cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ejipt
Bhumyvrnnon:
Nail nhoincher ijiptachem jivit cholta. Hi nhoim ijiptant sumar 1,500 kimi. Meren vhamvot. Nail nhomyok vorsantlean ekdam humvar yeta. Ithiopiantoli sobet nhoim (nil nail)dhove nail nhomyek melekel hanga melltta ani pausalleant nail nhomyok choddxa udkachi purounn korta.
Ithiopiantleo baro, abbai ani atbara nhomyo sudanantlean ijiptant vochpi nail nhomyok 90% udkachi purounn kortat. Gimachea disamni mat dhove nailochem ani upnhomyachench udok nail nhomyont vota. Elbortta sorourantlean dhovi nail bhair sorta ani zuba saun vhamvot ‘sud’ chea chikhlachea vattharant pauta. Melekel uprant vaddi helfa ani asvanchea modim bandil'lean humvar yeun rebo soglleutten patllopachem unnem zalam.
Hovaman:
ijiptantolem hovaman vallvontti asa. Gimachea disamni tapman 270 se. Te 32 se. Asta. Xialleantoi uxnnotai asta ani tapman 120 se. Meren asta.Vaivyeuttenchea vareak lagun doreadegamvelem tapman matxem thondd asta. Vosont ritunt dokxinneuttenchean vhamvpi vareank ‘khomsin’ mhonnttat. Tankam lagun vallvonttantolem tapman borech khepo 430 se meren pauta. Ijiptant pausallo na. Bhumymdhy doreadeger sadaronn 20 sem'mi. Paus poddtta, dokxinneutten sadaronn 2.5 sem'mi. Zalear vaddi helfa hanga matoi paus poddna.Elekzhanddriya hanga vorsantlean 40 disank 19 sem'mi; portt soid hanga 8 sem'mi. Ani kairo hanga 2.3 sem'mi. Paus poddtta.
Vonspot ani monzat:
ijiptant choddso vatthar vallvonttacho axil'lean loje zhopam,zhavo ani vallvonttant vaddpi her prokarochi vonspot disun yeta. Udenteutten ani sinai vattharant zomnibhitor axil'lea udkachea adaracher khajrachim zhaddam vaddttat. Nail degnnant kaim ranoutt vonspot asa. Ijiptant zori ranam naslim tori khajrachim ani limbache zatichem zhaddam vaddttat.
Bokddeo, menddhram, gaddvam, untt hi hangachi mukhel monzat. Hornnancheo kaim zati, toros,kolo, khokodd, aibeks him zonauram, tebhair 300 voir suknneancheo zati, pakhe, vinchu, sorop,paro hi monzat hanga asa. Nail nhomyont toreterochem nustem asa. Mangim mat halinchea tempar unni zait gel'lim disun yeta.
Itihas:
ijiptacho purvil'lo itihas tis ghoranneambhitor vanttun ghalum yeta. I.So.Po. 3100 te i. So. 642 merenocho itihas tatunt yeta. 639 to orob soineacho odhikari ibn-ol-os hannem ijipt aple sot'tekhala haddlem ani to kholifa zalo. Tachea vonxzamni 200 vorsam rajy kelem.969 saun 1171 meren fatimi vonxan rajy kelem. Sumar 970 to, ol-ozhar videapitthachi thapnnuk zali. Ayubid ghorannean 1171 saun 1250 meren rajy kelem. Fuddem gulab ghoranneachem rajy turkanchi 1517 toli ghuri yeysor tigun urlem. Turkancho xek 1805 meren chol'lo. Uprant paxa muhm'mod olichea ghorannean 1914 meren hanga rajy kelem. Muhm'mod oli mull albeniacho, tannem hea dexache udrogotikhatir borech koxtt ghetle. 1869 to toyar zal'lea suejh kalveak lagun ijipt hem yeradarichem kendr zalem. 1882 vorsa brittnan ijiptacher oprotyokx sot'ta cholounk survat keli.1914 to tamnni hea dexak puraiponnan aplea hatakhala ghetlo. 1922 to ijiptak moreadit svotontrotai mell'lli. Vofod pokx, zhoglul paxa ani nehas paxa hamnni purai svotontratayekhatir yotn kele; punn brittix soiny 1936 meren suezhoche sobhasod zalo. Tea choursa orob ligachi thapnnuk zali. Pelesttainak lagun orob-ijhrael zhuz 1948 to suru zale. Hea zhuzant kranti zali. Foruk razan dex soddlo ani nogib poilo pontprodhan zalo. Ijipt prozast'tak raxttr mhunn ghoxnna zali. Ijiptoche magnneulean 1956 meren thoimsaun sogllem brittix soiny fattim kaddlem. Zun 1956 to nasor raxttradhyokx zalo. Tannem 26 zuloi 1956 disa suezhochem raxttriyokoronn kelem. Takalagun hanga prosn uprasole ani britton ani framsan ijiptacher bamb uddoile. Somyukt raxttranche modhyosthin ho vad somplo. 1948 saun ijipt-ijhrael hanchemodim tin zhuzam zalim ani donuy dexam'modole vaitt sombond toxech urle. 29 ekttobor 1956 saun zhuzak lagun gazha hanga antororaxttri-i polis dourole. Punn tacho vhoddloso faido zaunt paulo na. 1967 ani 1973 to porthun zhuzam zali. Hea zhuzamni ijiptachem borench luksann zalem. Kaim vatthar ijhraelan ghotlo. Suejh kalveant botti buddil'lean to yeradarikhatir bond zalo. 1973 meren to bond uril'lean ijiptachi orthik poristhiti ibaddoli. 1958 to ijipt ani siria hanchem songhrajy nirmann zalem. Hatunt fuddem yemen bhitor sorlo, punn ho ekoutt chodd kall tiglo na.1965 to nasor hachi porthun so vorsankhatir pontprodhan ani odhyokx mhunn venchnnuk zali. 1970 to nasor haka moronn ailem ani onvor sadot ho odhyokx ani pontprodhan mhunn venchun ailo.Tannem 1979 to ijhraelavangodda xant'tayechi koblat keli. He koblatik lagun her orob raxttramni ijiptak orob ligantlean bhair uddoilo ani tacher bohixkar ghalo. 6 ekttobor 1981 onvor sudaropachi zalo. 1983 to ijipt ani her orob raxttranche sombond sudaropachi sulus lagli punn libia ani siria hea donuy dexamni aplo bohixkar chaluch dourolo. 1984 to mubarokacho pokx vhoddlem bhoumot melloun porthun venchun ailo.
Rajyoveustha:
epril 1923 to ijiptachem somvidhan zahir zalem. Hem somvidhan beljiyomchea somvidhanacher adaril'lem axil'lem. Somsdechi sinett ani chembor ef ddepyuttiz oxim don ghoram axil'lim. March 1964 to nasor hannem novem somvidhan zahir kelem. Tepromann hea dexachi somazovadi lokxai raxttr mhunn ghoxnna zali. Lokanchem vidhimonddoll raxttradhyokx so vorsankhatir venchun kaddtta.Vidhimonddoll ekach ghorant boska gheta. Tatunt 5 vorsankhatir venchun ayil'le 392 vangddi asatat.
Thollavem proxason 26 prantantlean cholta. Dor prantacher kendr sorkar rajyopalachi nemnnuk korta. Gamvanchem ani xaranchem proxason thollavea monddllankodden asta. Hangai lokxayechea margan venchun ayil'le protinidhi rajyokarobhar choloitat.
Nyaiveustha islami, french ani inglix nyaipd'dhoticher adaril'li asa. Char vingddovingodd pamvddeavelim neayaloyam hanga asat. Thollavea kaido ani rakhnnecher ghor khatem ani polis niyontronn dourotat.
Orthik sthiti:
hangachi orthoveustha boreach promannant xetouddicher adarlea. Kapsachem utpadon hanga borench yeta. Kapus nireat korpi dexam'modim ijipt boroch mukhar asa. Gomvachi pikaull halinchea vorsamni matxi unni zalea. Kando boroch pikta. Tebhair barli, moko, tandull,ums, her kodd'ddonnam, mosmi bhiknnam, tel kaddpak upegi poddpi pikam, bhajipalo, kellim, drakxam,khazur, limbache zatichim follam hanchem-i pik boreach promannant yeta. Gorvam ani kukddam pospachea udyegankoi borench mhotv asa.
Fosfett, lokhonn, mongniz ani kollso hangachea khonnimni sampddotta. Telachea udyegak lagun ho dex orthik nodren udrogotik paula. Soimik tel mellpacheo hanga 6 mukhel telkhonni asat. Udkantoli sompt'ti choddxi nail nhomyotlean melltta. 1983 vorsa hea dexak 15 lakh poryottokamni bhett dili.
