cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
अमेरिका खंड
भूंयवर्णनः
भूंयेचे नदरेंतल्यान ह्या खंडाचे चार मुखेल वांटे जातात. इशान्येवटेनचो कॅनडाचो वाठार, उदेंतेवटेनचो देंगरी वाठार आनी ताचे कुशीक आशिल्लो दर्यादेगेवेल्या मळांचो वाठार, मदलो मळाचो वाठार आनी अस्तंतेवटेनचो दोंगरी आनी पठारी वाठार.कॅनडा वटेनचो वाठार हो सामको पोरनो आसा. कांय जाणांच्या मतान आर्क्टिक जुंवो आनी ग्रीनलँड हेय कुडके ह्याच वाठाराक पयलीं जोडून आशिल्ले. ह्या वाठारांत ल्हानसान दोंगर आनी बरीचशीं तसान पठारां आसात. दोंगरी वाठाराच्या उदेंतेक अस्तंत रेवेंची दर्यादेग आसा. ती दक्षिणेवटेन रूंद जायत वता. हांगा दर्यादेगांलागीं रेवेचे बांद, चिखलाचे वाठार आनी जुंवे तयार जाल्यात. पठारावेल्यान मळाच्या वाठारांवटेन पडपी धबधब्यांक लागून थंय धबधब्यांची वळ (फॉल लायन) तयार जाल्या. मेक्सिको वटेन सकयल्लो दर्यादेगेवेलो वाठार रानांनी भरला. अस्तंतेवटेन आशिल्ल्या दोंगरी वाठारांत रॉकी पर्वतांची वळ लांबायेन जगांत दुसऱ्या नंबराची आसा. ती आर्क्टिक म्हासागरा सावन न्यू मेक्सिको मेरेन पातळ्ळ्या. थंय सावन ती मेक्सिकोंतलो सिएर्रा माद्रे, मध्य अमेरिकेंतल्यो दोंगरा वळी आनी फुडें दक्षिण अमेरिकेंतलो अँडीज पर्वत हांका वचून मेळटा. रॉकीच्या अस्तंतेक अलास्का पर्वत, ब्रिटीश, कोंलबियाचे पर्वत, कोस्ट रेंज, कॅस्केड रेंज आनी सिएर्रा नेव्हाडा हे दोंगर आसात.ह्या खंडाचे उत्तरेवटेन आर्क्टिक दर्या पातळ्ळा. ग्रीनलँड आनी बॅफीन जुव्यांच्या मदीं बॅफीनचो उपसागर आसा. व्हिक्टोरिया आनी बँक्स जुव्यांच्या अस्तंतेक बोफर्ट दर्या आसा.अलास्का आनी उदेंत रशियाच्या वाठारांक जोडपी चुकचो दर्या अस्तंतेवटेन आसा. कॅनडाचे उत्तरेक बूथियाचें आखात, फॉक्स बॅसिन, हडसन उपसागर, अंगवा आखात आनी जेम्स उपसागर आसा. कॅनडाचे उदेंतेक अॅटलांटिक म्हासागर, जमनीलागचो लॅब्रॅडॉरटो दर्या, सेंट लॉरेन्सचे आखात, फंडीचो उपसागर आनी प्लासेशाचें आखात आसा. संयुक्त संस्थानाचे (U.S.A) उदेंतेक चेसपीक आनी डोलावेरचीं आखातां आसात. सादारणपणान सगळीं उदेंत दर्यादेग अॅटलांटिक म्हासागरान भरल्या. दक्षिणेवटेन फ्लॉरिडाचो दर्या आनी मॉक्सिकोचे आखात आसात. अस्तंतेवटेन पॅसिफीक म्हासागर आसा.
मदल्या मळांच्या वाठारांतल्यान येवपी न्हंयो उदका पुरवणेच्या नदरेंतल्यान म्हत्वाच्यो आसात. संयुक्त संस्थानांतले अर्द्या परस चड उदक मिसिसिपी न्हंयतल्यान येता. मिसूरी ही तिची मुखेल उपन्हंय. ही मदल्या रॉकी पर्वतांतल्यान सुरू जाता. मिसिसिपी-मिसुरीक लांबाय 6,260 किमी. आसा. उदेंतेकडल्यान तिका ओहायओ आनी टेनेसी ह्यो म्हत्वाच्यो न्हंयो मेळटात. मिसिसिपी मिसुरीक लागून हो वाठार बरोच पिकाळ जाला. यूकॉन ही कॅनेडियन रॉकी सावन मध्य अलास्का मेरेन आनी फुडें बेरिंग वटेन व्हांवता. मॅकॅन्झी ही उत्तरेवटेन व्हांवपी न्हंय आर्क्टिक म्हासागराक मेळटा. तिका व्हडल्योशो उपन्हंयो नात. कोलंबिया न्हंय मध्य आनी दक्षिण रॉकी पर्वतासावन कॅलिफोनिर्याच्या आखाता मेरेन व्हांवता. ‘रिओ ग्रान्दि’ ही रॉकीच्या उदेंत उतारावेल्यान संयुक्त संस्थानांतल्यान फुडें मॅक्सिकोंत पावता आनी थंयच्या आखाताक मेळटा. उदेंतेवटेन कनेक्टिकट, हडसन, मोहॉक, डेलावेअर, पोटोमॅक, जेम्स, सेंट लॉरेन्स, हॅमिल्टन ह्यो ल्हान न्हंयो आसात. तशेंच अस्तंतेवटेन उण्या लांबायेच्यो न्हंयो चड आसात.
लुका पर्माणें जेजू क्रिसताचें शुभवर्तमान
लुका पर्माणें जेजू क्रिसताचें शुभवर्तमान
Gospel of Luke
लूक सिरियेचे आंतियोकियेंत जल्मलो दिसता. तो जल्मान ग्रीक. धंद्यान वयज आनी चितार्पीय तो आल्सो म्हण आदीं थावन खबर आसा.
धरंपर्गटणेच्या वावरांत पावलुचो सांगाती, पावलुचे दुस्रे आनी तिस्रे धरंपर्गटणेचे भंवडेंत लूक ताचे बराबर आस्लो; आनी पावलूक सेजारेइयाक आनी रमाक कयदी करून दवरललो तेन्ना, लुकान ताचो परामस केलो. हाचे उपरांतल्या ताच्या जिविताची चड-शी खबर मेळना.
लूक आपलें शुभवर्तमान त्योफील नांवाच्या कण-एकल्याक भेटयता. हो त्योफील बरी जुटी चलयतालो. पूण लुकाचें बरवप चड-शें क्रिसतांव जाल्ल्या ग्रिकांक. ह्या शुभवर्तमानाचो हेतू स्पश्ट्पणीं प्रसतावनेंत दाखयला (१: १-४ पळे ).
विदेशियां मदलीं क्रिसतांव जाल;ल्यांनीं पवित्र-स्नान घेवंचे आदीं धार्मीक शिकवण घेतलली; लूक तांकां धर्माच्या सतांची सार्की संजणी दीवंक आनी त्याच बराबर तांचो भावार्थ क्सले थीर बुनायदीर धरललो आसा तो दाखवंक सदता.
हेरां शुभवर्तमानांच्या बरयणारांवन लूक थड्या खेरीत विशय्यांचेर अदीक भाोर घाल्ता. ह्या विशय्यांचेर नदर मारल्यार, लुकाचेर पावलुचो प्रभाव कितलो जालो तो दिसटी पडता. ताचे खेरीत विशय म्हळ्यार हे : सर्व मनशांचें तारण आनी भव दय्याळ देवाचें भगसणें; पात्कियां थाय जेजुची काकलूत; गरीब आनी समाजांत ल्हान्वीक मनशां सरीं, तशेंच बायलां सरीं, जेजुची अपुरबाय; पवित्र आतम्याचें काम. मागण्याचेर-ऊय ह्या शुभवर्तमानांत बरो नेट घाल्लो आसा; हेरां शुभवर्तमानां परस अदीक पावटी क्रिसती मनशां न्हयच मागण्याचीं मनशां म्हण हें शुभवर्तमान उगडास करता, पूण जेजून मागण्या विशीं शिकवण दिली ताची खबर सांगता.
एक कलाकार कसो, जिवे आकार चितारून लूक आपली कला दखल कर्ता आनी असो हेर चितार्पियांक एक स्फुर्ती दिता. इतिहास बरवच्या कामांत, ग्रीक आनी रमी इतिहासकारां कडे लुकाक सर केल्लो आसा. देखून दांते आलिघियेरी ह्या इतालियान म्हाकवीन लूक “क्रिसताचे नंरुताय्ेचो बरवपी” म्हण सांगून दवरलां.
ह्या शुभवर्तमानाची मांडावळ अशी
प्रस्तावना : १ : १-४
जुवांव बातिसताचो आनी जेजुचो जल्म आनी भुर्गेपण : १:५-२:५२
जुवांव बातिसताचो वावर : 		३ : १-२०
जेजुचें स्नान आनी परिक्षा : 	३: २१-४:१३
गालिलेइयांत जेजुचो भवशीक वावर : ४:१४-९:५०
जेरेमायास आचें पुस्तक
जेरेमायास आचें पुस्तक
जेरुसाल्याच्या शेजाऱ्याक जियेतल्या यादनिकी घराब्यांत, जेरेंयासाचो जल्म ६४६ वर्सा क्रिस्ती शका आदीं जालो. दुसऱ्या खंयच्याच प्रवादीया परस, जेरेंयासाच्या जिविताची आनी ताच्या सभावाची आमकां अदिक बरी खबर आसा. ( १९/१ २०/६; २६; ३६; ४५; २८-२९; ५१/५९-६४; ३४/८-२२; ३७-४४). जेरेंयास आपुणूच आपलीं कुमसारां सांगता (११/१८ १२/६; १५/१०-२१; १७/१४-१८; १८/१८-२३; २०/७-१८). ह्या वरवीं जेरेंयासाच्या भावणांचो अणभव चाकुंक मेळता. ६२६-२६७ वर्सा, जेरेंयास तरणाटो आसलो तेदना देवान ताका आपयलो (१/२).
