cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sri Lanka
Itihas
xrilonka hea zumveak 1972 meren silon oxem mhonnttale. Hea zumveacher soglleant adim yokx ani naga lokancho rabito axil'lo oxem zannkaranchem mot asa. Ved'da he heach lokanche vonxoz. Simhali lokanchem agmon hi xrilonka itihasantoli mukhel ghoddnnuk. I.So.Po.550 to vijea hea ut'tor bharti-i rajkumvoran xrilonkent simhli somskritayechi sthapnnuk keli oxi akheayika prochlit asa. Survek simhli lokamni zumveachea ut'tor prodexant aplo rabito kel'lo. Tankam ximpnnaull pod'dotichem borem ginyai axil'lem. Im.So.Po. 200 te i.So. 993 meren onuradhapura hem simhli hem simhli kendr axil'lem. Simhli jen'na hea zumveacher paule, to meren thollave ved'da he lok xikar korunoch aplem pott bhortale. Punn simhli lokamni xetki pod'dot ani lokhonn toyar korpachi pod'dt thoinchea lokam mukhar manddli. Xrilonkecho paromparik itihas poilech khep i.So. Sovea xenkddeant boroun kaddlo zumveacho purvil'lo itihas mohaunx hea gronthant melltta. Ho gronth boudhd bhikxukamni pali bhaxent boroun kaddlo. Hatuntoli itihasik mhaiti purvil'lea akheayikancher adarlea. I.So.Po. Tisrea xenkddeant bhartantolo somratt oxok hannem boudhd dhorm' apnnailea uprant aple dhuvek dhaddli. Mohendran dhom'machea rupan budhdachi xikounn thoinchea lokam'mukhar manddli. He xikounnen probhavit zaun thoincho raza devanampiyatisa hannem boudhd dhorm' apnnailo. Uprant thoinchea simhli lokamni-i to dhorm' apnnailo boudhd lokamni xrilonkek aplem khaxelem vastuxilpoxastr, murtikola ani borpaull dili. Boudhd bhikxukanche songh khubkodden patllil'le. Punn onuradhapura hem tanchem mukhel kendr axil'lem. Xrilonkechea razamni boudhd bhikxukam khatir khub vihar bandil'le.
I.So.Po. 100 chea sumarak dokxinn bhartantlea tomillamni zumveacher ghuri ghalun thoinchea ut'tor bhagacher aplo xek bosoilo. Uprant tomill raza ani simhli raza hancheant purtugez yemeren zhogddim chaluch axil'lim. Tomillamni zumveacho ut'torekoddocho bhag hataslea uprant simhli dokxinnekodden gele. Tanche bhitl'lea zhogddeank lagun simhli razank aplem rajpattonn sabar kodden halounchem poddlem. Sollavea xenkddeant kott'tte xarant tamnni aplem rajpattonn ubaril'lem. Hem xar kolombo xarasaun kaim moil ontracheroch axil'lem. Tea vellar choddso vepar mur oxem mhonnttat. Pondravea xenkddeachea xeutta meren tomillamni zumveache ut'torek zafna dvipoklpant aplem rajpattonn ubarolem. Aiz legit tem tomillanchem mukhel tthannem asa. Simhli raza porakromabahu sovo hakach tomillank aplea xekatolla haddpak yox ailem.
Polleiat
Sri_Lanka
वर्ग:Sonvsarachim Raxttram वर्ग:Romi panam
डॉ. पुंडलीक गायतोंडे
'''डॉ. पुंडलीक गायतोंडे''' हो सुटके झुजारी आशिल्लो.
जिणे वळख
डॉ. पुंडलीक गायतोंडे हांचो जल्म 3 जुलय 1913 दिसा पाळोळें, काणकोण गांवांत जालो. तांणी पणजी शारांतल्या मेडिकल कॉलेजींत सुरवेचें वैजकी शिक्षण घेतलें. उपरांत फुडलें शिक्षण घेवपाक पुर्तुगालाक गेले. थंयच्या विद्यापीठाची पदवी घेवन तांणी एक नामनेचो सर्जन म्हूण नांव मेळयलें.
वेवसायिक आनी गोंय सुटकेचो वावर
गोंयांत येतकच तांणी म्हापशें शारांत वैजकीचो वेवसाय सुरू केलो. राष्ट्र कार्यांत तशेंच सामाजीक वावरांत वांटो घेवपाची प्रेरणां तांकां घरचे परंपरेंतल्यानूच मेळ्ळी. रोखडेच ते गोंयचे सुटके खातीर वावुरतल्या नॅशनल काँग्रेस गोंय हे संहटनेचे वावुरपी जाले. पुर्तुगाल सारक्या भायल्या राष्ट्रांत शिक्षण घेवन आयिल्ल्यान तांचे पुर्तुगेज अधिका-यांकडेन बरे संबंद आशिल्ले.
14 फेब्रुवारी 1954 दिसा पुर्तुगेज न्यायाधीश हांकां निरोप दिवपाची एक कार्यावळ पुर्तुगेज अधिका-यांनी पणजेच्या एका सभाघरांत आंखिल्ली. थंय भाशण करतना डॉ. कुलासो हांणी गोंय हो पुर्तुगालाचो भाग, इतलेंच न्हय तर तें पुर्तुगालूच आशा अर्थाचें एक वाक्या उच्चारलें. तेन्ना डॉ. गायतोंडे हांणी ‘Ew Protes To’ ( म्हजो विरोध आसा ) ह्या उतरांनी आपलो निशेध परगटायलो. तांच्या ह्या विरोधाक लागून 17 फेब्रुवारी 1954 दिसा तांकां अटक जाली आनी पुर्तुगालाक धाडलो.
अटक जावचे पयलीं सावन पुंडलीक गायतोंडे हांणी स्वतंत्रतायेचो आनी लोकशायेचो पुरस्कार केलो. सुटके झुजारी पीटर अल्वारीस हांच्या फुडारपणाखाला अँड. गोपाळ आपा कामत, अँड. पांडुरंग मुळगांवकार, शंकर सरदेसाय हांचे वांगडा ते वावर करताले. सावंतवाडी जाल्ले नँशनल काँग्रेस गोंय संघटनेचे बसकेंत 18 जून दिसा डॉ. गायतोंडे हांच्या फुडारपणाखाला अहिंसक रितीन सत्याग्रह करपाचें थारायलें. पूण ताचे पयलींच तांकां अटक जाली.
पुर्तुगेज सरकाराच्या लिस्बन न्यायालयान 8 जुलय 1954 दिसा तांकां बंदखणींत घालून तीन म्हयने बंदखण वा उरिल्ल्या दिसांचो दर दिसाक 40 इस्कूंदा प्रमाण दंड. 12 वर्सां मेरेन नागरीक हक्कबंदी. पांच वर्सां पँरोल आनी ह्या काळांत पुर्तुगेज देशा भायर न वचपाची अट. खंयच्याय संस्थांनी वांटेकार न जावप आनी ते भायर एक हजार इस्कूद दंड अशी ख्य़ास्त फर्मायली. हाचो परिणाम म्हूण नँशनल काँग्रेस गोंय संघटनेन पुर्तुगेज सरकाराचो निशेध केलो आनी 17 फेब्रुवारी 1955 हो दिस डॉ. गायतोंडे दीस म्हूण पाळ्ळो आनी ते निमतान गोंयभर सत्याग्रह केलो.
एप्रील 1961 वर्सा मोरोक्को देशांतल्या कासाब्लांका शारांत आफ्रिका आनी हिंदुस्थान ह्या देशांतल्या पुर्तुगेज वसाहती खाला स्वातंत्र्यवादी संघटनांच्या फुडा-यांनी तीन दिसांनी एक परिशद भरिल्ली. तांतूत आंगोला, गोंय, मोसांइबका, गीने, काबुव्हेदी वसाहतींतले प्रतिनिधी हायीर आशिल्ले. तांतूत नँशनल काँग्रेस गोंय संघटनेचे अध्यक्ष ह्या नात्यान डॉ. गायतोंडे हांणी वांटो घेतलो. उपरांत डॉ. गायतोंडे अमॆरिकेक गेले. थंय तांणी न्यूयॉर्क टायम्स आनी हेर नेमाळ्या वरवीं तशेंच आकाशवाणी वेल्यान गोंयचे प्रस्न लोकां मुखार मांडले. ते भायर फुडारी नॉर्मन थॉमस हांकां ते मेळ्ळे आनी तांचे मुखार तांणी गोंयच्या प्रस्नाची गंभीरताय उ-त्कायली. इंडियन कावन्सील फॉर आफ्रिका हे संस्थेन 21 ऑक्टोबर 1961 दिसा दिल्लीक विज्ञान भवनांत गीने, टांझानिया, मोरोक्को, झांबिया, रोडेसिया आदीं वसाहतींच्या प्रतिनिधी वांगडा गोंयचो प्रतिनिधी म्हूण डॉ. गायतोंडे हांणी वांटो घेतिल्लो.
