cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mogachem Dusrem Rup
“Hanv ganvtti dotor. Amcho ganv hengaddi punn soimban girest. Asum, tum borem zalem tem polleun khos zali mhaka.” Shashikant hansot mhonnlem.
Tim nhidunk veta mhollear boroch vell zaun gelo. “Are Shashi, utthonam? Polle konn ailam tuka mellunk.” Sokallfuddem mavxen salant ravun sad ghalo. Shashikant begi-begin utthlo ani tosoch salant ailo konn ailam tem polleunk. Pollet zalear khorench Sandhya ailolem aslem ani tem Nimisha fuddeant bosun aslem. Shashikant bhitor dhanvlo ani tondd bi dhuun toyar zaun ailo. Salant don patt lavun sozoun dovorlole. Ekacher mavxe-bhav Anil bosun aslo ani dusreacher Shashikantak bosunk sanglem.
“Tuje sarko bhav sogllea bhoinnink mellum.” Mhonnit tinnem Shashikantachi uvallnni keli ani tachea hatak rakhi bandli. Tache fattofatt Nimishanui bandli. Shashikant tankam pollet ravlo. Tanchem hem mogachem ani ek rup polleun to halun gelolo. Tim mat hanstalim.
वर्ग:Romi panam
Pilerne
Pilerne  ek ganv zo ut'tor Goeachea  Bardez talukeant asa.Ganvant lok Goenche kristanv asat.
References
वर्ग:Romi panam
गोंय विद्यापीठ
गोवा विद्यापीठ हें एक भौशीक राज्य संशोधन विद्यापीठ आसून ताचें मुखेल कार्यालय भारतांतल्या गोंय राज्यांतल्या पणजी शारांत आसा. पणजे (Taleigão Plateau Campus) हाचेभायर मार्गांव, मापुसा, पोंडा, पोरने गोंय आनी वास्को दा गामा हांगा ताचो कॅम्पस आसा.
गोंय विद्यापिठाची परंपरा सतराव्या शेंकड्यासावन सुरू जाता, पोर्तुगेज साम्राज्यान पयले विद्यापिठाचे अभ्यासक्रम तयार केले उपरांत. पूण गोंय विलीन जाले उपरांतच ही प्रक्रिया एकवटीत जाली आनी मुंबय विद्यापिठान पणजेंत पदव्युत्तर शिकोवप आनी संशोधन केंद्र (सीपीआयआर) स्थापन केलें. सीपीआयआरान जून १९६२ त गोंयांत स्थापन जाल्ल्या पयल्या म्हाविद्यालयांक संलग्नताय दिली 1984 वर्साच्या गोवा विद्यापीठ कायद्याखाला (1984 वर्साचो कायदो क्रमांक 7) स्थापन जाली आनी सीपीआयआराचे सुवातेर 1 जून 1985 दिसा काम सुरू जाली. ह्या विद्यापिठांत पदवी आनी पदव्युत्तर अभ्यास आनी संशोधन कार्यावळी दितात. सद्या (2014-19) भारतांतल्या राष्ट्रीय मुल्यांकन आनी मान्यताय मंडळान ताका ए ग्रेड रेटिंगान मान्यताय दिल्या.
इतिहास
alt=The office of the VC, Registrar and other officials are situated here.|thumb| गोंय विद्यापीठ, मुख्य प्रशासक ब्लॉक. गोंय विद्यापिठाची विद्यापिठाची परंपराय पोर्तुगेज राजवटींत सुरू जाली, तातूंत जायत्यो उच्च शिक्षण संस्था स्थापन जाल्यो, तातूंतली सगळ्यांत पोरनी गोवा वैजकी म्हाविद्यालय, 1691 वर्साची, उपरांत 1691 वर्सा स्थापन जाल्ली गणितीय आनी लश्करी शाळा १८१७, आनी गोवा कॉलेज ऑफ फार्मेसी, १८४२ वर्सा स्थापन जाली. ह्या शाळांनी (१८७१ त रद्द जाल्ली गणित आनी लश्करी शाळा सोडल्यार) ल्हव ल्हव गोंय विद्यापीठाची थापणूक जाली.
गोंयच्या विलीनीकरणा उपरांतच्या काळांत विद्यापीठ शिक्षण
गोंय विलीन जाले उपरांत स म्हयन्यां परस उण्या काळांत खाजगी उपक्रम आनी सरकाराच्या आदाराक लागून दोन म्हाविद्यालयां सुरू जालीं: १.
पयल्याच वर्सा ह्या दोन म्हाविद्यालयांनी नोंदणी केल्ल्या विद्यार्थ्यांचो आंकडो जोडून 879 जालो.
रोखडीच हेर म्हाविद्यालयां स्थापन जालीं: thumb| सेंट झेवियर्स, गोंयांतलें आनीक एक सुरवेचें म्हाविद्यालय.
जशीं जशीं ह्यो संस्था आनी हेर संस्था अस्तित्वांत आयल्यो तशीं तशीं संलग्नतायेचो प्रस्न उप्रासलो आनी गोंय हो केंद्रीय प्रदेश आशिल्ल्यान कांय वाद जालो, आनी तीं दिल्ली विद्यापिठा कडेन संबंदीत आसचीं अशें सुचयलें. पूण म्हाविद्यालयांनी मुंबय विद्यापिठाक संलग्न जावपाची निवड केली आनी गोंय सरकाराच्या विनंती प्रमाण गोंय प्रशासनाच्या आदारान मुंबय विद्यापिठान गोंयांत पदव्युत्तर शिक्षण आनी संशोधन केंद्र सुरू केलें. alt=Taleigao-Bambolim plateau|thumb| गोंय विद्यापीठाचें कायम घर तालेगौ-बांबोलीम पठाराक लागीं आसून कांय वटांनी न्हंय आनी दर्या दिसता. झा समितीन गोंयांत विद्यापीठ स्थापन करपाचो प्रस्ताव मांडलो, आनी ताचें ल्हव ल्हव करून ग्रेजुएट इंस्ट्रक्शन अँड रिसर्च सेंटर (सीपीआयआर) कडल्यान पांच ते धा वर्सांच्या काळांत पुराय विद्यापिठांत उदरगत करपाची शिफारस केली.
विद्यापिठाची निर्मिती
तालेइगाओ पठाराचेर आशिल्ल्या सद्याच्या 175 hectare कॅम्पसांत ती स्थलांतरीत जाली.
शासनशास्त्र
विद्यापिठाच्या वैधानीक संस्थांनी विद्यापीठ न्यायालय, कार्यकारी मंडळ, नियोजन मंडळ, शिक्षणीक मंडळ आनी अर्थ समिती हांचो आस्पाव जाता.
संबंदीत म्हाविद्यालयां
गोवा विद्यापीठ, गोंयचें एकमेव विद्यापीठ हें संलग्न म्हाविद्यालयांचें विद्यापीठ. ५३ संबंदीत म्हाविद्यालयां: सामान्य शिक्षणांत २९ २४ वेवसायीक शिक्षण नोंदणी ~२७,०००, चड करून पदवी अभ्यासा खातीर
मान्यताय मेळिल्लीं संस्थां
गोंय विद्यापिठाची मान्यताय घेवन वावुरपी मान्यताय मेळिल्लीं संस्थां अशीं:
क्रमवारी
राष्ट्रीय संस्थांची क्रमवारी चौकटी (एनआयआरएफ) हांणी गोंय विद्यापिठाक भारतांत एकंदर 101-150 क्रमांक बँडांत आनी 2020 वर्सा विद्यापिठां मदीं 81 क्रमांक मेळयला.
गोंय विद्यापीठ ग्रंथालय
1958 वर्सा मुंबय विद्यापिठाच्या पदव्युत्तर शिक्षण आनी संशोधन केंद्राच्या संग्रहाचेर आदारून स्थापन जाल्ल्या ह्या विद्यापिठाच्या वाचनालयांत 158,000 परस चड पुस्तकां आसात. 350 नियतकालिकांची सदस्यताय घेता. सरवस्त पी. alt=GU library.|thumb| गोंय विद्यापिठाच्या वाचनालयांत प्रवेश.
विसितिंग रेस्यार्च प्रफेस्सर्स कार्यावळ
गोंय सरकाराच्या कला आनी संस्कृती संचालनालयान निधी दिवन विद्यापिठांत स भेटीदार संशोधन प्राध्यापकपदाचे अध्यक्ष स्थापन केल्यात. उपरांत बाळकृष्ण भगवंत बोरकार आनी दयानंद बांदोडकर हांच्या सन्मानार्थ अनुक्रमान 2010 आनी 2011 वर्सा, तांच्या जल्म शेंकड्याच्या उगडासाक कुर्सी स्थापन केल्यो. 2012 वर्सा मारियो मिरांडा, अँथनी गोन्साल्वेस आनी नाना शिरगांवकार हांच्या सन्मानार्थ आनीक तीन अध्यक्षांची थापणूक जाली. 2014 वर्सा मराठी भास आनी साहित्यांतलो संत सोहिरोबानाथ आंबये हो गोंयकार कवी आनी संत हांच्या त्रिशतव्या वर्साच्या उत्सवाचो एक भाग म्हूण स्थापन जालो. पोर्तुगेज अभ्यास आनी इंडो-पोर्तुगेज तुलनात्मक अभ्यासांतली जोआकिम हेलिओडोरो दा कुन्हा रिवारा चेयर 2016 वर्सा स्थापन जाली
विद्यापिठांतल्या अध्यक्षांची पुराय वळेरी सकयल दिल्या:
thumb| गोंय विद्यापिठाचे परिशदेंत आंतरराष्ट्रीय विद्वान, 2011. ह्या अध्यक्षपदांचेर नेमणूक जाल्ल्या लोकांमदीं रोमिला थापर, माधव गडगिल, सुधीर काकर, मेघनाद देसाय, बॅरन देसाय, शुभा मुदगल, गीता हरिहरन, [2] विद्या देहेजिया,  सौरभ दुबे,  इशिता बॅनर्जी-दुबे, कुमकुम रॉय,  इ. हें.