Yeradari ani soncharonn:
1983-84 meren hanga 30,069 kimi. Lambayeche roste axil'le.Tatuntole 47% ddambri. Vallvonttamni yeradari korchekhatir unttancho upeg kortat. 1984 meren relvemarganchi lambai 4,346 kimi. Axil'li. Suejh kalveantolean somvsarantoli mhotvachi yeradari cholta. Porttosoid ani elekzhanddria him ijiptantoli mhotvachim bondram zaun asat.Nail nhomyotleanoi borich yeradari zata. ‘ijipt eor’ hi vimanokomponi hovai margavelea yeradaricher niyontronn dourota. Kairo ani elekzhanddria he mukhel antororaxttri-i vimanotoll asat. He bhair ani borechoxe vimanotoll asat. Tatuntole 11 mhotvache. Vimamargamvelean zogantlea boreach mhotvachea xarankodden hea dexachi yeradari cholta.
1985 meren hanga 17 khobramptram axil'lim. ‘ol ohrom'’ hem soglleant chodd khopachem khobramptr. Reddio ani durchitrovannicher puraiponnan sorkarachem niyontronn asa.
Lok ani somazojinn:
ijiptantolem 90% lok nailochea degnnant rautat. Vallvonttanchea vattharamni lokancho rabito samkoch unno asa. Hea lokanchem vanxik daiz tharaup titlenxem sope na. Tancheant purvil'le ijipxiyon, orob, turk ani her vonxachi-i bhorsonn zal'li sampddotta.Dobit kems, ghottmutt kudd, goro kor him ut'toreuttenchea lokanchim khaxeloponnam. Dokxinneuttenoche lok tetlexe gore nat. Choddxe lok islami xafi ponthache asat. Honfi, maliki, koptt hea kaim vonxancheo zomati-i hanga asat. Her porkeam'modim grik, armeniyom', siriyn he asat. Hangache somaz tin vantteamni vegllo zala.:
1.Fel'lohin: mhollear xetkar. Hanche promann sumar 60% asa. Ho vorg samkoch magaxil'lo asa. Hanchemodim koplar, khaddkecher hatancher ani kansulancher gondun gheupachi pod'dhot asa.Bailanchem kems lamb astat ani tim vinneo ghastat. Dadleanchem kems lhan ani khadd douropachi pod'dhot asa. Methyecho upeg kems, khadd rongoupakhatir kortat. Hatam-pamyancheroi methi rongoupacho prokar soglleak asa. Dadleacho bhes suti kopddeancho asta ani tacher ‘gol'lobia’ pangurotat. Tokler ‘lebdo’ ani tacher dhovo kopddo fetteasaroko gutthlaitat.Pamyamni ken'naken'nai bolgha (paitonnam) ghaltat. Bailank vostincho boroch soms asa. Kaim bailo milaya (burkho) vaprotat. Vosti tambeacheo va rupeacheo astat.
2.Beduin: hea hegddea pongddancho somaz lhan asa. He gorvam, menddhram, untt postat ani tankam dheun bhomvt astat. Gorek beduinak don te char bailo astat. Eka ghorabeant char te panch bhurgim astat. Dorek zomaticho mukheli ‘xekh’ asta.
3.Xaramni raupi lok ani vepari: ho tisro vantto zaun asa.He sumar 30% asat. Hanchem kuttumb lhan asta.
Fel'lohin lok ek-don kuddinchea ghoramni rautat. Him ghoram vittanchi astat. Uncheyecher tanchea ghorank zonelam astat. Ximyalleant him zonelam bond kortat. Dorek ghorak ‘monddara’ (sope) ani ‘zhoriba’ (gottho) asta. Ghoramni ‘hol'la’ (tambeachim aidonam) vaprotat. ‘nixt’cho (sopatt porat) upeg kopdde dhuvpakhatir kortat. Gamvgirea vattharamni bhoixik ‘gurn’ (khollem) asta.
Beduin lok choddxe tombumni rautat. Untt, bokddeo va menddhranche chamddeposun tombu toyar kortat.Girestanchim ghoram vhodd ani nove pod'dhotin bandil'lim asat. Xaramni raupi lok zori yuropiyambhoxen bhes kortat, tori punn ghorakodden yeun choddso aplo soil bhes ghalun rautat.
Sodchea jeunnant mosurochi dall, elivh tel, tup, lonni, limbu asta. Mams khaupacho soglleankoch ghost aslo tori girestankoch tem porouddotta. Modhyomourgi-i monis xit ani mokeachi bhakri khata. Kalli chea ani ttorkix kafi pivpachi hea lokank borich audd asa.Ostontekoddlea somskarank lagun burkho pod'dhot fattim poddlea ani dadleavangodda somazant bailam nettan vaur korunk lagleant. Hangacho raxttri-i dhorm' islam'. 91% los sun'ni ponthachea xafi fantteache asat. Honifi ani maliki ut'toreutten chodd asat. Koptt dhormache lok sumar 8% zalear kethlik, prottesttontt, grok, ertheddks, siriyn hanga asat. 1968 uprant jyunchi sonkhea samkich unni zali. Kairo xarantoch fokot 250 poros chodd moxidi asat. Muslomananche soglle sonn ani utsou he lok monoitat.
Nrity ani podanchi hea lokank borich audd asa. Sokor ho khell boroch lok khellttat.Girest lok ttenis, pemvp, udkantole her khell khellttat. Ghorant bosun bud'dhiboll khellpachi chal soglleak pollounk melltta.
Xikxonn:
raxttri-i sakxorotechem promann 44% asa. So vorsankhatir xikxonn soktichem, fukott ani eksarokem asta. 6 te 12 vorsam'merenchea bhurgeank ho nem' lagu zata. So vorsanchem hem mullavem xikxonn somplea uprant 3 vorsanchem purv madhyomik ani 3 vorsanchem madhyomik oxem 6 vorsanchem xikxonn gheupachi veustha asa. Sopttembor te me meren ek xikxonnik vors asta. Orbi bhaxa hem xikxonnachem madhyom' punn madhyomik pamvddear inglix, french, zormon, ittaliyon heoi bhaxa vaprotat. Dhormik xikxonn divpi somstha hanga asat. Hea dexant 18 vixvovidealoyam asat.Hatuntolem kairo vixvovidealoi (thapnnuk 1908) hem soglleant pornem. Vingodd vingodd mollamvelem veusayik xikxonn divpachi hanga bori veustha asa. Hangache borech videarthi uncholea pamvddeavelem xikxonn gheupakhatir omerika, ostont zormoni, britton, saudi orebia ani sudan sarkea dexamni votat.
Bhaxa ani sahity:
ijiptachi raxttri-i bhaxa orbi. Nyubiyn somaz nyubiyn bhaxentlean uloita. Kopttik bhaxa motthamni vaprotat. Ostontekoddole somskritayekodden sombond ailea uprant hangachem sahity boretoren fulunk laglem sami ol-borudi (1839-1904) hannem islamacher kauy kelem; obbas ol-okkodd (1889-?) ho namnecho kovi ani lekhok. Molok hifni nasif (1886-1918) hannem bailanchea prosnancher borich borpaull kelea. Ohmod zhaki obu xali, mohmud timur he namneche nattkokar asat. Ol-hokim' ho kadomborikar ani nattkokar zogbhor gajla. Mhotvachim thollam: ijiptant polloupasarkeo kitleoxeoch oddlainneo suvati asat.Porni ijipxiyon somskritai nailochea vattharant axil'li. Thoim bhailea dexantole sumar char panch lakh lok bhett ditat. Piremidd, sfinks, thoddim ani porne rajvadde hancheavangoddach kairo,elekzhanddria xarantoli arvil'li bandaull, ijiptantole lok ani tanchi somskritai heo gozali bhomvddekarankhatir bhovo akrxonnacheo thartat. Antororaxttri-i yeradarichem ek mukhel kendr zal'leanoi hea dexachem mhotv borench vaddlam.
Sondorbh
वर्ग:Sonvsarachim Raxttram वर्ग:Romi panam
Sant Juzek Magnnem
Sant Juzek Magnnem
Prayer to Saint Joseph
Eh bhagevont bhokta Sant Juze, mhojea Soddvonddarachea visvaxi rakhnnea, ani Devache Maiechea nirmoll poti, aizchea disa hanv tuka vinchun kaddtam, mhozo ek kherit askari ani xerati koso, ani ghott nichev kortam aiz thaun sodankall oso tuka man diunk. Hea pasot hanv tuka vinoitam, tuzo ek chakor koso mhaka ghe mhonn, soglleam mhojeam dukhimnim mhaka bhuzvonn di mhonn ani akrek, mhojea mornnachea vellar mhaka sambhall ani rakh mhonn.
