाळणी जाहीर जाली.बरींच वर्सा सत्तरे आशिल्लो कॉन्झव्हेंटिव्ह पक्ष वेंचणुकेंत 1905 त हारलो
नव्या उदारमतवादी पक्षाविशीं काँग्रेसच्या नेमस्त फुडाऱ्यांक बऱ्योच आशा आशिल्ल्यो. ताकालागून डिसेंबरच्या बनारसच्या काँग्रेसच्या अध्यक्षीय उलोवपांत गोखलेन फाळणीक विरोध करुनय एकूण मवाळ भास वापरली. त्या वर्सा देशांत दुकळ पडिल्लो आनी कर्झनचे हुकुमशायेक लागून लोक त्रासांत आशिल्ले. ह्या कारणाखातीर ब्रिटीश युवराजाक येवकार दिवपी पयल्याच थाटाक लालाजीन कडक विरोध केलो. ताका लोकमान्य टिळक आनी बिपिनचंद्र पालासारकिल्या जहाल फुडाऱ्यांचोय तेंको मेळ्ळो. उक्त्या अधिवेशनांत ह्या थारावावयल्या भासाभाशेच्या वेळार जहाल फुडारी गैरहाजीर रावले. बंगालाची फाळणी अऩी कर्झनचे हुकुमशायेच्या निशेधार्थ लाखांची केली. इंग्लंडांतले सत्तेर आशिल्ल्या उदारमतावादी पक्षाचेर आनी चडकरन भारताचो मंत्री मोर्ले हाचेर विस्वास दवरुन नेमस्त फुडारी फाळणे आडचें आंदोलन बंगाला पुरतेंच शिमीत दवरपाचे यत्न करताले. 1906 त जव्हालांनी ह्या धोरणाक कडक विरोध केलो आनी ब्रिटीश मालाचेर पुराय देशभर बहिश्कार घालपाखातीर प्रचाराची मोहिम सुरु केली. 1857 च्या संग्रामाच्या भांगरा जयंती सुवाळ्याखातीर लाणें लोकजागृताय सुरु केली. कालव्याची आंखणी केले उपरांत व्हडा प्रमाणाचेर मेकळी उरिल्ली भूंय भायल्या शेतकारांक कांय अटींचेर दिल्ली. वीस – पंचवीस वर्सां उपरांत ताचेर नवे निर्बंध घालपी कॉलनायझेशन बील पंजाब सरकारान मानून घेतलें. तेचवेळार तीन जिल्ह्यांतली उदकाची पट्टी (कर) देडपटीन वाडयली. लालाजी आनी ताचो वांगडी अजितसिंग (हुतात्मो भगत सिंगाचो बापोलयो) हांच्या प्रचाराक लोकांनी, शेतकारांनी आनी चड करुन पिडेस्त निवृत्त सैनिकांनी व्हड प्रतिसाद दिल्लो.
10 मे 1907 ह्या दिसा हजारांनी पंजाब्यांक घेवन लाहोरचो किल्लो घेवन 1857 ची भांगरा उत्सवी कार्यावळ मनोवपाची येवजण लालाजीन थारल्या असो बोवाळ सरकार धार्जिण्या युरोपीय पत्रांनी सुरु केलो. पंजाब सरकारानूय बंडाचो उलो मारलो. निमाणें आदले दिसा म्हळ्यार 9 मेक लालाजी आनी अजितसिंगाक अटक करुन मंडालेच्या बंदखणींत दवरले. देशांत आनी देशाभायरुय निशेधाचें ल्हार पातळ्ळें. व्हायसरॉयान पंजाब कॉलनायझेशन बिलाक मान्यताय न्हयकारी. वाडयल्ली उदकावयली पट्टीय रद्ध केली. पंजाब थंड जालो. मात सरकारान वृत्तपत्रांचो गळो अंदोवपी काळें बील आनी राजद्रोही सभांक बंदी घालपी राय आनी अजितसिंग हांची सुटका जाली.लालाजीक पंजाबचो शींव म्हणून गौरवपांत आयलो. ताच्या बंदखणीच्या काळांत ताच्या बऱ्याचशा अनुयायांनी मोवाळ धोरण आपणावन शरणांगतीवाद भुमिका घोतली. ताची दुखेस्त जाणविकाय ताका सुटकेउपरांत जाली.
