cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
उत्तर प्रदेश
इतिहास:
अठराव्या शतमानांत मोगल सत्तेक देंवती कळा लागली. पयल्या बाजीरावावेळार मराठे बुंदेलखंडांत पावले. सन 1751 वर्सा मराठ्यांक आग्ऱ्याची सुभेदारी मेळ्ळी. उपृरांत ताचे सत्तेची थंय थापणूक जाली. नजीबखान रोहिल्यान अब्दालीकडेन बरेपण जोडून ही सत्ता सोंपोवपाचो यत्नूय केलो. पानिपतचे लडायेउपरांत जाट आग्ऱ्यांत आयले. दुसरो शाह आलम हाच्या वझीर नजफखानान हो वाठार मोगलांच्या शेकातळा हाडलो. पूण ताच्या मरणांउपरांत 1782 वर्सा शिंदे थंय सत्तेर आयलो. सन 1968 वर्सा बक्सरचे लडायेत सुभेदार शुजाउद्दौला हाचो पराभव जालो आनी अशेतरेन ब्रिटीश उत्तर प्रदेशांत रिगले.ल्हव ल्हव ब्रिटिशांनी अवधचे राखणेची जापसालदारकी उखल्ली. वॉरन हेस्टिंगच्या काळांत बनारसचेर इस्ट इंडिया कंपनीची सत्ता आयली. वेलस्लीन रोहिलखंड, दोआब, गोरखपूर हे वाठार कंपनीक मेळोवन दिलो. लॉड लेक हाणें दौलतराव शिंदे हाका हरोवन शिंद्याच्या हातासकयलो उत्तर प्रदेशांतलो वाठार 1856 वर्सा दत्तकविधान रद्द करून जालौन, ललितपूर, जैतपूर, झांशी हीं राज्यां आनी गैरशिस्तीखाल खालसा केल्लो अवध प्रांत ब्रिटिशांनी आपल्या हाताखाल धेतलो. हे सगळे वाठार मेळून आयचो संयुक्त प्रांत घडला.
1857 वर्सा जाल्ल्या स्वातंत्र्य संग्रामांत पुराय उत्तर प्रदेशान वांटो घेतिल्लो. अवधचे तालुदार, झांशीची राणी, बिठूरचो नानासाहेब हे ह्या झुजांत मुखेल आसले. ह्या झुजाचीं मुखेल केंद्रां ह्याच वाठारांत आसलीं. इंग्लीश हें स्वतंत्रतायेचें बंड मोडून उडोवपांत जैतीवंत थारले. 1902 वर्सा वायव्य सरहद्द प्रांत घडिल्ल्यान उत्तर प्रदेशाचें नांव संयुक्त प्रांत दवरलें. सन 1935 च्या कायद्यावरवीं ह्या प्रांताक स्वायत्तता मेळ्ळी. भारतीय सुटके-झुजाचें फुडारपण करचे पासत पं.अयोध्यानाथ, पं. गंगाप्रसाद, पं. मोतीलाल नेहरू, पं. जवाहरलाल नेहरू ह्याच भारताक मेळ्ळें.भारताचो पयलो प्रधानमंत्री पं. जवाहरलाल नेहरू ह्याच राज्यांतलो. स्वातंत्र्या उपरांत रामपूर,टेहरी-गढवाल हीं संस्थांनां उत्तर प्रदेशांत विलीन जाली. बूंदेलखंडाच्या उत्तरेचो कांय भागय तातूंत जोडलो. 1950 च्या संविधानांत उत्तर प्रदेशाक ‘अ’ दर्जो मेळ्ळो. 1962 च्या चिनी आक्रमणाउपरांत हिमालयाचे शिमेवेल्या राज्याचो कांय भाग उत्तर खंड नांवान निर्मिल्लो.
राज्यवेवस्था:
उत्तर प्रदेश हें एक भारतांतले घटकराज्य. राश्ट्रपतीन नेमिल्ल्या राज्यपालाचे मान्यतायेखाला मंत्रीमंडळ हांगाचे कारभार पळेता. मंत्रीमंडळ विधीमंडळाक जापसालदार आसता. विधीमंडळाचे 425 वांगडी आसतात. तेभायर एक अँग्लो-इंडियन वांगडी नेमतात. विधानपरिशदेचे वट्ट वांगडी 105 आसात. राज्यांतल्यान 85 खासदार लोकसभेर वेंचून येतात. राज्यसभेर 34 खासदार वेंचून काडटात. स्वातंत्र्या उपरांत चडसो काळ राश्ट्रीय काँग्रेस पक्षाची सत्ता ह्या राज्यार चलली. 1989 च्या विधानसभा वेंचणुकांत ‘जनता दल’ पक्षाक सत्ता मेळ्ळा. 13 जून 1973 ते 8 नोव्हेंबर 1973 मेरेन राज्यांत राश्ट्रपती राजवट आसली. भारताच्या सात प्रधानमंत्र्यांमदले स जाण ह्याच राज्यांतले. राज्यकारभाराचे वेवस्थेखातीर 57 जिल्हे घडयल्यात. अलाहबाद, आग्रा, उत्तर खंड, कुमाऊँ, गोरखपूर, झांशी, फैजाबाद, मीरत, रेहिलखंड,लखनौ, वाराणसी अशे इकरा येणावळ दिवपी वाठार आयुक्ताच्या हातासकल आसात. पंचायत राज्याची त्रिसुत्री येवजण 1963 वर्सा चालीक लागली.
राज्यांत 51 जिल्हा परिशदो आनी 3 अतंरीम जिल्हा परिशदो आसात. राज्यांत वट्ट 142 नगरपालिका आसात. शेतकी, येणावळ, पाटबंधारे, शिक्षण, न्याय, भलायकी, कूटुंबयेवण,सहकार रासवळ प्रकल्प, उद्येगधंदे, येरादारी, भौशीक वीज, बांदकाम आनी हेर कामां हांचो कारभार त्या त्या खात्याचे मंत्री आपले यंत्रणेवरवीं पळेतात. उच्च न्यायालय अलाहबादाक आसून एक न्यायपीठ लखनौ हांगा आसा. मुखेल न्यायाधीशाबगर एक अतिरिक्त न्यायाधीश आनी 40 दुसऱ्या पांवड्याचे न्यायाधीश आसात. राज्यांत 45 सेशन विभाग आसात.
शेतकी पिकावळ:
भारतांतली एक अश्टमांश शेतजमीन उत्तर प्रदेशांत आस्पावल्या. हांगा वर्सुकी दोन पिकां काडटात. भात, मको, ज्वारी आनी कांय दाळी हीं पिकां सर्द आसून गंव, हरबरे, वाटाणे हीं पिकां वांयगणी आसात. 78% लोकांचो मुखेल वेवसाय शेती होच जावन आसा. सन 1986-87 त अन्नधान्याचें उत्पादन 113.20 लाख टन बाजरी आनी 13.50 लाख टन मको हाचो आस्पाव जाता. 1986-87 त जवाचें उत्पादन 7.6. लाख टन तर गंवाचें 160 लाख टन जालें. सर्षप (rapeseed) आनी सांसवांचें (mustrad) उत्पादन 11.73 लाख टनांचेर पावलें (1986-87). राज्यांतले ज्यूटाचें उत्पादन 68,000 बेल्साचेर पावलां (1986-87). भारतांतल्या वट्ट उत्पादनांतलें ऊंसाचें अर्दे उत्पादन ह्या राज्यांत जाता. सांसवां, भिकणां, तीळ,कापूस, ताग हीं मुखेल नगदी पिकां राज्यांत जातात. देशांतलें 20.6% फळ-फळावळीचें उत्पादन राज्यांत जाता. चड धान्य पिकोवपाखीर तिसरे येवजणेंत दोन लाख बांयो मारिल्ल्यो. बटाटाचे लागवडीखातीर 14 ते 17 हजार हेक्टर मेरेन जमीन वाडयली.
उत्तर आनी दक्षिण गंगा, यमुना, आग्रा, शारदा ह्या कालव्यांवरवीं 38 लाख हेक्टर जमनीक उदक मेळ्ळां. रामगंगा, मांतारीला, गंडक हे कालवे हालींच्या वर्सांनी बांदल्यात. सन 1981-82 मेरेन राज्यांतल्या कालव्यांची वट्ट लांबाय 57,250 किमी. आसली. जून 1987 मेरेन 5,44,8-548 नलिका बांयो सुरू केल्यात. त्यो 40 लाख हेक्टर जमनीक उदक दितात. देशांतलें 20% तुपाचें आनी 28% दुदाचें उत्पादन ह्या राज्यांत जाता.
खनिज संपत्ती:
खनिज संपत्ती दोंगरी वाठारांत मेळटा. नैनीताल, झांशी आऩी मिर्झापूर हांगा लोखण मेळटा. अलमोडा आनी गढवाल हांगा जिप्सम, मेग्नेसायट, तांबे, शिशें मेळटा.गढवाल आनी डेहराडून हांगा फोस्फाराइट मेळ्ळ्यात. खनिज तेलाचो सांठो हिमालयांत आसतलो असो अदमास आसा. चुनखडी, स्लेट हिमालयाच्या विंगडविंगड वाठारांत मेळटा असो अदमास आसा. चुनखडी, स्लेट हिमालयाच्या विंगडविंगड वाठारांत मेळटा. लोखण आनी उणे प्रतीचो कोळसो मिर्झापूरच्या सिंगरौली वाठारांत आसा. रस्त्याक उपेगी पडपी मुरुम,चिकणमाती आनी कंवची करपाक वापरपांत येवपी रेंव हांगा व्हड प्रमाणांत मेळटा. देशांतलें 80% सिलिका रेंवेचें उत्पादन ह्या राज्यांत जाता.
उदकांतली पिकावळ:
1944 सावन हांगा नुस्तेमारी कार्यावळीची खूब उदरगत जाल्या.1.165 दशलक्ष हेक्टर वाठारांतल्या उदकामदलें 0.324 दशलक्ष हेक्टर उदक आडायिल्लें आसा.1979-80 मेरेन 17,792.34 क्विंटल नुस्त्याचें उत्पादन जालें.
पर्यटन:
पर्यटनाक हांगा खूब वाव आसा. वृंदावन, काशी, प्रयाग, मथुरा, अयोध्या ह्या सारकीं तीर्थथळां; मसुरी, नैनीताल ह्या सारकीं थंड हवेचीं थळां; आग्रा, फतेहपूर-सीक्री, लखनौ सारकीं इतिहासीक थळां पर्यटनाचे नदरेन म्हत्वाचीं आसात. फूलाचो घांट, यमुनोत्री, गंगोत्री,केदारनाथ, बद्रीनाथ, हेमकूंड, रानीखेत, अलमोडासारके जागे, श्रवस्थी, सारनाथ, कुशीनगर,संकिसा आनी कौशंबी सारकीं धर्मीक थळां हांगाय पर्यटक व्हड प्रमाणांत येतात.
