cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
यदुवंश
भारतीय झुजाच्या कांय काळा उपरांत द्वारकेच्या यादवांभितर बंडाळी मातून तातूंत सगळ्यांचो नाश जालो. तेन्ना वनांत वचून ध्यानस्थ बशिल्ल्या कृष्णाक हरण समजून एका व्याधान बाण मारतकच कृष्ण निजधामाक गेलो. उपरांत फाटल्यान उरिल्ल्या वज्र नांवाच्या नातवाक पांडवांनी मथुरेचे गादयेर बसयलो
वर्ग:देवनागरी पानां
योगिनी जोगळेकर
योगिनी जोगळेकर जल्मः 6 आँगस्ट 1925 वेवसाय : लेखिका राष्टीत्व: भारतीय काम: संगीतकार गायक
पुरस्कार
निरागस, शिलांगण, कुणासाठी, कुणीतरी, जाग, चौतन्या, पायगुण, आस्वाद, दहीङही,साश्रात्कार,ऊमाळा,चिमखङे अथात बङबङगीत,ऊपहार,स्वाहा,नादबह्ऩ,शय्त,नवी वाट, बापलेक,अश्र्वत्य,चारुची आई.
गीता बरयल्ला
मघुर स्वरलहरी या, सखे बाई सांगते मी, हरीची ऐकताच मुरली,हे सागरा नीलांबरा.
वळख
प्रसिध्द लेखिका योगिनी जोगळेकर हाचें जल्म 6 आँगस्ट 1925 ह्या दिसा पुण्यांत जालो. नाटकायं प्रसिध्द जाली. पंडीत भास्करबुवा बखलें हांच्या जिवनाचेर. राम प्रहर ह्या चरिश्राचें ताचें लेखन वेगळें थारलें. पिरायेच्या आठव्या वसा सावन योगिनीबाई शंकरबुवा अष्टेकर हाचें कङेन संगोत शिकताल्यो. ऊपरातं योगिनीबाईन राम मराठे हाचें शिश्यत्व पत्करलें.
आकाशवाणी आनी खाजगी बैठकी वांगङाच योगिनीबाई पयली मंगळागौर ह्या चलचिश्रा खातीर पाश्र्वगायन केलें. पन्ऩासां परस चङ कादंबत्यो, तिसां परस चङ कथासंगह बालकुमारां खातीर 13 पुस्तकां, कविता आनी हेर साहित्य मेळून तांचीं 110 पुस्तकां  प्रकाशीत जाल्यांत. तांच्या कथाकथनान.
मरण
1 नोव्हेंबर 2005( पिराय 80 ) पुणा म्हारष्ठ्र
वाझ, जॅार्ज
( जल्म : १४ जुलय १९१९ मुंबय; मरण : जुलय १९९९ गोंय).
गोंयचो सुटके झुजारी. मुंबयच्या 'गोंय यूथ लीग' संघटनेचो तो वांगडी आसलो. उपरांत १९४६त तो गोंय काँग्रेस कमिटीचो कार्यकारी वांगडी जालो. ऑक्टोंबर १९४६त सांखळे गांवांत भरिल्ले सभेंत भाशण दितना पुर्तुगेज पोलिसांनी ताका धरून सुरवेक बंदखणीत घालो आनी उपरांत तडीपार केलो. पूण १५ डिसेंबर १९६४ दिसा परवानगेबगर गोंयांत रिगलो म्हूण पोलिसांनी ताका परत धरलो. १२ फेब्रुवारी १९४७ दिसा पुर्तुगेज सरकारच्या प्रादेशिक लश्करी न्यायालयांत ताची चवकशी जावन ताका तीन म्हयने बंदखणीची ख्यास्त फर्मायली. बंदखणीतल्यान सुटका जातकच मुंबयत ताणें परत गोंयचे सुटकेखातीर वावर केलो. १९४८-४९ ह्या काळांत ताणें नॅशनल काँग्रेस गोंय हे संघटनेचो सचिव म्हूण वावर केला. गोंय पिपल्स पार्टी हे संस्थेचो तो वांगडी आसलो. १९५४त जेन्ना ह्या पक्षाच्या वावुरफ्यांनी नगर हवेलींतले ६० गांव पुर्तुगेजांकडल्यान हातासले, तातूंत जॅार्जाचोय वांटो म्हत्वाचो आसलो. भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाचो एक वावुरपी वांगडी. कामगार संघटनेचो एक नावाजतो कम्युनिस्ट मुखेली. कामगारांक फावा त्यो सवलती मेळच्यो म्हूण ताणें गोंयांत आनी मुंबयंत खूब कामगार आंदोलनां घडोवन हाडल्यात. १८ जून १९८५ दिसा गोंय, दमण आनी दीव सरकारान ताचो भोवमान केलो.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Lab Doni - Dulpod
Lab Doni
One two
Type: Dulpod
Source: A. da Gama/ C. Xavier. Goemchi Gitam. Mandde anim Dulpodam. Nr. 1
Musical form: ?
Translated by: Alfred Noronha, Panaji, Ilhas, Goa, 27.05.2005
Lab, doni, char, panch, sou, pondra sola (bis)
One, two, four, five, six, fifteen sixteen (bis)
Polleiat
Dulpod Goenche
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
आंबेडें
आंबेडें
आंबेडें हे उत्तर गोवा जिल्ह्यातल्या सत्तरी तालुक्यातील १२५.२७ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ५५ कुटुंबाचे व पुराय २७२ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार VALPOI ४ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा १३२ दादले आनीक १४० बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ० आसून अनुसूचित जमातीचे ० लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६८०३ आसा.
शैक्षणिक सुविधा
सगळ्यांत लागीं पूर्व-प्राथमिक शाळा (VALPOI) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत १ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत १ शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आसा. गांवांत १ शासकीय माध्यमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा (VALPOI) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (SANQUELIM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (BANDORA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय (BAMBOLIM C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (SANQUELIM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (MAEM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (ONDA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (VALPOI) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (BICHOLIM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं कुटुंब कल्याणकेंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध ना. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं वेपाराविशी सावकारी पेडी ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं स्वयंसहाय्य गट ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळांमळ ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक पुस्तकालय ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक वाचनालय ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखा तीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
आंबेडें ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
आंबेडें ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): CASHEW NUTS,COUNTRY LIQUOR,ARECANUTS,COCONUTS
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय/Goem वर्ग:उत्तर गोंय /ut'tor Goem वर्ग:सत्तरी तालुका/Sattari Taluka वर्ग:गोंयचे गांव/Goenche Ganv
अश्विनी
अश्विनी मेष राशींतलें आनी नखेत्रमाळेंतलें पयलें नखेत्र. हें क्रांतिवृत्ताच्या मात्शें उत्तरेक आसा. हातूंत अस्तंत्या नखेत्र- पध्दतींतली ‘एरिस’ हातूंतली आल्फा (हॅमलः भोग 10°77’; शर 8°30’) बीटा आनी गॅमा हीं तीन नखेत्रां येतात. हातूंतलें उत्तरेकडले आल्फा हें नखेत्र दुर्बिणींतल्यान निरीक्षण केल्लें पयलेंच तारकायुग्म जावन आसा. तिगांय भितर तें चड तेजीश्ट जावन आसा. ह्या तीनय नखेत्रांचो मेळून दिसपी आकार अश्वमुखासारको (अश्व= घोडो, मुख=तोंड) म्हळ्यार घोड्याच्या तोंडासारको दिसता म्हूण ‘अश्विनी’ हें नांव पडलें. कांय जाणकार हाचीं दोनूच नखेत्रां मानतात. देखीक- ऋग्वेद आनी हेर संहिता हातूंत ‘अश्वयुजौ’ असो द्विवचनी उल्लेख आयला. भारतांत मात अश्विनी असोच उल्लेख आसा. 13 एप्रिलाक सुमार ह्या नखेत्राचो सुर्यप्रवेश जाता.
ह्या नखेत्राचें ध्यान अशें सांगलाः
तत्रादावश्विना ज्ञेया पद्मपत्रनिभा शुभा।
अश्वक्त्राम्बुजारुढा द्विभूजा च सिताम्बरा।
दक्षे दिव्यौषधीपात्रं बिभ्रती पुस्तकं करे।।
अर्थः कमलपात्रा सारक्या कांतीची, कमळाचेर बशिल्ली, शुभ, घोड्याचें तोंड आशिल्ली, धवें लुगट न्हेशिल्ली, दोन भूजां आशिल्ली, उजव्या हातांत दिव्य वखदांचें पात्र आनी दाव्या हातांत पुस्तक अशी अश्विनीची मूर्त करची.
