cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Motiachi Vopar
वपारिंचो हेतू
‘आयकून-आयकून तुंकां कांय, संजचें ना; पळेवन-पळेवन तुंकां कांय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दळे धांपलले आसात; ना तोर दळ्यांनीं तांकां दिसुंक लाग्तलें, कानांनीं तांकां सार्कें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां संजतलें, आनी, तीं म्हजê-शीं पर्तून येवन, हांव तांकां बरीं करीन .'
मतियाची वपार
पवित्र पुसतक ː मातेव १३:४४-४६
“वपारिंनीं उलयतलं, संवसार रचलल्याक गुपीत आसललेो वसतू उक्तेो कर्तलं”, हें प्रवादियाचें उतर अशें खरें जालें. (मातेव १३:३५)
Polleiat Niall
The Pearl of Great Price, Commentary & Meditation
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Jezucheo Vopareo वर्ग:Devachem Utor वर्ग:Romi panam
ऍडी मास्कारेन्हस
ऍडी मास्कारेन्हस हो एक तियात्रीस्त.
जल्म
ऍडी मास्कारेन्हस हाचें खरें नांव आन्द्रे एदुआरडो रोक मासकरेनस. ताचो जल्म नोव्हेंबराचे 10 तारकेर 1941 ह्या वर्सा कुंकळ्ळी ह्या गांवांत जालो. तरणें पिरायेर असतनाच ताका तियात्राविशीं खूब उमळशीक आशिल्ली. तो गावांनी संगीत खेळ आनी शारांत तियात्र पळोवंक वतालो.
शिक्षण
तो एक बरो गायक आनी संगीत रचपी. आठ वर्सांच्या पिरायेर आसतना ताच्या चुलत भावान म्हळ्यार मिस्टर ए.सेरावांन ताका (कामत दे आसोलना आनी लुकस फेर्नांडीस ग्रुप हाचो सदस्य) कोलवा फामा आंतोनीयो सीनफोरीयानो हांच्या तियात्रांत गीत गावपाखातीर संद दिल्ली. शाळेच्या संगीत सुवाळ्यांत तो वांटो घेतालो. गार्डीयन एंजल माध्यमीक शाळेंत, कुरचेरीम,सावोर्डें हांगां तो आपलें शिकप करतालो, आनी प्राध्यापकाच्या जल्मा दिसा तो संगीत मेळावे रचतालो आनी कांतारां गायतालो, जाका लागून प्रेक्षकांकडल्यान शाबासकीय ताका मेळटाली. पोल स्टार ड्रॅमेटीक आनी स्पोर्टींग क्लब ऑफ डानदोरा, कुंकळ्ळीह्या पंगडांत ताणें पयलेफावट अभिनय करून दोन कांतारां आपल्या गांवांत गायलीं आनी उपरांत‘द ड्रमेटीक स्टार ऑफ कुंकळ्ळी हांगाताका लोकांनी व्हडा सम्मानान ताळयो वाजयल्यो.
वावर
कोंकणी तियात्राचे माचयेक ताणें गावपी, बरोवपी, दिग्दर्शक अशें आपलें जायतें योगदान दिलां. 1960 ह्या वर्सा सावन ताणें तियात्रांत काम करपाक सुरवात केली. ताणें पंच्यात्तरां वयर फामाद दिग्दर्शकांच्या तियात्रांनी काम केलां. तांच्या कांय तियात्राची वळेरी अशी आसा“ रगताची भेट, शेजारी कोंबो, ओर्राद गोंयकार, पिसो, तो बावटो धोर्माचो,म्होजो घोव बासूरकार, भोगणार, गिरेस्तकायेक लोब्दोन,तिगांयकूंय फाशी फावो,इमट्याचे भोगणार, रिणकारी, तूं काजारी?, आमचें गिरायक तुमगेर कित्याक?, शिमित्रीची वाट, जिमी, फ्लोरीयेन वाझ पोयलो मार्तीर, हो तो घातकी,  माय हांव न्हूय पुत तुजो?, वालोर रगताचो, घाम, रगत आनी दुखां, पुर्वोजांची मूदी, कोण रिणकारी?, ओस्तूरी सोवंसार चोलोयता, आमचो एकवोट”,  आदी. 1964 ह्या वर्सा तो मुंबय शारांत काम सोदपाखातीर गेलो.थंय ताका रोबीन वाझ हाणें दोन कातांरां आपल्या तियात्रांत गावपाची संद दिली. तियात्र आसले ते सादर जावपाचे आशिल्ले ते म्हळ्यार “शांतीचें लोगीन" जे पी. टी. भागवाडी हांगां जाल्ले. हांगां लेगीत ताका प्रेक्षकांकडल्यान व्हडा दबाज्यान ताळयो मेळ्ळ्यो. ताणें कांतारां रचल्यांत. तशेंच ताणें डुयेट्स आनी त्रियोज सिसीलीया माचाडो, फिलोमिना, झेना आनी डुओ जॉन गोम्स(कोकोय) हांच्या वागंडा गायल्यांत.
ऍन्थनीडीसा, सी.आलवारीस, प्रेम कुमार, रोबीन वाझ, ऍलेक्सीन्हो दे कांदोलीं,  एम.डोड दे वार्ना, कार्मो रोड,  ज्यो रोझ,डायगो कार्दोझ,डोमनीक दे कालांगूट, फ्रासींस दे पार्रा,  मिनिनो दे बांदार,  मिलाग्रीस दे चांदोर,  आदी. सारक्या व्हड दिग्दर्शकांखातीर ताणें अभिनय केला आनी कातांरांगायल्यांत.
अभिनय आनी तियात्रांत गावप हाचेपरस आनीक ताणें आपणें बरयिल्ले आनी दिग्दर्शीत केल्ले तियात्र म्हणल्यार‘ मोयपाशी भाव’, ‘भावनां',आनी ‘ मोगाक लागोन.‘. 1974 ह्या वर्सा ताका आपल्या कामाखातीर दुबय वच्चो पडलो. जेन्ना तो दुबय आसलो तेन्ना ताणें थंय ज्यो फ्रॅन्क आनी ओस्वी वियेगस हांच्या आदारान एक ट्रियो तयार केलो, तिगूय सदांच दोन म्हयने माचयेर आपले तियात्र करताले आनी तांकां तांच्या ट्रियो खातीर तांकां प्रेक्षकां कडल्यान प्रतिसादूय मेळटालो.
पुरस्कार
खुबश्या सुवाळ्यांनी तांकां सम्मानीत केल्ल्यात.ताका फावो जाल्ले हेर भोवमान म्हणल्यार:-
वर्ग:तियात्रिस्त/Tiatrist वर्ग:देवनागरी पानां
चरावणें
चरावणें
चरावणें हे उत्तर गोवा जिल्ह्यातल्या सत्तरी तालुक्यातील ५९२.६५ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात १५३ कुटुंबाचे व पुराय ७०८ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार VALPOI १४ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा ३६१ दादले आनीक ३४७ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक २ आसून अनुसूचित जमातीचे ० लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६७७३ आसा.
शैक्षणिक सुविधा
सगळ्यांत लागीं पूर्व-प्राथमिक शाळा (DONGURLI) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत १ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं कनिष्ठ माध्यमिक शाळा (DONGURLI) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं माध्यमिक शाळा (DONGURLI) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा (VALPOI) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (SANQUELIM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (BANDORA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय (BAMBOLIM C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (PANAJI) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (MAEM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (ONDA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (BICHOLIM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (BICHOLIM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत १ प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत १ कुटुंब कल्याणकेंद्र आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण आसा. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण ना. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण आसा. गांवांत झरीचें उदक पुरवण ना. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण आसा. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
जॅन फ्रांसिस्को डायस पीयुकसा
जॅन फ्रांसिस्को डायस पीयुकसा हो एक तिया़त्रिस.
