cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kadamba Transport Corporation
Dhormik Bhonvddeo
Novenachea ani porbechea disanim Valankani Tamil Nadhun urtolea Nagapattam dhormik bhonvddi korta. Hacheo tiketti adim fuddem kaddpak zai.
Xallank Seva
KTC xallam khatir tanchea soi ani gorzam pormonnem kherit seva dita.Xallechea karbhari ektthaim kortat tea pormonnem mhoineache pasa vorvim hi seva dita. Heo seva sokoilea xallam khatir asa -
Ontor rajeam modem provas kortolo zalear tiketti adim fuddem ghevpak suchovnni asa karonn xinvallea ani bhonvddekaranchea mosamant gordi asta. Heo vegllleo seva asun sud'dham teo pavonant.
Bosi bhaddean mellop
KTC apleo vatanakul Volvo, vilasi vo nim-vilasi dhaktteo bosi toxeoch vatanukul dhaktteo bosi bhaddean dita. Teo 'round contract' ani 'drop contract' hixeobar vegllea doren mellttat. Xikpeank hi seva sovai doren mhonnche don rupia kilometra fattlean unni dor, dhor bhonvdde fattlean ani bosichea akar ani tora pormonnem ovlumbun asa.
Orthik bandavoll
Odhikrut zhorim pormonnem, komponechem purem bhanddvoll 299 milianv rupia Goenchea sorkarachem zavn asa. Hem bhanddvoll, bosi mandd, bosi thannem, mukhel karioxalla ani bosi vikteo ghevop oxi bandavoll korunk upkaraita.
432 vahona, 87690 km
Sod'deak KTC kodden 432 vahona sat. Ti 87690 km dhanvddaita punn puri ieradarchi goroz bhagounk xokna mhonntta. Tichem sangnnem, udarmotvadachem dhoronn, novo sudharlolo vahon kaido ani vaddttea mhal ani kamdarancho khorch KTC chea khorchacher soroll probhav ghalta.
Polleiat
वर्ग:Romi panam
Greece
, एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी अथेन्स नगर आसा।
Sondorbh
वर्ग:Sonvsarachim Raxttram वर्ग:Europachim Raxttram वर्ग:Romi panam
दगां पुतांची वपार
दगां पुतांची वपार
Dogam Putanchi Vopar - The Two Sons ( Parable )
वपारिंचो हेतू
तेदनां शिसांनीं लागीं सरुन ताका विचारलें: "वपारींनीं तांचे कडे कित्याक उलयताय?" ताणें परतीपाळ केलो: "कित्याक सर्गींच्या राज्याचे गूट वळखूंचें देणें तुमकां दिल्लें आसा; तांकां हेरांक ना. आसा तांकां देव आनींक-उय दितलो आनी तांचें माप भरन अत्तलें; पूण ना तांकां, आसा तें पोरयान तांचे कडलें देव काडून घेतलो. देखून हांव वपारींनीं तांचे कडे उलयतां, कित्याक पळेवन-उय तांकां दिसना, आनी आयकुन-उय तांकां आयकना आनी समजयी ना."
साहित्यांतले संप्रदाय
शास्त्राचो विकास जावंक लागलो आनी तातूंत नव्या नव्या विचारांची भर पडत वता।अध्यात्मशास्त्र हो भारतीय तत्वज्ञानाचो एक विचारीक कळस।तातूंत वेगवेगळ्यो विचार पद्दती तयार जाल्यो।पुर्विल्या शास्त्रांत स दर्शनांचो आस्पाव जाता।एकाच आदिम तत्वा कडेन वचपाच्यो विंगड विंगड वांटो म्हळ्यार संप्रदाय व्दैत,अव्दैत,विशिष्टाव्दैत,व्दैताव्दैत अशे तरेचे संप्रदाय जांव चार्वाक,बौध्द,जैन,जणेकजाण आपणाल्या विचारपद्दती प्रमाण स्थूल वस्तू सावन सूक्ष्म वस्तू कडेन वचपाचो तय्न करता।जो मनीस नवो विचार घेवन लोकां मुखार वता,त्या विचारांची फोडणीशी करता ताका आचार्य म्हण्टात।शंकराचार्य,मध्वाचार्य,रामानुचार्य,चार्वाक,बुध्द,महावीर हे सगले आचार्य। सगळेच जाण आचार्य जावंक पावनात।ते अनुयायी जातात,पूण मूळ विचार मांडपी मनीस हो खरो त्या विचाराचो जनक म्हण ताका आमी त्या विचाराचो मुळ पुरुश मानूंक जाय।
दगां पुतांची वपार
वपारिंचो हेतू
इजायासान अशें आदींच सांगललें तें तांचे सवें पाळोन येता:
साहित्यांतले संप्रदाय
अध्यात्मशास्त्राची ही देख साहित्य शास्त्रान लेगीत नदरेमुखार दवरली।वेदासावन साहित्याची सुरवात जाली आनी मागीर नाटयशास्त्रासावन साहित्याचे शास्त्र जावंक लागलें।काव्य हो साहित्याचो एक फांटो जालो।काव्याचे दृश्य काव्य आनी श्रव्य काव्य अशें दोन फांटे जाले।साहित्याचे काव्य,कादंबरी,नवलकाणी,निबंद,अशेतरेन विंगड विंगड वांंटे जाले।नाटकाचे १० प्रकार जाले।अशे तरेन विकास जातना काव्यशास्त्राचो संप्रदायाच्या नदरेन चालू जालो।काव्यशास्त्राच्या नदरेन ह्या परंपरेचो पांच तरांनी उल्लेख जाता।ताकाच संप्रदाय अशें म्हणपाची चाल आसा।इंग्लिश भाशेंत ताका स्कूल अशें म्हण्टात।संस्कृत काव्यशास्त्राचे पांच संप्रदाय आसात।ते अशें -रस,अलंकार,रीती,ध्वनी आनी वक्रोक्ती।तांकाच रससंप्रदाय,अलंकार संप्रदाय अशीं नांवा दिल्यांत।
दगां पुतांची वपार
वपारिंचो हेतू
"आयकुन-आयकून तुमकां काय, समजचें ना; पळेवन-पळेवन तुमकां काय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जोड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दोळे धांपलले आसात; ना तर दोळयांनीं तांकां दिसूंक लागतलें, कानांनीं तांकां सारकें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां समजतलें, आनी, तीं परतून येवन, हांव तांकां बरीं करीन ."
साहित्यांतले संप्रदाय
रससंप्रदाय
भारतरत्न डॉ पां।वा।काणे(संस्कृत साहित्यशास्त्राचो इतिहास)हांणी संप्रदायांचो विचार खोलायेन मांडला।रससंप्रदायांत भरत,शृगारातलककता रुद्र,अग्निपुरणाचो कर्तो राजशेखर इ साहित्यकारंचो आस्पाव आसा।डॉ।पां वा काणे म्हण्टात।नाटयशास्त्रापयलीं ह्या तरेचो विचार कोणे मांडूक ना अशें मात समजुपाल सुरवात ना।भरत हो रससंप्रदायाचो प्रवर्तक आसा।
दगां पुतांची वपार
दगां पुतांची वपार
पवित्र पुसतक ː मातेव २१:२८-३२
साहित्यांतले संप्रदाय
रससंप्रदाय
रससिध्दांताची फोडणीशी अभिनव भारतींत केल्या।धव्यालोक आनी लोचन ह्या पुस्तकांनीय रसाचेर विचार मांडल्यात।ध्वन्यालोकाची रचना जायरेन रससिध्दांताचेर चड भासाभास जाली ना।मनशाच्यो शारिरीक आनी मानसीक भावन रससिध्दांतान उकत्यो केल्यात।रससिध्दांताचेर खूब भासाभास जाल्या।रससंप्रदायांत काव्याचो आस्वाद घेतना रसाचेर चड भर दिवंचो अशें सुचयलां।
दगां पुतांची वपार
दगां पुतांची वपार
२८ तुंकां कितें दिसता? कण-एका मनशाक दग पूत आसले; ताणें पयल्या सर्शें येवन म्हळें: पुता, वच आनी दाकांच्या मळ्यांत आयज कां कोर. २९ पुतान म्हळें: वेतां, सायबा!, पूण वचुंक ना. ३० मागीर दूसऱ्या लागीं वचून, ताणें तशेंच म्हळें. पुतान जबाब दिलो: ना, वचना!, पूण उपरांत मन बदलून तो गेलो. ३१ ह्या दगां भितोर कणें बापायची खुशी केली? तãणीं म्हळें: निमाण्यान. जेजून तांकां सांगलें: हांव तुंकां खरेंच सांग्तां: दोनड्वसुल्दार आनी शिंदळ बायलो तुंचê आदीं सर्गिंच्या राज्यांत वेतात. ३२ कारण जुांव देवाक मानता तसल्या जिविताची वाट दाखवंक तुंचê-शीं आयलो, पूण तुमी ताचेर भावार्थ दवरुंक ना; पूण दोनड्वसुल्दारांनीं आनी शिंदळ बायलांनीं ताचेर भावार्थ ठेवलो. तें पळेवन तरी, ताचेर भावार्थ दवरुंक तुमी तुंचें मन बदलुंक ना.