विचार आनी पुरस्कार
अहिंसक पध्दतीन वा संयुक्त राष्ट्र संघा वरवीं वसाहतीचे प्रस्न सोडोवचो ह्या विचार प्रवाहांक खर विरोध करून तांणी शस्त्रांक शस्त्रान जाप दिवची पडटाली, ह्या विचार प्रवाहाक पुश्टी दिली. डॉ. गायतोंडे हांकां तांच्या सुटके झुजांतल्या वावरा खातीर खूब भोवमान फावो जाल्यात. तेचपरी गोंयचो पयलो खासदार जावपाची संद दिवन भारत सरकारान तांचे सेवेची आनी कर्तुत्वाची दखल घेतली. तांणी लंडन हांगा रावन कर्करोगाचेर संशोधन केलां. तांणी “Portuguese Pioneers in India : Spotlight on Medicine” हें पुस्तक बरयलां.
मरण
तांकां 13 नोव्हेंबर 1992 दिसा देवाचो आपोवणे आयले.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
फ्रँक्लीन डेलॅनो रूझवेल्ट
फ्रँक्लीन डेलॅनो रूझवेल्ट (जल्म - 1882, हायड पार्क, न्यूयॉक; मरण - 12 एप्रिल 1945) अमेरिकेचो बत्तिसावो राश्ट्राध्यक्ष. नवी दिका (New Deal) हे क्रांतीकारक कार्यावळीचो उद्घाता आनी अमेरिकेच्या राश्ट्राध्यक्ष पदाचेर सेगीत चार खेपो वेंचून येवपी एकसुरो राश्ट्राध्यक्ष. 1933 ते 1945 मेरेन ताणें तें पद सांबाळ्ळें. दुसऱ्या महाझुजा वेळार ताणें इश्ट राश्ट्रांवतीन म्हत्वाची भुमिका निभायली.
भौशिक वावर करतां करतां, जुवानपणांतूच तो राजकारणावटेन गेलो. थिओदोर रुझवेल्ट हो ताचो आवडटो राजकारणी. पिरायेच्या एकुणतिसाव्या वर्सा न्यूयॉक राज्यांतल्यान तो सिनेटाचेर वेंचून आयलो. त्या वेळार ताणें शेतकामत्यांखातीर कांय खाशेल्यो येवजणो चालीक लावन एक कुशळ राजकारणी म्हणून नांव जोडलें. वुड्रो विल्सन राश्ट्राध्यक्ष जालो तेन्ना ताणें रूझवेल्टाची अमेरिकेच्या नौसेनेचो पालवी सचीव म्हणून नेमणूक केली. नौसेनेंत ताणें खूब सुदारणा केली.1920त उपाराश्ट्राध्यक्षाचे वेंचणुकेंत ताचेर हार पडली. 1921 त पोलियोच्या दुयेंसाक लागून तो हातरुणांर उरलो. पूण त्या वेळार राजकारणांत ताका क्रियाशील दवरपाचो वावर ताचे बासलेन केलो. ह्या दुखण्यांतल्यान भायर सरपाखातीर ताणें आनी ताच्या घरच्यांनी खूब तकालस घेतली. 1928 त तो न्यूयॉर्क राज्याचो गव्हर्नर जालो. 1932 चे निमाणेकडेन तो अमेरिकेच्या राश्ट्रध्यक्षपदाचेर पंचवीस हजार मतांनी वेंचून आयलो. 4 मार्च 1933 ह्या दिसा सावन ताणें राश्ट्राध्यक्षाचीं सुत्रां आपल्या हातांत घेतलीं. उपरांत तो 1945 मेरेन त्या पदाचेर आशिल्लो. अमेरिकेच्या इतिहासांत एकसारको चार खेपे वेंचून येवपी तो एकसुरो राश्ट्राध्यक्ष.
1933 त ताणें राश्ट्रध्यक्षपदाचीं सुत्रां आपल्या हातांत घेतिल्लीं, तेन्ना संवसारीक मंदीचें ल्हार पातळिल्लें. अमेरिकेचीय अर्थीक स्थिती खूब इबाडिल्ली. बेकारीचें प्रमाण वाडिल्लें. लोकांचो बँकांचेर विस्वास उरूंक नाशिल्लो. शेतम्हाल आनी उद्देगीक उत्पादनांचीं मोलां खूब देंविल्लीं. अशें परिस्थितींत सुदारणा घडोवन हाडपाखातीर रूझवेल्टान न्यू डिल (New Deal) ही कार्यावळ चालीक लायली. बँको आनी शेरबाजार हांचे वेव्हार नियंत्रीत करप, शेतकी म्हालाचो दर सुदारप, कामगाररवर्गाच्या हिताखातीर कायदे करप, राश्ट्राची सैमीक संपत्ती भौशिक फायद्याखातीर उपेगांत हाडप हे सारकिले धोरणात्मक निर्णय ताणें घेतले. तेखातीर फावोशे कायदे करून ते काँग्रेसीकडच्यान पास करून घेतले. अशे रितीन ताणें अमेरिकेचे अर्थीक परिस्थितींत इल्ली इल्ली सुदारणा घडोवन हाडली. हाका लागून 1936 तले वेंचणुकेंत तो परतून भौमतान राश्ट्राध्यक्ष म्हणून वेंचून आयलो. 1939 त हिटलरान पोलंडाचेर घुरी घाले उपरांत युरोपांत दुसऱ्या म्हाझुजाचो रखरख पातळ्ळो. तेन्ना सुरवेक रूझवेल्टान तटस्थ रावून, फकत लोकशायी राश्ट्रांक आदार करपाचें थरयलें. पूण 1940 त फ्रांसाचेर हार पडले उपरांत काँग्रेसीचे मान्यतायेन ताणें इंग्लंडाक व्हड प्रमाणांत आदार दिवपाक सुरवात केली. 1940 चे निमाणेकडेन तो तिसरे खेपे राश्ट्राध्यक्ष म्हूण वेंचून आयलो. उपरांत इंग्लंड, रशिया हांचेवांगडा झुजाखातीर दोस्तपंगड तयार करपांत ताचो म्हत्वाचो वांटो आसा. संवसारांतले पयले अणुबाँब, जे जपानाच्या हिरोशिमा आनी नागासाकी ह्या शारांचेर शेंवटिल्लें ते तयार करपांत, रूझवेल्टाचोच हात आशिल्लो. तेखातीर ताणें गुपीतपणान एक खाशेली प्रयोगशाळा उबारून, व्हड विज्ञानिकांची नेमणूक केल्ली. 1944 चे निमाणेकडेन तो राश्ट्राध्यक्ष म्हणून चवथे खेपे वेंचून आयलो.
संदर्भ
वर्ग:प्रसीध, फामाध मंश्यां वर्ग:देवनागरी पानां
बेल्जियम
, एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी ब्रुसेल्स नगर आसा।
पळेयात
वर्ग:एरोपांतले देस वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां वर्ग:देवनागरी पानां
Deva-Mogak Gaiat - Gaion
Deva-Mogak gaiat
Sing of God’s love
Type: Hymn Source: Gaionacho Jhelo, 1995 edition, A-9, p. 4 Lyrics: Vasco do Rego, Panaji, Ilhas, Goa Music: Version 1: Alcantara Barros, Velim, Salcete, Goa Version 2: Bernardo Cota, Santa Cruz, Ilhas, Goa Publisher: Goychi Sevadhormik Somoti (Pastoral Institute), Old Goa, Goa 403 402 Translated by: Alfred Noronha, Pandavaddo, Chorão, Goa 403 102. August 2005
Tallo ubar’n ieiat,
Bapak, Putak, Atmeak
Raise your voices and come singing, to the Father, Son and Holy Spirit,
Deva-Mogak gaiat!
Sing of God’s love!
Deva-Utor aikunk,
jivit Bapak bhettounk
sogllim ektthãi zaiat,
Gather together, to hear the word of God, to offer our life to Our Father,
ixttagotin zomat,
In friendship, gather together like brothers and sisters,
Deva-Jevnnak ieiat,
Come to God’s table,
Jezu zata Orponn,
Jesus becomes (?),
Jezu zata Jevonn:
kuxalkaien ieiat,
come in happiness,
Dev-Mogak gaiat!
http://www.songs-from-goa.at/info14-music-with-staffnotation.html
Polleiat
Gaionnam
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Ankvar Mariechea Manak Gaionnam वर्ग:Gaionnam वर्ग:Romi panam
Dalgado Konknni Akademi Rupea Suvallo
Dalgado Konknni Akademi-chea Rupeallea Suvalleachea ugtavonnechea disa (28 Agost 2012) Ravindra Bhavan, Moddganv hanga zalolie karyavolli vellar Manacho Soiro Fr. Pratap Naik, S.J. hachem ulovp
Aichie karyavolliche Mukhel Soire and Gõyche Mukhel Montri Manohar bab, Bannavle Motdarsongache amdar Caetano bab, Dalgado Konknni Akademi ghoddoun haddunk mhoje borabor hatak hat diun vavr kelole ani tech akademiche adle Sekretar ani President Tomazinho bab, Dalgado Konknni Akademiche atanche President Premanand bab, Sekretar Salvador bab, Dka-che Tizrer Walter bab, DKA-chie vavurpi somiteche vangddi, DKA-che vangddi, Tiatr Academy-che President Prince Jacob bab, Ravindra Bhavan-ache Odheokx Damu bab, Konknni borovpi, kolakar ani mogachiamno,
Konknnicho Mottvo Itihas
Portugez Gõya yeunche adim hangachea lokachea tonddar Konknni gholltali. Ti borounk konnuch vaprinasle. Jezvit ani Fransiskon misionarimni Konknni borounchi poili porom’pora Gõyant suru keli. Tannim Godya (Prose) Konknnint boroylem ani podya (Verses) Moratthint boroylem hache itihaxik purave azun asat. Sollavea xekddeant, Gõyant chimttibhor lokak vachunk ani borounk yetalem ani tannim Konknnint kainch borounk nam. Punn Moddi vo holle Kon’nodd lipiamni Moratthi boroyli hache-i bhorpur purave amkam melltat.
