cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
आसाम
आहोम वा गद्यबुरूंजी काळखंड (१६५१ ते १८२६)
आहोम काळांत रामायण-महाभरताचे अणकार, ब्रह्मवैवर्तपुराण, नारदीयपुराण, धर्मपुराण ह्या ग्रंथांचे पुराय तकृर पद्मपुराण, मार्कंडेयपुराण, हिरवंश, विष्णुपुराण, कल्किपुराण आनी स्कंदपुराण ह्या ग्रंथांच्या कांय भागांचे हद्यांत अणकार जाले. जयदेवाचें ‘गीतगोविंद’, गोस्वामी तुलसीदासांच्या रामचरित मानसांतलें ‘अयोध्याकांड’, मध्ययुगांतल्या हिंदी भाशेंतले सूफी-पंथीय काव्यग्रंथ ‘मृगावती आनी चंद्रावती’ ह्याच काळांत आसामी भाशेंत आयलें.
आर्विल्लो काळखंड (1827 ते1920)
1826 त, ब्रिटिशांनी आसाम आपल्या शेकातळा घेतकच ब्रिटिशांक शासनवेवस्था आनी न्यायदान वेवस्था चालीक लावपाक इंग्लीश भास जाणा जाल्ल्या कारकुनांची गरज पडली. इंग्लीश भास जाणा जाल्ले लोक आसामांत नाशिल्ल्यान बंगालांतल्यान व्हड प्रमाणांत लोक हाडले. बंगाली लोकांनी ‘आसामी’ ही वेगळी भास नासून बंगालीचीच ती बोली आसा असो गैरसमज पातळायलो. अशे तरेन सुमार चाळीस वर्सां आसामाचेर बंगाली भाशेचो शेक चल्लो. ह्या काळांत आसामी भाशा-साहित्यांत व्हडलीशी भर पडली ना.
तातूंत आनंगराम ढेकिआल (विचार प्रवर्तक बरपावळ), फूकन हेमचंद्र बरुआ (शास्त्रीय तत्वांचेर आदारिल्ल्या असमिया शब्दकोशाचो लेखक), गुणाभिराम बरुआ (भोंवडेवर्णन आनी समाजीक नाटकां) हांचो आस्पाव जाता. 1873त, असामिया भास बंगाली भाशेचो शेक सोंपोवन आपल्या भौमानाच्या पदार पावली.
लक्ष्मीनाथ बेझबरुआ (ललित निबंद), चंद्रकुमार आगरवाला आनी हेमचंद्र गोस्वामी (काव्य), रजनिकांत बार्दोलॉय (इतिहासीक कादंबरी) तशेंच पद्मनाथ गोहाइन-बरुआ, वेणूधर राजखोवा, कमलाकांत भट्टाचार्य हांणी ह्या काळांत आसामी साहित्यांत मोलाची भर घाली.
विसाव्या शतमानाचे सुर्वेक साहित्यीकांची जी एक पिळगी मुखार आयली, तातूंत हितेश्वर बरबरुआ, रघुनाथ चौधरी, जतींद्रनाथ दुआरा आनी अंबिकागिरी रायचौधरी हांणी कवितेच्या मळार तर चंद्रधर बरुआ, दुर्गेश्वर सर्मा, मित्रदेव महंत हांणी नाटकाच्या मळार आसामी साहित्यांत भर घाली.
1809 त ‘जोनाकी’ नांवाचें म्हयनाळें सुरू जालें. तातुंतल्यान आसामी साहित्यांत स्वच्छंदतावादी विचारप्रणाली मूळ धरपाक लागली. त्या म्हयनाळ्यांतल्यान त्या काळांतले साहित्यीक बरेंच गाजले.
स्वातंत्र्या उपरांतचो काळखंड (1947 उपरांत)
स्वातंत्र्या उपरांतच्या काळांत आसामी साहित्याची नेटान उदरगत जाली. नव्या विचारींचे सर्जनशील कवी, नाटककार आनी कादंबरीकार साहित्यांत नवो प्रयोग करपाचे इत्सेन मुखार आयले. नव्या प्रकाराच्या प्रतीकात्मक काव्यांचो प्रयोग करप्यांमदीं हेमकांत बरुआ हाची सुवात वयर आसा. नवकांत बरुआ, (1926), हरी बरकाकती (1927), सैयद अब्दुल मलीक, होमेन बरगोहाईन, महेंद्र बोरा, दिनेश गोस्वामी, नीलमणी फूकन (धाकटो), केशव महंत, बीरेश्वर बरुआ, महीम बोरा हे ह्या काळखंडातले नामनेचे कवी जावन आसात. ह्या काळांत नवकाव्याचे उदरगतीक हातभार लावपाचो वावर ‘रामधेनी’ (1951) ह्या म्हयनाळ्यान केला.
देशभक्तीन भरिल्ल्या क्रांतिकारक नाटकां बरोवप्यांमदीं चंद्रकांत फूकन, सुरेंद्रनाथ सायकिया, सरदकांत बार्दोलॉय आनी प्रवीण फूकन ह्या नाटककारांचो आस्पाव जाता. कमलानंद भट्टाचार्य आनी ज्योतीप्रसाद आगरवाला हांणी स्वप्नरंजनात्मक नाटकां बरयलीं.
कथा-कादंबरीच्या मळार स्वप्नरंजनाची सुवात वास्तवतेन घेतल्या. ते वरवीं उपेक्षित घटकां कडेन समाजाचें लक्ष गेलें आनी ताचे भौशीक नदरेंतल्यान मूल्यमापनमय जावपाक लागलें.कादंबरीच्या मळार बीना बरुआची ‘जीवनर बाटतचा’ (1945), हितेश डेकाची ‘आजीर मानुह’ (1952), आद्यनाथ सर्माची ‘जीवनर तीनिअध्याय’, चंद्रकांत गोगाइ हाची ‘सोणार नांगल’,गोविंद महंत हाची ‘कृषकर नाति’ ह्यो कादंबऱ्यो म्हत्वाच्यो आसात. बीरेंद्रकुमार भट्टाचार्य, प्रफुलदत्त गोस्वामी, राधिकामोहन गोस्वामी हांणी मनोविश्लेशणात्मक कादंबऱ्यो बरयल्यो.
आसामी लघुकथेचेर अस्तंतेच्या कथा साहित्याचो प्रभाव पडला. तिका वयल्या पांवड्यावेली कलात्मकता मेळोवन दिवपाचो मान लक्ष्मीकांत बेझबरुआ हाका वता. ताचे ‘साधुकथार कुकि’,‘जोनाबिरी’ आनी ‘ सुरभि’ हे तीन लघुकथा झेले उजवाडाक आयल्यात. शरदचंद्र गोस्वामी, नगेंद्र नारायण आनी त्रैलोक्यनाथ गोस्वामी हांणी भौशीक जीणेचें चित्रण आपल्या कथांतल्यान केला.
भारतीय साहित्याचो मानदंड आशिल्लो ज्ञानपीठ पुरस्कार 1979 वर्सा बीरेन्द्रकुमार भट्टाचार्याच्या ‘मृत्युंजय’ पुस्तकाक मेळ्ळो, भारतीय साहित्य अकादेमीचे पुरस्कार जोडपी ह्या भाशेंतले साहित्यीक आनी तांच्यो साहित्य कृती फुडले तरेन आसात.
1955: जतींद्रनाथ गुआरा, 1960: वेणूधर सर्मा, 1961: बीरेंद्रकुमार भट्टाचार्य- ‘यारुइगम’(कोंकणी अणकार : आयलें आमचें राज्य – मनोहरराय सरदेसाय 1990), 1964 : बिरची कुमार बरुआ, 1966: अंबिकागिरी रॉयचौधरी, 1967: त्रैलोक्यनाथ गोस्वामी,१९६८: नलिनूबाला देवी, १९६९: अतुल चंद्र हजारिका, १९७०: लक्ष्मीनाथ फूकन, १९७२: सय्यद अब्दूल मलीक, १९७४: सौरभ कुमार छलीना, १९७५: नवकांत बरुआ, १९७६: भाभेन्द्रनाथ सायकिया, १९७७: आनंदचंद्र बरुआ, १९७८: होमेन बोरगोहन, १९७९: भाभेन बरुआ, १९८०: जोगेश दास, १९८१: नीलमणी फूकन‍‌ (धाकटो), १९८२: इंदिरा गोस्वामी,(माम्मय रैसम गोस्वामी), १९८३:निर्मलप्रभू बार्दोलाय, १९८४: देवेन्द्रनाथ आचार्य, १९८५: कृष्णकांत हद्दिकी, १९८६: तीर्थनाथ सर्मा, १९८७: हरिकृष्ण डेका, १९८८: लक्ष्मीनंदन बोरा, १९८९: हिरेन गोहेन.
सन १९५६,१९५७,१९५८,१९५९,१९६३,१९६५,१९७१,१९७३ वर्सा, हे भाशेंत कोणाकूच रपस्कार मेळूंक ना.
पळेयात
Assam
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:भारतांतलीं राज्यां/Bharotantlim Rajeam
Krishnadas Shama Rajio Kendrio Vachnaloi
Goenchi Rajio Kendrio Vachnaloi (novean bautizm Krishnadas Shama Kendrio Vachnaloi 2012 vorsa dileli) hi adlea Purtugez Goenchea vosnnukech mukhel vachnaloi zavn asa. Ti Ponnje urta ani tichem ontorzallem ti poili vachnaloi Bharotant sthapleli survatechea 1830 vorsant oso davo korta.
Bharotant pornni
Goenchi Rajio Kendrio Vachnaloi atam,  Krishnadas Shama Kendrio Vachnaloi)Ponnji, Goem.
