cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andhra Pradex
Choutho kallkhondd (1701 te 1850):
Telugu kotha sahiteant manachi suvat zoddpeam'modim xripad subrohnnyoxastri, vixvonath sotyonarainn cholom' ani chinta dikxitulu hancho aspavo zata. Nibond, sahityosomikxa ani sonxodhonopor sahiteant virexolingomochem namv gajta. Svatontrea uprantocho kallkhondd (1947 uprant):
Svatontrea uprantchea kallkhonddantleo itihasik ghoddnnuko ani porki razouttikhala chepun uril'lea somazache umalle, sukh-dukhkham hanchem poddbimb hea kallkhonddantlea sahiteacher poddlam. Hea kallant kotha, kovita, kadombori, nattkam ani her toranchem sahity, telugu sahiteant vhodd promannant ailam.
Kavio
Hea kallkhonddant arvil'le vicharosoronnichi ‘ obhyudoi ’ kovita bhavo kovitechea zagear voir sorli. Xrirongom' xrinivasoravo hea kovitancho zonok aslo. Xixttolo umamohexvororavo ani rudr jeotikar xrirongom' narainnobabu hamnni hea kauy prokarank novem moddonn dilem. Muktoxoilintolem oprup kauy pott'ttabhichea ‘ fiddel ragal ddozon ’ hea jheleant dista.Xonkroxastri bhagoutul ‘ arudram ’, onixett'tti, samsundor rentol, bal gongadhor tilok (1919-66), kundurti, elchuri, obburi, vordorajexvororavo he hea vorgant moddpi namneche kovi zaun asat.Daxrothi ani si. Narainn redd'ddi he kovi somazantlea sogllea chaliritinchea ekcharak fattboll ditat. Daxrothichi kovita virrosatmok asa. Narainn redd'ddin kothatmok gey kaveam rochleant. Boibhimn'na bhuvnoghoxokar romnnoredd'ddi hamnni aplea kaveant lokgitachea madhyomacho adar ghetla. Vixvonath sotyonarainnache ‘ xri ramainn kolpourikxomu ’ tor modhunapuntol narainn xastriche ‘ andhropurannom' ’ hi hea kallantolim mhotvachim mohakaveam zaun asat. Vorouroravo gunntturi, xexendr xorma, jvalamukhi, nikhilexvor, vizoi-ramredd'ddi, vonmala, en. Gopi, vorour ravo ani cherabondda razu he kovi-i telugu kaveant namna zoddun asat.
Kotha
Arvil'lea telugu kothechi porompora addivi bapirazu hea kovi-kothakara saun suru zata. Tancheo ‘ bhogiroloi ’, ‘ nargale ’, ‘ xoilbala ’, himaloirxmi ’ heo kotha gajleat.Telugu kothanchea novea porvachem xrey koddouttigontti kuttumboravo, tripuronemi gopichondr, buchchibabu, palgum'mi podmorazu hea chougank vota. 1960 chea andhr rajeache thapnnuke uprant nove podhdotin novem kitemytori sangchem ani novea jiun muleancho purskar korcho oxi prourit'ti sahiteant aili. Hi prourit'ti kothechea madhyomantlean apnnaupeam'modim rachkondda vixvonathoxastri mukhel asun bal gongadhor tilok, bolivadda kantaravo, kom'muri vennugopaloravo, ovsorom' ramokrixnnoravo, modhurantokom' kazaram', monzuxri, cholsani prosadoravo he her kothakar asat.Bailanche jinnentole prosn sukh-dukhkh he vixoi hatallopi lekhikam'modim vasiredd'ddi, sitadevi, binadevi, rongnaikm'ma, porimola somexvor heo mukhel asat. KadomboriH
Telugu kadomborin hea kallant vingddovingodd vixoi hatallil'le distat. Modhyomourgiyanchi jinn chitraupeam'modim bolivadda kantaravo, ar. Es. Sudrxonom', ronghi somrazu mukhel asat. Vyokti ani somaz hanchebhitl'lo songhrx sotyonarainnomurtichea ‘ songhom' chesin ’, ‘ monixi ’, ‘ kouslea ’, ‘ dipxikha ’ kadomborint dista. Poronki dokxinnamurticheo kadombreo vatauronn ani thollave bhaxechea khaxeleponnache nodren oprup asat. Es. Ar. Nondichi ‘ noimixarnny ’ horizonanche vaitt jinnechem probhaviponnan chitronn korta. Potukuchi samb xivravo hachi ‘udoi kirnnalu ’, ‘ yeddurozula majili ’, ‘ onvexonn ’ heo kadombreo kotthinn vellar bhaunaprodhan monxanchi zaupi ovstha chitraitat. Kachkondda vixvonath xastri haka tachea bhaxaxoili, tontr,kosob, bhaunaprodhanota, somajik bandhilokiveli khor nixttha hea gunnank lagun dusrea mhazhuza uprantocho vhodd kadomborikar mhunn pacharotat. Her namnechea lekhok lekhikam'modim gunntturi xexendr xorma, pi. Xridevi, vasiredd'ddi, sitadevi, porimola somexvor, rongnaikm'ma, vodd'dder chonddidas, novin, un'nou lokxminarainn, ravuri bharvdaz mukhel asat. Nattkam
Svatontrea uprant telugu nattkant upatt bodol ghoddun ailo. Somazant ghoddpi dor ek vixoi nattkantlean hatallil'lean girest lokamporos sokoilo vorgoch hea prokarakodden chodd akrxit zala. Svatontreauporantchea nattkancher ostontecho probhavo unno zait gela. Techpori bhas sopi ani suttsuttit zalea.
Ddi. Vhi. Norsorazu (nattkom'), ovsorola venkttonorosu (jeotirmoyi), prokhea xriramomurti (kalratri, fonni, monixito monixi), korrapatti gongadhorom' (gudd'ddilokom'), renttl gopalokrixnn (inspekttor zonrol), ovsorola suryoravo (ponjrom') he kaim ul'lekh korpasaroke nattkokar zaun asat. Ekankika boroupeam'modim razomn'nar, cholom', narl, mud'dukrixnn, bhomiddipatti kamexvororavo,goraxastri he fankivont asat. PurskarH sahity okademichem vorsaullichim inamam zoddpi sahityik fuddle toren asa.
1955: surouromu protap redd'ddi, 1956: bulusu vyonkttexourolu, 1957: chirontonanonda svami,1960: ponangi xriram' opravu, 1961: balantropu rojnikantoravo, 1962: vixvonath sotyonarainn, 1963: tti. Gopichond, 1964: gurrom' zaxuva, 1965: achary rayaprolu subbaravo,1969: tum'mal sitarama murti, 1970: deurokondda bal gongadhor tilok, 1971: tapi dhormaravo, 1972: xri. Xri., 1973: si. Narainn redd'ddi, 1974: daxrothi, 1975: boyi bhimn'na, 1977:kundurti onjneyulu, 1978: devulopl'li vhi. Krixnna xastri, 1979: pi. Narainnacharyulu, 1981: vhi. Ar. Narla, 1982: il'lindol sorsvotidevi, 1983: ravuri bharvdaz, 1984: aluri boiragi, 1985: palgum'mi podmorazu, 1986: ji. Vhi. Subrohmonnyom' 1987: arudra, 1988: rachoml'lu ramchondra redd'ddi, 1989: es. Vhi. Zogaravo.
1958, 1959, 1966, 1967, 1968, 1976 ani 1980 vorsa purskar divonk nat.