ತಿತಾಕ್ ಪಾವ್ಲುಚೆಂ ಪತ್ರ್
ತಿತಾಕ್ ಪಾವ್ಲುಚೆಂ ಪತ್ರ್
ತಿತ್, ಫ್ರಿಕ್ ಆವಯ್ಬಾಪಾಯ್ಚೊ ಪುತ್, ಪಾವ್ಲು ಆನಿ ಬಾರ್ನಾಬಾಸಾ ಬರಾಬರ್ ತೊ ಜೆರುಸಾಲ್ಯಾಚ್ ಪಯ್ಲೆ ವಿಶ್ವ್-ಸಭೆಂತ್ ವಾನ್ಟೊ ಘೆವಂಕ್ ಘೆಲ್ಲೊ (ದ್.ಇ. 2/1-3 ಪಳೆ)
उत्तर प्रदेश
उद्येगधंदे:
उत्तर प्रदेशा भारतांतलें सगळ्यांत चड साकर पिकोवपी राज्य जावन आसा.हातमाग होवूय हांगासल्लो म्हत्वाचो उद्येग. कृषी-वेवसायाचेर आदारिल्लो साकर, कागद,खावपाचे तेल, सुतीकापड, खाण करपाचे कारखाने हांगा नेटान वयर सरकाक. वीजेचे जनित्र,रल्वेचे सुटे भाग, विजेचीं उपकरणां, मुळावीं उद्येगीक रसायनां, शिमिट हाचे कराखानेय उत्तर प्रदेशांत सुरू जाल्यात. जोतीं, चामड्या वस्तू करप, कंवचेच्यो वस्तू, सूती कापड, लोकर, शेतासारें करप, शेताक उपेगी पडपी अवजारां, रेडिओ, कानपूरच्यो रोलींग गिरणी, लोखण, पोलाद घडोवपी,बियर, सोरो, सायकली आदींचे कारखाने ह्या राज्यांत आसात.
ತಿತಾಕ್ ಪಾವ್ಲುಚೆಂ ಪತ್ರ್
ತಿತಾಕ್ ಪಾವ್ಲುಚೆಂ ಪತ್ರ್
ಪಾವ್ಲು ಹ್ಯಾ ಪತ್ರಾಂತ್ ತಿತಾಕ್ ಆಪ್ಲೊ ಮಗಾಚೊ ಪುತ್ ಮ್ಹಣ್ಟಾ, ಕಿತ್ಯಾಕ್ ಪಾವ್ಲು ವರ್ವಿಂ ತೊ, ಜೆಜುಕ್ ಕ್ರಿಸ್ತ್ ಆನಿ ಸಡ್ವಣಾರ್ ಮ್ಹಣ್ ಮಾನುನ್ ಘೆವ್ನ್, ಕ್ರಿಸ್ತಿ ಭಾವಾರ್ಥಾಕ್ ಜಲ್ಮಾ ಆಯ್ಲ್ಲೊ.
उत्तर प्रदेश
उद्येगधंदे:
भौशीक मळावेले उद्येग राज्यांत व्हड प्रमाणांत चलतात. भारत हेव्ही इलेक्टिकल्स-हरव्दार, इंडियन ड्रग एण्ड फार्मास्युटिकल्स-ऋषिकेश,डिझल लोकोमोटिव्ह फॅक्टरी-वाराणसी, फर्टीलायझर फॅक्टरी- गोरखपूर सिंग्रौली कोल फिल्ड-सिंग्रौली, इंडियन टेलिफोन इंडस्ट्रीज-नैनी आनी रायबरेली, हिंदुस्तान एअरनॉटिक्स,अपट्रॉन कॅपेसिटर, स्कूटर्स इंडिया लिमिटेड-लखनौ, टॅनरी एण्ड फुटवॅअर कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया,आर्टिफिशियल लिंब्स मॅन्युफॅक्चरींग कॉर्पोरेशन-कानपूर, ऑयल रिफायनरी-मथुरा अशे हे उद्येग आसात. राज्यांत 1980-81 मेरेन 5632 उद्येगीक केंद्रां आसात.
ತಿತಾಕ್ ಪಾವ್ಲುಚೆಂ ಪತ್ರ್
ತಿತಾಕ್ ಪಾವ್ಲುಚೆಂ ಪತ್ರ್
ರಮಾಕ್ ಪಿಲೆ ಪಾವ್ಟಿ ಬಂದ್ಖಣಿಂತ್ ಆಸ್ಚೆ ಆದಿಂ. ಪಾವ್ಲುನ್ ಕ್ರೆತ್ ಜುಂವ್ಯಾಕ್ ಭೆಟ್ ಕೆಲ್ಲಿ; ಪುಣ್ ತಿ ಕೆದ್ನಾ ಜಾಲಿ, ಹೆಂ ಸಾರ್ಕೆಂ ಸಾಂಗುಂಕ್ ಜಾಯ್ನಾ. ಮ್ಹಣ್ಟಚ್ ತಿ ಭೆಟ್ ಆನಿ ತಶೆಂಚ್ ಹೆಂ ಪತ್ರ್ ಪಾವ್ಲುಚೆ ಪಯ್ಲೆ ಸುಟ್ಕೆ ಆನಿ ತಾಚ್ಯಾ ಮರ್ಣಾ ಮದೆಂ ಪಡ್ತಾತ್. ಪವಿತ್ರ್ ಪುಸ್ತಕಾಚೆ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಚಡ್ ಕರುನ್ ಪಾವ್ಲುನ್ ತಿಮತಾಕ್ ಪಯ್ಲೆಂ ಪತ್ರ್ ಬರಯ್ಲ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ್, ಹೆಂ ಪತ್ರ್ ತಿತಾಕ್ ಬರಯ್ಲೆಂ ಮ್ಹಣ್ಟಾತ್, 65ವ್ಯಾ ವೊ 66ವ್ಯಾ ವರ್ಸಾ. ತಿಮತಾಕ್ ಎಫೆಜಾಂತ್ ಆಸ್ತಾನಾ ಫುಡೊ ಕರುಂಕ್ ಪಡ್ಲಲಿ ತಸ್ಲಿಚ್ ಕ್ರೆತಾಚಿ ಧಾರ್ಮಿಕ್ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಆಸ್ಲಿ ಆನಿ ದೆಖುನ್ ತಿತಾಚೊ ವಾವ್ರ್ ತಿಮತಾಚ್ಯಾ ವಾವ್ರಾ ಸಾರ್ಕಚ್ ಆಲ್ಸೊ.
उत्तर प्रदेश
ऊर्जा:
1960-61 व्रसा 376 मे. वा. विद्युतशक्त निर्मिल्ली. 1987-88 वर्सा 4504 मे. वा.विद्युतशक्तीचें उत्पादन जालां 71,974 खेड्यांनी आनी 40,392 हरिजन वस्त्यांनी वीज पावल्या.
ತಿತಾಕ್ ಪಾವ್ಲುಚೆಂ ಪತ್ರ್
ತಿತಾಕ್ ಪಾವ್ಲುಚೆಂ ಪತ್ರ್
ಥಯಂಚ್ಯಾ ಲಕಾಚ್ಯಾ ಸಭಾವಾಕ್ ಲಾಗುನ್, ಆನಿ ಖಟ್ಯೊ ಶಿಕವ್ಣೊ ಪಸರ್ಲಲ್ಯೊ ದೆಖುನ್, ತಿತಾಚೊ ವಾವ್ರ್ ಎಕ್ದಂ ಆವ್ಘಡ್ ಜಾಲೊ. ತಿತಾಕ್ ಕ್ರೆತಾಕ್ ದವರ್ಚೆ ಆದಿಂ, ಪವಿತ್ರ್-ಸಭಾ ಕಶ್ಯೊ ಮಾನ್ಡುನ್ ಹಾಡುಂಕ್ ಆನಿ ಚಲವಂಕ್ ಜಾಯ್ ತೆಂ ಪಾವ್ಲುನ್ ತಾಕಾ ಸಾಂಗ್ಲಲೆಂ. ಗಂವ್ಳಿಯಾಚೊ ವಾವ್ರ್ ಬರೆ ಭಾಶೆನ್ ಕರುಂಕ್, ಪಾವ್ಲು ಹ್ಯಾ ಪತ್ರಾಂತ್ ತಾಕಾ ಬುಧಿ ಆನಿ ಉಪ್ದೆಸ್ ದಿತಾ.
उत्तर प्रदेश
येरादारी आनी संचारण:
1980-81 वर्सा मेरेन राज्यांत 1,94,263 किमी. सांबायेचे रस्ते आसात. राज्य येरादारी यंत्रणेचे सात वाठार आसात. 6 शारांनी अतंर्गत बससेवा आसा.
ತಿತಾಕ್ ಪಾವ್ಲುಚೆಂ ಪತ್ರ್
ಹ್ಯಾ ಪತ್ರಾಚಿ ಮಾನ್ಡಾವಳ್ ಅಶಿ :
ಪ್ರಸ್ತಾವ್ನಾ : 	1 : 1-4
उत्तर प्रदेश
येरादारी आनी संचारण:
उत्तर आनी उदेंत रेल्वेचे 92% आनी मध्य तशेंच रेल्वेचे 8% मेळून वट्ट 8656 किमी.लांबायेचे लोहमार्ग राज्यांत आसात. रूंद, अशीर आनी मीटर अशा तीन प्रकारचे लोहमार्ग राज्यांत आसात. आग्रा, अलाहबाद, झांशी, कानपूर, लखनौ, मथुरा, मुरादाबाद आनी वाराणसी हीं मुखेल रेल्वे जंक्शनां आसात.
ತಿತಾಕ್ ಪಾವ್ಲುಚೆಂ ಪತ್ರ್
ಹ್ಯಾ ಪತ್ರಾಚಿ ಮಾನ್ಡಾವಳ್ ಅಶಿ :
ಪವಿತ್ರ್-ಸಭೆಚೆ ಅಧಿಕಾರಿ :	1 : 5-16
उत्तर प्रदेश
येरादारी आनी संचारण:
आग्रा, अलाहबाद, गोरखपूर, झांशी, कानपूर, ललीतपूर, लखनौ आनी वाराणसी हांगा विमानतळ आसात. वायुदूत येरादारी वयल्या शारांनी चलता.
