cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
यशोधर्मा
यशोधर्माविशीं जी म्हायती सांपडटा ती शिलालेखांपुरती मर्यादीत आसा. मंदसोरच्या वाठारांत महाराज गौरी हाचे दोन शिलालेख सांपडल्यात. तातुंल्या एका शिलालेखांत आदित्यवर्धन नांवाच्या राजाचें वर्णन आसा. आदित्यवर्धन हो महाराज गौरीचो सम्राट आसुंये अशें एक मत आसा. वहारमिहिराचे बृहत्संहितेंत अवंतीच्या महाराजाधिराज द्रव्यवर्धनाचो उल्लेख आसा. हो द्रव्यवर्धन इ.स.च्या ५व्या शेंकडयाच्या उत्तरार्धांत उज्जयिनीचो राजा आशिल्लो जावंये. आदित्यवर्धन आनी द्रव्यवर्धन हे विष्णुवर्धन(यशोधर्मा)हाच्याच औलिकर वंशांतले आशिल्ले आनी विष्णूवर्धन हो द्रव्यवर्धनाचो पूत आशिल्लो जावंये.
मंदसोरच्या वाठारांत ह्या वंशांतल्या राजांचेय कांय शिलालेख सांपडल्यात. ताचेवयल्यान हें घराणें मंदसोराक(दशपूर) जायतो तेंप राज्य करतालें अशें दिसता. तांची वंशावळ अशीः जयवर्मा - सिंहवर्मा - नरवर्मा(मालव संवत ४६१-४७४)-विश्र्ववर्मा(मा.सं.४८०) बंधुवर्मा(मा.सं.४९३)(यशोधर्मा)(विष्णुवर्धन-मा.सं.५८९).
यशोधर्मयाचे विजयस्तंभ मंदसोरालागीं सांपडिल्ले आसात. मिहिरकुल नांवाच्या हूण राजाचेर मेळयल्ल्या जैताचें चिन्न म्हणून हे स्तंभ उबारिल्ले अशें तांचेवयले लेख सुचयतात. मंदसोरालागीं यशोधर्मा आनी मिहिरकुल हांचे व्हड झूज जालें आनी तातूंत यशोधर्मयाक जैत मेळ्ळें. देखून हे स्तंभ उबारिल्ले आसुंये. तशेंच ताची राजधानीय उज्जयिनीच आसुंये. सुरवेक औलिकर वंशांचें राज्य दशपूराक आशिल्लें. उज्जयिनी त्या वंशाची राजधानी जालेउपरांत दशपूर हांगा एका वेगळ्या घराण्याचें मांडलीक राज्य स्थापना जालें. हाचेवयल्यान यशोधर्मयाचे जल्म एका बळिश्ट वशांत जालो अशेंय म्हणूं येता.
गुप्त सम्राटांची सत्ता जेन्ना दुबळी जाली तेन्ना यशोधर्मान आपली स्वतंत्र सत्ता स्थापन केली आनी मिहिरकुलाचेर हार घालून उ.भारताक हुणांच्या चपक्यांतल्यान सोडयलो. हाची सत्ता हिमालयापसून महेंद्र पर्वतामेरेन आनी ब्रह्मपुत्रेसावन सिंधु दर्यामेरेन पातळिल्ली, अशें ताच्या विजयस्तंभावयल्या लेखांत म्हळां.
यशोधर्मयान इ.स.५३०-५४० ह्या कालखंडांत राज्य केलें आसुंये. ताचेउपरांत ताचें राज्य बेगिनच सोंपलें.
वर्ग:देवनागरी पानां
यशोवंतदास
यशोवंतदास ओडिया भाशेंतलो एक गिन्यानी [कवी]. पंचसखांमदलो हो चवथो पुरूश आनी पंचाक्षरी मंत्राचो उपासक आशिल्लो. ताच्या बापायचें नांव जगू मल्लिक(जगन्नाथ मल्लिक) आनी आवयचें नांव रेखादेई.
पिरायेच्या बाराव्या वर्सा यशोवंतान घर सोडलें आनी भारतांतल्यो जायत्यो तीर्थयात्रा केल्यो. ताचे उपरांत जगन्नाथपुरींत येतकच ताणें चैतन्य महाप्रभूकडल्यान दिक्षा घेतली. राजा रघुरामाचे अंजना हे धुवेवांगडा लग्न जावन तो घरा परतलो.
यशोवंतदास संस्कृत पंडीत आशिल्लो. संस्कृत स्वरोदयाचो ताणें ओडिया भाशेंत अणकार केला. प्रेमभक्ती, ब्रह्मगीता, गीतगोविंदचंद्र, गीताराम, सारकिले ग्रंथ ताणें रचल्यात. ह्या सगळ्या ग्रंथांनी योग, तंत्र, वेदान्त हे विशय आयल्यात. नाथयोगी लोक भीक मागतना ताचेंच गायन करीत आसतात.
योगभक्तीच्या बळग्याचेर हाणें जगन्नाथाक वश केल्लो, अशें म्हण्टात. ताचेच कृपेन यशोवंताचे योगसाधनेंत जायत्या अदभुतांचो आस्पाव जाल्लो अशी समजूत आसा. योगबळग्यानूच ब्रह्मप्राप्ती आनी गोपीभावप्राप्ती जाता अशें ताचें निवेदन आसा.
वर्ग:देवनागरी पानां
गोडेंंकाश्ट
गोडेंकाश्ट वनस्पतीक बरेच लोक वळखतात.हे वनस्पतीच्या झोपाक तांबसार जांबळ्या रंगाचीं मंजिरेभशेन दिसपी फुलां फुलतात आनी बारीक चेपट्यो सांगो लागतात. हिंचें मूळ लांबट आसून तें तांबसर हळडुव्या रंगाचें आसता.ह्या मुळाचो घरगुती वखदांत वापर जाता.तें चवीक गोड आसता म्हणू ताका 'गोडेकाश्ट' अशें म्हणटात. जलज, मिसरी आनी अरबी अशे ताचे मुखेल प्रकार आसात. गोडेकाश्ट चवीक गोडूस आसून ताळ्याक बरें पडटा.हाका लागून आवाज बसला आसत जाल्यार हाचें चूर्ण थोडें तोंडांत घालून चघळचें.
दांगर
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंयचीं खाणां-जेवणां
पोस
पोस भारतांतल्या कोंकण वाठारांतलो, गायच्या वा म्हशीच्या दिकापासून वाफेवन तयार केल्लो एक गोड पदार्थ. पोसांत गोड, दूद, नाल्लाचो रोस, वेलची, हळदीची पानां अशा हेर नगांचो आस्पाव आसता. पोसाक केका भशेन घटसाण आसता, पूण तो केका इतलो सुको नासता.
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंयचीं खाणां-जेवणां
रामजोशी
रामजोशी (इ. स. 1758 – 1813). पेशवर्इंतलो एक नामनेचो शाहीर आनी कीर्तनकार. रामजोशी हो मुळचो सोलापूरचो आशिल्ल्यान, ताका सोलापूरक रामजोशी अशेंय म्हणटाले. ताचें मूळ आडनांव तासे. पूण ताच्या घराण्याची वृत्ती भिक्षुकीची आशिल्ल्यान काळांतरान तासे हें आडनांव फाटीं पडून जोशी हें आडनांव कायमचेंच उरलें. हाचें पुराय नांव रामचंद्र जगन्नाथ जोशी. रामजोशीचो बापूय जगन्नाथ आनी चुलतो अनंत हे दोगूय वेदशास्त्रसंपन्न आसून, समाजांत तांकां मान आसलो. राम जोशीचो व्हडलो भाव मुदगलभट हो कथा – किर्तन करतालो आनी पुराणांय सांगतालो. तेच प्रमाण तो आपली परंपरेन प्राप्त जाल्ली भिक्षुकी चलयतालो. बापायन संवसार सोडल्या उपरांत धाकट्या भावाक सांबळपाची जपसालदारकी ताणें घेतली. रामजोशीनूय आपलेपरीन कीर्तन, प्रवचन, भिक्षुकी करप आनी आपल्या कुळाची कीर्त वाडोवप आशी मुद्गलभटाची इत्सा आसली. पूण रामजोशी हो भुरगेपणासावन मस्तो आनी तवनास आशिल्लो ताणें भावाचे इत्सेचो कदर केली ना. तो प्रतिभावान आनी बुदवंत आसलो खरो, पूण तमासगिरीचे संगतीन ताका वायट वळप लागलें आनी ताणें शाळा सोडून आपल्या घरामुखार धोंडिबा नांवाच्या शाहिराकडे तो रातदीस रियाझ आनी आपलें जेवणखाणय करुंक लागलो. मुद्गलभटान ताका शिस्त लावपाचो यत्न करीनाफुडें ताणें भावाचो संबंद तोडून उडयलो आनी तो राजरोस तमाशाच्या पंगडांत सामील जालो.