वर्ग:देवनागरी पानां
अश्वमेध
अश्वमेध राजान करपाचो एक व्हड सोमयाग. वेद काळामत राजा पुत्रप्राप्ती खातीर आनी सगळ्यो मनांतल्यो इत्सा पूर्ण जावपा खातीर तशेंच उपरांतच्या काळांतले राजा विश्वदिग्विजयान चक्रवर्तिपद मेळपा खातीर हो याग करताले. ‘श्रीर्वे राष्ट्रमश्वमेध’ : अश्वमेध म्हळ्यार राश्ट्र आनी समृध्दी, देखून ताका राश्ट्राचें आनी समृध्दीचे प्रतीक मानलां, अशें अश्वमेध हो सगल्या यज्ञांचो राजा अशेंय म्हळां.ऋग्वेदकाळाआदीं बरींच वर्सां हो यज्ञ प्रचारांत आशिल्लो अशें जाणकारांचे मत आसा. ताचे उत्पत्तीची आख्यायिका शी आसा- एक फावट प्रजापतीच्या दोळ्यांतली एक मुंडली गळून पडली आनी तातूंतल्यान अश्व (घोडो) तयार जालो. उपरांत देवांनी अश्वमेध करून ती मुंडली प्रजापतीच्या दोळ्यांत बसयली. तेन्नाच्यान प्रजापतीक खुश करडपाक अश्वमेध करपाची चाल पडली.
अश्वमेध करपाक ‘श्यामकर्ण’ (काळ्या कानाचो) धवो घोडो लागता. तशेंच ताच्या धव्या आंगाचेर काळे थिपके आसचे पडटा. हो घोडो सजोवन ताका चारीय दिकांनी फिरयतात. वाटेर हेर राजांनी त्या घोड्याक आडायनासतना यज्ञ करपाक मान्यताय दिली आनी एक वर्स भरांत हो घोडो परतो आयलो तरच हो अश्वमेध यज्ञ पुराय जाता. तशेमच जो कोण त्या घोड्याक आडायता ताचेकडेन झुज करून एक वर्सभरांत रुप्यचो पत्रो ताचेर दवरून घोड्याक मारतात. अश्वमेधांत पट्टराणी आनी मेल्ल्या घोड्याचें मैथुन सांगलां. वाल्मीकी रामायणांतूय हाचो उल्लेख मेळटा.
पतत्रिणा तदा सार्ध सुस्थितेन च चेतसा ।
अवसद्रजनीमेकां कौसल्या धर्मकाम्यया ॥
अर्थः (घोड्याक मारतकच) कौसल्येन धर्मकामना मनांत धरून थीर मनान (मेल्ल्या) घोड्या वांगडा एक रात काडली.
घोडो मारतकच ताच्या शरीरांतल्या चंद्र नांवाच्या मेदाचो याग करतात. उपरांत देवाक आहुती दिवन राजाचो अभिषेक करतात. अखेर वरुणाचें प्रतीक समजून टक्कल पडिल्ल्या मनशाच्या तकलेर आहुती दवरतात आनी ताका शंबर गायो आनी बैलगाडी दितात.ऋग्वेदांत अश्वमेधाचो उल्लेख जायते फावट आयला, आनी अश्वमेधाक यम, आदित्य, त्रित, आनी सोम म्हळा. वेदोत्तर काळांत अश्वमेध कमी जायत गेले. भारतांत फुडल्या काळांत अश्वमेधाची प्रथा बंद पडली. जातकांत अश्वमेधाचो उल्लेख येवंक ना. हरिवंशपुराणाच्या मतान जनमेजया उपरांत पुष्यमित्रान अश्वमेध केल्लो (3.192-40-41). त्याच काळांत सातकर्णी हाणें दोन अश्वमेध केल्ले. भारशिंवान धा अश्वमेध केल्ल्याची इतिहासांत नोंद मेळटा. चवथ्या शेंकड्यांत सम्राट समुद्रगुप्तान अश्वमेध केल्लो. इ.स. पयल्या शेंकड्यासावन फुडल्या 7 शेंकड्यांत जी प्रबळ राज्यां वसयल्लीं त्या राज्यांच्या भूपतींनी अश्वमेध केल्लो. ह्या सातखंडाच्या कालखंडाक अश्वमेधाच्या पुनुरुध्दाचें युग अशें मानतात.
देहरादून जिल्ह्यांत कालसी लागसार यमुनेचे देगेर 1953 वर्सा जें उत्खनन जालें, तातूंत अश्वमेधाची यज्ञवेदी तयार करपा खातीर वापरिल्ल्यो विटो आनी श्येवचितीचो कांय भाग मेळ्ळा. ह्या अक्षरवाटीकेवेल्यान हो इष्टकालेख इ.स. तिसऱ्या शेंकड्यांतलो आसूंक जाय अशें दिसता.
वर्ग:देवनागरी पानां
आंबेली
आंबेली (६२६९२२)
आंबेली हे दक्षिण गोवा जिल्ह्यातल्या सास्टी तालुक्यातील ३८९ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ६९३ कुटुंबाचे व पुराय २८५३ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार CUNCOLIM ७ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा १३४० दादले आनीक १५१३ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ६ आसून अनुसूचित जमातीचे ६७० लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६९२२ आसा.
शैक्षणिक सुविधा
सगळ्यांत लागीं पूर्व-प्राथमिक शाळा (VELIM) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक शाळा (VELIM) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं कनिष्ठ माध्यमिक शाळा (VELIM) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं माध्यमिक शाळा (VELIM) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा (CUNCOLIM) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (CUNCOLIM) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (VERNA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय (BAMBOLIM CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (MARGAO) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (VERNA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (MARGAO) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (CHINCHINIM CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (MARGAO) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत १ प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
गांवांत १ कुटुंब कल्याणकेंद्र आसा.
वैजकी सुविधा (अशासकीय)
गांवांत १ एमबीबीएस पदवीधर वैजकी वेवसायी आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण ना. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण ना. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण ना. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण आसा. गांवांत झरीचें उदक पुरवण आसा. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण ना. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण आसा. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध आसा. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनीक येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं उपपोस्ट ऑफीस ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट आनीक तार ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गावाचो पीन कोड ४०३७२३ आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं इंटरनेट सुवीधा ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं ऑटोरिक्षा व टमटम ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं टॅक्सी १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडला.
सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
गांवांत बंद गटार उपलब्ध आसा. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
आंबेली हे दक्षिण गोवा जिल्ह्यातल्या सास्टी तालुक्यातील ३८९ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ६९३ कुटुंबाचे व पुराय २८५३ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार CUNCOLIM ७ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा १३४० दादले आनीक १५१३ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ६ आसून अनुसूचित जमातीचे ६७० लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६९२२ आसा.
शिक्षणीक सुविधा
सगळ्यांत लागीं पूर्व-प्राथमिक शाळा (VELIM) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक शाळा (VELIM) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं कनिष्ठ माध्यमिक शाळा (VELIM) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं माध्यमिक शाळा (VELIM) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा (CUNCOLIM) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (CUNCOLIM) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (VERNA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय (BAMBOLIM CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (MARGAO) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (VERNA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (MARGAO) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (CHINCHINIM CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (MARGAO) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं स्वयंसहाय्य गट ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळांमळ ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक पुस्तकालय ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक वाचनालय ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखा तीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
आंबेली ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
आंबेली ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): RICE,WOODEN PLANKS,BEAMS,BAKERY PRODUCTS
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय/Goem वर्ग:दक्षिण गोंय वर्ग:साश्टी तालुका/Salcete taluka वर्ग:गोंयचे गांव/Goenche Ganv
काशीनाथ शांभा लोलीयेकर
नांव आनी जल्म
हांचे खरे नांव शिवानंद तेंडूलकर जावन आसा हाचे जल्म २२ जुलै १९५७ काणकोणा जाल्लो.
वावर
जायत्यो कविता बरयल्यात कांय कविता म्ह्ळ्यार काशी म्हणटा (१९८२) आनी खंडकाव्य (२०१०) ह्यो बरयल्यात.
पुरस्कार
कविते बराबर तांणी म्हत्वाची सामिक्षा बरयल्या. तांकां साहित्यीक अकादमी पुरुस्कार फावो जाला.
खाशेलपण
. कोंकणी कवितेण एक वेगळेंपण  हाडपी कवी म्हूण तांची जायती नामना आसा. त्या भायर कवितेची भास सादी आनी सोंपी आसा. कवितेचो मूळ विशय आनी त्या विश्याक धरून एक वेगळो आशय आशील्लो तांचे कवितेंत पळोवंक मेळटा. ताची आनीक कांय कविता जावन आसा काशीन म्हणपाचें सोंडूक ना काव्यसुत्र ताणी बरयल्या.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:कोंकणी लेखक
चंद्रीम
वर्ग:देवनागरी पानां
ताराबाई
ताराबाई (जल्म - 1675; मरण - 9 डिसेंबर 1761) कोल्हापूरच्या छत्रपतीचे गादयेची संस्थापिका आनी शिवाजी महाराजाची सून. तिच्या बापायचें नांव हंबीरराव मोहिते. 1683-84 च्या सुमाराक ती राजारामाकडेन लग्न जाली. मोगलांनी रायगडाल घेराव घालतक च 5 एप्रिल 1689 दिसा तिणें राजारामावांगडा रायगड किल्लो सोडलो. फुडें रामचंद्र नीलकंठाचे येवजणेप्रमाण मोगलांक चुकयत विशालगड आनी हेर गडांचेर ती कांय वर्सां रावली.