चरावणें
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध ना. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हो क्षेत्र संपूर्ण स्वच्छता अभियानात आसा गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध आसा. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध आसा. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
जॅन फ्रांसिस्को डायस पीयुकसा
वर्ग:तियात्रिस्त/Tiatrist वर्ग:देवनागरी पानां
चरावणें
दळणवळण आनीक येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं उपपोस्ट ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट आनीक तार ऑफीस १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गावाचो पीन कोड ४०३५०६ आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं इंटरनेट सुवीधा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं ऑटोरिक्षा व टमटम १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं टॅक्सी १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं व्हॅन १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राज्य महामार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं वेपाराविशी सावकारी पेडी ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेशन मांड ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळांमळ ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
जमिनीचो वापर
चरावणें ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
चरावणें ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): CASHEW NUTS,RICE,COCONUTS.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय़ वर्ग:उत्तर गोंय वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे
दादाभाई नौरोजी
thumb|दादाभाई नौरोजी दादाभाई नौरोजी दादाभाई नौरोजी हांचो जल्म दि. 4 सप्टेंबर 1825 दिसा मुंबय एका गुजराती उलोवपी पारसी घराब्यांत जालो. दादाभाई हे पारशी विचारवंत, शिक्षणतज्ज्ञ, कापसाचे व्यापारी आनी भारतीय स्वातंत्र्य लडयांतल्या राजकारण्यांच्या पयल्या पिळगेंतले भोवमानेस्त नेते आशिल्ले. तांणी बरयिल्ल्या पॉव्हर्टी अँड अन-ब्रिटिश रुल इन इंडिया पुस्तकांत भारतांतलो संपत्तीचो ओग ब्रिटना कडेन कसो वेता हाजे कडेन लक्ष वेधलें. 1892 ते 1895 कालखंडांत ते ब्रिटिश संसदेच्या कनिष्ठ गृहांत संसद सदस्य आसले. ब्रिटिश संसदेंत निवडून गेल्ले ते पयलेच आशियाई व्यक्ती आसले. भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे स्थापनेचें स्रय एओ ह्यूम आनी दिनशा एडलजी वाच्छा हांचे वांगडा दादाभाई नौरोजी हांकांय दितात. दादाभाई नौरोजी हांकां भारताचे पितामह म्हणून वळखतात. ते भारतीय राष्ट्रवादाचे प्रणेते आशिल्ले. भारतीय अर्थशास्त्राचे जनक. जहाग आनी मवाळ हांचे मजगतीं भांगरामध्य साधपी नेते आसले. भारतीय स्वराज्याचे पयले उदघोशके. इंग्रजांच्या मतदारसंघांतल्यान निवडून येवन हावस ऑफ कॉमन्सचे सभासद जावपी ते पयले भारतीय. भारताच्या लुटीच्या सिध्दान्ताचे जनक. 1883 वर्सा ब्रिटिशां कडल्यान तांकां जस्टीस ऑफ पीस हो भोवमान दिलो. 30 जून 1917 दिसा तांकां मर्ण आयलें. तेन्ना ताची पिराय 91 वर्साची आसली. आपल्या पुराय जिणेन दादाभाई नौरोजीन देशाच्या सेवेखातीर जे किते केला ताचे मोलमाप करप सोपे ना पुण अखिल भारतीय काँग्रेसच्या कोलकत्ता अधिवेशनान ताणेन केल्ल्या मागण्याची भासाभास करप गरजेचे आसा. तो आपल्या भाशणानी स्वतंत्रतायेक चड महत्व दितालो. अशातरेन भारतांतल्या ह्या जाणट्या पिरायेच्या नेत्यान दादाभाई नौरोजीन ज्यो मागण्यो केल्ल्यो त्या मागण्यांची अखेर ताका प्राप्ती मेवळी.
वर्ग:देवनागरी पानां
मादन, जमशेटजी
मादन एक नाट्य-चित्रपट वेवसायीक.
वावर
. ताचो गुरू कुंवरजी नाझीर हाच्या एल्फिन्सटन नाटक मंडऴींत ताणें 1868 वर्सा प्रवेश घेतलो. हे नाटक कंपनीवांगडा ताणें देशभर बोंवडी केला. एक बरो नट आनी नाट्यवेवसायाचे कसबी जाणकार म्हणू ताची सगऴ्याक नामना जाली. ही कांपनी जेत्रा नुकसानींत चलपाक लागली, तेत्रा जमशेटजीन कलकत्याक व्हेलें.
साहित्यक वावर Heading text
कलकत्याच्या मैदानाचेर 1920 वर्सा एक तंबूचें चित्रपटघर सुरु केलें.
वावर
वर्ग:देवनागरी पानां
लोणारी
लोणारी महाराष्ट्रांतली एक जात. हांका केन्ना केन्नाय गाढव लोणारी आनी रेडे लोणारी म्हणूनय वळखतात. मुळांत हे लोक मराठा आसुंये अशें अनुमान काडप जाता. पूण चुनो आनी कोळशे तयार करपाचें काम करत पसून हांची जात नेगळी जाली आसुंये. बेळगांव जिल्ह्यांत हांचे मीठलोणारी आनी जुनेलोणारी अशे दोन भेद आसात. हांतेभितर रोटी वेव्हार जाता, पूण बेटी वेव्हार जायना. अहमदनगर, पुणें आनी सोलापूर हांगा खुध्द लोणारी आनी कडू वा अकरमासे लोणारी अशे दोन पोटभेद आसात.
जातिविवेक ह्या ग्रंथांत ह्या लोकांक मल्लट दादलो आनी आवर्त बायल हांची संतती मानल्या. संस्कृत भाशेंत ह्या लोकांक सैमीक अशें नांव आसा. महाभारतांत लोणा-यांचो उल्लेख आसून झाडां तोडून आनी जळोवन ते लोक कोळसो तयार करताले अशें थंय म्हळां. हाचेवयल्यान तांचो मूळचो वेवसाय कोळशे तयार करपाचो आसूंक जाय अशें दिसता.
हे लोक वारकरी, शैव वा वैश्णव पंथाचे आसात. ते चडशे सगळ्या देवांक भजतात आनी तांचे सगळे उत्सव आनी परबा पाळटात. ते आळंदी, जेजुरी, पंढरपूर, तुळजापूर, काशी आदी तीर्थक्षेत्रांच्यो तीर्थयात्रा करतात. रोगराई पातळ्ळी जाल्यार ते मरीआई आनी शितलादेवी हांकां पुजतात.
तांच्यांत जातपंचायत आसून, जातींतले वाद-विवाद तिचेवतीनसोडयतात.
ह्या लोकांक फकत मामेभयणी कडेन लग्न करूंक मेळटा. आतेभयणीकडे वा मावसभयणीकडे लग्न जावंक मेळना. सादारणपणान चल्यचो बापूय चलयेक मध्यस्थाकडल्यान मागणी घालता. तांच्यांत पत्रिका पळोवन वा नक्षत्र पळोवन लग्न थारायतात. ब्राह्मण पुरोयत लग्नाचो मूर्त काडून दिता. लग्न थारतकच साकरपुडो जाता. लग्नांत देवक बसोवप, न्हव-याक व्हकलेगेर व्हरप, सिमांतपुजा, कन्यादान, रुखवत, साडो, सप्तपदी हे लग्नांतले मुखेल विधी आसात.लग्नाच्या वेळार न्हवरो-व्हंकलेक कोंड्याचे शिल्ल्यार वा व्हंकले पाटार आनी न्हव-याक दोरयेच्या पिळ्यार उबीं करतात. सप्तपदी हो तांच्या लग्नांतलो म्हत्वाचो विधी आसा. लग्नाआदीं चलयेचो जातींतल्या मनशाकडे संबंद आयल्यार ताचेकडेनच तिचें लग्न लायतात. तेखातीर अशा मनशांक कांय प्रायश्र्चीत घेवचें पडटा आनी पंचायतीक दंड भरून जेवण दिवचें पडटा अशा मनशाक कडू वा अकरमासे समजतात. तांच्यांत विधवेचें लग्न खंयच्याय म्हयन्यांत वद्दय पक्षांतच जाता.