Telugu bhaxent poilo goneanpitth purskar 1970 vorsa vixvonath sotyonarainn hachea ‘ramainnoklpourikxomu ’ hea mohakaveak favo zalo zalear dusro goneanpitth purskar 1989 vorsa si. Narainn redd'ddi hachea ‘ vixmbhora ’ hea mohakaveak favo zalo. Mhotvachim thollam:
Hoidrabad lagsorolo gonvllokondda kil'lo, gunnttur jilheantolo ett'ttipotola dhobdhobo, monglogirintolim gopuram, chejhrlichem kopotexvorachem devull, xrikakulomochem andhr vixnnuchem devull,papikonddolulagim godaurin nirmil'li vhodd gholl ani ran, bhodracholomochem ramachem devull, tirurotichem venkttexrvor deusthan, xrixoilomochem mol'likarzun tholl, honmokonddachem xenkddeamni khambeachem devull ani xilpokam', konddapurochi boudhd lenni, chit'tapl'li lagsorolem ranoutti pranneanchem zongol, hoidrabad sikondorabad zodd xaram him hangachim mhotvachim poryottonothollam asat. Nagarzun, mochchhokundd, tugombhdra proklp, vixakhaptt'ttonnom', kakinadda, mochchholiptt'ttonnom' him bondram; vizoivadda, varongol, kornul nel'lor him xaram andhr prodexantolim mhotvachim thollam asat.
Polleiat
Andhra_Pradesh
वर्ग:Bharotachem rajyam वर्ग:Romi panam
कालिदास रविशंकर जोशी
कालिदास रविशंकर जोशी हांचो जल्म १५ जून १९३६ ह्या दिसा दमणातल्या भीमपूर वाठारांत जालो. तो गोंयचो एक सुटके झुजारी.ताणें प्राथमिक शिक्षण गुजरातींतल्यान घेतलें.'खुरासाई डुंगा'वाठारांत ताणें तिरंगी बावटो लायिल्लो.पोर्तुगेजांचो संपर्क तोडपाक ताणें रस्ते खणून आडखळी हाडिल्ल्यो.१३ नोव्हेंबर १९५६ दिसा पोलिसांनी ताका धरलो.पोर्तुगेज सरकाराच्या पणजी शारांत आशिल्ल्या प्रादेशिक लश्करी न्यायालया (Territorial Military Tribunal)मुखार चवकशे उपरांत ताका साडेचार वर्सा बंदखणीची ख्यास्त फर्मायली.१७ मे १९५९ दिसा ताची बंदखणीतल्यान सुटका जाली.१५ ऑगस्ट १९७२ दिसा भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन ताचो भोवमान केलो.
वर्ग:देवनागरी पानां
भद्रकाली
भद्रकाली हें हिंदू धर्मान देवीचें एक रुप. भद्र म्हळ्यार मंगलप्रद अशें जे कालीचें रुप, ती भद्रकाली अशी तिची व्याख्या आसा. तिचे उत्पत्तीविशीं खूब कथा आसात त्यो अशो.
१. एकदां पार्वतीन शंकराचो अपमान केलो देखून शंकरान तिका शाप दिवन भुंयेर धाडली. तीच ही भद्रकाली. शिवान दैत्यांच्या बंदोबस्ताचें काम तिका दिलें.
२. आश्र्विन शुध्द अश्टमीक भद्रकाली कोट्यांनी योगिनींसयत दक्षयज्ञाच्या विध्वंसाखातीर उत्पन्न जाली.
३. रावणाचे भक्तीक भुलून शिवान ताका आत्मलिंगावांगडा पार्वतीय दिली. रावण पार्वतीक घेवन लंकेक वता आसतना तिणें विष्णुचो धावो केलो आनी विष्णुन ब्राह्मणाचें रुप घेवन रावणाची वाट आडायली. ताणें रावणाक विचारलें. 'ही काळीकिट्ट आनी भयानक बायल घेवन तूं खंय वता? तेन्ना रावणावन ताका ती त्रिभुवनसुंदरी पार्वती आशिल्ल्याचें सांगलें. पूण जेन्ना ब्राह्मणान ताका, खांद्यावयल्यान देंवोवन पळोवपाक सांगलें तेन्ना रावणाक ती ख-यांनीच काळी कुरुप दिसली. ताणें ताका थंयच उडयली आनी तो शिवाकडेन झगडपाखातीर कैलासाचेर गेलो. ती बायल जंय उबी रावली थंयच भद्रकाली ह्या नांवान नामनेक पावली. ती सुवात म्हळ्यार गोकर्ण-महाबळेश्र्वर.
सुंदर रुप, अठरा भुजांची, तीन दोळ्यांची, चार शींवांच्या रथांत बशिल्ली, अक्षमाला, त्रिशूळ, खड्ग, चंद्र, बाण, धोणू, शंख, पद्म, स्त्रुक्, स्त्रुव, कमंडलू, दंड, शक्ती, अग्नी, कृष्णाजिन, जलआनी रत्नापात्र ह्यो वल्तू धारण केल्ली आनी एक हात अभय मुद्रेंत, अशेम तिचें वर्णन विष्णुधर्मोत्तर पुराणआंत सांगलां.
कांयकडेन ती सोळा भुजांची जाल्यार कांयकडेन धा भुजांचीय आसा, अशें सांगलां.
दक्षिणेंतल्या गांवगि-या वाठारांनी तिका कालीयम्मा वा कालम्मा म्हणून वळखतात. दक्षिणेंत सदांच तिची नृत्यमूर्त करतात. ते मूर्तीचें ध्यान अशएं सांगलां. सोरपाचें वेटाळें आशिल्लो ज्वालीयुक्त मुकूट, सगळ्या आंगांतल्यान उज्याच्यो ज्वालो, कपलाचेर भस्म, दोन व्हड भायर आयिल्ले दांत, धा भुजांची, चार हात रिते आसून हेर स हातांनी पाश, शुक, भालो, डमरु, शूळ आनी अग्नी आसता. तिचे भोंवतणीं विघ्नेश्र्वर, वीरभद्र, अघोर हे तीन देव आसतात.
सगळ्याक भद्रकालीचीं देवळां आसात. महाराष्ट्रांत तिका ग्रामदेवता मानतात. नासिक हांगा तिचें देवूळ आसा. थंय तिची मूर्त आठ भुजांची आसून ती वागाचेर बशिल्ली आसा. वरंगळ हांगा भद्रकालीची णव फूट उंचायेची मूर्त आसा. तिचो एक पांय मड्याचेर आसा. काकतीय राजवंशआची ती कुलदेवता आशिल्ली अशें म्हण्टात.
चिदंबरमाक नाचाचे सर्तींत शिवान तिका हारयली, देखून ती माथ्यार शिवलींग धारण करता, अशी कथा आसा. महिषासुराक भद्रकालीनूच मारला, अशेंय कांयकडेन म्हळां.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
चिपळ्यो
चिपळ्योः एका वाद्याचे नांव चिपळ्यांक 'कुरतर, छितिका'
चिपळ्यो हें वाद्य शिसाम, सायल वा रक्तचंदन ह्या लांकडाच्यो वा हतयाच्या दातांपसून करतात. देड ते दोन इंच रुंदायेचे आनी स ते आठ इंच लांबायेचे दोन कुडके घेवन तांची एक वट गुळगुळीत करतात, तर दुसरे वटेक नुस्त्याचो वाहेर कसलोय कलात्मक आकार दितात. त्या लहान झांजो बसोवपाचीय पध्दत आसा. अशे तरन घडयिल्ल्या करतात. - कीं. वि. सं. मं.
वर्ग:देवनागरी पानां
पाताळ
वर्ग:देवनागरी पानां
कोला
कोला (६२७०२२)
कोला हे दक्षिण गोंय जिल्ह्यातल्या काणकोण तालुक्यातलो ३४४४.१ हेक्टर क्षेत्राचो गांव आसून २०११ च्या जनगणने प्रमाण ह्या गांवांत ११०७ कुटुंबां आनी पुराय ५३८२ लोकसंख्या आसा. काणकोण शार हांगा सावन १६ किलोमीटर अंतराचेर आसा. हांगा २७७९ दादले आनी २६०३ बायलां आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ४ आसून अनुसूचित जमातीचे २९७७ लोक आसात. ह्या गांवाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२७०२२ आसा.