Odhikrut thikanna pormonnem, ti “Bharotachi soglleam von pornni Bhovxik Vachnaloi)" ji 15 Setembrache 1832  vorsa ten’nachea Purtugez  rajio korpi Goeant  Viceroy Dom Manuel de Portugal e Castro,  Academia Militar de Goa  hachi Publica Livraria (Soinikachi Proxikxonn Sonvstha) hea nanvan hannem sthapleli. 1836 vorsa tika Bibliotheca Publica nanv dilem.Ti girestkaiechea bhanddvollan bhoroleli jem dhormik sonvsthachea konventani tacheant suvadin kelelem jem 1834 vorsa  chidd’ddopant ailem 1836 vorsantuch, hi vachnaloi Nogorpalikecho karbhar choltalo  thoim haloili. 1870[1] vorsa, tika Biblotheca Publica da Nova Goa hem nanv divpant ailem. Vachnaloichem sthan Raxttrio Vachnaloiant vaddoilem ani porot  Bibliotheca Nacional de Nova Goa hem nanv  February 1897 vorsa dilem. Uprant tika  portun Bibliotheca National Vasco da Gama[1]dilem.
Ek hukum kaddun Marsache 18ver, 1956vorsa Kaidexir Sugur korpi  kherit odhikar he vachnaloiek favo kelo, jea vorvim tika sogllea Portugal ani her pordesantlea vosnnukancheo porgottnneo mellunk odhikar favo zalo.[1] Sonvsthechi zoddnni koxem kam kortana, ti 35 vorsam ugti urli. Kakoddkar sangta ki Setembr 1959 savn, vachnaloiek Instrucaoe Saude (Xikxonn ani Arogio Seva)[1]hanchea nitt sot’tea khal cholpak lagli Fattlea kallant, vachnaloiechi punji fokot Purutugez, Franses, Spanish, Latim, Inglix pustokancho aslo[1]. Vachnaloiechi ek zontri 1907 vorsa chhap’pant aili. Uprant ek, borovpeachi, pustokachem nanv ani sondorbachi zontri toiar korpant aili.
Purtugalchean, pordexi “prant”
1925 Marsant,ti Instituto Vasco da Gama hicho ek bhag zalo,ek xikxonnik- sonvskruti sonvstha, ani tichem namantor Biblioteca Nacional Vasco da Gama korpant ailem. Mars 18, 1952, ek hukum 38684 Deposito Legal (Delivery Act) kaido tichea odhikrut website pormonnem. vachnaloiek lagu kelo, Hachea porinnamant, vachnaloiek Purtugalchean ani tachea her pordexi prantam koddlean porgottnneo favo zaleo. Setembr 1959 savn, Bibliotheca  sonvsthe koddlean kuxin kaddli ani Servicos de Instrucao e Saude (Xikxonn ani Bholaiki Seva) hachea karbhara khal keli ani tiche nanv Biblioteca Nacional de Goa kelem. Tika 175 vorsam purim zatokoch ek poilea-disachem ttopal kovor Bharoti Sorkarchea Ttopal Vibhagant porgott kelem.[1]
1961 vorsa Goenchem Purtugali rajio somplea uprant, vachnaloiek Kendrio Vachnaloi nanv dilem, ani tichem kario vaddovn pustokam usnnim divpachi, sondorbachi ani kherit bhurgeam khatir  seva divpant aili.[1] Tinem Innglix, Moratthi, Hindi, Konknni bhasanchea pustokanchi toxench Bongaliani  Urdu bhasantli punji keli.
Tichem thollavem itihas ani durmill punjent 16vea17vea xekddeantle mathalle, hatborovpam ani chhapop, Goenchea itihas ani sonvskurtichim pustokam,zantunt Bharoti-Purutgez itihasacho somavex asa,thollavim bandlelim nemallim ani Press and Registration of Books Act, 1867 vorvim favo zalelim nemallim asat.[1] Bharoti Sorkarachea Registration of Books Act, 1956, hi Kendrio Vachnaloi ek  Goenchi malki hok’kachhi vachnaloi  asa ani Goeant porgottlelea  dor pustokachea uzvaddavpean tin proti he vachnaloiek patthonvk zai. Hi Kendri Vachnaloi sonkolon korun apli vorsuki pustokanchi namavoll Goeant uzvaddailolea pustokanchi  Goenche Odhikrut Rajpotrant  uzvaddaita.
Aiz, hi Kendrio Vachnaloi rajeachi unchli vachnaloi zavn asa. Tika Kola ani Sonvskrutik Sonchalonaloichea niontronna khal sat talukeancheo (up-zil’leancheo),hea xivai 121 sorkari ganvcheo vachnaloi, ponchaiot ani bin-sorkari sonvsthancheo vachnaloi sodheak Goeant cholpi vachnaloi asat.
Punji
1961 vorsa purvichea (Purtugez Goeant) punjent chodd korun pustokam ani nemallim Purtugez, Fransez, Latim, Inglix ani thoddim pustokam thollavea Konknnii ani  Moratthintlim aslim. Thoddim, 40,000 1961 vorsam adlim.
Her moladik utaream, modem, Vachnaloie kodden opurnn ekunnisvea ani survatechea visvea xekddeantlim vortomanpotram Moratthi,Konknni, Innglix ani Purtugez asat, jim Goeant ani Mumboint porgott zaleant, Tantlim thoddim chodd durust korunk zaina toslim aspavtat. Hi vachnaloi Mozambique ani her Purtugez Afrikechea vosnnukanchi 18vea xekddeantlem bhanddar sonvstha zavn asli. Thoim xikxonnik niall ani her odhikrut Afrikecheo porgottnneo  asat. Ek vevsaik zontri hea punjechi Purtugalachea Aveirochea Videapitthant tachea website-int pollonvk meltta ji Memorias de Africa nanvam khal dista.
Kola ani Sonvskrutik Sonchalonaloie chea Citizen's Charter[2]  pormonnem "Hi  Rajeachi Kendri Vachnaloi sogllea von Bharotachi  pornni vachnaloi sogllea vachpeank tancho vorg, bhavarth vo nagrikponn hispak dhorinnastana ugti asa. Hi punji sondorbak Durmill ani Goenchea Itihas bhagant ani Sondorb bhagant… Bhaddean pustokam divpachea bhagant… Vortomanpotr ani  Nemalleam bhagant asa.”
Hea Rajeachea Kendrio Vachnaloient 180,000 odik pustokanchi punji asa ,[2] vegllea bhasamnim zoxem Inglix, Hindi ,Moratthi, Konknnni, Purtugez 1832 vorsa savn. Durmill pustokanchim 15,00,000 panam, odhikrut rajpotram ani vortomannpotram elektronik akarant (microfilm akarant). Rajio Kendri Vachnaloi ek bhanddar vachnaloi koxi Press and Registration Books Act, 1867 and Delivery of Books Act, 1954 khala vagta zoim sogllim rajeant porgott kelelim pustokam he vachhnaloient fuddle pillgechea boreponna khatir zomo korunk zai.
Tthikann
Ponnjechea Kendrio Vachnaloient vanttekari hea pustok porgottpachea kariosallent bhag ghetat.
Vachnaloi poilim Ponnjechea, hea Goenchea rajdhanichea Pulis Imarotent poile mallier asli. 2011 vorsa savn vachnaloi novea zagear Pattear Ponnjechea mukhel bos sthanar asa.Ti eka viskoll zagear, sov mallianchea imarotint atam asa zachi bandavoll inam jikhpi bandavoll xastri Gerard D'Cunha hannem ankhlea. Abril 2011 hanchea khobranche niall sangtat tea pormonnnem Goa State Infrastructure Development Corporation (GSIDC) hinnem tika  32 Kotthi Rupia (320 milhanv rupia) prokolpak khorch  aila ani tantunt sov malio asat ani  13,369 chovkott metr zago aspavta.[edit]
Vavracho Vell
Vachnaloi satolleache satui dis ugti asa, satolleachea akhrek pasun, punn bhovxik suttiank bond asta. Donparchea jevnna vellar pasun ti ugti asta ani ticho vavracho vell sokallim 9.30 tem sanje 7:00 poriant zorui ti satolleachea xevttak,Sonvarak  ani Aitarak vegim bond zata ani ticho vell  sokallim 9:30 tem sanje 5:45 asta.
Her Kario
Maria Pia de Menezes Rodrigues[3]sagta Kenndrio Vachnaloi pustokam bhaddean divpachi, vachpachi ani sondorbachi sovloti dita, ji nond kelelea vangddeank  poili uplobdh asa.Goenche ani Bharotachi her xikpi  "chodd promannnant punjecho  upeog kortat", Rodrigues-a pormonnem. Sod lavpi sovloti Bharoti toxench pordesantlea vidvanak asat, chodd korun Goem sombondit vixoiank ani Bharoti-Portugez itihasik. Vachnaloient Sonvsarik Pustokam Dis, Gronthpal Dis,Raxttrik Pustokancho Satollo ani her  pallttat. Ontor-vachnaloieche usnne divoi seva koideam khatir,sorkari ani bin-sorkari sonvstham khatir uplobdh asa, oxem ti sangta.[3]
Vachnaloiechem Vangddiponn
Bhovxik vachnaloi aslelean, jika Rajeachi nidhi  melltta, ti soglleank ugtti asa, ani dor ekleak ticheo sovloti vaprunk porvangi asa. Ghora vachunk divpacheak matr vachnaloiecho vangddi zanvk zai, je sodheak 200 Rupia tem 750 Rupia khorch ieta (jivit vangddeachi tthev, vorsuki xulk na). Vangddi zavunk, jem sadarponni vegan kario zata taka sumar ord vor lagta, zonn ekleak ek vo don passportt akarache fottu, ani ek thollavea ravpacho dakhlo (zantunt tujem nanv, namo ani fottu- zoxem vahon cholovpacho porvanno, pasportt, Adhar kardd, adi.).
