cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
गोंयच्या लोकजीणेतल्यो दृश्यकला
परंपरा
वयर सांगिल्ल्या वंशपरंपरागत वेवसायिकां शिवाय मृत्तिका शिल्पांत तरबेज आशिल्ले लोक हेर जातीजमातीनीय आसात. तांचीय एक नवी वंशपरंपरा अस्तित्वांत आयल्या. मृत्तीकां शिल्पांत खास करून गणपती, सरस्वती अशा देवदेतांच्यो सोबीत मुर्ती तयार करपाचे काम कांय कुटुंबात चलता. फाटल्या चार-पांच पिळग्यां पसून हे काम चलत आयला अशें ह्या लोकांनी सांगले. परंपरेन चलत आयिल्लो वा स्विकारिल्लो वेवसाय दुसरो आसलो तरी ह्या लोकांनी कलेची परंपरा सांबाळल्या. पूण ह्या लोकांचे काम मर्यादीत आसा. पाशाणाचेर शिल्पकाम करपी लोक गोंयात नात. ताकालागून देवांच्यो मुर्ती वा तशे तरच्यो हेर वस्तू कुशीकच्या कर्नाटक राज्यांतल्यान हाडटात. अशा कामाखातीर गरजेचे आशिल्ले पाशाण, गुंडे गोंयांत मेळनात. हे हाचे भुगोलीक कारण आसू येता.
मृतिका शिल्प
मृतिका शिल्पात गोमंतकीय कुंभार खूब वाकबगार आसा. माती भाजून करपाची तेराकोटा पद्धतीची कामां हुशारकायेन आनी कलाकुसरीन तयार करतात. गोंयातल्या मृत्तिका शिल्पाचेर उत्तरेकडच्या संस्कृतीचो कांय अंशी प्रभाव जाणावता.मृतिका शिल्पातली एक म्हत्वाची वस्त म्हळ्यार तुळशीची वृंदावने हो एक प्रकार आसा. सुंदर, सुबद्ध अशी नक्षीकामाची, गणपती, कृष्ण, लक्ष्मी, आदी देवांच्या चित्रांनी सोबीत अशी वृंदावना गोंयात तयार जातात. बायलांच्या “दिवजां” ह्या परबेखातीर पांच वातीचे खास दिवे तयार केले वतात. घरांत वापरपाची सगळ्या प्रकारची आयदनां, जातूंतली खुबशी आयदनां कलाकुसर केल्ली आसतात ती गोंयात तयार जातात. मातयेच्या कामातली एक म्हत्वपूर्ण अभिव्यक्ती म्हळ्यार गणतीच्यो मातयेच्यो मुर्त्यो तयार करप. हे काम कुंभार समाज करता. प्रत्येक घरांतल्यान चवथीक गणपतीची मुर्त व्हरतात ताकालागून ह्या मुर्तीची खुब गरज पडटा. ह्य कामाची सुरवात म्हळ्यार वेगवेगळ्या वाठारांतल्यान माती हाडप, तिचे व्हडले गुळे करप अशी आसा. हे काम चैत्र म्हयन्यापासून सुरू जाता.कांय कुंभार हे काम करत आसले तरी वेगवेगळ्या कुटुंबातल्यान वेगवेगळ्या जातीजमातीतल्यान लोक वंशपंरपरेन मुर्ती तयार करपाचे काम करतात. गणेश मुर्त तयार करपाचे काम पयशे मेळोवपाखातीर आनी उपजिविकेखातीर साधन म्हणून न्ही तर परंपरेन चलत आयले म्हणून हे काम आसले. ह्या कामाचो मोबदलो वर्सातल्यान फकत दोन दीस म्हळ्यार भाद्रपद शु. तृतीय आनी चतुर्थी असो मेळटा. थंय लेगीत खुबश्या कुटुंबातल्या गणपतीच्या मुर्तीचो आकार आनी ताचो मोबदलो हे परंपरेन थारिल्ले आसता. गोयांत खुबशी मुखेल गिरेस्त घराबी कासपयरमेरेन मुळांत थारिल्लो तितलो मोबदलो मुर्तीकारार दिताले. म्हणजे एक नाल्ल आनी सव्वाय रुपया, दोन रुपया अशे. आता ही परिस्थिती बदललेली आसा. मातयेच्या जाग्यार गोकाक कर्नाटकी भागांतल्यान येवपी शाडूच्यो मुर्ती लोक घरा हाडून बसोवाक लागल्यात. गोंयात मुर्ती तयार करपी कलाकार म्हूण ताका मान दिलो वता. हो कलाकार गणेशमुर्तीशिवाय हरतालिका, गौरीच्यो दोन मुर्ती गरज आसल्यार तयार करता. सार्वजनीक पुजेखातीर सरस्वती, लक्ष्मी अश्यो मुर्ती आनी सप्ताहपारातली विशिश्ट देखावे तयार करपाचे काम ह्या अपारंपारीक मनशाकडेन आसता.
ज्यूल्यस अँक्सलराँड
यूल्यस अँक्सलराँड हो नामनेचो शास्त्रज्ञ.न्यूयाँर्क हांगाच्या सिटी काँलेज आनी विधापीठांतल्यान शिक्षण घेतकच 15 वर्सा जीवरसायनशास्त्र म्हूण ताणें काम केंलें. वैजकी शिक्षण घेवपाची आवड आसून लेगीत अर्थीक परिस्थितीक लागून ताची ही इत्सा पुराय जाली ना.न्यूयाँर्क युनिव्हर्सिटी मँडिकल स्कूलाच्या Department of Bacteriology ह्या विभागांत प्रयोगशाळा सहाय्यक म्हूण ताणें काम केलें.1945 च्या सुमाराक अमोनियाची बाटली फुटून जाल्ल्या अपघातांत तो एका दोळ्यान कुड्डो जालो.1946 त, न्यूयाँर्कच्या गोल्डवाँटर मेमोरियल हाँस्पिटलांत संशोधक म्हूण ताची नेमणूक जाली.हांगा डाँ.बनाँर्ड ब्रूडी हाच्या हाता सकयल काम करतना तो सशोंधन कार्यात फिशाळ जालो.1946 बेथेस्डा हांगाचे काळजाविकार संस्थेंत ताची नेमणूक जाली आनी 1955 त तो थंयचे ‘नँशनल इन्स्टिट्यट आँफ मेंटल हेल्थ’ हे संस्थेच्या वखदी-विज्ञानाचो मुखेल जालो.1955 त ताणें जाँर्ज वाँशिंग्टन विधापीठाची पीएच.डी.मेळयली. तंत्रिका कोशिकांतल्यान (Nerve Cell) आवेग वतकच तातूंतल्यान छेरिवीशश्रळपश हो पदार्थ निश्क्रिय कसो जाता,हाचे विशींचे यंत्रणेचे विशीं ताणें मोलादीक संशोधन केलें.हे यत्रंणेचेर हेर वखदी द्रव्यांचो किचें परिणाम जाता,हाचोय ताणें अभ्यास केलों; ताका लागून कांय मनोविकृती ब-यो जावपाचो संभव निर्माण जाला; -mphetamines,ephedrine, रवीशपशीसळल लश्रेलज्ञळपंस रसशपी आनी घुंवळीची वखदां हांच्या चयापचय(Metabolic) क्रिये विशीं ताणें खोलायेलन संशोधन केलें.1953 त,वखदांची चयापचय-क्रिया घडोवन हाडपाक वावुरपी Liver Microsome हातूंतल्यान शपूश चो सोद लायलो.तंत्रिका अग्रांतले द्रव प्रक्षेपक (Humoral transmitters in the nerve terminals) आनी तांचो संचय,मोचन आनी निश्क्रियता(storage release and inactivation) हाच्या यंत्रणे विशींच्या संशोधनाक लागून ताका 1970 चो वैजकी विशयाचो नोबल पुरस्कार उल्फ फाँन आँयलर आनी सर बर्नार्ड काट्झ हांच्या वांगडा वाटूंन मेळ्ळो.
गोंयच्या लोकजीणेतल्यो दृश्यकला
गोंदणे
गोंदणे वा गोंदवून घेवप हो प्रकार गोंयात ना. पोर्तुगिज आयल्या उपरांत कांय जाग्यार गोंदणे सुरू जाले. कांय क्रिस्तांव व्यक्ती हाताचेर क्रूस गोंदवून घेतात. खाशा करून हो क्रूस उजव्या हाताच्या अंगठ्याच्या वयल्या वटेन गोंदविल्लो आसता. एखादी व्यक्ती क्रिस्तांव आसल्याचे समजूंक जाय म्हूण एकवेळ ही प्रथा अस्तित्वात आयिल्ली आसत.
