cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
कादंबरी
कादंबरेची खाशेलपणां
विस्तार हो कादंबरीचो खाशेलो स्वभाव जाल्ल्यान केदोय व्हड आंवांठ घेवपाची कादंबरीकाराक मेकळीक मेळ्ळी. समाजांतलीं धोंगापोंगा दाखोवन आनी मनोविश्लेशपणाच्या आदारान व्यक्तिचित्रण करुन कादंबरीन लोकांक अंतर्मुख करुन स्वता भितरले दोश निवळावपाक प्रवृक्त केले. आजूय समाजाची विवेकबूद्द जागोवपाचो वावर सातत्यान करतात.
कादंबरीची उदरगत
सद्दाक नवलकथा तरेकवार रुपांनी आमचेंमुखार येता. इतिहासीक, विज्ञानीक, रहस्य वा गुप्तहेर आशीं विशयानुरुप तिचीं रुपां आसता. कादंबरी सगळ्या आंगांनी फुलपाखातीर संवसारीक साहित्याच्या मळार म्हत्वाचो वावर करपी लेखक म्हळ्यार चार्लस डिकन्स,फ्लॉबेअर, एमिल झोला, हेन्‍री जेम्स, हेमिंग्वे, डॉस्टोव्हस्की, टॉलस्टॉय, डी. एच. लॉरेन्स, जेम्स जॉयस, फ्रांझ काफ्का, सार्त्र, काम्यू हे जावन आसात. सद्दच्या काळांत गाब्रियल गार्सिया मार्केझ ह्या दक्षिण अमेरिकन लेखकान आपले आगळे शौलीक लागून संवसारभरच्या टीकाकाराचें लक्ष आपलेवटेन ओडलां. भारतांत नवलकथेचो सुमार सवायशीं वर्सां आदीं जालो. मराठींत बाबा पदूमनजी, हरि नारायण आपटे हांणी युरोपीय धर्तेचेर पयल्यो नवलकथा बरयल्यो. पूण नवलकथेक भारतीय बसका दिवपाचो वावर विसाव्या शतमानांतले बरोवपी बंकिमचंन्द्र, रवीद्रनाथ टागोर, शरदचंन्द्र चटर्जी, प्रेमचंद्र हांणी केलो.
भारतीय भासांतल्यो कादंबऱ्यो
हेर भारतीय भाशांनीय कादंबरीची पावंड्यापावंड्यान उदरगत जाली. ओडीया भाशेंत फकीर मोहन सेनापती, राधानाथ राय, मधुसूदन राव हे कादंबरी बरोवपी पयले लेखक अशें समजतात. आर्वील्ल्या काळांत गोपीनाथ महांती, कान्हुचरण महांती, कमलकांत दास आनी राजकिशोर पटनायक हांणी नामना जोडल्या. असमिया भाशेंत रजनिकांत बर्दोलोई, देबचंन्द्र तालुकदार आनी दंडिनाथ कलिता हांणी कादंबरीच्या मळार बरपावळ केल्या. कन्नड साहीत्यांत पयलीं स्वतंत्र कादंबरी म्हळ्यार रेंट्ल वेंकट सुब्बराव हाची 'केसरी विलास' (१८९५). आर्वील्ल्या काळांतले म्हत्वाचे कादंबरीकार शिवराम कारंत, के.व्ही. पुट्टप्प, देवुडू, अ.न. कृष्णराव हे जावन आसात. स्वतंत्रताये उपरांत कन्नड साहित्यांत कादंबरीची निर्मणी व्हडा प्रमाणांत जाली आनी हातूंत यशवंत चित्ताल, शांतिनाथ देसाई, यू. आर. अनंतमूर्ती, त्रीवेणी, अनुपमा निरंजन, हांचो बरोच हातबार आसा. गुजराती साहीत्यांत नंदशंकर मेह्ता हाची 'करण घेलो' ही पयली कादंबरी अशें मानतात. गोवर्धन त्रिपाठी हाची 'सरस्वतीचंन्द्र' ही गुजरातींतली सगळ्यांत श्रेष्ट कादंबरी, अशें जाणकाराचें मत आसा. पन्नालाल पटेल, के. एम्. मुन्शी, झवेरचंद्र मेघाणी, रमणलाल देसाई हे गुजराती भाशेंतले हेर नामनेचे कादंबरीकार आसात.
तेमगु भाशेंत अस्तंती साहित्याच्या प्रभावान कादंबरी बरपावळीक सुरवात जाली. १९७३ त कडवल्ली रामचंद्रुडू हाणें धर्मवती विलासणी ही कादंबरी उजवाडायली. गुडपाटी वेंकटाचलम्, उन्नव लक्ष्मीनारायण पंतुलु, हे ह्या शतमानाचे सुर्वेक, जाल्यार सद्दच्या काळांत पोला प्रगडा सत्यनारायणमूर्ती, वासिरेडी सीतादेवी, रंगनायकम्मा, परिमला सोमेश्वर, एस्. आर्. नंदी ह्या कादंबरीकारांनी नामना मेळयल्या. तमीळ साहीत्यांत कादंबरी बरोवंक वेदनायकम् पिळ्ळे हाणी सुरवात केली. स्वतंत्रतायेउपरांत के. राजवेलू, पुनकुंड्रान ना. पार्थसारथी, का. ना. सुब्रह्मण्यम हे जाल्यार ह्या पुराय शतमानाचे नदरेंतल्यान नारण दुरौक्कळान्, हे सारके कादंबरीकार म्हत्वाचे आसात.
पंजाबी साहित्यांत कादंबरीक खाशेली सुवात आसा. अठराव्या शतमानांत मोगलांच्या अत्याचारांआड जागृताय करपाखातीर भाई वीरसिंह हाणें कादंबरी बरोवंक सुरवात केली. नामना आनी मान्यताय मेळील्लो पंजाबींतलो पयलो कदंबरीकार म्हूण नानकसिंग हाचें नांव घेतात. जसवंतसिंग 'कंवल', गुरदियालसिंग, कर्तारसींग दुग्गल, अमृता प्रीतम हांचींय नांवां कादंबरीच्या मळार नामनेक पावल्यांत. मराठी साहित्यांत पयलो कादंबरी खंयची हाचेर मतभेद आसात. कांय जाणांच्या मतान बाबा पदमनजी हाची 'यमुनापर्यटन' ही पयली कादंबरी, जाल्यार कांय जाण लक्ष्मणशाशस्त्री हळबे हाची 'मुक्तामाला' ही पयली कादंबरी अशें मानतात. हरिभाऊ आपटे, ना.सी. फडके, वि.स. खांडेकर, विश्राम बेडेकर, श्री. ना. पेंडसे, गो. नी. दांडेकर, उद्दव शेळके, व्यंकटेश माडगुळकर, श्री. ज्. जोशी, जयवंत दळवी, भालचंद्र नेमाडे, अरुण साधुन् ह्या सारक्या लेखकांनी आपली खाशेली सुवात मराठी कादंबरीच्या मळार दवरल्या.
मल्याळम्‌ भाशेंत नेटुन्नाटी हांची ‘कुंदलता’ ही पयली कादंबरी. सी. व्ही. रामन पिळ्ळा आनी चंतू मेनन हांकां मल्याळमांतले नामनेचे कादंबरीकार म्हूण वळ्खतात. पी. केशवदेव, वैक्कम्‌ मुहंमद बपीर, तकळी शिवशंकर पिळ्ळा, एस. के. कुट्टीकृण्ण्न्‌, नंदनार, केविलन्‌, के. सुरेंद्रन्‌, पुन्नाटिलू कुंजब्दुल आनी पारप्पुरतु हेय कादंबरीकार बरीच बरपावळ केल्ल्यान कादंबरीच्या मळार नामनेक पावल्यात.