साहित्यांतले संप्रदाय
अलंकार संप्रदाय
गद्य आनी पद्य ह्या दोनूय तरेच्या साहित्यांत अलंकारांचो उपेग जाता।अलंकार संप्रदायाचे म्हलगडे म्हण भामह,उद्भट,रुद्रट ह्या साहित्यशास्त्रकारांचो उल्लेख जाता।अलंकार काव्याक सौंदर्य दिवपी वस्त।अलंकारांक लागून काव्याचें सौंदर्य वाडटा।दंडी,भामह ह्या बरोवप्यांनी अलंकारांक खूब म्हत्व दिलां।अलंकारांचे दोन प्रकार आसात।शब्दालंकार आनी अर्थांलंकार।अलंकार कितले आसात हे विशीं बुदवंतानी खूब भासाभास केल्या।अलंकाराचेर विंगड विंगड प्रकारां भशेन अलंकारांची नांवा लेगीत वेगवेगळी मेळटात।देखीक-स्वभावोक्तीक जाती अशेंय नांव मेळटा। यथासंख्य म्हळ्यार क्रम वा संस्थान अशी वेगळी नावा आसात।कांय वेळार एका अलंकाराचे नांव दुस-याच अलंकाराक दिल्ले दिसून येता।व्यक्तीविवेकान म्हळां-जरी अलंकार खूब आसत तरी साहित्यीक सगळ्याच अलंकारांचो उपेग करनात।भामह,उद्दभट,रुद्रट हे साहित्यकार अलंकारसंप्रदायांत म्हत्वाचे आसात।
दगां पुतांची वपार
दगां पुतांची वपार
“वपारिंनीं उलयतलं, संवसार रचलल्याक गुपीत आसललेो वसतू उक्तेो कर्तलं”, हें प्रवादियाचें उतर अशें खरें जालें. (मातेव १३:३५)
साहित्यांतले संप्रदाय
रीती संप्रदाय
वामन हो रीति संप्रदायाचो संस्थापक म्हळ्यार जाता।दंडीन लेगीत रीतीचेर भासाभास केल्या।वैदर्भी,गौडी,पांचाली अश्यो तीन रीती आसात।सरस्वतीकण्ठाभरणम म्हण्टा वैदर्भी आनी हेर तरांच्यो रीती म्हळ्यार मार्ग।रीड म्हळ्यार वचप ह्या धातूवेल्यान रीती हें उतर घडयलां।ओज,प्रसाद,समता अशें धा गुण वैदर्भी रीतीचे प्राण जावन आसात।
दगां पुतांची वपार
पळेइयात न्याळ
The Two Sons, Commentary & Meditation
साहित्यांतले संप्रदाय
रीती संप्रदाय
रुद्रटाच्या मतान (१५० )माधुर्य,कांती,उदारता हे बरेपणाचे गूण आसात जाल्यार कौटिल्यान अर्थक्रम,संबंद,परिपूर्णता,माधुर्य,औदार्य आनी स्पश्टता हे स गूण राजकी बरपांत आसूंक जाय अशें म्हळां।बाणान हर्षचरित्रांत म्हळां उत्तरे कडले बरोवपी श्लेषान भरिल्ले बरप करतात,जाल्यार पश्चिमे कडले लोक अर्थपूर्ण बरयतात।दक्षिणात्य लेखक उत्पेक्षेचो चड उपेग करतात जाल्यार गौड देशातले साहित्यीक शब्दबंबाळ बरप करतात।राजशेखरान वच्छोमी,मागधी आनी पांचालिका अश्यो तीन रीती सांगल्यात।दंडी वामन हांचो आस्पाव ह्या संप्रदायांत जाता।
दगां पुतांची वपार
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:जेजुच्यो वपाऱ्यो वर्ग:देवाचें उतर
साहित्यांतले संप्रदाय
वक्रोक्ति संप्रदाय
पयली काळासावन वक्रोक्ति हे उत्तर साहित्यीक बरपांत मेळटा।चड करुन अशा बरपांत वक्रोक्ति हाचो अर्थ फकाणांनी उलोवप असो जाता।दंडी म्हण्टा-वक्रोक्तीन श्लेष आसल्यार ती सोबीत दिसता।भामहान म्हळां-सगळ्याच तरांच्या अलंकारांत वक्रोक्ती आसूंक जाय।रुद्रटान वक्रोक्ति हो शब्दालंकार मानला।वामन म्हण्टा-सादृश लक्षणा वक्रोक्ति।हाचो अर्थ दोन वस्तूंचे सारखेपणान वक्रोक्ती अलंकार जाता।ह्या संप्रदायांत कुंतकाचो समावेश जाता।
ध्वनिसंप्रदाय
ध्वनिसंप्रदायांत आनंदवर्धन,मम्मट हांचो आस्पाव जाता। आनंदवर्धन शब्द आनी अर्थ हांच्या चक्रांत सांपडिल्या काव्यतत्वाचो खोलायेन अभ्यास करुन तांच्याय फुडे वचपी ध्वनितत्वाचो सोद लायलो।तेच बरोबर रसाची काव्यांत सुवात कितें हें थारावन ताका काव्यांत अग्रपूजेचो मान दिलो।नाटकासावन कादंबरी,नवलकाणी ह्या सगळ्या तरेच्या प्रकारांत रस होच खरो आत्मो जावन आसा अशें ताणें सांगले।हाचें एक कारण म्हळ्यार काव्याचो अर्थ ताणें पद्यापुरतोच मर्यादीत दवरी नासतना ताका एक व्यापक रुप दिलें।गुण।अलंकार हांका काव्यांत सुवात आसली ती आगांखांद्यार घातिल्ल्य भांगरासारकी।पूण काव्याचो आत्मो म्हण सोदपाचो जाल्यार तो ध्वनीच हें ताणें निश्चेवन सांगलें।आनंदवर्धनाच्या फुडल्या काळांत उदयाक आयिल्लो मम्मट तर ध्वनिवादी या नांवानच नामनेक पावलो।रस होच काव्याचो खरो आपरोस अशें म्हण्टना व्यड्।ग्यार्थ हो ताणें नदरे आड करुंक ना।
संपदेदायाची खरी गरज आसा कांय कितें हो प्रस्न आता म्हत्वाचो जावन आसा।काव्यशास्त्राचो सुर्वेक संप्रदाय हें एकतरेचे आव्हान खशें आशिल्लें। संप्रदायाच्या अभिमानान त्या त्या विचाराची उदरगत जायत गेली।पूण हालीं सारकीं सराक ह्या संप्रदायाचो परत विचार चालू जाला आनी दे हाणीं म्हळा -संप्रदाय म्हळ्यार स्वतंत्र न्हंयो न्हय।ते एकाच न्हंयेक मेळपी वेगवेगळे व्हाळ।दे हांच्या ह्या विचारांचो सांदो धरुन देशपांडे हांणी म्हळां-संप्रदाय म्हळ्यार काव्यविचाराच्या विकासाची दवरणीं।अर्जूनवाडकार मंगरुळकार हांणी।काणे हांच्या विचारांतलो विरोधाभास दाखोवन संप्रदाय कल्पेनेचो चड फोडणीशी जावंक जाय अशें सांगलां।
साहित्यशास्त्राच्या विकासांत अशें तरेचे विचार मांडप हें साहित्यसास्त्राक गरजेचें जावन अशिल्लें म्हण ते तत्व सासणाचें आसा अशें मानपाची गरज ना।हे नदरेन दे हांणी दाखयिल्लो विकासाचो तकटो म्हत्वाचो आसा।तो तकटो असो-घटनाकाळ
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Konknni Kovi
Konknnichea mollar khup-xe kovi vingodd vingodd vixoyancher kovita korit asat. Her Bhartia bhasantlea kovitank ji progolbhota disun yeta ti progolbhota choddxea Konknni kovitamni disun yenam. Kovitentli progolbhota mhollear 'height of poetry'. Kovitentlo vichar, tatuntlea utranchi toxich kavyo-ponktinchi ruch ani goddsann, rup, thatt(sttail)... oslea gozalim velean kovitechem soundoryo ani progolbhata disun yeta.
Polleiat
वर्ग:Konknni वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok वर्ग:Sahitya वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh वर्ग:Romi panam
वेचीक पूत वपार
वेचीक पूत वपार
Vechik Put Vopar - The Prodigal Son ( Parable )
वपारिंचो हेतू
तेदनां शिसांनीं लागीं सरुन ताका विचारलें: "वपारींनीं तांचे कडे कित्याक उलयताय?" ताणें परतीपाळ केलो: "कित्याक सर्गींच्या राज्याचे गूट वळखूंचें देणें तुमकां दिल्लें आसा; तांकां हेरांक ना. आसा तांकां देव आनींक-उय दितलो आनी तांचें माप भरन अत्तलें; पूण ना तांकां, आसा तें पोरयान तांचे कडलें देव काडून घेतलो. देखून हांव वपारींनीं तांचे कडे उलयतां, कित्याक पळेवन-उय तांकां दिसना, आनी आयकुन-उय तांकां आयकना आनी समजयी ना."
इजायासान अशें आदींच सांगललें तें तांचे सवें पाळोन येता:
"आयकुन-आयकून तुमकां काय, समजचें ना; पळेवन-पळेवन तुमकां काय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जोड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दोळे धांपलले आसात; ना तर दोळयांनीं तांकां दिसूंक लागतलें, कानांनीं तांकां सारकें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां समजतलें, आनी, तीं परतून येवन, हांव तांकां बरीं करीन ."