हे लोक मडीं पुरतात वा लासतात. मनीस मरतकच रोखडेंच ताका हून उदकान न्हाणयतात, नव्या कपड्यांत गुठलायतात आनीक तिरडेचेर दवरतात. सवाशीण बायल मेल्यार तिका नवी साडी न्हेसोवन कपलभर कुकूम फासतात. मसंडेच्या अर्दे वाटेर तिरडी सकयल दवरून त्या जाग्यार एक लाडू आनी पयसो दवरतात. मसंडेंत मडें सरणाचेर दवरतकच ताचो उत्तराधिकारी न्हाता आनी आपलें वस्त्र भिजोवन तें मड्याच्या तेंडांत पिळटा. उपरांत तो सरणाक उजो लायता. तिस-या दिसा मड्याच्यो अस्ती आनी गोबोर एकठांय करतात आनी त्या जाग्यार गोमूत आनी शिताडो घासतात. धाव्या दिसा दशपिंडी आनी तेराव्या दिसा श्राध्द वाडटात. चवदाव्या दिसा मेल्लो दादलो वा बायल आसल्यार तेप्रमाण एके बायलेक वा दादल्याक जेवपाक वाडटात. हेचभशेन ते दर वर्सा तेच बायलेक वा त्याच दादल्याक जावपाक आपयतात.
लोणारी शब्दांतलो लोण = मीठ हाचेवयल्यान ह्या लोकांचो पारंपारीक वेवसाय मीठ तयार करपाचो आसुयें.बेळगांव जिल्ह्यांतले लोणारी अजुनय होच धंदो करतात.पूण सद्द्याच्या काळांत बरेचशे लोणारी चुनो आनी कोळसो तयार करतात. कांय लोक शेतकार आसून कांय जाण कश्टांचेंय काम करतात. हे लोक बोकड्यो, मेंढरां हांचें मांस तशेंच नुस्तें खातात. काळाप्रमाण लोणारी लोकांमदींय आतां जायते बदल जाल्यात.
लाखेर
लाखेर एक रानटी जमात. हे जमातींचे खरें नांव मरा. लुशाई नांवाचे टोळीवाले तांकां लाखेर ह्या नांवान वळखतात. तांची वसती आसाम वाठारांतल्या लुशाई दोंगराळ जिल्ह्याच्या आग्नेय वाठारांत, चीनी दोंगुल्ल्यांच्या हका नांवाच्या पोटविभागांत आनी आराकान दोंगुल्ल्यांच्या उत्तर तोंकार दिश्टी पडटा. तांचीं चडशीं सगळीं लाखेर खेडीं कोलोडायन न्हंयच्या वोल्तार वशिल्लीं आसात. हे जमातीच्या अभ्यासकांच्या मतान हे लोक उत्तरेकडल्यान ह्या वाठारांत आयले. लाखेरांत टलॉंगसई,ढिडहुनंग,सबेऊ,हवथाई, लिअलई आनी हैमा ह्यो पोटजाती आसात. ह्या पोटजातींनी राजकुळां,खानदानी कुळां आनी सामान्य कुळां अशीं कुळां आसात. लाखेर ही झुजारी जमात. इंग्लीश लोक तांकां शेंडू म्हणून वळखताले. इंग्लीशांनी तांचो बंदोबस्त केलो. इ.स. 1891 मेरेन ते शांत आशिल्ले. पूण फुडें तांणी परत बंडाळी करपाक सुरवात केली. निमाणें तांचेर पुलिस कारवाय करून ब्रिटीशांनी तांकां आपल्या शेकाखाला हाडले.
हे लोक कुडीन बळिश्ट आसून तांचो रंग काळपट आसता. तांचे लाक पसरट,गालाची हाडां वयर आयिल्लीं आनी दोळे तिरकस आसतात. हे लोक सदांच न्हयनात,हेर लोकांचो चडसो आदर सत्कार करिनात. तांच्यांत शिस्तय सारकी नासता. तांचे कपडे, पगड्यो दोन प्रकारच्यो आसतात. एक सदां वापरपाचे आनी दुसरे परबेदिसा वापरपाचे. तांचे सदां न्हेसपाचे वस्त्र म्हळ्यार एक सलग लुगट आसता आनी तो तें पुडव्यावरी सगळ्या आंगाचेर वापरतात. दर एकट्याडेन नक्षी काडिल्ली ल्हान पोती आसता. ते ती दाव्या खांदाक लायतात. तांतूत ते चिलिम,तंबाखू,फस्क आनी निकोटीनाचें उदक ह्यो वस्तू दवरतात. बायलो दादल्यांपरस चड कपडे वापरतात. त्यो चडशो गाड निळ्या रंगाचो नक्षी काडिल्लो घागरो घालतात आनी आंगांत जाकीट घालतात. लाखेर बायलो मानेचेर केसांचो आंबाडो घालतात. णव वर्सांमेरेन चल्याचे केंस कापतात. ताचे उपरांत केंस कापल्यार त्या भुरग्याक खझंगपिना नांवाच्या बलिदानाच्या विधींत वांटो घेवंक मेळना.
लाखेर बायलो-दादले लखू नांवाची तोपी घलतात. ही तोपी कोंडो आनी सुकिल्लीं पानां हांचेपसून तयार करतात. टोळीमुखेल्याच्या घरच्यो चलयो लग्ना वेळार लखांग नांवाचें शिरस्त्राण वापरतात आनी तें आपल्यावांगडा घोवागेर व्हरतात. पमटकेचो हार हो बायलांचो एक आवडीचो अलंकार. त्यो वेगवेगळ्या मणयांचे हार वापरतात. तेचपरी थंग्राहेऊ नांवाचीं लांकडाचीं कानांतलीं घालतात.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Parra, Goem
Parra ek Bardezcho up-jil'lo, Ut'tor Goeant, Bharotant. To Mhapxeanchea xarak boglek asa  toxench Saligao, Calangute, Assagaon, Anjuna ani Vagator. Parra zaitoch zageacho vattar ektthaita punn chodd korun xetki m zomin asun ravpacho thodo zago.To Ponnjekui boglek asa ji Goenchi rajdhani zavn asa. Porrechea ravpeak "Porrikar" mhonnttat. Porra godd, tambddea kallingank lagun chodd famad aslem..
Porrechi igorz St Anne saibinnik bhettoilea.
रघुनाथपंडित
रघुनाथपंडितः (१७ वो शेंकडो).
मराठींतलो पंडीत कवी. ताच्या चरित्राविशीं निश्र्चीत म्हायती मेळना. पूण ताचेविशीं पांच वेगवेगळी मतां सांपडटात. (१)तो कारवारच्या चंदावर गांवचो सारस्वत ब्राह्मण आसूंक जाय. (२)तो तंजावरचो आनी मोरोपंताचो समकालीन आसूंक जाय. (३)तो मुळांत रायगड जिल्ह्यांतल्या चौलचा गांवचो आनी ताचें आडनांव मनोहर. तो फुडल्या काळांत कर्नाटकांत स्थायीक जाले उपरांत ताणें वैद्यविलास, कविकौस्तुभ, छंदोरत्नावलि, चिकित्सामंजरी आनी नाडीज्ञानविधी हीं साहित्याविशीं आनी वैजकांविशीं प्रकरणां संस्कृतांत बरयल्यांत. (४)तो शिवाजी महाराजाच्या अश्ट प्रधानांतलो एक आसून, ‘पंडितराव’ ह्या पदाचेर आसलो. (५)शिवकाळांतलो राजव्यवहारकोश बरोवपी रघुनाथ नारायण हणमंते होच रघुनाथपंडित आनी दमयंतीस्वयंवर हें ताणें बरयलां. ह्या सगळ्या मतांचो विचार करून शं.गो.तुळपुळे हाणें हो तंजावरचो कवी आनी तो राजकारणीय आसलो असो निश्कर्श काडला.
