cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
उस्तें
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना. सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्द आसा. गांवांत हेर पोषण आहार केंद्र उपलब्द आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना. सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्द ना. सगळ्यांत लागीं खेळांमळ ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्द आसा. गांवांत चित्रपटघर / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना. सगळ्यांत लागीं चित्रपटघर / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनीक पुस्तकालय उपलब्द ना. सगळ्यांत लागीं सार्वजनीक पुस्तकालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनीूक वाचनालय उपलब्द ना. सगळ्यांत लागीं सार्वजनीक वाचनालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खबरांपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्द ना. सगळ्यांत लागीं विधानसभा मतदान केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत जल्म मरण नोंदणी केंद्र उपलब्द ना. सगळ्यांत लागीं जल्म मरण नोंदणी केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दिसा उपलब्द आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यांत (ऑक्टोबर-मार्च) दर दिसा उपलब्द आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दिसा उपलब्द आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामांखातीर हिवाळ्यांत (ऑक्टोबर-मार्च) दर दिसा उपलब्द आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशीं कामांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दिसा उपलब्द आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशीं कामांखातीर हिवाळ्यांत (ऑक्टोबर-मार्च) दर दिसा उपलब्द आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दिसा उपलब्द आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यांत (ऑक्टोबर-मार्च) दर दिसा उपलब्द आसा.
जमनीचो वापर
उस्तें ह्या गांवांत जमनीचो वापर सकयल दिल्ल्या प्रमाण जाता(हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय/Goem वर्ग:उत्तर गोंय /ut'tor Goem वर्ग:सत्तरी तालुका/Sattari Taluka वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे
भयगंड (फोबिया)
भयगंड (फोबिया) हे मानसिक विकृतीचें एक सामान्य लक्षण. ताकालागून मनशाक एकाद्रे खाशेले वस्तूचो, जनावराचो वा परिस्थितीचो आगळोच आनी सुमाराभायर भंय दिसता. भंय गेलेउपरांत तो लिगर्थक म्हणपाचें मनशाक कळटा. पूण ती भंय घालपी वस्तू टाळपाचो आवेग मात निवारुंक जायना. हें लक्षण जायत्या मनोविकृतींत सांपडटा. देखीक- भयगंड मज्जाविकृती (फोबिया न्यूरोसिस), चिंताजन्य मज्जाविकृती (अँगझायटी न्यूरोसिस), भावातिरेकी सक्तियुक्त मज्जाविकृती (ऑबसेसिव्ह कंपल्सिव्ह न्यूरोसिस) मज्जाविकृती भासपी छिन्नमानस (स्यडोन्युरॉटिक स्किझोफ्रेनिया), बालमलोविकृती (चाइल्डहुड डिसऑर्डर्स).
भयगंडाचे संकल्पनेंत आनी मानसचिकित्साशास्त्रीय वर्गीकरणांत विसाव्या शेंकड्याचे सुरवातीपसून आयजमेरेन बरोच बदल जाल्लो आसा, प्ये्र ह्या फ्रेंच मानसचिकित्साशआस्त्रीय वर्गीकरणांत विसाव्या शएंकड्याचे सुरवातीपसून आयजमेरेन बरोच बदल जाल्लो आसा. प्येअर ह्या फ्रेंच मानसचिकित्सकान भयगंडाचें वर्णन 'सायकेस्थिया' नांवाच्या विकारांत केल्लें. ताचे उपरांत फ्रॉयड हाणें तशाच लक्षणांचे विकृतीचें वर्णन चिंतोन्माद अँगझायटी हिस्टोरीया हे संज्ञेन केलें. कांय वर्सां पयलींच भयगंडात्मक लक्षणांचें वर्चस्व आशिल्ल्या विकृतीक भयगंडयुक्त मज्जाविकृती ही संज्ञा दिवन ताचें स्वतंत्र अस्तित्व मान्य केल्लें आसा.
भयगंडाचो प्रादुर्भाव तरणाट्यांत तशेंच हेर संस्कृतीच्या मानान हिंदू संस्कृतायेंत बायलांत चड सांपडटा. भयगंडाचीं मुखेल लक्षणां-
पिळगांव
पिळगांव हे उत्तर गोंय जिल्ह्यातल्या दिवचल तालुक्यातील ८१८.५ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ६०० कुटुंबाचे व पुराय २६४३ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार BICHOLIM ५ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा १२९५ दादले आनीक १३४८ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ४४ आसून अनुसूचित जमातीचे १००९ लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६७५६ आसा.
भयगंड (फोबिया)
१) खाशेली वस्तू, जनावर, थळ, परिस्थिती, वायट घडणूक वा रोग हांचेविशीं दिसपी जीवघेणो भंय.
२) ताका लागून उपरासपी शारिरीक लक्षणां विकृत चिंतेच्या लक्षणासारकीं).
३) भंय टाळपाखातीर घराभायर न सरपाची चड काळजी वा त्या भंय दिसपी वस्तूपसून पळून वचप.
पिळगांव
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत १ प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
भयगंड (फोबिया)
४) ह्या भंयाच्या निरर्थकपणाची पुराय कल्पना आनी आपले असहायतेक लागून येवपी उदासपण.
पिळगांव
वैजकी सुविधा (शासकीय)
गांवांत १ कुटुंब कल्याणकेंद्र आसा.
भयगंड (फोबिया)
५) आपल्या भयगंडाची पृलरावृत्ती जातली अशी दोट्टी चिंता आनी विमनस्कता.
पिळगांव
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण आसा. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण आसा. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण ना. गांवांत झरीचें उदक पुरवण आसा. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण ना. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण ना. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
भयगंड (फोबिया)
६) सदचीं कामां आनी कर्तव्यां करपाची असमर्थता आनी असहायता.
पिळगांव
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध ना. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
भयगंड (फोबिया)
७) भंय टाळपाखातीर कांय क्षुद्रवस्तूंचेर (फेटिश) आदारीत रावप. देखीक- तायत, देवाचो फोटो, बाम सारकिल्लीं वखदां घरांतली मोगाची व्यक्ती.
पिळगांव
दळणवळण आनीक येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट आनीक तार ऑफीस ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गावाचो पीन कोड ४०३५०४ आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं इंटरनेट सुवीधा ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं ऑटोरिक्षा व टमटम ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं टॅक्सी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं व्हॅन ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राज्य महामार्ग ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
भयगंड (फोबिया)
मरण, काळजाचो रोग, कॅन्सर, म्हारोग, पिशें, एकटेंपण, गर्दी, उंच थळ, नवो वाठार, बंदिस्त जागो, परिक्षा, वरिश्ठांची भेट, उपचारिक वातावरण- देखीक समारंभ, चर्चा, पार्टी, सुणो, माजर, सोरोप, पाल, जल्लो सारकिल्लीं वस्तू आनी ताचों विटाळ (हो भंय भावतिरेकी साक्तियुक्त मज्जाविकृतीच्या लक्षणा समुहांत चड सांपडटा) हे विशय चडकरुन भयगंडाचे आसतात.