Polleiat
Prayer_to_Saint_Joseph
वर्ग:Konknni वर्ग:Roman Catholic anchim Magnnim वर्ग:Romi panam
Utravoll - Vocabulary; Konkani ~ English ' A '
Polleiat
वर्ग:Konknni वर्ग:Konkani-Inglez Utravoll/Xobdkox वर्ग:Romi panam
लिओ टॉलस्टॉय
लिओ टॉलस्टॉय हाजो जल्म दि. 28 ऑगस्ट 1828या दिसा यास्नया पल्याना-तूला या प्रातांता येका गिरेस्त सरदर घराण्यांत जालो. ताच्या बापायचें नांव निकोलस इल्यीच आनी आवयचें नांव मेरी वॉलॉनस्की आशिल्लें. पांच भावांतलो लिओ चवथो भुरगो. लिओचे बायलेचें नांव सोफी बर्स. कॅझन विद्दापिठांत 1844ते 1847 मेरेन शिश्रण जातकच ताणें कॉकेशस नगरांत सैन्यांत नोकरी धरली. क्रिमियन झुजांत सिव्हॅस्तपोलाच्या झगड्यांत वांटो घेतलो. शिकप आनी शिश्रणशास्त्र हाचेवयलीं आपलीं मतां प्रत्यश्रांत हाडपाखातीर टॉलस्टॉयान यास्नया पॉल्याना गांवांत 1849 वर्साअ शेतकामत्यांच्या भुरग्यांखातीर शाळा काडली. तशेंच, ’यास्नया पॉल्याना ’ ह्या नेमाळ्यांत बरेच लेख बरयले. ताचे आपजिणेच्या ग्रंथत्रयीचे पयलो वांटो घेत्सत्व(चायल्डहूड) ही 1852त उजवाडायल्ली टॉलस्टॉयाची पयली लेखनकृती. उपरांत 1854त ओत्रोचिस्त्व(बॉयहूड) आनी 1856त यूनस्त् (यश) असो दुसरो आनी तिसरो वांटो उजवायलो. तशेंच उत्रो पमेश्शिका (मॉर्निंग ऑफ ए लॅडलॉर्ड) ह्या पयलींच्या बरपांतूय ताणें चड करून साध्या मनशाची जीण आनी सरदार-जमीनदार हांचेकडेन जावपी ताचो संघर्श चितारपाचेरूय चड ब्भर दिला. क्रिमियन झुजांत ताणें वांटो घेतिल्ल्यान आपल्या सिवास्तोपल्सकीये रस्काझी(सिव्हॅस्तपोल स्टोरीस) हातूंत त्या झुजाचें वर्णन बरोवपाक ताका चड आदार मेळ्ळो. 1863 वर्सा बरयल्ले ताच कझाकी (कॉलेक्स) हे कादंबरींतूय हेंच खाशेलेपण दिसता.1863 ते 1869 ह्या काळांत टॉलस्टॉयान, नेपोलियनाकडेन जाल्यार झुजाचे फाटभुंयेवयली आपली राश्ट्रिय म्हत्वाची कादंबरी व्हय्ना इ मीर् (वॉर अँड पीस) बरयली. हातूंत 1805 ते 1825 ह्या इतिहासीक नदरेन म्हत्वाच्या काळांतल्या रशियन मनशाचें चित्र पितारला. उचेंल्या लिकांचो अहम् ,सुवार्थ ,नीच वृती आनी सामान्य जनतेचो देशाभिमान खर पणान जाणवता. 1875 ते 1877 ह्या काळांत ताणें टॉलस्टॉय अँना केरनिना ही कादंबरी बरयली. सरदार घराण्यांत जल्मल्ल्या पूण महत्वाकांश्री आनी वैयक्तिक अहंभावना पोकरिल्ल्या उच्चभ्रू समाजाच्या ढोंगी नीतीमत्तेआड,झूजपी अँना हे रशियन बायलेची काणी हे कादंबरेंत आसा. एक आवय आनी एक मोगिका ह्या नात्यांक लागून तिच्या मनांत जावपी झुजाचें मन हालोवपीचित्र ताणें तशें पितारलां. ताची तिसरी म्हत्वाची कादंबरी वस्क्रिसेनिये (रॅझरॅक्शन) ही 1899 वर्सा उजवाडा आयली. हातूंत विचरीक गोंदळ आसलो तरी वास्तव चितारपी ती एक अप्रतीम नमुनो जावन रावल्या. कठोर आनी नैतिक न्यायपद्दतीकडेन जोडिल्ल्या मुळाव्या प्रस्तांक हातूंत सुटावे करपाचो यत्न टॉलस्टॉयान केला.
वर्ग:देवनागरी पानां
प्रा हनुमंत चोपडेकार
प्रा हनुमंत चोपडेकार हें वेवसायान अध्यापक।ते श्रीमती पार्वतीबाई चौगुले महाविद्यालयांत शिकयतात.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Uzbekistan
, आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी ताश्केंत नगर आसा।
Polleait
वर्ग:Sonvsarachim Raxttram वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage वर्ग:Asia chim Raxttram वर्ग:Romi panam
आंजेल (राल्फ लेन)
आंजेल (राल्फ लेन), सर नॉर्मन:
(जल्मः 1874). एक ब्रिटीश पत्रकार. ताणें अमेरिकेंत कांय वर्सां घालयलीं. थंय अमेरिकेची इंग्लंडाविशीं व्देशभावना वाडत आशिल्ली ताचो आंजेलाचेर परिणाम जालो. तेन्ना सावन आपल्या आनी हेर राश्ट्रांत लोक जागृताय घडोवन हाडप हें ध्येय आंजेल हाणें आपणामुखार दवरलें. ताणें राश्ट्रवादी प्रभावाविशीं आपलें खाशेलें अशें स्पश्ट विश्लेशण सामान्य मनशाक लेगीत समजुपाक सोपें जातलें अशे तरेन लोकांमुखार मांडलें. 1905 सावन पॉरीसच्या Daily Mail पत्राचे संवसारीक आवृत्तीचो संपादक म्हूण ताणें काम पळेलें.
1909 त ताणें Europe’s Optical Illusion ही पुस्तिका उजवाडायली. हातूंतल्याच मुळाव्या कल्पनांची विस्तारान फोडणिशी करून 1910 त, The Great Illusion हें पुस्तक बरयलें. थोड्याच काळांत ह्या पुस्तकाच्यो कितल्योश्योच आवृत्त्यो उजवाडाक आयल्यो आनी कितल्याशाच भाशांनी ह्या पुस्तकाचे अणकारूय जाले. ह्या पुस्तकांत आंजेलान झुजापसून कसले फायदे जातले हाचेविशीं आपले विचार उक्तायल्यात. उदाहरणा खातीर इंग्लंड आनी जर्मनी हांच्यामजगतीं जावपाच्या झुजाची शक्यताय परगटावन ताणें आपलें मत मांडलें.संवसारांतल्या देशांनी एकामेकांचेर आदारून रावन एकामेकांक पालव दिवपाच्या वावरांतल्यान तांच्यामदली व्देशभावना पयसावतली अशें ताचें मत आशिल्लें. एके खाशेले दिकेन परगटायल्लीं ताचीं कांय मतां वास्तवतेंत खरीं थारली आनी झूज-काळांतल्यो समस्या सोडोवपाक ताचे कांय विचार लागू पडले. ताच्या ह्या वावरा खातीर 1933 त शांततायेचो नोबेल पुरस्कार ताका फाव जालो.
परिपाट
परिपाट ही एक ल्हान वनस्पत.ही वनस्पत चड करून भात रोयतात त्या शेतांत किल्लून आयिल्ली दिश्टी पडटा.शियां दिसांनी ही वनस्पत किल्लून येता.परिपाटाचे हें वनस्पतीक तांबूस-जांबळ्या रंगाचीं बारीक फुलां आनी तिळा सारखीं बारीक गोल फळां लागतात.गरमे दिसांनी ही वनस्पत सुकतकच ती काळ्या रंगाची जाता. हाचीं पानां, फुलां तशेंच मुळासकट सगळे वनस्पतींत वखदी गुणधर्म आसून घरगुती वखद म्हूण ताचो उपेग करपाक मेळटा.थंडी जावन खोंकली मारता जाल्यार परिपाटात गंजनाचीं पानां, तुळशीचीं केसरां आनी खडिसाकर घालून कसाय करून ती पियेवची. वयलीं लक्षणां रोखडीच कमी जातात. गांवगिऱ्या वाठारांत घरगुती वखद म्हूण हो प्रयोग चड प्रमाणांत केल्लो दिश्टी पडटा.तोंडाची रूच इबाडल्या, भूक कमी जाल्यार, तशेंच दंतांचो त्रास आसत जाल्यार परिपाटाचो काढो करून पोटांत घेवंचो. परत परत तान लागता जाल्यार लेगीत वयलो काढो पोटांत घेवंचो. परिपाटाचो काढो करून पियेल्यार कुडींतलें रगत शुद्ध जाता. ते भायर कामिणी सारक्यो फिग्दाच्या दुयेंसांत ह्या काढयाचो उपेग जाता. आंगाक जळजळ पडल्यार तशेंच मुतपाक त्रास जायत जाल्यार लेगीत हो काढो घेवचो.दोंगरी परिपाट म्हूण परिपाटाचे हे वनस्पतीचे एके वेगळे जातीचो उल्लेख आयुर्वेदाच्या ग्रंथांनी मेळटा.ताचीं पानां पोपायेच्या पानां भशेन पूण बारीक आसून तांबश्या रंगाची लांबट फळां लागतात. दोंगराळ भागांनी थंडायेच्या जाग्यार ही वनस्पत किल्लून येता. हाचो लेगीत वखदी उपेग करूं येता. फिग्दाच्या दुयेंसावेळार हाचो काढो करून घेतल्यार कुडींतले इबाडिल्ले दोश संडासावाटेंतल्यान भायर काडून दुयेंस बरें जावपाक मजत जाता.घावो जाल्यार हाचो लेप घाव्यार लायतात.परिपाटाचे हे वनस्पतीक चडशे लोक वळखतात.तशीच ही वनस्पत सहजतायेन मेळिल्ल्यान तिचो वयल्या दुयेंसावेळार उपेग करूं येता. परिपाट सुकोवन एकठांय करून दवरचो आनी गरजेच्या वेळार उपेगांत हाडचो.
