cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ
ಭಾರತ್ ಗೇಟ್ವೇ ಕಾರ್ಯಾಕ್ರಮ್
ಭಾರತ್ ದೇಶಾಚೆಂ ದರ್ಶನ್ ವಿದೇಶೀ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಂಕ್ ಲಾಭ್ಚ್ಯಾ ಉದ್ದೇಶಾನ್ ಇಂಡಿಯಾ-ಗೇಟ್ವೇ ಕಾರ್ಯಾಕ್ರಮ್ (ಐಜಿಪಿ) ಆಸಾ.
ಗ್ರಂಥ್ ಭಂಡಾರ್
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಚ್ಯಾ ಮುಖ್ಯ್ ಆವರಣಾಂತ್ ದೋನ್ ಗ್ರಂಥ್ ಭಡಾರ್ ಆಸೊನ್ ಪಯ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ್ ಗ್ರಂಥ್ ಭಂಡಾರ್ ಆನಿ ಜ್ಞಾನ್-ಕೋಶ್ ಕೇಂದ್ರ್ ಹೊ ಭಂಡಾರ್ ಮೊದ್ಲ್ಯಾ ಬಾಂದ್ಪಾಚ್ಯಾ ಸವ್ಯಾ, ಸಾತ್ವ್ಯಾ, ಆಡ್ವ್ಯಾ ಆನಿ ನೊವ್ಯಾ ಮಾಳಿಯೆಂಚೆರ್ ವಿಸ್ತಾರೊನ್ ಆಸಾ.
ಪರ್ಗಟ್ಣಿ
ಕನ್ನಡ ಸಂಘಚ್ಯಾ ತರ್ಫೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್ ಸುಮಾರ್ ೨೨೦ ಪುಸ್ತಕಾಂ ಕನ್ನಡ Kannada, ಭಾಷೆಂತ್ ಪ್ಚಾರ್ ಕೆಲ್ಯಾಂತ್. ಹಾಚೆ ಥಾವ್ನ್ ಸಂಸಾರ್ಭರ್ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಚಾರ್ ಜಾಲಾ. ಹೊ ಸಂಘ್ ಬಂಡ್ವಾಳ್ ರಹಿತ್ ಸಂಘ್ ಜಾವ್ನಾಸೊನ್ ಕನ್ನಡಚ್ಯಾ ಉದರ್ಗತೆಕ್ ವಾವ್ರ್ ಕರ್ನ್ ಆಸೊನ್ ಎದೊಳ್ ವರೆಗ್ ಸ ವಿಮರ್ಶಕಾತ್ಮಕ್ ಪತ್ರಿಕಾಂ ಫಾಯ್ಸ್ ಕರ್ನ್ ಆಸಾ:
ಭಾಷೆಚೊ ಉತ್ಸವ್
ಭಾಷಾ ಉತ್ಸವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾಚೆಂ ಏಕ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ್ ಪರ್ಬಾ ಜಾವ್ನಾಸೊನ್ ಹ್ಯಾ ದೀಶ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಆಪಾಪ್ಲ್ಯಾ ಸಂಸ್ಕೃತೆಚೆಂ ವಸ್ತುರ್ ನ್ಹಸೊನ್ ಯೆತಾತ್. ಹ್ಯಾದಿಸಾ ಡೊಲ್ ನಾಚ್, ಬೊಯ್ಲಾಟ್, ನಾಚ್ತಾತ್. ದೇಶಾಚಿ ವಿವಿಧ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಮಗಾಸರ್ ಪಳೆಂವ್ಕ್ ಮೆಳ್ತಾ. ಪಾಟ್ಲ್ಯಾ ವರ್ಸಾಂನಿ ಹ್ಯಾ ಪರ್ಬೆ ವೆಳಾರ್ ಗಾರುಡ್ ನೃತ್ಯ್, ಚೆಂಡೆ ನೃತ್ಯ್, ಕಳರಿಪಯಾಟ್ಟು, ವೇದ್ ವಾಸ್ಚೆಂ, ತಿರುವತ್ತಿರಕಾಲಿ, ರಬೀಂದ್ರ ಸಂಗೀತ್, ಕೇರಳ ನಾಡನಂ, ತಶೆಂಚ್ಚ್ ಮೋಹಿನಯಾಟ್ಟಂ ಆನಿ ಕಥಕ್ಕಳಿಚೆಂ ಪ್ರದರ್ಶನಾಂ ಜಾಲ್ಯಾಂತ್i. ವರ್ಸಾಕ್ ಏಕ್ ಪಾವ್ಟಿಂ ಆಚರ್ಸುಂಚ್ಯಾ ಹ್ಯಾ ಪರ್ಬೆ ವೆಳಾರ್ ಜಮ್ಲೆಲೊ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪಂಗಡ್ ಸಂಗೀತ್ಗಾರಾಂಚ್ಯಾ ತಾಳಾಕ್ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ್ ನ್ಹಸ್ಣಾರ್ ನಾಚ್ತಾತ್.
ರಂಗ್‌ಮಾಂಚಿ
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾಂತ್ ಕ್ರಯಾಳ್ ರಂಗ್ ತರ್ಬೆತಿ ಆಸಾ ಕರುನ್ ಹರ್ಯಕಾ ವರ್ಸಾ ಹೊ ಪಂಗಡ್ ಏಕ್ ಖೆಳ್ ಪ್ರದರ್ಶನ್ ಕರ್ತಾತ್. ಹ್ಯಾ ಪಯ್ಕಿ 'ದಿ 'ಆನಾಯ್ಟಿಂಗ್''(೨೦೧೪) ಜಾಲ್ಲೊ ವ್ಹಡ್ಲೊ ಖೆಳ್ ಜಾವ್ನಾಸಾ.
ಸಾಂದೆಪಣ್
ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್ ಭಾರತೀಯ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್ ಸಂಘಾಚೊ ಸಾಂದೊ ಜಾವ್ನಾಸಾ.
ವಿಶ್ವ್ ದಾಕ್ಲೊ
ವಿನೀತ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಹಾಚ್ಯಾ ನಿರ್ದೇಶನಾಖಾಲ್ ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೧೧ ವೆರ್, ಕ್ರೈಸ್ಸ್ ಪದ್ವಿಪೂರ್ವ್ ಕೊಲೆಜಿಚ್ಯಾ ಸಭಾಸಾಲಾಂತ್ 'ತುಮ್ಕಾಂ 'ಬೀಟ್ ಬಾಕ್ಸ್' ಮ್ಹಣ್ ಸಾಂಗೊಂಕ್ ಜಾತಾಗೀ?' ಕಾರ್ಯಾಕ್ರಮಾಂತ್ ಸುಮಾರ್ ೨೧೩೬ ಜಣಾಂನಿ ಪಾತ್ರ್ ಘೆವ್ನ್ ಲಿಮ್ಕಾ ವಿಶ್ವ ಧಾಕ್ಲೊ ರಚ್ಲೊ. ಹೊ ಧಾಕ್ಲೊ ಅಖ್ಯಾ ಸಂಸಾರಾಂತ್ ಧಾಕ್ಲೊ ಜಾಂವ್ಕ್ ಪಾವ್ಲೊ.
ಗಿನ್ನೆಸ್ ವಿಶ್ವ ಧಾಕ್ಲ್ಯಾ ಪ್ರಕಾರ್ ೧,೨೪೬ ಜಣಾಂಕ್ ಘೆವ್ನ್ ೫ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೧ವೆರ್ ನಿರ್ದೇಶಕ್ ವಿನೀತ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ Vineeth Vincent ಹಾಚ್ಯಾ ನಿರ್ದೇಶನಾಖಾಲ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್, ಬೆಂಗ್ಳುರ್ Bangalore ಸಾಧ್ಸಿಲ್ಲೊ 'ಮನ್ಶ್ಯಾ ಬೀಟ್-ಬಾಕ್ಸ್' ಹಾಚೊ ವ್ಹಡ್ಲೊ ಜಮೊ. This record was broken by Shlomo ಹೊ ಧಾಕ್ಲೊ ಮುಕಾರ್ ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೧ ವೆರ್ ಶ್ಲೊಮೊ ನಿರ್ದೇಶನಾಖಾಲ್ ೨,೦೮೧ ಜಣಾಂನಿ ಭಾಗ್ ಘೆವ್ನ್ ಮೊಡ್ಲೊ
ಭಾಯ್ಲೆ ಸಂಪರ್ಕ್
वर्ग:Christ University वर्ग:Deemed universities in India वर्ग:Educational institutions established in 1969 वर्ग:Universities and colleges in Bangalore वर्ग:Carmelite Order वर्ग:Carmelite educational institutions वर्ग:Roman Catholic universities and colleges in India वर्ग:Pre University colleges in Karnataka वर्ग:Association of Christian Universities and Colleges in Asia वर्ग:1969 establishments in India वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ
शिवाजी महाराज
thumb
शिवाजी महाराज भोसले घराण्यांतलो एक श्रेश्ठ राजा आनी हिंदवी स्वराज्याचो संस्थापक.