कांय शिखांनी तर आजितसिंग हो शीखूच नाशिल्लो अशें पत्रक काडलें. आर्य समाजी फुडाऱ्यांनी आपली राजकारणाकडेन कांयच लागणूक ना, अशें परत परत घोशीत केलें. ताकालागून म्हयन्या उपरांत भरिल्ल्या सुरत हांगा जावपी काँग्रेस संघटनेच्या अधिवेशनाचो अध्यक्ष जावपाच्या, प्रस्तावाक लालाजीन संमती दिलीना ताणें पंजाब पीपलस सोसायटी नांवाची संघटना काडली. आर्य समाजाच्या दयानंद कॉलेजींतलो जहाल देशभक्तीचो ओतो देंविल्लो पळोवन ताणें राश्ट्रीय कॉलेज काडलें.1920 त खिलाफत आंदोलनाक तात्विक विरोध आसूनय ताणें नमतें घेतलें. त्या वर्सा काँग्रेस अधिवेशनाचें अध्यक्षपद सगळ्यांच्या मतान ताका दिवपांत आयलें. नोव्हेंबर 1921 त ताका अटक जावन ख्यास्त फर्मायली पूण भलायकी इबाडिल्ल्यान ताची बेगीनूच सुटका जाली. मोतीलाला नेहरु, चित्तरंजन दास हांचे वांगडा फेर गटांत रावण ताणें स्वराज्य पक्षाची स्थापणूक केली. खिलाफत आंदोलनांत मलबारांतल्या खुबळिल्ल्या मेपाल्यांनी व्हड दंगली केल्यो आनी आक्रमक मुस्लिम जातीवाद उसळून आयले.
ताची खर प्रतिक्रिया जाल्ल्यान बऱ्याचशा राश्ट्रीय फुडाऱ्यांनी हिंदू महासभेचें पुनरुज्जीव केलें. 1925 च्या पयल्या अधिवेशनाचो लालाजी अध्यक्ष आशिल्लो. 1926 उपरांत स्वराज्य पक्षान अँसेंव्लीचेर बहिश्कार घालो. तातूंत लालाजी वांटेकार जालोना. फेब्रुवारींत (1928) केंद्रिय अँसेंब्लींत सायमन कमिशनाचेर सगळे ब्रिटीश नेमिल्ले खातीर सरकाराचो निशेध करपी थाराव लजपतरायान मांडलो. तो व्हड मतान मान्य जालो. नोव्हेंबराचे सुरवेक पंजाबांत कमिशन आयले उपरांत लालाजीन निदर्शनाचें फुडारापण केलें. तातूंत जाल्ले नेटाचे मारहाणीन तो दुयेंत पडलो आनी तातुंतच ताका मरण आयलें. म्हयनेभराभीतर भगतसिंग आदी क्रांतिकारकांनी साँडर्सची हत्या करुन लालाजीच्या मरणाचो बदलो घेतलो.समाजीक सुदारणा आनी हरिजनांचो उध्दार हे बाबतींतूय लालाजी कार्यरत आशिल्लो. ताच्या अनहॅपी इंडिया ह्या खासकरुन गाजिल्ल्या ग्रंथाचेर आनी हेर लेखांचेर मेळयल्ले दोन लाख रुपये ताणें ह्याच कामाखातीर वापरले.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
अरूण सरनाईक
अरूण सरनाईक अरूण शंकरराव सरनाईक हाचो जल्म 04 ऑक्टोबर 1935 या दिसा जालो. हिंदी चित्रपट सृष्टी सारके रूबाबदार नायक अपवादानूच उदयाक आयले, असो टिकेच्या सूर आयिल्लो ...ह्या टीकेचेर जाप म्हळ्यार अरूण सरनाईक. एका परीपूर्ण अभिनेत्या कडेन ज्यो कांय गजाली लागतात, त्या सगल्यांचो आसपाव सरनाईक हाच्या घराण्यांतूच पळोवपाक मेळटा. अरूण सरनाईक हांच्या घरांतूच कला आशिल्ली. अरूणाचो बापूय शंकरराव सरनाईक हे संगीततज्ज्ञ आशिल्ले, तर ताचो चुलतो निवृत्तीबुवा सरनाईक हे प्रख्यात शास्त्रीय गायक. गावपाचे हे गूण अरूणाक घरातल्यानच गावले. ताचे खातीर अभिनयांत नाव मेळवपा पयलीं अरूण पेटी, तबलो हातूंत मातब्बर आशिल्लो. संगीताची हीच आवड ताका कलाक्षेत्रांत उपेगाक आयली.
