cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
नाकेरी
शैक्षणिक सुविधा
गांवांत १ शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत १ खाजगी पूर्व-प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत ३ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं कनिष्ठ माध्यमिक शाळा (FATORPA) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं माध्यमिक शाळा (FATORPA) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा (CUNCOLIM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (CUNCOLIM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (VERNA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय (BAMBOLIM CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (MARGAO) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (VERNA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (MARGAO) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (MARGAO) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (MARGAO) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण ना. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण आसा. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण आसा. गांवांत झरीचें उदक पुरवण ना. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण ना. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध आसा. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध ना. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनीक येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट आनीक तार ऑफीस ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गावाचो पीन कोड ४०३७०३ आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मोबाईल फोन सुवीधा ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं इंटरनेट सुवीधा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं ऑटोरिक्षा व टमटम ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राज्य महामार्ग ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडला.
सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळांमळ ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळ / मनोरंजन केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक पुस्तकालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक वाचनालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखा तीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
नाकेरी ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
नाकेरी ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): RICE, BAUXITE, CASHEW NUTS.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय़ वर्ग:दक्षिण गोंय वर्ग:साश्टी तालुका वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे
केळा
केळा हें उत्तर गोवा जिल्ल्यांतल्या फोंडें तालुक्यांतलें ५.४ चौ. किमी.क्षेत्राचें शार आसून २०११ चे जनगणने प्रमाण ह्या शारांत १६२३ कुटुंबां वा वट्ट ६८५२ लोकसंख्या आसा. जिल्लो मुख्यालय, पणजी हांगां ३२ किलोमीटर अंतराचेर आसा. राज्याची राजधानी पणजी हांगां ३२ किलोमीटर अंतराचेर आसा. हातूंत ३५०० दादले आनी ३३५२ बांयलां आसात. हातूंत अनुसुचीत जातीचे लोक ९५ आसून अनुसुचीत जमातीचे ३८५ लोक आसात. ह्या गांवचो जनगणनेतचो स्थळ निर्देशांक ६२६८७१ आहे.
लोकसंख्योप्रमाणे शाराचो दर्जो V (लोकसंख्या_एकूण ५,००० to ९,९९९). शाराची नागरी स्थीती आसा. 'सर्वेक्षण शार'.
१ लाखां परस चड लोकसंख्या आशिल्लें सगळ्यांत लागींचें BELGAUM हें शार १३४ किमी अंतराचेर आसा.५ लाखां परस चड लोकसंख्या आशिल्लें सगळ्यांत लागींचें PUNE हें शार ५११ किमी अंतराचेर आसा. रेल्व स्टेशन २५ किमी अंतराचेर MARGAO हांगां आसा.
नितळसाण आनी पिवपाचें उदक
शारांत बंद गाटारवेवस्था आसा. ल्हान धरणांतल्यान उदकापुरवण जाता. शाराक शुध्दीकरण केल्ल्या नळाच्या उदकाची पुरवण जाता. उदका पुरवणेची तांक 300 किलो लिटर आसा.
सगळ्यांत लागीं आग पालोवपाची सुविधा PONDA (३ किमी) हांगां आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय २५ किमी हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १६ किमी हांगां आसा. शारांत १ दवाखानो आसा. शारांत १ कुटूंब कल्याण केंद्र आसा. शारांत १ प्रसूती आनी बालकल्याण केंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूती केंद्र ३ किमी हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र ३ किमी हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं रुग्णालय ० किमी हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय ५ किमी हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं फिरतो दवाखानो ० किमी हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं हेर वैजकीय सुविधा ४२ किमी हांगां आसा. शारांत ४ खाजगी बाह्यरुग्ण वैजकी सुविधा आसा.
शारांत १ खाजगी वखदां दुकान आसा.
शैक्षणिक सुविधा
शारांत ४ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. शारांत २ खाजगी प्राथमिक शाळा आसा.
सगळ्यांत लागीं खाजगी पदवी महाविद्यालय (फक्त वाणिज्य) PONDA (२ किमी) हांगां आसा.
सगळ्यांत लागीं खाजगी पदवी महाविद्यालय (कला आणी शास्त्र) PANAJI (३० किमी) हांगां आसा.
सगळ्यांत लागीं खाजगी पदवी महाविद्यालय (कला आणी वाणिज्य) BANDORA CT (२ किमी) हांगां आसा.
सगळ्यांत लागीं खाजगी पदवी महाविद्यालय- विधी MARGAO (२५ किमी) हांगां आसा.
सगळ्यांत लागीं शासकीय पदवी महाविद्यालय- विद्यापीठ PANAJI (३२ किमी) हांगां आसा.
सगळ्यांत लागीं शासकीय वैजकी महाविद्यालय BAMBOLIM CT (३८ किमी) हांगां आसा.
सगळ्यांत लागीं शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय BANDORA CT (६ किमी) हांगां आसा.
सगळ्यांत लागीं खाजगी वैवस्थापन संस्था VERNA CT (१८ किमी) हांगां आसा.
सगळ्यांत लागीं खाजगी पॉलिटेक्निक VERNA CT (१८ किमी) हांगां आसा.
सगळ्यांत लागीं शासकीय वेवसायीक प्रशिक्षण शाळा BANDORA CT (५ किमी) हांगां आसा.
सगळ्यांत लागीं शासकीय अनौपचारीक प्रशिक्षणकेंद्र PONDA (६ किमी) हांगां आसा.
सुविधा
शारांत १ खाजगी अऩाथाश्रम आसा.
सगळ्यांत लागीं नोकरी करपी स्त्रियांचें सरकारी निवास (हॉस्टेल) PENHA DE FRANCA CT (३८ किमी) हांगां आसा.
सगळ्यांत लागीं खाजगी वृद्धाश्रम BANDORA CT (३ किमी) हांगां आसा.
सगळ्यांत लागीं शासकीय खेळांगण MARGAO (२५ किमी) हांगां आसा.
सगळ्यांत लागीं खाजगी चित्रपटगृह PONDA (३ किमी) हांगां आसा.
सगळ्यांत लागीं शासकीय सभाघर PONDA (३ किमी) हांगां आसा.
शारांत १ शासकीय भौशीक ग्रंथालय आसा.
उत्पादन
केळा ह्या शारांत मुखा वयल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता ( म्हत्वाच्या देंवत्या अनुक्रमान): TILES,CASHEW NUTS
बाजार आनी सावकारी पेडी
शारांत ४ राष्ट्रीय बँक आसा.
शारांत २ बिगर शेतकी रीण संस्था आसा.
Xirbi Mhoji Gai Ga Zotaku Bori - Dulpod
“Let’s keep the Goan tradition and culture alive, worldwide”
Xirbi Mhoji Gai Ga Zotaku Bori
My white cow is good to plough
Type: Dulpod
Source: A. da Gama/ C. Xavier. Goemchim Gitam. Mandde anim Dulpodam.Nr.