सुरवातीक तो धोंडिबा शाहिराक लावण्यो रचून दिवपाचें काम करी. पूण फुडें तो स्वताच तमाशा करुंक लागलो आनी एक नामनेचो तमासगीर शाहीर म्हण फामाद जालो. ताका नामना आनी संपत्ती खूब मेळ्ळी खरी, पूण ताच्या चैनी आनी व्यसनाखातीर ती ताका तिगोवपाक आयली ना. निमाणो तो कफल्लक जालो. पश्र्चातापान रावलो. उपरांत कांय वर्सा ताणें थंय मन लावन अभ्यास केलो आनी एक बरो कीर्तनांय आनी पुराणीक जावन तो सोलापूराक परतलो.
सोलापूराच्या एका देवळांत ताणें पुराणकथा सांगली आनी फुडें ताणें कीर्तनांय सुरवात केल्ली आनी फडलो सगऴो काळ ताणें संबंद महाराष्ट्रांत कीर्तन करपाखातीर सारलो. पंढरपूर वर्णन, तुळजापूर वर्णन, गिरीच्या व्यंकटेशाचें वर्णन, ह्यो लावण्यो ताणें ते ते भोवडेंत रचल्यो.
रामजोशीक चडकरुन श्रृंगारकवी म्हण वळखतात. ताची आध्यात्मिक काव्यरचणूक ही ताचो तमाशाचो नाद सुटल्या उपरांतची आसा. लावणीवाङ्मयीन रानजोशी हो श्रृंगाराचो कवी आसून, उपमा, तरल कल्पना आनी अनुप्रास ह्या वाङ्मयीन गुणांनी ताचें लावणीवाङ्मय कोणाचेंय मन ओडून घोवपी अशें आसा.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
ऐनसल्म गोम्स
ऐनसल्म गोम्स हो एक तियात्रीस्त.
जल्म
ऐनसल्म गोम्साचो जल्म 21एप्रिल,1933 वर्सा पाझरखण, कुंकळ्ळी हांगा जालो.
शिक्षण
लोयोला उच्च माध्यमीक विद्यालय, मडगांव, हांगा पुर्तुगेज सेगुन्दग्रांव आनी धावेक येस मेळयलें. उपरांत ताणें आपली विश्वविद्यालयाची पदवी स्कूल ऑफ अकाउंटन्सी, मडगांव हांगा मेळयली. उपरांत तो मुंबय आयलो आनी होरनीमान कॉलेज, मांटुगा हांगासल्यान एक वर्साचो जर्नलिजम डिप्लोमा पुराय केलो.
वावर
मुंबय आसतना तो आपल्या इश्टांक सिरियाको डायस जे एक फामाद तियात्रीस्त आशिल्ले तांका मेळ्ळे. जेन्ना ते दोगूय वांगडा आसताले तेन्ना ते तियात्राचेर भासाभास करताले. सिरियाकोच्या प्रोत्साहना खातीर ताणे "कासतामचो दुव्र" नाटक उजवाडाक हाडलें. ऐनसल्म आपलो तियात्र मुंबय शारांत सादर करपाचो आसलो, पूण दुर्दैवान तांची भलायकी बरी नाशिल्ल्या कारणान तांकां गोंयां येवचे पडलें.
भलायकी बरी नासतना लेगीत तांणी आपली तियात्रां जशी 'गोरिबाक फोट मारची न्होय', 'कोरीत तो भोगीत', 'घातकी बापूय', 'तुकाच लागोन', 'भावार्थ' आनी 'लोकांक फोटोयतात' स्वता घडोवन हाडली आनी ह्या तियात्रांनी मुखेल भुमिका केली. ते कुंकळ्ळेचे तियात्र ड्रामाटीक्स स्टार्स ऑफ कुंकळ्ळी हे संस्थेचे एक मुखेल खांबो आसात. थळावे कलाकार सोडल्यार, जासिन्तो वाज, यंग मिनेझीस, ए.एस. कोनसेपशन, ई. आल्मेदा, जेफसीस हिटलर, सालुसिनो, चॅम्पियन पीटर, नेल्सन, डोमनीक वाज, एरिस्टीडस आनी लुसीयानो डायस अशा वेवसायीक तियात्रांनी काम करपी तियात्रिस्तांनी काम केला.
तांका ऐलेक्स दे कुंकळ्ळेच्या तियात्रांनी ताचे नांव 'डिसग्रेस एलेक्साचे' आनी जोकसी दे वेरोडा हांच्या तियात्र ' माय माजो गुन्यांव जालो' हांतून मुख्य भुमिका करपाक आनी दिग्दर्शक जावपाक तांका संद मेळली. तांणी रानुल्फो कुतिन्हो आनी जोन गोमस हांच्या 'कोकोय' तियात्रान काम केले.
पुरस्कार
तांका कला अकादेमी, कुंकोळी युथ असोसिएशन, कुंकोळी युनियन हांणी तांचो भोवमान केला. गोंय सरकारान तांका तांणी तियात्राक दिल्ल्या तांच्या योगदाना खातीर कला गौरव पुरस्कार दिवन भोवमान केला.
राज्यशास्त्र
राज्यशास्त्रः समाजीक शास्त्राचो एक प्राचीन असो फांटो. ह्या फांट्यांत समाजाच्या सगळ्याच घटकांचो विचार जावप शक्य आसलें आनी एका तेंपार तशें करप जाल्लें आसलें तरी आधुनिक काळांत ह्या फांट्यांत भुगोलीक मर्यादेची राज्य ही संकल्पना, हे संकल्पने फाटलें तत्व, थंयचें शासन, ताचें कार्य आनी संबंदीत घटकांमदलो वेव्हार हाचो मुखेलपणानविचार जाता आनी ह्याच विचाराक धरून सद्याचे राजकीय परिस्थतीचो परिणाम म्हणून आंतरराश्ट्रीय वेव्हाराचोय ह्या शास्त्रांत आस्पाव जाता. संयुक्त राश्ट्र संघाचे शिक्षण शास्त्र संस्कृती हे संघटनेन युनोस्को राज्यशास्त्रांत आस्पाव जावपी वळेरी केल्या. तातूंत राजकीय तत्व आनी ताचो इतिहास, राजकीय संघटना, राजकीय पक्ष आनी लोकमत, आंतरराश्ट्रीय राजकारण हांचो आस्पाव केला.
वैदिक वाङमयांत राजा हे संज्ञेचो उल्लेख खूब आदीं सावन मेळटा. आर्य लोक जे वेगवेगळ्या गणांत विभागून रावताले ते परकी आक्रमणांपसून संरक्षण मेळपाचे गरजेंतल्यान आपल्या मदल्या बळिश्ट मनशाक आपलो अधिपती (राजा) मानून घेताले आसूयें. तैत्तरीय ब्राह्मण आनी ब्राह्मणांत दैत्याकडेन झुज करपाच्या कामा खातीर देवांनी आपल्या मदल्या सोम आनी इंद्र हांकांराजा केल्ल्याचो उल्लेख आसा. महाभारतांतल्या शांतीपर्वांत भीष्म आनी धर्मराज हांचेमदल्या संवादांतल्यानय अशेच तरेची राजाची प्रेरणा दिसता.
एडवर्ड मिल्स पर्सेल
एडवर्ड मिल्स पर्सेल एडवर्ड मिल्स पर्सेल हो अमेरोका भौतीकशास्त्रज्ञ 1933त परड्यू विद्दापिठाची विधुत् अभियांत्रीकीची बी.एस ही पदवी मेळयतकूच ताका एक वर्स जर्मनीत कार्लझ्त्रेए नगरांतअंतरराश्ट्रय विद्दार्थी विनिमय येवजणेखाला शिकपाची संद मेळ्ळी. ते उपरांत ताणें हार्वर्ड विद्दापिठाच्यो एम. एम (1935) आनी पी. एच. डी. (1938) ह्यो पदव्यो घेतल्यो. दोन वर्सा हार्वर्ड विद्दापिठांत भौतिकशास्त्राचो र्निदेशक म्हणून ताणेँ काम केलें. ते उपरांत 1941-45 ह्या काळांत मॅसॅच्युसॅट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टॅक्नोलॉजीच्या रेडिएशन लॅबोरेटरींत नवें सूश्र्म तरंग तंत्रआनी नवी कंप्रता पट्ट हांच्या लस्करी कामाखातीर रडाराची उदरगत करपा नदरेन अभ्यास करपाखातीर स्थापन जाल्ल्या शास्ज्त्रज्ञांच्या गटाचो तो मुखेल आशिल्लो.
