cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dixa - Direction
Dixa - Direction
Poxchim - West
ॲरिस्टॉटल
निर्मणी
ॲरिस्टॉटल हो तर्कशुध्द पध्दतीन तत्वगिन्यान बरयतालो. प्लॅटो आनी डेमोक्रिट्स हांच्या तत्वगिन्यानांचेर ताणें आपलें तत्वगिन्यान आदारिल्लें आनी तांच्या तत्वगिन्यांनातलें उणेपण ताणें स्वताच्या तत्वगिन्यानांतल्यान भरून काडलें. ताणं् शेंकड्यांनी ग्रंथ बरयले.तातूंतले फकत सुमार १-४ आयज मेरेन उरल्यात. चडशी ग्रंथनिर्मणी ताणें लायसियम विद्यापीठांत आसतना केली. ताचें तत्वगिन्यान पांच मुखेल विशयांतल्यान विवर्सूंक येता.
Dixa - Direction
Chitr Prodorxonn
वर्ग:Konknni वर्ग:Konkani-Inglez Utravoll/Xobdkox वर्ग:Romi panam
ॲरिस्टॉटल
१.तर्कशास्त्र आनी गिन्यानमीमांसा (Logic & Epistemology)
सत गिन्यान मेळोवच्या खातीर ॲरिस्टॉटल इंद्रिय संवेदन आनी बुध्द ह्या दोनूय गजालींची गरज आसा अशें मानतात.विचारांचें उणेपण आसल्यार संवेदना कुड्डी जाता आनी संवेदनाचें उणेपण आसल्यार विचार अपेशी थारतात. गिन्यानाचे प्रक्रियेंत बुध्द आनी अणभव हांकां जाय ती सुवात दिवन ॲरिस्टॉटलान संवेदना आनी संकल्पना हांकां एकठांय हाडल्यांत. कसलीय वस्त जशी आपल्याक दिसता ते पध्दतीन तिटें गिन्यान आनी देवाच्या सर्जनशील मनाक ती जशी दिसता ताचें गिन्यान अशे गिन्यानाचे दोन झोत ॲरिस्टॉटलच्या तत्वगिन्यानांत दिसतात. संवाक्य (Syllogism) आनी विगमन (Induction) हे ह्या दोन विचार झोतांचे प्रतिनिधी जावन आसाता.
ॲरिस्टॉटलान तर्कशास्त्राची बुन्याद सगळ्यांत पयलीं घाली. सगळ्यांत पयलीं ताणें तर्कशास्त्राचो शास्त्रशुध्द नियाळ केलो. तर्कशास्त्राचेर ताणें स पुस्तकां बरयलीं. तर्कशास्त्र हें शास्त्रीय संशोधनाचें साधन आसा अशें तो मानतालो. शास्त्रीय सत अपरिहार्य स्वरुपाचें आसता. ॲरिस्टॉटलाच्या मतान शास्त्रीय सत म्हळ्यार ‘ जें आसा ताच्यापरस जें आनीक वेगळें आसूंक शकता तें ’ विचार करप म्हळ्यार अनुमान काडप. अनुमानां निश्चेवाच्या स्वरुपाचीं आसतात. तीं भाशेवरवीं मुखार घालतकच तांकां विधानां म्हणटात. ह्या विधानांचें स्वरुप, तांचे प्रकार, तांचे एकामेकांकडेनचे संबंद होच ॲरिस्टॉटलच्या तर्कशास्त्राचो मुखेल विशय आसा. संवाक्य ह्या अनुमानप्रकाराविशीं सगळ्यांत पयलीं ॲरिस्टॉटलान बरोवन दवरलां. संवाक्यांत साध्य विधान आनी पक्ष विधान ह्या दोन आदार विधानां वयल्यान नव्या निष्कर्षा मेरेन येवंक जाता. संवाक्यांत सर्वसादारणपणाकडल्यान खाशेलेपणाकडेन पावंक जाता. संवाक्यां निमणी कांय मुळाव्या स्वयंसिध्द (Self Evident) सत्यांचेर आदारिल्लीं आसतात. हीं सत्यां भितरल्या प्रज्ञेवरवीं तमजतात. खरें शास्त्रीय गिन्यान म्हळ्यार अनिवार्य सत्यांची रचणूक आसा आनी कांय सत्यां संवाक्यांवरवीं समजतात जाल्यार कांय भितरल्या प्रज्ञेवरवीं होलमतात.
२.तत्वमीमांसा (Metaphysics)
म्हळ्यार वस्तूचें फकत रूप वा भायली रचणूक न्हय; द्रव्याक बांदून दवरपी ती एक धारणाशक्त. द्रव्य आनी आकार सापेक्ष आसात. आकार म्हळ्यार वस्तूचें प्रयोजन वा संघटन. एकाचो आकार हें दुसऱ्याचें द्रव्य आसता. देखीक- रुखाचे नदरेन बी द्रव्य आसता जाल्यार फुडल्या उदरगतीचे नदरेन बी आकार आनी रुख द्रव्य थारता. वस्तूंचें विंगडपण वा वेगळेपण आकाराक लागून थारता, द्रव्याक लागून न्हय. द्रव्य हें मुळांत आकारहीन आनी निर्गुण आसता. आकार म्हळ्यार प्रकटता. द्रव्य म्हळ्यार अप्रकटता वा संभाव्यता. बदलत वचपी द्रव्य सदांच विंगड विंगड आकार घेता. अशे तरेन ॲरिस्टॉटलान परिवर्तनाचो प्रस्न सोडयला. बदल यांत्रिक न्हय तर प्रयोजनात्मक आसता. ॲरिस्टॉटलाची कारण-कल्पना व्यापक आनी आर्विल्ल्या कारण कल्पनेपरस वेगळी आसा. वस्तूचे निर्मणे खातीर उपादान (Matter), निमित्त, आकारिक आनी निमाणें अशा चार कारणांची गरज ॲरिस्टॉटलान दाखयल्या. हीं चार कारणां आकार आनी द्रव्य ह्या दोन निमण्या तत्वांच्या रुपान उरतात. ॲरिस्टॉटलचे नदरेन संवसार म्हळ्यार द्रव्यांची उंचल्या आनी उंचल्या आकारांमदीं सदांच चडत वचपाची प्रक्रिया. तेन्ना संवसार म्हळ्यार एक ऊंच आनी ऊंच वचपी उदरगतीचो क्रम. हे उदरगतीचे तेंगशेर देव वा द्रव्यरयत आकार आसता जाल्यार मुळांत आकारविरयत द्रव्य आसता. हीं दोनूय तोंकां म्हळ्यार अमूर्तीकरण. प्रत्यक्ष अस्तित्वांत आसता तो द्रव्य आनी आकारान भारिल्लो मनीस. देव म्हळ्यार सृश्टीची तार्किक बसका (पु). तो शुध्द आकार आसा, आनी संवसारांचें निमित्त, आकारिक आनी निमाणें कारण आसा. काळक्रमाचे नदरेंतच न्हय, तर विचारांचे नदरेन तो पयलो थारता.