रघुनाथपंडितान रामदासवर्णन, गजेंद्रमोक्ष आनी दमयंतीस्वयंवर अशीं तिनच काव्यां बरयल्यांत. रामदासवर्णनांत वसंततिलका वृतांत फकत इकरा श्लोक आसात. गजेंद्रमोक्ष हें एक आख्यानक काव्य आसून, तातूंत ५८ श्र्लोक आनी तीन पदां आसात. रघुनाथपंडिताक मात नामना मेळ्ळी ती ताच्या दमयंतीस्वयंवर ह्या काव्याक लागून. संस्कृत कवी श्री हर्ष हाच्या नैषधीयचरिताच्या आदारान रघुनाथपंडितान आपलें हें काव्य बरयलें. पूण नैषधीयचरितांत वट्ट १,७५० श्लोकांमदीं सागिल्लो कथाभाग रघुनाथपंडितान फकत २५४ श्लोकांनी मांडला. ह्या काव्यां४तल्यान रघुनाथ पंडिताचे संपन्न अभिरुचीचो आनी अभिजात रसिकतेचो प्रत्यय येता. सोबीत आनी मार्मिक व्यक्तिचित्रण हें ह्या काव्याचें तोखणाय करपासारकें खाशेलपण.
Nahum achem Pustok
Nahum achem Pustok
Book of Nahum
Nahumachem pustok eka stotrantlean suru zata. Hea stotrant, sorvespor noxtteancho sudd gheta ani Assiriek khast lavun Judak taronn dita tem dakhoilam (1/2 – 2/3). Punn hea pustokacho mathallo zaun asa tacho mukhel vixoi : NINEVEHCHEM NISONNTON. Hem Nahum provadi bhakit korun eke kovitentlean sangta ani hea vorvim Israelantlo to ek vhodd kovi mhonn kollun ieta (2/4-3/19).
Nahumachea pustoka vorvim, Israelachea lokancho bhorvanso vaddlach astolo. Punn hi bhorvanxachi khuxalkai thoddoch kall thogli. Ninevehchea nisonttona uprant rokddench Jerusaleachem nisontton zalem. Tea uprant hea sondeshacho khub vistar zata. Izaias provadi (Iz. 52/7) otmik taronn dakhoun, Nahumachea (Na.2/1) bhakitacho upeog korta.
Polleiat
Book_of_Nahum
Books_of_the_Bible
Bible
Sandarbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Adlea Korarachim Pustokam (Old Testament Books) वर्ग:Devachem Utor वर्ग:Romi panam
राश्ट्रीय स्वयंसेवक संघ
राश्ट्रीय स्वयंसेवक संघ राश्ट्रीय स्वयंसेवक संघ ही सगळ्या ‘हिंदूंक’ एकठांय हाडपाखातीर वावुरपी संस्कृतीक संघटना. ‘हिंदू’ हें उतर हांगा भारताचें राश्ट्रीयत्व मनातल्या सगळ्या पंथांचो आस्पाव करता.
राश्ट्राविशीं निश्ठावान आशिल्लो तशेंच भारतभूंयेक आपली आवय मानपी तो राश्ट्रीय. स्वयंसेवक म्हळ्यार फकत आपवावुरपी नासून आपले इत्सेन त्याग करपाक तयार आशिल्लो. ‘संघ’ हें उतर संघटनावाचक आसा.
जाती, पंथ, भाशा हांकांलागून शिंपडिल्ल्या हिंदू समाजाची संघटना करुन भारत देशाक एक आदर्श राश्ट्र म्हण उबें करप हो राश्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचो उद्देश आसा.
राश्ट्रीय स्वयंसेवक संघाची स्थापणूक डॉ. केशव बळिराम हेडगेवार (1989-1940) हाणें नागपुरांत 1925 वर्सा दसऱ्याच्या म्हुर्तार केली. तेन्नाच्यान नागपूर हें राश्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचें केंद्रस्थान आसा. संघाच्या सगळ्यांत ऊंच पदावयल्या नेत्याक सरसंघाचालक म्हणटात. आतांमरेन डॉ. हेडगेवार, माधव सदाशिव गोळवलकर (गुरुजी), मधुकर दत्तात्रय देवरस (बाळासाहेब), प्रा. राजेन्द्रसिंग (रज्जभैया) अशे चार सरसंघचालक जाले. संघाच्या गांवांतल्या विकेंद्रीत घटकांक शाखा म्हण्टात.
राश्ट्रीय स्वयंसेवर संघटनेच्या स्वयंसेवकांनी जम्मू काश्मीरचें भारतांतलें विलिनीकरण, हैद्राबाद सत्याग्रहक, गोंयचे स्वतंत्रतायेचो सत्याग्रह तशेंच दाद्रा नगरहवेलीच्या स्वतंत्रतायेच्या सशस्त्र लढायेंत वांटो घेतला. चिनी आनी पाकिस्तानी घुरयांवेळार भारतीय सेनेक म्हत्वाचो पालक दिला. 1963 वर्साच्या प्रजासत्ताक दिसाच्या संचलनांत राश्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या स्वयंसेवकाक सरकारान वांटो घेवपाची संद दिल्ली.
ह्या संघानी सेवकांनी दुकळ, भूंयकांप सारकिल्ल्या सैमीक संकटांवेळार लोकांक पालव दिला. तशेंच देशाची वांटणी जाली तेन्ना निर्वासितांक राखण दिवन तांकां स्वतंत्र भारतांत पावसर तांची जबाबदारी घेतल्या आनी वसणूक करपाचें काम केलां. 1955 ते 1977 ह्या काळांत आणिबाणीविरोधी संघर्शांतय हे संघटनेन वांटो घेतला.
राश्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे प्रेरणेन अखिल भारतीय विद्यार्थी परिशद, भारतीय जन संघ, भारतीय जनता पार्टी, विश्र्व हिंदू परिशद, कुश्ट निवारक संघ, भारतीय मजदूर संघ, भारतीय किसान संघ, वनवासी कल्याण आश्रय, समाजीक समरसता मंच, अ. भा. ग्राहक पंचायत, राश्ट्रीय शीख संगत सारकिल्ल्या संघटनांची स्थापणूक जाल्या.
ब्रटिशांचे फोडा आनी राज्य करा हे पद्दतीन चलिल्लें राजकारण, खिलाफत चळवळींतल्यान हिंदू मिसलमान एकचार जावंचो सोडून सुरु जाल्ल्यो दंगली हीं राश्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या उदयाचीं त्या वेळावयलीं कारणां आसलीं तरी देश स्वतंत्र जालो तरी हिंदू संघटीत जाल्याबगर देशामुखावयले प्रश्र सुटचे नात ह्या विश्र्वासान डॉ. हेडगेवार आनी ताच्या इश्टांनी ह्या संघाची स्थापना केल्ली. दिनदयाल उपाध्याय, एकनाथाजी रानडे, हो. वे. शेषाद्री, दत्तोपंत ठेंगडी, नानाजी देशमुख, अटल बिहारी वाजपेयी सारकिल्ल् विचारवंत हेच संघटनेंतल्यान मुखार सरल्यात.
