cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
गॅझेटीअर
गॅझेटीअर
धर्तरेवयले देश, प्रदेश, थळां, न्हंयो, दोंगर हांची वर्णक्रमाप्रमाण भौगोलिंक, इतिहासीक, समाजीक, धर्मीक, सांस्कृतिक म्हायती दिवपी कोश म्हळ्यार गॅझेटीअर ‘गॅझेट्टा’ हें व्हेनिसांतल्या एका नाण्याचें नांव. १५६६ वर्सा उजवाडाक आयिल्ल्या आनी दर प्रतीचें मोल ह्या नाण्याइतलें आशिल्ल्या वृत्तपत्राचें ‘गॅझेट्टा’ हें नांव आशिल्लें. आयज ‘गॅझेट’ हो शब्द वृत्तपत्र ह्या अर्थान वापरतात.गॅझेट बरोवपी तो ‘गॅझेटीअर’ असो मूळचो अर्थ आशिल्लो. भौगोलिक माहितीचे कोश म्हळ्यार ‘गॅझेटीअर’ असो अर्थ एकुणिसाव्या शेंकड्यांत इंग्लीशींत रुढ जालो. अस्तंत्या देशांनी इ. स. प. सव्या शेंकड्यांत सायलॅक्स आनी ते उपरांत २०० वर्सांनी मीगॅस्थीनीस हांणी भारताचो वृतांत बरयलो. कौटिल्याच्या अर्थशास्त्रांत मौर्य काळांतली भारताची भौगोलिक आंकडेवार माहिती आसा. फाहियान, ह्युएनत्संग, इब्न बतूता हांणीय आपापले वृतांत बरोवन दवरल्यात. अल-बीरुनीच्या इंडिकांत बारीकसाणेन केल्लो नियाळ आनी विस्कटावणी दिसून येता. सव्या शेंकड्याचे सुर्वेक बायझंटियमांतल्या स्टेफिन हाणें तयार केल्लें गॅझेटीअर आनी १०८५-८६ वर्सा विल्यम द काँकरर हाणें इंग्लंडचो बारीकसाणेन अभ्यास करून बरयिल्लें ‘डोम्स डे बुक’ (Domes Day Book) हीं हालींच्या गॅझेटीअरचीं पूर्वस्वरुपां अशें म्हळ्यार जाता.
जिनीव्हांत १५६५ वर्सा चार्ल्स स्टीफन हाचो इतिहासीक भौगोलिक कोश Dictionarium historico-geographicum हें आर्विल्ले धर्तेचें पयलेंच गॅझेटीअर जावन आसा. ते उपरांत फेर्रारीचो ‘लेक्सिकन जिऑग्राफिकम’ (Lexicon geographicum, १६२७), बॉड्रॉदचो Geographia ordine literarium disposita (१६८२), ला मार्टिनिरीचो दिक्सिऑनॅर (१६८२),जेओग्राफीक, इस्तोरीक ए क्रितीक (Dictionnaire geographique, historique et critique, १७२६) अशीं कितलींशींच गॅझेटीअरच्या रुपाचीं पुस्तकां उजवाडाक आयलीं. ह्या सगळ्या पुस्तकांनी त्या काळांतल्यो शास्त्रीय कल्पना, लोकभ्रम आनी हेर सामान्य चुको आसताल्यो.१८१७ वर्सा जर्मन भूगोलतज्ञ योहान्न जी. एच्. हॅसेल हाणें शास्त्रीय नदरेंतल्यान संशोधन करून बरयिल्लो Geographisch-Statistisches Handworterbuch हो कोश हेर सगळ्या जाणकारांनी आनी कोशकारांनी प्रमाण मानलो. ताचे आदीं आनी उपरांत उजवाडाक आयिल्ल्या कांय गॅझेटीअरांची वळेरी अशी: १८०८: क्रूट वेल – ‘युनिव्हर्सल गॅझेटीअर’; १८१७-२२: क्रूट वेल- ‘एडिंबरो गॅझेटीअर’;१८५०: जॉन्स्टन- ‘डिक्शनरी ऑफ जिऑग्राफी’;ब्लॅली- ‘इंपीरिअल गॅझेटीअर’; १८५१: माक्कलख- ‘जिऑग्राफिकल डिक्शनरी’; १८५५: लिपिनकॉट- ‘प्रोनाउन्सिंग गॅझेटीअर ऑफ द वर्ल्ड’; १८७४: रिटर- ‘Geographisch-Statistisches-Lexicon’; १८७९-१९००: व्हिव्हियन द सेंट मार्टीन- ‘Nouveau Dictionnaire de Geographie Universelle’; १८९५: लाँगमन- ‘गॅझेटीअर ऑफ दी वर्ल्ड’; १८९८: जी. गॅरोल्लो- ‘Dizionario Geogrefico Universale’; १९२१: केंडे- ‘Geographisches Worterbuch’; १९२३ एवाल्ड एच्. ए. बॅन्से –‘Lexickon der Geographie’; १९२५: रेनल्ड्झ- ‘Comprehensive Atlas’, गॅझेटीअर ऑफ द वर्ल्ड; १९४९: वेबस्टर- ‘जिऑग्राफिकल डिक्शनरी’; १९५२: - कोलंबिया लिपिनकॉट गॅझेटीअर ऑफ दि वर्ल्ड.
हालींच्या काळांत चडशा नकाशासंग्रहांत निमणें गॅझेटीअर दिल्लें आसता. तातूंत त्या संग्रहांतल्या नकाशांत दाखयिल्ले भौगिलिक माहितीची वर्णक्रमान वळेरी आनी ती खंयच्या नकाशांत मेळटाली हें दिल्लें आसता. कांय संग्रहांत थळांचे अक्षांश, रेखांश, लोकसंख्या आदी माहिती ताचेवांगडा दिल्ली आसता.
भारतीय गॅझेटीअर: युरोपांत गॅझेटीअर साहित्याची वाड प्रबोधन काळांत आनी उद्योगीक क्रांतीउपरांत जाली. युरोपी लोक सबंद संवसारभर पातळ्ळे आनी सगळ्या विशयांची जिज्ञासेन बारीक नोंद करूंक लागले. ब्रिटिशांक अपरिचित लोकांच्या मोट्या प्रदेशाचो कारभार
वर्ग:देवनागरी पानां
तप
तप देह, मन आनी इंद्रीय हांकां क्लेश तें साध्य करुन घेवपाचो धर्मीक अधिश्ठान एक उपाय. तपाची व्याख्या अशी आसा-तपति तापयति वा म्हळ्यार जें तापता वातापयता तें तप, यज्ञ, दान आनी तप हीं भारतीय संस्कृतीचीं तीन मुखेल आंगां. तपाच्या उज्यांत तपाच्या उज्यांत तापलर बगर मनशाची जीण नितळ जायना आनी कामनांची सिध्दीय तपाबगर जायना अशें सांगलां. उपास, ध्यानधारण, इंद्रियांचेर संयम, जप, यात्रा हें सगलें कश्टकारक आचरण करप म्हळ्यार तप, तप हे कल्पेचो संबंद चतुर्विध पुरुशार्थ आनी चार आश्रम हांचे कडेन आसा. चारुय वेदांनी आनी ब्राह्मण ग्रंथांत तपाविशीं खूब उणे उल्लेख मेळटात, तपाचो सांठो जितलो व्हड तितली मनशाक उंचेली सुवात प्राप्त जाता सुवात प्राप्त जाता अशें अथर्थवेदांत म्हळां चड काळ कश्ट सोंसून कसलेंय सत्कर्म करप, असोय तपाचो अर्थ आसा.
कसलेळय ज्ञान प्राप्त करुन घेवपापासत आत्मशुध्दी करप म्हळ्यारुय तप, ब्रह्मज्ञाना खातीर तपाची गरज पुर्विल्ल्या उपनिषदांनी सांगल्या. देखीक, स्वाध्याय आनी प्रवचन म्हळ्यार तप, अनशन म्हळ्यार तप, दम, शांती, सत्य, अध्यन, दान यज्ञ, उपासना म्हळ्यारुय तप अशें उपनिषदांनी म्हळां छांदोग्य उपनिषदां ‘त वानप्रस्थ हो रानांत तप क म्हळां. तपाक लागून ब्रह्माचें ज्ञान मेळ्टा, तप हेंच ब्रह्म अशें तैत्तिरीय उपनिषदां तपाचे कायिका, वाचिक आनी मानसीक तशेंच सात्त्विक, राजस आनी तामस ह्या शब्दाचो प्रायश्वितान पाप ना जाता अशें धर्मसुत्रांनी सांगलां. आपापल्या वहेंच तप, अशें मनुस्मृतींत म्हळां. पापाचें स्वरुप जशें आसात, ते प्रमाण ए वर्सामेरेन तप करचें अशें गौतम धर्मसुत्रांत म्हळां. व्यासाच्या प्रंचड काळाळतल्या सगल्या वाड. मयाचो संग्रह जालो. शिव, बुध्द, नरनारायण जिणेंत तपाचेंच सामथर्य दिसता. तीन पिळग्यांच्या तपा उपरांत भगीरथान दिसतात. विश्वमित्रान लेगीत खर तप करुन ब्रह्मर्षी ही उपाधी मेळयल्ली करपा खातीर भगवान विष्णुन ब्रह्मदेवाक उत्पन्न करुन ताका तसो आदेश रचणूक कशी करची तेंच ब्रह्मदेवाक समजना जालें.