ज्यूल्यस अँक्सलराँड
वर्ग:देवनागरी पानां
गोंयच्या लोकजीणेतल्यो दृश्यकला
कथावस्तू
गोंयांत नाल्लाचें उत्पादन व्हडाप्रमाणात जाता. गोंयांत नाल्लाचो काथो दोन कामांखातीर वापरतात. गोबरान आयदनां घासपाक घासणी म्हूण आनी दोरियो आनी तशेतरेच्यो वस्तू तयार करपाखातीर काथ्याचो उपेग जाता. लोकजीणेंत काथ्याच्या वस्तूंची खूब गरज आसता. व्हडल्या दोरयांचो म्हळ्यार राजवांचो उपेग बांयचें उदक काडपाखातीर, आंबे, पणस झाडावेल्यान देवोवपाखातीर जाता. झोपाळो, कपडे सुकत घालप अशा साबार कारणांखातीर शेतकाराक हे दोरयेची गरज आसता. बारीक व्यासाचें सूम वंय बांदपाक, खोप बांदपाक उपेगी पडटा.मोटी जाडी आसलेले दोरयेक दोर म्हणटात. हो दोर रथ, कापलेल्या झाडाची खोडां ओडपाखातीर वापरतात. गोरवां बांदपाखातीर आकर्शक अशीं दावीं, शेतकामांत नांगर बांदप, आंबे आनी खुबे काडपाचें कोबलें, गोफण अश्यो जायत्यो गजाली जिणेंत गरजेच्यो आसतात. चड करून खारवीं हो नुस्तेकार समाज ह्या काथ्यापासून वस्तू तयार करतात. अश्यो वस्तु तयार करताना, ताच्या उपेगा वांगडाच सोबितकायेकडेनय लक्ष दितात. रानवटी अणसाच्या पात्यापसून तयार केल्ल्यो दोरयो, गळ्यांतले मणीमंगळसूत्र ओवपाखातीर वा हेर शूभकामाखातीर वापरपाची प्रथा गोंयांत आसा. काथ्यापसून हेर वस्तू तयार करपाची प्रथा आदी गोंयांत नाशिल्लीं. फाटल्या पन्नास वर्सांत वेगवेगळ्यो काथ्याच्यो वस्तू तयार करपी कारागीर गोंयांत तयार जाल्यात.
कुणबी विशेश
हांगाचो कुणबी-कुळबी हो जायत्या प्रमाणांत सौंदर्याचो मोगी आसा. सदचे जिणेंत लागपी भोवतेक वस्तू तो स्वताच तयार करतालो. तांचे मदली दोरी, दावें आनी तसल्योच वस्तू ‘कुंमयो’ ह्या झाडाचे सालापसून काडिल्ल्या दोरांनी तयार करतात. कुमयाची पानां सुकोवन विडियो तयार करपाखातीर वापरता. पोळ्याच्या सणाक कुमयाचे सालीपसून गोरवाच्या गळ्यांत घालपाखातीर सोबीत गोंडे तयार करताले. खाशेल्या अशा रानवटी तणापसून तकलेवयली तोपी, पान तंबाकुचो बटवो, आनी हेर न्हान वस्तू कुणबी विणटा. माडाचीं चुडटां आनी तेचतरेच्या रानवटी माडापसून आकर्शक शेंद-यो विणटात. घरांत वापरपाखातीर न्हान लांकडी वस्तू घरातच तयार करतात. शेतकामाचीं आवतां कुणबी स्वता करतात. वेताच्यो वस्तू म्हळ्यार सूप, चाळणी, कणगी, बुट्टी बरेतरेन विणटात. अश्यो न्हान व्हड जायत्यो वस्तू आकर्शक रितीन कुणबी स्वता करता आनी वापरतात.
सजावट
लग्नकार्या खातीर मंडप सजावटीक लोकजिणेंत खाशिली सुवात आसा. आंब्याचे ताळे, बकुळीचे ताळे, भिल्लमाडाची चुडटां, कागदाचे बावटे अश्या वस्तूंनी मेडप सजयतात. आंब्याच्या पानांचें बोंदेर सजावटीत गरजेचे. बोंदेराचो दुसरो प्रकार म्ळ्यार सार्वजनीक कामाखातीर फळपळावळीचें बोंदेर बांदप, उंच लाकडां वा माडयेचें दोन खआंबे दोनीवटेन उबे पुरून ताचेर आडवी माडी आनी तिका साबार रंगांची फळां, नाल, केळीचे घड, सुपारेचे फेणे मदी ताळो, आकाशकंदील अश्या वस्तुंनी बोंदेर सजयल्ले आसता. देवाची पालखी वा मेळ ह्या तोरणा पोंदच्यान वता. सजावटीचें हेर प्रकार म्हळ्यार देवतेंचें पुजास्थळ. केळीच्या गाभ्यांची विशिश्ट सजावट करून त्या गाभ्यार रंगीत कागदाचे नक्षीकाम करतात. कपड्याच्यो गुढयो आनी पानांफुलांनी गांवांतल्या देवाचो वा देवीचो रथ शिरिंगारतात. हे सगळे काम गांवकार पयसो घेनासताना आपखोशेन करतात. देवतेच्या मुर्तीची गंध लावन पूजा करप हो एक प्रकार गोंयांत आसा. उगाळिल्ल्या गंधान मुर्तीचे सगळे अवयव अलंकार, आयुदां, गंधान आनी गंधात रंग मिस्तुरात करून ताचो लेप दितात. हे काम ब्राह्मण करतात. उणेच दोन मनीस सकाळ पसून रातीमेरेन हे गंदपुजेचें काम करतात. काळ्या पाशाणावेले गंदपुजेंत कुशळ कलाकार मुर्तींत जिवेपण हाडटा. सावयवेरेंच्या अनंत देवस्थानांतली गंधपुजा गोंयांत फामाद आसा. गोंयकारांक हे गंधपुजेचे पिशें आसा. पावसापसून राखण म्हूण बायलांखातीर विड्डी तयार करतात. कांबळच्या खोल्यासारकी ही विड्डी आसतात. तकली आनी आंगाक वत-पावसापसून राखण मेळची आनी दोनूय हात काम करपाखातीर मेकळे उरचें असी तांची रचणूक आसता. विड्डी माडाची चुट्टां वेणून तयार करतात. तशेंच रेडे अणस ह्या अणसाच्या झाडाप्रमाण पाती आनी पानीं आशिल्ल्या झाडापसूनय तयार करतात. दादल्यांखातीर सांतली नांवांचो एक सत्रेसारको प्रकार आसा. कोंडे वा वेतांच्या बडयांची सत्री तयार करून ताचेर कपड्या बदला ते रेडे अणशीचीं सुकिल्ली पानां वा ताडमाड ह्या रानवटी माडाची पाना शिवतात. हे दानूय प्रकार पावसापसून पुराय राखण दितात. एकाद्री वस्तू धांपून दवरपाखातीर वा ती तकलेवेल्यान व्हरता आसताना सांतलेचो उपेग जाता. अश्यो वस्तूं जिणेंत खूब उपेगी पडटात. त्यो तयार करताना त्यो ब-यो सोबीत दिसतल्यो हाची जतनाय घेतात.
बांबू (कोंड्या) काम
गोंयांत बांबूच्यो म्हळ्यार कोंड्याचो वस्तू तयार करपाचे काम म्हार ही जमात करता. तांका व्हडल्या घरचे अशे म्हणटात. हे लोक सदचे जिणेंतल्यो हातरपटो, वल्ली, चाळणी अश्यो वस्तू तयार करतात. शेतकारांक उपेगाक पडपी बुटी, वजें, तट्टी- कामट्याचें पार्टीशन ह्यो गजालीं म्हार करतात. सदच्या वापरातल्या वस्तूंनी चडशीं सोबितकाय आसना. पूण लग्नकार्यावेळार म्हरांनी खाशेल्यो वस्तू तयार करून दिवप गरजेचे मानतात. हातूंत दोन दाळिये मंडप देवता आनी हळडी खातीर, दोन रोवळ्यो शकून दिवो आनी तांदूळ धुवपा खातीर एक आरवणो व्हड चौकोनी रोवळी हातूंत व्हटीचें सामान आनी मंगळसुत्रा सयत विधीच्यो हेर वस्तू दवरतात. एक आयणो व्हंकल वा न्हव-याक वारो घालपा खातीर, एक बुट्टी शीत आदनांतल्यान देवोवपा खातीर, एक ल्हान हातरपटो दातीं मांडपा खातीर अशा वस्तूंचो आसपाव आसा. ह्यो वस्तू सोबीत आसतात. ताका म्हारवत अशें म्हणटात. ह्या वस्तूचें म्हराक पयशें दितात आनी तेच बरोबर नाल्ल भेटोवन लग्नाचें निमंत्रणय दितात.