Gõychi suttka zaunche adim Gõyant, Konknni mhonnlear Romi lipient boroyloli Konknni oxem sogott mandtale. Romi lipient boroylolie Konknnint, Konknni bhaxeche khaxele avaz ani her gunn samballun dovorleat. Tichem promannikoronn zalam ani ticho vapor somajik, sonvskrutik, sahityik, dhormik ani her mollamni zata. Chimtti poros-ui unne lok tea vellar Nagori lipient Konknni boroytale ani tech ti vachtale. Urloli Gõychi porza vachtanam ani boroytanam chodd korun Moratthi, Inglez ani Romi lipientlie Konknnicho upeg kortali ani azun korit asa. Vivid bhaso vaprun soit Gõychie porje modem ekvott ani mayemog also.
Panch Ankddeachem Mohotv
Amchie Bharoti porom’porent ani Kristanv dhormant soit panch ankddeak khub mhotv ani man asa. Dekik ponch, ponch Panddov, ponchbhut, ponchkhadya, ponchdhatu, ponchkonn, ponchgovya, ponchmukhi, ponchmell, ponchrongi, ponchprann, ponchmohapatok, ponchpallem, ponchamrut, poncharot, ponchendriya, panch khondd, eka hatachim panch bottam, Jezuche panch ghay, Davidache panch fator, Igorz Mateche panch updes, Tersache panch khonn, Baibolantle survateche panch gronth, iteadi. Panch ankddo mhotvacho ani manacho zalolean, Gõycho ek nagorik mhonnun, Dalgado Konknni Akademichem bim vomplolo ani ticho pos kelolo ek Konknni xetkar ani tie Akademicho poilo vangddi dekun hanv az Romi lipient Konknni boroytolie ani vachtolie porjechea nanvan 5 magnnio Manohar baba mukhar mukhar dovortam. Tantlio kaim magnnio gheun hanv tankam hache adim bhettlam. Ul’las Buyãnv bab atam te sorgest hanche hujir Manohar baban virodhi pokxache fuddari astanam Porvore Sekreteriettant aschie aplie kocherient ani uprant Buyãv babachea zolma disa Vernechea “Kesarval” hanga zalolie karyavolli vellar sobhe mazar oxem mhonnlolem asa “Mhozo pokx sot’ter ailo zalear Romi lipientlie Konknnik hanv nyay melloun ditlom”. Tanchea kamak ani tanchea khandar aschie vortie zobabdarek lagun ghoddie tankam atam apleach utrachi visor poddlea zait. Hea vorsa te mukhel montri zatoch tankam ek potr boroun tanchea utracho hanvem tankam ugddas korun dila ani kaim magnnio porot tanche mukhar dovorleat. “Romi Lipi Action Front” torfen tankam bhettun amchio magnnio tanche mukhar manddleat. Tanchea putachi bholaiki bori naslolea vellar tanchea puta pasot hanvem Deva lagim khas magnnem kelam. Hem sogllem motint dhorun hanv hio amchio panch magnnio portean atam tanche mukhar dovortam.
Sorkarak Vinoti
Hea amchea panch magnniam bhitor poilim char magnnim manun gheunk, sorkarak vhoddlixi addkholl aschi nam. Panchvem magnnem matxem khottinn. Mullavea xikpacho khotthinn prosn hikmoten suttavo kelolea Channokya toslea xittuk panvddeachea amchea mukhel montrian mon kelear amchem panchvem magnnem vevharant haddunk osadhya nhoy. Gõyant boroyloli Konknni urunk zay zalear Romi Konknni gorjechi. Dekun Porje torfen hanvem kelolea panch magnniancher amchea mukhel montrian ugtea monan vichar korcho ani favo to nirdhar gheun, Romi Konknni vaportoleanchim kallzam ani monam zoddun gheunchim. Adlea mukhel montrian Digambar baban, Romi lipientlie Konknni khatir tin pavlam marlim. Manohar bab, tumi atam panch pavlam marat. Manohar bab, mhojie porjek bhik naka, hokk zay. Dan naka, man zay. Amcho hokk ani nit diunk zo nirdhar tumi gheunk asa to gheunk Dev tumkam boll, dhir ani axirvad dium hench mhojem magnnem. Caetano bab, tumi Romi Konknni vaportolie porjeche protinidhi. Amchio magnnio sorkaran vegim kornniamni dakounk tumi tumcho tenko ani tech borabor her amdarancho-i sohokar amchea mukhel montriak melloun diyat.
Mhoje toslea lhan mon’xak ani Konknnincho sod vavr korpi Jevit padrik aichie karyavollicho Manacho Soiro ho edo vhoddlo man dilolie DKA-chê vavurpi somitiecho hanv upkari. Somestank Dev borem korum ani mog asum.
Polleiat
वर्ग:Konknni वर्ग:Itihas / History वर्ग:Sahitya वर्ग:Romi panam
Sant Antoni Bhokta Konkani Gaion
Sant Antoni Bokta
Sant Antoni Bokta,
Firgianche kulliechea,
Tujea livrar khellta,
Minin Jesu Raza,........}2
Ballok Jezu khellta mhunnon
Santan rokdich dimbi ghali
Zomnir poddon Sant Anton
Nomoskar kori........ }2
Xastr porgottanam,
Magli 'Noman Mori,
Mort livrar keli,
Aplea bapaveli
Ochoriam tujim tera,
Choudavem kor Bokta,
Bokta tum amchi kakut kor
Amche pasot pratonam kor
Deva lagim magon ugti kor
Kakutichi zor
Tujea livrar kheuta,
वर्ग:Romi panam
पणजी
पणजी हे भारत देशांतल्या गोंय राज्याची राजधानी.
आबादी
हीच आबादी ६५,००० अिन हे गोएन्चे तिन्निचे होड नगर.
इतिहास
हे पुढे एक लान गंव अस्िसलो, ज़लार १८४३न्त हाचे नाव नोवा गोय पोड्ले अिन हे पुर्त्गाली शासन्चे मुख्याल्य झाले. स्वतन्त्र ज़ाला परन्त १९६१ दकुन १९८७ थय हे भारतन्चे 'गोय, दमान अिन दीव' केन्द्र सन्चालित प्रादेशन्चे मुख्यालय अस्सिले. ताचे उपरांत हें गोंय राज्याची राजधानी जाली.
मुखेल आकर्शण
हांगाचीं मुखेल आकर्शणां :
Igorz
Church
Kiristamv dhormiyanchem prarthonatholl. Igrz hem konknni utor portugez ‘igrez’ hea utravelean ailam ani portugez utor ‘igrez’ ani inglix utor ‘chorch’ him grik ‘eklejia’ ani hibru ‘kohal’ hatuntlean aileant. Tacho orth ekttham-i apyil'li zomat. Devachi puza korunk zom-i ekttham-i yetat, te suvachek ‘igrz’ mhonnttat.
पणजी
मुखेल आकर्शण
हांगा कार्निवाल, फेब्रुवारी म्हयन्यांत जाता, आनी हें खूब फामाद आसा.
Igorz
Church
Kristi xokachea poileatin xotmanamni kiristamv lok dhormik ani rajki piddapiddik lagun uktea suvatimni vhodd ghoramni, katakumb (Catacomb) mhunn namvajil'lea bhuyari simetirimni ekttham-i yetale. Rom' xarant kiristamvanchi piddapidd somptokoch 326 vorsa konstantin razan kiristamv dhormak razodhrmachi manyotai dili. Ten'nasaun igrji bandop suru zalem. Him bandpam yuropantlea ghorxilpacho mukhel nomuno zaunt paulim. Poileo vhodd igrji bajilikacho romon sorkari imaroticho nomuno vaprun bandleo. Hanka lagun kristi mhamondirak ‘bajilika’ mhonnttat. Ek lamb sal ani salache eke kuxik misachi vedi (altar) asta.