वेचीक पूत वपार
पवित्र पुसतक ː लुकास १५:११-३२
“वपारिंनीं उलयतलं, संवसार रचलल्याक गुपीत आसललेो वसतू उक्तेो कर्तलं”, हें प्रवादियाचें उतर अशें खरें जालें. (मातेव १३:३५)
संदर्भ
वर्ग:जेजुच्यो वपाऱ्यो वर्ग:देवाचें उतर वर्ग:देवनागरी पानां
सी. आल्वारीस
'''सी. आल्वारीस''' हो तियात्र माचयेचो एक युगपुरुश थारता. कारण जितल्या प्रामाणीकपणान सी. आल्वारीसान कोंकणी तियात्र माचयेर तियात्र प्रदर्शीत केले तितले आनीक कोणेंच करुंक नात. सात वर्सांचे पिरायेर ताणें कोंकणीचें काम सुरु केल्लें. चलपाक शिकतना आवयचें बोट धरुन चलतात ते परीं सी. आल्वारीसान कोंकणी तियात्रांत आनी सिनेमांत आपली गोडी दाखयली हांतूंत कांय दुबाव ना. भुरगो सी. आल्वारीसान पयल्याच खेपेक आपल्या बापायच्या गांवांतल्या खेळ तियात्रांत काम केल्लें. भुरग्याचें पयलें पावल मारिल्लें खंय सद्दांच चुकता पूण ह्या कोंकणीच्या भुरग्यान आपलें पयलेंच पावल मारलें आनी तें सारकें जालें जाका लागून आयच्या धांवत्या युगांत सी. आल्वारीस कोण हाची जाप प्रत्येक तियात्र मोगी मनशा कडेन आसा.
गोंय, मुंबय आनी गाल्फाक आपलें तियात्र सेगीत सादर करपी असो हो तियात्रिस्त गोंयचे भुयेंर फामाद जालो. तांच्या घराण्याक फकाणांगेर अशें म्हणटालें. जाल्यार आयज तांकां कोंकणी माचयेचे युगपुरूश मानतात. बरें सारें पडल्यारच रुखाक फळां येतात तशेंच जेन्ना सी. आल्वारीस हांचे बापुलभाव चॅंपीयन आल्वारीस हो संगीतकार आसून लेगीत सी. आल्वारीसाक तियात्रा खातीर संगीत बरोवन दिलें ना. जाल्यार दुसरे वटेन सी.आल्वारीसान मेनडीसाक (तियात्र बसोवपी) उतर दिल्या कारणान, स्वता सी. आल्वारीसान कांतारां रचून तीं स्वता गायलीं, तेन्नां तांकां आपली तांक दिसून आयली. ह्याच कारणाक लागून सी. आल्वारीस एक तियात्र बरोवपी, संगीतकार, एक बरो नट थारलो. ताणें शंबर(100) आंकड्या वयर तियात्र बरोवन ते माचयेर प्रदर्शीत केल्यात.
वर्ग:देवनागरी पानां
श्री मल्लिकार्जून देवूळ काणकोण
श्री मल्लिकार्जुन देवूळ काणकोण
हे देवूळ श्रीस्थल ह्या गांवांत आसा जो गांव चावडी साकून 7 किलोमीटराच्या अंतराचेर आसा. काय जाण अशें मानतात हे देवस्थान जे आसा ते 16 शेकड्याच्या आधले, पुण ते देवूळ स्वरुपांत 1778 वर्साक क्षत्रीय समाजान भांदलें अशें ते मानतात.
सगळीं मेळून गोंयात वट्ट14 श्री मल्लिकार्जन देवाचीं देवळां आसात. जी ह्या देवळांत लिंगां आसात ती शिवशंभूचीं प्रतीक म्हूण मानतात.
श्रीस्थल काणकोण, श्री मल्लिकार्जुन देवळाची थापणुक केल्ली आसा, त्याच सुवातेवेली पयलीची आनीक एक आख्यायिका आसा. त्याच सुवातेर हे देवळाची थापणूक करचें पयलीं त्या सुवातेर हब्बू जमातीचें लोक रावतालें. ही हब्बू जमात रानवटी आशिल्ली आनी ते रावताले त्याच जाग्यार आनीक दुसरे कांय आदिवासी रावपाक लागले म्हण तांका राग आयलो. ताका लागून हब्बू लोक त्या आदिवासी लोकांक खुब त्रास करुंक लागलें आनी ते त्रास तांच्यानी सोसूंक जायना जालो. ताका लागुन त्या आदिवासी लोकांनी त्या हब्बू जमातीक कायमचो सोपवपाचो निच्छेव केलो आनी त्या आदिवासी लोकांनी त्या हब्बू जमातितल्याच एकल्याक महाली नांवाच्या मनशांक आपल्या वटेन करुंन त्या हब्बू जमातीक एका उत्सावाच्या दिसांक सगळ्या हब्बूक एक करपाक सांगले. आनी तांच्या आदारान तांका एक करपाक आदीवासी यशस्वी जाले. पुण ते तांका काबार करुक पावले ना ह्या महालीन आदीवासी लोकांक खुब आदार केलो, पुण तो यशस्वी जालो ना. आनी तेन्ना तो आपल्या कडेन सोपयिल्ले काम जाले ना म्हण तो काशी तिर्थ यात्रेक वता.
ताच्या उपरांत आनीक कायं आदीवासी मुखार सरतात ते म्हळ्यार आसाळी, खालवडे, भाटपाल ह्या तीन गांवचे लोक आनी तांचो मुखेली आशिल्लो टॉकॉ म्हूण. टॉकॉ हो खुब तिडकीचो आशिल्लो. हे सगळे मेळून अठरा जाणांचो पंगड करुन त्या हब्बू जमातीचेर अचानक हल्लो करतात. आनी तांका त्या हल्ल्यात कायमचो सोपयतात.
श्रीस्थळ हांगा श्री मल्लिकार्जुन देवळाच्या उदेंतेक त्या हब्बू जमातीच्या मुखेल्याचे मुळ घर, सभाघर, आनी तांची मेल्ली सुवात ह्या सगळ्याचे अनुक्रमान बारजणांक, सभेपन्न, मोर्तुपान अशीं नांवां आसात. हब्बू जमातीचो कायमचो हल्लो जाल्लो तो भाद्रपद म्हयन्याच्या शुक्ल पंचमिचो दिस आशिल्लो म्हूणोन त्या दिसाक हर एक वर्साक तांदुळ, मीठ, मिर्सांगो त्या महालीच्या कुटूमांक दितात. कारण ताणें तांका मारपाचो खुब यत्न केल्लो म्हूणोन आनी तशेंच श्री मल्लिकार्जुन देवस्थानाची 5 किंटल भात पिकपा इतली जमीन त्या मृत्यू आत्म्यांक शांत करपा खातीर वेगळी सोडील्ली आसा.
ज्या महाली मनशान बरें लोकांचो साथ दिल्लो आनी ताणें हब्बूक मारपाचो खुब यत्न केल्लो, आनी तो काशीक गेल्लो तो परतो आयलोच ना म्हूण त्या महालीक काशीपुरुष अशें म्हूण ते लोक वळखतात. ताका लागून त्या काशी पुरुशाचें देवूळ बांदले पुण त्या देवळात मर्ती वा लिंग तशें कांयच ना. त्या देवळांत फक्त पाशांण फातर आसा आनी त्याच फातराक ते श्री काशीपुरुश म्हूण मानतात. काशी पुरुशा इतलेच त्या अठरा पुरुशांक तितलोच महत्व आसा. ताका लागून त्या अठरा पुरुसांक अवतार पुरुश म्हूण मानतात. तांचे मदल्यो तीग जाणांच्यो मर्ती घोड्याचेर बसयिल्ल्यो आसात.
श्री मल्लिकर्जुन देवूळ
श्री मल्लिकर्जुन देवाचें देवूळ जे आसा ते पळोवंक गोंयच्या देवळां भशेनच दिसता. पुण ह्या देवळाची खाशेलपणां जी आसा ती म्हळ्यार रसत्यान वचप्यांक हे देवळाचें दर्शन सहजतायेन जायना कारण देवळाच्या भोवताणीक दुरीग बांदून काडला आनी ते दुरीग देवळा इतलेच ऊच आशिल्ल्यान ते देवूळ रसत्यान वचप्यांक दिसना देवूळ चड शे व्हड ना, जेन्ना देवळांत भितर सरता तेन्ना त्या देवळाच्या उजव्या वटेन श्री भागेलपायकाची मटी आसा. देवळा भितर गेल्ल्या उपरांत पयली चौवकी मेळटा ताच्या उपरांत देवाची गर्भकुड, चौकेर नंदी आसा, ताच्या मुखार गर्भकुडीन लिंग आसा, चौकेर दोनी वटेन चार खांबे आसात. ते आकारान खुब मोठे आनी ताजेर वेगवेगळ्या देवदेवतांच्यो मुर्त्यो कोरातिल्ल्यो आसात. चौकेर आशिल्ल्या एक खांब्याचेर तो म्हळ्यार गर्भकुडीच्या उजवे वटेन आनी देवळाक भेटे गेल्ल्या लोकांच्या दाव्या वटेनच्या खांब्याचेर प्रसाद फुल लायतात. थंय प्रसाद लावपा खातीर भोट बसता आनी ताच्या मुखार प्रसाद लावूंक आयिल्ले लोक बसतात.
