cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Caraim
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळांमळ ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळ / मनोरंजन केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक पुस्तकालय ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक वाचनालय ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं विधानसभा मतदान केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखा तीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
Caraim ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
Caraim ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): PADDY,MANGOES,CHILLIES
संदर्भ
वर्ग:उत्तर गोवा वर्ग:तिसवाडी वर्ग:उत्तर गोवा जिल्ल्यांतले गांव वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय़ वर्ग:उत्तर गोंय वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे
बाळ्ळी
बाळ्ळी (६२६९४९)
बाळ्ळी हे दक्षिण गोवा जिल्ह्यातल्या केपें तालुक्यातील ९२७ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ७०५ कुटुंबाचे व पुराय २९४४ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार CUNCOLIM ३ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा १४५८ दादले आनीक १४८६ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ५४ आसून अनुसूचित जमातीचे ८२१ लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६९४९ आसा.
शिक्षणीक सुविधा
गांवांत २ खाजगी पूर्व-प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत ४ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत १ शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आसा. गांवांत १ शासकीय माध्यमिक शाळा आसा. गांवांत १ खाजगी उच्च माध्यमिक शाळा आसा. गांवांत १ खाजगी पदवी महाविद्यालय आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय वेर्णा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय बांबोळे १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  मडगांव १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक वेर्णा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा मडगांव १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र मडगांव १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा मडगांव १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत १ प्राथमिक आरोग्य केंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत १ प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र आसा. गांवांत १ क्षयरोग उपचार केंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
गांवांत १ कुटुंब कल्याणकेंद्र आसा.
वैजकी सुविधा (अशासकीय)
गांवांत २ एमबीबीएस पदवीधर वैजकी वेवसायी आसा. गांवांत १ अन्य पदवीधर वैजक वेवसायी आसा. गांवांत २ पदवी नाशिल्ले वैजक वेवसायी आसा. गांवांत १ पिढीजात वैद्य आसा. गांवांत १ वखदालय आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण ना. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण आसा. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण आसा. गांवांत झरीचें उदक पुरवण आसा. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण आसा. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध आसा. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनीक येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट आनीक तार ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गावाचो पीन कोड ४०३७०३ आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं इंटरनेट सुवीधा ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडला. राज्य महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राज्य महामार्ग ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडला.
सगळ्यांत लागीं कच्चो रस्तो ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध आसा गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखा तीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
बाळ्ळी ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
बाळ्ळी ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): RICE, COUNTRY LIQUOR, CASHEW NUTS.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय़ वर्ग:दक्षिण गोंय वर्ग:केपें तालुका वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे
उजवाड
ज्या प्रारण (radiation) स्वरुपाच्या तरंगरुपी ऊर्जेची नोंद दोळो घेवंक शकता,ताका उजवाड अशें म्हण्टात. सूर्याच्या उजवाडाक लागून आमकां धर्तरेवयल्यो वस्तू दिश्टी पडटात. रातीकडेन चंद्र, सूर्यापसून परावर्तित (reflected) केल्लो उजवाड दिता. उजवाड ही भौतिकशास्त्राची एक म्हत्वाची शाखा जावन आसा. जशेपरी उश्णता, विद्युत, चुंबकता ही एक तरेची ऊर्जा आसता, तशीच उजवाड ही एक तरेची ऊर्जा (energy) जावन आसा. फोटोफिल्म उजवाडांत हाडल्यार काळें जाता. उजवाडाच्या झोतांत प्रारणमापक (radiometer) दवरल्यार ताचीं पातीं घुंवपाक लागतात. हाचेवयल्यान अशें दिसून येता की उजवाड कसलो तरी वावर (work) करीत आसता. देखूनच, उजवाडाक एक प्रकारची ऊर्जा अशें म्हण्टात.
इतिहास:
इ.स.प. सव्या शेंकड्यांत ग्रीक तत्वज्ञ पायथॅगोरस हाणें उजवाड म्हळ्यार ‘आमच्या दोळ्यांतल्यान येवपी (जल्ल्याच् स्पर्शक इंद्रियासारके) स्पर्शक आसतले आनी खाशेले वस्तूक ह्या स्पर्शकांचो स्पर्श जालो म्हण्टकच ती वस्त आमकां दिशिल्ल्याची जाणविकाय जाता’अशी कल्पना मांडली. इ.स.प. तिसऱ्या शेंकड्यांतल्या एपिक्यूरस (ग्रीक तत्वज्ञ) हाणें ‘वस्तूपसून परावर्तित जाल्लो उजवाड दोळ्यांत आयलो म्हण्टकच ती वस्त आपणाक दिसता’ अशी कल्पना मांडिल्ली. त्याच शतमानांतचल्या यूक्लिड ह्या नामनेच्या गणितशास्त्रज्ञाक ‘आपाती कोन (angle of incidence) आनी परावर्तन कोन (angle of reflection) हे समभूज आसतात’ हो परावर्तनाचो नेम खबर आशिल्लो अशें म्हण्टात.
इ.स. पयल्या शेंकड्यांतल्या टॉलेमी ह्या नामनेच्या ज्योतिर्विदाक वातावरणीय प्रणमनाक (refraction) लागून गिऱ्यांच्या मळबांतल्या सुवातेंत भासमान बदल जाता, हें खबर आशिल्लें.प्रणमनाचे नेम सतराव्या शेंकड्यांत व्हिलेब्रॉर्ट स्नेल ह्या डच शास्त्रज्ञान सोदून काडले अशें म्हण्टात. पूण ताचे आदीं इकराव्या शतमानांतूच अल् हसन ह्या अरब शास्त्रज्ञाक हे नेम खबर आशिल्लें अशें म्हण्टात. पंदराव्या शेंकड्यांत लिओनार्दो दा व्हिंची ह्या शास्त्रज्ञान ‘उजवाडाचें प्रसारण सरळ वळींत जाता’ ही गजाल सोदून काडली. योहानेस केल्पर ह्या ज्योतिर्विदान सतराव्या शेंकड्यांत उजवाडाविशींचे आनीकूय कांय नेम सोदून काडले. सतराव्या शेंकड्याच्या दुसऱ्या अर्दांत न्यूटन (1642-1727) हाणें आर्विल्ल्या उजवाडाविशींच्या अभ्यासाची बुन्याद घाली. कंवचेच्या भिगांतल्यान (prism) धव्या उजवाडाची शलाका (beam of light) सोडली जाल्यार दुसरेवटेन सप्तरंगांचो वर्णपट (spectrum) मेळटा. हो सप्तरंगी उजवाड उरफाटे दिक्स्थितींत (orientation) दवरिल्ल्या भिंगांतल्यान सोडलो जाल्यार सप्तरंगांचें एकीकरण जावन परत घवी ‘उजवाड शलाका’ मेळटा हो म्हत्वाचो प्रयोग ताणें केलो. ताचेवेल्यान धवो उजवाड हो सप्तरंगांच्या भरसणेपसून तयार जाल्लो आसता असो निश्कर्श ताणें काडलो. ‘उजवाड हो अतिसूक्ष्म आनी वस्तुमानविरयत अशा कणांपसून तयार जाल्लो आसता’ असो उजवाडाच्या स्वरुपाविशींचो आपलो सिद्धांत न्यूटन हाणें मांडलो.