ते खातीर तो भगवंताक ताका तप करपाक सांगलें. ताणें शंबर वर्सां कठीण तप करुन सृश्ट निर्मिली. घेवपा पासत पार्वतीन लेगीत तप केल्लें सृश्ट निर्मिली शिवाक प्रसन् करुन्न घे लेगीत तप केल्लेंतपान असाध्य तें साध्य जाल्ल्यान, सामान्य मनी पुर्तीखातीर आपापले परीन तप करता. एक वा दोनूय हात वयर धरुन अं पांयाचेर उबें रावप, सतत जागें रावप, मौन धरप, चलत रावप, दंडवत घालीत तरेचीं खर तपां पयलींच्या काळांत लोक करताले. अन्नाचेर नियंत्रण दवरप आंग मानताले ते खातीर कांय तपस्वी फ्कत उदक पियेवन वा उपाशींच राअसले तपस्वी भारताच्या कामय वाठारांनी चड करुन तीर्थक्षेत्रांनी, दोंगरी दिसतात.
आदल्या जल्मांतली कर्मां करुन नश्ट करचीं अशें बौध्द धर्मांत बुध्दीक मान्य नाशिल्ले. तपस्येंतले आत्मक्लेश आनी उपास हे सारके दे अतिरेकी दिसताले तपाविशींचो ताचो स्वताचो अणभूवय उरफाटोच आशिल्ल्यान, सुर्वेक ज्ञान मेळोवपापासत ताणें तपाचोच मार्ग आपणायल्लो पूण खर तप करुन ताचो देह हाडकुळो आनी सामको अशक्त जालो. उपरांत ताका दिसलें असल्याआत्ककोशांनी ज्ञान मेळचें ना. हाचे परस ज्ञानप्राप्तीचो वेगळो असो मार्ग आसूंक जाय. असो विचार करुन ताणें पयली आरोग्य सुदारलें आनी किण्ण सुवातेर चिंतनाचो मार्ग आपणायलो. तातूंतल्यानूच तो बुध्द जालो. नैतीक आचरण, ध्यान आनी अंतर्मूख जावप ह्यो गजाली मनशाक उच्च ध्येयाचेर व्हरतात, अशें बुध्दान संयुक्त निकयांत सांगली.
जैन धर्मांत मात असल्या शारिरीक क्लेशांक चड म्हत्व दिलां. संचित कर्म नश्ट करप हाका जैन धर्मांत कर्मनिर्जरी अशें म्हळां आनी कर्मनिर्जरेचें मुखेल साधन तप मानलां. जैन धर्मांन तपाचे ब्राह्य आनी अभ्यंतर अशें दोन भेद केल्यात. ग्रीककेल्यात. ग्रीक लोकांभितर असाध्य आनी तप हयो हयो कल्पना घट जाल्ल्यो. ग्रीक क्रिस्तांव (Eastern orthodox church) इगर्ज हातुंतूय ह्यो कल्पना आसात रोमन कॅथॉलीक इगर्ज आनी प्रॉटॅस्टंट इगर्ज हातूंत पापाची कबुली (कन्फॅशन) दिवन ते विशीं पश्चाताप उक्तावन चूक मागप आनी योग्य प्रायश्चीत घेवप, ह्या स्वरुपांत तपाची कल्पना ख्रिस्ती धर्मांत आसा.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Portugalak Thaunu Aila Ek Firngui - Dekhni
“Let’s keep the Goan tradition and culture alive, worldwide”
One white man came from Portugal
Type: Deknni
Literary form: Political agitation
Translated by Romano Abreu, Moira, Goa, June 2003
Portugalak thaun(u) aila ek firngui
Bollsant ghalun(u) dada ottra rupoi.
Putting eighteen rupees in his pocket, daddy.
Nakak not(i) golleant diamant(i)
Pendant in her nose, diamond on her neck.
Nakak not(i) golleant diamant(i).
One white man has come from Portugal,
Putting eighteen Rupees in his pocket, daddy.
Seda kapodd, cholliek chita lugott
Silk saree, chintz cloth for blouse.
Putting 18 rupees in his pocket, daddy.
Tambdde ontt(u), tonddant pipirmitt(u)
Red lips, peppermint peppermint in mouth.
Tambdde ontt(u), tonddant pipirmitt(u).
Polleiat
Dekhnni
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:देखणी / Dekhnni वर्ग:Romi panam
Saiba Rayan Bandu Gatila - Dekhni
“Let’s keep the Goan tradition and culture alive, worldwide”
Saiba Rayan Bandu Gatila
Kabaddi
Bhartant ho khell khub purvil'lea kallasaun khelltta. Punn tachi nirmonn ken'na ani konn keli, hevixinchi nond mellna. Sont tukaramachea obhongant hea khellacho ul'lekh ‘homama’, ‘humbri’ ani ‘hututu’ hea namvamni kel'lo dista.
Saiba Rayan Bandu Gatila - Dekhni
The Lord has issued a proclamation
Kabaddi
Survek hea khellache svorup oniymit asle punneache ‘ddekkon jimkhana’ he somsthen 1915-1916 vorsa hea khellache nem' toyar korun samne ghoddoun haddpak survat keli. Son 1933 vorsa okhil moharaxttr xaririk xikxonn monddllan bharti-i khellacho prosar korop hi mokh mukhar dourun khellachea nemant bodol korun khellachem akrxonn vaddoupacho yotn kelo. Onnbhovi khellgoddi ani togoneamni bhasabhas korun tunt zaiteo sudaronna keleo. Son 1958 to bharti-i elimpik khellache somitin kobdd'ddik manyotai dili. Sodhea khellachem svorup thoddem bodlun taka ‘kobdd'ddi’ hem odhikrit namv many korun dilam. Hea khellapasot okhil bharti-i ani rajy patllecher somsthanchi thapnnuk zalea. Khell khellpachi podhdot: kobdd'ddicho khell don pongddambhir khellttat. Vorek pongddant dha khellgoddi astat. Tatuntole sat khellgodde khell khottllottat, tin khallgodde rakhivo astat. Pongddantolo ek khellgoddo ekavo vellar ‘hututu’ na zalear ‘kobdd'ddi’ ho sur dhorot polea virodhok pongddacher ghuri ghalta ani aplea hatancho nazalear pamyancho vapor korun virodhi pongddache khellgoddi, hoya khellogddeak dhorun bad korpacho yotn korta. Heach vellar virodhi pongddache khellgoddi, hea khellogddeak dus-ya pongddauttenoche ghuryeullik (ghurye lainik) sporx korcho poddtta xench dus-ya ordant astona ‘kobdd'ddi’ ho sur soddunk upkarona. Nazalear ghuri ghalpi khellgoddo bad tharta. Sodhea donuy poigoddamvotten ek bonos voll (bonus line) ankhil'li asta. Ghuri ghalpi khellogddean he bonos vollik sporx kelear tea pongddak ek odik. ‘bonos gunn’ melltta. Punn tekhtir dus-ya ordant unnech panch khellgoddi asche poddttat khoinchyai pongddantolo ek khellgoddo bad zata, ten'na dus-ya pongddak ek gunn melltta. Jen'na ekadrea pongache soglle goddi bad zatat. Ten'na ‘lonn’ poddlo oxem mhonnttat. Tea vellar virudhd pongddak tharayil'le chodd gunn mellttat.
Saiba Rayan Bandu Gatila - Dekhni
Type: Deknni
Kabaddi
Okhil moharaxttr xaririk kxikxonn monddllachea nemampromann kobdd'ddi khellpacheo tin podhdoti asat.
Saiba Rayan Bandu Gatila - Dekhni
Source: José Pereira/ Micael Martins. A Sheaf of Deknnis,
Kabaddi
Sonjiuni podhdot: hatunt ek fautt bad zal'lo khellgoddi ‘lonn’ zaimeren va ddavo sompmeren khellunk xokna.