ತಿತಾಕ್ ಪಾವ್ಲುಚೆಂ ಪತ್ರ್
ಹ್ಯಾ ಪತ್ರಾಚಿ ಮಾನ್ಡಾವಳ್ ಅಶಿ :
ಶಿಡ್ಕಾವ್ಣಿಯೊ ಆನಿ ಉಪ್ದೆಸ್ :	3 : 1-11
उत्तर प्रदेश
येरादारी आनी संचारण:
डाकघरां उत्तप प्रदेशाच्या चडशा सगळ्या गांवगिऱ्या वाठारांनी पावल्यांत. कांय म्हत्वाच्या गांवांनी तार करपाची टेलिफोन रपकाची वेवस्था आसा. आकाशवाणीचीं मुखेल केंद्रां लखनौ,अलाहबाद, वाराणसी, रामपूर हांगा आसात. राज्यांतलीं कांय खबरांपत्रां अशीं आसात-इंग्लीश: ‘द टायम्स ऑफ इंडिया’, ‘नॉर्दन इंडिया पत्रिका’ ‘पायोनियर’; हिंदी: ‘आज’, ‘अमरउजाला’,‘जागरण’, ‘स्वातंत्र प्रभात’, ‘अमृत प्रभात’, ‘नवजीवन’ ; उर्दू: ‘सियासत जादीद’, कौमी आवाज.
ತಿತಾಕ್ ಪಾವ್ಲುಚೆಂ ಪತ್ರ್
ಹ್ಯಾ ಪತ್ರಾಚಿ ಮಾನ್ಡಾವಳ್ ಅಶಿ :
ಸಂಪಾದ್ಣಿ : 	3 : 12-15
Sondorbh
वर्ग:ನವ್ಯಾ ಕರಾರಾಚಿಂ ಪುಸ್ತಕಾಂ(New Testament Books) वर्ग:ದೇವಾಚೆಂ ಉತ್ತರ್ वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ
उत्तर प्रदेश
लोक आनी समाजजीण:
राज्याची मुखले भास हिंदी आसून, त्या फाटोफाट उर्दू भाशेक मान आसा. पंजाबी आनी बंगाली भाशाय हांगा उलयतात.
भारतांतल्या सगळ्या धर्मांचें प्रभाव हांगा पडला. वैदिक धर्मासावन आयजमेरेनच्या सगळ्या धर्मांचो प्रभाव चित्र हांगा उबें जाल्लें दिसता. परंपरावादी सनातन धर्माचो हांगा प्रभाव आसा. राज्याचेर बहुसंख्य हिंदूचो मोटो प्रभाव आसा. बौद्ध, जैन, मुसलमान, किरिस्तांव ह्या धर्मांचेर त्या त्या धर्माच्या आदल्या परंपरांचो प्रभाव आसा. वेदांत, सुफीवाद, संतांचो, फकिरांचोय प्रभाव हांगा दिश्टी पडटा.
गांवच्या लोकांची रावपाची पद्धत सादी आनी काटकसरीची, सादारण लोक फातर वा विटांनी बांदिल्ल्या घरांनी रावतात. कांय लोक मातयेचीं घरां बांदतात. शेतकामती दादल्याचो भेस धोतर,कुडतो आनी मुंडासो तर बायलांचो रंगयाळे घागरे, सदरे, ओडण्यो असो आसता. जेवणखाणांत चड करून गंवाची टपाती, ज्वारीची वा बाजरीची भाकरी, दाळ, भाजी हांचो आस्पाव आसता.मटण-नुस्तें खावपी लोंकांचें प्रमाण उणें आसा. गरीब लोक मक्याची भाकरी करतात. गिमांत आंबे आनी मक्याच्या फुलांचो उपेग करतात. उदेंतेकडलो लोक आपल्या जेवणांत तांदळाचो उपेग करतात. सद्या शारांतल्या समाजाचेर आर्विल्ल्या विटारांचो प्रभाव पडला. पोरने चालीच्या गांवगिऱ्या वाठारांत ल्हव ल्हव नवे बदल घडटात.
श्रावणी वा रक्षाबंधन, दसरो, दिवाळी आनी होळी हे चार सण राज्यांतले चारूय वर्णाचे लोल व्हडा उमेदीन मनयतात. दुसऱ्या दिसा रामलीलेचो मोटो उत्सव जाता. तातूंत रामाचें चरित्र दाखयतात. तशेंच रावणाचे पुतळे करून लासतात. दिवाळी व्हडा उमेदीन मनयतात. होळी,रामनम, मकरसंक्रांती, कृष्णजन्माष्टम, गीताजयंती, महाशिवरात्री ह्यो परबो राज्यांत मनयतात. कुंभमेळ्याकय हांगा खाशेलें म्हत्व आसा.
हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत ह्या वाठारांत, जहाँगीर आनी शाहजाहाँच्या काळासावन आतांमेरेन बरेतरेन वाडलां. सगळे हिंदू-मुस्लीम गवय शास्त्रीय संगीत एकेच शैलींत गायतात.कथ्थक हें हांगाचें मूळ नृत्य आसून हेर नृत्यांचेर ताचो प्रभाव पडला. दादरा आन ठुमरी हे संगीत प्रकार हांगाच जल्मल्यात. कव्वाली, गजल, नगमा हे संगीतप्रकार हांगा नामना जोडून आसात.भारत स्वतंत्र जातकच लोकवंद, लोकनाच हांका मोटो वाव मेळ्ळो. गढवालचो थाली जद्दा नाच,मिर्झापूरचो कर्मा नाच हे लोकांचे खूब आवडीचे आसात. रामलिला खेळाक हांगा खाशेली सुवात आसा.गायनाच्या मळार बरकत अली खाँ, मुस्ताफ अली खाँ, उस्ताद जान खाँ, बेगम अख्तर,सुजाता चक्रवर्ती हे गवय, वादनाच्या मळार बहादुरखाँ, दामोदरलाल कामां, हरिप्रसाद चौरसिया,निखिल बॅनर्जी, अब्दुल करीम खाँ, अली हुसेन, कथ्थक नृत्याच्या मळार शंभुमहाराज हे फांकिवंत कलाकार आसात.
भारतीय संगीताची वाड करपाचो हेत बाळगून ‘भातखंडे युनीव्हर्सिटी ऑफ इंडियन म्युझिक’, ‘भारतीय संगीत ललित कला विद्यापीठ’, ‘कभोंज सप्तकला निकेतन’ ह्या संस्थांची थापणूक जाली.आग्रा हांगासल्लो ताजमहील आनी कोट, राजमानसिंहाची वेधशाळा, आग्रा फतेपूर सीक्री हांगासल्ल्यो मशिदी, पोरनी देवळां सारनाथ हांगाचो स्तूप, हाचेवेल्यान हांगाचे वास्तुकलेचो तोंडावळो कळटा.
भगवान कार्तिकेयाची मूर्त, गणेशनृत्य मूर्त्यो ह्यो संपन्न मूर्तीकलेच्यो देखी आसात.हालींच मथुरा वृंदावनांत बांदिल्ल्या गीता देवळांत श्रीपकृष्णाची सुंदर आनी व्हडले मूर्तीची थापणूक केल्या. ती मूर्त अप्रूप आनी पळोवपासारकी आसा.
शिक्षण:
राज्यांत साक्षरतेचें प्रमाण भोव उणें म्हळ्यार 27.38% आसा. बायलांमदीं हें प्रमाण 14.42 आसा (1981). राज्यांत सद्या शिक्षणाचो प्रसार नेटान चल्ला. 14 वर्सां मेरेनच्या भुरग्यांक मुळावें शिकप फुकट केलां. चलयांक धवी मेरेनचे शिकप 1965 वर्सासावन फुकट केलां.1981-82 त 19 विश्वविद्यालयां, 387 महाविद्यालयां, 13,652 सिनिअर बेझिक शाळा,72,213 ज्युनिअर बेझिक शाळा, 125 नर्सरी शाळा आशिल्ल्या. तेभायर 6 अभियांत्रिकी महाविद्यालयां, 28 तंत्रनिकेतनां, 6 डिप्लोमा संस्थ आसात. राज्यांतली म्हत्वाचीं विद्यापीठां आग्रा, अलीगढ, मुस्लीम, अलाहबाद, बनारस, गोरखपूर कानपूर, लखनौ, मिरत, रुडकी, अभियांत्रिकी, पंतनगर, कृषी हांचो आस्पाव जाता. वाराणसी संस्कृत विद्यापीठ आनी देवबंद हांगासल्लें दारुल उलूम हें इस्लामी शिक्षण केंद्र अश्यो शिक्षण संस्था आसात. अलाहबादचें हिंदी साहित्य संमेलन आनी वाराणसीची नागरी प्रचारिणी सभा हीं हिंदी भाशेचीं व्हडां केंद्रां आसात.
भाशा आनी साहित्य:
सुर्वेके राज्याची भास हिंदुस्थानी देवनागरी लिपींत, हिंदीच्या स्वरुपांत तर उर्दू लिपींत उद्रूच्या स्वरुपांत बरयताले. देशाची सुटका जातकच हिंदी चड प्रमाणांत संस्कृताच्या वळणार गेली. अस्तंतेची हिंदी वा खडीबोली राज्याची वा देशाची भास जाली. आग्रा वाठारांत व्रज आनी लखनौ वाठारांत अवधी, ह्यो हिंदी भाशेच्यो शैली अजून प्रचलित आसात.
आजनेरेन वैदीक, संस्कृत, शुद्ध संस्कृत, प्राकृत, पाली भाशेंतल्यान साहित्य रचलां अशें न्हय, तर गढवाली, कमाऊनी, खडीबोलीस व्रज, अवधी, भजोपूरी, बुंदेलखंडी ह्या भासांनी व्हड प्रमाणांत साहित्य रचलीं आनी रचतात.
व्रज भाशेंत महावकी सुरदास हाणें श्रीकृष्णाच्या भुरगेपणाचेर पदां रचल्यात. महाकवी देव,महाकवी बिहारी, महाकवी गंग, महाकवी मोतिराम आनी महाकवी भूषण हे भाशेंतले म्हान कवी आसात.
पोरनी परंपरा लाबिल्ल्या अवधी भाशेंत संत तुलसीदास हाची सुवात खूब ऊंच आसा. ताच्या ‘रामचरित मानस’ हातूंत श्रीरामाची पुराय जीण आयल्या. हो ग्रंथ हिंदू समाजाची प्रेरणा आसा अशें मानतात. महाकवी जायसा आनी महाकवी कबीर हेच भाशा परंपरेंतले आसले.