राश्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे स्वयंसेवक व्यायाम आनी कवायत करपाखातीर एक वरभर मैदानार जमतात. हाकाच शाखा म्हणटात. शाखेर सगळ्यो आज्ञा संस्कृत भाशेंत दितात. राश्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचो गणवेश म्हळ्यार खाकी मोटवी पँट, धवो शर्ट, तांबडो पटो, काळी तोपी आनी काळे बूट. ह्या गणवेशांत दंड म्हळ्यार लाठयेचोय आस्पाव जाता. भगवो झेंडो हो संघाचो ध्वज आसा. राश्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचें काम भारताच्या सगळ्या जिल्ह्यांनी पावलां. त्या भायर आशिया, आफ्रिका आनी युरोपांतल्या देशांनीय हे संघटनेचें भारतीय स्वयंसेवक संघ वा हिंदू स्वयंसेवक संघ ह्या नांवान काम चलता.
गोंय मेकळें जावचे पयलीं कांय लोकांनी राश्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचें काम गोंयांत केल्लें आशी म्हयती मेळटा. पूण गोंय मेकळें जाल्याउपरांत 1962 वर्सासावन गोंयांत ह्या संघाचें काम उक्त्या मळार सुरु जालां आनी तें गोंयच्या इकराय तालुकेयांनी पावलां.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
जाय
जाय- एक परमळीत फुल
जायांची बारीक सोबीत सुंदर धवीं फुलां आनी तांच्या त्या परमळाक लागून मनाक भुरळ घालतात. ह्या फुलांचो वास आमकां परत परत घेन दिसता. जायाचीं पानां, फुलां, साल आनी पाळां-मुळांनी वखदी गूण भरिल्ले आसात हें खूब कमी लोकांक खबर आसतलें.
जाय आनी ताचे वखदी गूण
जायाचीं पानां तोंडांत घालून चाबडायत जाल्यार दांतांच्यो मावो (Gums) बळकट जावन दांतांच्या मावांक जावपी दुयेंसा पयसावपाक मजत जाता. तोंड आयल्यार जायीचीं पानां उदकांत उकडून काडो करचो आनी ताचो घळघळ घेवचो. जायीच्या फुलांत थंडाय आशिल्ल्यान फुलांचें केल्लें तेल माथ्याक घालून मालीश करचें. अशें केल्ल्यान माथ्याक थंडाय मेळटा. आर जावप वा हेर वात इबाडून जावपी दुयेंसांखातीर जायीचीं मुळां वांटून ताचो लेप त्या भागार लावचो. तशेंच फुला पसून केल्लें तेल आंगांक आनी माथ्याक मालीश करचें. तकली दुखप, घुंवळ येवप वा मानसीक दुर्बळटाय आसल्यार जायीचीं मुळां उदकांत शिजोवन ताचो काढो करुन ताची धार माथ्यार सोडटात. तशेंच वयल्या दुयेंसावेळार फुलांचें तेल माथ्याक घालचें.
जाय हाचे कांय फायदे
कातीक खाज (Urticaria) सुटल्यार जायीचीं फुलां वा साल वांटून ताचो लेप त्या भागार लावचो तशेंच पानांचें तेल लायल्यार गूण मेळटा. घावो बेगीन पेकचे खातीर पानां आनी मुळां वांटून उदकांत शिजोवन केल्ल्या काढ्यान तो धुंवचो. तशेंच पानां शिजोवन केल्लें तेल जात्यादी तेल घाव्यार घालचें आनी तो घावो कपड्यान बांदचो. घावो बेगीन भरुन येता. दोळे तांबडे जावप वा पित्त इबाडून जावपी हेर दोळ्यांच्या दुयेंसानी फुलांचो लेप दोळ्यांच्या पापण्यार लावचो. कान दुखल्यार वा कानांत पूं जाल्यार पानां घालून शिजयिल्लें तेल (जात्यादी तेल) कानांत घालचें. वाताक लागून फाटींत वा पोटांत चडून येवप, पोटांत वात (Gas) जाल्यार जायीच्या मुळांचो काढो करुन पियेवचो. मुतपाक कमी जायत जाल्यार लेगीत हो काढो पियेल्यार बर्याक पडटा. जायीचीं फुलां आनी ताच्या ह्या वखदी गुणांक लागून जण एकल्यान जायो आपल्या पोरसांत लावच्यो.
वर्ग:देवनागरी पानां
मुलें
मुलें
मुलें हे दक्षिण गोवा जिल्ह्यातल्या सास्टी तालुक्यातील ८०८ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ६६८ कुटुंबाचे व पुराय २७९९ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार QUEPEM ५ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा १३४९ दादले आनीक १४५० बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ८ आसून अनुसूचित जमातीचे १०७३ लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६९१३ आसा.
शैक्षणिक सुविधा
गांवांत १ खाजगी पूर्व-प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत १ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं कनिष्ठ माध्यमिक शाळा (SARZORA) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं माध्यमिक शाळा (PARODA) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा (PARODA) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (MARGAO) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (VERNA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय (BAMBOLIM CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (VERNA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (VERNA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (MARGAO) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (MARGAO) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (MARGAO) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
सगळ्यांत लागीं कुटुंब कल्याणकेंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (अशासकीय)
गांवांत १ एमबीबीएस पदवीधर वैजकी वेवसायी आसा.
गांवांत २ वखदालय आसा.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध आसा. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनीक येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं उपपोस्ट ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट आनीक तार ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गावाचो पीन कोड ४०३७१४ आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं ऑटोरिक्षा व टमटम ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं टॅक्सी ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं व्हॅन ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडला. सगळ्यांत लागीं कच्चो रस्तो ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं वेपाराविशी सावकारी पेडी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं स्वयंसहाय्य गट ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखा तीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
मुलें ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
मुलें ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): RICE, WINE, BRICKS.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय़ वर्ग:दक्षिण गोंय वर्ग:साश्टी तालुका वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे
आइस-क्रीम
आइस-क्रीम दूद, साकर, ग्लुकोज हे पदार्थ एकठांय गोठेवन केल्लो खाद्यपदार्थ. हातूंत केन्नाकेन्नाय सुकीं फळां, तांतयां रंग घालतात. आइस-क्रीमांत सादारण 8-14% स्निग्धपदार्थ,8-12% स्निग्धपदार्थविरयत घन दुग्ध घटक (non-fat milk solids), 12-17% साकर आनी स्थिरकारी द्रव्य (stabilizer) आनी हे रुचीक पदार्थ वेगवेगळ्या प्रमाणांत आसतात. आइस-क्रीमाची वर्गवारी तातूंतल्या घटकांवेल्यान थारायतात. सादे, फळांचें, पुडिंग, कस्टर्ड, सरबत अशे आइस-क्रीमाचे जायते प्रकार आसात.थोड्या प्रमाणांत आइस-क्रीम करपाखातीर घरगुती आइस-क्रीम पात्राचो उपेग करतात. हें पात्र जस्तविलेपित तिखें, स्टेनलेस स्टील वा अॅल्युमिनियमचें आसता. ताचे भितर मदीं रवी आसता आनी ताचेभायल्यान लांकडी पिंपाचें सदळ धांपणे आसता. त्या दोगांयच्या मदले जागेंत बर्फाचें आनी मिठाचें समप्रमाण मिश्रण घालतात. पिंपाच्या वयले वटेन पात्राच्या धापण्यांतसून भायर आयिल्लो रवीचो दांडो घुंवडावन आइस-क्रीमाचें मिश्रण ढवळतात. ही ढवळपाची क्रिया आइस-क्रीस सुमाराचें घट्ट जायमेरेन करतात.
आइस-क्रीमाची उत्पादन-कृती अशी
1. मिश्रण
मिश्रणपात्रांत वा पाश्चरीकारकांत (उश्णतायेन निर्जंतुकीकरण केल्ल्या पात्रांत) मिश्रण तयार करतात. तातूंत दूद, सांद्रित (concentrated) दूद वा हेर घन पदार्थ घालतात.मिश्रणाचें तापमान सुमार 43˚ से. जातकच तातूंत साकर घालतात. साकरेवांगडाच स्थिरकारी द्रव्यूय घालतात.