वर्ग:देवनागरी पानां
आंजेदीव
आंजेदीव कारवारच्या नैऋत्य दिकेक ८ किमी. अंतराचेर कर्नाटक राज्यांतलो एक जुवों. अक्षांश १४° ४५' ३०" उत्तर आनी रेखांश ७६° ०६' ४५" उदेंत.आंजेदीव नांव कशें पडलें हाचेविशीं चार मतां आसातः १. ‘ आंजेदीव ’ हें नांव अद्यव्दीप (अद्य=पूर्विल्लें, व्दीप=जुवों) म्हळ्यार पूर्विल्लो जुवों ह्या शब्दावेल्यान पडलां. पूर्विल्लो जुंवो म्हणपाचें कारण म्हळ्यार तो जुंवो परशुराम कोकणाक पावचे आदीं सावन अस्तित्वांत आशिल्लो. २. ‘ आंजेदीप ’ म्हळ्यार पांच जुंवे ह्या उतरावेल्यान आयलां. ३. ‘ आंजेदीव ’ हें उतर ‘अज्यव्दीप ’ म्हळ्यार ‘ तुपाचो जुंवो ’ ह्या उतरावेल्यान आयलां. ताका ‘ तुपाचो जुंवो ’ अशें म्हणपाचें कारण म्हळ्यार परशुरामान एकदां घोड्याचो यज्ञ-याग केल्लो तेन्ना ताका तुपाची पुरवण ह्या जुंव्यावेल्यान जाल्ली. ४. तें नांव ‘ अज्यव्दीप ’ म्हळ्यार ‘ अजादेवीचो जुंवो ’ हाचे वेल्यान पडलें. अजा देवीचें देवूळ अरब लोकांनी नश्ट करतकच अजा देवी अंकोला हांगा गेली म्हणून ‘ अज्यव्दीप ’ अशें नांव पडलें.
उत्तर-दक्षिण लांबाय १ मैल आनी उदेंत-अस्तंत लांबाय १/६ मैल इतली आसा. ह्या जुंव्याचे नैऋत्य आनी अस्तंते कडले वाठार खडबडीत आनी फातरांचे आशिल्ल्यान सगळ्या तरेच्या गलबतांक आनी तारवांक धोक्याचो जावन आसा. उदेंतेच्या मध्याक सुमार २० फूट खोलायेचे खाडयेंत १,००० टनांमेरेनचीं गलबतां नांगरुन दवरपाक मेळटात. दक्षिणेंक आनी अस्तंतेक जावपी प्रचंड वादळवाऱ्या वेळार तारवांक हे खाडयेचो आलाशिरो मेळटा. आंजेदीव जुंव्यासावन मुखेल भूंयप्रदेशाक जोडपी उदकामार्ग सगळ्या जहाजांक वचपाक सुरक्षित आसा. हो उदकामार्ग सुमार ४२ फूट खोल आसून तातूंत खडपां आनी जलांतरित प्रस्तर (रपप) सांपडनात. जुंव्याभोंवतणची उदकाची खोलाय सुमार ७५ फूट आसा. पोर्तुगेजांनी गोंय काबीज करचे आदीं तांचीं जहाजां बांदप, तीं सारकीं करप हांचें ठिकाण आंजेदीव जुंव्यार आशिल्लें. १५१० वर्सा पोर्तुगेजांनी गोंय ताब्यांत घेतकच अंजव्दीप जुंव्याक व्हडलेशें म्हत्व दिलें ना.
ह्या जुंव्याचेर चड करून वज्राचे आनी पाशाणाचे फातर सांपडटात.ह्या जुंव्याचो अस्तंतेकडलो दर्यावटेनचो भाग पडंग आनी फातरांचो आसा. पूण उदेंतेकडल्या जमनीच्या भागांत कोको-पामचीं झाडां तेचप्रमाण आंब्याचीं, पणसाचीं, आंतेराचीं, संत्राचीं,लिंबाचीं झाडां, किल्ल्यांचे मोडके अवशेश आनी दुरीग, कांय धवीं घरां आनी ऊंच ऊंच भिल्लमाडाच्या झाडांमदीं आशिल्ल्यो दोन सोबीत इगर्जी हाका लागून ह्या जुंव्याचो देखाव खूब सुंदर आनी ओडलायणो दिसता.
आंजेदीव जुंव्याचे उदेंतेक लोकवस्ती आसा. कोको-पामचीं रानां रोवन आनी नुस्तेमारीचो वेवसाय करून हांगाचे लोक आपली जीण चलयतात. व्हडा प्रमाणांत नुस्तें धरून सुकयतात आनी हेराकडेन धाडटात. ह्या जुंव्यार तांदूळ पिकना, म्हूण हेराकडल्यान हाडचो पडटा. उदका-पुरवण दोन तळ्यां वरवीं जाता. सुमार 30 फूट चौरस आशिल्लें एक तळें जुंव्याचे मदीं आसा. ताचें उदक भलायकेक अपायकारक आशिल्ल्यान पिवपाक वापरीनात. ह्या तळ्याचे अस्तंतेक 200 यार्ड अंतराचेर एक सैमीक वझरो वर्सभर व्हांवत आसता. त्या वझऱ्याचें उदक पिवपाक वापरतात.
वास्को-द-गामा, 1498 वर्सा 170 मनशांवांगडा ह्या जुंव्यार आयिल्लो आनी 15 दीस ताचो थंय मुक्काम आशिल्लो. 1505 वर्सा पोर्तुगालचो पयलो व्हाइसरॉय दाँ फ्रांसिश्कु द आल्मैद हाणें 1500 मनीस ह्या जुंव्याचेर किल्लो बादूंक धाडिल्ले. स म्हयन्यांभितर हो किल्लो बांदून जालो आनी मागीर ताका ‘ सां सेबाश्तियांव ’ हें नांव दिलें.
पोर्तुगेज सरकारान व्हिसरेय काँदि द आल्व्हॉर हाच्या अंमलांत 1682 वर्सा आंजेदीव जुंव्यार एक किल्लो बांदलो. तो किल्लो भारतांतल्या हेर पोर्तुगेज किल्ल्यां इतलोच सुंदर आशिल्लो.त्याच वर्सा संभाजी पोर्तुगेजांकडेन झगडलो आनी ताणें तो किल्लो घेवपाचो यत्न केलो. पूण जुलय म्हयन्यांत, वादळाचो मोसम जांवचे आदीं गोंय सरकारान तांचे राखणेखातीर सैन्य धाडलें आनी मराठ्यांचो यत्न फळाक येवंक दिलोना. 1720 वर्सा हॅमिल्टन हाणें बरयल्लें- “ आंजेदीव हो पोर्तुगेजांचो जुंवो भटकळसावन दोन मैलांचेर आसून तो पोर्तुगेजांनी वेवस्थित तटबंदी करून दवरिल्लो कारण तो किल्लो मस्कतचे अरब आनी शिवाजीचे मराठा लोक केन्नाय काबीज करीत ही धास्ती तांकां आशिल्ली.” 1758 वर्सा, फ्रेंच अभ्यासक आंकेतीक द्यु पॅराँ हाणेंय अशें बरयलां-“ आंजेदीव जुंवो पोर्तुगेजांच्या ताब्यांत आशिल्लो आनी तो तटबंदीत आशिल्लो. थंय तयार केल्ले सुती पांयमोजे बऱ्या पांवड्याचे आनी सवाय म्हूण भारतभर नांवाजिल्ले. ” गोंय आनी दीवच्या गुन्यावकारांक सक्तमजुरीची ख्यास्त दिवन ह्या जुंव्यार धाडटाले. तांकां बंदखणींत सूत कांतपाक आनी पांयमोजे विणपाक सांगताले. 19 डिसेंबर 1961 च्या गोंय मुक्तीआदीं नोव्हेंबर,1961 त आंजेदीव जुंव्यार भारतीय नौसेना आनी पोर्तुगेज नौसेना हांच्यामजगतीं खर झूज जाल्लें.