नाटका
मुंबयच्या रूईया महाविध्यालयातल्यान ताणे पदवी मेळयली. इचलकरंजीक एका कारखान्यांतव्यवस्थापक म्हूण कांय वर्सा काम पळयलें. पूण थंय ताचो जीव लागलोना. ह्याच वेळार मो.ग.रंगणेकर हे भटाला दिली ओसरी हें नाटक बसयतालो. या नाटकांत अरूणान काम केलें. आनी ताजी कारकीर्द सुरू जाली. तो एक सामाजीक कार्यकर्तोय आशिल्लो. पंढरीची वारी ह्या सिनेमाचें चित्रीकरण करून कोल्हापूर सावन पुण्यांत येताना ताका 21 जून 1984 ह्या दिसा ताका रस्तो अपघातांत मरण आयलें.
वर्ग:देवनागरी पानां
भेनोर्डे
भेनोर्डे Bendordem हे दक्षिण गोवा जिल्ह्यातल्या केपें तालुक्यातील ५१९ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात १३१ कुटुंबाचे व पुराय ६०९ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार QUEPEM १४ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा ३०२ दादले आनीक ३०७ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ० आसून अनुसूचित जमातीचे ६०७ लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६९५५ [1] आसा.
शैक्षणिक सुविधा
सगळ्यांत लागीं पूर्व-प्राथमिक शाळा बाळ्ळी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत १ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत १ शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं कुटुंब कल्याणकेंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत २ एमबीबीएस पदवीधर वैजकी वेवसायी आसा. गांवांत २ अन्य पदवीधर वैजक वेवसायी आसा. गांवांत २ पदवी नाशिल्ले वैजक वेवसायी आसा. गांवांत १ पिढीजात वैद्य आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण ना. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण ना. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण ना. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण ना. गांवांत झरीचें उदक पुरवण आसा. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण ना. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध ना. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनीक येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं उपपोस्ट ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट आनीक तार ऑफीस ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गावाचो पीन कोड ४०३७०३ आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं इंटरनेट सुवीधा ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शासकीय बस सेवा ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी बस सेवा ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं ऑटोरिक्षा व टमटम ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं टॅक्सी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडला. राज्य महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राज्य महामार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं कच्चो रस्तो ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं वेपाराविशी सावकारी पेडी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेशन मांड ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळांमळ ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळ / मनोरंजन केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक पुस्तकालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक वाचनालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखा तीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
Bendordem ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
रान : २६.९ शेतकामा खातीर ना वापरिल्ली जमीन: २८.४ ओसाड आनी लागवड ना केल्ली जमीन: ० कुरणे आनी अन्य मळ: ० विबिन्न झाडांपेडा, पीकांतर्गत येवपी जमीन: ० लागवडयोग्य पडीक जमीन: २५४.४ कायमस्वरूपी पडीक जमीन: ० सद्यस्थितींत पडीक जमीन: ० पिकां सकयली जमीन: २०९.३ एकूण कोरड व्हांवपी जमीन: २०७.३ एकूण बागायत जमीन: २
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) : कालवे: ० बांयो / कूप नलिका: ०.५ तळी: ० ओढे: १.५ हेर: ०
उत्पादन
Bendordem ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): COCONUTS, COCONUT OIL उत्पादन
संदर्भ
वर्ग:दक्षिण गोवा वर्ग:केपें वर्ग:दक्षिण गोवा जिल्ल्यांतले गांव वर्ग:देवनागरी पानां
Daniel achem Pustok
Daniel achem Pustok
Danielachem pustok don bhagamnim vanttum ieta. Poilo bhag		ovesvor 1-8 meren Dusro bhag		ovesvor 7-12 meren.
Poilo bhag mhollear ek kothon.
1.	Daniel ani tache teg sangati Nebukadnezzar razachi seva kortat.
3.	Bhangarache murtichi bhozonn ani Danielache teg ixtt ujeachea khornnant.
4.	Nebukadnezzar razachem pixeponn
5.	Belshazar Razachem jevonn
6.	Daniel xinvanche khonnint.
Hea sogllea sonkoxttam modem Daniel ani tache sangati zoitivont zatat; ani Devan tankam salvar kele tem polleun murti puza kortat te Devak vakhann’tat. Hem sogllem, Nebukadnezzar, tacho put Belshazar ani Darius hance razvottke kallar Babilonient ghoddta.
Dusrea bhagant Danielachem sopon vornnilam.
7. Char zonavoram
8.	Menddro ani Bokddo
10-12. Vhoddlem dorxonn ani khasticho ani xevottacho kall
Hem sogllem Belshazar, Darius ani Persiechea Sirus razache razvotte kallar Babilonient ghoddlem.