लुका पर्माणें जेजू क्रिसताचें शुभवर्तमान
ह्या शुभवर्तमानाची मांडावळ अशी
गालिलेइया थान जेरुसाल्याक : ९: ५१- १९:२७
जेरेमायास आचें पुस्तक
जेरेमायास आचें पुस्तक
जुदाची राजवटकी चलताली तेदना जेरेंयासान आकांताच्या काळाक फुडो केलो, जेरेंयासान प्रवचनां केलीं, धमकावण्यो दिल्यो, निसंटन जातल्याचीं भाकितां केलीं, एका-फाटल्यान एक येतल्या दाविदाच्या कुळयेच्या राजांक ताणें खरायेन शिटकावण्यो दिल्यो. मागीर ताका पिडापीड दितात आनी बंदखणींत घालतात. जेदना जेरुसाल्याचें निसंटन जालें तेदना जेरेंयास आपल्या इश्टा गॅदालिया बराबर पालेस्तीनांत रावलो. कालदेयकारांनीं, गॅदालियाक राजपाक म्हण नेमलोलो. उपरांत गॅदालयाचो खून केलो तेदना भियेवन थोडे जुदेव आपणा बराबर जेरेंयासाक घेवन एजीप्ताक पळून गेले. चड करुन तो एजीप्ताक मेलो.
लुका पर्माणें जेजू क्रिसताचें शुभवर्तमान
ह्या शुभवर्तमानाची मांडावळ अशी
जेजुचें निमाणें सातळें : १९: २८ – २३: ५६
जेरेमायास आचें पुस्तक
जेरेमायास आचें पुस्तक
जेरेंयास प्रवादयाक देवान 'उमटूंक आनी मोडून उडोवंक, नास करूंक आनी खाला उडोवंक, बांदूंक आनी वोंपूंक' आपयलोलो' (१/१०). 'जुलूम आनी निसंटन हीं ताच्या संदेशाचीं मुखेल उतरां आसलीं (२०/८). जेरेंयास एक शांतिचो मनीस, तरीय आपल्याच लोकांचेर, राजांचेर, यादनिकांचेर, खोट्या प्रवादयांचेर, राष्ट्राचेर पोरयान तो सदांच झगडीं आनी वाद करतालो (१५/१०). ताका एक कारीया दिललें आनी ह्या कारियाक लागून ताका जायतें सोंसचें पडलें पूण हे जबाब्दारेक ताच्यान ना म्हणूंक जालें ना (२०/९). ताणें आपली दुख-खंत मागण्यांत वर्णिली : " म्हाका सदांच दुख-खंत कित्याक ?' (१५/१८).
लुका पर्माणें जेजू क्रिसताचें शुभवर्तमान
ह्या शुभवर्तमानाची मांडावळ अशी
जेजुचें पुनर्जिवंत्पण, दर्शनां आनी सर्ग-प्रवेस : २४:१-५३
पळेयात
Gospel_of_Luke
Sondorbh
वर्ग:नव्या कराराचीं पुसतकां वर्ग:देवाचें उतर वर्ग:देवनागरी पानां
आयुर्वेद
रसः
रस हें आयुर्वेदाचें सातवें प्रभावी आंग आसा. हातूंत मनशाची पिराय वाडोवपासंबंदी योग सांगल्यात. सुश्रुतान रसतंत्राची व्याख्या ‘ रसायनतंत्रम् नाम वयःस्थापनम् आयुर्मेधाबलकर रोगापहरण समर्थंच। ’ अशी केल्या. रसायनतंत्र पिराय वाडयता, बुद्ध-शक्त दिता आनी रोगाचो नाश करता. शिव हो रसतंत्राचो मुखेल आचार्य आसलो. भृगु, अगस्त्य आनी वसिष्ठ हेवूय रसतंत्राचे आचार्य आसले. तांच्याफाटल्यान मांडव्यालें रसतंत्र चड म्हत्वाचें आसा. तेभायर व्याहि, पतंजलि, नागार्जुन रसतंत्रांत जाणकार आशिल्ले. नागार्जुनान लोहशास्त्र रसरत्नाकर,आरोग्यमंजिरी, योगसार अशे खूब ग्रंथ बरयल्यात. वाजीकरणः हें आयुर्वेदाचें आठवें आंग. वाजी म्हळ्यार घोडो. घोड्यावरी शक्त दिवपी वखदांची उपाय येवजण म्हळ्यार वाजीकरण.भूतविद्येभशेन ह्या आंगाचो खास विस्तार जावंक ना अशें दिसता. हाचें मुखेल पद ब्रह्म हाचेकडेन वता.
आयज वैजकी वेवसायाचे जायते फांटे जाल्यात आनी त्या त्या विशयाचें खास गिन्यान वैजकी शिकतल्या भुरग्यांक दितात. आयुर्वेदांत ही पध्दत आसली. एकाच विशयांतले जाणकार रोगाची चिकित्या पुरायपणान करूंक शकनात, हें जेन्ना तांचे नदरेक आयलें तेन्ना आठ्य आंगां एकठांय करून ‘ अष्टांगसंग्रह ’, ‘ अष्टांगह्रदय ’ हांचे सारके ग्रंथ बरोवपांत आयले. ह्या आठूय भागांतलीं शास्त्रां बरींच फुडें पाविल्लीं. शल्यतंत्र खूबच फुडारिल्लें. ह्या शास्त्रांत आयुर्वेदाच्या आचार्यांनी आयच्या काळांतल्या वैजकी शास्त्रापरस चड वेल्या पांवड्यावेले सोद लायिल्ले अशें वेदांतल्या लिखाणावेल्यान दिसता. देखीक-म्हातारो जाल्ल्या च्यवन ऋषीक अश्र्विनीकुमारांनी तरनाटेंपण मेळोवन दिल्लें, यज्ञावेळार कापून उडयल्ली दक्षाली तकली परती ताका दसोवन जिवो केल्लो, इंद्राक बोकडाचें शिस्न लायिल्लें, पूषादेवतेक नवे दांत बसयिल्ले, भगदेवाक नवे दोळे दिल्ले अशा कितल्याशाच प्रयोगांचो उल्लेख मेळटा.
वृद्धवाग्भट ‘ अष्टांग संग्रह ’ हाचो, तर वाग्भट ‘ अष्टांगह्रदय ’ हाचो कर्तो आसा. ‘ रुग्विनिश्र्चय ’ हाचो कर्तो माधव बऱ्यापैकी आयुर्वेदीक जाणकार आसलो. हाचे उपरांत चक्रपाणिदत्त, वंगसेन, मिल्हण, बोपदेव, लोलिवराज, सुरेश्वर, नरहरि, मदनपाल, पृथ्वीमल्ल अशे जायते आयुर्वेदाचे ग्रंथकार जावन गेल्यात. आयुर्वेदाची आनीक एक तरेन वांटणी केल्ली आसा. हेतू, लक्षण आनी औषधिविंज्ञान हांकां स्कंध अशें म्हणटात. तेपासत आयुर्वेदाक ‘ त्रिस्कंध आयुर्वेद ’ अशेंय म्हणटात.
आयुर्वेदाचे सांगणेप्रमाण शरीरांत वात, पित्त आनी कफ अशे तीन धातू आसतात. हे धातू पुराय शरीरांत व्यापून आसतात. तांकां लागून शरिराचें धारण-पोशण जाता. धातूंत उणेपण निर्माण जातकच शरीरांत रोग उत्पन्न जातात आनी धातूंत साम्य निर्माण जातकच भलायकी प्राप्त जाता असो आयुर्वेदाचो सिध्दान्त आसा.
पळेयात
वर्ग:देवनागरी पानां
अमेरिका खंड
खनीज संपत्तीः
पूर्विल्ल्या काळांत अमेरिकेची भूंय दर्यापोंदा आशिल्ली. फातरांच्या थराक लागून उपरांत ही जमीन वयर येतकच हांगा तेलाच्यो बऱ्योच खणी सांपडल्यो. आर्क्टिक दर्यासावन ह्या खंडाच्या मदल्या वाठारांतल्यान दक्षिणेवटेन वचपी पट्टो तेला खातीर नांवाजिल्लो आसा. कोळसो, सैमीक वायु, पॅट्रोलियम हांची बरीच सांठवण हांगा सांपडटा. लोखण चडशें कॅनडाच्या वाठारांत मेळटा. कॅनडाच्या राश्ट्रीय उत्पादनाचो व्हडलो वांटो खनिजांतल्यान येता. मॅक्सिकोंत चांदी, संयुक्त संस्थांनांत तांबें, भांगर, शिशें, जस्त आनी लोखण आसा. उत्तर ऑरेकॅन्सॉ हांगा बॉक्सायट, अॅलाबॅमा हांगां चांदी आनी क्यूबांत लोखण चड मेळटा. शिमीटा खातीर उपेगी पडपी रेंव ह्या खंडांत बरीच आसा. जगांतलो 52% कोळसो हांगा मेळटा. युरेनियम,निकेल, कोबाल्ट ह्या खातीर कॅनडा जाल्यार तेल, व्हॅनेडियम ह्या खातीर संयुक्त संस्थांनां आनी मेक्सिकोची नामना आसा.
वनस्पतः
सामके उत्तरेक टंड्रा वाठारांतलीं झोपां आसात. ताचे दक्षिणेवटेन अलास्का सावन लॅब्रॅडामेरेन सूचिपर्णी (अशीर पानां) रुखांचें रान पातळ्ळां. हातूंत फर, स्प्रूस, लार्च, पायन हे रुख मुखेल आसात. अस्तंतेवटेंतल्या चड पावसाच्या वाठारांनी दाट आनी सदां पाचवीं रानां आसात. दर्यादेगांवेले दोंगर, पॅसिफीक देंवतेवेलो म्हळ्यार अस्तंतेचो वाठार हांगा डग्लस फर, रेड सेडर,हॅमलॉक, शुगर पायन, यलो पायन सीडार ह्या जातींचे रुख आसात. मॅक्सिकोचें पठार आनी अस्तंत वाठारांतल्या वाळवंटाच्या वाठारांनी वाळवंटांत वाडपी वनस्पत आसा. निवलांच्यो तरेकवार जाती हें हांगाचें खाशेलेंपण. उदेंतेच्या वाठारांत अॅपॉलॅचियन वाठार सोडून हेर कडेन घट आनी मोव लाकूड दिवपी रानां आसात. ओक, चेस्टनट हीं घट लाकडांची झाडां मिसीसीपी, ओहायओ ह्या वाठारांनीं चड आसात. रानां कापून उडयल्ल्यान हालीं बरेंच लुकसाण जालां. ग्रेट प्लेन्स आनी मदलीं मळां हे चड करून तणाचे वाठार आसात, तांतलो बरोचसो वांटो हालीं शेतवडी खातीर उपेगांत हाडला.