जल्म आनी भुरगेंपण
19 फेब्रुवारी 1630, ह्या वर्सा पुणे हांगा तांचो जल्म जालो ताचो बापूय शहाजी हो सुरवेक आदिलशाहींत जाल्यार उपरांत निजामशाहींत सुभेदार पदाचेर आसलो. शिवाजीचीं पयलीं कांय वर्सां शहाजीवांगडा महाराष्ट्रांत आनी कर्नाटकांत गेलीं. शिवाजी स वर्सांचो आसतना शहाजीन जिजाबाई वांगडा ताका बेंगलुरच्यान पुण्याक धाडलो. ताची देखरेख करपाखातीर शहाजीन दादोजी कोंडदेवाची नेमणूक केल्ली. शिवाजीन दादोजीच्या हाताखाला राज्यकारभाराचें शिक्षण घेतलें. तशेंच आपल्या जहागिरीच्या मुलूखांत वसुली पद्दत वेवस्थीत बसयली. शिवाजीचें भुरगेपण ताची आवय जिजाबाई हिचेवांगडा गेलें. ताचें शिक्षणय घराच जालें. जिजाबाईन ताका रामायण- महाभारतांतल्यो कथा सांगून ताच्या मनाचेर क्षात्रतेजाचे बरे संस्कार घडोवन हाडले. हातुंतल्यानच शिवाजी महाराजाच्या मनांत स्वराज्याची भावना निर्माण जाली अशें सांगतात.
स्वराज्य
शिवाजीन स्वराज्याचो वावर सुरू केल्लो तेन्ना भारतांत मुखेलपणान मुसलमानांचीच राजवट आशिल्ली. सुरवेक शिवाजीन कोंकण दर्यादेग, सह्याद्री आनी मावळ ह्या दोंगरी प्रदेशांतूच स्वराज्य  उबारपाचें थारायल्लें. तेखातीर ताणें मावळ्यांक एकठांय करून आपलें सैन्य उबारलें. तशेंच भोंवतणचे किल्लेय घेतले. उत्तरेकडचे मोगल आनी दक्षिणेकडची आदिलशाही हे ताचे मुखेल दुस्मान आशिल्ले. पूण गनिमी डावपेच आंखून, तांच्या व्हड सैन्याक तांच्या व्हड सैन्याक शिवाजीन आपलें राज्य वाडयलें. शिवाजीची व्हडवीक सांगपी आनी ताच्या सांगात्यांच्या पराक्रमाची तोखणाय करपी अफझल खानाचो वध; बाजी प्रभूचें बलिदान; शाहीस्तेखानाची फजेती; तानाजीचें बलिदान; आग्राच्यान सुटका ह्यो कांय प्रसिद्द  घडणुको आसात. शिवाजीची वाडटी प्रसिद्दी पळोवन औरंगजेबान निमाणेकडेन मिर्झाराजा जयसिंग हाका व्हड सैन्य दिवन दक्षिणेक धाडलो. मिर्झाराजान दिलेरखानाच्या आदारान पुरंदर किल्ल्याक रेवाडो घालून, शिवाजीक किल्ल्याचेरूच बंदखणींत दवरलो. मोगलांच्या व्हड सैन्यामुखार आपलें सैन्य निकामी थरतलें हें जाणून निमाणेकडेन शिवाजीन मिर्झाराजाकडेन इतिहास प्रसिद्द पुरंदर कबलात घडोवन हाडली. हे कबलातीक लागून शिवाजीक आपले अर्द्यावयर किल्ले मोगलांक दिवचे पडले. तशेंच शिवाजीन मोगलांचो फकत जहागिरदार म्हूण रावचो अशीं अट घाली. उपरांत मिर्झाराजान ताका आनी संभाजीक बळजबरीन आग्र्याक व्हले. उपरांत औरंगजेबान तांकां नदरकैदेंत दवरले. शिटुकसाणेन आपली सुटका करून शिवाजी परतून पुण्यांत आयल्या  उपरांत ताणें आपलें राज्य विस्ताराचें धोरण तात्पुरतें बंद दवरलें. पूण कांय काळा उपरांत परतून राज्यविस्ताराच्या वावराक लागलो. जयसिंगाकडेन जाल्ले पुरंदराचे कबलातींत ताणें जें कितें वगडायल्लें तें सगळें परतून मेळयलें. तशेच आनीकय नवे मुलूख हातासले. औरंगजेबान शिवाजीचो पाडाव करपाचे खूब यत्न केले. पूण शिवाजीन ते सगळे मोडून उडयले. आग्र्याच्यान आयल्या उपरांत शिवाजीक दिंडोरी, साल्हेर, मुल्हेर हीं व्हड झुजां करचीं पडलीं. 1672 त शिवाजीन श्रीसमर्थ रामदासस्वामीच्या सहवासांत कांय तेंप सारलो. रामदासान ताका राज्यवेवस्था, लोकसंग्रह, राजकारण आनी हेर विशयांसंबंदीं गुरूपदेश दिलो.
राज्याभिशेक
शिवाजी महाराज जेन्ना आपल्याक राज्याभिशेक करपाक मुखार सरलो तेन्ना ताका कांय सरदार आनी जहागिरदारांकडच्यान खूब विरोध जालो. ताच्या क्षत्रियत्त्वाबद्दल मनांत दुबाव आसलो ते ताका राजा मानपाक तयार नाशिल्ले. देखून ताणें काशिचो म्हापंडीत गागाभट्ट हाका आपोवन हाडून धर्मशास्त्राच्या आदारान आपलें क्षत्रियत्व सिध्द केलें. उपरांत ज्येश्ठ शु. 13 शुक्रवार शके 1596 ह्या दिसा आपल्याक राज्याभिशेक करून घेतलो. शिवाजीन त्या वेळार राज्य चलोवपा खातीर अश्टप्रधानांची नेमणूक केली. तांची वळेरी अशी
तशेंच राज्याभिशेकाच्या निमतान शिवाजीन ‘होन‘ आनी ‘शिवराई‘ अशीं दोन नाणीं पडलीं. राज्यकारभाराचें माध्यम स्वभाशेंत आसचें म्हूण ताणें राज्यवेव्हारकोश उजवाडा हाडलो. आपलें स्वराज्य वाडयतना ताका पुर्तुगेज, डच, फ्रेंच आनी ब्रिटीश ह्या परकियांकडेनूय संघर्श करचो पडलो. तेखातीर ताका झुजारी तारवां बांदचीं पडलीं. तशेंच मालवण लागसार दर्यांत सिंधुदूर्ग उबारलो आनी रत्नागिरी, पद्मदुर्ग, विजयदुर्ग, कल्याण आनी हेरकडेन नावीक केंद्रां निर्माण केलीं.
राज्याभिशेका उपरांत शिवाजीचे चडशे दीस वायट गेले. ताची भलायकी इबाडली. जिजाबाईक मरण आयलें आनी ताचो पूत संभाजी मोगलांक मेळ्ळो. पूण भलायकी सुदारल्या उपरांत ताणें दक्षिण कडचे जिंजी, वेलोर हे प्रदेश घेवन राज्यविस्तार केलो. तशेंच कुतुबशाही आनी आदिलशाही कडेन बरे संबंद स्थापीत केले. पूण उपरांत ताची भलायकी परतून इबाडली आनी तातूंतच ताका मरण आयलें.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Amani Gomani - Dulpod
Amani Gomani
Type: Dulpod
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok 1, p. 51
Musical form: Binary
Literary form: Ethnological aspect
Amani gomani nach(i) baba,
Ho mando xiva rê,
Ho mando xiva xiva.
Lia, lia, lo!
Polleiat
Dulpod Goenche
य
देवनागरी लिपींतलो सव्विसावो वर्ण. ह्या वर्णाची पयली आनी दुसरी अवस्था अशोकाच्या गिरनारच्या लेखांत मेळटा. हाची तिसरी अवस्था कुषाणवंशी राजांच्या (इ.स.पयलो आनी दुसरो शेंकडो) वेळच्या मथुरेच्या लेखांत 'य्र्य' आनि 'स्य' हया जोडाअक्षरांत दिसता. हाची निमणी अवस्था इ.स.५८८ तल्या महानामाच्या बुध्दगयाच्या लेखांत मॆळटा.