1946त तो हार्वर्ड विद्दापिठांत सहाय्यक प्राध्यापक आनी 1949 प्राध्यापक जालो. ते उपरांत 1958-60 ह्या काळांत तो विज्ञानाचो डॉनर प्रध्यापक आशिल्लो आनी 1960त गेरअर्ड गेड विद्दापिठांत प्राध्यापकपदाचेर ताची नेमणूक जाली. चुंबक श्रेत्रांत घुंवत आशिल्ल्या आणवीय कणांचे कंप्रतेकडेन अनुस्पंदन मेळोवपाखातीर रेडिओ-क्रप्रता(30 किलोहट्र्झ-300 मॅगाहटर्झ) आनी सूश्रीम तरंग (300 मॅगाहटर्झ-3,00,000मॅगाहट्र्झ) आंदोलनाचो पर्सल आनी ताच्या वागड्यांनी उपेग केलो. ही पद्दत ह्या नांवान वळखतात. 1946त पर्सेल आनी ताच्या वांगड्यांनी मेणांतल्या प्रोटोनाक लागून जावपी अणुकेंद्रीय चुंबकिय अनुस्पंदनाचो सोद लायलि. त्याच सुमाराक फिलिक्स ब्लॉक आनी ताच्या वांगड्यांनी स्टॅनफर्डाक उदकांतल्या प्रोटोनाच्या सोद लायलो.
ह्या मोलादीक वावराखातीर पर्सेल आनी ब्लॉक हांकां 1952 वर्साचो भौतीकशास्त्राखातीर आशिल्लो नोबॅल पुरस्कार वांटून मेळ्ळो. ह्या सोदाक लागून अणुकेंद्रीय परिबलां, द्रव आनी घन पदार्थातले रसायनीक बंध आनी आणवीय बंधन हांचेविशी म्हत्वाची म्हायती उपलब्ध जावन चुंबकीयअनुस्पंदन वर्णपटविज्ञानाचें नवें संशोधन श्रेत्र निर्माण जालें.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
वामन पंडित
वामन पंडित
जल्म
वामन नरहरी शेष हाजो जल्म 1636 या वर्सा जालो. हाजो जल्म नांदेड हांगा जालो
नाती
हाजया आवयले नांव लक्ष्मबाई आनी बापायले नांव नरहरी.
संवसारीक जीण
ल्हानपणासावन वामन हो बुंदवंत. ल्हानपणानूच ताणे फारशी भाशेचो अभ्यास केल्लो. तो कांय दीस विजापूराल्या बादशाहाच्या दरबारांत आशिल्लो. पूण बादशाह ताका मुस्लीम करपाक पळयता, हें लक्षांत आयले उपरांत तो थंयसून पळ्ळो. कंय दीस भिक्षा मागून जगलो. एका मध्वमती गुरूलागी तो वेद आनी शास्त्रां बरे तरेन शिकलो. जाका लागून ताणें पूर्वपक्ष आनी उत्तरपक्ष अशें करून जायत्या जाग्यार वादविवादांत जैत मेळयलें. वामन पंडित हो दैतमतवादी आसलो. पूण ब्या गिन्यानानताचें समाधान जालें ना. तो जायत्या जाग्यार आनीक मता तपासपा खातीर भोंवत रावलो. जायत्या शास्त्री पंडितांच्यो ताणें गांठीभेटी घेतल्यो. पूण ताका निराशा गावली. तो इतलो निराश जालो की, आत्महत्या करपाचे यत्न ताणें केले.
वावर
फुडें मलयाचल पर्वताचेर ताका एक यती मेळ्ळो, जाणें ताका पूर्ण गिन्यान दिलें. ताका लागून उच्च दज्याचें काव्य ताका स्फुरलें. ताणें स्वताचें काव्य बरयलेंच पूण संस्कृतांत आशिल्लें काव्य ताणें मराठींत हाडलें. भर्तृहरली शतकां, गंगालहरी, समश्र्लआकी गीतां हीं काव्यां ताणें अणकारीत केली. लोकाच्या आग-या वयल्यान ताणें गितेचो अणकार केलो. जाचे नांव यथायर्थदीपिका. कड्डी भक्ती कांय कामाची ना, गिन्यान आसलेली भक्तीच मोक्ष मेळेवपाक उपेगाक येता हें मत ताणें मांडलें. मोरोपंतान म्हणिल्ले प्रमाण सुश्र्लोषक वामननाचा अशें ताजें काव्य आसलें.
वर्ग:देवनागरी पानां
उंट (करें)
समखुरी प्राणी गणांतलें सगळ्यांत व्हडलें जनावर. वर्गीकरण: संघ (phylum)-रज्जुमान (chordata); उपसंघ (sub-phylum)- पृष्ठवंशी (vertbrata); वर्ग (class); -स्तनीवर्ग (mammalia); गण (order)- आरिओडॅक्टिला; कूळ-कॅमेलिडे, प्रजाती-कॅमेलस, जाती – ड्रॉमेडरियस.
नाकापसून शेपडेमेरेनची लांबाय 225-345 सेंमी, मदारी (गोळ) सकट शरीराची उंचाय 190-230 सेंमी, वजन: 450-650 किगे, तकली आनी मान लांब तशेंच कमानदार, ओंठ लांब आनी हुमकळ्ळेले, कान ल्हान, नर आनी मादी दोनूय जातीच्या उंटाचे तकलेचेर काळो पदार्थ आशिल्ली कात-ग्रंथीची एक जोडी आसता. फाटीचेर एक वा दोन मदारी (कुबड) आसतात. पांय खूब लांब आसतात. तळव्यांचेर दोन विभाग आशिल्लीं गेतां (cutaneous pads) आसतात. छाती, कोंपर,हात, धोंपर आनी टांचो ह्या अवयवांचेर मोटवी आसता जाल्यार कांय अवयवांचेर लांबट आसता.दांत 32-38 (चड करून 34), मादी उंटाक 2 पाने आसता. उंट साधारणपणान सुमार 40 वर्सां जियेता.
उंटाच्यो दोन जाती आसात: 1. दोन मदारी आशिल्लें उंट. नांव बॅक्ट्रियन उंट (Camelus Ferus) 2. एक मदार आशिल्लें उंट. नांव: ड्रॉमेडरी (Camelus dremedarius).
उंटाचो मूळ उगम निश्चित सांगप कठीण. आज उंटाच्यो दोनूय जाती आशिया, उत्तर आफ्रिका आनी दक्षिण अमेरिकेंत मुखेलपणान दिसून येतात. हेर खंडांतूय उंटाचो प्रसार जाला आनी पूर्विल्ल्या काळांत उंटां उत्तर अमेरिकन खंडांत सांपडिल्ल्याचो उल्लेख मेळटा. हीच उंटाची मूळ सुवात (habitat) अशें मानतात. उत्तर अमेरिकेच्या ‘इओसीन आदिनूतन’ काळांत खडकाळ थरांनी उंटासारक्या जनावरांची अती पूर्विल्ले अवशेश सांपडल्यात. तांचो काळ सुमार 4 कोटी वर्सांआदलो आसा असो अदमास धरतात. उंटाचो पयलो वंशज ‘प्रोटोलोपस’ हो सोंश्याभशेन दिसतालो आनी ताका फुडल्या पांयांत 4 आंगळां आनी फाटल्या पांयांत 2 आंगां आशिल्लीं. मध्य आनी उत्तर अमेरिका ऑलिगोसीन (अल्पनूतन, 3.5 कोटी वर्सांमदलो काळ) युगांतले हरणाच्या आकारायेदें आशिल्लें ‘पोब्रँथिरियम’ जनावर उंटाभशेनूच दिसतालें. उंटाचो उगम मुळांत pre-camel (procamelus) प्रजातींतसून जालो. हालींच्या काळांत संवसारांत आयस-पयस सगळ्याक पातळिल्ले उंट मुळांत तृतीय (tertiary) युगाचे अखेरेक (सुमार 20 लाख वर्सांआदीं) युरेशियाक स्थानांतर जाल्ले.
भारतांत उदेंत आनी उत्तर आफ्रिका खंडांत अरिबियन उंट दिसून येतात. एके मदारीचो ड्रॉमेडरी उंट उत्तर आनी ईशान्य आफ्रिकेंतल्या वाळवंटी वाठारांत दिसून येता. इथिओपिया,ईजिप्त, आल्जेरिया, मॉरिटानिया, माली, उत्तर नायजेरिया, उत्तर केनिया, मोरोक्को, चॅड,सोमालिया आनी ट्युनिशिया हांगाय उंट दिसून येता. 1970 त फकत आफ्रिकेंत 90 लाख उंटां आशिल्लीं. बॅक्ट्रियन उंट मध्य आशिया खंडांत उंचेल्या पर्वतभागांचेर (highlands) दिसून येता. गोंयांत मात उंट नात.