Hea pustokacho haves mhollear; Antiokus Epifanes hannvm Judevank piddapidd dili tea somoiar Judevancho bhavarth ani bhorvanso samballunk. Hech porim Daniel ani tachea sangatiank, somurt soddun diunk tallnni ghatloli (Ov. 1) ani murtink bhozunk sanglolem (Ov. 3 & 6). Te zoitivont zale ani tankam piddapidd ditale te khorea Devak vollkunk pavle. Piddapidd dita to thoddeach kallak zoitivont zata-so dista punn Devan nemlolea velar farikhponn diunk zai, (8/19; 11/36) ani xevottacho kall ietolo (8/17; 11/40) ani piddapidd ditoleacho bhosm zatolo (8/25; 11/45). Hea vorvim dukacho ani patkacho kall sompun, Devachem raj ietolem zoim ‘mon’xacho put’ sasnnachea sasnnank razvottki choloitolo (Ov. 7). Ak’khea pustokant Devachea rajacho bhorvanso dakhoila (2/44; 3/33 (100); 4/31; 7/14).
Polleiat
Book_of_Daniel
Bible
Sandarbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Adlea Korarachim Pustokam (Old Testament Books) वर्ग:Devachem Utor वर्ग:Romi panam
बाबरेश्वर देवस्थानाचो इतिहास आनी परंपरा
श्री बाबरेश्वर देवस्थान हें कलंगूट गावांतलें एक फामाद देवस्थान कलंगूट आनी बागा हाच्या मदीं वसलेल्या खोब्रावाडो ह्या वाड्यार देवस्थान आपलें स्थान घेवन आसा.देवळाचें प्राकार जरी ल्हान आसलें तरी दर्या देगेर वशिल्लें हें देवस्थानमन भाक्तांचें मन भुलोवणें आसा.लागींच दर्या वेळ आशिल्ल्यान थंड निर्मळ व्हांवपी वारो,देवळा मुखार आशिल्ली धवी फुल्ल रेंव सारकिल्ली नैसर्गीक सृश्टी पळोवन भाक्तांचें मन प्रफुल्लीत जाले बगर रावना. ह्या देवस्थानाक सुमार 50 वर्सा वयर जावन गेल्या. बाबरेश्वर म्हळ्यार ‘राखणदार’ आनी तो गांवची राखण करता असो ह्या गावांतल्या लोकांचो समज आसा. गांवचें लोक ह्या देवाक खूब मानतात तशेंच गांवा भायल्या लोकांचोय ह्या देवाचेर खूब भावार्थ आसा. आपलें कसलेंय कार्य करपाक जेन्ना पावल मुखार मुखार तेन्ना ह्या देवाच्या आशीर्वादानूच कार्याक हात घालतात. दर्शन घेतना लोक पांच केळी, नाल्ल आनी उजवाती ओंपतात तशेंच केळीचो घड अर्पण करतात. आपल्या काम- धंद्या संबंदान, शिक्षणा संबंदान, भलायके संबंदान वा हेर कसल्याय अडी अडचणी संबंदान जे प्रस्न आसा तें सुटावे जावचें म्हूण देवाकडेन मागता आनी तांच्या भावार्था प्रमाण तांच्यो मागण्यो पुराय जाता. ह्या देवळांत पयली भट नासलो.फक्त गांवचो एक मनीस थंय पूजा करतालो.ह्या देवाचेर खूब श्रध्दा आसल्या कारणान खूब लोआशिल्ल्यानक ताच्या दर्शनाक येता.देवाचें प्रिय फळ केळी लोक केळ्याच्या घडाची आंगयतात आनी आपलें कार्य सिध्दीक पावतकच आंगयल्ल्या प्रमाण ताका केळीचो घड अर्पण करतात.तशेंच वर्साच्या जात्रेवेळार चवथीक जशी माटोळी बांदतात तसो देवळा मुखार माटोव तयार करून ताका आंगवणीचें केळीचें घड बांदतात. वर्सान वर्स ह्या देवळाची जात्रा जाता.ही जात्रा सुमार सात दीस चलता.कलंगूट गांवचें तशेंच कलंगूटच्या भोंवतणच्या वाठारांतलें लोक ह्या जात्रेक व्हडा उमेदीन आनी व्हडा संख्येन उपस्थीत आसाता.कलंगूट हें पर्यटन स्थळ आशिल्ल्यान हे जात्रेक आमकां विदेशी लोकूय सहभाग घेतना दिश्टी पडटा.जात्रेच्या निमतान भोंवतणी विद्युत (लायटी) सजावट आनी फोली लावन सजयतात,सातूय दीस महाप्रसाद आसता, देवळाच्या मुखार माचयेर ह्या दिसांनी मनोरंजनाखातीर वेगवेगळ्यो कार्यावळी घडोवन हाडटात. हे जात्रेक आनीक एक नांवान वळखतात तें म्हळ्यार ‘केळ्याची जात्रा’ आनी विदेशी लोकांक उद्देशून ‘Banana Festival’ म्हूण नांव पडला.देवाक भक्तांनी अर्पण केल्ल्या केळ्यांची दुसरे दीस ते सातवे दीस मेरेन पावणी करतात. दर दिसा सुमार पन्नास ते साठ घडांची पावणी जाता.ह्या जात्रेचें खाशेलपण म्हळ्यार जशीं जशीं पावणी जाता तशें तशें घड वाडत आसता.अशीं ही एक गोंयांतली आपलें वेगळें अस्तित्व आशिल्ली जात्रा.