Baizhonttain (Byzantine) xoilichim bandpam 4 thea te 6 chea xotmanant axiant cholnnokent ailim. 532 vorsa, istambul xarant vhodd ghumtta akarachi ani charuy konxank unch minar axil'lim, hagia sofia igrz bandli. Oslea imarotimni mozhaik (mosaic) namvachim rongaronganchea fatrank pott'tteamni sojyil'li chitram astalim. Baizhonttain xoili gris, roxia ani kaim namvamni patll'lli. 8 vea ani 9 vea xotmanant karolinjiyon (Karolyngian) pod'dhotin igrji bandtale. Oslim bandpam chodd tigunk na punn kaim kaxeache ani hostidont korantun kel'le nog urleat.
Ikravea ani baravea xotmanant romanesk (Romanesque) igrji bandtale. Vhodd ani datt vonntti, lhan zonelam, vattkullem ark, motte ani mottve khambe hea imarotimni vaprotale. Igrz khursachea akarachi astali ani bolkamvak tenkun lhan lhan kopelam bandtale.
Ghumott ani tenko divonk vonntti bandpachi pod'dhot suru zali. Hangachea gothik (Gothic) pod'dhot aili. Nove pod'dhotiche nazuk ghumott patoll vonntti, tonkache ark (pointed arch) tenko divpi motte vonntticher (flying buttresses) lhan minar, fatramni korantun kel'lo mukhbhag (facade) ani vhodd ghantt humkollaunk mottem gopur- him gothik bandaullichim lokxonnam. Taka vhodd zonelanchim rongit vidrachi (stained glass) chitram laitale. Omiam (Amiens), notr dom' do paris (Notre Dame de Paris) osle kathedral (Cathedral), kenttorbori (Canterbury) oslem tirthokxetr, la grand xartruz (La Grande Chartreuse) sarke motth, gothik pod'dhoticheo emaroti mhunn somvsarobhor namnek pauleat.
15 vea ani 16 vea xotmanant rensams (Renaissance) pod'dhot aili. Grik ani romon kallache prokar novean vaprunk lagle. Romantoli mhalgoddi sant pedruchi bajilika,londdnantoli sentt pols kathedral, vhoddlea gõychi se kathedral ani nosa sivora do divin providemsia (St. Cajetan’s) heo renesams bandaullicheo igrji asat.
17 vea ani 18 vea xotmanant barok (Baroque) prokar ujvadd- saullecho forok dakhoita. Romantoli zozu (Geso). Gõychi bam jezu igrz hi he pod'dhotichim udahoronnam asat.Kerllantole barok igrzanche bandaullimn yuropi pod'dhoticheroi probhavo ghal'lo dista. Bharti-i barok prokarchea imarotim'modim vhoddlea gõychi ani moddgamvochi ixpiritu santu, tolloulechi santana,divaddechi piedad, zumvechi santixtevamv heo igrji namvajil'leo asat. Vhoddlea gõychea renesams ani barok igrzank lagun hea vattharak ‘udenteche rom'’ oxem namv poddlam. Barokachoch ek bhovo olonkarit rokoko prokar (Rococo) frams dexant vaddlo.
19 vea ani 20 vea xotmanant tikhem, kankritt adivaporun adlea ani nove modicheo imaroti bandleo. Halincheo igrji choddxo arvil'lea modicheo astat. Dekhik, moddgamvochi gres chorch, karmelin motth ani ponnjechi ddon bosko igrz. Hea igrzamni kankritt vaprun vhodd salam bandtat ani harxachim vhodd zonelam dourotat. Vanttkullea va bohukoni akarachea imarotimni vedi mojgotim zaito lok choivxin raupachi veustha asta. Bharti-i pod'dhotin bandil'leoi kaim igrji asat. Bellgamv lagsor dexnur gavant lingait deullacho nomuno gheun bandil'li igrz asa. Tamillonaddu, gujrat ani biharant thollavea deullanchea prokarcheo igrji fattlea pon'nas vorsamni bandleat.
Methyu almeda, je. So. Sondrbh: 1. Anand Mulk Raj (Ed.) Golden Goa. Bombay,Marg Publication 1980; 2. Doshi, Saryu (Ed.) Goa Cultural Patterns. Bombay,marg publication 1983; 3. Eliade, Mircea (Ed.) The Encyclopaedia of Religion,New York 1987; 4. Malgaonkar, Manohar. Inside Goa. Directorate of Information and publicity, Goa 1982; 5. Piper, David (Ed.) The Random House, New York; 6.Webster’s Unabridged international dictionary of the English Language. Izhumi,xikibu: namnechi zopani kouyitri. Tichea bapaicho axrit nachibana michisada hachekodden tichem logn zal'lem. Zopani rajghoranneantolo tametaka hea rajkumvorakodden ani tachea mornna uprant tacho bhavo atsumichi hachekodden tiche mogache sombond axil'le. Atsumichichea mornna uprant ti razoknea xixiche sevek axil'li. Fuddem tinnem fujivara yasumasa hachekodden logn kelem. Punn hovuy sombond chodd kall tiglo na.
Homvyeuri ‘vaka’ hea zopani chhondant (ponchakxori ani soptakxori koddveanchi eka fattlean oxi homvisd'dox rochna) boryil'le tiche don kovitanjhele asat. Hatuntolo poilo izhumi xikibu zhokuxu hatunt 647 ‘vaka’ asat. Hea donuy songrohant mellun sot'tor ‘vaka’ ekechotorecheo asat. Tichea kaveant mogache bhaunechi utkottota ani kholai disun yeta. Tiche dhormik svorupache kovitent chit'toxud'dhikhatir axil'lo bhauna dixtti poddttat. Xahi formanaurovim sompadon kel'lea ‘goxu-ixu’ hea kovitasongrohant tichea ‘vaka’cho aspavo zata.
Tinnem boryil'le dispottoyent khubxeo kovita ani atsumichi vangdda axil'lea mogachea sombondanche ul'lekh mellttat. Tichem vastou choritr ani tiche kovitentolem prem' sombondanchem vornnon hakalagun kaim lokankoddosun ticher ttika zalea. Nitoll mog korpi premikancho sombond sodunk gel'lean ghoddye tichi oxi ovstha zalea zaumye ani ticher chonchllotecho chhap bosla asuye.
Polleiat
Church
वर्ग:Konknni वर्ग:Itihas / History वर्ग:Dhorm / Religion वर्ग:Romi panam
उदेंत तिमोर
, आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी डिलि नगर आसा।
रूझीचका (रूझिका), लेओपोल्ट (स्टेफन)
रूझीचका (रूझिका), लेओपोल्ट (स्टेफन) (जल्म : 13 सप्टेंबर 1887, व्हूकॉव्हर, क्रोएशिया (यूगोस्लाव्हिया); मरण: 26 सप्टेंबर 1976, झुरिक).
स्विस रसायनशास्त्रज्ञ, पॉलिमिथिलीन आनी उच्च टर्पिनांसंबंदींच्या संशोधनाखातीर ताका आनी लिंग – हॉर्मोनांविशींच्या संशोधनाखातीर जर्मन जीव रसायनशास्त्राचज्ञ आडोल्फा फ्रीड्रिख योहान बूटेनांट हाका 1939 वर्साचो रसायनशास्त्रचो नोबॅल पुरस्कार वांटून मेळ्ळो. पणू दुयऱ्या म्हाझुजाक लागून रूझीचका हाणें तो पुरस्कार 1945 वर्सा घेतलो. ताचें माध्यमिक शिक्षण जर्मनींत आनी महाविद्यालयीन शिक्षण स्वित्झर्लंडांत जालें. 1910 वर्सा ताका पदवी मेळ्ळी. उपरांत ताणें जर्मनींतल्या कार्लझ्रूए इन्सिट्यूट ऑफ टॅक्नॉलॉजींत जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ हेर्मान स्टाउडिंरगर हाच्या मार्गदर्शनाखाल संशोधन करून पीएच्. डी. पदवी घेतली. 1911 -16 ह्या काळांत ताणें पायरेथ्रमांतले किटकनाशकांचे संरचनेचेर संशोधन केलें. 1916 वर्सा ताणें सैमीक सुगंधी द्रव्यांचें संशोधन करपाक सुरवात केली. कस्तुरी माजर आनी कस्तुरी मृग ह्या प्राण्यांपसून मेळपी अनुक्रमान सिव्हेटोन आनी मस्कोन ह्या संयुगांचें ताणें संशोधन केलें. तातूंत ताका हीं संयुगां अनुक्रमान 17 आनी 15 कार्बन अणुंचीं वयलां आशिल्लें दिसून आयलें. ह्या काळामेरेन फकत आठ कार्बन अणुंचीं वलयां जांवक शकतात आनी तेपरस चड अणुंचीं वयल्यां अस्तित्वांत आसचिंनात, अशें शास्त्रज्ञांचें मत आशिल्लें. ते नदरेन रूझीचकाचें संशोधन म्हत्वाचें थारलें. कार्बन अणू ह्या संयुगांत वेगवेगळ्या प्रतलांनी रावन अशी वलयां जावंक शकतात. अशा वलयांचें अस्तित्व ताणें संयुगांचें विश्र्लेशण आनी संश्र्लेशण करून निश्र्चीत केले. 9 ते 30 कार्बन अणुंचीं वलयां तयार करूं येतात हें ताणें सीध्द केले. ताणें बहु – आणवीय विशमवलयी संयुगां लेगीत तयार केली.