भायले दुवे
वर्ग:Pages with unreviewed translations
Chicú Eôi, Eôi, Eôi - Dulpod
Chicú Eôi, Eôi, Eôi
Oh my pigling! eoi! eoi! eoi!
Type: Dulpod
Source: J.A.A. Fernandes, vulgo: André Xett (1884-1980). Album Cantarancho. Song No. 112. Bogtavaddo, Chorão
Musical form: Binary
Literary form: Narrative
Translated by António Vicente de Noronha (1895-1982), Pandavaddo, Chorão, July 1981
Chicú eôi, eôi, eôi,
Chicuc mojea vaganum vôilo guê,
My pigling has been taken away by the tiger.
Oh my pigling! eôi! eôi! eôi!
Chicuc mojea vaganum vôilo guê.
Anim nuim barancho nuim terancho,
It was not of twelve, not of thirteen kilos,
Solôg mojo pondra solancho.
But of fifteen or sixteen kilos.
Anim nuim barkilo nuim mottelo,
It was not lean, it was not just a little fat,
Ducôr mojo chorbeno borlolo.
My pig was full of fat.
Anim nuim conancho nuim bagacho,
It did not belong to anyone alone, nor to anyone jointly,
Ducôr mojo xiunemcheam dudduancho.
It was my own pigling bought with money earned from sewing.
Anim chimtêchê axên,
On account of money needed for snuff,
My grandmother was rearing this pigling.
Polleiat
Dulpod Goenche
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
कुचिपुडी नाच
कुचिपुडी नाच, नाट्य आनी संगीत हांचो शास्त्रीय मेळ जाल्लो एक नृत्यप्रकार. कुचिपुडी नाचाक भारतीय शास्त्रीय नाच प्रकारांत एक वेगळेंच स्थान आसा. हो नाच निबर आनी उर्बेभरीत आसून अवकाश आनी कालाचेर जैत मेळोवपाचो हावेस तातूंत दिसून येता. इतल्या उत्साहपूर्ण आनी स्फूर्तीदायक मोडणांतल्यान वचून लेगीत ताचेर दृकप्रत्ययवादाची (impressionism) मात्तूय सया पडूंक ना. हो नाच उमाळो आनी स्फुरण हाडपी आसून उपाट पद्यात्मक आसा. ह्या नाचांत दोळ्यांच्य हालचालींतल्यान शौर्य आनी संवेदन हांचो आविश्कात घडटा आनी ताची समाजीक भावनिश्ठा फकत मोगीकांच्या नाजूक भावविश्वाइतलीच मर्यादित ना, तर ती सर्वस्पर्शी आसा.
आंध्र प्रदेश राज्यांतल्या ‘कुचेलापुरम्‌’ ह्या खेड्याच्या नांवावयल्यान ह्या नाचाक ‘कुचिपुडी’ हें नांव पडलें. सातव्या शेंकड्यांत, भक्तीचो प्रचार करपाच्या हेतान कुचिपुडी नाचाचो जल्म जालो. आंध्र प्रदेश राज्यांतल्य कृष्णा जोल्ह्यांत कुचिपुडी हें एक खेडें आसा. ह्या गावांत ३००० लोकसंख्या आशिल्ली कांय झोपडपट्टीची वसती आसा. १६०८ त, हो नाच पळोवन गोवळकोंड्याचो नबाब अब्दुल्ला कुतुबशाह खुश जालो आनी ताणें नर्तकांक तांचो राबित्याचो गांव ‘कुचिपुडी’ आनी भोंवतणचीं पांच गांव इनाम म्हूण दिलीं. कुचिपुडी गांव विजयवाड्याक सावन ५० किमी. अंतराचेर आसा. कुचिपुडीच्या भोंवतणच्या वाठाराक इतिहासीक नदरेन खूब म्हत्व आसा. कुचिपुडी गांवाच्या १० किमी. अंतराचेर आशिल्लो श्रीलाकुलम्‌ गांव इ. स. प. दुसर्‍या शतमानांत सातवाहन साम्राज्याची राजधानी आशिल्ली. घांटशाळा हें बुध्द तीर्थक्षेत्र कुचिपुडीसावन कांय मैल अंतराचेर आसा. ‘पद्‌म’ ह्या गीतप्रकाराचो रचनाकार ‘क्षेत्रगण’ हाचें जल्मस्थान मोव्वा हें कुचिपुडी लागसारून आसा. हाचेवयल्यान अशें दिसून येता की कुचिपुडी भोंवतणच्या वाठारांत पोरनें सांस्कृतिक दायजूय आसा. पूर्विल्ल्या काळांतलीं देवळां आनी तातूंतलें कोरीवकाम, बौध्द अवशेश, अजंठा आनी एलोरा लेणी, अमरावती आनी रामप्पा देवळां हांचेअव्यल्यान अशें दिसून आयलां की आंध्र प्रदेशांतल्या शास्त्रीय नाच प्रकारांची परंपरा दोन हजार वर्सांइतली पोरनी आसा.
हेर भारतीय नृत्यप्रकारांप्रमाणच कुचिपुडी नाचांतलीं तत्त्वां भारतीय नाट्य शास्त्राचेर आदारिल्लीं आसात. सुरवातीच्या काळांत दादले आनी बायलो कुचिपुडी नाचांत शिवाविशींचे कांय पौराणिक कथाभाग सादर करतालीं. दादले शिवाच्या देवळांनी अनुष्ठानरुपी (ritual) नाच सादर करताले जाल्यार बायलो देवळाच्या कल्याणमंडपांनी देवांखातीर ‘केलिका’ (मनोरंजन) हो नाच करतालीं. उपरांतच्या काळांत, कुचिपुडी नाचांत पुनरुज्जीवन घडून आयलें आनी तातूंत वैष्णव पंथांतल्या कांय हळुवार रम्याद्‌भूत (romantic) घटकांचो आस्पाव जालो. कुचिपुडी कलाकारांनी भागवत पुराणांतल्यो कांय कथा सादार करपाक सुरवात केली. ताका लागून ह्या नर्तकांक आनी कलाकारांक ‘भागवतुल्‌’ अशें म्हण्टात. कांय वर्सां उपरांत ह्या नाचाचो उत्साह उणो जायत गेलो. पूण सिध्देंद्र योगी (१३५०-१४५०) हाणें कुचिपुडी नाचाक एक पध्दतशीर शास्त्रीय बुन्याद घालून दिली. कुचिपुडी गांवांतल्या ब्राम्हण कुटुंबांतलो पयलो भुरगो कुचिपुडी नाच प्रकाराक अर्पण करूंकूच जाय असो दंडक ताणें घालून दिलो.
कुचिपुडी नाच प्रकारांत नृत, नृत्य आनी नाट्य हांचो सोबीत संगम घडून येता. ‘नृत’ हातूंत ‘तिरमनम’ आनी ‘जती’ हांचो आस्पाव आसता. भारत मुनी हाच्या मताप्रमाण, कुचिपुडी हो पारंपरिक आनी वास्ताववादी अभिनय तासांची फाव ती भ्ररसण आशिल्लो संपूर्ण नृत्य-नाट्य प्रकार आसा. अभिनयाचे हे सोबीत भरसणेक लागून प्रेक्षकांक ‘रस’ तयार जाता. नाटकाची सैमीक माची नाचाखातीरूय वापरील्ल्यान, कुचिपुडी कला प्रकारांत नाट्य आनी नृत्य हाची सोबीत भरसण जाल्ली दिसून येता.
देखीक – ‘गील्लकलापम्‌’ ह्या प्रकारांत ब्राम्हण आनी गौळण हांचो तात्विक संवाद आसा. ‘भामाकलापम्‌’ हो प्रकारूय खासा लोकप्रिय आसा. ‘तरंगम्‌’ ह्या प्रकारांत एकाद्र्या खाशेल्या आराध्यदेवतेच्या लीलांचें वर्णन ल्हारांच्या तरंगांप्रमाण वेगवेगले तरेन करतात. ‘बालगोपाल तरंगम्‌’ ह्या प्रकारांत परातीचे कडेचेर दोनूय पांय दवरून वा पालथ्या कळशाचेर उबो रावन वा तकलेचेर उदकाचो भरिल्लो कळसो दवरून तो पडूंक दिनासतना हो नाच करतात. ‘पदम्‌’ म्हळ्यार पद. सगळो सैम बायलेच्या रूपांत आसून परमेश्वर हो एकूच पुरुष आसा. परमपुरुषांत लीन जावपांतूच सैमरुपी बायलेचें साफल्य आसा, असल्या आशयाचीं जायतीं पदां कुचिपुडींत आसतात.
कुचिपुडी नाचांतल्या कलाकारांची रंगभूषा सादीच आसता. पुरुषपात्रां धोतर, जाकीट तशेंच कांय अलंकार आणी मुकूट घालतात. स्त्रीपात्रांचो भेस साडी पोलको असो सादोव आसता. बायलां अलंकार आनी दागदागिने वापरतात. तातूंत लांब सोडिल्ले विणयेचेर जो दशावतार पटो वा नखेत्रपटो बसयल्लो आसता, ताका प्रतीकात्मक अर्थ आसा. ह्या पट्याचो वयलो भाग चार अलंकारांनी सोबयल्लो आसून तो चार वेदांचें प्रतीक अशें मानतात. पट्यासकयले तीन घोंस त्रीभुवनाचें प्रतीक जाल्यार दरेका घोंसाभोंवतणी ल्हानल्हान आनीकूय तीन घोंस आसतात, तें नवग्रहांचें प्रतीक अशें मानतात. विणयेवेलो हो नखेत्रपटो लांकडी आसून ताचेर भांगरापटो मारिल्लो आसता. हो नखेत्रपटो म्हळ्यार विश्वाचें एक प्रतीक अशें मानतात. हो नखेत्रपटो सत्यभामा आपले विणयेचेर घालता. सत्यभामा हो एक ‘जीव’ (आत्मो) आनी आपले विणयेचेर घालता. आनी तिणें घाल्लो नखेत्रपटो म्हळ्यार जीवाभोंवतणचें विश्व, असो हाचो खोल अर्थ आसा.