थंय रामचंद्राकडल्यान तिका मुलकी आनी लस्करी वेव्हाराची म्हायती मेळ्ळी. 1694 त ताराबाई, मेळ्ळी. 1694 त ताराबाई, राजसबाई आनी अबिकाबाई हांचे सयत जिंजीक पावली. 9 जून 1696 दिसा ताराबाईक चलो जालो आनी ताचें नांव शिवाजी दवरलें. राजाराम जिंजीच्यान सुट्टकच तारबाई आनी तिचे सोयरे जुल्फिकारखानाच्या हातांत सापडले. ताणे तांकां मोगली सैन्यांतल्या शिर्के आनी मोहिते ह्या सरदारां सुवादीन केलीं. ताणीं ताराबाई आनी तिच्या सोयऱ्यांक महाराष्ट्रांत पावयलीं. 2 मार्च 1700 दिसा राजारामाक मरण आयलें. ताचे उपरांत ताराबाईचे राजकीयकारकिर्दीक सुरवात जाली. तेन्नाच शाहू मुसलमानांचे कैदेंत आशिल्लो. हाचो फायदो घेवन ताराबाई छत्रपतीचे गादयेर आपल्या चल्याचो हक्क सांगूंक लागली. पूण रामचंद्रपंत शाहूवटेन आशिल्लो. अशावेळार तिणें परशुराम त्रिंबक आनी शंकराजी नारायण हांकां आपलेवटेन ओडून शिवाजीची मूजकरुन घेतली आनी विशाळगडार ताचो राज्याभिशेक केलो. ती आपल्या चल्याच्या नांवान राज्यकारभार पळेताली.
सैन्यधिकारी नेमून तिणें औरंगजेबाकडेन झूज दिंवक सुरवात केली. 1905 त मराठयांनी पन्हाळा मुसलमानांकडल्यान घेतली आनी तिणें फुडें तीच आपली राजधानी केली. मदल्या काळांत तिणें औरंगजेबाकडेन उलोवणीं करुन चल्याखातीर मनसब आनी दक्षिणेचे देशमुखीखातीर मागणी केली. पूण हातूंत तिका येस मेळ्ळें ना. तेन्ना तिणें मुसलमानांकडेन आपलें झूज चालूदवरलें. दर एका गडाचेर वचून ती स्वता आपूण सगळी पळोवणी करताली. 1700-07 मेरेन मुसलमानांनी घेतिल्ले चडशे गड ताराबाईच्या सैन्यान परत मेळयले. फुडें औरंगजेबाच्या मरणाउपरांत शाहूची सुटका जातकच शाहू आनी ताराबाई हांचेमदीं वारसाहक्का खातीर वाद सुरु जालो. 12 ऑक्टोबर 1707 ह्या दिसा खडे-कड्साक तांचेमदी झूज जालें. ताराबाईच्या ताब्यांत आशिल्ले गड शाहून घेतले. तशेंच बाळाजी विश्वनाथान ताराबाईच्या पक्षांतले चंद्रसेन जाधव, उदाजी चव्हाण, कोन्होजी आंग्रे खटाकवर आपले वटेन ओडले. 1714त राजसबाई हिणें आपलो चलो संभाजी हाका पन्हाळ्याक छत्रपतीचे गादयेर बसोवन ताराबाई आनी तिचो चलो शिवाजी हांका बंदी केली.
1727 शिवाजी बंदखणींतच मेलो. उपरांत ताराबाई पेशव्यांचे मध्यस्थीन शाहूक वचून मेळळी. 1949 मेरेन तिचे आनी शाहूचे संबंद बरें आशिल्ले. शाहूच्या मरणांउपरांत बाळाजी बाजीरावान रामराजाक सातारचे गादयेर बसयलो. तेन्ना ताका आपल्या हाताखाला दवरुन सगळी सत्ता तिणें आपल्या हातांत घेवपाचो यत्न केलो. पूण रामराजा पेशव्याच्या मताप्रमाण वागता तें पळोवन तो खरो वारस न्हय अशें जाहीर करुन ताका त्रास दिवंक लागली आनी 1750 त ताका तिणें बंदी केलो. दामाजी गायकवाड आनी नासिरजंग निजाम हांच्या आदारान तिणें साताऱ्याचो कारभार आपल्या हातांत घेवन पेशव्याकडेन झूज सुरु केलें. निमाणें तिका पेश्व्याक शरण वचचें पडलें. 1761त तिका मरण आयलें. तारबाई हुशार, राजकारणी आनी कारस्थानी आशिल्ली. स्वताचे हेर दवरुन ती आपले आड पक्षांतली म्हायती काडटाली. तिचे खरें कर्तूप 1700-07 ह्या काळांत दिसून येता.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Brazil
, दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी ब्राझिलिया नगर आसा।
Sondorbh
वर्ग:Sonvsarachim Raxttram वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस वर्ग:Romi panam
ಗೀತಾಂತ್ಲೆಂ ಗೀತ್ ಹೆಂ ಪುಸ್ತಕ್
Song of Songs
ಗೀತಾಂತ್ಲೆಂ ಗೀತ್ (1/1) ಮ್ಹಣ್ಗೆ ಸಗ್ಳ್ಯಾ ಗೀತಾಂ-ಅನ್ ಭವ್ ಶ್ರೇಷ್ಟ್ ವೊ ಉತ್ತಂ ಗೀತ್. ಮನ್ಶಾಚೊ ಮ್ಹಣ್ಗೆ ದಾದ್ಲ್ಯಾಯ್ಬಾಯ್ಲೆಚೆರ್ ವಿಸ್ವಾಶಿ ಆನಿ ನಿರ್ಮಳ್ ಮೋಗ್ ದೆವಾಚ್ಯಾಚ್ ಮೊಗಾಚಿ ಶ್ರೇಷ್ಟ್ ಖುಣಾ ಕಶಿ ಹೊ ಕವಿ ವರ್ಣೀತಾ ಆನಿ ವಾಖಾಣತಾ. ದೊಗಾಂ ಮೊಗ್ಯಾಂಚಿ ಗಜಾಲ್, ತಾಂಚಿ ಎಕಾಯ್ಮೆಕಾಕ್ ಭುಲಯ್ತಲಿ ಸುರೊಪಾಯ್ ಆನಿ ಸುಂದರಾಯ್, ಎಕಾಮೆಕಾ ಥಾಯಿಂ ಭೊಗ್ಲೊಲಿ ಕುಡೀಚಿ ವೊ ಲೀಂಗಾಚಿ ವಂದಾವಣ್, ಎಕಾಮೆಕಾ ಸವೆ ದಾಖಳ್ ಕೆಲ್ಲಿಂ ಖೊಲ್ ಮಾಯೆಮೊಗಾಚಿಂ ಭಾವನಾಂ ಲಾ ಹೆಂ ಸಗ್ಳೆಂ ದೆವ್-ರಚನ್ನಾರಾಚಿ ಯೆವ್ಜಣ್ ಮನ್ಶಾಚ್ಯಾ ಭವ್ ವರ್ತ್ಯಾ ಆನಿ ಉತ್ತಂ ಮೊಗಾ ವಯ್ರ್ ಥಾವಿ ಕರತ್. ಹೊ ನಿತಳ್ ಆನಿ ನಿರ್ಮಳ್, ನಿರೊಪ್ರಾಧಿ ಆನಿ ಪವಿತ್ರ್ ಮೋಗ್ ತಾಂಕಾಂ ಲಗ್ನ್ ಜಾಂವ್ಕ್ ಅಡ್ತಾ.
ಹ್ಯಾ ಗೀತಾನ್ ಮನ್ಶಾಚ್ಯಾ ಮೊಗಾಚೊ ನೀಜ್ ನಮುಣೊ ಆಮ್ಚ್ಯಾ ದೊಳ್ಯಾಂ ಮುಖಾರ್ ಪರ್ಜಳ್ತಾ ಲಾ ಆಧುನಿಕ್ ಕಾಳಾಚೆ ಚದ್-ಶೆ ಜಾಣಾರ್ ಅಸಲೊ ಸೈಂಬಿಕ್ ಆನಿ ಸೈಂಬಾವರ್ತೊ ಸಮಜ್ ಆಮ್ಕಾಂ ದಿತಾತ್.