शिक्षणीक सुविधा
गांवांत १० शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत १ खाजगी पूर्व-प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत ११ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत २ शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आसा. गांवांत १ शासकीय माध्यमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा काणकोणा १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय काणकोणा १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय वेर्णा १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय बांबोळे १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  मडगांव १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक वेर्णा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा काणकोणा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र काणकोणा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा काणकोणा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
सरकारी वैजकी सुविधा
सगळ्यांत लागीं भौशीक भलायकी केंद्र १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक भलायकी केंद्र १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत १ प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटार परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत १ दवाखानो आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत १ कुटुंब कल्याणकेंद्र आसा.
बिगर सरकारी वैजकी सुविधा
गांवांत २ एमबीबीएस पदवीधर वैजकी वेवसायी आसा. गांवांत १ अन्य पदवीधर वैजक वेवसायी आसा. गांवांत २ पदवी नाशिल्ले वैजक वेवसायी आसा. गांवांत १ पिढीजात वैद्य आसा. गांवांत १ वखदालय आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण ना. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण ना. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण आसा. गांवांत झरीचें उदक पुरवण आसा. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण आसा. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध आसा. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रां आनी सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळण-वळण आनी येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध आसा. गांवांत पोस्ट आनी तार ऑफीस उपलब्ध आसा. गांवचो पीन कोड ४०३७०२ आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुविधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुविधा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सरकारी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना. सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा आनी टमटम उपलब्ध आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राज्य महामार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडला.
सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपा सारखो जलमार्ग १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं वेपाराविशी सावकारी पेडी १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
भलायकी, पोषण आहार आनी मनरिजवण सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना. सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध आसा. गांवांत खेळ/मनरिजवण केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत चित्रपटगृह/व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खबरेपत्र पुरवण १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामा खातीर गरमे दिसांनी (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दिसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामा खातीर शिंया दिसांनी (ऑक्टोबर-मार्च) दर दिसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामा खातीर गरमे दिसांनी (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दिसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामा खातीर शिंया दिसांनी (ऑक्टोबर-मार्च) दर दिसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशीं कामा खातीर गरमे दिसांनी (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दिसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशीं कामा खातीर शिंया दिसांनी (ऑक्टोबर-मार्च) दर दिसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यां खातीर गरमे दिसांनी (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दिसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यां खातीर शिंया दिसांनी (ऑक्टोबर-मार्च) दर दिसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
कोला ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
उत्पादन
कोला ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): COCONUTS,COUNTRY LIQUOR,DOLL,CASHEW NUTS,BROOMS,PADDY,NET.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय़ वर्ग:दक्षिण गोंय वर्ग:काणकोण तालुका वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे
भजन
भजन भक्तिचो एक प्रकार. ताळ, पखवाज आनी खूबदां बांजो, पेटी, तंबोरो, चिपळ्यो आनी झांड ह्या वाद्दांचे साथींत ईश्र्वर-गुणांचें वर्णन वा नामस्मरणाचेर आदारीत काव्य रचना गावप हाकाच भजन अशें म्हणटात. भजनाची सुरवात भागवताच्या काळासावन जाली अशें मानतात. भागवताचो कालखंड इ. स. प. ३०० अशें मानिल्ल्ायन तेन्नासावन, भारतांत विंगड विंगड प्रांतांत भजनाची पद्दत सुरु जाली अशें मानूं येता.
भजन हो गावपाचे पद्दतीप्रमाण सुगम शास्त्रीय संगिताचो वा सुगम संगिताचो प्रकार म्हणूं येता. परंपरीक संतकवींचीं भजनां, धृपदधमार गायकीच्या वा शास्त्रीय रागदारीच्या आंगान गायल्यार तांकां 'पद' अशें म्हण्टात. हीच रचणूक, सुगम शास्त्रीय संगिताच्या ठुमरीदादरा गायकीच्या आंगान गायल्यार तिका 'भजन' म्हण्टात. भजन एक गायक वा समूह स्वरांत सामुदायीक रितिनूय म्हण्टात. सुगम संगिताच्या वा लोकगिताच्या आंगान भजन गायल्यार एकतारी, झांज, चिपळ्यो हीं वाद्दां वापरतात. हे पद्दतींत काव्यार्थाक म्हत्व आशिल्ल्यान आलापीचो भाग नासता. उरफाटें, ठुमरी-दादरा गायकीच्या आंगान भजन गायल्यार साहित्याचें म्हत्व उणें करिनासतना संगिताचे नदरेन विंगड विंगड तरांनी आळोवन भजन म्हणप जाता.
भजन जे गायकीच्या आंगान गायतात ते प्रमाण तबलें, धोलकें, पखवाज, ताळ हीं वाद्दां वापरतात. हेचखातीर भजन हो गीतप्रकार शास्त्रीय रागदारीपसन सगम तशेंच लोकसंगितामेरेन विंगड विंगड संगीत प्रकारांच्या गायकींचो ढंग घेवन प्रदेश तशेंच काळाप्रमाण विस्तारीत गेला हें कळटा.
दर एका संप्रदायाची भजनाची तरा वेगळी आसता. महाराष्ट्रांत वारकरी संप्रदायान भजनाची परंपरा संत नामदेवाच्या काळासावन सुरु केली. हाचेपयलीं महानुभाव पंथांत मठसंगीत आशिल्लें, पूण तें फकत मठांतल्या शिश्यांपुरतेंच मर्यादीत आशिल्लें. वारकरी संप्रदायान भजन सगळ्यांक मुक्त केलें. ताच्या भजनांच्या समुहाक 'फड' म्हण्टात. वारक-यान जीणभर त्या फडाक एकनिश्ठ रावंक जाय असो नेम आसा. ताचें काय थरायिल्लेच अभंग म्हणपाचे आसतात. हे फड आषाढ शुध्द एकादस ते कार्तिक शुध्द एकादशीमेरेन पंढरपूरांत आनी कार्तिक वद्द पाडवो ते उमाशेमेरेन आळंदीक आसतात.
संतांच्यो पालख्यो पंढरपूराक येतना 'चक्री भजनां' जातात. चक्री बजन म्हळ्यार एका फाटोफाट भजन म्हणप. कांय खास देवभक्तांचीं सवंगां घेवन अभंगाच्या रुपान जावपी संवादाक 'सोंगी भजन' म्हण्टात. 'बारी भजनां' सगळ्यांत बरें भजन कोण म्हणटा हाची सर्त आसता. तशेंच, 'रिंघण भजन', 'भारुड भजन' अशींय कांय वुठ्ठलपंथी भजनां आसात.
उत्तर हिंदुस्थानांत, भजन करपी मंडळाक 'भजनी मंडळी' अशें म्हण्टात. बंगालांत गौडी संप्रदायाचीं भजनां म्हण्टात चतुःसंप्रदाय आखाड्यांत करताल, मृदंग घेवन तुलसीदासाचीं सगूण तशेंच सूरदास, मीराबाई, कबीर हांचीं निर्गूण भजनां म्हण्टात. शैव आखाड्यांत शिववर्णनाचेर आदारीत शैव पदां आनी वैश्णव भजनांनी मदीं मदीं राम, कृष्ण हांच्यो कथा येतात. ह्यो कथा वीणेकरी वा पेटीवालो सांगता. हें भजनी मंडळ विशिश्ट उत्सवांक त्या त्या तीर्थक्षेत्रांनी उपस्थीत आसता.