ह्या नखेत्रपट्याच्या अलंकाराविशीं एक आख्यायिका सांगतात, ती अशी: देव आनी दानवांक अमृत वांटपावेळार भगवान विष्णून मोहिनीचें रूप धारण केलें, तेन्ना ताणें हो अलंकार परिधान केल्लो. मोहिनीन परतें विष्णूचें रूप घेवन कांय युगांउपरांत भगवान विष्णून जेन्ना कृष्णाचो अवतार घेतलो तेन्ना ताणें जो नखेत्रपट्याचो अलंकार सत्यभामेक दिलो.
कुचिपुडी नाचप्रकारांतल्या मुखेल नर्तकांनी कोराडा नरसिंहराव, सत्यनारायण शर्मा, इंद्राणी रेहमान, यामिनी कृष्णमूर्ती, रीतादेवी हांचो आस्पाव जाता. लक्ष्मीनारायण शास्त्री, चिंता कृष्णमूर्ती हे कुचिपुडीच्या मळावेले नामनेचे सुरू जावन आसा.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
अविनाश यशवंत नायक
अविनाश यशवंत नायकहो कोंकणींतलो एक लेखक आनी वावुरपी।
नामो
इंदिरा गांधी,धानवा,र्थिवी,बार्देश,गोंय-403502
जल्म
धुळेर,म्हापशें
लेखन
पुराय लांबायेचीं नाटकां
एकांकिका
ते भायर कांय नभोनाटयां आकाशवाणी पणजे केंद्रावेल्यान आनी कांय नाटकुलीं गोंय दूरदर्शनावेल्यान वितरायल्यांत.
नेमाळयांनी कविता,,लेख,कथा आनी हेर साहित्य प्रकार उजवाडाक आयल्यात.
सुनापरांत दिसाळयांत पंचम वेद हेंम नाटका विशी शास्त्रशुध्द म्हायती दिवपी सदर चालू आसा.
अखिल गोंय राज्य पांवडयावेल्या नाटक सर्तीनी मेळिल्लीं इनामां
गोंमंतक मराठी अकादेमी एकांकिका लेखन सर्त
श्री म्हालक्ष्मी युवक संघ,तळावली,फोंडें,गोंय आयोजीत एकांकीका सर्त.
रंगदेवता कला अकादेमी विद्यालयीन आनी महाविद्यालयीन एकांकिका सर्त
गोंय कला अकादेमी विद्यालयीन आनी महाविद्यालयीन एकांकीका सर्त
संदर्भ
वर्ग:! गोयेकार - फामाध व प्रसिद वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh वर्ग:प्रसीध, फामाध मंश्यां वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:कोंकणी लेखक वर्ग:गोंयकार फामाद मनीस/Goenkar famad monis
Cholo Choltam Zali Rati - Dulpod
Cholo Choltam Zali Rati
Walking, walking, it became night
Type: Dulpod
Source: A. da Gama/ C. Xavier. Goemchim Gitam. Mandde anim Dulpodam.Nr. 1, p. 17
Literary form: Ethnological aspects
Translated by: Alfred Noronha, Panaji, Goa, 26.05.2005
Cholo choltam zali rati,
Walking, walking, it became night,
Dolle mhuje jemetati. (bis)
My eyes are drooping. (bis)
Let us go to sleep,
Maddlolim fulam bavotati. (bis)
Flowers in the hair are drooping. (bis)
Polleiat
Dulpod Goenche
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
Deran Ani Unien - Dulpod
Deran Anim Unien
Type: Dulpod
Source: J.A.A. Fernandes, vulgo: André Xett (1884-1980). Album Cantarancho.
Musical form: Binary
Literary form: Ethnological aspects
Translated by: Alfred Noronha, Panaji, Goa, 26.05.2005
Deran anim unien dogainim xeto kellam bagaco. (bis)
Brother-in-law and sister-in-law are jointly tilling the field.
Téach orsaco ga saiba, paus guela mirgaco. (bis)
In that particular year, Sir, the rains were delayed.
Eddem vod´lem xeto ga derá, conn amchem rôitolo. (bis)
Brother-in-law, who will sow such a large field of ours.
Cainch tum bieunaca guê uniem, Dev amcam pautoló. (bis)
Have no fear sister-in-law, God will come to our rescue.
Polleiat
Dulpod Goenche
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
गोंयचे तियात्रिस्त
तियात्रांत अभिनय करपी आसता ताका तियात्रिस्त म्हणटात.तियात्रिस्त तियात्रांत वेग-वेगळी भुमिका करता.देखीक: मोगाची,रागाची आनी वेग-वेगळी सवंगां करता. जुआंव आगुस्तीन फेर्नांनदीस,लुकासीन रिबैर,मिंगेल रोड,बायल-तियात्रिस्त म्हळ्यार रेजीना फेर्नांदीस आदी.
‘सायब’ रोशा (रोशा ए.जे.)
सायब रोशा एक बरोवपी आनी बसोवपी. जुवांव अगुस्तीन फेर्नांदीस हाचेवांगडा वावर केला.कार्लोत हे अस्तुरेक कोंकणी माचयेर ताणेंच हाडली.तांची बायल बाय एरमेलींद कोंकणी माचयेवेल्या पयल्यावयल्या तियात्री स्त्री-कलाकारांमदली एक. ’युनियन जॅक‘ ही ताची संस्था खूब वर्सां तिगली आनी तिणें एका काळार तियात्राच्या मळार भरपूर वावर केलो.
दियोगीन दे मेल
दियोगीन दे मेल एक रचनाकर,गावपी,नट,कवी आनी नवलकथाकार.ताच्या गितांचो पांवडो उंचेलो-गोड ताळ्याचो गावपी म्हूण चड नामना जोडली.तियात्रिस्तांची अखेर चड करून आझीलांत जाता अशें तो सदांच म्हणी. ‘मोगूच व्हड‘हे ताचे नवलकथेचेर ‘मोगाचो आंवडो‘ हे फिल्म जालें.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:तियात्र वर्ग:तियात्रिस्त/Tiatrist
Daranto Champo - Dulpod
Daranto Champo
Type: Dulpod
Source: J.A.A. Fernandes, vulgo: André Xett (1884-1980). Album Cantarancho.
Musical form: Binary
Literary form: Narrative
Translated by António Vicente de Noronha (1895-1982), Pandavaddo, Chorão, July 1981
Daranto champo jonelar fulamchi dalli,
In front of our house there stands a champak-tree,
Daranto champo jonelar fulãnchi dalli.
Fulam mollaitali,
She was bargaining for flowers,
Ré oxol bai mum rê amchi.
Our young bride.
Fullu gô rompeachem,
Bai tuca mautam funkeachem.
I shall give to you free of charge for wearing.
The flower of the chilli plant,
Bai[8] tuca mautam funkeachem.
Ful maulam talliêr,
You are wearing the flowers on the back of your head,
Bai tuca apoita mauêr.
My girl, you are wanted (lit. being called) upstairs.
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
अवतार
अवतार दैवी वा अतिमानवी शक्ती वा व्यक्ती, मनशाचें वा हेर प्राण्याचें रुप घेवन धर्तरेचेर येवन रावता आनी आपलें इत्सित कार्य पुराय करता, ह्या आदिकाळासावन चलत आयिल्ल्या धार्मिक समजुतीक ‘अवतार’ अशें म्हणटात.
‘अवतार’ ह्या उतरांत ‘अव’ + ‘तृ’ हीं दोन उतरां आसून ताचो अर्थ वयले सुवाते वेल्यान सकयले सुवातेर देंवप असो जाता. संवसारांतल्या चडशा धर्मांत ह्या ना त्या प्रकारान अवतार कल्पना मानिल्ली दिसता.
भारतांत, हिंदू धर्मीयां मदीं दोन अडेच वर्सां आदीं सावन ‘अवतार’ ही कल्पना अस्तित्वांत आशिल्ली. वेदकाळांत ही कल्पना वयर सरली अशें मानतात. भगवद्गीतेच्या फुडल्या दोन श्लोकांत ‘अवतार’ कल्पनेचें सगळ्यांत पयलीं स्पश्टीकरण केल्लें मेळटाः-
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत।
अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मानं सृजाम्यहम्।।
परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।
(भगवद्गीताः 4.7-8)
अर्थ- हे भरतकुळांतल्या अर्जुना, जेन्ना जेन्ना धर्म मोडावता आनी अधर्म मातता, तेन्ना तेन्ना हांव म्हाका जल्माक घालतां.
बरेतरेन चलतल्यांक सगळे वशीन राखूंक, वायट रितीन चलतल्यांक ना करूंक आनी धर्म बरेन थापूंक, हांव काळानकाळ जल्मतां. (हो उपदेश कृष्ण अर्जुनाक करता).