Saiba Rayan Bandu Gatila - Dekhni
Musical form: Ternary
Kabaddi
Omer podhdot : nad zal'lo khellgoddi khellam bhag gheunk xokta, punn tekhatir virudhd pongddak, ‘gunn’ melltta. Khell khellpachi podhdot mat voileurich asta. Dadlo ho khell 20-5-20 minttam khellttat. Tor bailo 15-5-15 minttam khellttat. Modlim panch minttam sutti asta.Choukott: bad zal'lo khollgodde he choukttint kroman bostat. Jitle virodhok pongddani khellgodde bad
Saiba Rayan Bandu Gatila - Dekhni
Literary form: Satire?
Kabaddi
kobdd'ddichem khellangonn, dadleank, bailank toxench bhurgeank vegvegollem asta. Dadleanche khellangonn 12.50X10 mi. Tor bailanche ani 14 vorsa sokoil axil'lea bailanche khellangonn 11X8 mi. Asta. Bara vorsam soklea choleanche khollangonne 9.50X6.50 mi. Asta. Bospachi zatat ten'na he bad zal'le khellgodde kroman aplea pongoddchea ordant bhitor sortat.
Bonos lain (voll): sodhea kobddichea khellangonnanth bonos voll marpachi chal asa. He bonos vollibhitor sorlear ghuri gheupi khellogddeak ek bonos gonn melltta. Punn tekhatir virodhok pongddoche unnech panch moidanant asche poddttat.
Ghuryeull: virodhi pongddachea ordant ghuri ghalopi khellogddeank ge vollik dang ghalun vochchem poddtta. He vollikodang ghalinasotona porto ailear ghura ghalpi khellgoddo bad zata. He vollik humpchepoili zor virudhd pongddacha khellgoddi taka afuddolo zalear virodhok pongddacho khellgoddo bad zata ani ghuri ghalpi khellgoddo nabad urta.
Saiba Rayan Bandu Gatila - Dekhni
The lord has issued a proclamation.
Sogottu loku punji.
All the people are bunched together.
Tea gurngutticha mostokim.
Kabaddi
Modli voll: hi voll kobdd'ddi khellagonnachi ek sarki don ordam' korta. Ghuri ghalpi khelgoddo modli voll humpun, ‘kobdd'ddi’ ho sur dhorit virodhok pongddachea ordant ghuri ghalpak bhitor sorta. Virodhok pongodd ghuri ghalpi khellogddeank he volibhitor bad korta.
Saiba Rayan Bandu Gatila - Dekhni
In front of the beetle (at the beetle's head),
Kabaddi
Namvazote khellgodde:orzun purskar zoddpi kobdd'ddi khellgodde oxe dadle: 1972 to sodanond mohadevo xettye, 1973 vorsa bholanath guin, 1980 vorsa xamram' zadhou; bailo: 1978 vorsa xokuntola khattnokar, 1981 vorsa monika nath, 1983 vorsa maya kaxinath ani 1986 vorsa roma sorkar.
Saiba Rayan Bandu Gatila - Dekhni
Tsamim-mamim (chamim-mamim), y amim dogaim ubim.
Kabaddi
Vitthtthol ut'tom' choddnnokar ani nira naik hea don gõykar navazatea kobdd'ddi khellogddea 1981 vorsa bokxi bohadur jiubadada kerkar purskar favo zal'le.
Saiba Rayan Bandu Gatila - Dekhni
Bangrho (bangddo) nouro perhi (peddi) nouri.
Kabaddi
Khellasrti: antororaxttri-i khellamollar hea khellar ajmeren manachi suvat mellunk na. Amrraxttri kolokt'ta ani ddhaka hea don xarant ho khell zalo. 1990 chea bijing axiai khellamsrt ho khell zalo, tatunt bhartan vostadopon zoddlem. Axia khonddank bharot, nepall, bangladex ani pakisn toxench her kaim raxttramni ho khell khellttat. Bhartant hea khellachi dorgot choddant chodd gamvgi-ya vattharamni zal'li dista.
Saiba Rayan Bandu Gatila - Dekhni
The mackerel is the bridegroom and the shad (perhy) the bride.
Kabaddi
Polleiat
Kabaddi
Saiba Rayan Bandu Gatila - Dekhni
Konkaro tanchi derhi (deddi).
Kabaddi
Polleiat
वर्ग:Khell वर्ग:Romi panam
Saiba Rayan Bandu Gatila - Dekhni
The konkaro bird is the best man.
Polleiat
Dekhnni
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:देखणी / Dekhnni वर्ग:Romi panam
Sonia Shirsat
Sonia Shirsat (सोनिया शिरसाट, z. 1980, Ponda) ek Bharotantli Fado gavpi. Ti Gõychi, jem 1961 vorsa meren ek Purtugez vosahot asli ani atam Bharotachem ek rajio zavn asa. Tika "Jogantli Gõychea songitachi Rajdut". mhonn pachartat ani tinnem sonvsar bhor, Bharotant ani chodd korun Gõyantlea sonskrutik ani songitachea suvalleamni kariokrom keleat. Ti 13 vegllea bhasamni gaita
Fattbhuim
Survatek, Shirsat kaideant ek veakhean divpi asli. Goeantlea vortomonpotrache niall hannim nond kelam ki tinnem "ulovpache kosbent, ti vevsaik gavpi zavche poilim ek ontoraxttrio tosrip pottkailam,". Tinnem LL.M (Master's in Law) podvi melloilea. Ti Ti chhond koxi gavpak lagli ani ti ek vevsaik gavpi 1999 vorsa pasun asa. Tichi avoi Romi Katolk ani ticho bapui, Hindu.
Fado-nt proves
Shirsat, Bharoteam thoddea modem, ekuch nhoi zalear, Fado-nt utkruxtt, ek songitachi tora zacho sod Purtugalant 1820 vo adim sumarak asa; ektti zavn asa. Tika thoddim vorsam fattim Goeant gitar xikoitalo, tea Purtugez gitarist Antonio Chainho haka xroi dita. Kariaxalla zalea uprant, to Fado gavpachea sodant aslo. Shirsat-icho tallo "hea kantarak poripurnnant boslo", ani hea vorvim “ticho sumell hea torant” zalo, oxem ti sangta. Panch vorsam modekat, tinnem apli poili ekoddi kariavoll 2008 vorsa Purtugalant keli.
2016 meren, tinnem Goem, Damanv, Bangalore, Mumboi, Delhi, Kolkata, Luxembourg, Macau, Kuwait, France, Singapore, Hawaii, Nepal, Canada, London, Dubai, Muscat, Lisboa ani Qatar hanga kariakrom keleat. Tinnem California,  Toronto,  Paris,  Porto,  Oeiras ani Seoul hangai kariavolli keleat.
Shirsat hinnem nanvvostea jogantlea Fado gavpeam sangata dakhovnneo keleat, zantunt Katia Guerreiro, Maria Ana Bobone, Raquel Tavares, Rao Kyao, Carlos do Carmo, Argentina Santos, Miguel Capucho, Ricardo Rocha ani Mestro Antonio Chainho hancho somavex asa. Tinnem sabar favtti zaiteach Purtugalant aslolea TV vahinicher kariavolli keleat, zantunt jivea dakhovnneacho somavex asa ani hem RTPI, Sociedade Independente de Comunicação andi Televisão Independente hantunt zavnk pavlam.
Gõyant, tika sabar kodden jivea kariavollim khatir vollkhotat zantuntCalangute-chea Art Chamber  hacho somavex asat .
Tosripam
Tika Ustad Bismilla Khan Yuva Puroskar, 2016, Paromporik Songit  hea vorgonnant mell’lla zo Sangeet Natak Akademi, Bharotachea Sorkarachea Sonskrut Montrailoen bhettoila. Yuva Srujan Puroskar 2011, Goenchea Sorkaran Tornnatteanchea vorgonnant soglleant vhodd tosrip sonskrutaie vibhagant tika divpant aila.
Prosar madheomachi protikria
The Hindu  vortomanpotran tiche vixim oxem mhollam: "Sonia ek chomotkari gavpi jika ek bhovgunni tallo asa. Boreantli bori Bharotantli Fadista sogllea kallant asun, hea fixalkaiechea gavpean jog bhor bhonvddi marlea."
