cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
जगन्नाथराव अनंत जोशी
जगन्नाथराव अनंत जोशी हांचो जल्म १९१९ कर्नाटकातल्या धारवाड तालुक्यातल्या नरगुंद वाठारांत जालो. तो गोंयचो एक सुटके झुजारी.ताणें बी.ए.मेरेन शिक्षण घेतिल्लें.१९४९ वर्सा सभा बंदीचो कायदो मोडिल्ल्याच्या आरोपाखाला पोलिसांनी ताका धरलो आनी साडेचार वर्सा बंदखणींत दवरलो.१९५४ वर्सा जनसंघाचो तो सरचिटणीस आशिल्लो.१९५४ वर्सासावन ताणें गोंय विमोचन सहाय्यक सनितीकडेन संबंद जोडले.तेन्नाच ताणें सत्याग्रहांत वांटो घेवपाचें थारायल्लें.ताणें सुटके झुजारी राजाराम रामचंद्र पाटील हाचेवांगडा पुण्यांत १२० सत्याग्रहांचो पंगड एकठांय केलो.हो पंगड घेवन तो सावंतवाडी आयलो.थंय ह्या पंगडाचे ताणें ल्हान ल्हान विभाग केले.ताणें स्वता २५ सत्याग्रहींचो पंगड घेवन २५ जून १९५५ दिसा बांदें शीम हुपून गोंयांत सत्याग्रह केलो.त्याच दिसा पोलिसांनी ताका हेर सत्याग्रहींवांगडा पेडणेंतल्या न्हंयबाग वाठारांत धरलो आनी आग्वाद बंदखणींत दवरलो.३ ऑगस्ट १९५५ दिसा पोर्तुगेज सरकाराच्या प्रादेशिक लश्करी न्यायालया (Territorial Military Tribunal)मुखार ताची चवकशी सुरू केली. २१ ऑक्टोबर १९५५ दिसा न्यायाधिशान ताका धा वर्सा खर बंदखणीची ख्यास्त फर्मायली.ते भायर दिसाक पंचवीस इस्कूद ह्या प्रमाण दोन वर्सा दंड भरूंक लायलो.२ फेब्रुवारी १९५७ वर्सा जेन्ना सगळ्या कैद्यांक सूट मेळ्ळी,तेन्ना ताचीय बंदखणींतल्यान सुटका जाली.उपरांत जनसंघात रावन तो राजकी वावर करूंक लागलो.जनसंघाचो तो मुखेल फुडारी आशिल्लो.धारवाड मतदार संघातले लोकसभा वेंचणुकेंतल्यान तो दोन वेळा आमदार म्हूण वेंचून आयलो.१८ जून १९८५ दिसा गोंय सरकारान सुटके झुजांतल्या ताच्या वावराचो भोवमान केलो.
वर्ग:देवनागरी पानां
Dogam Putanchi Vopar
Parable of the Two Sons
Voparincho hetu
Tednam xisamnim lagim sorun Taka vicharlem: “Voparimnim tanchê kodde kiteak uloitai?” Tannem portipall kelo: “Kiteak Sorginchea Rajeache gutt vollkhunchem dennem tumkam dil’lem asa; tankam herank na. Asa tankam Dev anink-ui ditolo ani tanchem map bhoron òt’tolem; punn na tankam, asa tem porian tanchê koddlem Dev kaddun ghetolo. Dekhun Hanv voparimnim tanchê kodde uloitam, kiteak polleun-ui tankam disona, ani aikun-ui tankam aikona ani somzo-i na.
Izaiasan oxem adinch sanglolem tem tanchê sovem pallon ieta:
‘Aikun-aikun tumkam kãi, somzochem na; polleun-polleun tumkam kãi dischem na. Kiteak hea lokachem kalliz zodd-nibor zalam, tanche kan bhere zaleat, tanche dolle dhamplole asat; na tôr dolleamnim tankam disunk lagtolem, kanamnim tankam sarkem aikunk melltolem, monan tankam somzotolem, ani, tim Mhojê-xim portun ieun, Hanv tankam borim korin .’
Dogam Putanchi Vopar
Povitr Pustok ː Matev 21:28-32
28 Tumkam kitem dista? Konn-eka monxak dog put asle; tannem poilea sorxem ieun mhollem: Puta, voch ani dakanchea molleant aiz kam kôr. 29 Putan mhollem: Vetam, saiba!, punn vochunk na. 30 Magir dusrea lagim vochun, tannem toxench mhollem. Putan zobab dilo: Na, vochona!, punn uprant mon bodlun to gelo. 31 Hea dogam bhitôr konnem bapaichi khuxi keli? Tãnnim mhollem: Nimannean. Jezun tankam sanglem: Hanv tumkam khorench sangtam: dônddvosuldar ani xindoll bailô tumchê adim Sorginchea Rajeant vetat. 32 Karonn Juanv Devak manta toslea jivitachi vatt dakhounk tumchê-xim ailo, punn tumi tacher bhavarth dovrunk na; punn dônddvosuldaramnim ani xindoll bailamnim tacher bhavarth tthevlo. Tem polleun tori, tacher bhavarth dovrunk tumi tumchem mon bodlunk na.
“Voparimnim uloitolom, sonvsar rochloleak gupit asloleô vostu ukteô kortolom”, hem provadiachem utor oxem khorem zalem. (Matev 13:35)
वपारिंचो हेतू
तेदनां शिसांनीं लागीं सरून ताका विचारलें: “वपारिंनीं तांचê कडे कित्याक उलयताय?” ताणें पर्तिपाळ केलो: “कित्याक सर्गिंच्या राज्याचे गूट वळखुंचें देणें तुंकां दिल्लें आसा; तांकां हेरांक ना. आसा तांकां देव आनिंक-ऊय दितलो आनी तांचें माप भरन òत्तलें; पूण ना तांकां, आसा तें परियान तांचê कडलें देव काडून घेतलो. देखून हांव वपारिंनीं तांचê कडे उलयतां, कित्याक पळेवन-ऊय तांकां दिसना, आनी आयकून-ऊय तांकां आयकना आनी संजोय ना.
इजाय्ासान अशें आदिंच सांगललें तें तांचê सवें पाळन येता:
‘आयकून-आयकून तुंकां कांय, संजचें ना; पळेवन-पळेवन तुंकां कांय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दळे धांपलले आसात; ना तोर दळ्यांनीं तांकां दिसुंक लाग्तलें, कानांनीं तांकां सार्कें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां संजतलें, आनी, तीं म्हजê-शीं पर्तून येवन, हांव तांकां बरीं करीन .'
दगां पुतांची वपार
पवित्र पुसतक ː मातेव २१:२८-३२
२८ तुंकां कितें दिसता? कण-एका मनशाक दग पूत आसले; ताणें पयल्या सर्शें येवन म्हळें: पुता, वच आनी दाकांच्या मळ्यांत आयज कां कोर. २९ पुतान म्हळें: वेतां, सायबा!, पूण वचुंक ना. ३० मागीर दूसऱ्या लागीं वचून, ताणें तशेंच म्हळें. पुतान जबाब दिलो: ना, वचना!, पूण उपरांत मन बदलून तो गेलो. ३१ ह्या दगां भितोर कणें बापायची खुशी केली? तãणीं म्हळें: निमाण्यान. जेजून तांकां सांगलें: हांव तुंकां खरेंच सांग्तां: दोनड्वसुल्दार आनी शिंदळ बायलो तुंचê आदीं सर्गिंच्या राज्यांत वेतात. ३२ कारण जुांव देवाक मानता तसल्या जिविताची वाट दाखवंक तुंचê-शीं आयलो, पूण तुमी ताचेर भावार्थ दवरुंक ना; पूण दोनड्वसुल्दारांनीं आनी शिंदळ बायलांनीं ताचेर भावार्थ ठेवलो. तें पळेवन तरी, ताचेर भावार्थ दवरुंक तुमी तुंचें मन बदलुंक ना.
“वपारिंनीं उलयतलं, संवसार रचलल्याक गुपीत आसललेो वसतू उक्तेो कर्तलं”, हें प्रवादियाचें उतर अशें खरें जालें. (मातेव १३:३५)
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Jezucheo Vopareo वर्ग:Devachem Utor वर्ग:Romi panam
Untth
Untth Somkhuri pranni gonnantolem soglleant vhoddlem zonaur. Vorgikoronn: songh (phylum)-rojzuman (chordata); upsongh (sub-phylum)- prixtthounxi (vertbrata); vorg (class); -stoniurg (mammalia); gonn (order)- arioddekttila; kull-kemelidde, prozati-kemelos, zati – ddromeddoriyos.