वर्ग:देवनागरी पानां
पी वी नरसिंह राव
एक कुशळ आनी अणभवी प्रशासक, प्रधानमंत्री राजीव गांधीचे हत्ये उपरांत धावे लोकसभा वेंचणुकेंत इंदिरा काँग्रेस पक्षाक घसघशीत यश मेळ्ळें. तेन्ना पी.वी. नरसिंह रावाक इंदिरा काँग्रेस पक्षाचो मुखेली म्हणून वेंचून काडलो (1991). उपरांत तोच प्रधानमंत्री जालो. ह्या पदाचेर पावपी तो भारताचो पयलो नेता. ताणें उस्मानिया, मुंबय आनी नागपूर विद्यापिठांतलो उच्च शिक्षण घेतलें. ताणें बी. एससी. आनी एल्एल्. बी. पदवी घेतल्या. तशेंच ताणें साहित्यरत्न ही उपाधीय मेळयली.
पी. व्ही. नरसिंह रावान आपली जीण एक शेतकामती म्हणून सुरु केली. पूण उपरांत ताणें वकालत सुरु केली. प्रधानमंत्री जावचे पयलीं ताणें केंद्र सरकारांत सुरक्षा, विदेश, मानव संसाधन, विधी, आरोग्य आनी शिक्षण मंत्री म्हणून वावर केला. ताका भारताचो एक बरो विदेश मंत्री म्हणू गौरव प्राप्त जाला. तो पयलीं 1962 त आंध्राचो मंत्री आनी उपरांत मुखेलमंत्री जालो.विध्यार्थी दशेंत आसतनाच ताचे राजनितीक जिणेक प्रतिबंध जाली. निजाम सरकारान ‘वन्दे मातरम्’ पद म्हणपाचेर प्रतिबंध लायिल्ले, तेन्ना 1938 त सुरु जाल्या आंदोलनांत ताचो म्हत्वाचो वांटो आसलो. 1942 त सुरु जाल्या ‘भारत छोडो’ आंदोलनांत ताणें सक्रिय वांटो घेतिल्लो. तेखातीर ताणें आपली वकालत सोडून दिल्ली. भारताक स्वातंत्र मेळ्ळ्या उपरांत 1957 सावन तो 20 वर्सा मेरेन आंध्र प्रदेश विधामसभेचो वांगडी आसलो. 1962 त तो पयलो खेप संजीव रेड्डी मंत्रीमंडळांत मंत्री जालो. उपरांत ब्रह्मानंद रेड्डी सरकारांतय ताका मंत्रीपद फावो जाल्लें.
1971 ते 1973 मेरेन तो आंध्र राज्याचो मुखेलमंत्री आसलो. श्रीमती इंदिरा गांधीच्या शासन काळांत 1975 त तो काँग्रेस पक्षाचो महासचीव जालो. 1980 त तो विदेशमंत्री जालो. 1988 त परतून तेंच पद ताका फावो जालें.1984 त तो सुरक्षा मंत्री जालो. उपरांत तो मानवसंसाधन विकास मंत्री जालो. राजीव गांधीची हत्या जाल्या उपरांत ताका पक्षाचो अध्यक्ष केलो. 1991 त जाल्ले वेंचणूकेंत इंदिरा काँग्रेस संसदीयय दलाचो नेता म्हणू वेंचून काडलो. अशे तरेन तो भारताचो णवो प्रधानमंत्री जालो. उपरांत 10 मे 1996 मेरेन तो त्या पदाचेर आसलो.