भयगंडाचें वर्गीकरण फ्रॉयड हाणें दोन प्रकारांत केल्लें आसा-
पिळगांव
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं वेपाराविशी सावकारी पेडी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध आसा.
भयगंड (फोबिया)
१) भंय दिसपाक लावपी सार्वत्रिक आनी सर्वसामान्य अशआ गजालींक लागून निर्माण जावपी भयगंड. देखीकः मरण, दुयेंस, सोरोप बी.
पिळगांव
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
भयगंड (फोबिया)
२) वैयक्तिक भंय निर्माण करपी खाशेल्या विशयांपसून जावपी भयगंड. देखीकः पयलीं वायट अणभव आयिल्ल्यो अशो खाशेल्यो जागा, मानवना अशो संवेदना आनी आपल्यो हालचाली.
पिळगांव
जमिनीचो वापर
पिळगांव ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
भयगंड (फोबिया)
कांय सर्वसामान्य भयगंडांक खाशेल्यो संज्ञा दिल्ल्यात. देखीकः भायलो वाठार भयगंड (अॅगोराफोबिया), उत्तुंगता भयगंड (अॅक्रोफोबिया), बंदिस्तता भयगंड (क्लॉस्ट्रो फोबिया), मृत्युभयगंड (नेक्रोफोबिया), व्याधिभयगंड (पॅथोफोबिया), शालाभयगंड (स्कूलफोबिया) आनी संदूशण भयगंड (मायसोफोबिया). हातूंतल्या भायलो वाठार भयगंड, बंदिस्ता भयगंड, मृत्युभयगंड, व्याधिभयगंड आनी संदूषण भयगंड हांचो प्रादुर्भाव जाणट्यांमदीं चड आसता. भुरग्यांत शाळा भयगंडाचो प्रादुर्भाव चड आसता. भायलो वाठार भयगंडांत मनशाक घरा भायल्य़ा वातावरणांत, चडकरुन येरादारींत वचप वा समाजीक कार्यांत वांटो घेवप चड भिरांकूळ आनी त्रासांचें जाता. मनाची सगळी तयारी करुन गेल्यार लेगीत शारिरीक लक्षणां दिसून परतुचें पडटा. बंदिस्तता भयगंड आशिल्लो मनीस न्हाणीघर, काळखी-अडगळची कूड, सिनेमा, लिफ्ट, बी बंदिस्त सुवाती टाळतात. मृत्युगंडांत मड्याचें दर्शन जाल्यार वा मरणाची बातमी वाचल्यार वा आयकल्यार वा कांय खेपे ह्यो गजाली याद केल्यार खूब भंय दिसून अशे प्रसंग टाळपाची वृत्ती निर्माण जाता. व्याधिभयगंडांत काळजाचे रोग, म्हारोग, कॅन्सर, पिशें ह्या भिरांकूळ रोगांचो सुमाराभायर भंय दिसून काल्पनीक लक्षणांच्या हुसक्यांत आनी दुबावांनी मन निमाणेमेरेन घुल्पल्लें आसता. शाळा भयगंडांत शाळेचीं भुरगीं शाळेंत वचपाक अनमनतात. बळजबरी केल्यार रडटात वा शाळेंत वचनासतना भायर खंयूय भोंवतात. हाका कारण म्हणजे कसलो तरी भंय आसता. संदूशण भयगंडांत मलमूत्राकलागून वा कोयर धुल्लाकलागून संदूशण (काँटॅनिशन) वा विटाळ जातलो हो भंय दिसून अशे घाणीकडेन शरीर संपर्क, चडकरुन हात लावप-टाळपाचो सदांच यत्न आसता. हो भयगंड भावतिरेकी सक्तियुक्त मज्जाविकृतीच्या लक्षणांत चड आस्पावता.
पिळगांव
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
भयगंड (फोबिया)
भयगंडाच्या मनोगतिकीय विवरणआंत तीन सिध्दांतांचो आदार आसा-
पिळगांव
उत्पादन
पिळगांव ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): COCONUTS, COUNTRY LIQUOR, CASHEW NUTS.
भयगंड (फोबिया)
१) फ्रॉयडाचो मनोविश्लेशणात्मक सिध्दांत
२) ज्ञानसंपादन सिध्दांत आनी
पिळगांव
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय/Goem वर्ग:उत्तर गोंय /ut'tor Goem वर्ग:दिवचल तालुका / Bicholim Taluka वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे
भयगंड (फोबिया)
३) अभिजात अभिसंधानाचो सिध्दांत.
रोग्यांक जावपी भयगंड मनोघातजन्य वर्तन-अध्ययन ह्या तत्वाप्रमाण दोन पांवड्यांनी जातात. पयलीं मनोघातजन्य (भिरांकूळ) अणभवान दिशिल्ल्या भंयाकलागून त्रासदायक शारिरीक लक्षणांचें अभिसंधान त्या भिरांकूळ कल्पनेकडेन जाता आनी दुस-या पांवड्यांत ही कल्पना टाळपाखातीर केल्ल्या यशस्वी यत्नांचें प्रबलन (रिएन्फोर्समेंट) जावन भयगंडाचें सवयेंत रुपांतर जाता.
भयगंडाचेर उपाय
१) वखदां उद्वेगनाशक (अँटिडिप्रेसंट) गुळ्यो चड करुन अॅमिट्रिप्टीलीन आनी शांतक गुळ्यो. देखीक- डायाझेपॅम हांचो फाव त्या प्रमाणांत सदांच वापर केल्ल्यान भयगंडापसून सुशेग मेळटा. पूण तें दुयेंस बरें जायना. तेखातीर
३) वर्तनोपचार (बिहेवियरथेरपी ह्या उपचार पद्दतींची गरज आसता. ४) विरोधआभासी उद्दीश्टोपचार (पॅरॅडॉक्सिकल इंटेन्शन) ह्या उपचारानूय भयगंडाचें निर्मुलन जावपाक शकता.
Aurangzeb
Aurangzeb (zolm - 24 ekttobor 1618, dohod-gujrat; moronn - 20 februvari 1707, bhingor-gujrat). Dil'lichea mogol ghoranneacho sovo badxaha. Purai namv muhiyd'din muhom'mod ourongojeb.Xahzohan ani mumtaz hancho tisro cholo(sovem opty). Lhanponnantuch tannem kurann ani hodis hancho obheas kel'lo. Techpromann orbi, choghtai, farsi ani turki bhaxa atmasat kel'leo.1637 vorsa porxiyon rajghoranneantoli xohanovazhochi dhuv dilrasobanu begom' hichekodden to logn zalo. Dilrasobanu soddun tannem anikuy tin bailo keleo. Tea sogllea bailamposun taka vott'tt dha bhurgim zalim.