1917 वर्सा ताका स्वित्झर्लंडाचें नागरिकत्व मेळ्ळें. ताणें झुरिकांतल्या स्विस फॅडरल इन्स्टिट्यूट ऑफ टॅक्नॉलॉजींत स्टाउडिंगर हाचेवांगडा काम केलें. तो 1926 – 1929 ह्या काळांत नॅदरर्लंडसांचल्या उत्रेक्त विद्यापिठांत कार्बनी रसायनशास्त्राचो प्राध्यपक आशिल्लो. 1929 वर्सा तो स्वित्झर्लंडाक परतून आयलो आनी झुरिकांतल्या स्विस फॅडरल इन्स्टिट्यूट ऑफ टॅक्नॉलॉजींत ताणें 1957 मेरेन म्हळ्यार निवृत्त जायमेरेन प्रध्यापक म्हणून काम केलें. रूझीचका आनी ताचे वांगडी हांणी टर्पिनाचेर संशोधन करून 10, 15, 20, 30 आनी 40 कार्बन अणू आशिल्लीं टर्पिना हीं आयसोप्रीन एककांची (C5H8) जाल्लीं आसतात, अशी आयसोप्रीन मिमांसा मांडली.
1930 वर्सा ताणें बऱ्याचशा दादलो – लिंग हॉर्मोनांची चड करून टॅस्टोस्टॅरोनाची रेणवीय संरचना सोदून काडली. आनी तेन्नाच तांचें संश्र्लेशणूय केलें. ताणें लिंग – हॉर्मोनांची संरचना, जीवनसत्व अ, पित्ताम्लां आनी स्टॅरॉयडां हांचेरूय संशोधन केलें. ताका आठ मानादीक डॉक्टरेट पदव्यो, सात पुरस्कार आनी पदकां मेळ्ळीं. तो रसायनशास्त्र, जीवरसायनशास्त्र अशा 24 वैज्ञानिक संस्थांचो आनी 18 वैज्ञानिक अकादमींचो सन्माननीय आनी विदेश वांगडी आशिल्लो.
-कों. वि. सं. मं.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
मोरारजी रणछोडजी देसाई
मोरारजी रणछोडजी देसाई भारताचो चवथो प्रधानमंत्री. ताची आवय मणिबेन ही निरक्षर आनी बापूय प्राथमिक शिक्षक आशिल्लो. ताचें मुळावें शिक्षण बलसाडाक जालें. तो 15 वर्सांचो आसतनाच ताच्या बापायक मरम आयलें. घराब्यांत तोच व्हड आशिल्ल्यान कुटुंबाची जबाबदारी ताचेर पडल. त्याच वर्सा ताचें गजराबेन हिचेकडेन लग्न जालें. ताका एक चलो आनी एक जली आसा. 1912त तो मॅट्रीक जालो आनी ताणें मुंबयच्या विल्सन म्हाविद्यालयांतल्यान बी. ए.ची पदवी मेळयली. 1918त तो त्या काळांतल्या मुंबय प्रांताचो उपजिल्हाधिकारी जालो.
फुडें 1930त ताणें उपजिल्हाधिकारी पदाचो राजिनामो दिवन गांधीजीचे सविनय कायदेभंगाचे चळवळींत वांटो घेतलो, जाका लागून ताका फुडें तीन फावट बंदखण भोगची पडली. 1931-37 ह्या काळांत तो गुजरात काँग्रेस कमिटीचो सचीव आशिल्लो. उपरांत ताणें 1937-39 ह्या काळांत मुंबय प्रांताचो महसूल, सहकार, शेती आनी जंगल खात्याचो मंत्री म्हणून काम केलें. ताणें 'भारत छोडो' आंदोलनांत वांटो घेतलो. ह्या निमतान ताका 1945 मेरेन परत बंदखणींत वचचें पडलें. 1946-52 ह्या काळांत तो मुंबय प्रांताचो मुखेलमंत्री म्हणून काम पळेलें. ह्या काळांत ताणें पयलेंच खेपे जमीन महसुलांविशीं सुदारणा केली आनी मुंबय प्रांताची प्रशासन वेवसेथा कार्यक्षम केली. उपरांत तो 1956-58 ह्या काळांत केंद्रीय मेत्रीमंडळांत वेपार आनी उद्देग मंत्री जालो. जायत्या देशांनी भोंवडी करून ताणें भारताक रीण मेळोवपाक हातभार लायलो. 1958 उपरांत अर्थ मंत्री आसतना ताणें स्वित्झर्लंड. अमेरिका आनी जपान देशांची भोंवडी केली. तेचपरी 1955त राश्ट्रकूल परिशदेंत तशेंच 1960त संवसारीक बँक आनी आंतरराश्ट्रीय चलन निधी परिशदेंत ताणें वांटो घेतिल्लो. उपरांत ताणें कामराज येवजणे प्रमाण आपल्या पदाचो राजिनामो दिलो. मार्च 1966-67 ह्या काळांत ताणें प्रशासकीय सुदारणा आयोगाचीं सुत्रां सांबाळ्ळीं. 1967त तो इंदिरा गांधीच्या मंत्रीमंडळांत अर्थ मंत्री आनी उपप्रधान मंत्री जालो. प्रधानमंत्री इंदिरा गांधी हिचेकडेन मतभेद जाल्ल्यान ताणें 1969त उपप्रधान मंत्रीपदाचो राजिनामो दिलो आनी तो संघटना काँग्रेसीचे लोकसभेंतलो फुडारी जालो. 1962, 1967 आनी 1971 ह्या वर्सांनीतो लोकसभेचेर वेंचून आयिल्लो. तेभायर गुजरात विदयापिठाचो कुलगुरू, नवजीवन ट्रस्टाचो अध्यक्ष, हिंदी प्रचारसभेच्या सल्लागार मंडळाचो वांगडी, अखिल भारतीय सोरोबंदी परिशदेचो वांगडी, गांधी स्मारक निधी, गांधी शांतताय प्रतिश्ठान आनी कस्तुरबा ट्रस्ट हांचो विश्वस्त आदी नात्यांनी ताचो जायत्या विधायक, संस्कृतीक आनी समाजीक संस्थाकडेन लागशिल्लो संबंद आयलो. पाकिस्तान देशाचो 'निशान-इ-पाकिस्तान' हो पाकिस्तान देशाचो व्हडलो किताब ताका फाव जालो (1992). तशेंच भारत सरकाराचो 'भारत रत्न' हो सर्वोच्च किताब ताका मेळ्ळो (1991).
25 जून 1975 ह्या दिसा पुराय देशांत आणीबाणी जाहीर केली आनी तेच रातचो ताका अदक केलो. उपरांत 18 जानेवारी 1977 दिसा लोकसभेच्या वेंचणुको घेवपाविशींच्यो घोशणा जाहीर जातकच ताची सुटका केली. उपरांत संघटना काँग्रेस, भारतीय जनसंघ, भारतीय लोकदल आनी समाजवादी पक्ष आदी चार पक्षांचें विलीनीकरण जावन 23 जानेवारी 1977 ह्या दिसा जनता पक्षाची स्थापणूक जाली. ह्या पक्षाचो पयलो अध्यक्ष म्हणून ताका वेंचून काडिल्लो. मार्च 1977त जनता पक्ष भोवमतान वेंचून आयलो आनी ह्या पक्षाचें केंद्र सरकार स्थापन जालें. तेन्ना 81 वर्सां पिरायेचेर प्रधानमंत्री म्हणून ताका वेंचून काडलो. फुडें 1979त जनता पार्टींत फूट पडटकच ताणें प्रधान मंत्री पदाचो राजिनामो दिलो. भांगर नियंत्रण कायदो, सत्तेची बचत येवजण, सोरोबंदी कायदो अशे कांय वादग्रस्त निर्णय ताणेंआपले कारकिर्दीत घेतले आनी ते यशस्वीपणान अंमलात हाडले.
जबर आत्मविश्वास, निर्भय वृत्ती, तत्वांकडेन तडजोड ना करपाची प्रवृत्ती, सत्य आनी नैतिकता हे मोरारजी देसायचे खाशेले गूण आशिल्ले. शिवांभू पध्दतीचें आचरण करपी पुराय शाकाहारी ह्या वादग्रस्त फुडाऱ्याक पिरायेच्या 99 व्या वर्सां मरण आयलें.
पळेयात
Morarji_Desai
वर्ग:देवनागरी पानां
कोंकणीक मेळिल्ले साहित्य अकादेमी पुरस्कार
कोंकणीक मेळिल्ले सहित्य अकादेमी पुरस्कार
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
मोल
मोल ताज्या सुंगटा पासुन तयार केलो लोणच्याचो एक प्रकार आसा.मोल विनागरिन करतात ताका लागून तो चड काळ दवरुन कावपाक शकतात.मोल चड करुन जेवणा बरोबर खातात. पावसा तेपार ताजे नुस्ते मेळना त्या खातीर पावसाचो पुरमेत म्हण लोक मोल करुन दवरतात.