३. नीतिशास्त्र आनी राज्यशास्त्र (Ethics & Politics)
ॲरिस्टॉटलच्या मतान नीतिशास्त्र आनी राज्यशास्त्र हांचो सामको लागींचो संबंद आसता. मनीस हो समाज प्रिय प्राणी आसा आनी राज्य म्हळ्यार मनीस रुपी द्रव्याचो आकार आसता. मनीस समाजाचो एक घटक आशिल्ल्यान तो समाजा परस वेगळो रावन आपलें सुख स्वतंत्रपणान मेळोवंक शकना. नितीशास्त्र ही राज्यशास्त्राचीच एक शाखा आसा. मनशाच्या नैतिक आचरणाक राज्याशिवाय अस्तित्व आनी पुरायपण येवंक शकना. राज्य हें मनशाक सुख दिवपाचें एक साधन जावन आसा.
ॲरिस्टॉटलच्या मतान दरेक मनीस आपसुकपणान आपलें बरेपण जावचें म्हूण यत्न करता. तेन्ना मनीस आपसुकपणान जाची इत्सा धरता, जें साधपाचो यत्न करता तातूंत ताचें बरेपण आसता. ह्या बरेपणाक ॲरिस्टॉटल ‘ यूडायमोनिया ’ (Eudaimonia) अशें म्हणटा.
४. पदार्थविज्ञान आनी मानसशास्त्र (Physics and Psychology)
ॲरिस्टॉटल आत्म्याच्या जाग्यार आशिल्ल्या विचारशक्तीचे सक्रिय आनी निश्क्रीय अशे दोन वांटो करता.सक्रिय विचारशक्तीवरवीं खंयच्याय गजालीचें गिन्यान माध्यमाहगर प्रत्यक्ष मेळटा. निश्क्रीय विचारशक्त सक्रिय विचारशक्तीचें साधन आसता. सक्रिय बुध्द अमर आसता. आत्मो हो कुडीचोच एक आविश्कार (manifestation) अशें ताचें मत आसा. आत्म्याचो आनी जीवाचो अभ्यास म्हळ्यार भौतिक जीणेचो अभ्यास. सैम सदांच खंयच्यातरी ध्येयावटेन वाट काडीत.
आसा आनी ती एक उदरगत जायत वचपी प्रक्रिया आसा अशें ताणें आपल्या बरपांतल्यान मुखार मांडलें. उदरगतीच्यो ह्यो अवस्था स्पश्ट करप हो ॲरिस्टॉटलच्या पदार्थविज्ञानाचो मुखेल हेत आसा.
सुर्वेक कूड आनी आत्मो हांच्या मदीं फरक करपी ॲरिस्टॉटल फुडें आत्मो आनी कूड ह्यो दोन लागींच्यो आनी आत्मो हो कुडीचो आकार अशें मानूंक लागलो.
५. सौदर्यशास्त्र (Aesthetics)
ह्या विशयाचेर ॲरिस्टॉटलान ‘ पोएटिका ’ हें स्वतंत्र पुस्तक बरयलां. ह्या पुस्तकांत कलेचीं मुळावीं तत्वां, तांचों पद्य, नाट्य हांच्यावरवीं जावपी आविश्कार हाचो ताणें नियाळ केला. उतरां आनी ताल हांच्या वरवीं काव्य तयार जाता. ॲरिस्टॉटलाच्या मतान काव्याचो जल्म दैवी शक्तींत ना. तो मनशाचे अनुकरण करपाचे जल्मजात प्रवृत्तींतल्यान आनी बऱ्या अणभवाच्या बौध्दिक खोशयेंत आसता. ॲरिस्टॉटलच्या काव्यशास्त्रांत सौंदर्यवादी तत्वगिन्यानाचो अभ्यास आनी सविस्तर नियाळ सांपडटा.
पळेयात
वर्ग:देवनागरी पानां
Erond
Erond
Erond - Jatropa Curca, A soft wooded shrub used for green fencing.
Polleiat (See also)
Jatropha_curcas
वर्ग:Konknni वर्ग:Konkani-Inglez Utravoll/Xobdkox वर्ग:Romi panam
कोदाळ
कोदाळ (६२६७८०)
कोदाळ हे उत्तर गोवा जिल्ह्यातल्या सत्तरी तालुक्यातील १२५०.२२ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ४४ कुटुंबाचे व पुराय १७७ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार VALPOI १३ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा ८४ दादले आनीक ९३ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ० आसून अनुसूचित जमातीचे ४ लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६७८० आसा.
शैक्षणिक सुविधा
सगळ्यांत लागीं पूर्व-प्राथमिक शाळा (IVREM-BUZRUCO) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत १ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं कनिष्ठ माध्यमिक शाळा (AMBEDEM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं माध्यमिक शाळा (AMBEDEM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा (VALPOI) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (SANQUELIM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (BANDORA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय (BAMBOLIM C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (SANQUELIM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (MAEM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (ONDA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (BICHOLIM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (BICHOLIM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
= वैजकी सुविधा (शासकीय) ==
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
सगळ्यांत लागीं कुटुंब कल्याणकेंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध ना. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध ना. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनीक येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं उपपोस्ट ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट आनीक तार ऑफीस १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गावाचो पीन कोड ४०३५०६ आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं दूरध्वनी ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मोबाईल फोन सुवीधा ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं इंटरनेट सुवीधा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं ऑटोरिक्षा व टमटम १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं टॅक्सी १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं व्हॅन १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राज्य महामार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं वेपाराविशी सावकारी पेडी १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेशन मांड ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळांमळ ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखा तीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
कोदाळ ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
कोदाळ ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): CASHEW NUTS,CASHEW LIQUOR,SUGARCANE,COCONUTS.
मानगें
मानगें हें कूळ (Family): अलीगेटोरिडे (Alligatoridae), क्रोकोडीलिडे (crocodylidae ), ग्राव्हीयालीड (Gravialidae), गण (order): क्रोकोडीलीया, प्रकार (class): रेपटीलीया (Reptikia) फामिलींतलें. उदकांत तशेंच जमनीर रावपी हो प्राणी सुमार १.५ मी. ते. लांब आसात. भायल्या देशांत मेळपी मानगीं खूब व्हड आसतात. नर मानगें बायल मानग्यांपरस व्हड आसता. ताचें तोंड सुमाराभायर लांब आसून तें चपटें, त्रिकोनी वा वाटकुळें आसता. मानग्याक व्हड जाबडो आसता आनी दोनय जबड्यांर घटमूट, तक्ष्ण आनी आकारान ल्हान व्हड दांत आसतात. फाट सोडून मानग्यांचें सगळें शरीर घट आसता. ताच्या आंगार खापां आसून तीं घट फातरासारकीं आसतात. मानेकडल्यान शेंपडेमेरेन ताचेर घट्ट कांट्यांचे पटे आसतात. ताची शेंपडी दोनयवाटेन चेपटी आसता. शेंपडेचो उपेक ताका पेंवपाखातीर जाता. ताका चार पांय आसतात आनी फाटल्या पांयांचीं बोटां पातळ कातडेन जोडिल्लीं आसतात. उदकाच्या वयर पेंवता आसतना तें तकलेचो कांय भाग वयर काडून दोळे आनी नाक पुडयो उदकाभायर दवरता. जमनीचेर सादारमपमान तें फरफटत वता.