पळेयात
Fort_Anjediva
Anjadip_Island
संदर्भ
वर्ग:Indie-cheo Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage वर्ग:Itihas / History वर्ग:देवनागरी पानां
आंगोला
आंगोला:
आफ्रिका खंडाचे नैऋत्य देगेवेलो देश. क्षेत्रफळ 12,46,696 चौ. किमी. अक्षवृत्तीय विस्तार 6' ते 17° दक्षिण, रेखावृत्तीय विस्तार 12° ते 24° अस्तंत. आंगोलाचे उत्तर दिकेक झाइरे, उदेंतेक झाइरे आनी झांबिया, दक्षिणेक नैऋत्य आफ्रिका आनी अस्तंतेक अटलांटिक म्हासागर काबिंदा हो आंगोलाचो वाठार मुखेल भुंयेसावन उत्तरेक 40 किमी. वयर झाइरे ह्या देशान चोंयवशीन रेंवडायला. ह्या देशाक सुमार 1,650 किमी. लांबायेची दर्यादेग लाबल्या.
भूंयवर्णन:
अस्तंतेवटेनची 30 ते 100 किमी. रुंदायेची दर्यादेग उत्तरेच्या वाठारांत पावतासर दोंगरी जाता. त्या मानान दक्षिणे वटेनचो वाठार सकयल आसा. उदेंते वटेनचो 1,000 ते 2,000 मी. उंचायेचो दोंगरी वाठार फुडें काँगो, झांबेझी न्हंयांचे वटेन देंवत वता. काटुंबेला हें ह्या दोंगरांचें सगळ्यांत ऊंच म्हळ्यार 2,620 मी. उंचायेचें तेमक. दोंगरी वाठार खडपांचो आसा. बीए ह्या मदल्या दोंगरा वयल्यान क्वांगो, क्विलू आनी कासाई ह्यो न्हंयो फुडें काँगो न्हंयक मेळटात.लुंग्वेबुंगु, लुआंगिंगा आनी क्वांडो ह्यो न्हंयो अस्तंतेक वचून झांबेझी न्हंयक मेळटात. कुबांगो,कुनेने सारक्यो न्हंयो अटलांटिक म्हासागराक मेळटात. कुआंझा न्हंय पुराय आंगोलांतूच व्हांवता.
हवामान:
आंगोलांत दोन ऋतू आसात. जून ते सप्टेंबर मेरेनचो शिंयाळो आनी ऑक्टोबर ते मे मेरेनचो पावसाळो. विंगड विंगड वाठारांनी हवामान बदलता. उत्तरेवटेंतल्या वाठारांनी हवा उश्ण आनी ओलसाणीची आसता. लुआंदा ते मॉझेमीदीस ह्या वाठारांतली हवा सादारण उश्ण आसता. उत्तरेवटेन तापमान 24° ते 27° से. इतलें आसता. उंचेल्या वाठारांतली हवा थंड आनी सुखदिणी आसता. पावस सुमार 150 सेंमी. इतलो पडटा. एप्रिल म्हयन्यांत वादळां जातात आनी पावस चड पडटा.
वनस्पत आनी मोनजात:
आग्नेय वाठारांत सॅव्हाना जातीचें तण सांपडटा. कुनेने न्हंयचे वाठारांत कांट्यांचीं झोपां आसात. बेंगेलाचे उत्तरे वटेन दर्यादेगेर ताड आसात; ह्या वाठारांत आनी काबिंदा वाठारांत दाट रानां आसात. ह्या रानानीं मेळपी लांकूड मदेराक वापरतात. मॅहॉगनी आनी रबराचीं झाडां बऱ्याच प्रमाणांत दिश्टी पडटात, पूण दीख चड प्रमाणांत काडिल्ल्यान रबराचीं झाडां सद्या उणीं जायत गेल्यांत. आंगोलांत शींव, हती, बिबटो वाग, पाणघोडो, गेंडो,रानरेडो, झेब्रा, जिराफ, तरातरांचीं हरणां, शहामृग, रानदुकर, बॅबून आनी हेर जातींचीं माकडां, मानगीं, कांसव आनी तरातरांचें नुस्तें सांपडटा.
इतिहास:
1482 वर्सा आंगोलांतलो काँगो न्हंयच्या मुखाकडलो वाठार आनी दक्षिणेतलो केप ऑगस्टीन मेरेनचो वाठार सोडून थळाव्या सत्तांकडेन पोर्तुगेजांनी इश्टागत केली. पोर्तुगेज धर्मप्रसारकांनी थंय किरिस्तांव धर्माचो प्रसार केलो. 1570 मेरेन चडशी प्रजा किरिस्तांव जाली. सद्याची आंगोलाची राजधानी लुआंदाची थापणूक 1575 वर्सा जाली. 1627 सावंन लुआंदा हें धर्मप्रसाराचें मुखेल केंद्र जालें. 19 व्या शेंकड्याच्या शेवटा मेरेन पोर्तुगेजांनी दर्यादेग सोडल्यार भितल्ल्या वाठारांनी शेक गाजोवपाचो यत्न केलोना. गुलामांचो वेपार व्हड प्रमाणांत जातालो;आनी होच पोर्तुगेजांचो मुखेल धंदो आशिल्लो. चडशे गुलाम मध्य आनी दक्षिण अमेरिकेंत व्हरून विकताले; हाचें कारण म्हळ्यार उंसाच्या मळ्यांनी काम करचे खातीर आंगोलांतले लोक बरेच विकताले; हाचें कारण म्हळ्यार उंसाच्या मळ्यांनी काम करचे खातीर आंगोलांतले लोक बरेच विकताले;उपेगी अशें मानताले. 1830 वर्सा गुलामांच्या धंद्याचेर बंदी आयल्या उपरांत पोर्तुगेजांनी भितल्ल्या वाठारांनी नदर मारुंक सुरवात केली. पूण आपली सत्ता वाडोवपाचे नदरेन तांणी व्हडलेशे यत्न केले नात. 1880 वर्सा सुमार, आफ्रिकेचेर शेक गाजोवचे खातीर युरोपीय देशांभितर सर्त सुरू जाली. ताका लागून दर्यादेगेवेल्यान चडांत चड भितर आनी पयसुल्ले वाठार जिखून घेवपाचो पोर्तुगेजांनी यत्न केलो आनी बाकीच्या राष्ट्रांक आपली सत्ता मानून घेवंक लायली. 1885 ते 1905 मेरेन फ्रांस, जर्मनी, काँगो फ्री स्टेट, ब्रिटन आनी 1927 वर्सा बेल्जियमात आंगोलाच्यो शिमो मानून घेतल्यो.
आफ्रिकेंतल्या हेर देशांभशेन आंगोलाय बरोच काळ फाटीं उरलो. दुसऱ्या म्हाझुजां उपरांत फ्रेंच आनी ब्रिटनाचे सत्तेखाल आशिल्लीं आफ्रिकेंतलीं चडशीं राष्ट्रां स्वतंत्र जालीं पूण आंगोला स्वतंत्र जालो ना. 1953 वर्सा पोर्तुगालान आंगोलाक स्वतंत्र प्रांताचो दर्जो दिलो, पूण पुराय अर्थान स्वतंत्र असो हो प्रांत नाशिल्लो. ताका पोर्तुगालाचोच एक प्रांत मानताले. लोकांक कांय प्रमाणांत ल्हान-सान अधिकार मेळ्ळे. आंगोलांतल्या लोकांनी स्वतंत्रताये खातीर चळवळ चालू केली. 1961 वर्सा आंगोलांत बऱ्याच वाठारांनी बंड जालें, पूण बंडाचे यत्न सफळ जाले नात. 1962 त आंगोलांतल्या राष्ट्रवादी लोकांनी फिन्शासा हांगा प्रतिसरकाराची थापणूक केली. थंयसावन सशस्त्र उठाव करपाचे यत्न चालूच आशिल्ले. संयुक्त राष्ट्रांतल्या आशिया आनी आफ्रिका खंडांतल्या बऱ्याचशा देशांनी आंगोलाचे स्वतंत्रतायेक आदार दिलो. इतले मजगतीं स्वतंत्रताय मेळोवचे खातीर मुव्हिमेन्तु पोपुलार द लिबेर्तासांव द आंगोला, फ्रॉन्ति नासियोनाल द लिबेर्तासांव द आंगोला ह्यो संघटना नेटान वावुरताल्यो. 25 एप्रिल 1974 वर्सा पोर्तुगालांत पोरने सरकार वचून नवें सरकार आयलें. ह्या सरकारान वसणुकींतल्यो लडायो सोंपोवपाचो निर्णय घेतलो. 1975 वर्सा आंगोलाक पुराय स्वतंत्रताय मेळ्ळी. स्वतंत्रताये उपरांत आंगोलाक पीपल्स रिपब्लिक ऑफ आंगोला ह्या नांवान वळखूंक लागले. 1976 वर्सा आंगोला, ऑर्गनायझेशन ऑफ आफ्रिकन युनिटी आनी संयुक्त राष्ट्र संघटनेचो प्रतिनिधी जालो.