प्रेंमचंन्द्र. शिवपूजन सहाय, वृंदावनलाल ह्रुदयेश, भगवतीचरण वर्मा, निराला, चंन्द्रगुप्त विद्दालंकार हे हिंन्दी साहित्यांतले नामनेचे लेखक आसात. तांणी हिंन्दी कादंबरीक नवें मोडण दीलें जाल्यार उर्दू साहित्यांत जोगेंद्रापाल, काजी अब्दुस सत्तार, राही मासुम रजा हे नामनेचे कादंबरीकार आसात. कोंकणी भाशेची पयली कादंबरी म्हळ्यार क्रिस्तांव घराबो. ती रोमी लिपयेंतल्यान आशिल्ली. ताच्या उपरांत देवनागरींतल्यान शणै गोंयबाब हाची गोमंन्तोपनिषत्‌ दुसरें खंड हातूंतली ‘संवसार बुट्टी’ ही पयली नवलकथा बरयली. साहित्यीक परंपरा मर्यादित आशिल्ल्यान आनी विंगड लिपींनी वांटून गेल्ल्यान कोंकणी कादंबरी उपेखक्षित उरली. सद्याक देवनागरी लिपींतल्यान ‘रोमांसी’ ह्या नांवान वळखुपांत येवपी बर्‍योच कादंबर्‍यो उजवाडाक येतात. कन्नड लिपींत व्ही. जे. पी. साल्दाना हाणें इतिहासीक कादंबर्‍यो बरेतरेन बरयल्यात.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:साहित्य
वाडत्या बियाची वपार
वाडत्या बियाची वपार
Vaddtea Biachi Vopar - The Seed Growing Secretly ( Parable )
वपारिंचो हेतू
इजायासान अशें आदींच सांगललें तें तांचे सवें पाळोन येता:
"आयकुन-आयकून तुमकां काय, समजचें ना; पळेवन-पळेवन तुमकां काय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जोड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दोळे धांपलले आसात; ना तर दोळयांनीं तांकां दिसूंक लागतलें, कानांनीं तांकां सारकें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां समजतलें, आनी, तीं परतून येवन, हांव तांकां बरीं करीन ."
वाडत्या बियाची वपार
पवित्र पुसतक ː मार्क ४ ː २६-२९
२६ आनिंक-ऊय ताणें म्हळें: देवाचें राज अशें: êक मनीस आपल्या शेतांत बीं वंप्ता; २७ रात आनी दीस, तो न्हिदललो आसूं वो जागो आसूं, बीं किरलता आनी वाडता; हें कशें तें तो कांयच नकळो. २८ जमीन आपणा असटंगीं फळ दिता, पयलीं पालो, मागीर कणस आनी शेकीं कणसांत गुल्गुलीत गटो. २९ आनी शेत पिक्तोच, लुवणी पावली म्हणून रकडच तो विळो लायता.
“वपारिंनीं उलयतलं, संवसार रचलल्याक गुपीत आसललेो वसतू उक्तेो कर्तलं”, हें प्रवादियाचें उतर अशें खरें जालें. (मातेव १३:३५)
पळेइयात न्याळ
The Seed Growing Secretly, Commentary & Meditation
संदर्भ
http://www.rc.net/wcc/readings/parables.htm
वर्ग:जेजुच्यो वपाऱ्यो वर्ग:देवाचें उतर वर्ग:देवनागरी पानां
Bapa Mhojea Mogalla Gaion
Bapa mhojea mogalla !
Mhojem jivit Tujea hatant soddtam,
Tuka man'ta titlench kor mhonn magtam;
kitem-i korxi, Tuzo upkar man'tam
soglleak toiar, sogllench mogan ghetam.
Tujich khuxi zaum-di mhoje sovem
somest mon'xam, soglleam rochnnam-i sovem
Tuje lagim anik magchem kitem ?
Mhozo otmo Tujea hatant ghaltam,
Sogllea kallzan Tuka, Deva, ditam,
Ani mhakach Tuje adhin ditam.
Vhodd-vhodd visvas Tujea mogar tthevtam,
Tujer patieun Tujea gopant liptam.
Hanv put Tuzo ( hanv dhuv Tuji)
Mhozo Tum Bap mhonntam :
Tuje-oslo Bapui mhaka mellnam !
http://www.songs-from-goa.at/info14-music-with-staffnotation.html
English
Father,
श्रावणांतले आयतार
श्रावणांतले आयतार म्हळ्यार श्रावण म्हयन्यान येवपी आयतार. ह्या म्हयन्यान येवपी चारुय आयताराची बायला तशेंच चलयो पुजा करतात.
Bapa Mhojea Mogalla Gaion
English
I abandon myself into your hands;
श्रावणांतले आयतार
पुजेची विधी
एक तांबये घेवन तातूंत भितर उदक घालतात. हळद-पिंजर लायिल्लो नाल्ल त्या तांब्यार दवरतात आनी मागीर हो तांबयो खोल्यार पुजूंक दवरतात. कांय घरांनी हो तांबयो पाटार पुजतात. त्या खोल्या कुशीक वा पाटा कुशीक दिवली पेटोवन दवरुन सोबीत रांगोळी घालतात. धवो कपडो दाव म्हण घेतात, तातूंत एक सुपारी,हळडिचो कुपको,हळद पिंजर लायिल्लें फूल आनी नाणें बांदून एका दोणांत दवरतात. अरुण देव म्हळयार दावांत आशिल्ली सुपारी आनी नाणें म्हळ्यार लक्ष्मी होच दाव सगल्या आयतारांक पुजतात. दाव पुजपाक जे दोणें करतात तें दर आयताराक बदलतात पयल्या आयताराक पारजाताची पांनां,दुसऱ्या आयताराक हळडिचीं पांनां ,तिसऱ्या आयताराक खांवचीं पांनां जाल्यार चवथ्या आयताराक द्रोण करपाक शेरवडिचीं पांनां वापरतात ही पानां पिकील्या केंसा भशेन आसतात तसोच हो निमणो आयतार आशिल्यान ताका म्हातारो आयतार म्हण्टात. पांचवो आयतार आयलोच जाल्यार स्त्रीलींगी झाडांच्या पानाचें दोणें करतात.
Bapa Mhojea Mogalla Gaion
English
Whatever you may do, I thank you:
श्रावणांतले आयतार
पुजेचें साहित्य
आयतार पुजपाचें साहित्य म्हळ्यार
Bapa Mhojea Mogalla Gaion
English
I am ready for all, I accept all.
श्रावणांतले आयतार
विेसर्जन विधी
निमण्यां आयताराक तुळशींत पायतकीच दाव सोडून तातूंली सुपारी प्रसाद म्हण बायलां खातात. जो नाल्ल आयताराक पुजतात त्या नाल्लाची पंचखाद करुन सगल्यांक वाडटात सगळ्या आयतारांक बायल उपास करता. ती रातचें जेवण जेवना. गरीब वा गिरेस्त आसूं बायलां व्हडा भावनेन हे आयतार पुजतात. पयलो,दुसरो,तिसरो आनी चवथो आयतार ५ तें ५:३० सुमार पावयतात आनी पाचवो आयतार ४ तें ४:३० वरांचेर पावयतात.
Bapa Mhojea Mogalla Gaion
English
Let only your will be done in me,
श्रावणांतले आयतार
विेसर्जन विधी
वर्ग:देवनागरी पानां
Bapa Mhojea Mogalla Gaion
English
and in all your creatures -
I wish no more than this, O Lord.
Into your hands I commend my soul:
I offer it to you with all the love of my heart,
for I love you, Lord, and so need to give myself,
to surrender myself into your hands without reserve,
and with boundless confidence,
for you are my Father.
This wonderful Prayer of Abandonment is written by Charles de Foucauld.