सद्या आमी बरयतात तसो 'य' इ.स.च्या इकराव्या शेंकडयांतल्या उज्जयिनीच्या लेखांत बरयल्लो आसा.
कामधेनुतंत्रांत य ह्या वर्णाचे स्वरुप अशें आसा:
यकारं शृणु चार्व्वड;गि चतुष्कोणमयं सदा,
पलालधूमसड;काशं स्वयं परमकुण्डली||
पज्वप्राणमयं वर्णं पज्वदेवमयं सदा|
त्रिशक्तिसहितं वर्णं त्रिबिन्दुसहितं तथा|
प्रणमामि सदा वर्णं मुर्तिमन्मोक्षमव्ययम्||
अर्थ- हे सुंदरे, यकाराचें स्वरुप आयक. यकार हो सदां चतुष्कोणामय, तुसाच्या धूमासारको, स्वता परमकुंडली, पंचप्राणमय, पंचदेवमय, त्रिशक्तिसहित आनी त्रिबिंदुयुक्त असो आसा. मूर्तिमंत मोक्ष आनी अव्यय अशा ह्या वर्णा हांव सदांच पांयां पडटा.
'य' न काव्याक सुरवात केली जाल्यार लक्ष्मी मेळटा अशें सांगतात.
ताळू हें हाचें उच्चारणस्थान.
वर्ग:देवनागरी पानां
कुंकळ्ळे
गोंयच्या अकरा म्हालां भितरलो साश्टी हो म्हाल एक सुंदर,सोबीत असो म्हाल.हया सोबीत सुंदर म्हालांत साठ गांव आसात.देखूनच हया म्हालांक साश्टी अशें म्हणटात.साश्टी म्हालांतल्यान साठ गांवां भितरलो एक सुदंर गांव म्हळ्यार कुंकळळी. कुंकळळी गांव तसो पुर्विल्या काळासावन फामाद.हया गांवाक हेर गांवावरीच आपले अशें स्वताचें अस्तित्व आसा. गोंयच्या इतिहासांत कुंकळ्ळी गांवचे नांव सदांच अमर आसा.गोंयच्या सुटके झुजांत हया गांवान दिल्ले योगदान तोखणाय करपासारकें शुर विरांचो गांव म्हूण गांवाक दर एक गोंयकार पाचारतात.कुंकळळेचो गांव बारां गोत्रांनी वा कुंटूंबानी त्या वेळार वाटिल्लो.म्हाल,शेतकार,नायक,पोरोब,बांदेकार,शोब्रो,तोब्रो,सिदागली,शेवणी,लोकगाडी,आनी वेकलो अशी ही बारां गोत्रां कुंकळ्ळेत आशिल्ली.दर एका कुंटुंबातले लोक आपआपली धार्मीक आनी सांस्कुतिक दायज आयजमेरेन साबांळून दवरली दिसून येतात.
आयज कुंकळळे गांवात लोक सख्येन हिंदु इतलेच क्रिस्तांव लोक आसात. पुर्तुगेज मिशनरीक कुंकळ्ळेंत क्रिस्ती धर्म पातळायतना व्हड त्रास जालो म्हणपाचे आमकां इतिहास सांगता.
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:दक्षिण गोंय/Dokxinn Goem वर्ग:गोंय/Goem
Kalapur
Kalapur hem ek lhan sobit ganv asa.Tem zaddha-peddamnim nethoilelem asa. Tem uttor goemchea Tiswadi talukant poddta.Tachea uttor dixant Goemchi rajdhani Ponje asa.Tache her xhezarrim ganv zaun asat Bambolecho ganv, Taleigao-cho ani Merces-cho ganv .Hea ganvank Santa- Cruz vo St.Cruz oxim nanva asat.
Kalapur ho goemcho ek voddlo ganv .Hea ganvant 15 vaddhe asat. Anik 1800 firgozkaram asat. Hea vaddheachim navam zaun asat Ubo Dando, St.Agoshtinho, Bando, Cujira, Primeiro Bairro, Santa Barbara, Bondir, Cabeca, Ruzai Vaddo, Corte Real, Dhakttem Bhatt, Vhoddlem Bhatt, Alto Santa Cruz, Segundo Bairro and Cacra. Dhor ek vaddheachem firgojent aplich ek vegllich khaxelleponn asa. Hea ganvant ek sobit Igorz asa .Hea Igrojek lagon hea gavank nanv podllam 'Santa-Cruz', Portugueze bhaxent taka 'Povitr Khuris' oxem mhuntta. Santa-Cruz hem nanv dhon uttram ghoddun kaddla tem mhunllear “Santa’’ ani “Khuris”. Hea ganvank adlea kallar Kalapur vo calapor vo calapur oxem mhunttalim .Hem ‘ Kalapur’ nanv taka ek girest karbari kodchem mhevllem oxem mhunttat ,tachem nauv zaun aslem “Kalalpa Kelima” ,taka Raza Shasta Deva II hannem vinchlolo.
Lokh-sankhya
Hea ganvant 14077 lokh ravta Hea gavant 7118 dadle ravttat ani 6959 bhailo asat. Hea ganvant 427 schedule caste asat ani 1211 schedule tribe asat. Hea ganvant 3514 ghoram asat. Hanga 11628 lokh xikklolo asa. Ani 2449 lokh xiklolo na.Hea ganvant veg-vegllea dhormacho ani Bharatache veg-vegllea raxttrantlo lokh ravtat. . Ho ganv 14060781 Hetr bhumicher patodlolo asa. Tache bhuichi ashanksha ani lambai zaun asa 15°45’75.8” ani 73°82’36.3”.
Firgoz
Igorjechi dusre vatten Communidadichi karialai asa. Hea gavant dhor vorsa Agostache 24 ver khonsache fest voddha dhobajean mhonoitat. Hea disa Saibinn maichi image pursavant mhuzg vazoun vortat .Padri khonxeo khatorta anik Saibinn mai-ek bhettoita anik Xettancher ani xettant upzollea vorsachea poilea pikacher axirvadd ghalta.Tim khatorlelim khoxeo mhagir pardi lokham modem vant’ta anik lokh tea disa fov anik bhendheachi khoddi korun tim khonxeo tantun ghalun, to dis khuxalkaein mhonoitat. Covent:- Hea sobit ghavant ek sobit Bethany covent asa, Bethany sisterinchi .Tim ghavchea padrink ani firgozkarank dhormik vatten aplo zaito adhar ditat.
Hea gavant Povitr Sacramentache Padri asat te akhea ganvchea lokank otmik vatten voddhonk adhar ditat.
Rashtrakaran
Kalaphur Goechea rajkarannant ek vagddhi asa. Goechea rajkarannant hea ganvcho protiniddhi zaun asa Congressacho mhontri Atanasio “Babush” Monserrate.
Porobo
Kalapurcho Lok Gaunchea igorjeche Fest vhodda dobajean somorobtanv. Lok Bhagevont Khursache Fest umeddin Kortat. Hem Fest vorsan voros Mayachea mhoineant 2 tem 8 tarik, jea disa Aitar yeta tea disa Somorobtanv. Padre nov dis novenache mis bhetoita ani dhavea disa vhodda dobajean Porbeche Somorombtanv. Sogllo gauncho Lok ekttai yevun him porob korta ani Festache feryentui bhi voitat. Goyeant him soglleant vhod ferim zaun asa. Kristanv Lok Ruzai Saibinniche Fest kortat. Hem Feat Janerachea chovthea Aitara dis zata. Nov dis Novena zatat ani uprant dhavea disa Ruzai Saibinniche Fest igorjent Somorombtanv. Kalapura Shantadurga nanvache devul asa. Hem ek famad devul Kalapurant zaun asa. Amchi Hindu bhav bhoina devachi palki ghavant bhovdaitat. Kalapurcho sogllo Lok, Christanv, Hindu ani Muslim ekamekachea porobanim vantto ghetat zoxe ki Diwali, Ganesh Chathurthi, Christmas ani Easter. Christmas asta tednam Hindu bhav-bhoina Ghotto(Crib) korpak ani Christmas zadd netovpak adhar ditat. Christanv bhav-bhoina Narkasur korpak adhar ditat. Kalapurche Soglle Lok ekcharan ani maiyemogan ravtat.