Translated by: Alfred Noronha, Panaji, Ilhas, Goa, 30.05.2005
Zotu ano taxita ga kombea sadari. (bis)
I don the plough at the crowing of the cock at sunrise (bis)
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
आर्द्रा
भारतीय सत्तावीस नखेत्रांतलें सवें नखेत्र. हातूंत एकूच नखेत्र आसा अशें मानतात. ह्या नखेत्राचें नांव गॅमा जेमिनोरम (अॅल्हेना) अशें आसून ताचे विषुवांश 6 ता. 34 मि. क्रांती 16˚ 27’ प्रत 1.93. सुमार 21 जूनाक सूर्य ह्या नखेत्रांत प्रवेश करता. आर्द्र म्हळ्यार ओलें. हें पावसाचें म्हत्वाचें नखेत्र आशिल्ल्याकारणान ताका अशें नांव पडलां आसूंक जाय. हाचो आस्पाव मिथुन राशींत जाता.खंयचें नखेत्र आर्द्राचें मानचें हेविशीं वेगवेगळीं मतां आसात. कांय जाण ‘ कांक्षि ’ वी ‘ कक्ष ’म्हळ्यार ‘ आल्फा ओरिऑनिस ’ (बेटलज्यूझ) हें, तर कांय जाण व्याधाचें नखेत्रूय आर्द्रा नखेत्राचें अशें मानतात. पूण कांक्षि हें मृगांतलें समजप बरोबर आनी व्याधाचोय मृगाकडेन संबंद आसताच. देखून, ‘ गॅमा जेमिनोरम ’ हेंच आर्द्राचें मानप बरोबर अशें शं. बा. दीक्षित हाचें मत आसा. ह्या नखेत्राची देवता रुद्र आनी आकृती मणी अशें मानतात.
आर्द्रेची मूर्त कशी करची तें हेमाद्रीन अशें सांगलाः
श्वमुखी कृष्णवर्णा तु रक्तार्द्रा शूलपाणिनी
नीलवस्त्रा वृषारुढा वाƧ स्थिमालाविभूषणा।
अर्थ- सुण्याचें तोंड, काळ्या रंगाची, रगताभशेन ओली, हातांत शूल, निळें लुगट, बैलाचें वाहन आनी हाडांच्या मणक्यांचे अलंकार धारण केल्ली अशी आर्द्रेची मूर्त करची.
Atmean, Sotan, Bapa - Gaion
Atmean, Sotan, Bapa
With a faithful heart, O Father
Type: Hymn
Source: Gaionacho Jhelo, 1995 edition, A-5, p. 3
Lyrics: Vasco do Rego, Panaji, Ilhas, Goa
Music:
Version 1: Joe Rodrigues, Merces, Ilhas, Goa
Version 2: Bernardo Cota, Santa Cruz, Ilhas, Goa
Version 3: Vasco do Rego, Panaji, Ilhas, Goa
Translated by: Alfred Noronha, Pandavaddo, Chorão, Goa 403 102. August 2005
Bhurgea-bhoktin zomleanv,
We are born innocent children,
gaion korun ietanv,
we are coming, singing a song,
visvas dhorun ietanv,
we come with full faith,
Bapa mukhar ietanv.
we are coming to our Father.
Refrain:
Atmean, sotan, Bapa,
bhozunk ietanv Tuka!
coming to worship You!
Jezuk modem dovrun,
With Jesus in our midst,
Jezuk mukhar ghalun,
by having Jesus before us,
Jezuk chikttun ravun,
by keeping Jesus in mind,
we come before our Father.
Tachem Utor aikunk,
To hear His word,
Taka orponn korunk,
to praise Him,
to sit at His table,
kuxalkaien ietanv.
we come full of happiness.
Bhavam-bhoinnim vangdda
In the company of our brothers and sisters,
kuxal ami asanv,
we are happy,
anond amcho gaitanv,
शेतकामती आनी शेतकाम
टप टप हुमेंच्यो पांवळ्यो देवतात, धर्तरी, जमीन, शेंतां पावसाक रावल्यात, मनशां, किडी, मुंयो पुरूमेंताक लागल्यात, शेतकामतींन शेतकामेंचीं सगलीं अवतां तयार केल्यांत, आतां सगळीं पावसाचे उमेदी आसात. शेतकाराचें जिवीत म्ह्ळ्यार सैम,तांतूंतली माती,आनी जमनींत ऋतूप्रमाणें उपजून आयिल्लें तीचेकडसून म्हेळील्लें दान,जशें भाताचें पीक,माती ही सगळ्यांचीं मांय,सैमांची तशीच मनशांची ह्या कारणांक लागून घडये जायत मनीस सैमांकडेन जल्म तें मरणां मेरेन आंवलंबून आसता.मनशाचो सैमच असो आसता की जेन्ना गीम येता तेन्नापावस जाय आनी पावस येता तेन्ना शिंयांचे दीस जाय आनी शिं येता तेन्नां गीम जाय,पावसाची चड करून वाट पळयतात तीं भुरगीं तशीं जाण्टीं,आनीझाडां-पेडां,पावसाच्या थेंब्याक सामकेच आशेंन रावपी आमचो शेतकार,हो शेतकार आमचें सगळ्याचें पोट तो शेत रोयता म्हूण आमकां भात,तांदूळ म्हेळटात जाका लागून आमच्या घरांत शीत,पुलाव,आनी हेर शीजता,सकाळचो आमचो नसतो पांव,गोंवांची चपाटी,नासतनां आसनां,अशें सगळें आसून आमकां कांयच पडून घेल्लें नासता,पूण त्या रोंप रोवपी शेतकाराचें मन पावसा बगर आकूळ-पीकूळ जाल्लें आसता,कारण ताच्या कामां पसून तो लोकांचें पोट भरता आनी ताका पयसो म्हेळटा,ताचें पोट,ताच्या भुरग्या बाळांचें पोट भरपाचो प्रशन्न आसता जशें म्हाबळेक्ष्वर सैल हांच्या ‘नवें’ कथेंतलो तो शेतकामतीचो घराबो भटान नवें शेंत काप्पाची पंरापरा पाळ्ळिना आनीं कसो ताच्या घरांत शेंत आसून तें पीकून पासून तो,ताची आवय,ताचीं बायल,भूरगीं उपाशी पडून तो रातचो आपलेंच शेंत कापून आपल्या घराब्याक पोट भरून व्हाडटा आनी शेंवटीं आपणें परंपरा पाळ्ळिना हाची ताका याद जावन,लोकाच्या तोमण्या पासून सूट् टपाक सकाळीं तो आनी ताची घरकान्न लोकाक बोवाळ मारून सांगतात की आपलें शेंत चोरांनी कापून व्हेलें,अशी ही शेंतकाराचेर बरयिल्ली कथा जावन आसा.शेताचें म्हत्व शेतकामत्याक खूब आसा कारण शेताचे मातयेतच ताच्या फूडाराचें बीं किल्लता,अशें म्हाका तरी दीसता.