Unttacho mull ugom' nixchit sangop kotthinn. Az unttacheo donuy zati axia, ut'tor afrika ani dokxinn omerikent mukheloponnan disun yetat. Her khonddantuy unttacho prosar zala ani purvil'lea kallant unttam ut'tor omerikon khonddant sampddil'leacho ul'lekh melltta. Hich unttachi mull suvat (habitat) oxem mantat. Ut'tor omerikechea ‘iosin adinuton’ kallant khoddkall thoramni unttasarkea zonauranchi oti purvil'le ovxex sampoddleat. Tancho kall sumar 4 kotti vorsamadolo asa oso odmas dhortat. Unttacho poilo vonxoz ‘prottolopos’ ho sonxeabhoxen distalo ani taka fuddlea pamyant 4 angllam ani fattlea pamyant 2 angam axil'lim. Modhy ani ut'tor omerika eligosin (olponuton, 3.5 kotti vorsam'modolo kall) yugantole hornnachea akarayedem axil'lem ‘pobronthiriyom'’ zonaur unttabhoxenuch distalem. Unttacho ugom' mullant pre-camel (procamelus) prozatintosun zalo. Halinchea kallant somvsarant ais-pois soglleak patllil'le untt mullant triti-i (tertiary) yugache okherek (sumar 20 lakh vorsamadim) yurexiak sthanantor zal'le.
Bhartant udent ani ut'tor afrika khonddant oribiyon untt disun yetat. Eke modaricho ddromeddori untt ut'tor ani ixany afrikentlea vallvontti vattharant disun yeta. Ithiopia,ijipt, aljeria, morittania, mali, ut'tor naijeria, ut'tor kenia, morokko, chedd,somalia ani ttyunixia hangai untt disun yeta. 1970 to fokot afrikent 90 lakh unttam axil'lim. Bekttriyon untt modhy axia khonddant unchelea porvotobhagancher (highlands) disun yeta. Gõyant mat untt nat.
Ghorguti poxil'lem untt moreadit kallantuch mazak vota. Pallivo unttam fokot februvari ani march mhoineant mazak votat. Mazachea ritunt nor untt aplea tonddantoli tallu penchta. Oxa vellar untt akromok zata ani bhomvtonnchea lokancher ghuri ghalun tankam aplea tikxnn dantamni ghams kaddtta ani oxe toron jito legit marunk xokta. Somyogauporant madi sumar 365-440 disambhitor ekach pilak zolm' dita. Don te tin vorambhitor unttachem pil cholpak lagta. Madi aplea pilak ek vorsaporos chodd kallmeren posta. Ddromeddori untt veusthit khaudd ghalear aplea pilak dud divn legit disoptt'ttem bhorpur dud dita. Grajhimek hachea motapromann unttachea dudant 6.4% chorbi, 4.5% lekttoz, 6.3 % naittrozon podarth ani 0.9 % gobor (ash) asta.
Jea dexant unttacheo donuy zati sampddottat, tankam neman sonkrit (cross-breed) kortat.Oxe toren zolmol'lim sonkrit pilam (hybrids) auy-bapaiporos vhoddlim ani soxkt astat punn tim ekmekamvangodda tancheabhitor projnon (breed) kelear ek tor vanjh zatat va dubllea pilak zolm' ditat. Dekhun sonkronn kortona mullcheoch zati (original species) ghetat.
Soglleant poilim unttacho upeg ken'na zalo hem nixchit sangop kotthinn. Punn i.So.Po. 1000 chea sumarak mesopottemiant ek modar axil'lem untt samanachem vojem vhorpak upegant haddlem,oso ul'lekh melltta. I.So.Po. Tisrea xotmanant don modarinchem untt pospachi pod'dhot axia,ut'tor chin ani dokxinn roxiant suru zali. Gaddeo (unttachi svari) oddun vhorpakhatir unttacho upeg zata. Eke modarichem ddromeddori untt, ut'tor afrika, noirrity axia ani rajsthanochea vallvanttant menddhpallancheo soglleo gorzo bhagoita. Afrikentole somali menddhpall rakhnne unttache kollop postat. Xetki veusayant zodd vojnachim vojim (kapus, bhiknnam tonn, lokor) vhorpak unttacho upeg zata. ‘sakia’ hi zodd vojnachi porxiyon gironn ghumvddaupache kotthinn kam' untt korta. Unttachea kemsancho upeg brox, tunt, zomkhonam, datt kopdde korpakhatir zata. Unttaposun dud ani mams melltta. Unttachem sukem xenn stteps ani her vallvonttant mhotvacho zollou mhunn vaprotat. Karonn hea vallvonttant favo tea promannant lankudd mellna.
Ek untt disak sorasori 20 kimi. Ontor cholun vota. Punn dhoxttopuxtt ani proxikxit untt disak 80 kimi. Legit cholunk xokta. Modhy axia, ut'tor chin, mongolia hanga don modarinche bekttriyon untt pack animal (mhalvahu) mhunn vaprotat. Chinantole untt 115-135 kilochem vojem disak sumar 40 kimi. Ontracher vhorta.Samkim soxkt ani ghottmutt unttam 270 kigre. Vozon legit sohoz vhorunk xokta ani eka mhoineant 1050 kimi. Ontor kapunk xoktat. Bhartantolo bollixtt ddromeddori nor untt 225-295 kigre. Chem vojem disak 32 kimi. Ontracher vhorunk xokta. Ekdom' borim unttam 405 kigre. Chem vojem legit lhan ontracher vhortat.
Unttam vallvonttant, sopatt mallranancher axil'lea Grass-Steppes vattharant ani 1500 te 2000 mi. Unchayechea dongrall prodexant rautat. Uballanchea disamni zom-i vallvontti tonn, jhili,zhompam zatat oxa vhodd vallvontti degnnamni rautat. Ximyachea disamni 6 te 20 unttam kollop korun sukil'lea khaddeamni va moruvnachea (oasis) lagsar rautat. Hea kollpant chodd korun madi untt ani pilanch astat. Dorek kollpachem mukheloponn ek nor untt korta. Bakiche nor untt ekoddech rautat.
Untt uballanchea disamni 50 0 se. Tapmanant zalear thonddechea disamni -27 0 se.Tapmanant raunt xokta. Punn thondd hovaman tankam borem manouna. Rokhrokhit votachea uballant 17 disam'meren untt udkavina raunk xokta. Tanen sukil'lem untt 10 minttam bhitor 135 li. Udok pieun dimvil'le vozon vaddoita.
Unttam tanchi chorbi fatticher santthoita. Chorbi tanchi koddok votaposun rakhonn korta. Techpromann modarint santthoil'le chorbichem gorjepromann zai ten'na eksiddikoronn (oxidation) korun untt udok toyar korta ani apli tan bhagoita. Unttak Virus Camel-pox ho rog vhoiros (vixannu) posun zata. Toxench ranantlea zollaramposun ‘sora’ ho rog chin, bharot ani rann hea dexant chodd promannant disun yeta. Rogachim lokxonnam roktokxoi (anaemia), vozon demvp, pam-i, pott ani zon'nendriy suzop oxim asat.
Remvtt vallvonttantlean vojem gheun vochop dusrea khoinchyai pranneak xoky na punn unttak ‘vallvonttantolem zohaz’, ‘valukarnny nouka’ (desert ship) oxem namv poddlam.
Polleiat
Camel
वर्ग:Konknni वर्ग:Romi panam
सुधा खरंगटे
वर्ग:देवनागरी पानां
महेश चंद्रकांत नाईक
महेश चंद्रकांत नाईक हे गोंयच्या भुयेंर जल्मले एक नामनेचे नाटककार.
नामो
घर नं. 293, गणेश देवळा मुखार,सांतिनेज, पणजी-गोंय
एकपात्री
वर्ग:देवनागरी पानां
परेश कामत
परेश कामत हे कोंकणीतले नामनेचे कवी.
जल्म
हांचो जल्म १९६७ वर्सा पणजी, गोंयचे राजधानींत जालो.
वेवसाय
फार्मासिस्ट
पुरस्कारः
१.कोंकणी भाशा मंडळ पुरस्कार (२००१) २.कोंकणी भाशा मंडळ पुरस्कार (२००५) ३.धी गोवा हिंदू असोसिएशन(मुंबय)कविवर्य बा.भ.बोरकार स्मृती साहित्य पुरस्कार (२००४) ४. कला अकादमी साहित्य पुरस्कार (२००९) ५. जनगंगा साहित्य पुरस्कार (२०१०) ६. जे सी आय फोंडेंचो युथ आयकॉन पुरस्कार २०१० ७. युवा सुजन (साहित्य) पुरस्कार (गोंय सरकार) (२०१०-११)
अणकारीत केल्ली कवीता
⦁वेंचिक कोंकणी कवितांचे अणकार हिंदी,मराठी,पंजाबी,सिंधी,गुजरात आनी इंग्लीश ह्या भाशांनी जाल्यात. ⦁हिंदी कवी राजेश जोशी हांच्या दो पंक्तियों के बीच ह्या साहित्य अकादमी पुरस्कार फाव जाल्ल्या कविता संग्रहाचो कोंकणी अणकार केला.