Shalla
Kalapur ek school asa, zaiti Kalapurchi ani hera lagxillea ganvchi bhurgim hea shallent xikpak yetat. Him shalla 1963 vorsa bhandlolim.
Gaunchi girestkai
Kalapurant Dhempo, Pinto and Kenkre hanchim ghora adi Portuguese asle tednam zem poddhodin aslele toxench atai bhi asat. Ganvcho lok Shetanim bhat roitat ani pot bhortat. Kalapurant zaite maddui bi asat. Kalapurant karkhane nat. Kalapurnt Sorkarachi char bhazyechim dhukana asat.
Khel
Kalapurcho ganv khela pasot chodd famad asa. Kalapura Crown Club asa. Ganvche bhurgem Football ani Volleyball hea khelanim bhag ghetat. Gauncho lok khel asta tedna pollovpak yetat ani khelgodeank sfurt haddta. Kalapura khelpacho ek maidan asa, tachem uzghatton adli MLA Mrs. Victoria Ferandes hanim kela.
Kantara
Kalapurcho lok Manddo hea sortint vatto ghetat. Manddeant chodxim mogachim Kantara astat, kai katara amchim zanti monxeam logna velar mhontat. Jose Santana Cota ho ek huxear katarist zaun also ani tachem zaite vidhyarthi Goyantuch nhoi tor akhea Bharotant katara va Manddo munpak bhag ghetale.
Dotor
Dr. William ho ek Kalapurant haddancho Dotor zaun asa. To haddacher upchar korta.
Forhn (Bakery)
Kalapurant 3 Forhn asat. Hanga Gaunchea Lokak pav mevtat. Hangasor cake vikpi dhukanai asat; zoxem ki Cremeux, Monginis,Cake craft ani Zuari Bakery.
Jevonn
Gaunchea Festa disanim Lok Sanna ani Sorpotel kortat.
Post Office
Kalapura Post Office asa ani tacho pin code number asa 403005.
Panchayat
Kalapura bazaar bhorta. Zem konn viktat tankam bospak suvat asa. Tache voir poilea mozler Panchayatiche Ghor asa ani tacher “Santa Cruz village Panchayat” oxem boroilele asa.
Bholaiki Kendr
Kalapura ek Bholaiki Kendr asa. Kalapura ek hospital asa zachem nav Vrundhavan Shandy hospital.
Sanskrutai
Janerache Poiler Kalapura Christmasache Floats kelele polovpak meltat. Kalapura vaddea pormane Ghotto kortat chodd korun tornatte ani bhurgim.
Ithihas
Kalapurak Santa Cruz, Calapor va Calapur oxem munu yeta. Aiz pasun konakuch kobor na ki Calapur hem nanv koxem podle, pun oxem mhuntat ki thoi ek ghodnuk ghoddili ani uprant taka tem nanv podle. Ek pavt Santa Cruz and Taleigao, ani xezarchea Gauncho Lok Santa Cruz ani Taleigao ho Ganv kitlo meren patlolo asa tem bhasabas korpak ekttai zalo. Tanim shitat kombeachem rogot misoll kelem ani tonui Gaunchea modem line marun thoi xipdaile. Uprant tem gumot vazoun nachpak ani gavpak lagle. Magir Kalapur Gauncho Lok zoi tankam apli xima khoi tem dhakovpache aslem thoi vochun tanim khonle ani ek vhodd hole kelo. Uprant eka kaxeanvant eka jitea monxeak ghalun to kaxeanv sokla sodlo ani tache voir zaiti mati ghatli. Tanim kaxeanvant monxeak suskar ghevpak ek pipe ghatlolo. Gaunchea eklean magnneim kele ani vhodlean monle “ hi zomin konachim zaun asa”? ani uprant zomnichea pondchean ek aavaz ailo “Calapor! Calapor! Calapor”. Hem aikun Lok khuxal zalo ani hi zomin Calaporkarachim mhun tanim manun ghetle. Dukhi zaun Taleigaokars ghara gele kiteak tor tim zomin apli nhoi pun Calaporkarachim zaun asli hem tanim mandun ghetle. Kalapurcho Lok rat bhor khuxalkai porgottit ravlo ani tea kaxeavant aslolea monxeank bhair kadpak visorlo. Dusrea disa tannim mati kadli ani kaxeanv ugddun polelo, tankam to munis melolo mevlo. Kaxeanvant tankam kide mevle, dor eka monxean ek ek kido ghetlo ani to aplea bhendacher dovorlo. Haka ami bendecho kiddo oxem mhuntat. Teach zagear ‘Almacho Khuris’ (Holy Cross) oxem mhuntat.
Zomin
Kalapurant char torechim mati asa. Bhat roita thoichea zomnichea matyecher iron ani silica chodd promanant meltat. Dongrachea matyent aluminium ani iron chodd promanant meltat. Adi mit legit Kalapura kortale punn ata tem polovpak mellona.
Vadde
Kalapura zaite vadde asat. Primeiro ani Segundo Bairros hem donui vadde igorjeche laginch asat. Bondir ho ek vaddo zaun asa. Cabeca, hea vaddeak poilim St. Dommingos,hea navan volkotale kiteak Domnicans tednam aslem. Alto Santa Cruz, ho matso dongracher koso asa. Bando ho ek vaddo zaun asa. Ubo Dando, hea vaddeacho rosto sorol asa ani Kalapurchea rosteak melta. Corte Real hea vaddeak Firguemchem Battui bhi oxem mhuntat kiteak Lok mantat ki ho vaddo adi Portuguese hanchea hatant aslolo. St. Agostinho hea vaddeache nanv Saint Agostin, hea dhorm porgotnarea monxeache podle. Cujira, hangasor poili Gujrati Lok ravtale, takalagun taka Maddir va Marod oxem mhuntat ani Marbatt hanga “Mar” zatichem lok ravtale. Ho Lok igorjent vavr kortalo ani tanchim baila vinpachim kama kortali. Uprant hea vaddeak St. Barbara hea navan volkhopak lagle kiteak ho Lok St. Barbara hichim bhokti korpak lagle.
Sandarbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Goemchim Xharam, Ganv ani Zage वर्ग:Romi panam
Cheddum Hanvum - Dulpod
Cheddum Hanvum
I am a girl
Type: Dulpod
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok 2, p. 83
Musical form: Binary
Literary form: Narrative
Translated by: Alfred Noronha, Panaji, Goa, 26-05-2005
Cheddum hanvum tornem pan(u),
I am a young leaf,
Nanv rê mhojem Mari Santan(u). (bis)
My name is Maria Santana, Sir.
Benddar bandil´ ganttoi tonn(u),
I have tied a knot on the waist,
Sodoll zata mhunn nesonn(u). (bis).
Because my clothes become loose.
Polleiat
Dulpod Goenche
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
Arrê Veller Rampon - Dulpod
Arrê Veller Rampon
Arrê! The fishing net on the shore
Source: J.A.A. Fernandes, vulgo: André Xett (1884-1980). Album Cantarancho. Song No. 109. Bogtavaddo, Chorão
Musiical form: Binary
Literary form: Descriptive narrative
Translated by António Vicente de Noronha (1895-1982), Pandavaddo, Chorão, July 1981
Arrê! vellêr rampon dôvorléa cholleanim.
Arrê! A fishing net has been thrown near the shore by youngsters.
Arrê! rãmpnim pod'leai, Xettucãm gantonim.
Arre! A small fish has been caught in the fishing net.
Arrê! tantum assai perlanchim pillam.
Arrê! There are young pearls (in oysters) in it.
Polleiat
Dulpod Goenche
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
Ami Bhikari Khore - Dulpod
Ami Bhikari Khore
We are real beggars
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok 1, p. 28
Musical form: Binary
Literary form: Sarcastic comment on "marginals". Monologue
Translated by Lourenço de Noronha, Vienna, June 2005
Ami bhikari khore.
We are real beggars.
Rezra bore.
We beg hard,
Bhikreank tandull poddtai thodde.
(But) Beggars get little rice.
Tandullu amkam
We get a lot of rice,
Moddgonvam voddllea gharam kodde.
At the big house in Margão.
Poddlo tandull,
The rice which we receive,
Sorea(c) khaile,
We use for palm and caju wine,
Bazrant Apkarekodde.
Potiant ghaile.
We put it in the pocket.
Kedo pottol choi amkodde.
See what a big purse we have.
Matear fottem,
Rag on the head,
Slippers on the feet,
Bhikreank jevonn mett'a aitem.
A beggar gets food without working.