मोनजातः
अमेरिका खंडांत उत्तरेवटेनची वास्वेलां, कॅरिबू, मस्कऑक्स, सुणो, सील, तरेकवार सुकणीं हेसारकी सामक्या थंड हवामानांत दीस काडपी मोनजात आसा, जाल्यार संयुक्त संस्थांनाच्या उदेंतेवटेनच्या अर्द्या वाठारांत शेतवाडीक उपेगी पडपी पोशिल्लीं दनावरां बऱ्याच प्रमाणांत आसात. अस्तंतेकडल्यान अर्द्या वाठारांत चोमो करून रावपी प्राणी आनी हेर रानवटी जनावरां आसात. प्रेअरी वाठारांत अमेरिकन बायसन हे रानरेड्या भशेन दिसपी प्राणी बरेच आशिल्ले पूण तांची शिकार केल्ल्यान ते आतां उणे जाल्यात. उत्तरेवटेनच्या रानांनी सिल्वर फॉक्स, अर्मिन, बीव्हर, मिंक ह्या सारके आंगार बरीच ल्हंव आशिल्ले प्राणी बरेच आसात. रॉकी पर्वतावेले बोकड, मेंढरां, प्युमा, ग्रिझली वास्वेल, मेरू, हरणां, मस्करॅट, रॅकून, ऑपोसम, साळ हे प्राणी खाशेले आसात. मेक्सिको सारक्या वाठारांनी हेरां वांगडा मानगीं, मध्य आनी दक्षिण अमेरिकेंतल्या भशेन जाग्वार, आर्माडिल्लो ह्या सारके प्राणी आसात. उत्तर अॅटलांटिक दर्यादेगेर कॉड, हॅडॉक, मॅकरल, हेरिंग सारकें नुस्तें भरपूर आसा. न्यू फावंडलँडचें ग्रँड बँक्स, संयुक्त संस्थानाच्या दर्यादेगेवेलें जॉर्ज बँक्स ही जगांतलीं नामनेचीं नुस्तेमारीची ठिकाणां आसात. ब्रिटिश कोलंबिया आनी अलास्का हांच्या दर्यादेगांचेर सॅमन नुस्तें व्हड प्रमाणांत आसात. नोव्हास्कोशा आनी प्रिन्स एडवर्ड जुंवे हांगा कालवां चड मेळटात.
अमेरिका दक्षिणः
आकारान जगांतलो चवथो खंड क्षेत्रफळ सुमार 1,78,17,530 चौ. किमी. विस्तार 12° 28’ उत्तर ते 55° 59’ दक्षिण अक्षांश. रेखावृत्तीय विस्तार 34° 47’ अस्तंत ते 81° 20’ अस्तंत. उत्तरेच्या कोलंबियांतल्या पॉयंट गिनी सावन दक्षिणेक केप हॉर्न जुव्यां मेरेन तांची लांबाय सुमार 7,645 किमी. आसा. उदेंतेच्या ब्राझीलांतल्या पेद्रास पॉयंट ते अस्तंतेतल्या पेरूंच्या पारीन्यास पॉयंटमेरेन रुंदाय सुमार 5,150 किमी. दर्या देग सुमार 39,885 किमी. लांबयेची आसा. जगांतल्या वट्ट भूंयेचो 12.5% वांटो ह्या खंडाचो आसा. उत्तरेवटेन कॅरेबियन दर्या,ईशान्य आनी उदेंतेक अटलांटिक म्हासागर, दक्षिणेवटेन अंटार्क्टिका दर्या आनी अस्तंतेक पॅसिफीक म्हासागर आसा. दक्षिण अमेरिकेच्या सामक्या दक्षिणेवटेनच्या तोंका सावन अंटार्क्टिका खंड सुमार 1,000 किमी. पयस आसा. ह्या खंडांत आर्जेंटिना, बोलीव्हीया, ब्राझील, चिली, केलंबिया, एक्वादोर, गुयाना पॅराग्वे, पेरू, व्हेनेझुअॅला आनी युरुग्वे हीं राश्ट्रां आसात. फ्रेंच गियाना, डच गियाना वा सुरीनाम ह्यो हालींहालीं मेरेन वसाहती आशिल्ल्यो.
भूंयवर्णनः
भूंय रचणूकेचे नदरेंतल्यान दक्षिण अमेरिकेचे चार वांटे जातात. पॅसिफीक दर्यादेग, अँडीज पर्वत, मदली मळां आनी उदेंतेकडले दोंगरी वाठार.पॅसिफीक दर्यादेग चडशी 80 किमी. परस अरुंद आसा. कांय जाग्यांचेर तर ती फकत आठ किमी. रुंद आसा. उदेंत दर्यादेगे परस अस्तंते वटेनची दर्यादेग चड देंवतेची आसा. 26° दक्षिणे लागीं दर्यादेगे सावन 80 किमी. पयस आशिल्ल्या ‘रिचर्डस्डीप’ची खोलाय 7,600 मी. परस चड आसा. पॅटेगोनियाच्या उत्तरेक पॅसिफीक दर्यादेग सामकी सरळ आसा. थंय सैमीक बंदरां नात.दक्षिण आनी मध्य चिलीत दर्यादेगेक समांतर आशिल्ल्या एका देगणाचे अस्तंतेक एक पर्वतांची वळ आसा. तिची उंचाय उत्तरेवटेन वाडत वता. उत्तर चिलींतली दर्यादेग ऊंच, उब्या दोंगरांची आसा आनी पेरु, कोलंबिया, एक्वाददोर हांगा दर्यादेगेवेले पर्वत अस्तित्वांत ना म्हळ्यार जाता.दक्षिण अमेरिकेचे सगळे अस्तंत दिकेक दर्यादेगेक समांतर आशिल्ली अँडीज दोंगरांती वळ जगांत उंचायेच्या बाबतींत दुसरी आसा. हिमालया परस दुसरी खंयचीच पर्वतावळ तिचे परस उंच ना. तिची लांबाय 7,200 किमी. आसा. हांगाच्या दोंगराच्यो 50 परस चड तेंगश्यो 6,000 मी. परस चड उंचायेच्यो आसात. अॅकन्काग्वा तेंगशी सगळ्यांत चड ऊंच (7,035 मी.) कांय दोंगर म्हळ्यार जित्या ज्वालामुखींची तोंडां आसात. भूंयकांपरस बरेच फावट जातात. 1970 वर्सा जाल्ल्या भूंयकापाक लागून पेरु देशांत बरेंच लुकसाण जाल्लें. दक्षिण वाठारांनी बरेच कडेन हिमाच्यो न्हंयो आसात. ह्यो न्हंयो दर्याक वचून मेळटात. हिमान भरिल्ल्यो दोंगरा तेंगश्यो, फातरांचे उबे दोंगर, दाट रानांच्यो देंवत्यो, तणानी भरिल्लीं पठारां अशीं अँडीजची कांय खाशेलेपणां आसात.
मदल्या मळांचो वाठार दक्षिण अमेरिकेच्या ¾ वांट्यात आसा. हो वाठार अँडीजच्या उदेंतेक आसा. तो ह्या खंडाच्या भितरल्या वाठारांतूच आसा. फकत अॅमॅझॉनच्या तोंडा कडेन आनी रिओ दे ला प्लाताच्या देगांचेर सकयल्ले वाठार सांपडटात. कोलंबिया आनी व्हॅनेझुअॅला ओरिनोको हांगाच्या अँडीज पर्वत आनी गियानाचो उंचेलो वाठार हांचेमदीं लाझोनचें मळ आसा. अॅमेझॉन न्हंयच्या कडानीं पावसाचीं रानां आसात. अर्जेटिना आनी पॅराग्वेंतलो लान चाको हो रानांचो आनी झोपांचो वाठार आनी युरुग्वे वटेन आशिल्लो शेतांचो आनी गोरवां चरपी मळाचो वाठार हे सगळे मळांच्या वाठारांत येतात.
उदेंतेवटेनचो दोंगरी वाठार अँडीज परस बऱ्याच उण्या उंचायेचो आसा. गियाना, ब्राझील हांगाचे उंचेले वाठार आनी पॅटागोनियाचें पठार अशे हाचे तीन वांटे जातात. गियानाचो उंचलो वाठार सुमार 1.525 मी. ऊंच आसा. थंय व्हांवपी घोग्यांचेर ऊंच धबधबे तयार जाल्यात. गुयाना, व्हॅनेझूएला आनी ब्राझील हांचे शीमवेलो मावंट रॉरायमा, 2,850 मी. उंचायेचो आसा. हो दोंगर गियानांत सगळ्यां परस उंच आसा. पावस आनी पर्यावरणाक लागून हांगाच्या बऱ्याच दोंगरांक घुमटांचो आकार आयला. देखीकः रिओ द जानैरु लागींचो ‘शुगरलोफ’ दोंगर.
उदेंतेवटेनची दर्यादेग ही अस्तंतेपरस वेगळी. केप साऊँ रोके आनी रिओ ग्राँद द सूल हांचे मदली दर्यादेग ब्राझीलच्या पठारा मेरेन पावता. ह्या वाठारांत रेसिफे, साल्वादोर, व्हितॉरिया,रिओ द जानैरु, फ्लोरि आनोपोलिस ही जगांतलीं कांय सोबीत बंदरां आसात. ताचे दक्षिणेक रिओ दे ला प्लाता हे खाडीचें मुख आसा. पाराना, युरुग्वे ह्यो न्हंयो हांगासावन दर्याक मेळटात. तांचे उत्तर देगेर माँतेव्हिडीओ आनी दक्षिणेक बुअॅनॉ आयरीझ हीं बंदरां आसात.
उदेंत दर्यादेगेवटेन जुंवे उणे आसात. व्हॅनेझुअॅला लागीं त्रिनिदाद आनी अॅमॅझॉनच्या तोंडालागींचे माराझो हे सोडल्यार हेर सगळे ल्हान आसात.
दक्षिण अमेरिकेंत पांच व्हड न्हंयो आसात. अॅमॅझॉन, रिओ दे ला प्लाता, मॅग्दालिना-कौका, ओरिनोको आनी सांव फ्रांसिश्कू. अॅमॅझॉन, ओरिनोको आनी ला प्लाता (पाराना, पॅराग्नवे, युरुग्वे) ह्यो सकयल्ल्या वाठारांतल्यान व्हांवतात. अॅमॅझॉन आनी ओरिनोको हांची सुरवात अँडीज पर्वतांत जाता. ला प्लाता ब्राझीलच्या ऊंच वाठारांतल्यान येता. लांबायेन अॅमॅझॉन हू नायल फाटल्यान जगांत दुसरी. पूण हेर गजाली मतींत घेतल्यार तिका जगांतली सगळ्यांत व्हड न्हंय म्हणटात. ह्या खंडांतल्यो बऱ्योच न्हंयो उदकामार्ग म्हूण उपेगी पडटात. कोलंबियाचो बरोच वेपार न्हंयांतल्यान जाता.