1636 vorsa tachi dokxinnecho subhedar mhunn nemnnuk zali. Punn bapuy xohazohan ani bapuy xohazohan ani vhoddlo bhavo dara hanchekodden kel'lea vaittoponnak lagun taka 1644 vorsa rajinamo divoncho poddlo. 1645 vorsa taka gujratocho subhedar mhunn nemlo. 1647 vorsa taka xahzanan balkh ani bodkoxom jikhpakhatir modhy axiant dhaddlo. Punn tatunt taka yes ailemna. Vatter ujhbeg zomatin tacher hol'lo kelo ani taka tras dile.
Ourongojebache karkirdiche don kallkhondd zatat: 1658 te 1681 kallmerenocho poilo bhag ut'tor hindusthanant sot'ta prosthapit korpakhatir gelo. Tannem ostont asam' ghetlem (1662,1667 vorsa horlo). Chit'togong hanga chancheancho bondobst kelo (1666). Kabulchea potthann zomatincher tannem 1667 to ani 1672 to ghuri ghali, punn tankam horoup taka zalem na. Ten'na 1689 to tannem tanchekodden xant'tai keli (1667-1672). Rajputanachea don mukhel rajeancher tannem svari keli.Marva (zodhpur) cher 1679 vorsa zoit zoddlem, mevadd (udoipur) hanga koblat keli ani 1681 vorsa porot zhuz kelem. Tacho dusro kallkhondd 1681 te 1707 merenochim vorsa dokxinnent zhujpant (khas korun morattheamvangodda) gelim. Tannem bijpur rajeancher ghetil'lea zoitank lagun mugol samrajeacho vistar kaxmirchean kaverimeren ani kabulosaun chit'togong meren vaddlo. Punn tachea hea samrajeant morattheanchi xokt disanodid vaddttali.
Ourongojeb ani xivaji hancheamodole sombond 1657 posun bore naxil'le. Xivajichi vaddtti sot'ta allabond haddpak ourongojeban tachea add xayistekhan, muojzom', zoising,dilerokhan, mohabotokhan oxe khampe sordar dokxinnent dhaddle. Ag-yak xivaji ani sombhajik tannem koid kele. Punn vhoddli yukt loddoun xivaji-sombhaji bondkhonnintlean pollun gele.Ourongojeban sombhajik 11 march 1689 disa halhal korun jitoch mal'lo. 1699 te 1705 meren ourongojeb morattheanche godd gheupak vyost axil'lo. Punn razaramache karkidint sontaji ghorpodde,kanhoji angre adi xur sordaramni moglamni ghetil'le godd porot jikun ghetle. Morattheamadd 25 vorsa loddun ourongojeb bezal'lo. Khub kall dokxinnent uril'lean tachem ut'tor bhagant vorchosv ul'lemna. Eksarkea kel'lea zhuzank lagun tacho khojinoi sompot ailo. Rajyoproxasonantolem dublleponn ani duttppi dhoronn haka lagun tacho odhikar oddchonnint ailo ani tatunt taka duyems zalem. 1678 te 1707 meren to moratthe, rajput, zatt, bundele, xikh hancheavangodda loddlo.
Ourongojeb ek kormotth sun'ni ani porodhrmoudextto axil'lean tannem torekovar kor ladun hinduncho chholl kelo. Okboran rod'd kel'lo bigor muslomanamvelo jijhia kor tannem 1679 vorsa porot suru kelo. Zomin-mohsulovixim tin toreche kor tannem ladle. Tannem hindunchim komi kele. Xikhancho guru tegbohadur hannem badxahachea dhornnak virodh kelo mhunn taka jitoch mal'lo (1675). Tache he zulmi vrit'tik lagun dokxinnek morattheamni ani ut'torek rojput, zatt, xikh ani her zomatimni tacheadd koddok utthavo kelo.
Soinik ani senapoti he nodren ourongojeb khub axil'lo. To bollixtt ani soxik axil'loch punn vell ailear jivo trasant ghalun loddpachi tachi toyari astali. Punn tache vifol jinnek khub karnnam asat. Tannem rajkarobhar choloitona dus-ya konnakuch vixvasant ghetlona. Aplea bhurgeank legit tannem pois doul'le. To dubavi axil'lean taka konnakoddleanuch mog mell'llo na. Karbharachea barik-sarik gozalinchi to lokx ghaltalo.
Sokallosaun sanjmeren to udhyegant mogn rautalo. Islami dhormantlea sun'ni ponthache,nemodhrm' to kosoxin pallttacho. Romzanosaroke vhoddle upas to nixtthen kortalo. Kurann taka tonddpatth axil'lem. Taka koslench vyoson naxil'lem. Aplea sobond jivitant islam' dhormacho prochar zauncho mhunn tannem eksaroki khottpott keli ani tekhatir torantoranche punn zulmi marg vaprole. Ourongojebachi karkird okborache karkirdiitoli motti khori, punn okboran jitlea kallant mogol samrajeak vixal svorup haddlem titleach kallant ourongojeban mogol samrajeachea naxachi toyari korun douroli. Ourongojebachi beprva, kuttniti, dhormandhota ani her ovgunnank lagun moglost'ta pokhroli ani tachea mornnauporant rokhddich loyak geli.
Polleiat
Aurangzeb
वर्ग:Itihas / History वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam वर्ग:Romi panam
प्रशांती तळपणकार
प्रशांती तळपणकार ही एक नामनेची लेखिका,भाशांतरकार, समिक्षक,नाट्य आनी सिनेमा कलाकार आनी सामाजीक कार्यकर्ती.
जल्म
प्रशांती तळपणकार हांचो जल्म 29 एप्रिल 1963 ह्या वर्सा गोंयच्या काणकोण म्हालांत जालो.
शिक्षण
एम कॉम(मॅनेजमेंट)बी.एड
वावर
लेखिका,भाशांतरकार, समिक्षक,नाट्य आनी सिनेमा कलाकार ,सामाजीक कार्यकर्ती अशें साबार आयाम घेवन कोॆकणी साहीत्याच्या मळार मोलादिक वावर केला. बिम्ब लोकप्रिय मासिकाच्यो पालवी संपादक भुरग्यांचेर जावपी लैंगीक अत्याचारांआड गोंय दूरदर्शनाचेर कार्यावळ
चित्रपट
हिन्दी,मराठी,कोंकणी आनी इंग्लेज चित्रपटांतल्यान भुमिका केल्यात
व्यवसाय
म्हापशेंच्या डीएमसी महाविद्यालयांत असोसिएट प्रोफेसर
पुरस्कार
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:कोंकणी लेखक
आबदोन्यो रॅड्रिगीज
आबदोन्यो रॅड्रिगीजहो एक तियात्रीस्त.
जल्म
30 जुलाय 1936 ह्या दिसा जाल्लो.