कर्नाटकांत भजनी मंडळाक 'भागवतर' म्हण्टात. तातूंतलो मुखेल भागवतर फेर धरुन नाचता आनी ताचेवांगडा बाकीचे कथानकप्रधान भजन म्हण्टात. गोंयांत खास करुन खेड्या-पाड्यांनी, थळाव्या देवळांत थरावीक दिसा, वा सात दीस चलपी भजना सप्ताह चलतात. तांचेच जोडयेक मडगांवची दिंडी, वास्कोचो सप्ताह, नागेशींचो सप्ताह हे वर्सुकी भजनाचे उत्सव गोंयांत व्हड दबाज्यान चलतात. हे उत्सव सुरु जायत सावन गोंयची शांतं ठाय लयेंतली पोरनी भार्गक भजन पद्दत वचून तिची सुवात पंढरपूरी भागवत संप्रदाय भजन पद्दतीन घेतल्या. मनोहर बुवा शिरगांवकार, नरहरीबुवा वळवईकर, हे गोंयचे नामनेचे गायक भजना कलाकार. गोंयची कला अकादेमी सर्गेस्त मनोहरबुवा शिरगांवकार यादस्तीक दर वर्सा भजना सर्त घेता.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
बीट
भाजी आमी सदांच म्हण्टातकी आमच्य आहरांत भाजी ही आसपाकूच ‌जाय. आनी ते खातीर ‌‍हरव्या पानांची (पाले) भाजी आमी चडांत चड वापरतात. ते भायर बटाट, कोबी, चिटकी अशा भाजयांचो आसपाव करतात. बिटाचे भाजयेचो लेगीत आसपाव केल्यार भलायके खातीर ताचो फायदोच जातलो. कांय जाणांक बीट गोड आसता म्हूण वा हेर कांय कारणांक लागून आवडना. पूण तचे गूण वळखले जाल्यार व्हडा उमेदीन ताचें सेवन करूंक आवडटलें.
बिटाचे वापर गोड्यामुताच्या दुयेंतीनी कमी परमाणांत ताचें सेवन करचे वा टाळचें .‌‌केन्सर दूयेंतीक बीट खावपाक बरें .तातूंत बीट केरोटीन बिटाची उकडिल्ली भाजी ही काळजाची किया सुदारता. तशेच बलड परेशण सामान्य करपाक मजत करता. बीट पचन सुधारून मलबध्दता कमी करता.बिटाचो रंग आयसकीम वा हेर पदाथा‌‌ रंग हाडपाक वापरतात.बिटांत केल्शियम आशिल्ल्यान हाडां मजबूत जाता. (बिटाच्या रंगाक लागून मुताचो वा मळाचो रंग गुलाबी जावंक शकता.पूण तातूंत कसलोच दोश आसना). बिटाचे वयले गूण लक्षांत घेतल्यार ताचो कितलो तरी लाव करून आमच्यांनी घेव येता.
वर्ग:देवनागरी पानां
आलेक्सीयो फॅर्नान्डीस
आलेक्सीयो फॅर्नान्डीस हाे एक तियात्रिस.
जल्म
आलेक्सीयो फॅर्नान्डीस 26 ऑगस्ट 1940 ह्या दिसा मिन्गेल फेर्नांडीस आनी एस्पेसिया ए. फिलोमिना फेर्नांडीस हांकां तो जल्मलो.आरामबोल पेडणे,गोंय हांगा जालो.
शिक्षण
ताणें 13 वर्सांचेर नोटस् आनी व्हायोलिन शिकपाक सुरवात केली आनी 20 वर्साचेर तुतारी शिकपाक लागलो. ताणें संगीतांत पदवी मेळयली.
वावर
“बोरयेक पडटा मार,खोटो जाता सालवार” हे ताचे पयले तियात्र बाप्टीस रॉड्रिगीसहाणें ते बरयले आनी ताचे दिग्दर्शन केलें.तो एक गांवचोदिग्दर्शक हाच्या तियात्रांत आलेक्सान आपले तुतारीन संगीत वाजयलेंआनी हाचो देखावोआरांबोल जालो.
फिलिप्स बॉर्जीस फेर्नांडीस हांच्या “बॉमोईची गिरेस्तकाय” ह्या तियात्रांत ताणें दुसरे फावट अभिनय केल्लो.तशेंच झेवियर मार्टिन फेर्नांडीस हाच्या “गुलाबाचें फूल” आनी गाब्रियेल दे बायडा हाच्या “कार्मिनचे बेतीन” हे ताचे तिसरे आनी चवथे तियात्र जावन आसा.
हाचे भायर ताणें सगळ्या पेडणें तालुक्यांतल्या तियात्रांनी आपले संगीत गांवच्या फेस्ताच्या निमतान वाजयल्ले जशेंमोरजे गावांत,मांद्रे,केरी,भायडा,तुयें आनी शेजारच्या महाराष्ट्राच्या गांवांनी जशे कि आरोंदा,शिरोडा,आजगांव आनी सांवतवाडी.
आलेकसोन शिवोलच्या जागराक 30 वर्सा संगीत वाजयले.तो गांवच्या फेस्ताक,मरणांक,काजरांक आनी गायन मंडळांक बॅड वाजयता आनी आजूनय वाजयता.ताणे तुयें इगर्जेंत गायन मंडळाचो मास्तर म्हणून काम केले आनी आता तो गांवचे आरंबोल इगर्जेंत गायन मंडळाक काम करता.
वर्ग:तियात्रिस्त/Tiatrist वर्ग:देवनागरी पानां
Wilfy Rebimbus
Arombhik jiun oni kuttom'
Wilfi 6 zonna bhurgyo poiki nimanno zaun zolmlo. Toche prathomik oni prouddhoxala xikxonn milagres iskol koddiall hongam sompoile. 10vi somplyo uprant oi.Tti.Oi xikop zoddle. Tochyo bhurgyoponnarch to tolentvot gaupi zaun oslu oni sobar inama zoddl'li. Sanz zatoch bhoktik gitom oni lok gitam gamvchi rivaz tanchi. Oxem gamvnk xiklo. Tacho voddlo bavo grexian boro harmoniyom' vhozoupi oni toche thoun vilfi vazantr xiklo. Oplyo 14 vorso proyer tonne podom borounk suru kele. Uprant yantriko xikxonn zoddn sam. Zuje kareagarant komak servolo. 15 vorso prayer poisaso somsar mholl'llo svont nottok khelloun dokoilo.
Gaupi oni podam
1971 septtembor 21ver puro bhounont poilem vilfi noitt sodor zalem. Dusryo vilfi noitt sondorbhi bisp bajil sozan konkonn kogull mholl'llem birud dilem. Konkonn songit ksetront choddumnne 3000 podanche rochon korun gaila. 248 vilfi noitt sodor kelam. Konkonni podam oni bhoktik gitancho 47 kouleo rochlyot. Konkonni podanche 10 buk boroilat.
Birud oni proxosti
1971- Konkonn Kogull birud. 1991- Kornattoko rajeotsovo proxosti. 1993- Okhilo kornattoko porixod avardd. 1996- Tullunaddo kogile birud. 2006- Sondexo kola proxosti. 2007- Daiji dubai puroskar. 2009- Mandd sobhann jinneye sadan puroskor.
Oxem sobar proxosti birud puroskor opnnailyot.
Nimanne dis
Wilfik keansor pidda lagol'li.Dukin vollvoll tolo zalyori hostyo toddar osl'lo.2010, march 9 toriker konkonn kogull ontorlo.
Ul'lekh
वर्ग:Romi panam
Itihas
Itihas mhollear monxachea on'nyosadaronn onnbhovanche bhaddar. Itihas mhollear fokot bhutkavixim zannun gheup nhoi, tor vortomanant kitem ghoddtta hattoi niall korop.Itihas hem monxan xenkddeamni vorsambhitor ji udrogot kelea ti mejpache ek sadhon. Hem sadhon amkam bhontkallantlea ghoddnnukancho orthobodh korta, vortomanokall sudaropavixim zag haddop, ani fuddem kitem ghoddttolem hachi sulus dita. Takalagun ani khoinchea gozali fattlean vochchem, khoinchi gozal tokheuchi ani khoinchi ttallchi hem somzunk xoktat.Eka orthan itihas mhollear ginean divp xikoupi totvoginean. Itihas hachoch orth choukoxi, sonxodhon, niallop ani onvexonn. Itihas ghoddnnukanchea karnnanchi torkoxud'dh somzaunni, tanchi poristhiti ani prokria hea gozalinchea gineanakhatir bhutkallachea vastoutecho ghetil'lo sod.