मुखेल देवळांत श्री मल्ल्कार्जुन, श्री गणपती, श्री नंदेश्वर आनी श्री भागेल पायक हे देव आसात. आनी बाकीचे देव मुखेल देवळाच्या कडेक आसात. ह्या देवळाचे साठ पुरव आसा अशें ते सांगतात आनी ते मुखेलपणान अशे आसात. श्री कुळेश्वर, श्री निराकार, श्री काशीपुरुश, श्री भुमीपुरुश, श्री रामचंद्र पुरुश, श्री घरतार श्री पुरातन पुरुश, श्री परशुराम पुरुश, श्री पंचपुरुश, श्री पार्वती, श्री नासणदेव, श्री कुळरुशी, श्री प्रभावळ पुरुश, श्री वाग्रो, श्री सासण देव आनी हेर सगळे देव श्रीस्थळ तशेंच हेर वाठारानी स्थापीत केल्ले आसात.
देवस्थानाचे म्हाजन
ह्या देवाची जी कोणी पयली थापणूक केल्ली ती वेळीप ह्या लोकांनी अशें म्हणटात, पुण ह्या देवळाचे म्हाजन जे आसा ते देसाय गावकार आनी ते परंपरेन ताच्याच वंशाचे कुळये कडेन चलत आसा. सध्याक आजुनीय म्हाजन म्हूण देसाय गांवकार आसात. किंदळकार नावांचो एक पंगड आसा, आनी नगर्शेकार ह्या दोनी पंगडाचे म्हाजन मेळून बारा वांगडी आसात.
श्रीस्थल देवळाकडेन जावपी सण आनी परबो
हिन्दु धर्म शास्त्राच्या पध्दतीक धरुंन ह्या देवळांकय पुजा, अभिशेक, नंदादीप, नैवेद्ध हे सगळे सण-परबो वेळच्या वेळेर जाता. आनी हे सगळे हेर देवळानी जाता तशाच रितीन ह्यावूंय देवळांक नेमान जाता. रुद्राभिशेक, लघुरुद्र, रंगपुजा, खांब पेटोवप, संतर्पण समाधान, पालकी उत्सव, दसरो, धाकलो दसरो,व्हळ्ळो दसरो, रथोत्सव, कालो, दहाकालो, श्रीराम नवमी, रथसप्तमी, महाशीवरातर, भोवर, शेळची भोवर, दिवजां, नाटकांचे कार्यक्रम, शिशारान्नी, विरामेळ, तरंगां, भार, कौल, सुवारी, श्रीची स्वारी-देवाक पालख्यांत बसवूंन वाजयत- गाजयत दर्याच्या वेळेर स्नान करुन हाडटात, तशीच भजना जातात.
काय उत्सव जे आसात ते हेर देवळानी जायनात तांचो मुखेलपणांन विस्तारान उल्लेख करीन दिसता. ते म्हळ्यार विरामेळ, शिशारान्नी,भार,प्रसाद कौल.
विरामेळ
विरामेळ हो उत्सव ज्या म्हयन्याक जाता तो फाल्गून म्हयनो ताका तरंगां अशे म्हणटात. तरंगां म्हळ्यार लाकडाचो दांडो जाका मिरयो काडून कापड ताच्यावयर सोडिल्ले आसता. ताचे वयर देवाची मर्ती आसता. ती सगळी मिळून 6 तरंगां आसता. तरंगां आपल्या खांद्यार घेवन वचप्याच्या ताच्या हातात तलवार आसता आनी ताका भार येता. ते भाराच्या नेटार गांव भोवतात ताच्या वांगडा आनी कांय हेर लोक धांवतात. तशेंच कांय जाणाच्या हातीक कळस आसता, आनी तातूंक पान सुपारीचो विडो आसता. ते घराघरानी विडो दियत धांवतात. लोक ते घेवपा खातीर दारात उभेच आसता. कारण ते दिवपाक आनी घेवपाक वेळ जालो जाल्यार ते भार येवपी तलवारीचेर थंयच पडटात. आनी ते अवतार पुरुश ज्या घरामुखार पडटा तांचेर ते पाप चडटा, असो तांचो समज आसा. 40 -50 मिनटा भितर सात किलो मिटराची वाट ते चलतात, ही तरंगां घेवन सगळे थारावीक गांव भोवन सोपले उपरांत श्री मल्लिकार्जुन देवळा कडेन येतात, ती तरंगा दिवजांच्या भोवरी वांगडा येतात.
ही भोवर जी आसा ती आसाळी,खालवाडो,भाटपाल हया तीन घरवयींची प्रत्येक गांवची दोन तरगां अशीं सगळी मेळून 6 तरगां जातात.वेळीप,किंदळकार,नगेर्शेकार हे सगळे वाजप, गुडयो,तोरणांची भोंवर घेवन देवळा कडेन येता.
विरामेळ फाल्गुन शुक्ल त्रयोदशी तिथिच्या दिसाक भक्तावाडयार,नगर्शी हांगा आनी शिरवाडो हांगा जाता वा शिरवाडो आनी देंवाबागांक  जाता. थंय तीन मुखेल गडयाच्या हातीक तलवारी आसता.तांच्या वांगडाक तीन गडयाच्या हातीक तिर्थाचे तांबये आनी हेर तीन धोल वाजोवपी, तीन गडे जगांट वाजोवपी आनी तीग जणांकडेन पेटारे आसता.अशें सगळें मेळून अठरा गडे परंपरेन चलत आयिल्ल्याघरांकडेन वचूंन विडे घेता.
शिशारान्नी
ह्या उत्सवाक मुखेल कार्यक्रम म्हळ्यार तीन मनशांच्या तकलेची चूल करतात आनी त्या चुलिचेर मातयेची मडकी दवरतात. त्या मडक्यात भिजून धविरल्ले तांदूळ घालतात, त्या रान्नीक शिशाच्या सुकिल्या लाकडांच्यो कापट्यो काडून त्या चुलीक उजो करतात.म्हुणून त्या उत्सवाक “शिशारान्नी” अशें म्हणटात.
शिशारान्नी हो उत्सव फाल्गुन म्हयन्यात जाता. देवळाच्या तळ्यात सगळे भगत वचूंन न्हातात आनी धवें धोतर न्हेसुन, गंध लावूंन सगळे वांगडाक देवळांत येतात. वेळीपान गाराणें-सांगणे सांगून पुराय जाल्या उपरांत सगळे देवळाच्या राज्यांगणांत येतात आनी थंयच शिशारान्नीचो कार्यक्रम जावपाचो आसता.थंय तरगां मुखार तीन गड्यांच्या हातात लोकणाची दाभणां दिवन तांचे पाय तीन दिकानी करुन तांच्या तकलेची चुल करतात. आनी तांचेर मातयेची मडकी दवरुन तातूंत तांदूळ शिजोक घालतात तें शिजला कांय ना ते कोण पळयनात.कांय वेळान ती मडकी कडेक काडटात आनी ते गडे रोकडेच मुर्ती मुखार रावतात आनी मागीर खरवद लावपाची विधी सुरवात जाता.तातुंतले दोग जाण मदी एकलो बसता आनी दुसरो भगत तागेल्या कपलाच्या भांगांर धारेची तलवार दवरता आनी लाकडाचो कुडको त्या तलवारिचेर मारता आनी ताच्या भांगाचें रगत काडटात तें रगत त्या शिजयिल्ल्या शितात मिश्रीत करुंन थंय आशिल्ल्या गड्याचेर आनी पिशें लागिल्ल्या मनशांचेर मारतात.आनी अशें मानतांत की हें जें पिशे आसा ते मारले उपरांत निवळ जाता अशीं तांची भावना आसा. हे शीत मारता तेन्ना गडे तलवार घुवणांयतात, तांकां भार येता हें सगळे प्रकार त्या वेळार चालूच आसता. भार आयलो उपरांत त्या गड्यांक कौल म्हळ्यार तांदळांची अक्षतां दिवन आशिर्वाद दितात.
भार (अवतार)
प्रत्येक वर्साक जात्रेच्या सांजेच्या वेळार भार येता अशें मानता हो भार शिवालो म्हुण,पुण कांय जाण मनटात हो भार मूळ पुरसाचो आसता.आनी तो भार एका सारस्तव ब्राहमणाक येता.हो भार त्या मुळ पुरसाचो आसता आनी तो त्या मूळ पुरसाची जी सासाय आशिल्ली त्या सासायेच्या जाग्यार हो भार येता.
प्रसाद कौल
श्री मल्लिकर्जुन देवालयांतलेच कांय हेर देव आसात ती सुवात म्हळ्यर, श्री निराकार – श्री सोमनाथ हे देव खालवाड्यां आसात. श्री निराकार श्री आदिनाथ हे देव किंदळे वाड्यार आसा. आगोंदा श्री भूमीपुरुश, श्री निराकार, श्री जल्म.