Nag Panchami
Nagponchom' xraunnachea xudhd ponchmik monoitat. Xraunn mhoino suru zaun soglleant poilim yeupi ho utsou. Hea ponchmi disa ghoramni nagachi puza kortat, taka lagun tika ‘nagponchom'’ va ‘nagponchomi’ oxem namv poddlam. Ved kalla saun ho utsou monoit aileat. Hea sombondit sabar kanneo aikuvopak mellttat.
आबदोन्यो रॅड्रिगीज
शिक्षण
आबदोन्यो ल्हानपणार सात वर्सांचे पिरायेर बापायच्या बेण्डांत सिम्बल्स वाजोवपाक शिकलो.9 वर्साचो आसतना तो सदांत ब्रास बॅँडाक ड्रमस वाजयतालो.1959 वर्सातो आपलें फुडलें जेझ संगीताचे प्रशिक्षण घेवंक मुंबय शारांतगेलो. खूब हुशार आशिल्ल्या कारणान ताका संगीत बरोवपाक आनी वाजोवपाक येतालें, ताका संगीताची खंयचीय शैली सांबाळपाक जाताली जशेंकी 5/4, 7/8 , 15/8 टेम्पोज.
Nag Panchami
- xri krixnn jen'na kalika nagak porajit korun yomuna nhoinchea patallatlean sukhrup bhair ailo to dis xraunn xudhd ponchmicho axil'lo. Tea disa saun nagpuza korpak survat zali oxem mhonnttat.
- panch yugam poilim ‘sotyexvori’ namvachi ek devi axil'li. Ticho bhavo nagponchomichea adlea disa somvsarak ontorolo. Tea dukhan tinnem tea disa on'nacho konn pottant ghetlo na. Hea khatir, bhoinnin nagponchomichea adlea disa aplea bhavak dirgh ayuxy prapt zaunchem hea ud'dexan upvas korun devak magnneantolean vinoilo. Hea disa nagachi puza korpa fattlem karonn mhollear, sotyexvorik aplo bhavo tea disa nagrupat dislo. Ten'na tinnem tea nagrupak aplo bhavo manlo. Tea vellar nagdevan soput ghetlo ki, ji bhoinn taka bhavo manun tachi puza kortoli tichem to rokxonn kortolo. Haka lagun hea disa bailam nagrazachi puza kortat. Nagponchom' xudhd xraunn ponchmik monoitat
hea nagponchomi vixim purannant ek kotha asa. ‘tokxok’ nagan kel'lea opradha khatir kheast mhunn raza zonmezoyan sorpoigone suru kelo. Hatunt tannem sogllea sorpanchi ahuti divpak survat keli. Tokxok nag aplo jivo vattaupa khatir indrakodden gelo. Razan “indrai svaha, tokxai svaha” mhonnun indrodevachi legit ahuti tokxok naga vangdda dili. Hatlean, opradh korta ani tachem rokxonn korta to legit opradhi hem dakhoun dilem. Astik rixin razak top korun prosn'n kelo.Zonmezoyan jen'na taka vor magpak lailo ten'na astik rixin sorpoigone thamboupacho vor maglo. To dis xraunn xudhd ponchmicho aslo ani heach disa xri krixnnan kalia nagacho vodh kel'lo.
आबदोन्यो रॅड्रिगीज
वावर
ताणें कोंकणी फिल्मां खातीर लेगीतवाजप केलां.‘आमचेंनोशीब’, निर्मोण आनी म्होजी घोरकान्न’. ताणे त्रिकाल ह्या हिन्दी फिल्मांत लेगीत संगीत वाजयलां. त्या भायर आलफ्रेडरोजान,एमबीयर,जेरोमडिसोजा,लॉर्ड्ससलदाना, फा.पीटर कार्डोजो,व्हिलमीक्स-शेरोन,जोरोज,पीटरवीफर्नांडिस, आग्नेलोदीबोरीहाणीं तयार केल्ल्या कोंकणी एचएमवीरिकोर्ड आनी आयकपाच्यो कॅसटी खातीर ताणें संगीत दिलां.
‘गुडीसिवाय’ मुंबई दुर्दशनार ह्या सगळ्यां परस व्हडल्या बॅंडात वाजोवपी तो पयलो पाश्चात्य ड्रमर. ताणें डॉपरवेजा वांगडा‘मायफेरलेडी’ह्या ऑपेरांत भाग घेतलो. त्या भायर उशा अय्यराच्या कोंकणी संगीत कार्या वळींनी ताणें संगीत वाजयलां.आपलें स्वताचें सयत वेगवेगळ्या समयार मधुर संगीत दिवन तो आयज मेरेन आपल्या पांयांचेर उबो आसा.
Nag Panchami
Horxim nag vixari punn, bharti-i somskritit nagak devo manla. Nagponchomi disa bailam nagachi puza kortat.
आबदोन्यो रॅड्रिगीज
वावर
1965	वर्सा ताणे बी आयकम्पनीस्टीमरएस.एस.केन्या, एस.एस.उगान्डाजोमार्टिन बण्ड आनी पयस सुवाती प्रवास केलो जशें मोंम्बासा, तांजानिया,झीब्रालतोर,लोरेनसो,मार्कीस, बीरा, कार्दोज,श्रीलंका,आदीगल्फाचेदेश भोंवून संगिताचें सादरीकरण केलें. ब्रास बँण्डा ताणें मुंबयच्या आनी गोंयच्या नांवा स्तीक हॉटेलांत काम केलां.आपलें स्वताचें सयत वेगवेगळ्या समयार मधुर संगीत दिवन तो आयज मेरेन आपल्या पांयांचेर उबो आसा.
पुरस्कार
वर्ग:तियात्रिस्त/Tiatrist वर्ग:देवनागरी पानां
Nag Panchami
Polleiat
Nag_Panchami
जॅक सूझा फॅरांव
जॅक सूझा फॅरांव हो एक तियात्रीस्त.
जल्म
हाचो जल्म १५ मार्च १९३७ फार्तोडा, मडगांव मारिया कॉन्सेसांव मास्कारेन्स आनी आंतोनियो फ्रांसीस्को सूझा फॅरांव हांकां जालो.
वावर
जॅक सूझा फॅरांव हाणें तियात्राच्या मळार आपली सुरवात सात वर्सांच्या पिरायेर 'कुणबी जाकी' ह्या ताच्या बापायन निर्माण केल्ल्या तियात्रांत केली. एक वेवसायीक कलाकार कसो ताणें आतोनीयो मोरिस फेर्नांदीस देसा कृज, टोणी सेक्स, टोणी डायस, जॅक दे वार्का, रेमी कुलासो, रूजारीयो डायस, मायक मेहता, अनील कुमार, फेफ्सीतेस हिटलर, आदी.
पुरस्कार
वर्ग:तियात्रिस्त/Tiatrist वर्ग:देवनागरी पानां
प्रकाश वजरीकार
प्रकाश वजरीकार हो कोंकणींतलो नामनेचो लेखक, समीक्षक आनी नाटककार.