लोकजिणेंत लागपी दीसपट्ट्यो वस्तू म्हार तयार करतात. हालीं कांय फिशाल तरनाटे बांबू पसून हेर सोबेच्यो वस्तू तयार करपाक लागल्यात.
हेर चित्रां
नव्या घराक दिश्ट लागची न्हय वण्टीचेर चुनो आनी शाडू वापरून चित्रां काडटात. हळद वा चुन्यांत हात बुडोवन हाताच्या पंज्याचो उबो ठसो घराचे वण्टीर मारतात. नवेंच लग्न जाल्ली व्हंकल घर प्रवेशां उपरांत गंध वा हळडीच्या रंगात दोनूय हात बुडोवन घराचेर अशे पंजाचे ठशें लायता. धनगरांच्या धव्या कपड्यांचेर फाटले वटेन तांबड्या रंगाचे उबे पंजे आसतात. वडा पुनवेक हळद उगाळून घरांतल्यो बायलो वण्टीचेर चित्रां काडटात. हातूंत वडाचें झाड, निसण, सुर्य चंद्रीम, गोपद्म, दातोणी, करंड, स्वस्तीक अशो आकृती आसतात. सकयल जमनीचेक रांगळ्यो घालतात. चवथी वेळार मखरा मुखार ठिपक्यांच्यो वा हेर तरच्यो रांगळ्यो काडटात. चवथी वेळार वा हेर सणां परबां वेळार आरत करपाची ताटां पानां फुलांनीं सजोवपाची प्रथा गोंयांत आसा. हे काम घरांतली बायलां वा चलयो करतात. शेतांतले बुजगावणे गोंयचें पद्दीतीचें आसता. दिवाळे दिसां जायत्या घरांच्या मुखार शेणाचें गोकूण तयार करतात. थंय कृष्ण, राखणे, गायी शेणा पासून करतात. अशे तरेच्यो आकृत्यो करपाखातीर काट्टांचो आनी काडियांचो वापर करतात. गोंयचीं अशीं खास चित्र शैली गोंयांत दिसली ना. जंय गरज आसा थंय विशिश्ट आकृती बंद वापरून तयार केल्ली प्रतिकात्मक दैवत चित्रां आसात. वयर तकले सारको आकार आसपी लाकडी खांबो म्हणचे दादलो, उबो ओंकार म्हणचे गणपती अशी प्रतिकात्मक चित्रां गोंयांत आसात. कांय पोरण्या इमारतींच्या वण्टींचेर आदल्या काळांतल्या वण्टीं चित्रांचे (प्रेस्को) भग्नावशेश सांपडले. हातूंतल्या कांय चित्रांचो काळ सातशे वर्सां फाटल्यान वता अशे तज्ञ सांगतात. कांय घरांनी वा वण्टींचेर बरे स्थितीत आशिल्ल्यो कलाकृती देडशें ते साडे चारशें वर्सांच्यो पोरण्यो आसात. हातूंत दक्षिणी पद्दतीची वेलबुट्टी, राजा रविवर्म्याच्या शैलीतली चित्रां सुकण्या -सावदांच्यो आकृत्यो, पानां फळां- फुलां हांचो आसपाव आसा. मेळिल्ले म्हायती प्रमाण वण्टी चित्रांचें निर्माते कलाकार गोंयांत नाशिल्ले. अशा कलाकारांक दक्षिणेतल्यान गोंयांत हाडटाले.
कपड्यावेली चित्रां नाटकाचें पड्डे रंगोवप ही कामां गोंयांत जातात. अशा कलाकृतींची काम कुशळटायेन करपी कारागीर, कलाकार गोंयांत आशिल्ले हाची दोनशें वर्सांतलीं परंपरां जाण्टयां कडल्यान आयकपाक मेळटा.
वर्ग:देवनागरी पानां
Dako
Drakx khub vorsam jieupi bollixtt oxi vel. Panancho akar sadaronn monxachea kallzachea akarabhoxen. Fulam lhan pachvim, follam poptti va levo pachvea korachim. Kaim zatinchim drakxam zambllea korachim-i astat. Follam ghosamni zatat follamni 2 te 5 barik bio astat. Kaim zatichea follamni bio asnat. Hi vonspot mullchi ostont axiantlea kespiyon dorea vattharantoli asum yeta, oxem togoneachem mot asa. Sumar 6,000 hozar vorsampoilim hi vel ijipt dexant laitalem oxi nond melltta. Noa hannem layil'lea drakxanchea molleacho ul'lekh baibolant asa. I. So. 1300 chea sumarak irann ani ofgannistan hea dexantlean drakxam veli bhartant haddleo oxe purave mellttat.
Frams, ittli, spen, turkosthan, roxia, purtugal hea dexamni drakxanchi vhodd promannant lagoudd kortat. Te fattofatt omerika, aljeria, rumania, arjenttina, gris, irann, ofgaristan, dokxinn afrika, esttrelia, bharot hea dexamni drakxanchi lagoudd zata. Dexant sumar 10,000 hektter suvatint drakxanchi lagoudd zata. Gõychem hovaman drakxanche lagouddik yogy na. Taka lagun gõyant drakxanchi lagoudd korinat.
Drakxancheo sumar dha hozar zati asat. Blek prins, khonddari ddak, thomson siddles, sultana, khixmix vhaitt, bengllur blu, ponchdrakx, onab - xahi, chima sahebi heo kaim zati bhartant vepari totvacher laitat.
Drakxanchea pikak sukea hovamanachi goroz asta. Hem pik valichem axil'lean taka mattvachi goroz lagta. Valinchi lagoudd chhatt kolmaposun kortat. Drakxam laupacheo torekovar pod'doti asat. Tatuntole 'hedd sisttim'' he pod'dotint chodd korun drakxanchi lagoudd kortat. He pod'dotint 2.5 te 3.0 mi. Ontracher chhatt kolmam laitat. Drakxanchi lagoudd zanevari - februvari hea mhoineamni kortat. Teuporant valik neman udok ditat. Toxench dor valik neman udok ditat. Toxench dor valik 25 - 30 kigre. Xennkhot ghaltat. Tebhair dor valik 75 grem' notr, 50 grem' sfurod ani 125 grem' polax ditat. Ekttobor mhoineant valichi chhattnni kortat. Drakxanchem utpon'n hem zaticher ani laupache pod'dticher adarun asta. Eka hektteraposun sorasori 25-30 tton utpon'n melltta. Pusa siddles ani thomson siddles hea bio naxil'lea drakxanchem utpon'n hektterak 15-20 tton melltta. Drakxancheo vali 2-3 vorsamni follam divpak suru kortat. Ekdam laile uprant ti val 15-20 vorsam utpon'n dita.
Drakxanchea pikak khubxa kiddincho toxench rogancho tras zata. Fli bittol, thripos, chakor bittol, skelos, valltti, heo kiddi ani xeunnim drakxanchem luksann kortat.
Drakxanchem foll godd ani rosall asta. Foll piktokoch khaupakhatir vaprotat. Follaposun soro toyar kortat. Drakxam sukoun tanchemposun khismis toyar kortat. Drakxasou ani drakxarixtt him drakxamposun toyar kel'lim vokhdam. Sukoil'lem drakx angak thonddavo dita, mut limp korta. Toxench bhuk vaddoita.
Polleiat
Grape
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Foll वर्ग:Ruk, Zhaddam, Fullam, Follam ani Bhaji वर्ग:Romi panam
मंगळ
मंगळ (खूण: )
वर्ग:देवनागरी पानां
अष्टभोग
अष्टभोगः
अष्टभोग म्हळ्यार आठ भोग. सोमेश्वराच्या ‘मानसोल्लास’ ह्या ग्रंथांत आठ भोगांची वर्णनां आयल्यांत. हे आठ भोग फुडल्या प्रमाण आसात.
1. वास वा सुगंधभोग. 2. बायल वा स्त्री भोग 3. भेस वा वस्त्रभोग 4. संगीत भोग 5. सुपारी वा तांबूल भोग 6. हातरुण वा शव्या भोग 7. जेवण वा भोजन भोग 8. फुल वा पुष्प भोग.
2. स्त्रीभोग (बायल)- ह्या भोगांत राजान खंयचे बायले कडेन लग्न जावंचे, तिच्या आंगांत कसले गूण आसचे हें वर्णिला.
3. वस्त्रभोग (भेस)- हातूंत राजान खंयच्या ऋतुत कसलो भेस करचो. ऋतुमाना प्रमाण तांचे रंग कशे आसचे. कपडो जाड पातळ कितलो आसचो हांचें वर्णन केलां.