संदर्भ वळेरी
वर्ग:देवनागरी पानां
कामशास्त्र
कामशास्त्र र्धम, अर्थ, काम आनी मोक्ष ह्या चार पुरुषार्थांची प्राप्ती, हें ध्येय अडेच हजार वर्सांसावन भारतीय विचारवंतांनी समाजामुखार दवरलां. अथर्ववेदांतल्या कामसूत्कांत 'काम' ही विश्वाची निर्मणी करपी आदिदेवता अशें म्हळां (१९.५२.१). ऋग्वेदांतूय असोच उल्लेख आयला (१०.१२९.४). तांणी कामविचार वायट, अशें मानलेंना. 'धर्माविरुध्दो भूतेषु कामोऽस्मि भरतर्षभ' (धर्माकडेन अविरुध्द काम, हे भरतश्रेश्ठा, म्हजी विभूती आसा) अशें गीतेंत श्रीकृष्णाचें वचन आसा. वेदांत कामभावना ही मनशाच्या मनाची एक मुळावी आनी म्हत्वाची प्रेरणा आशिल्ल्याचें मान्य केलां. ऋग्वेदांतल्या एका सूक्तांत 'काम' शब्दाचो अर्थ इत्सा असो आयला.
'''कामस्तदगग्रे समवर्तताधि |
मनसो रेत:प्रथमं यदासीत || --- (ऋग्वेद: १०.१२९.४)'''
अर्थ- ते उपरांत जेन्ना पयलीं मनोरुपी बीं उत्पन्न जालें तेन्ना त्या मनांत काम (वासना, इत्सा) उत्पन्न जाली. ऋग्वेदांतल्या पुरुरवा-उर्वशी आनी यम-यमी हांच्या संवादांत कामवासनेचें आनी प्रेमाचें वर्णन आयलां. वैदिक साहित्यांतल्यो कथा आनी अख्यायिका हांचेवयल्यान त्या काळांतल्या सादारण मनशाचे जिणेंत कामभावनेक म्हत्वाची सुवात आशिल्ली, अशें दिसून येता.
अथर्ववेदांत काम वा इत्सा ही एक म्हान वैश्विक शक्त अशें मानून, सगळ्या देवदेवतांपरस तिका श्रेश्ठत्व दिलां. थोडेकडेन हे वैश्विक शक्तीक अग्नी अशें म्हळां. काम हो आपल्या बाणांनी मनशांची काळजां विध्द करता. कामाच्या बाणांक वेदनांची पाखां आसतात. बाणांचें तोंक अभिलाषेचें जाल्यार फाटलो भाग इत्सेचो आसता(अथर्ववेद: ३-२५).
उपरांतच्या काळांत फाटलो महाकाव्य आनी संस्कृत साहित्य हातूंत कामदेव सुप्रतिश्ठित जालो. वैदिक वाड्मयांत शृंगार देवतेचे पूजे अर्चेचो खंयच उल्लेख मेळना. पूण ब्राम्हणग्रंथांत वर्णील्ल्या कांय फलोत्पादक विधींनी शृंगारचेश्टा आस्पावतात. तेभायर अश्र्वमेध आनी महाव्रत हातूत समागमक्रियेचो उल्लेख आसा. ऋग्वेदांतल्या विवाहसूक्तांत समागमक्रियेचो स्पश्ट उल्लेख आसा (१०.८५.३७). शतपथब्राम्हणांतूय यज्ञवेदीक बायल आनी अग्नी हो तोचो घोव अशें म्हळां (१.२.५.१५-१६); पूण सगळेकडेन धर्मीक विधीक मुखेक सुवात दिल्ली आसून शृंगाराचें स्थान दुय्यम आसा.
वैदिक काळांत कामशास्त्राचो खास अभ्यास जावंक नाशिल्लो. उपनिषद्काळांत पयलेंच खेप प्रजननशास्त्राचे नदरेन कामभावनेकडेन ऋषींचे लक्ष गेलें. कामवासना ही हेर सगळ्या इत्सांइतलीच म्हत्वाची आसा, अशें बृहदारण्यकांत सांगलां (४.४.२२). ह्याच उपनिषदांत फुडें पंचाल देशांतल्या प्रवाहण जैवलीन केल्लें दादले-बायलांच्या एकामेकांचे ओडीविशींचें सविस्तर वर्णन आयलां (६.२.१२). पंचाल देशांतसून कामशास्त्राचो उगम जालो. ब्राभ्रव्य हो कामशास्त्रांतलो पाटांगडो विध्वान पंचाल देशांतलोच.उद्दालक आरुणी हो कामविशींचो गुप्त विद्धेचो आनीक एक पंडित आशिल्लो अशें बृहदारण्यकांत सांगलां (६.४.४). प्रवाहण जैवलीन सांगिल्लें कामाविशींचें गिन्यान उद्दालक आरुणीन आपलो पूत श्वेतकेतू हाका दिलें. मागीर श्वेतकेतून हें गिन्यान सबंद पंचाल देशांत पातळायलें, अशें म्हण्टात.
धर्म आनी अर्थ ह्या दोन पुरुषार्थांची पूर्विल्ल्या आचार्यांनी जशी गंभीर विस्कटावणी केली, तशेंच वात्स्यायनान बारकायेन आनी खोलायेन कामशास्त्राचें प्रतिपादन केलें. कामशास्त्राचे उत्पत्तीविशीं वात्स्यायनान ग्रंथाच्या आरंभाक एक आख्यायिका सांगल्या. ब्रम्हदेवान त्रिवर्गविशींचें विशालकाय शास्त्र निर्माण केलें.ह्या शास्त्रांतसून म्हादेवाचो सेवक नंदी हाणे १,००० अध्यांयांचे 'कामसूत्र' वेगळें काडलें. ताचो संक्षेप उद्दालकाचो पूत श्र्वेतकेतू हाणें ५०० अध्यायांत केलो. ह्या संक्षेपाचो आपरोस पांचाल देशवासी बाभ्रव्य हाणें ७ अध्यायांनी आनी १५० अध्यायांनी केलो. हातूंतलें वैशिक नांवाचें अधिकरण पाटलिपुत्र नगरांत रावपी गणीकांचे आज्ञेक अनुसरुन दत्तकाचार्यान वेगळें काडलें आनी आपणें स्वतंत्रपणान रचलें. तशेंच चारायण, सुवर्णनाभ, घोटकमुख्, गोनदीय, गोणिकापुत्र आनी कुचुमार ह्या स आचार्यांनी क्रमश
१. सादारण २. सांप्रयोगिक ३. कन्यासंप्रयुक्तक ४. भार्याधिकारीक ५. पारदारिक आनी ६. औपनिषदिक हीं स अधिकरणां स्वमतप्रदर्शनाखातीर स्वतंत्रपणान रचलीं. ह्या सगळ्या ग्रंथांनी बाभ्रव्याचो ग्रंथ खूब व्हडलो आशिल्ल्यान तो अध्ययनाक कठीण लागपाक लागलो. तशेंच दत्तक आदी आचार्यांचे ग्रंथ कामशास्त्राच्या उपांगांचेरुच बरयल्ले आशिल्ल्यान मूळ कामशास्त्र नश्ट जावपाच्या मार्गार आयलें. देखून वात्स्यायनान ह्या शास्त्रांतल्या सगळ्या विशयांचो खोलायेन अभ्यास करून आनी तें संक्षेपान संकलित करून 'कामसूत्र' हो ग्रंथ तयार केलो. शास्त्रीय म्हायतीन परिपूर्ण आशिल्ल्या वात्स्यायनाच्या कामसूत्राची सगळ्यांक नामना जाली. वात्स्यायनाच्या कामसूत्रांतल्या अधिकरणांनी सादारण वळख अशी:
- (कामसूत्र १.२.४६-४७)'''
अर्थ- काम हें शरीरधारणेक गरजेचें आशिल्ल्यान आहाराकडेन ताचें साधर्म्य (सारकेंपण) आसा. तशेंच धर्मार्थाचें निमणे फळ खास करून कामात्मक जावन आसा. 'काम' शब्दाची शास्त्रीय व्याख्या वात्स्यायानान अशी दिल्या-
श्रोत्रत्वक्वक्षुर्जिह्याध्राणानाम् आत्मसंयुक्तेन मानसाधिष्ठितानां स्वेषु स्वेषु विषयेषु आनुकूल्यत:प्रवुत्ति:काम: |
अर्थ- मनान अधिश्ठित केल्लीं कान, कात, दोळे, जीब आनी नाक हीं ज्ञानेंद्रियां आन्म्याकडेन संयुक्त जावन आपापल्या विशयांचे सुवातीर जी अनुकूल प्रव्रृत्ती दाखयतात, ताकाच 'काम' अशें म्हण्टात. वात्स्यायनान कामशास्त्राक पूरक अशा संगीत, नृत्य आनी चित्रकला ह्या ६४ शिल्पकलांचो तशेंच ६४ कलमाचो उल्लेख केला. वात्स्यायनान नायिकांचें कन्या, पुनर्भू आनी वेश्या अशे तीन प्रकार सांगल्यात. पूण ते उपरांतच्या काम-वाड्मयांत पद्धिनी, चित्रिणी, शंखिनी आनी हस्तिनी अशे नायिकांचे आनीकूय भेद केल्ले मेळटात.