वर्ग:देवनागरी पानां
Manohar Rai Sardesai
Dr. Manohar Rai Sardesai (18 Janer 1925 – 22 Junh 2006) ek Goencho Konknni kovi, borovpi ani French bhaxantor aslo. [1][2] Taka Doctorat ès lettres françaises tachea "L'image de l'Inde en France" probonda khaitr   Sorbonne-chea Vidheapitthacho favo zalolo asa. He has been credited for an of Adhunik Konknni kovitechea boddai divpi chollvolle khatir taka xroi divpant ailam. Sardesai 2006 vorsa devadhin zalo .
Adlem Jivit[sudar]
Manohar Rai Sardesai 18 Janer 1925 zolmolo. Tannem matriculation porikxa Moddganvchea Bhatikar Model High School hantuntlea 1942 vorsa pas keli[5] To 1947 vorsa Mumboi Vidheapitthachem Bachelor of Arts hantunt poilea vorgant poilo ailo. Tannem Master of Arts iesiesponni purnn keli, tantuntui to French ani Moratthi sahitent  teach videapitthant 1949 vorsa poilea vorgant poilo ailo[1] Tannem Parisantlea Sorbonne Vidheapitthachi Doctorat ès lettres françaises  1958 purnn keli. ani French vixoi sabar Mumboichea kolejimni ani Goenchea Vidheapitthant xikoile.
To nanvazlolea mottveo kannio borovpi Lakshmanrao Sardesai hacho put aslo. Pustokam bhonvtim aslolean, tannem borovpak lhan piraier survat keli hi ojap zavpachi gozal nhoi ani taka soroll ani bhitor rigpachea Konknni kovite khatir vollkhopant ieta. Sardesai hannim kantaram,kovita,ulovpam, ani her sador korop Goenchea Ponnjechea Akaxvannicher toxench Mumboi ani Punneachea Durdorxonar kelam.Tannem Evropachea toxench Bharotachea sogllea zageancher bhonvddi marlea ani tannem borovpam Konknni, Inglix, French, Purtugez ani Moratthi bhasamni keleant.
Kovita[sudar]
Sardesai, Sahiteoa Akademi hachea vavurpi somitechea monddollacho vangddi asun Konknnichem protinidhiponn kortal, ani tannem Bharotachea National Book Trust khatir borovp kelam. Tachea nanvadik kovitenchi punji Aiz re dholar poddli boddi(1961), Goeam tujea moga khatir (1964), Zaiat Zage(1964), Joi puniobhuim, Joi Bharot (1965), Bebeanchem kazar (1965), Zaio Zuio (1970) ani Pisollim (1979)asat.[1] Tannem kovitencho venchik songroh Sahitea Akademi, Delhi khatir toiar kela ani sabar pustokam godheo, nattok ani bhurgeanchem sahiteo porgott kelam.
Bhaxantoram[sudar]
Tannem French bhaxentlo zaitoch vavr Konknnint utraila. 1994 vorsant Romain Rolland hachem "La Vie de Vivekananda"(Vivekannandachem jivit)) ani Jean-Paul Sartre hachem "Les Mots"("Utram"), 2000vorsa  tachea vavra modem aspav asa. Tannem Konknni-Inglix Sobdkox 2004 vorsa uzvaddaila ani to char khonddachea Konknni Vixvkoxacho Mukhel  Sompadpi asa zo Goem Vidheapitthan 1999 vorsa uzvaddaila.
Tosripam ani Bhovman[sudar]
French Sorkaran taka "Chevalier de l'Ordre des Palmes Académiques"kitab 1988 vorsa, zo tachea French bhaxechea ani sonskrutechea seveche maniotaiek lagun dila Dr. Sardesai haka zaitinch tosripam tachea sahitik iogdana khatir toxench xikovpachea vevsaiak lagun favo zaleant. Chodd nanvadik tosrip taka Delhichea Sahiteo Akademi, hannim tachea Pisollim hache khatir bhettoilam..
To "Alliance Française de Goa" hacho Jivit vangddi aslo ani Goenchea Vidheapittachea Xikxokanchea Songhottnnecho Sthapnnar Iezmanui aslo.
Sondorb[sudar]
वर्ग:Konknni वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh वर्ग:Indie – che Prosidh vo Famadh Lok वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok वर्ग:Romi panam
प्रबोधनकार ठाकरे
प्रबोधनकार ठाकरे thumb|प्रबोधनकार ठाकरे भुरगेपण
प्रबोधनकार ठाकरे ह्या नांवान सगल्यांक परिचीत आसलेले पत्रकार, समाजसुधारक वक्ते आनी इतिहासकार म्हळ्यार केशव सीताराम ठाकरे. प्रबोधनकारांचो जल्म कुलाबा जिल्ल्यांतल्या पनवेलाक 17 सप्टेंबर 1885 दिसा जालो. ताचेमुळावॆं शिश्रण पनवेलाक आनी देवासाक मॅट्रीक पर्यंत जालो. ताचें आस्ते खातीर तांणी इंग्लिश-मराठी भाशांचवर प्रभुत्व संपादन करूक तातूत बप्यांतल्या बप्या ग्रंथांचें तांणी स्वतंत्रतायेन अध्ययन केलें. पनवेलाक आसतना कृ. ना. आठल्ये हांचो सहवास तांकां लाबलो. आठल्ये हांकां ते आपले लेखेनगुरू मानताले.
शिक्षणिक पात्रताय आनी कोकणीखातीर योगदान
ठाकप्यांचो स्वभाव म्हत्वाकांशी आनी हरहुञरी आसलो. ठाकरे हांणी कांय काळ सरकारी नोकरी केली. टंकलेखन, छायाचिञकार, तेलचिञकार, जायरातपटू, विमो कंपनीचे प्रचारक, नाटक कंपनीचे चालक अनेक उहेगूय तांणी केले. इतलें आसुनूय समाजसुघारणेचे आनी समतेचे तळमळीतल्यान केल्ली झुजारी पञकारिता, तशेंच प्रभावी वत्तृत्व आनी इतिहास संशेाधन हांचे खातीर तांची वळख सगल्या जगाक आसा. महात्मा फुले, लोकहितवादी आनी आगरकर हे तांचे आदश आशिल्ले. सारथी, लोकहितवादी आनी प्रबोघन ह्या तांणी चलयिल्ल्या नियतकालिकांचीं नांवांय खुब्ब किदें सांगून वतात. तांची लेखणी भियेनासतना चलत रावली. 20 नोंव्हेंबर 1973 दिसा हो काळा फुडें आसपी मनीस काळाच्या पड्डया आड गेलो.
वर्ग:देवनागरी पानां
Utravoll - Vocabulary; Konkani ~ English ' Q '
Utravoll - Vocabulary; Konkani ~ English ' Q '
वर्ग:Konknni वर्ग:Konkani-Inglez Utravoll/Xobdkox वर्ग:Romi panam
पांडुरंग नारायण जोशी
पांडुरंग नारायण जोशी हांचो जल्म २९ मार्च १९२९ सत्तरीतल्या धावें वाठारांत जालो. तो गोंयचो एक सुटके झुजारी जावन आसलो.'नॅशनल सुटके झुजारी रामभाऊ काकोडकार हाच्या मार्गदर्शनाखाला ताणें काम केल्लें. २६ जानेवारी १९५५ दिसा गोविंद हरी भावे शास्त्री हांच्या फुडारपणखाला सत्तरी तालुक्यांतल्या धावें वाठारांत सत्याग्रह जाल्लो,तातूंत ताणें वांटो घेतिल्लो.पोलिसांनी ताका धरलो आनी बंदखणीत दवरलो.पोर्तुगेज सरकाराच्या प्रादेशिक लश्करी न्यायालया (Territorial Military Tribunal)मुखार चवकशे उपरांत ताका आठ वर्सां बंदकणीची ख्यास्त भोगची पडली.तेभायर दंडूय भरचो पडलो. १ जुलय १९५९ दिसा जेन्ना सगळ्या कैद्यांक उपरांत सत्तरी शाकेच्या सुटके झुजारी संघटनेचो अध्यक्ष म्हूण ताणें वावर केलो. तो शेतकाम करतालो;तेभायर तो एक शिल्पकार आशिल्लो.१५ ऑगस्ट १९७२ दिसा भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन ताचो भोवमान केलो.