मोलाची सामाग्री
१किलो सुंगटा (ताजी), १ दाखलो चमचो ह्ळदी पिटो, ३ कप विनागर, २५ सुख्यो मीरसांगो, १ दाखलो चमचो जिरें, २ इंच आले, १ पाखळो लोसुणीचो, तेल, मिठ
करपाची प्रक्रिया
सुंगटा निवळ करुन घेवून मिठ आनी हळदी पिटो लावून १ वर दवरप. तेल तापोवन सुंगटा भाजप आनी कुशीक दवरप.मसालो (मीरसांगो, जिरे, आले, लोसुण) विनागरीन वाटप. सुंगटा भाजीले थोडे तेल दुसरया एक आयदनात घालून घेवप.तेल तापोवप आनी तातूंत मसालो भाजप आनी मसालो भाजले उपरांत मातशे थंड करप. थंड जाले उपरांत तांतूत भाजीली सुंगटा घालून सारके मिसळ करप. गोडसाणीक साखर घालची.मोल भरणेत भरुन ताचेर उरीले तेल घालून दवरचे.
खावप
मोल ३-४ सुमाना उपरांत खावपाक शकतात.आनी तो जेवणा बरोबर खावप
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
उजो
उजो म्हळ्यार जातूंत उजवाड आनी उश्णता उत्पन्न जातात, अशी नेटान घडून येवपी रसायनीक विक्रिया. हे विक्रियेच्या आंगांत स्वताक चालू दवरपाचो गूण आसता आनी मुद्दम पालयल्याबरग वा जळव सोंपल्याबगर ती तंबना. सामान्य जैव पदार्थांतलो कार्बन वा एकाद्रें ज्वलनशील द्रव्य आनी ऑक्सीजन हांचो नेटान संयोग जावन उश्णता, जोत आनी उजवाड उत्पन्न जावं येता. देखीक: जस्तासारके कांय विक्रियाशील उत्पन्न जातात.
जळटा आसतना इंधन बाश्परुपांत आसत जाल्यार उज्यावांगडा जोत तयार जाता. पूण बगरूय उजो आसूं येता. वातीचो रंग हो जळपाचे विक्रियेत वांटो घेवपी द्रव्यांचेर आनी तापमानाचेर आदारून आसता.
‘उजो’ हो शब्द ‘उग्निस’ ह्या लिथुआनिया भाशीक शब्दवाचक वर्णांतल्यान कोंकणी भाशेंत आयला आसून जाय. उग्निस,,,,,,उज्निस,,,,उजिसृ,,,उजो. उजवाड दिवपी तो उजो, अशा अर्थानूय ‘उजो’ शब्द आयला अशें म्हण्टात. संस्कृत भाशेंतूय ‘अग्नि’ हो शब्द आसा. ‘अग्नी’ हो शब्द भायल्या देशांतल्या कांय भासांकडेनूय संबंदीत आसा. देखीक: लॉटेन-इग्निस,लिथुआनीया-उग्निस, स्कॉटिश-इंगळे. ‘अग्नी’ ह्या शब्दाची व्युत्पत्ती अशी करतात:
लक्संबॉर्ग
, एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी लक्संबॉर्ग नगर आसा।
उजो
1. अङगति उर्ध्वं गच्छित इति अग्नि: अर्थ-वयर वता तो अग्नी.
लक्संबॉर्ग
पळेयात
वर्ग:एरोपांतले देस वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां वर्ग:देवनागरी पानां
उजो
2. जातो यदग्रे भूतानामग्रणीरध्वरेच यत् I
नाम्ना संनयते वाङ्गं स्तुतSग्निरिती सूरिभि: II
अर्थ: सगळ्या भूतांच्या पयलीं जल्मल्लो. यज्ञांत अग्रणी आनी यज्ञाच्या आंगांचें संनयन
उजो हो वनस्पतीचो तशेंच झाडाचो गर्भ जावन आसा. तो द्यावा-पृथिवीचो चली अशें वर्णन वेदांत मेळटा. (ऋग्वेद-2:1:14;1:70:4)
मनीसवंशाचो उदरगतीचो पयलो आनी म्हत्वाचो पांवडो म्हळ्यार उज्याचो सोद. पूर्विल्ल्या काळांत म्हळ्यार चार लाख वर्सांपयलीं हिमांतरयुगांत (Second-Glacial Epoch) उज्याचो सोद लागला आसूंक जाय अशें शास्त्रज्ञांचें मत आसा. उजो पयलेच खेप निर्माण कसो जालो हाचेविशीं बऱ्योच दंतकथा सांगतात. आदिमानवान एक फातर काडून झाडाचेर शेंवटिलो. तो झाडाचेर आपटनाफुडें त्या झाडांतल्यान उज्याची कीट उसळ्ळी. तें पळोवन त्या मनशाक अजाप जालें.ताणें पर्थून गुणो शेंवटिलो. गुणो आनी झाड हांच्या घर्शणांतल्यान उजो तयार जालो. हेच कल्पनेंतल्यान फुडें उज्याची उदरगत जायत गेली जावंये.
प्राथमिक संस्कृतायांनी मुखेल करून उजो निर्माण करपाचीं तीन यंत्रां वापरलीं, तीं अशीं- प्राथमिक संस्कृतायांनी मुखेल करून उजो निर्माण करपाचीं तीन यंत्रां वापरलीं, तीं अशीं-घर्शण, आघात आनी बर्हिगोल भिगांतल्यान ज्वालाग्राही वस्तूंचेर उश्ण सूर्यकिरण सोडप.‘Introduction to Anthropoligy’ ह्या ग्रंथांत प्रो. जेम्स म्हण्टा- ‘चडसो सगळो मनीसवंश,प्लाइस्टोसीन काळाच्या सुरवातीकसावन उजो निर्माण करपाची प्रक्रिया शिकला.’ नेमको काळ जरी सांगपाक येना, तरी उज्याची कल्पना खूब पोरनी आसा. वेदकाळापयलीं उज्याचे निर्मीतीचो सोद जावं येता अशें सांगपाक मात आदार आसा. ऋग्वेदांत उज्याचो उल्लेख अशेतरेन आयला-त्वामग्ने पुष्करादध्यथर्वा निरमन्थतI मूर्ध्नो विश्वस्य बाधत:II (ऋग्वेद 6:16:13). अर्थव्यान उज्याक पुष्करापसून मंथन (घुसळून) करून उत्पन्न केलो.
उजो ही एक वैदीक देवता. वेदांत तिचें स्वरुप अशे तरेन वर्णिलां-चत्वारी शृङ्गा त्रयो अस्य पादा
व्दे शार्षे सप्तहस्ता सो अस्य त्रिधा बद्धो वृषभो रोरवीति
महो देवो मर्त्यां अविवेशII
अर्थ: उज्याक चार शिंगां, तीन पांय, दोन तकल्यो आनी सात हात आसात. ज्या वृषभाक तीन प्रकारांनी बांदून घाला तो जो मोट्यान हांबेता, त्याच म्हान ईश्वरान (वृषभान) मनशाच्या अंतस्कर्णां प्रवेश करून थंय वास केला. उज्याचीं नांवां:
अग्निवैश्वानरो वह्मिवीर्ति होत्रो धनंजय:I
कृपीहयोरनिर्ज्वलनो जातवेदास्तनूनपातII53II
बर्हि: शुष्मा कृष्णवर्त्मा शोचिष्केश:I
लोहिताश्वो वायुसख: शिखावाना शुशुक्षणि:I
हिरण्वरेता हुतभुक दहनो हव्यावाहन:II55II
(अमरसिंहविरचित अमरकोष स्वर्गवर्ग:1:53,54,55)
अशीं उज्याक अमरकोषांक एकूण 34 नांवां सांगल्यांत.
मूळ सत्पसून उजो निर्माण जालो. त्या उज्यापसून, आप, पृथ्वी, वायु, हांची निर्मणी जाली अशें छान्दोग्य उपनिषदांत म्हळां.