राज्यवेवस्था:
आंगोला हें एक सार्वभौम राष्ट्र जावन आसा. ह्या राष्ट्राखातीर 1975 त संविधान तयार जालें आनी फुडें ह्या संविधानांत 1976 त कांय बदल घडयले. राज्यकारभाराचें फुडारपण एम्. पी. एल्. ए. म्हळ्यार मुव्हिमेन्तु पोपुलार द लिबेर्तासांव द आंगोला ह्या पक्षा कडेन आसा. राज्यकारभार मार्क्सवादी-लेनिनवादी विचारां वरवीं चलता. प्रशासन चलोवचे खातीर क्रांतिकारी मंडळ (रेव्होल्युशनरी काउन्सिल) आसा. ह्या मंडळाची बसका म्हयन्यांतल्यान एक फावट जाता. राजकी, प्रांतीय, तरणाटे आनी बायलां अशा विंगड विंगड पांवड्यावयले प्रतिनिधी ह्या मंडळांत आसात. पक्षाचे केंद्रीय समितीन घेतिल्ल्या निर्णयांचेर ह्या बसकांनी विचार जाता आनी हे निर्णय वेव्हारांत हाडटात. पक्षाचो अध्यक्ष होच देशाचो अध्यक्ष आसता.
अर्थीक स्थिती:
आंगोलाची अर्थवेवस्था समाजवादी तत्वांचेर आदारिल्ली आसा. 24% जमीन शेताखातीर लायक आसा. हांगाच्या हवामानाक लागून पिकावळ बरी जाता. शेतवडींत यंत्राचो बरोच उपेग जाता. मुखेल पिकां गंव, तांदूळ, मको, बटाट, कणंगां, अनसां, केळीं, कॉफी, भाजी, अळसांदे हीं आसात. पशुपालनाची उदरगत चड जावंक ना. गोरवां, मेंढरां आनी दुकरां. हीं मुखेल पोसपाचीं जनावरां.
आंगोलांत खनीज संपत्ती भरपूर आसा. खणींभितर हिरे, लोखण आनी तांबें बरेंच मेळटा.पांच व्हडल्या खणींनी लोखण मेळटा आनी कासिंगा ही एक मुखेल खण. संवसारांतले ४% ते ५% हिरे आंगोलांतल्यान निर्यात जातात.नुस्त्याच्या वेवसायांत आंगोला बरोच फुडारिल्लो देश; पूण १९७५-७६ तल्या लडाये उपरांत दर्या देगांचेर जाल्ल्या बोवाळाक लागून ह्या वेवसायाचेर वायट परिणाम जाला. न्हंयांतलें नुस्तें पारंपारिक पध्दतीन मारतात आनी ताचो उपेग फकत देशांतल्या लोकांपुरतोच जाता. दर्यांतलें नुस्तें यांत्रिक बोटीनीं धरतात आनी हातूंतलें चडशें निर्यात जाता. पर्यटन धंद्या विशीं व्हडलीशी म्हायती मेळना.
आंगोलांतले म्हत्वाचे उद्येगधंदे म्हळ्यार नुस्तें आनी ताडाचें तेल काडपाचे कारखाने, मांस सुकोवन तिगवपाचे कारखाने, कपडे, बीअर आनी शिमीटाचे कारखाने हे आसात. हांगा यंत्रांची चडशी आयात जाता.
इश्कूद हें हांगाचें अधिकृत चलन. आंगोलाक रशिया आनी क्यूबा सारक्या देशांकडल्यान अर्थीक, उद्येगीक आनी राखणेची मदत जाता. देशांत चलतल्या उद्येगीकरण आनी चड पिकावळ काडपाच्या सरकाराच्या यत्नांक लागून आंगोला उदरगतीच्या पांवड्यार आसा.
येरादारी आनी संचारण:
राष्ट्रीय रेल्वे ३,०६९ किमी. लांबायेची आसा. मुखेल रेल्वेमार्ग म्हळ्यार लुआंदा-मालांजे, मॅाझेमीदीस-मेनांग्वे, बेंगेला आनी आंबोय-गाबोला हे आसात. चडशी रेल्वे येरादारी डिझलाचेर चलता.
ह्या देशाच्या लांबाय-रुंदायेच्या मानान हांगाच्या रस्त्यांची लांबाय ७३,८२८ किमी. इतली आसा. हातूंतले ८,५७७ किमी. लांबायेचे रस्ते बरे आसात. मोटारगाडयोय उण्यो आसात. न्हंयो जरी खूब आसल्यो तरी उदका येरादारीची व्हडलीशी उदरगत जावंक ना. बेंगेला, लोबितो, लुआंदा,नोवो, रेदोंदो, मॅाझेमीदीस, आंबोय हीं हांगाचीं मुखेल बंदरां जावन आसात. ह्या बंदरांवेल्यान आंगोलाची आयात-निर्यात चलता. त्रांश्पोर्तिश आयेरियुश द आंगोला ही हांगाची विमान येरादारी सांबाळपी संस्था. राष्ट्रीय आनी आंतरराष्ट्रीय मार्गांचेर हे संस्थे वरवीं १५ परस चड विमानांची येरादारी चलता. लुआंदा हो हांगाचो मुखेल विमानतळ. मॅास्कोसावन लुआंदाक थेट विमानसेवा आसा. राष्ट्रीय विमानतळां मदीं बेंगेला, काबिंदा, हुआंबो, लोंबितो आनी मॅाझेमीदीस हे मुखेल आसात.
टेलिफोनची वेवस्था आंगोलांत त्या मानान बरी आसा.'जोर्नाल द आंगोला' हें हांगाचें मुखेल खबरांपत्र. हें सप्तकांतल्यान स दीस उजवाडायतात. बातम्यांचेर आनी नेमाळ्यांचेर सरकाराचें नियंत्रण आसता.
लोक आनी समाजजीण:
१९८६ वर्सा आंगोलाची लोकसंख्या ८८,२३,००० इतली आशिल्ली. चडशे लोक बांटू ह्या निग्रोवंशीय जमातीचे आसात. तातूंत काँगो, अँबुदो, अंबो बऱ्योच पोट जमाती आसात. सगळ्यांत म्हत्वाची पोट जमात म्हळ्यार ओव्हींबुंदो. उरिल्ले लोक युरोपी वंशाचे आनी भरसल्ल्या वंशाचे आसात. आग्नेय आनी दक्षिणेच्या वाठारांत धनुश्यबाण वापरपी आदिवासी रावतात.
हांगाच्या लोकांचो मूळ धर्म म्हळ्यार परंपरेप्रमाण रुढी पाळप, पूण किरिस्तांव धर्माचो बरोच प्रसार हांगा जाला. रोमन कॅथलिकांची संख्या बरीच व्हड आसा. क्यूबाचे सैनिक आनी रशियनय ह्या देशांत हालींमेरेन दिश्टी पडटाले. सरकार जरी मार्क्सवाद लेनिनवादाचो उक्तेपणान प्रचार करता, तरी लोकांक धर्मीक स्वतंत्रताय आसा.हांगाचे लोक लांकूड, माती आनी फातरांची कलाकुसर करपांत बरेच हुशार आसात. लुआंदा, काबिंदा ह्या वाठारांनी विणिल्ले कपडे आनी तरातरांचें नक्षीकाम पळोवंक मेळटा. फुटबॉल,व्हॉलीबॉल, बास्केटबॉल, पेंवप, कसरतीक (Gymnastics), ज्यूडो हे खेळ लोकांमदीं प्रिय आसात. कला आनी संस्कृतायेची जतनाय करचेखातीर सरकारान राष्ट्रीय पांवड्याचेर एका मंडळाची थापणूक केल्या.