मानगें आशिया, आफप्रका, अमेरिका. ऑस्ट्रेलिया, श्रीलंका आनी भारत ह्या देशांनी मेळटा. मानग्याच्यो जायत्यो जाती आसात आनी तातुंतल्यो दोनूच भारतांत मेळटात. पयलीं क्रोकोडिलस पॅल्युस्टिटस ही गोडया उदकांत रावपी आनी दुसरो क्रोकोडिलस पोरोसस ही खाऱ्या उदकांत रावपी. मानगीं चडकरून न्हंयच्या तशेंच खाऱ्या उदकांत रावतात आसलीं तरी तांकां उश्ण प्रदेश आनी चिखल दलदलीचो जागो मानवतात.
संवसारांत मानग्याच्यो जायत्यो जाती आसून तातुंतल्यो 13 जाती सांपडटात. नायल मानगे (crocodylus niloticus) सगळ्या आफ्रिका खंडांत, सहारा वाळवंटांत, आनी मादागास्कर, सिसीलीस ह्या जुंव्यांनी मेळटा. आदल्या तेंपार 10मी. लांबायेचीं मानगीं मेळटाली. पूण आतां फक्त 4-6 मी. लांब मानगीं मध्य आनी अस्तंत आफ्रिका, तांगानीका हांगा मेळटात. आशिया खंडांत 4 मी. लांबांयेचीं मानगीं भारत, ब्रह्मदेश, श्रीलंका ह्या देशांत मेळटात. C.Siamensis जातीचीं 4 मी, लांब मानगीं थांयलंड, इंडोनेशिया, जावा, बोर्निया, मलाया, सुमात्रा, हांगा मेळटात. ऑस्ट्रेलिया तेचपरी अमेरिका खंडांतय मानगीं मेळटात.
राबित्याचो वाठार
भारतांत मानगीं गंगा, सिंधू, ब्रह्मपुत्रा ह्या न्हंयांनी मेळटात. ह्या मानग्यांक घडियाल (Grania lis gangeticus) म्हण्टात. ह्या मानग्यांचें तोंड लांब आसून जबडयांत ताका खरवती भशेन धारेचे दांत आसतात. गोंयांत न्हंयानी चिखलांत मानगीं दिसतात. सरकारान बोंडला फार्माचेरय मानगीं पोसल्यांत.
प्रजनन
विणीच्या हंगामांत नर आनी मादी मानगीं आवाज आनी वास हांच्या आदारान एकामेकांचो माग काडटात. मादी आपलें प्रजोत्पादन तांतयां घालून करता. तांचीं तांतयां ४०-५० ग्राम वजनाचीं धवीं, घट्ट कवचाचीं आसतात. तांतयांपसून पिलां जावपाक देड-तीन म्हयने लागतात. तांतयांतल्यान भायर पडपाच्या अदमासाक तीं एकतेरेचो आवाज काडटात. पिलाच्या तोंडाच्या तोंकार एक अंडदंत आसता जो तांतयाचें दाट कट्टें फोडूंक उपेगी पडटा. उपरांत हो अंडदंत वता. सुरवेक पेट्याचो आवाज बारीक आसता. पूण फुडें फुडें जशे पेटे व्हड जातात तसो तसो तांचो आवाजय वाडटा. ल्हान पेटे जमनींत बिळांनी पांच पांच जाणाचो पंगड करून रावतात. अशें केल्ल्यान तांकां थंडी वाऱ्यापासून राखण मेळटा. चड गरमेंतय ते बिळांत वचून रावतात. तें पंगडांनीच भोंवतात आनी बायल- मानगें तांची राखण करता. केटफिश मानग्याच्या पेटयांक खाता. ताकालागून ते न्हंयेच्या देगांनी, तणासकयल , झिलींनी, चिखलांत लिपून रावतात. वाडीखातीर पिलांक उश्ण हवामान आनी सावळेची चड गरज आसता. जल्माच्या पयल्या सात वर्सांत तीं दर वर्सा सादारण २६.५ सेंमी. वाडटात. २२ वर्सांचेर ताची वाड थांबता. मानगीं ८-१२ वर्सांचीं जातकच प्रजोत्पादनाक योग्य जातात.
खावड
ल्हान मानगीं किडे, कुल्ल्यो, बेबकां, ल्हान नुस्तें हुंदीर आनी सुकणीं खातात. मातशीं व्हड जातकच शिल्ल्यो, जिवाणीं आनी भोंवतणीं मेळटात ते प्रणी खातात.पूण व्हड जातकच हीं मानगीं व्हड नुस्तें, कांसव वा मेळटात ते जिवे-मेल्ले प्राणी, जनावरां सुकणीं खातात. मनशांचीं न्हंयेंत मेळिल्लीं मडींय तीं खातात. कचाट्याक मेळिल्ल्या जिव्या मनशाचेर हल्लो करन ताका जखमी अवस्थेंत फाफसुपाक तीं फाटीं रावनात. पोशिल्ल्या मानग्याक मांस, कोंबयो खावपाक घालच्यो पडटात.
उपेग
मानग्याच्या चामड्याक खूब मागणी आसता. सुरवेक मानगीं मारून तांचे कातीपसून तरेतरेच्यो वस्तू तयार करताले. हांकां लागून तांची संख्या उणी जावंक लागली. ताका लागून Wild Life Protection and Conservation हो कायदो पास करून मानगीं मारपाक मनाय हाडली. मानगयांक प्राणिसंग्रहालयांत पोसतात आनी वाडयतात. भारत सरकारान क्रोकोडायल प्रोजेक्ट सुरी केला.
रोग
मानग्यांक (Salmonellosic) हो व्हायरस रोग जाता. पूण रोगाचो विशेश असो परिणान ह्या प्राण्याचेर जायना.
खाशेलेपण
तोंडांत धरिल्लें सावन मानगें उदकावयर उफेतना खातात, उदका सकयल खायना. उदका सकयल खावंक घेतलें जाल्यार तांचो घुस्मटमार जाता. तांची पचन शक्त बरी आसता, ताका लागून तीं खाल्ले केदेय प्राणी पचोवंक शकतात.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:जनावर/zonvar
ज्योतिरिंद्रनाथ टागोर
ज्योतिरिंद्रनाथ टागोर हो बंगाली साहित्यिक आनी कवि. ज्योतिरिंद्रनाथ टागोर हांचो जल्म दि. 4 मे 1849 या दिसा कलकत्त्याच्या भौमानेस्त टागोर (ठाकूर) घराण्यांत जालो. महर्षी देवेंद्रनाथ टागोरांचो हो पाचवो चलो आनी रवींद्रनाथाचा व्हडलो भाव. कलकत्त्याच्या प्रेसिडीन्सी महाविघालयांत तांचे शिक्षण जाले. तांची बुध बहुमुखी आसली. लहानपणापासावनूच ज्योतिरिंद्रनाथ साहित्य, संगीत, चित्रकला, अभिनय या विशयांचो अब्यास करपांत दंग रावातालो. व्हड जाल्यउपरांत या सगल्या विशयांतली तांची असामान्य बुध परगटली. बंगाली नाटयसाहित्य आनी नाटयाभिनय हांचो टागोर घराण्यान जो सांबाळ केलो, तातूंत ज्योतिरिंद्रनाथ हांचो वाटो खूब्ब मोठो आसलो.