जल्म
3 जानेवारी, 1966
जल्म गावः वजरी, सांखळी-गोंय
शिक्षण
एम.ए.(मराठी-कोंकणी, तत्वगिज्ञान)
वर्ग:देवनागरी पानां
चिपळूणकर, विष्णुशास्त्री
चिपळूणकर, विष्णुशास्त्री (जल्मः २० मे १८५०, पुणे; मरणः १७ मार्च १८८२, पुर्णे)
मराठी ग्रंथकार ताच्या काळांतल्या आर्विल्ल्या मराठी गद्याक प्रभावी स्वरुप हाडपाचो मोलादीक वावर चिपळूणकारान केली.
ताचो बापूय कृष्णशास्त्री हो संस्कृततज्ञ, इंग्लीश साहित्याची जाणकार आनी विद्वान मराठी लेखक आशिल्ल्यान विष्णुशास्त्रीक मुरगेपणासावनूच वाचपा-बरोवपाची गोडी लागली. पिरायेच्या सातव्या वसा ताणें पुण्याच्या इन्फंट स्कुलांत प्रवेश घेतलो आनी १८६५ त संस्कृत आनी इतिहास हे ताचे आवडते विशय आशिल्ले. मुंबय विद्यापीठाची बी.ए. ची परीक्षा तो पुण्याच्या डेक्कन कॉलेजांतसून पास जाली (१८७२). तेउपरांत पुणे आनी रत्नागिरी हांगाच्या संरकारी माध्यमिक शाळांत ताणे शिक्षकाची नोकरी केली (१८७२-७९).
कृष्णशास्त्री हाणे चलयल्ल्या ‘शालापत्रक' ह्या म्हयन्याळ्यांतल्यान विष्णुशास्त्रीच्या बरपाक आरंभ जालो (१८६८). १८७२ त तो ताणें केल्ले खर टिकेक लागून 'शालापत्रक' बंद पडलें (१८७५). सुरू केलें (१८७४); ज. बा. मोडक आनी का. ना. साने हांच्या पालवान ताणे 'काव्येतिहाससंग्रह' हें म्हयन्याळे सुरू केलें (१८७८). आपल्या उजवाडावन त्या मार्गान देशसेवा करप, हो हें म्हयन्याळे काडपाफाटलो हेत आशिल्लो.
जानेवारी १८८० त, नवे पिळगेच्या मनाचेर देशाभिमानाचे संस्कार करपाखातीर म. ब. नामजोशी तशेंच टिळक-आगरकराच्या पालवान राश्ट्रवादाचो पुरस्कार करपी दोन खबरांपत्रां 'केसरी' (मराठी) आनी ‘मराठा' (इंग्लीश) ताणे काडली. तेखेरीज चित्रशाळा, किताबखाना (पुस्तकांचे दुकान), आर्यभूषण छापखानो असले समाजशिक्षणाचे नदरेन उपेगाक येवपी उपक्रम ताणे सुरू केले. ‘निबंधमाला' हें विष्णुशास्त्रीचे मुखेल जिवीतकार्य. जानेवारी १८७४ वस ताचे निबंदमालेचो जल्म जाली.
विंगड विंगड विशयांचेर बरयल्ल्या ताच्या निबंदांक कृष्णशास्त्री हाणे सुरू केल्लो सँम्युएल जॉन्सनच्या ‘रासेलस' ह्या ग्रंथाचो कवींचेर ताणे जे समीक्षात्मक निबंद बरयले, ते फुडें 'संस्कृत कविपंचक' ह्या नांवान उजवाडाक आयले (आवृत्ती दुसरी, १८९१). ह्या निबंदांनी काळ, कविता आनी कला हांची इतिहासीक नदरत विस्कटावणी केली. कवित्व, ग्रंथांवयली टिका ह्या विशयांवयलें बरोवप आस्पावता. लोकभ्रम, अनुकरण, गर्व असले विशय ताच्या समाजीक बरपांत आयल्यात. 'आमच्या देशाची स्थिती' आनी ‘मुद्रणस्वातंत्र्य' हे दोन लेख स्वदेश, स्वधर्म आनी स्वभाषा हेंविशींची उपाट अभिमान ही ताच्या बरपाफाटली मूळ प्रेरणा आशिल्ली. ब्रिटीश राजवटीच्या शेकातळा हेत आशिल्लो.
- कीं. वि. सं. मं.
वर्ग:देवनागरी पानां
Utravoll - Vocabulary; Konkani ~ English ' P '
Utravoll - Vocabulary; Konkani ~ English ' P '
वर्ग:Konknni वर्ग:Konkani-Inglez Utravoll/Xobdkox वर्ग:Romi panam
Vishnu Wagh
Vishnu Surya Naik Wagh Bharotachea Ut’tor Goeantlea St. Andre motdarsonghantlo  Bharotia Jonta Pokxacho Amdar aslo.To ek kovi, borovpi, nattkist, potrkar ani  management consultant/ trainer aslo. Tachea nazuk bholaike khatir tannem 2016 vorsa savn kriaxil karkirdentli rojea ghetlea.
पुंडलीक नायक
thumb|गोंयचो कोंकणी साहित्यकार पुंडलीक नारायण नायक, इन्स्टिट्यूट मेनेझेस ब्रागांसा हांगाच्या कार्यावळींत पुंडलीक नारायण नायक (जल्म: २१ एप्रिल १९५२) हो गोंयचो कोंकणी भाशेचो कवी, लघुकथाकार, कादंबरीकार, नाटककार, पटकथा लेखक. ताचें श्रेय ताका 40 पुस्तकां आनी दोन चित्रपट आसात'''. '''
Vishnu Wagh
Rajki karkird
Goem Prodes Kongres Somitecho 14 vorsam adlo sorvchittnis ani provokto asun, Wagh-an Bharotia Jonta Pokxant 30 Outubr 2011 jiextt BJP fuddari — Laxmikant Parsekar, Khasdar Shripad Naik, ani Manohar Parrikar hanche hajirint proves kelo.
पुंडलीक नायक
ताची कादंबरी अच्चेव ( The Upheaval, 1977) ही इंग्लीशींत अणकारीत जाल्ली पयली कोंकणी कादंबरी भाशेच्या इतिहासांतली एक स्थळचिन्न मानतात. बेकायदेशीर खणकामाक लागून उध्वस्त जाल्ल्या गोंयांत आदारिल्ली ही काणी. आच्चेवाचें वर्णन एक कादंबरी अशें केलां, जी पोंडा [उप] जिल्ह्यांतल्या शेतकार जिणेचें वर्णन करता आनी मिथक आनी संस्कारांनी जगपी पारंपारीक समाज आधुनीक यंत्रीक जिणे पद्दतीच्या संपर्कांत येता तेन्ना कितें जाता तें दाखयता."