राजा शिवप्रसाद आनी राजा लक्ष्मणसिंह हांचो हिंदी भाशेची उदरगत जावपांत व्हड वांटो आसा. भारतेन्दु, हरिश्चंद्र, सर्गेस्त आचार्य महावीर प्रसाद व्दिवेदी, सर्गेस्त आचार्य पद्मसिंह शर्मा हांचो भाशेचे उदरगतीसंबंदान जाल्लो वावर म्हत्वाचो आसा. पत्रकारितेच्या मळार पत्रकार शिरोमणी, सर्गेस्त आचार्य अंबिका प्रसाद वाजपेयी, सर्गेस्त आचार्य बाबूराव पराडकर, सर्गेस्त गणेशशंकर विद्यार्थी, सर्गेस्त संपूर्णानंद, सर्गेस्त पंडित मदन मोहन मालवीय हांचें काम तोखणाय करपासारकें आसा.
कादंबरी (नवलिका) रचप्यांमदीं, प्रेमचंद हाच्या येदो व्हड तांकीचो प्रतिभासंपन्न बरोवपी जालो ना अशें मानतात. ताची ‘गोदान’ कादंबरी संवसारांत गाजल्या. हे कादंबरीचो आंतरराश्ट्रीय भासांनी अणकार जाला. सर्गेस्त वृंदावनलाल वर्मा एक व्हड इतिहासीक कादंबरीकार जावन आसा.
प्रेमचंदा फाटल्यान जैनेंद्र, अज्ञेय, चंद्रगुप्त विद्यालंकार, भगवती प्रसाद वाजपेयी,अमृतलाल नागर, राहूल सांकृतायन हांणी साहित्यांत नामना जोडल्या.
पं. गोविंद वल्लभपंत, लक्ष्मीनारायण, डॉ. रामकुमार वर्मा नाटककार म्हूण तर सर्गेस्त वासुदेव शरण अग्रवाल ‘विव्दान’ म्हूण नामना जोडून आसात. सर्गेस्त जिगर मुरादाबादी हे ‘गजल’ प्रकारचे बादशहा आसले. ताजवर नजीबाबादी आनी कायम चांदपुरी हांणी उर्दू कवितेची सोबितकाय वाडयली. ‘शायरी’ प्रकारांत सर्गेस्त मजाज लखनवी, अहसान दानीश अली सरदार जाफरी, हसरत मोहानी खूब गाजल्यात.
सद्या सगळ्या तरेच्या साहित्य प्रकारची भर पडून उत्तर प्रदेशांतलें हिंदी आनी उर्दू साहित्य समृद्ध जायत आसा.
म्हत्वाचीं थळां:
धर्मीक, इतिहासीक आनी सैमीक नदरेन म्हत्वाचीं अशीं जायतीं थळां ह्या राज्यांत आसात.
इतिहासीक थळां
आग्रा-शहजहानान बांदिल्लो संवसारीक नामनेचो ताजमहल हांगा आसा.दिवाण-ई-आम आनी दिवाण-ई-खास अश्यो हांगा दोन इमारती आसात.फैजाबाद, जौनपूर, झांशी, मिर्जापूर, मेरठ हीं हांगाचीं हेर इतिहासीक थळां आसात. कानपूर हें इतिहासीक तशेंच उद्येगीक शार आसा.
धर्मीक थळां:
सारनाथ हें बौद्धांचें धर्माथळ आसून हांगा स्तूप आनी अशोकस्तंभ पळोवपासारखे आसात.हस्तिनापूर, इंद्रपूर आनी कुरूक्षेत्र हीं थळां पौराणिक नदरेन म्हत्वाचीं आसात.देहराडून, मसुरी, रानीखेत, अलमोडा, नैनीताल सारकीं सैमीक थळां आसात. कॉर्बेट नॅशनल पार्क, राजाजी आनी चंद्रप्रभा अभयारण्यां हांगा आसात. नकाशे काडपाचें भारतीय सर्वेक्षण केंद्र देहराडून हांगा आसा.
फारिजेव आनी दनड्वसुल्दार वपार
फारिजेव आनी दनड्वसुल्दार वपार
Farizev ani Donddvosuldar Vopar - The Pharisee and the Publican ( parable )
वपारिंचो हेतू
तेदनां शिसांनीं लागीं सरुन ताका विचारलें: "वपारींनीं तांचे कडे कित्याक उलयताय?" ताणें परतीपाळ केलो: "कित्याक सर्गींच्या राज्याचे गूट वळखूंचें देणें तुमकां दिल्लें आसा; तांकां हेरांक ना. आसा तांकां देव आनींक-उय दितलो आनी तांचें माप भरन अत्तलें; पूण ना तांकां, आसा तें पोरयान तांचे कडलें देव काडून घेतलो. देखून हांव वपारींनीं तांचे कडे उलयतां, कित्याक पळेवन-उय तांकां दिसना, आनी आयकुन-उय तांकां आयकना आनी समजयी ना."
इजायासान अशें आदींच सांगललें तें तांचे सवें पाळोन येता:
"आयकुन-आयकून तुमकां काय, समजचें ना; पळेवन-पळेवन तुमकां काय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जोड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दोळे धांपलले आसात; ना तर दोळयांनीं तांकां दिसूंक लागतलें, कानांनीं तांकां सारकें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां समजतलें, आनी, तीं परतून येवन, हांव तांकां बरीं करीन ."
फारिजेव आनी दनड्वसुल्दार वपार
पवित्र पुसतक ː लुके १८ ː ९-१४
९ आपूण प्रमाणीक म्हण संजून, आपणांचेरूच पातियेतालीं आनी हेरांक लेखिनासलीं तसल्या कांय मनशांक ताणें अशी êक वपार सांगली: १० "दग मनीस, एकलो फारीजêव आनी दुस्रो दोनड्वसुल्दार, मागणें करुंक देवमंदिरांत चडून गेले. ११ तो फारीजêव नीट उबो रावून असो आपल्या मनांत मागणें कर्तालो: 'देवा, हांव तुका धीनवासतां, कित्याक हांव हेरां मनशां सार्को न्हय; ते चर-नागवणे, अनेाय्ी, पर्द्वारी; हेत्या दोनड्वसुल्दाराय सार्को न्हय हांव. १२ सातळ्याक दन पावटीं हांव उपास कर्तां, म्हजê कडे आसा तितल्याचोय धावो वानटो फारीक कर्तां.' १३ तो दोनड्वसुल्दार आपलो पयस उबो रावलो; दळे परियान सर्गार लावुंक ताका काळीज जायना जालें; पूण हर्डें बडवन-बडवन तो म्हणटालो: 'देवा, हांव êक पात्की! म्हजी काकलूत कोर!' १४ हांव तुंकां सांग्तां, हो मनीस देवाक मानवललो जावन आपल्या घरा पर्तलो, पूण तो दुस्रो देवाक मानवललो जावंक ना. कित्याक आपणांकूच उंच काडतात तांकां देव खाला उडयतलो, आपुणूच खाल्तीं जातात तांकां देव उंच काडतलो."
“वपारिंनीं उलयतलं, संवसार रचलल्याक गुपीत आसललेो वसतू उक्तेो कर्तलं”, हें प्रवादियाचें उतर अशें खरें जालें. (मातेव १३:३५)
पळेइयात न्याळ
The Pharisee and the Publican, Commentary and Meditation
संदर्भ
वर्ग:जेजुच्यो वपाऱ्यो वर्ग:देवाचें उतर वर्ग:देवनागरी पानां
ತಿಮತಾಕ್ ಪಾವ್ಲುಚೆಂ ದುಸ್ರೆಂ ಪತ್ರ್
ತಿಮತಾಕ್ ಪಾವ್ಲುಚೆಂ ದುಸ್ರೆಂ ಪತ್ರ್
ದುಸ್ರೆ ಆನಿ ನಿಮಾಣೆ ಪಾವ್ಟ್ ರಮಾ ಶಾರಾಂತ್ ಬಂದ್ಖಣಿಂತ್ ಆಸ್ಲೊ ತೆದ್ನಾ, 66 ವೊ 67 ವರ್ಸಾ ಪಾವ್ಲುನ್ ತಿಮತಾಕ್ ಹೆಂ ದುಸ್ರೆಂ ಪತ್ರ್ ಬರಯ್ಲೆಂ.
ಅಜುನ್ ಬಂದ್ಖಣಿಂತ್ ಆಸ್ತಾನಾ, ಆಪ್ಣಾಕ್ ಸಗ್ಗ್ಲ್ಯಾಂನಿಂ ಸಾನ್ಡ್ಲಾ ಮ್ಹಣ್ ಪಾವ್ಲು ಚಿಂತ್ತಾ; ವೆಗ್-ವೆಗ್ಳ್ಯಾ ಕಾರಣಾಂಕ್ ಲಾಗುನ್, ತಾಚ್ಯಾ ಸಾಂಗಾತಿಯಾಂನಿಂ ತಾಕಾ ಸಡ್ಲಲೊ. ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಎಕ್ಸುರ್ಪಣಾಚಿ ಪಾವ್ಲುಕ್ ದುಖ್ ಭಗ್ತಾ. ಆಪ್ಲೆಂ ಮರನ್ ಲಾಗಿಂ ಪಾವ್ಲಾಂ ಮ್ಹಣ್ ತೊ ಪಳೆತಾ. ದೆಖುನ್ ಮಾರ್ಕುಕ್ ಆನಿ ತಿಮತಾಕ್ ಪಳೆವಂಕ್ ಎಕ್ದಂ ಗರಜ್ ಮ್ಹಣ್ ತೊ ಸಂಜತಾ, ಚಡ್ ಕರುನ್ ತಿಮತಾಕ್, ತಿಮತಾನ್ ಜಾತಾ ತಿತ್ಲೆ ವೆಗಿಂ ಆಪ್ಣಾಶಿಂ ಯೆವಂಚೆಂ ಮ್ಹಣ್ ಹ್ಯಾ ಪತ್ರಾಂತ್ ತೊ ಮಾಗ್ತಾ; ತರಿ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಮಗಾಚ್ಯಾ ಶಿಸಾಚೆಂ ಮನ್ ಘಟ್ ಕರುಂಕ್ ಆನಿ ವೆಗ್ಳಚಾರ್ ಉಪ್ಜಯ್ತಾತ್ ತ್ಯಾ ಗುರುಂಚೆರ್ ತಿಮತಾನ್ ನೆಟಾನ್ ಝುಜ್ ಕರ್ಪಾಕ್ ತಾಕಾ ಧಿರ್ ದೀವಂಕ್, ಹೊ ಪಾವ್ಲುಚೊ ವ್ಹಡ್-ವ್ಹಡ್ ಹುಸ್ಕೊ.