Atmean, Sotan, Bapa - Gaion
Atmean, Sotan, Bapa
we get together in prayer,
शेतकामती आनी शेतकाम
शेतकाम करताना शेतकामत्याक खूब आवतां लागतात,हीच आवतां ताची पोट भरपाचीं सादनां जांवन आसा,ह्याच आवतांक लागून ताचो संवसार बरो जाता,ह्या आवतांचें नांवां आनी तांचो वापर स्पष्ट करतना पयली ज्या आवतांचें नांव येता ती म्हळ्यार नांगर,खोरें,कुदळ,कोयतो,रीस,वाधी,रूमडी,कानी,बैलगाडी,जूं(गुठो आनीं दातो),जोत,व्हिळो,कोयती,आडूं,हातर(ल्हान हात-याक डाळी)वा सळयें.नांगर गीम सोपचे पयलीं तपासून पळोवप आसतालें पयलींच्या तेंपार नांगर लाकडाचे आसताले.अश्या नांगरांक खंय येर आयली जाल्यार जांव चीर गेल्यार दूसरो नांगर करपाक शेतकार मेस्ताकडेन दितालो,ह्या नांगराक फुडें लोखणाची एक पट् टी बसयताले.तिका जोगाल अशें म्हणटात.ही पट् टी जमीन नांगरपाचें काम करतात.ह्याच नांगराक पाडे बांदले उपरांत ताका जोत अशें म्हणटात.
Atmean, Sotan, Bapa - Gaion
Atmean, Sotan, Bapa
we grow in love.
शेतकामती आनी शेतकाम
रीस म्हळ्यार लांब रूंद अशी पट् टी तशींच पान म्हळ्यार नांगराच्या फुडल्या भागाक जोगाल बसयल्ली आसता,त्या भागाक पान अशें म्हणटात,जोगाल ज्या हुकान बसयल्ली आसता त्या हुकाक वाधी अशें म्हणटात,नांगराचो लाकडी भाग मुठ कसो आसता आनी जोत आमुडटल्याच्या हातांत आसता ताका रूंमडी अशें म्हणटात,काथ्या पासून जी दोरी तयार केल्ली आसता ताका कानी म्हणटात. ह्यो सगल्यो वस्तू म्हेळून तयार जाता तो नांगर.हालीं तेंपार हो नांगर उरूंक नां.आतां पुराय लोखणांचो नांगर बरींच वर्सां चलतात.तांची चडशीं तोड-मोड जायना.तें परते परतें सारके करचें पडनां,तशेंच ह्या नांगरानी जमीन बेगीन खणून जाता.पयलीं कांय शेतकामत्यांकडेन बैलांगाडो आसतालो आनी ताचो उपेग भात हाडपाक,येवपाक वचपाक करताले.आतां गाड्याची सुवात रीक्षेन घेतल्या.
गीमांच्या तेपार शेतकार आपलीं सगळीं आवतां कामांक तयार करता आनी जेन्नां गीम सोपून जूनांचो म्हयनो सूरू जाता तेन्ना ताच्या कामांची सूरवात जाता,तातूंत मदीं-मदीं पावस आपालिपा खेळटा पूण एकदांच जर पावस पडत रावलो जाल्यार थांबनां,अश्या पावसाच्या दिसानी शेतकामती आपणें साबांळून दवरिल्ले बीं भायर काडटा.हे बीं खूब तरेचें आसता खासा गोंयचीं आसतात,पूण आयज आशिल्या हायब्रीड बिंयांन आमची हीं पोरणीं बिंयां हालींचे शेतकामती वपरिनांत,तींय एक दीस ना जावन वतलीं.त्या उपरांत आमकां गोंयच्या शिताचो वास आनी रूच आनी खंयच्याच हायब्रिड जातीन मेळचीनां,नांवां लेगीत आयकूंक गोड जशीं कंरगुट,मुणें,खोचरी,शिट् टो,शिड् डी,खारो आजगो,खारोळी,कोनफीरसाळ,जिरेसाळ,मोदीयामांडलां,हातूंतली कांय बींयां सोडलीं जाल्यार बाकिच्या बिंयांचीं फक्त नांवांच उरल्यांत,जेन्ना बीं घालपाचो वेळ येता तेन्ना शेतकामती आपणें साबांळून दवरिल्ले बीं घालता,हें सगळ्यांचें गरजेचें.तशेंच हेर आवतानीं काम करतानां ताचो उपेग जाता,गुठो आनीं दांतो हांचो जाता तसो.गुठो म्हळ्यार दोन कण्यांक सुमार एक येदभर रूंद जोडिल्ली फळी,नांगरलें उपरांत परतो गुठो मारतात.हाचें कारण नांगरून वयर सकयल जाल्ली जमीन एका तळार हाडप तशी नडणी,तण नांगरून वयर सरलां तें मातयेच्या पोंदा पडून कूसचेंम्हण गुठो मारतात.आनी दांतो जो आसता ताचो आकार दांतांचो आशिल्या कारणांन ताका दांतो अशें नांव पडलां,गिठ्या सारको दांतोय कोण्यांक जोडिल्लो आसता.एके फळेक एका वटेन दांत आसतात.शेतजमनीर चरयो(एक सारक्यो उब्यो वळ्ळी)येवच्यो तशेंच जमीन भुसभुशीत जांवची जांव जमनीर खंय चुकून तेंफ(जमनिचो ल्हान-व्हड खणून आयिल्लो कुडको)दिकळ उरलां तें दांत्यासकल पडून ताचो चुरो जांवचो म्हणून शेता जमनीर दांतो मारतात.जूं म्हळ्यार लाकडाचो धणूच्या आकाराचो एक लांब कुडको.जूं दान पाड्यांक एकठांय बांदता.तें पाडयाच्या मानेर दवरतात.ह्या ‘जूं’क दोनूय वाटानीं दोन दोन करून चार आसतात.तांतूतल्यान कानीं घालून ते पाड् ड्याचे मानेर बांदतात केन्ना केन्ना पाडे मस्ते आसल्यार तांकां घराकडेनच जीं बांदून व्हरतात, ताका सांगडायला अशें म्हणटात.हेर चडशीं अवतां आयज लाखणांचां जालीं तरी जूं मात आजून साकडी उरलां,ताचीं कारणां म्हळ्यार लाकूड वतांन सुकून ल्हव जाता.तशेंच लोखणांचे जडायेक लागून पाड्यांचे मानेर वळ पडून घावो जांव येता.मळी,आख,खाजनां,ही अशी तीन तरांची जमीन आसता,मळी ही मात्शी उंचार आसता दोंगराच्या मुळसांत वयर-सकल अशी आसता.असले जमनीर सर्द पीक येवपाक कूब पावस लागता.आख ह्या जमनीक गोंयच्यावेगवेगळ्या वाठारानी वेगवेगळीं नांवां आसात.ही जमीन पिकाळ आसता आनी मली परस ,सकल एका तळार आसता.खूब पावस पडटकच असल्या जमनींत उदक भरता.हें उदक जमनीर जिरता आनी कांय दिसांनीं झरें फुटून व्हांवूंक लागता.हाका उमळ जाली एशें म्हणटात.ही जमीन खूब पिकाळ आसता.पावसांत तशेंच गीमांत ह्या जमनीरखूब पीक येता.गिमांच्या तेंपार चवळी,हळसांदे,मिरसांगो, कांदे,भजीपालो,कणगां,वांयगीं तशेंच भातपीक काडटात.जी जमीन न्हंयेक लागीं आसता,ताका खाजनां अशें म्हणटात,असल्या शेंतानीं न्हंयेचें खारें उदक पावता आनी जमीन खार जाता.ह्या जमनीर चड कांय पीक येना,अश्या जमनीर चड प्रमांणांन नुस्तें पोसपाक चड बरें जाता,आनी धंदोय बरो जाता.