दक्षिण अमेरिकेंत व्हड अशीं तळी सामकींच उणीं आसात. व्हॅनेझुअॅला हांगाचे माराकायव्हो हें सगळ्यांत व्हडलें सुमार 16,300 चौ.किमी. विस्ताराचें आसा. पेरु आनी बोलीव्हीया हांगाचे तितिकाका (8,288 चौ.किमी.) तळें जगांत सगळ्यांत उंचायेवेलें तळें (3,802 मी.) जावन आसा. पोआपो ह्या बोलीव्हियांतल्या 2,512 चौ.किमी. विस्तार आशिल्ल्या तळ्यांत तितिकाकाचें उदक येता. बाकीचीं तळीं सामकींच ल्हान आसात.
दक्षिण अमेरिकेंत धबधबे मात खूब आसात. व्हॅनेझुअॅलांतल्या कारोनी न्हंयवेलो धबधबो सुमार 980 मी. उंचायेवेल्यान पडटा. गुयाना, व्हॅनेझुअॅला शीमेवेलो कुकुनाम आनी ब्राझील-गुयाना. व्हॅनेझुअॅला शीमेवेयलो कुकुनाम आनी रॉरायमा हे सुमार 610मी. उंचायेवेल्यान पडटात. सांव फ्रांसिश्कू न्हंयेचेर पॉलोआफॉन्सो, ब्राझील-आर्जेटिना शीमेवेलो इग्वासू हे हेर धबधबे जावन आसात.
खनीज संपत्तीः
दक्षिण अमेरिकेंत पेट्रोलियम बरेंच आसा. व्हॅनेझुअॅला हो तेल काडपाविशीं जगांतलो एक मुखेल देश जावन आसा. अर्जेटिना, पेरु, कोलंबिया आनी बोलीव्हिया हांगाय बरेंच सैमीक तेल सांपडटा. सैमीक वायुचेंय प्रमाण ह्या खंडांत चड आसा. पूण वायू लोकवस्ती सावन सामकोच लागीं नाशिल्ल्यान हालीं हालीं मेरेन ताचो जाय तसो उपेग जायनाशिल्लो. दक्षिण अमेरिकेंत कोळसो मात उणो सांपडटा. अँडीज पर्वतानीं कांय जाग्यांचेर आनी कोलंबिया, चिली, आनी ब्राझील हांगा कोळशाचें थोडें भोव उत्पादन जाता. गियाना, ब्राझील हांगा लोखणाची सांठवण बरीच आसा. अँडीज वाठारांत तांबे आसा. पयलीं बोलीव्हिया हांगा चांदी बरीच मेळटाली. मँगनीजच्या उत्पादनांत ब्राझील जगांतलें एक मुखेल राश्ट्र जावन आसा. ते भायर ह्या खंडांत बॉक्सायट, प्लॅटिनम, चांदी आनी नायट्रेट हीं खनिजांय सांपडटा.
हवामानः
दक्षिण अमेरिकेंतल्या खंयच्याच वाठारांत अतिथंड आनी अतिगरम हवामान सांपडना. फकत अँडीज पर्वतांच्या उंचेल्या तेंगश्याचेर सदांच हिम शिंयाचो आनी गिमाचो ऋतू सामको एकामेखांक विरुध्द असो नासता.अॅमेझॉन वाठारांतल्यान जरी विषुववृत्त पासार जालें तरी थंय वर्सुकी सरासरी तापमान फकत 27° से. मेरेन आसता. ह्या हवामानांत ऋतुं प्रमाण चडसो फरक पडना. एक्वादोरची राजधानी क्विटो विषपववृत्ताचे दक्षिणेक 24 किमी. पयस आसा. क्विटो शाराची उंचाय 2,850 मी. आसा. आनी सरासरी तापमान सुमार 13° से. इतलें आसता. पॅसिफीकांतलो हंबोल्ट वा पेरु हो हवामानाचो प्रवाह सामको थंड आसता. उंचाये प्रमाण हवामान चड थंड जायत वता. दक्षिणेवटेनचें हवामान उत्तरे परस चड थंड आसता. अॅमेझॉनच्या तोंडाकडल्या वाठारांत 225 सेंमी. मेरेन तर कांय जाग्यांचेर 375 सेंमी. मेरेन पावसाची नोंद जाल्या. मदल्या वाठारांनी पवस 150-175 सेंमी. आसता. दर्यादेगेवेल्या इकीक ह्या जाग्यार तर सामकीच उणी म्हळ्यार 0.13 सेंमी. पावसाची नोंद जाल्ली आसा.
वनस्पतः
अॅमेझॉन न्हंयेचो वाठार, गियाना आनी उदेंत ब्राझीलची दर्यादेग हांगा वनस्पत सामकी दाट आसा. उजवाड मेळवच्या खातीर झाडां उंच वाडटात. त्या मानान तांची खोडां चड दाट नासतात. दाट वाली, बेनल्ली आनी हेर झाडांचेर वाडपी वनस्पत हांगाच्या पावसाच्या रानांनी सांपडटा. हांगा हजारांनी जातीचीं झाडां आसात पूण तांची आनी बेनल्लि हांची अजून मेजणी जावंक ना. 50 मीटर परस च वाडपी ब्राझील नटचो रुख, ऊंच नेचे, रबराच्या झाडांच्यो तरेकवार जाती, मॉहॉगनी, एबनी, रोजवूड, ग्रीनहार्ट हे सारकी खाशेली वनस्पत हांगा आसा. सदांच पाचवीं चार आसपी रानांक ‘सेल्व्हा’ अशे नांव आसा. पावसाच्या रानांपरस वेगळीं केन्नाय पानां झडपी रुखाची रानां गियाना, उंचेल्या व्हॅनेझुएलाच्या वाठारांत आनी दक्षिण ब्राझीलांत कांय कडेन सांपडटात. चिखलांत वाडपी रानां ग्वायांकील आखाता सावन रिओ दे जानैर मेरेन उदकाच्या वाठारांनी आसात. आरौकारिया ह्या मोव लांकडाच्या अशीर पानांच्या रुखांचे रान ब्राझीलांत आसा. हें झाड कागदा खातीर बरेंच उपेगाचें थारता. इशान्य ब्राझील, चाको, उत्तरेवटेन कोलंबिया आनी व्हॅनेझुएला हांगा कांटयांलीं झोपां आसात. सॅव्हाना तणाचो वाटार सामको नांवाजिल्लो आसा. हालींच्या तेंपार वाडटी लोकसंख्या, शेतवडी खातीर खासा जमीन तयार करपाचे यत्न हांकां लागून हांगाची बरीचशी मूळ वनस्पत ना जायत चल्ल्या.
मोनजातः
तापीर, जाग्वार, आर्माडिलो, जायंट अँटईचर, स्लॉथ, कॅपिबारा ह्या जनावरां भायर एग्रेट, फ्लेमिंगो, हमिंगबर्ड, पोपट, बकीं, टुकॉन हीं सुकणीं आनी आनाकोंडा सोरोप, बोआ कॉन्स्ट्रिक्टर (म्हांयडोळ), पिरान्हा (जनावरां, मनीस हांकां खावन उडोवपी नुस्तें), कॉक ऑफ द रॉक, यापाक, व्हँपायर बॅट, ब्लॅक कायमॉन, कुरासांव, इग्वाना, चिंचिला (मोव ल्हव आशिल्ले बिळांनी रवपी जनावर), सॅपाज् माकड, लामा आनी अल्पाका, मॅनाटी, बुशडॉग, साळ, कॉआटी, वोक्लां आयिल्लें वास्वेल, काँडॉर, आयबिस, मार्मोसेट, पेक्करी, व्हिकूना, बूश मास्टर (सोरोप),फॉयपू कोळहुंदीर, शिंगाचें हरण, ह्युमुल हरण. ग्वानाको, प्यूमा, कॅव्ही, पेंग्वीन, व्हड कांसव, मानगीं, मानेर केंस आशिल्ली भालू हे सारकीं मेनजात हांगा आसा. गाय बैल, घोडे, मेंढरां हीं हांगाची मूळची न्हय, तांकां मुद्दाम हाडिल्लीं. तांतली कांय पळून वचून रानवटी जालीं. ह्या खंडांत मेऴपी मोमजातीचे कांय प्रकार हेर खंयचेच कडेन मेळनात.
भूंयवर्णनः
निकाराग्वाचो सकयल्लो वाठार पळोवंक दोण्या भशेन दिसता. हांगा निकाराग्वा हें सुमार 160 किमी. लांब आनी 72 किमी. रुंद तळें आसा. हातूंत सुमार 1,500 मी. उंचायेचे तीन ज्वालामुखीचे दोंगर आसात. ह्या तळ्याचे वायव्येवटेन मानाग्वा हें सुमार 60 किमी. लांब आनी 25 किमी. रुंदायेचे दुसरे तळें आसा. तिपीतापा न्हंयेतल्यान तांतले उदक निकाराग्वा तळ्यांत येता आनी थंयचे उदक सॅनवॉन न्हंयेतल्यान कॅरिबियन दर्यांत पावता. मानाग्वा तळ्याची उंचाय दर्या थरासावन सुमार 40 मी. आसा. निकाराग्वा तळ्याची सुमार 32 मी. आसा. मानाग्वासावन फॉन्सेका आखाता मेरेन ज्वालामुखीची एक वळ गेल्या. ह्या सकयल्या वाठारांच्या दक्षिण दिकेक वायव्य आग्नेयवटेन दोंगराच्यो वळी गेल्यात. पनामाच्या शीमेमेरेन तांची उंचाय 3,800 इतली वाडल्या. कोस्टारिकांत ह्या दोंगरांक समांतर अशे चार ज्वालामुखीचे दोंगर आसात.
तिसऱ्या सकयल्या वाठारांत दोनूय वटांनी दर्याददेग आसा. ज्वालामुखींक लागून हांगाच्या लोकांचेर बरीच संकश्टां येतात. डिसेंबर 1972 म्हयन्यांत जाल्ल्या भूंयकापांक लागून मानाग्वा शार पुराय मातयेभरवण जाल्लें.