2. पाश्चरीकरण
दोन तरांनी करतात. अ) कमी तापमानांत बरोच वेळ तापोवन. (सादारण 68˚ से. क 30 मिनटां तापोवन). आ) उच्च तापमानांत थोडो वेळ दवरुन. (सादारण 79˚ से. क. 25 सेकंद दवरून).
3. एकजीव करप (Homogenization)
पाश्र्चरीकरण जातकच दर चौ. सेंमी. क 350 किग्रॅ. दाब दिवन सगळें मिश्रण अशीर चिलींतल्यान सोडटात. ताका लागून मिश्रण गोठेवपाची क्रिया चालू आसतना लोणी वेगळें जावपाक प्रतिबंध जाता. देखून आइस-क्रीम एकदम मोव जाता आनी ताचो कालप्रभावन (aging) वेळ कमी जाता.
सगळे पदार्थ एकजीव जातकच त्या मिश्रणांतसून एकदम उश्णताय काडून घेवन सुमार 4.4˚ से. वा कमी तापमानांत तें थंड करतात.
5. कालप्रभावन (Aging)
थंड जाल्लें मिश्रण तेच स्थितींत कांय वरांमेरेन वा 1-3 दिसांमेरेन दवरतात. मिश्रणांतल्या स्थिरकारी (stabilizer) द्रव्याचेर हो काळ आदारुन आसता.कालप्रभावन चालू आसतना स्निग्ध पदार्थाच्या (fats) बिंदुवत गोलकांचेर प्रथिनाचें अधिशोषण (Adsorption) जाता आनी ताकालागून आइस-क्रीमाच्या मोवसाण, फेणेर आदी गुणधर्मांत बदल धडून येतात.
6. गोठेवप (Freezing)
चडशें मिश्रण सुमार 6˚ ते 4˚ से. तापमानांत जाय तितलें घट्ट जायमेरेन गोठ्यतात. आइस-क्रीमाक मोवसाण येवची म्हूण तें गोठ्यतना तातूंतल्या उदकापसून जावपी बर्फाचे स्फटिक आनी हवेचे बोमाडे सामके ल्हान आसचे पडटात. देखून, मिश्रण गोठेवप आनी ढवळप ह्यो क्रिया बेगोबेग करतात. सगळे पदार्थ एकजीव जातकच तें मिश्रण continuous type freezer वा softserve पध्दतीच्या प्रशीतकांत (refrigerator) घालून एकदम थंड करतात. हे क्रियेच्या वेळार रंग, स्वाद (Flavour), फळां मिश्रणांत घालतात.
7. गुठलावप
वयले पध्दतीन तयार जाल्लें आइस-क्रीम प्रशीतकांतसून आशिल्लें तशें उश्णताय-निरोधित (र ) वा प्रशीतित हॉपरचेर सोडटात. थंयच्यान तें भरपाचे आनी गुठलावपाचे यंत्रणेत धाडटात.
8. घट करप आनी सांठोवप
सुमार 18˚ ते 29˚ से. तापमानाचे कुडींत दवरून आइस-क्रीम घट करतात. तें घट जावपाखातीर 25 लिटरच्या डब्याक कमीत कमी 12 वरां लागतात. विकपाक धाडीमेरेन आइस-क्रीम हे कुडींत दवरतात.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
अर्जुनाचा झाड
अर्जुनाच्या आंगार आशिल्ले धवसर सालीक लागून हें झाड आमचें लक्ष ओडून घेता. अर्जुनाच्या झाडाचीं पानां कात्रे आशिल्लीं जाल्यार फुलांचो रंग धवसो आनी हळडु वो असता. ह्या झाडाची साल वखदी आनी भोवच गुणकारी आसून काळजाच्या दूयेंसाखातीर हें झाड खूब महत्त्वाचें. आयुर्वेदांत ह्या झाडाचो वापर काळजाच्या दूयेंसाखातीर मुखेलपणान करतातः
अर्जुनाच्या सालीचो उपयोग
कुडींतलो पित दोश इबाडून जावंपी काळजाच्या दुयेंसांत तशेंच काळजाची क्रिया सुदारपा खातीर अर्जुनाचो सालीचो चूर्ण गांवठी तुपांत शिजोवन तातूंत साकर घालून पियेवपाक दितात. अशे केल्यार मांसपेशीचे बळ वाडटा आनी काळजाचें पोशण बरे तरेन जाता. कांय फावटी काळजाच्या दुयेंसा वेळार काळजाक सूज येता. त्या वेळार लेगीत अर्जुनाचो चूर्ण घालून शिकयल्लें तूप दिल्यार गूण मेळटा. कोणाचोय रक्तदाब (Blood pressure) उणावत जाल्यार तशेंच ह्रदयाचो आकार विकृतपणान वाडल्यार अर्जुन सिद्ध तूप वा अर्जुन घालून शिकयल्लें दूदाचो बरोच फायदो जाता. बिकांतल्यान रगत पडटा आनी बरोच त्रास जाता आसत जाल्यार अर्जुन चूर्ण घालून शिकयल्लें दूद वा उदक थंड जातकच घेवचें.(T. B) सारकें दुयेंस आसल्यार दुयेंतीक परत परत खोंकली येता आनी हड्डड्यांत भितर दुखता जाल्यार दुदांत अर्जुनाचो चूर्ण शिजोवन साकरी वांगडा दिवचे. ते भायर अर्जुनाचो चूर्ण अडुळश्याच्या पानांच्या रोसा वांगडा साकर घालून दिवचो. एखाद्या मनशाची चरबी वाडिल्ली आसल्यार अर्जुनाचे सालीचो चूर्ण सारक्या प्रमाणांत पोटांत घेवचो.
अर्जुनाची साल
प्रमाणा भायर वापर केल्यार ताचे वायट परिणामूय जातात. दुखापत जावन सूज वा दुख आयल्यार वा घावो जाल्यार त्या भागार अर्जुनाचे सालीचो रोस काडून वा सालीचो चूर्ण लावचो. घावो पेकपाक मजत जाता. हाता-पांयाचीं हाडां मोडल्यार अर्जुनाची ताजी साल बारीक वांटून मोडिल्लया जाग्यार लावची आनी अर्जुनाचो चूर्ण पोटांत घेवचो. ह्या लेपान हाडां जुळून येवपाक मजत जाता. पयलींच्या काळार अर्जुनाचे सालीचो उपेग हांडां जोडपाक करताले. गांवगिऱ्या वाठारांत कांय कडेन अजुनूय हो प्रयोग केल्लो दिश्टी पडटा. एखादे बायलेचो गर्भाशय सैल जाल्यार तशेंच तांबडें वा धवें आंगार वता आसता जाल्यार अर्जुनाचो चूर्ण उदका वांगडा घेवचो. अर्जुनाच्या झाडा पसून तयार केल्लें ‘अर्जुनारिष्ट’ हें पातळ वखद बाजारांत सहजतायेन मेळिल्ल्यान वेल्या कांय दुयेंसां खातीर ताचो उपेग करूं येता.