Atmean, Sotan, Bapa - Gaion
Atmean, Sotan, Bapa
Kedem amkam dennem
What a privilege for us,
शेतकामती आनी शेतकाम
गोरवां पोसप हो शेतकांमत्यालो जोड धंदो.जोता खातीर पाड्यांची जांव रेड्यांची गरज आसता.तांच्या वांगडाच हेर गोरवांक शेतकांमती पोसतात.गोरवांच्या शेंणांचो उपेग शेणीथाप्पा खातीर तशेंच आंगण(खेळ),घर सारोवपाखातीर करतात.पावसांच्या तेंपार शेंणीं तापूंक म्हेळनां शेंण तशेंच भरून गायरींत उडयतात.गायर म्हळ्यार गोठ्या कुशीक खणींल्ली व्हड भांय ,तातूंत चुलीचो गोबर आनीं गायेलें शेंण,घरांतलो कोयर,उडयतात,अशे तरेन गोबर आनी शेंण एकठांय जाता आनी त्या मिस्रणांक गोबरी अशें म्हणटात.गोबरी पावस पडचे आदीं माथ्यार धरून वा गाड्यान,रिक्षान,ट्रकान व्हरून शेंतात घालतात.हें काम चडशें मे म्हयन्यांत जाता.
एप्रील,मे म्हयन्यांत खंडणी करतात पयलीं खोरें घेंवन खंडणटालीं आतां सरकारी वा कोणालींय मशिनां मागून हाडून आपल्या शेताची खंडणीं करतात,मेर घालप.मेर शेतांत उदक आडोवन दवरपाचें तशेंच उदकाची पातळी उणी-अदीक करपाक मदत करता.चारूय वाटांनी मेरो लावन कुणगी तयार करतात.व्हडलो चवखण तयार करता ताका कुणगी अशें म्हणटात.ल्हान चवखणांक कुणगुली अशें म्हणटात. कुणग्यांत मदीं उदक भितर घेवपाक तशें भायर सोडपाक सुवात दवरिल्ली आसता.ती मेरेक आसता ते सुवातेक पोण्ण अशें म्हणटात. खूबश्या गांवांनी मशिनांन खणून घेतले उपरांत मे म्हन्यांत सुक्यो मेरो लावपाचें काम करातात.ल्हान-ल्हान तेंपां लांगी करून एकामेकांर दवरून मेर पावसांत लायिल्या मेरांपरस घट जातात. दोन शेंतांची वेगळांवणी करतले मेरेक नीसाची मेर अशें म्हणटात.ही मेर नीट आनी मातशी आंगान मोटी आसता.पावस पडत आसता,तेंन्ना झाडांक नवी कोमरी फुटुक लागता,शेतांत जोत घालतात तेन्ना पड्डे सारके शेंतात चलचे म्हूण शेतकामती पाड्डयां समजता तसली भस उलयता देखीक,1)ही री री री.....2)हीरी हीरी....3)हो हो....4)व्हलो व्हलो.....
Atmean, Sotan, Bapa - Gaion
Atmean, Sotan, Bapa
Bapa mukhar ieunchem,
to stand before our Father,
शेतकामती आनी शेतकाम
जोत आमूडटना पाड्याकडेन आपलेंपण दाखोवपी शेतकार तशेंच रागान तांचेर जोताची बडी मारपी शेतकामती सैम आनी मोनजात ही दोनय तांगेली भुरग्या सारकींच आसतात.शेंतांत जेन्ना रोव मारतात(बीं घालप),तेन्ना शेतकामती जायतीं गांवठी सारीं शेंतात घालताले.जशें कुसयिल्लें नूस्तें,शेंण,गोबरी,ही सगळीं सारीं आदीं वापरतालीं.ही सारीं नीज आसतालीं जाका लागून किडी-जीव जायनासले. पूण हालिंसाराक हें चक्र बदल्लां.आतां शेतकामती रसायनीक सारें वापरतात जाका लागून शेतांत तोळ पडटात,कीड लागता,तशेंच भाताचेर बारीक जीव तयार जातात.ते मारपाक वीखारी वखदांचो वापर करचो पडटा,हीं वखदां भातांत पावतात आनी जेवतात-खाताना मनशांचे कुडींत रिगतात.काळांतरान ह्या वखदांचो बदीकार कुडीचेर जावपाक लागता आनी मनीस दुंयेंत जाता.पावसांत शेतकमती आपल्याक पावसा पासून राखण करपाक साधनां वापरपातात त्यो म्हळ्यार कांबळ,घुराम आनी कण्णो,कांबळ दादले घेताले.बायलां घुराम वापरतालीं.घुरांमांची सुवात फुडें कण्णयान घेतली,आतां कापोतीचें यूग आयलां आनी घुराम,कण्णो हीं भुतकाळांत घेल्यांत,फकत कांबळ कंय चुकून दिश्टी पडटा.कापोती सांबाळपाक सोप्यो तशेंच वापरुंक हलक्यो आसतात.नडणीं करतात ही नडणी तरांतरांची आसता,जशी पोल्लें,तावस,चींचण,सुळके,धो, बिमल,पीखडी,साळकी अशीं ही नडणांचीं नांवां.लूंवपाचो वेळ येता तेन्ना शेतकामती शेंतात काम करतात तेन्ना तांकांहेर लोक जाय पडटात त्या दादल्यांक मानाय आनी बायलांक कामे-यांक म्हणटात,आनी ती लुंवतना जी मुखेल आवतां गरजेचे आसता तें म्हळ्यार कोयती जाका सारकें उतर म्हळ्यार व्हिळो,शेत लूंवन जातकच,मळणी करतात,भाताची मळणी खबू तरांनी करतात.एका पाड्डयाक एका खुंटाक बांदून भात ताच्या पांयांपोदाक घालतात आनी भात खावचें न्हंय म्हूणताका वांटकुळेंच भोंवडायतात,अशीं चार पांच गोरवांच्या आदारान मळणीं करतात,दुसरे तरेची मळणी म्हळ्यार एके फळयेर थोडीं-थोडीं कणसां घेवन तीं आपटीतात.तशें केल्यार भात आनी तण वेगळें जाता.पूण तशें केल्यान गोटो मात  हेवटेन तेवटेन उसळटा,आंतां भात मळपाची यंत्रां उपयोगांत हाडटात. भात मळपाखातीर हातर जाय पडटा,ही हातर शेंनरीच कशी आसता,हातराक कांयकडेन सळयें अशें म्हणटात.भात मळेउपरांत वारें घालतात कारणत्या भातांत तण,पोल्ल,कुसकूट भायर पडटा,आनी बरें भात तयार जाता,हें भात वतांत सुकयतात आनी ताचो पुरूमेंत करतात तो कड्यानी,मुड्यानी आनी साकांनी भरुन दवरतात.तांदळांची गरज पडटा तेन्ना कड्यांतल्यान भात काडून तें उकडटात आनी ताचें तांदूळ करतात.हाका उकडे तांदूळ म्हणटात,अशे तरेन शेतकामती शेत ओंपून पीक काडटात आनी आपलें पोट भरतात. पोट म्हजें, मानांय हांव वता थंय धांव धांव शेतांत म्हज्या कांवळे कांव कांव पेजे नीस पोटांत व्हांव व्हांव शेत म्हजें शेतकामती हांव गोंयच्या निसर्गाचो मोगी हांव.