तांनी कांय प्रहसनां बरयली. चडशी संस्कत आनी कांय फ्रेंच नाटकांचो अणकार ताणी बंगालींत केलो. किंचित जलयोग (1872), परुविक्रम नाटक (1874), सरोजिनी(1875), एमन कर्म आर करबना बाबू (1877), अक्षुमती नाटक (य़1879) ही तांची कांय नावां घेवपासारखी नाटकां. मानमयी (1880) आणि पुनर्वसंत (1899) ही तांची संगीत नाटकां.
ज्योतिरिंद्रनाथ येक बरो नट, संगीत जाणा जावपी आसल्याकारणान जायत्या नाटकांनी ताणी भूमिका केल्यो आनी गाणी बरयली. भारती ह्या नियतकालिकाचे ते संस्थापक आससे. तत्वबोधिनी आनी संगती प्रकाशिका या नियत नियतकालिकांचे ते कांय काळ संपादक आसले. रांची हांगासर 4 मार्च 1925 या दिसा तांचे मरण जाले.
ॲस्टन, फ्रान्सिस विल्यम
फ्रान्सिस विल्यम ॲस्टन (जल्मः 1 सप्टेंबर 1877, हारबोर्न बर्मिगहॅम; मरणः 20 नोव्हेंबर 1945 केंब्रिज). नामनेचो ब्रिटीश रसायन आनी भौतिकीशात्रज्ञ. ताचें शिकप मालव्हर्न कॉलेज, बर्मिगहॅम आनी केंब्रिज विद्यापीठांत जालें. 1910 पसून जे. जे. थॉमसन हाचो सहाय्यक म्हूण ताणें कॅव्हेंडिश प्रयोगशाळेंत काम केलें. 1920 त ट्रिनिटी कॉलेजचो फेलो म्हणून ताची वेंचणूक जाली. थॉमसन हाणें समस्थानिकांचो (Isotopes) सोद लायतकच ॲस्टर हाणें समस्थानिक आशिल्ल्या मूलद्रव्यांचे भितरले रचणुके विशीं संशोधन करपा खातीर आनीकय बऱ्यो आनी नव्यो पध्दती सोदून काडपा खातीर उपाट संशोधन केलें. पयलो द्रव्यमान वर्णपटलेखक (Mass Spectrograph) ताणें तयार केलो आनी ताचे वरवीं समस्थानिक आशिल्लीं कितलींशींच मूलद्रव्यां सोदून काडलीं.
द्रव्यमान वर्णपटलेखका वरवीं कितल्याशाच मूल्यद्रव्यांच्या समस्थानिकांचो सोद लायिल्ल्या खातीर आनी Wholenumber Rule ह्या ताच्या सिध्दांता खातीर ताका 1922 त, रसायनशास्त्र विशया खातीर आशिल्लो नोबेल पुरस्कार फाव जालो.
रॉयल सोसायटीन 1921 त ताची फेलो म्हूण वेंचणूक केली. मॅकेंझी डॅव्हिडसन पदक (1920), ह्यूझ पदक (1922), जॉन स्कॉट आनी पॅटरनो पदक (1923), रॉयल पदक (1938) आनी डडेल पदक (1941) अशीं कितलींशींच पदकां ताणें मेळयलीं.
ताणें बरयल्लीं म्हत्वाचीं पुस्तकां अशीः Isotopes (1922), Structural Units of Material Universe (1925), Mass Spectra and Isotopes (1933).
Bardez
Bardez Gõycho ek taluka zaun asa. Bardezachea ut'torak Chapora nodi asa, dokxinek Mandovi Nodi, udentek Mapxea nodi, ani udentek Orob doria. Mapxea Bardezacho mukhel xar zaun asa.
ॲस्टन, फ्रान्सिस विल्यम
वर्ग:देवनागरी पानां
Bardez
वर्ग:Gõyche taluke वर्ग:Romi panam
गोवेकार, रामनाथ सगुण
(जल्म: १९३०, कायसूव - बारदेस). गोंयचो सुटके झुजारी. ताणें प्राथमिक शिक्षण मराठींतल्यान घेतलें. गोंय सुटके चळवळीच्या काळांत तो बोटीचेर काम करतालो. तो क्रांतीकार्यां क पोलिसांच्या कारवायांविशीं खबरो दितालो. तशेंच पोर्तुगेजांआड वण्टीपत्रकां लायतालो. २६ जानेवारी १९५५ दिसाअ शंभु पालियेकार हाच्या फुडारपणाखाल कायसूव-शापोरा वाठारांत जाल्ल्या सत्याग्रहांत ताणें वांटो घेतिल्लो. पोलिसांनी ताका धरलो आनी साडेतीन वर्सां आग्वाद बंदखणींत दवरलो. भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन ताचो भोवमान केला.
वर्ग:देवनागरी पानां
बायो
बायो – Cassia fistula. सामान्य नांव – बायो (कों), बहावा (म),अमलतास (हिं),गोल्डन शॉवर ट्री (इं)
वनस्पतीशास्त्रीय वर्णन
मध्यम आकाराचें झाड 10-20 मी.वाडपी. पानां गळटात.15-60 सें.मी. लांब दोशीं तीन ते आठ पानाच्या पाकळ्यांच्यो जोडयो आसतात. प्रत्येक पानाची पाकळी 7-29 सें.मी. लांब आनी 8-9 सें.मी. रुंद आसता. फुलां सकल हुमकळपी घोंसांक जातात.घोंस 20-40 सें.मी. लांब आनी प्रत्येक फुल 4-7 सेंमी. व्यासाचें पांच हळडव्या एकाच आकाराच्या पाकळ्यांचें आसता. फळ एक 30-60 सें.मी.व्यासाचें पांच हळडव्या एकाच आकाराच्या पाकळ्यांचें आसता. फळ एक 30-60 सें.मी. लांबायेची आनी 1.5-2.5 रुंदायेची सांग आसता.तातूंत कितल्योशोच बियो आसतात आनी ती तिखशी आसता.
खंय खंय मेळटा
भारतांतले नीज,भारतभर सांपडटा.गोयंतय सगल्याक मेळटा.रोगाचेर, जोर,पोटांतल्यो कळा,
वापरांत येवपी भाग
बियो, फुलां,फळां, मूळ आनी पानां.