ಹ್ಯಾ ಪತ್ರಾಚಿ ಮಾನ್ಡಾವಳ್ ಅಶಿ :
ಪ್ರಸ್ತ್ವ್ನಾ : 1 : 1-2
ವಾಖಾಣ್ಣಿ ಆನಿ ಶಿಡ್ಕಾವ್ಣಿ : 1 : 3 – 2 : 13
ಬುದ್ಧಿ ಆನಿ ಉಪ್ದೆಸ್ : 2 : 14-4 : 5
ಸಂಪಾದ್ಣಿ : 4 : 19-22
ಸಂದರ್ಭ್
वर्ग:ನವ್ಯಾ ಕರಾರಾಚಿಂ ಪುಸ್ತಕಾಂ(New Testament Books) वर्ग:ದೇವಾಚೆಂ ಉತ್ತರ್ वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ
अडसुर्ली
अडसुर्ली (६२६९०६)
अडसुर्ली हे दक्षिण गोवा जिल्ह्यातल्या सास्टी तालुक्यातील २० हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ५२ कुटुंबाचे व पुराय २१४ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार MARGAO ५ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा १०२ दादले आनीक ११२ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ० आसून अनुसूचित जमातीचे ० लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६९०६ आसा.
शैक्षणिक सुविधा
सगळ्यांत लागीं पूर्व-प्राथमिक शाळा (BENAULIM CT) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक शाळा (BENAULIM CT) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं कनिष्ठ माध्यमिक शाळा (BENAULIM CT) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं माध्यमिक शाळा (BENAULIM CT) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा (BENAULIM CT) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (MARGAO) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (VERNA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय (BAMBOLIM CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (VERNA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (VERNA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (MARGAO) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (BENAULIM CT) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (MARGAO) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
सगळ्यांत लागीं कुटुंब कल्याणकेंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
पिवपाचें उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण ना. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण ना. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण ना. गांवांत झरीचें उदक पुरवण ना. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण ना. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण आसा. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध आसा. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनीक येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं उपपोस्ट ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट आनीक तार ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गावाचो पीन कोड ४०३७०८ आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं इंटरनेट सुवीधा ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शासकीय बस सेवा ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी बस सेवा ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं ऑटोरिक्षा व टमटम ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं टॅक्सी ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं व्हॅन ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राज्य महामार्ग ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं वेपाराविशी सावकारी पेडी ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेशन मांड ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखा तीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
अडसुर्ली ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
अडसुर्ली ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): COCONUTS
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय/Goem वर्ग:दक्षिण गोंय/Dokxinn Goem वर्ग:साश्टी तालुका/Salcete taluka वर्ग:गोंयचे गांव/Goenche Ganv
Atal Bihari Vajpayee
(zolm' : 25 ddisembor 1926 gvaliyr, modhy prodex).
Bhartacho dhavo prodhanomontri
Atal Bihari Vajpeyin gvaliyroche vikttoria kealejintlean bi. E. Podvi ghetli. Uprant kanpuroche ddi.E.Vi. Kealejintlean tannem rajnitik xastrant em'.E. Podvi melloili. Tannem kaideachoi obheas kela. Tannem somaz seuk ani potrokar mhonnunoi vaur kela. 1942 to bharti-i svatontry cholloullint vantto ghetil'lo mhunn taka bondkhonnichi kheast favo zal'li. 1941 to ottol raxttri-i svoimseuk songhak mell'llo. Tannem raxttrodhrm' (mhoinallem), panchojny (satollem) toxench svodex ani vir orzun hea disalleanchem sompadon kelam.
Bharti-i zon songh
Atal Bihari Vajpeyin 1951 to bharti-i zon songhachi sthapnnuk keli. 1957 to to dusre loksobhecher venchun ailo. 1957 te 77 meren tannem bharti-i zonsongh parlomenttori partticho mukheli mhunn vaur kela. 1962 to to rajyosobhecho vangddi zalo. 1967 to to portun loksobhecher venchun ailo. 1968 te 73 meren bharti-i zon songhacho odhyokx, 1971, 1977 ani 1980 to loksobhecher portun to venchun ailo. 1980 te 1986 meren to bharti-i zonta partticho odhyokx aslo. 1986 te 1981 meren to portun rajy sobhecho vangddi aslo. 1986 to taka bharti-i zonta parttichea somsdi-i pongddacho mukheli mhunn venchun kaddlo. 1991 to to portun loksobhecher venchun ailo. 1991 - 93 meren to poblik okamutt komitticho odhyokx aslo. 1996 to to satvi khep loksobhecher venchun ailo. Te loksobheche venchnnukent bharti-i zonta parttiche soglleant chodd (164) vangddi venchun aile. Haka lagun raxttropoti xonkor doyal xorman bharti-i zonta partticho odhyokx ottol bihari vajpeyik prodhanomontri podacho sopun dilo ani tera disambhitor taka bhoumot sidhd korpak lailem. Punn her pokxamni taka tenko divonk naxil'lean tannem tera disamnich aplea podacho rajinamo dilo. 1996 - 97 meren tannem loksobhent virodhi pokxacho mukheli mhunn kam' polloilem. 1998 to to loksobhecher atthve khep venchun ailo. 19 march 1998 disa to portun prodhanomontri zalo.
Kovi
Atal Bihari vajpeyi ho ek prosid'd kovi asun tache mrityu ya hot'tea, omor bolidan, koidi kovirai ki kunddliam, omor ag hoi ani meri ekeavon kovitayem he kovita jhele prosid'd asat. Tannem raxttrakhatir kel'lea vaurak lagun taka raxttropotin podm' vibhuxonn purskar bhettoila. Toxench 1994 to taka lokmany ttillok purskar, bharot rotn, pom. Govind pont purskar mell'lleat.
Polleiat
Atal_Bihari_Vajpayee
वर्ग:Romi panam
नूतन साखरदांडे
नूतन साखरदांडे कोंकणींतली एक म्हत्वाची कवियत्री.
पूर्वाश्रमीच्यो नूतन सुखठणकार. भुरगेपणासावन वाचपाची आनी बरोवपाची आवड. दो. मनोहरबाबांचो ‘जायात जागे’ आनी कवि माधव बोरकारांचो ‘चंवर’ ह्या कवितासंग्रहान तांका कोंकणी कवितेविशीं गोडी लायली. मनांतले विचार डायरेर बरोवन दवरपाची संवंय पूण उण्या आत्मविस्वासाक लागून छापपाचें धाडस जाले ना तेन्ना अश्या वेळार कथाकार सर्गेस्त लक्ष्मणराव सरदेसाय हांणी कवियत्रीचो आत्मविश्र्वास वाडयलो. तशेच श्री.पुंडलीक नायक आनी हेमा नायकाच्या मार्गदर्शनान तांची कविता फुलली. कोंकणी भाशा आनी साहित्याच्या मळार फाटलीं तीन दसकां एक आघाडेची कवयित्री, संपादक, कुशल संघटक तशेंच संस्थाचालक म्हण वावुरता. अर्थशास्त्र आनी मानसशास्त्र विशयांत बी.ए. केल्या. गोंयांत पंजाब नॅशनल बँकेत फाटली 25 वर्सां नोकरी करता.
‘जीण जाली कस्तुरी'(1994)
ह्या कविता संग्रहांत वेगवेगळे विशय हाताळीत कवियत्री संवसारांतल्यान अणभव घेत वयता. आपल्या मनांत आयल्ल्यो गजाली सहजतायेन मांडटा. चडश्यो प्रेमकविता आसात.पूण तांच्या एक कवितेंत आवय आसा ती एक जबरदस्त जाणीव आसलेली बायल. तिच्यांत सत्य फुलून येता आनी कांय पावटीं सांस्कृतीक बडवाचारांत जो फटींचो आस्पाव आसता ताका भेद दीत ही आवय एक जळजळीत सत्य सांगता. आपल्या भुरग्यांक आपूण माया दिवंक शकलें ना. आपूण तांकां वेळ दिवंक शकलें ना हाची तिका लज दिसता. ही लजूय आमकां एका ठरावीक पध्दतिच्या सामाजिक चिंतनशिलतेच्या आधारानूच पळोवंक मेळटा. नव्या युगांतली बायल बदलत चल्ल्या. तिची चिंतनां, तिचे आचार-विचार फाटल्या काळांतले बायलेक फावोसो छेद दिवन फुडें वचपाक लागल्या. आपल्याकूय जिवीत आसता आनी आपल्याक जाय ते तरेन तें जगपाक मेळपाक जाय हें सत्य होलमून ती उलोवपाक लागल्या. आपुणूच पेटटना आपल्या भुरग्याक सांवळी दिवप कशें अशक्य जाता ताचें विदारक सत्य तिच्या कवितेंत बेस बरें उकतें जाता. तांचो हो कविता संग्रह वाचून कोंकणी कविता आनी एका पावलान फुडें गेल्ल्याची सुलूस मेळटा.
‘पासवर्ड’(2010)
कविता संग्रह. काळ बदल्लो, मनशां बदल्लीं. हे नवे बदल आपणायतना मनशां मनशां मदले मेळप उणें जावंक लागलां. कम्प्युटरान क्रांती केल्या मोबायलाचे टावर्स वाडत आसात. इंटरनेटान नेट धल्ला. इमेल्सान पत्रांचेर हांवळ हाडल्या. घरांघरानी दर एकल्याचो आपलो असो पासवर्ड भावनीक नातें शेणिल्ल्यानूच जमा. अशे खुबशे प्रस्नांचो सोद आपल्या कवितेतल्यान घेतला.
ತಾಕೊಡೆ ಫಿರ್ಗಜ್
ಚರಿತ್ರಾ
ತಾಕೊಡೆ ಭಾಗೆಂತ್ ಖುರ್ಸಾಚ್ಯಾ ಫಿರ್ಗಜೆಚೆಂ ಸ್ಥಾಪನ್ 1837 ಇಸ್ವೆಂತ್ ಜಾಲ್ಲೆಂ. ಮೂಡುಬಿದ್ರಿ, ಅಲಂಗಾರ್, ಪಾಲಡ್ಕಾ, ವೇಣೂರ್, ಶಿರ್ತಾಡಿ, ಸಿದ್ಧಕಟ್ಟೆ ಆನಿ ಸುತ್ತೂರಾಂತ್ಲೊ ಲೋಕ್ ಯೀ ತಾಕೊಡೆ ಇಗರ್ಜೆಕ್ ಯೆತಾಲೊ. ತಾಕೊಡೆ ಫಿರ್ಗಜೆಂತ್ 1850 ಇಸ್ವೆ ಥಾವ್ನ್ ದಸ್ತಾವೇಜಾಂ ಸಾಂಬಾಳ್ನ್ ದವರ್ಲೆಲಿಂ ಪಳೆಂವ್ಕ್ ಮೆಳ್ತಾತ್. ಸುರ್ವೆರ್ ಬಿದ್ರ್ಯಾಂ ಸುತ್ತೂರಾಂತ್ ಹೆರ್ ಫಿರ್ಗಜೊ ನಾತ್ಲೆಲ್ಯಾನ್ ತಾಕೊಡೆ ಫಿರ್ಗಜೆಕ್ 'ಬಿದ್ರ್ಯಾಂಚಿ ಇರ್ಗಜ್ ತಾಕೊಡೆ' ಮ್ಹಣೊನೀ ಆಪಯ್ಲೆಲೆ ಮ್ಹಣ್ತಾತ್.