इतिहासीक नदरेन अवताराची मूळ कल्पना विष्णूच्या वासुदेवभक्तिसंप्रदाया सावन सुरू जाता. डॉ. रा. गो. भांडारकार हाच्या मतान ह्या संप्रदायाचो काळ इ. स. पयली चवथेंशतमान इतलो फाचीं त्या वेल्यान हो संप्रदाय ह्या आदीं लेगीत अस्तित्वांत आसलो अशें म्हणू येता. वासुदेव हो नारायण म्हळ्यार विष्णुचें मनीसरुप ह्या अर्थान ‘विष्णूचो अवतार’ ह्या स्वरुपांत पूज्य जालो.वर्णिल्ले मेळटात. महाभारताचें शांतिपर्व विष्णू अवतारांचो आंकडो णव तर हरिवंश आठ
पूर्विल्लीं पुराणां विष्णु अवतारांत बुध्द आनी कल्की ह्या अवताराचो आस्पाव करीनात. वैष्णव पुराण आनी महाभारत ग्रंथांत विष्णू अवताराच्यो कथा तर शैव पुराण आनी महाभारत ग्रंथांत शिव अवताराच्यो कथा येतात. शैव आनी वैष्णव नाशिल्ल्या मार्कंडेय पुराणांत लेगीत शिव आनी विष्णूचेंच न्हय तर गणेश आनी हेर देव, ऋषिमुनी, गंधर्व, अप्सरा आनी हेरांचे अवतार आठ मानता.
जैनांचो पयलो तीर्थंकर ऋषभदेव (आदिनाथ) हाचो भारत, भागवत, स्कंदद पुराणांनी आदितीर्थंकराचो अवतार म्हूण आस्पाव केला. गौतम बुध्दाक विष्णूचो अवतार म्हूण मत्स्यपुराण (47.247), अग्निपुराण (16.1-7), नृसिंहपुराण (36.9), पद्मपुराण (3.257) आनी मभ्दागवत ह्या ग्रंथांत मान्यताय मेळ्ळ्या. महायान पंथाच्या प्रसारा उपरांत तिसऱ्या वा चवथ्या शतमानाच्या अदमासाक ही मान्यताय बुध्दाक मेळ्ळी आसूंये अशें मानतात.
धर्मसंस्थापक म्हळ्यार अवतार हें तत्व आपणावन सगळ्या धर्मसंस्थापकाचो हिंदू धर्मांत आस्पाव करपाची प्रवृत्ती पूर्विल्ल्या काळांत भारतांत आ,सली. ताचो परिणाम जावन आसा.
बाराव्या शतमानांत संस्कृत कवी जयदेव हो आपल्या गीतगोविंद हातूंत दशावताराचें वर्णन करता.(1.1-12). निमाणें, रामदास आनी तुकाराम ह्या संताच्या काळा मेरेन (15 वें आनी 16 वेंशतमान) अवताराची कल्पना चलणुकेंत आशिल्ल्याचें मेळटा. समर्थ रामदासान दासबोधांत अवताराविशीं फुडलो श्लोक बरयलाः
‘धर्मस्थापनेचे जे नर। ते ईश्वराचो अवतार।
झाले आहेत पुढे होणार। देणे ईश्वराचे।’
अर्थः धर्मथापणूक करपी पुरूश इश्वराचे अवतार आसात. अशे पुरुश जाल्यात आनी फुडेंय जातले हें ईश्वराचें देणें आसा.
धर्माची थापणूक करचे पासत आमी ऋषिमुनी परतून परतून जल्म घेतात अशें तुकाराम म्हणटा.
अवतारांचे प्रकार
कार्य सोंपतकच जो अवतार अंतर्धान पावता ताका अंशावतार म्हणटात. कार्य सोंपतकच लेगीत जो अवतार कांय काळ ह्या संवसारांत रावता ताका पूर्णावतार म्हणटात.
दशावतार - पुराणांत विष्णुचे जे धा अवतार मानून घेतल्यात ते अशे -
हेर धर्मीयांमदीं अवताराची कल्पना
किरिस्तांव धर्मांत पयल्या दोन शतमाना मेरेन अवतार कल्पनेचो विचार जाल्लो दिसना. येशू क्रिस्त देवाचो अवतार काय मनशाचो पूत हे विशीं जायतीं शतमानां वाद चल्लो. मनीस जातीक पातकांचें प्रायश्चित दिवपाक आनी तांकां मुक्तीचो मार्ग दाखोवंक तो क्रिस्ताच्या रुपांत अवतरीत जालो अशें क्रिस्ती भौस मानता.
इस्लाम धर्मांतलो शिया पंथ अवतार कल्पना मानता. मुहमद पैगंबराचो जावंय आनी खलिफा अली हाच्या इराणांतल्या अनुयायांनी अली आनी ताच्या वारस भुरग्यांक देवाचो अवतार मानलो. अली रुपान देवच धर्तरेर आयलो असें शियापंथीय मानतात.
जैन धर्म हिंदी धर्मा प्रमाण अवतार कल्पना मानिना. पूण तीर्थंकर मोक्षमार्ग दाखोवपा खातीर मनीसरुपान जल्म घेतात आनी तप करून देवत्वाक पावतात अशी कल्पना आसा.
पारशी धर्मांत अवताराविशीं कल्पना दिसनात. पूण ते राजाक पवित्र आनी कुडींत दैवी शक्ती आशिल्लो मानतात.
सेमिटिक लोकांभितर देव मनशाचें रुप धारण करता आनी जाय तेन्ना काडून उडटता अशी कल्पना आसली.
पूर्विल्ल्या इजिप्त देशांत, लोकांभितर मूर्तींत वा प्राण्यां भितर देवता रावतात असी कल्पना आसली. एकच देवता एका परस चड प्राण्याचे कुडींत रावता अशी समजणी आसली. ही समजणी अवतार कल्पनेक लागींची आसा.
योगदानः विंगड विंगड ऊंच वा उणाक धर्मसंप्रदाय तांच्यो देवता, धर्मसंस्थापक वा संताचो, धर्मीक तत्वांतल्यान सादिल्लो एकचार जो हिंदू धर्मांत दिसता, ताचें मूळावण अवतार कल्पनेंत पडलां.
संदर्भ
https://en.wikipedia.org/wiki/Incarnation#Hinduism
वर्ग:देवनागरी पानां
साइखोम मीराबाई चानू
आयुश्यक्रम
08 1994 ह्या दिसा नोनपोग कोकचंग ह्या गांवान जाल्लो. तें ऐक भारतीय वजन उखलपी जावन आसा. तांणे 2020 वर्ष टोकिओ ऑलिंपिक्सात आमच्याच भारताक चंद्राची मेघाल हाडली. हो आमच्या भारताक एक व्हड अभिमान जावन आसा. ताचे हे उदरगती खातीर ताका जायते पुरस्कार फावो जाले. ताका पदमा त्री पुरस्कार आमच्याच भारतान दिलो आनी 2018 वर्ष ताका दयान चंद खेळ रतना पुरस्कार फावो जालो. 12 वरसाच्य पीरायेर ते आपल्या घरच्याक घरची काम करपिक हात घालताले. रानान वचुन जड जड झाडाचो खांदयो उखलीत घरची वाठ चलत वताले. ताच्या वडल्या भावाक लेगीतइतले जड वजन उखलपाक जायनाशीले पुण मीरा बाय ते काय नय करून उखलताले, ताचो बळ पळोवन ताच्या घरच्याक हे मोठे अजाप दीपक लागले.
ताचें जिवीत आनी शिक्षण
ताच्या घरच्यानी ताचो हो वावर पारखीलो, आनी ताका व्हड तेको दीलो. ताणे आपले प्रशिक्षण मनीपुरच्या स्पोर्ट्स एकडमीतल्यान आपणायले. जायते फावट ते वाटे टक ड्रायवर कडल्यान लीफट मागुन ते घरा परतताले, ह्या चाली वरवी एक वेगळो संबंध ताणे जोडलो. ताणी सगळ्या डक डायवराक आपोवन आपली उदरगत विख्यावुन तांचो आशीर्वाद घेतलो. जेन्ना ते टोकियो ऑलिंपिक्स जीकून आयले तेदना ताका 1 करोड ईनाम ताका बायजु हाणी फावो केलो.
प्राप्ती
50 लाखाचो ईनाम ताका भारतीय सरकारान फावो केलो, 1 लाख ताका मनीपुरच्या सरकारान कडल्यान मेळ्ळे. 2 करोड ताका भारतीय रेल्वेतल्यान फावो जालो. हेच नय पुण हेर काय व्हड व्हड पुरस्कार व्हडा उमेदीन ताका फावो केले. 2013 ह्या व्यसा ते रीयो ऑलिंपिक्सात योग उमेदवार जाले. पुण ते फुडे ते तीन फालट साडले. पुण ताणे हार मानली ना. फुडे ताणी विजय प्राप्त करून ताका जायते पुरस्कार प्राप्त करून घेतले. ताची देख जण एकल्यान आपणावप गरजेची, केदीच हार मानची नय. उठुन परीसतेतीक फुडो करचो.
संदर्भ
https://en.wikipedia.org/wiki/Saikhom_Mirabai_Chanu
वर्ग:देवनागरी पानां
Deranto Champo - Dulpod
Deranto Champo
In front of the house there stands a champak-tree
Type: Dulpod
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok 1,
Musical form: Binary
Literary form: Ethnological aspects
Translated by Lourenço de Noronha, Vienna, June 2005
Derant(u) champo,
In front of the house there stands a champo-tree,
Zonelar fulanchi dali.
On the window sill lies a flower basket.
Fulam molaitali,
She was bargaining for flowers,
Rê okol bai mhum rê amchi.
Our dear young bride.
Ful(u) gô rompeachem,
Bai tuka mautam funkeachem.
Ful(u) maula tallier,
If you wear the flower on the back of your head,
Bai tuca apoitai mallier.
My Lady, you will be called upstairs (to the loft).
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
श्रीपाद दामोदर सातवळेकर
जल्म
श्रीपाद दामोदर सातवळेकर थोर वेदाभ्थासक, वेदप्रसारक आनी चित्रकार. तांचो जल्म सावंतवाडी संस्थानांतल्या कोलगांव हांगा जालो.