लागवड
बियां कडसून.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
रामकृष्णबुवा वझे
रामकृष्णबुवा वझे हांचो जल्म वझरे हांगा दि.28 नोव्हेंबर 1874 .ताच्या भुरगेपणांतूच ताच्या बापायक मरण आयलें देखून ताचे आवयन ताका ल्हानाचो व्हड केलो.ताचें भुरगेपणांत खूब कशटांत आनी हालअपेश्टांत गेलें.ताचें मुऴावे शिक्षण चवथी मेरेन मराठींतल्यान जालें.भुरगेपणासावन ताका गावपाचो नाद आशिल्लो.दोखून कागलचो गायक बळवंतराव पोहरे हाचेकडल्यान ताणें गावपाचें मुळावें शिक्षण घेतले. उपरांत वचून वर्सभर विठोबा अण्णा हडप हाचे कडल्यान तालीम घेतली.वयाच्या बाराव्या वर्सा लग्न जाल्या उपरांत गायक जावपाचे इत्सेन घर सोडलें आनी पांयानी भोंवडी करीत तो पुण्याक गेलो.थंयच्यान तो इंदूराक गेलो.थंयचो नामनेचो पखवाज वादक नानासाहेब पानसेगेर तो रावलो.गायन शिकपाची रामकृष्णाबुवाची जिद जाणून पानसेन ताका ग्वाल्हेराक वचपाक सांगले.तो ग्वाल्हेराक आयलो आनी ग्वाल्हेर घराण्याचो सुप्रसिध्द उस्ताद निसार हुसेनखाँकडे गायन शिकूंक लागले.सामकी कश्टांनी आनी पोटाखातीर माधुकरी मागून ताणें गायनविध्या संपादन केली.कांय तेंप गोंयांत रावून ताणें गायन विध्येचें शिक्षण दिलें.ताच्या शिश्यांचे वळेरेंत ताचो चिरंजीव शिवरामबुवा वझे,हरिभाउ घांग्रेकर,केशवराव भोसले,मा.दीनेनाथ बापूराव पेंढारकर,भालचंद्र पेंढारकर,दन्नीबाई,तानीबाई कागलकर बुवा ह्या कलावंत मंडळीचो आस्पाव जाता.तो गाण्याचो शिकवण्योय करतालो.बलवंत संगीत मंडळी आनी ललितकलादश् ह्या नाट्यमंडळांत ताणें संगीत गुरु म्हूण कांय तेंप काम केलां.ताच्या संगीत कलाप्रकाश(1938)ह्या पुस्तकांत ताच्या कांय चिजांचो आस्पाव आसून,ताचें आत्मचरित्रय थोडक्यांत दिल्लें आसा.ताचे गायकीन मराठी रंगभूंयेक संगीत दिवन नाटय संगितांत भर घाल्या.तो संगीतक्षेत्रांतलो गायक,विव्दान आनी बहुरंगी कलावंत आसून,गायनाचार्य म्हण ताका नामना प्राप्त जाली.दि.05 मे 1945 या दिसा तांका मरण आयलें.
वर्ग:देवनागरी पानां
Gonsallem
Gonsallem
Gonsallem is a type of fibrous fruit called “towel gourds” because they were used as flesh rubbers when having a bath. Gonsallem is the Luffa acutangula or Luffa amara. Its leaves have five to seven lobes, and are softly hairy when young. Its flowers are middle-sized and bright yellow. The fruit has ten sharp ridges, growing on a plant which is a steady climber, sometimes found in hedges. Its flowers open in the afternoon.
Polleiat
वर्ग:Konknni वर्ग:Konkani-Inglez Utravoll/Xobdkox वर्ग:Romi panam
ॲन्टनी मेंडीस
अ‍ॅन्टनी मेंडीस मडगांच्या बड्डें वाठारांतलो.ताचो जल्म २८ डिसेंबर १९२० ह्या दिसा जालो.ताचे शिकप मुंबयंत सांत तेरेझा इश्कोलांत जाले.ल्हानूच आसतना ताका तियात्रांत न्हेसपाची आवड आसली ताका लागून वाड्यांतल्या भुरग्यांक घेवन तो ल्हान ल्हान कार्यावळी concert करतालो.शाळेंत शिकताना ताच्या शिक्षकान ताका इग्लीश concertत पेज बॉय (page boy)ची पारत दिली ती ताणे भेस रे तरेन पाळ्ळी.अशे तरेन आपली भिनयाची कला तो फुलोवपाक लागलो.
१९३६ वर्सा जुआंव आगोस्तीन फेर्नांदीस आपल्या ‘कापरी चाकोर’ ह्या तियात्रांत ताका ल्हानशी पारत दिल्ली. आनी अशे तरेन ताणे ताका आपल्या चश्या तियात्रांनी वाटेकार केल्लो.तो एक बरोवपी,बसोवपी,रचपी,गावपी आनी नामनेचो विनोदी नट.तो इश्कोलांत आसतनाच तियात्र बरोवपाक सुरवात केल्ली ताणें वट्ट १५ तियात्र बरोवन माचेर हाडले.ताचो पयलो तियात्र ‘पांडू बार्बेर’ (pandu barber)गोंयांत प्रयोग जालो.ताचे कांय हेर तियात्र म्हळ्यार ‘आर्तीमीझ’, ‘गोंयकार,’ ‘पेसांव वा तेनसांव,’‘कुणबी इर्मांव,’ ‘दुसरेपोणी काजार,’तिखली सून,’ ‘वोनेचो जुरामेंत,’‘बेकार जांवोय,’ ‘रॉड टू म्हापसा,’‘गिराणाचो पूत,’ आदीं.
ताच्या गोड आवाजाक लागून तो प्रेक्षकां मदी खूब गाजिल्लो.ताणें म्हणिल्लीं कांतरां आयज पासून लोकांच्या तोंडार गोळटात.ताच्या म्हणपाचे पद्दतीक लागून लोक ताका spring man म्हण्टाले.एक फाकीवंत हासौणो कलाकार म्हूण ताची नामना जाल्ली.ताच्या भेसाक पळोवनूच प्रेक्षक हांसपाक लागताले.आनी ताका लागून एका तियात्रिस्तान ताका ‘कॉमिडीयना मदलो एक हुशार कॉमेडियन’ म्हूण नांव दिल्लें.‘आमचे नशीब’ फिल्मांत तो खूब पर्जळ्ळो.अशे तरेन आपल्या जिवनाची २५ वर्सां कोंकणी माचेची सेवा केली आनी २१ मार्च १९६४ दिसा तो संवसारांत अंतरलो.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:Konknni वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam वर्ग:Tiatrist
जॉर्ज एम. मोरायस
जॉर्ज मार्क मोरायस (११ मे १९०५ – एप्रिल १९९४) जो '''जॉर्ज एम. मोरायस''' ताच्या नांवार २९ वयर इतिहासीक आनी संशोधन ग्रंथ आसात जे ७४ प्रकाशनांनी आनी ५४२ ग्रंथालय होल्डिंगांनी उजवाडाक आयल्यात. ताका गोंयचो एक व्हड बुदवंत आनी इतिहासकार मानतात. मोरायस हाचो ‘द कदंब कुला’ (१९३१) ह्या पुस्तका खातीर चड नामना आसा.