(Vaddleleank)vangddi zavpak sokoilem gorjechem::
Bhurgeank (10 vorsanchea khalcheank) vangddi zavunk gorjechem tem sokoil asa:
Vachnaloiecho xulk oso, vachnaloent mhaiti dakholl kelea tea pormonnem:
Aicho karbhar
Goem Rajiachi Kendrioo Vachnalo sodheak Goenchea Sorkarachea Kola  ani Sonvskrutik Sonchalonaiechea niontronna khal asa. Ticho Mukheli Rajio Kendrio Vachnaloiecho voddil asa ani ticho sodheacho Mukheli Carlos Fernandes zavn asa.
Vachnaloiechi Manddavoll
Vachnaloientli torekvar samugri sokoili zontri dakholl korta:
External links
वर्ग:Konknni वर्ग:Sahitya वर्ग:Goemchim Xharam, Ganv ani Zage वर्ग:Romi panam
बहिणाबाई चौधरी
बहिणाबई चौधरी हांचो ती एक महाराष्ट्रांतली नामनेची कवियित्री.
वावर
ती एक महाराष्ट्रांतली नामनेची कवियित्री.कवी सेपानजेवा चौधरी हो बहिणाबाइचो चलो.बहिणाबईचो जल्म जणगांव जालो.त्यो निरक्षर आसल्यो.पुण तिचे कडेन जिव्यो काव्यरचना करपाची सैमान दिल्ली प्रतिभा आसली.जातूंत तिची सगली जीण गेली.ती शेतकाम आनी घरांतलें काम करता आसताना उत्सउफूर्तपणान ओवयो रचून गायताली.सोपानदेव चौधरी आनी ताचो मावशेभाव ती ओवयो म्हणटा आसतना बरोवन घेतलो.
ताची काय रचना
बहिणाबाईच्या मरणा उपरांत ह्यो कविता आचार्य अत्रे हांकां मेऴ्ऴयो.ताणी मेऴिल्ल्यो सगल्यो कवीता परगटायल्यो.अत्रे हांच्या पुराय प्रस्तावे बराबर बहिणाबईची गाणी 1952 ह्या वर्सा उजवाङाक आयली.धरत्रीच्या आरशामधी सरग पऴोवपी ह्या कवयित्रीची आख्ख्या जगाक वऴख जाली.ह्या काव्यसंग्रहात बहिणाबाईच्यो फकत 35 कविता आसात.पुण कवित्वाची खंयचीच जाणीव मनांत दवरिनासताना फकत सहजधर्म म्हणून रचिल्ल्यो तांच्यो खुबश्यो कविता त्यावेऴार बरोवन घेवंक नाशिल्ल्यान काऴाच्या पड्ड्या आड गेल्यो. ज्यो कितें चल्यान आनी भयणीच्या चल्यान बरोवन दवरिल्ल्यो तितल्योच आयज वाचपाक मेऴटा.
मरण
तांकां 3 डिसेंबर 1951.वर्सा मरण आयलें.
पातक्यां खातीर मागणें
पातक्यां खातीर मागणें
Prayer for sinners
ओ जेजू, सासणीक सता, आमच्या जिविता, दळदिरया पातक्यान खातीर, तुजी काकूत मागतां. म्हज्या धनीयाच्या दयेन आनी अगनीत काकूतीन भरलेल्या अती-कोंवाळ काळजा हांव पातक्यां खातीर मागतां. अती-पवित्र काळजा, काकूतीचे झरीत, तसले कुरपेचीं किरणां व्हांवतात, दलदिरया पातक्यां खातीर तुजेकडे उजवाड मागतां. अह जेजू, तुज्या कडू कश्टमरणाचो उगदास कर. तुज्या अती-पवित्र रगताच्या पुन्यान सडैलेल्या अतम्यांचो इबाड जावंक ﻿. अह जेजू, तुज्या रगताच्या मोलाचो उगदास करतां तेदनां, ताची सुफळाय निहाळतां, येकाच थेंब्यान सगळ्या पातक्यांक सालवार करून-येतात. जरी पातक नशटेपणाचो आनी अनुपकारपणाचो सागर, ताचे खातीर खर्चिलेलें पुनें ताचे कडे सोर जायना. त्याच पासत, दर येका मनश्याक धनीयाच्या कश्ट-मरनाचेर पातयेवं-दी, आयानी ताचे काकूतिचेर विस्वास थेवूं-दी. देव कोणाकूच आपली काकूत नाकारचोना. सर्ग आनी संवसार बदलत पून देवाची काकूत सोंपचीना. अह जेजू, तुजें अगनीत भलेपण निजाळतां तेदनां म्हज्या काळजांत येकी व्हडली खोश्यालकाय वसता, सगळ्या पातक्यांक तुज्या पायनशीं हाडुंक हांव आंवडेतां. ताणीं सासणाच्या सासनाक तुजी काकूत वाखाणूं.
पळेयात
वर्ग:! रोमान काथलीक आंचीं मागणीं वर्ग:देवनागरी पानां
Kurpebhorit Saibinni - Gaion
Our Lady Full of Grace
Type: Hymn
Source: Gaionacho Jhelo, 1995 edition, T-21, p. 213 Lyrics: Lino de Sa, Betalbatim, Salcete, Goa Music: Lino de Sa, Betalbatim, Salcete, Goa Publisher: Goychi Sevadhormik Somoti (P astoral Institute), Old Goa, Goa 403 402 Translated by: Alfred Noronha, Pandavaddo, Chorão, Goa 403 102. August 2005
Kurpebhorit Saibinni ǃ
amim tujim oskot bhurgim,
we are your weak children,
Sant Blaise
Sant Blaise ek Kristi Dhormancho rogtxakxi. Sant Blaise-ache bov toddim zanvay amkam melltam, punn tachem Devosanv khub famad. Dor vorsa Fabrerache 3rer povitr sobha tacho ugddas korta. Vodda manan hea disa talleak axirvadd mellta oxem lokacho somoz ani bhavarth asa.
Kurpebhorit Saibinni - Gaion
Our Lady Full of Grace
ghottai di gê, Maiê, amkam,
Sant Blaise
Jivit
Tacho zolm Armeniachea sebastent zalo. To 'Philosopy' xiklo ani voiz koso somazant vavurlo. Toruy to apnalea Dev bhirantechea jivitantlean Devak khub lagim axil'lo. Tachea povitrtayechea ani somazacho mog axil'lea jivitak lagun, taka tachea ghanvcho gonvlli bap koso lokan vinchun kaddlo ani taka 316 vorsa Gonvlli bap mhunn maklo. To ek boreantlo boro gonvlli bap zalo.Tannem lokanche kuddiche toxench otmeanche bolaikek lagun kub vavurlo, haka lagun zaito lok tachexim yetalo.
Kurpebhorit Saibinni - Gaion
Our Lady Full of Grace
give us strength, Oh Mother,
Sant Blaise
Apovnnem
Tea kallar Kristi dhormant kub vaitt aile, lok ek Dev bhiranteche jivit jeye naxil'le, kudd'ddea Devank buztale. Patxea Armenian St.Blaiseak zaito dumallo dilo. Taka aplemisanv fuddem vorunk kub koxtt zatale. Tednam tachea monant povitr pustokantli voll yeta, "Eka nogrant tumkam dhumallo diit zalear, dusrea nogrant pollun vochat."(Mt.10:23) Punn tannem aplo bhavart kednach halovunk nam ani ekach Devak bhuztalo.
Kurpebhorit Saibinni - Gaion
Our Lady Full of Grace
tujea dhiran samball sodam.
Sant Blaise
Lok'kanni
Oxi ek lok'kanni asa ki hakach lagun to aplo ghanv soddun eksure jivit jiyevunk laglo. Deva sangata vell sarunk to ranant pavlo, ranant tannem monzati koddem ixtagot keli ani to dholinint ravunk laglo, thuy to dholint magnnem kortalo. Ekdam oxem ghodlem ki to dholint magnem kortanam, xikari monzatincho xikar kortam-kortam te St.Blaiseachea dholi lagim pavle, pautanch te ojaple ani uprant bheyle karonn to jednam magnnem kortalo tednam sogllim zonvaram xinv, kole, vanxel, tache dholi bhair ravun taka poletalim. Uprant tea xikareani gonvlli bapak voron bondkonnint ghalo.
Kurpebhorit Saibinni - Gaion
Our Lady Full of Grace
always protect us in Your strength.
Sant Blaise
Lok'kanni
Bonddkonnint astanam taka bhett diunk lok yetalo karon to tankam buzvon ditalo,tanche jivit novsortalo tanche jivit novsortalo ani tankam kuddichi tochech otmeanchi bollaiki todiunk vavurtalo. Ekadam ek avoy aplea bhurgeak ghevun tache sorxim aili, karonn tichea burgeanchea talleak nustieacho kantto laglolo. Sant Blaisean bhurgeachea talleantlo kantto sunttunk formaile ani rokddoch tacho tallo suttlo.
Sant Blaiseache Martierponn
Xekim St. Blaiseak zuvizan apoilo ani taka kudd'ddea Devank bhuzunk formailem, punn tannem sohoz ponni nakarlem ani sangle ki, Kudd'dde tumi karonn tumka Devache asnne disona, tacho uzvadd disonam, eka mon'xean koxe porim kudd'ddea Devachi bhuzonn korunk zata jednam to aplea koria Devacho mog onbhovta. Tannem tankam sangle ki to tankam bhiyena, tache kuddicher tanchi xokti asa zalear tanchea otmeancher Devachi xokti asa oxem to udgarlo. Heach karonnak lagun tacher mornnache formonn marle ani fabrerache 3rer tachi gomtti katorli, ani aplea bhavarthak lagun to kristi dhormacho bolli zalo.