वर्ग:देवनागरी पानां
चिबूड (चिबड)
३ मी. अंतराचेर ३० सेंमी. व्यासाचे आनी तितलेच खोल चर मारून तातूंत ८-१० किग्ने शेणसारें घालून ५-६ बियो लायतात. गरजेप्रमाण उदक दितात. लागवडीपसून ३-४ म्हयन्यांभितर फळां पिकतकच काडटात. तरांतरांचे वा कठीण, वळींची नक्षी आशिल्ली आनी गुळगुळीत आसता. मृदुफळ वाटकुळे (१०-१२ सेंमी.) आसता. फळांतलो गर नारिगी वा पाचवो, रुचीक, पिठूळ आनी गोड वासाची आसता. एका हेक्टरांत सुमार आठ ते णव हजार किग्रॅ. चिबडां जातात.
- कीं. वि. सं. मं.
वर्ग:देवनागरी पानां
जुझे लुईस दियेगो फर्नांदीश
जुझे लुईस दियेगो फर्नांदीश हे एक तियात्राच्या मळार वावुरपी कलाकार.
जल्म
रायबंदर, गोंयचो जुझे लुईस दियगो फेर्नांडीश, कोंकणी तियात्र माचयेर ‘रायबंदराचो डॅनी’ म्हण वळखतात. ताचो जल्म 16 डिसेंबर 1949 वर्सा मान्युल फेर्नांडीस आनी मारिया अमेलियाक जल्माक आयलो.
सुरवात
‘इनफण्ट जिझस’ ह्या फेस्ता निमतान 11 वर्साच्या पिरायेचेर जुझेन कोंकणी माचयेर पयले पावल घातलें. ताची कला आनी अभिनयाची स्तुती फक्त रायबंदरा न्हयच तर भोंवतणच्या गांवांनी लेगीत जाताली. तो आजून गांवच्या तियात्रांनी अभिनय करता आनी ताच्या हे प्रतेक सुमार 100 वर्सा जाल्यात. प्रोत्साहीत जावन, आपल्या इश्टावांगडा मेळून एक तियात्राची निर्मिती करपाचें थारायलें. हो तियात्र ताच्या इश्टान पोली फेर्नांडीस हाणें बरयल्लो जाचे नांव ‘आधार’. ताच्या ह्या निर्णयांत ताका आदार दिवपी नामनेचे कलाकार सर्गेस्त सौजा बॉय आनी सर्गेस्त लुईश रोड्रिगीश हांच्यानी दिलो. उपरांत 1973 ह्या वर्सा रोखडेच ताणे आपलो तियात्र ‘हांवभिकारी’ हो बरयलो. ताचो मेवणो सर्गेस्त लुईश रोड्रिगीश आनी सर्गेस्त सौजा बॉय हांच्यानी ताका आदार दिलो. त्या उपरांत ताणें केन्नाच फाटी वळून पळोवंक ना. यशाचे पांवडे चलत रावलो.
डॅनीचे तियात्र
तांणी साबार तियात्रांचें लिखाण आनी दिग्दर्शन केलां. जशे दानशूर, शांती, हांवूय येता, हांव भिकारी, बदलो, रगताचेर सोपूत, घातकी अस्तुरी, रेफॉर्माद एफ्रिकार, उतर,फॅक्सी, भावाचें उतर, जल्माचें खत, मोगाचो शेवट, दूख ओ सूख, फोटकिरी आशा, जिविताची राणी, काकूत नासललो, कुड्डो, दुबाव, चिंतूक नासलें, काळकी दोळे, फुडार, तुकांय तेंच, पोसके, गुलाम, तूं ओगी राव, आवयक लागून, वांटे, रेसपेरा दीस येतलो, सगलें सोंपलें, संबंद, एकूच कुटुंब, विस्वास, वनवास, भावार्थ, आपोवणें, धिराधीक काळीज, देख, धर्मसंकट आनी कापूस. त्या भायर सुमार 100 तियात्रां खातीर तांणी गायन आनी अभिनय केला. कला अकादेमीन आयोजीत केल्ल्या सर्तींत ‘धागो’ ह्या तियात्रांत उत्तम गायन केल्ल्या कारणान तांका ‘पुण्य प्रशंसापत्र’ फावो जालां. आयज पसून डॅनीन 47 तियात्रांचें लिखाण आनी दिग्दर्शन केलां. त्या भायर तांचे ‘धुंवर’ आनी ‘देव-जिवीत’ हे आनीक दोन तियात्र 2017 वर्सा उजवाडा आयले.
हुद्दे
डॅनी, ‘ड्रामटीक त्रूप ऑफ रायबंदर’ह्या संस्थेचो संस्थापक तशेंच अध्यक्ष आसात. ते भायर गांवच्या वेग-वेगळ्या इगर्जांनी, कपेलांनी, आनी संघ समितींचे ते वांगडी जावन आसात. 1980 वर्सा, पुराभिलेसंग्रह आनी पुराणवस्तूशात्र खात्यान उंचल्या वर्ग विभागाचे कारकून म्हूण काम करपी डॅनीन स्वय निवृत जालो आनी बऱ्या वावराखातीर कुवेत गेलो. उपरांत कुवेतच्या वाणिज्याविशयक बॅंकेंत वरिश्ठ कारकून म्हूण जायती वर्सां तांणी काम केलें. मात ह्या कामान तांची तियात्राविशीं आशिल्ली ओड अजिबात मारून उडोवंक ना. कुवेत शारांत तांणी ‘रोझरी फन्स’ हाच्या तियात्रांत अभिनय केला.
समाजकार्य
माचयेर तियात्राचो आनी कोंकणीची उदरगत करपाक सदांच डॅनीन वावर केला. आपल्या तियात्रीस्त सांगात्यांक गरजे वेळार मदत करपाकूय तो जायतो वावुरला. डॅनीन 2012 वर्सा दुयेंत आशिल्ले सर्गेस्त ‘आंतोनेत द कलांगूट’ ह्या भोवगुणी अभिनेत्रेक आदार दिवपाक, खासकरून आपलो ‘उतर’ हो तियात्र सादर करून पयशे एकठांय केल्ले.
इनामां
1979 वर्सा, कला अकादेमीच्या राज्यस्तरीय तियात्र सर्तींत ‘ड्रामटीक त्रूप ऑफ रायबंदर’ हाच्या आश्रया खाला आपलो ‘बदलो’ हो तियात्र सादर केलो आनी हाच्या उपरांत सर्तीचे सदचे सर्तक ते जाले.
‘धंदो 1997’, ‘पराश्रयी 2003’, आनी ‘देणें 2006’ ह्या तियात्रांच्या दिग्दर्शना खातीर तांकां पयलीं इनामां फावो जालीं जाल्यार ‘धागो 2004’,’दोळ्यां आड 2007’ आनी ‘देवाची आज्ञा 2016’ ह्या तियात्रांक दुसरीं इनामां लाबलीं. तशेंच लिखणेच्या नदरेंतल्यान तांच्या ‘देवाची आज्ञा 2016’ ह्या तियात्राक पयलें इनाम जाल्यार ‘धंदो 1997’, ‘पराश्रयी 2003’ आनी ‘दोळ्यां आड 2007’ ह्या तियात्रांक दुसरें इनाम फावो जालें. तेच तरेन ‘धंदो 1997’, ‘धागो 2004’ आनी ‘देणें 2006’ ह्या तियात्रांच्या संहितेक पयलें इनाम मेळ्ळे जाल्यार ‘शेरोणा येता(Sharonaeta) 2002’, ‘पराश्रयी 2003’ आनी ‘देवाची आज्ञा 2016’ हांकां दुसरें तशेंच ‘एकूच कुटुंब 1999’ आनी ‘दोळ्यां आड 2007’ हांकां तिसरें इनाम मेळ्ळें.
सत्कार
‘यु.के.’ च्या ‘स्विडन गोवन एसोसियेशन’ हे संस्थेन तशेंच ‘ड्रामटीक त्रूप ऑफ रायबंदर’ हे संस्थेन आपल्या 40 व्या वार्षिकोत्सव दिसा, तियात्र क्षेत्रांत तांणीदिल्ल्या योगदाना खातीर डॅनीचो सत्कार केलो. तशेंच 17 एप्रील, 2016 दिसा ‘कला अकादेमी गोंय’ आनी ‘तियात्र अकादेमी गोंय’ ह्या संस्थांनी ‘द टायम्स् ऑफ इंडिया ग्रूप’ हांच्या जोड पालवान आयोजीत केल्ल्या ‘तियात्र दीस’ निमतानूय डॅनीचो सत्कार करप जालो.