तदैक्षत बहुस्यां प्रजायेयेतिIतत्तेजोSसृजतIतदपोसृजत
सत्वे--- (छान्दोग्यपोनिषद 6.2.2)
द्यु आनी भूंय हातूंतल्यान उत्पन्न जालो उजो, प्राण आनी अपान ह्या प्राणांनी रावन अग्निवैश्वनरुपांत पोटांत उरता असो उल्लेख मैत्रायणी उपनिषदांत मेळटा. भुर्भव: स्व:, अग्नि,वायु, आदित्य, ह्या तीन तत्वांच्या समन्वयापसून जी प्राणशक्ती स्पंदित जाता ताकाच जठराग्नी वा वैश्वानर अशेंय म्हण्टात.घर्शण, आघात आनी बर्हिगोल भिगांतल्यान ज्वालाग्राही वस्तूंचेर उश्ण सूर्यकिरण सोडप.घर्शण, आघात आनी बर्हिगोल भिगांतल्यान ज्वालाग्राही वस्तूंचेर उश्ण सूर्यकिरण सोडप.‘Introduction to Anthropoligy’ ह्या ग्रंथांत प्रो. जेम्स म्हण्टा- ‘चडसो सगळो मनीसवंश,प्लाइस्टोसीन काळाच्या सुरवातीकसावन उजो निर्माण करपाची प्रक्रिया शिकला.’ नेमको काळ जरी सांगपाक येना, तरी उज्याची कल्पना खूब पोरनी आसा. वेदकाळापयलीं उज्याचे निर्मीतीचो सोद जावं येता अशें सांगपाक मात आदार आसा. ऋग्वेदांत उज्याचो उल्लेख अशेतरेन आयला-त्वामग्ने पुष्करादध्यथर्वा निरमन्थतI मूर्ध्नो विश्वस्य बाधत:II (ऋग्वेद 6:16:13). अर्थव्यान उज्याक पुष्करापसून मंथन (घुसळून) करून उत्पन्न केलो.उजो ही एक वैदीक देवता. वेदांत तिचें स्वरुप अशे तरेन वर्णिलां-
चत्वारी शृङ्गा त्रयो अस्य पादा व्दे शार्षे सप्तहस्ता सो अस्य त्रिधा बद्धो वृषभो रोरवीति
अर्थ: उज्याक चार शिंगां, तीन पांय, दोन तकल्यो आनी सात हात आसात. ज्या वृषभाक तीन प्रकारांनी बांदून घाला तो जो मोट्यान हांबेता, त्याच म्हान ईश्वरान (वृषभान) मनशाच्या अंतस्कर्णां प्रवेश करून थंय वास केला.
उज्याचीं नांवां:
आश्रयाशो बृहभ्दानु: कृशानु: पावको नल:II54II
मूळ सत्पसून उजो निर्माण जालो. त्या उज्यापसून, आप, पृथ्वी, वायु, हांची निर्मणी जाली अशें छान्दोग्य उपनिषदांत म्हळां.तदैक्षत बहुस्यां प्रजायेयेतिIतत्तेजोSसृजतIतदपोसृजत
द्यु आनी भूंय हातूंतल्यान उत्पन्न जालो उजो, प्राण आनी अपान ह्या प्राणांनी रावन अग्निवैश्वनरुपांत पोटांत उरता असो उल्लेख मैत्रायणी उपनिषदांत मेळटा. भुर्भव: स्व:, अग्नि,वायु, आदित्य, ह्या तीन तत्वांच्या समन्वयापसून जी प्राणशक्ती स्पंदित जाता ताकाच जठराग्नी वा वैश्वानर अशेंय म्हण्टात.अहं वैश्वानरो भूत्त्वा प्रणिनां देहमाश्रित:I
प्राणापानसमायुक्त: पचाम्यन्नं चतुर्विधम्II (गीता, 15:14)
आयुर्वेदांत उजो हो एक शारिरीक घटक आसा, असो उल्लेख आसा. कुडींत भायलीं द्रव्यां घेतल्या उपरांत, कुडीच्या घटकांत तीं आत्मसात जावंचीं म्हूण त्या द्राव्यांचें पचन करपी जो कार्यकारी आसता तेच वैश्वानर कुडीचे दोषधातु, उपधातु, इंद्रियां हांच्या सूक्ष्म घटकांत उजो आसता. उजो पचनकार्य रातदीस चालू दवरता. दरेका घटकाचे गूण वाडोवपाचें कार्य उजो करता.पचनाउपरांत त्या घटकांचीं सारद्रव्यां, मलद्रव्यां आनी विशुद्ध द्रव्यां तयार जातात. उजो हो पित्तांतर्गत आसता. ताचे पाचक, रंजक, आलोचक, भ्राजक आनी सांधक अशें पांच प्रकार कल्पिल्यात. तांचीं कार्यांय आयुर्वेदांत वेगवेगळी सांगल्यांत.
चडशा सगळ्या देशांत उज्याक देव मानून ताची पूजा करतात. इडो-इराणी काळांत ताका देवत्व प्राप्त जालें. इंडो-युरोपियन काळांत उजो हीमाच्या स्वरुपांत सर्वमान्य जालो.भारतीयाप्रमाणूच ग्रीक-इटालियन लोक होम हो देव मानून ताची पूजा करून, ताका हविद्रव्य ओमपतात. ग्रीक साहित्यांतूय होमाच्या म्हत्वाचें खूब वर्णन केला. उजो हो रानांतल्या खंडपांत लिपून बशिल्लो आसा, असो ग्रीक लोकांचो समज आसा.
वर्ग:देवनागरी पानां
जॉर्जिया
, आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी टबाइलीसी नगर आसा।
पळेयात
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:आशीयांतले देस
Sant Francis de Sales
Sant Francis de Sales hacho zolm, 21ver Agostache, 1567 vorsak, Fransan Chateau de Sales hanga, sobhea vyovhoharik ghorabeayan Duchy of Savoy Francis hanga zalo. Hea jageak atam Thorens Glieres oxem mhonntat. Francis ho xant monis aslo. Jedna to 13 vorsancho aslo tedna apnank padri javpache pasot Devache apovnnem asa mhunn tachea mhonnant ayle. Jedna tanne he aplea familint sangle tedna taka umed mevonk na,kiteak tacho pay taka zujari korunk chint'talo ani xikop ghevche pasot taka PARIS xarant dhad'dunk chint'talo. Punn tanne kaich mhonnlem na. Jedna to PADUA dotor ponnache kayde xikonk gelo ten'na punn to ogi ravlo,punn zuzareache xikop ghe nastana tannem devachem xikop anni khasgi magnnem chalu kele. Jedna Bispan taka padriponna vixim vicharle tednapunn tanne kaich zab dili na.Francis ek utor pasun uloylo na.Francis kiteak gay ogi ravlo? Tachea sompurn jivitan to devachi khuxi ugtti aschi mhunn chintalo. Apli khuxi tannem ken'nach Devacher dovrunk na.
Francisak ghodear svar javpak chodd avoddtale. Xevttak jedna to ghoddear svar zal'lo tedna taka Devachi khuxi kollun ayli. Francis tin pavtti ghoddea velo sokla denvlo. Jedna to sokla denvtalo tedna talvar potyethavn bhayr yetali. Jedna jedna talwar ani poti sokla denvtali tedna ti khursachea akaran poddtali. Uprant to padri zaunk Seminarint bhitor sorlo. Francis vatt pollovche pasot huxar aslo. Jedna to padri zalo tedna tanne,jea kurllea soneri kesancho taka obhiman aslo,te kes tanne katarle.Dusreani tachea borea ponna vixi Bispak sangle.
Francisan 60,000 lokank pottun kristi zomeant pottun haddche chintle. Ani ho plan aplea chulat bhavachea adharan zarti pavunk chintalo. Punn tachea payn taka ahar divpak nakarle,taka adar divpak tancho dhormprant punn khub gorib aslo. Tin vorsa to xarant vochon adar magtalo taka thoy khub vayt anubhov aylo. Lok tachea tonddar dar bond kortalo,tacher fator martalo. Kod'dok thonddin borfak lagon tachea payani rogot kittetale. To apli kallji kori naslo. Ekdis tor to kolheanpasun apli soddvhonn korche pasot zaddar vochon nidlo. Sokla poddona zavunk apnnank tanne rukachea fatteak bandhlem. Punn dusrea disa fando katrun taka sokla devovcho poddlo. Tin vorsa uprant tacho chulot bhav taka ekto sandun gelo, tanne eka munxakpunn dhormantorit korunk na.
Polleiat)
List_of_Catholic_saints
वर्ग:Konknni वर्ग:Catholic Igorjeche Sant वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok वर्ग:Romi panam
एम्.बॉयर
एम्.बॉयर एम्. बॉयराचे पुराय नांव मानुयेल सांतान आगियार जो मूळ फोंडेचो पूण रावतालो राय साश्टी वाठारांत.ताचो जल्म ११ ऑक्टोबर १९३० जालो आनी ३० में २००९ वर्सा तो सोंपलो.ताणे शाळेंतलें शिकप मुंबयंत ‘कॅथलिक एज्युकेशनल इंस्टिट्यूटां’त घेतलें.१८ वर्सांचेर ताणे ‘रिणकारी’ हें आपलें पयलें नाटक बरोवन सादर केल्लें.ल्हानूच आसतना अभिन्य करपाची ताची आवड आशिल्ल्यान शाळेंत आसतना जुआंव आगोस्तीन फेर्नादीश हांच्या ‘कुणबी जाकी ह्या तियात्रांत वांटो घेतलो.सौझा फेरांव आनी अ‍ॅन्टनी मॅडीस हांकां ते जिणेंत आदर्श मानताले.