हिंदी, इंग्लीश, संस्कृत, तेलगू, कन्नड, मराठी फारसी, अरबी, स्पेनीश आनी फ्रेंच ह्या भाशांचेर ताचें प्रभुत्व आसा. ताका विश्वनाथ सत्यनारायणाच्या वेई पडारालू हाचो हिंदींत अणकार केल्लेखातीर साहित्य अकादमीचो पुरस्कार मेळ्ळा. तो स वर्सांमेरेन ज्ञानपीठ पुरस्कार चयनसमितीचो अध्यक्ष आसलो.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
आंध्र प्रदेश
आंध्र प्रदेश भारतीय संघराज्यांतलें एक घटक राज्य. हें राज्य भारताचे दक्षिणेक वसलां. क्षेत्रफळः 2,75,068 चौ. किमी. लोकसंख्याः 5,35,49,673. राजधानीः हैदराबाद, भासः तेलुगू, साक्षरताः 29.73%. अक्षांश आनी रेखांशः उत्तर 12˚ 14˚ ते 19˚ 54' आनी उदेंत 76˚ 50' 86˚ 50'. ह्या राज्याचे उत्तरेक महाराष्ट्र, मध्यप्रदेश आनी ओरिसा, दक्षिणेक तामिळनाडू आनी कर्नाटक, अस्तंतेक कर्नाटक आनी महाराष्ट्र तर उदेंतेक बंगालचो उपसागर येता. आंध्र राज्याक 960 किमी. लांबायेची दर्यादेग आसा.
भूंयवर्णन
गोदावरी आनी कृष्णा न्हंयांक लागून ह्या राज्याचो बरोच मोटो वाठार उदकाळ आनी पिकाळ आसा. गोदावरी ही ह्या प्रदेशांतली मुखेल न्हंय आसून ती ह्या राज्यांतल्यान 720 किमी. व्हांवन बंगालच्या उपसागराक मेळटा. राजमहेंद्री हांगा तिचो त्रिभूजप्रदेश सुरू जाता. कृष्णा न्हंयची मुखेल उपन्हंय तुंगभद्रा, कर्नाटक राज्यांतल्यान आयिल्ली पेन्नार, ओरिसा राज्यांतल्यान आयिल्ली वंशधारा आनी नागवली ह्यो न्हंयो आंध्र प्रदेशांतल्यान व्हांवतात.
हवामान
आंध्रप्रदेशांत गिमाच्या दिसांनी तापमान 37˚ से. ते 44˚ से. मेरेन आसता. कांय जाग्यार ते 50˚ से. मेरेन वता. शिंयाळ्याच्या दिसांतलें तापमान 16˚ से. ते 19˚ से. मेरेन आसता. दर्यादेगेवयल्या वाठारांत शिंयाळो आनी गीम चड खर नासता. आंध्र प्रदेशाक दक्षिण अस्तंत मान्सूनाकडल्यान दोन-तृतियांश तर उत्तर उदेंत मान्सूना कडल्यान एक-तृतियांश पावस मेळटा. उत्तरेच्या दोंगराळ वाठारांत 110 ते 125 सेंमी. पावस झडटा. बंगालच्या उपसागरांतल्यान येवपी वादळांक लागून ह्या वाठारांत नेटाचो पावस झडटा. तेलंगाणा रायलसीमा (अनंतपूर, चित्तूर, कडप्पा, कर्नूल हे जिल्हे) आनी दर्यादेगे वयल्या वाठारांनी पावसाचें प्रमाण क्रमान उणें जायत वता.बंगालच्या उपसागरांतल्यान येवपी वादळ-वारें आंध्र प्रदेशाक व्हड लुकसाण दिता. आयजवयर जाल्ल्या वादळ-वाऱ्याक लागून आंध्राक अर्थीक लुकसाणी वांगडाच जिवीतहानीय सोंसची पडल्या.
वनस्पत आनी मोनजातः
ह्या राज्याचो 22.5% वाठार रानाच्या वा वनस्पतीच्या शेकातळा आसा. तेलंगाणा, विशाखापट्टणम्, गोदावरी जिल्हे आनी नल्लमलई पर्वत हांगा चडशीं रानां आसात. तातूंत सागवान, रोजवुड, सॅटिन वुड, मड्डी, येपी सारके रूख, तशेंच कोंडे, कच्छवनश्री हांचीं बनां दिसतात. राज्यांतल्यान वनस्पती सावन (रानांतली) सन 1981-82 वर्सा, ह्या राज्याक 157.177 रुपयांचो निव्वळ फायदो जालो. बिबटो वाग, चित्तो, लांडगो, कोलो, वांस्वेल, चार शिंगाचीं हरणां, सांबर ह्या राज्याच्या रानांत आसात. ते भायर गोरवां, म्हसरां, बोकड्यो, मेढरां हीं जनावरां लोक पोसतात.