Polleiat
Gaionnam
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Gaionnam वर्ग:Romi panam
Slovenia
Sondorbh
वर्ग:Sonvsarachim Raxttram वर्ग:Europachim Raxttram वर्ग:Romi panam
Gõy
Gõy
Goa (Konkani: गोंय)
Goem ek Bharatochem rajio jem doriadegechea vibhagant Ostompt Bharotachea Konknnant asa Tache sorvbhonvtim Mharaxttr utore vatten ani Kornattok udent ani dokxinn vatten asa ani Orbi doria ticho ostomptechi doriadeg zavn asa. Tem Bharotachem soglleam von lhan rajio asa.Taka boreantlem rajio mhonn ‘Ikravea Orthik Aiogant’ tichea adarik sonrochna khatir dorzo dila ani ‘boreantlea dorjeachea jivita’khatir Bharotant Raxttrio Lokvostichea Aiogan 12 panvddeacher. unchlo dorzo dila Ponnji tachi rajdhani zavn asa ani Vasco da Gama tichem vhoddlem xar. Itihasik Moddganv xar ozun Purtugezachea sonskruticho probhav dakhol korta zoim Purtugez poile thoim sollavea xekddeant pavle vepari koxe aile ani veginuch tannim tacher tabo ghetlo.Goem ek adli Purtugalachi vosahot,Purtugalchi pordexi zago zaka Purtugez Bharot mhonn vollkhotale ani jem 450 vorsam aslem je meren Bharotant tem 1961 vorsa aplea tabeant ghetlem. Goeank bhorpur lok zanv te ontoraxttrio vo ghorche bhonvddekar dor vorsa tichea dhoveful vellam khatir, ratchea jivita khatir, devosponni zageam khatir ani jagotik daizachea bandavoll xastra khatir bhett dita. Tika girest rukhavoll ani prannjivit asa, kiteak tichem stholl Ostompt Ghanttant asa, zo ek jivitachea vividhtecho unchlo zago zavn asa
Vattharachea akara nodren, Delhi uprant, Goem Bharotacho soglea von dusro lhan (1987 vorsa ghottok raj mell'llea uprant) prant. Lokvostechea nodren Sikkim, Mizoram ani Arunachal Prodex pranta uprant to chovto urta. Bharotachea ostom kinarer tachem thikann asa zo Konkonn vibhagant aspavta. Ut'tore vatten Mharaxttr prantachi, tor udent ani dokxinn vatten Kornattok prantachi bhonvtonn lagta. Ostomte vatter Orbi doria urta. Prantachi rajdhani Ponnji asun Vasco Da Gama (Vasco) hem tichem vhoddlem xar. Soglleant dusrem vhoddlem xar Moddganv jem itihasik toxem Purtugez sounskrutaiechem xar zaun asa. Purtugez vepareanim, Goeant 15vea xekddeant paim dovorlo ani taka bollkailem. Purtugezancho ho pordexi zago (gondhollan vosnnuk mhonnttlolo) 450 vorsam aslo, zo Bharotant 1961 vorsa tabeant ghetlo.
Vellam xivai Goem ontoraxttrik vastuxilpxastrachea daizak lagun nanvlovkik zalam zantunt Bom Jezuchea Basilikecho aspav asa. Ostompte ghanttachea avatthak lagun Goeant girest rukhavoll ani prannjivit disun ieta.Hem vegllench jivxastr pollovpak lok anvddeta.
Sobit vellank lagun Goem famad zalam:
Itihas
Mukhel lekh: Goencho Itihas Usgalimalant khoddpanchem kantovp. Goeant sampoddlolem khoddpanchem kantovp Bharotant purvilea monxakullachea jivitachi khunna dakhoitat. Goem, Shimoga-Goem Hirveafatrachea potteant Ostompt Ghanttant urta( ek zago vhodd ujeaporvotant, lokhonn zomovpant ani ferruginous quartzite hantunt, oxi govai mell’llea, ji  Acheulean lokvosti dakholl korta Khoddpachea kantovpachi kola (petroglyphs) laterite sopeancher ani grenaitt xilla Usgalimal Kuxavoti nhoimchea ostomptek ani Kajur zagear asat Kajurant, khoddpachea kantovpant zonvaram, tectiforms ani her grennaittant nokxeo distat. Bhangrache nanne Goenchea Kodomba Razan mudron kel’le sampoddlleat. Purvilea Goenchea somajant bodol zavnk pvla jen’na Bharoti;Ario ani Dravidi stholantor ievun thollachea odivaxeam modem misoll zale zache vorvim adinchi Goenchi sonskrutichi bunead shapli. Adlea Goeant  Se Cathedral  asa tem Purtugez bandavoll xastracho nomuno asa ani ti Igorz Asiantlea vhodd Igorzam modli ek asa. Mhadev devull Kodomba kallachem zavn asa. 1843 vorsa Purtugezamni apli rajdhani Adlea Goem savn Ponnji vheli. Modlea 18vea xekddeant, Purtugez Goem atam asa tea ximent vaddlem. Teach vellar, Purtugezanchi Bharotantliher sompot’ti te gomovnk pavle je meren tannim tancheo ximo ghott kori poriant ani Estado da India Portuguesa ghoddi poriant zachem Goem ek vhoddlo bhag zavn asa. 1947 vorsa Bharotak svotontrai mellttoch, Bharotant Purtugezam kodden aslole Bharoti zage portun divpak magle. Portugal te soddunk toiar na zalo, Dezembrache 19ver 1961 vorsa Bharotache foujen Goeant vochun Operation Vijay vorvim Goem, Damanv ani Div vosnnuko Bharotant misoll keleo.Goem, Damanv an Div ek songh prodex koso  Kendr Sorkara khal aslo, Maiachea 30ver 1987 vorsa, ho songh prodex vibhagun Goem Bharotachem ek 25vem rajio zavnk pavlem ani Damanv ani Div ek songh prodex koso urlo.
Purtugez vosnnukvadeanim, Goa nanv Evropi bhasanim bhitor kaddlem punn tacho oromb ozun nivoll zanvk na. Mhabharot, hi Bharoti virkotha, Goeank 'Goparashtra' vo 'Govarashtra ' mhonn ul'lekh korta zacho orth 'gorvancho zomo'. Purvilea Sonskrut bhaxentlea borovpanim 'Gopakapuri' vo 'Gopakapattan' vapuddlolem melltta. Him nanvam her povitr Hindu borovpant Harivansa ani Skanda hantunt zhollkotat. Xevttachea borovpant, Gomanchal mhonn Goeank vollkhotat. Gove, Govapuri, Gopakpattan ani Gomant him nanvam, hea zageak dilolim her nanvam jim Purannant ani her borovpanim kantoilolim sampoddttat. Goeank, 'Aprant' mhonnui vollkhotat.
Purtugez vastuxilpkole xastrachem ek udharonn – ek Pornea Goenchem kopel
Goeank ek lambdik itihas asa zo isvichea adlea tisrea xekddeant fattlean veta jen'na to Mauria rajeacho ek bhag aslo. Don hozar vorsam adim Kolhapur (Mharaxttr) hache Satavahanas hannem tacher raj choloilem.Uprant Badamichea Chalukia kodden 580 tem 750 poriant tabo gelo. Fattofatt thodde xekdde Silhares, Kadamb ani Kalyani Chalukia (Dek'kancho raza) hannim Goencher raj choloilem.
1312 vorsa Delhichea Sultananim Goencher raj choloilem.Punn tea rajeacho hea zageacher tabo oskot aslolean tankam Vijoinograchea Harihar I hankam xeronn zavchem poddlem. Vijoinograchea somrattan uprant xembor vorsam Goencher xek choloilo. 1469 vorsa Gulbargachea Bahmani sultananim Goem bochkailem. Ho vonx konsoll'llea uprant Bijapurchea Adil Shahchea tabeant ho zago ailo ani tannim Velha Goa palvi rajdhani keli.