घरगुती पोशिल्लें उंट मर्यादीत काळांतूच माजाक वता. पाळीव उंटां फकत फेब्रुवारी आनी मार्च म्हयन्यांत माजाक वतात. माजाच्या ऋतूंत नर उंट आपल्या तोंडांतली ताळू पेंचता. अशा वेळार उंट आक्रमक जाता आनी भोंवतणच्या लोकांचेर घुरी घालून तांकां आपल्या तीक्ष्ण दांतांनी घांस काडटा आनी अशे तरन जितो लेगीत मारूंक शकता. संयोगाउपरांत मादी सुमार 365-440 दिसांभितर एकाच पिलाक जल्म दिता. दोन ते तीन वरांभितर उंटाचें पिल चलपाक लागता. मादी आपल्या पिलाक एक वर्सापरस चड काळमेरेन पोसता. ड्रॉमेडरी उंट वेवस्थित खावड घाल्यार आपल्या पिलाक दूद दिवन लेगीत दिसपट्टें भरपूर दूद दिता. ग्राझीमॅक हाच्या मताप्रमाण उंटाच्या दुदांत 6.4% चरबी, 4.5% लॅकटोज, 6.3 % नायट्रोजन पदार्थ आनी 0.9 % गोबोर (ash) आसता.
ज्या देशांत उंटाच्यो दोनूय जाती सांपडटात, तांकां नेमान संकरीत (cross-breed) करतात.अशे तरेन जल्मल्लीं संकरीत पिलां (hybrids) आवय-बापायपरस व्हडलीं आनी सशक्त आसतात पूण तीं एकमेकांवांगडा तांच्याभितर प्रजनन (breed) केल्यार एक तर वांझ जातात वा दुबळ्या पिलाक जल्म दितात. देखून संकरण करतना मूळच्योच जाती (original species) घेतात.
सगळ्यांत पयलीं उंटाचो उपेग केन्ना जालो हें निश्चित सांगप कठीण. पूण इ.स.प. 1000 च्या सुमाराक मेसोपोटेमियांत एक मदार आशिल्लें उंट सामानाचें वजें व्हरपाक उपेगांत हाडलें,असो उल्लेख मेळटा. इ.स.प. तिसऱ्या शतमानांत दोन मदारींचें उंट पोसपाची पद्धत आशिया,उत्तर चीन आनी दक्षिण रशियांत सुरू जाली. गाड्यो (उंटाची स्वारी) ओडून व्हरपाखातीर उंटाचो उपेग जाता. एके मदारीचें ड्रॉमेडरी उंट, उत्तर आफ्रिका, नैर्ऋत्य आशिया आनी राजस्थानच्या वाळवांटांत मेंढपाळांच्यो सगळ्यो गरजो भागयता. आफ्रिकेंतले सोमाली मेंढपाळ राखणे उंटाचे कळप पोसतात. शेतकी वेवसायांत जड वजनाचीं वजीं (कापूस, भिकणां तण, लोकर) व्हरपाक उंटाचो उपेग जाता. ‘साकिया’ ही जड वजनाची पर्शियन गिरण घुंवडावपाचे कठीण काम उंट करता. उंटाच्या केंसांचो उपेग ब्रश, तूंत, जमखनां, दाट कपडे करपाखातीर जाता. उंटापसून दूद आनी मांस मेळटा. उंटाचें सुकें शेण स्टेप्स आनी हेर वाळवंटांत म्हत्वाचो जळव म्हूण वापरतात. कारण ह्या वाळवंटांत फाव त्या प्रमाणांत लांकूड मेळना.
एक उंट दिसाक सरासरी 20 किमी. अंतर चलून वता. पूण धश्टपुश्ट आनी प्रशिक्षित उंट दिसाक 80 किमी. लेगीत चलूंक शकता. मध्य आशिया, उत्तर चीन, मंगोलिया हांगा दोन मदारींचे बॅक्ट्रियन उंट pack animal (म्हालवाहू) म्हूण वापरतात. चीनांतले उंट 115-135 किलोचें वजें दिसाक सुमार 40 किमी. अंतराचेर व्हरता.सामकीं सशक्त आनी घटमूट उंटां 270 किग्रॅ. वजन लेगीत सहज व्हरूंक शकता आनी एका म्हयन्यांत 1050 किमी. अंतर कापूंक शकतात. भारतांतलो बळिश्ट ड्रॉमेडरी नर उंट 225-295 किग्रॅ. चें वजें दिसाक 32 किमी. अंतराचेर व्हरूंक शकता. एकदम बरीं उंटां 405 किग्रॅ. चें वजें लेगीत ल्हान अंतराचेर व्हरतात.
उंटां वाळवंटांत, सपाट माळरानांचेर आशिल्ल्या Grass-Steppes वाठारांत आनी 1500 ते 2000 मी. उंचायेच्या दोंगराळ प्रदेशांत रावतात. उबाळांच्या दिसांनी जंय वाळवंटी तण, झीली,झोंपां जातात अशा व्हड वाळवंटी देगणांनी रावतात. शिंयाच्या दिसांनी 6 ते 20 उंटां कळप करून सुकिल्ल्या खाड्यांनी वा मरुवनाच्या (oasis) लागसार रावतात. ह्या कळपांत चड करून मादी उंट आनी पिलांच आसतात. दरेक कळपाचें मुखेलपण एक नर उंट करता. बाकीचे नर उंट एकोडेच रावतात.
उंट उबाळांच्या दिसांनी 50 0 से. तापमानांत जाल्यार थंडेच्या दिसांनी -27 0 से.तापमानांत रावंत शकता. पूण थंड हवामान तांकां बरें मानवना. रखरखीत वोताच्या उबाळांत 17 दिसांमेरेन उंट उदकाविना रावंक शकता. तानेन सुकिल्लें उंट 10 मिनटां भितर 135 लि. उदक पियेवन दिंविल्ले वजन वाडयता.
उंटां तांची चरबी फाटीचेर सांठयता. चरबी तांची कडक वोतापसून राखण करता. तेचप्रमाण मदारींत सांठयल्ले चरबीचें गरजेप्रमाण जाय तेन्ना ऑक्सिडीकरण (oxidation) करून उंट उदक तयार करता आनी आपली तान भागयता. उंटाक Virus Camel-pox हो रोग व्हयरस (विषाणू) पसून जाता. तशेंच रानांतल्या जळारांपसून ‘सरा’ हो रोग चीन, भारत आनी राण ह्या देशांत चड प्रमाणांत दिसून येता. रोगाचीं लक्षणां रक्तक्षय (anaemia), वजन देंवप, पांय, पोट आनी जननेंद्रिय सुजप अशीं आसात.
रेंवट वाळवंटांतल्यान वजें घेवन वचप दुसऱ्या खंयच्याय प्राण्याक शक्य ना पूण उंटाक ‘वाळवंटांतलें जहाज’, ‘वालुकारण्य नौका’ (desert ship) अशें नांव पडलां.
पळेयात
Camel
वर्ग:देवनागरी पानां
ಸೋನಿಯಾ ಶಿರ್ಸಾಟ್
ಸೊನಿಯಾ ಶಿರ್ಸಾಟ್ (ಜಲ್ಮ್ 1980, ಪೋಂಡ) ಭಾರತಾಚೆಂ ಏಕ್ ಫಾದೊ ಗಾವ್ಪಿ. ತೀ ಗೆನ್ಚಿ, ಜೆಂ 1961 ವರ್ಸಾ ಮೆರೆನ್ ಎಕ್ ಪುರ್ತುಗೆಜ್ ವಸಾಹತ್ ಆಸ್ಲಿ ಆನಿ ಆತಾಂ ಭಾರತಾಚೆಂ ಏಕ್ ರಾಜಿಯೊ ಜಾವ್ನ್ ಆಸಾ. ತಿಕಾ "ಜಗಾಂತಲಿ ಗೆನ್‌ಚ್ಯಾ ಸಂಗಿತಾಚಿ ರಾಜ್ದೂತ್". ಮ್ಹಣ್ ಪಾಚಾರ್ತಾತ್ ಆನಿ ತಿಣೆಂ ಸಂವ್ಸಾರ್ ಭರ್, ಭಾರತಾಂತ್ ಆನಿ ಚಡ್ ಕರೂನ್ ಗಯಾನ್‌ತ್ಲ್ಯಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ್ ಆನಿ ಸಂಗಿತಾಚ್ಯಾ ಸುವಾಳ್ಯಾಂನಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ್ ಕೆಲ್ಯಾತ್. ತೀ 13 ವೆಗ್ಳ್ಯಾ ಭಾಸಾಂನಿ ಗಾಯ್ತಾ.