4. संगीत भोग- मानसोल्लासांत संगीत भोग कसो घेवचो हे खूब सुंदर रितीन सांगलां.
5. तांबूलभोग(सुपारी)- हातूंत सुपाऱ्यो खंयच्यान हाडच्यो, कश्यो सुकोवच्यो, कश्यो कातरच्यो, तें सांगलां. खास राजतांबूल (राजसुपारी) पिकिल्ल्या 52 पानांची आसची. तातूंत मोतयांचो चुनो लावचो आनी त्या चुन्यांत कापूर, कस्तुरी आनी हेर सुगंधी (सुवासीक) द्रव्यां घालचीं अशें म्हळां.
शय्याभोग- हातूंत सात तरेचीं हांथरुणां आनी आठ तरेचे पलंग हांचे प्रकार सांगल्यात. तोयशय्या म्हळ्यार भितर उदक भरिल्ली चामड्याची गादी, हंसजा म्हळ्यार हांयसाच्या पिसाची गादी त्या भायर पुष्पशय्या (फुलांची गादी), कमलतंतूची शय्या (कमळाच्या सुताची गादी), साद्या कापडाची शय्या अश्यो वेगवेगळ्यो शय्या आनी तांचे भोग ह्या प्रकरणांत वर्णिल्ल्यात.
अन्नभोग- हातूंत ऋतुमाना प्रमाण, शिवराक जेवण, मांसा जेवण, आनी पंचपक्वान्नां कश्यीं तयार करचीं तें सांगलां. मानसोल्लासांतलें अन्नभोग प्रकरण भारतीय जेवणावळ शास्त्रांतलें म्हत्वाचें पान जावन आसा.
पुष्पभोग(फुल)- हातूंत राजान कसल्या फुलांच्यो माळो घालच्यो हाचो उल्लेख आसून चंपक, मल्लिका, उत्पल, पाटल आनी हेर फुलांचीं नांवां तातूंत दिल्यात.
वर्ग:देवनागरी पानां
गोवा युवा महोत्सवाची संकल्पना
गोवा युवा महोत्सवाची संकल्पना गोवा युवा महोत्सवाक तीन आंगां आसात. तीनय नांवातच आसात. पयलें म्हळ्यार हो महोत्सव. एक व्हडलो उत्सव.सर्जनशील कलाकारांचो उत्सव. दुसरी गजाल म्हळ्यार हो उत्सव युवकांचो.मागीर जांव तो विद्यार्थी वा शाळा-कॉलेज सोंपिल्लो तरणाटो.म्हत्व तरण्या रगताक. ताच्याकय चड म्हळ्यार तरण्या विचारांक.देखूनच तरण्या विचारांच्या जाणटेल्यांक पासून हो महोत्सव मानवता.तिसरी गजाल म्हळ्यार, हो गोंयचो उत्सव.तुमी ताका जाय जाल्यार गोमंतक म्हणात वा निखटें गोंवा म्हणात. जे मेरेन गोंयचें चित्र तांतूंत दिश्टी पडटा ते मेरेन कितेंय म्हळें म्हूण फ़रक पडना.
देखूनच कोंकणी भाशा मंडळा सारकी एक भाशीक संस्था हो महोत्सव घडोवन हाडटा आसली तरीकय ताका कोंकणी महोत्सव म्हूण नांव दवरिल्लें ना.कारण भास हो ह्या महोत्सवचो प्राण न्हय.गोंयची भाशावादी परंपरा हो महोत्सव चलयना. हो कोंकणीवादी, तो मराठीवादी, तो इंग्लेजवादी वा तो पुर्तुगेजधर्जिणो गिरेस्त दायज मुखार व्हरपाचो यत्न करता.अर्थांत जी कोंकणी गोंयचो सर्वसामान्य मनीस उलयता तिचो वापर तितल्याच निसर्गीकपणान महोत्सवाच्या माटवांत आपशींच जाता.
कोणाचेरच कसलीच सक्ती नासता व बंदीय नासता.कारण हो सादरीकरणाचे कलेचो महोत्सव. कलासक्त गोंयकारांचो. भाशा हें केवळ सादरीकरणाचें माध्यम. पूण तरीकय ह्या महोत्सवाक एक अंतस्थ हेतू आसा.त्या हेतूचेरच ह्या महोत्सवाची बुन्याद घाल्ली आसा.ती म्हळ्यार अस्मिताय.अस्तित्व.खाशेलेंपण.गोंयक स्वताची अशी एक खाशेली अस्मिताय आसा.जाका जे भाशेंतल्यान जाय ते भाशेंतल्यान ती परगट्टा. माध्यम खंयचेय भाशेचें आसुं,म्हत्वाची ती गोंयचे निजाचे अस्मितायेची जाणविकाय आनी तिचो अभिमान.स्वाभिमानाक पोसवण दिवपी आनी दरेका गोंयकाराक स्वावलंबी करपी.
गोवा युवा महोत्सव हे अस्मितायेक पाळो दिता. दरेकाच्या काळजांत गोंयच्या स्वाभिमानाची कीट पेटयता. ताका आपल्या स्वतंत्र अस्तित्वाची आनी संस्कृतायेची जाणविकाय करून दिता.जागतिकीकरण आनी उदारीकरणाच्या ह्या युगांत स्वताक शेणोवन बशिल्ल्या तरणाट्यांक फ़ुडाराची दिका दाखोवपाचो यत्न करता. तशेंच,फ़कत प्रादेशिक ते भितर घुस्पून रावन जागतीक सर्तीं मदीं गोंयकार फ़ाटीं पडचो न्हय म्हणून ताचेमदीं राष्ट्रतोवूय बीवादा वांगडाच विश्वात्मकतेची जाणविकाय निर्माण करता.
युवा महोत्सव हो तसो पळोवंक गेल्यार विंगड विंगड कला प्रकारांचो उत्सव.तोवूय बी स्पर्धात्मकपणान आयोजीत केल्लो. हांतूंत नाच, गाणी,संगीत, वादन,वक्त्रूत्व, नाट्य़,चित्रकला, पत्रकारिता,भेस अशा कितल्याश्याच प्रकारांतल्यान गोंयकार तरणाट्यांचे अंगभूत कलेक प्रोत्साहन आनी आव्हान दिवपी सर्ती जातात.तांतूंत रांगोळी,पोस्टर्स, गायन,मूकनाट्य, रस्तोनाट्यकोंकणी पोप, अश्यो सदींच्यॊ सर्ती जातात,तशेंच एका मिनटांत उलोवपाचे फ़टाफ़ट. फ़टाशी मारपाचे पटेकार,जायरातींचे ब्रेकांतर,तियात्रांतलो ट्रियो,कोंकणी पोप,पारंपारिक भेसाची आनी भाशेची मुस्तायकी अशो सर्जनशिलतेक आव्हान दिवपी सर्तीय जातात.प्रस्नमंच तर फ़कत गोंयचो वाटार आनी गोंयकारांचेर प्रस्न विचारुन जाता.
हेर सर्तींनीय विशय गोंया कडेन वा दोळ्यां मुखावेल्या ज्वलंत प्रस्नांचेरच आसतात.गोवा युवा महोत्सव चळवळीचें रुप धारण करता,गोंयभर येवपी कसल्याय हावळीचेर पेटून उठूंक. दिसान दीस ही चळवळ बळीश्ट आनी तेजीश्ट करता.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Dravidian
Drovidd somskritai bhartatomli ek progot somskritai. Bhartachea itihasant ani somskritayent droviddancho mhotvacho vantto asa. Droviddanchem bhartatomli ek progot somskritai. Bhartachea itihasant ani somskritayent droviddancho mhotvacho vantto asa. Droviddanchem mull tholl, tanchem vonxik ekjinosiponn ani tanchem bhartant yeup hea sombondan vidvanamni vegvegollim motam manddleant. Sodeachi bhartachi lokousti pollelear drovidd lok dokxinn bhartant chodd dixtti poddttat. Punn te thoim koxe ani khoimsaun aile hachi spoxtt mhaiti mellna.
Kaim obheasokanchea motan drovidd vonx he bhartantolo soglleant susomskrit ani purvil'lo manou vonx. Kaim bhaxaxastrogoneanchea motapromann drovidd ho ek bhaxagott ani tache tomill uloupi, munddari sarkileo bhaxa uloupi koleriyon oxe don fantte asat. Punn atam hem mot many korinat. Kaim zannanchea motapromann te mullche bhartiyuch asunk zai. Kaim obheasok tankam dokxinn bhartant je novaxmoyugin somskritayeche lok axil'le tiche vonxaulliche mantat. Te bhumdhy doreache udentekoddosun va ostont axiantlean yeun dokxinn bhartant vosle.