Hatant dhanddo,
With rod in the hand,
Hankeant ol'li,
A basket at the elbow,
Bhikreank tiksanni choddi.
The rage of a beggar is very harsh.
Polleiat
Dulpod Goenche
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
शीख पंथ
शीख पंथ भक्ती आनी क्षात्रतेज हांचो सुयोग जमिल्लो पंजाबांतलो एक पंथ. शीक्ष(सीख) म्हणजे शिश्य. शीखाच्या गुरूंचें शिश्यत्व पत्करपी तो शीख.
गुरू परंपरा
ह्या पंथाचो आद्य गुरू नानक मूळ हिंदू आशिल्लो. गुरू नानक हाणें त्या काळांत इस्लामी लोकांच्या आक्रमणांपसून पंजाबी हिंदुंची राखण करपाच्या उद्देशान आनी तांचें इस्लामी धर्मांतर रोखपाच्या हेतून, हिंदू आनी मुसलमान धर्म तत्त्वाचो समन्वय सादपी शीखपंथ सुरू केलो. गुरू नानक हाच्या उपरांत गुरू परंपरेंतले णव गुरू अशे आसात-
10 वो गुरू गोविंदसिंग हाणें गुरू ग्रंथाकच गुरू मानून हाच्या फुडें गुरू जावचो ना अशें सांगून गुरू परंपरा खंडीत केली. आत्मीक मुक्तीचो पुरस्कार करपी आनी निवृत्ती मार्गाक विरोध करपी शीख धर्म हो प्रवृती मार्गी आसा. पयलो गुरू नानक ते 10 वो गुरू गोविंदसिंग हाणें शीख लोकांक क्षात्र धर्माची दीक्षा दिवन जागृती सतत चालू दवरली. इ.स. 1500 ते 1800 मेरेन शीख पंथीयांनी शीख गुरूच्या मुखेलपणाखाला मुस्लीम आक्रमणांक प्रतिकार करपी एक स्वतंत्र आनी सशक्त अशी संघटना पंजाबांत निर्माण  केली आनी दक्षिणेंत जशें मराठ्यांनी मुस्लीम आक्रमणांक दिलें, तशेंच शीखांनी पंजाब पेशावर, काश्मीर ह्या प्रदेशांतलीं मुस्लीम आक्रमणां आडावन दवरलीं. ह्या कामाक शीख गुरूक आनी तांच्या शिश्यांक देश रक्षणा खातीर बलीदान दिवचें पडलें. गुरू ग्रंथ (ग्रंथ साहित्य) हो शीख लोकांचो पवित्र ग्रंथ आसून ताका सगळ्या गुरूंच्या ज्योती स्वरूप मानतात. शीखांच्या गुरूद्वारांत देवाची मूर्ती ना जाल्यार ग्रंथसाहेबाकच पूजतात. ह्या ग्रंथाचें कार्य गुरू अंगद, गुरू अमरदास हांचे कारकीर्दींत सुरू जावन गुरू अर्जुनदेव हांचे कारकीर्दींत 1604 त पूर्ण जालें. हो ग्रंथ अमृतसर हांगाच्या सुवर्ण मंदीरांत दवरला. हो ग्रंथ पंजाबी भाशेंत आसून, गुरूमुखी लिपींत तातूंत गुरूचीं 4839 पदां आसात. त्याभायर संत आनी भक्त हांच्या पदांचो तातूंत आस्पाव जाता. शीखांच्या उपासना मंदिराक गुरूद्वार म्हणटात. अशीं गुरूद्वारां देशभर आसात. ह्या गुरूद्वारांनी चौरंगार सजयल्लो गुरूग्रंथ आसता. दर दिसा थंय गुरूग्रंथाचें वाचन जाता. उदेंतेक पाटणा, अस्तंतेक अमृतकर, उत्तरेक आनंदपूर, दक्षिणेक नांदेड हांगाच्या गुरूद्वारांच्या तक्तांक (न्यायज्ञानी धर्मपीठ) दर्जो आसा. ह्या तक्तावरवीं शीखांचें धर्मीक नियंत्रण जाता. गुरू गोविंदसिंगाच्या काळांत निर्मलपंथ आनी ग्यानी पंथ अशे दोन शीख पंथ निर्माण जाले.
शीख संस्कार
हिंदुंच्या संस्कारां सारखे शिखांमदीं सोळा संस्कार नासतात. कांय मोजकेच संस्कार ते गुरूग्रंथाच्या आदारान करतात.
जातक
भुरगें जल्मल्या उपरांत चडशे लोक कसलोच संस्कार करीनात. पूण कांय शीख लोक जपजींतले पयले पांच श्र्लोक भुरग्याच्या कानांत फुतफुतात. ते नामकरण संस्कार करतात. त्यावेळार गुरू ग्रंथाचें खंयचेंय एक पान उगडून ताचे वयल्या पयल्या अक्षरान सुरू जावपी नांव भुरग्याक दवरतात. त्या उपरांतचो संस्कार म्हळ्यार केसांची गांठ मारप ह्या संस्कारा वेळार भुरग्याक गुरू ग्रंथ पयलेच खेप वाचपाक शिकयतात आनी सगळ्या लोकांक जेवण दितात.
दीक्षा
चलो आनी चली जेन्ना वयांत येतात तेन्नाच तांकां शीख धर्माची दीक्षा दितात. ह्या वेळार सोयऱ्या-धायऱ्यांक आपयतात. समाजांतले पंच (ज्येश्ठ आनी श्रेश्ठ अशे पुरूश) दीक्षा दिवपाचें काम करतात. हे दीक्षेक अमृतदीक्षा वा पोल अशेंय म्हणटात. लोखणाच्या आयदनांत उदक घेवन तातूंत बत्ताशे घालून उदक खंडान (दोनूय वटेन धार आशिल्लो चाकू)  धवळ्ळ्या उपरांत अमृत तयार जाता. तें करताना गुरू ग्रंथाच्या नित्योपासनेंतले पांच मंत्र म्हणटात आनी दीक्षार्थ्याक खालसा पंथाचो सपूत घेवंक लायतात. सपूत घेतल्या उपरांत दीक्षार्थी गुरू ग्रंथाक पांयां पडटा आनी अमृत पियेता. दीक्षा दिवपी पंच दीक्षार्थ्याच्या मस्तकार पांच फावटी तें उदक शिंपडायतात आनी पांच दोळ्यांक लायतात. तशें करताना ’वाह गुरूजीका खालसा’, ’वाह गुरूजी की फतेह’ (म्हळ्यार परमेश्र्वराचो खरो शिश्य आसा. गुरूजीचो विजय जांव) अशी घोशणा करतात. ही दीक्षा जाल्या उपरांत शीख व्यक्तीक नवो जल्म मेळ्ळा, अशें मानतात. कांय फावटी दीक्षित व्यक्तीक दुसरें नांवय दवरतात. त्या वेळार ताका पांच ककार कुडीचेर धारण करपाक दितात ते अशे-
Amgeri Eke Choli Asa Munn - Dulpod
Amgeri Eke Choli Asa Munn
That we have a young lady at home
शीख पंथ
दीक्षा
दीक्षे उपरांत दर एका शिखाक पंथाच्या तत्त्वाप्रमाण वागचें पडटा. चलो वा चलयेक दीक्षा घेतल्या उपरांत लग्न जावपाचो अधिकार मेळटा.