ಸುರ್ವಿಲೆಂ ಬಾಂದಾಪ್
ಸುರ್ವೆರ್ ತಾಕೊಡೆ ಇಗರ್ಜೆಚೆಂ ಪಾಕೆಂ ಕೊಲ್ವಾಂಚಿ ಜಾವ್ನಾಸ್ಲೆಂ. 1880 ಇಸ್ವೆಂತ್ ತವಳ್ಚೊ ವಿಗಾರ್ ಬಾಪ್ ಲೋರೆನ್ಸ್ ಡಿಸೋಜಾನ್ ಇಗರ್ಜೆಕ್ ನಳ್ಯಾಂಚೆಂ ಪಾಕೆಂ ಘಾಲಯ್ಲೆಂ. ತವಳ್ ಪಾಕ್ಯಾಕ್ ಜಾಯ್ ಪಡ್ಚೆಂ ರುಕಾಡ್ ನಾರಾವಿಚ್ಯಾ ರಾನಾಂ ಥಾವ್ನ್ ಹಾಡಯಿಲ್ಲೆಂ ಮ್ಹಣೊನ್ ಚರಿತ್ರೆಂತ್ ವಾಚುಂಕ್ ಮೆಳ್ತಾ. ಪುಣ್ ರುಕಾಡ್ ತಿತ್ಲ್ಯಾ ಪಯ್ಸ್ ಥಾವ್ನ್ ಸಾಗ್ಸುಂಚೆಂ ಕಷ್ಟಾಂಚೆಂ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾನ್ ನಾರಾವಿಂತ್ಲ್ಯಾನ್ ವ್ಹಾಳೊನ್ ತಾಕೊಡೆ ಕುಶಿನ್ ಪಾಂವ್ಚ್ಯಾ ಫಾಲ್ಗುಣಿ ನ್ಹಂಯ್ಚ್ಯಾ ಉದ್ಕಾಂತ್ ಸೊಡ್ಲೆ. ಆನಿ ತಾಕೊಡೆಚ್ಯಾ ಲೊಕಾನ್ ತೆಂ ರುಕಾಡ್ ತಾಕೊಡೆ ಪಾವ್ತಾನಾ ನ್ಹಂಯ್ ಥಾವ್ನ್ ಕಾಡ್ಲೆಂ ಮ್ಹಣೊನ್ ಚರಿತ್ರೆಂತ್ ವಾಚುಂಕ್ ಮೆಳ್ತಾ.
ನವಿ ಇಗರ್ಜ್
ಇಗರ್ಜೆಚೆಂ ಬಾಂದಾಪ್ ಮೊಸ್ತು ಪರ್ನೆಂ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾನ್ ನವಿ ಇಗರ್ಜ್ ಬಾಂದ್ಚಿ ಆಲೋಚನ್ ಲೊಕಾನ್ ಕೆಲಿ. ತಾಕೊಡೆ ಫಿರ್ಗಜೆಚೊ ತವಳ್ಚೊ ವಿಗಾರ್ ಮಾನಾಧಿಕ್ ಬಾಪ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಸೆರಾ ಹಾಣೆಂ 14 ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 1964 ವೆರ್ ಇಗರ್ಜೆಚ್ಯಾ ನವ್ಯಾ ಬಾಂದ್ಪಾಕ್ ಬುನ್ಯಾದಿ ಫಾತೊರ್ ಘಾಲ್ಲೊ. ಫಿರ್ಗಜೆಚ್ಯಾ ಲೊಕಾನ್ ಇಗರ್ಜೆಚ್ಯಾ ಬಾಂದ್ಪಾಕ್ ಜಾಯ್ತಿ ಕುಮೊಕ್ ದಿಲ್ಲಿ. ಪಾಂಚ್ ವರ್ಸಾಂ ಭರ್ ಇಗರ್ಜೆಚ್ಯಾ ಬಾಂದ್ಪಾಚೆಂ ಕಾಮ್ ಜಾವ್ನ್, 06 ಮೇ 1969 ವೆರ್ ನವ್ಯಾ ಇಗರ್ಜೆ ಬಾಂದ್ಪಾಚೆಂ ಉಗ್ತಾವಣ್ ಜಾಲೆಂ. 09 ಆಗಸ್ಟ್ 1970 ವೆರ್ ತಾಕೊಡೆ ಫಿರ್ಗಜೆಂತ್ ಗೊವ್ಳಿಕ್ ಮಂಡಳಿ (ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ) ಅಸ್ತಿತ್ವಾಕ್ ಆಯಿಲ್ಲಿ. ಬಾಜಿಲ್ ಮೆಂಡಿಸ್ ಆನಿ ಫಿಲಿಪ್ ಲೋಬೊ ಹಾಣಿಂ ದಾನ್ ದಿಲ್ಲಿ ಘಾಂಟಿಚಿ ತೋರ್ 11 ಮೇ 1975 ವೆರ್ ಉಗ್ತಾಯ್ಲಿ. 18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1978 ವೆರ್ ತಾಕೊಡೆ ಇಗರ್ಜೆಕ್ ಆನಿ ಸಾಂ ಜುಜೆಚ್ಯಾ ಶಾಳಾಕ್ ವೀಜ್ ಸಕತ್ ಆಯಿಲ್ಲಿ.
ತೀನ್ ಫಿರ್ಗಜಾಂಚಿ ಆವಯ್
ತಾಕೊಡೆ ಫಿರ್ಗಜೆ ಥಾವ್ನ್ ಶಿರ್ತಾಡಿ (1928), ವೇಣೂರ್ (1937) ಆನಿ ಗಂಟಾಲ್ಕಟ್ಟೆ (1988) ಫಿರ್ಗಜಾಂನಿ ಸ್ವತಂತ್ರ್ ಫಿರ್ಗಜೊ ಜಾವ್ನ್ ಜಲ್ಮ್ ಘೆತ್ಲೊ.
ಶಿರ್ತಾಡಿ ಫಿರ್ಗಜ್
1837 ಥಾವ್ನ್ 1938 ಪರ್ಯಾಂತ್ ಶಿರ್ತಾಡಿ ಮಿಸಾಂವ್ ಠಾಣೆಂ ತಾಕೊಡೆ ಫಿರ್ಗಜೆ ಅಧೀನ್ ಆಸ್ಲೆಂ. 1928 ಇಸ್ವೆಂತ್ ಶಿರ್ತಾಡಿ ಸ್ವತಂತ್ರ್ ಫಿರ್ಗಜ್ ಜಾಲಿ ತರೀ 1938 ಪರ್ಯಾಂತ್ ಶಿರ್ತಾಡಿಕ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ್ ಯಾಜಕ್ ನಾತ್ಲೊ. ತಶೆಂ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾನ್ 1938 ಪರ್ಯಾಂತ್ ತಾಕೊಡೆಚೆ ಯಾಜಕ್ ಶಿರ್ತಾಡಿಚ್ಯಾ ಲೊಕಾಚ್ಯಾ ಅತ್ಮೀಕ್ ಗರ್ಜಾಂಕ್ ಪಾವ್ತಾಲೆ.
ವೇಣೂರ್ ಫಿರ್ಗಜ್
ತಾಕೊಡೆ ಫಿರ್ಗಜ್ ಪಯ್ಸ್ ಆಸ್ಲೆಲಿ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾನ್ ವೇಣೂರ್ ಚ್ಯಾ ಲೊಕಾಕ್ ಮೊಸ್ತು ತ್ರಾಸ್ ಜಾತಾಲೆ. ಮಾನಾಧಿಕ್ ಬಾಪ್ ಎ. ಪಿಯಾದಾದೆ ಡಿಸೋಜಾ ಹಾಣಿಂ ವೇಣೂರ್ ಸ್ವತಂತ್ರ್ ಫಿರ್ಗಜ್ ಕರುಂಕ್ ಮ್ಹಿನತ್ ಕಾಡ್ಲಿ. ತಾಕೊಡೆಚ್ಯಾ ಲಾಯಿಕ್ ಮುಕೆಲ್ಯಾಂ ಸಾಂಗಾತಾ ತೊ ಬಯ್ಲಾ ಗಾಡಿಯೆರ್ ಪಯ್ಣ್ ಕರುನ್ ಥಂಯ್ಸರ್ ವೆಚೆಂ ಆಸ್ಲೆಂ. 11 ವರ್ಸಾಂಚ್ಯಾ ನಿರಂತರ್ ಮ್ಹಿನತೆನ್ 1937 ಇಸ್ವೆಂತ್ ವೇಣೂರ್ ಫಿರ್ಗಜ್ ಸ್ವತಂತ್ರ್ ಫಿರ್ಗಜ್ ಜಾಲಿ. ಆರ್ಥಿಕ್ ರಿತಿನ್ ಬೋವ್ ಪಾಟಿಂ ಆಸ್ಲೆಲ್ಯಾ ವೇನೂರ್ ಫಿರ್ಗಜೆಕ್ ಸ್ವತಂತ್ರ್ ಫಿರ್ಗಜ್ ಜಾಲ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತೀ ಮಾನಾಧಿಕ್ ಬಾಪ್ ಎ. ಪಿಯಾದಾದೆ ಡಿಸೋಜಾ ಹಾಣಿಂ ಜಾಯ್ತೊ ಆಧಾರ್ ದಿಲ್ಲೊ.
ಗಂಟಾಲ್ಕಟ್ಟೆ ಫಿರ್ಗಜ್
25 ನವೆಂಬರ್ 1980ವೆರ್ ಗಂಟಾಲ್ಕಟ್ಟೆ ಇಗರ್ಜೆ ಬಾಂದ್ಪಾಕ್ ತಾಕೊಡೆಚೊ ವಿಗಾರ್ ಮಾನಾಧಿಕ್ ಬಾಪ್ ಸ್ಟೇನಿ ಲೋಬೊ ಹಾಚ್ಯಾ ಮುಕೆಲ್ಪಣಾರ್ ಮಂಗ್ಳುರ್ ದಿಯೆಸೆಜಿಚೊ ತವಳ್ಚೊ ಭಿಸ್ಪ್ ಬಾಜಿಲ್ ಎಸ್. ಡಿಸೋಜಾನ್ ಬುನ್ಯಾದಿ ಫಾತೊರ್ ಘಾಲೊ. ತೀನ್ ವರ್ಸಾಂನಿ ಮ್ಹಣ್ಜೆ 02 ಮೇ 1983ವೆರ್ ಗಂಟಾಲ್ಕಟ್ಟೆ ಇಗರ್ಜೆಚೆಂ ಬಾಂದಾಪ್ ಉಗ್ತಾಯ್ಲೆಂ ತರೀ ಪಾಂಚ್ ವರ್ಸಾಂ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಮ್ಹಣ್ಜೆ 1988 ಇಸ್ವೆಂತ್ ಗಂಟಾಲ್ಕಟ್ಟೆ ಸ್ವತಂತ್ರ್ ಫಿರ್ಗಜ್ ಜಾಲಿ.