ಫಾದೋತ್ನ್ ಪ್ರವೇಶ್
ಸ್ಹಿರ್ಸಾತ್, ಭಾರ್ತಯಾಂ ಥಡ್ಯಾ ಮದೆಂ, ಎಕೂಚ್ ನ್ಹಯ್ ಜಾಲ್ಯಾರ್, ಫಾದೋಂತ್ ಉತ್ಕೃಶ್ಟ್, ಏಕ್ ಸಂಗಿತಾಚಿ ತರಾ ಜಾಚೊ ಸದ್ ಪುರ್ತುಗಾಲಾಂತ್ 1820 ವೊ ಆದಿಂ ಸುಮಾರಾಕ್ ಆಸಾ; ಎಕ್ಟಿ ಜಾವ್ನ್ ಆಸಾ. ತಿಕಾ ಥಡಿಂ ವರ್ಸಾಂ ಫಾಟಿಂ ಗಯಾಂತ್ ಗಿತಾರ್ ಶಿಕಯ್ತಾಲೊ, ತ್ಯಾ ಪುರ್ತುಗೆಜ್ ಗಿತಾರಿಸತ್ ಆಂತ್ನಿಯೊ ಚಾಯ್ನ್ಹೊ ಹಾಕಾ ಶ್ರಯ್ ದಿತಾ. ಕಾರಿಯಾಶಾಳಾ ಜಾಲ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ್, ತೊ ಫಾದೊ ಗಾವ್ಪಾಚ್ಯಾ ಸದಾಂತ್ ಆಸ್ಲೊ. ಸ್ಹಿರ್ಸಾತ್ಯೋಚ್ ತಾಳೊ "ಹ್ಯಾ ಕಾಂತಾರಾಕ್ ಪರಿಪುರ್ಣಾಂತ್ ಬಸ್ಲೊ", ಆನಿ ಹ್ಯಾ ವರ್ವಿಂ “ತಿಚೊ ಸುಮೆಳ್ ಹ್ಯಾ ತರಾಂತ್” ಜಾಲೊ, ಅಶೆಂ ತಿ ಸಾಂಗ್ತಾ. ಪಾಂಚ್ ವರ್ಸಾಂ ಮದೆಕಾತ್, ತಿಣೆಂ ಆಪ್ಲಿ ಪಯ್ಲಿ ಎಕ್ಡಿ ಕಾರಿಯಾವಳ್ 2008 ವರ್ಸಾ ಪುರ್ತುಗಾಲಾಂತ್ ಕೆಲಿ.
2016 ಮೆರೆನ್ ತಿಣೆಂ ಗೋಂಯ್, ದಾಮಾಂವ್, ಬಾಂಗಾಲರೆ, ಮುಂಬಯ್, ದೆಲ್ಹಿ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ, ಲುಶೆಂಬೌರ್ಗ್, ಮಕಾವ್, ಕುವಾಯ್ತ್, ಫ್ರಾಂಚ್, ಸಿಂಗಾಪರ್, ಹಾವಾಯ್, ನೆಪಾಳ್, ಕೆನಡಾ, ಲಂಡನ್, ದುಬಾಯ್, ಮಸ್ಚತ್, ಲಿಸ್ಬನ್ ಆನಿ ಕಾತಾರ್ ಹಾಂಗಾ ಕಾರಿಯಾಕ್ರಂ ಕೆಲ್ಯಾತ್. ತಿಣೆಂ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಟೊರೊಂಟೊ, ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಪರ್ತ್, ಅೆಇರಾಸ್ ಆನಿ ಸ್ಯೋಲ್ ಹಾಂಗಾಯ್ ಕಾರಿಯಾವಳಿ ಕೆಲ್ಯಾತ್.
ಸ್ಹಿರ್ಸಾತ್ ಹಿಣೆಂ ನಾಂವ್ವಸ್ಯಾ ಜಗಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಫಾದೊ ಗಾವ್ಪ್ಯಾಂ ಸಾಂಗಾತಾ ದಾಖವಣ್ಯೊ ಕೆಲ್ಯಾತ್, ಜಾಂತುಂತ್ ಕಾತಿಯಾ ಗುರ್ರೆಯ್ರೋ, ಮಾರಿಯಾ ಆನಾ ಬಬ್ನೆ, ರಾಕುಲ್ ತಾವಾರೆಸ್, ರಾ ಕ್ಯಾ, ಚಾರ್ಲಸ್ ದೊ ಚಾರ್ಮೊ, ಆರ್ಗೆಂತಿನಾ ಸಾಂತಸ್, ಮಿಗುಲ್ ಚಾಪುಚೊ, ರಿಚಾರ್ದೊ ರಚಾ ಆನಿ ಮೆಸ್ತ್ರೊ ಆಂತ್ನಿಯೊ ಚಾಯ್ನ್ಹೊ ಹಾಂಚೊ ಸಮಾವೆಶ್ ಆಸಾ. ತಿಣೆಂ ಸಾಬಾರ್ ಫಾವ್ಟಿ ಜಾಯ್ತ್ಯಾಚ್ ಪುರ್ತುಗಾಲಾಂತ್ ಆಸಲ್ಲ್ಯಾ ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿಚೆರ್ ಕಾರಿಯಾವಳಿ ಕೆಲ್ಯಾತ್, ಜಾಂತುಂತ್ ಜಿವ್ಯಾ ದಾಖವ್‌ಣ್ಯಾಚೊ ಸಮಾವೆಶ್ ಆಸಾ ಆನಿ ಹೆಂ ಆರ್‌ಟಿ‌ಪಿ‌ಐ, ಸಚಿಯೆದಾದೆ "ಇಂದೆಪೆಂದೆಂತೆ ದೆ ಚಮುನಿಚಾಸಾಂವ್" ಆನಿ "ತೆಲೆವೀಸಾಂವ್ ಇಂದೆಪೆಂದೆಂತೆ" ಹಾಂತುಂತ್ ಜಾವಂಕ್ ಪಾವ್ಲಾಂ.
ಗಯಾಂತ್, ತಿಕಾ ಸಾಬಾರ್ ಕಡೆನ್ ಜಿವ್ಯಾ ಕಾರಿಯಾವಳಿಂ ಖಾತೀರ್ ವಳ್ಖತಾತ್ ಜಾಂತುಂತಚಾಲಾಂಗುತೆಚ್ಯಾ ಆರ್ತ್ ಚಾಂಬೆರ್ ಹಾಚೊ ಸಮಾವೆಶ್ ಆಸಾತ್.
ಹೆರ್ ಪ್ರಾಪ್‌ತ್ಯೊ
ಸ್ಹಿರ್ಸಾತ್ ಹೀ ಏಕೂಚ್ ವೆವ್ಸಾಯಕ್ ಫಾದಿಸ್ತಾ (ಫಾದೊ ಗಾವ್ಪಿ) ಭಾರ್ತಿ ಉಪಖಂಡಾಂತ್ ಆಸಾ, ಏಕ್ ತರಾ ತಿಣೆಂ 2003 ವರ್ಸಾ ಸಾವ್ನ್ ಆಪ್ಣಾಯ್ಲ್ಯಾ. ತೀ ಕಾರಿಯಾಶಾಳೊ ಹಾತಾಳಟಾ ಆನಿ ನಿಂಶಾಸ್ತ್ರಿಯೊ ತರಾಚ್ಯಾ ಸಂಗೀತ್ ಫಾದೊ ಹಾಚೆರ್ ಉಲವ್ಪಾಂ ಕರ್ತಾ. ಪುರ್ತುಗೆಜ್ ಫಾದೊ ಶಿವಾಯ್, ಸ್ಹಿರ್ಸಾತ್-ಆಕ್ ಪಾರಂಪರೀಕ್ ಆನಿ ಪಪ್ ಸಂಗೀತ್ ಗಯಾಂತ್ ಗಾವ್ಪಿ ಮ್ಹಣ್ ವಳ್ಖತಾತ್.
ಪ್ರಸಾರ್ ಮಾಧ್ಯೊಮಾಚಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ
ದ ಹಿಂದು ವರ್ತಮಾನಪತ್ರಾನ್ ತಿಚೆ ವಿಶಿಂ ಅಶೆಂ ಮ್ಹಳಾಂ: "ಸನಿಯಾ ಎಕ್ ಚಮತ್ಕಾರಿ ಗಾವ್ಪಿ ಜಿಕಾ ಎಕ್ ಭವ್ಗುಣಿ ತಾಳೊ ಆಸಾ. ಬರ್ಯಾಂತಲಿ ಬರಿ ಭಾರತಾಂತಲಿ ಫಾದಿಸ್ತಾ ಸಗ್ಳ್ಯಾ ಕಾಳಾಂತ್ ಆಸೂನ್, ಹ್ಯಾ ಫಿಶಾಲ್ಕಾಯ್‌ಚ್ಯಾ ಗಾವ್‌ಪ್ಯಾನ್ ಜಗ್ ಭರ್ ಭಂವ್ಡಿ ಮಾರ್ಲ್ಯಾ."
ಭಾಯ್ರೀಚೆ ಸಂಪರ್ಕ್
वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ
Ruzai Saibinnicho Ters - The Holy Rosary
Santa Khursachi Kuru - The Sign of The Cross - Signum Crucis
Santa Khursache + kurven,
nivar amkam + amchea Deva,
Bapache nanvim, + ani Putrache, ani Spirit Santache Nanvim.
Amen.