लग्नविधी
शिखांचो लग्नविधी हिंदू लोकांसारखोच आसता. पूण लग्ना वेळार वैदिक वा पौराणिक मंत्रां बदला ते गुरू ग्रंथांतलो आनंद नांवांचो मंत्र म्हणटात आनी लग्नाकय ते आनंदकारज अशें म्हणटात. लग्न थारल्या उपरांत तिळो लावपाचो सुवाळो जाता. गुरू द्वारांतलो एकाद्रो धर्मोपदेशक पयलीं जपजीसाहेबांतले पांच मंत्र म्हणटा. चल्याक चलयेच्या बापायकडल्यान आयिल्लो खारीक चाखपाक लायतात  आनी तांच्या कपलाक केशरीचो तिबो लावन ताचेर अक्षता दसयतात. तांच्या कपड्यांचेर केशरी उदक शिंपडटात. उपरांत न्हवऱ्याचो बापूय व्हंकलेखातीर म्हाल्याकडेन साखर नाल्ल, तांदूळ, खारको, पैशे, भांगर कपडे ह्यो वस्तू धाडटा. मागीर शुभदिसा चलयेच्या घरा साखरपुडो जाता. तेन्ना म्हाल्याची बायल न्हवऱ्याच्या बापायकडल्यान आयिल्ली साखर आनी खारीक खावंक दिता. उपरांत मिठाय वांटून लग्नाचें आमंत्रण दितात. लग्नाच्या पयलीं कांय दीस आदीं बायलो व्हंकलेच्या घरा येवन लग्नाचीं पदां गायतात. लग्ना आदल्या दिसा न्हवऱ्या-व्हंकलेक मेथी लायतात. लग्ना दिसा न्हवरो आपल्या सोयऱ्या-धायऱ्यांसयत वाजत गाजत घोड्यार बसून व्हंकलेगेर वता. थंय तांचो येवकार सुवाळो जाता. ताका मिलनी अशें म्हणटात. उपरांत जेवणाचो सुवाळो जाता. न्हवऱ्याक घरांत व्हरून थंय व्हंकलेच्यो भयणी आनी इश्टीणी न्हवऱ्याचे पांय ओडटात. लग्नाचो म्हर्त सूर्य उदेंवच्या पयलीं आसता. फांतोडेर रागी (गायक) उपासनेच्या वेळार म्हणपाची स्त्रतोत्रां गायतात. उपरांत न्हवऱ्या-व्हंकलेक गुरू ग्रंथा मुखार बसयतात आनी पुरोयत तांकां लग्नाच्या जीणेंतलीं कर्तव्यां सांगता. गुरू ग्रंथांतलो लग्नाविशींचो मंत्र म्हणटा. उपरांत न्हवरो-व्हंकल गुरू ग्रंथा भोंवतणी चार प्रदक्षिणा घालतात. ही विधी जाल्या उपरांत लग्नाचो विधी सोंपता. शेतकार शिखांत लग्नां भुरगेपणांत जातात. अशा वेळार लग्ना उपरांत चली आपल्या कुळाराच रावता आनी वयांत आयल्या उपरांत घोवागेर वता.
Amgeri Eke Choli Asa Munn - Dulpod
Amgeri Eke Choli Asa Munn
Type: Dulpod
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok 1, p. 24
शीख पंथ
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Amgeri Eke Choli Asa Munn - Dulpod
Amgeri Eke Choli Asa Munn
Musical form: Binary
Literary form: Narrative
Translated by: Alfred Noronha, Panaji, Goa, 26.05.2005
Amgeri eke choli asa munn,
That we have a young lady at home,
Tumkam konnem sangilam.
Who has told you.
Amgeli choli tumger divchi munn,
Oxem ami eujilem.
get our daughter married in your house.
We decided that we should,
Bailegeri xinkrum zata,
There is excitement in the lady's house
Taka matre polleat.
Old men are falling for her.
And old men are falling for her.
Bailu mhuji bhurgi dekhun,
Because my wife is young,
Tika matxe samballiatu.
Please take care of her.
Amguelia Ghor´ Sokol - Dulpod
Amguelia Ghor´ Sokol
Next to our house
Amgeri Eke Choli Asa Munn - Dulpod
Polleiat
Dulpod Goenche
Amguelia Ghor´ Sokol - Dulpod
Amguelia Ghor´ Sokol
Type: Dulpod
Amgeri Eke Choli Asa Munn - Dulpod
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
Amguelia Ghor´ Sokol - Dulpod
Amguelia Ghor´ Sokol
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok 2, p. 75
Musical form: Binary
Translated by: Alfred Noronha, Panaji, Goa, 26.05.2005
Amguelia ghor´ sokol,
Next to our house,
Rottái te kirkire
The parrots are screeching.
Godmother please come in the evening
to the plot near the tamarind tree.
Omdum ami bat mollum,
By harvesting paddy this year,
Bol´leai choi kitu kodde.
See how many bamboo silos have been filled.
Kumar tum sanje io ghe,
Mhoichinchekodde.
To the plot near the tamarind tree.
Tandlacho pais korunk,
Godmother, please come in the evening
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
Amani Gamani - Dulpod
Amani gamani
Quietly full of fun
Type: Dulpod
Source: A. da Gama/ C. Xavier. Goemchim Gitam. Mandde anim Dulpodam.Nr. 1, p. 21
Musical form: Binary
Literary form: Ethnological aspects
Translated by: Alfred Noronha, Panaji, Goa, 26.05.2005
Amani gamani nachu baba,
Dance quietly, full of fun, Sir,
Amani gamani nachu baba.
Dance quietly, full of fun, Sir
Ho mando xiva rê,
Ho mando xiva rê.
This folk dance is for Shiva, Sir
Polleiat
Dulpod Goenche
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
Arso Dantonim Gueunum - Dulpod
Arso Dantonim Gueunum
Taking a mirror and a comb
Type: Dulpod
Source: J.A.A. Fernandes, vulgo: André Xett (1884-1980). Album Cantarancho. Song No. 110. Bogtavaddo, Chorão
Musical form: Binary
Literary form: Monologue
Translated by António Vicente de Noronha (1895-1982), Pandavaddo, Chorão, July 1981
Arso dantonim gueunum,
Taking a mirror and a comb,
Jonelaru (jonelari, zonelari) ugoitam kensu.
I comb my hair sitting at the window.
Mainco apôunc dad gô,
Call for my mother,
To tie my hair in pleaths.
Panttianim banduncheaco kensu.
Mananco apôunc dada gô,
Call for my elder sister,
Panttuéanco banduncheac lanço.
To tie a cloth/ handkerchief for my hair.
Arso Dantonnin Gheunu
Taking a mirror and a comb
Type: Dulpod
Musical form: Binary
Literary form: Monologue
Translated by Lourenço de Noronha, Vienna, June 2005
Arso dantonni gheunu,
Taking a mirror and a comb,
Zonelar ugoitam kensu.
I comb my hair sitting on the window.
Maimk(u) apounk dhadd(i) gô,
Send for your mother,
Pantianim bandunko kenso.
To pleat the hair.
Manank(u) apounk dadd(i) gô,
Send for your elder sister,
Pantiank bhandunko lanso (lenso).
To tie a cloth (kerchief) for the hair.
Titivak(u) appôunk dadd(i) gô,
Send someone to call your (titivak?),
Lansanko laucheako gancho.
To tie a knot (?) for the cloth.
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
Ami Bicari - Dulpod
Ami Bicari
We are real beggars
Type: Dulpod
Source: J.A.A. Fernandes, vulgo: André Xett (1884-1980). Album Cantarancho. Song No. 108. Bogtavaddo, Chorão
Musical form: Binary
Literary form: Sacrastic comment on "marginals" [3]. Monologue
Translated by António Vicente de Noronha (1895-1982), Pandavaddo, Chorão, July 1981
Amim bicari foré,
We are real beggars,
Rozra boré, amcam tandu podtai toddé.
Tandu amcam podtai boré,
We get a lot of rice,
Morgovam odleã garam-coddé.
At the big house in Margão.
Podlolé tandu soreac kailé,
The rice which we receive, we use for buying drinks,
Morgovam apcarê coddem.
At the liquor shop at Margão.
Atant dand'dó hankeant ôrli,
With a rod in the hand, and a basket at the elbow,
Bicareanco tiksanum choddi.
The rage of the beggar is violent (hot/ pungent).
Matear fottem paianc zotem,
Rag on the head, slippers on the legs,
The beggar gets food without working.
Polleiat
Dulpod Goenche
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
श्रवणबेळगोळ
श्रवणबेळगोळ दिगंबर जैनांचें एक तीर्थक्षेत्र. द. लोहमार्गाच्या बंगलोर-हरिहर-पुणे ह्या मार्गाचेर अर्सिकेरी स्थानकासावन 67 किमी., म्हैसूर सावन 100 किमी. आनी हसनच्यान 50 किमी अंतराचेर ही सुवात आसा. श्रमण म्हळ्यार जैन संन्यासी, श्रमणाचेंच फुडाराक श्रवण अशें रूप घडलें आनी बेळगोळ म्हळ्यार धवें कुंड ह्या गांवांत मदीं एक तळें आसा. तेंच श्र्वेत कुंड. हांगा श्रमण येवन रावतालो म्हूण हे सुवातेक श्रवण बेळगोळ अशें नांव मेळ्ळें. मौर्य सम्राट चंद्रगुप्त हो आपले जिणेचे अखेरेक आपलो गुरू भद्रबाहू हाचे वांगडा हांगा येवन राविल्लो. विंध्यगिरी वा इंद्रगिरी आनी चंद्रगिरी ह्या दोन दोंगरांच्या मदीं हो गांव वसला. हांगा बाहुबली गोमटेश्र्वराची व्हड मूर्त आसा म्हूण हे आसा म्हूण हे तीर्थ अशेंय म्हणटात.