शिक्षण:
राष्ट्रीय साक्षरतेचें प्रमाण सुमार 10% आसा. हे विशीं आंगोलाचो संवसारांत 128 वो क्रमांक लागता. शिक्षण 6 ते 11 वर्सां मेरेन सक्तीचें आनी फुकट आसा. शळेंतलें शिक्षण 11वर्सांचें आसता. शिक्षणीक वर्स सप्टेंबर ते जुलै मेरेन चलता. शाळांनीं पोर्तुगेज भाशेंतल्यान शिकयतात, उंचेल्या पांवड्या वयलें शिक्षण उनिव्हेर्सिदाद द लुआंदा ह्या विश्वविद्यालयांत मेळटा. हें विश्वविद्यालय 1963 वर्सा जल्माक आयिल्लें. हांगाचे बरेच विद्यार्थी शिक्षणा खातीर भायल्या देशांनी वचून रावल्यात.
भाशा आनी साहित्य:
चडशें साहित्य बोली आसून बरपावळ सामकीच उणी सांपडटा. 19 व्या शतमानासावन हांगा बरयिल्ल्या साहित्याचो प्रसार जालो आनी ह्या साहित्यान देशांतल्या राष्ट्रवादी चळवळीक मोलादीक हातभार लायलो. आंगोलांतले बरेचशे बुध्दिजीवी आनी लेखक 1950 उपरांत राष्ट्रवादी चळवळींत वावर करूंक लागले. पयलो राष्ट्रपती आगुश्तिनु नेतु हो पोर्तुगेज भाशेंतलो नामनेचो कवी जावन गेलो.
हांगाची अधिकृत भाशा पोर्तुगेज. खंयचीच आफ्रिकन भाशा उदरगतीक पावलेली ना. मुखेल भाशा म्हळ्यार बांटू लोकांच्यो किकोंगो, किंबुडु, उंबुडु, कियाको आनी गांगुयेला ह्यो आसात.
म्हत्वाचीं थळां:
लुआंदा हें राजधानीचें शार आनी मुखेल बंदर. लोबितो हें दुसरें म्हत्वाचें शार आनी बंदर. मॉझेमीदीस ह्या शारांतल्यान नुस्त्याची व्हड प्रमाणांत निर्यात जाता. हे भायर बेंगेला, से द बांदेयरा, मालांगे, नोव्हा लिश्बोआ (पयलींचे हुआंबे) हीं कांय म्हत्वाचीं मुखेल शारां जावन आसात.
वर्ग:देवनागरी पानां
Sant Miguelik Magnnem
Sant Miguelik Magnnem
Prayer to Saint Michael the Archangel
Bhagevont Arkanj Miguel zhuzant tum amkam pav,
ani devcharachea khottepannantle ani tancheam
take ghalum mhunn ani porathun magtanv, ani
tum Anjeam Boddveanchea Dholbarachea pordana.
ani ieram devcharank je otmeancho idbadd korunk zollpotat sonvsarant.
Amen
Polleiat
Sant Minguelik Magnnem
वर्ग:Konknni वर्ग:Roman Catholic anchim Magnnim वर्ग:Romi panam
पंडित कुमार गंधर
पंडित कूमार गंधर् शिवपृत्र सिध्दारामय़्य़ा कोमकलीमठ हांचो जल्म बेळगांवलागच्या सुलेभावी हांगसर दि. 8 एप्रिल 1927 या दिसा जालो. पिरायेच्या पाचव्या वर्सा ताणी आपूण संगीत घेवनच जल्माक आयल्याची जाणीव बापायक करून दिली. पिरायेच्या धाव्या वर्सा कुमारजींनी पयल्या फावट माच्च्येर गायन केले. ताज्या बापायन ताका देवधर हाच्यालागी संगीत शिकपाक धडलो.पिरायेची वीस वर्सा जाल्ली तेन्ना तो त्याच गुरुकुलांत शिकोवपाक लागलो. थंयच गुरुकुलांत शिकवपी भानुमती कंस हांच्यालागी तांचे लग्न जाले. एप्रिल 1947 या वर्सा तांका टीबी जाली. वैजकांच्या सांगण्यावयल्यान ते मध्यप्रदेशांतल्या देवास हांगा रावपाक गेले. फुडली स वर्सां तें गांव शकले ना. पूण खाटीर पडल्या पडल्या ते निसर्गांतलो प्रत्तेक आवाज आयकतालो. स्वतालागी गुणगुणटालो. हातूंतल्यानूच तांका निर्गुणी भजनांची आवड लागली. फुडे जेन्ना स्ट्रेप्टोमायसिन या वखदाचो सोद लागलो, तेन्ना या वखदान पंडितजींचेर इलाज केलो. पूण तो मेरेन तांचे येक फुफ्फुस निकामी जाल्लें. पूण उमेद ना हारतां उरिल्ल्या येका फुफ्फुसाचेर ह्या गंधर्वान संगिताचो स्वर्ग उबो केलो. ताजो चलो मुकूल आनी चली कलापिनी हाणी हो फुडे चलयला. कुमार गंधर्वालो नातू भुवनेश होसुद्दा आजाभशेन शास्त्रीय गायक म्हूण नामणाय मेळयता.
वर्ग:देवनागरी पानां
आंजेलो फ्रांसीस झेवियर माफेय
आंजेलो फ्रांसीस झेवियर माफेय हाणी गोंयांत तॉमस स्टीफन्स हाणी कोंकणी खातीर जो वावर केला तसोच मंगळुरांत केला. तांचो जल्म 12 नोव्हेंबर 1844 वर्सा टायरोल ह्या इटली आनी ऑस्टीया हाच्या शिमेर आशिल्ल्या वाठारान जालो. ते एक इटालियन पाद्री आशिल्ले. ताका इंगलीश.कोंकणी बरोबरच संस्कृत,कन्नड,तमिळ,तुळू,मल्याळम आदी भासो बेस बरो येताल्यो आनी एक म्हत्वाची गजाल म्हळ्यार सुमार चारुच वर्सा भितर ताणी कोंकणी शास इतली बरें तरेन शिकिल्ली,ते कोंकणी भाशेंतल्यान वरांची वरां शेर्मांव सांगताले.
शिक्षण
आपले कॉलेजीचे शिक्षण घेतकच ताणी डॉक्टर ऑफ फिलोसफी(तत्त्वज्ञान) आनी डॉक्टर ऑफ डिविनिटी(देवशास्त्र) ही पदवी ग्रेग्रनियन विद्यापिठांतल्यान तो सोसायटी ऑफ जिजस ह्या संस्थेन भितर सरलो आनी थंयच ताणें आपल्या आपल्या शिकोवणेक सुरवात केली.तो गणित ,विज्ञान सारके विशय शिकयताले.
साहित्यीक वावर
हे दोनूय शब्दकोश रोमी आनी कन्नड लिपयेंत आसात.हे शब्दकोश मंगळुरी कोंकणींतले पयले-वयले शब्दकोश जावन आसा.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
वेखंड
वेखंड ही एक वखदी वनस्पत.ताचें कूळ:Araceae.ताका लँटीन नांव:Acorum Calamus linn आसा.
लांबट अशीर पानांची ही वनस्पत सदांच उदकाळ,वलसार वा रेबाळ जाग्यार जाता.हाचें मूळ वा कांदो (कंद) आल्याच्या खुडा सारको आसून ताचो रंग तांबूस धवसो आसता.ह्या ताच्या खुडांक उग्र गंध येता.आयुर्वेदांत वेखंडाचो वेगवेगळ्या दुयेंसां खातीर वखदी उपेग सांगिल्लो आसा.आतांच जल्मल्लें भुरगें तशेंच जाण्ट्या मनशा खातीर लेगीत वेखंडाचो वखदी उपेग करूं येता.
पोटांत वात(Gas) जावन तोंडाची रूच वचप.भूक कमी लागप.परसाकडेन त्रास जावप.पोटदुखीक वा दंत जाल्यार वेखंडाचें थोडेशें चूर्ण गरम उदका वांगडा पोटांत घेवचे.पोटांत दुखल्यार हाचो लेप पोटार लायतात.अपचनाच्या त्रासाक लागून पातळ परसाकडेन जावप.जोर येवप.परत परत तान लागप अशा वेळार वेखंडाचो चूर्ण उदकांत शिजोवन तें उदक पियेवपाक दिल्यार बेगीन गूण मेळटा.हडड्यांत कफ दाटल्यार वेखंडाचो चूर्ण म्होंवा वांगडा दिवचो.बिकाच्या भागांत दूखल्यार वेखंडाच्या चूर्णाची धुंवरी दिवची.मुतखड्याक लागून मुतूंक कमी जावन त्रास जाल्यार हो चूर्ण गरम उदका वांगडा दिवचो.