1498 vorsa Vasco da Gama-n, Kerollchea Kozhikode hanga doria margan pavl dovorlem.Uprant to Pornea Goeant pavlo.Vosnnuk sthapunk Purtugalachi mokh asli. Hea vorvim Evropi sot'te koddlean mosaleacho vepara voir kobzo korunk pavle. Ottoman Turkanim paromporik marg bond kelolean hem korunk sompem zalem. Uprant 1510 vorsa, Purtugez novsena odhikari Afonso de Albuquerque hannim xek cholovpi rajeank ganvchea somratt Thimayachea mozotin haroile. Hea vorvim tannim kaiom rabito, Velha Goa vo Pornea Goeant sthaplo. Purtugezank dusrea rajeacho bollixtt zago naka aslo punn ek vosnnuk, toxench navik boll zai aslem.
Inkizisanvank (1510 tem 1812) lagun ganvkarank, misionaranim bollan Kristanv kele. Hem korpak tannim tanchi zomin, kitab vo zage zopt korpache khastichi bhirant dakhovn, dhomki divpacho upeog kelo. Zaite Hindu Kristanv zale punn tannim aplem daiz sambhall'llem. Inkizisanv ani sotavnne koddlean kus marunk hozaranim Goeantlean poll kaddli ani sezarchea Kornattokantlea Mungllur, Karvar ganvanim vochun ravle.16vea xekddeant Evropi boll Bharotant pavtoch, Purtugez aspotik Brittix ani Dutch hannim revaddo ghatlo. Bharoti-Purtugez zage ostompte kinarer thoddech urle zantunt Goencho vhodd aspav aslo.
18vea xekddeant ek athvich ghoddni ghoddli jika Pinttochem 1787 vorsantlem bondd mhonn vollkhotat. Hachi sfurti French bondda koddlean aili. Purtugezachea xekacher hem poilem moniskulliechem bondd.Goem tachi mhotvachi sompoti zali ani taka Lisbonak melltat teoch nagrik sovloti divpant aileo. Purtugezanim aplea nagrikank, ganvchea bailam kodde kazar zavpak ani Goeant ravpak umed dakhoili. Punn khoreponnant ganvkarank (donui Kristanv ani Hindu) te unneponant lekhtale. Hea ekvottachea bhurgea-ballank 'mestis' hankam Purtugez boreponn dakhoitale. Uprant ek sonsod rochli ji raza kodden nitt sompork sartali. 1843 vorsa, rajdhani Velha Goa thavn Ponnje vheli. Modlea 18vea xekddeant, vapuddlolo zago vaddovn atam aslolea Goenchea vatthara itlo zalo.
Bharotak 1947 vorsa Brittixam koddlean svotontrai mellttoch, Purtugal hea zageacho tabo soddpak kobul naslo. Ekvottit Raxttranche Sorv Sobhent modesti koruna atm- nirnnoi ghevpak suchoilem. Xevttim 1961 vorsa Bharoti 40,000 bollache fovjen ghuri ghatli.26 horanchi thoddi lottafett zalea uprant Goem, Damanv ani Diu( Udent Mharaxttrant urta) hankam Kendra khala Songh Prodex kelo. Ekvottit Raxttranchea Surokxa somiten he ghurie add dox divpi tharav manddlo zo Soviet Songhan nakarlo. Uprant zaitea raxttranim hem akromonn svikarlem ani Portugalan 1974 vorsantlea tanchea Carnation Bondda uprant tem mandun ghetlem. 1987 vorsachea Setembrache 30 tarker, he Songh Prodex vibhagun Goeank Bhartacho 25vo prant kelo ani Damanv ani Diu Songh Prodex ravle.
Bhugol ani Hovaman
Goenchea vattharacho akar 3702 chovkott kilometr (1430 moil) 14° 53'54" ut'tor ani 15° 40' ut'tor okxanx tor 73° 40'33" ani 74 °20'13" rekhxanx urta. Choddso Goencho bhag Konknnantli doriadeg ji ostompt ghanttant pavta ani Dek'kan soddeak kuxin korta. Sogleam von unch tenkxi Sonsogor zavn ji 1167 metr unchaier asa. Goeank 101 kilometr doriadeg asa. Goencheo mukhel nodi Mandovi, Zuari, Terekhol, Chapora ani Betul. Murganv bondr Zuarichea tonddar urta jem Dokxinn Asientlem ek boreantlem borem soimbik bondr. Zuari ani Mandovi nodi Goenchea jivitacheo zhori zavn asat ani aplea nhoim-a vorvim 69 ttoke bhugolik vatthar udkan vhanvoitat. Goenchea nodincho marg 253 kilometr (157 moil) asa. Goeant tinxim purvilim tollim asat jim Kadamba vonxachea kallar bandlolim. Toxench xembor odhik voizuki zhori asat.
Goenche matiechem pangrum chireanchem zavn asa ani tem tambddea rongachem lokhnnachea oxides hantunt girest asa. Fuddem, bhitorlea bhagant nodichea degancher mati mou ani moliechi ani ti khonniz toxench kalli matien girest asa ji jitrop rovpak bori. Bharotachea up-khonddantlea purvilea kallachim khoddpam Molem ani Anmod Goenchea ani Kornattok prantanchea ximer distat. Tankam Trondjemetic Gneiss mhonnttat ani tim Rubidium isotope hanchea pormonnem 3600 milianv vorsam adlim. Hancho ek nomuno Goem Videapitthan prodorxonnak dovorla.
Goem, uxnnea prodesant urta ani Orbi doria lagsor aslolean vorsacho chodd kallak gorom ani domott hovaman asta. Mai mhoino sogleam von gorom ani ken'na gormi 35 °C (95 °F) vochun domott asta. Pavs Junhachea poilea atthvoddeant pavs ieta ani gormi thonddaita.Choddso Goencho vorsuki pavs, pavsallea udexim melltta ani Setembr xevott poriant poddtta.
Modlea Dezembr tem Febrer porian, Goeank ek thondd mosom asta. Hea mhoineanim thondd rati asun 20 °C (65 °F) ani gorom dis thoddem domott asun 29 °C (84 °F). Bhitorlea bhagant dongrache unchaiek lagun rati chodd thondd astat.
Upvibhag
Rajio don jil’leant vibhaglam. Ut’tor Goem ani Dokxinn Goem. Dor jil’leacho ek jil’lea Odhikari karbhar polleta zaka Bharoti sorkar nemta. Ponnji Ut’tor Goenchi mukhialoi toxench Goenchi Mukhialoi zavn asa. Ut’tor Goem porot tin upvibhagant vibhaglam—Ponnnji ani Dicholi ani panch taluka- Tiswadi, Bardez, Pernnem Dicholi ani Sattari. Moddganv DokxinnJil’leachi mukhialoi zavn asa. Dokxinn Goem porot panch up-vibhagant vibhaglam-Fonddem, Murganv, Moddganv, Kepem, ani Dharbandora. Ani sat taluke Fonddem, Murganv, Saxtti, Kepem ani Kannkonn, Sangem ani Dharbandora (Fonddem taluko Ut’tor Goem savn Dokxinn Goeant Janer 2015 vorsa halovpant Goenchim mukhel xaram Vasco da Gama, Moddganv, Ponnji, Mapxem ani Fonddem zavn asat. Ponnji ani Moddganv heo don Goencheo Nogorpaliko asat. Tera Nogor Porixod asat: Moddganv, Murganv( Vasco da Gama dhorun), Peddnnem, Mhapxem, Dicholi, Sanklli, Valpoi,Fonddem, Kunkolli, Kepem, Kuddchoddem, Sangem ani Kannkonn. Goeant 334 ganv asat.
Goenche taluke
Ut'tor Goenche taluke zambhllea rongan dakhoileat ani Dokxinn Goenche taluke sontrea rongan dakhoileat.