ಶೆಂಕ್ಡೆ ಪಟಿಂ, ಗೀತಾಂತ್ಲೆಂ ಗೀತ್ ಒತ್ಮಿಕ್ ಅರ್ಥಾನ್ ವಾಚ್ತಾಲೆ. ಇಸ್ರಾಂಎಲಾಚೆ ಧರ್ಮಿಕ್ ಪರಂಪರೆಂತ್, ಸರ್ವೆಸ್ಪರ್, ನಿಶ್ ಮೊಗಿ ಆನಿ ನ್ಹವ್ರೊ ಆನಿ ಇಸ್ರಾಂಎಲ್ ತಾಚಿ ಮೊಗಾಚಿ ಹಕಲ್ ಆನಿ ಪತೀನ್. ಅಶೆಂ ಪ್ರವಾದಿ ದೆವಾ ಆನಿ ಇಸ್ರಾಂಎಲಾ ಮದೆಂ ಕೆಲ್ಲೊ ಕರಾರ್ ಏಕ್ ಲಗ್ನ್ ಕಶೆಂ ಧರ್ತಾತ್ ಆನಿ ಅವಿಸ್ವಾಶಿ ಇಸ್ರಾಂಎಲಾಕ್ ಪರ್ದವಾರೀನ್ ಮ್ಹಣ್ ಶಿಡ್ಕಾಯ್ತಾತ್ ಆನಿ ತಿಚೆಂ ಪಾತಕ್ ಲ್‌ವಿನ್ ದಿತಾತ್ (ಪಳೆ ಇಜ್, 5/1-7; 54/4-8; ಜೆರ್. 2/2ಋ. 32; ಆಜೆಕ್. 16/23; ಹಂಸ್. 1-3; 2/16.21).
ಸರ್ವೆಸ್ಪರ್ ದೇವ್ ಪರ್ತುನ್-ಪರ್ತುನ್ ಆಪ್ಲೆ ವಿಂಚುನ್ ಕಾಡ್ಲೊಲೆ ಪರ್ಜೆಕ್ ಎಕಾ ಸಪೂರ್ಣ್ ಮೊಗಾಚ್ಯಾ ಖೊಲ್ ಎಕ್ವಟಾನ್ ಆಪ್ಣಾ ಲಾಗಿಂ ಜಿಯೆಂವ್ಕ್ ಆಪಯ್ತಾ.
ಗೀತಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಗೀತಾಂತ್ ಮೆಳ್ತಲೊ ಲಗ್ನಾಚೊ ವೊ ಕರಾರಾಚೊ ಒತ್ಮಿಕ್ ಅರ್ಥ್ ನವ್ಯಾ ಕರಾರಾಂತ್ ಜಾಯ್ತ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂನಿಂ ಸ್ಪಶ್ಟ್ ಜಾತಾ (ಮತ್. 9/15; 25/1-13; ಜು. 3/29; 2ಕರ್. 11/2; ಆಫೆಜ್. 5/23-32; ಪ್ರಕ್. 19/7 ಆನಿ ಉಪ್ರಾಂತ್; 21/9 ಆನಿ ಉಪ್ರಾಂತ್). ಕ್ರಿಸ್ತಿ ಪರಂಪರೆಂತ್, ಗೀತಾಂತ್ಲೊ ಮೋಗ್ ಕ್ರಿಸ್ತಾ ಆನಿ ಪವಿತ್ರ್ ಸಭ್ಯ್ ಮದೆಂ ಆಶಿಲ್ಲೊ ಎಕ್ವಟ್ ಖುಣಾಯ್ತಾ. ಭಾಗ್ಯವಂತ್ ಬೆನಾರ್ತ್ ಖೆರೀತ್ಪನಿಂ ಕ್ರಿಸ್ತಾ ಆನಿ ದರ್ ಎಕಾ ಮನ್ಶಾಚ್ಯಾ ಒತ್ಮ್ಯಾ ಮದೆಂ ಜಾಲ್ಲೊ ಎಕ್ವಟ್, ಹ್ಯಾ ಗೀತಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಗೀತಾಂತ್ ಬಾರೀಕ್‌ಸಾಣೆನ್ ಪಳೆತಾ.
"ಗೀತಾಂತ್ಲೆಂ ಗೀತ್" ಮ್ಹಣ್ಗೆ ಭವ್ ಉತ್ತಂ; ಆನಿ ಅಪುರ್ಬಾಯೆಚೆಂ ಗೀತ್. ಅಸ್ಲ್ಯಾ ಗೀತಾ ಸಾರ್ಕೆಂ ಪವಿತ್ರ್ ಪುಸ್ತಕಾಂತ್ ಆನೀಂಕ್ ಗೀತ್ ನಾ. ಪರ್ಮೆಸ್ವರಾಚೊ ಉಪ್ಕಾರ್ ಆಠ್ವಂಚ್ಯಾಕ್, ಕಾಂಯ್ ಗೀತ್ಂ ಪವಿತ್ರ್ ಪುಸ್ತಕಾಂತ್ ಮೆಳ್ತಾತ್. ಜಶೆಂ ಇಸ್ರಾಂಎಲ್ ಪರ್ಜೆಚೆಂ (ಸೂಟ್. 15/1), ದೆಬರಾಚೆಂ (ಜುದ್. 5/1), ಜುದಿತಾಚೆಂ (ಜುದ್. 16/1), ಸಾಂವೆಲಾಚೆ ಆವಯ್ಚೆ (1ರಾಜಾ 2/1); ಪುಣ್ ತಿಂ ಗೀತಾಂ, ಹ್ಯಾ ಗೀತಾ ಮುಖಾರ್ ಏಕ್ ಸಾವ್ಳಿ ಕಶಿ. ಜರುಯ್ ಹೆಂ ಗೀತ್ "ಸಲಮನಾಚೆಂ" ಅಶೆಂ ಮ್ಹಣ್ಲಾಂ, ತರುಯ್ ತೆಂ ಕೊಣೆಂ ಬರಯ್ಲಾಂ ಆನಿ ಕೇದನಾ ಬರ್ಯ್ ಲಾಂ ತೆಂ ಸಾಂಗುಂಕ್ ಸೊಂಪೆಂ ನ್ಹಂಯ್. ಪುಣ್ ಹಾಲೀಂಚೆ ಜಾಯ್ತೆ ಜಾಣಾರ್ ತೆಂ ಗೀತ್ ಸಲಮನ್ ರಾಜಾನುಚ್ ಬರಯ್ಲೊಲೆಂ ಮ್ಹಣ್ ಸಮ್ಜತಾತ್. ಘಡ್ಯೆ ಜುದೆವಾಂಚ್ಯಾ ನಿರ್ವಾಸಾ ವೊ ಪರ್ದೆಸ್ಪನಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ ವೊ ಚವ್ಥ್ಯಾ ಶೆಂಕ್ಡ್ಯಾಂತ್ ಬರಯ್ಲೊಲೆಂ ಮ್ಹಣ್ ಕಾಂಯ್ ಜಣಾರ್ ಅದ್ಮಾಸ್ ಕರ್ತಾತ್.
"ಗೀತಾಂತ್ಲೆಂ ಗೀತ್" ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಮೊಗಾಚೆಂ ಗೀತ್. ಹ್ಯಾ ಗೀತಾಂತ್ ತರುನ್ ರಾಖ್ಣಿಂ ಮೊಗಾಂತ್ ಪಡುನ್, ಎಕಾಯ್ಮೆಕಾಚಿ ಸುಂದರಾಯ್ ವಾಖಾಣ್ತಾತ್, ಎಕಾಯ್ಮೆಕಾಚೊ ಮೋಗ್ ಪರ್ಗಟ್‌ತಾತ್ ವೊ ದಾಖಯ್ತಾತ್ ಆನಿ ತುಟುನ್ ಆಸ್ಲೊಲೊ ಎಕ್ವಟ್ ಪರತ್ ಜೊಡುಂಕ್ ಅತ್ರೆಕ್ತಾತ್. ಹ್ಯಾ ಗೀತಾಂತ್, ಫಕತ್ ಸೈಂಬಾಚ್ಯಾ ವೊ ಕುಡೀಚ್ಯಾ ಖೊಸ್ಪಾಯಾಂ ಮೊಗಾಚಿ ಖಬರ್ ಕೆಲ್ಲಿ ಜಾಲ್ಯಾರ್, ತೆಂ ಗೀತ್ ದೆವಾನ್ ಪ್ರೆರೀತ್ ಕೆಲ್ಲ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂ ಮದೆಂ ಸಾಚೆಂ ನಾಸ್ಲೆಂ. ಹ್ಯಾ ಗೀತಾಚಿ ಖೊಲ್ ಸಮ್ಜಣಿ ಘೆಂವ್ಕ್ ಕಠೀಣ್ ಜಾತಾ. ಜಾಯ್ತ್ಯಾ ಸ್ವಾತಾಂಚೆರ್ ಎಕಾಯ್ಮೆಕಾಚ್ಯಾ ವಿಭಾಗಾನ್ಚೆಂ ಸೂತ್ ವೊ ಸಾಂಕಳ್ ನೀಟ್ ಮೆಳೊನಾ, ಮ್ಹಣ್ಗೆ ವೆಗ್-ವೆಗ್ಳೆ ವಿಭಾಗ್ ಕಶೆ ವಿಣ್ಲಲೆ ವೊ ದಸಯ್ಲೊಲೆ ಆಸಾತ್ ತೆ ಗೊಮೊ ನಾಂತ್. ಕಿತ್ಯಾಕ್ ? ಹೆಂ ಗೀತ್ ಜಾವ್ನ್ ಆಸಾ ಸಬಾರ್ ಮೊಗಾಯ್ಗೀತಾಂಚೊ ಏಕ್ ಸಾಂಗ್ರಹ್ ಜಮೊ; ಹೆಂ ಗೀತ್ ಬರಯ್ಣಾರಾಚ್ಯಾ ವೊ ಘಡ್ಣಾರಾಚ್ಯಾ ಮನಾಂತ್ ಏಕ್ ಖೆರೀತ್ ಶೆವಟ್ ವೊ ಹೇತು ಆಸ್ಲೊ ತೊ ಹೊ : ಉಂಚ್ ಮೊಲಾಚಿ ಏಕ್ ಖೆರೀತ್ ಶಿಕ್ವಣ್ ದ್ಯುಪಾಚೊ.