इतिहास
ऐतरेय ब्राह्मणांत आंध्र प्रदेशांतल्या लोकांचो उल्लेख सगळ्यांत पयलीं मेळटा. मॅगेस्थेनीसान चंद्रगुप्त मौर्या आदलो आंध्र संपन्न आशिल्ल्याचें म्हळां. धनकटक उपरांत अमरावती ही त्या काळांत आंध्र प्रदेशाची राजधानी आसली. आंध्र पदेशांतले मूळ लोक आर्य वंशकुळाचे आसले. उपरांत ते विंद्य पर्वताचे दक्षिणेक आयले, थंय तांचो हेर वंशीयावांगडा संबंद आयलो. इ. स. प. चवथ्या शतमानांत जैन आचार्य भद्रबाहू आपल्या अनुयायांवांगडा ह्या भागांतल्यान गेल्ल्याचो उल्लेख मेळटा. सम्राट अशोकाच्या फातरापट्यांत आंध्र प्रदेशाचो उल्लेख येता. इ. स. प. सुमार 225 वर्सां सिमुक राजान पैठण हांगा सातवाहन घराण्याची थापणूक केली अशें जाणकार मानतात. सातवाहनांनी सुमार साडेचारशीं वर्सां राज्य केलें. यज्ञश्री शातकर्णी,हाल, गौतमीपुत्र शातकर्णी, पुलुमायी हे ह्या वंशकुळयेंतले नामनेचे राजा आसले. तांचे राजवटींत कला, साहित्याची खूब उदरगत जाली. ह्या काळांत तांचो रोमन साम्राज्याकडेन संबंद आयलो,तशेंच तरसादी खातीर लागपी पोलाद आंध्रांतल्यान निर्गत जाल्ल्यान युरोपाकडेनय तांचो खासा संबंद उरलो. तिसऱ्या शतमानांत शक, पल्लव, यवन हांच्या वांगडा झुजपाक पडिल्ल्यान सातवाहनांची राजवट अस्ताक गेली आनी त्या जाग्यार नाग, बृहत्पालायन, सालंकायन, इक्ष्वाकू हीं घराणीं उदयाक आयलीं. सातवाहनांचें मूळ मांडलिक आशिल्ल्या ‘ इक्ष्वाकू ’ राजघराण्यान नागार्जूनकोंडा देगणांत श्री पर्वतालागीं विजयपूरी हांगा आपली राजधानी बांदली. बौध्द धर्माचें शिक्षण, कला हांचें तें केंद्र मानताले.
ह्यूएनत्संगान, आंध्राचे ईशान्येक गंग, उदेंतेकडेन वेंगीचे चालुक्य, दक्षिणेक चोल, पल्लव आनी हेर राज्यां आशिल्ल्याचो उल्लेख केला. सन 850 च्या अदमासाक वेंगीच्या चालूक्यांमदलो विजयादित्य (तिसरो) हाणें सद्याच्या आंध्र प्रदेशांतलो बरोचसो व्हडलो वाठार आपल्या शेकातळा हाडिल्लो. ते उपरांत ताणें आपली राजधानी वेंगीथावन विजयवाड्याक व्हेली. इ. स. 1022 ते 1063 मेरेन चालुक्य राजा राजराजनरेंद्र हाणें राजमहेंद्री ही आपली राजधानी करून वेंगीदेशाचेर राज्य केलें. चालुक्य राजांनी मोट्या प्रमाणांत विव्दानांक आसरो दिलो. तेलुगू महाभारताचो लेखक नन्नय भट चालुक्यांचेच सेवेक आशिल्लो.चालुक्याच्या काळांत राश्ट्रकूट, चोल, काकतीय हांची राजवट आंध्राच्या विंगड विंगड वाठारांनी आसली. आंध्रांत वरंगळ हांगा इ. स.1150 ते 1325 ह्या काळांत काकतीय राजांनी राज्य कालें. काकतीय हें मूळ राष्ट्रकूट आसलें. पूण तें रोखडेंच आंध्र लोकांचे जिणेंत आस्पावलें. वेंगीचे चालुक्य जेन्ना तमिळनाडूंतल्या चोल राजांचे गादयेर आपलो हो हक्क सांगपाक लागले, तेन्ना दोनूय सत्तांमदीं संघर्श सुरू जालो. ह्या संघर्शांत काकतीयांनी चालुक्यांक चोला आड आदार दिलो. काकतीयांनी केल्ल्या आदाराक लागून चालुक्य युवराज कुलोत्तुंग ह्या नांवान चोल राज्याचे गादयेर बसलो अशे तरेन चालुक्य दोन प्रदेशाचो कारभार पळोवपाक लागले. हाका लागून तांचें आंध्रावेलें लक्ष उणें जालें. काकतीयांनी ह्या गजालींचो फायदो घेवन पुराय आंध्र आपल्या थेकातळा हाडलो. गणपतिदेव (1202-62), ताची चली रुद्रम्मादेवी (1262-92) आनी तिचो नातू प्रतापरूद्र दुसरो (1292-1323) हे काकतीय वंशांतले म्हत्वाचे राज्यकर्ते जावन गेले. 1323 त दिल्लीच्या तुगलक सुलतानान काकतीयांआड झुजून आंध्र आपल्या ताब्यांत घेतलो. हरिल्ल्या काकतीय राजघराण्यासावन आनीक चार ल्हान राजघराणीं उदयाक आयलीं; हातूंतल्या विजयनगर राजघराण्यान सुमार दोनशीं वर्सां मुसलमानी सत्तेआड झूज दिलें. 23 जानेवारी 1565 दिसा बळिश्ट दख्खनच्या सुलतानान विजयनगरच्या सैन्याक ‘ तालीकोटा ’ हांगा हारयलें.