Goencho prant don jil'leanim vibhagla: Ut'tor Goem ani Dokxinn Goem. Ut'tor Goenchi mukhel kocheri Ponnje urta ani Dokxinn Goenchi mukhel kocheri Moddganv urta.Dor eka jil'leak Zil'lo Odhikari asa zaka Bharot sorkar nemta. He jil'le 11 talukeanim vibhaglole asat. Ut'tor Goenche taluke Bardez, Divcholi, Peddnem, Fonddem, Sattari ani Tisvaddi. Dokxinn Goenche taluke Kannkonn, Murganv, Kepem, Saxtti ani Sangem.
Bharotache Sonsodent Goeank dor jil'leak ek, oxeo don Loksobhecheo boska asat. Raj sobhek ek boska asa.
Rukhavoll ani Prannjivit
Bharotantlem sogleam von borem pacharlolem Suknnea Obhoiaronnio Salim Ali Bird Sanctuary zavn asa.
Ranacho vatthar 1424 kilometr asa zo sorkari malkecho asa.Him ranam choddxim bhitorlea bhagant udentik urtat. Ostompte ghantt zo udent Goencho chodd bhag zavn asa to jivxastr pollovpacho bhag mhonn ontoraxttrik maniotai mell'llea. National Geographic Magazine hachea Febrer 1999 ankant, Goeank tachea uxnnetaiechea girest jivxastrak lagun Amazon ani Congo nodinchea bhagank sor kelam.
Kole, randukor ani bhonvtelim suknnim rananim distat. Suknnea modem kirkire, maina ani kir sampoddtat.Vegllea toranchem nustem zoxem kul'leo, vagio, sungttam,
gorma, kalvam ani sangttam gorailolem dista. Goeant sorpanchi lokvosti chodd asa ji hundracher tabo dovorta. Goeant zaitinch raxttrik udheana asat zoxe porim Salim Ali Bird Sanctuary.Her prannjivitachim obhoiaronniachim nanvam oxim: Bondla Wild Life Sanctuary, Molem Wild Life Sanctuary, Cotigao Wild Life Sanctuary, Madei Wild Life Sanctuary, Netravali Wild Life Sanctuary, Mahaveer Wild Life Sanctuary. Salim Ali Bird Sanctuary Choddnechea zunvear urta.
Kull Ghorchem Utpadon (GDP)
Bharotacho girest prant Goem zavn asa ani tachem GDP akhea desa von oddez pavtti vhodd ani tachi vadd soddsoddit asun 8.23 ttoke zavn asa.
Ud'deg dhondo
Modhiom vorgache udegant kittnaxok, sarem,ttaior, ttub, zotim, moche, vhanno, rosaionn, gonvam utpadon, tikhem, follam ani nustem dhobeanim bhorop, kazu bio,lugott ani soreachem utpadon dista.. Goem, tachea unnea molak lagun soreak famad zalam karonn soreacher kor khub unno asa. Anik ek duddu ievpachem karonn mhonnche pordesant nokri korpi nagrik je aple duddu tanchea kuttumbhak patthoitat. Zuari ud'degachi vorsavollichi ienavoll 36,302 krutt rupia tor Sesa Goa chi ienavoll 17,265 krutt rupia (2005 vorsachi) asli. Dogaincheo mukhel karbhari kocheri Goeant asat.
Seva
Poriotton, Goencho mull ud'deg ani to doriadeger chodd urta ani bhitorlea bhaganim unnem zait veta. 2004 vorsa don kotthi bhonvddekaranim Goeank bhett dili. Hantle chear lakh lok pordexi asle.Hachim sabar karonna asat: Poilem, hea vattharachem itihasik sudharop jea vorvim porkeam xim soirigot. Dusrem, chodd (35 ttoke) Katolk lokvosti.Hem sounskrutechem daiz Portugez vosnnukvada pasun Bharoti her bhagam poros Evropi vo Amerikek lagim korta. Goenchi sounskruti Kristi, Hindu ani Islamancho mell zavn asa.
Goenchem jevonn Portugal, ostompt Bharot ani Orbi hancho mell zavn asa (ani poriotton mosomant Kaxmiri).Goem Bharotantli ekmev vegllich suvat zoim tujean eka hottelant vochun (nustem ani kombie masa viret) donui gaicheam ani dukrachem mas jem thoddem tiksannechem asta, toxench beer,dakancho soro ani her soro ugteponni chakum ieta..
Ieradari
Goenchi mukhel ieradari khasgiponni choloileo bosi jeo xar ani ganvank zoddttat.Goem sorkaran choloileleo dhoveo ani nillea-tambddea pott'ttiancheo bosi Kadamba Transport Corporation mukhel margar (zoxem Ponnji-Moddganv) dhanvtat ani thoddea poixilea ani talukeacheam mukhel zageanim vetat.Vhoddlea xaranim zoxem Ponnji, Moddganv xaram modem bhonvloleo bosi nagrikanchi seva kortat.Bhovxik ieradari titli suddsuddit na ani choddxeo bosi sanje uprant dhanvpacheo bond zatat.
Goenkar chodd korun duchaki dhanvtereanche aple ieradaricher patietat. Goeant don raxttr marg dhanvtat, Bharoti ostompt kinaren koddlean Goem tem Bombaim udente vatten ani Mungllur dokxinn vatten. Goenche modlean vetolo NH-4A, udentek Ponnje ani Belganvank zoddtta. NH-17A Murganv bondr tem Kutthale zoddtta ani novo NH-
17B toiar zatoch, chear lenicho mhamarg Murganv bondrak thavn NH17 eka vegllea zagear Verna mellttolo zo Daboli vimantolla koddlean vetolo. Goeant 224 kilometr raxttrmarg ani 815 kilometr zillo marg asat.
Bhaddeache ieradarint mittor nasloleo tteksi asat ani kheddeganvanim rikxa. Ek athvich ieradari mhonnche hollduveo-kallio duchaki mottorsaikoli tteksi zachea cholovpeank pilots mhonn pachartat. Hea dhanvtereank fattlean ek boska asta t ani bhaddem adinch tharaitat vo uprant ghetat.Goenchea thoddea zageancher nhoim/nodi upunk feribotti asat jeo Nhoi Ieradari choloita. Goeank don relimarg asat- ek South Western Railwayn choloilolo zo vosnnuke kallar bandlolo ani zo Vasco ani Hubli zoddtta ani Moddganvchean pas zata. Adli hi mittor gauge atam rundailea. 1990 vorsa bandlolo Konkonn relimarg doriadege koddchean samantor cholta ani Mumboi tem Malabar kinarek zoddtta.
Goenchem ekmev vimantoll- Dabolim vimantoll, loskori vimantoll asa zorui nagrik uddpank porvangi diloli asa.Loskori kama khatir mollam vapuddnant ten'na nagrik upeogak to vapddum ieta. Hea niamit uddpam xivai, hem vimantoll bhaddeachim uddpam hatalltta. Murganv hem lagsorlem bondr jem min, petrol, kollso ani ontoraxttrik mhal hatalltta. Choddxeo bhair dhaddpacheo vostu ganvtti astat. Ponnje- jem Mandovi nodichea kinarer urta tem ek dhakttem bondr jem adim 1990 vorsa porian Goem ani Mumboi bhitor poinnareanchi vahatuk hatallttalem.
Loksonkhiaxastr
Goenchea ganvkarank Inglixin Goan mhonnttat, Konknnint Goenkar mhonnttat, Purtugezin Goes (dadlo) ani Goesa (bail) ani Moratthint Govekar mhonnttat.