Mohaxmoyugin somskritayekodden tancho sombond axil'lo oxem-i mot manddttat. Kolddovelachea motan drovidd he turaniyon vonxaulliche asun te dusrekoddosun bhartant aile. Zalear kaim vidvananchea motan te bhartantole ary purv raupi. Vedik somskritayeuyolo drovidd bhaxancho probhavo polloilear hachem promann melltta. Punn hea sogllea motantlean ek thoravik mot vegllaup kotthinn zata.
Bhartantlean char mukhel bhaxaunxant drovidd bhaxa vonx mhotvacho. Bhaxa vonxaulliche lok chodd korun dokxinn bhartant distat. Drovidd somskritoyetoli tomill hi soglleant purvil'li bhas manlea. Bhaxaxastrogoneanchea motan tomill va drovidd hi purvil'lea dromil va dromill hoya mull utranchea uprantchea kallantolim rupam. Aryopurv lisiyn lok medditterreniyon vattharant rautale. Te svotak 'trimili' oxem mhonnttale. Hea utrachench dromill-tomill hem ek rup. Hachench isvi sonachea poilea sohstrokachea modlea kallar tomill oxem chalont rup zalam zaunk zai, oxem togoneanchem mot asa. Punn droviddanchi purvil'li bhas zori tomill asli, tori kon'nodd, moleallom', telugu toxench kuigonddi, kui ani oraddom' heoi bhaso drovidd bhaxechech ovixkar mantat. Modhy ut'tor ani ostont bhartant drovidd bhas ani somskritayeche lhan lhan gott dixtti poddttat. Boluchistamnatolo brahui bhaxa gott drovidd bhaxechoch ek fantto manla. Hacheuylean drovidd bhas ani somskritai purvil'lea kallar saun bhartant boreach vhodd angan patllil'li dista. Tebhair ut'tor bhartantlea boreach thollnamvantlean zaupi drovidd sogoneanchi bhas, voidik sahiteant ul'lekh kel'leo zaiteo onary zomati khasa voidik somskritayent mellpi drovidd bhaxik dhage, toxench hindu ghormanchem kormokandd, achar-vichar ani doivtoxastr hacher dispi drovidd somskritayechi chhap hacheuylean hi somskritai areamadlea kallasaun bhartant thir, probhavi ani vistaran patllil'li dista.
Zor sindhu somskritayent kaim onxan drovidd somskritayechem poddbimb dista. Zalear isvisona adim tisrea xotmanant drovidd somskritai purayen nagri svorupachi axil'li oxem mhonnuk adar melltta. Hacher ozun ekmot zal'lem na. Punn sindhu somskritayechea mudramvoile lipicho orth lailo zalear hem kuvaddem sutt'ttolem. Fador heras hachea mota promann sindhu somskritayechea mudrauyoli lipi hem tomill bhaxechench purvil'lem rup. Punn hea motak ozun favo toso adar mellil'lo na. Kaim obheasok he lipyeposun bramhicho zolm' zalo oxem mot uktaitat. Punn drovidd somskritayeche zor sindhu somskritai hem purvil'le rup oxem manlear purondor indrachea xekakhal bhartant ayil'lea areamni tem rup bodlolem oxem-i kaim zannanchem mot asa. Lok
sadaronnoponnan drovidd vonxache lok unne lambayeche, kallea rongache, kallea dolleanche, lambxe tokleche, rund nakache, datt otthanche, mudeallea kesanche astat oxem mantat. Punn kallapromann zal'le vonx bodlache prokrient drovidd va ary hancho anglott, vonxik va somskritich khaxeloponn hatunt bodol zait gela.
Ek khorem, bhartant yeupi areank tache adim bhartant rabito korun axil'lea das, dosyu ani nixad hachem ostitv manun gheuchem poddlam. He dasy, dosyu ani nixad fokot bhartantoch axil'le oxem nhoi zalear te udent, irann, ofgannistan, vaivy ani ostont bharot toxench gonga nhoyechem degonn hea prodexamni xipddil'le asunk zai. He ary adlem drovidd asum va nasum, tanchi somskritai khaxeli axil'li ani ticho zolm' bharta bhailea bhumdhy doreache udente koddlea vattharant zalo oxem vidvananchem mot asa. Sindhu somskritayentola monxachea sangaddeacher kel'lea obheasant medditterreniyon vonxache lok thoim chodd disleat. Hea susomskrit lokanche jivit podhdoticho probhavo heddpi areancher zaunk zai. Hache voilean oxem mhonnu yeta, tanchem mull tthannem khomyuy aslem tori bhartant he lok aream adlea kallar saun axil'le. He areamadole lok khubuch fuddaril'le axil'le. Atachem somskritayechory dhorm' ani ary somskritayekodden aglloch mell zal'lo asa. Atachem somskritayechory dhorm' ani ary somskritayekodden aglloch mell zal'lo asa. Sindhu somskritayent mellil'lea matri deutanchea murtimvoilean oxem onuman kaddop zata ki he purvil'le somskritayeche lok matrideuta ani pitrideuta hanchea rupan jivotpot'ti ani vixvache kolponechi manddnni kori sarke progot axil'le.
Bharti-i bhes, bhas, bhaxenchem veakronn, devo-deuta, puza anik somajik chali-riti hancher drovidd somskritayecho chhap poddla. Punn ho chhap nodrent bhor sarko spoxtt koso dista hem sangop kotthinn. Toxench ary dhormacher itlo probhavo ghalpi ani bhartachea vegvegllea vattharant raupi drovidd dokxinn bhartant koxe paule hachi spoxtt mhaiti mellna. Punn sodea dokxinn bhartant dista te drovidd somskritayecho boroch probhavo poddil'lo dista. He somskritik mellak lagun purvil'li drovidd somskritai koxi axil'li hem purvil'lea itihas kallantlea tomill vafmoyaurovim sadaronnoponnan kolltta. Hem purvil'lem vafmoi ani tomill bhaxentole xilalekh hancheuylean drovidd somskritayevixim axi mhaiti melltta. Dokxinnent isvi sonachea poilea xotmanameren ani tache adim tin - char xotmanamadim meren panddy, cher, chol, he rajvonx zaun geleat. He raza, tanchim rajeam, somskritai ani her zaitea gozalimvixim purvil'lea tomill sahiteant ul'lekh melltta. Panddy razachea alaxireakhal modura nogrant vidvan ani kovi hanchi ek sobha vavurotali. He sobhent vafmoyin nikox ani rochna hanchim promeyam tharayil'lim. He somsthek songhom' oxem namv axil'lem. Oxo tin tin songhom' zaun geleat. Tisrea songhmacho kall i. So. Uprantochem poilem - dusrem xotman oxem manlam ani songhom' vafmoyacho ont i. So. Chea dusrea xotmanant zalo oxem dista. Uprantocho somskritik ani rajki-i itihas sarko mellna. Karonn pol'lovanchea modlea kallant dokxinnent somskrit xikop ani sahity hachea probhavachem vhodd lhar ayil'lean mull drovidd somskritai hea kallar choddxi disna. Sovea xotmanameren kollbhranchea ghureank lagun somskritik, somajik ani rajki-i sodllosann nirmann zali. Rajy veustha
songhom' sahity tamropott ani xilalekh hancheuylean purvil'lea itihasik kallauyoli dokxinnentoli rajy veustha koxi asli hachi borich mhaiti melltta. Hea kallar rajy somstha axil'li ani raza ektontri axil'lo, tori tachem montrimonddolloi astalem. Sobhamonddopacho ul'lekh sampddil'lean gamvkaramni ekttham-i yeunk gramporixod va ponchaitisarkeo somstha axil'leo zaunk zai. Gramsobheuyor ek rajsobha astali ani tika nyai nivaddo korpache vistrit odhikar axil'le. Uprant hi veustha ut'toretlea areanchea somprkak lagun bodlolixi dista. Hea kallar ur, soba ani nogrom' oxo tin porixodo zaleo. Sobha fokot brahmonnanchi, ur sogllea zomin dharkanchi ani nogrom' chodd korun vepareachi. Hacho orth oso, uprantchea kallant zat, xetoudd ani orthik sthiti hankam mhotv mell'llem. Gramporixodekodden udka purounn, roste, xalla, deullam bandop, patt bandop, kor punzaup oxim kamam axil'lim. Gramakheriz, raxttr, naddu, kott'ttom', vixoi, vollnaddu va monddlom' he rajy karbharache ghottok axil'le. Toxench belif khojinodar, bhuymaponni odhikari oxe razan nemnnuk kel'le odhikari hanche voir dekhrekh kortale. Kuttumb pod'doti
droviddanchi kuttumb pod'doti matrisot'tak oxem mantat. Punn pol'lou kallaposun razafattlean tacho vhodd put rajpattar yetalo oso puravo melltta. Rajkaronnant tori dadleakoch sthan mellttalem. Tori her kxetramni razaitolench rannyekoi mhotv aslem. Purvil'lea songhom' vafmoyant droviddachem somajik ani orthik poristhitichem chitr melltta. Tepromann purvil'le drovidd he vegvegllea kallant veparant, udka yeradarint ani xikxonnant progot axil'le. Hea vafmoyant drovidd prodexantlea lokanchea bhesachi ani aharachi kolpona melltta. Dadle don vostram nhestale. Kems kapun thakthik kortale. Kopddeank kholl ghalun koddok korcheli protham-i tachem'modim axil'li. Dadle bayo toratoranche olonkar ghaltale. Dhany, mas, nustem, toxench torantorancheo bhajeo, dud ani dudache jin'nos tanchea aharant astale. Pan supari khauncheli protha droviddam'modim asli. Mon rizoupakhatir pemvp, bhomvddek vochop, torantoranchim tontuvadeam vazoup, chitrokola, nrityokola, hanchi upasona korop, oxem somridhd jivit sarpi drovidd he susthititi axil'le zaunk zai. Toxench tanchemodim xetkam' ani veparodhondo songhttit rupant choltolo zaunk zai. Xet roup ho tancho ek progot veusai zaun ravil'lo. Ums, kapus ani kallim miream, hanchem pik te kaddttale. Tanchea vattharamni vhodd promannar rexim' ani lokor hanchem-i utpadon zatalem. Toxench uprantchea kallant doreavoilo ud'deg vhodd promannant zaunk laglo osoi ul'lekh songhom' vafmoyant melltta. Isvi sonachea poilea ani dusrea xotmanantlea gris - romon bhomvddekaranchea khobramvoilean haka tenko melltta.