तियात्र मळार येतना सुरवातेक ताणे एम्.टेलर हें टोपण नांव घेतलें पूण उपरांत चार्लस बॉयराचें आडनांव घेवन एम्. बॉयर ह्याच नांवान फामाद जाले.ताणें सौझा फेर्रांवाच्या ‘जोत काशी’ ह्या तियात्रावरवीं वेवसायीक माचेर पयलें पावल दवरलें.तो एक नामनेचो गीतकार,बरोवपी,बसोवपी,नट आनी गावपी.ताणें ३५ वयर तियात्र बरोवन सादर केले तशेंच ५००० वयर performance दिल्लें आनी १००० वयर कांतारां गायलीं.ताच्या मता प्रमाण तियात्र म्हळ्यार फकत प्रेक्षकांचे मनोरंजन करप न्हय पूण समाजाक बोध करपी आसपाक जाय.ताणें बरयले कांय तियात्र म्हळ्यार ‘चितना जाली सोपना’, ‘संवसार सुदोरलो’, ‘भुरगीं आनी भांगार’, ‘आदीं तें आतां हें’, ‘घोर दुखी गांव सुखी’, ‘मोग,’ ‘काजार,’ ‘डायवस,’ ‘काजारी पूत,’ ‘शेजारी,’ ‘पोसको इर्मांव,’ ‘बुटपॉलीश,’ आदी.‘एकूच रोस्तो’ हो ताचो फामाद तियात्र.ह्या तियात्राचे कितलेशेच प्रयोग जाले.
तियात्र बरोवपा भायर एक गावपी म्हणून ताणे प्रेक्षका मदीं खाशेली सुवात मेळ्यल्ली.विनोदी तशेंच दुखी कांतारां ते तितलेच प्रभावी रितीन गायताले.कितलेशेच विशय ते कांतारांनी हाताळटाले, चड करून समाजीक विशयांचेर ते आपल्या कांतारांतल्यान व्यंग करताले.समाजवादी विचारांचे तियात्रिस्त म्हूण लोक ताका वळखताले.
ताणें कांय काळ गोवा कोंकणी अकादेमीचेर वावुरपी समितीचे वांगडी म्हूण काम केलें.ताच्या वावरा खातीर तांकां कुळागर पुरस्कार (गोंय), गुलाब पुरस्कार, सिने टायम्स पुरस्कार (Cine Times Award), १९८४-८५ वर्सा राज्य संस्कृती पुरस्कार, १९९४-९५ वर्सा संगीत नाटक अकादेमी पुरस्कार, २००५ वर्सा भारत सरकाराचो पद्मश्री पुरस्कार फावो जालो.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:तियात्रिस्त/Tiatrist
स्वित्झर्लंड
, एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी बर्न नगर आसा।
पळेयात
वर्ग:एरोपांतले देस वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां वर्ग:देवनागरी पानां
एदुवार्द जुझे ब्रुन द सौझ
एदुवार्द जुझे ब्रुन द सौझ हाचो जल्म 7 ऑक्टोबराचे 1836 ह्या वर्सा बारदेसांतल्या असनोड्ड्या गांवांत जालो. ताच्या बापायचें नांव एलेनतेरियो द सौझा आनी आवयचें नांव आना. मारीया कोंसेसांव.
जिवीत
ताच्या घराब्यांत तो दुसरो भुरगो आशिल्लो. ताणें आपलें मुळावें शिकप पुर्तूगेज भाशेतल्यान केलें. उपरांत शिकपाक हुशार आशिल्ल्या कारणान आपलें उंचलें शिकप करूंक आनी देवाच्या उल्याक कान दिवंक तो रायतूरचे सेमीनारींत पाद्री जावंक गेलो. कांय कारणाक लागून ताणें सेमिनारी सोडली. उपरांत तो दाबूल, मुंबय गेलो. स्वताच्या खर्चान ताणें ‘सोसायदादे दो सांतिस्मो साक्रामेन्तो’ ही संस्था ताणें घडयली आनी आपलें पुस्तकालय तिकाच भेटयलें. पुणेच्या फोटो सिन्कोग्राफी (Photo Cynchography) खात्यांत वयल्या दर्जाचो कार्याध्यक्ष आसलो. तो साबार भासांचो पंडीत आशिल्लो. वेळ मेळटा तेन्ना भासशास्त्र शिकपांत गुल्ल जातालो. साबार भासांच्या भासशास्त्राचेर आनी शब्दशास्त्राचेर अभ्यास करून आपलो मेकळो वेळ सारतालो.
बरप
एदुवार्दाक कोंकणी, मराठी, इंग्लेज, पुर्तूगेज, फ्रांस आनी भारतीय भासो येताल्यो. पुर्तूगेजाच्या ‘ओ हेराल्दो’ ह्या पुर्तूगेज वर्तमानापत्रांत कोंकणी भास आनी तिची प्रगती (A Resurreiçao do Concani – कोंकणीचें पुनर्जिवंतपण) ह्या विशयाचेर तो नेमान बरयतालो. एजोब्रुदेजा Ejobrudeja ह्या नावां खाला तो ह्या वर्तमानपत्रांत आपले लेख उजवाडायतालो.
एजोब्रुदेजा’ न बरयिल्लीं पुस्तकां
कोंकणीतल्यान देवाची शिकवण सामान्य लोकांक मेळची हो हेत मनांत बाळगून 1879 वर्सा ‘क्रिस्तांव दोतोर्न गोंयचे भाशेन’ हें पुस्तक ताणें रचलें.
एव आनी मारी
एजोब्रुदेजा मारियेचो व्हड भक्त आशिल्लो, हें आमकां ताच्या बरोवपांतल्यान कळटा. 1899 वर्सा मारयेची तुस्त गावपाक एव आनी मारी हें एक लांबदीक म्हाकाव्य ताणें रचून कोंकणी मळार अदीक भर घातली. कोंकणीतलो तो पयलो महाकाव्यकार अशें मानतात. तांतूंत गोंयच्या भजन गिताचेंर आदारीत आनी कामोयश पुर्तूगेज आनी दांतेस हाणें इटालीयन भाशेंत केल्ल्या महाकाव्याचें अनुकरण एदुवार्दान कोंकणी भाशेन ह्या पुस्तकांत केलें. ताणीं वापरिल्ली शैली आनी पद्दत एदुवार्दान ह्या पुस्तकांत आपणायलां. महाकाव्यां हीं चड करून वीर-पुरूशांचेर रचतात. पूण एदुवार्दान तीं दोन बायलांचेर - एव आनी मारी हांचेर रचून एक वेगळो पांवडो घालून दिलो. हातूंत ताणें पवित्र पुस्तकांतली खबर सांगल्या. मनीस पातकांत पडून पातकाचो गुलाम जाता, पूण मारियेच्या पुता वरवीं ताका सुटका फावो जाता. हें ताणें आपल्या म्हाकाव्यान दाखोवन दिलां. एवेक लागून पातक आयलें जाल्यार मारिये वरवीं सुटका मेळ्ळी.
गायनां
1901 ह्या वर्सा ताणीं पियेदाद सायबिणीचीं आनी साबार दुसरीं गायनां रचलीं. तशेंच त्याच वर्सा मोन्ते सायबिणीचीं आनी साबार दुसरीं गायनां ताणीं रचलीं. अशे तरेन धर्मीक साहित्य रचून फक्त लोकांच्याच काळजाक हात घातलो अशें न्हय, वेल्यान ताणें आपले आवय भाशेतल्यान (कोंकणी) रचून कोंकणीचें साहित्य आनीक वाडयलें.
कादंबरी
‘खुशालपणाचो घराबो’ आनी ‘पंचवीस राजकुंवर’ ह्यो दोनुय नवलकाणयो ताच्या मरणा उपरांत उजवाडाक आयल्यो. तशेंच ‘क्रिस्तांव घराबो’ आनी ‘सर्गाचो थेवो’ ह्योवूय कादंबरी तो संवसार सोडून गेल्या उपरांत छापल्यो. ह्या कादंबऱ्यांचेर फ्रेंच बरोवपी ऍल्कझेंडर ड्युमा हाचे आदर्श दोळ्यां मुखार दवरून ताणें बरयल्यात.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Sontosacheam Ul'lasamnim - Gaion
Sontosacheam Ul'lasamnim - Gaion
Sontosacheam ul´asamnim Contentment of happiness Type: Hymn Source: Gaionacho Jhelo, 1995 edition, T-47, p. 223 Lyrics: Vasco do Rego, Panaji, Ilhas, Goa Music: Santana Faleiro, Raia, Salcete, Goa Publisher: Goychi Sevadhormik Somoti (Pastoral Institute), Old Goa, Goa 403 402 Translated by: Alfred Noronha, Pandavaddo, Chorão, Goa 403 102. August 2005
Sontosacheam ul´lasamnim
somrombhum-ia sogllim ami
the feeling of joy,
zolma dis ho anondacho
Sodam-Ankvar Deva-Maicho!
the Virgin Mother of God!
The darkness of this sinful world,
Mariê vorvim udeun ailo
Promannikponnacho Surio
Like the unfailing brightness of the Sun
Somi Jezu, Tarôk amcho!
is our Saviour, Lord Jesus!
http://www.songs-from-goa.at/info14-music-with-staffnotation.html
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sontosacheam_ul%27lasamnim._S._Faleiro.jpg
Polleiat
Gaionnam
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Ankvar Mariechea Manak Gaionnam वर्ग:Gaionnam वर्ग:Romi panam