Goenchi lokvosti 1.3444 krutt ravpeanchi jea vorvim tem chovtem dhakttem raj (Mizoram ani Arunachal Prodexa uprant). Tachea lokvostechi vaddh 14.9 ttoke dor vorsak zata. Dor chovkott kilometra fattlean.313 lok ravtat. 49.77 ttoke lok ganvani ravtat. Hozaram dadleam modem 960 bailo. Goenchi sakxarta 82.32 ttoke zantunt dadle 88.88 ani bailo 75.51. Hindu (65%), Katolk (30%) ani Islam he Goenche tin mukhel dhorm. Goeant 1498 vorsa thavn Evropi vosnnukvada sangta Romi Katolkponn pavlem jen'na Vasco da Gaman Malabar doriadeger pavl dovorlem. Inkizisanva vellar Purtugezam khala Hindunk bollan dhorm bodlunk lailo Hem nakarlolea zaitea Hinduvank paromporik rivaz choloitat mhonn koid kele.Goenchim mukhel xaram Moddganv, Murganv Ponnji ani Mhapxem zavn asat. Nimnnea chear xarank zoddttolea zageank ganv koxe vollkhotat.
Purtugez raj somptoch, mukhel uloiloli bhas Konknni ani sahitek, xikxonnank Inglix
vapuddtat.Goenchi bhas ek vadacho vixoi zoim don gottam Konknnivadi ani Moratthivadi modem ek chollvoll 1985-87 vorsa zali. Chodd lok (Hindu, Kristanv ani Musolman) maibhas Konknni khatir zhogoddle. Chollvolle uprant 1987 vorsa eke manddnen Konknni bhaxek odhikrut bhaxecho dorzo dilo.Don pongddachea zhogddeank lagun hi bhas chalik launk zomlem na. Xiklolea lokanche purvile Purtugez bhaxek mar boslo ani ti thodde lok ghorant uloitat ani bhou thoddim pustokam
tantuntlean porgott zaleant. Inglix bhas sovloti ani somajik halchalik upkartoli bhas chodd lokak somzota. Hindi bhas hi uloiloi dusri bhas.Poilim chodd lok Goeam Konknni uloitalo punn atam Hindi bhas uloiloli aikunk melltta karonn zaite Bharotantle bhaile lok hanga pavleat.
Goeant somorpiloleo porbo Natal, Paskam, Chovoth, Novem Vorsa Dis, Xigmo ani Karnaval. 1960 vorsa thavn Xigmo ani Karnaval porbo ganvanim pavleat ani halinch hea porbank bhonvddekar uddi ghaltat. Heo porbo thodde dis choltat ani tantunt partteo ani nach zatat.
Ostompte Inglix kantaram Goeant chodd lokak avoddtat. Paromporik Konknni lokgitank tachea uprant zago melltta. Manddo, hem paromporik Goenchem songit zacho 19ve xekddeant oromb zalolo to kherit porbank gailolo ani nachlolo dista.Goeant contrance songitui fankivont zanvk pavlam.
Xit ani nustea koddi Goenchem mukhel jevonn. Goem aplea veg-vegllea nustea pratam khatir famad zalam. Narl ani narlachem tel Goenchea randpant vapuddpant ieta ani tantunt mirsango, kallim miriam, mosalo ani vinagr vapddun veglloch suvad ieta. Dukra masache prat zoxem vindalu, xakuti ani sorpotel Katolkanchea choddxea porbank randtat. Tantiacher adarloli girest bhou patllicho prat zaka bebinca mhonnntat tem Natalank chodd avddichem. Chodd nanvlovik soreachem piop fenni Kazu fenni kazuchem foll fugovn kortat ani maddanchi fenni maddanche surechi kaddttat.
Goeant don sonvsarik daizache zage asat. Bom Jezuchi Bazilika ani thodde nemlole Konvent.Basilikent, Sant Francisacheo reliko asat zaka zaitech Katolk bhavarti aplo askari sant mandtat.Dor doskak, tachi kudd sokla haddun porje khatir puzpak ani pollovpak dovortat,.Osli ghoddnni nimmnni 2004 vorsa ghoddl. Vhoddle kabizadachea zageancher Goem-Purtugez modichi vastuxilpkola pollonvk melltta.
Goeant zaite kodden Bharoti-Purtugez modichea vastuxilpkolen bandlolim ghoram asat zorui kaim ganvanim tanchi got titli bori na. Fontainhas, Ponnje ek sounskrutik zago tharaila ani to ek jivo jivitacho songrahloi koso vapuddtat ani zoim Goenchi jivit, vastuxilpkola ani sounskruti nodrek ieta. Purtugeza kallcho probhav kaim Goenchea devllanim dista chodd korun Mongexi devllant.Punn 1961 vorsa uprant kaim oslim devllam moddun Bharti pod'dotin bandleant.
Goem futtbol khellak chodd korun Moddganv xar chodd lovkik. Hangasor mukhel khella moidan asa jem Fatorda urta. Futtbol ganvchea xetanim pavs na ten'na ani rovop na ten'na khell'llolo dista. He khell chodd doria degechea ganvanim khell'llolo pollonvk melltta. Choddxe vhoddle National Football League pongodd zoxe Vasco, Sallganvkar, Dempo, Sporting Clube de Goa, Fransa Pax, Churchill Brothers hangache.
Halinchea doxkanim Kriketticho probhav bhou promanant dista ani hachem karonn taka raxttrik TV palov dita. Hacho porinnam Brittix rajea kodden soirigot naslolea Dokxinn Asiecher zala.
Rajeachem ekuch khellachem moll Fatorda Stadium zavn asa jem Moddganv asa.Hea mollacher ontoraxttrik futtbol toxench krikettui zata. Hoki khell tisrea zagear urta.Goem hokiche fixealkaieche paromporik kott aslem jem halinchea kallar dilovlam.
Sorkar ani Rajkaronn:
Panjim vo adim Purtugez kallar Pangim mhonn vollkhololem taka Goenkar aple bhaxent Ponnji mhonnttat ani tem Goenchea proxasonnachi rajdhani zavn asa ji Mandovi nodichea dhodder urta. Goenchi Vidhan rajdhani Porvorim urta zoim Goenchi Vidhan Sobha bhorta ji Mandovi nodichea poltoddi asa.Punn rajeachi niasobhechi rajdhani Mumboi (adlem Bombay ani Goenchea bhair) asa ji Mumboichea Mha Niasobhe khala asa.Ticho ek bhag Ponnje asa. Goeank, Bharotachea don sodnachea Sonsodent, Lok Sobhecheo don boska ani Raj sobhechi ek boska asat. Goenchea ek sodnache vidhan sobhent 40 vangddeanchi vidhan sobha asa zacho mukheli Mukhel Montri zaka proxasok boll asa. Raj choloitolo sorkar chodd boska melloilo pokx vo aghaddicho asta. Bhoumot aslolo pokx vo aghaddi sorkar choloita. Rajpalak Raxttrpoti nemta. Rajpalachi bhumika chodd dobhajeachi punn ken'naim sorkar konnem korcho vo vidhan sobha sthogit korchi ten'na tachi bhumika chodd nirnnaiok zavn asa zoxem fattim ghoddlam.Pondra vorsam modem 1990 tem 2005 tis vorsam sthir sorkar aslea uprant, Rajpalan vidhan sobha virgoili ani Raxttrpoti rajvott ghoxit keli. Jun 2005 pott nivoddnukent venchnnuko zaleleo.thoim panchantle tin zage Kongres pokx jikhlo ani sodrer ailo. Goeant, Kongres ani BJP he don vhodd pokx. Her pokxanchim nanvam UGDP, NCP, MGP zo khub porno ani zo aple paromporik venchnnuk mandd harounk pavla. Her Bharotachea prantanim protek dhormank Brittix kaide lagu keleat toxem hanga disonam, Purtugez samaneo kaido zo Napolean kaideancher adarit asa to sorkaran Goeant sambhall'lla.
Khobrepotram ani Masikam
Ganvchea vortmanpotram porgottnent, Inglix bhaxeche Herald potr Goenchem soglea von pornem chalu aslolem jem 1983 poriant Purtugezint aslem zaka O Heraldo mhonnttale punn tem atam Inglixin uzvaddaitat, jivall punn dhakttem Gomantak Times,
ani Goenchean uzvaddailolem poilem Inglix disallem The Navhind Times.Hanche xivai The Times of India, ani Indian Express Mumboi ani Bengllurchean hanga ietat.