Kurpebhorit Saibinni - Gaion
Our Lady Full of Grace
Zogant amchi adarinn Tum
Sant Blaise
Polleiat
List_of_Catholic_saints
Kurpebhorit Saibinni - Gaion
Our Lady Full of Grace
In this world you are our Helper,
(amchea ganvchi askarinn tum)
Sant Blaise
Polleiat
वर्ग:Konknni वर्ग:Catholic Igorjeche Sant वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok वर्ग:Romi panam
Kurpebhorit Saibinni - Gaion
Our Lady Full of Grace
(You are the protector of our home-country)
soglleank amkam dov ́r samballun.
keep us all safe.
Bless all our homes,
sonkoxttantlim sodanch nivar.
always save us from harm.
Kallkê jinnent ami sanddlear
We are lost in the dark paths of life,
dakhoi amkam tuzo uzvadd,
shine your light on us,
patka-tallnnent ami poddlear
tujea hatan amkam ubar.
lift us with Your hands
Polleiat
Gaionnam
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Ankvar Mariechea Manak Gaionnam वर्ग:Gaionnam वर्ग:Romi panam
श्री महामाया कालिका देवी कासरपाली
श्री महामाया कालिका देवी लीकासरपाली गोमंतकांतल्या सह्याद्री दोंगराच्या कुशीक पर्वतराजी जंगल आनी झरे-व्हाळ हातूंत भरिल्लया अरण्यांत दिवचल तालुक्यांत व्हाया दोडामार्ग पणजे ते मुंबय ह्या रसत्यालागी आशिल्ल्या कासरपाल ह्या गांवात श्री कालिका देवीचें सोबीत अशें देवळ आसा.कासर म्हणल्यार तलाव आनी पाली म्हणल्यार गांव,म्हणल्यार तलाव आशिल्लो गांव 'कासरपाल'तें खूब शतकापासून नांव तशेंच आसा.हांगाच प्रसिध्द कालिका देवीचें देवळ आसा.
अशें म्हणटात कि तें तेराव्या शेकड्यात एका दैवज्ञ ब्राम्हणान बादूंन काडलें.असो इतिहास सांगता.ह्या गांवांत चड करून कासार समाजाच्यालोकाचीं वस्ती आसा.ह्या देवऴाचे महाजन शेट समाजाचे लोक आसात.दैवज्ञाचें ह्या देवळाकडेन नातें आसपाचें कारण म्हणल्यार जेन्ना भाटाभाटी सूरूजाली तेन्ना खूब अशे ह्या समाजातले लोक आपल्या समाजाक धर्मातरणांकडल्यान पयस दवरपाखातीर दैवज्ञ मनशान बादूंन काडिल्लया ह्या कालिका देवळाची वा गांवचो आसरो घेतलो.ह्या देवळा विशीं आमकां जाण्ट्या जाणकाराकडल्यान आनी व्हड विद्वानाकडल्यान वेगवेगळी मतां मेळटात एक मत अशें आसा कि हें देवस्थान अतिप्रचीन आसून देवाक प्रिय असो सम्राट अशोकाच्या काळांलें आसतलें कारण तें पुरायपणान दोंगर खणून अशें उभारल्लें आसा आनी थंयच देविचीं मूर्ती स्थापीत केल्ली आसा.अजाप म्हणल्यार आज लेगीत ती तशीच आसा.
प्राचीन शिल्पकला,देवळाचें रूप आज नशट जालें आसा.खूबशी साम्राज्या येवन गेल्ली आनी काळाच्या ओघात तीं नशट जावन गेल्ली.हें देवस्थान खूब पयस आशिल्लया कारणांन ह्या टेवळाकडेन दुर्लक्ष जालें आसतलें हें तितलेंच सत्य जावन आसा.दुसरें मत म्हणल्यार हें देवस्थान महाकवी कालिदासाच्या काळांतले विक्रमादित्यान स्थापन केल्लें आसतलें आनी हो तर्क खरो असो दिसता.गुप्ता घराण्यामधलो चंद्रगुप्त विक्रमादित्याच्या काळांत हें देवस्थान स्थापन जालें.हाचें पुरावे मेळटात .ह्या देवळांत आशिल्ली पाशाणी मुर्ती शिल्प गुप्ता काळाच्या शौलीप्रमाण कोरायली आसा.तातूंत श्री कालिकेची बैठक,ध्यान,मुद्रा आनी आशी कुशीक कोरायली लक्षमी,सरस्वती हीं गुप्ता काळांतली प्रतिका आसात.ह्या शिल्प कलेचें साम्य रूप आमकां औरंगाबाद हांगा 'कैलास'शिल्पाकडेन आशिल्लें पळोवपाक मेळटा.'अजंठा'भुंयार हांगाय अश्यो शिल्प कला दिसून येतात.तशेच राजा भोज हो काली भक्त म्हुण इतीहास प्रसिध्द आसा.त्या काळांत बादूंन काडील्लो भाग म्हणल्यार गर्भकूड आनी सरवळी.
आयजूय ही कदंबा काळांतली वास्तूशिल्पकला पळोवपाक मेळटा.होच इतलोच भाग तितलोच प्रचीन मानतात.ह्या देवळाची प्रवेशदारां कल्पक अशी आसात.दोन हतीनी प्रवेश दाराचीं कमान उखलून धरिल्ली आसा.ह्या प्रवेश दाराच्या व्हड कमानीचेर बसलेल्या ऋशींनी दोळे,कान आनी तोड हातानी धापिल्ले आसा.जशें कांय पळ्यल्यार दिसता कि वायट गजाल पळोव नाका,आयकू नाका आनी उलोव नाका हो संदेश ते गाधीच्या तीन माकडाभशेन दितात.एक किलोम्टराची चडटी चलत देवस्थाच्या व्हड प्रवेशदाराकडेन पावतात आनी रसत्याच्या उजव्या वाटेन दैवज्ञ महाजनाच्यो अग्रशाळा दिसतात.तशोच कुशीक श्री रवळनाथाचें देवळ आनी बांय आसा.थंय शेजाराक ुदक पिवपाखातीर नळाची सोय केली आसा.देवळाच्या दोनूय वाटेन फुलाचीं झाडा रोयसी आसात तशेच दोन-तीन ल्हान दवळां आसात.देवळाच्या अतिभव्य सभामंडपात दोनूय वाटेन प्रवेशदार आसात.ह्या देवळाचें प्रवेश दार खूब उंच आसून पंधरा-वीस पायऱ्यो चडून वयर वचें पडटा.पायऱ्यो चडटाना फाटल्यान आशिल्लो व्हड सभामंडप,रंगमंच आनी नगारखानो दिसटी पडटा.वयर वयतकच प्रवेश दाराची भव्य अशीं चौकट लागता.देवळांत भितर सरताना एक हाॅल मेळटा थंय चारूय दिकानीबसपाखातीर सोपे आसात.
ह्या चौकटीच्यो पाच पायऱ्यो चडून वयर वतकच एक व्हड लांबट असो आनीक एकसभाघर मेळटा.हांगा दोनूय दिकानू चौकोनी वा अत्यंत व्हड अशें उंच खांबे आसात.त्या खांब्याच्या वयर भरभक्कमअसो लाकडाचो छप्पर आसा.ह्या सभाघराक 'चौक' म्हणटात.ह्या चौकांत व्हड जनेलांआसात हांकां लागून शीतळ आऎनी थंड वारें मारता आनी सगळीकडेन ठंडसाण जाणवता.छप्पराचेर चारूय टिकानीपखं बसयल्ले आसात.तशेंचसुरवातेक मोठमोठयो घांटो एका ओळीन लांब्यल्यो आसात.घांटो वाजोवन दर्शनाची पूर्वसूचना श्री कालिका देवीक टिवपाची रूढी पाळपाखातीर आमी घांट वाजोवन चौकांत भितर सरतात आनी देवीच्या सामकाराक पावतात.थंयच चांदीच्यापत्र्यान कोरायलें सोबीत प्रवेश दार आसा.
ह्या प्रवेशदाराच्या दोनूय दिकानी दवारपाल लक्ष दवरतात.थंयच ह्या देवळाच्या संस्थानाच्यो मोठ्योफंडपेट्यो आनी चांदीच्यो परातीआसात माळो,फुलां बि परातीत दवरप तर श्रीफळ,फळांउजवाती,भेट वस्तू,दक्षणां मुखार आशिल्लया तबकांत दवरून देवीक मनभार्वातान नमस्कार करून उभी रावतात.मागीर भट्ट रिती प्रमाण सांगणें करून देवीच्या आंगावयलेंफुल,प्रसाद ानी तिर्थ दिता.सदा दनपरां महाआरती जातकच तिर्थ आनी दोणें वाटप जाता.