Apostolamchem vo Sotmandtam - The Apostles' Creed - Credo
Sotmandtam Deva Bapa Sorvhukumdara Bapak, sorga ani prithumechea Rochnnara.
Ani Jezu Krista, Tachea ekleach Putra, amchea Suamia. Zo Spirit Santa vorvim gorb sombovlo, Ankvar Morieche kuxint zolmolo, Pons Pilata khal upodrekoxtt soslet, khursar zoddlo, melo ani nikhipilo.
Limbant denvlo, tisrea disa meleleantlo jivont zalo. Sorgar choddlo, Sorhukumdara Deva Bapachea uzvea hata bosla, Thuim than ietolo jiveam ani meleleanchi mun'subi korunk,
Sotmandtam Deva Spirita Santa, Santa Igroz Katolk, bhoktancho ektar, Patkanchem bhogsonnem, kuddichem Jivontponn, Ogonnit jinn,
Amen.
Doniachem Magnnem, Amchea Bapa - Our Father, The Lord's Prayer - Pater Noster
Amchea Bapa, Tum sorgar asai, | Tujem Nanv vhodd zanv, | Tujem raz amkam ienv, | Tuji khuxi zoxi sorgar zata, | toxi sonvsarant zanv. Amcho dispotto giras aiz amkam di, | ani amchim patkam bogos, zoxe ami amcher chukleleank bhogxitanv, | Ani amkam tallnnent poddonk dinv naka, | punn amkam vaitta vignantle nivar. |
Amen.
Noman Morie - Hail Mary - Ave Maria
Noman Morie, Kurpen Bhorlele, Suam Dev Tuje thaim asa, Ostoream bhitor tum sodoiv, ani sodoiv foll tuje kuxichem Jezu
Santa Morie, Devache Maie, ami papiam khatir vinot kor, atam ani amchea mornnachea vellar.
Amen.
Onod Bapak - Glory Be - Gloria Patri
Onod Bapak ani Putrak ani Spirit Santak: Zoso adim, tosoch atam ani sodam sorvotam.
Amen.
Sontosache Mister - The Joyful Mysteries
1. Anj Boddvea Gabrielan khobor dili Ankvar Mariek, tichea kusveant zolmotolo mhonn, Devacho put, ani Povitr Atmeache kurpen ti ghorbest zali. (Luke 1:26-38) “Noman, Devache kurpen bhorelê. Somi Dev Tujê thãi asa”. (Luke 1:28) “Hi asma hanv Devachi Chakorn, Tujea utra promonnem mhojê sovem zaum (Luke 1:38)
2. Ghorbest astana Ankvar Mari, gorbhest Elizabetik aple mauxe-bhoinnik, bhett korunk gheli, ani tiche thaim tin mhoine ravli “Ostoream bhitor tum sodoiv ani sodoiv tujê kuxichem foll.” (Luke1:42) “Ani tunvem sotman’leim dekhun tum subhagi, tor Devan tuka sanglam tem ghoddtelem.” (Luke 1:45)
4. Challis disam uprant, Ankvar Marien Ballka Jezuk dev-templant bhettoilo, ani dilo Taka Simeanvachea hatant, zannem taka ollkhol sonvasaracho Tarok mhonn vollkholo ani dilim vhodd argam. (Luke 2:22-40) “Tor Tuji soddvonn dekhli hanvem Sorv raxttram kukhar toiar kel’li (Luke 2:30-31) “Videxeank uzvadd ghalto divo, Man tujê Izrael porjecho.” (Luke 2:32)
5. Ballok Jezu porbechea disa sanddlea uprant, tin disanim, Jeruzaleachea templant mell’lo. (Luke2:41-52) “Ani tin disam uprant xastream modem bosun tanchem aikun ani tankam vichar korun also toso mell’lo. Tachem aikotale tankam somestank tachea gineanachem ani tacheam zobabanchem mottem ojap dislem. (Luke 2:46-47) “Tachi avoi hem sogllem aplea kallzant samballun dovortali.” (Luke 2:51)
Dukiche Mister - The Sorrowful Mysteries
1. Somi Jezu Krist, Getsemanichea moleant magnnem kortanam, amcheam patkam pasot rogot humelo.(Luke 22:39-44) “Tallnnent poddonam zauncheak, magnnem korat” (Luke 22:40) “Ani mornnachea akantak sampddon, odik khotkhotean magnnem kortalo. Ani Tacho gham’ rogtacheam thembeam vori dhornnir golltlalo” (Luke 22:44)
2. Pilatachea raz-agnnant,Somia Jezu Kristak eka khambeak bandlo ani vhodde nixturaien, Tachi povitr kudd jerbondamnim fafxili. (JU 19:1) “Khorench mhollear, amchea opradhank lagun taka aspas vidhlo, amchea guneanvank lagun taka vollvollailo. Tacher xikxa poddlea tiche vorvim amkam xanti mell'lli, ani tachea ghaiank lagun amche ghai pekle.”(Isaiah 53:5) “Mhojea nanva pasot sogllo lok tumcho dvês kortolo; pun xevottak pasun thir ravot toch taronn zôddtolo.” (Mt 10:22)
5. Amchea Somiak sobhe mazar ani Ankvar Marieche dixtti mukhar vingllo korun dogma choram modem khursar zoddlo (Luke 23:44-46) “Aplê avoik ani tichê kuxik aslelea mogachea xisak polleun, Jezun avoik mhonnlem: Ostorê, ho tuzo put!” Uprant xisak mhonnlem: “Hi Tuji avoi!”. (JU 19:26,27)
Horkache Mister - The Glorious Mysteries
1. Somi Jezu Krist tisrea disa Aplech podven mele’leantlo jivont zalo.(Mk 16:1-8) “Punnorjivontponn ani jivit Hanvuch.Zo konn Mhojer visvas dovorta, to melo-i zalear jivo astolo (JU 11:25) “Satolleacha poila disa, sokallim jivont zaun, To poilo Mari Maggdalinak dixtti poddlo”.(Mk 16:9)
3. Somi Jezu Krist sorgar vetoch, patthoilo Povitr Atmeak Ankvar Mori ani Aplea Xisancher. (D.I. 2:1-12) “Ani ujeacheo koxeo jibô tankam dixtti poddleo. Teo fanttleo ani tancher ek-ekleacher bosleo. Te sogle Povitr Atmean bhorle.” (D.I. 2:3,4) “Devan Amkam bhivkutto Atmo diunk nam, bogor ghottaicho, mogacho ani amkam domavun dovota toslo.” (2 Tim 1:7)
4. Ankvar Moriek kuddi-atmea soit sorgar vheli. (Luke 1:46-55) “Jednam lhan’vikai aplê dasichi Dulobaien tannem ollkhun ghettli, Polleiat, atanchean soglleo pillgeo Subhagi mhonn mhaka pacharteleo.” (Lk 1:48) “Hê porim, zoxem patkan mornna vorvim rajvoddki choloili, toxem amchea Somia Jezu Krista udexim, sasnnachea jivitak pavoita tea nitivontponna vorvim kurpen rajvoddki cholounchi (Rom 5:21)
5. Ankvar Moriek mukuttaili ani sorga-sonvsarachi Ranni tika keli. (PROK 12:1) “Tednam sorgar thavn êk motti kunna dixtti poddli; ek bail surean nhesleli; tichea pãiam tolla chondrim’ ani tichê tokler bara noketrancho mukutt. ” (PROK 12:1) "Podvedarank sodrer thaun denvoile ani khalte asle tankam voir ukol’le” (Lk 1:52) “Mhojea Jezu, amkam bhogos, emkhon'ddantlea ujeantle amkam nivar. Purgotoritleam othmeank pav, odhik korun chodd goroz asleleank”
Sorv-vornitam tuka Rannie - Hail, Holy Queen - Salve Regina
Sorv-vornitam tuka Rannie Kakutiche Maie,
Tum amchem jivit,
ambrut ani bhorvanso;
tuka sorvornitam. Ami pordexi Evechim ballkam,
hea dukhanchea konndant astana, askar ani susnar
soddun, rudon korun tuka prarthanv.
Tor tum amche xeratini te tuje kakutiche dolle
amche voir porot ghe Maie, ani hea pordesa uprant, tuje kuxichem
sufoll foll, Jezu amkam dakhoi;
Eh xanti, Eh konvalle, Eh dulobi sodanch Ankvar Morie.