गोमटेश्र्वराची म्हूर्त
हांगासल्ले इंद्रगिरी नांवांचे 470 फूट ऊंच तेंगशेचेर गोमटेश्र्वराची 57 फूट उंचायेची एकसंघ व्हड म्हूर्त आसा. थळावे लोक हे तेंगशेक दोड्डबेट्ट (व्हड दोंगुल्ली) अशें म्हणटात. दोंगुल्लेचेर चडून वचपाक सुमार 500 सोपणा तयार केल्यात. दोंगुल्लेचेर चडटना पयलीं पार्श्र्वनाथाचें देवूळ लागता. दोंगुल्लेच्या माथ्यार एक व्हड तट आसून तातूंत कांय देवळां आसात. 24 तीर्थंकारांची चेन्नण्ण वसती, ओदेगल वसती, सिध्देर वसती, त्यागद ब्रम्हदेव स्तंभ आदी तांचीं नांवां आसात. ब्रम्हदेव स्तंभ नांवाच्या देवळांत ब्रम्हाची आनी गुळकायज्जी नांवांचे बायलेची 5 फूट उंचायेची कलात्मक म्हूर्त आसा. हिचेसंबंदान एक आख्यायिका प्रसिद्द आसा, ती अशीं- चामुंडरायान गोमटेश्र्वराची म्हूर्त तयार करून घेतले उपरांत तिचेर अभिशेक थारायलें. अभिशेकाच्या वेळार शेंकड्यांनी कळसुले दूद मूर्तीच्या माथ्यार ओतलें, पूण तें मूर्तीच्या फकत मांडयामेरेनच पावलें. पुराय मूर्त कितेंय केलें म्हूण दूदान माखून वचना. शेवटाक थंय एक गरीब म्हातारी आयली. तिणें अभिशेकाखातीर गुळ्ळकायी नांवांचें एक फळ पोखरून तातूंत इल्लें दूद हाडिल्लें. तें दूद मूर्तीचेर घालतकच पुराय मूर्त दुदान न्हांवन गेली आनी त्या दुदाचो व्हाळ दोंगुल्लेवयल्यान सकयल व्हांवपाक लागलो. आपणें येदी व्हड मूर्त तयार केली, हाचो चामुंडरायाक गर्व जाल्लो, तो ना करपाखातीर पद्मावतीदेवीन हे म्हातारेचें रूप घेतिल्लें,  अशें सांगतात. गोमटेश्र्वराची मूर्त पुराय नागडी आसून, उत्तर दिकेक तिचें मुखामळ आसा. तिचीं भुजां व्हड आसून दोनूय हात सरळ सकयल सोडिल्ले आसात. हातांचीं बोटां मेकळीं आसात. मूर्तीच्या आकाराच्या मानान तिचो धोंपरासावन सकयलो भाग मोटवो आनी जाडो आसा. तिचो मांडयां तिचो मांडयां मेरेनचो भाग फाटले वटेनच्या फातरार तेंकील्लो आसा. वयलो भाग मात आदाराविण आसा. धोंपरांमेरेन दोनय वटेन दोन ल्हान फातराचे उंचवटे आसात. ते सोरपाचे रोयणी सारके दिसतात. पांयांमदल्यान भुजां मेरेन मांड्यांक आनी हातांक वेश्टावन माधवी वेल वयर गेल्ली आसा. मूर्त धव्याच रंगाची, गुळगुळीत आनी खूब व्हड आसा. तिच्या मुखामळार मुमुरखो हांसो फांकिल्लो दिसता. गंग वंशाचो राजा रायमल्ल वा राजमल्ल हांचो मंत्री चामुंडराय हाणें 983 वा 1028 त ही मूर्त उबी केली. मूर्तीच्या पांयांकडेन ‘श्री चावुंडराये करवियले’ आनी ‘गंगासुत्ताले करवियले‘ हीं उतरां नागरी लिपयेंत कोंरातिल्लीं आसात. मूर्त व्हड आशिल्ल्यान तिची पुराय पुजा दर दिसा करप शक्य जायना, म्हूण दर तिच्या पावलांची पुजा करतात. तशीं तीं पावलाय बरींच व्हड आसात. दर एका पावलाची लांबाय आठ फूट तीन इंच आसा. दर पंदरा वर्सां उपरांत मूर्तीक मस्तकाभिशेक करतात. त्यावेळार भांगरा-रुप्याचीं फुलां आनी नाणीं हांचो मूर्तीचेर पावस घालतात. हो उत्सव पळोवपाक हजारांनी भाविक थंय जमतात.
ह्या दोन दोंगुल्ल्यां प्रमाण श्रवण बेळगोळ गांवांतय बरींच पळोवपा सारकीं देवळां आसात.तातूंतली भंडारी वसती, अक्कन वसती, दानशाले वसती, कलामंदीर नगरजिनालय ,मंगाई वसती, जैन मठ आदी देवळां चड म्हत्वाचीं आसात. भंडारी वसती हें सगळ्यांत व्हड देवूळ आसून ताच्या सभामंटापांत एकाच वेळार हजार मनशां बसूंक शकतात. ताका लागून हाका चतुर्विशतितीर्थंकर वसती अशेंय म्हणटात, ह्या देवळाचें पाखें व्हड लांबी-रुंदीच्या फातराच्या फळयांसावन तयार केला. हे दोंगुल्लेचेर खूब पुर्विल्ले फातरपेटय आसात.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
गोंय मुक्ती उपरान्तचो इतिहास
गोंय मुक्तीचो इतिहास हो खरें म्हळयार आयचें पिळगेचो इतिहास.गोंय मुक्ती काळार वा साच्या उपरांत जल्मल्लें गोंयकार नदरेमुखार हो इतिहास घडिल्लो. गोंय मुक्ती उपरांत गोयकारांक एक व्हड दायज फावो जालें, तें म्हळ्यार साडेचारशे वर्सा हुकुमशायेखाला चिड्डुन उरिल्ल्या गोंयांत लोकशायेची दारां उक्ती जाली. इतल्या वर्सा उपरांत लोकांक स्वतंत्र नागरीकांचे मुळावे हक्क फावो जालें. 19 डिसेंबर 1961 वर्सा गोंयची सुटका जाली आनी 20 डिसेंबर 1961 वर्सा दक्षिण कमांडाचे मेजर जनरल के. पी. कॅन्डेथ हांणी गोंयचें पयलें लष्करी राज्यपाल म्हुण सुत्रां हातांत घेतलीं. गोंय सुटके उपरांत मागिर दुसरो प्रस्न उपरासलो तो म्हळ्यार गोंयचीं भास खंयची? आनी हाचेवेल्यान वादाक सुरवात जाली. ह्या वेळार मराठी भास मुखार काडपाक तेन्नाचे महाराष्ट्राचे मुखेलनमंत्री ‍‍श्री.यशवंतराव चह्वाण हांणी मराठी लोकांक मुखार काडले आनी हे लोक मराठी फाटल्यान नाचुंक लागले. दुसरें म्हळ्यार गोंयकारामदीं एकमत नासले. तें म्हळ्यार गोंयच्या अस्तित्वाचें. हाचेर गोंयकारामदीं दोन गट जाल्लें. गोंयाक म्हाराष्ट्रान विलीन करचें कांय ताका स्वतंत्र राज्य दवरचें तें. 9 एप्रिल 1962 दिसा एका अधिसुचोनणी वरवीं गोंय दमांव, दिव राज्यांत जल्माक आयिल्ल्या आनी राबितो करुन आशिल्ल्या सगळ्या गोंयकारांक भारतीय नागरीत्व दीलें. 7 जून 1962 वर्सा लष्करी राजवट सोंपू टी. शिवशंकर हें गोंयचें पयलें नायब राज्यपाल म्हण नियुक्त जालें आनी गोंयांत लोकशायेचो मार्ग सुगूर जालो.