Purvil'lea sahiteant droviddanchi somskritik mhaiti purai toren mellna. Lognosomsthesombondanoi mhaiti melltta ti opurnn asa ani melltta ti aream adlich oxem mhonnop soma zaina. Vafmoyin puraveamvoilean oxem dista, 'tali' va mongllosutrauylean logn zal'li bail vhonklek nhannoitaleo. Punn lognam sombondit her dhormik vidhincho ul'lekh mat il'lo posun mellna.
लोकेश्वर
thumbnail|temple of lokeshwara लोकेश्वर एक बोधिसत्व. जायते कडेन हाच्यो मूर्ती मेळ्ळ्यात. बिहारातल्या कहलगांव हांगा पद्मासज घालूज ध्याजस्थ बशिल्ली भोवतपणची प्रभावळय अलंकृत आसा. तिचे मुरवामिळ कोमल आली म हात आशिल्ली लोकेश्वशची पाशाणी मूर्ती मेळ्ळ्या. बैंकॉक हांणाच्या शश्ट्रीय संग्रहालयांत लोकेश्वराच्यो तीज मूतीं दवरल्यात. पाशाणाची आसूज ती बोघणया हांगाची आसा, दुसरी मूर्त काळी ब्राँझची आसूज उबी आसा. हे मूर्तीच्या दाव्या हातांत कमळ, गळ्यांत रत्जहार, हातांत बाजुबंद आजी मस्तकाचेर मुकूट आसा. ह्या संग्रहालयांतली तिसरी मूर्त धड आजी शि२ अशा स्वरुपांत आसा. लोकेश्वराची एक सोबीत मूर्त आसा. Ч900 लोकेश्वर जांवाचे मूर्तीचो दुसशे एक प्रकार आसी. बौध्द देवता पद्मपाणी अवलोकितेश्वर आजी हिंदू देवता शिव, विष्णु आजी आली सूर्य लोकेश्वर अशो संयुक्त देवता निर्माण केल्यो. हे तरेच्यो आशुतोष संग्रहालयांत शिवलोकेश्वशची पितुळची प्रतिमा आसा. ही मूर्त द्विभूज आसूज तिच्या उजव्या हातांत कपाल आजी दाव्या हातांत त्रिशूळ आझा. तिच्या नुकुटाचेर ध्याजी बुध्द अमिताभ हाची ल्हाजशी प्रतिमा आसा. ह्याच संग्रहालयांत एका भन्ग्ज शिल्पश्वंडार सूर्यलोकेश्वराची प्रतिमा आसा. तिचो फकत वयलो अर्दो भाग दिश्टी हांणा विष्णु लोकेश्वशची मूर्त मेळ्ळ्या. ही मूर्त चतुर्भुज आसून गदा आनी चक्र आसा. तिच्या माथ्यार झात जागफण्यांचें छत्र आसून मदले फणयेर घ्याजी बुध्द अमिताभ हाची ल्हान प्रतिमा आसा. तिचे दोनुय वटेन पद्म आनी शंरव आसात. ही मूर्त इ.स.च्या १२ व्या शतमाजांतली आयूंक जाय. ह्या प्रकारच्यो आनीकय कांय कांय द्वादशभूज आप्तात.
जॉज बनाड. शॉ.
== जॉज बनाड. .विख्यात ब्रिटीश नाटककार समिक्षक,पन्नकार आनी समाजवादाचो प्रचारक जल्म आयलडातल्या डब्लीनचो.कतत्वशुन्य बापुय आनी गायिका जावक सोदपी आवयच्य प्रेमशुन् सवसारातल्या तीन भुरग्यां मदलो सगळ्यांत ल्हान जल्म आयलडातल
लोकेश्वर
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
जॉज बनाड. शॉ.
जल्म
जॉज बनाड शॉ हाचो जल्म 20 जुलय 1856 दिसा जालो..ताच्या दोन भयणीं मदली एक टिबी जावन गेली.दुसरी,संगीत साधने खातीर लंडलाक आपले आवय वागडा गेली.बापाय वागडां रावन जाजान डब्लीनांत दोन वसा कारकुनी केली आनी मागीर तोवूय आवयकडेन लंडनाक गेलो. थंय कांय काळ आथीक आदाकाखातीर ताका आपले आवयचेरूच निबूंन रवचे पडलें.
शिक्षण
शॉचे उपचारीक शिश्रण खुबूच थोडे जाल्ले. आपणेच यत्न करूक जायत्या विशयाचो अभ्यास केलो. घरातल्या सगिताच्या वातावरणाच्या प्रभावांतल्यान तो पियानो वोवपाक शिकलो. लंडनांत तो आयलो तेनना खुब लजतालो. पूण ताणें व्यत्तीमत्व.गूण वाडयले आनी तो लंडनाच्या समाजीक जिवनांत आत्मविस्वासान वावुरपाक लागलो
Dravidian
Ary - drovidd somprkak lagun areancheo toxench droviddancheoi dhormoklpona tanche mojgotim zal'lea somskritik divpa-gheupak lagun bodlunk pauleo hem uktem zata. Haka lagun songhom' vafmoyant voidik toxench drovidd hea donoi dhormanchi bhorsonn zal'li dixtti poddtta. Pindd dan, yogone, bramhonnank dan divp hea gozalimvoilean droviddancher voidik dhormacho kitlo probhavo axil'lo hem dakhoita. Punn drovidd lokam'modim samany monxacho dhorm' mat gram' deuta, zadu hancher adaril'lo astalo. Ghora voir limba-panam laup, bhurgeak samsva umvallop, dolleant kazoll ghalop oxo riti tanche modim chalont axil'leo. Monnimekholoi hea kaveant mel'leak lasop va tache ovxex matyechea vhoddlea moddkeant dourun purop oxe don ul'lekh mellttat. Purvil'lem drovidd sahity kidem, koxem ani kitlem axil'lem hachevixim sovistor mhaiti mellna. Punn songhom' vafmoyacher somskrit vafmoyin kolpona ani dhyeyam hancho probhavo nixchitoponnan dista. Haka lagun songhom' vafmoyachem khaxelem drovidd svorup tharoup kotthinn zata.
जॉज बनाड. शॉ.