Atmean, Sotan, Bapa - Gaion
Atmean, Sotan, Bapa
bhavam-bhoinnim modem
with our brothers and sisters,
शेतकामती आनी शेतकाम
वर्ग:देवनागरी पानां
Atmean, Sotan, Bapa - Gaion
Atmean, Sotan, Bapa
Jezu sarkim zaunchem!
let us become like Jesus.
Polleiat
Gaionnam
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Gaionnam वर्ग:Romi panam
उतोड्डें
उतोड्डें (६२६८९३)
उतोड्डें हो दक्षिण गोंय जिल्ह्यातलो सास्टी तालुक्यातलो ३१४ हेक्टर क्षेत्राचे गांव. २०११ च्या जनगणनेप्रमाण ह्या गांवांत ५१६ कुटुंबा आसात आनी पुराय २०१८ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार मडगांव  १५ किलोमीटर अंतराचेर आसा. हांगा ९४३ दादले आनीक १०७५ बायलो आसात. हांगा अनुसूचीत जातीचे लोक ० आसून अनुसूचीत जमातीचे ११ लोक आसात. ह्या गांवाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६८९३ आसा.
शिक्षणीक सुविधा
गांवांत १ खाजगी पूर्व-प्राथमीक शाळा आसा. गांवांत १ खाजगी प्राथमीक शाळा आसा. गांवांत १ खाजगी कनिष्ठ माध्यमीक शाळा आसा. गांवांत १ खाजगी माध्यमीक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमीक शाळा (माजोड्डा) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (मडगांव) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (वेर्णा CT) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय ( बांबोळे CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (मडगांव) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (वेर्णा CT) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (मडगांव) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षण केंद्र (मडगांव) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (मडगांव) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (सरकारी)
सगळ्यांत लागीं समाजीक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमीक आरोग्य केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमीक आरोग्य उपकेंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसुती आनी बालकल्याण केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
सगळ्यांत लागीं कुटुंब कल्याणकेंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा ‍(बिगरसरकारी)
गांवांत १ बाह्यरुग्ण वैजकी सुविधा आसा.
गांवांत १ एमबीबीएस पदवीधर वैजकी वेवसायी आसा.
गांवांत १ वखदालय आसा.
पिवपाचें उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण ना. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण ना. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण आसा. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण आसा. गांवांत झरीचें उदक पुरवण ना. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण ना. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण आसा. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध आसा. गांवांत उगडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध आसा. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध आसा. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनीक येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट आनीक तार ऑफीस ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गावाचो पीन कोड ४०३७१३ आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत भौशीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुविधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुविधा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध आसा. गांवांत सरकारी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राज्य महामार्ग ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो हेर रस्तो गांवाक जोडला.
सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं स्वयंसहाय्य गट १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेशन मांड ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत हेरर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळांमळ ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत चित्रपटघर / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत भौशीक पुस्तकालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक पुस्तकालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत भौशीकवाचपघर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक वाचनालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खबरापत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जल्म मरणनोंदणी केंद्र उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
उतोड्डें ह्या गांवात जमिनीचो वापर सकयल दिल्ल्या प्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
उतोड्डें ह्या गांवांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें):नाल्ल,काळगां,धान्य
संदर्भ
वर्ग:दक्षिण गोंय वर्ग:सास्टी वर्ग:दक्षिण गोंय जिल्ल्यांतले गांव वर्ग:देवनागरी पानां
Bhov Mogall Mai - Gaion
Bhov Mogall Mai - Gaion
Bhov mogall Mai Most Loving Mother Type: Hymn Source: Gaionacho Jhelo, 1995 edition, T-12 Lyrics: Traditional Music: Traditional. Chords: Bernardo Cota, Santa Cruz, Ilhas, Goa Publisher: Goychi Sevadhormik Somoti (Pastoral Institute), Old Goa, Goa 403 402 Translated by: Alfred Noronha, Pandavaddo, Chorão, Goa 403 102. August 2005
Refrain:
Maiê kakutichê, Maiê mogachê,
Maiê sorv xegunnamnim bhôrlelê.
Mother,rich in virtues.
Bhov mogall Mai (Maiê)
Very loving Mother
amche thãi tum rav,
stay with us,
gorzank akantak
sodanch tum pav.
be always our help in our needs and fears.
Amcheam gorzamnim,
In our times of need,
amcheam dukhamnim,
in our sorrows,
in our tribulations,
pav tum sodim.
come to our aid,
Amchê khatir
On our behalf
Puta lagim mag,
plead to Your Son,
favo kôr amkam
to make us worthy
sorginchem bhag.
of heavenly bliss.
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Ankvar Mariechea Manak Gaionnam वर्ग:Gaionnam वर्ग:Romi panam
असोळणे
Assolna/Oson'nnem,asolem ganv ani kaim na.
शब्दशास्त्र
लोककथा प्रमाण असोळणें हें नांव आसलें ना ह्या कोंकणी उतरांतल्यान आयलां - जाचो अर्थ जाता असोळण्यो सारकिल्लो दुसरो आनीक गांव ना.
पंचायत
असोळणे गांव हो असोळणा पंचायत घराक लागू जाता. ह्या पंचायत घराचें उक्तावण 1984 वर्साच्या ओक्टोबर म्हयन्यांत जाल्लें. ह्या समारंभाक नुस्तेमारी खात्याचो आदलो आमदार श्री. फांसिस्को सी. सारदिना, विधी मंडळाचे आमदार श्री. मानुएल फेर्नांनडीस हाजीर आसले. ह समारंभ 19 डिसेंबर 1987 वर्सा जाल्लो.
मुखेल शारांक असोळणेचें अंतर
असोळणेच्या मडगांवचें शार 11 कि.मीच्या अंतराचेर आसा. गोयंची राजधानी 44 कि.मीच्या अंतरार आसा. अखेरेख केपें शाराचो अंतर 13.9 कि.मीच्या अंतरार आसा आनी कुडतरीचो गांव 22.1 कि. मीच्या अंतरार आसा.
भुगोल
असोळणे गांवची भुगोल रेशा 15°10'49"N  73°58'18"E
न्हंय
साळ न्हंयचे कुशीक आशिल्लो हो गांव, चारूय वटांनी सोबीत सुंगर गावांनी वशिल्लो आसा. साळ न्हंय ह्या गांवच्या उतर आनी दक्षिण दिकेक आसा.
येरादारी
असोळणे गावांत राष्ट्र मार्गाची आनी रस्त्याची सेवा उपभुंयेक मेळटा. तशेंच ह्या मार्गाक लागून असोळणे गांव मडगांव शाराक चड लागीं आशिल्लो पळोवपाक मेळटा. ह्या मार्गाक लागून हो गांव भोंवतणच्या सगळ्या गावांक लेगीत लागीं करता.