Vishnu Wagh
Rajki karkird
To Goenchea Vidhan Sobhechi Venchnnuk, 2012 1219 motamni  Venchnnuk Mandd 14 St. Andre manddantlean  - zantunt Goa Velha(St Andre), Azossim-Mandur, Neura, Batim, Agacaim (St Lawrence), Pale-Siridao ani Curca-Bambolim-Telaulim aspavtat; thoim jikhlo.
पुंडलीक नायक
मनोहर शेट्टी, दक्कन हेराल्डांतल्या एका नियाळांत बरयता: "पुंडलिक नायकाची कादंबरी हेच खर फाटभूंयेर घडल्या, खण उद्देगाचेर जाल्ल्या निश्क्रीय घुरये वांगडा स्वताक पुरोवपी शेतकी समाजाच्या क्षयाचो सविस्तर इतिहास सांगल्या." कोंकणींतल्यान पयलेच खेपे अणकारीत जाल्ली नायकाची कादंबरी १९७७ वर्सा आयली तेन्ना कितें तरी सनसनाटी निर्माण जाली. व्हड उद्देगांच्या बुलडोझरांनी ल्हान शेतकी होल्डिंगांचेर जावपी विध्वंसक परिणाम गोंयांतल्या हेर खंयच्याच लेखकान इतल्या चित्रात्मक आनी क्रूर तपशीलांत चित्रीत करूंक नाशिल्लें. कादंबरीचो नायक पांधारी हो सगळ्यांत पयलीं आलोभन दिवपी शाफ्टांत पडटा. पेरणीच्या शुभ दिसा आदीं बाबूसो हो एक धूर्त आनी बेईमान गो-बीटवीन ताचे कडेन भारवाहक म्हणून ताची सेवा आनी खणींतल्यान धातुक व्हरपाक आपली बैलगाडी भाड्यान घेवपा खातीर ताचे कडेन वता. पांधारी बेगीन पयशांच्या आकर्शणाक बळी पडटा आनी खिणाक बंधनकारक मजूर जाता आनी एकदां जिवीत सांबाळपी शेत नांगरपी बैल येरादारी वाहन जातात, लुटमार केल्ल्या जमनीच्या धातूच्या लुटमारांनी भरिल्ली गाडी."
Vishnu Wagh
Rajki karkird
14 Janer, 2016 vorsa savn to Goem Vidhan Sobhecho Palvi Sobhapoti aslo..
पुंडलीक नायक
उल्लेखनीय ग्रंथ
एकूणच नायकाक ३२ नाटकां, आनी लघुकथा, कादंबरी, कादंबरी, अणकार आनी भुरग्यांच्या तुकांत पुस्तकांचो संग्रह ताच्या श्रेयाक मेळटा. कोंकणी नाटकाच्या मळार ताका आद्यप्रवर्तक मानतात.
Vishnu Wagh
Somajik ani Sonskrutik kareo
Vishnu Surya Wagh zaitinch vorsa somajik-sonskruti mollar kriaxil asa.[7] Tannim sokoilim podam duxoileant:
Bholaikeche prosn
Mai 2016 vorsa, Waghak kallzacho udbhov zalo..[12] Agost 2016, taka porot Ponnje eka bhousacho suvallo chalu astana kallzacho udbhov zalo..Uprant tannem Goenchea Voizuki Kolejint  (GMC) angioplasty keli ani uprant taka Mumboi halovpannt ailo zoim taka poilo Hinduja Hospital, Mahim, ani tea uprant Kokilaben Dhirubhai Ambani Hospital, Andheri  zoim boreo neurosurgical sovloti asat thoim vhorpant ailo. Taka hospitalantlo ghora vochpak dilo ani Wagh Goeant Abril 2017 portolo. Taka zaitech favtti portolea uprant Goeant hospitalant vechem poddlam.
पुंडलीक नायक
उल्लेखनीय ग्रंथ
ताचीं कांय नाटकां अशीं आसात: कांय जाणांनी "ताच्यो कृती इंग्लीश आनी हेर भाशांनी हाडप सामकें कठीण" अशी कागाळ केल्या. नायकाचो आच्चेव कसो घडलो तें सांगपी एक निबंद (विद्या पाई हाणें इंग्लीशींत अणकारीत केल्लो)य आसा. हो निबंद (कोंकणींत) मुळांत 2012 वर्साचे सुरवेक कोंकणी कादंबरीचे 150 वर्सां पुराय करपा खातीर उजवाडाक आयिल्ल्या कोंकणी साहित्यीक नेमाळ्याच्या जागाच्या खाशेल्या अंकांत उजवाडाक आयिल्लो
Vishnu Wagh
Vad-vivad
Waghachea kovitancho songroh, Sudhir Sukta (bhaxantor: Sudranchim gaionam), ho vixoi ek vad-vidacho zavn gela jen’na to Agost 2017 vorsa sador korpant ailo zaka  Goa Konkani Akademichem (GKA) tosrip kovita vorgonnant jahir zavpachem aslem..[14] Somaj madheomacher tantuntlim kaim kovnam ukhlun tim “sondorbha bhair” vanttpant ailim. Outubr 2017, rajio sorkaran soglle 32 ghoxit korunk naslole sahitio ani sonskrutik tosrip rod’d kele, zantunt Wagh-achoi somavex aslo..[15] Wagh ani uzvaddavpir Volvoi-chea Apurbai Prakaxonacher, Bharoti Dondd Sonhitachea 293, 292 vibhaga khal ani Ostoreanchea Oxil prodorxon (Monai) kaideachea 4 vibhaga  khal  ek FIR fail korpant ailo, Hachem karonn ostoreanchea hokam khatir zhuzpi Auda Viegas hinnem kagall koxe porim pustok ostoreancher ani zatincher prodorxon korta dekhun keloli.
पुंडलीक नायक
उल्लेखनीय ग्रंथ
नायक 1977 वर्सा नाटकां बरोवपाक लागलो. शुभम नायक ट्रस्ट आनी कला आनी संस्कृती संचालनालयान पुंडलीक नायकाच्या वेंचून काडिल्ल्या कोंकणी नाटकांचो महोत्सव मासोरदेम— सत्तरी, मांद्रेम — पेर्नेम, सांगेम, चौदी— कानाकोना आनी शिरोडा — पोंडा ह्या पांच प्रादेशिक केंद्रांनी आयोजीत केल्लो.
पुरस्कार
''भारताच्या साहित्य अकादमी, 1984 वर्सा चावरंग, ह्या वावराक कोंकणींत साहित्य अकादमी पुरस्कार फावो जालो. ताका 2010 वर्सा आजीवन कामगिरी खातीर गोमंत शारदा पुरस्कार फावो जालो ''
ताणें चौरांग हें संकलन संपादीत केलां आनी ताचे खातीर ताका १९८४ वर्सा साहित्य अकादमी पुरस्कार मेळ्ळा ते भायर ताका एआयआरचो नाटककार पुरस्कार (१९८६, १९८७), ऑस्ट्रेलियन अॅकॅडमी ऑफ ब्रॉडकास्टिंग अँड सायन्सचो पॅटर्स पुरस्कार (१९८८), बाल नाटकाचो गोंय सरकाराचो पुरस्कार (१९७५), कोंकणी भाषा मंडळ पुरस्कार फावो जाला. 2013 वर्सा संगीत नाटक अकादेमीचो पुरस्कार ताणें भारतीय रंगमाचयेक नाटककार म्हूण केल्ल्या योगदानाक लागून मेळ्ळो.