कामसूत्राचेर 'जयमंगला' ह्या यशोधराचे टिकेखेरीज भास्कर, मल्लदेव आनी राजा वीरभद्र ह्या पंडितांच्यो टिका आसात. कामसूत्रा उपरांतचो म्हत्वाचो असो ह्या शास्त्रावयलो ग्रंथ म्हळ्यार दमोदरगुप्तान आठव्या शेंकड्यांत बरयल्लो 'कुट्नीमत्त'. ते उपरांत सुमार धाव्या शेंकड्यां पद्धश्री नांवांच्या एका बौध्द भिक्षून 'नगर-सर्वस्व' हो ग्रंथ बरयलो. हातूंत शांकर कामतंत्राचो उल्लेख आयला. नागरसर्वस्वाचेर जगज्ज्योतिर्मल्लान सतराव्या शेंकड्यांत एक टिका बरयली. कामसूत्रा उपरांतचो नामनेक पाविल्लो ग्रंथ म्हळ्यार कोक्कोक वा कोक नांवाच्या विद्धानान बाराव्या शेंकड्या पयलीं बरयल्लो 'रतिरहस्य' हो ग्रंथ. नंदिकेश्र्वरम् गोणिकापुत्र आनी वात्स्यायन हांच्या आदारान आपणे 'रतिरहस्य' बरयलें, अशें कोक हाणे सांगलां. ह्या ग्रंथाचेर 'दीपिका' नांवाची टिका कांचीनाथान बरयल्या. 'रतिरहस्य' ह्या ग्रंथाक 'कोकशास्त्र' ह्या नांवान चड वळखतात. ह्या ग्रंथाचे अरबी, फारसी अणकार जाल्यात. ज्योतिरीश्र्वर कविशेखरान सुमार तेरव्या-चवदाव्या शेंकड्यांत 'पंचसायक' हो पध्यात्मक ग्रंथ बरयलो. मूलदेव, बाभ्रव्य, नंदिकेश्र्वर, रतिदेव आनी क्षेमेंद्र हांचे ग्रंथ अभ्यासून आपणे हो ग्रंथ बरयलो, अशें ग्रंथकारान म्हळां. वात्स्यायानाच्या गध्य कामसूत्राचो आर्यावृत्तांतलो पध्यात्मक अवतार वीरभद्र राजान 'कंदर्पचूडामणी' ह्या नांवान बरयलो 'अनंगरंग' हो कामशास्त्रावयलो ग्रंथ खूब लोकप्रिय जालो. जयदेवाचो 'रतिमंजरी' हो ६० कवनां आशिल्लो पध्य-ग्रंथ लेगीत उल्लेख करपासारको आसा.
कामशास्त्राचेर बरयल्ल्या हेर ग्रंथांनी व्यासजनार्दनाचो 'कामप्रबोध' महाराज देवराजचो 'रतिरत्नप्रदीपिका', दंडीन बरयल्लो 'नर्मकेलिकौतुकसंवाद' ह्या ग्रंथाचो आस्पाव आसा. 'काम' हो चार पुरुषार्थांतलोच एक, अशें पूर्विल्ल्या काळासावन भारतीय संस्कृतायेन मानलें. ताचो प्रभाव भारतीय ललित साहित्य आनी ललित कला हांचेर जालो. कामशास्त्राचेर शृंगाररसप्रधान खंडकाव्यां आनी महाकाव्यां निर्माण जालीं. भारतीय मूर्तिकारांनी खजूराहो, कोनारक, विजयानगर हांगाल्या दैवतप्रासादकलेंत मिथुनाचीं संभोगचित्रां आकर्शक रितीन निर्माण केलीं.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Deu
Deu, zaka Isvôr vo Pormesvôr-ui mhonntta, brohmanddacho ani sonvsaracho rochnar. Devak zaiteam gunnanim vornnitam, zoxem mogall, mhoimevont, sorvsoktivont vo sorvbolixtt, nirontor, kaklutivont, ovinaxi bi.
Mandavôll
Devachi Veg Vegllim Kolponam
Veg vegllea dhormanim, Devak veg vegllea ritimni man'ta. Judêu, Kristanv, Moir, Parxi ekuch Deu asa mhunn mantam.
Kristanvponnan
Kristvponnan Devan teg zann asa, Deu Bap, Deu Put ani Povitr Otmo, punn Deu ekuch. Haka Povitr Tritvi vo Trinidad mhunnta. Kristanvam Jezuk, sonvsarant denvlolo, Devacho Put mhonn man'tam.
Judêv
Judêu lok Devak char veonzonachea YHWH nanvan ollkhota. Judêu sevadhorman Adonai nanvan Devak ollkhita.
Konknne
Konknne vo Hindu bhavanchi somoz, porom'porê pormonnem asta. Vêdam pormonnem Deu monxam bhitôr asa.
Parxi
Parxi dhorman, Zorthuxtran Ohura Mozda mhunn rochounknaslolea ekleach Devak vakhannla. Ohura Mozda Avestan bhaxen asa, ani Sonskrutantleam Osur utrantlean Ohura som'bond dovorta ani Medh utrantlean Mozda som'bond dovorta. Medh mhunnchem zannvai.
Baha-i
Baha-i Devak ovinaxi brohmanddacho rochnnar mhunn man'ta.
Islam'
Moir, Deu ekuch mhonn manta.
Xikh
Xikh dhorman Deu êk kolpounn nhui, punn êk khoro zann, ani jim Taka onnbhovunk sodta tim Taka onbhoutolim. Xikh dhorman Devak Vaheguru mhunnta. Tacho orth boro guru zo kallokh poisavunk uzvadd haddta.
वर्ग:Konknni वर्ग:Totvaxastr / Philosophy वर्ग:Dhorm / Religion वर्ग:Romi panam
दादोजी कोंडदेव
दादोजी कोंडदेव (जल्म: १५७७; मरण: ७ मार्च १६४)
शहाजी आनी शिवाजीचो एक लागींचो असो विस्वासू आनी कर्तबगार कारभारी. तो ब्राम्हण आशिल्लो. शहाजीकडेन आशिल्ल्या देशमूखी गांवांमदल्या मलठणचो तो कुलकर्णी आशिल्लो. शहाजीन आपल्या पुणें जहागिरीचो कारभारी म्हणून ताची नेमणूक केली. ताचेपयलीं विजापूरच्या आदिलशहाचो सुभेदार म्हणून तो काम पळयतालो.
शहाजीन ताची जिजाबाई आनी शिवाजी हांचेवांगडा पुण्यालागसार रावपाची वेवस्था केल्ली. शिवाजीच्या शिक्षणाची जापसालदारकी ताचेर सोंपयिल्ली. ताणें शिवाजीक झुजाचें तशेंच राजनितीशास्त्राचें शिक्षण दिलें.
दादोजी हाणें कारभारी म्हणून सुत्रां हातांत घेवंचे पयलीं पुणें जहागिरीची स्थिती सामकी वायट आशिल्ली. विजापूरी सरदार रायाराव हाणें पुणें लागून उडयल्लें तेन्ना शेत कसोवपी लोक पळून गेल्ले.
दादोजी हाणें पळुन गेल्ल्या लोकांक परत आफोवन हाडले आनी तांकां परत शेत कसोवपाक उर्बा दिली. पुणें वाठाराचे सुरक्षितरायेची ताणें बरी वेवस्था केली. देशमुखींतलीं झगडीं मिटोवन तांचो एकवट घडोवन हाडून स्वराज्याच्या वावराक आदार दिलो. शिवाजीचो पालक आनी स्वराज्याच्या सुर्वेच्या काळांतलो शिवाजीचो एक मार्गदर्शक म्हणून मराठ्यांच्या इतिहासांत ताची आगळी अशी सुवात आसा.
वर्ग:देवनागरी पानां
Croatia
, एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी ज़ाग्रेब नगर आसा।
Sondorbh
वर्ग:Sonvsarachim Raxttram वर्ग:Europachim Raxttram वर्ग:Romi panam
अग्यारी (आतश बेहेराम)
अग्यारी (आतश बेहेराम) पारशी धर्मियांच्या उज्यांच्या मंदिराचें नांव. पारशी लोक हे आर्यांचे इराणी शाखेचे वंशज जाल्ल्या कारणान आर्य लोकांवरीच तांकां सुर्य आनी अग्नी (उजो) हांच्या विशीं पूज्यभाव आसा. देवाची प्रार्थना लेगीत ते लोक उज्या म्हऱ्यांत रावन करतात. उजो एक सारको पेटोवन दवरपा खातीर पारशी लोक मंदिरॆं बांदतात. ह्या उज्याच्या मंदिरांक अग्यारी, अताश बेहेराम, आतश अद्रान, आतश दादगा, आतशखाना आशीं नांवां आसात. तातूंत आश बेहेराम हें सगळ्यांत व्हड. हातूंतलो उजो सिद्ध करपाक एका वर्सा परस चड काळ मेरेन विधी करचे पडटात. आतश अद्रान सिद्ध करपाक मात चार दीस पुरो जातात. अग्यारी (उज्याघरां) हीं सगळ्या मंदिरांत अण्या पांवड्यांची मानतात. पूण जंय पारशांची थोडी-भोव वसती आसता, थंय अघ्यारी आसताच. ‘आतश दादगा’ हो पारशांच्या घरांतलो उजो. पारशी जेन्ना घर बदलतात तेन्ना ‘आतश दादगा’ आपल्या वांगडा घेवन वतात आनी तो केन्नाच पालवचो न्हय हाची जतनाय घेतात. हातूंतल्या उज्याचे पूजे खातीर ‘दस्तूर’(पुरोहित) वा गृहस्थी वचूंक शकता. पूण ‘आतश आदरॉंन’ आनी ‘आतश बेहेराम’ हातूंतल्या उज्या कडेन सेवेक नियुक्त केल्या दस्तुरा बगर आनीक कोणाकूच वचपाचो अधिकार ना. अग्यारींतल्या उज्याचें दर्शन हेर धर्मांतल्या लोकांक घेवपाक मेळना. भारतांत आठ आतश बेहेराम आसात. तातूंतले चार मुंबयत आसा. पयलो आतश बेहेराम उदवाड्याक सुमार 1742 वर्सा बांदलो. दुसरो नवसारी हांगा 1765 वर्सा बांदलो. तिसरो 1783 वर्सा दादाभाई नोशीरवानजी हाणें कदमी पारशां खातीर मुंबयत बांदलो. चवथो बाई जाईनीन 1823 वर्सा सुरतेक शाहनशाही पारशां खातीर बांदलो. सुरत हांगा कदमी पारशां खातीर पेस्तनजी काळाभाई वकील हाणें 1823 वर्सा पांचवो बांदल. बमनजी, रस्तमजी आनी अर्देसर हरमजी वाडिया ह्या तीन भावांनी 1830 वर्सा शाहनशाही पारशां खातीर सवो बांदलो. सातवो आनी आठवो अनुक्रमान 1845 आनी 1897 वर्सा मुंबयत बांदलो.