ह्याच काळखंडांत ओलाडस रोमर (1644-1710) ह्या डॅनिश ज्योतिर्विदान गुरू गिऱ्याभोंवतणी घुंवपी चंद्रांच्या गिराणांक लागपी काळ मेजून ताचेवयल्यान पयलीं उजवाडाचो वेग निश्चित केलो. एफ्. एम्. ग्रिमाल्दी (1618-63) ह्या इटालियन शास्त्रज्ञान उजवाडाच्या विवर्तनाचो (diffraction) सोद लायलो.
उजवाड म्हळ्यार खंयच्या तरी माध्यमांतले तरंग आसात, ह्या सिद्धांताच्या तत्वाचेर हायगेन्झ (1629-95) हाणें तरंग सिद्धांताची बुन्याद घाली. ह्या सिद्धांतावरवीं हायगेन्झ हाणें परावर्तन, प्रणमन ह्या उजवाडाच्या आविश्कारांची विस्कटावणी केली. डॉमस यंग (1773-1829) आनी ए. जे. फ्रेनेल (1788-1827) हांणी तातूंत मोलादीक भर घाली. 1887 त ए. ए. मायकेल्सन आनी ई. डब्ल्यू. मॉर्ली हांणी उजवाड-वेगाविशींचे कांय सिद्धांत उजवाडायले. 1864 त जे. सी. मॅक्सवेल हाचीं ‘मॅक्सवेल समीकरणां’ उजवाडाक आयलीं. 1887 त एच्. आर्. हर्टझ हाणेंय ‘उजवाड हो विद्युत चुंबकीय तरंगरूप आसा’ अशें सिद्ध करपाखातीर कांय प्रयोग केले.
विद्युत चुंबकीय तरंग सिद्धांताक लागून उजवाडाविशींच्या सगळ्या प्रस्नांची पुराय विस्कटावणी जाली ना. देखून 1900 त, माक्स प्लांक ह्या जर्मन शास्त्रज्ञान पुंज सिद्धांतावयलें समीकरण उजवाडावन ‘पुंज सिद्धांत’ (Quantum theory) ही क्रांतिकारक कल्पना मांडली.
उगम:
उजवाडाचे उगम दोन तरांचे आसतात. उश्ण आनी थंड. सूर्य, गिरे हे उश्ण उजवाडाचे उगम जावन आसात. विद्युत प्रवाह सोडलो जाल्यार तंतूंचो ताप चड जावन वाडटा आनी भितल्ल्यान उजवाड येता. तशेंच कसलोय धातू खूब तापयलो जाल्यार तो उजवाड दिता. हे सगळे उश्ण उजवाडाचे उगम आसात. क्ष-किरण, हळडुवो फॉस्फोरस, टी. व्ही. चो पड्डो हीं सगलीं थंड उडवाडाच्या उगमाचीं उदाहरणां.
ट्यूबलाइट, बल्ब हांचो उजवाड असंख्य जाल्लो आसता. बिंदू उगमाचो उजवाड सगळे वटेन वता. तो जे सरळ वाटेन वता तांकां उजवाडाचे किरण अशें म्हण्टात. एका बिंदू उगमापसून असंख्य उजवाडाचीं किरणां येतात. ट्यूबलाइट, बल्ब हीं बिंदू उगमापसून तयार जाल्ल्या विस्तारित उगमाचीं (extended source) उदाहरणां आसात. उजवाडाचें प्रसारण सरळ वळींत जाता.
पावसाच्या दिसांनी आमकां जोगलाचो उजवाड पयलीं दिसता आनी मागीर गडगडाचो आवाज आयकुपाक येता. तशेंच पयस फुगेट लायली जाल्यार उजवाड पयलीं दिसता आनी मागीर आवाज आयकुपाक येता. हाचेवयल्यान अशें दिसून येता की उजवाडाचो वेग आवाजाच्या वेगापरस चड आसा. निर्वात पोकळसाणीत (vacuum) उजवाडाचो वेग=3x10 8 मी./सेकंद आसता म्हळ्यार एका सेकंदाक उजवाड तीन लक्ष किमी. प्रसारण करता. एका वर्साक उजवाड जितलें अंतर प्रसारण करता, त्या अंतराक एक उजवाड वर्स (light year) अशें म्हण्टात. एक उजवाड वर्स=9.6x10 12 किमी. खूब पयसुल्ल्या वस्तुंचें, देखीक, धर्तरी आनी तारे हांचेमदलें अंतर उजवाड वर्सांनी मेजतात.
उजवाडाची तीव्रता (Intensity of light):
वाचता आसतना एका थाराविक तीव्रतायेचो उजवाड आमकां जाय आसता. कमी उजवाड पडल्यार दोळ्यांचेर ताण येता आनी चड उजवाड पडल्यार दोळ्यांक त्रास जाता. उजवाडाची तीव्रता ताच्या उगमाचेर आनी ताच्या अंतराचेर पातयेवन आसता. एकाच जाग्यार आशिल्ली मेणवात आनी बल्ब हांच्या उजवाडाची तीव्रता वेगळी आसता. चड शक्तीच्या बल्बाचो उजवाड मंद दिसता. शास्त्रीय भाशेंत अशें म्हण्टात की बल्बाची अनुदीप्त (luminous) तीव्रताय मेणवातीपरस चड आसा. वेगवेगळ्या उजवाड उगमाची अनुदीप्त तीव्रता वेगवेगळी आसताय अनुदीप्त तीव्रतेचें मापन करपाक candela हें एकक (unit)वापरतात. बल्बाची शक्त मेजपाखातीर वॉट (watt) हें एकक वापरतात. 100 वॉट शक्तीच्या बल्बाची अनुदीप्त तीव्रता 125, कँडेला (candella) आसता.