लेख बरोवपाक
सतत आत्मप्रसिध्दीच्या झोतांत रावपाक सोदपी स्वताचें एक धीट,बेधडक व्यत्तिमत्व ताणें घडयलें. सगितताचेर लेख बरोवन सुरू केल्ले पऋकारिते वांगडा तो कांदबय्योय बरयतालो आनी त्यो प्रकाशक न्हयकारतालो. जोड जायनाशिल्ली.अशे कठीण परिस्थितीक निक्षयान तोंडे दीत लंडनांतल्या बुध्दिमंतांच्या वाटकुळांत तो वावरूंक लागलो आनी थंयच्या चचानी भाग घेवन आपले उपस्थितीची जाणविकाय थंयच्या मंडळींक ठसठशीतपणान करून दिवपाक लागलो. शा नाट्यलेखनाकडेन उत्साहान वळ्ळो तो विल्यम आचर ह्या ताच्या इश्टाक लागून.इब्सेनच्या नाट्यकृतींचो अनुवादाक, तशेंच ऎक समिक्षक म्हणून आचर मान्यतायेक पाविल्लो.पन्नश्कारितेंत शॉक निश्रीत उत्पन मेऴटलें अशी वेवस्था ताणें केली. आचर आनी शॉ हांणी परस्परांच्या सहकायान एक नाटक बरोवपाचोय यत्न केल्लो
Dravidian
Zoso zoso areancho probhavo vaddot gelo toxi toxi droviddanchi vixexotai xudhd rupant veglli uril'li nastoli. Zoso zoso areancho probhavo vaddot gelo toxi toxi droviddanchi vixexotai xudhd rupant veglli uril'li nastoli.
Songhom' vafmoyant boreo boreo vastu, bazar, prasad, deullam hanchim monbhulounni vornnonam mell'llim tori tanche ovxex chodd korun mellnat. Isvi sonachea sovea xenkddeamerenoche toretoreche drovidd vastu tontrache nomune axil'le oxem mhonnop zata, punn tanchey ovxex mellnat. Khorem mhollear deullanchea vastuxoilimni drovidd xoili mhotvachi hem drovidd xoiletole deullanche khambe pol'lou kallantlea deullamni pollounk mellttat. Drovidd podhdotichea deullanchim temkam ut'tor bhartantlea nagor pod'dotichea temkamporos samkim vegllim asat. Toxench monddop ani gopur hevuy drovidd somskritayechea vegvegllea anganchi xipdd'ddil'lim mhaiti ani tuttok puravo toxench drovidd bhumyecher nettan zal'lem orthikoronn haka lagun drovidd somskritayechem sotv nivllaun kaddop sopemponnan xoky zaina.
जॉज बनाड. शॉ.
लेख बरोवपाक
2 नोव्हेंबर 1950 दिसा शॉ भायर पडले
वर्ग:देवनागरी पानां
Dravidian
Polleiat
Dravidian_peoples
Sondorbh
वर्ग:Itihas / History वर्ग:Romi panam
कालाटा
कालाटा
कालाटा ?? हे दक्षिण गोवा जिल्ह्यातल्या सास्टी तालुक्यातील १६५ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ४४५ कुटुंबाचे व पुराय १७३९ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार MARGAO १० किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा ७९२ दादले आनीक ९४७ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ० आसून अनुसूचित जमातीचे १८ लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६८९१ आसा.
शिक्षणीक सुविधा
सगळ्यांत लागीं पूर्व-प्राथमिक शाळा माजोर्डा ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत १ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं कनिष्ठ माध्यमिक शाळा माजोर्डा ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं माध्यमिक शाळा माजोर्डा ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा माजोर्डा ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय मडगांव ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय वेर्णा ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय बांबोळे १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  मडगांव ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक वेर्णा ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा मडगांव ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र मडगांव ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा मडगांव ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
सगळ्यांत लागीं कुटुंब कल्याणकेंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (अशासकीय)
गांवांत १ पिढीजात वैद्य आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण ना. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण ना. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण आसा. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण आसा. गांवांत झरीचें उदक पुरवण ना. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण ना. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण आसा. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध आसा. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध आसा. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध आसा. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनी येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं उपपोस्ट ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट आनीक तार ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गावाचो पीन कोड ४०३७१३ आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं इंटरनेट सुवीधा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राज्य महामार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडला. सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
भलायकी, पोषण आहार आनी मनरिजवण सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळांमळ ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळ / मनोरंजन केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक पुस्तकालय ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक वाचनालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखा तीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
कालाटा ?? ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
कालाटा ?? ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): RICE,COCONUTOIL,CEREALS,WOODEN FURNITURE
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय़ वर्ग:दक्षिण गोंय वर्ग:साश्टी तालुका वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे
प्रभाकर जनार्दन दातार
जल्म
एक नामनेचो शाहीर. ताचें पुराय नांव प्रभाकर जनार्दन दातार. तो जातीन चित्पावन ब्राह्मण आशिल्लो.ताचो जल्म नाशिक लागशिल्ल्या गंगापूर गांवात जालो.पिरायेच्या पंदरा-सोळा वर्सासावन तो कविता करुंक लागलो.
जिविताची वाट
गंगापूरलावन पुण्याक वतकच तो रास्ते हाचेकडेन कारकून म्हणून काम करुंक लागलो.
कवनांची खाशेलपणां
थोड्याच काळांत ताच्या कवनांची नामना सगळेकडेन पातळ्ळी. तमासगीर लोकूय ताच्या कवनांची मागणी करूंक लागले,तेन्ना तो गंगू हैवनीच्या फडांत गेलो. सवाई माधवराव आनी दुसरो जीराव हांच्या काळांत ताची नामना पेशव्याच्या दरबारांत पावली. बाजीरावाचेर ताणें 30-40 लावण्यो बरयल्यो. पुराणीक कथांचेर आनी देवदेवतांचेरूय ताणें जायतीं पदां रचल्यांत. तेभायर ताणें चडशे वीर, श्रुंगार आनी करुणा अशें तीन रस आळयल्यात. अचूक शब्दयेवजण, रेखीव रचना आनी चितवेधक वर्णनशैली आदी उल्लेख करपासारखीं खाशेलपणां ताच्या कवनांनी दिसतात. पेशवाईविशीं ताका खुबूच ओड आशिल्ली. देखूनूच ताणें खडर्याचे झूज, रंगाचे दरबार, सवाई माधवरावाचें मरण, बाजीरावाचो राज्यनशा आदी विशयाचेर भरपूर पोवाडे रचल्यात. पेशवाईचो अस्त जातकच प्रभाकराचेर खुबूच वायट दीस आयलें. पोट भरपाखातीर फुडें ताका मुंबय, ठाणें, बडोदें शारांनी भोंवडी करची पडली.ह्या काऴांत तो व्हड व्हड वेपारी आनी श्रीमंत लोक हांचेरूच कवनां करून गावंक लागलो.निमाणच्या काऴांत तो दारादारांनी डफ घेवन भोंवतलो. प्रभाकराक हिंदी आनी उर्दू भाशांचेंय गिन्यान आशिल्लें. ताच्यो कांय हिंदी कविताय उपलब्ध आसात.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
गोरखनाथ
गोरखनाथ नाथपंथीय संप्रदायांतलो एक व्हड संत. ताणें नाथपंथीय समाजाचो प्रसार केलो. ताका गोरक्षनाथ ह्या नांवानूय वळखतात. ताच्या जल्माविशीं अजूनय मतभेद आसात. दक्षिणेंतले गोदावरी न्हंयचे देगेर चंद्रगिरी गांवांत ‘बडव’ देशांत काठेवाडांतले गोरखमठींत, तेचपरी पंजाब ह्या विंगडविंगड सुवातींनी, गोरखनाथाचें जल्मथळ म्हूण जाणकार बोट दाखयतात. नवनाथ कथासाराच्या णव्या अध्यायांत, गोरखनाथाची जल्मकथा अशी आयल्या:
एक फावट मच्छिंद्रनाथ बंगालांत चंद्रगिरी गांवांत एका ब्राम्हणाच्या घरांत पावलो. ताची सरस्वती नांवाची बायल आसली; पूण ती भुरगो नाशिल्ल्यान दुखेस्त आसताली. मच्छिंद्रनाथान तिचें दुख्ख वळखून तिका मंत्रिल्ली बिबूत दिली आनी ती खावपाक सांगली; अशें केल्यार तिका भुरगें जातलें अशेंय ताणें सांगलें. सरस्वतीचो हे गजालीचेर विश्वास बसलोना. तिणें ती बिबूत भायर गोबरांत उडयली. बारा वर्सांनी परतो येवन मच्छिंद्रनाथान भुरग्याची खबर घेतली, तेन्ना तिणें ती बिबूत आपणें गोबरांत उडयली म्हणून सांगलें. मच्छिंद्रनाथ बिबूत उडयली थंय गेलो आनी तातूंतल्यान एका भुरग्याक ताणें भायर काडलो. हो भुरगो बारा वर्सांमेरेन गोबरांत वाडलो म्हूण ताका ‘गोरक्ष’ हें नांव पडलें.