Bhaile duve
वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam वर्ग:Gavpi वर्ग:Romi panam
Shakti Peetha
Xivachi bail soti hichea sombondit oxo povitr suvati. Xoktipitthamsombondim bromh motsy, podgone,kurm' hea purannamni ek kotha asa ti oxi-sotyoyugant dokx prozapotin brihospotisou namvacho ek yogone suru kelo. Ken'na tori ekdam xivan tacho opman kel'lo. Dekhun apli dhuv soti ani zaum-i xiv hankam soddun her sogllea devank apounnem dilem. Aplea bapain yogone kela hi khobor aikona fuddem, to polloupak vochpachi itsa sotichea monant utpon'n polloupak vochpachi itsa sotichea monant utpon'n zali ani tinnem apli itsa xonkrachea kanar ghali. Xonkrak ticho ho vichar manoulo na. Punn tinnem khubuch hott'tt dhoril'lean xivan tika vochpachi porvanogi dili. Soti aplea bapaiger aili pum' konnench tika hoddkili na. Urfattem dokxan, tika polloun tichea ghovavixim vaitt utram divpak survat keli. Aplea bapaichea tonddantolim apleach ghovavixinchim kuchchhitriponnachim utram sotik sosunk zalimna tinnem yogone kunddant uddi ghetli. Hi khobor xivak kollna fuddem aplea gonnamsoit xiv thoim ailo. Tannem dokxak jivo marlo ani tachea yogoneacho vidhvoms kelo. Uprant tannem sotichem xorir aplea khandeancher gheun to bebhan zaun hanga thoim bhomvonk laglo. Ten'na bhogvan vixnnun aplea sudrxonochkran soticho ekek ovyv kaplo. Tichim him angam -proteangam ekaun'n suvatimni gollun poddlim ani teo suvati uprant xoktipittham zaleo. Te dor eke suvatir ekek bhoirou ani ekek xokti vingodd vingodd rupam dharonn korun rautat oso bhavarth asa. Tea suvatink mohapittham oxem-i mhonnttat. Tea suvatink mohapittham oxem-i mhonnttat.
punnyobhazon
Polleiat
Shakti_Peetha Legend
वर्ग:Totvaxastr / Philosophy वर्ग:Dhorm / Religion वर्ग:Itihas / History वर्ग:Romi panam
तबलें
तबलें भारतीय संगितात साथसंगती खातीर आनी स्वतंत्र वादनाखातीर उपेगाक पडपी एक तालवाद्यांची जोडी.उजव्या हातान वाजयतात त्या वाद्याक तबलें बी लमक ह्या अरबी कलाकाराक फावता हें वाद्य मोगलांनी भारतांत हाडलें अशें म्हण्टात. 1296 ते 1316 ह्या सुमाराक मृदंग पखवाजवरी तींत (शाई) उपेगांत येतकच तबल्यांत म्हत्वाच्यो सुदारणा जाल्यो. ख्याल आनी टप्पासारख्या संगीत रचणुकांवांगडा साथी खातीर ताचे उपेग जावंक लागले. स्वरबध्द गायकी, वादन आनी कथ्थक नाचाक तबल्याक ठेक्याची आनी लयेची गरज आसता. तबल्याचें सुदारणेचें श्रेय चडशें अमीर खुसरौक फाव जाता. ह्या वाद्याचो मूळ जनक म्हणून सुधारखॉँ धाडी हाचेंय नांव घेतात. पूण ते विशीं फाव तो पुरावो मेळना खैर, शिशें, बाभूळ, चीच आदी झाडांच्या लांकडापासून तबलें तयार करतात.
तोंडा कडेन मात्शें अशीर आशिल्लें नळकांडयेच्या आकाराचें लांकूड घेवन भितल्ले वटेन कोंरातून घेतात. डग्गो, तांब्याचो, पितुळचो वा केन्नायमातयेचो आसून घुमटा आकृतेचो आसता. आनी ताचें तोंड तबल्याच्या आकारापरस रुंद आसता. डग्ग्याच्या आनी तबल्याच्या तोंडार बोकड्याचें चामडेम ताणून बसयतात. ह्या चामड्याचें वादयेची विणिल्ली कड लायतात. ह्या सगळ्यांक मेळून पुडी म्हण्टात. तबल्याच्या आनी डग्ग्याच्या पुड्याच्या मदल्या भागर तींत (लोखणाचो कीस, काळें तींत, भात हांचें मिश्रण) घोंटून वाटंकुळो थर दितात, पुड्यांतल्यान विणिल्ली वादीतळाच्या कड्यांतल्यान तोंडा भोंवतणीं ओडून घेतात. तबल्याचे वादयेंत जें लांकडी फाळके (गठ्ठे) घालतात, तेय जाय तेन्ना सकयल-वयर करुन आनी विणयेचे तुतयो मारुन गायन-वादनाच्या स्वरा कडेन ताचो सूर मेळयतात वादन शैलीप्रमाण तबल्यांचीं वेगवेगळीं घराणीं थारायल्लीं आसात. तातूंतलें घराणें बंद बाज आनी खुला बाज ह्यो ह्या घराण्याच्यो मूळ संकल्पना आसात का बाज ह्या प्रकारांत चाट आनीतिंतावयलो आघात करतात. दिल्ली, अजराडा, बनारस, हीं ह्या प्रकारांतलीं घराणीं आसात.
खुला दिल्लीचे उदेंतेकडलीं घराणी प्रकारांत चाट आनी तींत हांचे मदल्या भाग तळव्यान वा बोंटा एकठांय हाडून आघात करतात ताचेर पखवाजाचे वादन येता. सणसणीत आवाज हें ताचें खाशेलेपण. लखनौ, फरुकखाबाद, मेरठ आप्रकारांतली घराणीं आसात. दिल्ली घराण्याचो उस्तादनथ्यूखॉ, नथ्यूखॉ, हबीब उद्यीनखॉ, लखनौचौ वाजिद, हुसेनखॉ, फरुखाबादचो उस्ताद, थिरकवा, अमीर हुसेनाखॉ, बनारसचो पंडित रामसहाय, बिरु मिश्र, पंमिश्र, पंजाबचो उस्ताद कादिर बक्ष अशें कांय नामनेचे तबलावादाक आनामनेच्या तबलावादकाचो चलो झाकीर हुसेन खॉ हाणें सद्या तबला वा नामना मेळयल्या. हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत, उपाशास्त्रीय संगीताचें तबल्याचो मुखेलपणान उपेग जाता. ते भायर तबल्याचें स्वतंत्र अशें वाद्य सं.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
William Shakespeare
(zolmH 23 epril 1564, londdon; mornnH23 epril 1616 londdon). First Folio
vixrvovikheat inglix kovi ani kallvizoyi nattkokar. Modhyomourgi-i vepari asunoi tacho bapuy zon xeksopiyor protixtthit aslo. Tacho hatmoje toyar korpacho dhondo aslo. Taka orthik subet'tevangodda somajik sonmanoi favo zal'lo ani utar pirayer to belif (meyr) he podvek pavil'lo. Vilyom' xeksopiyorochi auy meri arddon romon kethlik ponthantlea ghorondaz modhyomourgi-i ghorabeantoli axil'li. Tachem bhurgeponn sttrettofrddachea soimik sobitokayechea sangatan gelem. Zatra, nattkam,chitroroth, her dobaje toxench bhouxik monrizounneche torekovar karyokrom' sttrettofrddak yetaleo. Robinohudd ani tache atmikhuxal sangati hanchea akheayikancher adarit proyog zatale zaunk zai. Pirayechea 7 vea vorsa sttrettofrdd gramor skulant xeksopiyor xikunk gelo. Thoim her obheasavangodda lettin vixoi xikop gorjechem aslem. Dekhun sisero, ouhidd, plottos, sineka, tterens toxench virjil hanche sarke mhan lettin boroupi tannem lhanponnantoch vachle zaunk zai. Koddok xist ani khor obheasakhatir tachi xalla prosid'd asli. Dekhun taka thoddibhovo grik ani te porsoi unni lettin yetali hem kaim ttikakaranchem mot lettinachea sondrbhant tori yogy disna. Mat xeksopiyor chodd xikil'lo oxem mhonnpakoi adar na. 1582 to otthravea vorsach tannem aple poros atth vorsamni vhodd aenohethove he xetkori ghorabeantole cholyekodden logn kelem.
Poilem porv (1590-94): kallant kamdi(sukhatmika), trasdi (xokantika) ani itihasika oxim sorbhoros nattkam xeksopiyoran boroun machyer haddlim. Mot hea va her nattkanchim patyeunneazogi prot va hostolikhitam upolbdh nat. Dor nattkanchim kvortto va chouthoi hea namvanchem supul'lem borop sampddotta. Punn tem khasa lekhkachem va heramni ghoddoil'lem(Pirated Version) hem nitt sangunk yena.1623 to tachea sogllea many nattkanchi soddun periklis sompadit prot forstt folio hea aijek zagardachea jheleant melltta. Oxe anik tin folio ujvaddak aileat. Dusro folio 1633 to, tisro 1663-64 to ani choutho 1685 to.