दीपन: (lllimination):
एकाद्र्या दिव्यामुखार पापेलांव दवरलो जाल्यार ताचेर उजवाड पडटा आनी ताचेर पडिल्लो जो उजवाड दोळ्यांक दिसता ताका ‘दिपन’ अशें म्हण्टात. दिव्यापसून अंतर चड केलें जाल्यार दीपन कमी जाता. दीपन मेजपाक लक्स (lux) हें एकक वापरतात.
व्यस्तवर्ग नेम: (Inverse Square Law) :
दिव्यापसून अंतर चड केल्यार दीपन कमी जाता तेचपरी अंतर तितलेंच दवरलें आऩी बल्बाची अनुदीप्त तीव्रता चड केली जाल्यार दीपन चड जाता. दीपन आनी अनुदीप्त तीव्रता समानुपती आसतात. दीपन (I in Lux), अनुदीप्त तीव्रता (C in Candella) आनी अंतर (d in meter) सकयल दिल्ल्या नेम-सुत्राप्रमाण आसतात.
उजवाडाचें परावर्तन (Refletion of light):
कसल्याय वस्तूचेर उजवाड पडलो जाल्यार,त्या उजवाडाचो थोडो भाग परावर्तीत जाता, थोडो भाग ती वस्तू सोसून घेता आ ती वस्तू पारदर्शक आसली जाल्यार उजवाडाचो थोडो भाग आरपार वता. चकचकीत आनी गुळगुळीत वस्तूचेर उजवाड चड प्रमाणांत परावर्तीत जाता. हारशाचेर पडिल्लो सगळो उजवाड परत येता, म्हळ्यार परावर्तीत जाता.
परावर्तृनाचे नेम:
1. अपाती किरण आनी परावर्तीत किरण स्तंभिकेचे उरफाटे वटेन आसता.2. अपाती कोन (अ) आनी परावर्तीत कोन (प) सारके आसतात. 3. अपाती किरण, स्तंभिका आनी परावर्तीत किरण एकाच प्रतलांत (plane) आसतात. समांतर किरणशलाका (beam of light) सपाट आनी गुळगुळीत वस्तूचेर पडल्यार परावर्तीत किरणशलाका समांतर उरता. असल्या परावर्तनाक ‘नियमित परावर्तन’ अशें म्हण्टात. समांतर किरणशलाका जर खडबडीत वस्तूचेर पडली, जाल्यार परावर्तीत किरणशलाका समांतर उरनात. असल्या परावर्तनाक ‘अनियमित परावर्तन’ अशें म्हण्टात. जेन्ना कसल्याय वस्तूचेर उजवाड पडटा, तेन्ना तो जवाड परावर्तीत जाता. तीं परावर्तीत किरणां आमच्या दोळ्यांत वतात आनी तेखातीर आमकां ती वस्त दोळ्यांनी दिसता.
परशय (Parallax):
कसलीय वस्त दवरली जाल्यार ताची प्रतिमा (image) दिसता. ती प्रतिमा खंय जाल्या तें कळपाक पराशय पद्धतीचो उपेग करचो पडटा. धंवते गाडयेंतसून भायले वटेन पळेलें जाल्यार वीजेचे खांबे आनी झाडां उरफाटे दिकेन वतात अशें दिसता. खरें तर झाडां, खांबे एकाच जाग्यार आसतात पूण गाडी मात चलता. जी वस्त पयस आसता ती गाडयेचे दिकेन वता आनी जी वस्त लागीं आसता ती गाडयेचे उरफाटे दिकेन वता अशें दिसता. हे प्रक्रियेंत, झाडां आनी खांब्यांमदीं पराशय (parallax) आसा अशें आमी म्हण्टात. दोन वस्तू एकाच जाग्यार आसल्यो जाल्यार, तांच्या मदीं पराशय ना अशें म्हण्टात.
पळेयात
वर्ग:देवनागरी पानां
हरयाळी
कूळ:Graminae लॅटीन नांव:Cynodon dactylon pers
हरयाळी म्हळ्यार दुर्वा, धार्मीक उपयोगाक लागून चडशे जाणांच्या ती परिचयाची आसा. हरयाळेची आड फागूर फुटिल्ली वेल जमनीर अयस-पयस पसरता. तिच्या पांचव्चायार रंगाक लागून तिका 'हरयाळी' अशें म्हणटात. हरयाळेचीं पानां बारीक लांबट आनी अशीर आसतात. धवी आनी निळी हरयाळी अश्यॊ तिच्यॊ दॊन मुखेल जाती आसात. 'गंडदुर्वा' ही हरयाळेची एक वेगळी जात आसून ही वनस्पत चड करून पाणथळ जाग्यार जाता.
हरयाळी थंड गुणाची आसून तातूंत तुरट रस मुखेलपणान आसपावल्लो आसा. आनी ह्या गुणाक लागून पोटाच्या तशेंच कुडींत जावपी साबार दुयेंसांत तिचो उपेग जाता.
उलटी जावप, पींत जावप ह्या लक्षणावेळार हरयाळेचो रोस घेवचो. तशेंच पातळ परसाकडेन जावप, संडासावाटेतल्यान रगत पडप, ह्या सारक्या दुयेंसांत लेगीत हो रोस उपेगी पडटा. हांगा रोस म्हणटना हरयाळी बारीक वांटून अर्दचमचो उदकांत ती पिळची.
बायलांक जावपी खुबश्या दुयेंसांत हरयाळी मुखेलपणान वापरतात.आंगार वा गर्भपात जावपाची संभावना आसल्यार हरयाळेचो रोस भोव उपेगी. तेच बरोबर गर्भाशयाक शक्त दिवप आनी ताचें पोशण करप हें काम मुखेलपणान हरयाळी करता. मेदवृध्दीत (cholestrol) सदांच हरयाळी कांय प्रमाणांत घेयत जाल्यार मेदाचे (Fat/cholestrol) प्रमाण उणावता.
पींत जावन तकली दुखता आसत जाल्यार कपलार हरयाळेचो लेप लावचो, तशेंच दोळे आयल्यार हरयाळेचो रोस काडून तो गाळचो आनी दोळ्यांत ताचे थेंब घालचे आनी पापण्यांचेरय लावचो. जखम जाल्यार लेगीत हो रोस उपेगी पडटा.
हरयाळेचेर थोडो वेळ चल्ल्यार पांयांच्या तळव्यात आशिल्ल्या दाब थळांचेर दाब येवन ताचो दोळ्यांक बरोच फायदो जाता. हरयाळी पावसाळ्यांत आपसूक किल्लून येता.वेगवेगळ्या दुयेंसांखातीर हरयाळेचो वापर करूंक शकतात.