लोकसंख्या
2011 वर्सा, ह्या गांवची लोकसंख्या 3410 इतली आसली. ह्या गावांत सगळीं मेळून 891 घरां आसात. ह्या गावांत 1669 दादले आनी 1741 बायलो आसात. ह्या गांवचे शिक्षीतताय 2923 जावन आसाय हेर जाती जमातींचो आंकडो 111 आसा. पुराय लोकसंक्येंतलो 1193 लोक काम करपी वर्गांतलो जावन आसा.
धार्मीक स्थळां
ह्या गावांत मुळचीं चार देवळां आसात. बेतालाचें देवुळ, सांतेरीचें देवुळ, पुरसाचें देवुळ आनी देवकी देवुळ
बेताळाचें देवुळ
हें देवुळ 1583 वर्सा स्थापित केल्लें. पूण पुर्तुगेजांनी ह्या गांवांत धर्मांतरण करपाक लागिल्ल्यान कांय हिंदू लोकांनी ह्या बेलाळ देवाची मुर्त व्हरून दुसर्या जाग्यार स्थापित केली (फातर्पे). हें बेतालाचें असोळणेच्या बाजारांत आसा.
ह्या गावांतले एख देवुल हनुमानाक ओंपिल्लें आसा. ह्या देवळाचें उक्तावण 13 मे 1994 वर्सा विश्वनाथ शंकर आरोलकर ह्या सुटके झुजाऱ्याच्या हस्तुकीं जाल्लें.
= रेजीना मारट्यम इगर्ज ===
असोळण्या ह्या गावांत रेजीना मारट्यम इगर्ज आसा. ही इगर्ज 1616 वर्सा बांदिल्ली. क्रिस्तांव धर्मांतली ही एकूच इगर्ज ह्या गावांत आसा. ही इगर्ज पुराय संवसारांत सेना राखपा खातीर बांदिल्ली. आदीं ही इगर्ज एका किल्ल्यार आशिल्ली. 1583 वर्सा पुर्तुगेज आनी कुकळ्ळेच्या लोकांमदीं झगडीं सुरू जालीं. हाचे फाटलें कारण म्हणल्यार पुर्तुगेजांचो जेजुइत पाद्री हिंदू लोकांचो धर्म बदलतालोय ह्या रागान कांय गांवकार एकठा आयले आनी जेजुइत पाद्रीक आनी तांच्या कांय लकांक जिवेसीर मारलें. उपरांत ही गजाल सुटावी करपाक पुर्तुगेज मदीं पडले. ताचेंय रुपांतर झुजांत जालें. पुर्तुगेजांनी कुकळच्या लोकांक जिवेशीं मारलें. ह्या दिसाच्या उगडासाक तांणी असोळणेची ही इगर्ज बांदली.
समाज सभाघर
आख्ख्या असोळण्यांत एकूच सबाघर आसा आनी तें म्हणल्यार रेजीना सभाघर. हें सभाघर इगर्जेच्या सामकें लागीं आसा.
खेळ मैदान
असोळणे गावांत एकूच मैदान आसा आनी तें बायनाकु वाड्यार आसा.
भुरग्यांची बाग
ही बाग Parliament Local Area Development Scheme (MPLADS) ह्या येवजणे खाला बांदल्या. 9 जानेवारी 2013 ह्या वर्सा ह्या बागेचें उक्तावण जाल्लें.
शाळा
असोळणे गावांत पाद्रीच्या वाठारांत व्हडल्या भुरग्या खातीर 1950 वर्सा एक शाळा उबारली. आनी धाकल्या भुरग्यांचें इश्कोल 1984 वर्सा उबारलें. आतांच्या कालार ह्या गावांत तीन स्कुलां आसात.
3.	इंग्लीश मिडीयम स्कूल
ह्या भायर ह्या गावांत एक मराठी शाळा आसा.
राजवाड्यांचे घराबे(Palatial houses)
1. Solar Dos Monteiros – हें घर असोळणेच्या मुखेल वाटेचेर आसाय हें घर 1730 वर्सा बांदिल्ले. ह्या घरांत 2 सालां आसात. सेलिना आनी डॉ अरमान्डो मोंटेरो हांच्या नांवार हें घर आसा. 2. Menezes Mansion- फामाद सुटकेझुजारी डॉ. ज्युलियांव मिनेझास हांचें हें घर ह्या घरांत पुर्तुगेजांआड झुजपाची म्हत्वाची तयारी जाताली.
भाड्याचीं वाहना
भाड्याचीं वाहनां असोळणेच्या बाजारांत उपलब्ध आसात. जायतो सोक बाजारांतल्यान सामान घेवन भाड्याच्या वाहनान घरा वतात.
फॅरी
असोळणेच्या गावांत एक व्हडली न्हंय आसा आनी न्हंयचे देगार फॅरी आसा. ही फॅरी लोकांक आलतडी सकून पलतडीं व्हरून पावयता. ह्या गावांत खाणांचे, पेयांचें, नुस्तें पागपाचे साबार आकर्शक जागे आसात.
फामाद मनीस
ह्या गावांत जायते व्हड सुटकेझुजारी जल्माक आयले. नामदेव लोटलाकर, विश्वनाथ आरोलकर, प्रल्हाद बुदोलकार अशीं कांय नांवां आमच्यांनी घेवं येता. महान सुटकेझुजारी ज्युलियांव मिनेझास हांचो जल्म 9 ऑगस्ट 1909 ह्या वर्सा जाल्लो. ताणें गोंयच्या सुटके झुजांत म्हत्वाचो वांटो आशिल्लो.
पारंपारीक वेवसाय
ह्या गांवचो मुखेल पारंपारीक वेवसाय म्हणल्यार नुस्तेमारी. ह्या गावांत जायते खारवी आसात. गावांतले चले आपल्या कुटुंबावांगडा नुस्तें पागपाक वतात. त्याबायर ह्या गावांत शेतकाम, पदेरपण, सुर काडपी, शेट, गिरणीचो वेवसाय असें साबार वेवसाय चलतात. ह्या गांवचें मुकेल पीक म्हणल्यार भात आनी नाल्ल. त्याभायर गिमाच्या दिसांनी असोेळणेच्या बाजारांत आंबे आनी पणश विकते घेवपाक मेळटात. असोेळणेच्या बाजारांत आमकां तरेकवार नुस्तें पळोवपाक मेळटा. असोळणेचो बाजार नुस्त्याक लागून खूब फामाद आसा. ह्या बाजाराची मुकेल खाशेलताय म्हणल्यार हांगां सुंगटाचे कितलेशेच प्रकार पळोवपाक मेळटात.
फेस्तां आनी परबो
ह्या गांवचे मुखेल इगर्जेचें फेस्त नोव्हेंबराच्या तिसऱ्या आयताराक मनयतात. फेस्ताच्या निमतान पयलें 9 नोवेना जातात. त्याभायर कितलीशींच ल्हान - व्हड फेस्तां आनी परबो ह्या गावांत मनयतात.