दोंगरी आनी अशीर वाठाराक लागून हांगाच्यो न्हंयो सामक्यो नेटान व्हांवतात. न्हंयाचे प्रवाह खोल आनी अशीर जाल्यात. उदकांतल्यान येरादारी करपा खातीर खंयचेच न्हंयचो वापर जायना. कॅरिबियन वटेनच्या न्हंयांनी पावसाल्या दिसांनी हुंवार येतात.
हवामानः
पॅसिफीक दर्यादेगेवेलें तापमान सादारण 10° ते 15° से. इतलें आसता. तें 26° ते 27° से. च्या वयर केन्नाच वचना. कॅरिबियन दर्यादेगांवेल्या सकयल्या वाठारांनी 20° ते 27° से.मेरेन तापमान आसता. ह्या वाठारांतले तापमान 32° से. मेरेन आसता. पॅसिफीक दर्यादेगेर चडसो मार्च ते सप्टेंबर ह्या तेंपार दक्षिण आनी नैऋत्य वाऱ्यांक लागून सुमार 125 ते 150 सेंमी.पावस पडटा. तो 200 सेंमी. परस वयर चडसो वचना. कॅरिबियन दर्यादेगेर वाऱ्यांक लागून सुमार 200 सेंमी. परस चड पावस पडटा. निकाराग्वा-कोस्टारिका शीमेचेर तो सगल्यांत चड म्हळ्यार सुमार 600 ते 650 सेंमी. मेरेन पडटा.दोगरी वाठारांनी उंचाये प्रमाण तापमान उणें जायत वता. पावस चडसो मार्च ते सप्टेंबर ह्या तेंपार पडटा. कॅरिबियन वटेन आशिल्ल्या वाठारांनी वर्सभर पावस पडत आसता.
वनस्पतः
मध्य अमेरिकेच्या कॅरिबियन आनी त्या वटेनच्या दोंगराच्या देंवत्यांचेर पावसाची रानां आसात. ह्या रानांनी मॉहॉगनी, सीडार, रोजवूड, सिंकोना, बालसा, रबर ह्या सारके रुख वाडटात. पॅसिफीक वटेनच्या उण्या पावसाच्या वाठारांत रानां उणीं आसात, थंय पानझडी रुख आसात. ग्वाटेमालाची पॅसिफीक दर्यादेग आनी एल साल्वादोरचो उदेंते कडलो सकयलो वाठार हांगा सॅव्हाना प्रकारचें तण आसा. सामक्याच सुक्या वाठारांनी निवलांच्यो तरेकवार जाती सांपडटात. दोंगरी वाठारांनी उंचाये प्रमाण वनस्पत बदलता. ओक सारके थंड वाठारांनी वाडपी रुख उंचायेचेर आसात.सामक्याच चड उंचायेचेर पायन रुखांची रानां दिश्टी पडटात. 3,000 मी. परस उंचेल्या वाठारांनी आल्प्स प्रकारचें तण आनी रंगयाळीं फुलां फुलतात. दिसाचीं कुपां आनी रातचो पावस असल्या प्रकारच्या वाठारांनी (1,300 मी. ते 1,400 मी. उंच) शेळो, बेनुल्ली आशिल्ले रुंद पानांचे रुख आसात.
मोनजातः
हांगाच्या रानांनी जाग्वार, तापीर, प्युमा सारकीं जनावरां कांय प्रमाणांत सांपडटात. हरण, माकड, वांस्वेल, चित्तो, रॅकून, साल हेय प्राणी हांगा आसात. न्हंयच्या उदकांत,मानगीं, कासव, मॅनाटी ही मोनजात जाल्यार सुकण्यामदीं रानवटी टर्की, हांयसां, पाखे, लटोका, सोबीत पाखांचो केटझल् हीं आसात. ते भायर पाके, कोळी, मुयो, जळारां ह्या सारके किडे आनी उदकांत कालवां आनी सुंगटां बऱ्याच प्रमाणांत मेळटात.
खनिज संपत्तीः
मध्य अमेरिकेंत खनीज संपत्ती चडशी ना. ग्वाटेमालांत थोडा चांदी मेळटा. एल् साल्वादोरच्या वायव्य वाठारांत चांदी, भांगर, पारा (Mercury) शिशें, जाल्यार हाँडुरस आनी निकाराग्वांत थोडी भोव चांदी आनी भांगर आसा. पूण वेपाराचे नदरेंतल्यान खणींतली संपत्ती व्हडल्याशा उपेगाची ना.
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage
जेरेमायास आचें पुस्तक
जेरेमायास आचें पुस्तक
जेरेंयासाचें पुस्तक दोन भागांनीं वांटूं येता :
पयल्या भागांत जुदा आनी जेरुसाल्या आड धमकावण्य आसात १/१ २५/१३
Sandarbh
वर्ग:आदल्या कराराचीं पुसतकां (Old Testament Books) वर्ग:देवाचें उतर वर्ग:देवनागरी पानां
आरण्यक
वैदिक साहित्यांतलो एक मुखेल व्याख्यात्मक गद्यविभाग. ऋषी मुनींनी अरण्यांत रावन गंभीर तत्वचिंतन केलें. त्या तत्वचिंतनाचो आदार घेवन तांणी जायत्या ग्रंथांची निर्मणी केली. त्या ग्रंथ साहित्याक ‘ आरण्यकां ’ म्हणटात. मूळ उपनिषदां हीं आरण्यकांच आसलीं. अरण्यांत रावन यज्ञकार्य करपी ऋषी मुनींनी ह्या यज्ञांची विवरणां आपल्या रहस्यग्रंथांत बरयलीं. ह्या यज्ञरहस्यांक ‘ आरण्यक ’ अशें म्हणटात. सायणाचार्याच्या मतान वानप्रस्थाश्रम आपणायिल्ले अरण्यांत रावन ज्या ग्रंथांचें अध्ययन करतात त्या ग्रंथांक ‘आरण्यक ’ म्हणटात. यज्ञसंस्थेंतली प्रवर्ग्य संस्था यज्ञाबगर जाताली, पूण ती अरण्यांत जावंची असो नेम आसतालो. ते प्रवर्ग्य संस्थेच्या विधीचो नियाळ आरण्यक साहित्यांत आसतालो. त्या साहित्य-ग्रंथाक ‘ आरण्यक ’ म्हणटाले.
अरण्ये एव पाठ्यत्वादारण्यकमितीर्यते।
आरुणेय उपनिषदांत म्हळां, वानप्रस्थाश्रमांत वेदांतलीं आरण्यकां आनी उपनिषदां हांचेंच अध्ययन करचें. विद्यार्थ्यांक आरण्यकाचो पाठ अरण्यांत दिताले. गांवांत दिनाशिल्ले. सध्या हाचें अध्यापन एकाद्रया देवळांत जाता.
वेदकालीन यज्ञसंस्थेचो ब्राह्मणकाळांत खूब व्हड विस्तार जालो. त्याचवांगडा तातूंतल्या कर्मकांडाचे विधी कठीण आनी घुस्पागोंदळाचे जाले. यज्ञ, कर्मकांड सारक्या गजालींत रूच न घेवपी एक पंगड त्या काळांत अस्तित्वांत आसलो. हो पंगड अरण्यांत रावन यज्ञाच्या मूळ रहस्याचेर चिंतन करतालो. त्या चिंतनांतल्यान, मनशाच्या भायल्या कर्मांपरस नैतिक आनी मानसिक उपासना सगळ्यांत व्हड आसता अशें तांकां दिसलें. ताका लागून स्वर्ग जोडचेपरस आत्मप्राप्तीकडेन तांचें मन वळ्ळें. यज्ञ, धर्तरेची उत्पत्ती, जीवात्मा, परमात्मा, जल्म, मरण, पुनर्जल्म आनी हेर जायत्या विशयांचो तात्विक आनी नैतिक पांवड्यार तांणी विचार केलो. त्या विचारांतल्यान चिंतनशील साहित्याची निर्मणी जाली. त्या साहित्याक ‘ आरण्यक ’ म्हणपाक लागले. आरण्यकाचो विशय यज्ञ हो नासून यज्ञांत आस्पावल्ल्या आध्यात्मिक तथ्यांचो नियाळ आसा.
आरण्यकांचो काळ ब्राह्मणांउपरांतचो, पूण उपनिषदापयलींचो आसपाक जाय अशें म्हणटात. तेखातीर तांकां ब्राह्मणग्रंथांच्यो पुरवण्यो अशें मानतात. ब्राह्मणांत अस्पश्ट आशिल्लो श्रौतविधीचो वांटो आरण्यकांत बारीकसाणीन सांगला. आरण्यकांतली सादारण फोडणिशी पळेल्यार ता ब्राह्मणापरस उपनिषदांत चड लागींची आसा अशें दिसता.
आरण्यक साहित्य हें वेदांगां आनी ब्राह्मणां हांचें संयोजक आसा. गृह्यसूत्रांत सांगिल्लीं नित्यकर्मां आरण्यकांत सांगल्यांत (तैत्तिरीय आरण्यक 2.11). उच्चारासंबंदीचे कांय नेमूय तातूंत आयल्यात (एतरीय आरण्यक 2.2). ताचेवेल्यान शिक्षणाविशींचें आदलें स्वरूप आरण्यकांत दिसून येता. वेदांगांत आस्पावंक नाशिल्लें, पूण ते उपरांतच्या साहित्यांतले शकून-अपशकून हेय विचार तातूंत मेळटात.
आरण्यकांत यज्ञसंस्थेंतल्या महाव्रत, उख्त, पितृमेघ, अरुणकेतुचयन आनी हेर याज्ञिक विशयांचेर भासाभास आयल्या. यज्ञाच्या आधिदैविक आनी आध्यात्मिक स्वरूपाचो नियाळ हो ताचेफाटलो मुखेल हेत जावन आसा. तातूंत यज्ञाचो रहस्यात्मक आनी प्रतीकात्मक अर्थ सांगला.आरण्यकांतलीं वाक्यां ल्हान, सुटसुटीत आनी सोपे भाशेंत आसात. बाह्ययज्ञापरस मानसिक यज्ञाचेर हांगा खास भर दिला. यज्ञाचे दार्शनिक व्याख्येंत, यज्ञ हो सृश्टीचो नियंतो आसून सगळ्या संवसाराचें कल्याण करपी आसा अशें म्हळां. सकाम कर्म आनी कर्मफल हांच्यासंबंदान थंय भावार्थ ना. कर्ममार्ग जोडप होच सुखाचो मार्ग जावंक शकना. ताका गिन्यानाचें फाटबळ मेळपाक जाय अशी आरण्यकांची विचारधारा आसा. लोकांमदली भायल्या कर्मांतली रूच आनी भावार्थ उणो करून तो मानसिक उपासनेकडेन पावोवप हें आरण्यकांचें म्हत्वाचें कार्य आसलें.