Poilea porvantleo xeksopiyoracheo gajil'leo kamdi mhollear, ttoiming ef do thru. Komeddi ef aerors ani do ttu zonttlomen ef vherona. Tachea itihasik nattkanchea sakhllentolim king zon, henrid siksth bhag, 1,2, ani 3, toxench richrdd do thordd him heach kallauyoli. Him inglonddachea itihasacher adarleant ani he khatir xeksopiyoran hol ani holinoxedd hea itihasokaranchea kall ttipnnam (Chronicler) cho besboro upeg kela. Khasa korun henri d siksthochi nattokstroyi ani richrdd do thordd him nattkam, york ani lenkesttor hea sordar ghorabeam'modlea sot'ta-songhrxak lagun gajil'lea vors ef rojis (gulabozhuzam) hea yudhdanchea fattbhumyecher boryil'lim asat. Ttaittos onddronikos hi suddnatty zaun axil'li trasdi-i heach kallar boryil'li. Hea survechea nattkamni zamv kamdi, trasdi va itihasika-kaim somanotayo disun yetat. Tontrachi omuropiki vadd, rochnechi sodllosann, odik ghoddnnuko punn unnim patram, mull kritacho yantrik upeg ani chodd nottvi bhas he gunn sogllea survechea nattkamni chodd unnea promannant somanotayen disun yetat. Toxench, fuddarak xeksopiyorachim pettontt tontram tharil'lim tanchi sulusoi heach tempauylea nattkamni melltta. Tim mhollear, rupantor va bhesantorocho upeg, romy oxa ranaunancho upeg ani gitancho proyog him asat. He vorvim tannem nattkant noulai, songhrx, sondrbh bodol, kothanok-kolattonni axoighonota ani ghuspott haddun bhovo porinnamokarok proyog keleat.
Heach kallar xeksopiyorachi kauy protibhai fulorak aili. Haka londdnantoli plegachi sathoi karnnibhut tharli mhollear chuk zaina. 1592-94 to plegak lagun nattkoghoram bond urlim. Nattkanchi magnni thonddauli. 1594 to richrdd fildd hea londdonchea sompadokan (zo sttrettofrddak xeksopiyoracho xezari-i aslo) vhinos ondd eddonis hem dirgh kauy chhaplem. Tem orl sodmprin hea sordarak (xenrirhiotsoli) ompil'lem. Uprant rep ef lyukres hi dusri dirgh kovita ujvadda aili. Hea kovitechea orponn potrikent adle kovitekhatir oli koddlean bokxis labil'leacho ul'lekh melltta. Heo donuy kovita bhorpur namna zoddun sabar aurit'teamni prosid'd zaleo. ‘elizhabethon’ inglonddant kovitek nattkaporos odik xrextth protixttha labtali. Torikoi xeksopiyoran nattkam boroupachem soddlem na va nattkacho dhondoi soddlo na.
Purayen nattkacheroch jieupi (upjivika korpi) xeksopiyor ho aplea yugantolo poilo nattkokar. 1594-1608 meren tor to purayen nattkachea vixrvantoch aspavil'lo oxem mhonnunk zai.Somkalinam modim soglleant odik lokpriy zaunoi tachi osamany protibha mat lokamni vollkhupachi asli. Oxe vollkhichi poili pauti taka (paldix lamiaHvittos ttrejyori he kritint) merix hea boroupean plottos ani sineka hea lettin lekhkam vangdda tulyobol tharaun dilea. Merixan taka trasdi ani kamdi boroupi xrextth inglix lekhok mhollam.
Dusrem porv (1595-1600): hea kallar tachi nattyokola punvechea chondrauri vaddot geli. Ek jinxi somrchona, probhavi patronirmonni, nemke somvad ani akantacho probhavo ghalpi bhas hanchem mellaull hea kallauylea kamdi, trasdi ani itihasikamni nodrent bhorta. O middsomrs naitt, louhos lebor lostt, morchontt ef vhenis, aez yu laik itt, moch o ddu obautt nothing, vhelth naitt ani meri vajvhoz ef vinddsor heo eka poros ek soros kamdi heach tempauyleo. Patranchem jivem chitronn ani itihasik tottsthotayek lagun sodabohar tharil'leo richrdd d sekondd, henri d forth ani henri do fifth heo itihasika hea kallaroch machyer aileo. Jyuliys sizor hi monovixrlexonn ani ‘adrx-vixrlexonna’ khatir prosid'd itihasik trasdi legit heach kallar boryil'li. Hea nattkak north hache itihasik borpaullicho adar labhla. Grik-romon obhizonanchea jivitancher ujvadd ghalpi hi kriti pluttakichea mull lettin borpachea aemio hea french lekhkan kel'lea onnkaracher northan adarlea. Dekhun he borpaullik choddxe lok northos ‘pluttark’ hea namvan vollkhotat. Brooklyn Museum - Hamlet and Horatio Before the Grave Diggers - Eugène Delacroix.
Xeksopiyorachea grik- lettin itihas pursanchea jivitauyolim nattkam northos pluttarkachea buneadi mhaiti (kaim vellam choritr chitronnam) cher ubim zaleant mat oxa nattkamni khaxeli jivsann ani vegllemponn haddpi bhas-tontr-arakhoddo-dixttavo purayen xeksopiyorachoch asa hatunt zannkarank dubavo na. 1595-1600 ho kall xeksopiyora khatir vyoktik techpori kolatmok nodren ot'tyuchch udrogoticho tharla. Bhovo moladik oxi orthik subt'ta, veusayik protixttha,durmill oso rajprotisad osadaronn lokpriyota ani prosthapit lekhok mhunn dorzo hem sogllem xeksopiyorak heach kallar favo zalem. Fokot don sunitam ani louhos lebor lostt hea nattkantolim tin gitam itlea mhalouzacher do pexnett pilgrim' ho vis kovitancho jhelo mukhuprixtthacher xeksopiyorachem namv miroit ujvadda ailo. 1596 to tannem sttrettofrddak(don vhoddlea alixan ghoram modlem) ek ghor, ‘do nyu ples’ viktem ghetlem. 1599 to tannem apalea sangateanchea bhagidaren ‘do lob’ hem 3000 boska axil'lem vixal nattyoghor sauthourk hea londdnachea upnogori vattharant viktem ghetlem. Mat hea kallar ek khor trasdi-i tachea vyoktigot jivitant ghoddli. 1596 to tacho hemnett ho cholo 11 vorsancheroch bhair poddlo. Ghoddye hea putroxokak lagun zait va modheanichea koddak tenkil'lea veusayik va niji jinnechea her hulpak lagun zait tachem tisrem tengxe porv gadd trasdichi soya dakhoita. Hem porv 1601 1608 oxem ghortat.
Tisrem porv(1601-1608): hem xeksopiyorachea kolatmok utkorxachem ot'tyuchch porv. Tacheo hemlett, mekbeth, king liyr ani ethelo heo charoi mha-trasdi heach kallar machyer aileo. Jvolont manvi onnbhou ani jinnechea onakoloni-i yotharthachi ghuspott hea kolakritimni oprotim' toren uktailea. Vixex mhollear hea charoi xokantikamnicha nhoi zalear mejyor for mejyor, els vel dett emnnddos vel hea sukhantikamni legit xok ani dukhkhachi saulli poddlea. Dekhun hea nattkank heach tempauylea ttroilos ondd kresid he itihasike vangdda ’problem' ple’(somseanatty) mhonnpachi protha obheasokam'modim disun yeta. Ttaimon ef othens, periklis, koriolenos ani onthni ondd kliopatra heo itihasik grik-romon trasdi-i hea kallar boroun machyer aileo. Hanchoi mulladhar northalea plottarkantolim jivitam asat. 1603 to xeksopiyorachea nattok kompnik raya jems poilo hacheurovim rajmanyota ani razaxroi labla ani kompnichem namv ’kingzomen ’ oxem zalem. 1608 blekfrairs hem nattkoghor tannem 21 vorsanche koblaticher bhaddeak ghetlem. 1603 to plegak lagun nattkoghoram bond urlim. Punn 1604 to jems poilo razasonacher bosunk londdnak bhitor sortona ’kingz men’ tache vangdda asle.
Nimannem porv (1609-1613): ho kall xeksopiyora khatir soustokai ani thirayecho aslo. Hea tempar tannem charoch nattkam boroilim. 3 kamdi ani 1 itihasika. Simbelin, do vinttrs ttel ani d ttem'mpestt (1610) heo romy-kamdi ani flechor hea somkalin lekhka vangdda boryil'li henri d eyth (1613) hi itihasika. Uprantchea kallar xeksopiyoran nattkam boroil'leachi va londdnachea nattyokxetrant koslem-i agllem yogdan kel'leachi govai mellna. Chodd korun to nimannim tin –char vorsam sttrettofrddakoch raunk lagil'lo zaunk zai. 1616 to tin mhotvacheo ghoddnnuko tache jinnent ghoddil'leachi nond melltta,teo mhonnje-zuddith he tache dhaktte cholyechem logn; kaim mhoineamni xeksopiyoran aplea mrityuptrant kel'lo bodol ani eprilant(chodd korun 26 eprilak)tachem moronn.