ಹೆಂ ಗೀತ್ ಲಗ್ನಾಚೊ ಮೋಗ್ ದಾಖೊವ್ನ್ ದಿತಾ, ಆನಿ ಮೊಗಾಕ್ ದೊಳೆ ನಾಂತ್. ಹಿಂ ಸಬಾರ್ ಗೀತಾಂ ಜಾವ್ನ್ ಆಸಾತ್, ಮೊಗಾಂತ್ ಪಡ್ಲಲ್ಯಾ ದೋಗ್ ತರುಣ್-ತರುಣೀಚ್ಯಾ ಜಿವಿತಾಂತ್ಲಿಂ ಚಿತ್ರಾಂ ವೊ ಪ್ರತಿರುಪಾಂ. ದುಸ್ರೆ ಭಾಶೆನ್, ಮೊಗಾಚಿಂ ಸಬಾರ್ ಜಾಯೊ-ಜೂಯ್ ಫುಲಾಂ ಎಕಾಯ್ಮೆಕಾಚ್ಯಾ ಝೆಲ್ಯಾಂತ್ ವೊ ಮಾಳ್ಯಾಂತ್ ಗುಂತಲೊಲಿಂ. ಹ್ಯಾ ಗೀತಾಂತ್ ದೋಗ್ ಮೊಗ್ಯಾಂಚೊ ಮೋಗ್ ಇಲ್ಲೊ ಫುಲನ್ ವೆತಾಯ್ಸೊ ದಿಸ್ತಾ; ಪಯ್ಲಿಂ ವೊ ಸುರ್ವೆಕ್ ತೊ ಮೋಗ್ ಕಿರಲ್ ತಾ ಆನಿ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಕೊಂಬ್ರ್ಯೊ ಯೆವ್ನ್ ಫಾಂಕಾರ್ತಾ, ಪಾಲೆತಾ ಆನಿ ಶೆಕಿಂ ಏಕ್ ವ್ಹಡ್ ರೂಖ್ ಜಾತಾ. ಪುಣ್ ಕಣ್ ಪರಿಂ, ಮೊಗಾಚೆ ಸಗ್ಳೆ ರಂಗ್ ವೊ ಬಾಜು, ಸುರ್ವೆಕ್ ತೆಂ ಶೆವಟಾಕ್ ಪರ್ಯಾನ್, ಮಸಳ್ ಜಾವ್ನ್ ಏಕ್ ಮೊಗಾನ್ ಭರ್ಲೊಲೆಂ ಚಿತ್ರ್ ಆಮ್ಚ್ಯಾ ದೊಳ್ಯಾಂ ಮುಖಾರ್ ಕಶೆಂ ಉಬೆಂ ಜಾತಾ ತೆಂ ಕಳೀತ್ ಜಾಯ್ನಾ ವೊ ಆಮ್ಕಾಂ ಸಾಂಗನಾ. ಹ್ಯಾ ಗೀತಾಂತ್ ಸಂ'ವಾದ್ ವೊ ದೊಗ್ಮಾ ಮದೆಂ ಉಲೊವಪ್ ವೊ ಆಪ್ಲೆಚ್ ಕಡೆ ಉಲೊವಪ್ (﻿) ಆನಿ ಹಾಂಗಾಯ್ಥಂಯ್ ಜೆರುಸಾಲ್ಯಾಚ್ಯಾ ಧುವಾಂಚೊ (ಚೆಡ್ವಾಂಚೊ) ಪಂಗಡ್ ಹ್ಯಾ ಉಲೊವ್ಪಾಂತ್ ಭಾಗ್ ಘೆತಾ; ಹ್ಯಾ ಉಲೊವ್ಪಾಂಚೊ ಉಪ್ಯೊಗ್ ಕರುನ್, ಕವಿ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಗೀತಾಂತ್ ರಂಗ್ ಆನಿ ರುಚ್ ಹಾಡ್ಟಾ. ಸೊಬೀತಾಯ್ ದಿತಾ ಆನಿ ದೊಗಾಂಚೊ ಲಾ ತರುಣ್-ತರುಣೀಚೊ-ಮೋಗ್ ಪರ್ಗಟ್ ಕರ್ತಾ.
ಥೊಡ್ಯಾಂ ಪರ್ಮಣೆಂ, ಹೆಂ ಗೀತ್ ಏಕ್ ನಾಟ್ಕುಲೆಂ ಆನಿ ತಾಂತುಂತ್ ತೀನ್ ಪಾತ್ರಾಂ ವೊ ಕಲಾಕಾರಾಂ ವಾಂಟೊ ಘೆತಾತ್.
ಹ್ಯಾ ನಾಟ್ಕುಲ್ಯಾಚೆಂ ರೂಪಕ್ ವೊ ಸಮ್ಜಣಿ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಅಶಿ : ಪತೀನ್ : ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಇಸ್ರಾಂಎಲ್ ಪರ್ಜಾ; ಪತಿ : ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಸರ್ವೆಸ್ಪರ್; ಸಲಮನ್ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಕುಡ್ಯಾ ದೆವಾಂಚಿ ಪುಜಾ.
ಸಂದರ್ಭ್
वर्ग:ಆದ್ಲ್ಯಾ ಕರಾರಾಚಿಂ ಪುಸ್ತಕಾಂ (Old Testament Books) वर्ग:ದೇವಾಚೆಂ ಉತ್ತರ್ वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ
रवीन्द्र केळेकार
रवीन्द्र केळेकार रायटर आनी फायटर.
जिवितपट
रवीन्द्र राजाराम केळेकार हांचो जल्म 7 मार्च 1925 वर्सा दक्षिण गोंय हांगा जालो. कोंकणीचे सेवेक जीण ओंपिल्ले म्हालगडे म्हूण तांची नामना आसा. कोंकणी वांगडा मराठी आनी हिंदी भाशानीय तांचो वावर आमकां पळोवपाक मेळटा.
वेळे वयल्यो घुलो
ही 1971 वर्सा उजवाडा आयिल्ली, केळेकारान रचिल्ली दिसपटी जावन आसा. ह्या दिसपटेन तांच्या जिविताची लांबाय, रुंदाय आनी खोलाय आमकां पळोवपाक मेळटा. समाजाक वेग – वेगळे दिकेन पळोवपाची ताची नदर ह्या दिसपटेन आमी अणभवतात.
तुळशी
ही विचारप्रवर्तक नवलिका जावन आसा. सामाजीक समस्या आनी परिवर्तनाची गरज आसा हया एकवटान ती जल्मल्या. ही चरित्र प्रदान कादंबरी तुळशी नावाच्या रण बायलेची कथा, व्यथा, तिका जाल्लो शारिरीक आनी मानसीक त्रास तशेंच तिचेर जाल्लो अन्याय बरें तरेन चित्रायला.
उजवाडाचे सूर
ही आप - उक्तावणेचीं केळेकारान रचिल्ली बरपां. तांच्या ह्या बरपानी आमकां लेखक दिश्टी पडता. हांगा लेखकातलो भिडेस्त दुखावला आनी ताका चीप बसोवपाचो यत्न केला. लेखक ह्या बरपानी स्वताक चित्रायता.
समिधा
हें तांच्या जिविताचें कांय आयाम जावन आसात. जिवनाच्या अणभवाचेर आशिल्ल्यी कांय वेंचीक बरपां गुखून काडल्यात. तांणी आपलो कांट्यां - खुंट्यांचो मार्ग व्यक्त केला.
तथागत
हें गौतम बुद्धाच्या जिणेचे चित्रण आनी सांगणी करपी पुस्तक. हें पुस्तक आमकां बुद्धाच्या काळांत घेवन वता.
ओथांबे
ही तांची चिंतनां जावन आसा. भारतीय संस्कृताय, इतिहास, समाजशास्त्र, राजकारण आनी जिणेच्या सगळ्या आंगांक स्पर्श करपी विशय तांच्यानी हाताळल्यात.