शिक्षण
इंग्लिश सवी मेरेनचे शिक्षण आनी चित्रकलेच्यो पयल्यो दोन परीक्षा इतलेंच सावंतवाडी हांगा जाले. 1890 ह्या वर्सा ताणी सर जे. जे. स्कुल ऑफ आर्ट हांगासर चित्रकलेच्या आनी शिल्पकलेच्या उच शिक्षणा खातीर प्रवेश घेतलो.
पारितोषकां
जे. जे. न आसताना तांकां खुब्ब पारितोषकां फावो जाली. षतिशठेचें मेयो पदकूय तांकां दोनदा (एकदा चित्रकले खातीरः दुसऱ्या खेपेक शिल्पकले खातीर) मेळ्ळे. ओंध संस्थानाचे अधीपती भवानराव पंतप्रतिनिधी हांचो स्नेह तांका ह्याच काळांत मेंळ्ळो.
स्वातंत्र्याची चळवळ
ह्याच काळांत स्वातंत्र्याची चळवळ नेटान सुरू जाली. पंडितजी आर्य समाजाकडे आकृश्ट जाले. 1901 ते 1918 पर्यंत ताणी आर्य समाजाचे काम केलें. कोल्हापूरच्या एका नियतकालिकांतल्यान ताणी ‘वैदिक राष्ट्रगीत’ (1907) प्रसिघ्द केले. ‘वैदिक राष्ट्रगीत’ आनी ‘वैदिक प्रार्थनांची तेजस्विता (1908) या लेखा खातीर तांका बंदखण भोगची पडली.
वर्ग:देवनागरी पानां
ಆಮಸ್ ಆಚೆಂ ಪುಸ್ತಕ್
Book of Amos
ಆಮಸಾಚ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂತ್ ಸಮಾಜೀಕ್ ನೀತ್ ಉಖ್ಲುನ್ ಧರ್ಲ್ಯಾ. ಅನಿತೀಚೆರ್, ಅಪ್ರಮಾಣಿಕ್ಪಣಾಚೆರ್, ಗರೀಬಾಂಚೆ ಪಿಡ್ಣುಕೆಚೆರ್, ಹೆಂ ಪುಸ್ತಕ್ ನಿಶೆದ್ ಮಾರ್ತಾ.
ಆಮಸ್, ತೆಕ್‌ಆಚೊ ಗಂವ್ಳಿ (1/); ತೊ ಪ್ರವಾದೀಯ್ ನ್ಹಂಯ್ ಆನಿ ಪ್ರವಾದ್ಯಾಂಚೊ ಪೂತುಯ್ ನ್ಹಂಯ್, ಪುಣ್ ಸರ್ವೆಸ್ಪರಾನ್ ತಾಕಾ ಹಿಂದ್ ಚರಯ್ತಾಲೊ ಥಂಯ್ಚೊ ಆಪೊವ್ನ್ ಇಸ್ರಾಂಎಲಾಕ್ ಭಾಕೀತ್ ಕರುಂಕ್ ಪಾಠಯ್ಲೊ (7/14). ಥೊಡ್ಯಾಚ್ ಕಾಳಾರ್ ತಾಣೆಂ ಆಪ್ಲೆಂ ಮುನ್ಯಾರ್‌ಪಣ್ ಚಲಯ್ಲೆಂ ಮಾಗಿರ್ ತಾಕಾ ಇಸ್ರಾಂಎಲಾಂತ್ಲೊ ಭಾಯ್ರ್ ಘಾತ್ಲೊ ಆನಿ ತೊ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಆದ್ಲ್ಯಾ ವಾವ್ರಾಕ್ ಪರ್ತಲೊ ( 7/10; 3/9; 4/1; 6/1).
ಸರ್ವೆಸ್ಪರ್ ಆಠ್ ರಾಷ್ಟ್ರಾಂಚಿ ಮನ್ಸುಬಿ ಕರುನ್ ಫರ್ಮಣ್ ಮಾರ್ತಾ ತೆಂ ಸುರ್ವಾತೆಕುಚ್ ಮೆಳ್ತಾ. ಹಿಂ ಆಠ್ ರಾಷ್ಟ್ರಾಂ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ : ದಾಮಾಸ್ಕೂಸ್, ಗಾಜಾ, ತೀರ್, ಎದಂ, ಆಮನ್, ಂ ಆದ್, ಜುದಾ ಆನಿ ಇಸ್ರಾಂಎಲ್. ಜುದಾ ಆನಿ ಇಸ್ರಾಂಎಲಾನ್ ಸರ್ವೆಸ್ಪರಾಚ್ಯೊ ಆದ್ನಿಯಾ ಆನಿ ಉಪ್ದೆಸ್ ಮೊಡ್ಲೆ ಜಾಲ್ಯಾರ್ ಉರ್ಲಲ್ಯಾ ಸವ್ ರಾಷ್ಟ್ರಾಂನಿಂ ಜುದಾ ಆನಿ ಇಸ್ರಾಂಎಲಾ ಆಡ್ ಕರಾರ್ ಮೊಡ್ಲೊ. ಇಸ್ರಾಂಎಲಾಚ್ಯಾ ಜಿವಿತಾಂತ್ ಲಾಂಚ್ ಘೆವಪ್, ಬ್ರಶ್ಟಾಚ್ಯಾರ್ ಕರಪ್, ಗರೀಬಾಂಕ್ ಪಿಡ್ನುಕ್ ದಿವಪ್ ಆಸ್ಲೆಂ ದೆಖುನ್ ಸರ್ವೆಸ್ಪರಾನ್ ತಾಚೆರ್ ಫರ್ಮಣ್ ಮಾರ್ಲೆಂ.
ಜೆರೊಬ್‌ಆಂ ಯ್, (783 ಲಾ 743) ಹಾಚ್ಯಾ ಕಾಳಾರ್ ತಾಣೆಂ ಆಪ್ಲೆಂ ಮುಣ್ಯಾರ್‌ಪಣ್ ಚಲಯ್ಲೆಂ. ತ್ಯಾ ಕಾಳಾರ್ ಗಿರೆಸ್ತಾಂನಿಂ ಗರೀಬಾಂಕ್ ಫಟಯ್ಲೆ, ಬರೊ ಸೇವಾಧರ್ಂ ಕೆಲೊ ಪುಣ್ ತಾಂತುಂತ್ ದೆವಾಚಿ ಭಕ್ತಿ ನಾಸ್ಲೊಲಿ. ತೇದನಾ ಆಮಸಾನ್ ದೆವಾಚ್ಯಾ ನಾಂವಾನ್ ಉಲೊವ್ನ್ ಬ್ರಶ್ಟಾಚಾರಿ ಜಿವಿತಾಚೆರ್, ಸಮಾಜೀಕ್ ಅನಿತೀಚೆರ್, ತೊಂಡಾಪುರ್ತಿ ಭಕ್ತೀಂಚೆರ್ ಖರಾಯೆನ್ ನಿಶೆದ್ ಮಾರ್ಲೊ (5/21-22). ಸರ್ವೆಸ್ಪರ್, ಆಕ್'ಖ್ಯಾ ಸಂವ್ಸಾರಾಚೊ ಶ್ರೇಷ್ಟ್ ಧನಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಾಂಕ್ ಖಾಸ್ತ್ ಲಾವ್ಪಿ ( ಅವೆಸ್ವರ್ 1–2). ಇಸ್ರಾಂಎಲಾಕ್ ಜಾಂಕಾಂ ದೆವಾನ್ ವೆಂಚುನ್ ಕಾಡ್ಲ್ಯಾ ತಾಣಿಂ ಝರ್ ಖೊಟೆಪಣಾಂ ಕರೀತ್ ಜಾಲ್ಯಾರ್ ದೇವ್ ತಾಂಕಾಂ ಕಡಕ್ ಖಾಸ್ತ್ ಲಾಯ್ತಲೊ (3/2). ಸರ್ವೆಸ್ಪೊರಾಚೊ ದೀಸ್, ಉಜ್ವಾಡಾಚೊ ನ್ಹಂಯ್ ಪುಣ್ ಕಾಳೊಖಾಚೊ ಜಾತಲೊ (5/18); ದೇವ್ ಎಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರಾಕ್ ಉಪ್ಜಯ್ತಾ (6/14). ತೆಂ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಆಸ್ಸಿರಿಯಾ, ಜರುಯ್ ತಾಚೆಂ ನಾವ್ ಸಾಂಗುಂಕ್ ನಾ ಪುಣ್ ಸದಾಂಚ್ ತೆಂ ಪ್ರವಾದೀಯಾಚ್ಯಾ ಮನಾಂಚೆರ್ ಆಸ್ಲೆಂ.
ತರ್ ಆಮಸ್, ಏಕ್ ಭರ್ವಾನ್ಸೊ ದಿತಾ, ತೊ ಜಾಕೊಬ್ ಘರಾಣ್ಯಾಂಚ್ಯಾ ತಾರಣಾಚಿ ವಾತ್ ಪಳೆತಾ (9/8); ತಶೆಂಚ್ ಜುಜೆಚ್ಯಾ ಉರ್ಲಲ್ಯಾ ಜಮ್ಯಾಚಿ (5/15), ಸರ್ವೆಸ್ಪರ್ ದಯಾ ಕರ್ತಲೊ ಅಶೆಂ ಆಮಸ್ ಮ್ಹಂಟಾ.