वर्ग:देवनागरी पानां
इजोर्शी
इजोर्शी (६२६८७९)
इजोर्शी हो दक्षिण गोंय जिल्ह्यातल्या मुरगांव तालुक्यातलो २७३ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणने प्रमाण ह्या गावात १८९ कुटुंबाचे व पुराय ८४१ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार MORMUGAO १० किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा ४३४ दादले आनीक ४०७ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ४ आसून अनुसूचित जमातीचे ५ लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६८७९ आसा.
शैक्षणिक सुविधा
गांवांत १ खाजगी पूर्व-प्राथमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक शाळा (DABOLIM) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं कनिष्ठ माध्यमिक शाळा (DABOLIM) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं माध्यमिक शाळा (DABOLIM) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा (DABOLIM) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (DABOLIM) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (VERNA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय (BAMBOLIM CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (VERNA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (VERNA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (MORMUGAO) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (MORMUGAO) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (MORMUGAO) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं कुटुंब कल्याणकेंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण आसा. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण ना. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण ना. गांवांत झरीचें उदक पुरवण ना. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण ना. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण ना. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध ना. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं वेपाराविशी सावकारी पेडी ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेशन मांड ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळांमळ ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळ / मनोरंजन केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक पुस्तकालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक वाचनालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखा तीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
इजोर्शी ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
इजोर्शी ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): PADDY,COCONUTS,CASHEW NUTS
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय/Goem वर्ग:दक्षिण गोंय/Dokxinn Goem वर्ग:साश्टी तालुका/Salcete taluka वर्ग:गोंयचे गांव/Goenche Ganv
आंगारो
आंगारो ह्या उतराचो मूळ अर्थ म्हळ्यार, पेटिल्लो तांबडोगुंज जाल्लो कोळसो. पूण सद्या बिभूत, धूप, हुंवाळून उरिल्ल्या पेटिल्ल्या कोळशाचेर उदक घालून पालयल्लो गोबर वा कोळसो, वा पवित्र थळां आनी होमांचे सुवाते वयली बिभूत वा गोबर हाका ‘ आंगारो ’ म्हणटात.
चड करून दत्तात्रयाच्या, म्हादेवाच्या देवळांत आंगारो/बिभूत दवरपाची बरीच पोरनी प्रथा आसा. हो आंगारो भाविक आपल्या कपलाक वा हेर अवयवांचेर लायतात. आंगऱ्याक लागून भायली कसलीच पीडा वा बादा जायना हो ताचे फाटलो समज आसा.
हिंदू धर्माच्या बऱ्याचशा ग्रंथांनी आंगाऱ्या विशीं म्हत्वाची बरपावळ सांपडटा. बरेच कडेन आयज पसून कसलीय पीडा वा बादा जाल्ल्या मनशाक सुशेग मेळचो हे खातीर रामरक्षा,शिवकवच, मारुती स्तोत्र वा ‘ ब्रह्मकर्मसमुच्चय ’ हातूंतलो ‘ शांतिपाठ ’ म्हणून आंगारो मंत्रावन दिवपाची प्रथा आसा. बऱ्याच ग्रंथांनी कशे तरेन आंगाऱ्याचें महात्म्य आसता हाचेरय हरपावळ आसा. देखीकः
1. गुरूचरित्रः इहलोकीं अखिल सुख। होय आपण शतायुष। व्याधि न होय शरीरास। भस्म लाविता परियेसा ।।33।। पूर्वजन्मसहस्त्रांती। आणिकही बहुत। भस्मधारणे पापे जाती। बेचाळीस वंशादि ।।34।। (29 वो अध्याय)
2. रामरक्षाः एतां राम बलो पेतां रक्षां यः सृकृती पठेत् स चिरायुः सुखी पुत्री विजयी विनयी भवेत्।। (बुधकौशिकविरचित रामरक्षा, श्र्लोक 10)
3. शिवकवचः पुनश्च भस्म संमंन्त्र्य तदंगंपरितोƧ स्पृशत्। गजानां षट्सहस्नस्थ व्दिगुणस्यबल देही ।।37।। भस्मप्रभावात्संप्राप्त बलैश्वर्य धृतिस्मृतिः। स राजपुत्रः शुशुभे शरदर्क इव श्रिया ।।38।। भस्मधारण सामर्थ्यात् शत्रुसैन्यं विजेष्यसि ।।44।। (स्कंदपुराण ब्रह्मोत्तर खण्ड, शिवकवच)
4. वैष्णव पंथः तुझा दास शेषशायी। म्हणून लावी अंगारा।।
5. तुकाराम गाथाः तुका म्हणे पाहता घडि। जगा जोडी अंगारा।।(3976)
कांय पुराणांनीलेगीत आंगाऱ्याचें म्हत्व देखींसयत स्पश्ट केलां. अरुंधती ही एका ऋषिची बायल अग्रिहोत्राच्या कुंडांतल्यान आंगारो काडुन एका मेल्ल्या ब्राह्मणाच्या कपलाक लायता आनी तो ब्राम्हण जिवो जाता.(पदˎमपुराण अध्याय 106)
हिंदू-मुसलमान धर्मांक एकठांय हाडपी नवनाथ संप्रदायांत भस्माविशींचें बरेंच वर्णन आसा. गोरक्षनाथाचो जल्म गोबरांतल्यान जालो अशें मानतात. हाकाच लागून ताका गोरक्षनाथ म्हणटाले. रोग वा पीडा पयस जावचे खातीर ताचो मंत्र आसा तो असोः
उँ नमः वज्रका कोठा जिसमे पिंड हमारा बैठा। ईश्वर कुंजी ब्रह्मा टाळा, मेरे आढो याम का यति हनुमंत रखवाला। हो मंत्र म्हणून उपरांत आंगारो दितात.
कर्नाटकांत वीरशैव पंथाचे लोक सदांच आपल्या कपलाक भस्म-आंगारो लायतात. तांच्यो बायलो कपलाक पयलीं भस्म-आंगारो लावन वयर कुकूम लायतात.