जागोर
ह्या गावांतले क्रिस्तांव खारवी आनी सुर काडपी जागोर सादर करतात. हो जागोर पावसाच्या सुरवाते वेळार सादर करतात. गांवचो सगळो लोक व्हडा उमेदीन आनी खुशालकायेन ह्या जागरांत वांटो घेतात. गावांतले सगळे चले मेळून कोंड्याची आनी लाकडाची माची तयार करतात. सद्दयाच्या कालांत हो जागोर उकत्या मलार वा जाग्यार सुरू करतात. ताका मांड म्हणटात. ह्या मांडार सगलो लोक आपलो धोल आनी घुमठ घेवन उमेदीन वाजयतात. ह्या वेलार मधुर ताळ्यान जायते तरेची गितां, संगीतां आनी गायनां वाजयतात.ह्या जागोराचो मुखेल ढोलक वाजयतात. रिवाजाचीं कांतारां म्हणटात. हो जागोर आनी कांतारां सगळ्या खारवी भाव - भयणांक एक करून बरोबर हाडटात आनी तांचेमदलो मोग वाडयतात. सगळ्या जातींतलो लोक ह्या जागरांत वांचो घेतात.
सांगोड
असोळणेचया गावांत सांगोड ही एक व्हडली परब. ही परब खारवी सां. पेद्रुक भेटयतात. ही परब दर वर्सा 29 जून हाया दिसा जाता. खारव्यांची ही एक व्हडली परब. ह्या परबेक खारवी लोक एक थेप बांदतात. ही थेप तांचेखातीर माची. ह्या थेपार लोक गायतात, नाचतात. साळ न्हंयत उडी मारून आपल्या जिणेंत खुसालकाय हाडटात. ह्या सांगोडांत तीन जोमे आसात आनी ते म्हणल्यार, तारी वाड्यांतलो पयलो जोमो, कोल्यावाड्यांतलो दुसरो आनी आंबेली वाड्यांतलो तिसरो जमो. पाद्री सांगोडाचेर बेसांव घालून, नुस्त्याच्या जाळीचेर आशिर्वाद घालून, भक्तीचीं कांतरां गावन देवाक उलो करतात आनी दिनवासतात. हेर गावांतलो जायतो लोक हो सांगोड पळोवपाक येतात.
बेतालाची पालखी वा शिगमो
असोळणे गावांतल्या कांय लोकांक पुर्तुगेजांनी बाटयल्लें. ह्या कारणाक लागून ह्या गावांतली बेतालाची मुर्त फातरप्यां व्हरून दवरिल्ली. दर वर्सा बेताळाची मुर्त ह्या गावांत शिगम्याच्या वेळार हाडुन दवरतात. ही मुर्त फातर्पेच्यान असोळण्यां चलून हाडटात आनी ती तीन दास मेरेन दवरतात.
असोळणेचो बाजार
असोळणेचो बाजार हो एक खेरीत बाजार. ह्या बाजारांत लोकांची खूब गर्दी आसता. हांगा चार रस्ते आसात - पुर्वेचो रस्तो कुकळ्ळे वता, पश्चिमेंतलो रस्तो कावेलोसी वता, दक्षिणेंतलो वेळ्ळी वता आनी उत्तरेचो रस्तो चिंनचिनीम वता. असोळणेचे सरभोंवतणचे गांव ह्या बाजाराक लागून लागी आयिल्लें आमकां दिसता.
तिंटो बाजार
ह्या बाजारांत जायतें नुस्तें मेळटा. हो बाजार साळे नुस्त्याक लागून खूब फामाद आसा. दक्षिण गोंयचो लोक ह्या हाजारांत नुस्तें व्हरपाक मुजरत येतात. आयतारा दिसा ह्या बाजारांत शेजारच्या गांवचो लोक गर्दी करतात. हिंंदू लोक सादारणपणान सोमाराक नुस्तें खायनात. तरी आसतना ह्या बाजारांत येवन ते खूब नुस्तें व्हरतात. आयतारा दिसा नुस्त्याची दर खूब आसता.
आयच्या काळांतली उदरगत
सद्दयाच्या कालआंत अशोळणे गावांत एक पूल बांदला. हो पूल असोळणे सकून कावेलोसींम मेळटा. असोळणेच्या आनी सरभेंवतणच्या लोकांक हो पूल खूब फायद्याचो. असोळणे हो एक सोबीत आनी कश्टकरी लोकांचो गांव. ह्या गावांत आमकां जायतीं पेस्तां आनी परबो पळोवपाक मेळटा. तशेंच एक इतिहासीक गांव म्हण ह्या गांवान नामना जोडिल्ली आसा.
Polleiat
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय़ वर्ग:दक्षिण गोंय वर्ग:साश्टी तालुका वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे
नेवरें
नेवरा हो तिसवाडी म्हालातलो एक ल्हानसो गांव
वर्ग:देवनागरी पानां
भव फळादीक मागणें सांत आंतणीक
भव फळादीक मागणें सांत आंतणीक
Very Fruitful Prayer to Saint Anthony of Padua
हे भागेवंता सांत आंतोन, भक्तां मदें भौ बळया आनी मोवाळा; त्या उलोवपाच्या मोगा पासत जो तुनवें देवा केलोय; त्यां तुज्यां वाखाणलेल्यां शेगुणां पासत आनी सावरनासलेल्या मोगा पासत, जो पेल्या सवें तुनवें दाखयलोय; फावो जालें तुका तें देणें व्हड आनी विचित्र मिलागरी करचें ह्याच सौंसारांत आसताना, ह्या परीं आनिंक कोणुंच भक्ताक दिलें नां. तुज्या उतराकूच मिलागरी घडत आनी तूं सदांच आयतो आसलोय उचारुंक तें उतर, गरजेवंताचें मागणें आयकुंक. उपोदऱ्यांक सांपडलेल्यांचीं, उल्लासांचीं मागणीं, तुजे सवें केदनांच निर्फळ जालीं नांत, पिडेवंतांक तूं भलायकी दितालोय, सांदलेल्यो वस्तु परत्यो मेळत, दुखान चडफडत्यल्यां सवें तुजें काळीज चुरचुरतालें, दुखोवलेल्यां काळजांतलीं विलापांचीं मागणीं आयकून, मेलेल्यांक पोरयान तुनवें जिवे केलेत.
ह्या सौंसारांत आसलोय तेदनां, तुजेन करी नेजो तसली वस्त नासलीयी, बारावन पातक; पेल्याचें दूख आनी कोणिस्ताय पळेवन, ताका आदार दिल्या बगर तुज्यान राव नेजो आसलें.