दुसरेवटेन इस्लामी घुरयेचो नेट देंवतकच रेड्डी घराण्यान आंध्र प्रदेशाचेर आपलो ताबो मेळयलो (1328-1424). कृष्णदेवराय हो व्हड सम्राट 1509 ते 1530 मजगतीं आंध्राचेर राज्य करतालो. ताणें विव्दानांचो आदार केलो. तेचपरी तेलुगू साहित्यांत ताणें मोलाची भर घाली. 1565 त विजयनगराचें साम्राज्य नाश पावसकच मुसलमानांनी आंध्रांतली सत्ता हातासली. बहमनी राज्यांतल्या तेलुगू भाशीक तेलंगणाचेर कुली कुतूबशहाची नेमणूक जाली. बहामनी राज्याचे कुडके पडले तेन्ना कुली कुतूबशहान गोलकोंड्यांक कुतूबशायीची थापणूक केली. 1580 मेरेन आंध्र प्रदेशाचो चडसो वाठार कुतूबशहा कडेन आयलो. ताचे राजवटींत दख्खनच्या उर्दूचो आंध्रांत प्रसार जालो. कुतूबशहाचे हुशार सरदार आकण्णा आनी मादण्णा हांणी राज्यकारभारांत सुदारणा करपाक व्हड यस जोडलें. तेचपरी तांणी तेलुगू साहित्य आनी कलेक आसरो दिलो. सद्याच्या तेलंगण वाठारांत आयजूय कुतूबशायीचो प्रभाव चड दिसता. 1687 त गोलकोंडा औरंगजेबान जिखलो आनी अशे तरेन आंध्राचो मोगल राजवटीकडेन संबंद आयलो. औरंगजेबान असफ जहाक दख्खनचो सुभेदार म्हूण नेमलो. औरंगजेबाच्या मर्णा उपरांत मोगल वंशीयांमदीं उप्राशिल्ल्या तंट्या, झगड्यांचो फायदो घेवन ताणें बंड केलें आनी स्वताच्या स्वतंत्र निजामशायेची थापणूक केली. ह्याच वेळार मराठ्यांची सत्ता वाडीक लागिल्ली. सुमार शंबर वर्सांच्या काळखडांत निजाम-मराठ्याचे संबंद कांय फावट इश्टागतीचे तर कांय फावट दुस्मानकायेचे उरले.
1611 त मछलीपट्टणम् हांगा ब्रिटिशांनी कुतूबशायेचे मान्यतायेन एक भंगसाळ सुरू केली. तशेंच सलाबतजंगान फ्रेंचांक आपलो कांय वाठार तोडून दिलो आनी फ्रेंच सैन्याचो आदार घेतलो.1628 त डच लोकांनी अस्तंत गोदावरी जिल्ह्यांत माधवपलायम हांगा लोखणी सामानाचो कारखानो सुरू केलो. युरोपियन लोक अशे तरेन आंध्रांत रिगले. फ्रेंच-ब्रिटीश हांच्याभितरल्या झुजांत मनांत नासूनय निजामाक ब्रिटिशांचो पाखो घेवंचो पडलो. सुमार 1795 त निजामांनी ब्रिटिशांक गंजाम, विशाखापट्टणम, गोदावरी, कृष्णा, गुण्टूर हे जिल्हे तस्त्रीप म्हूण भेटयले. टिपू सुलतानाची राजवट सोंपतकच निजामाच्या वांट्याक आयिल्ले बेल्लारी, कर्नूल, अनंतपूर आनी कडप्पा हे जिल्हेय ताणें 1800 त ब्रिटिशांक दिवन उडयले.