पांथस्थ
हे गोंयच्या सुटके झुजाचे उगडास पुस्तक जावन आसा. हे आत्मचरित्र जातूंत जिविताची प्रस्तावना पळोवपाक मेळटा. गोंयचो इतिहास मांडिल्ले हे पुस्तक जातुंत तांचे विचार, आकांक्षा, उत्फर्के, मोग, क्रोध हे सगळे दिसता.
सर्जकाची आंतरकथा
ह्या रचनेत साहित्यसेवेंत घडिल्ले दिश्टावे, होलमल्लीं सत्यां उकतायल्यात. कशें तरेन लेखकाचें नातें साहित्याकडेन जुळ्ळे हें बेस बरें तरेन चित्रायला. तांचे खातीर साहित्य मन – रिझोवणेचो वावर नाशिल्लो तर तें तो जिवीत घडोवपी मानतात. साहित्य हें एक जिविताचे उपफळ जावन आसा.
आमोरेर
ही तांची आप उक्तावणेचीं कांय बरपां जावन आसात. शणै गोंयबाबांनी पेटोवन दवरिल्ली दिवली पालवची न्हय म्हूण तांणे हें पुस्तक रचले. देश भावना, देश मोग सारखिल्ले विशय तांणी हांगा हाताळल्यात.
भारतवर्षाची संस्कृतायेची साधना
संवसारान जायते धर्म आसात आनी ह्या धर्माचेर आदारलेले हें पुस्तक जावन आसा.
तीन पावलां प्रज्ञावादाचीं
ह्या पुस्तकान ‘धम्मपद’, ‘विदुरनीति’ आनी ‘भगवद् गीता’ ह्या तिनूय पुस्तकांचे सादे, सोंपे, प्रांजळ कोंकणींत खासा तांणीच केल्ले मेकळे अणकार वाचप्यांक एकठांय मेळटा. हातुंत निजी जिवीत कशें नियंत्रीत करचें, समाजांत कशें चलचें आनी अध्यात्माच्या घुसपा – गोंदळाच्या जाळांतल्यान सुटका कशी करुन घेवची हे चित्रायला.
अघळ - पघळ
ह्या पुस्तकांत लेखकान जे कितें घडलां, आयकलां, पळयलां वा वाचलां आनी अंतरमनांतले अणभव घेवन रचला. अघळ – पघळ भाशा आशिल्ल्यान ताका अघळ – पघळ नांव पडला.
आनी तांकां मनशांत हाडले
हें गुजराती भाशेंतलें झवेरचंद मेघारी हांचो निबंध संग्रह तांणे कोंकणीत अणकारीत केलो. मनीस जेन्ना मोगाचो पावस शिंवरांवक लागता तेन्ना तांगेल्या काळजांतल्यो पालवल्ल्यो त्यो जोती परत्यो कश्यो पेंटूक लागतात हो विशय कितल्याश्याच प्रसंगातल्यान हें पुस्तक सांगता.
एका विचाराची जिवीत - कथा
ह्या रचनेंत तांणी महात्मा गांधींचें जिवीत चित्रायला. भारत स्वतंत्राचे सेनानी म्हूण आमी तांका वळखतात पूण ह्या पलिकडेन ते संवसाराचे राजनितीक, अर्थनितीक आनी धर्मनितीक एक नवी देख दिवंक आंवडेताले. हे नदरेन एक विचार म्हूण तांका मांडला.
जपान पळोवन आयलों
1967 ह्या वर्सा केळेकारान केल्ले जपान भोंवडेचें हें वर्णन जावन आसा. हातुंत तांणी जपान पळोवन जी खोस जाली, जें अजाप जालें, जी धन्यताय अणभवली ती सगळी मेकळ्या मनान, उमेदीन भरिल्ले भाशेंन आमचे मुखार दवरल्या.
सत्याग्रह, अशें आशिल्ले गांधीजी, आमची भास कोंकणीच, हिमालयांत, सांगाती, राजाराणी, महाभारताचें अनुसर्जन, आशिकुशीक, कषाय मधुर, भाशेचें समाजशास्त्र, ब्रम्हांडांतलें तांडव, नवीशाळा, काकासाहेब कालेलकर ही वेग – वेगळ्या विशयांतली कांय पुस्तकां.
गोंयच्या मुक्ती संग्रामांत 1956 – 61 काळांत उत्स्फूर्त वांटो घेतिल्लो एक झुजारी, एक ध्येयवादी आनी कृतीशीळ राजकर्णी जावन आसा. गांधी जीवनदृष्टिचो एक तळमळिचो समर्थक आनी व्याख्याकार म्हूण आमी तांका वळखतात. ते कोंकणीक मानाची सुवात प्राप्त करून दिवपाच्या कामांत गोंयचे सुटके आदीं आनी उपरांत सातत्यान दोन तपां वयर धडपड करीत कोंकणी समाजाक नीज भाशेची जाग हाडून दिवपी एक कुशळ भाशाभिमानी आशिल्ले. तशेंच भारतीय स्वातंत्र चळवळ, गोंयचे स्वातंत्र आनी विलीनिकरणाच्या विरोधाचे ते वांगडी आशिल्ले. कोंकणी भाशेचे म्हत्व जाणून मायभास कशेतरेन स्वतंत्र चळवळीन वाटेकार आसा हे ताणी राम मनोहर लोहियांकडल्यान शिकले. समाजीक प्रबोधनाचे नदरेन पोटतिडकेन बरयत आयिल्लो व्यासंगी विद्वान. आचार्य काकासाहेब कालेलकर हांच्या सहवासांत तांच्या साहित्यीक आनी वैयक्तीक जिविताचो प्रभाव रवीन्द्रबाबांचेर खोलायेन पडिल्लो आसा. कोंकणी भाशा मंडळाची बुनयाद घालपाक ताणे म्हतवाची भुमिका साकारल्या. मायभाशेची ताकत जाणून तिचो वावर करप ताच्या जिविताचो व्यवसाय ताणी निवडलो. रायटर आनी फायटर ही उपमा तांकां दिल्ल्या.
पुरस्कार
केळेकारांक फावो जाल्ले कांय पुरस्कार म्हणल्यार १९७५ वर्सा कोंकणी भाशा मंडळाचो साहित्य पुरस्कार, १९७६ वर्सा 'उजवाडाचो सुूर' पुस्तकाक गोंय कला अकादमीचो साहित्य पुरस्कार, ‘हिमालयांत’ ह्या पुस्तकाक 1977 वर्साचो साहित्य अकादमी पुरस्कार फावो जाला, ‘...आनी तांकां मनशांत हाडले’ ह्या पुस्तकाक 1990 वर्सा साहित्य अकादमी अणकार पुरस्कार, काका साहब कालेलकर ह्या हिंदी पुस्तकाक 1992 वर्सा केन्दीय हिंदी संचालनालय पुरस्कार, कोंकणी बरोवपी म्हूण 2006 वर्सा जनपत पुरस्कार तशेंच 2007 वर्साय साहित्य अकादमीचो पुरस्कार तांका फावो जाला.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:कोंकणी लेखक वर्ग:लेखक/Lekhok वर्ग:गोंयकार फामाद मनीस/Goenkar famad monis
शुक्र
शुक्र (खूण: )
घुमटगाज (यादस्तिका)
घुमटगाज (यादस्तिका) उजवाडावणी ९ फेब्रेर, २००२
संपादक प्रा. भूषण भावे
प्रकाशक डॉ. राजेंद्र हेगडे सचीव, आयोजन समिती पयलें अ.भा.कों.सं. संमेलन द्वारा कोंकणी भाशा मंडळ, मडगांव
मुखपृष्ठ श्रीधर कामत बांबोळकार
व्यंगचित्रां राजय पवार
संगणकीय मांडावळ तन्वी ग्राफिक्स, मडगांव
छापणावळ रुतू ऑफसेट्, वळवय
कोंकणी भाशा मंडळ (आंकांतलीं मतां त्या त्या बरोवप्याचीं)
वर्ग:देवनागरी पानां
गोवा युवा महोत्सव
गोवा युवा महोत्सवाक तीन आंगां आसात. तीनूय नांवांतच आसात. पयलें म्हळ्यार हो महोत्सव. एक व्हडलो उत्सव. कलेचो उत्सव. सर्जनशील कलाकारांचो उत्सव. साहित्यीक प्रतिभा आशिल्ल्यांचो उत्सव. सामाजिक लागणूक आशिल्ल्यांचो उत्सव, सगळ्या रसिक गोंयकारांचो उत्सव. दुसरी गजाल म्हळ्यार, हो उत्सव युवकांचो. मागीर जांव तो विद्यार्थी वा शाळा- कॉलेज सोंपिल्लो तरणाटो. म्हत्व तरण्या रगताक. ताच्याकूय चड म्हळ्यार तरण्या विचारांक. देखूनच तरण्या विचारांच्या जाण्टेल्यांक पासून हो महोत्सव मानवता. तिसरी गजाल म्हळ्यार, हो गोंयचो उत्सव. तुमी ताका जाय जाल्यार गोमंतक म्हणात वा निखटें गोवा म्हणात. जे मेरेन गोंयचें चित्र तातूंत दिश्टी पडटा ते मेरेन कितेंय म्हळें म्हूण फरक पडना.