सांदे दुखी,सांदे सूज(आमवात),आर(अर्धांग वायू) जाल्यार हेर वखदां वांगडा वेखंडाच्या चुर्णाचो लेप गरम उदका वांगडा त्या त्या भागार काडचो.कानफोडी वा कानांत आवाज येत जाल्यार ओल्या वेखंडाच्या रोसाचे दोन दोन थेंबे कानांत घालतात.तकली फोडप.तकली जड जावप.घुंवळ येवप.मल्लूक मारून येवप ह्या सारक्या दुयेंसांक वेखंडाचो चूर्ण नाकात फउकतात.मल्लूक मारून येता आसत जाल्यार त्या दुयेंतीन वेखंडाचें चूर्ण तूप आनी म्होंवा वांगडा घेवचो.तशेंच ब्राह्मी(Bacopa monnieria) जटामांसी(Nordostachys) आनी म्होंव अशें मिसरण वेखंडाच्या चुर्णा वांगडा घेवचें.
घुंवळ येवन हातपांय थंड पडल्यार हो चूर्ण हाता पांयांक घांसचो. हाका लागून रक्ताभिसरण वाडून आंगांत गरमी येता. ल्हान भुरग्यांक वेखंड हें भोवच उपेगी.भुरग्यांच्या हाता_पांयांक,गळ्यांत,कमराक वेखंडाच्या खुडांच्यो बारीक काड्यो बांदल्यार वेखंडाच्या उग्र वासान भायले जंतू तांचे लागीं येनात.वेखंड झरोवन तूप_म्होंवा वांगडा दिल्यार भुरग्यांची वाच्या,स्मरण,शक्त,आकलन शक्त आनी बुध्दी हांचो विकास जाता.वेखंड उश्ण आशिल्ल्यान गरमेच्या दिसांनी ताचो उपेग टाळचो.वेखंडाचो वापर थोड्या प्रमाणात चिमूट_चिमूट करचो आसता.म्हण,वैद्याच्या सल्ल्यानूच ताचो वापर करचो.
संदर्भ
https://www.myupchar.com/tips/vacha-sweet-flag-acorus-calamus-benefits-and-side-effects-in-hindi
वर्ग:देवनागरी पानां
म्हावळीगें
म्हावळीगें
म्हावळीगें हे दक्षिण गोवा जिल्ह्यातल्या सांगें तालुक्यातील ५१८ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ७२ कुटुंबाचे व पुराय ३५४ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार SANGUEM ८ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा १७८ दादले आनीक १७६ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ० आसून अनुसूचित जमातीचे २१५ लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६९९४ आसा.
शैक्षणिक सुविधा
गांवांत १ शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत १ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं कनिष्ठ माध्यमिक शाळा (CALEM) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं माध्यमिक शाळा (CALEM) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा (SANGUEM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (QUEPEM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (BANDORA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय (BAMBOLIM CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (CURCHOREM-CACORA) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (CURCHOREM-CACORA) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (CURCHOREM-CACORA) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (MARGAO) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (MARGAO) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
सगळ्यांत लागीं कुटुंब कल्याणकेंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण आसा. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण ना. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण आसा. गांवांत झरीचें उदक पुरवण आसा. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण ना. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण आसा. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण आसा.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध ना. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनीक येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं उपपोस्ट ऑफीस ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट आनीक तार ऑफीस १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गावाचो पीन कोड ४०३७०४ आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मोबाईल फोन सुवीधा ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं इंटरनेट सुवीधा ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शासकीय बस सेवा ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं ऑटोरिक्षा व टमटम १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं टॅक्सी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं व्हॅन ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडला.
सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं वेपाराविशी सावकारी पेडी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेशन मांड ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळांमळ ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळ / मनोरंजन केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक पुस्तकालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक वाचनालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
जमिनीचो वापर
म्हावळीगें ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
उत्पादन
म्हावळीगें ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): CASHEW NUTS, COUNTRY LIQUOR.
रामतीर्थ
रामतीर्थ (जल्म: 22 ऑक्टोबर, मुरलीवाला-गुजराणवाला, पंजाब 1873 मरण; 17 ऑक्टोबर, 1906) फाकिवंत तत्वचिंतक. ताचें पयलींचें नांव तीर्थराम आनी संन्यास घेतल्या उपरांतचें नांव रामतीर्थ. बापायचें नांव हिरानंद गोस्वामी. ताचे आवयक तो भुरगो आसताना मरण आयलें.तुळशीदासाचो वंशज म्हणून ह्या घराण्याची कीर्त आशिल्ली. भुरगेपण बऱ्याच हालांनी गेलें. तो धा वर्सांचो आसताना ताचे लग्न केल्लें. गुजराणवाला हायस्कुलांतल्यान तो मॅट्रिकेची परिक्षा (1888) पास जालो. लाहोरच्या फोरमन श्रेणींत पयलो क्रमांक आनी तेच कॉलेजींत गणिताचो प्राध्यापक म्हणून नोकरी केली (1896). लाहोराक तो धर्मसभेच्या शिक्षण मंडळाचो पयलीं सुरवातीक वांगडी, तर उपरांत सचिव जालो.
गुजराणवाला हांगा शिकता आसतानाच बापायचो इश्ट आनी रामकृष्ण परमहंसाचो शिश्य धन्नराम भगत हाचो सहवास ताका लाबलो. फुडाराक तोच ताचो गुरु जालो. रामतीर्थ कृष्णभक्त आशिल्लो. ताका प्रत्यक्ष श्रीकृष्णान दर्शन दिल्लें अशें म्हणटात. व्दारका मठाचो शंकराचार्य श्री राजराजेश्र्वरतीर्थ हाचेवांगडा तो काश्मीराक गेल्लो आसताना ताका सत्संग घडून ब्रह्रासूत्रां, उपनिशदां हांचेवयलीं भाश्यां आयकूंक मेळ्ळीं. तेचवेळार ताणें स्वामी विवेकानंदाचीं उलोवपां आयकलीं आनी तांचो अभ्यास केलो. हाकाचलागून आंतरिक आध्यात्मिक ज्ञानार्जनाची ओड लागून नोकरेंत ताचें लक्ष लागना जालें. हाचोच परिणाम म्हणून तो सर्वसंगपरित्याग करुन हिमालयांत गेलो आनी पिरायेच्या 28 व्या वर्सा ताणें संन्यास घेतलो. ते उपरांत ताणें बऱ्याच तीर्थथळांची भोंवडी केली. भारतधर्म महामंडळाच्या अध्यक्षपदावयल्यान ताणें वैदिक धर्माचो पुरस्कार केलो. अनासक्ती, समाधानी वृत्ती, आनी सादी राहणी हांचें सदांच पालन करुन फक्त आत्मसाक्षात्काराचो, विचार करीनासताना ताणें आपल्या देशाचेंय बरें जावचें म्हणून यत्न केले. ताचो वेदान्त फकत शाब्दीक नासून तो ताणें आचारणांत हाडिल्लो. म्हणूनच व्हड सुधारकांमदीं ताचें नांव घेतात.
भौतिक शास्त्राच्या आदारानूच वेदांताचे सिध्दांत मांडून ते आर्विल्ल्या काळांतूय खरे थारतात, हें ताणें सप्रमाण दाखोवन दिलें. रामतीर्थान आपल्या आयुश्याच्या पयल्या पर्वांत बरेच ग्रंथ बरयल्ले. पूण अचकीत निर्शेणेच्या भरांत ताणें आपली बरीच ग्रंथसंपदा गंगार्पण केली. ताकालागून परदेशांत आनी भारतांत दिल्ल्या व्याख्यानांचेर आदारीत अशा लिखणाभायर तांचे स्वतंत्र वाङ्मय चडशें मेळना. उर्दू, फारसी आनी इंग्लीश भाशांचेर ताचें प्रभुत्व आशिल्लें. ताका बरेपैकी कवित्व लाबिल्लें. ताचीं हजारांवयर पत्रां आनी कांय टिपणां रामतीर्थ प्रकाशनावतीन उजवाडाक आयल्यांत.
रामतीर्थ आध्यात्मिक खोशयेंत इतलो व्यस्त आसतालो, ताणें आपल्या बरोवपांत बरेच कडेन स्वाताचो उल्लेख राम बादशाह असो केल्लो आसा. ताचें उजवाडाक आयिल्लें इंग्लीश बरप अशें आसा (1) ‘इन वुड्स ऑफ गॉड्स रीअलाइझेशन (8 खंड), (2) ‘रामाज नोटबुक्स’, (2 खंड), (3) हार्ट ऑफ राम, (4) पॅरबल्स ऑफ राम आदी. ह्या पुस्तकांचे हिंदी, मराठी अणकारुय उजवाजाक आयल्यात. रामतीर्थाक हिमालयाची खूब ओड आशिल्ली. थंयच्या व्हड सैमाचे सोबीतकायेची ताणें केल्या वर्णनांत सौंदर्यवृत्ती आनी आध्यात्मिकताय हांचो बरेतरेन मेळ दिसून येता.