आयजमेरेन सांपडिल्लीं आरण्यकां अशीः
ऋग्वेदः एतरेय आनी शांखायन (कौषीतकी).
कृष्ण यजुर्वेदः तैत्तिरीय आरण्यक, मैत्रायणी आरण्यक (मैत्र्युपनिषद्).
सामदेवः तलवकार आरण्यक. सामवेदांतल्या आर्विकाचो आदार घेवन गावपाक येवपी विभागाक ‘ छांदोग्यारण्यक ’ अशें म्हणटात. धांदोग्यारण्यक हेर आरण्यकांपरस वेगळें आसा.
अथर्ववेदः हातूंत एकाय आरण्यकाचो उल्लेख येना.
आरण्यकांत जायत्या विशयांची खोलायेन फोडणिशी केल्या. संन्यासाचेर भासाभास करतना बृहदारण्यक म्हणटा, “ संन्यास घेवप्यान पूत, दुडू आनी कीर्त ह्या गजालींचो त्याग करचो आनी भीक मागून पोट भरचें. ” आरण्यकांत प्राणविद्येकय खास म्हत्व दिलां. प्राणविद्येचें म्हत्व सांगतना आरण्यकां ऋग्वेदांतल्या मंत्राचो आदार घेतात (ऋग्वेदः 1.164.31,38). ताचेवेल्यान आरण्यकांचें पूर्विल्लेपण नदरेंत येता. एतरीय आरण्यकांत (2.1.6) प्राणांचें व्हडपण सांगलां तें अशें-
सोƧयमाकाशः प्राणेन बृहत्या विष्टब्धः
तद्यथा यमाकाशः प्राणेन बृहत्या विष्टब्ध
एवं सर्वाणि भूतानि आपिपीलिकाभ्यः
प्राणेन बृहत्या विष्टब्धानीत्येवं विद्यात्।
अर्थः प्राण हो सृश्टीचो आदार आसा. प्राणशक्तीच्या आदाराक लागून हें मळब एका जाग्यार थीर उरिल्लें दिश्टी पडटा. तेचपरी व्हड प्राण्यासावन ल्हान कीड-मुयेमेरेनचे सगळे जीव प्राणान भरिल्ल्यान तांचें कार्य आमचे नदरेक येता.
जितल्यो ऋचा, वेद आनी घोष आसात, तितल्योय प्राणान भरल्यात. त्या प्राणाचीं विंगडविंगड रुपां आनी गूण समजून त्या त्या रुपांत तांची उपासना करची. अशेतरेन उपनिषदांतल्या जायत्या आध्यात्मिक तत्वांचो आरण्यकांत आस्पाव जाल्लो दिसता. वैदिक तत्वमीमांसेच्या इतिहासांत आरण्यकांक म्हत्वाची सुवात आसा.
वर्ग:देवनागरी पानां
आर्किमिडीज
(जल्म आनी मरणः सिराक्यूज, सिसिली. इ.स.प. सुमार 287-212). नामनेचो ग्रीक गणिती आनी संशोदक. भूमिती (Geometry), यामिकी (Mechanics) आनी अभियांत्रिकी (Engineering) ह्या तीन वेगवेगळ्या विशयांत ताणें म्हत्वाचें संशोधन केलें.
सिराक्यूजचो राजा दुसरो हियरो आनी ताचो चलो गेलो हांच्यावांगडा ताची दाट इश्टागत आशिल्ली. ताचें सगळें शिक्षण अॅलेक्झांड्रिया हांगा जालें. थंय कॉनन हया गणितज्ञाकडेन ताची वळख जाली. शिक्षण सोंपतकच आपल्या जल्मगांवांत येवन ताणें गणिताचो फुडलो अभ्यास चालू केलो. ताचे कांय लेख आयज लेगीत प्रमाण मानतात.
वर्तुळ (circle), अन्वस्त (parabola) आनी सर्पिल (spiral) ह्या वक्रांच्या क्षेत्रमापनाखातीर ताणें वापरिल्ल्या निःशेष (exhaustive) पध्दतीचें कांय प्रमाणांत आर्विल्ल्या समाकलनाच्या (integration) विवरणाकडेन सारकेंपण आसा अशें दिसून आयलां. वर्तळाचो परिघ (circumference)नी व्यास (diameter) हांच्या गुणोत्तराचें (ratio) म्हळ्यार π चें मोल 3 आ 3 हांचेमदीं आसा अशें ताणें सिध्द केलें. शांकवाचें (conic Section) क्षेत्रफळ वा शांकव अक्षाभोंवतणी घुंवन येवपी प्रस्थाच्या (solid figure) भायल्या भागाचें क्षेत्रफळ वा त्या प्रस्थाचें घनफळ तुलनात्मक रितीन मांडूं येता अशें आर्किमिडीज हाणें दाखोवन दिलें. आंकडे मेजपाचे ग्रीक पध्दतींत ताणें सुदारणा केली. तरफेचो सोद ताणेंच लायलो.
‘ एकाद्री वस्त द्रायूंत (fluid) बुडयतकच ताचेर सकयल्यान वयर अशी एक प्रेरणा लागू जाता. तिका ‘ उत्प्रणोदन ’ (upthrust) अशें नांव आसा आनी तिचें मोल पदार्थान कुशीक काडिल्ल्या द्रायूच्या वजनाइतलें आसता. कुशीक काडिल्ल्या द्रायूचें आयतन (volume) पदार्थाच्या बुडिल्ल्या भागाच्या आयतनाइतलेंच आसता ’. ह्या तत्वाक ‘ आर्किमिडीज तत्व ’अशें म्हणटात. उत्प्रणोदनाक लागून पदार्थाचें वजन ताणें कुशीक काडिल्ल्या द्रायूच्या वजनाइतलेंच देंवता. उफेवपी पदाथाचे बाबतींत उप्प्रणोदन = पदार्थाचें वजन हो संबंद आसता.
एकदां शेटीन केल्ल्या आपल्या मुकुटांत रूपें भरशिलां असो दुबाव राजा हियरो हाका आयलो आनी तें तपासपाचें काम राजान आर्किमिडीज हाका दिलें राजाच्या प्रस्नाची जाप ताका न्हाता आसतना अकस्मात मेळ्ळी आनी तो तसोच ‘ युरेका युरेका ’ (मेळ्ळें, मेळ्ळें) अशें आड्डत उक्तोच भायर रस्त्यार आयलो. अशेतरेन आर्किमिडीज तत्वाचो सोद लागलो अशें म्हणटात.
व्हड्याच्या तळाक सांठिल्लें उदक उसपून भायर काडपाखातीर आर्किमिडीजान सोदून काडिल्ल्या यंत्राक ‘ आर्किमिडीज स्क्रू ’ अशें म्हणटात. ह्या साधनांत एक लांब नळी, तातूंत भितर ताच्या अक्षाचेर बसयल्ल्या दांड्याभोंवतणी मळसूत्रासारको नळयेक दसयल्लो पत्र्याचो पड्डो, दांड्याच्या वयल्या तोंकाचेर मूठ अशे भाग आसतात. नळयेचें सकयलें तोंड उदकांत बुडयल्लें आसता. वयले मुठान नळी घुंवडायतकच नळयेच्या सकयल्या तोंडांतल्यान उदक भितर सरता आनी मळसूत्री पड्ड्यावयल्यान ल्हव ल्हव चडून वयल्या तोंडांतल्यान भायर पडटा. आदल्या काळांत ह्या यंत्राचो वापर ईजिप्तांत जातालो. हें यंत्र तयार करपाक कठीण आशिल्ल्यान तशेंच ताची कार्यक्षमताय साद्या हातपंपापरस कमी आशिल्ल्यान हालींच्या काळांत तें व्हडलेंशें प्रचारांत ना.
जशें गोफणींतल्यान फातर मोखतात तेच धर्तेर व्हडले व्हडले फातर मोखून मारपाचें यंत्र आर्किमिडीजान तयार केल्लें. रोमन सेनापती मार्सेलस् हाणें दर्यामार्गान सिराक्यूजचेर घाल्ली घुरी राजा हियरोन ह्याच यंत्राच्या नेटार परतून घाली. तरी लेगीत खुष्कीच्या मार्गान येवन मार्सेलस् हाणें सिराक्यूज काबीज केलें. ताच्या सैन्यांतल्या एका सैनिकान आर्किमिडीजाची गोमटीच कापली. त्या वेळार आर्किमिडीज रेंवेचेर भूमितीची एक आकृती काडून गणित सोडोवपांत गुल्ल जाल्लो अशें म्हणटात.
तॉरेली हाणें 1792त आनी हाइबेर्ग हाणें 1880 त, आर्किमिडीजाच्या सगळ्या बरपाचें संपादन केलें. उपरांत 1897 त, हीथ हाणें ‘ वर्क्स ऑफ आर्किमिडीज ’ ह्या ग्रंथांत आर्किमिडीजाचे लेख आर्विल्ल्यो कुरु आनी चिन्हां वापरून उजवाडायले.
पळेयात
वर्ग:देवनागरी पानां
अँडोरा
अँडोरा:
पिरेनीज पर्वताचे दक्षिण देंवतेंवयलें, यूरोपांतलें एक ल्हान राज्य. विस्तार १° ३५’ ते १° ४८’ उदेंत आनी ४२° २६’ ते ४२° ३९’ उत्तर लोक संख्या ४६,००० (१९८६). हाचे उत्तरे वटेन फ्रांसचे आर्येझ आनी पिरेनीज ओरिएंटल्स प्रांत आनी दक्षिणेक स्पेनचो लेरिदा प्रांत आसा. अँडोरा ला व्हेल्य ही हांगाची राजधानी.
भूंयवर्णन, हवामान आनी वनस्पत:
हो देश दोंगर आनी देगणांनी भरला. मळाचो वाठार साप उणो. समुद्रथरासावन देशाची उंचाय ९०० मी. ते ३,००० मी. आसा. हांगाचो शिंयाळो खर आसता.गिमांतय चडशे कडेन हवामान शीतळ आसता. वास्वेल, भालू, कोलो, सोसो ही मोनजात; गिदां, गरुड आदी सुकणीं जाल्यार ओक, अक्रोड, चेस्टनट, ऑलिव्ह हे रुख हांगा सांपडटात.