कांय देवस्थानांतल्यान भाविकांक प्रसादा वांगडा आंगारोय दितात. गोंयांतल्या देवस्थानांनी आंगारो सर्रास सांपडटा. कांय कडेन देवाचे भगत हो आंगारो भाविकांक दितात.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
सुकें
सुकें गोंयच्या जेवणांतलो, चड करून नुस्त्याच्या जेवणांतलो एक जिन्नस. सुकें नुस्त्याचें, सुंगटांचें वा तिसर्यांचें करूंक जाता, आनी तातूंत कांदो, नाल्लाची सोय आनी मसाले जांव मसाल्यावांगडा सोयेचें वांटप हांचो आस्पाव आसता. सुक्याक तोणाका परस चड दाटसाण आसची पडटा.
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंयचीं खाणां-जेवणां
प्रमोद सावंत
प्रमोद सावंत (जल्म: २४ एप्रिल १९७३) हो भारतीय राजकारणी आनी गोंयचो इकरावो आनी सध्याचो मुख्यमंत्री. सावंत गोंय विधानसभेंत सांकेलीम मतदारसंघाचें प्रतिनिधित्व करता आनी भारतीय जनता पक्षाचो वांगडी आसा.
तो वेवसायान आयुर्वेद वैद्यकर्तो. मुख्यमंत्री म्हणून सोपूत घेवचे पयलीं, बसून आशिल्ले मुख्यमंत्री मनोहर पर्रीकाराच्या मरणा उपरांत ते गोंय विधानसभेचे अध्यक्ष म्हणून काम करताले.
सुरवातीचें आनी वैयक्तीक जिवीत
सावंताचो जल्म २४ एप्रिल १९७३ दिसा पांडुरंग आनी पद्मिनी सावंत हांच्या घरा जालो. कोल्हापूर हांगाच्या गंगा एज्युकेशन सोसायटीच्या आयुर्वेदीक वैजकी म्हाविद्यालयांतल्यान आयुर्वेद, वैजकी आनी शस्त्रक्रिया विशयांतली पदवी आनी पुण हांगाच्या तिलक महाराष्ट्र विद्यापिठाची समाजीक वावरांतली पदव्युत्तर पदवी मेळयली.
सावंत हो जातीप्रमाण कुंबी-मराठा. बिचोलीम हांगाच्या श्री शांतादुर्गा उच्च माध्यमीक शाळेंत रसायनशास्त्राचो शिक्षक आशिल्ल्या सुलक्षणा कडेन ताचें लग्न जालां. तशेंच ती भारतीय जनता पक्षाची फुडारी आनी सध्या भाजपा महिला मोर्चाच्या गोंय युनिटाची अध्यक्ष आसा.
राजकीय कारकिर्द
2008 वर्साच्या पाले मतदारसंघांतल्या पोटवेंचणुकेंत भारतीय जंता पक्षाच्या तिकेटाचेर लढो दिलो आनी भारतीय नॅशनल काँग्रेसीच्या प्रताप प्रभाकर गौन्स हाचे कडेन हारलो तेन्ना सावंतान वेंचणुकेची कारकीर्द सुरू केली. 2012 वर्साचे विधानसभा वेंचणुकेंत ताणें सांकेलीम मतदारसंघांतल्यान लढो दिलो. भारतीय नॅशनल काँग्रेसीचे प्रताप प्रभाकर गौन्स हांकां हारून ताणें मतदारसंघांत १४,२५५ (66.02%) मतांनी जैत मेळयलें. थोडो काळ भारतीय जनता पक्षाच्या गोंय युनिटाचो प्रवक्तो म्हणूनय ताणें काम केलें. उपरांत 2017 वर्सा भारतीय नॅशनल काँग्रेसीच्या धर्मेश सगलानी हांकां 10,058 (43.04%) मतांनी हारोवन त्याच मतदारसंघांतल्यान तो गोंय विधानसभेंत परतून वेंचून आयलो. 22 मार्च 2017 दिसा गोंय विधानसभेचो अध्यक्ष म्हणून तो वेंचून आयलो.
गोंयचे मुख्यमंत्री
मनोहर पर्रीकाराचो निधन जाले उपरांत गोंयचे मुख्यमंत्र्याची सुवात रिती जाली. उपरांत प्रमोद सावंत हाका विधानसभेन वेंचून काडलो आनी उपरांत तांणी १९ मार्च २०१९ दिसा गोंयचो तेरावो मुख्यमंत्री म्हणून सोपूत घेतलो.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam
कांटैकुंवर
कांटैकुंवर पाचव्या रंगाची आसता.ही एक कुंडलेंत लायिल्लें सोबेचें झाडूच म्हूण आमी वळखतात.हाचीं पाना मोवसार,दाट,लांबट आनी कांटेरी आसता.त्या पानांनी भितर बुऴबुळीत पारदर्शक गर आसता. हो गर वखदी आसून ताची चव कोडू आसता. ल्हान भुरग्यांच्या जात्या विकारांक हो गर भोवच उपेगी पडटा.भुरग्यांच्या पोटांत दुखल्यार वा दंत जाल्यार पांव चमचो पांच ते सात दीस पोटांत घेवपाक दिवचो.तशेंच कोणाकूय दोळे आसल्यार वा दोळ्यांत जळजळ आसल्यार वा हेर दोळ्यांच्या विकाराखातीर हो गर पातळ करून दोळ्यांत घालतात वा ताचो लेप दोळयांचेर दवरल्यार दोळ्यांक थंडाय मेळटा.जोर आयल्यार हो गर,पिंपऴीचो चूणॆ आनी म्होंव एक करून घेतल्यार कुडींत वाडिल्ले पींत भायर पडून कामीण बरी जांव येता.
वर्ग:देवनागरी पानां
मणगणें
मणगणें भारतांतल्या कोंकण वाठारांतल्या हिंदू जेवणांतलें एक गोडशें. मणगण्यांत मुखेलपणान चण्याची दाळ, नाल्लाचो रोस आनी गोड हांचो आस्पाव जाता. मणगण्याक खीर वा पायसा परस मातशी चड दाटसाण आसची पडटा. हिंदू धार्मिक सुवाळ्यांच्या वा सणापरबांच्या शिवराक जेवणांत मणगणें खूबदां दिसून येता.