Xeksopiyoracho kall ho inglix sahiteachea suvrnnoyugacho kall. Nouzagritai ani probodhon hanchem yug oxem hea inglix borpakxorachea somridhd kallak sahity itihasokar mantat. Oxa kallar aplo khasa chhap ghalpi lekhok mhunn tor xeksopiyoracho ugddas urtoloch. Kheriz somvsarik sahityopottar ani chodd korun nattkachea vixal mollar sondakallakhatir apli kuru douropi protibhaunt mhunn xeksopiyorak fuddar sondach yad dourotolo. Aicho purai somvsar vilyom' xeksopiyorak ek osamany lekhok punn samany oso totkalin modhyomourgi monis manta. Tache protibheche samvllent ostonti sahityovixrvoch nhoi tor purai vixrvik sahity vavurota. Kolechem daiz girest korun jinnecho dixttavo divpi kolpok srizonoxali lekhok mhunn tachem sthan ojromvor zalam.
वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam वर्ग:Sahitya वर्ग:Romi panam
वामन सरदेसाय
वामन सरदेसाय हांचें पुराय नांव वामन बाळकृष्ण प्रतापराव सरदेसाय.
जल्म
वामन सरदेसायाचो जल्म 5 मे 1923 दिसा वाडी तळावली, फोंडें हांगा जालो.
शिकप
लायसियमचें 7 व्या वर्सांचें शिकप करून, तांणी इश्कोल मेदिकाचें पयल्या वर्साचें शिक्षण घेतिल्लें मेळटा.
साहित्यीक नदरेतल्यान
वामन सरदेसायाक कवी म्हूण वळखतात. तशेंच ते एक नामनेचे सुटके- झुजारी, कुशल प्रशासक, प्रतिभासंपन्न लेखक आनी यशस्वी राज- मुत्सद्दी आसले, जे दर एका मळाचेर नदरेंत भरपासारक्या वावराक लागून नांवलौकीक जोडूंक पावले. सभ्यताय, प्रामाणीकपण, नमळीकाय आनी परोपकारी भावना हांचो संगम तांच्या सभावांत जाल्लो पळोवंक मेळटा.
वावर
गोय मुक्ततायेचे चळवळी वेळार तांणी भोवच सुंदर कविता ‘अभिजित’ हें नांव घेवन रचल्यांत. वामन हाणें आपले यशस्वी पिरायेंत खूब तरेचो वावर केला. पत्रकारितेच्या क्षेत्रांत ताणी कार्य केल्लें आसा. ते फोंडेच्या आल्मेदा कॉलेजींत शिकोवपी म्हणून वावुरलें. 1955 वर्सा प्रो. फ्रान्सिस्को कुर्रय आंफोसु हांच्या फुडारपणाखाला आकाशवाणीचेर राष्ट्रीय कोंकणी आनी पुर्तुगेज कार्यावळी खातीर तांणी भोवमोलाचें काम केलें. ह्याच वेळार निकलाव मिनेझीस आनी लिबिया लोबो (उपरांत ती तांची घरकान्न जाली) हांच्या वांगडा गोंयचे शिमेचेर 1955 ते 1961 मेरेन भुमीगत रेडिओ केंद्र (व्हॉयस ऑफ फ्रिडम) चलयलें. पुर्तुगेजांच्या गुलामगिरींतल्यान गोंय मुक्त करचे पसत गोंयच्या लोकां मदीं सतत जाग्रताय करपाचें काम त्या वेळार बातम्यो सांगून, गोंयची मुक्ती कितली लागीं पावल्या, चलंत घडामोडी कश्यो चल्ल्यात हाचे विशीं खबरां पत्रां चालू दवरून नागरिका मदीं उचंबळाय निर्माण केली.
इनामां
श्री. वामन सरदेसाय हांकां आंगोलाचे ‘एन. आर. आय.’ संस्थेन भांगराचें पदक दिवून तांचे वाखाणपासारके सेवेचो गौरव केला. तशेंच भारताच्या राष्ट्रपतींनी 1992 वर्सा पद्मश्री हो राष्ट्रीय किताब दिवून तांच्या कार्याचो भोवमान केला.
मरण
गोंय मुक्ती पसत तळमळपी वामन सरदेसायांक 6 मे 1994 दिसा देवाचो आपोवणो आयलो.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
महाबळेश्वर सैल
महाबळेश्वर सैल हो नामनेचो कादंबरीकार
कथा आनी कादंबरी
काळी गंगा(कादंबरी)-: कोंकणी कादंबरीक एक नवे चैतन्य हाडून दिवपी हो कादंबरीकार. काळी गंगा रचून कारवार वाठाराचे चित्रण सोबीतपणान हाडपाचे यत्न केला. आपणे काळी गंगा बरयली आनी आपुण कारवारच्या रिणांतल्यान मुक्त जालों अशें ते म्हणटात.
अदृश्ट आनी अरण्यकांड(दोन नवलिका)-: ह्या कादंबरेन मनीस आनी सैमाचे नाते बेस-बरें तरेन मांडलेले दिश्टी पडटा. मनशांची जाल्ली वायट परिस्थिती आमका पळोवपाक मेळटा.
युग-सावार(कादंबरी)-: युग-सावार ही इंक्वीजीशनाचेर बरयिल्ली कादंबरी. पुर्तुगेजाच्या राजवटीन रावोन मनशांचेर जाल्ली वीटंबना ह्या कादंबरीन येयला. गोंयच्या पुराय अदीमकाळी इतिहासांत इतली तळ धवळून उडोवपी घडणूक दुसरी ना. ताचो तळ गांठप बरेंच अवघड. बरोवप्यान सर्वतांकीन ताचो थाव घेवपाचो यत्न केला.
खोल-खोल मुळा-: सोताच्या अस्तित्वाचो संघर्ष सगलेकडेन सारको आसलो तरीय कांय जाणांचो हो संघर्ष फातरांचो चुरो करता, शेंक-यांची फुलां फुलयता. एका सीमहद्द नाशिल्ल्या दुख्खा कश्टांची ही काणी. महाबळेश्वर सैलान मनीस कुळयेचें अस्तित्व आनी मरण हांचें कदीमकाळी कलागती झगडें हांगा मांडला. एक देहयज्ञ चितरायला. तांच्या सर्वथर प्रतिभेन ताचो तळ गांठला.
हावठण(कादंबरी)-: हावठण हीं कादंबरी कुमार समाजाचेर आधारीत आसा. तांचें जिवीत हें कादंबरींत चित्रायला.
विखार विळखो(कादंबरी)-: संसारातल्या सगळ्या विकृतीक, हिंसेक, व्यसनाक बळजबरेन चडशी बळी पडटा ती अस्तुरी. हे कादंबरींत अशीच वासंती आपल्या घोवाल्या सो-याच्या व्यसनाक बळी पडला. तशीच ती आपल्या आनी आपल्या घरच्यांच्या अस्तित्वाचो संघर्श मोनेपणान आंगार घेता. तो विखार विळखो तिच्या भोवतणी आवळत वता. ती आकांताची शक्त लायता, हातपांय धाडायता. पूण सुटका ना. एकापरीन अस्तुरेच्या तांकीचे तें पूर्त दर्शन घडोवपी ही कादंबरी.
माती आनी मळब(कादंबरी)-: हि एका गांवची काणी, कृशी संस्कृतीची काणी, आनी वांगडाच कोणाल्यातरी आत्मचरित्राची काणी. ह्या गांवचे लोक गरीब, भुकेल्ले म्हणूनच तांच्या अस्तित्वाचो संघर्श खर, कठीण जाला. सोताच्या अस्तित्वाचो सोद आनी अस्तित्व तिगोवन दवरचो हावेस हातूंतल्यानच कादंबरी घडटा. संघर्शाक तोंड दिवंक आपली तांक उणी पडटा म्हूण होलमतकीर ते हातांत खोरें, कुदळ, कोयती, कुराड घेवन शेता वटेन, रानां वटेन चलूंक लागतात. निमाणे जैत तांचेच जालां, म्हूण मनशाच्यो हजारांनी पिळग्यो ह्या निमण्या पोता मेरेन येवन पावल्यात. शेतकार माती खणटा, बीज रोयता, रोप वाडयता, गोरवां पाळटा, वांगडा अचाट तांकीन सैम सोबितकायेचो आविश्कार करता. सैलान बरयिल्ल्या साहित्याची आनी मानभौमानाची वळेरी व्हड. इतलेच म्हणटा, तांणी कोंकणी साहित्याक अणभवाचे विश्व दिलें आनी कोंकणीचो आवाठ शीम-हद्द हुपून गेलो.