ಸಂದರ್ಭ್
वर्ग:ಆದ್ಲ್ಯಾ ಕರಾರಾಚಿಂ ಪುಸ್ತಕಾಂ (Old Testament Books) वर्ग:ದೇವಾಚೆಂ ಉತ್ತರ್ वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ
कुणबी समाजाच्यो परबो
कुणबी समाजाचे लोक गोंयभर आसात.चडशे ते काणकोण तालुक्यांत डोगरी वाटारात रावतात. देखीक गांवडोगरी,खोतीगांव,सांतोल्ली,चापोली. तांच्या मदीं दोन जाती आसतात.पयली जावन आसा वेळीप आनी दुसरी जावन आसा गांवकार.वेळीप जे आसात ते देवाची कामा करतात आनी गांवकार गांवच्या लोंकाचो मुखेली. कुणबी समाजाचे हेर समाजा सारक्योच सण-परबो आसतात.पूण तांची परब मनोवपाची रीत वेगळी आसता. सुरवेक येता ती परब म्हळयार
आसाडी परब
ह्या दिसा कुणबी समाजाचे लोक सकाळी उठून न्हावन-धुवन देवाक वात लायतात. त्या दिसा पुराय घरचो तशेच गांवचो लोक नुस्ते खायनात. देवाची पुजा करुन देवाक खास करमला पानाचेर वाडी दवरतात. इतलेच न्हय तर सगळे लोक करमला पानाचेरूच जेवतात. ह्या घरांनी तोरी दाळीचे गोडशे,तांदळाचे वडे,चण्या भाजी दर एक घरांत करतात.
नाग पंचम
चडशे लोक ही परब करनात. जे लोक नागदेवाक मानतात तेच ही परब मनयतात. नाग देवाक दुदाचो निवेद दाखयतात. त्या दिसा पातोळी करतात.
सुता पुनव
ती सुता पुनव-दुसऱ्या समाजाचो लोक सकाळीं न्हावन-धुवन देवाक वात-जोत लावन जानवें आपल्या आंगाक घालता. पुण ह्या समाजाचे लोक दनपरां जानवे घालता. जर तीथि प्रमाण ग्रह बी सारके ना जाल्यार ते जानवे सकाळी घालतात. हे जानवें दुसऱ्या दिसा दादले आंगाचे काडून माडाक घालता. आनीक चेडवां केळीक घालपाची प्रथा ताच्या समाजात आसा. त्या दिसा निमतान दर एका घरांत मुगाचे गोडशे, तांदळा पीठाचे वडे, खीर करुन भाव-भयणीचें तोंड गोड करतात.
नव्या पुनव
चवथीच्या पयल्या दिसा ही नव्या परब मनयतात. ह्या दिसा घरांतलो एक व्हड मनीस गांवच्या लोकां वांगडा वचून शेतांतल्यान कणसां हाडटा. आनी ती कणसां घेवन येतकच घरांतली व्हड बायल ताका आरत दाखोवन घरांत घेता. ही कणसां मागीर तो पुरसाक,तांदळाच्या मडकेक, चुलीक, गाडयेक बांदतात. हातुंतली कांय कणसां ते गोडशे करपाक वापरतात. तशेंच ह्या दिसा देवाक निवेद केळी पानाचेर दवरतात आनी केळी पानाचेर जेवतात.
चवथ
चवथी पयली दिस गणपती ज्या कडेन पुजतात, थंय ते रंग-बिरंगी रानटी वनस्पतींची आनी फळांवळींची माटोळी बांदतात.चवथी दिसा तांच्या सोयऱ्यांच्या हातीन गणपती हाडतात. आनी तो हाडून कांय वेळ तुळशी कडेन दवरतात. मागीर ताका बगूळ व्हाळून भितर घरांत घेतात. गणपतीक दनपराचो निवेद दाखोवन वाडेकार भजन करतात.घरचोच मनीस गणपतीची पुजा करता ते भटाक बी आपयनात. चवथीक सिते चंवर आनी रामा पानां हीं म्हत्वाची आसतात. तशेच चिटयाची फुलां विसरजना खातीर जायच पडटा.
गुडुलो
चवथीच्या आठ दिसा उफरांत ही परब येता. गांवच्या नव्या जोडप्यां खातीर ही उमेदीची परब.घरच्या नव्या न्हवऱ्यान च्या बी पिवचे पयली गांवच्या बांयचेर वचून आळवाच्या
=संदर्भ=
वर्ग:देवनागरी पानां
मेरी कोम
मांगते चुंगनेजंग मेरी कोम तिचो जल्म २४ नोव्हेंबर १९८२ जाल्लो. ही एक भारतीय बॉक्सिंग चेंपियन. मेरी कोम हाणी "महिला जागतिक हौशी बॉक्सिंग अजिंक्यपद" जिंकली. २०१२ लंडन ऑलिंपिक स्पर्धेत फ्लायवेट प्रकारामध्ये तिने कांस्यपदक मिळवले.
२०१३ रान मेरी कोमान अनब्रेकेबल नावाचे आत्मचरित्र घेत्ले. २०१४ हया वार्सान, तिच्या जीवितावयर आधारित मेरी कोम ह्याच नावाचें हिंदी चित्रपट प्रदर्शित जालें. त्या चित्रपटात मुखेल  अभिनेत्री प्रियांका चोप्रा हिने मेरी कोमची भूमिका बेस बरे तरेन केल्या.
तिचो जलम मणापूरमधील दुर्गम खेड्यात, कांगथेईमध्ये एक गरीब कुटुंबात जाला. आनी '''गरिब कुतुंबान जाल्लान मेरी कॉम  खूब गरिब्सनिन वाडली व्हड जाली. तिणें आपल्या''' जिवीतांत खूब कश्ट दूख अभव केल्ल्यात. भूरग्या पणात रावन मेरी कोमाक बॉक्सीगान खूब रुची आशिल्ली, आनी मेरी कोंम तातून खूब बरै आशिल्ले. मणिपुरी बॉक्सर “डिंको सिंग” (२०००) हाका पळोवन तिका बॉक्सीगान रूची आयली. त्याच वर्सा सावन तिणे आपली ट्रेनिंग "नारजित सिंग" जो मणिपुर राज्याचो बॉक्सींग कोच आशिल्लो, हाचें कडसून "खूमन लांमपक, इंमपाल" हांगा घेतलें. मेरी कोम हाणी "वर्ल्ड बॉक्सींग चेंम्पियनशीप" एके दिकेन फाटफाट जिकून घेतल्या. ती एक अशी बायल जावन आसा जाणी "मेडल आनी ट्रोफी" स पावटी वर्ल्ड चेंम्पियनशिपानसून जिकून घेतल्यात. तशेंच "लंडन ओल्म्पिक" हांगाय तिणें पावल मारुन क्वालीफाय जाल्लीं. मेरी कॉम हिणे सगिल्ले की २०१६ रियो ओल्म्पिक गेम्स उपरांत ती बोसिंग सोडतली म्हूण कित्याक ताची कुड आदले भाशेंत घटमूट नाशिल्ली.
मेरी कोम हाका जायते वडले वडले पुरस्कार मळिल्लें आसात. तांची नावा म्हळ्यार :-
संदर्भ
https://en.wikipedia.org/wiki/Mary_Kom
वर्ग:देवनागरी पानां
मार्सेलिना डिकोस्ता
जल्म
३० नव्हेंबर १९४२ ह्या वर्सा कानानग्विनी गांवांत तिचो जल्म जालो. तिच्या आवयचें नांव बेनेदीक्ता सिल्वा इ फेर्नांडीस आनी बापायचें नांव रोझेन्डो फ्रांन्सीस फेर्नांडीस.
वावर
२६ वर्साचे पिरायेची आसताना नानवस्ते खेळ/ खेळ तियात्र बरोवपी आनी दिगदर्स्पी विटोरिनो परेरा हाणी तिचे कलेची आनी गावपाची हुशारकाय वळखली आनी खेळ -तियात्र माचीयेर येवपाक तिका संदी दिली. त्या उपरांत ती आईसीडर डिकोस्ता हाचें लागीं लग्न जाली आनी तिच्या घरकारानूय तिका आपली कला आनी गितां माचीयेर दाखोवपाक कसलींच आडखळ हाडली ना, आनी आपलो सगळो आदार दिलो.
पुरस्कार
तियात्र आनी खेळ-तियात्र मळार केल्ल्या तिच्या वावरा खातीर काला अकादेमी गोवा हिणें २००५ वर्सा,तियात्र दीस संभारंणे निमतान तिका लाय्फटइम  कॉन्टरिब्युशन हो कला अकादेमीचो पुरस्कार तिका भेटोवन तिचो सतकार केला. तियात्र अकादेमी गोवा हिणें तिचो खेळ-तियात्र मळार केल्लो वावर मानून घेतला आनी ‘ लाय्फटाईम कॉन्टरीब्युशन टू खेळ / खेळ तियात्र २०१२ ‘ हो पुरस्कार भेटवन तिजो भोवमान केला.
वर्ग:तियात्रिस्त/Tiatrist वर्ग:देवनागरी पानां
Taj Mahal
Tajmohal somvsarik namna mellil'li,xohazohan razan bandil'li ek khobor.Hi vastu agra xaraposun tin moilancher yomuneche deger asa.I.So.1631 vorsache survek magel somratt xohazohan hachi begom' orzumondobanu va mumtazomohal hika moronn ailem..Tichem ek yadstik bandchem,oxem xah zohanan tharailem ani agrache dokxinnek raza zoisingache malkicho zago vikto gheun thoim mumtazachem dofon kelem ani tajmohalachi hi imarat bandli.He imarotichea bandkamak 22 vorsam kam' kortale.Tea kallant,tajmohal 6 kotti rupea khorch ailo,oxi mhaiti badxohanameantlean melltta.[1]
Yomunechea kantthar,udkachea provahak kattkonant 579,12 mittor dokxinn-ut'tor oso choukon 304.80 mittor ×304.80 mi tajmohal anni tachea do ani zovab heo don ima vottentolo 137.16mittor ×choukonant provexodar,chouk,pasa. Sorbhomvotonnim tambddoya fatramni bandil'li unch vonnot asa.Fuddlea provexodarantlean bhitor votkoch choukam gelear,tajmohal mukhauyole vhoddle bagechem provexodar dixtti poddtta.Hea bandil'lea provexodarantole komanibhomvotonnim dhovea songmorouri okxoramni korantleat.Bagent modim dhamvtea udkacho provah dourola.Provexodarasaun mohalameren rosteachea donuy vottamni suruchim zhaddam ani pachvechar tonn asa..Udent-ostont modhyorexancher karonjim ani vhamvtea udkache patt asat.Ostonti vanttanchea tonkancher vonnttimotolim provexodaram asat. .