वर्ग:तियात्रिस्त/Tiatrist वर्ग:देवनागरी पानां
रोज फर्न्स
रोज फर्न्स हो एक नामनेचो तियात्रीस्त.
जल्म
ताचो जल्म २१ सपटेंबर १९५४ वर्सा मङगांव गावात जालो.
तियात्र
रोज फर्न्स हाका शेकडयाचो राजा म्हूण वळखता. ते गोंयचे फामाद तियात्रीस्त थापोट तियात्राचे २३० प्रयोग केला. तियात्राच्या इतीहासांत ताचो व्हडलो वावर आसा. ताची वाटचाल तियात्र, लेखक, दिगदर्शक ,कलाकार म्हूण एकोण सत्तर shots आसात. रंगभुमी सोडून ताणी ५ आलबमांची निर्मणी केला [VCD’S]. रोज फर्न्स म्हणटा की ताच्या लिखणाच्या काणयेन ४० टकके विनोद आसता. ल्हानपणासावन ताची आवय-बापूय,क्षिक्षक ताका भुरग्यांचो दीस आनी क्षिक्षकाचो दीसा ताका कार्यक्रमानी वाटो घेवपाक मुखार काहटाले. समाजीक आनी राजकीय ताचे विशय आसता. समाजीक आनी राजकीय तियात्राचे विशय निवडपाचे कारण म्हळ्यार समाजीक विशय जशें की आवय – बापायचेर बीन संस्कार ताच्या एका तियात्रान बावली न्हय भुरगी हातून ताणी आवय – बापायच्या संस्काराचेर भर दिला. ते मुखार सांगता की खूबशा तियात्रान काम करपाखातीर जायते तरणाटे कलाकार ताचेकडेन येतात आनी ते ताका तशें भुमिकाय बीन दिता पूण ताका वायट दिसता हया गजालीचे ते त्या भुमिकेतल्या भावना संवदेना समजपाक कमी पडतात. त्याखातीर ते ताका ताच्या तियात्रा भितर वाटेकार जावच्या पयली स्वताचे अशें कश्ट घेवन अभिनयाचे अविश्कार दाखोवंक लायता आनी मागीरुत ताची योग्यताय पळोवनूच ताका तियात्राच्या पंगडान सुवात दिता. रोज फन्स म्हणटा की ताणे सदांच वेगळे कितें तरी तियात्रान हाडपाचो यत्न केला. वर्साक ३ तियात्र लोकामेरेन सादर करता.
पुरस्कार
ताका तीन फावट गुलाब पुरस्कार फावो जालो बरो दिग्दर्शक म्हूण कोंकण रीजन पुरस्कार सिंधुदूर्गा कोंकणी असोसीयेशन २००० हया वर्सा रोज फन्साक फावो जालो.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
बाळकृष्ण गोविंद जोशी
बाळकृष्ण गोविंद जोशी हांचो जल्म ५ जानेवारी १९३० दिवचल तालुक्यातल्या सांखळें गांवांत जालो. तो गोंयचो एक सुटके झुजारी जावन आसलो.तो 'नॅशनल कॉंग्रेस गोंय'संघटनेचो वांगडी आसलो.सुटके चळवळीच्या काळांत तो भूंयगत रावन सुटके झुजाऱ्यांक आदार दितालो. 'नॅशनल कॉंगेस गोंय'संघटनेखातीर तो वांगडी एकठांय करतालो.ताणें सत्तरी तालुक्यांतल्या रावण आनी कुडचीरें वाठारांतल्या पोलिस चौक्यांनी उजो लावपांत वांटो घेतिल्लो.उपरांत तो गोंया सावन दोडामार्ग गेलो आनी थंयसावन गोंयच्या 'नॅशनल कॉंगेस गोंय'संघटनेच्या वावुरप्यांखातीर पत्रकां धाडूंक लागलो. १९७५ वर्सा भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन ताचो भोवमान केलो.
वर्ग:देवनागरी पानां
नरेंद्र कामत
नरेंद्र काशिनात कामत हे कोंकणीतले एक जेश्ट साहित्यीक.
जन्म
नरेंद्र काशीनात कामत हांचो जन्म 28 जुन 1934 जालो.
Sarosvot jevonn khann
Dud-xivrak Sarosvot jevonn khann[sudar]
Tanche koddient zaitench khobrem, khobrel, amttannn, ani koddi panam vaportat ani tanchea jevnna khannank chodd Dokxinn Bharotachea jevnna khannacho probhav asa. Tem matxe Malvonni vo Konknni ani Udupi vo Mungllurkaranchea jevnna khanna bhaxen asa. Tanchem jevonn khann unnem tikhot ani tantunt Purtugez jevnna khannacho her Goenkar Katolkamporos unnem probhav asa.[1] Humonn ani Xit Goenchea Sarosvot Bamnnachem mukhel jevonn asa, zorui  sodam khavpache bharoti undde zoxe porim puri, choapati and poratha hem chodd korun Mharaxttrantlea Bamnna modem dista. Satvik Bamonn (Sarosvot Bamnnacho ek up-pont) jevonn khan, Join jevonn khanna bhaxen jem koddok xivrak jevonn khann zavn asa jem dhortore bhitor roiloleo torkari zoxe porim piav, bottate, lossunn, adi vapornant.. Bhottam modem,Paromporavadi Goudd Sarosvot Bamonn ani Chitrapur Sarosvot Bamonn Savllem randop kortat. Hem choddxe Konknni kuttumb Povitr disamni ani utsov zoxe porim Chovtek pallttat. Omkech dis (chodd korun Somarak), soglle Sarosvot Bamonn fokot xivrak  jevonn jevtat. Hem chodd korun jea kuttumbancho Kulldev vo her kuttumbancheo devta Mangexi, Nagexi vo her khoinchea Somi Shivah hachea bhokt aslole kortat.
नरेंद्र कामत
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:कोंकणी लेखक वर्ग:प्रसिध्द, फामाद मनश्यां/Prosidh, Famadh Monxeam
Sarosvot jevonn khann
Rajapur Sarosvot jevonn khann[sudar]
Hem jevonn khann eka  dud-xivrak jevonn khannacho bhag zavn asa, Hem jevonn khann Goenkar, Udupi ani Malvonni jevnna  khannachea sonskrutecho mell zavn asa.. Khotkhotem, ek xizoilolo jinos zantunt unneant unnem so torkari astat to bhov famad asa. Her loukik pratam modem bhaji vo xak (vegllea torkarechea koddient ani follant keloli), "val bhaji" (ek koddiecho prat zo moska sangancho kortat) usli/usoll (tikhot kodd’ddanneachem eka patoll udkallea rosant keloli), misoll (usoll zacher bhazlolea khavpa voir dallpant ietat), tonddak (kodd’ddonna sangata kaju bio), ros (narlachea rosache prat), "undri" (ek prat zo tandllachea pitthant, godd ghalun kelolo )ani, ghavon (ek  kherit torecho pollo zo "nir pollea," bhaxen asta, ek Tuluva prat humonn  (vegllea torencheo koddeo), korom (torkarenchem salad), lonnchem papodd/happal (sopatt unddo) hancho aspav asa. Fast foods hantunt Mugacho gathi ( horvea vattanneacho), bottatteachi patoll bhaji, tur dal. ros), adi..
Chitrapur Sarosvot jevonn khann[sudar]
Hem ekmev asa ani tache veglle prokar Ras Chandrika pustokant Moratthint toxem Inglixint uzvaddaileat. Heo jevonn korpacheo riti ,avoi pasun dhuve poriant vo sune poriant pavovpant aileat.Tim pustokam atam mellnnant ani dor proti zachea lagim asa to ti samballuun dovorta ani eklean eka xivrakechea jevnna pustokant tacho somavex kela.Hea jevonn khannant ek tor koddi ani torkari taji narlachi soi vo kodd’ddanna, dalli narlache soient mixronn keloleo astat.Punn, atanchea kallar, bholaikeche nodren, soi vaprop unneant unnem korpant ieta.Vegllench Bhonop vo Amchi (zoxem Chitrapur Sarosvot apnnank pachartat) prat Bottatte Song (bottate amttann,piav, losunn ani mirsangancho pitto, tikhi ghalun), Kairus (narlacho thor aslolo mosaleant, simla mirsango, bottate,amttann, bhiknnam ani kazu), sukkem (narlacho thor aslolem, mosalo ani veglleo torkari zoxe porim bottatte,, knolkhol (kohlrabi), mottar, fulgobi,bhendde, ghashi, ani ambott, sogllem narlachem adarit asta. Apinmedi lonnchem jem eka vegllea toranchem asta tem vaporpant ieta.