Itihas rajki, somajik, orthik, samskritik ani mansik mud'de axil'leo soglleo on'nyosadaronn ghoddnnukom motint gheta. He bhair bhovo upegachi tharil'li voigoneanik udrogot,ginean ani xokt, sot pottoun divpi kolatmok mokh, sobitokai ani dhadoskai ani amkam samskritik, tatvik ani dhormik nodren girest korpi boud'dhik udrogot hanchi somikxok nodren nond gheta.
Itihas monxak xanno korta. To xoktiche ronzon korta, somjikai vaddoita ani bore gunn ghott korta. Monis zatin jem jem kelam ani mhollam, tamnni koxe teron vichar kela hachi foddnnixi mhollear itihas. Itihasacho mukhel vixoi mhollear vichar. Amkam bhotkall dixtti poddna, punn bhutkallachem morm' amkam melltta ani hem morm' itihasik naikanchem charitry ani kortup ghoddoupak karnnibhunt asta. Him kortupam somazant raupi monxamni kel'li axil'lean somaz ho itihasacho ek kendrobindu zaun asa. Rasoull ghoddnnuko, rasoull protikria,srizonoxil vichar ani somazoxilota him itihasachim chotu:sutram.
Kaim zannanchea motan itihas mhollear vhoddvhodd monxanchim choritram ani bud'dh, oxok, jezu,mohm'mod va gandhi sarkilea vhodd monxanchim kaream. Kaim zannanchea motan itihas mhollear bhotkallatolem rajkaronn. Kaim zann itihasacho onvoyarth laitana rajkaronnantlea xasnachyai fuddem axil'lea lokankodden pautat. Oxe toren voilea pamvddeavoilean sokoilea pamvddeacher ani kendri-i odhist'teuylean thollavea karbharakodden itihasacho sombond laup zata. Monxache svotontrotayecho alekh itihas vachta. Jen'na samrajeam ubim kelim tacheaporos jen'na suvichar mukhar aile ani itsaxktichi muktotai zali, to kall ani tea kallantleo ghoddnnuko heo vhodd itihasik ghoddnnuko asat.
Itihas hem khorem bud'dhipramannyovadi vigonean ani hem vigonean monisozatichi udrogot mejpachem ek porinnam' asa. Hem vigonean monxan zonauram ani suknnim, prithvi ani vayu hancher koxem ek porinnam' asa. Hem vigonean monxan zonauram ani suknnim, prithvi ani vayu hancher koxem probhutv melloilem? tanne chondrimacher koxi zhompoi marli? mhasagoracho toll sodpachi xokt taka koxi mell'lli, nokhetram ani gireanchem ginean mellun tanchi viskottaunni korpachi tank taka koxi aili? hachem puraiponnan vornnon korta. Tem amchea dolleam'mukhar monxachi xotmanasaun cholot ayil'li yatrai ubi korta ani udrogotichea choddot vochpi pamvddeacher zamnni jinn pauyli ani apnnaporos unch pamvddeachem jivit fuddle yeupi pillgemukhar zamnni dourolem tanchea yotnanchi zannvikai dita. Ti monxache udrogotichi ek kanni, kola ani sahity,totvoginean ani dhorm', sahos ani monxachem jinnentlea sogllea sadheanchi ani opesanchi ek ganthon. Itihas mhollear totvopronnalincho udoi ani ost, kolponavixv ani bud'd, borem ani vaitt hanche modim zhuzotleanchem charitry ani kortup, soty ani nyai hankam somajik proxasonant haddpacho ek songhrx. Ho itihas monxak ‘somskritayo’ namvachea pod'dhotoxir somazavixim mhaiti dita.
Itihas mhollear samany monxak boro zaupachi rajyokrteank mhan zaupachi dekh divpi fokot nintisutram nhoim; punn monxache udrogotiche xokticho ani cholloullicho akar dika dakhoupi to ekh obheas. Monxachi monxakodden axil'li somzakai ho itihasacho vixoi asa. Atmonixtthoponnan uktait zalear itihas mhollear monxache somvedonoxilotent cholpi ghoddnnuko. Vostuvixtthoponnan vichar korit zalear itihas mhollear monxache somvedonoxilotentlean toyar zal'lea khasa ghoddnnukanchem ek natty. Monis va raxttram hanche disoptt'tte veuhar sodakall bodlot astat, taka lagun itihas mhollear gotimanota axil'lem totvoginean, jem ekuch sot totvoginean ani sot mansoxastr zaun asa. Haka lagun odhibhoutik sahiteachea vhoddlea dongramporos itihalachi kaim panam monxachea monacher chodd ujvadd ghaltat.
Itihasant tea tea dexache totvopronnalicho va kallacho rong bhorsupacho ek provah dixtti poddtta. Grikamni itihasak bud'dhipramannyovadi kelo, romon lokamni tanka rajki kelo, igrjin taka noitik kelo, zormon lokamni tanka chodd tatvik kelo, marksovadeamni bhoutikovadi,frenchamni somazovadi ani brittixamni taka samrajyovadi kelo. Itihasavixim orob mot, chini mot ani bharti-i mot hem vegvegollem asa. Kaim lok itihasant mulyovidhanam (value judgements) bhorxitat. Muleankon, porikxonn ani monxacho ani ghoddnnukancho kel'lo niall hakalagun itihas ani totvoginean hancho lagincho sombond asa. ‘bori’ hachea motan itihas mhollear vigonean, tacheporos kaim unnem-i nhoi va chodduy nhoi. Kaim vicharountachea motan sogllo itihas ho bhut ani vortoman hanche modlo sompnaxil'lo ek somvad. Tanchea motan ho somest itihas vortomanokalin. Karonn monxacho svobhavo tosoch urta ani bhauna, karnnam,poristhiti, monsviponna ani itihasik goti gunnan nhoi tor fokot promannan bodlota.
Polleiat
History
वर्ग:Konknni वर्ग:Itihas / History वर्ग:Romi panam
बियात्रीस जोसफीन फेर्नांडीस
बियात्रीस जोसफीन फेर्नांडीस ही एक तियात्रीस्त.