Bagche modim matso unch dhovea songmorouracho chouthro,tatunt tollem,samkar rund tambddoya fatrancho chouthro,tacher donuy vottamni don imarati ani tanchemodim eka unch dhovea songmorouri chouthreacher tajmohal kxetrofoll 95.40 mittor ×95.40 mittor ani 6.70 mittor itli asa tajmohalachi vastu 56.70 mittor ghonchoukon char dixanchea char mukhel vottamni 28 mittor unchayechim provexodaram ani konxamni ghumott axil'leo char sotreo asat..He vastubhitor modim fokt dorxonakhatir don kobri asat,punn mukhel kobri tollghorant asat.Tajmohalachea 17.67 mi.Ani unchai 22.55 mi.Mukhel prixtthobhagancher songmorour korantun bhitor rongit khodde ani korivo zalleo bosoileat.Heo zalleo oxe toren bosoileat,ki bhailo ujvadd sohzotayen bhitor yeta. He konnem' toyar kelo hachevixim borech vad asat.Tevixim jeronimu,veronevo,esttin,dobordo,ustad imfadi,ustad ohmod lahori ani her zaitea zannanchim namvam ghetat hachevelean ho nomuno dexi toxench videxi kolakaramni toyar kela oso tork kaddop zata.Hindu xilpoxastrachea sidhdantanchem palon korun hi nirmiti kelea.Modim ghumott,ghumttachea mullakodden komllacheo paklleo ani ani xikhracher trixull asa somvsarobhorchea poryottokankhatir,tajmohal ek khaxelem akrxonn zaun asa
Polleiat
Taj_Mahal
वर्ग:Konknni वर्ग:Indie-cheo Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage वर्ग:Romi panam
गोंयचे इंक्विजीशन
इंक्विजिशन म्हळ्यार क्रिस्तांव धर्मांतलें धर्मीक न्याय मंडळ जांव समिक्षण सभा १३ व्या शेकड्यांत युरोप खंडात लोकांच्या धर्मचाराचें निरिक्षण करपाखातीर एक मंडळ घडयलें.हें मंडळ जर एकाद्रो मनीस कॅथोलीक धर्मनितीक पाळो दिना अशें दिसलें तर ताका ख्यास्त फर्मांयताले आनी ती ख्यास्त चलणूकेंत हाडटाले.
मिशनरी पाद्री कोंकणी भास शिकले
कोंकणी भास शिकून ते भाशेवरवीं धर्म प्रचार करपाचे गरजेतल्यान जायत्या भायल्या पाद्रीनी कोंकणी भाशेचो अभ्यास केलो. शब्दकोश, उतरावळीचो धर्मीक ग्रंथ, व्याकरण अश्या माध्यमांतल्यान भायल्या पाद्रीनी वावर केलो. कोंकणी शाळा उगडून नवे विद्याथी घडयले. पूण उपरांत सत्ता हातांत दवरपाचो उद्देश्य आनी देशी संस्कृताय नश्ट करपाची इत्सा प्रगट जाल्ल्यान इंक्विजीशनाचो नवो कायदो आयलो. धर्मांनतंर केल्या उपरांतूय ते लोक आपल्या मूळ धर्मांकडेन रावतात बदलिल्या धर्मांक पाळो दिनात अशी सुलूस लागिल्यान तांणी इंक्विजीशनाच्या कायद्याखाला वेगवेगळे मार्ग आपणायले. देशी संस्कृताय नश्ट करपाची तांची वेगवेगळी मांडणी आशिल्ली. देशी भासो मारून पुतुगेज भास सक्तिची केल्ले बगर आपलो धर्मातराचो मूळ उद्देश सफल जावचो ना हाची तांकां जाणीव जाली. ताका लागून ह्या मातयेतल्या लोकांक तांच्या मूळा पासून पयस काडपाचो यत्न जालो. ह्या यत्नात कोंकणी भाशेक, कोंकणी संस्कृतायेक, कोंकणी लोंकाक खूब लुकसाण सोसचें पडलें.
लिंग्वा फ्रांका नोवा
लिंग्वा फ्रांका नोवा (“एलेफेन”) ही भास आंतरराश्ट्रीय संचारणा खातीर खासा सादी, सुसंगत आनी शिकपाक सोपी अशी तयार केल्ली भास. तातूंत जायते सकारात्मक गूण आसात: १.
गोंयचे इंक्विजीशन
कोंकणीची देंवती वाट
सुरवेक तांणी धार्मीक स्थानाचेर हात घातलो. देशी भाशेंतले साहित्य लासलें. कोंकणी पुस्तकां नश्ट जालीं. देशी संस्कृताये आड आनी भाशे आड पावलां उबारपा खातीर कांय म्हत्वाचीं कारणां मुखार येतात. तीं म्हळ्यार आदले धर्मगुरु परस नव्या धर्मगुरुक दुसरी भास शिकपाची उमळशीक जाली ना, कश्ट आनी त्रास काडपाची तयारी तांचे भितर उरली ना. सुरवेक फ्रांसीस्कन पाद्रीनी खूब वावर केल्लो पूण उपरांत ते कोंकणी आड गेले. जेजुयीत पाद्री आनी फ्रांसीस्कन पाद्री हांचे भितर मतभेद निर्मांण जाले. भास ही सांसकुतायेची कुरू जावन प्रतीक आशिल्ल्यान जो मेरेन देशा लोकांक तांचे भाशेकडल्यान तोंडी ना तो मेरेन खरे धर्मांतर जावचें ना अशी तांची धारणी जाली. भाशे बरोबरच दिस्पट्टे जिणेंत देशी संस्कृतायेचो आदार तोडून उडोवपा खातीर खाशेलो यत्न जावूंक लागलो. पंरपरेत आशिल्ल्यो चाली-रिती तांणी बंद केल्यो. मुर्ती पुजेचेर बंदी घातली. देशाच्या सणा-परबांचेर बंदी घातली. लग्ना वेळार आशिल्ल्यो चाली-रितीचेर बंदी घातली. देशी भेस वापरप ना, हिन्दु धर्मातल्यो चाली-रिती पाळप ना अशी साबार बंदना कोंकणी प्रजेचेर पडली तातूंतल्यान भास आनी भाशीक संर्भातल्यो जायत्यो गजाली हांचेर परिणाम जालो.
सुरवातीच्या काळांत एक नेटान मिशनरी पाद्रीनी जो कोंकणीतल्यांन वावर चलयलो तो बंद पडलो. भाशेची बादांवळ बदली भाशे केडन गंभिरतायेन पळोवपाची नदर अभ्यासकां मदीं उरली ना. आपली भास आनी संस्कृताय हांचो सांबाळ करचे खातीर बरेशे गोंयकार गोंय सोडून हेर राज्यांनी गेले. युरोप खंडांतल्या इंक्विजीशना परस गोंयचें इंक्विजीशन खर आशिल्लें अशे मानतात. इंक्विजीशनाचें नांव घेतल्यारच भंय निर्माण जातालो. ताचो उल्लेख ″व्हडलें घर″ अशें जातालो, धर्मांतर करूनय जे लोक बदलिल्ल्या धर्मांक पाळो दिनात तांकां ख्यास्त दिवपा खातीर वा तांचो न्याय निवाडो करचे खातीर इंक्विजीशन ही धार्मीक न्याय सभा वावुरताली. त्या वेळार मुखेल तीन तरांनी धर्मांतर करताले.
कोंकणीक मरणाचें फर्माण
तीन वर्सां भितर कोंकणी सोडून पुर्तुगेज भाशा शिकपाची सक्ती केली. कोंकणीतल्यान पुस्तक उजवाडाचेर बंदी घाली. खाशेले सवलती खाला पुस्तक उजवाडापाचें आसत जाल्यार इंक्विजिशनाचो दाखलो गरजेचे केले. शाळेतलें शिक्षण दवरून इंक्विजिशन पाद्रीच्या कॉलेजीनी कोंकणीचेर बंदी घाली. सामाजीक वेव्हारान कोंकणी उलोवपाचेर बंदी घातली.
१७४७ ह्या वर्सां मार्कोस द पोंबाल हे राजवटीत आयले. तांणी कोंकणी शिकपाचेर भर दिली पूण तांकाय धर्म गुरूचो विरोध जालो. १७७७ वर्सां तांकां निखळायले आनी पुर्तूगेज भास कडक रितीन शिकपाची आनी वापरपाची सक्ती केली. शाळांनी पुर्तूगेज भाशेचें म्हत्व वाडयलें. १८३१ वर्सांक पुर्तूगेजानी कांय शाळा उक्ती केल्यो थंय तामीळ, हिन्दी, मराठी ह्या भासाचें गिन्यान दिवपाक सुरवात केली. पूण कोंकणी बळग्या(जबरदस्तीन)भायर दवरली. जुल्माक लागून आनी पिडापिडेक लागून कोंकणी मनीस पुर्तूगेज आपणावक लागले. कांय जाण संस्कृताय आनी कोंकणी दायज सांबाळपाच्या हावेसान गोंय सोडून गेले. पुर्तूगेज आगळीक भिवून आपलो धर्म आनी संस्कृताय राखता म्हण कोंकणी मनीस खरर्शेलो. अश्या वेळार मराठी भाशेक शिक्षणा दिल्ली थोडी भोव मेकळीक तांकां देशी प्रवाहात रावपाक आशेचें किरण थरली. तीच आपली संस्कृतीक भास, काळजातल्या धर्मां इतलीच पवीत्र भास म्हण तांणी मानून घेतली. उपरांत मराठी संत साहित्यांत तांकां मानसीक आदार दिल्लो. इंक्विजिशनाच्या काळांत भास बदल्ली तशेंच भाशेंकडेन पळोवपाचो दिश्टिकोन बदल्लो ताका परिणाम आयज मेरेन आसा. सादारण २००-२५० वर्सांच्या ह्या काळाक कोंकणी भाशेचेर आयिल्लें काळखी यूग मानलां.