Vinot kor amche pasun bhagivonti Devache Mai, amkam favo zanvcheak jem Jezu Kristan bhasailam. Amen
Saibinnichi Ladin - Litany of Loretto
Sorespora Deva, amchi Kakut kor
Krista Somia, amchi Kakut kor
Krista Somia aik amkam
Deva, Sorginchea Bapa – Kakut amchi kor
Deva Puta, Sonvsarachea Soddvonndara – Kakut amchi kor
Deva Povitr atmea – Kakut amchi kor
Bhov Povitr Trindadi ekleach Deva - Kakut amchi kor
Bhagevonti Morie, Amchea pasot mag
Bhagevonti Devache Maie, Amchea pasot mag
Bhagevonti Ankvarinche Ankvari, Amchea pasot mag
Kristache Maie, Amchea pasot mag
Dev Kurpeche Maie, Amchea pasot mag
Bhov nitoll Maie, Amchea pasot mag
Bhov nirmoll Maie, Amchea pasot mag
Bhoxttav naslele Maie, Amchea pasot mag
Khot lagonk naslele Maie, Amchea pasot mag
Mogall Maie, Amchea pasot mag
Ojapanche Maie, Amchea pasot mag
Bore bud’diche Maie, Amchea pasot mag
Rochnarache Maie, Amchea pasot mag
Sorvonddarache Maie, Amchea pasot mag
Bhov Xanne Ankvari, Amchea pasot mag
Man favo aslele Ankvari, Amchea pasot mag
Onod favo aslele Ankvari, Amchea pasot mag
Podvedar Ankvari, Amchea pasot mag
Kakutsar Ankvari, Amchea pasot mag
Visvaxi Ankvari, Amchea pasot mag
Niai-Nitichea Arxea, Amchea pasot mag
Zanvaiechea Arxea, Amchea pasot mag
Amchea Sontosachea Prestava, Amchea pasot mag
Dev Kurpechea Aidona, Amchea pasot mag
Manachea Aidona, Amchea pasot mag
Ghuttachea Gulaba, Amchea pasot mag
Davidache Minari, Amchea pasot mag
Marfinche Minari, Amchea pasot mag
Bhangarachea Ghora, Amchea pasot mag
Sorgachea Darvonttea, Amchea pasot mag
Fanteavelea Nokhetra, Amchea pasot mag
Piddevontach Bholaike, Amchea pasot mag
Dukhestanche Bhuzvondare, Amchea pasot mag
Kristavanchea Alaxirea, Amchea pasot mag
Bhoddveanche Rannie, Amchea pasot mag
Kul-bapanche Rannie, Amchea pasot mag
Provadiance Rannie, Amchea pasot mag
Prexitanche Rannie, Amchea pasot mag
Dhorm-viranche Rannie,Amchea pasot mag
Ankvarinche Rannie,Amchea pasot mag
Soimbhachea khotavinn gorbh sombhovlele Rannie, Amchea pasot mag
Kuddi-Atmea soit sorgar vhelele Rannie, Amchea pasot mag
Kuttumbache Rannie, Amchea pasot mag
Sovostaieche Rannie, Amchea pasot mag
Devache Xellie sonvsarachim patkam kaddtele – Amkam Bhogos Saiba
Devache Xellie sonvsarachim patkam kaddtele – Doien Amkam Aik Saiba
Devache Xellie sonvsarachim patkam kaddtele – Amchi Kakut kor
Bhov Povitr Ruzariche Rannie, amche pasun mag Kristacheo bhasavnneo amkam labhum-xeo zauncheak.
MAGUIM-IA: Tujea gopant ami uddun ietanv, Devache eh bhagevont Maie, amcheam
gorzamnim, amchea magnneannchi beporva korum naka, punn sorvoi vaittantle, eh sodanch
onodvont ani sodoiv Ankvari amkam nivar. Amen.
PRARTHUM-IA
sukhacho mukutt zoddlo; Bhagevont Ankvar Marieche bhovpovitr Ruzaiche mister ami
nihaalltoleamnim tantun attaplelem asa tachi dekh gheumxi ani bhasailelem asa tem tankam
mello-xem kor mhonn magtanv. Teach amchea Svamia, Jezu Krista vorvim.
Amen.
Devacho adar sodankal amche thaim asum.
Oxem Zaun.
Polleiat
वर्ग:Konknni वर्ग:Roman Catholic anchim Magnnim वर्ग:Romi panam
कायतानो पेरेरा
जल्म
कायतानो पेरेरा हांचो जल्म मेरशे गांवांत ३१ ऑगस्ट १९४६ वर्सा जालो.
वावर
तांणे ‘हें तुवें कितें केलें’ हो तांचो पयलो तियात्र १९७० वर्सा उजवाडा हाडून तियात्राचो पयलो पांवडो ते चडलो. तांची उपरांतची तियात्रां म्हणल्यार बेपत्ता, आपस्वार्थी, वजन, उगडास, तुकाय तेच, आकांत, म्हाका जाप जाय, जी खूब यशस्वी जाल्या. तांणीं एक अंकी खेळ बरयल्यात जाची नांवां परिस्थितीक लागून, भुकेक लागून, सिरविसेक लागून, दोतीक लागून आशीं आसात.
पुुरस्कार
तांच्या आकांत ह्या तियात्राक कला अकादमी तियात्र सर्तींत उत्तम तियात्र आनी उत्तम मार्गदर्शन केल्ल्यान दुसरें इनाम फावो जाला. मागीरच्या काळांत तांणीं ते टेलीफिल्म आनी पुस्तक रुपांत छापलें. तांणे साबार संगीत खेळ जशे भावाचो एकवोट, लीडर, बेपत्ता, शेतकामती, हें अशेंच चलतले, मोग दाखोवंक जाय, स्वाभिमान ऑल इंडिया रेडियो, पणजी हांगा प्रसारीत केलां. गुपीत मोग हो ताचो संगीताचो आल्बम जावन आसा. ताचो तियात्र उगडास आनी म्हाका जियेंवक जाय हिवूय पुस्तक रुपांत प्रकाशीत जाल्यात. तांच्या आकांत ह्या तियात्राक कला अकादमी तियात्र सर्तींत उत्तम तियात्र आनी उत्तम मार्गदर्शन केल्ल्यान दुसरें इनाम फावो जाला. मागीरच्या काळांत तांणीं ते टेलीफिल्म आनी पुस्तक रुपांत छापलें. तांणे साबार संगीत खेळ जशे भावाचो एकवोट, लीडर, बेपत्ता, शेतकामती, हें अशेंच चलतले, मोग दाखोवंक जाय, स्वाभिमान ऑल इंडिया रेडियो, पणजी हांगा प्रसारीत केलां. गुपीत मोग हो ताचो संगीताचो आल्बम जावन आसा. ताचो तियात्र उगडास आनी म्हाका जियेंवक जाय हिवूय पुस्तक रुपांत प्रकाशीत जाल्यात.
वर्ग:तियात्रिस्त/Tiatrist वर्ग:देवनागरी पानां
Afghanistan
Bhumyvrnnon
Noirrity axientolo, chomyvxin bhumyen remvddail'lo dex.Okxourit'ti-i vistar 29° te 38° 35 ‘ ut'tor ani rekhaurit'ti-i 60°, 50 ‘ te 71°, 50’ udent. Ixanye koddlo vakhanocho potto 75° udent rekhaurit'ta meren asa. Dexache ut'torek roxia, ixany chin, udentek bharot ani pakistan, dokxinnek pakistan ani ostontek irann he dex asat. Kxetrofoll 6,50,000 chovo. Kimi. Ho dex dongramni bhoril'lo asun somudrothora saunochi unchai sumar 1,200 mi. Itli asa. Hindukux ho soglleant vhoddlo dongor. Hea dongrache fantte koh-i-baba, bond-i-bayan.Sofed-koh ani paropamimos he chomyvttamni patll'lleat. Modlea dongrachea kuddkeak hozarazat mhonnttat. Thoinchean zomin ani nhomyo ixanyenk soddlear sogllea dikamni demvt votat. Dexache dokxinnek doxt-e-margo ani registan ani noirrityek khax he usu poddil'le vatthar asat.
Helmondd hi soglleant vhoddli nhoim. Hozarazat saun dokxinneutten registan ani doxt-e-margo hanchea modlean hi vhamvta. Fuddem ostontek ti doldolichea vattharamni pauta. Orghondab hi he nhoinchi mukhel upnhoim. Hozarazatosaun khax rudr ani foroh rudr heo don nhomyo noirritye votten, horirudr nhoim ostonte votten, murghab vaivyoutten, kunddujh ut'toreutten, kokcha ixanyeutten vhamvot pakistanantole sindhu nhomyek mellttat. Ofgannistanoche ostont ximecher nomkosar hem kharea udkachem tollem asa. Agneyek sestan va hamun-i-helmondd ani goudd-i-jhire him tollim asat. Hozarazat hanga doxt-i-nabar ani ab-i-istad him tollim asat.Zomin khub toranchi asa. Dongranchea vattharantoli remvatt, chikchikit, udente koddenochi kalli, hindukuxchea dokxinneuttentoli kxaramni bhoril'li ani ut'toreuttentoli choddxi remvatt ximitta bhoxen asa.Chomyvxin bhum-i aslea karnnan hea dexak doreadeg na.