वावर
तिणें तियात्राच्या मळार खुबश्या काम केलां.बियात्रीस जोसफीन फेर्नांडीस हिका तियात्राच्या मळार बेटी नाज ह्या नांवान वळखतात. बॅटी नाज हिणे अभिनय करपाची सुरवात1958 ह्या वर्सा पयलेच फावट मेंगलोरचे माचयेर मोवरीस काबराल हाणें दिग्दर्शीत केल्ल्या देशवत ह्या नाटकांत केली.उपरांत तिणें मोवरीस काबरालाच्याभोरवांसो,वादोळ,ओनीत, आदी ह्या तियात्रानी काम केलें.तिणें फ्रांसीस कासियाच्या तियात्रांत मांय ती मांय,म्हातारो चारबेला हातूंत काम केलें.तिणें1970 ह्या वर्सा रिको रोडाच्या गोंयचे माचयेर वोनी आनी देर ह्या तियात्रांत सुरवात केली.सी. आल्वारीसाचो पुराय बायलांचो तियात्र खंयचो साक्रामेंतह्या तियात्रांत लेगीत तिणें अभिनय केलो. सी. आल्वारीसान बरयिल्ल्या तोंड बंद कर,तुजे दोळे,तुजें दुरीग म्हज्या भाटांत अश्या खुबश्या नामनेच्या तियात्रांनी तिणें अभिनय केलो.प्रेम कुमार,एम. बोयर,रोजफर्न्स,रॅमी कोलासो,रुजारीयो रोड्रीगीस,क्रिस-मीना,टीटा-प्रेटो,मिनीन दे भांडार, आदी ह्या कांय नामनेच्या कलाकरां बरोबर तिणें तियात्रांत काम केलें.अभिनय करपाच्या गुणां भायर, तिका मधुर आवाजान गावपाचें देणें मेळिल्लें.नामनेचेसंगीत दिग्दर्शक रोजरी फर्न्स,एम बोयर,सी. आल्वारीस, प्रिन्स जेकब,काँनी एम, जूनीयर रोड हाच्या आडयो सी.डी.त आनी आल्बमांनी आपल्या सुंदर आवजान तिणें गितां गायलीं.2008 ह्या वर्सा जानवरी म्हयन्यांतमांड सोबाण.मैंगलोर हाणें आयोजीत केल्ल्यागिनीस बूक ऑफ वर्ल्ड रिकॉर्डा खातीर बॅटी नाजाक अंतराष्ट्रीय मळार थांबनासतना गावपाची संदमेळ्ळी आनी तिणें तातूंत वांटो घेतलो.
पुरस्कार
बॅस्ट सिंगर अवॉर्ड बरे गायक म्हणून पोयनारी 1965 वर्सा श्रीमती तालेयारखान हांचेकडल्यान मेळ्ळो.
बॅस्ट एक्ट्रस बरे संवंगा करपी इनाम 1978 वर्सा रुझारियो रोड्रीगीसाचो उजवाड पालयलो हातूंत मेळ्ळो.
गुलाब बॅस्ट एक्ट्रसअवॉर्ड1985
कोका कोला ग्रेट परर्फोमर अवॉर्ड1998
कला एकादेमी अवॉर्ड,गोंयांत 2010
वर्ग:तियात्रिस्त/Tiatrist वर्ग:देवनागरी पानां
विलफी रेबिंबस
विलफी रेबिंबस ,म्हळ्या नांवा काल फमद जळ्या विलफ्रेड जेरालड रेबिंबस, कोंकणी गावपी अनी गीतकार. हंकां कोंकण कोगूळ म्हळ्ळे बिरूद अस. हो २ एपरील १९४२ वेर ल्यांडलीन रेबिंबस अनी मागदेलीन मेनदोन्साक जल्म्लो.
आरंभीक जीवन अनी कुटम
विलफी २ एपरील १९४२ वेर ल्यांडलीन रेबिंबस अनी मागदेलीन मेनदोन्साक जल्म्लो. तो ६ जणा भुर्ग्य पैकी निमाणो जावन जल्म्लो. तचे प्राथमीक अनी प्रौढशाला शिक्षण मिलाग्रेस इसकोल कोडियाळ हंगां संपैले. १०वी संपल्य उपरांत ऐ.टी.ऐ शिकप जोडले. तच्य भुर्ग्यपणार्च तो तलेंत्वत गावपी जावन असलू अनी सबार इनामा जोडल्ली. सांज जातच भक्तीक गितं अनी लोक गितां गांवची रिवाज तांची. अशें गांवन्क शिकलो. ताचो वोडलो बाव ग्रेशियान बरो हार्मोनियम व्हजोवपी अनी तचे थवन विलफी वाजांत्र शिकलो. अपल्य १४ वर्स प्रयेर तणे पदं बरोवन्क सुरू केले. उपरांत यांत्रीक शिक्षण जोडन सां. जुजे काऱ्यागारांत कमाक सेर्वलो. १५ वर्स प्रायेर पयसासो संसार म्हळ्ळो स्वंत नटक खेळोवन दकयलो.
गावपी अनी पदां
१९७१ सेपटेंबर २१वेर पूर भवनंत पयलें विलफी नैट सदर जालें. दूसऱ्य विलफी नैट संदर्भी बिस्प बाजील सोजान कोंकण कोगूळ म्हळ्ळें बिरूद दिलें. कोंकण संगीत क्सेत्रंत चडुंणे ३००० पदांचे रचन करून गायला. २४८ विलफी नैट सदर केलां. कोंकणी पदां अनी भक्तीक गीतांचो ४७ कोवल्यो रचल्यत. कोंकणी पदांचे १० बूक बरयलात.
बिरूद अनी प्रशसती
१९७१- कोंकण कोगूळ बिरूद.
१९९१- कर्नाटक राज्योत्सव प्रशसती.
१९९३- अखील कर्नाटक परिषद आवार्ड.
१९९६- तुळुनाड कोगिले बिरूद.
२००६- संदेश कला प्रशसती.
२००७- दायजी दुबाय पुरसकार.
२००९- मांड सोभाण जिणेये सादान पुरसकर.
अशें सबार प्रशसती बिरूद पुरसकर अपणायल्यत.
उल्लेख
वर्ग:देवनागरी पानां
Orisa
Orisa vo Oddixa zaun asa Bharotache ek rajya. Purvil'lea kallatolo mohakovi himor hachem obhizat grik mohakauy. Ddekttilik hekjhemittorant hea mohakaveache vott'tt chovis sorg asat. Ttrozon zhuzavelean porto yeupi oddisyus ho hea mohakaveacho naik. Aplea ghora ithakak portotona oddissusacher toretorechim ani jiughenni sonkxttam yetat. Kitlinxinch vorsam tachi bail pinelopi tachi vadd pollet asta. Tiche lagim logn zaunk sodpi soglleank to marta. Aple bailelagim tachem milon zata. Ho hea oddisi mohakaveacho kothavixoi asa.
Oddisi mohakaveache survek elimpos dongracher bhoril'le deusobhechem vornnon kelam.Oddisyusak ghor soddun vis vorsam ani ttroichem zhuz sompun dha vorsam zal'lim astat. Zhuz sompun jen'na to porto ghora yeta ten'na kelipso namvanche doreadeutek tachekodden logn zaupachi itsa zata. Ti taka eka zumveacher addoun dourota. Ten'na othina hi deuta jhyus hea devanchea razak ossusak soddounk apoita. Uprant dadleacho bhes korun ithaka hanga vochun oddissorusacho put ttelemek he tras bhogit astat. Ten'nach othina deuta yeta ani ttelttomekos haka tachea bapaicho sod gheunk sangta. Hacho porinnam' zaun itlo dis kanchvel'lea ttelemekosak lokank tondd divpachem dhaddos zata.
Dus-ya sorgant ttelemekos ithakantlea lokanchi sobha gheta ani lognachea amvoddean pinelopichea fattlean lagpi lokanchi kottkott na korpacho yotn korta. Hea sorgache okherek othina porto bhois bodlun ttelemekosak melltta ani magir tim dongai choream' oddisyusacho sod gheunk votat.
Tis-ya ani chouthea sorgant ttelemekos kitlixinch vorsam xennil'lea aplea bapaicho sod gheupacho yotn korta. Survek to pilosachea nesttor razakodden vota ani tachea sod gheupacho yotn korta. Survek to pilosachea nesttor razakodden vota ani tachea paisisttrettos hea putak gheun meneleor ani helon hankam mellunk sparttak vota. Thoinch taka tachea bapaik kelipso he dorea-deuten addaun dourola hi batmi meneleosakoddlean kolltta.Heutten ithakant pinepikodden logn zaupachi itsa axil'lea lokancho fuddari oddinaus,ttelemekos haka jito marpacho kott rochta. Ho kott pinelopik somzota. Ti nhidil'li astona othina deuta tika ek sopon ghalta ani tika dhir dita. Panchvea sorgant iyus devache agoneen oddisyus kelipsoche tauddentlean sutt'ta. Thoinchean oddisyus aplo fuddlo provas kortona tacher ragar axil'lo bhumykamp ani dorea hancho devo ‘pozhaiddon’ ho vhoddlem vadoll nirmann korta ani tacho thapo (torafo) udhvost korun uddoita. Thoinchean eddisyus fioxiyonanchea xirea navachea zumvear yeta.