Nustem-xivrak jevonn khann[sudar]
Choddxe Sarosvot Bamonn nustem-xivrak  jevpi asat. Nusteacho somavex mansahari mhonn pollovpant iena.Dont kothe pormonnem oxem sangpant ieta ki jen’na Sarosvoti nhoim sukpant aili, Sarosvotanchean xetkamais korunk zavnk na dekhun tankam doreantlem jevonn/ nustem khavpak porvangi divpant aili..Nusteak holkea sobdant "doreantli torkari" vo zhollkem ( zol kai velean). Kalvam, udahoronnak, hankam "somdirachim follam" mhonnpant ietat.
Eka sodanchea almusant eka Sarosvot kuttumbant ghoddiek ukddea tandllanchi pez ani lonnchem ani papodd asum ieta. Girest kuttumbamni pollo, idli (Dokxinn Kanara, Kornattok andi her Dokxinn Bharotant) vo san’na ( Goeant), chettnni vo sambhar. xeviam fonn vo fov her almusachem jevonn asta.Fast foods ken’naim vaportat. Rotti ani bhakri ek veglle toreche undde je tonddak vo bottatteanchi bhaji (toll’llolea bottanteanchi) vaporpant ieta.
Jevnnant dat dalitoi ani xit eka Dorkechea kuttumbant, ani Bhanop ambott xita sangata kalvonn khatir posont kortat.Eka Sarosvot jevnnant xit, ros vo voronn asta. Zor jevonn xivrak nasot zalear, jevnnant humonn,, bhaji, tondak, lonnchem, papodd, ani toi vo koddi. Koddi don gorzo bhagoita mukhxud’dhi (tonddachi nitollsann, ghoddiek sogllea tikhott podartha khatir) ani jirvonnek (jironnechea koddient hing, vonv, jirem, boddixep). Thodde favtti koddient karivel ani sansvam astat. Hem udkallem zavn asa jem jevpi aplea hatamni gheta jem tachea tattant ghalpant ieta ani to tem pieta thoddem tantuntlim xitant ghalun jem to jevlea uprant gheta. Chodd Konknni Sarosvot Bamnnachi posontichi koddi kokumachi koddi vo bhinddachea solachi koddi. Bhirondd ek foll jem Bharotachea ostompte doreadeger rovpant ieta ani tem Sarosvot jevnna khannant vaportat.. Khoinchench jevonn purnn zaina kokum koddi nastana, oxem. upcharikponni, zaite favtti mhonnpant ieta.
Tipnneo[sudar]
वर्ग:Romi panam
Malvonni jevonn khann
Malvonni jevonn khann Mharaxttrachea Dokxinn Konkonn ani Goenchea bhagachem ek mhotvachem jevonn zavn asa. Zorui Malvonni jevonn khan, chodd korun mansahari, tantunt zaiteoch xivrakache pratui asat Zorui tem ek svotontr jevonn khann, tem Mharaxttri ani Goenchea jevonn khanna sangatak, ekach vellar vaporpant ieta. Malvonn ek Mharaxttrachea ostompt dorea degecho Sindhudurg jil’leacho ganv zavn asa.
Malvonni jevnna khannant khobrem udarponni zoxe porim kantoilolem, sukem kantoilolem, bhazlolem, khobreacho kholl ani narlacho ros vaporpant ieta.Zaiteach mosaleant sukeo tambddeo mirsango ani her mosalo zoxe porim kothmir, miriam, jirem, losunn, adi asta, Thoddea pratamni amsul, amttann ani toram astat, Malvonni mosalo, ek suko pitthacho mosalo zantunt 15 tem 16 sukea mosalacho mistur vaporpant ieta. Ho mosalo dhaddavn pittho korun bhornneamni  bhorun zai ten’na vaporpant ieta.Punn, sogllench jevonn khann tikh nasta. 'Konkanastha Bamonn' jevnnachi tora fiki asun torui tem xivrak zavn ruchichem zavn asa..
Malvonni jevonn khannant nustem chodd vaporpant ieta[1] Solkoddi ek gulabi pachokachem bironddachea follachem (Garcinia indica) piop ani narlachea rosachem kortat, jem tikhott Konknni/Malvonni jevnna uprant pivpant ieta jem thonddi dita.. .
Sondorb[sudar]
वर्ग:Romi panam
अणवेकार, केदार विनायक
अणवेकार, केदार विनायक( जल्मः 1920, चिंचणी- सालसेत, मरणः 5 जुलै 1955).
गोंयचो सुटके झुजारी. बांबोळी-पणजी हांगासर आशिल्ल्या गोंय आकाशवाणीचेर तो मॅकानीक म्हूण काम करतालो. तो आझाद गोमंतक दल ह्या संघटनेचो वांगडी आशिल्लो. भुमीगत कार्यकर्त्यांक रावपाक आदार दिवप आनी पोर्तुगेज सत्तेआड राजकीय वावर करप असलीं कामां तो करतालो. बॉंम्ब घालून गोंयचें आकाशवाणी केंद्र उडोवपाचो बेत ताणें आंखिल्लो. पूण 5 जुलै 1955 ह्या दिसा बॉंम्ब आपशींच फुटलो आनी ताका मरण आयलें. 18 जून 1984 ह्या दिसा गोंय सरकारान ताचो मरणोत्तर भोवमान केलो.
अणुबॉंम्बः प्लुटोनियम(239) वा युरेनियम (235) ह्या सारक्या समस्थानिकांचें अणुकेंद्र भंजन (फुटप - fission) वा संघटन (एकठावप- fusion) करून ह्या अणुकेंद्रीय विक्रियांवरवीं स्फोटक ऊर्जा (energy) तयार जाता. ह्या स्फोटक ऊर्जेचो सांठो आशिल्ल्या अण्वस्त्राक अणुबॉंम्ब अशें म्हणटात. युरेनियम(235), युरेनियम (233), प्लुटोनियम (239) हातूंतली भंजन- विक्रियांची सांखळी स्वयंचलीत आसता. पूण युरेनियम (238), थोरियम (232) हांचे भंजन भायल्या साधनांनी, म्हळ्यार बळिश्ट न्यूट्रॉनांची एकसारकी पुरवण करून सांबाळचें पडटा.पयल्या प्रकाराक फकत ‘भंजन’ असें म्हणटात आनी दुसऱ्याक ‘बहिःपोषित भंडन’ अशें म्हणटात. ह्या दोनूय प्रकाराच्या स्फोटांत वस्तुमानाचें (mass) ऊर्जेंत (energy) रुपांतर जाता.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
ಕೊಡಿಯಾಲ್
Mangalore javo mangaluru, Konkani bhashenth 'Kodiyal' mun navadla. Karnatakanth asche hei shahar Bangalore upranth dusre adhik navadlle shahar zavnasa. Mangalurak hei naav Mangaladevi deevla thavn aila.
Alute Balute
Alute balute bharti-i kheddeantole poromporagot votni hokk. He hokk mhollear graminn orthoveusthechi bunead mhonnlear zata. Kheddeant raupi bigor xetkar lokancho veusai poromporen cholot ayil'lean taka kulporomporagot hokkachem svorup prapt zalam. Taka lagun he veusai ani tankam mellpi hokkank ‘olute- bolute’ oxem mhonnttat. Hea hkkank lagun xetkar ani ekamekam'modlea sombondank ut'torent zojmani (yojmani) pod'dot ani moharaxttrant ‘olutedari-bolutedari’ oxem mhonnttat. Hea zojmani va olutedari-bolutedari pod'dotint xetkar ho yojman oxem mantat. Zalear bigor xeti-veusayik he ‘kamin’ (itsuk) oxem somzotat.