गोंयचे इंक्विजीशन हे गोंयाताल्या कॅतोलीक क्रिस्तांव संस्कृतायेचे त्या काळातलें विकृत रूप आशिल्लें. तातूंत क्रिस्तांव धर्माचे मनीसपण, शुध्दपण आनी मानवता वादी नदर नासली. धर्माच्या नांवान धर्मातत्वां पयस दवरून केली ती एक विकृत मनोवृत्ती आशिल्ली.
वर्ग:देवनागरी पानां
अवलोकितेश्वर
अवलोकितेश्वरः
एका म्हान बोधिसत्व. अवलोकितेश्वरा संबंदान फुडले अर्थ काडटातः 1. मनशाक जें दिसता ताचो स्वामी.2. सद्याच्या जगाचो स्वामी. 3. मनशाक दिश्टी पडपी दैवत, परमेश्वर, 4. दिश्टावो जाल्लो परमेश्वर.मनशा कडेन मोगाळ नदरेन पळोवपी तो अवलोकितेश्वर अशें तिबेटी आनी भारतीय विद्वानांचें मत आसा. ताका सगळ्याची राखण करपी म्हूण समन्तमुख (सगळ्या वटेन तोंड आशिल्लो) अशेंय म्हणटात. कांय जाण ताका आवलोकितस्वर मानतात. फुडें ताच्यांत शैव गुणधर्म भरसले आनी लोकांनी ते खातीर ताका अवलोकितेश्वर म्हळो. लोकेश्वर आनी लोकनाथ अशीं ताचीं हेर दोन नांवां आसात.
सर्गांतलो बुध्द अमिताभ आनी ताची शक्ती पांडरां हाच्या सावन ताचो जल्म जालो अशें मानतात. मधुसागर आनी रथाच्या चक्रायेदीं कमळां करपाची तांक ताचे कडेन आसा. जायत्या महायानी ग्रंथानी ताका गौतमबुध्दा परसूय व्हड मानला. तो लंकेंत गेल्लो तेन्ना थंयच्यो राक्षसीणी ताका भाळल्यो. पूण ताणें सगळ्यांक उजू चलणूकेन चलपाची शिकवण दिली. मगधांत एक फावट दुकळ पडिल्लो. पोटाची भूक भागोवंक मनीस मनशाक खावपाक लागलो. त्या वेळार ताणें स्वबळाचेर पावस झडयलो आनी दुकळ ना केलो. बौध्द कल्पने प्रमाण चालू कल्प हो भद्रकल्प आसून ताचेर ताचे शेक चलता. ‘संवसारांतली सगळीं प्राणांमात्रां पुराय गिन्यान जोडून जो मेरेन मोक्ष मेळयनात तो मेरेन आपूण स्वता मोक्ष मेळोवपाची आस्त धरचो ना.’ असो ताणें सोपूत घेतिल्लो. हो उल्लेख ‘गुणकरंडव्यूह’ ग्रंथांत आयला. तो गुप्तरुपान अध्यात्मज्ञानाचो आयजूय प्रसार करता अशें म्हणटात. महायान पंथांत ताका बौध्द संघांत व्हड आनी उंच तोलामोलाचें संघरत्न म्हळां. ‘सध्दर्मपुंडरीक’ ह्या ग्रंथांत ताका बोधिसत्वा परस चड मानून हजारांनी बुध्दाची पुजा करचे परस एकल्या अवलोकितेश्वराची पूजा करची अशें म्हळां. सुखावती व्यूह ह्या ग्रंथांत सुखावतीचो (बौध्दांचो सर्ग) स्वामी म्हळां. कारंडव्यूह आनी शरंगम ह्या ग्रंथांत ताचे वर्णन अशें केलाः
तो शिवावरी थंड तितलोच उग्र. ताचें रूप व्हड आसा. सगळे बुध्द बोधिसत्व, देव, संवसार ताचे कुडींत आस्पवला. ताच्या दोळ्यांतल्यान सुर्य आनी चंद्र तर आंगांतल्यान सगळ्या दर्जाचे देव भायर सरतात. महादेव ताचे तकलेंतल्यान येता. ताच्या हड्ड्यांतल्यान नारायण आनी भुजांतल्यान ब्रह्मदेवाचो जल्म जाता. ताका लाखांनी भूजां आनी कोट्यांनी दोळे आसात. ताच्या बोटांतल्यान अमृताच्यो न्हंयो व्हांवतात. त्यो वायट गजालींचो नाश करतात आनी भूत-प्रेताची तान –भूक न्हिवयतात.
ह्या वर्णनावेल्यान, काळांतरान बौध्दाचेर पुराणधर्माचो प्रभाव पडिल्लो दिसता.
अवलोकितेश्वरान ‘ ॐ मणिपद्मे हुम’ हो षडक्षरी मंत्र संवसाराक दिलो. हें ताचें सगळ्यांत व्हड कार्य मानतात. ह्या मंत्राची तांक व्हड आसा. चवथ्या शतमानांत हो मंत्र सर्गांतल्यान आपल्या देशांत पडलो अशें तिबेटी बौध्द मानतात. ही मंत्रविद्या फकत अवलोकितेश्वराकच खबर आसली, देखून ताका एकट्याकच वंदित ही पदवी मेळ्ळी.
5 व्या शतमानांत अवलोकितेश्वराची पूजा-विदी करपाची चाल भारतांत सुरवात जाली अशें विंटरनिट्स हाचें मत आसा. ताची सगळ्यांत पूर्विल्ली मूर्ती 5 व्या शतमानांतली आसा. चिनी भोंवडेकार फाहियान (इ.स. 399) हाणें भारतांत ताचे पूजा विधी पळयल्यात.
तिबेटांत अवलोकितेश्वराक खूब मान आसा. ताका लामा पंथाचो मुख्ल देव मानला. तांच्या मुखेल लामांत (दलाई लामा) तो अवतरीत जाता तर अमिताभ पंचन लामात (महापंडित)अवतीर्ण जाता असें समजतात. देखून दोनूय लामाचे मठ वेगवेगळे आसात. आयज लेगीत ते एकामेका आड आसात अशें मानतात.
अवलोकितेश्वराच्यो वट्ट 15 तरेच्यो मूर्ती आसात. तातूंतल्या 14 मूर्तीच्या किरीटांत अमिमाभाची मूर्ती आसा. उरिल्ल्या एके मूर्तीक वज्रधर्म असें म्हणटात. नेपाळांत ताचे 108 प्रकार कल्पिल्यात. काठमांडूच्या एका विहारांत ताचीं 108 चित्रां आनी 108 लाकडी कोरीव मूर्ती पळोवंक मेळटात. चीनांत ताका बायलेच्या रुपांत दाखयला. ही कल्पना तांणी भारतांतल्या अर्धनारीश्वराच्या रुपावेल्यान घेतली आसूंये अशें म्हणटात.
लखनौ संग्रहालयांत अवलोकितेश्वराची सुंदर मूर्ती आसा. पद्मपाणि हें ताचें लक्षण आशिल्ल्यान ताच्या एका हातांत कमळ दिल्लें आसा. दुसरो हात आशीर्वाद दिता. ताच्या मंत्राचो राखणदार हयग्रीव, मैत्रेयाचो इश्ट सुधन हे ताच्या मूर्तिशिल्पांत भोंवतणी दाखयल्यात. जेन्ना तो चार भुजांच्या शिवावरी दिसता तेन्ना ताच्या दोनूय हाताचो पोसो दाखयतात. दुसऱ्या दोनूय हातांत पद्म आनी रुद्राक्षमाळ आसात. ताच्या कांय शिवासारक्या मूर्तींत व्याघ्रांबर, कमंडलू, नागबंध आनी अस्थिमाला ह्यो वस्तूच दिसतात.
वर्ग:देवनागरी पानां
गोंयचीं लोकगितां
लोक गितां म्हळ्यार लोकांनी गायिल्लीं गितां. मौखीक परंपरेन जगतल्या लोक समुहाच्या मनांतल्या भावभावनांचो संगीतमय असो अविश्कार. लोकगितां गेय आसतात. सुरांन भरिल्लीं उतरां आसतात. तीं एका पिळगेंतल्यान दुसरे पिळगे मेरेन मौखीक परंपरेन चलत आयिल्लीं आसात. लोकगितां साहित्य आनी कलेचो एक सुंदर असो अविश्कार. संवसारांतल्या अदृश्ट शक्तीचेर सिध्दी मेळोवपा खातीर मंत्र म्हूण लोकगितां निर्माण जाल्ली. लोकगितां अमकेच लोक अमक्याच वयाचे अमक्याच प्रसंगार गायतात असो सामाजीक निती नेम आसा. दर एक लोक गिताचो खंयच्या ना खंयच्या प्रसंगा कडेन संबंद आसता. तीं फक्त मन रिझवणेची साधनां वा माध्यमां न्हय तर धार्मिक विधी, धार्मिक विचार हें ताचें मूळ रूप आसा.