Sorkari maniotai aslolim potram Navhind Times, Herald, Gomantak Times (Inglixin) Gomantak, Tarun Bharat, Navprabha, Pudhari, Goa Times, Sanatan Prabhat, Gova Dhoot (soglim Moratthi) hancho aspav asa. Hachea xivai Sunaparant Devnagri Konknnintlean bhair sorta. Him soglim disallim potram. Gomantak eka kallar nanvlovkik Goenchem dispotr aslem zaka Tarun Bharotan sokla uddoilem. Halinch Gova Dhoot chodd famad disallem zanvk pavlam.
Bhailim disallim, Goeant dusrea zagear thavn pavtat tantunt Kesari, Times of India, Maharashtra Times, Navashakti adi hancho aspav asa. Don mukhel khobram sounstha asat teo Press Trust of India ani United News of India.
Her porgottneo Goa Today (Inglix mhoineallem), Goan Observer (Inglix satollem), Vavraddeancho Ixtt (Romi Konknni satollem), Goa Messenger, Gulab (Konknni mhoineallim) Bimb (Devnagri Konknni mhoineallem) Harbour Times ani Digital Goa.
Durdorxonn
Goeant Bhartantleo asloleo sogleo TV vahinneo distat. Heo vahini chodd kebolantlean mellttat ani bhitorlean zageanim upgirea vorvim pollounk mellttat. Durdorxonn ji raxttrik vahini asa tacheo don bhuim-vahineo asat, Goeant soglleo keboll vahini asat zanchi nanvam MTV,ESPN, Fox, Zee TV,ZEE Marathi, HBO, Star Plus, Star Movie, BBC, CNN, Tensport, AXN, Star World, Star News, Sony, Set Max, SAB, Sahara One, Sahara News, Discovery, National Geographic,Animal Planet, adi. Elektronik madhiom zantunt thollave kamgar asat teo ETC, ANI, Sahara, NDTV, sthanik kebol khobram vahini zoxim Goa 365 (Inglix), Goa Newsline ani Goa Plus (donui Konknni).
Telekom
Mukhel telekom seva Reliance Infocomm, Tata, Indicom, BPL BSNL, Hutch, Airtel ani Idea
Xikxonn
ditat. Sogleo xalla Sorkarachea SSC Boarda khala ietat zancho obheaskrom Sorkarachem Xikxonn Khatem toiar korta. Thoddeo xalla ICSE Board choloitat.Chodd xikpi Goeant aplem xikop Inglix madheomant kortat. Prathmik xallo chodd Konknnintlean choltat (khasgi punn sorkari adara khal). Bharotantlea her zageam bhaxen, thollavea bhaxenchea xallanche ankdde unnem zait distat karonn xikpi Inglix madheom posond kortat. Ek bori Inglix madheomachi xalla Moddganvchi Ignatius
Loyola High School ji 19vea xekddenant xikxit Moddganvkaram khatir survat kel'li punn ganvkarache vaddik lagun oslem arokxonn atam kaddun uddoilam.
Dha vorsanchea xallechea kalla uprant, xikpi Junior kolejint proves kortat ani vinean, kola, kaido vo ud'deg dhondo xastr apnnaitat. Thodde tin vorsanch diploma kortat. Don vorsanchea kolejicho kurs kortoch vevsaik podvi ghetat.Goem videapitth ekuch Goenchem videapitth jem Tallganv urta ani sogleo koleji tachea asrea khal asat. Goeant tin iznerki koleji ani ek voizuki kolej asat. The Goa Enginnering kolej ani Goa Medical kolej sorkar choloita ani don iznerki koleji khasgi malkecheo. Halinchea kallar Vernechi Padri Conceicao College of Enginneroing ek bori kolej zavn asa. Vokhdam xastr, vastuxilpkar anid dant-voizuki kolejui her koljim vangdda distat.
Goeant kolejink khub magnni aslolean thoddeank xikxonna khatir Goeam bhair vechem poddtta. Doriantli iznerki, hotel karbhar ani randop henvui Goeant xikoitat.Goenchem ekmev vesai karbhar xikovpi xalla Goa Institute of Management asa ji svotontr asun 1993 vorsa Pri.Romulado D'Souza hannim sthaplea.
External links
हें लेख देवनागिरि लिपिंत वाचूंक हांगा क्लिक कोरा।
वर्ग:Konknni वर्ग:Bharotachem rajyam वर्ग:Boreantlim borim panam वर्ग:Romi panam
कथा
कथा म्हळ्यार खासा एकमुळो परिणाम सादपा खातीर ल्हानशें कथानक, मर्यादीत पात्रां आनी वेंचीक घडणुको हांचे एकजीव निर्मणेचो गध्य साहित्यप्रकार. आर्विल्ले कथेच्या मोटव्या आकाराक लागून तिका ‘लुघुकथा’ अशेंय म्हणटात.
कथेचे घटक
एक कथा म्हण आकाराक येवपाक ते कथेक कांय घटक जाय आसतात, तेन्नाच असा साहित्य प्रकाराक कथा म्हणप जाता. हे घटक सकयल नोंद केल्यात.
कथानक
कथेचें बीज हें कथानक. कथेक आपली अशी काणी आसता. हे काणयेक कथानक म्हणटात. कथानक हें कथेचेर नियंत्रण दवरपी मुखेल सूत आसता. कथेक सुरवाते सावन शेवटा मेरेन योग्य प्रवाहांत बांदून दवरपाचें काम कथानक करता. कथानक मुखेलपणान तीन पांवड्या वेलयान चलता. ते पावडे म्हणल्यार सुरवात, मध्य आनी शेवट. सुरवातेक कथेचो विशय उक्तो जाता. मध्य भागांत ताचो विकास जाता आनी शेवटाक कथा पळयताना प्रेक्षकांच्या मनांत निर्माण जाल्ल्या प्रस्नांक जापो मेळटात. माथाळ्याचोंय आस्पाव कथानका भितरूच जाता. माथाळो  विशयाची सुलूस निर्माण करता.
पात्रां
कथा बरी जातली जाल्यार कथाकारान पात्रांचें स्वभावदर्शन बरे तरेन घडोवंक जाय. कथेच्या पात्रांचें एकंदरीत चित्रण तांच्या हालचालींतल्यान उबें जावंक जाय. कथेचे खरें जैत प्रसंगा परस स्वभावदर्शनाचेर चड आदारीत आसता. कारण कथा वाचून सोंपल्या उपरांत लेगीत कथेंतलीं पात्रां वाचकांचे तकलेंत उरपाक जाय.
संघर्श
संघर्श लेगीत कथेंत  खूब म्हत्वाचो आसता. दर एका कथेच्या कथानकांत कसलोय तरी संघर्श आसपाकूच जाय. हो संघर्श मागीर दोन पंगडांतलो, दोन मनशां मदलो वा दोन मनां मदलो आसूंक जाय. कारण विरोध हें कथेचें मुखेल आग आसता. आनी संघर्शाच्या आदारानूच कथा मुखार वता. सगळ्यांत पयलीं कथेच्या कथानकाची मांडणी संघर्श तंत्राचेर करची पडटा. हो संघर्श कथेचे सुरवाते सावन तें शेवटा मेरेन चालू उरता.
वातावरण निर्मिती
कथेचे निर्मितीन कथेंत आयिल्ल्या प्रसंगाक / घडणूकेक धरून  वातावरण निर्मिती करची पडटा. जर प्रसंग रानांतलो, दर्या देगेवयलो, निर्जन सुवातेवेलो आसलो तरी तशी वातावरण निर्मिती करपाक भोव गरजेचो आसतात. एका विशिश्ट काळाचें कृतीचें आनी सुवातेचें वातावरण निर्माण करूंक जाय. त्या काळाक सोब सारकें वातावरण निर्माण करपाक जाय.