Bharatanatyam
'Bhortonattyom'' ho ek obhizat bharti-i nachacho prokar. Tachea namvauyleanuch bhortachea nattyoxastrakodden sombond axil'leachem spoxtt zata. Bhortonattyom' hi ek som'mixr kola. Tichebhitor kauy, natty, songit, tal ani loi hea soglleancho aspavo zata. Nortikechea hatapamyanchi halchal, sonketik va sadrixyodrxok hatacheo mudra, tal, loi ani kauy him sogllim bhortonattyomachim bhavo uktaupachim sadhnam. Hea sogllea angantlean khoincho tori divy oso sondex prekxokam'meren pavoup ani prekxokank tanche vastou ovsthentolean titlea kallameren tori voilea pamvddeacher vhorop oso hea nachacho het asta. Nachantole kothaprosong ramainn, mohabharot,purannam ani mohakaveam hatuntlean ghetil'le astat. Tea tea prosongantole te te vyoktichem onukoronn kolakar korit asta. Bhortonattyomachi sadhna ho ek yog oxem mhonnttat. Hea nachant mudra ani dolleamni uloupachem asta. Tekhatir sadhkak kaim nem' ani potheam pallchim poddttat. Purannant ani agmant (xastr) xiv ho zoso nortok toxench to yogi-i asa. Nottraz hi tachi nrityokolentoli upadhi. Bhortonattyom'
Alute Balute
Moharaxttrant oxa bigor xeti-veusayikanche olutedar va ‘naru’ ani bolutedar va ‘karu’ oxe don prokar asat. Xetkaranchim mhotvachim kamam korpi ani tancheo disoptt'tteo gorzo bhagoupi te bolutedar. Tankam mobdolo mhollear dhaneacho vanttoi chodd melltta. Olutedaraporos bolutedaracho hokk chodd vhoddlo asta. Pattil ani kulokrnni soddlear, chougulo, mhar, mest,sohar, chambhar, kumbhar, mhalo, xett, zoxi, poritt, gurou ani kharvi he ‘bara bolutedar’ mhunn namvajil'le asat. Zanchea bogor xetkaranchem oddna punn je xetkarancheo barik-sarik kirkoll gorzo bhagoitat te olutedar. Hatunt teli, tambolli, salli, songor, ximpi, malli, gondhlli, ddourea, bhatt, tthakor, gosavi, mulanna, vadontri, ghoddxi, kolaunt, torall, koroll, bhoi heo otthra zati aspautat. Dorek gamvant h soglle olutedar-bolutedar astach oxem-i na. Vell prosongak olutedar ani bolutedar ekamekanchim kamam kortona disun yetat. Olutedar ani bolutedaranchea veusayam voilean tanchi vhoddli, modli ani dhaktti voll va kas oxi protvari kortat. Tanchi bidagi veusaya promann tharaitat.
Bharatanatyam
Bhortonattyom' hi ek don hozar vorsamsaun prochlit asa. Bhortonattyom' hi xoili mull tomillonadduntlea tonzaur jilheachi mhonnun namna asa. Ho nach chodd korun bailoch kortat. I. So. Dus-ya - tis-ya xenkddeantolea 'xilppodhikarom'' hea tomill gronthat hea nachacho ul'lekh melltta. Tonzaurchea chol razanche karkirdint hea nachachi pod'dot axil'li. Tancheuporant naik raje hamnni hea nachak khub urba dili. 18 vea xenkddeant tonzaurak protaposimh ani tache uprant tullzaji hanchea kallant he kolechi khub udrogot zali. Tanchea dorbarantole rajkovi mohadevo onn'nnavi ho nattyoxastrantolo vidvan ani subborai hedd ut'tom' nortok mhonnun gajle. Subboroyache char put chin'noyea, pon'noyea, voddivelu ani xivnondom' hea pill'lle bhavancho 'orengettrom'' (poilo rongmachoyer provex),dusro sorfoji moharaz (kar. 1798-1832) hachea dorbarant 1825 vorsa zalo. Hea charui bhavank aichea poromporagot bhortonattyom' pod'dotiche ad'd prourtok mantat. Hea charui bhavamni telugunt kaim tomill bhaxent rochil'le nachache prokar poromporagot nrityopd'dot mhonnun ruddh zaleat. Hech sodeachea bhortonattyomache prokar asat.
Alute Balute
Xetachea kama bhair logn va her dhormik-samajik suvalleantoi mhar-mangak dhorun soglea olutea-boluteanchi kamam poromporen tharail'lim astat. Tache khatir tankam khonn'nal'l hanchea sarko mobdolo kama promann ama oiptipromann melltta. He olutedari-bolutedari pod'dotint gamvatole bigor xeti veusayantolem kuttumb, tanche kam' ani tacho mobdolo hancho nixchit ani obhedy oso mell disun yeta. Hatunt kaim zannank olutea-boluteanchi pillounnuk dista, zalear kaim zannank xetkarancho chholl dista.
Bharatanatyam
Survek hea nrityoprokarak 'kut'tu', 'att'ttom'' oxim namva axil'lim. Uprant deudasimni hea nriteachi zotnai gheun zopasona keli. Tokhatir taka 'dasiatt'ttom'' hea namvan vollkhunk lagle asumye. Punn dusro sorfoji bhomsle hannem aple sodrent va dorbarant ho nach korpachi porompora chalik laun hea nachak prochixttha melloun dili. Ten'nasaun hea nachak 'sodoratt'ttom'' mhollear dorbari nach hi manachi suvat favo zali. Telugu sahiteant nrityonatteacho 'bhortoxastr' oso ul'lekh melltta. Bhavo, rag ani tal hancho zannkar to bhorot oxem bhortoxastrant manil'lean sodoratt'ttom' nachakuch uprant bhortonattyom' mhonnunk lagle.
Alute Balute
Graminn orth veusthent adharobhut axil'li hi pod'dot udyegikoronnachea ani nagrikoronnachea probhavakhala halim halim moddun poddot aily. Apapleo vaddtteo gorzo ani opekxa bhagoupa khatir sogle zann xaramni vochun sthayik zatat. Dekhun kheddeantolem poilinchem ekamekancher adarun raup unnem zait asa. Duddvanchea viniym'-madhyomak lagun hacher porinnam' zala. Khub kodden 1933 vorsa saun mharanchi tancheant zal'lea nouzagritayek lagun aple votni hokk ani gamvkichim kamam soddun divpak survat keli.
Bharatanatyam
Hea nachachea odheaponachi survat bo-ya mhurtacher vidhiyukt pujen kortat. Survek xikoitat tea podaghatank 'oddvu' oxem mhonnttat. Oddvu mhollear nachpachi survechi halchal. Hea pamyanche halchalink tomill-telugu bhaxent oddu va oddvu oxem mhonnttat. Hea oddvunche khaxele pongodd asat te oxe-
Alute Balute
Gõyantuy adlea tempar oxe bigor xetoudd veusayikanche votni hokk axil'le. Gamvche mhale, moddoull, mest, mhar, chamar hea sarkile bigor xetoudd veusayik gamvchea xetkaranchi apoplea veusayamvorovim vorsobhor fukott kamam kortale ani hea kamachem mol mhunn xetkar tankam xetant pikoil'lem pik omukuch oxa promannant ditale. Hem pik divp xet molltta tea disa ani mollnnechea zagearuch zatalem. Bhartantlea her vattharam promann gõyantoi udyegikoronnak lagun hi pod'dot lhou lhou noxtt zait geli.
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam वर्ग:Itihas / History वर्ग:Romi panam
Bharatanatyam
1) tott'ttu oddvuH pam-i marpache prokar-7 2)nott'ttu oddvuH pam-i rompache prokar-9 3) ta toi toi ta oddvu va choturxr host oddvu-4, 4) vordhoman host va xikhor host oddvu-4, 5) tot toi ta oddvu-11, 6) tott'ttu mett'ttu oddvu-5, 7) kudit'tu mett'ttu oddvu-1, 8) chokradhar oddvu va sornnochari oddvu-5, 9) periy oddvu-5, 10)zati oddvu- he tixr zatipromann 3 matramni xikoitat. Tatunt ek podneas axil'le 2 prokar astat, 11) monddi oddvu-4, 12) gorudd sthan oddvu-4, 13)ginn tom' oddvu-5, 14)tori kitt tom' oddvu-5
ginn tom' oddvu ani tori kitt tom' oddvu he donuy prokar he 'mut'taipu' va tihaiche prokar bol somecher haddpakhatir vaprotat. Toxench 'noddoi oddvu' mhollear cholpache prokar ani mey oddvu mhollear ang haloun korpache prokar veglle xikoitat. Vegvegllea gurunchea somprodayapromann oddvunchi sonkhea chodd - unni asta. He oddvu xikpak unnoch don vorsam kall lagta. Oddvunt vaprotat te host, pad, sthan, monddol tea tea kroman thoim thoim xokoitat. Osomyukt host 32 asat, somyukt host 23 asat, padbhed 6 asat, sthanam 6 asat ani monddomla 10 asat. Bhortonattyomant nrity kortona ji mullchi nachachi ovstha asta, tika tomillint aroi monddi va ait monddlom' oxem mhonnttat. Hakach choturxr sthan oxem-i mhonnttat. Oddvu xiktokoch poilim 'olaripu', 'zatisvorom'' osle sompe nrityoprokar xikoitat. Uprant 'xobdom, 'vornnom, 'podm'', 'zavill', 'til'lana', 'xlok' he prokar xikoitat. He soglle prokar tea prokarank onurup oxa git-gaina soit kortat. Tanchi thodde bhitor mhaiti oxi-
1) stuti stuti mhollear ixstoun. Nachacho proyog yoxsvi zaupakhatir podd'ddo ugddoche poilim gompoti, sorsvoti, lokxmi, nottraz hea ixttodeutanchi tust kortat.