Sovea sorgant fioxiyon rajkumvori nausik hichea sopnant yeun othina ticho lognadis lagim ayil'leachem kolloita ani dus-ya disa sokallim ghorantole kopdde nhoincher dhuvonk sangta. Dus-ya disa jen'na nausika nhoincher vota ten'na tika nagdde ovsthent oddisyus dista. Ti taka kope ani khaupak divn aplo raza olsinoos ani ranni arette hankam mellpak vhorta. Te taka vegvan zohaz divn dhaddpachem utor ditat. Atthvea sorgant osyusachea manak dil'lem mejvanichem jeunn ani teavellar axil'lea khellachem vornnon asa.Thoim eka kudd'ddean charnnan ttroichea zhuzachem pod gaun dakhoil'lem. Tem pod aikun oddisyusachea sangta ani akull-pikull zaun thoim axil'lea lokank aple bhomvddechem vornnon korta. Oddisi mohakaveachea nnou te bara hea sorgamni fokt vornnonanch asat. Tatunt sallkam-khaupi lok, saiklops namvachea ekakx rakes, normamsobhkxok lokanken tannem kel'lim zhogddim, oddisyusachea vangddeank dukrachem rup divpi punn oddisyusachi prem' korpi sorsi hi doreachi deuta, tiche tauddintlean suttun oddisyusachi heddizhak mhollear mel'lea monxanchea zogak bhett, thoim sorsichea zumveacher opghatant moronn ayil'lea oddisyusachea vagddeanchem' dorxon, fuddlea provasant tannem aplea godd gitamni doreavelea bhomvddekarank bhuloun tancho nax korpi sairon he zolsundoreposun svotachi kel'li suttka, sil'la hea fatracher raupi rakennin khal'le tache ixtt, adi odbhot ghoddnnuko hea sorgamni aileat.
Fuddlea tera te chovis hea bara sorgant fiaxiyonachea vhoddeant bosun oddisyus ithakak porto yeta. Thoim taka tacho bapuy ani pinelopi him mellttat, oso kothabhag asa.Ithakak yetkoch oddisyusak yumios namvacho lagcho seuk melltta. Thoim ttelemekosuy ayil'lo asta. Oddisyus taka apli vollokh dakhoita ani pinelopichea fattlean lagil'lea monxacho koso kantto kaddop, tachi-i yeuzonn ankhta. Sotra te vis hea sorgant fuddlea mukhel prosonganchi fokot toyari asa. Tatunt bhika-yacho bhes gheun oddisyusocho rajvaddeant provex, svotachi vollokh dakhoinasotona pinelopichi ghetil'li bhett, pinelopik poddpi fuddlea sukhachea prosonganchim sopnam, tichea lognachi toyari, adinchem vornnon asa.
Ekvisavea sorgant pinelopichea svoimvrakhatir oddisyusachem dhonnu hattat. Hea dhonnvacher bann choddoun bara koraddinche vollintlean zo bann soddtta, tachekodden pinelopi logn zaucheli asta. He sortit konnakuch yox mellna. Hem polloun bhika-yachea bhesantolo oddisyus ttelemekosachi manyotai gheun, soglleancho virodh poisaun fuddem vota ani bann soddtta. Fuddem bavisavea sorgant aplem khorem rup progott korun oddisyus ottinausak jito marta. Hem polloun bhika-yachea bhesantolo oddisyus ttelemekosachi manyotai gheun, soglleancho virodh poisaun fuddem vota ani bann soddtta. Fuddem bavisavea sorgant aplem khorem rup progott korun oddisyus ottinausak jito marta. Hem polloun lognache itsen ayil'le her lok pollun votat. Punn tankaim martat. Ho roktokhevo chalu astona pinelopi mat othinachea probhavan sust nhidil'li asta. Tevisavea sorgant tika hi khoxyechi batmi kolltta. Ten'na ti ani oddisyus portim mellttat. Chovisavea sorgant oddisyusachi aplea zannttea bapaivangodda bhett zata.
Oddisi ani iliodd him donuy mohakaveam zori homranoch boroileant tori tatuntolo forok spoxttoponnan zannouta. Iliodd mohakaveant xokatmok gozali asat ani oddisi hi ekadrea sukhatmok kadomboriuri dista. Poristhiti kitli-i khor asli tori tatuntlean vatt kaddpachi monxachi dhoddpodd oddisyusachoya rupan homran dakhoun dilea. Hea mokakaveantolem oddisyusachem xanneponn svobhavik dista. Tatuntlean oddissorsachea vyoktimtvant xanneponn svobhavik dista. Tatuntlean oddisyusachea vyoktimtvant samany monxabhoxen aplem ghor,bail hachevixim odd disun yeta. Dekhun arvil'lea vachpeank to khub lagxil'lo dista.Oddisyusa sarkech pinelopi, ttemttomekos, yumios, ottinaus, othina, kelipso ani sorsi heo zori dorea deuta asleo tori oddisyusacher axil'lea tanchea mogantlean tanchem manvi ang homran porinnamokarokoponnan dakhoun dilam.
yuropi-i somazant oddisik vhodd somskritik mhotv mell'llam. Yuropi-i monak aizuy hem mohakauy vegvegolle toren othpurnn dista. Osichea mull akritibondhak bada yeunk dina.
Polleiat
Odisha
वर्ग:Bharotachem rajyam वर्ग:Romi panam
पोपाय
पानांचे विशिश्ट मांडावळी खातीर हें झाड एखादें फुलयल्ले सत्रेवरी उबें आसाता. माडयेवरी नीट वयर वचपी ह्या झाडाक पोपाय मात चुमड्यांनी लागतात. हरवी पोपाय कापतकच तातूंचल्यान चड प्रमाणांत दीक भायर येता. पोपाय कापतकच तिचो रंग हळडुवो जाता. हे पोपायेंत भितर बारीक काळ्यो बुळबुळीत बिंयो आसतात. पिकिल्ले पोपायेची रूच वेगळीच आसता. हे पोपायेची पोपाय, बिंयो, पानां तशेंच तिचो दीक ह्या सगळ्यांचो घरगुती वखदां खातीर उपेग करतात. पोटांतल्या साबार दुयेंसां खातीर पिकिल्ले पोपायेचो हमखास उपेग जाता. पोपायेंत पाचक तत्व चड प्रमाणांत आशिल्ल्यान पचना संबंदांतल्या विकारांचेर हाचो वापर जाता. भूक कमी लागप, अजीर्ण जावप, पोटांत दूख पडप, फिग्दाच्या दुयेंसांत वा फिग्दाक लागून जावपी पोटांतली दुयेंसां वाडल्यार पिकिल्ली पोपाय खावची. पोपाय खाल्यार पोट साफ जाता. दंत जावप तशेंच हेर त्रास जाल्यार ही पोपाय उपेगी पडटा. हरवे पोपायेची भाजी करून खाल्यार दंतांचो त्रास कमी जाता.
पोपायचे गुणां
पिकिल्ली पोपाय खाल्यार रगत शुध्द् जाता. ह्या तिच्या गुणांक लागून रगत इबाडून जाल्ल्या तशेंच खोरूज वा हेर कातीच्या दुयेंसा वेळार ही पोपाय खावची. कातीक सूज येवप वा त्या जाग्यार दुखप अशा वेळार पोपायेची पाना वा बिंयो बारीक वाटून त्या भागार लेप काडचो. आंगाक गांठी जायत जाल्यार वा सूज येवन दुखत जाल्यार ह्या लेहाचो वापर करचो. वेंचू चाविल्ल्या जाग्यार तात्काळ उपाय म्हण पानां वांटून केल्लो लेप पांयांक करून लावच्यो. तशेंच हत्तीरोगांत पानां वांटून केल्लो लेप पांयांक लावचो. वताच्या दुयेंसांत सांद्यांक, आंगाक सूज वा दूख आसत जाल्यार पोपायची पानां गरम करून तांचो शेक मारचो. तशेंच बिंयां पासून तयार केल्लें तेल आर जाल्यार वा तोंड वांकडें जालें जाल्यार तशेंच कातीच्या विकारांचेर लावपाक मेळटा. मुतपाक कमी जायत जाल्यार पोपायेची पानां कांय वेळ गरम उदकांत दवरून तें उदक पियेवचें.