ತಾಕೊಡೆಚೊ ಖುರ್ಸಾ ಗುಡೊ
1921 ಇಸ್ವೆಂತ್ ತಾಕೊಡೆಚೊ ವಿಗಾರ್ ಮಾನಾಧಿಕ್ ಬಾಪ್ ಕೆಜೆಟನ್ ಡಿಸಿಲ್ವಾನ್ 'ಕರ್ಜ್ಯಾಂ ಗುಡ್ಯಾ'ಚೆರ್ ಜಯ್ತ್ ರುಕಾಡಾಚೊ ಖುರಿಸ್ ಸ್ಥಾಪಿತ್ ಕರುನ್ ಹ್ಯಾ ಗುಡ್ಯಾಕ್ ಖುರ್ಸಾ ಗುಡೊ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ನಾಂವ್ ದಿಲೆಂ. ರುಕಾಡಾಚೊ ಖುರಿಸ್ ಕುಂಬು ಜಾತಾಲೊ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾನ್ ಥೊಡ್ಯಾ ವರ್ಸಾಂನಿ ಖುರಿಸ್ ಬದ್ಲುಂಕ್ ಪಡ್ತಾಲೊ. 1970 ಇಸ್ವೆ ಥಾವ್ನ್ ರಾಮಾಚ್ಯಾ ಆಯ್ತಾರಾ ಹ್ಯಾ ಗುಡ್ಯಾರ್ ಖುರ್ಸಾಚಿ ವಾಟ್ ಚಲಂವ್ಚಿ ರಿವಾಜ್ ಸುರ್ವಾತ್ಲಿ. 2002 ಇಸ್ವೆಂತ್ 60 ಫುಟಿಂಚೊ ಕೊಂಕ್ರಿಟಾಚೊ ಖುರಿಸ್ ಸ್ಥಾಪಿತ್ ಕೆಲೊ.
ಸಾಂ. ಜುಜೆಚೆಂ ಶಾಳ್
ತಾಕೊಡೆಚ್ಯಾ ಆನಿ ಸುತ್ತೂರಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಲೊಕಾಕ್ ಶಿಕಾಪ್ ಮೆಳಾಶೆಂ 1880 ಇಸ್ವೆಂತ್ ತಾಕೊಡೆಂತ್ ಸಾಂ. ಜುಜೆ ಶಾಳೆಚೆಂ ಸ್ಥಾಪನ್ ಜಾಲೆಂ. ಹೊಸ್ಪೆಟ್ ಥಾವ್ನ್ ಸಮೇತ್ ಭುರ್ಗಿಂ ಪಾಂಯ್ ವಾಟೆನ್ ಚಲೊನ್ ಹ್ಯಾ ಇಸ್ಕೊಲಾಕ್ ಯೆತೆಲಿಂ. ಪಾಟ್ಲ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾ ಥಾವ್ನ್ ಹ್ಯಾ ಇಸ್ಕೊಲಾಂತ್ ಹಜಾರೊಂ ಭುರ್ಗ್ಯಾಂನಿ ಶಿಕಾಪ್ ಘೆತ್ಲಾಂ.
ಆದರ್ಶ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್
ತಾಕೊಡೆಚ್ಯಾ ಭುರ್ಗ್ಯಾಂಕ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಶಿಕಾಪ್ ಗಾಂವಾಂತ್ ಚ್ಚ್ ಮೆಳಾಜೆ ಮ್ಹಳ್ಳೆಖಾತಿರ್ ತವಳ್ಚೊ ವಿಗಾರ್ ಮಾನಾಧಿಕ್ ಬಾಪ್ ಸ್ಟೇನಿ ಬಿ. ಲೋಬೊ ಆನಿ ಫಿರ್ಗರ್ಜೆಚ್ಯಾ ಲೊಕಾನ್ 09 ಜೂನ್ 1981ವೆರ್ ಆದರ್ಶ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಸುರ್ವಾತ್ಲೆಂ. ಇಸ್ಕೊಲಾಕ್ ಬಾಂದಾಪ್ ನಾತ್ಲೆಲ್ಯಾನ್ ಸುರ್ವೆರ್ ಇಗರ್ಜೆಚ್ಯಾ ಪೊರ್ಟಿಗೋಂತ್ ಆನಿ ಸಾಕ್ರಿಸ್ತಿಂತ್ ಶಿಕಂವ್ಚೆಂ ಆಸ್ಲೆಂ. 14 ಮೇ 1983ವೆರ್ ಆದರ್ಶ್ ಹೈಸ್ಕೂಲಾಚೆಂ ಬಾಂದಾಪ್ ಉಗ್ತಾಯಿಲ್ಲೆಂ.
नूतन साखरदांडे
साहित्यीक वावरः
‘त्रिवेणी’ चे (तीन कवयित्रींच्या कवितांची कार्यावळ) सुमार पन्नाशेक प्रयोग सादर केल्यात.
अखिल भारतीय थराचेर कोल्हापूर, हैद्राबाद, बिजापूर, दिल्ली, पुणे, बडोदा हांगासर जाल्ल्या भौभाशीक कविसंमेलनांनी भाग.
प्रजासत्ताक दिनानिमतीं जावपी आकाशवाणीच्या भौभाशीक राष्ट्रीय कवीसंमेलनांत (लखनौ – 1999) निवड.
संमेलनांत वाचिल्ले कवितेचो सगळ्या भारतीय भासांनी अणकार जावन आकाशवाणी वयल्यान वितरीत.
बार्देश दिवाळी अंकाचें (2007 सावन) संपादन.
‘विवेक किर्णां’ नेमाळ्याचें संपादन.
‘अप्रूप’ (1983) तशेंच कोंकणी पाठ्य पुस्तकांनी कवितांचो आस्पाव.
प्रतिभा सत्पथी हांगेल्या ‘तन्मयधुली’ ह्या उडिया काव्यसंग्रहाचो कोंकणी अणकार. कांय भारतीय भाशांनी कवितांचे अणकार.
हेर वावरः
कोंकणी राजभास आंदोलनांत (1985) सक्रिय वांटो.
कोंकणी भाशा मंडळ गोंय, गोवा कोंकणी अकादेमी संस्थाचेर उपाध्यक्ष, वांगडी म्हण वावर.
पुरस्कारः
जीण जाली कस्तुरी पुस्तकाक अखिल भारतीय कवयित्री संमेलनाचो कविता पुरस्कार 2003.
कोंकणी भाशा मंडळ पुरस्कार
जनगंगा पुरस्कार
बिंब पुरस्कार
गोवा कोंकणी अकादेमीचो उत्कृश्ट संस्था सेवा पुरस्कार 2010.
ತಾಕೊಡೆ ಫಿರ್ಗಜ್
ಉಲ್ಲೇಖ್
<References />
वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ
Ajanta
Boud'dh kallant him lenni tanchi tirthosthanam zal'lim. Fuddem boud'dh dhormachea rhasa uprant hea tholachem mhotv unnem zalem. Thoim yeup- vochop konnuch korina zalo. Taka lagun thoim ran matlem ani tatunt rantti saudamni vosti keli. I. So. 1821 meren hi suvat lekank khobor naxil'li. Fuddem sor jems olekzhanddor hannem vhodda dhaddsan ranant proves korun him lenni oksmat namnek haddlim.
Him lenni sonpoilim poilea xotmana savo no te satvea xotmana merenchea kallant kerantil'lim. Hatuntolim soglleant purvil'lim lennim poitthonnchea vibhagant choity asun dusreant bud'dhacheo murti asat. Donuy vibhagant rongealli chitram asat. Monxache vidhvomsok vrit'tik lagun toxench koddok ani vixom' hovecho porinnam' zaun tatuntolim choddxim chitram noxtt zalim. Fokot 13 lenneantolinch chitram aiz xabut asatod. Tatunt 1,2,9,10,12,16,17,19 hea kromankanchea lenneantolim chitram rekhivo asat. 2 ani 12 kromankanchi lenni viharachim asat.
Ajantthache vihar vastukolek khatir ani murtikole khatir toxench thoinchim lennim chitrokole khatir namnek pavil'lim. Hea lenneavixim dontkotha asa ti oxiH
achar namvacho ek orhot axil'lo. .Tachi auy bhair poddli. Tinnem heach dexant punrzolm' ghetla oxem taka ontorgoneanan koll'llem. To tika sodit bhomvpak laglo. Ekdam ek lhan choli taka bhikxa vaddpak ayil'li astona hich apli auy oxem tannem parkhilem. Taka polloun tikai pano futtlo. Lhan pirayent ho prokar ghoddil'lo polloun lokank tem ozap ani duHxchinh dislem. Magir devan tichea purvojlmachi kanni sangun lokank somzaile. Tika gheun to ojinttheak ailo. Thoim tannem dengrant vihar khodle ani tanchea vonntticher bud'dhochoritrantolim torekovar chitram rongoun ghetlim. Sculptures of ajanta.png
ojinttheachi chitram kaddttona poilim vonntticher mati, xenn, bhatacho kunddo va tag ani tus hanchea vostrogall mixronnacho lep saroun fattbhum-i toyar kelea. Ozontthachea chitrokaramni dhovo, kallo, holldduvo, panchvo, tambddo, nillo he rong vaporleat. Chitrovixoyachi bhaili rekha gulabi, puddi korachi va kallea rongachi asa. Khasa zatichim monxam khaxelea ronganuch pitarleant. Sadaronn monxacho rong, khas korun bhartiyancho, kallsor topkiri dakhoila. Xetkar, kamgar hancheo akriti tambxea rongan dakhoileat. Ranoutti lokanchim chitram panchvea rongan bhorleant. Ekadrea monxachea chitrant bhangrachi va gulabi chhotta disun yeta. Ti bholaikechi va anondi vrit'tichi suchok asunk zai.
Ojinttheachea chitranche tin vibhag asat. 1) olonkarik chitram, 2) manvi akritinchim toxatoxem rekhankon axil'lim chitram, 3) kothanokacher adaril'li chitram. Poilea vibhagant zonauram, pokxi, kolpit sauzam ani yokxogondhrv, otimanovi yoni hancho aspavo asa. Dusrea vibhagant lokpal, bud'dh ani bodhistv hancho aspavo asa. Bud'dh ho lamb kanank lagun her bhikxum poros matso vegllo dakhoila. Bodhistvanchea angar rajbhuxonnam asat.