2) olaripu ho bhortonattyomantolo poilo prokar. Purvil'lea gronthamni hacho 'puxpanzoli' oso ul'lekh melltta. Puxpanzoli mhollear fulancho poso. Nortoki rongmachoyer yetkochothoim axil'lea sogllea deutank puxpanzoli omppacho ho prokar. Komoll jepromann lhou lhou paklle-pakllen fulta techpromann hi nortoki aple dolle, man, bhumveo, khande hanchea nazuk halchalimni survat korta. Hea halchalimni eke torecho veayam' zal'lean nachacheo fuddleo halchali chopllayen korunk mellttat. Hea prokarocho dusro het oso, nortoki apleamatheacher tonddasamokar ani hodd'ddeacher onjli hosot dourun vighnohrta, rongdeuta, guru ani vidvanank nomskar korta ani fuddli kareavoll yoxsvi zaupakhatir axirvad nomskar magta. Tot, toi, toiyum', tam' hea kar vachok bolanchi hi rochna asta. He bol ragdarint mhollear purvil'lea xastri-i gronthapromann 'nottoi' va natt rangant gaitat. Olaripu chotuxradi vingodd vingodd zatimni kortat.
3) zotisvor mho bhortonattyomantolo dusro prokar. Zoti mhollear bol ani svorom' mhollear svor. Kotthinn oxa hea nrityoprokarant man, hat ani pam-i hancheo talobd'd halchali astat. Rag, svor ani tal hanchea somyogan ho prokar akrxok korpacho asta. Ho xudhd nach axil'lean nrity hea prokarant moddtta. Hem nrity chalu astona vadeancher khoinchyai tori ragachi dhun vazoitat.
4) xobdom' devadikanchea nattyopurnn kothaprosongancher adarit kauy mhollear xobdom'. Somskritant haka yoxogiti oxem mhonnttat. Hea gitant devachi va konnai naikachi tokhnnai asta. 'salmure' mhollear tumkam nomskar kortam hea utran hea gitacho xeutt zata. Hea nriteant mudrancho upeg kortat. Bhavo ani mudra hanchea adaran hatunt gitacho orth uktaitat. Kounak sobsaroke addavo nachpachi hatunt yeuzonn asta.
5) vornnom' vornnom' mhollear bhortonattyomacho gabhoch. Haka 'podournn' va 'choukournn' oxam-i nava asat. Ho nrityoprokar samko guspagondollacho ani kotthinn asta. Nrity, songit ani obhinoi hancho kolapurnn somyog mhollear vornnom'. Nortokachem budhdikouxly ani obhinoikouxly hatunt chodd dixtti poddtta. Hatunt gey podeacho orth zos-zoso bodlota. Hostomudramni koulacho orth ani mukragan tatuntlea ontorbhaunecheo vingodd vingodd chhotta dakhoupacheo astat. Rag, tal, ani bhavo hancho trivenni songom' sadun obhinoyachim vegvegollim angam dakhoupachim axil'lean ho nach purai zaupak ek vor tori lagta. Vilombit, modhy ani drut oxo tinuy loyi hea nriteakhatir vaprotat.
6) podom' vornnomantlea halchalink lagun nortoki thokta, tekhatir tika suxegachi goroz asta. Dekhun podom' ho vegllo pod'doticho nach kortat. Hatunt mudra-obhinoyacher bhor divn soukasayen nachtat. Podom' mhollear premgit. Tatunt pol'lovi, onupl'lovi ani choronn oso krom' asta. Devo, raza hancher him podam rochil'lim astat. Hatuntolim choddxim podam tixr-triputt talant gaitat. 'mixrom'', 'mixr chapu' va fokot 'chapu' him sogllim tixr zati-triputt talachinch namvam asat. Him podam vilombit loyent gaupachi chal asa.
8) zaulli ho chodd korun modhy loyint uddtte chalint gaupacho prokar. Hatuntolem sahity xringaros prodhan asta. Nayika va tichi ixttinn zaullintlean aple bhauvikar uktaita. Hatuntlea xringarobhavachem svorup ekekodam sadem-sompem, loukik ani kaim fauttim ut'tan asta. Hanchi pol'livi, onupl'lovi ani choronn oxi rochna asta. Ken'naken'nai ekaporos chodd legit choronn astat.
9) til'lana til'lana mhollear hindusthani songitantolo toranna. Hatunt 'til'lilana' ,dirna' 'tom' dirna', 'ton'nom'' oslea prokaranche bol ekttham-i korun tanchi ragant ani talant boska kel'li asta. Hatunt goti, zox ani vegvegolle podaghat astat. Tatuntole svor, loi ani bol khaxelem vatauronn toyar kortat. Hatunt loikarik chodd mhotv asun nortikechea angachem vegvegllea konxamni ani xorirausthantolean dorxon ghoddoita. Songit ho hea karyokromancho atmo asta.
10) virut'tom' churnnika ani xrlok tinuy prokar ekamekank samke lagim asun te tomill telugu ani somskrit bhaxantlean sador kortat.
11) koutukmy linchea kallant ho prokar fokot deullamninch polloupak mellttalo, punn halim ho prokar rongmachoyer olaripu poilim kortat. Purvil'lea gronthamni hacho ul'lekh 'kout', 'kut't' oso melltta. Hatuntlea bolancher yogy tem nrity ani sahiteacher obhinoi kortat.
Bhes
Poilinchea kallant bhortonattyom' nachakhatir nortoki sodlloso chuddidar ani paizomo vaprotali. Tacher erogenddi kopddoyachi nnou vari dhoviful'l saddi dhomprasokoil meren nhemsun davea khandauylean podor gheun to ujve kuxikoddlean fuddem haddun dave votten komrak khoitalim. He saddyek pavo inch rundayechi bhangra korachi zor astali. Dekhun he saddyek 'tuya seloi' oxem mhonnttale. Ticher komrak 'maza' cho komropotto ani voir rongit blauz ghalun soglle olonkar ghaltalim. Punn halim hea bhesant khub suttsuttitoponna ailam. Choleank nnou vari saddi nhespak zodd zata mhonnun, toxech torecho bhes ximvun toyar kortat. Ho bhes xalvacho ximvtat. Pum' ho bhes kas ghalun nhexil'lea pitambora bhaxen asun taka donuy vottamni ximvil'lo dhomprameren paupi ponkho asta. Tacher komrak gutthlail'lo teach kopddeacho xelo asta ani tea xeleakuy bomble sokoil yeta oso ek lhanso ponkho asta. Her olonkar mat poromporik pod'dotipromann astat. Mhollear golleant gollobhor mallo, hatbhor kanknnam, koplar bhangtillo, bazubond, nakant toxench nakache modim lambto 'bulak' namvacho olonkar ani pamyant bhorpur ghungur bandtat.
Poilinchea kallant ho nach choddso deullamni toxench lognasarokilea mongol suvalleamni korop zatalo. Punn uprant to rajdorobarant ani halim veusayik rongmachoyer toxench her somskritik kareavollimni pollounk melltta.
Bhortonattyomachea proyogant mridong, vinna, vayolin, murli, zhanz, chiplleo oxa vadeanchi sath asta. Tistr, choturstr, mixr ani adital he tache mukhel tal astat. Rongmachoyeche ujve votten him sogllim vadeam ani vadok astat. Lok bostat tea asnankoddlean poilim mridongovadok, uprant ghottom' vady aslear tem vazoupi tache dave votten fattlean, tache uprant mukhel gaik nott'ttuvonar ho 'tallom'' vazoit purai proyogachim sutram samballotta, tache fattlean ujve votten 'morsing' namvachem vady dant-ontthanche modim dhorun usvasachea adaran tonddan dazoupi vadok asta. Nott'ttuvonara fattlean dave votten tomboro vazoupi asta. Nott'ttuvonarachea fattlean sohaiyok gaik va gayika bosta. Uprant vinna va vayolin vazoupi vadok asta. Vennuvadok aslear to donuy gaikanchea fattlean asta. Bhortonattyomant dakxinnaty songit pod'dot vaprotat.
Bhortonattyomantole bhavo he obhinoyan uktaitat. Angik, vachik, sat'tvik ani ahary oxe obhinoyache char prokar asat. Toxench bhortonattyomant mukheloponnan tin provah ekttham-i zaleat. 1) nottuva melleachem sodir natty. Deudasinche nrity mhonnttat te hench. 2) tonzaurchea bhagout somprodayak onnsorun kortat tem bhagoutomella hem nrityoprodhan natty ani 3) kurvonji namvachem gamvgirem natty. Hea tinuy provahanchem susomvadi mixronn mhollearuch bhortonattyom' oxem xastrache zannkar mhonnttat.