वैयक्तीक जिवीत
नायक हाचो जल्म २१ एप्रिल १९५२, दिसा गोंयच्या पोंदा तालुक्यांतल्या व्हॉल्वोई गांवांत जालो. ताणें शाळेचो शिक्षक (१९७२-७८) म्हणून आपली कारकीर्द सुरू केली, १९७९ वर्सा ऑल इंडिया रेडिओ, पंजिम, उपसंपादक म्हणून काम केलें आनी उपरांत थंय पटकथा प्रभारी सहाय्यक संपादक म्हणून काम केलें. १९८४ वर्सा ताणें ऑल इंडिया रेडिओ सोडून पूर्णवेळ लेखक जालो, आनी ताचें श्रेय ३२ नाटकां आसात. ताचें लग्न हेमा नायक, कोंकणी साहित्यीकय आसा. गोंयांतल्या कोंकणी भाशेच्या आंदोलनांत (१९८५-८७) तांचो म्हत्वाचो वांटो आशिल्लो. तो संयोजक आशिल्लो   कोंकणी पोर्जेचो आवाज (transl. Voice of the Konkani People), त्या वेळार कोंकणी भाशेच्या कार्याक चालना दिवपी प्रचार पंगड.
नायक हाणें रेडिओ आनी दूरचित्रवाणी खातीरय नाटकां बरयल्यात, आनी चित्रपटांचें संपादन केलां.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:कोंकणी लेखक वर्ग:नाटककार
नानेली
नानेली
नानेली हे उत्तर गोवा जिल्ह्यातल्या सत्तरी तालुक्यातील ६०९ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ६० कुटुंबाचे व पुराय २९४ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार VALPOI ८ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा १४६ दादले आनीक १४८ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ० आसून अनुसूचित जमातीचे ० लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६७९२ आसा.
साक्षरताय ==
शैक्षणिक सुविधा == सगळ्यांत लागीं पूर्व-प्राथमिक शाळा (VALPOI) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत १ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं कनिष्ठ माध्यमिक शाळा (AMBEDEM) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं माध्यमिक शाळा (VALPOI) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा (VALPOI) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (SANQUELIM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (BANDORA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय (BAMBOLIM C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (PANAJI) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (MAEM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (ONDA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (VALPOI) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (BICHOLIM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं कुटुंब कल्याणकेंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण ना. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण आसा. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण ना. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण ना. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण ना. गांवांत झरीचें उदक पुरवण ना. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण ना. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण == गांवांत बंद गटार उपलब्ध ना. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हो क्षेत्र संपूर्ण स्वच्छता अभियानात आसा गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध आसा. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध आसा. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनीक येरादारी == गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं उपपोस्ट ऑफीस ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट आनीक तार ऑफीस ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गावाचो पीन कोड ४०३५३० आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं इंटरनेट सुवीधा ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी बस सेवा ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं ऑटोरिक्षा व टमटम ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं टॅक्सी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं व्हॅन ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राज्य महामार्ग ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं वेपाराविशी सावकारी पेडी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं स्वयंसहाय्य गट ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेशन मांड ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळांमळ ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक पुस्तकालय ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक वाचनालय ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं विधानसभा मतदान केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखा तीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
नानेली ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय़ वर्ग:उत्तर गोंय वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे
Indiecheo Rail Marog
Bharti-i relve : relve hem bhartantole yeradarichem mukhel sadhon. Bhartantolo poilo relvemarg mumboi te tthannem hanche modim 16 epril 1853 disa suru zalo ani tachi lambai sumar 34 kimi. Axil'li. Poile gaddyek 14 ddobe ani 3 injinam zoddl'lim. 1854 – 60 hea kallant atth relve kompneo sthapon zal'leo. (1) istt inddiyon relve (2) grett inddiyon peninsula relve (3) modras relve (4) bam'mbe borodda ondd sonttrol inddia relve (5) sindia relve (6) isttorn bongol isttorn (7) sauth inddiyon relve (8) kolokt'ta ondd sauth relve. 1869 – 81 hea kallant relve kompneamni ani brittix kompneamni mellun sumar 14920 kimi. Meren gezache relvemarg bandle. I.So. 1881-1900 hea kallant bongol sonttrol relve (1881), rohilokhondd ondd kumaum relve (1882), sodrn morattha relve (1882), inddiyon middlondd relve (1885), bongal – nagpur relve (1887), asam' – bengal relve (1892) ani borma relve (1897) heo kompneo sthapon zaleo. Hea kallant vott'tt 33 relve kompneo 98 marg choloitaleo. 1900 ujvaddotta mhollear relvemarganchi vott'tt lambai 39,603 kimi. Axil'li. 1905 vorsa relve monddllachi sthapna zali. 1908 mhollear hea meddllachi punrrochonnuk keli. Hea kallant sorkaran sumar 16,000 kima. Lambayeche fantte ani purounn relvemarg bandle. 1915 mhollear relvemargachi lambai sumar 56,456 kimi. Itli zali. Poilea mhazhuzant ani tea uprantchea kallant (1914 – 21) bharti-i relve veustha moddkollik aili. Tekhatir loxkori nodren mhotvache oxe relvemarg bandle. Taka lagun relvemargachi vott'tt labam-i 58776 kimi. Meren pauli.
Nouhembor 1920 vorsa sor hache odhyokxotayekhal nemil'le somitin kel'lea choddxo xifaroxi sorkaran apnnail'leo. 1925 vorsa sorkaran istt inddiyon ani grett inddiyon peninsula he kompnichi veustha apnnakodden ghetli. Taka lagun choddxa bharti-i lokank relvent rojgar mellunk laglo ani provaxanchea sukh-soyinkhatir chodd lokx dilem. 1924 vorsa relve orthoveustha veglli korpachea prostavak monzuri dili.
I.So. 1925-30 hea kallant relvechi orthik sthiti kaim promannant sudaroli sudaroli. Hea panch vorsam'modim xilki utpon'n ru.5264 kotti. Hea kallant mumboi ani chen'ni hea vattharant vijechea gaddeo suru zaleo. 1929 -30t relvemargachi lambai 66,758 kimi. Axil'li.