Kaim chitram somuhorupant asat. Tatuntolem ek kuberachea ponchik namvachea senapotichem asa. Chitrant to boxil'lo asun laginch tachi bail hariti bhurgeak gheun boslea. Bud'dhochitram torekovar asnobondhachim asat. Tancheo mudra vingodd vingodd bhavo dakhoitat. Bud'dhachem purai choritr hanga chitrit zal'lem dista. Tisrea vibhagant zatok- kozhancho aspavo asa. Sibizazatokant bodhistvan eka parveak vattoupa khatir aplem mams sosanneak koxem dilem tem dakhoilam. Mohazonokozatokantlea kothentole kaim dekhavo asat. Simhli razoknyechi bodhistvak tarum buddtta ten'na monnimekhol yokxan taka dil'lo palou he dkhavo tatunt asat. Ruruzatokant bodhistvachem horonn zal'lem dista. Chhond'dotozatokant to hot'tincho raza zata. Vessontorozatokant bodhistvak dexteag korcho poddtta. To aplim bhurgim brohmonnak dan dita. Brahmonn tea bhurgeancho chholl korta ani magir indrache kripen vestontorak bhurgeam soit razolkxmichi prapti zata oso to dekhavo asa. Hangchim 16, 17 ani 19 hea kromankachim lenni sthapty ani chitrokola hea donuy nodren pollelear bhartantlea her sogllea lennea poros soglleant unch pamvddeachim asat osem borjes hannem mhollam. Ostontea kolavindamni sollavea chitrachi khub tust kelea. Xok, bodhistvak dexteag korcho poddtta. To aplim bhurgim brohmonnak dan dita. Brohmonn tea bhurgeancho chholl korta ani magir indrache kripen vessontorak bhurgeam soit rajdolkxmichi prapti zata oso to dekhavo asa. Hangachim 16, 17, ani 19 hea kromankanchi lenni sthapty ani chitrokola hea donuy nodren pollelear bhartantlea her sogllea lennea poros soglleant unch pamvddeanchim asat osem borjes hannem mhollam.
Ostontea kolavindamni sollavea chitrachi khub tust kelea. Xok, karunny ani spoxtt prosongochitronn hea babtint hea chitrak fattim ghalpi kolakriti kolechea itihasant mellpachi na, oxem grifith hannem mhollam. Hea chitrant vakattokokalin chitrokola tengxek pavil'li dista. Sollavea lennea fuddlean sokoil demvtokoch nagrazachem lhanxem lemnnem lagta. Tatunt eka nagan kel'lea venttalleacher nagraz bosla ani tachea mathear rotnozoddit mukutt asa. Ojinttheachi lenni nag karagiramni korantleant mhunn tatunt oxa nagrazancheo protima khub kodden distat, oxem miraxi hannem mhollam.
Sotravem lennem viharopd'dotichem asun ekunnisavem choity pod'dotichem asa. Sotravem lenne rixik dexachea razan bhikxu songha khatir korantil'lem oxem mhonnttat. Hache dave vottenchea vonntticher eka vhoddlea chokrachem chitr asa. Ekunnisavea lenneak ‘gondhkutti’ oxem mhonnttat. Tachea bhair- bhitor sobit korivo kam' asa.
Ojinttha lenneantole chitroprosong zori bud'dhachea jinnecher adarit asle, tori tatuntlean ten'nachea somaz jinnechea vingodd vingodd angancher ujvadd poddla. Tea kallantleo vostu, vesbhes, olonkar, khell, monoronzonachim sadhnam, vadeam, ayudham, lankddachim asnam ani patram chea vividhote voilean ten'nachi somajik jinn sukhi ani somrid'dh axil'li oxem disun yeta. Gupt-vakattok xilpam-i bhaupurnn asat. Ozonttha lenneant bailancheo oprup chitrakriti asat. Tamnni ghal'le torantoranche olonkar ani kemsanchea rochnnukeche kel'le torekovar prokar polloun prekxok bharaun vota. Pakheancher ani khambeancher velbutt'ttichem oprotim' nokxikam' chitarolam. Ojintthachi chitrokola monxankuch nhoi tor suknneank- zonaurank legit nazuk ontHskornn asta hachi zannvikai korun dita. Taka lagun he kolek omropod favo zalam.
Polleiat
Ajanta_Caves
वर्ग:Romi panam
Akrutt
Tachi unchai 24-30 mi. Ani kanddacho gher 3-4 mi. Asta. Sal gobri ani tacher khanchi astat. Panam eka fattlean ek, eksongh vixmodoli ani pichchhakriti (pannate), 15 – 38 sem'mi. Lambayechi astat. Tallyechem tengxer lhan ani poptti rongachim fulam yetat. Lamb ani humkollopi barik konnsancher pum- puxp yetat. Techpori samkea tonka velea tallyeche tengxer 1-3 stri- purux yetat. Foll pachvem, lambxem ani vattkullem (perayedem) asta. Follant bhitor bi asta. Follachi bhaili sal datt ani ghott'tt asta. Tachem bhitl'lem kouch ghott'tt mireo poddil'lem ani don dampnni oxil'lem asta. Hea koucha bhitor char khondd axil'li khaupachi bi asta. Dhapeo datt ani vankddeo – tikddeo astat. Bhougalik prosar ani dhapeanchi lokxonnam hanchevelean okroddanche vingodd vingodd prokar tharail'le astat. Tatunt kagdi prokarachea follak boreantolem borem foll mantat.
Hea rukhak gallachi, khol zomin ani sumar 75 sem'mi. Paus lagta. Oti uxnn ani oti thondd hovaman axil'lea vattharant okroddachem pik zaina. Lagouddi uprant 8-10 vorsamni hea rukhak follam zatat. Sopttembor – ekttobor mhoineant folam piktat. Sumar 100 vorsa meren hea rukhak follam lagtat. Okroddachi bi ruchik bori lagta. Godd khannant ani aiskrimant hi bi ghaltat. Torऩea follam posun lonnchim, murambe, chottnni ani sorbot kortat. Pachve salichea telant ork kaddun tatunt foddki ghalun kemsank laupacho kolop toyar kortat. Okroddachim panam puxttik, akunchon korpi ani zontuncho nax korpi asat. Zhaddachi sal ani panam pulleo, gonddmalla, updonx (syphillis), isob(eczema), hancher upegi poddtta. Foll sondhivatacher ani bianchem teml pott'ttokrimi (tapeworm) cher ditat. Molaya hea vattharant kollo ani omanx hancher biantlea gorancho upeg kortat. Bianchem tel khaupak vaprotat. Techpori chitrokarache rong, varnix, xabu hatunt tacho upeg kortat. Tachem lankudd sadaronn ghott'tt ani zodd asta.
Polleiat
Walnut
वर्ग:Konknni वर्ग:Romi panam
नयना आडारकार
जल्म
नयना आडारकार हांकां पयलीं नयना सुर्लकार म्हूण वळखताले. हांचो जल्म वास्को शारांत 28 जुलई, 1959 वर्सा जालो.
साहित्यीक वावर
हें सगळें करतनांच तिणें वास्को शाराची, थंयच्या लोकांची चलपी परवड पळेली आनी थंय घडपी गजालीनीं तांकां जावपी दुख्ख ताणी कवितेरूपान लोकांसामकार हाडलें. कांयजाणांक तांच्यो कविता बडखोर कविता कशो दिसल्यो. त्यो कविता ‘प्रतिमा’ झेल्यारूपान उजवाडाक आयल्या. प्रतिमांत आमचे भोंवतणी घडपी गजालींचो रूपकार एका समर्थ लिखणेन उखलून धरला. नयनान पोटतिडकेन बरयिल्ल्या ह्या प्रतिमांचो उपयोग जालो. सुदारलीं जाल्यारूच ह्या प्रतिमाचें सार्थक जालें म्हणपाचें. पूण अशें खरेंलेंच घडत काय वा ह्यो फक्त कविता म्हूण वाचून आमीं वोगी रावतले काय अशें ती विचार करता. नयना ही कोंकणी मांयची एक सेवक जावन आसा. कोंकणीचे समिधेंत तिणें आपले तांकी प्रमाण योगदान दिलां. कविता, कथा, ललित, लेख, नाटकुलीं, बालसाहित्याच्या मळार थोडो भोव वावर केला. तिचीं आतांमेरेन उजवाडाक आयिल्ली साहित्य संपदा म्हळ्यार कविता झेले- प्रतिमा, मनसांवर. बालसाहित्य – सोंशाची मावशी, हिरन आनी वांस्वेल, पिटकुल्यो काण्यो, चिटूर- पिटूर काण्यो कुटूर, कांसवाचें घर, मस्तूल, टिटू- मिटू- पिटू. ललित निबंद संग्रह – पोवनां. अणकार – “सुनो कहानी” हया मूळ हिंदी काण्यांचो “आयकात काणी” ह्या नांवान केंद्रीय साहित्य अकादमी खातीर अणकार केला. तिच्या मनसांवर कविता झेल्याचो श्री. राज मेहेर हाणीं हिंदीत अणकार केला. तिच्या कथा-कवितांचो इंगलीश, कन्नड, मणिपुरी, उडिया भासानीं अणकार जाला. ‘सगळें आतां इतिहासजमां’ कवितेचो हायर सेकेंड्रीच्या अभ्यासक्रमांत आसपाव आसा. हे कवितेचो 18 भासानीं अणकार जाला. “त्रिवेणी” हे कार्यावळींत काव्य सादरिकरणाचे कार्यावळीचें गोंयभर सुमार 38 प्रयोग सादर केल्यात.
पुरस्कार
तिच्या मनसांवर कविता झेल्याक फावो जाल्ले पुरस्कार म्हळ्यार – डॉ. टी.एम.पै फांवडेशन पुरस्कार मेळ्ळा. तशेंच अखिल भारतीय कवयत्री सम्मेलनाचो पुरस्कार, डॉ. चमपाप्रसाद पुरस्कार, कोंकणी भाशा मंडळाचो साहित्य पुरस्कार फावो जाला.
संदर्भ
आडारकार नयना;प्रतिमा
वर्ग:देवनागरी पानां
धर्मापूर
धर्मापूर हे दक्षिण गोवा जिल्ह्यातल्या सास्टी तालुक्यातील ५३८ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ८६१ कुटुंबाचे व पुराय ३४४१ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार MARGAO ६ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा १५९५ दादले आनीक १८४६ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ३४ आसून अनुसूचित जमातीचे १२५ लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक आसा.