धिरावन ह्यां नियाळांनीं आनी तुजें मागणें देवा थांय भोवूच फळादीक म्हुण जाणो जावन, हांव दिंबयेर पडतां, तुजे इमाजी मुखार आनी सगल्या विस्वासान म्हज्या काळजाच्या, तुका प्रार्थ्तां कर म्हुण म्हाका हो उपकार, जाची म्हाका चड गरज. ( हांगा तुजी गरज सांग )﻿. हांव मागतां ती वस्त म्हाका मेळूंक, एके मिलागरीची पोरयान गरज पडली जाल्यार, तरूय तुजेर म्हजो विस्वास उणो जावनचो नां कित्याक तूं जावन आसा मिलागरींचो धनी जो ह्या संवसारांत आसताना तुज्या एकाच उतरान व्हडांतल्या व्हड मिलागरी करतालोय. एह भव मोवाळा आनी मोगाळा भक्ता, सांत आंतोन, तुजें काळीज सदांचो दयाळ आनी चुरचुरयांचें जावन आसलें तर त्याच दयाळपणान आनी चुरचुरयांनीं, उलय एकूच उतर, बाळका जेजूच्या कानांत, जो धादोसतालो तुजे वेंगेंत खेळूंक. तुजें एकूच उतर पुरो म्हज्या मागण्याक फळ मेळ्वक. उलय व्हडा भक्ता तें उतर, आनी म्हजें किरकळ आनी धिंवाशी काळीज सदांच तुज्या उपकारांत रावतेलें!
आमेन.
एक आमच्या बापा, नमान मोरये आनी अनोद बापाक सांत आंतोनीच्या मानांक
गायन
सांत आंतोनी भक्ता
सांत आंतोनी भक्ता,
फिंरजांचे कुळयेच्या,
तुज्या ग्रंथात खेळता
बाळोक जेजू राजा.
बाळोक खेळता म्हणून
सांतान घाळी दिंबी
समरण प्रार्थन करीयी
भक्ता सांत आंतोनी
अचोरयां तुजीं तेरा :
चवदावें कर, भक्ता,
आमा पापयांच्या घारा.
(देवसा कोपेल, चिंचीनीं, गोयें)
पळेयात
Anthony_of_Padua
वर्ग:! रोमान काथलीक आंचीं मागणीं वर्ग:देवनागरी पानां
Ya, Ya Maya Ya - Dulpod
“Let’s keep the Goan tradition and culture alive, worldwide”
Ya, Ya Maya Ya
Let's let's go
Type: Dulpod
Translated by: Alfred Noronha, Panaji, Ilhas, Goa, 30.05.2005
Ya, ya, maya ya, ya ya maya ya,
Let's go, let's go
Ya, ya maya ya, ya, ya maya ya. (bis)
Polleiat
Dulpod Goenche
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
श्री. मुकेश थळी
कोंकणी साहित्याच्या मळार जायतें मोतीम आयलें आनी तांणी कोंकणी भास गिरेस्त केली कोंकणी भाशेंत साहित्य बरोवन कोंकणी साहित्याचेें दालन गिरेस्त केलें।तातूंतलो एक म्हत्वाचो लेखक म्हळ्यार मुकेश थळी.मुकेश थळी हांचो जल्म ५ जून १९६३ वर्सा जालो।
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
बऱ्या मरणा खातीर मागणें
बऱ्या मरणा खातीर मागणें
खुरसार मारलेल्या काकूतसारा जेजू, म्हज्या मरणाचो उगडास कर.
जिविताचे निममणे घडयेर म्हाका राख. म्हजे खातीर जेजूच्या काळजांतसून
व्हांवलेल्या रगता आनी उदका, अगो नित काकूतीचे झरी, जेजू तूं म्हजे खातीर
तुज्या मोर्नाणा गाहाण जालोय, म्हज्या मरणाच्या वेळार, तुजो राग पयस कर.
आमेन
वर्ग:! रोमान काथलीक आंचीं मागणीं वर्ग:देवनागरी पानां
कादंबरी
कादंबरी एक दीर्घ कथात्मक गद्द साहित्य प्रकार. इंग्लीश 'नॉव्हेल' ह्या उतराचो कादंबरी हो भारतीय/कोंकणी पर्याय आसा. 'बाणभट्ट' हांच्या कादंबरी ह्या संस्कृत कथात्मक ग्रंथाच्या अनुभूतिच्या आदाराचेर वास्तव चित्रण करपाखातीर खूबशीं पात्रां आनी बर्‍योच घडणूको कथानकांत गुंथून विस्तारान रचिल्ल्या गद्द साहित्यप्रकाराक कादंबरी म्हण्टात.कोंकणींत ताका नवलकाणी म्हणटात. इंग्लीश उतर ’नॉव्हल’ (novel) म्हळ्यार कितें तरी नवें दिवपी. हाचेवयल्यान ’नवलकथा’ वा ’नवलकाणी’ हें उतर आयला.
कादंबरीची व्याख्या
मनोरंजन हो नवलकथेचो हेत आसलो, तरी प्रबोधन हो तिचो मुखेल हेत आसा. सर्जनशील बरोवपी अणभवाच्या कसार घासून विंगड विंगड पात्रांचें आनी घडणुकांचें जेन्ना विस्तारपूर्वक चित्रण करता, तेन्ना पुराय समाजवेवस्था वास्तवरुपान वाचप्या मुखार उबी रावता. हाकाच लागून नवलकथा म्ह्ळ्यार खासा थळ, काळ आनी समाज हांचो एकेतरेचो इतिहास अशेंय मानतात.
कादंबरीचो उगम
साहित्याक गद्द परंपरा नाशिल्ली तेन्ना हो प्रकार महाकाव्याच्या रुपान रचताले. रामायण, महाभारत हीं पूर्विल्ल्या काळांतलीं माहाकाव्यां भारतांत सगळ्या लोकांच्या वळखीचीं आसात. हेर कडेनूय ’रोमान्सी’ वा ’फॅब्लो' ह्या नांवान पद्दकाणयो बरयतालो. जादू, चमत्कार, पराक्रम हातुंतल्यान आदर्शवाद जागोवपी ह्यो काणयो चडश्यो राजा, सरदार वा शिलेदार हांचेर बरयिल्ल्यो आसताल्यो. १६०५ वर्सा मिंगेल द सेखांतिश हाणें बरयिल्ली 'दाँ कियोते' (डॉन क्विझोट) ही आयचे कादंबरी कडेन नातें सांगपी पयली कांदंबरी, अशें म्हणूं येता. अवेव्हारी, आदर्शवादच्यो भगलो मारुन बरयिल्ले हे कादंबरींत त्या काळा वयल्या पद्दकाणयांचीं फकाणां मारुन आर्विल्ल्या नवलकथेची बुन्याद घाली. पूण कल्पनाविलासान रंगयिल्ल्या काणयांचो प्रकार वचूंक खूब काळ लागलो.
रेनेसेंस'च्या (प्रभोधनकाळ) उपरांत छापणावळीची उदरगत जाली. शिक्षणाचो प्रसार आनी व्यक्तिस्वतंत्रताय हाका लागून अभिरुची आनी अभीव्यक्ती दोनूय गजालींक मेकळेंपण मेळ्ळें. दरबारी, झूजारी हांचेमदीं घुस्मटिल्लें साहित्य मेकळें जालें. लेखकांनी सादारण मनशांचेर आनी तांच्या जिवितांतल्या घडणुकांचेंर बरोवंक सुरूवात केली. महाकाव्यां, वीरगाथा ह्यो गजाली फाटीं पडल्यो. सुर्वगुणसंपन्न नायक आनी दुराचारी खलनायक ह्यो संकल्पना फाटीं पडल्यो. सादारण मनीस आपल्या बर्‍या वायट गुणांसकट कादंबरीचो नायक जालो.