सकाळचो अभिशेक जाता.देवीच्या मूर्तीकडेन बारिकसाणेन पळ्यलें जाल्यार देवीच्या दाव्या दोनूय हीतानी एक त्रिॆसूल आनी अग्निपात्र आसा.तशेच उजव्या दोनूय हातानी खडूग आनी कमळ घेतीलें दिश्टी पडटा.मूर्तिच्या पायांकडेन शिंव आसा थंयच ताच्या सक्यल मदी तीन मायापुरूश कोरायले आसात.गर्भकुडीतलें मुर्तीमंडप पुरायपणान चांदीचें आसून ताचेरवयर नक्षीकाम केल्लें आसा.दोनूय दिकानी वयर साकून सकयल दिपमाळो सोड्यल्योआसात.तशोच देवीच्या पायांकडेन आनीक एक पितुळची ल्हान मुर्ती आसा.गर्भकुडीच्या चारूय वाटेनी प्रदक्षणांकाडपाखातीर जगा मेकळी दवरिली आसा.श्री देवीचे प्रसाद घेवन भायर सरतकच देवळाच्यावयर कलात्मक कळसदिसता.हो कळस भांगराचो जावनआसा आनी तो खूब उंच आसा ताच्यावयर विजेचो दिवो सदाच पेटीलो आसता.ह्या देवळाचें छप्पर पळ्यल्यारएक आगळें-वेगळें प्रकारचेंं दिसता.हें देवळ दैवज्ञ समाजाच्या लोकांक एकठांय हाडटा.ह्या देवळांत खूब उत्सव जातात पूण मूखेल उत्सव म्हणल्यार शिगमो उत्सव.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
अखिल भारतीय कोंकणी परिशद आनी अधिवेशना
अखिल भारतीय कोंकणी परिशद ची स्थापणूक 8 जुलय 1939 वर्सा कारवार-कर्जानाटक हांगा जाली.माधव मंजुनाथ शानभाग हो ताचो स्थापणूकदार आशिल्लो.
वर्ग:देवनागरी पानां
Tuvalu
, ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी फूनाफुती नगर आसा।
Sondorbh
वर्ग:Sonvsarachim Raxttram वर्ग:Romi panam
Kavllea Kiteak Rodtai Darant - Mando
Kavllea Kiteak Rodtai Darant - Mando
Why are you crowing, O Crow
Type: Mando Source: Sukhthanker, Vinayak Sadashiw. Literary form: Monologue / Narrative Translated by: Sukhthanker, Vinayak Sadashiw
Polleiat
Goemche Mandde
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Mandde वर्ग:Romi panam
Tonga
, ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी नुकू'आलोफ़ा नगर आसा।
दीस तशी घडी कणूच नकळो वपार
दीस तशी घडी कणूच नकळो वपार
Dis toxi Ghoddi konnuch Nokllo Vopar - The Doorkeeper ( Parable )
वपारिंचो हेतू
तेदनां शिसांनीं लागीं सरुन ताका विचारलें: "वपारींनीं तांचे कडे कित्याक उलयताय?" ताणें परतीपाळ केलो: "कित्याक सर्गींच्या राज्याचे गूट वळखूंचें देणें तुमकां दिल्लें आसा; तांकां हेरांक ना. आसा तांकां देव आनींक-उय दितलो आनी तांचें माप भरन अत्तलें; पूण ना तांकां, आसा तें पोरयान तांचे कडलें देव काडून घेतलो. देखून हांव वपारींनीं तांचे कडे उलयतां, कित्याक पळेवन-उय तांकां दिसना, आनी आयकुन-उय तांकां आयकना आनी समजयी ना."
इजायासान अशें आदींच सांगललें तें तांचे सवें पाळोन येता:
"आयकुन-आयकून तुमकां काय, समजचें ना; पळेवन-पळेवन तुमकां काय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जोड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दोळे धांपलले आसात; ना तर दोळयांनीं तांकां दिसूंक लागतलें, कानांनीं तांकां सारकें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां समजतलें, आनी, तीं परतून येवन, हांव तांकां बरीं करीन ."
दीस तशी घडी कणूच नकळो वपार
पवित्र पुसतक ː मार्क १३:३३-३७
३३ चत्राय धोरात, जाग्रोण करात; तोर वêळ केदना पावतलो तो तुमी नकळत. ३४ प्रवास करुंक वेत्या कण-एकल्या मनशा सार्कें तें: आपलें घर-दार सानडून तो जण-एकल्या चाक्रान कितें करुंक जाय ताची सततिया तांकां दिता; आनी दार-राखण्याक जाग्रूत राव म्हण सांगून भायर सर्ता. ३५ देखून तुमी जाग्रूत रावात; कित्याक घराचो धनी केदना येतलो, तीनसानां, मद्यानीर, कंब्याच्या सादार, की फांत्या पाह्रार, तें तुमी नकळत; ३६ ना जाल्यार, तो अवचितूच पावत आनी तुमी ताका न्हिदललीं मेळशात. ३७ तुंकां सांग्तां तें सगळ्यांक सांग्तां: जाग्रूत रावात.
“वपारिंनीं उलयतलं, संवसार रचलल्याक गुपीत आसललेो वसतू उक्तेो कर्तलं”, हें प्रवादियाचें उतर अशें खरें जालें. (मातेव १३:३५)
पळेइयात न्याळ
The Doorkeeper, Commentary and Meditation
संदर्भ
वर्ग:जेजुच्यो वपाऱ्यो वर्ग:देवाचें उतर वर्ग:देवनागरी पानां
अच्युतानंद स्वामी
अच्युतानंद स्वामी योगसाधना करपी एक संतपुरूश. ताचे पयलींचे जिणेविशीं निश्चित म्हायती मेळना. तो 1914 च्या मार्च म्हयन्यांत दनपारच्या तीन वरांचेर कायसूव गांवांत अकस्मात प्रगट जालो असें म्हणटात. तो गोडाढेपीच्या साकाची लंगोटी करून न्हेसतालो. गोरो वर्ण, ऊंच, धिप्पाड असो ताचो आंगलोट आशिल्लो. कायसूव गांवांत स्वामी आयला ही खबर गांवभर रोखडीच पातळ्ळी. शेजारच्या आनी पयसुल्ल्या गांवांतसून कितलेशेच भाविक भक्त ताच्या दर्शनाक येवपाक लागले. कांय भक्तानी स्वामी खातीर एक पर्णकुटी बांदली. ताचो एक भक्त पणजेचो वेपारी राया कामत घाणेकार हाणें स्वामी खातीर दर्या देगेर एक मठ बांदलो. स्वामीक मल्याळम, इंग्लीश, हिन्दी ह्यो भासो येताल्यो आनी शिवलिलामृत पाठ आशिल्लें अशें म्हणटात. पूण तो चडसो केन्नाच उलयनासलो. उलयलोच जाल्यार केन्नाच एकाद्रो अस्पश्ट शब्द उच्चारतालो. तो पयशांक केन्नाच आफडी नासलो. लोकांनी दिल्ल्यो वस्तू तो लोकांकूय प्रसाद म्हूण परत दितालो.
पुर्तुगेज राजवटीच्या त्या काळांत गोंयांत एकदां ग्रीप जोराची साथ आयली. प्रभावी उपचार नाशिल्ल्यान लोक रोखड्या रोखडे मरूंक लागले. ही साथ कायसूव गांवांत पावली. लोक भियेले आनी मठांत आयले. त्या वेळार स्वामी समाधी अवस्थेंत आशिल्लो. समाधींतल्यान उठतकूच गांवार आयिल्ल्या संकश्टाची खबर स्वामीक समजली. गंभीर नदरेन ताणें थोडो वेळ मळबा कडेन पळेलें आनी अकस्मात ‘हर हर महादेव’ अशी गर्जना केली. लोकांक भियोवपाची गरज ना अशें सांगलें. धुनींतली बिबूत घेवन तो दुयेंत लोकांच्या घरा गेलो. जोर आयिल्ल्या जण एकल्या पिडेस्ताक ताणें बिबूत लायली. स्वामीच्या ह्या आध्यात्मिक उपचाराक लागून सगळे पीडेस्त रोगमुक्त जाले आनी त्या दिसा सावन गांवां वयलें संकश्ट पयस जालें, अशें म्हणटात.
फाल्गुन कृष्ण अष्टम (13 मार्च 1938) ह्या दिसा रातीच्या 9 वरांचेर स्वामीन श्रीसिद्धेश्वर मंडपांत कूड दवरली. आपल्या निवार्णाआदीं स्वामीन आपल्या निमण्या संस्कारांविशीं भक्तांक सांगिल्ल्या प्रमाण समाधी सुवाळ्याची तयारी सुरू जाली. दसमी दिसा (15 मार्च 1938) सकाळच्या साडेणव वरांचेर स्वामीचे कुडीची श्रीसिद्धेश्वर मंडपा भोंवतणी मिरवणूक काडली. स्वामीच्या ह्या समाधी सुवाळ्याक कितलेशेच भक्त हाजीर आशिल्ले. हेर संतां प्रमाण अच्युतानंद स्वामीन अभंग, होंवयो, भारडां, बोधपर ग्रंथ बरयले नात. आपलो शिस्यपरिवार चड वाडयलोना, कोणाकूच दीक्षा दिलीना. फकत आपल्या मूक गरीबांची सेवा केला. ताचो मठ आयज लेगीत कायसूव गांवांत आसा आनी थंय दर वर्सा उत्सव जातात.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
आर्विल्ले ऑलिंपिक खेळ
ऑलिंपिक खेळाचो पुर्नजल्म परतून जावंचो म्हूण बॅरन पियॅर द कुबॅरतँ हाणे खूब वावर केलो. 25 नोव्हेंबर 1892 ह्या दिसा पारिस हांगा एथलॅटिक्स खेळांमंडळांचे बसकेंत ऑलिंपिक खेळ परतून जावंचे म्हूण तीणे मागलें. जुलय 1894 त, पियॅर द कुबॅरतँ हाणें आंतरराश्ट्रीय खेळां परिशद पारिस हांगा ऑलिंपिक खेळ भरपाविशीं येवजण मांडली.हे येवजणेक सगळ्या देशांच्या प्रितिनिधींनी येवकार दिलो. ऑलिंपिक खेळ परते सुरू जावंचे म्हूण पियॅर द कुबॅरतँ हाणें जो वावर केलो, ते खातीर ताका आर्विल्ल्यो ऑलिंपिकाचो मूळ पुरुस म्हूण वळखतात.