देखूनच कोंकणी भाशा मंडळा सारकी एक भाशीक संस्था हो महोत्सव घडोवन हाडटा आसली तरीकय ताका कोंकणी महोत्सव म्हूण नांव दवरिल्लें ना. कारण भास हो ह्या महोत्सवाचो प्राण न्हय. गोंयची भाशावादाची परंपरा हो महोत्सव चलयना. हो कोंकणीवादी, तो मराठीवादी, तो इंग्लेजवादी वा तो पुर्तुगेजधार्जिणो अशे वांटेय घालना. उलट सगळ्या गोंयकारांक एकठांय हाडून हो महोत्सव गोंयचें गिरेस्त दायज मुखार व्हरपाचो यत्न करता. अर्थात जी कोंकणी गोंयचो सर्वसामान्य मनीस उलयता तिचो वापर तितल्याच निसर्गिकपणान महोत्सवाच्या माटवांत आपशींच जाता. कोणाचेरच कसलीच सक्ती नासता वा बंदीय नासता. कारण हो सादरीकरणाचे कलेचो महोत्सव. कलासक्त गोंयकारांचो. भाशा हे केवळ सादरीकरणाचें माध्यम.
पूण तरीकूय ह्या महोत्सवाक एक अंतस्थ हेतू आसा. त्या हेतूचेरच ह्या महोत्सवाची बुन्याद आसा. ती म्हळ्यार अस्मिताय. अस्तित्व. खाशेलेंपण. गोंयाक स्वताची अशी एक खाशेली अस्मिताय आसा. जाका जे भाशेंतल्यान जाय ते भाशेंतल्यान ती परगट्टा. फ्रांसिस लुईश गोमीशासारक्या विद्वानान ती पुर्तुगेजींतल्यान परगटायल्या. त्रिस्तांव ब्रागांझ कुन्हान ती इंग्लेजींतल्यान परगटायल्या. धर्मानंद कोसंबीन पालींतल्यान परगटायल्या. बा भ बोरकारान, जितेंद्र अभिषेकीन वा चंद्रकांत केणीन मराठींतल्यान परगटायल्या. शणै गोंयबाबान वा पुंडलीक नायकान आपले निजाचें कोंकणी भाशेंतल्यान परगटायल्या. रमेश वेळुस्कारासारको कवी तर केन्ना केन्नाय हिंदी आनी बंगालींतल्यान पासून ती परगटायता. माध्यम खंयचेय भाशेचें आसूं, म्हत्वाची ती गोंयचे निजाचे अस्मितायेची जाणविकाय आनी तिचो अभिमान. स्वाभिमानाक पोसवण दिवपी आनी दरेका गोंयकाराक स्वावलंबी करपी.
गोवा युवा महोत्सव हें अस्मितायेक पाळो दिता. दरेकाच्या काळजांत गोंयच्या स्वाभिमानाची कीट पेटयता. ताका आपल्या स्वतंत्र अस्तित्वाची आनी संस्कृतायेची जाणविकाय करून दिता. जागतिकीकरण आनी उदारीकरणाच्या ह्या युगांत स्वताक शेणोवन बशिल्ल्या तरणाट्यांक फुडाराची दिका दाखोवपाचो यत्न करता. तशेंच, फकत प्रादेशिकतेभितर घुस्पून रावन जागतीक सर्तींमदीं गोंयकार तरणाटो फांटी पडचो न्हय म्हणून ताचेमदीं राष्ट्रवादा वांगडाच विश्र्वात्मकतेची जाणविकाय निर्माण करता. स्वताच्या पांयांचेर उबो रावन सगळ्या संकश्टांक फुडो करपाची ताकद ताचेमदीं निर्माण करता. देखूनच युवा महोत्सवाची मशाल ही अस्मिताय ज्योत म्हणूनच फाटलीं 17 वर्सां पेटत आयल्या. गोंयकारांच्या स्वाभिमानाची आनी अभिमानाची ती कुरू जाल्या.
युवा महोत्सव हो तसो पळोवंक गेल्यार विंगड विंगड कलाप्रकारांचो उत्सव. तोवूय बी स्पर्धात्मकपणान आयोजीत केल्लो. हातूंत नाच, गाणी, संगीत, वादन, वक्तृत्व, नाट्य, चित्रकला, पत्रकारिता, भेस अश्या कितल्याश्याच प्रकारांतल्यान गोंयकार तरणाट्यांचे अंगभूत कलेक प्रोत्साहन आनी आव्हान दिवपी सर्ती जातात.
गोवा युवा महोत्सवांतल्यान गोंयच्या अस्मितायेची ज्योत पेटत आसा.. ती अशीच पर्जळीत उरतली हातूंत दुबाव ना.
वर्ग:देवनागरी पानां
Maneari Kensu, Kensar Fulam - Dulpod
Maneri Kensu Kensar Fulam
Hair on the nape of the neck with flowers
Type: Dulpod
Musical form: Binary
Literary form: Ethnological aspects
Translated by: Alfred Noronha, Panaji, Ilhas, Goa, 27.05.2005
Maneri kensu kensar fulam,
Mogallu utram.
Loving words.
The neighbours son has given his word,
Kazar zaunchem mhollam.
To get married.
Patiu maman kapodd dilam,
Uncle priest has gifted a sari,
Doti dennem sangilam.
Has spoken about the dowry.
Kuparin ojem daddtam mhollam,
The godfather has promised to send gifts of sweets,
Vantun diuncheak magilam.
Has asked us to distribute.
Polleiat
Dulpod Goenche
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
सेबासत्यांव इनासियो दे सोजा
जल्म
सेबासत्यांव इनासियो दे सोजा हांचो जल्म १९३३ वर्सा फेब्रुवारीच्या ९ तारकेर, बार्देज तालुक्यांतल्या आसगांव ह्या गांवात जालो.
तियात्राची आवड
आपल्या बापायक आनी काकाक कार्नावालाच्या खेळांनीं, तियात्रांनीं आनी गांवांत जावपी हेर सणांनीं अभिनय करतात ते पळोवन, ६-८ वर्सांचे पिरायेरूच तांचे मन तांचेकडेन आकृष्ट जालें. कांय वेळान तेवूय तांच्यावांगडा तातूंत भाग घेवपाक लागले आनी तांणी तियात्रांत अभिनय करपाची तशीच तियात्र बरोवपाची कलालेगीत आत्मसात केली.
मुखेल तियात्र
१९ वर्सांचे पिरायेर तांणीं आपलो पयलो तियात्र ‘तोड्डोकी बोर्नाल’ (१९५२) बरयलो. ताचे उपरांत ‘दोन दिसांचो भाटकार’ (१९५४), ‘कोण दिता नासलेल्यांक आदार’ (१९५७), ‘कोण ती ओस्तोरी?’(१९५९), ‘म्हाका फावो जालें’ (१९६१), ‘लव मॅरेज’ (१९६२), ‘कोरतुबांचें फारिकपोण’ (१९६३), ‘फावो ना तें मेळोना’ (१९६४), ‘विझमितांचो खुरिस’ (१९६५), ‘शेतकार गोंयकार’ (१९६८), ‘म्होजें नोशिब’ (१९६९), ‘उगडासार विसोर’ (१९६९), ‘फुडाराचेर शेवोट’ (१९७०), ‘घात आपल्याक सोंतोस पेल्याक’ (१९७२), ‘आयज ना तोर फाल्यां’ (१९७४) आनी ‘तुका लागोन’ (२००१) हे तियात्र बरयले.
दुस-यो आवडी
हाचेभायर मोंसिगनोर सेबासत्यांव रुदोल्फ़ दाल्गाडो, ह्या आसगांवच्या पूताचे यादीन तांणीं एक खास कांतार बरयलें आनी तें १९५७ वर्सा आपल्या तियात्रांत गायलें. तशेंच तांणीं १२५-साकून चड कांतांरां घडयल्यांत. तांतूंत मांडो, डुओ, डुएट, त्रियो आनी क्वॉर्टेट समाविश्ट आसात.
हेर कार्यां
इगर्जेंखातीर, क्लबांखातीर, भुरग्यांची बाग, आदी सामाजिक कार्यांखातीर फंड एकठांय करपाक अशा ब-या कारणांखातीर तांणी बरयल्ल्या चडश्या तियात्रांचें माचयेर प्रदर्शन जालां. ते आपणाल्या गांवच्या क्रिस्तांव तश्याच हेर धर्मांच्या लोकांचे रिणी आसात, चडकरून श्री. पियो पिंटोचे जाणीं ताकां सांस्कृतीक कार्यावळींचें आयोजन करपाक नैतिक तसोच आर्थिक तेंको दिलो.