सुरवातीचें जिवीत आनी शिक्षण
जॉर्ज मार्क मोरेस हाचो जल्म ११ मे १९०५ दिसा बेंकलीमवाडो, कुंकोलीम हांगा जालो. ताणें इंग्लीशींतल्यान तत्वगिन्यानाचो डॉक्टरेट (पीएच.डी.) पुराय केल्लो.
करिअर
मोरायस मुंबयच्या सेंट झेवियर कॉलेजींत इतिहासाचो प्राध्यापक आशिल्लो. ‘द कदंब कुला’ (१९३१) हें ताचें पुस्तक कदंबवंशाचेर ताणें केल्लें संशोधन. गूगल बुक्साच्या मतान ताचो वावर संस्कृतीक नदरेन म्हत्वाचो आशिल्ल्यान अभ्यासकांनी वेंचून काडलो आनी आतां तो संस्कृतायेच्या संकल्पनेचो एक भाग जाला. तशेंच ताणें ‘हिस्ट्री ऑफ क्रिस्तांव इन इंडिया’, ‘हिस्टोरिओग्राफी ऑफ इंडियन लँग्वेज’ आनी हेर जायते पुस्तक बरयल्यात आनी तीं जायत्या आवृत्त्यांनी उजवाडाक आयल्यात.
तशेंच, रॉयल एशियाटिक सोसायटी आनी इंडियन हिस्टोरिकल रिसर्च कमिशन ह्या सारक्या वयल्या पांवड्यावेल्या संस्थांनी मोरेसाचो काम आशिल्लो.
लिगसी
मोरेसाच्या सन्मानार्थ वाचनालय स्थापन करपाचो यत्न थळाव्या थोड्याच लोकांनी केलो. 18 जुलय 2020 दिसा थळाव्या लोकांनी नव्यान बांदिल्ले गोंय राज्य शार उदरगत एजन्सीचे इमारतीचें नांव ताच्या नांवान दवरपाची मागणी केली.
उपरांतचो परिणाम
बेंकलीमवाड्डो, कुंकोलीम हांगाचें मोरेसाचें दायज घर 17 जुलय 2020 दिसा सतत पावस पडपाक लागून कोसळ्ळें. जायतीं वर्सां ती वायट स्थितींत आशिल्ली आनी काळा प्रमाण ती वायट जायत गेली. 2019 वर्सा पावसाच्या दिसांनी घराची कमान कुसकुसली आनी उरिल्लो घर कुसकुसलो.
मोरेसाचे पयसुल्ले नातेदार ही मालमत्ता विकपा खातीर मालकी हक्क सांगपाचे प्रक्रियेंत आशिल्ले. पूण कुंकोलीमच्या थळाव्या लोकांनी कुसकुसपा पयलीं कुंकोलीम पालिका मंडळाक जमीन आनी उल्लेख केल्लें दायज घर मेळोवपाचें आवाहन केल्लें की मोरेसाच्या नांवान भुरग्यांचो उद्यान बांदचें.
वारियर
वारियरांचे उत्पत्तीविशीं एक आख्यायिका आसा ति अशी-देवळांत पडिल्लें एक हाड ब्राह्मण पुजा-याचे विनवणेवयल्यान एके शूद्र बायलेन काडून भायर उडयलें.तेन्ना तिका जातीभातर घालि.तिचे हे आवस्थेचि ब्राह्मण पुजा-याक काकुळट आयलि आनी ताणें तिचेकडेन संबंद दवरलो.त्या संबंदांतल्यान निर्माण जाल्ले संततीक वारियर म्हणटात.
वारियर लोक सादारणपणान व्युत्पन्न आनि संस्कृताचें खास अध्ययन केल्ले आसतात.तेचपरी ते बरे ज्योतिशी आनि वैज आसतात.
हे लोक चडकरून शिवाक भजतात.तशेंच विष्णू,सुब्रह्मण्यimported from vishva,शास्ता,गणेश आदी देवांचीय ते पुजा करतात.तामचे चडशे सगळे आचार-विचार नंपूतिरी ब्राह्मणांच्या आचार - विचारांवरी आसतात.
कुडीवैपू ह्या प्रकारांत न्हवरो-व्हमकल मरसर घोव-बायल म्हणून रावतात.हें लग्न व्हंकलेगेर करतात.न्हवरो नवो भेस घालून सोय-यावांगडा मिरयत व्हंकलेगेर वता,थंय न्हाता आनि व्हंकलेन हात लायिल्ले कपडे घालता.उपरांत होम जाता.मागीर व्हंकलेक माटवांत हाडटात आनि नंपुतिरी ब्राह्मणांच्या सगळ्या विधीवरी लग्नविधी करतात.सुर्यास्ताउपरांत न्हवरो गणपतीची पुजा करता.उपरांत न्हव-यागेर वचून न्हवरो - व्हंकल तण,व्याघ्राजिन आनि धवि चादर घाल्ल्या आसनाचेर बसतात.उपरांत सवाशिणी तांकां आरती ओवाळटात,हाका दीक्षाविरिप्पू अशें म्हण्टात.
ह्या लोकाचे वेवसाय शैव देवळांकडे संबंदीत आसतात.ते देवाखातीर फुलां गुंथप,निवेद्दाचि तयारी करप,देवाचे मिरवणुकेंत मशाली,छत्रां धरप आनी देवळाची साफसफाई करप असलिं कामां ते करतात.देवाच्यो वस्ती लेगीत तांचेकडेन आसतात.
वारियर लोक बारा ते सोळा वर्सां पिरायेचेर चल्याक शिवदीक्षा दितात.एका ब-या म्हूर्तार तो भुरगो आनी पुरयत नवे कपडे घालून एका उदकान भरिल्ल्या कलशाची पुजा करता.मागीर पुरोयत तो कलश त्या भुरग्याच्या माथ्यार ओतता.उपरांत दोगांयची हजामत करतात.कांय विधी जातकच तो नवे कपडे घालता,पामरी पांगुरता,कपलाक भस्म,चंदन लायता,रुद्राक्षमाळ आनी अलंकार घालता आनी आवयकडे भिक्षा मागता तशेंच काशीचे दिकेन सात पावलां चलता.हो विधी जालेबगर लग्न करूंक मेळना.हो विधी म्हळ्यार मुंजीवरीच एक प्रकार आसा.कालचक्राप्रमाण वारियरांचे परंपरेंत काळाक फावशे बदल घडत आसात.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
करंजाळे
करंजाळे (६२६९७६)
करंजाळे हे दक्षिण गोंयातल्या सांगें तालुक्यातल्या २६०० हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात १० कुटुंबाचे व पुराय २४ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार SANGUEM ३० किलोमीटर अंतरार आसा. हांगा ११ दादले आनीक १३ बायलां आसा. हांगा अनुसुचीत जातीचे लोक १ आसून अनुसूचित जमातीचे ० लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६९७६ आसा.