पयले आर्विल्ले ऑलिंपिक खेळ 6 एप्रिल ते 15 एप्रिल 1896 ह्या दिसांनी अथेन्स (ग्रीस) हांगा जाले. तातूंत वट्ट 13 देशांनी 9 खेळांत वांटो घितिल्लो. जॉर्ज एव्हरॉफ ह्या गिरेस्तान ह्या खेळांखातीर अर्थीक आदार दिल्लो. तीन पांवड़्यांत उडी मारपाचे सर्तींत जेम्स कोनोली (अमेरिका) हाणें वस्तादपण जोडून ऑलिंपिक गोजयलें. 1900 वर्सा पारिस ऑलिंपिकांत,आडमेळ्यांची सर्त जिखपी ‘क्रेन्झलीन’ हिरो थारलो. ब्रिटनची गार्लोट कपूर ही पयली बायल ऑलिंपिक जैतिवंत थारली. तिणें टेनीस खेळांत हे येस जोडलें. 1904 वर्सा सेंट-लुईस (अमेरिका)हांगाचें ऑलिंपिक गाजलें ना. पूण तातूंत कांय विक्रमांची नोंद जाली. 1908 वर्सा, लंडन ऑलिंपिकांत, जैतिवंत खेळगड्यांक भांगरा पदकां दिली. 1912 वर्साचे स्टॉकहोम ऑलिंपिक,जिम थ्रोप ह्या अँग्लो इंडियन खेळगड्यान पँटॅथ्लॉन आऩी डेकॅथ्लॉन ह्या खेळांत जैतिवंत जावन गाजयलें. उपरांत बेसबॉल खेळपा खातीर पयशे घेतले म्हूण ताका सर्तींतल्यान बाद केलो. 1914 वर्सा पयलें म्हाझूज सुरू जालें. ताका लागून 1916 वर्सा बर्लिन ऑलिंपिक जाले ना. 1920 त, अँटवर्प हांगा, ऑलिंपिक बावटो आनी खेळगड्यांनी घेवपाचो सोपूत ह्यो गजाली सुरू जाल्यो. व्हिक्टर बॉईन ह्या बॅल्जियमच्या खेळगड्यान पयलो सोपूत घेतलो. 1924 तलें पारिस ऑलिंपिक नुर्मी ह्या खेळगड्यान गाजयलें. 1928 तल्या अँम्स्टरडॅम ऑलिंपिकांत भारताच्या हॉकी पंगडान भांगरा पदक हातासलें. 1932 तल्या लॉस अँजेलीस ऑलिंपिकाक अर्थीक मंदीक तोंड दिवचें पडलें. ताका लागून तातूंत व्हडलोसो नेट नासलो. 1936 तलें बर्लिन ऑलिंपिक जेसी ओवन्स ह्या नीग्रो खेळगड्यान चार भांगरा पदकां जिखून गाजयलें. व्हडपण हें वंशीक नासता हें ताणें दाखोवन दिलें.
दपसऱ्या म्हाझुजाक लागून 1940 आनी 44 वर्सा ऑलिंपिक जावंक पावलेंना. म्हाझुजा उपरांतचें ऑलिंपिक 1948 वर्सा लंडनांत जालें. ताका दुसऱ्या म्हाझुजा उपरांत उप्राशिल्ले परिस्थितीक तोंड दिवचें पडलें. 1952 च्या हेलसिंकी ऑलिंपिकांत एमिल झाटोपॅक आनी डायना ह्या जोडप्यान भांगरा पदक जिंखले. कम्युनिस्ट रशियान 40 वर्साच्या खंडा उपरांत ऑलिंपिकांत वांटो घेतलो. 1956 वर्साचें ऑलिंपिक, मेलबॉर्न (ऑस्ट्रेलिया) हांगा जालें. हे खेळ युरोप वा अमेरिके भायर जावपाची ही पयलीच खेप आसली. 1960 तलें ऑलिंपिक, जपानांत टोकिओ शारांत जालें. आशिया खंडांतल्या देशाक ऑलिंपिक खेळाचें योजमानपण मेळपाची ही पयली खेप आसली. 1968 वर्साच्या मॅक्सिको ऑलिंपिकांत बायल खेळगड्यांची लिंगपारख करपाची चाल सुरू जाली. 1972 वर्साच्या म्युनीक ऑलिंपिकांक पॅलेस्टिनी आकांतवाद्यांनी 11 इझ्राएली खेळगड्यांक जिवेशीं मारले. 1976 तलें माँट्रीयल ऑलिंपिक रुमानियाचे नादिया कोमानेसी हिणें कसरतींत (Gymnastic) सगळ्यांतले सगळे गूण (20.000) घेवन गाजयलें. 1980 वर्सा, मॉस्को ऑलिंपिकांत अमेरिकांत अमेरिका आनी ताच्या इश्ट देशांनी अफगाणिस्तानांतले रशियेचे लश्करी कारवायेची निशेध म्हूण वांटो घेवंक ना. 1984 वर्साच्या लॉस अँजेलीस ऑलिंपिकांत रशिया आनी ताच्या एश्ट कम्युनिस्ट देशांनी वांटो घेतलो ना. अशे तरेन रशियान अमेरिकेच्या मॉस्को ऑलिंपिकांचेर घाल्ल्या बहिश्काराक उरफाटी जाप दिली. 1988 वर्सा सोल (दक्षिण कोरिया) ऑलिंपिकांत, 160 देशांतल्या 13.323 खेळगड्यांनी 23 खेळांच्या प्रकारांक वांटो घेतलो. हो एक विक्रम आसा. ह्या ऑलिंपिकांत लॉन टेनीस खेळांत पयलेच फावट वेवसायीक खेळगड्यांक खेळपाची संद मेळ्ळी. दादल्यांचें जैतिवंतपद चेकोस्लाव्हाकियाच्या मिलोस्लाव मेसीर तर बायलांचें अस्तंत जर्मनीच्या स्टेफी ग्राफ हिणें जिखलें.
ऑलिंपिक खेळांत भारताचो वांटो:
1920 वर्सा, अँटवर्प (बेल्जियम) हांगा भरिल्ल्या सातव्या ऑलिंपिक खेळांत भारताच्या अनधिकृत पंगडान वांटो घेतिल्लो. तातूंच 2 कुस्ती खेळपी आनी 4 हेर खेळगडे आसले. हो पंगड धाडचेपासत सर दोराबजी टाटा हाणें खूब यत्न केल्ले. 1924 वर्सा, पारिस ऑलिंपिक खेळांत बॅक हाच्या फुडारपणाखाला अधिकृत पंगड धाडिल्लो, तातूंत फकत दलिपसिंग हाका लांब उडयेंत सातवो क्रमांक मेळ्ळो.
1928 वर्सा अँम्स्टरडॅम हांगा, भारताच्या हॉकी पंगडान भांगरा पदक जिखून भारता खातीर पयलें पदक जिखलें. भारतीय हॉकी पंगडान उपरांत लॉस अँजेलीस (1932), बर्लिन (1936), लंडन (1948), हेलसिंकीं (1952), मेलबॉर्न (1956), टोकिओ (1964), मॉस्को (1980) हागाच्या ऑलिंपिक खेळांत ऑलिंपिक वस्तादपण जोडून भांगरा पदकां हातासलीं.
1960 वर्सा, रोम ऑलिंपिक खेळांत मिल्खासिंग हाणें 400 मी. सर्तींत चवथी सुवात जोडिल्ली. 1984 च्या लॉस अँजेलीस ऑलिंपिक खेळांत, बायलांचे 400 मी. आडमेळ्यांचे सर्तींत पी. टी. उषान चवथी सुवात मेळयली. हे साडल्यार भारताचो हेर खंयचोच खेळगडो ऑलिंपिक खेळांत आंतरराश्ट्रीय पांवड्याचो खेळ दाखोवंक पांवक ना.
खेळांप्रकार:
1988 वर्साचे सोल ऑलिंपिक मेरेन ज्या 23 खेळप्रकारांक ऑलिंपिक खेळांत सुवात मेळिल्ली ते अशे: 1. धनुर्विद्या 2. अँथलेटीक्स 3. बास्केटबॉल 4. मुष्टिझूज 5. पनेळ सर्त 6. सायकलींग 7. घोड्या सर्त 8. तरसादी सर्त 9. फुटबॉल 10.कसरती 11. हँडबॉल 12. हॉकी 13. ज्युडो 14. मॉडर्न पँटॅथ्लॉन 15. व्हड्या सर्त 16. पिस्तूलबाजी वा नेमबाजी 17. पेंवप 18.व्हॉलीबॉल 19. वजन उखलप 20. शिडां-व्हड्यांसर्त 21. कुस्ती 22. टेबल टेनीस 23. लॉन टेनीस. ऑलिंपिक रीतीरिवाज आनी पद्धती: ऑलिंपिक खेळांत पवित्र रीतीरिवाजांक चड म्हत्व आसता. आयजूय ताका पाळो दितात. तातूंतल्यो कांय गजालीं फुडले तरेन आसात.