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंयचीं खाणां-जेवणां
आडकी
आडकी हे ल्हान वनस्पतीक धवीं -गुलाबी रंगाचीं नाजूक फुलां आसा. आडकेचीं फाळां बारीक गोलाकार आसून पिकतकीच तांचो रंग काळो जाता. ल्हान दोंगुल्ल्यानी जावपी है वनस्पतीचीं पाळां घट्ट आसून हया मुळांचो उपेग आयुर्वेदांत वेगवेगळ्या दुयेंसांखातीर करतात.हे वनस्पतीचें संस्कृत नाव सर्पगंधा.रक्तदाब वाडपासारक्या दुयेंसाचेर आडकेचो उपेग मुखेलपणान करतात.रक्तदाब वाडटकच घुंवळ येवप,तकली फोडप,घाम येवप,दोळ्यांफुडें घयरें दिसप.अशीं
वर्ग:देवनागरी पानां
गोरवांचो पाडवो
गोरवांं पाडवो म्हळ्यार राखण्यांचो आनी शेतकारांचो उत्सव. दिवाळी हो दीपोत्सव. फांंतोडेर नरकासूर लासोवन घरा-घरांनी दिव्यांची आरास. लिकपिकी लायटी, आंगणांंत शेण सारोवन रांगोळी घालप, आकाशदिवे लावपाची पद्धत. दिवाळी, लक्ष्मी पुजन, भाऊबीज, पाडवो सगळींंच मनयतात. पाडव्याची खरी मजा तशेंंच ताची प्रथा पळोवपाक गोंयच्या गांवगिऱ्या वाठारांंत वचपाक जाय. ती मजा स्वता अणभवल्यार खऱ्या अर्थान पाडवो मनयलो हाचेंं धादोसपण मनाक भोगतलेंं.
राखण्यांचो आनी शेतकारांचो उत्सव
गोरवांं पाडवो म्हळ्यार राखण्यांचो आनी शेतकारांचो उत्सव. पयलींच्या काळार ज्या कोणागेर गोरवांं चड आसतालींं तांकांं चड गिरेस्त मानताले. गावडे समाजांंतले लोक एकठांय येवन हो उत्सव मनयताले आनी आजुनय मनयतात. गोंय म्हणटनाच आमचेंं थेट नातें शेतां - भाटांंकडेन वळटा आनी शेतांंतलींं कामां करपाक शेतकाराक गोरवांचो आधार आनी ताच्या कश्टाची परतफेड करपाक हो उत्सव गांवांंनी व्हडा दबाज्यान मनयतात.
दर वर्सा लक्ष्मीपुजेच्या दुसऱ्या दिसा गोरवांचो पाडवो मनयतात. पाडव्याच्या दिसा गोरवांक फक्त सुशेग दिवप. तांकांं कसलेंंच कश्टाचेंं काम करपाक दिवप ना. अशेंं म्हणटात की गोंयच्या शेतकाराचो आधार म्हळ्यार गोरवां आनी तांच्या कायम सांगाताची परत फेड करप म्हळ्यार गोरवांंची पुजा करून तांकांं ताचो मान दिवप हो भावार्थ.
सत्तरी
सत्तरी तालुक्यातल्या होंडा गावांतलो गांवकार ,सतु गांवकार म्हणटा की थंय धेणलो नाचयनात पुण शेणापासुन घराचो नकासो तयार करता. तातुन वेग-वेगळ्यो कुडी आनी गोठोय तयार करतात.काट्ट्यांक वीर तोपुन गोरवां करुन गोठ्यांत दवरतात. तणाचो राखणो करुन गोठ्यांत बसयतात आनी बावलेक साडी नेसोवन रांदचेकुडांत रांधता ती दाखयता. ही बावली शेणापासुन तयार करता आनी तीका लुगटान सजयता.ह्या चित्रांत सांगपाचो हेतु म्हळ्यार राखणो वा गवळी (गवळी म्हळ्यार राखणो) गोरवांक राखता आनी गवळण रांदचीकुडांत जेवण रांधता. वर्सप्रमाणे गोरवांची आनी राखण्याची राखण म्हण तिनकात्रेर हो गोठो मोडुन एकुच शेणाचो थापो करुन गवळण आनी राखण्याक एकठ्याय बसोवन दिवली वा पणटी पेटयता. मुखार गांवचे गांवकार अशेय म्हणटात की दर वर्सा राखण्याक नाल्ल, तांदुळ, आनी कपडो घालुन ताचो भौवमान करपाची पद्धत. सांजेवेळार दिवली वा पणटी पेटोवन वर्साची रक्षणाची बघावळ.
वेग-वेगळ्यो कुडी
कुळ्या, मोल्या गावाचो सदस्य  बाब उमेश नायक ते आपल्या गावच्या पाडव्या बद्दल म्हणटा की ते तुळशी मुखार शेणापासुन घराची आकृती रचुन वेग-वेगळ्यो कुडी तयार करतात. तातुन गोटोय आसता. काट्ट्यांक वीर तोपुन तांची गोरवां करुन गोठ्यान दवरता. भातोण्यचो राखणो तयार करता. "भातोणे " म्हळ्यार भाताचे तण. राखणो गोरवांची राखण करता. दनपारच्या वेळार तांका जेवणाचे पान दाखयता.पान दाखोवप म्हळ्यार शिवराक जेवणाचो नेवेद्य दाखोवप हाचेर बंधन ना, तर  भाजलेले नुस्ते वा नुस्त्यांचे हेर जीनस  धव्या कपड्याक बांधुन ताची पोटली त्या गोठ्यामुखार दवरतात जीका "भुती" अशे म्हणटा. जसो धेणलो नाचत दारांत पावलो तसो ताका गंद - फुल करुन नाल्ल तांदळाची पोड दिवपाची पद्धत. धेणलो नाचत - गाजत परत वताना जेवणाची भुती घेवन चालीक लागता. "भुती" म्हळ्यार जेवणाची बांधलेली पोटली घेवन चलत रावता. धेणल्या बरोबर आयल्ले वांगडी गोठ्यातली गोरवां म्हळ्यार काट्ट्यापासुन तयार केल्ली गोरवां काडटा, भातोण्याचो राखणो काडुन घरार मारता आनी धेणलो घेवन वचपी मनश्याच्या फाटीर काट्टी मारता. अशी तांची पद्धत. मुखार उमेश बाब अशेय म्हणटा की "हाली अशेय जाला की आदले जाणटे गेले, भुरगे धेणलो नाचता खरें पुण ते "तळी" वा "भुती" व्हरपाचे भानगडीक पडना. ("तळी" म्हळ्यार नाल्ल आनी तांदळांची पोड ) व्हरना म्हण आता धेंणल्याक फक्त पैशे दिता.
कांय कडेन फक्त तुळशीच्या सभोवतणी काट्टी मांडटात आनी मदी श्री कृष्ण देवाची मुर्ती दवरतात.हे सगळे आमंका गोंयच्या गावकिर्यीवाठारानी पळोवपाक मेळटात.