फावो जाल्ले पुरस्कार
हावठन-: सरस्वती पुरस्कार
युगसावार-: राष्ट्रीय साहित्य अकादमी पुरस्कार
विखार विळखो-: केंद्रीय साहित्य अकादमी पुरस्कार.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:कोंकणी लेखक वर्ग:लेखक/Lekhok वर्ग:गोंयकार फामाद मनीस/Goenkar famad monis
Valentine's Day
Vhelenttain dde ho mogeancho dis (sentt vhelenttain dde). 14 februvari ho dis purai somvsarobhor vhelenttain dde mhunn monoitat. Hea disa mogi ekamekank 'bi mai velenttain' (mhojench mogi tum) oxem boroil'lem kardd dhaddttat.[1] sentt vhelenttain
Zanchea namvamn ho dis monoita to sentt vhelenttain kiristamv dhormacho romnacho raza klaiddiyon- 2 hannem vhelenttainachi kiristamv dhorma addchi xikounn polloun taka bondkhonnint ghalo. Ten'nachea kallant soinik bhorti khatir lognacher bondi ghal'li. Tori astana to aplea mogi cholyevangodda logn zalo. Tannem hem kloddiyrosachea hukmaadd kel'lean tannem taka 14 februvari disa mornnachi kheast formaili.[2]
Vhelenttain zom-i kheast bhogtalo tachea zonela bhair vhailottachim khub zhaddam axil'lim. Tea zhaddanchem ek pan kaddun tacher tujea vhelenttainachi yad dour he xobd boroilem ani te pan bondkhonnichea efisorache kudd'dde cholyekodden dhaddlem. Hachem foll mhunn hachem foll mhunn mogachea xrodhdecher aesttoriache kudd'ddeponn drixttint bodlolem ani tika dispak laglem. Hi khobor soglleak patll'lli ani ten'nachean mogi tornatte chole- choleo ho dis 'lyuprkos' hea namvan monounk lagle. Fuddem 496t vorsa pop hannem somazache kudd'dde vicharosoronnek lagun tea utsovacher bondi haddli.[3] protha
Oxem mhonnttat, frebruvari mhoineant vosont ritunt tea kallant romi tornatte aplea mogi premikank magnni ghaltale oxi protha axil'li tamnni boroil'li mogachi chitt 14 februvarik dhaddttale. Hech prothek magir lhou lhou 'vhelenttain chitt' mhonnpak lagle. Fuddem hacho prochar vaddot gelo. Uprant vhelenttain karddom dhaddpachi protha soglleat poilim oxem torechem kardd jyuno februatt hannem boroilem oxem mhonnttat.
Kaim zannkaranchea motapromann he prothecho ani vhelemnottain hea namvan zaun gel'lea don sontancho toso kainch sombond na. Romon purann kothentoli mogeachi devi vhinos hicho cholo kyupiddochem chitr karddacher asta.Vhelenttainchea karddacher asta.
Sollavea xekddeant svitzhorolonddant sentt fransis ddi sels ef jineuha haka oxem dislem, kiristamv lok borech modeleat tanka xist laupa khatir tannem ten'na ostit'tvant axil'li lottri pod'dot bond keli. He lottri pod'dotin romon lok lAettri tiketticher sontanchi namvam ghaltale. Tornatte chole choleo chitteo kaddttali ani tea lAettrichea ddro promann vorsobhor tacheborobor somvsar korcho poddttalo.
Otthravea xenkddeant framsantleo tornatteo choleo aplea mogea choleachem namv kagdar boroun to kagod va chitt tachem fattir dosoitalim. Toxench modhy yugant choleo hollduvea rongache kopdde ghaltalim. Tachea motan hollduvo rong ho pun'nirmiticho, sukhi somvsaracho.
Vhelenttain dde hi protha londdon,inglondd, omerika,ittli hea dexant khub procharant asa. Bhartat hi protha brittix lokampasun aili. Aiz hi protha xarampasun gamvgireavatthara meren paulea. Poilichea kallant hea disa karddam dhaddttale. Sodeachea kallant kardda vangdda mogacho sondex axil'lim podam, sttof ttoiz va ugddasak urpasarkeo vosti ekamekank bhett dhaddttat.
Polleiat
Valentine's_Day
वर्ग:Konknni वर्ग:Festam, Zatra ani Porbo वर्ग:Romi panam
कुंकळ्ळेची चळवळ
कुंकळ्ळेची हत्याकांड ही पुर्तुगेजां आड पयलीं चळवळ.
फाटभूंय
भारताच्या हेर राज्या परस गोंय हे सगळ्यांत ल्हान राज्य जे भारताच्या अस्तंते कडेन आसा. पुर्तुगेजांनी गोंयांत 1510 ते 1961 वर्सा राज्य केलें. पुर्तुगेज गोंयांत पावतकच तांचो वावर म्हळ्यार गोंयच्या लोकांक क्रिस्तांव धर्मांत भितर हाडपाचो जालो. साबार मिशनरी पाद्री जें गोंयांत आयले तांणी हो वावर सुरु केलो. जेझुईत पाद्रीनीं साश्टीत धर्म परगटपाचो वावर आपल्या हातांत घेतलो. जायते जाणाक क्रिस्तांव केले, त्याच बरोबर इगर्जो बांदपाचो वावर ताणीं सुरु केलो. गोंयांत पुर्तुगेजाच्या आड पयलो उठाव सुरु केलो ह्या एका ल्हानशा कुंकळ्ळे गांवांत, जो साश्टीत आसा. 1510 वर्सा पुर्तुगेजांनी गोंय आपल्या ताब्यांत घेतले आनी कुंकळ्ळेचो बंड होच पयलो उठाव पुर्तुगेजांनी पळयलो. कितलीशींच वर्सा पुर्तुगेजांनी कितल्याशाच सैन्या आनी शासका वांगडा तरा तरांची झुजां केली.
कुंकळ्ळे गांवचें जिवीत
कुंकळ्ळेचो गांव खूब वर्सा सावन उदरगतीच्या मार्गार आसलो. गोंयचें दक्षिणेक फुलता तसलो एक गिरेस्त गांव अदीक करून शेतकी मळार फाकीवंत जाल्लो. भरपूर पीक पिकयतालो कारण त्या गांवात खूब उदक आसलें. कुंकळ्ळे गांवांत खूबशे क्षत्रीय लोक रावतालें जे जायत्या शासकांच्या सैन्यांत नोकरी करताले. कुंकळ्ळे हो गांव साश्टीचे दक्षिणे कडेन आसा. कुंकळ्ळे, वेरोडे, असोळणे, वेळ्ळी आनी आंबेली ह्या पांच साश्टीच्या गांवां मदलो म्हत्वाचो असो हो गांव. हे सगळे गांव उदेंते कडेन साळ ह्या न्हंयच्या फाट्यार आसात. ह्या गांवांक (A.V.C.) गांव अशेंय म्हणटात.
पुर्तुगेजांचो प्रवेश
जेन्ना पुर्तुगेज गोंयांत आयलें 1510 वर्सा ते आपणाचें राज्य गोंयचेर चलोवपाक लागले. कितलीशीच बंधना गोंयच्या लोकांचेर बळजबरी घालपाक लागलें. धर्म होच मुखेल उद्देश धरुन तांणी गोंयच्या लोकांक क्रिस्तांव करपाचें थारायलें. हाकाच लागून 1575-1583 ह्या काळांत कुंकळळे, असोळणे, वेळ्ळी, आंबेली आनी वेरोडे गांवांत रावपी लोकांची परिस्थिती वायट जाली. पुर्तुगेज हिंदू लोकांक क्रिस्तांव करपाक लागिल्ले. अशें तरेन तांणी धर्मप्रचार करपाक सुरुवात केली.
1567 वर्सा राशोल किल्ल्याचो मुखेली हाणे लोटले गांवचें मुख्य देवूळ मोडून घातलें. उपरांत तांणी तें परत बांदपाक सुरुवात केली. राशोल किल्ल्याचो मुखेली डाइगो रोड्रीगीज हाणें गोंयच्या मुखेल क्रिस्तांव आर्चबिशप आनी जेझुईत पाद्रींच्या आदारान साश्टीतलीं देवळां मोडपाक मान्यताय घेतली. ताणें जेझुईतांचो आदार घेतलो कित्याक तर जेझुईतांक साश्टी हो वाठार तांचे धर्मकार्य प्रदेश म्हण दिल्लो. तांणी सगळीं मेळून 250 देवळां मोडून घातली. 1569 वर्सा साश्टींत क्रिस्तांव धर्म पातळ्ळो. ह्या काळांत खूब इगर्जो बांदल्यो. तशेंच हिंदू देवळां मोडपाक लायली. हे सगळें ह्या पाद्रीन आनी पुर्तुगेज सरकारान करपाक लायले. पुर्तुगेज अधिकार्यां च्या ह्या स्वभावाक लागून साश्टींतले थोडे हिंदू लोक पळून गेले आनी कुंकळ्ळे ह्या गांवांत वचून रावलें. कुंकळळे, असोळणे, वेळ्ळी, आंबेली आनी वेरोडे गांवाचें लोक आपल्याक जाय ते भाशेन जियेतालें, रावतालें, देवळां बांदताले आनी आपल्या देवाच्यो परबो मनयतालें. मिशनरी पाद्रींक साश्टींतल्या हेर वाठारांत इतले यश मेळ्ळे आसतनाय ह्या पांचूय गांवांनी क्रिस्तांव धर्म फुडें वचना जालो. पुर्तुगेजांची ही पॉलिसी कुंकळळे गांवांत सगळ्यांक प्रसार जाल्ली.