शैक्षणिक सुविधा
सगळ्यांत लागीं पूर्व-प्राथमिक शाळा कुळें ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक शाळा कुळें ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं कनिष्ठ माध्यमिक शाळा कुळें ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं माध्यमिक शाळा कुळें ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा सांगे १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय केपें १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय बांदोडा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय बांबोळे १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवस्थापन संस्था  पणजे १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक कुडचड्या-काकोडा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा कुडचड्या-काकोडा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र फोंड्या १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगां खातीर खाशेली शाळा मडगांव १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण ना. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण ना. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण ना. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण ना. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण ना. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण ना. गांवांत झरीचें उदक पुरवण आसा. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण ना. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध ना. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध ना. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळण-वळण आनी येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध आसा. गावाचो पीन कोड ४०३४१० आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं दूरध्वनी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं इंटरनेट सुवीधा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शासकीय बस सेवा ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी बस सेवा ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं ऑटोरिक्षा व टमटम ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं टॅक्सी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं व्हॅन ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राज्य महामार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पक्को रस्तो ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं वेपाराविशी सावकारी पेडी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं स्वयंसहाय्य गट ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेशन मांड ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
भलायकी, पोषण आहार आनी मनरिजवण सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळांमळ ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळ / मनोरंजन केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक पुस्तकालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक वाचनालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खबरेपत्र पुरवण ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं विधानसभा मतदान केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामा खातीर गरमे दिसांनी (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दिसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामा खातीर शिंया दिसांनी (ऑक्टोबर-मार्च) दर दिसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामा खातीर गरमे दिसांनी (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दिसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामा खातीर शिंया दिसांनी (ऑक्टोबर-मार्च) दर दिसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण वेपाराविशीं कामा खातीर गरमे दिसांनी (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दिसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण वेपाराविशीं कामा खातीर शिंया दिसांनी (ऑक्टोबर-मार्च) दर दिसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण सगळ्यां खातीर गरमे दिसांनी (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दिसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण सगळ्यां खातीर शिंया दिसांनी (ऑक्टोबर-मार्च) दर दिसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
करंजाळे ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय़ वर्ग:दक्षिण गोंय वर्ग:साश्टी तालुका वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे
श्री लक्ष्मी नारायण महामाया देवस्थान- नागवें
सद्या उत्तर कर्नाटकांत हनुमट्ट अंकोल्याक आशिल्लें नामनेचें देवस्थान. हें देवस्थान इ. स. च्या सोळाव्या शंतमानांतल्या निमाणे मेरेन गोंयांत साश्ट म्हालांतल्या नागवें वाठारांत आशिल्लें. पुर्तुगेज काळांत जेजुइत पाद्रींनी हिंदु देवळांची मोडतोड करपाक सुरू केल्ल्यान थंयच्या कुळाव्या म्हाजनांनी हांगाच्या देवाक गोंयाभायर अंकोल्याक व्हरून स्थापन केलो.
नागवें ह्या थळाविशीं स्कुंदपुराण-सह्याद्रिखंड हातूंत पुराणीक म्हायती मेळटा ती अशी –
नागाव्हय नगरांत (सध्याचें नागवें) नागांनी तपश्चर्या करून गरुडापसून रखण मेळची म्हणून वर घेतलो तेन्ना शिवान तांची गरुडापसून राखण केली आनी थंयच रावपाचें वचन दिलें. तशेंच थंय वरदाभगवती रावतली अशेंय उतर दिलें.
सह्याद्रिखंडांत दुसऱ्या एका अध्यायांत म्हायती मेळटा ती अशी – ह्या नागक्षेत्रांत (नागवें) श्री शांतादेवी आनी अनिरुध्द देव आसात. थंयच पुराण सांगपी शांत नांवाचो एक ब्राह्मणमुनी रावतालो. तो सदांच शांतादेवीची भक्ती करतालो. एक दीस तिणें प्रसन्न जावन ताका वर दिलो आनी सांगले, जाणें हें त्रैलोक्य निर्माण केलां तो जगत उत्पादक अनिरुध्द शांतादेवीवांगडा तुऱ्यांत वास करता. ताची भक्ती कर, अशें म्हणून ती रोयणींत अंतर्धान पावली. तेन्नाच्यान तो कमलवासी शांतादेवीपती प्रभु यज्ञपुरुष हाची भक्ती करपाक लागलो. तेन्ना आदिनारायण ताका प्रसन्ना जालो आनी ताणें ताका थंयच वास करपाचें वचन दिलें. तेन्नाच्यान ह्या क्षेत्रांत विष्णु, शांतादेवी, शिव, भगवतीदेवी, गणपती, भूतनाथ हीं दैवतां आसात.
स्थलांतरा आदीं नागवें गांवांत सांतेरी, भगवती, ईश्र्वर, गांवपुरूस, नारायण, रवळनाथ, बाराजण हीं दैवतां आशिल्लीं. तशेंच, श्री भगवतीची मूर्त नागवेंच्यान माशेंलांत व्हेली आनी ग्रामपुरूस, बाराजण, सांतेरी, आदींच्यो मूर्ती नागवेंच्यान अंकोल्याक व्हेल्यो.
पुर्तुगेजांनी चलयल्ले बेसुमार बाटाबाटीक वाजेवन जायते गोंयकार गोंयांभायर पळून गेले. वतना तांणी आपआपले कुलदेवूय वांगडा व्हेले. तशेंच नागवेंच्यान अंकोल्याक हेर सगळे देव व्हरतना महामाया रोयणीच्या रुपांत आशिल्ल्यान तांकां अडचण जाली. तेन्ना महामायेन सपनांत दृश्टांत दिवन ती नाल्लाच्या रुपांत अवतीर्ण जातली अशें सांगलें. ते प्रमाण नाल्लाच्या रुपांतली महामाया आनी लक्ष्मीनारायणाची प्रतिमा घेवन लोक गोंयांतल्यान अंकोल्याक गेले. जेन्ना ते हनुमट्ट गांवांत पावले तेन्ना काळोख जाल्लो. तशेंच थंय दाट रान आशिल्ल्यान ते थंयच श्री महिषासूरमदींनी श्री भगवतीच्या देवळांत रावले. थंय श्री हनुमंताच्या देवळाक लागून ह्या वाठाराक हनुमट्ट अशें म्हण्टात. दुसऱ्या दिसां तांकां तांणी दवरिल्ल्या नाल्लाचेर मुयांनी रोयण केल्ली दिश्टी पडली. ते पळोवन तांणी महामाया आनी श्री लक्ष्मीनारायणाक थंयच रावपाची इत्सा आसा हें जाणून, थंयच तांची स्थापना केली.