आतश बेहेराम उजो सिद्ध करपाचो विधी एकदम कठीण आशून तो उजो एक हजार अग्नीं पसून तयार करपाचो आसता. पयलीं फुडें दिल्ले सोळा अग्नी वेगवेगळ्या सुवातींतल्यान जमयतातः- प्रेतदहनाचो अग्नी, रंगारी, राजा, कुंभार, विटो करपी, तांबट, शेट, टांकसाळवालो, लोहार, शिकलगार, भडभुंजा, सोऱ्याटी भाटी, झुजारी, धनगर, पुरोयत हांच्या घरच्यो आनी मळबांतल्या विजेचो अशे ते एकूण सोळा जातात. हातूंतलो प्रत्येक अग्नि शुद्ध करून घेतात. तो सिद्ध जावपक एक म्हयनो ते दोन म्हयने इतलो काळ लागता.
तो तयार जातकूच चांदीच्या वा काशाच्या पेल्यांत घालून एका फातराच्या पेडाचेर दवरतात. जे कुडींत हो उजो दवरपाचो आसता, ते कुडींत वण्टीर एक तलवा, चोपदाराच्यो दोन बडयो आनी कोनशांनी पितुळच्यो घांटी हुमकळायतात. दीस आनी रात मेळून पांच खेपो अग्नीची प्रार्थना करतात. दरेक वेळेक वा प्रहराक ‘गेह’ असें म्हणटात. उज्याचेर सवळ्या आनी चारित्र्यवान पुरोयतांची सदांच पाळत आसता. उजो एक सारको पेटत आसता. तो पालवलो जाल्यार तें दुःश्चिन्ह समजतात.
आतश बेहेराम लागीं काम करपी पुरोयत तोंडार एक कापड बांदतात, ताका ‘पदान’ असें म्हणटात. भावीक पारशी लोक सदांच अग्निदर्शन घेतात. गर्भकुडींत हुंबऱ्यार दिंबी मोडून प्रार्थना करतात आनी कस्तीचो मंत्र म्हणटात. आतश बेहेरामविशीं पारशांक उपाट पुज्य भाव आसा.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
गद्य साहित्य
गद्य साहित्य: नवलकथा आनी कथा- ह्या काळांतली कथा आनी नवलकथा चडांत चड समजामिमुख जाल्ली दिसता. भारताचें यथार्थ दर्शन ह्या कथा-नवल कथांनी घडटा. दलीत आनि पद्दलीत समाजाचें प्रामाणीक चित्र पितारपाचेंकाम समर्थपणान ह्या काळांतल्या लेखकांनी केलां. ह्या कालखंडांत नवलकथेच्या मळार क्रांतीकारी योगदान दिवपी प्रेमचन्दाच्या नांवान ह्या कालखंडाक प्रेमचन्द युग म्हण्टात. ताणें गोदान, गबन,रगभूमि, कर्मभूमि, कायाकल्प, सवासदन, प्रेमाश्रय अशो एकापरस एक सरस नवलकथा बरयल्यो. ताच्यो 'पुस की रात', 'कफन', 'बडे घर की बेटी', 'शतरंज के खिलाडी' हे कथा संग्रह प्रसिद्द आसात. ह्याच काळांतले आनी कता -नवलकथाकार अशे आसात.- विश्वंभरनाथ शर्मा कौशिक (ननवलकथा: माॉ, भिखारिणी; कथा: कताई, रक्षाबंधन, उध्दार), सुदर्शन (हारकी जीत, ्लबम, आशिर्वाद), चतुरसेन शास्त्री (ह्रदय की परख, ह्रदय की प्यास, अमर अभिलाषा, आत्मदाह), चंद्रधर शर्मा गुलेरी (उसने कहा था, सुखमय जीवन, बहु काकाँच), जयशंकर प्रसाद (कंकाल, तितली, आकाशदीप पुरस्कार, प्रतिशोध). मनोविज्ञानाची फाटभूंय घेवन कथा बरोवप्यांमदीं इलाचंद जोशी, जैनेनद्, अज्ञेय हांचें लिखाण उल्लेखनीय आसा. तेभायर सियाराम शरण गुप्ता, भगवती प्रसाद वाजपेयी, वृन्दावन लाल वर्मा, राहुल संस्कृत्यायन आदि लेखकांनी मोलाची भर घाल्या.
नाटकाच्या मळार प्रसाद हांणे अपूर्व अशें योगदान दिल्ल्यान नाटकाच्या संदर्भांतल्यान ह्या कालखंडांत प्रसाद युग म्हणून वळखतात. 'सज्जन विशाखा', 'अजातशत्रु', 'जनमेजय का नागयज्ञ', 'राज्यश्री', 'स्कंद गुप्त', 'चंद्र गुप्त', 'ध्रुवस्वामिनी' अशींं सरस नाटकां बरोवन प्रसादान आपली अशी नाट्य परंपरा निर्माण केली. हरिकृष्ण प्रेमी (रक्षाबंधन, पाताल विजय, प्रतिशोद), लक्ष्मीनारायण मिश्र (संन्यासी, मुक्ति का रहस्य, राक्षस का मंदिर, राजयोग) हे हेर नाटककार आसात. पुरा, इतिहासांतली कथानकां वेंचून, भारतीय आनी अस्तंती शैलींचो समन्वय साधून नाटकां आनी नाटकुलीं निर्माण जालीं.
निबंदाच्या मळार साहित्यीक, दार्शनीक, मनोविज्ञानीक आनी आलोचनात्मक प्रकृतीच्या निबंदाची निर्मिती जाली. आचार्य रामचंद्र शुक्ला (चिंतामणी भाग १ और २), बाबु गुलाबराय (फिर निराशा क्यों ?, मेरी असफलता), पद्मालाल बख्शी ९कुछ, पंचपात्र), राहुल संस्कृत्यायन, राधाकृष्णादास, शांतिप्रिय व्दिवेद ह्या निबंदकारांनी हेम दालन समृध्द केलें. समिक्षेच्या मळार आचार्य रामचंद्र शुक्ला, शामसुंदरदास, लक्ष्मीनारायण, डॉ राम शंकर रसाळ, डॉ रामकुमार वर्मा, कृष्णशंकर शुक्ल, नन्ददुलारे वाजपेयी, शांतिप्रिय व्दिवेदी हांणी शास्त्रीय समिक्षेक व्हड योगदान दिलें.
म्हयमा बापाक
म्हयमा बापाक
Glory be to The Father
म्हय मा बापाक,
गद्य साहित्य
निबंदाच्या मळार हजारीप्रसाद व्दिवेदी, दिनकर, अज्ञेय, यशपाल, जैनेंद्र, रामवृक्ष बेनापुरी, शांतीद्रेय व्दिवेदी हांणी जिवीताच्या विविध आंगांक स्पर्श करपी निबंद बरयले. तेभायर हजारी प्रसाद व्दिवेदी, नगेंद्र, रामविलास शर्मा, शिवप्रसाद सिंह चौहान, विश्वनाथ, प्रसाद मिश्र, रामकृष्ण शुक्ल हांणी हिंदी समिक्षेच्या मळार भरीव योगदान दिलां.
म्हयमा बापाक
म्हयमा बापाक
आनी पुताक आनी पवित्र आत्म्याक.
जशें आदीं, आतां आनी सदां सदांकाल.
गद्य साहित्य
वर्ग:देवनागरी पानां
म्हयमा बापाक
म्हयमा बापाक
आमेन
Gloria Patri
Gloria Patri, also known as the Glory Be to the Father or, colloquially, the Glory Be, is a doxology, a short hymn of praise to God in various Christian liturgies. It is also referred to as the Minor Doxology (Doxologia Minor) or Lesser Doxology, to distinguish it from the Greater Doxology, the Gloria in Excelsis Deo.
पळेयात
Gloria_Patri
वर्ग:! रोमान काथलीक आंचीं मागणीं वर्ग:देवनागरी पानां
सुर्ला
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण ना. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण ना. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण ना. गांवांत झरीचें उदक पुरवण ना. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण ना. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण ना. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
सुर्ला (६२६९७४)
सुर्ला हे दक्षिण गोवा जिल्ह्यातल्या सांगें तालुक्यातील ६४२० हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात २४७ कुटुंबाचे व पुराय ११०९ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार PONDA ४० किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा ५६६ दादले आनीक ५४३ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक १० आसून अनुसूचित जमातीचे ७ लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६९७४ आसा.