पयलें बंड
1583 वर्सा तांकां परत त्रास जालो. जेन्ना एक खबरेकार पत्र घेवन कोचीन सावन गोंयांत कुंकळ्ळेच्यान वतालो तेन्ना ताका कुंकळ्ळेतल्या गांवकारांनी थांबयलो, ताचे कडेन कितें आसा तें तांणी तपासून घेतलें. तांकां ताचेकडेन चीट आनी हेर दाखलें मेळ्ळे. तांणी तें काडून घेतलें आनी हिंदू आड आदेश व्हरता म्हण ताका बरोच मार घातलो. ह्याच कारणाक लागून पुर्तुगेज वायसरॉयान साळ ह्या न्हंय कडेन कुंकळ्ळेतल्या सगळ्यां लोकांक शिक्षा दिली. पुर्तुगेजांनी तिडकीन तांच्या घरांक, देवळांक तशेंच तांच्या मुख्य देवळाक उजो घातलो. थोड्या दिसांनी तांणी आपली घरां आनी आपली देवळां परत बांदली पूण पुर्तुगेजांनी परतून ती मोडून घातली. उपरांत थोड्या वेळा खातीर कुंकळ्ळेंत शांतताय परत आयली, पूण धर्मीक सुरक्षा आजून सुद्दां येवंक नासली.
फा. रुदोल्फ एकवावीवा
फा.रुदोल्फ एकवावीवा हाची साश्टीच्या वाठारांत मिसावाचो व्हडील म्हण नेमणूक जाल्ली. फा रुदोल्फ हो पयली राजा अकबराच्या कोर्टांत वावुरतालो. हाचे पयली फा.अल्फोन्सो पचेको साश्टीचो व्हडील म्हण वावुरतालो. साश्टीतले पाद्री फा.रुदोल्फाक येवकार दिवंक कुठ्ठाळे एकठांय जाल्ले. हे ताचे पयले जमातींत फा.रुदोल्फान साश्टीच्या सगळ्यां इगर्जांक भेट दिवंक आपली खोशी दाखयली.
त्याच बराबर त्या-त्या गांवांनी वचून तांच्यो गर्जो आनी प्रस्न समजून घेवंक ताणें थारायले. तशेंच उप-राजान सगळ्यांक कळीत केले, की दर एका गांवांत एक तरी इगर्ज उबी करात. कुंकळ्ळी, वेळ्ळी, असोळणे, आंबेली आनी वेरोडे ह्या गांवांक पयली भेट दिवपाक ताणें आपली खोस दाखयली.
कुंकळ्ळेच्या गांवांक भेट
फा.रुदोल्फान कुंकळ्ळे वचून त्या गांवांत आशिल्ल्या हिंदू लोकांचे मन समजून घेवपाचो निर्णय घेतलो. ताणें कोण–कोण पाद्री आपल्या बरोबर येतलें ते थारायलें. ओरलेचो वीगार फा.फ्रांन्सीसको हाणें कुंकळ्ळेच्या व्हडीलाक चीट धाडून जेझुईताचो नवो व्हडील कुंकळ्ळेच्या गांवाक भेट दिवंक सोदता म्हण सांगलें. गांवच्या व्हडीलान ताका जबाब दिलो की गांवचे लोक ताका येवकार दिवंक तयार नात. दुसरें वटेन गांवच्या लोकांमदीं भंय निर्माण जाल्लो जेन्ना तांका खबर मेळ्ळी की तांच्या गांवांत इगर्ज बांदपाची आसा.
पाद्रींची हत्या
जुलय म्हयन्यांत 1583 वर्सा बंडान सारको आकार घेतलो. साश्टींतलो जेझुईत पाद्री फा. रुदोल्फ एकवावीवा हांच्या फुडाराखाला तांणी कुंकळ्ळे ह्या गांवांक भेट दिवपाक निश्चित केले. ताणे प्रतिनिधी मंडळाचो (delegation) फुडाकार घेतलो जे सुमार 50 जाण आसले. जेन्ना ते कुंकळ्ळे पावले तेन्ना सगळ्यांक राखण करपा खातीर तांणी तत्पुरतों आलाशिरो बांदलो कारण पावस खूब पडटालो. तांणी गांवांतल्या थळाव्या हिंदू फुडारयांक उलोवप करुंक आमंत्रण धाडलें, पूण गांवांतले सगळेंच लोक तिडकिल्ल्यान तांणी कांयच जाप काडूंक ना. तें रावताले थंय मातशे मुखार श्री. शांतादुर्गाचे देवूळ आसलें. त्या गांवात रावपी लोकांनी पळयले की तें देवळा लागसार आशिल्ली जमीन मेजतात आनी दुसरें म्हळ्यार तें रावतालें थंय तांणी खुरीस बांदिल्लो. ह्या सगळ्या कारणांक लागून कुंकळ्ळेंतल्या सगळ्यां गांवकारांनी निश्ठूरपणान चडांत-चड पाद्रीची हत्या केली. तांणी पांच जेझुईत पाद्री वांगडां पांच सामान्य मनशांक जिवेशीं मारलें आनी मागीर ह्या पाद्रीच्यो कुडी एका बांयत उडयल्यो. त्यो बांयत उडयतना ते व्हडल्यान म्हणपाक लागलें की “ आता पुराय खुरीस, आता बांदात इगर्ज, आता दियात बावतिज्म, आतां करात क्रिस्तांव”. थोडे पाद्री जाणीं आपलो जीव वाटायलो तांणी वचून जेझुईतांक वचून सगळी घडील्ली घटना सांगली. मागीर ते 30 जाण जेझुईत पाद्री कुंकळ्ळे गांवकारां कडेन त्या मेल्ल्या पाद्रीच्यो कुडी मागपाक आयलें. पूण तांणी तांकां अशीं जाप दिली की “आमचे देव आमकां सांगतात की त्यो कुडी दिवं नाकात आनी आमकां खबर नात खंय आसात त्यो, तुमकां जाय जाल्यार तुमी सोदांत”. मागीर खूब दिसांनी तांणी त्यो खंय आसात सांगल्यो. उपरांत जेझुईतांनी तांच्यो कुडी व्हेल्यो. ते पांच जेझुईत पाद्री जे मेल्ले तांची नांवां अशीं आसात. 1) रुदोल्फो अॅक्वावीवा 2) फा. पेरो बरनो 3) आलफानसोस पचेको 4) फा. अनटोनीयो फ्रॉसीसको 5) ब्रदर फ्रॉसीस अरानहा
पांच सामान्य मनीस जे मेल्ले जेझुईता वांगडां तांची नांवां. 1) डुमींगोस अगुयर 2) आलफानसो द कॉस्ता 3) फ्रॉसीसकी रोड्रीगीस 4) पावलो द कॉस्ता 5) गोनसालो रोड्रीगीस रोमी कातोल्क धर्मांचे इगर्जेन तांकां नांव दिले मार्तीर. {Martyrs} जिवेशीं मारिल्या पाद्रींक उक्तेपणान सगळ्यांक सांगलें की तें संत म्हण कित्याक तर तांच्यो कुडी जे बांयत थोडे दिस उड्यल्यो थंय भायर मात लेगीत तांचे मेल्ले कुडीचो वास येनाशिल्लो. मागीर तांणी मार्तीराचें कपेल बांदले {Martyrs Chapel} जे ह्या पांच पाद्रीक अर्पण केल्ले. आनीक दुसरें एक कपेल आसा जें अर्पण केला सेंट फ्रान्सींस झेवीयर. जंय पयली त्या पाद्रीची हत्या करुन तांच्यो कुडी बांयत उडयल्यो थंय हें कपेल आसा. अजून सुध्दा ही बांय कपेलाच्या भितर आसा. ती वर्सान एक फावट लोकांक पळोवपा खातीर उक्ती करतात. ह्या कपेलाचे फेस्त डिझेंब्राचे 4 तारकेर जाता. आता तीं तें बांयचे उदक आजमेंद म्हण वापरतात. ती बांय वर्सभर उदकान भरिल्ली आसता.