अंकोल्याक सद्या श्री लक्ष्मीनारायण, श्री महामाया, श्री गणपती. श्री भगवती, श्री कामपुरूस, वारांगण, पुर्वसांतेरी आनी बाळेर हीं देवस्थांना आसात. ह्या देवस्थानांत नवरात्र हवनपुजा, चौरीपुजा नांवाचे उत्सव मोटे उमेदीन मनयतात. ह्या देवस्थानाचें खाशेलेपण म्हळ्यार हांगा भांगर महामाया नांवाचो खास उत्सव जाता.
ह्या देवीच्या म्हाजनांमदीं मुखेलपणान गौड सारस्वत, शेट, वाणी आनी किरिस्तांव धर्मीय लेगीत देवीचे पुर्विल्ले कुळावी आसात.
13 मे 1937 दिसा अक्षय तृतीयेच्या शुभ म्हूर्तार हांगाच्या देवळाचेर तीन भांगरा कलश बसयले. 28 फेब्रुवारी 1955 ह्या दिसा श्री ईश्वर पार्वतीची प्रतिश्ठापना आनी 1957 वर्सा श्री भगवती पूर्व सांतेरी देवीची प्रतिश्ठापना, श्री गोकर्ण पर्तगाळी मठाधीश श्रीमत विद्याधिराज हाचे हस्तुकीं जाली.
ह्या वेवस्थानांत जावपी हेर वर्सुकी उत्सव अशे आसात. श्रावण शुक्ल पंचम-नागर पंचम, आश्र्विन शुक्ल प्रतिपादा, घटस्थापना, आश्र्विन शुक्ल नम-महानम, आश्र्विन शुक्ल दसम –दसरो, आश्र्विन वद्य पंचम – पंचमी, देवकार्य संतपर्ण, वडेपंचम – बहुल पंचम, आश्र्विन वद्य तिरोदस कौलर कार्तिक पुनव – वनभोजनोत्सव, मार्गशिर्ष शुक्ल पुनव, माघ शुक्ल पंचम, फाल्गुन पुनव, होळ, फाल्गून वद्य तय – सुगीउत्सव.
वर्ग:देवनागरी पानां
श्रीरंगपट्टण
श्रीरंगपट्टण कर्नाटकांतलें एक नामनेचें तीर्थस्थळ ही सुवात म्हैसूरसावन 9 मैलांचेर कावेरी न्हंयेच्या दोन फांट्यां मदल्या जुंव्याचेर आसा.जुंव्याची लांबाय सुमार 3 मैल आनी रुदांय 1 मैल इतली आसा.
जुंव्याच्या तोंकाक श्रीरंगनाथाचें अस्तंत तोंकाक श्रीरंगनाथाचें व्हड देवूळ आसा. श्रीरंगनाथाची सुवात म्हूण हाका श्रीरंगपट्टण हें नांव मेळ्ळें.पुर्विल्ल्या काळांत हांगा गौतम ऋषीचो आश्रम आशिल्लो. गौतमान कावेरी न्हंयेच्या एका व्हड तळपार उबो रावन तप केलें.श्री विष्णु ताचेर खूश जालो आनी गौतमाचे विनवणे प्रमाण ताणें हांगा राबितो केलो, अशी पुराण कथा आसा.इ.स. च्या 9 व्या शेंकड्यांत गंगवंशाचे राजवटींत हांगा श्रीरंगनाथस्वामीचें देवूळ बांदपांत आयलें अशें म्हणटात.इ.स. 1200 त म्हैसूराचेर राज्य करपी होयसळ राजा वीर बल्लाळ(दुसरो) हाणें रंगनाथाचे पुजेखातीर थोडी जमीन दान दिली, अशें देवळांतल्या एका फातरपट्या वयल्यान समजता.विजयनगरच्या राजांनी ह्या देवळाचो विस्तार केलो आनी वोडेयार राजांनी ताची गिरेस्तकाय वाडयली. देवळाचे गर्भकुडींत शेशशायी विष्णुची व्हड न्हीदिली मूर्त आसा. तिचे तकलेचेर शेशनागान घरिल्लें दिसता. विष्णुच्यासात फणाचें छत्र माथ्यार उंच मुकूट आनी आंगभर तरातरांचे अलंकार आसात. ताच्या पांयाकडेन साळीक घेवन बशिल्ली कावेरी देवीची ल्हानशीच मूर्त आनी पावलां कडेन गौतमाची मूर्त आसा. गर्भकुडींत वण्टींचेर खूब महिरपी आसून तातूंत सोबीत मूर्ती कोरांतिल्यो आसात.गर्भगारामुखार नवरंग मंटप आसून, तातूंत प्रदक्षिणा घालपाचो रस्तो आसा. नवरंग मंटपाक बरे गोल खांबे आसात. त्या मंटपाचे प्रवेश दारा लागीं दोन व्हड द्वारपाल आसात आनी तांचे मुखार एक व्हड आंगण आसा. त्या आंगणांत होयसळ पद्दतीचे खूब खांबे आसात. ह्या आंगणांच्या चारय कोनशांनी चार ल्हान देवळां आसात.आंगणाच्या भितर सरपाच्या दरवट्याकडेनच हनुमान आनी गरूड हांचीं देवळां आसात. लागसारच विजयनगर शैलीचे चार खांबे आसून ताचेर विष्णुच्या केशवादी चौवीस नांवांच्यो प्रतिमा कोरांतिल्यो आसात. आंगणाचे उदते कडेन व्हड मुखमंटप आसा. ताच्या मध्यार उंचेलो गरुडध्वज आसा. आंगणाचे भोंवतणी
वर्ग:देवनागरी पानां
पिर्ण
पिर्ण (६२६६६६)
पिर्ण हे उत्तर गोवा जिल्ह्यातल्या बार्देस तालुक्यातील ९९०.११ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ६३२ कुटुंबाचे व पुराय २५६८ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार MAPUSA १४ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा १२६७ दादले आनीक १३०१ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ४५ आसून अनुसूचित जमातीचे ० लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६६६६ आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत १ प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत १ पशुवैजकी रुग्णालय आसा. गांवांत १ कुटुंब कल्याणकेंद्र आसा.
वैजकी सुविधा (अशासकीय)
गांवांत २ एमबीबीएस पदवीधर वैजकी वेवसायी आसा. गांवांत १ पिढीजात वैद्य आसा. गांवांत २ वखदालय आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण ना. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण ना. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण ना. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण ना. गांवांत झरीचें उदक पुरवण ना. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण आसा. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध ना. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हो क्षेत्र संपूर्ण स्वच्छता अभियानात आसा गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनीक येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं उपपोस्ट ऑफीस ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट आनीक तार ऑफीस ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गावाचो पीन कोड ४०३५१३ आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं इंटरनेट सुवीधा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं ऑटोरिक्षा व टमटम ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राज्य महामार्ग ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं वेपाराविशी सावकारी पेडी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक पुस्तकालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक वाचनालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध आसा.