शैक्षणिक सुविधा
सगळ्यांत लागीं पूर्व-प्राथमिक शाळा (SANCORDEM) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत ५ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत १ खाजगी कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आसा. गांवांत १ खाजगी माध्यमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा (SANCORDEM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (BANDORA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (BANDORA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय (BAMBOLIM CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (PANAJI) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (CURCHOREM-CACORA) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (BANDORA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (PONDA) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (QUELA-CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
सगळ्यांत लागीं कुटुंब कल्याणकेंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध ना. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनीक येरादारी
सगळ्यांत लागीं कच्चो रस्तो ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं वेपाराविशी सावकारी पेडी १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत हेर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळांमळ ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत चित्रपट / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत भौशीक वाचन घर उपलब्ध आसा. गांवांत भौशीक वाचन घर उपलब्ध आसा. गांवांत खबरापत्रा पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जल्म मरण नोंदणी केंद्र उपलब्ध आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर गरमेच्या दिसांनी (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर थंडेच्या दिसांनी (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर गरमेच्या दिसांनी(एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर थंडेच्या दिसांनी (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर गरमेच्या दिसांनी (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर थंडेच्या दिसांनी (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर गरमेच्या दिसांनी (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर थंडेच्या दिसांनी (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
सुर्ला ह्या गांवांत जमिनीचो वापर सकयल दिल्ल्या प्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
संदर्भ
वर्ग:दक्षिण गोंय वर्ग:सांगें वर्ग:दक्षिण गोंय जिल्ल्यांतले गांव वर्ग:देवनागरी पानां
वेरूळ
वेरूळ महाराष्ट्रांतल्या मराठवाड्यांतली नामनेची सुवात. औरंगबादचे वायव्य दिकेक हो गांव आसा. गांवा लागसारच इला न्हंय व्हांवता. हे न्हंयेचे देगेर घृणेश्र्वराचें देवूळ आसा. तें बारा ज्योतिर्लिंगातलें एक मानतात.
इतिहास
वेरूळचें मूळ नांव एलापूर अशें आशिल्लें.राष्ट्रकूटांच्या एका तांब्यापट्यांत एलापूरच्या शिवमंदिराची म्हळ्यार कैलास लेण्याची खूब तोखणाय केल्ली आसा.तें एलापूर म्हळ्यारच वेरूळ.एलापूरचो अपभ्रंश जावन वेरूळ हें नांव त्या गांवाक मेळ्ळें आसुंये,अशें कांय जाणकारांचें मत आसा. गांवाचे अस्तंतेक एका दोंगरांत कोरांतिल्ल्या लेण्यांक लागून ह्या गांवाक खूब नामना मेळ्ळी.हो दोंगर दक्षिण - उत्तर असो पातळिल्लो आसून,ताचो आकार चंद्राचे कोरीभसेन आसा.
ह्या दोंगरांत वट्ट चवतीस घोली कोरांतिल्ल्यो आसात.तातुंतल्यो दक्षिणेकडल्यो बारा घोली बौध्द पमथाच्यो,उत्तरेकडल्यो पांच घोली जैन पंथाच्यो आनी त्या दोगांयच्या मदल्यो सतरा घोली ब्राह्मणी पद्दतीच्यो आसात.बौध्द लेणीं इ.स. ५५०-८०० ह्या काळांतलीं आसून,तीं महायान पंथाचीं आसात.तातुंत एक चैत्यघर आसून, बाकीचीं बुध्दाची प्रतिमा आशिल्लीं विराहघरां आसात.
इ.स. ६५० उपरांत हांगाच्या ब्राह्मणी घोलींची निर्मिती सुरू जाली.तातुंतलें कैलास मंदिर हें खुबूच सोबीत लेणें राष्ट्रकूट राजा कृष्णराज(पयलो)हाणें इ.स. च्या ८ व्या शेंकड्यांत निर्माण केलें.जैन लेणीं इ.स.च्या ९ व्या आनी १० व्या शेंकड्यांतलीं आसून तीं राष्ट्रकूट वंशांतल्या अमोघवर्ष(पयलो)वा कृष्णराज(दुसरो)हांचे वेळार कोरामतिल्लीं आसात.
बौध्द लेणीं
हांगा पयलीं बौध्द लेण्यांची रांक लागला.
क्रमांक १ ते १२ हीं लेणीं बौध्द पंथीय आसात. उपरांत ब्राह्मणी पद्दतीचीं सतरा लेणी लागतात.
ब्राह्मणी लेणीं
उपरांत गाभारो लागता.ताच्या दाराचेर दोन व्हडले द्वारपाल आसून,एके वटेन मकराचेर गंगादेवी आनी कूर्माचेर यमुनादेवी उबी दिसता.थंयच आनीक कांय बायलांच्यो मूर्ती,सेवक,गंगा-यमुनेच्यो मूर्ती आसात.गाभा-यांत महिषासुरमर्दिनीची मूर्ती एका चबुत-याचेर उबी आसा.तातुंत उत्तरेचे वण्टीत,उजव्या हाताक वीरभद्र,डपरांत हंसारुढ ब्राह्मी,नंदीवाहना माहेश्र्वरी,मयुरवाहना कौमारी,गरूडवाहना वैश्णवी,वराह-वाहना वाराही,गजवाहना इंद्राणी आनी घुबडवाहना चामुंडा ह्या सप्तमातृकांच्यो मूर्तूी आसात.तशेंच ह्या सगळ्या मातृकांच्या हातांत एक ल्हान बाळक आसा.उपरांत गणपतीची मुर्त आनी निमाणें काली आमी काल हांच्यो प्रतिमा कोरांतिल्ल्यो दिसतात.दक्षिणा पथांतल्यान परतून सभामंडपांत येतकच,दक्षिणे वटेनचे वण्टींत,पयल्या खणांत,अंदकासुरवधाचो प्रसंग दिसता.दुस-यांत रावणानुग्रहाचो प्रसंग कोरांतला.कैलास पर्वताचेर शिव-पार्वती बसल्या.रावण आपल्या सगळ्या हातांनी तो पर्वत उबारपाचो यत्न करतात.पार्वती भियेल्या पूण शिव शांत आसा.तिस-या खणांत तांडव नृत्य करपी शिवाची सोबीत मूर्त,उजवे वटेन तीन डमरू घेतिल्ले गण आनी भृंगी आसून,फाटले वटेन एका कोनशाक ब्रह्मा,विष्णु आनी दुस-या कोनशाक इंद्र आनी अग्नी हांच्यो प्रतिमा आसात.फुडल्या खणांत शिव-पार्वती घुलांनी खेळटात.मकुशीक गणपती,भृंगी आनी सेवक-सेविका आसून,सकयले वटेन नंदी आनी खेळबपी शिवगण आसात.निमाणच्या खणांत महिषासुरमर्दिनीचें सोबीत शिल्प आसा.
प्रांगणांत दक्षिणेवटेन कुशीक उदकाची टांकी आसा आनी उत्तरेवटेनचे वण्टींत दाराकडे एक लेणें आसा हें इ.स.च्या १० व्या शेंकड्या डपरांत कोरांतील्लें आसुयें.तातुंत गर्भगृहांत शिवलिंग आनी ताचे फाटल्यान त्रिमुख महेश मूर्त कोरांतल्या.इत्तरेवटेनचे वण्टींत आनीक एक साल आसून ताच्या तिनय वटेनच्या वण्टींनी दोन दोन कुडी आसात.
विमानावयल्या निमाण्या तळाचेर चारय कोनशांनी चार बशिल्ले नंदी आसात.नंदीमंडप आनी ताच्या मुखावयलें गोपुर हांचेरय शिखरां,मूर्तिपट आनी गंधर्वमिथुनां आसात.मुखेल मंदिराचे फाटलेवटेनचे वण्टींत १९ खण आसून,तातुंतल्या पयल्या खणांत शिव-पार्वतीच्या लग्नाचो सुवाळो आसा.दुस-या खणांत अंधकासुरवध करपी शिव,तिस-यांत त्रिपुरांतक शिव,चवथ्यांत शिवपार्वतीची आलिंगनमुर्त,उपरांत अनुक्रमान चतुर्भुज शिव,लिंगोद्भवमूर्त,गंगाधर शिव,हरिहर,विष्णु,शिव,ब्रह्मा,त्रिनेत्र शिव,भिक्षाटन मूर्ती,नटराज शिव उपरांत शिव आनी शिव-पार्वती अशो मूर्ती दिसतात.तेउपरांत दक्षिणेकडले वण्टींत १२ खण आसून,पयल्या खणांत अर्धनारीश्र्वर,दुस-यांत चतुर्भुज शिव,तिस-यांत गोकर्ण महाबळेश्र्वर हांगा जमनीवयलें शिवलिंग उखलपाचो यत्न करपी रावण,उपरांत हिरण्यकशिपुनृसिंह,शेषशायी विक्ष्णु,गोवर्धनधारी कृष्ण,त्रिविक्रम,गरूउाचेर बशिल्लो विष्णु,पृथ्वीचो उध्दार करपी वराहरुपी विष्णु,कालियामर्दन,शंखचक्रगदाधारी चतुर्भुज विष्णू आनी निमाण्या खणांत अन्नपूर्णेची सोबीत मूर्त आसा.