बायलांक खातीर पोपायचो उपेग
बायलांक म्हयन्याची पाळी वेळार येना जाल्यार, पाळये वेळार त्रास जायत जाल्यार हरवी पोपाय वा बिंयो खावच्या. गुरवार बायलांनी हरवी पोपाय खावची न्हय. बाळतणींक दूद येना जाल्यार पिकिल्ली पोपाय खावची. गूण मेळटा. पोटांत उदक जावप, (Ascites) सारक्या दुयेंसावेळार पोपाय पथ्य म्हण वापरतात. पिकिल्ले पोपायेचो गर मुखामळार लायत जाल्यार कातीचेर आशिल्ले दाग वचून रंग सुदारता आनी मुखामळार वेगळीच चमक येता. हाचे खातीर पोपायेचो गर तोंडाक लावन कांय वेळान तोंड धुवन घेवचें.
वर्ग:देवनागरी पानां
महाबलीपुर
महाबलीपूर ही दक्षिण भारतांतली एक इतिहासीक सुवात आनी पुर्विल्लें संस्कृतायेचें केंद्र. बलिराजा वयल्यान ह्या गांवाक महाबलीपुर हें नांव मेळ्ळें, असो समज आसा. तमिळनाडू राज्याच्या, चिंगलपुट जिल्ह्यांतल्या मंदिरवास्तु – शिल्पांखातीर संवसारीक नामना आशिल्लें हें पर्यटन स्थळ बंगालच्या उपसागराचेर चेन्नइचे दक्षिणेक सु. 57 किमी. आनी चिंगलपुटचे उदेंतेक सु. 25 किमी. अंतराचेर वसलां. इ. स. च्या पयल्या आनी दुसऱ्या शेंकडयांतल्या ग्रीक आनी रोमन ग्रंथांत हाचो मलंगी म्हूण उल्लेख मेळटा. पुर्विल्ल्या काळांत हाका मलंगे आनी कदलमल्लई अशीं नांवां आशिल्लीं. मामल्लपुतम् हें पल्लवांचें व्हड आनी भरभराटीक आयिल्लें वेपारी बंदर आशिल्लें. पल्लव वंशांतलो राजा पयलो नरसिंह वर्मा हाका महामल्ल, मामल्ल वा महाबल अशी पदवी आशिल्ली. ताणें ह्या गांवांत कितलींशींच शिल्पां तयार केलीं, ताचेवयल्यान ह्या गांवाक मामल्लपुरम् वा महाबलीपुर हें नांव मेळ्ळें, अशें इतिहासकारांचें मत आसा.
हांगा द्रविड वास्तु-शिल्पांचे सामके पुर्विल्ले अशे आविश्कार पळोवंक मेळटात. तातूंत ‘रथ’ ह्या नांवान नावाजिल्लीं, एकाच पाशाणांत कोरांतिल्लीं देवळां तशेंच ‘अलैवाय-क-कोवील’ हें दर्यादेगेवयलें शिवमंदिर आनी गंगेच्या अवतरणाविशींची कथा सांगपी सु. 29. 26 मी. (96 फूट) लांब आनी सु. 13. 10मी. (44फूट) रूंद इतलो शिल्पां पटो हे चड उल्लेख करपासारके आसात.
ह्या मन भुलवण्या पल्लवकाळांतल्या द्राविड मंदिरांभितर खास उल्लेख करपा सारको आसा तो ‘गंगावतरण’ शिल्पपट्ट. हांगा भगीरथ राजाची तपश्र्वर्या आनी गंगादेवीचें धर्तरेचेर अवतरण हे विशय शिल्पकारांनी आपल्या प्रतिभा सामर्थ्यान बरे तरेन उतरायल्यात. शिल्पकामाखातीर अखंड असो शिलाखंड घेतला. ह्या शिलाखंडांतल्या झिळींचो मोठे कुशळतायेन उपेग केला. ह्या झिळींनी नागराज, नागबायलो हांच्यो मूर्ती कोरांतल्यात.
पयलीं शिलाखंडाच्या माथ्यार व्हड कुंड आशिल्लें. थंयसावन ह्या फटींनी उदक सोडटाले, म्हळ्यार ही गंगा जाली. हे गंगेच्या दोनूय देगांचेर उदक व्हरपाक येवपी ऋषीमुनी तशेंच उदक पिवपाक येवपी हरणांचीं चित्रां आसात.
हांगा दोन फावटी भगीरथाचें दर्शन घडटा. एकदां हात वयर करून तपश्र्वर्या करपी आनी उपरांत शिवाचो आशिर्वाद घेवपी. ताच्या शेजरा विष्णुमंदिर आसा. ताच्या फुडल्या शिल्पांत हात वयर करून तप करपी माजर आनी ताचे भोंवतणी हुंदीर दाखयल्यात. दुस्मान आशिल्लो लेगीत इश्ट जाता, असो कथाभाग हातुंतल्यान दिसता. तशेंच आकाशगामी विद्याधर, गंधर्व-इंद्र हे देव-देवता आनी व्हड हत्त्याच्यो मूर्ती आसात. इतल्या व्हड प्रमाणाचेर कोरांतिल्लो आनी इतले कलात्मकतेन घडयल्लो शिल्पपटो आनी खंयच दिश्टी पडना.
थंयन लागसारूच एका फातरांत कोरांतिल्लें एक सोबीत तीन माळयांचें देवूळ आसा. तातूंत पयलीं शिवलिंग आसुंये. पूण सद्या थंय गणपतीची स्थापणूक केल्या आनी त्या देवळाक गणेशरथ हें नांव मेळ्ळां. ह्या मंदिरासामकार वराहमंडप आसा. तातूंत वराहरुपी विष्णु, धर्तरेक दर्यांतल्यान वयर काडटा अशें सोबीत शिल्प कोरांतलां. त्याच मंडपांत गजलक्ष्मीचें आनी वामनावताराचेंय चित्र कोरांतिल्लें आसा. ह्या गांवांत एका दोंगराच्या तेमकाचेर एक शिवमंदिर आसा, ताका ओलक्कनाथाचें मंदिर म्हण्टात.
वर्ग:देवनागरी पानां
घोटेली
घोटेली
घोटेली हे उत्तर गोवा जिल्ह्यातल्या सत्तरी तालुक्यातली २८०.८५ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ३३२ कुटुंबाचे व पुराय १६३४ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार SANQUELIM ८ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा ८०४ दादले आनीक ८३० बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ० आसून अनुसूचित जमातीचे ० लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६७६८ आसा.
शैक्षणिक सुविधा
गांवांत ३ शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत २ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं कनिष्ठ माध्यमिक शाळा (QUERIM) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं माध्यमिक शाळा (QUERIM) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा (PORIEM) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (SANQUELIM) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (BANDORA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय (BAMBOLIM C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (PANAJI) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (MAEM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (ONDA C T) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (BICHOLIM) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (BICHOLIM) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं कुटुंब कल्याणकेंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (अशासकीय)
गांवांत १ बाह्यरुग्ण वैजकी सुविधा आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण आसा. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण ना. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण ना. गांवांत झरीचें उदक पुरवण आसा. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण ना. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध ना. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.