आनी एक गजाल म्हळ्यार पाडव्याक गावा-गावानी धेडलो नाचोवपाची प्रथा. कुळ्या, अंत्रुज म्हालातल्या प्रियोळ गावांत, तिवर्यां एक लाकडाचो देवारो घेवन तांतुन श्री कृष्णाची मूर्ती बसोवन गांवचो मुखेली आनी गांवचे लोक, प्रत्येक घरान हो धेणलो घेवन भोवता. कृष्णाचीच मुर्ती किद्याक घालप? असो प्रश्न अनेकदा पडटात. कृष्ण देव हे गोरवांचे राखणो हे सगळयांकुच खबर आसा आनी त्याच कारणाक लागुन धेडल्यादीस कृष्णाची मुर्ती घेवन धेडलो नाचतात. धेडलो खळ्यांत पावताच धेडलो गावपाक लागता.
"दे धेडलो, धेणल्या पावस शेणलो
''धेणल्या आई म्हातारी ''शेळे उन खाताली
''आमचो धेडलो गेलो वांगडी ''केेळ्याचो साली खावन पोट रगडी
''दिता जाल्यार दिगे मामये ''रोगडो घुवणायता
आटोबर तांदुळ १ नाल...... दे धेणलो
धेणल्या पावस शेणलो......
धेंणलो येता म्हळ्यार पावस सोपता असो ह्या पदातल्या पयल्या ओळीचो अर्थ .असो अर्थ आसलो तरी दिवाळेक पावस पडटाच.
जसो धेंडलो दारांत पावताच घरची सवायशिण, जाणे धेणलो धरला ताचे उदकांत पाय धुवन धेडल्याक हळद पिंजर ओवाळुन पुजा करता. देवाक तांदुळ, गोड, नाल्लाची पोड दितात. सांजेच्यावेळार घरची सवायशिण गोडशे करुन सगळ्यांक वाडटात.
कंभारजुवे गांवात
धेंणलो भोवतना प्रत्येक घरान देवाक दिल्ल्यो पोडी म्हणल्यार तांदुळ, गोड नाल्ल ही सगळी सामाग्री एकेचकडेन एखटायता. एखटायक केल्ली ही सगळी सामाग्री दोंगरार व्हरुन,  थंय चुल घालुन एका तोपान गोडशे करुन सगळ्यांक वाटतात.कृष्णाचो प्रसाद म्हण खावपाक दोंगरार लोक मुद्दाम जमतात. दोंगरार गोडशे रांदपाफाटलो हेतु असो की पयली राखणे गोरवांक चरोवंक दोंगरार व्हरताले थंयच ते किदेय शिजोवन खाताले त्याच कारणांक लागुन दोंगरार गोडशे रांधपाची पद्धत.
असो हो गोंयच्या वाठारातलो गोरवांचो पाडवो जो वेग-वेगळ्यो रीती-पद्धतिन मनयतात.
वर्ग:गोंयच्यो परबों वर्ग:देवनागरी पानां
पोखर्ण ब्राह्मण
पोखर्ण ब्राह्मण ही ब्राह्मणांतली एक पोटजात. हांकां पुष्कर्ण अशेंय म्हण्टात. सिंधुचें देगण आनी मारवाड आदी तांची वस्ती आसा. हे पंचद्रविडांतलेच एक. तांचे वट्ट चवद्यांशीं फांटे आसून तातूंत पुरायत, व्यास, जोशी, कल्ला, बोहरा आनी उपाध्याय हे फांटे श्रेश्ठ समजतात.
इतिहास
हांचे उत्पत्तीविशीं दोन आख्यायिका आसात. त्यो अशो - १) हे लोक सुर्वेक बलेदार आशिल्ले. ते कळें खणपाचें काम करताले. अशाच एका खणिल्ल्या तळ्यांतली देवी तांचेर प्रसन्न जाली आनी तिणें तांकां पोखर्ण ह्या नांवान ब्राह्मण केले. ते कुदळ ह्या अवजाराची पुजा करतात. ताचे वयल्यान वा पोखर्ण ह्या नांवावयल्यान ही दंतकथा निर्माण जाली. २) हांची वसणूक राजस्थानांतल्या पुष्कर वाठारांत आशिल्ली म्हणून तांकां हें नांव पडलां आसुंये.
हे लोक लांब-रूंद आनी शरिरान घटमूट आसतात. ते गुजराती आनी मारवाडी ह्यो दोनूय भासो उलयतात. तांचेमदले जायते लोक शेती आनी गोरवां पोसपाचो धंदोय करतात. जाल्यार कांय जाण गोडशें करप, रांदप करतात, जाल्यार कांय जाण भाटिया आनी लोहाणा हांचे पुरेयतपण करतात. ताचेमदीं शैव, वैश्णव आनी शाक्त अशे तीन पंथांचे लोक आसात. तांची चवदा गोत्रां आसून दरेका गोत्राच्यो दोन कुलदेवता आसात.
ताचेमदीं हुंडो वा देज दिवपाची चाल ना. लग्न चड करून बायलोच थरयतात. तांचे भितल्लीं सगळीं लग्नां एकाच दिसा भौशीक पद्दतीन जातात. हेर खंयच्याच उत्सवापरस हे लोक निमाण्या संस्काराक चड खर्च करतात. ते धा दीस सगळ्या सोयऱ्या दायऱ्यांक जेवण घालतात आनी बाराव्या.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
मोपा
मोपा
मोपा हे उत्तर गोवा जिल्ह्यातल्या पेडणें तालुक्यातील ८७५.३७ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात २४३ कुटुंबाचे व पुराय १०८२ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार पेडणें १२ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा ५४४ दादले आनीक ५३८ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ६८ आसून अनुसूचित जमातीचे ० लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६६४७ आसा.