इतिहास आनी राज्यवेवस्था:
शार्लमेल हाका मूर लोकां आड पालव दिल्ल्यान ताणें अँडोराचे स्वतंत्रतायेक मान्यताय दिली अशें इतिहासकार मानतात. १२७८ त फ्रांस आनी स्पेन हांगाच्या अधिकारीवर्गा मदीं कबलात जावन अँडोराचें प्रशासन दोगांयच्या प्रतिनिधीं वरवीं चलूंक लागलें. १९७६ त हांगा पयल्या राजकी पक्षाची थापणूक जाली.
अर्थीक स्थिती:
शेतवड, नुस्तेमारी हे मुखेल उद्येग. रानांतल्या रुखां पसूनय बरेंच उत्पन्न मेळटा. तंबाखू, राय, बार्ली हीं हांगाचीं मुखेल पिकां. ऑलिव्ह आनी द्राक्षांचें उत्पादनय जाता. मेंढरां-गोरवां पोसपाचोय उद्येग चलता. पर्यटनांतल्यान ह्या देशाक बरेंच उत्पन्न मेळटा.
सामाजीक स्थिती:
अँडोरांत येरादारी आनी संचारण वेवस्था सोपी अशी ना. फ्रांस आनी स्पेन ह्या देशां कडेन रस्त्याच्या मार्गा वयल्यान येरादारी चलता. पूण फ्रांसा कडेन जोडिल्लो रस्तो तीन चार म्हयन्यां-खातीर बर्फाक लागून बंद आसता. स्पेन आनी फ्रांस ह्या दोनूय देशांचें चलन हांगा चलता.
हांगाचे लोक कॅटेलन वंशाचे आनी सुमार ९५% रोमन कॅथलिक आसता. कॅटेलन ही हांगाची राज्य भास. शिक्षणाचें प्रमाण सुमार ला व्हेल्य, लेस अॅस्काल्देश आनी अॅनकॅम्प.
वर्ग:एरोपांतले देस वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां
जेसू बरो गंवळी वपार
जेसू बरो गंवळी वपार
Jezu Boro Gonvlli Vopar - The Good Shepherd ( parable )
वपारिंचो हेतू
तेदनां शिसांनीं लागीं सरुन ताका विचारलें: "वपारींनीं तांचे कडे कित्याक उलयताय?" ताणें परतीपाळ केलो: "कित्याक सर्गींच्या राज्याचे गूट वळखूंचें देणें तुमकां दिल्लें आसा; तांकां हेरांक ना. आसा तांकां देव आनींक-उय दितलो आनी तांचें माप भरन अत्तलें; पूण ना तांकां, आसा तें पोरयान तांचे कडलें देव काडून घेतलो. देखून हांव वपारींनीं तांचे कडे उलयतां, कित्याक पळेवन-उय तांकां दिसना, आनी आयकुन-उय तांकां आयकना आनी समजयी ना."
इजायासान अशें आदींच सांगललें तें तांचे सवें पाळोन येता:
"आयकुन-आयकून तुमकां काय, समजचें ना; पळेवन-पळेवन तुमकां काय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जोड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दोळे धांपलले आसात; ना तर दोळयांनीं तांकां दिसूंक लागतलें, कानांनीं तांकां सारकें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां समजतलें, आनी, तीं परतून येवन, हांव तांकां बरीं करीन ."
जेसू बरो गंवळी वपार
पवित्र पुसतक जुांव ː १० ː ११-२१
११ "हांव बरो गंवळी. बरो गंवळी मेनड्रां पासत आपलो जीव दिता. १२ êक मुशारेकार, तो खरो गंवळी न्हय म्हण, आनी मेनड्रां ताचीं खाशाचीं न्हय म्हण, लानड्गो येता तो पळेता आनी मेनड्रांक सोडून दिता आनी आपूण पार काडता; आनी लानड्गो तांकां उबारून व्हर्ता आनी दुस्पटायता. १३ तो मुशारेकार आनी ताका मेनड्रांचें कांय पडुंक ना देखून, तो पार काडता. १४ हांव बरो गंवळी; तसो हांव म्हज्यांक वळखतां आनी म्हजीं तीं म्हाका वळखतात, १५ आनी म्हज्या मेनड्रां पासत हांव म्हजो जीव दितां. जसो बाप म्हाका वळखता आनी हांव बापाक वळखतां, १६ आनी म्हाका आनिंक-ऊय मेनड्रां आसात; तीं ह्या अडपांतलीं न्हय; तांकांय हांवें हाडुंक जाय. तिंय म्हजो ताळो आयकतलीं. आनी असो êकूच हिनड जातलो आनी êकूच गंवळी. १७ हांव म्हजो जीव दितां आनी उपरांत तो पर्तून घेतां देखून, बाप म्हजो मोग कर्ता. १८ कण म्हजो जीव झंबून काडिना, पूण आप-खुशेन हांव म्हजो जीव दितां. म्हजो जीव दीवंक म्हाका पद्वी आसा आनी तो पर्तून घेवंक-ऊय म्हाका पद्वी आसा; ही आदनिया म्हज्या बापा कडली हांवें घेतल्या." १९ ह्या उत्रांक लागून आनिंक êक पावट जुदेवां मदें वेग-वेगळीं मतां जालीं. २० तांचê मदल्या जायत्यांनीं म्हळें: "ताचेर देवचार बसला, ताची मोत फिरल्या; ताचें कित्याक आयकतात तुमी?" २१ दूसऱ्यांनीं म्हळें: "देवचार लागललो मनीस असो उलयना. देवचार कूडड्यांचे दळे उक्ते करुंक शक्ता?"
“वपारिंनीं उलयतलं, संवसार रचलल्याक गुपीत आसललेो वसतू उक्तेो कर्तलं”, हें प्रवादियाचें उतर अशें खरें जालें. (मातेव १३:३५)
पळेइयात न्याळ
The Good Shepherd, Commentary and Meditation
संदर्भ
वर्ग:जेजुच्यो वपाऱ्यो वर्ग:देवाचें उतर वर्ग:देवनागरी पानां
Ghorkarachem Bhanddar Vopar
Parable of the Hidden Treasure
Voparincho hetu
Izaiasan oxem adinch sanglolem tem tanchê sovem pallon ieta:
‘Aikun-aikun tumkam kãi, somzochem na; polleun-polleun tumkam kãi dischem na. Kiteak hea lokachem kalliz zodd-nibor zalam, tanche kan bhere zaleat, tanche dolle dhamplole asat; na tôr dolleamnim tankam disunk lagtolem, kanamnim tankam sarkem aikunk melltolem, monan tankam somzotolem, ani, tim Mhojê-xim portun ieun, Hanv tankam borim korin .’
Ghorkarachem Bhanddar vopar
Povitr Pustok ː Matev 13 ː 44-52
44 Oxem-i Sorginchem Raj mhonn somzat: eka xetant êk tthevo liplolo aslo; konn-eklea monxak to melllo; hannem novean to lipoun dovorlo, ani khuxal zaun to gelo, magir apnna kodde aslem titlem-i tannem viklem ani tem xet viktem ghetlem. 45 Têch bhaxen Sorginchem Raj koslem tem sangtam: konn-êk veapari nazuk motiam sôdunk bhonvtalo. 46 Ek unch molachem motim taka melltôch, to gelo, apnna kodde aslem titlem-i tannem viklem ani tem motim viktem ghetlem. 47 Toxench Sorginchem Raj oxem mhonnum-ieta: êk rampônn doriant marlea uprant ti sogllea jinsachi maslli dhôrta. 48 Ti bhòrlea uprant, ti ôddun haddtat ani, veller bosun, bori maslli panttliamnim ghaltat ani upkarona ti bhair uddoitat. 49 Kallachê sompadnnek toxench zatolem: devdut bhair sortole ani borea monxam modlim noxtteank kuxin kaddtole 50 ani tankam ujeachea agtteant uddoitole: thõi tim rudon korun ani dant korkoraun astolim. 51 Tumi hem sogllem somzoleat? Tãnnim mhollem: Hôi. 52 Ani Tannem tankam sanglem: Mhonnttôch, Sorginchea Rajeacho xis zalolo dôr-eklo dhormxastri aplea bhanddarantleô noveô ani pornneô vostu bhair kaddtolea eka ghorkara sarko.
“Voparimnim uloitolom, sonvsar rochloleak gupit asloleô vostu ukteô kortolom”, hem provadiachem utor oxem khorem zalem. (Matev 13:35)
वपारिंचो हेतू
तेदनां शिसांनीं लागीं सरून ताका विचारलें: “वपारिंनीं तांचê कडे कित्याक उलयताय?” ताणें पर्तिपाळ केलो: “कित्याक सर्गिंच्या राज्याचे गूट वळखुंचें देणें तुंकां दिल्लें आसा; तांकां हेरांक ना. आसा तांकां देव आनिंक-ऊय दितलो आनी तांचें माप भरन òत्तलें; पूण ना तांकां, आसा तें परियान तांचê कडलें देव काडून घेतलो. देखून हांव वपारिंनीं तांचê कडे उलयतां, कित्याक पळेवन-ऊय तांकां दिसना, आनी आयकून-ऊय तांकां आयकना आनी संजोय ना.
इजाय्ासान अशें आदिंच सांगललें तें तांचê सवें पाळन येता:
‘आयकून-आयकून तुंकां कांय, संजचें ना; पळेवन-पळेवन तुंकां कांय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दळे धांपलले आसात; ना तोर दळ्यांनीं तांकां दिसुंक लाग्तलें, कानांनीं तांकां सार्कें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां संजतलें, आनी, तीं म्हजê-शीं पर्तून येवन, हांव तांकां बरीं करीन .'
घर्काराचें भानडार वपार
४४ अशेंय सर्गिंचें राज म्हण संजात: एका शेतांत êक ठेवो लिपललो आसलो; कण-एकल्या मनशाक तो मेळलो; हाणें नव्यान तो लिपवन दवरलो, आनी खुशाल जावन तो गेलो, मागीर आपणा कडे आसलें तितलेंय ताणें विकलें आनी तें शेत विक्तें घेतलें. ४५ तêच भाशेन सर्गिंचें राज कसलें तें सांग्तां: कण-êक व्यापारी नाजूक मतियां सोदुंक भंवतालो. ४६ एक उंच मलाचें मतीं ताका मेळतोच, तो गेलो, आपणा कडे आसलें तितलेंय ताणें विकलें आनी तें मतीं विक्तें घेतलें. ४७ तशेंच सर्गिंचें राज अशें म्हणुंयेता: êक रांपोण दरियांत मारल्या उपरांत ती सगळ्या जीनसाची मासळी धोर्ता. ४८ ती भòर्ल्या उपरांत, ती ओडून हाडतात आनी, वेळेर बसून, बरी मासळी पानट्लियांनीं घाल्तात आनी उपकारना ती भायर उडयतात. ४९ काळाचê संपादणेक तशेंच जातलें: देवदूत भायर सर्तले आनी बऱ्या मनशां मदलीं नश्ट्यांक कुशीन काडतले ५० आनी तांकां उज्याच्या आगट्यांत उडयतले: थोंी तीं रुदन करून आनी दांत कर्करावन आसतलीं. ५१ तुमी हें सगळें संजल्यात? तãणीं म्हळें: होी. ५२ आनी ताणें तांकां सांगलें: म्हणटोच, सर्गिंच्या राज्याचो शीस जाललो दोर-एकलो धरंशासत्री आपल्या भानडारांतलेो नवेो आनी पर्णेो वसतू भायर काडतल्या एका घर्कारा सार्को.