लोकशायेक येवकार
24 ओकटोबर 1962 वर्सा पयलेंच फावट गोयांत पंचायतीच्यो वेंचणुको जाल्यो आनी गोंयांत पयलेंच फावट लोकशयेचीं पाळा रुजूंक लागली.21 फेब्रुवारी 1962 वर्सा केद्रिय घर खात्याचो मंत्री श्री. लालबहादुर शास्त्री हांणी गोंय, दमन, दींव क्रेंद्रशासित प्रदेशांत विधानसभेखातीर वेंचणुको जाहिर केल्यो. तेंच बराबर सांसदिय लोकशायेची वाटचाल गोयांत सुरु जाली आनी मोठे उमेदीन वेंचणुकेचे वारें व्हापवपाक लागलें.गोंय सुटकें पयलीं कॉग्रेस पक्षाक विरोध करपाखातीर दयानंद बांदोडकार हांच्या फुडारपणाखाला महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष, डॉ. जॅक सिकैर हांच्या फुडारपणाखाला युनायटेड गोवन्स पक्ष हांची गोंयांत थापणुक जाली आनी साबार राष्ट्रीय पक्षासयत, या थळाव्याल पक्षांनी हें वेचणुकेंत वांटो घेतलो. 1962 वर्सा पयल्या विधान सभेच्या वेंचणुकेंत गोंयांत 28 जागे दामांव आनी दीव हांका दरएकी 1 जागो मेळून सगळे तीस जागे आसले. हे वेचणूकेंत महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षाक १४,युनायटेड गोव्नस पक्षाक १२, अपक्ष ३, आनी कॉग्रेस एक अशें जागे मेळ्ळे. श्री दयानंद बांदेकर जाणी हें वेचणूकेंत वाटो घेवंक नेशिल्लो. तांच्या फुडारपणाखाला महाराष्ट्रवादी गोनमतक पक्ष सत्तेर आयलो. त्याच वर्सा लोकसभेखातीर जाल्ले वेचणीकेंत दोनच जागे महाराष्ट्रवादी गोनमतक पक्षाक मेळ्ळें.१ फेब्रुवारी १९६६ वर्सा सावन भारत सरकारान 'AB-SORBED EMPLOYEES ACT' गोंयाक लागू केलो आनी पूर्तूगेज सरकारांत सेवेक आशिल्ल्या सगळ्या सरकारी नोकरांक सरकाराच्या सेवेंत घेतलें. गोंयचें महाराष्ट्रां वीलीनीकरण आनी मराठी ही गोंयची आवय भास आनी कोंकणी ही ताचीं बोली ह्या दोन मोखीचेर महाराष्ट्रवादी गोमतक पक्षाची थापणूक जाली.महाराष्ट्रवादी गोंमतक पक्षाचें सरकार येना फुडे विलीनीकरणाचे प्रस्नाक नव्यान तोंड फुटलें आनी शेकीं विलीनीकरणाचो प्रस्न सासणाचो सुटावोकरपाखातीर लोकसभेंत १ डिसेंबर १९६६ दिसा गोंयांत विलीनीकरण प्रस्नाचेर भौसैचो कौल (ओपिनियन पोल) घेवपाचे थारलें. ते उगेशी १६ जानेर १९६७ दिसा गोंयांत ओपिनियन पोल घेवपाचे थारले.
ओपिनियन पोल :भौसैचो कौल ओपिनियन पोल ही सुटके उपरांतची सगळ्यात व्हडली घडणूक. गोंयच्या अस्तितवाचो प्रस्न. ह्या ओपिनियन पोलांत विलीनकरण सोदपी लोकांक 'फूल' हे वेचणूक चिन्न मेळ्ळे. आनी गोंय केंद्रोशसीत प्रदेश म्हण उरचो
संर्दभ
वर्ग:देवनागरी पानां
Cheddva Go Cheddva - Dulpod
Cheddva Go Cheddva
Oh my girl ! Oh my girl !
Type: Dulpod
Musical form: Binary
Literary form: Dialogue
Translated by Lourenço de Noronha, Vienna, June 2005
Chedva-go, ched(u)va,
Oh my girl! Oh my girl!
What were you doing there in the corner of the garden.
Mãim-gê, mhojê maim,
Mother, my mother,
I have been collecting flowers from the garden.
Oh my girl, oh my girl,
Bhakra cholo kiteak bhonvtalo tinga?
कुंडो
कुंडो धान्याच्या आवरणाक ‘कुंडो’ अशें म्हण्टात. हातूंत सादारणपणान ३५ % भितरल्या गराची कात आनी कोंब जाल्यार ६५% वयली धान्याची कात हांचो आस्पाव जाता. हातूंत कणीय आसता. ह्या सगळ्या घटकांक एकामेकासावन पयस काडप सोपें नासता. भाताचें वयलें कल्ल काडटकच तांदूळ मेळटा. ह्या काडिल्ल्या कल्लाक कुंडो म्हण्टात. गंवासारकिल्या धान्यांतय कुंडो मेळटा. संयोजन: कुंड्यांत ५% चरबी, ६% प्रथिन, १६% गोबोर आनी ३०% तंतू हांच्यावांगडा व्हिटामिन बी कॉम्प्लॅक्स जीवनसत्व आसता. उद्येगीक आनी शेतवडीच्या कामाक उपेगी पडपी कुंड्याच्या गोबरांत सिलीका (८७ - ९७%), पोटॅश (०.५ – २.५%), सोडियम (० - २%), कॅल्शियम (०.२ – १.५%), मॅग्नेशियम (०.१ – २%) आनी फॉस्फरस (०.२ – ३%) आसता.
Cheddva Go Cheddva - Dulpod
Cheddva Go Cheddva
Why is the son of the landlord boy walking around there?
कुंडो
प्रकार
गोंयांत मेळपी कुंड्यांत वयल्या धान्याची कात, भितरल्या गराची कात आनी कोंब हांचो आस्पाव जाता. नव्या प्रकारच्या तांदळांचे गिरणींत उकड्या भातांतल्यान आनी सुरय तांदळांच्या कुंड्यांतल्यान ह्यो तीनय गजाली वेगळ्यो काडूंक येतात. गुणधर्म: कुंड्याची वट्ट घनताय ०.१ (१०० कि./क्युबिक मी.) इतली आस्ता आनी ताका पर्थून दळल्याउपरांत चारपटीन ती उणी करूंक येता. ताका ५.५ ते ६.५ (Mohs) निबरसाण आसता. ताची उश्मीय संवाहकत उणी आसता. तो ऊंच तापमानांत जळटा. एक किग्रॅ. कुंडो २.५ किग्रॅ. वाफा वा ३,२०० किग्रॅ. कॅलरी इतली शक्त दिवंक शकता. (८२.८ किग्रॅ. कुंडो जी वाफ तयार करता तिचेर १ हॉर्सपावरचें इंजिन एक वर चलूंक शकता).
Cheddva Go Cheddva - Dulpod
Cheddva Go Cheddva
Mhaka mog(u) gê fulancho,
कुंडो
उत्पादन प्रक्रिया
धान्य काडूंन कुंडो काडपाची पध्दत सर्रासपणान प्रचलित आसा. (भारतांत १९५० मेरेन ६५% कुंडो कांडून काडटाले; १९७२ त हें प्रमाण १० % चेर पावलें.) भात वायणांत घालून मुसळान तें कांडलेउपरांत कुंडो मेळटा. कांयकडेन पांयांनी कांडपाची पध्दत आसा. गोयांत ’वायण’ हो प्रकार पयलीं घराघरांनी दिसतालो. सद्याक गिरणींच्या प्रसाराक आनी वाडिक लागून हातान कुंडो तयार करपाची पध्दत फाटीं पडल्या. कुंड्यांतले सगळे पदार्थ वेगवेगळे करपाचीय वेवस्था कांयकडेन आसा. उत्पादन केंद्रां आनी तांची तांक: भारत आनी चीन सारक्या देशांनी ज्या ज्या जाग्यार भात पिकता, थंय कुंडो तयार जाता. ह्या दोनूय देशांचें उत्पादन वट्ट संवसारीक उत्पादनाच्या अर्द्यापरस चड आसा. भाताचें संवासारीक उत्पादन सुमार ३८० दशलक्ष मॅट्रिक टन इतलें आसा आनी कुंड्याचें उत्पादन सुमार ७६ मॅट्रिक टन इतलें जाता. कुंडो उत्पादक मुखेल देश म्हळ्यार चीन: २४४ लाख मॅट्रिक टन; भारत: १७० लाख मॅट्रिक टन; बांगलादेश: ४९ लाख; थायलंड: ३० लाख; विएतनाम: २४ लाख; ब्रह्मदेश: २२ लाख; ब्राझील: १७ लाख; फिलीपीन्स: १६ लाख आनी अमेरिकेचीं संयुक्त संस्थानां १२ लाख मॅट्रिक टन.
Cheddva Go Cheddva - Dulpod
Cheddva Go Cheddva
I only love flowers, I tell you,