वर्ग:देवनागरी पानां
भगवती चरण वर्मा
भगवती चरण वर्मा वो भगवतीचरण
जल्म
जल्म 30 अगस्त 1903 ऊन्नाव जिल्ल्यांत ऊत्तर प्रदेश, शफीपूर ह्या ल्हानशा खेड्यांत जालो. कार्यक्षेत्रः रचनाकार, साहित्यकार आधुनीक हिंदी कांदबरीकार, कथाकार आनी कवी
शिक्षण
शिक्षक जगमोहन विकसित हांचे प्ररणेन भगवती चरण हांणी मैथिलीशरणांचे भारतभारती ह्या काव्याचो अभ्यास केलो. त्या प्रभावांतल्यान सातवे यत्ते पसुनूच ते स्वता कविताय रचपाक लागले. बिए (1926), एलएलबी (1928) उपरांत 1935 मेरेन तांणी वकिला केली
वावर
कांय काळ भगवती चरण वरर्मा भदरी संस्थानाधिपतींच्या दरबारांत आसले. फुडें तांणी कलकत्त्यांत विचार साप्ताहिकाचे संपादक म्हणून (1940-42) तशेंच मुंबय चित्रपटसृष्टींत पटकथाकार म्हणून (1942-47) काम केलें. 1948 ते 1957 मेरेन ते लखनौ हांगसरल्या नवजीवन दैनिकाचे संपादक आसले. 1950 सावन ताची आकाशवाणीच्या दिल्ली केंद्राचेर हिंदी सल्लागार म्हूण नियुत्त्की जाली. उत्तर प्रदेशांतल्या भारती ह्या साहित्यीक संस्थेचे संयोजक म्हणू तांणी काम केलें .वर्माचे साहित्यसेवेचो प्रारंभ कवितांनी जालो
उजवाडणी
मधुकण हो तांचो पयलो काव्यसंग्रह1931 वर्सा उजवाडपाक आयलो. ताचे उपरांत प्रम-सगीत 1937 आनी मानव 1940 हे ताचे कविता संग्रह उजवाडले.
पुरस्कार
भूले बिसरे चित्र साहित्य अकादमी पूरस्कार फावो जालो, पद्मभूषण ताच्या उपरांत राज्य भासाचो मानद तानी मिळयलो. सहित्य आनी शिक्षाचा क्षेत्रान भारत सरकार 1918 वर्सा पद्मभूषण पुरस्कार फावो जालो
पुस्तक
ताचे प्रकाशित पुस्तके उपन्यास पतन 1928, चित्रलेखा 1934, तीन वर्ष, टेढे मेढे रास्ते 1946, अपने खिलौने 1957. भूले बिसरे चित्र 1959, वह फिर नही आई, सामथर्य 1962, थके पाव रेखा, सीधी सच्ची बाते, युवराज चुण्डा, धूप्पल, चाणक्य. ताचे कहानी संग्रह मोर्चाबदीं,नाटक वसीहत, रूपया तुम्हे खा गया.हाचाखातीर भारतान प्रगती हळूहळु जावपाक लागली.इग्रजी आनी पाश्चचे शिक्षा साधनेन बदल घडपाक लागलो. ताचाउपरांत देवाक आऩी मनशाक समान महत्व दिवपाक लागले.
मरण
भगवती चरण वर्मा हे 5 अक्टूबर 1981 ह्या वर्सा  ‘हरी’  क  प्रीय जालो.
वर्ग:देवनागरी पानां
कुळीद
कुळीद ह्या कडधान्याचो उपोग वेगवेगळे पदार्थ करपाक वापरतात.
पावसाच्या दिसांनी कुळीदाचे वेलीक सांगो जातात. धवें, तांबडे आनी काळे अशे कुळीदाचे मुखेल प्रकार आसून गांवठी आनी रानटी अशो ताच्या दोन जाती आसात. गांवठीा आनी रानटी कुळीदाचे (cassia absus) वखदी उपेग आयुर्वेदांत वेगवेगेळे सांगल्यात. गांवठी कुळीद गरम जाल्यार रानटी कुळीद थंड गुणाचे म्हूण वळखतात. आमी आमच्या सदांच्या वापरांत गांवठी कुळीदाचो पदार्थ करपाथतीर चड पप्रमाञांत वापर करतात.
कुळीद मसालो
नकुळीद काळे चेपटे आसतात .पातळ परसाकडेन जायत वा संडासातल्यांन रगत पडत जाल्यार रान कुळीद वापारचो. मुतपा लेळार त्रास जाता जाल्यार कुळीदाचो चूण( पीठो) पोटांत घेवचो. दाेळे आयल्यार ह्या चुर्णाचो लेप मसयलप्यांचेर लावचो. घावो जाल्यार हो चूर्ण त्या घाव्यार लावचो. चरत्या सारक्या कातच्या विकाराचेर कुळीदाचो चूर्ण लायल्यार गूण मेळटा.
लाठ
लाठ बांय वा व्होंडको हातुंतले उदक उसपुपाचें एक पारंपारीक, गांवगिरें साधन. कुळागर वा तत्सम बागायतीक उण्या श्रमान आनी उण्या वेळान उदक शिंपपाक उपेगी पडपी हें साधन. जंय उदक मेळपाची शक्यताय आसा थंय बांय वा व्होंडको खणटात. ताचे देगेर ही लाठ बसयतात. एके उबे म्हेडीर एक आडवी दांडी अशे तरेन बसयतात की, ती ते म्हेडीचेर समतोलपण राखून वयर सकयल सहजतायेन घोळूंक शकता. हे दांडयेच्या बांयच्या काठाभायर उरपी तोंकाचेर थरावीक वजनाचो फातर वा तत्सम वस्तू बांदतात. जाल्यार दुसऱ्या तोंकाक कोंडो वा राजू बांदून ताच्या दुसऱ्या पोंताक उदक भरपाचें आयदन कोळंब वा पत्रो/प्लास्टिकचो डबो, चामड्याची पिशवी बांदतात. बांयच्या काठार एक लांकडी वा लोखणी पाटी दवरतात. हा पाटयेर उबो रावन लाट चलोवपी मनीस राजू वा कोंडो ओडून आयदन बांयच्या उदकांत बुडयता. तें बुडल्या उपरांत आनी मनशान भार सोडल्या उपरांत दांडयेच्या दुसऱ्या तोंकाक आशिल्ल्या वजनाक लागून उदकान भरिल्लें आयदन आपसुकीच वयर सरता आनी बांयच्या कांठार तयार केल्ले ल्हानशे टांकयेंत रखता. थंयसावन तें फुडें पाटामदल्यान बागायतीक पावता. आयदन रितें जालें की,परतून उदक भरपाखातीर लाठ मनशाकडल्यान बांयच्या उदकांत दामप जाता आनी उदक उसपुपाची प्रक्रिया चालू उरता. आधुनिक काळांत उदक उसपुपाचे पंप यंत्रणेक लागून लाठ हें साधन वापरांतल्यान उणें जावंक लागलां. कांय मागाशिल्ल्या सुवातींनी लाट हें साधन अजुनय वापरांत आसा.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
बायझँटीन साम्राज्य
इतिहास
इ. स. पयलींच्या सव्या शेंकड्याच्या मेदकाक आदीम ग्रीक वेपाऱ्यांनी बोस्पोरस सामुद्रीधुनीचेर बायझँटीयम वसाहतीची थापणूक केल्ली. इ.स. प. 100 त बायझँटीयम नगर रोमन साम्राज्याच्या शेकातळा गेलें. 306 त कोन्स्टान्टायन द ग्रेट हो रोमन सम्राट जालो. पुर्विल्ल्या रोमन साम्राज्याची राजधानी मान आनी दर्जो परतून मेळोवपाखातीर ताणें रोमन साम्राज्याची राजधानी बायझँटीयम शारांत उबारली. त्या शाराचें ताणें अलंकरण करून शाराची शान वाडयली. नवे राजधानी ताणें आपल्या नांवांवयल्यान कोन्स्टानटीनोपल नांव दिलें.