Hovaman
Koddok gim' ani ekdom' thondd ximyache dis hem hanganchea hovamanachem khaxeloponn. Ratichea ani disachea tapmanan boroch forok asta. Ut'toreutten omritodrea nhoinchea vattharant gimachea disani tapman 53.3° se. Meren vaddtta. Unchelea vattharamni choddant chodd mhollear 32° se. Meren tapman vaddtta. Ximyachea disani kaim zagear tapman 18° se. Meren tor hindukuxachea vattharant -26° s. Meren demvta. Gimachea disani vorak 200kimi. Vegan dhul'lachem varem zalear ximyachea tempar ut'tor ani ostonte vottentlean thondd varem vhamvok lagta.1550 mi. Unch axil'loya vattharamni borf poddtta. Paus choddso ximyanchea disani vosont ritunt poddtta. Modlea unch vattharant 25 te 30sem'mi. Borfachea rupan paus poddtta. Dokxinne votten 5 sem'mi. Itlo paus poddtta.
Vonspot ani monzat
Mollachea vattharamni stteps prokarachea tonna saun te unch dongrachea vattharamni olpain prokarchea tonna merenochem oxem torekovar tonn melltta. Deudar, chidd,sprus, pain, jyunipor, yu, hezhol, okrodd, bodam', pista, elivh, tuti, gujberi, zordallu, vilo, poplor, aex hem kukh sampddottatod. Toretoreche gulab, fulancheo vali, toxench drakxam, limbu sarkea lagouddik lagun ho vatthar sobit dista. Usu poddil'loya vattharamni okexia,boram, babholl, hing hanchim zhaddam mellttat. Torantoranchi ollmi-i hanga vaddttat. Ranam fokot udente votten nuristan ani sofedokoh vattharamni asta.Bhalu, kolo, toros, ranoutti kutro, ran mazor, chit'to, ranoutti menddhram ani bokodd, mungos, chichundri, zorboa, torantoranche sonxe hea sarki monzat ofgannistanant asa. Ranamni vamsvel ani omridorea sarkea vattharamni vaguy sampddottat. Mohoka, hamys, pelikon, chimnni, bulbul, megpai he sarkim sounnim ani komi promannant mahsir, ttrautt sarkim nustim asat.
Itihas
i. So. 4000 poilim hindukuxachea ut'torek xetkamoti rautale oxem purat'tv xastrogoneanchem mot asa. I. So. Poilim 2000 vorsa areancho ek chomo balokh hanga raulo ani bakiche irann ani sindhuvtten gele. Voidik vafmoyant ofgannistanocho boroch ul'lekh asa. Rigvedantoli ‘pokth’ hi zomat mhollear ghoddye potthann asum yeta. Panninin hea dexak ‘kapixi’ ani thoim toyar zaupi soreak ‘kapixaini’ mhollam. Fatroptteam velean kabuloche ut'torek 80 kimi.Axil'lem begram' hench poilinchem ‘kapixi’ asunk zai oxem dista. Purvil'le grik ani romon bhugolotgone haka ‘kapisen’ mhonnttale. Hyu-en-tsong hannem haka ‘kia-pixe’ oxem namv dilam. Grik bhugolotgone sttrobo ofgannistanak ‘oriana’ mhonntta. I. So. Poilim sovea xenkddeachea modheak dokxinn irannantlea ‘aekemenidd’ hea samraddeachoch ho ek kuddko hem hanga mellil'lea nanneam velean dista.
I. So. Poilim 328 vorsa sumar olekzhanddoran aekemeniddoinank hanga saun dhamvddaun grik sot'techi thapnnuk keli. Olekzhanddora uprant selyukos nikettor hangacho raza zalo. Chondroguptan tacho porabhou kortokoch tannem hindukuxacho udent ani dokxinn vatthar chondroguptak dilo. I. So. 130 poilim te 125 hea kallant parthiyon ani yuechi chomeamni bekttriyon-grikancher zoit melloilem. Yuechi chomeatlea kuxannanim balkh hanga aplo xek gazounk survat keli.Tanchea vonxantlea kaddfises ani uprant konixk hamnni hind'dukux dongrache udentek kabul kondahar hanga aplea rajeachi thapnnuk keli. Konixkan thoim boudhd dhorm' cho prosar kelo; bamianachea lagim budhdacheo murti kondahar xoilichem xilp ani oxokache xilalekh mellttat. Konixka uprant hem samrajy noxtt zalem. Hunnamni ghureo ghalun hanga lhan-vhodd rajeam toyar kelim.
Satvea xenkddea saun orbamni hanga ghuri ghalun islamikoronnak survat keli. Punn kabul hanga 10 vea xenkddea meren hindu raza rajy choloitale oso ul'lekh melltta. Olptogin hannem 963vorsa gojhni hanga svotontr rajy nirmilem. Uprant ayil'lea sobktoginan hindu rajy jikhil'leachem ‘ol-boruni’ boroita. Te uprant gojhnichea mohom'modan 1001 vorsa ponzabocho raza zoipal hacher zoit melloilem. Zoipal tea kallar hindukux te gojhni meren rajy kortalo. Gojhnichi xokt unni zait vota mhollear ghor hanga baravea xenkddeyant selzuk turkanchi ek sot'ta toyar zali. Ghorcho mohom'mod hannem-i gojhnichea mohom'moda bhoxen hindustanacher ghureo ghalun borich sompt'ti melloili.
1219 to chongizhokhanan him rajeam noxtt kelim ani ofgannistanantolim borinch xaram bhumybhorounn kelim. Chongizhokhana uprant tache vonxoz zori sot'ter aile, tori hanga borinch svotontr rajeam axil'lim. 1380 to toimurolongan ofgannistan jikhun ghetlem. Tachea uprant tacho choltho put xoharukh (1405-47) hache kodden ofgannistan axil'lem. Tachi rajdhani ‘herat’ hi axil'li. Borechoxe kovi, vivdan, songitokar, xilpokar tachea alaxireant urle. Hannench herat xarache samskritik mhotv vaddoilem. Ujhbekocho muhom'modokhan xoibani hannem modhy ofgannistanant 1504 to apli sot'ta haddli ani kabul apli rajdhani keli. Tannem irannacho xoha ismail haka palou divn xoibanicho porabhou kelo.
Babran 1522 vorsa kondhar jikhlem. Fuddem tannem apli rajdhani dil'lik haddlea uprant ofgannistan ho mogol samrajeachoch ek bhag zalo. He fuddlim donxim vorsa ofgannistanak svotontr oxem rajki ostitv naslem. Ofgannistanantolo hindukuxachea udente koddlo vatthar hindustanantlea moglam kodden axil'lo zalear herat ani sestanocho vatthar sofavid hea iऱannachea ghoranneam kodden axil'lo. Kondhorovixim dogam-i modim vad choltalo. Sotravea xenkddeachea modheak sofavidamni kondahar ani heratocher zoit melloilem.Otthravea xenkddeachea survek saun ofgannistanant svotontrotayechi kolpona zolmak aili.
Tachea uprant sot'ter ayil'lea timuroxohachea putambhitor sot'te khatir zhuzam pettlim. 19vea xenkddeant roxia ani grett britton hanchea modim ofgannistanocher xek gazouche khatir sort lagli.Roxia koddlean hindustanochi rakhonn korpa pasot brittixank ofgannistan aplea hatant douropachi goroz axil'li. He sorticho porinnam' mhollear britton ani ofgann hanche bhitor tin loddayo zaleo 1878 vorsa ofgannistanocho xeroli brittixanchi sot'ta manun gheunk toyar zalona; haka lagun porot brittix soiny kabul meren gelem, punn hyai fautt tanchi toxich kot'tol kel'lean tankam fattim sorche poddlem.
1880 vorsa brittixamni obdur rohman hachem omiropod many kelem, punn ofgannistanochem poraraxttr sombondanchem niyontronn svota kodden dourolem. Obdodul rehmanan ofgannistanant ektontri karbar chalu kelo. Tacheach kallant 1893 vorsa sor marttimor ddyurondd hannem ofgannistan ani hindustan hanchea bhitorleo ximo tharaileo.Uprant hobibul'la, omanul'lan, muhm'mod nadiroxoha he omir zale. Omanul'la sot'ter yetkoch tannem ofgannistanchea svotontr rajeachi ghoxnna keli ani brittixancher ghuri ghali. (1919).Hakach ofgann-brittix hanchea bhitorl'li tisri loddai oxem mhonnttat. Hi loddai rokhddich sompli, punn brittixamni fattim sorun ofgannistanchea svotontr ostitvak manyotai dili.Omanul'lan boreoch somajik sudaronna keleo. Burkho pod'dot bond korop, bailank xikxonn, heo tantleo kaim mukhel. Tachea uprant sot'ter ayil'lea nadiroxohache razouttint ofgannistanochem somvidhodan toyar zalem, punn tacho rokhddoch khun zalo. Tacho putnnoyo muhom'mod zhohiroxoha sot'ter ailo (1933).