ऑलिंपिक दिवटी:
ऑलिंपिक दिवटी पेटोवप हें ह्या खेळांतलें पवित्र कार्य आसता. ही दिवटी ग्रीसांत, ऑलिंपिया गावांचल्या हिराच्या देवळांत रीतरिवाजा प्रमाण पेटयतात. थंयच्यान ही दिवटी जंय ऑलिंपिक खेळ जातात, ते सुवातीर सुवाळ्या वरवीं हाडटात. जो वेळमेरेन ऑलिंपिक खेळ चलतात, तितले दीस ही दिवटी थंय पेट्टा. खेळ सोंपतकच नेमाप्रमाण ती पालयतात. 1928 त, अँम्स्टरडॅम ऑलिंपिकांत ही दिवटी पयले फावट पेटयली.
खेळगड्यांचो सोपूत: ऑलिंपिकांत वांटो घेवपी दरएक खेळगडो फुडल्या उतरांनी सोपूत घेता. ‘आमी असो सोपूत घेता की, आमी खिलाडूवृत्तीचे ऊंट भावनेन ऑलिंपिक खेळांत वांटो घतले. खेळाचें व्हडपण आनी आमच्या देशाचो भोवमान राखूंक खेळांतलें नेम आनी नीत हांका आमी पाळो दितले आनी तांचो आदर करतलें.’ 1920 वर्सा, अँटवर्पऑलिंपिक खेळांत बॅल्जियम देशाच्या व्हिक्ट्री बॉईन ह्या खेळगड्यान सगळ्यांत पयलीं असो सोपूत घेतिल्लो. सगळ्या खेळगड्यांच्या वतीन हो सोपूत घेतात.
ऑलिंपिक गीत:
ऑलिंपिक खेळाचें एक खाशेले गीत आसून ते उक्तावण दबाज्यावेळार वाजयतात.
ऑलिंपिक तस्त्रीप, पदकां: ऑलिंपिक सर्तींत पयलें तीन क्रमांक जोडप्यांक भांगर, रुपें आनी कांशें ह्या धातूंचीं पहकां फाव जातात. पयले स क्रमांक जोडप्यांक प्रशस्तीपत्र मेळटा. दरेक पदकां 60 मिमी. व्यासाचें आनी 3 मिमी. दाटायेचें आसता. भांगरा पदकांत 6 ग्रॅम भांगर आसता. रुप्या पदकांत 92.5% रुपें आसता.
शिंयाळी ऑलिंपिक:
शिंयाळी ऑलिंपिकांत जावपी स्केटींग, आयस हॉकी हे खेळ सुर्वेक ऑलिंपिक खएळांत खेळयताले. 1924 सावन हे वेगळे काडून शिंयाच्या दिसांनी जावपी शिंयाळी ऑलिंपिकांत खेळोवपाची चाल सुरू जाली.
पयलें शिंयाळी ऑलिंपिक 1924 वर्सा शामोनिक्स फ्रांस हांगा जालें. ताचे उपरांत वेगवेगळ्या सुवातींनी जाल्ले शिंयाळी ऑलिंपिक खेळ फुडले तरेन: 1926-सेंट मॉर्टिझ (स्वित्झर्लंड); 1932-प्लासीड (न्यूयॉर्क); 1936-गार्मिश, पार्टिनकिरचन (जर्मनी); 1948-सेंट मार्टिझ (स्वित्झर्लंड); 1952-ऑस्लो (नार्वे); 1956-कोरिनाड-एम्पीझो (इटाली;1960-स्काव्ह व्हॅली-कालिफोर्निया (अमेरिका); 1964-इन्सब्रुक (ऑस्ट्रिया); 1968-ग्रनोबल (फ्रांस); 1972-सापोरो (जपान); 1976-इन्सब्रुक (ऑस्ट्रिया); 1980-लेक प्लासीड-न्यूयॉर्क (अमेरिका); 1984-साराईव्हो (युगोस्लाव्हिया); 1988-कालगारी (अल्बर्ट).
वर्ग:देवनागरी पानां
अघोरपंथ
अघोरपंथ सैमाच्या नेमाआड वचून स्वताचे अतींद्रीय शक्तीचेर ताबो मेळोवपा पासत, जो पंथ अघोरी साधना करपाक लागलो त्या पंथाक ताच्या असैमीक कर्तुपावेल्यान ‘अघोरपंथ’ हें नांव पडलें.
अघोरपंथ खंयच्या शेकड्यांत रुद्राध्यांत ‘या ते रूद्र शिवा तनूरघोरा पापकाशिनी’ असो एक मंत्र मेळटाय हातूंत शिवाच्या अघोरतनूचो उल्लेख मेळटा. जाका लागून खुद्द शिव हो ह्या पंथाचो मुळ पुरूस अशें मानतात. यजुर्वेद आनी अथर्ववेदांत शिवाच्या अघोर तनूचो उल्लेख आयिल्ल्यान हो पंथ पुर्विल्लो आसा हातूंत कसलोच दुबाव ना, तरी नाथपंथीय संप्रदायांतलो ‘गोरखनाथ’ हो तांचो आदि- पुरूस आशिल्ल्याचे दाखले मेळटात. ह्या पंथाचो संबंद ‘पाशुपत आनी कालामुख’ ह्या पंथा कडेन जोडटात, कारण ह्या समाजांत शिवाची उपासना ‘अघोरीश्वर’ नांवान करतात. भारतांच्या कर्नाटक भागांत हे चड करून दिश्टी पडटात. विलियम कुक हाणें अघोरपंथाचें मुळपीठ गुजरातांतलों अबूचो पर्वत जावन आसा असें म्हळां. होपंथ ‘अघोर’ ‘औघड’, ‘औगर’, ‘सरभंग’, ‘घुरे’, ‘अवधूत’ ह्या फांट्यांनी वांटिल्लो आसा.
अस्तंतेचे विद्वान थेवेनो, वार्ड, टॉड हांणी ह्या अघोरीपंथाविशीं जायतो अभ्यास करून आपली म्हायती संवसारा मुखार हाडल्या. आनंदगिरीच्या ‘शांकर दिग्विजयांत’ तांचीं वर्णनां आसात. अघोरीपंथाच्या मताचो पयलो प्रचारक ‘मोतीनाथ’ आसलो. ताचेविशीं चड म्हायती मेळना. हाचे फाटल्यान कल्लूसिंह आनी कालूराम हे ह्या पंथाच्या ‘औघड’ शाखेचे गुरू आनी प्रचारक आशिल्ले. बाबा किनराम हो ह्या पंथाचो नामनेचो गुरू आसून ताणें कालुरामा कडल्यान ह्या पंताची दीक्षा घेतली. बाबा किनराम हाणें कृमिकुंडाचेर रावन ‘विवेकसार’, ‘गीतावली’, ‘रामगीता’ ह्या ग्रंतांची रचणूक केली. हातूंतली पयली ‘विवेकसाराची’ रचणूक ताणें उज्जैनाक ‘शिप्राच्या’ देगेर बसून केल्ली. हातूंत सृष्टीची वळख, पिंड- ब्रह्मांड, अनाहतवाद, योगसाधना, निरालंबस्थिती, आत्मविचार, सहजसमाधी आदी विशयांचे उल्लेख मेळटात. हो ग्रंथ ह्या पंथाचो प्रमाण ग्रंथ जावन आसा. बाबा किनारामाच्या म्हणण्या प्रमाण ‘सत्यपुरूश’ वा ‘निरंजन’ हो व्यापक – रुपान स्थित आसून ताचें अस्तित्व सहजरुप आसा. ताणें ह्या पंथाच्या प्रचारा खातीर रामगढ, देवल, हरीहरपूर आनी कृमिकूंड ह्या जाग्यांनी चार मठांनी थापणूक केली. हांतूंतलो कृमिकुंड हो मठ ह्या पंताचें ठाणें आसलें. ह्या पंथाचो प्रचार नेपाळ, गुजरात, समरकंद ह्या सुवातांनी जाल्लो. विदेशांत खास करून इराणांत ह्या पंथाच्या पोरन्या मताचो प्रसार जाल्लो. ह्या पंथाच्या ‘घुरे’ नांवाच्या फांट्यांचो प्रसार जाल्लो वाठार पळोवपाक मेळना. ‘सरभंग’ हे शाखेचो प्रभाव बिहारांतल्या ‘चंपारण’ जिल्ह्यांत दिसून येता. ह्या पंथाचे भिनकराम, टेकमनराम, भीखनराम, सदानंदबाबा आनी बालखंडी बाबा हे गुरू जावन गेल्यात. ह्या रचनांवेल्यान तांच्या विचार प्रणालीचेर उजवाड पडटा. जेन्ना ब्रिटीश लोक भारतांत भितर सल्ले, तेन्ना तांची नदर अघोरीपंथाच्या वायट असैमीक कर्तुपाचेर गेली. तांणी ह्या पंथाच्या बायट चलणुके आड खर कारवाय करून भारतीय कायद्या खाल कडक क्यास्ती फर्मायल्यो. ताका लागून ह्या पंथांतली ‘मनीसहत्या’, ‘नग्न भोंवप’ ह्या चालींक आळाबंद बसलो.
ह्या पंथाचें तत्वगिन्यान, निर्गुण अद्वैतवादा कडेन खुबशें जुळटा. ताची साधना हठयोग पद्दतीक धरून आसता. तशेंच ध्यान योगाक ह्या पंथाक खाशेलें म्हत्व आसता. पंथाच्या गुरूक ‘परमहंस’ मानून ताची अनुयायी पुजा करतात. साधु-संताच्या समाधीचीय पुजा करपाची चाल ह्या पंथात आसा. वत-पावसाची, भूक- तानेची पर्वा करीनास्तना हातूंतले कांय लोक लययोगाची साधना करतात. तांच्या अश्या साधनेवेळार तांगेले शिश्य वा साधक तांची ल्हान भुरग्यांवरी जतनाय घेतात.