Teuporantchea 1931 – 35 kallantolo orthik mondicho bharti-i relveche vaitt porinnam' zalo. Dusrea mhazhuzachea purvokallant relveche orthik sthitint sudaronna zali. 1937 vorsa bhartaposun brohmodex vegllo zalo. Ten'na vott'tt relvemarganchi lambai 3200 kimi.No unni zali. 1939t bharti-i relvemargachi lambai 65850 kimi. Axil'li. Dusrea mhazhuzachea kallant bharti-i relve poilea mhazhuzachea manan chodd susjz asil'li. Zhuza sahity vhorpakhatir khub promannant vaginnincho vapor zalo. Taka lagun khajgi upegakhatir khubuch thoddeo vaginni upolbdh axil'leo. 1942 to zhuz yeradar monddoll sthapon kelem. Sumar 6500 kimi. Lambayeche relvemarg kaddun mesopottemia ani irak hea dexant dhaddle. 1943 – 44 chea bonglantlea duxkallak lagun relvemonddollamukhar pench nirnann zalo. Loxkori ani nagri lokamvangodda dukllachea vattharant on'nodhany dhaddpachi zobabodari relvecher aili. Tea kallant relven sodcheporos dor mhoineak sorasori don kottimporos chodd provaxanchi yeradari keli.
Bhartache suttkeuporant dexache fallnnek lagun bharti-i relvechi-i vibhagonni zali. Loxkori nodren mhotvache oxe relvemarg mhollear bongol asam' relvecho choddso bhag ani north vesttorn relvecho 4/5 bhog pakistanakodden gelo. Hea vellar relve kormochareachem stholantororuy vhodd promannant zalem. Pakistanantlean sumar 104000 kormochari bhartant aile. Zalear bhartantleam' sumar 83,000 kormochari pakistanant gele. Rajki-i svatontry mellttokoch bharti-i relvek zaitea oddchonnink tondd divchem poddlem. Adlim somsthanam bharti-i songhrajeant vilin zatkoch bharot sorkarachea relvechi margolambai 12,096 kimi. No vaddli. Hea somsthananche relvemarg vegvegllea prokaranche ani vegvegllea akaromananche axil'lem.
31 march 1978 disa vott'tt relve veusthanchi nnou porimonddollamni vibhagonni keli. Hea porimonddollanchi namvam tachea mukhealoyachem tthikann ani margolambai (kimi.) oxi asat – modhy (mumboi – boribondor – vhi.Tti; 6815), udent (kolokt'ta; 4291), ut'tor (novi dil'li; 10987) ixany sima ut't-udent (gorkhopur 5163) ixany sima (mali gamv - gouhati; 3763), dokxinn (chen'ni; 6756), dokxinn modhy (sikondorabad; 7204), ogney va dokxinn udent (kolokt'ta; 7115), ani ostont (mumboi-chorchogett 9889).
Bharti-i relveveustha hi axiantoli soglleant vhodd ani somvsarantoli panchvea kromankachi. Suttkeuporant ticheant zaiti udrogot zaun 31 march 1988 disa 61,976 kimi. Zali. Bhartant brodd gez, mittor gez ani nero gez he relvemargochea rundayeche tin prokar vaprant asat. 1972 saun vafechea relve injinazagear vidyut ani ddijhel injinam ailim. Toxench sonket nidrxon ani dursondexouhon hanchea odyoyautikoronnant ani sudaronnent borich progti zali. Uprant songnnokachem yug relventuy paulem. Novi dil'li, mumboi, kolokt'tachean yeupi gaddeanchea arkxonnakhatir songnnokacho upeg korunk lagle. Tebhair vahnachem vitronn ani niyontronn hanchekhatir toxench dor eke vagnnichea ani provasi ddobeachea stholantoracho topxil douropakhatir songnnokacho vapor kortat.
Sahity samgriche babtint bharti-i relve svoimpurnnoteche nodren ul'lekh korpasaroki progti kel'li asa. 1951 -52 to yojnabdhd vikasokaryokromache survek bharti-i relve 23% sahity samugri ayat kortali. 1985 – 86 mhollear he ayatichem promann 8.3% meren unnem zalem. Ponchoursuki yeuzonnentuy relvechea vikasakhatir tortud vaddoili. Bharti-i relvechea proxasonachi ani veusthaponachi zobabodari relve rajmontreache dekhrekhikhala relve monddoll polloita. Hea monddllant relve montraloyantolo podsidhd mukhel sochiv ho odhyokx, ek orthi ayukt ani panch vangddi hancho aspavo asta. Vott'tt relve veustha nnou porimonddollamni vibhagil'li asun dor eka porimonddollacho ek mohaveusthapok asta ani to relvechem kary, samball ani orthik gozali he nodren relve monddllak zobabodar asta. Relve proxason ani zonta hancheantlea porspor sohkarakhatir raxttri-i relve upeg korteanchi sol'lagar somiti, porimonddolli-i relve upegokrteanchi somiti bi vegvelleo somiteo kam' korta.
1924-25 vorsasaun relvechi orthoveustha sorkarachea sorvosadaronn utpon'nacho babimsaun veglli keli. Relvecho svatacho nidhi ani lekha veustha asun somsdek relvechem venglle odmasoptrok sthapon kortat.
Bharti-i relve injinachem utpadon chit'toronzonantlea (ostont bongal) chit'toronzon lokomottivh vorks hea (ut'tor prodex) hangachea ddijhel lokomottivh vorks hea karkhaneamni kortat. Te uprant mukhel margauylea vidyut ani ddijhel drovi-i xotting injinachem utpadon korunk lagle. Heach kallant mittor gezauyolim choddxim vafechim injinam ttatta injiniyoring ondd lokomottivh kompnin toyar kelim. Chit'toronzon karkhaneant ekdix vidyot provahacher cholpi poilem injin 1961- 62t ani poilem ddizhol injin drovi-i xontting injin 1967-68t toyar kel'lem. Mukhel margauyolem ddijhel vidyut. Injin toxench zodd kamakhatir vaprotolim xontting injinam varannosi hanganchea karkhaneant toyar kortat. Heach karkhaneant 1963 – 64 vorsa brodd gez injinachea ani 1968 – 69 vorsa mittor gez injinachea utpadonak survat zali. Te uprant mat dexant ddijhel vidyut injinam ayat kelim nat. Provasi sevekhatir lagpi ddobeanchem choddxem utpadon perambun (tomillonaddu) hangachea inttigrol koch fekttori hea karkhaneant zata. Hea utpadonak purok oxem utpadon bharot orth muvhors li. Ani jesps he bhouxik mollauyole upkrom' kortat ani he tin karkhane mellun bharti-i relvechi choddxi goroz bhagoitat. Ddobeanchim chakam ani tankam zoddpi as toyar korpakhatir 1984 vorsa bengalor hanga karkhano sthapon zalo. 1988 vorsa thoim poilea ddobeachi nirmiti zali. Bhartantlean ttanzhania, toivan, yugandda, brohmodex, vhiettonan, filipins adi dexank relve provasi ddobe nireat keleat. Bharti-i relvechi vaginnichi goroz bhouxik ani khasgi mollauyole karkhane mellun bhagoitat. Tin relve durusti kormoxalla hea karkhaneachea utpadogonak purok oxem utpadon kortat.