“वपारिंनीं उलयतलं, संवसार रचलल्याक गुपीत आसललेो वसतू उक्तेो कर्तलं”, हें प्रवादियाचें उतर अशें खरें जालें. (मातेव १३:३५)
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Jezucheo Vopareo वर्ग:Devachem Utor वर्ग:Romi panam
जॉन डुई
जीण
जॉन डुई हांचो जल्म अमेरिकेंत वर्मंटाच्या बर्लिंटन गांवांत जालो.तांच्या बापायचे नांव आर्चीबल्ड आनी आवयचे नांव लुसिना.
पुस्तकां
वर्ग:देवनागरी पानां
राजश्री बांदोडकार कारापुरकार
राजश्री बांदोडकार कारापुरकार जल्मː म्हापशें- गोंय, २ सप्टेंबर १९६८ शिक्षणː एम. एस्सी (भौतीक शास्त्र) पी.ई.एस. उच्च माध्यमीक विध्यालयांत फाटलीं तेरा वर्सां भौतीकशास्त्र (Physics) शिकयता.
तशेच साहित्यीक वावरː कोंकणींतल्यान भुरग्यांखातीर विज्ञाऩीक आनी अध्यात्मीक स्वरुपाचें लिखाण. ˈसुनापरान्तˈ, ˈबिंबˈ, ˈवावराड्यांचो इश्टˈ, ˈगुलाबˈ ह्या नेमाळ्यांचेर लिखाण.
वर्ग:देवनागरी पानां
Sant Tomas Aquinas
Sant Tomas Aquinas zaun aslo ek Italicho Dominican padri ani Katolik firgozecho mhotvacho philosopher ani doctor. Taka Doctor Angelicus, mhonnge angea-sarko dotor mhonntat. Tacho prosidh pustok zaun asa Summa Theologica.
Polleiat
वर्ग:Konknni वर्ग:Catholic Igorjeche Sant वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok वर्ग:Romi panam
Mother Teresa
Mother Teresa zaun asli ek Katolik madr. Ti Eropan zolmoleli, pun aplem akhem jivit tinnem Indien sarli, dubleanchi, goribanchi, piddentachi ani mortoleanchi seva korun. Tinnem Missionaries of Charity, ho ordr chalu kelo, zo techo ho vavr fuddem vorta. Tika Nobel Puroskar ui favo zalo.
Modor terezhachem purai namv aegonesa gonxa bozaxiyu. Tichea bapaichem namv nikola bozaxiyu ani auychem dranafile (drondda)bernai. Aegnes egsotachea 26ver 1910 vorsa yugosolavia albaniachea skopji kheddeant zolmak aili. Dus-ya disa tika bautijm' dilo. Tim sogllim mellun panch bhamvdda. Aegones modlentacho vhoddlo bhavo lazar foujent riglo. Tachi uprantoli bhoinn aez xikpak khub huxar asli. Tinnem orthoxasrotacho obheas kelo. Aegonesa uprantcheo dog bhoinni lhanuch astana somvsarak ontorleo. Aegonesa at vorsanchem astona tacho bapuy somplo. Xivon sut ani hatan kel'leo vostu vikun tanche auyn kuttumbachem udaroposon kelem। punn teach borobor tinne aplem dhormikoponn soddle na। igorjechea gaupea pongddant vantto gheun toxench piddeuntank ani gorjeuntank pavunk ti poili asli। tichem ghor ek dhormik kendr zal'lem।ho tichea xeguni jivitacho probhavo aplea dhuvancherui zalo। egnes ani ez deva peleacheamogan vaddlim।[1]
egnesan aplem bhurgeponn heram bhurgeam bhoxen samany ritin sarlem। padvigarachea toxench aplea xikxokanchea margodrxona khal tem nit ani thir xikxon ghetalem। dusroya pasot taka ek vhodd husko aslo। [2]
egnes bara vorsanche zale ten'na aplea apounea vixim nirnnoi gheupacho aslo। egnes aplea igrjent soddeliti amf do blesod vorzon meri he soumsthechi ek hurbeunt vangddi asli।tancho padvigar aplea sfurt divpi adexaurovim ti somstha choloitalo ani vangddeank margodrxon ditalo। hea sfurt divpi ulouvpam vorvim egnesachea dublleam pasot mog nirman zalo। tem aplea kallzant ek mixeonarin zaupachi amvddo posovunk lagli।jen'n tinnem aplo nirnnoi aple auyk kolloilo ten'n survatek tika apli dhuv ghor soddun gel'li naka asli।punn teach borobor devache khoxe addui tem gel'lem tika naka aslem। gombhirotayen vichar korun auyn aple dhuvek ticho hat devachea hatant ghalunk tachea sangatak cholunk budhd dili। egnesan otthra vorsanche pirayer devachea apounnoya khatir apnnachem atmosomrponn kelem। egnesacher thoddea tornatea jezhuit mixiyonarancho probhavo boslo। te bengolant kam' kortale te suttyenk aplea gamvghora porotl'le kodden tanni egnesak ,koloktt'ttant ani her suvater loretto madri jeo mixionari vaur kortaleo te vixim sogllem barikosannen sanglem। hea vellar egnesachea kallzant te somsthent rigpacho amvddovo rujlo। nouhemborachea 29ver 1928 vorsa egnes loretto vorgant bhitor sorli। egnesan ailenddachea rathfarnham' hangasor loretto vorgant dhormik khaxelea xikxonnachem ek vors sopoilem। uprant taka bengaloche vixixtt dhormokarea khatir venchun kaddli। tum-i tem 1929ant zanerachea 6ver gelem। [3] xeuttim
Polleiat
वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam वर्ग:Romi panam
लेवी-शास्त्र हें पुस्तक
लेवी-शास्त्र हें पुस्तक
Leviticus
प्रस्तावना
हें पुस्तक पांच पुस्तकां (पेंटेवक), हाचो वांटो. लेवी-शास्त्र व लेवितीचुस ताचें नांव. हेबरेव भाशेन पयलीं उतरां म्हळ्यार आयरा, "आनी ताणें l"आपले". लेवीच्या यादनिकांक तें एक सेवाधर्मिक पुस्तक कशें दिलां. सोपादपी कोण ? कितें शिकयता ? देवान विंचून काडलले परजेन अटांच मारुंक जाय म्हण हें पुस्तक शिकयता. हे नें'कायदे, रिती आनी परबो सभार शेंकड्यांनीं आखारुन आयल्यात. यादनिकी परंपरेंत ह्या पुस्तकान जल्म घेतला.
असलेच कायदे सुटकेच्या पुस्तकांत मेळतात (सुट. २५ ३१; ३५-४०). हे नेम-कायदे मयजेसाच्या काळा थावन येतात, जेदना तो परजेक अरण्यांतल्यान हाडतालो (सुट. २०/३४; लेव. १/१; लोक. १/१). देखून मयजेसाच्या अधिकारा खाल ते येतात. आदले कायदे आसात, पर्देसांत थावन येतच ह्या काळाचे. यादनिकी कायदे, दुसऱ्या मंदीराचे, लेव. १-७ अवेस्वरांनीं मेळतात. यादनिकी माखणी, नितळसाणीचे कायदे, आदल्या काळार थावन येतात, आनी "फारिकपणाचो दिस" ह्या दिसाक तयारी करतात. ग्रंथांत (लेव. १७-२६) राजकी काळाच्यो खूब रिती मेळतात. खबर पुरतेपणीं एकूणिसव्या (१९) अवेस्वरान्त मेळतात, आनी सत्ताविसाव्या (२७) अवेस्वरान्त एक आडावणी आसा, ती मंदीराक केल्ल्या देण्यांची खबर करता.
पळेयात
Book_of_Leviticus
Books_of_the_Bible
Bible
संदर्भ
वर्ग:आदल्या कराराचीं पुसतकां (Old Testament Books) वर्ग:देवाचें उतर वर्ग:देवनागरी पानां
देशस्थ ब्राम्हण
देशस्थ ब्राम्हण ही ब्राम्हणांची एक पोटजात. पंच द्रविड ब्राम्हणांत हांचो आस्पाव जाता. देशस्थ म्हळ्यार देशाचेर वशिल्ले. पूण सद्या महाराष्ट्रांत तेभायर कर्नाटक, केरळ, तमीळनाडू, आंध्र प्रदेश आदी वाठारांतूच तांची जायती वस्ती आसा. देशस्थांमदीं ऋग्वेदी आनी शुक्ल यजुर्वेदी अशें दोन मुखेल भेद आसात. ऋग्वेदी हे शाक्ल फांट्याचे, जाल्यार यजुर्वेदी ब्राम्हणांमदीं माध्यंदिन आनी काण्व अशो उपशाखा आसात.
इतिहास
हे लोक आर्य वंशाचे आशिल्ल्यान उत्तर भारतांतल्यान केन्नातरी येवन महाराष्ट्रांत स्थायीक जाले आसूंक जाय. हातूंत देशस्थ ऋग्वेदी ब्राम्हण हे आदीं आयले. तांची महाराष्ट्रांतली वसणूक भारतीय झुजाआदीं जाली अशें समजप जाता. भारतीय झुजाउपरांत यजुर्वेदाचे शुक्ल आनी कृष्ण अशे दोन वांटे जाले. शुक्ल यजुर्वेदाचो प्रणेतो याज्ञवल्क्य हाका राजाश्रय मेळ्ळो. पूण कृष्ण यजुर्वेदी ब्राम्हणाक तो मेळ्ळो ना. देखून तांकां दक्षिणेकडेन वचचें पडलें अशें म्हण्टात. तांचीं सगळीं सुत्रां दक्षिणेंतच बरयल्लीं.