साक्षरताय
शैक्षणिक सुविधा == गांवांत १ शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत २ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत १ शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं माध्यमिक शाळा (TORXEM) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा (PERNEM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (PERNEM RURAL) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (BANDORA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय (BAMBOLIM C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (PENHA-DE-FRANCA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (PANAJI) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (TUEM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (PERNEM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (PENHA-DE-FRANCA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय) == सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
सगळ्यांत लागीं कुटुंब कल्याणकेंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (अशासकीय)
पिवपाचे उदक == गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण ना. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण ना. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण ना. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण ना. गांवांत झरीचें उदक पुरवण ना. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण ना. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण ना. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध ना. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनीक येरादारी == गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं उपपोस्ट ऑफीस १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट आनीक तार ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गावाचो पीन कोड ४०३५१२ आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मोबाईल फोन सुवीधा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं इंटरनेट सुवीधा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं ऑटोरिक्षा व टमटम १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं टॅक्सी १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राज्य महामार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
बाजार आनी सावकारी पेडी == गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा == गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळांमळ १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक पुस्तकालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक वाचनालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
वीज == २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखा तीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. १२ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. १२ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
मोपा ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा == शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
मोपा ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): RICE,CASHEW NUTS
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय/Goem वर्ग:उत्तर गोंय /ut'tor Goem वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे वर्ग:पेडणें तालुका / Pernem Taluka
José Alves Ferreira
José Alves Ferreira (1891 - 19??) ek Portugez rajkarbhari (politician) aslo, ani 1947-48 vorsant Goencho vella pavtti (interim) rajiopal (governor).
वर्ग:Romi panam
राम गोपाल
राम गोपाल ( जल्म: 20 नोव्हेंबर 1917, बेंगलोर) नामनेचो भारतीय नर्तक. ताचो बापूय अजमीर हांगा वकील आशिल्लो आनी आवय ब्रह्रादोशांतली आशिल्ली. भुरगेपणासावन राम गोपालाचें लक्ष नाचाकडेन आशिल्लें. पूण त्या काळांच्या प्रतिश्ठेच्या रुढ कल्पनेप्रमाण बापायन आपल्या पुताच्या नृत्यप्रेमाक विरोध केलो. अशा विरोधी वातावरणांतूय राम गोपालान भुरगेपणांत एकलव्याचे निश्ठेन ध्वनिमुद्रिकांवयल्यान नाच शिकोवपाचो यत्न केलो. कश्टांतल्यान मुखार ताणें स्वतंत्र नृत्यप्रयोग सादर करपाक सुरवात केली. ताचे हें कलेचें बीज पळोवन म्हैसूरच्या युवराजांनी ताका आपल्या दरबारांत आलशिरो दिलो. ते उपरांत ताणें नामनेचो नृत्यगुरु कुंचू कुरुप हाचेकडे कथकळी, मीनाक्षीसुंदरम्, पिळ्ळै हाचेकडेन भरतनाट्यम, मिश्राकडे कथ्थक आनी नबकुमार हाचेकडे मणिपूरी ह्या वेगवेगळ्या नृत्यशैलींचें शिक्षण घेतलें. बंगळूर शारांत 1935 त ताणें स्वताच्या नृत्यशैलींचें स्थापना केली. 1937-39 त कला मेरी ह्या अमेरिकन नर्तकीन नाचांतलो जोडीदार म्हणू ताची निवड केली आनी तिचेवांगडा ताणें जगांतल्यो भोंवड्योय केल्यो. रामगोपालन नृत्यनाट्यांच्या परिणामकारक प्रयोगाखातीर बारीकसाणेन चिकित्सक नदरेन रंगभूमिचीं आविल्लीं तंत्रां आत्मसात केलीं.
रंगमाचेवयली सुविहीत वेवस्था आनी रंगमंचाची अद्ययावत सजावट ह्या गजालींकडे बारीकसाणेन लक्ष दिलें. उजवाडा येवजण, बंदिस्त हालचाली, सुयोग्य विवरण सारकिल्लीं रंगभूयेचीं वेगवेगळीं आंगां ताणें भारतीय नृत्यप्रयोगांत समाविश्ट केलीं. परंपरागत न्हेसण वर्ज्य मानून ताणें नवी, सूचक आनी ओडलायणी अशी न्हेसण नांचांत हाडली. नृत्य आनी नृत्यनाट्यां सादर करपाचें पाश्र्चात्य तंत्र ताणें आपणायलें. ह्या सगळ्या नव्या तंत्रप्रयोगाची वापर करुन ताणें नामना आनी किर्त मेळयली. इंग्लंड, अमेरिका हांगा भोंवड्यो करुन, एडिंबरो हांगाच्या महोत्सवांत 1956 त ताणें नृत्यनाट सादर केलें. 1965 वर्सा राश्ट्रकुल कला महोत्सवांत वांटो घोतलो आनी 1962 वर्सा लंडनाक भारतीय नृत्य आनी संगिताची अँकॅडमी स्थापन करुन थंयच तो स्थायिक जालो. डान्सेस ऑफ द सेटिंगसन हीं ताणें सादर केल्लीं नामनेचीं नृत्यनाट्यां. या ऩृत्यनाट्यांच्या आकृतिबंधांत ताणें तांच्या कथकळी आनी भरतनाट्यम् नृत्यांच्या ज्ञानाचे कुशळतेचो उपेग करुन घेतला. भरतनाट्यम हो बायलांचो नाच मानलो, तरी राम गोपालान तातूंत असामान्य फिशालकाय मेळयली. लवचिकत, सुडौल कूड आनी प्रसन्न व्यक्तिमत्व ह्या सैमिक गुणांक ताणें कल्पकता आनी अखंड परिश्रम हांची जोड दिवन भरतनाट्यमांतलो एकमेवाव्दितीय दादलो कलाकार अशी नामना मेळयली.
विसाव्या शेंकड्याच्या पुर्वार्धांत कमी मानिल्ल्या भारतीय नाचाक अस्तंती नृत्यव्यासंगाची जोड दिवन, ज्या नर्तकांनी पारंपारीक भारतीय नाच वेगळ्या सुपांत मांडपाचो यत्न करुन ताका आंतरराश्ट्रीय प्रतिश्ठा मेळोवन दिली तातूंत रामगोपाल हाची सुवात उंचेली आसा. उदय शंकर, मेनका आनी भारतीय नृत्य जागतीक रंगमाचयेर व्हरुन ताका रशियन बॅल फाटोफाट संवसारीक नामना मेळोवन दिली. ऱ्हीदम इन द हेवन्स हें आपजिणेचें पुस्तक ताणें बरयलां. तशेंच नामनेचो फ्रेंच दिगदर्शक मादाम क्लॉद ला मॉरिस हाणें राम गोपालाचेर दोन अनुबोधपट तयार केल्यात.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
यशोधर्मा
(इ.स.६वो शेंकडो).
औलिकर वंशांतलो एक व्हड राजा. यशोधर्माचें दुसरें नांव विष्णुवर्धन आशिल्लें तो माळव्याचेर राज्य करतालो. ताणें राजाधिराज परमेश्वर आनी सम्राट ह्यो पदव्यो धारण केल्ल्यो. तशेंच तो शिवभक्तय आशिल्लो.