रोमन सम्राट थिओडोशियस पयलो (कार 379-95) हाणें आपलें साम्राज्य दोनूय चल्यांभितर वांटलें. हानेरियस हो अस्तंत साम्राज्याचो तर आर्केडीयस हो उदेंत रोमाचो सम्राट जालो. अशे तरेन रोमन साम्राज्याचे उदेंत आनी अस्तंत रोम अशे सदांखातीर दोन भाग रोमच्या कांय भागांचेर जैत जाले. पाचव्या शेंकड्याचे सुरवेक सावनूच जर्मनच्या आक्रमकांनी अस्तंत रोमन साम्राज्याचो पुरायपणान अस्त जालो.
सम्राट जस्टीनियनच्या तेंपार (कार 527-565) बायझँटीन साम्राज्याची खूब भरभराट जाली. रोमन साम्राज्याचो दर्जो परत वाडोवपाखातीर ताणें युरोप, आशिया आनी आफ्रिका खंडांतले साबार प्रदेश हातासून बायझँटीन साम्राज्याचो विस्तार वाडयलो. तशेंच नव्या कायद्यांवांगडा कांय पुर्विल्लया रोमन साम्राज्याचे कायदे चालींत हाडले. ताणें केल्ले नव्या कायद्यांचे वळेरीक 'जस्टीनियन कोड' अशें म्हण्टाले. 'हागीया सोफिया' ही बायझँटीन साम्राज्यांतली सगळ्यांत व्हडली इगर्ज ताणें बांदली. तेंचपरी ताच्या तेंपार क्रिस्तांव प्रभावासकयल बायझँटीन वास्तू शिल्पां आनी कला खूब फांकारली. हाका लागून जस्टीनीयनच्या काळाक बायझँटीन साम्राज्याचो भांगरा काळ अशें म्हळां.
जस्टीनीयनच्या काळाच्या निमाणेकडेन कांय हेडगी टोळयांनी साम्राज्याच्या साप्प भायर आशिल्ल्या भागांचेर घुरयो घालपाक सुरवात केल्ली. पूण जस्टनीयनच्या मरणा उपरांत तांकां चड नेट येवपाक लागलो. जर्मनचो लोम्बार्ड टोळयेन इटलीचो कांय भाग हातासलो तर स्लावस आनी आलार्स हांणी बाल्कन पेनिन्सुलाचेर जैत मेळयलें. 642 मेरेन अरबांनी सिरीया, पॅलेस्टायन आनी ईजिप्त प्रदेश हातासले. आठव्या शेंकड्याच्या सुरवेच्या काळामेरेन बायझँटीन साम्राज्याच्या शेकातळा फकत आशिया मायन, बालकन दर्यादेग, क्रिटे, कांय ग्रीक जुंवे, दक्षिण इटली आनी सिसीली इतलेच प्रदेश आशिल्ले. पूण णव्या शेंकड्याच्या दुसऱ्या अर्दाक सावन सम्राट बासील पयलो आनी ताच्या फाटल्यान आयिल्ल्या सम्राटांनी अरबांक धांवडावन बायझँटीन साम्राज्याचो परतून विस्तार करपाक सुरवात केली (867-1025). त्या तेंपार कलाकार, वास्तुशिल्पकार आनी विद्वानांक राज्यकर्त्यांचो आदार मेळिल्ल्यान कला आनी साहित्याच्या मळार उदरगत जाली. वेपारूय खूब वाडलो.पूण इकराव्या शेंकड्यांत साम्राज्यांक परतून देंवती कळा लागली. 1071 त नॉर्मन लोकांनी दक्षिण इटली तर तुर्की लोकांनी आशिया मायनर प्रदेश हातासलो. बायझँटीन सम्राटांनी क्रिस्तांव लोकांच्या आदारान तुर्की लोकांक आशिया मायनर प्रदेशांतल्यान धांवडावन घालपाचे खूब यत्न केले. ते बायझँटीन साम्राज्या सकयल फकत कोन्स्टान्टीनोपल आनी ग्रीक आशिल्ले. पूण 1953 तुर्की लोकांनी कोन्स्टान्टीनोपल नगर हातासले. बायझँन्टीनाच्या निमण्या सम्राटान राजधानी राखून दवरपाचे खूब यत्न केले. ताका झुजामळारूच मरण आयलें. 1461 त तुर्कींनी टेबिझोन भागाचेर जैत मेळयल्या उपरांंत बायझँटीन साम्राज्याचो पुरायपमान अस्त जालो.
समाजजीण
समाजवैज्ञानिकांच्या मतान बायझँटीन समाज साबार आदीम मनशांची भरसण जावन तयार जाल्लो आसा. त्या तेंपार खुबशे आर्मेनीयन आनी स्लाव लोक एकांत वाठारांनी वेगळे रावताले. तांणी आपली खाशेली संस्कृती राखून दवरिल्ली. साम्राज्यांतले वट्ट लोकसंख्येंतले चडशे लोक गरीब शेतकामती आशिल्ले. कोन्स्टान्टीनोपल शारांत उंचेल्या वर्गांत आर्मोनियन, बल्गेरियन, ग्रीक, नॉर्मन आनी तुर्की लोकांचो आस्पाव आशिल्लो. गिरेस्त लोक फांतरी घरांनी रावताले. शेतकाऱ्यांचीं घरां मातयेचीं, तिजूल्यांचीं वा फळ्यांनी आसतालीं. दरबारांत वावूरपी लोक 'ट्युनिक' नांवाचे लोकरी कोट घालताले. गरीब लोक सादे लांब झगे तर उंचेल्या वर्गांतले लोक रस्मी लांब झगे घालताले. भाजी-पाव आनी चीज हो सादारण मनशाचो आहार आशिल्लो, पूण गिरेस्त लोक मांसाचे वेगवेगळे पदार्थ खाताले. भौशिक न्हाणयेघरांनी आनी खाशेल्या तळ्यांनी वेवस्था आशिल्ली.
ग्रीक ही साम्राज्यांतलीं अधिकृत भास आशिल्ली. साम्राज्यांतले चडशे लोक गांवगिऱ्या वाठारांनी रावताले. गंव, दाक आनी ऑलीव हीं थंयची मुखेल पिकावळ आशिल्ली. तशेंच बोकडां आनी मेंड्रां पोसप हो तांचो मुखेल वेवसाय आशिल्लो. रस्मी कपडे, मसालो, आनी हेर चैनिच्यो वस्तू ते चिनांतल्यान आयात करताले. कोन्स्टान्टिनोपल हें मुखेल वेपारी केंद्र आशिल्ले.
साम्राज्याचें म्हत्व
चडशा बायझँटीन सम्राटांनी प्रतिरोम करच्या हावेसाक साम्राज्यांत रोमन कला, साहित्य आनी रोमन संस्कृतीचो पुर्नजल्म केलो. बायझँटीन साम्राज्य उदयाक आयिल्ल्यान चडसो युरोप खंड, हेडगी टोळ्यांसावन तशेंच तुर्की आनी अरब लोकांच्या आक्रमणांसावन मुक्त उरलो. ग्रेट रोमन साम्राज्याचो अंत जालेउपरांत बायझँटीन साम्राज्याच्या पालवान ग्रीक साहित्य, तत्वगिन्यान, संस्कृती, चालीरीती तेच प्रमाण रोमन राजवेवस्था, कायदे, किरिस्तांव धर्म तिगून उरलो.
आरोशीं
आरोशीं (६२६८८४)
आरोशीं हे दक्षिण गोवा जिल्ह्यातल्या मुरगांव तालुक्यातील ३४०.०१ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ४२६ कुटुंबाचे व पुराय १७२१ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार MARGAO १२ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा ८०८ दादले आनीक ९१३ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ९ आसून अनुसूचित जमातीचे २८ लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६८८४ आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत १ प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
गांवांत १ कुटुंब कल्याणकेंद्र आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण आसा. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण ना. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण ना. गांवांत झरीचें उदक पुरवण ना. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण ना. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण ना. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध ना. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.