युआन च्वांग ह्या चिनी भोंवडेकारान दिल्ल्या दाखल्या प्रमाण हे लोक आंगांक गोबोर लायतात. कांय जाण पानां वा झाडाच्यो साली न्हेसतात. कांय दाण वागाची कात आंगा भोंवतणी गुटलायतात. चामूंडा ही ह्या पंथाची देवता. एका काळार हे देवतेक नरबली दिवन ताचें मांस प्रसाद म्हूण खावपाची चाल आसली. जेवणाविशींचे नीतीनेम हो पंत पाळीना. घोडो सोडून हेर सावदांचें मांस ते खातात. हातूंतली सामकी हळशीकावणी गजाल म्हळ्यांर स्वताचें मल-मूत्र ते आपल्या अन्नांत भरसून खातात. ताका ते ‘अतिलिया’ म्हणटात. हाका लागून स्वताची शक्त वाडटा असो ह्या पंथीयांचो समज आसा. आतांच्या सुदारिल्ल्या जगांत हे लोक गळ्यांत रुद्राक्षमाळ, सोरपाची हाडांमाळ, स्फटीक माळ, हातांत त्रिशूळ, तकलेर केंसांच्यो जटो अशे अवस्थेंत भोंवतात.
हो पंथ पूर्विल्ल्या काळांत भरभराटीक येवपाचें मुखेल कारण म्हळ्यार भारतांत देव, देवस्की, मंत्रतंत्र, जादू हांका दिल्लें चड म्हत्व. तशेंच शेंकड्यांनी वर्सा चलत आयिल्ली कुड्डी श्रद्धा. वयल्या कारणां खातीर हो पंथ हे भुंयेंचेर तरतरून वाडलो. ब्रिटिशांनी जेन्ना ह्या देशाचो ताबो घेतलो, तेन्ना ह्या पंथातल्या वायट चलणुके आड तांणी खर ख्यास्त दिवपाक आरंभ केलो. ताका लागून ह्या पंथांतले कांय नीतीनेम सदां खातीर फाटीं पडले. विसाव्या शेंकड्यांत नवे विचारसरणेक लागून वा शिक्षणीक क्रांतीक लागून ह्या पंथाच्या विचारांचो प्रभाव आमकां भारतांतले बिहार, राजस्थान, मारवाड हे वाठार सोडल्यार हेर कडेन पळोवपाक मेळना. ह्या पंथीयांचें एक खाशेलें आंग म्हळ्यार हेर जातीं वांगडा मुसलमानय ह्या पंथाचे वांगडी आसात.
कोंकण आनी गोंय प्रांतांत ह्या पंथाचो निखालस प्रभाव दिसून येना. ह्या वाठारांत शिवाक भजपी समाज वा पंथ व्हड प्रमाणांत आसले तरीय अघोरीपंथाची शिकवण आनी कुरवो आपणावपी समाज जाव वाठार हांगा अस्तित्वांत नात.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
New Zealand
, ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी वेलिंग्टन नगर आसा।
Sondorbh
वर्ग:Sonvsarachim Raxttram वर्ग:Romi panam
न्याय संस्था
न्यायसंस्था म्हळ्यार दोन पक्षकारांमदल्या झगडयांचो तिसरे व्यक्तीकडल्यान निवाडो करपाक घडयल्ली संघटना वा यंत्रणा.पुर्वील्ल्या काळात जेन्ना दोन मनशांमदी वा पगडामदीं झगडें जातालें,तेन्ना त्या तंटयाचो निवाडो ते मनीस वा पंगड आपल्या शारिरीक बळग्याचेर करताले.न्यायसंस्था हो हाचेमुखावयलो पावडो आनी मनशाचे संस्कृतीक उदरगतीचो म्हत्वाचो भाग. न्यायसंस्थेचे तीन मुखेल घटक आसता. दोन पक्षकार, ताचेमदीं उपरासपी तंटो आनी तंटयाचो निवाडो करपी तिसरी व्यकती.
इतिहास
न्यायसंस्थेची मुखेल शकत म्हळ्यार, लोकांमदी न्यायसंस्थेविशीं आशिल्ली आदराची भावना.वयले वयर पळोवक अशें दिसता की न्यायखात्याच्या आदेशांक शासनाचे शक्तीचोच आदार आसता.पूण दुसरे वटेन पळेत जाल्यार न्यायखात्याचे आदेश पाळपाची शासनाचेर सक्तीच उरता.केन्ना केन्ना निवाडो करपाखातीर कायदयाची गरज आसताच अशें ना.दोनूय पक्षकारांचे म्हणणें आयकून त्या तंटयापुरतो निकाल दिवं येता.पूण न्यायबुद्दीचें समाधान जावपाखातीर समान स्वरूपाच्या झगडयांचो निर्णय सारको जावक फावो,ह्या तत्वाप्रमाण खंयच्या वेळार कोणें कशें वागपाचें हें थरोवपाची गरज उपरासली,ताका लागून निवाडो करतना समाजीक रूढी आनी धर्मीक आज्ञांचें पालन करपाक सुरवात जाली. तेचप्रमाण कसल्याय तंटयाचो निर्णय करतना तसल्याच तंटयाचे पोरणे निर्णय तपासून पळोवपाची प्रथा जावन पडली.हातूंतल्यान ‘बंधनकारक पूर्वदाखल्याची’ (Binding Precedent) कल्पना जल्माक आयली.समाजीक रूढी, नितीक आनी धर्मीक संकेत हेच सुर्वेचे कायदे आसले.शासनान तयार केल्लो धर्मातीत कायदो उसरा अस्तित्वात आयलो.न्यायदानाचें काम सुरर्वेक धर्मगुरूंच्या हातात आसले. धर्मवचनां हो कायदयाचो मुखेल आदार आसलो.देवाक प्रसाद लावपाची प्रथा भारतावागडाच ग्रीस, इजिप्त ह्या देशांनी आसली.यायाल्या, देवळांनी भरतालीं आनी पुजारी न्यायदान करताले.कालातरान युरोपांत धर्मीक न्यायालयां स्थापन जाली.पुर्विल्ल्या न्यायसंस्थेचो भर तंटयाचो निवडो करपाचेर नासलो.जाल्यार दोगांय मदल्या एका पक्षकाराचो गुन्यांव साबीत करपाचेर आसलो.सोपूत घेवप, मंत्र म्हणप, प्रसाद लावप, दिव्य करप असल्या पद्दतीक म्हत्व आसलें. हाचें उपरांतच्या काळांत न्यायसंस्था हो राज्यसंस्थेचोच एक वांटो जालो.न्यायदानाचो अधिकार धर्मगुरू इतलोच राजाचेय कक्षेंत येवपाक लागलो.राजा स्वता वा आपणें नेमिल्ल्या अधिका-यांच्या आदारान न्यायदान करपाक लागलो.अशें तरेन न्यायसंस्थेचेर राजकीय सत्तेचें नियंत्रण आयलें.पुर्विल्ल्या ग्रीस देशांत अॅथॅन्सांत न्यायाल्य भरतालें. ताचें स्वरूप नागरिकांची समिता कशी आसलें.राजा निर्णय दितालो आनी तो देवान राजावरवी वदयल्लो कौल वा निवाडो अशें मानून घेताले.इ. स. प. सुमार ४५३ वर्सा ग्रीसांत, भोंवपी न्यायाधिशांची नेमणूक.ते ते सुवातेर आनी अॅथॅन्सांत ४० न्यायाधिशांची समिती स्थापन करपाचो रिवाज सुरू जालो.भौशीक लवाद पद्दतूय सुरू जाली.रोम शारांत न्यायसंस्थेची उदरगत बेस बरी जाल्ली. पुर्विल्ल्या रोमी दिवाणी न्यायालयांत सादारणपणान एकूच न्यायाधीश आसतालो.चवकशेचें स्वरूप मुळावें आनी निमाणें अशा दोन पावडयाचेर थरयल्लें आसलें.खटलो सामकोच किचकटीचो आसल्यार चड न्यायाधीश नेमताले.सरंजामशाय पद्दतीन न्यायनिवाडो करतले.दोन कुळामजगती उपरासपी तंटे वा कूळ आनी हांचेमदी उपरासपी तंटे चड करून जमनीसंबंदी आसताले आनी ताका लागून धनयाचो न्याय ताचें हक्क बळिश्ट करपाचे नदरेन लागतालो.सरंजामदारांचे हें पक्षपाती धोरण जाग्यार हाडपाक राजाचीं भोंवडें न्यायाल्या ब-याक पडलीं.न्यायदानाच्या कामाक राजा स्वता वतालो वा आपल्य अधिका-यांक धाडटालो आनी खुबशा फावटी कुळांवटेन निवाडो दितालो.न्यायसंस्थेचे उदरगतीतलो फुडलो पावडो म्हळ्यार न्यायसंस्थेची शासनाकडल्यान जाल्ली वांटणी.सुर्वेक राजा आपूण न्यायदान करतालो.उपरांत ताचे सल्लागार राजाचे वतीन न्यायदान करपाक लागले.एकाच अधिका-याकडेन शासकीय आनी न्यायीक अशी दोन तराची कामा आसली.कांय तेपान ह्या सल्लागारांची न्यायासंबंदातली आनी शासकौय कामा वेगळी जाली.तेराव्या शतमानांत इंगंलडात Court of exchequer, Court of Common Pleas आनी Court of King’s Bench अशी तीन न्यायाल्या स्थापन जाली.ल्हान स्वरूपाचे तंटे सोडोवपाखातीर Justice of Peace हे अधिकारी नेपाची पद्दत सुरू जाली आनी सादारण लोकांच्या हातांत न्यायदान करपाचो हक्क पावलो.