कांय जाणकार, गोरखनाथ णव्या वा धाव्या शतमानांत जावन गेलो आसूंये, अशें म्हण्टात. हजारीप्रसाद व्दिवेदीच्या मतान णव्या शतमानाच्या दुसर्याग अर्दांत तो जावन गेलो. रा. चिं. ढेरे ताचो काळ १०५० ते ११५० हो मानता. कांय दंतकथांनी कबीर (सुमार १४८८-१५१२) आनी गुरू नानक (सुमार १४६९-१५३८) हांचेकडेन गोरखनाथान उलोवप केल्ल्याचे उल्लेख आयल्यात.
गोरखनाथाचें घराणें उंचेल्या ब्राम्हण कुळांतलें आसलें, अशें हजारी प्रसाद व्दिवेदीचें मत आसा. दक्षिणेंत येवन राविल्ल्या एका काश्मिरी ब्राम्हणागेर गोरखनाथाचो जल्म जालो, अशें रा. चिं. ढेरे मानता. डॉ. मोहन सिंगाच्या मतान सकयले जातींतले एके हिंदू विधवेचो हो अवैध पूत जावन आसा. गोरक्षसिध्दान्त संग्रहांत ताका ‘ईश्वराचें संतान’ म्हळ्यार घरदार नाशिल्लो अशें म्हळां.
ताचो नाथासंप्रदायाच्या नवनाथांभितर आनी चवद्यांयशीं सिध्दांभितर आस्पाव जाता. नाथासंप्रदायाचे आदिप्रवर्तक म्हूण चार महायोग्यांचो उल्लेख येता. आदिनाथ म्हळ्यार साक्षात शिव. ताचे दोन शिष्य़ जालंधरनाथ आनी मच्छिंद्रनाथ (मत्स्येंद्रनाथ). जालंधरनाथाचो शिष्य कृष्णपाद (कानीफा, कण्हपा, कान्हपाद) तर मच्छिंद्रनाथाचो शिष्य गोरखनाथ. जालंधर, मच्छिंद्र, कृष्णपाद आनी गोरखनाथ हांणी ह्या मूळ नाथपंथाची बुन्याद घाली, ह्या विशयाचेर नाथ परंपरेंत एकमत आसा. जालंधर आनी कष्णपद हांचो संबंद कापालिक साधनेकडेन खास करून आयला, तर नाथ संप्रदायांत चड करून मच्छिंद्र आनी गोरखनाथ हांचो उल्लेख आयला. अमरनाथ, गहिनीनाथ, भर्तृहरी, गोपीचंद आनी विमलादेवी हे गोरखनाथाचे मुखेल शिष्य आसले. गोरखनाथ पुराय भारतभर भोंवडी करतालो. ताचे शिष्य विंगडविंगड प्रदेशांतले आसले. देखीक गहिनीनाथ, अमरनाथ हे महाराष्ट्रांतले, भर्तृहरी उज्जैयनीचो, गोपीचंद बंगालचो आसलो. भर्तृहरी आनी गोपीचंद तर आपलें राजवैभव सोडून गोरखनाथाच्या संप्रदायांत आयिल्ले.
गोरखनाथाचें धर्म आनी संस्कृतायेविशींचें योगदान खूब व्हड आसा. पांच वायट विकारांचेर आदारिल्ली विवेकशून्य आनी आचारणान भ्रश्ट जाल्ली साधना त्याकाळार व्हड प्रमाणांत बळावल्ली. गोरखनाथान ही वायट चाल आळाबंदा हाडूंक योगमार्गाचो प्रसार केलो. पतंजलीच्या अष्टांग योगाचो उपेग करचो सोडून ताणें षडग योगाचो आदार घेतलो. ‘हठयोग’ म्हूण वळखुपाक येवंक लागलो. गोरखनाथान प्रस्थापन केल्ल्या योगमार्गाचे वा नाथपंथाचे बारा फांटे वा पंथ आसात. तेखातीर ताका ‘बहरपंथी’ अशें नांव पडिल्लें. ह्या संप्रदायाचे वांगडी कानफाटे वा दरसनी साधू म्हणूनय वळखुपाक येतात.
मारवाडी
मारवाडी मारवाडीचें पुर्विल्लें नांव मरूभास. ही जोधपूर, बिकानेर, जैसलमेर तशेंच सिरोही राज्यांत प्रचलित आसा. अजमेर, मेरवाडा आनी तेचप्रमाण किशनगढ तशेंच पालणपुरच्या कांय वाठारांनीय, जयपूरच्या शेखावटी प्रदेशांत, सिंध प्रांताच्या कांय भागांनी आनी पंजाबच्या दक्षिण भागांत मारवाडी भाशेचो उपेग जाता. हे भाशेचीं प्रकृती ओजपूर्ण आसा आनी तिच्यांत साहित्याची रचनाय जाल्या हातूंत संस्कृत, प्राकृत आनी अपभ्रंशाची उतरावळ मेळटा. छंदा भितर ‘सोरठा’ छन्द आनी राग – रागिनी भितर रागीचे उदाहरण चड मेळटा.
गोरखनाथ
ह्या नाथपंथीय संप्रदायाचे बारा फांटे फुडले तरेन आसात: १. भूजची (कच्छ) कंठरनाथी २. पंजाब, पेशावर आनी रोहटकची पागलनाथी ३. पेशावर आनी अफगाणिस्तानांतली रावल ४. पुरी, मेवास्थानेश्र्वर (थानेसर) आनी कर्णालची पंख वा पंक ५. मारवाडची बन ६. जोधपूरची गोपाल वा रामके ७. बंगालची चांदनाथ कपिलानी ८. टिला, अंबाला, कर्णाल हांगाची हेठनाथी ९. बंगालच्या दिनाजपूर जिल्ह्यांतली चोलीनाथ आईपंथी १०. रतढोंडा मारवाडची बैरागपंथी ११. जयपूरची पावनाथी १२. धजनाथी
मारवाडी
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
गोरखनाथ
ह्या सगळ्या फांट्यांत पयलींचे जायते पंथ आस्पावल्यात. देखीक – कपिलाचो योगमार्ग, लकुलीश मत, कापालिक मत, वाममार्ग आनी हेर.
गोरखनाथाचें कार्य विंगडविंगड तरांचे आसलें. देवत्व मेळोवपाक देश, काल, धर्म, वंश, जाती हे सगळे भेद माड्‌डोवन मुखार वचपाक जाय, अशें ताचें म्हणणें आसलें.खर वैराग्य, विशुध्द चारित्र्य, सदाचार, ब्रम्हचर्य हांकां पाळो दिवन ताणें स्वताच्या आचारणाचें म्हत्व त्या काळांतल्या समाजाक पटोवन, अनैतीक, अविवेकान वागपी, वायट करणी करपी भौसाक आळाबंदा हाडून भारतीय आध्यात्मीक साधनेचो उपदेश केलो. योगसाधनेक सुसंघटीत रूप दिवन योगसाधनेक वेवस्थितपणा हाडलो.
हिंदू-मुस्लीम एकचाराची बुन्याद सगळ्यांत पयलीं गोरखनाथान घाली. ताच्या शिष्यांत हिंदू तशेंच मुस्लीम जातीचे लोक आसताले. बाबा रतन हाजी हो मुखेल मुस्लीम वांगडी आसलो. आयजूय नाथ संप्रदायाच्या रावळ फांट्यांत मुसलमान लोक व्हड प्रमाणांत आसात गोरक्षसिध्दान्त संग्रहांत ताणें वर्णाश्रमाआड कडक विचार मांडल्यात. तेखातीर वर्णभ्रश्टाक नाथसंप्रदाय, ही आश्रयाची सुवात दिसताली. शुद्रावांगडाच बायलांविशींय गोरखनाथाक तळमळ आसली; आपल्या शिष्याभितर ताणें बायलांकूय आस्पावन घेतिल्लीं. विमलादेवी आनी मयनामती ह्यो ताच्यो मुखेल बायल शिष्या.
गोरखनाथाच्या विचारांचेर विस्वास दवरपी नाथपंथीय अनुयायी आनी तांचे मठ आयजलेगीत भारतांतूय न्हय, तर श्रीलंका, नेपाळांत लेगीत आसात. ताच्या विचारांचो प्रभाव ताचे उपरांत सगळ्या निर्गुणपंथीय अनुयायांचेर लेगीत पडला. ज्ञानेश्र्वरान गोरखनाथाचो ‘विषयविध्वंसैक वीर’ ह्या उतरांनी गौरव केला.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
लॉरेन डायस
लॉरेन डायस ही एक तियात्र कलाकार.