वर्ग:तियात्रिस्त/Tiatrist वर्ग:देवनागरी पानां
कोसमे दामियांव पेरेरा रोड्रिगीस
कोसमे दामियांव पेरेरा रोड्रिगीस हाका तियात्र माचयेर बाटू म्हूण वळखतात.ताणें आपल्या रायबंदर गांवच्या  तोशेंच  ‘कमरश्यल’ कलाकरांक  घेवन  ताणें  तियात्र  माची  उच  दोरज्यार  वरूंक प्रयत्न  केल्या.बाटू  रोड्रिगीसान  आपलेतियात्र, खेळ तियात्र  तशेंच  आँलइंडिया  रेडियो  आनी  गोवा  दुरदर्शनाचेर संगीत-खेळसादर  करून  मोग्यांचीं  काळजांधादोशी  केल्या.
तियात्र
ताणें 21 तियात्र बरोवन  दिगदोर्शीत  केल्यात  तातुंतले कांय  तियात्र अशे आसात:- ‘तर तूं म्हजो  पाय’,’नीज मोगाचो रोस्तो’,’शिमीतेरींत’,’देव भेट’,’घराब्याची  दुरदशा’,’कोण तो खुनी?,’हें आसा तें’,’फोटू’,’सत आनी नीत’,’उमत्या कोळश्यारउदक’,’उजवाड पालोवलो’आदी.
वावर
कला अकादेमीन घडून हाडलोलो वरसावळीच्या तियात्र स्पर्धानी ताणें भाग घेतला आनी कांतारां गावपांत इनामां मेळोवन घेतल्यांत. बाटू बाब फकत तियात्र माचयेरूच काम करून ओगी रावूंक ना, पूण एक बरो गावपी जालोल्या कारणान ताणें आपली गितां गोंयच्या आकाशवाणीचेर आनी दुरदर्शनाचेरूय गायल्यांत. हीं गितां आमकां अजून परयान आयकूंक मेळटात.
पुरस्कार
ताच्या गावंच्या फेस्ताक ताणें जायते तियात्र बरोवन माचयेर हाडल्यात. बाटू रोड्रिगीस हाचे तियात्र माचयेवेल्या बऱ्या कार्याक लागून ताका जायते संस्क्रृतीक संसथानींभोवमानीत केला. 2010-2011 वरसाक गोंयच्या सरकारान 'कला गौरव'’ पुरस्कार भेटोवन ताचो भोवमान केला.
संदर्भ
वर्ग:तियात्रिस्त/Tiatrist वर्ग:देवनागरी पानां
मेहदी हसन खान
मेहदी हसन खान एक व्हड पाकिस्तानी गझल गायक.
जल्म आनी शिक्षण
ताचें मूळ नांव मेहदी हसन खान. तांचो जल्म राजस्थानांतल्या लूना(झुनझुन जिल्लो) ह्या गांवांत संगिताची परंपरा आशिल्ल्या घराण्यांत जालो. ताचो बापूय उस्ता अझीम खान आनी बापोलयो उस्ताद ईस्माईल खान हे पारंपारीक ध्रुपद गायक आशिल्ले. तांचे कडेनूच मेहदीन ध्रुपद आनी ख्याल गायकीचे. सुरवातीचें शास्रशुध्द शिक्षण घेतलें. मेहदी हसन हांची पिऴगी ही ह्या कलावंत घराण्याची संगीतसाधना करपी सोऴावी पिऴगी. सुरवातीच्या काऴांत बडे गुलाम अली खाँ, अब्दुल करीम खाँ, फैयाझ खाँ आनी पंडीत ओमकारनाथ ठाकूर हांचे गायकीचे संस्कार तांचेर जाले. तांणी आपली पयली मैफल 1935 वर्सा फाऴणीपूर्व पंजाबांतल्या फजिल्का बंगला हे सुवातेर आपल्या व्हडल्या भावा वांगडा गाजयली.
गझल सुरवात
भारत-पाकिस्तान फाऴणे उपरांत(1947) तांच्या कुटुंबान पाकिस्तानांत स्थलांतर केलें. थंय तांणी सुरवातीक कांय किरकोऴ नोकर्यो केल्यो, पूण आपले संगीतसाधनेंत खंड पडपाक दिवंक ना. पाकिस्तान रेडियोचेर ठुमरी गायनाची संद तांकां पयलीं 1957त मेऴ्ऴी. उर्दू कविता,रुबायो, गझल हांचें तांकां पिशेंच. ससुराल सिनेमा खातीर तांणी जिसने मेरे दिलको दर्द दिया हें गझल गीत गायलें (1962) आनी पाकिस्तानी चित्रपटसृश्टींत  पार्श्र्वगायक म्हणून ते थीर जाले.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
गोंयच्या लोकजीणेतल्यो दृश्यकला
“दृश्यकला” हो लोकजिणेचो एक घटक. गोंयचे संस्कृतीक जिणेचो आलेख तयार करतना ते परंपरेतल्या साबार धागें वेवस्थीत तरेन गुंथपा खातीर दृश्यकलेविशींचीं नोंद म्हत्वाची थारता. लोकजीण कांय विशिश्ट श्रद्धांनी बांदिल्ली आसता. ह्या श्रद्धांचें प्रतीक साबार तरांच्या दृश्यांकलांतल्यान अभिव्यक्त जाता. गोंयच्या चित्रकलेच्या क्षेत्रांत वण्टीचित्रां सदचें जिणेंत वापरतात त्यो वस्तू, आयदनां, धातूचित्रां, पाशाण, लाकूड, माती हाचे वयले नक्षीकाम, रांगळ्यो हांचो आसपाव आसा. ह्या प्रकारांक ‘दृश्यकला’ हे नांव सोयी खातीर दिला. दरेकल्याची दृश्यकला ही लोकजिणेच्या संस्कृतीक भावविश्वाची पळोवपाक मेळपी-अणभव दिवपी अभिव्यक्ती आसा. कसलेच धडे गिरय नासतना, आनुवंशीकताय, परंपरा आऩी जाण्ट्यांच्या वांगडा काम करून जाय त्या लोकांक ही कला आत्मसात जाता. देवाची देणगी लाबिल्ली एकाद्री व्यक्ती हे कलेंत पारंगत जाता. गोंयचें दृश्यकलेच्या संदर्भात फकत नक्षीकामाचो वा कलाकुसरीचो विचार केल्लो ना जाल्यार सदचें जिणेंत वापरतात त्या वस्तूंचोय विचार केल्लो आसा.
परंपरा
गोंयचे जिणेपद्दतींत, समाज रचनेंत खास जमाती वंश परंपरेन कलांच्या वेगवेगळ्या मळांचेर काम करतात. जाण्ट्यांचो पिढीजात धंदो, वेवसाय म्हूण कुटुंबांतली एख तरी व्यक्ती परंपरागत वेवसायात आसता. जातीभेद वा जातीसंस्था खंयच्याय कारणाक लागून, निमतान तयार जाल्ल्यो आसल्यो तरी एका काळार तरी कला अभिव्यक्तीच्या संदर्भात हे जाती वेवस्थेचो खूब व्हड फायदो विशिश्ट जातींतल्या मनशांक जालो हे न्हयकारपाक जावचें ना. त्या काळांतली राजकी आनी समाजीक वेवस्था, पद्दती ह्या गजालींनी अशा परंपरा मेळिल्ल्या कलाकारांक सेगीत सांबाळले, पोसले, फुलयले हे मानचे पडटले. अशी कला ही आपल्या वंशाक फाटल्या पिळग्यां कडल्यान मेळिल्ली देणगी आसा अशे मानपी विशिश्ट जमातींतल्या लोकांमदीं श्रेश्ट नररत्ना निर्माण जाली. त्या दयजाचीं योग्य तरेन फुडले पिळगेन राखण आनी जतनाय केली.
दृश्यकलेच्या क्षेत्रांत मेस्त, कुंभार, कांसार ह्यो जमातीं वंशपरंपरेन आपलो वेवसाय चलयतात. अशें तरचें नक्षीकाम दखीक, लाकडावेले कोरीव काम, मातयेची आयदनां आनी नक्षीकाम केल्ल्यो वस्तू, धातूवेले नक्षीकाम हे प्रकार हे जमातीत तिगून रावले. हातूंत नव्यो प्रेरणा, नवे आकृती बंद, जांका सापडले ताणी खूब व्हड कामां केली. अश्यो नाक्षीकाम आशिल्ल्यो वस्तू गोंयांत पळेवंक मेळटात. अशें तरेच्या कला प्रकारांत तांचे उदरगती खातीर राजाश्रय गरजेचो आसता. कांय प्रमाणांत पयशे कारांचो आश्रय जाय पडटा हे ताचे कारण आसपाक जाय. मंदीर संस्कृतीत मेस्त, कांसार हांका म्हत्वाचें स्थान आसा. गोंयचेर राज्य करपी भोवतेक राज्यस्त्ता ह्यो दक्षिणेकडल्यो आशिल्ल्यो ताका लागून दक्षिणेकडलो हो प्रभाव आसा अशे मानपाक सुवात आसा.