भास / शैली
वाचकांक जी भास समजता तेच भाशेन कथेंत भास वापरूंक जाय. त्या त्या वर्गाच्या मनशांची भास वापरप  जाता, शैली त्या मनशाक लागू जाता तशी आसपाक जाय. अडेची उतरां घालप नां. भास मुखेल घटक. कथा निर्माण करपा फाटल्यान भास मतींत घेवपाक जाय. समाजाक समजता तसली सादी, सरळ, सोंपी भास वापरपाक जाय.
1. दैवत कथा
देव देवतांचेर आदारीत आसता त्यो धार्मीक कथा. तातूंत देव वा  देवी हांचो नायक – नायिका  म्हण आसपाव आसता. संकटाच्या वेळार गरजेवंताक आदार करप, तांकां त्रासांतल्यान मुक्त करप आनी समाजाक नवी मुल्यां-तत्वां घालून दिवप हे कथेचो हेतू आसता. त्याच तरेन देव-देवतांचो आदर करप हे कथेची मोख नदरे मुखार दवरतात. ह्या कथांतल्यान देख घालून दितात.
2. विज्ञान कथा
ज्यो कथा विज्ञान विशयांचेर आदारीत आसतात तांकां विज्ञान कथा म्हणटात. विज्ञानीक सोदाचो आसपाव आशिल्ल्यो काणयो वाचकां मुखार दवरतात तेन्ना वाचकांक विज्ञानाची ज्ञान प्राप्ती जाता. विद्यार्थी जेन्ना असल्यो कथा वाचतात तेन्ना विज्ञानीक नदरेन चिंतन-मंथन करपाक पावतात.
3. लोककथा
हे कथेचो कोण लेखक आसा म्हणपाची जाणविकाय  नासता. ह्यो कथा खंयच्याय एका समाजाक लागू जाल्यो आसतात. ह्यो कथा एके पिळगेक साकून दुसरे पिळगेक एक दायज कशें पावती जायत रावता. लोकां मदी वा समाजांत, वर्सां पासून फामाद आशिल्ली कथा म्हणल्यार लोककथा.
4. विनोदी कथा
वाचप्यांक हांसोवप, हो हेतू घेवन बरयिल्ली कथा. वाचप्याच्या तोंडार हांसो हाडप हाचेर चड लक्ष्य आसता. काणयेंतल्यान विनोद करप आनी देख दिवप, हे कथेची मोख आसता.
5. ग्रामीण कथा
गांवगिर्या वाठारांतली जीण दर्शोवपी कथा. हे कथेंत,गांवगिरी भास,गांवांनी चलपी कांय रिती,थंय रावपी लोकांची जगपाची पद्धत, आदी आसपावता.
6. समाजीक कथा
समाजांतल्या घडणुकांचेर आदारिल्ली कथा. चड प्रमाणांत ही कथा, खंयचोय समाजीक उध्देश दिता. समाजाक जागृत करपा खातीर आनी समाजाचें प्रभोधन करच्या मनान ह्यो कथा आकाराक येतात.
7. निती कथा
खंयच्याय एका समाजीक प्रस्नाक न्याय दिवप, अशे तरेचो हेतू मनांत बाळगून कथा आंगरूप घेता ती कथा म्हणल्यार निती कथा. खंयचेय गजालीक नीत मेळोवपा खातीर  एक मोख आसता वा हे संबंदी  जी नीत घडून आयल्या अशे तरेची कथा नितीचो उद्देश साकार करता.
कथेची उडटी वळख
पयलींच्या काळांत जेन्ना साहित्य बरोवन दवरपाची परंपराच नाशिल्ली, त्या काळांत काणी ही सांगपाची आनी आयकुपाची आसताली. सांगपी जितलो कुशळ, तितली काणी चड फुलताली.उपरांत छापणावळीचो सोद लागून काणी पुस्तकरूपान वाचप्यांमुखार आयली, तेन्ना ‘सांगपी-आयकुपी’ संबंद सोंपून ‘लेखक-वाचक’ हो नवो संबंद तयार जालो. ह्या बदलाक लागून काणी पर्थून पर्थून आयकूंक लोकांक मानवतालें. हाचें कारण म्हळ्यार दरेक सांगपी, विंगडविंगड शैलींत ती सांगतालो. पूण त्योच त्योव काणयो पर्थून पर्थून वाचूंक लोक उबगले. लोकांक नवें वाचूंक दिवपाच्या यत्नांतल्यान नवे प्रयोग जावंक लाहले. १४ व्या शतमानांत चॉसर आनी बोकाचीओ ह्या इटालियन लेखकांनी कल्पनाविलासाचेर आदारून बरयल्ल्यो सुरसकथा म्हळ्यार कथा ह्या साहित्य प्रकाराचे उदरगतींतलो एक मदलो पांवडो, अशें म्हूणं येता.
आदली काणी राजा-राणयेची, देव आनी साधुंची, गंधर्व वा परींची ना जाल्यार जादूची वा विस्मितांची आसताली. पूण सुमार देडशें वर्सांफाटीं कथेन नवें मोडण घेतलें आनी सादारण मनशाच्या जिवितांतल्या सादारण घडणुकांचेर उजवाड घालो. कथेन वास्तवाकडेन पळेनाफुडें ती वाचप्यांक चड मानवपाक लागली आनी तिका लोकांच्या मनांत सुवात मेळ्ळी.
१९ व्या शतमानाचे सुर्वेक युरोप-अमेरिकेंत जेन्ना नेमाळ्यांचो जल्म जालो, तेन्ना ल्हान वा मोटवे बरपावळीची गरज उप्रासली. लोकांची आवड पारखून संपादप्यांनी कथांचो आगरो धरलो.गरज आनी मागणी पळोवन लोखकांनी कथा मोटवी केली. ह्या बदलाची मागणी म्हून नवें तंत्र जल्माक आयलें.
एडगर अलन पो ह्या अमेरिकन लेख कान संवसाराक आर्विल्ली कथा दिली आनी नवें तंत्र शिकयलें. ताच्याच काळांत जर्मनींत हॉफमन, फ्रांसांत बाल्झाक, मेरिन आनी रशियेंत गोगोल,पुश्कन हांणी कथेची बुन्याद घट केली. तांच्या फाटल्यान फ्रांसांत गी द मोपासां, रशियेंत चेकोव्ह आनी अमेरिकेंत ओ. हेन्री हांणी कथा हो प्रकार गिरेस्त केलो.
काळा प्रमाण फुडें कथा बदलत गेली. विज्ञानाचे उदरगती वांगडा कथेचीय उदरगत जावंक लागली. फ्रॉइडान मनोविज्ञानाच्या मळार केल्ल्या संशोधनाचो लेखकांनी खुबूच लाव घेतलो.कथा विशयाचे विविधतायेप्रमाण वेगवेगळीं रूपां घेवन लोकांमुखार येवंक लागली. देखीक- रहस्यकथा,भंयकथा, विज्ञानकथा, अदभुत कथा आदी.
परकी शेकातळा चिड्डल्या भारतांत कथेची चळवळ विसाव्या शतमानाचे सुर्वेक सावन चालीक लागली, जाल्यार पोर्तुगेजांच्या शेकातळा गोंयांत कथेचे चळवळीक चड कळाव लागलो.ज्या काळांत गध्य कथा हो प्रकार भारतीय साहित्यांत अवतरूंक नाशिल्लो, तेन्ना कृष्णदास शामा हाणें रामायण-महाभारतांतल्यो कथा गध्य कोंकणीतल्यान बरयल्यो. तरीपूण कोंकणीतली पयली आर्विल्ल्या कथा ह्या शतमानाच्या तिस-या दशकांत शणै गोंयबाबान बरयली. उपरांत १९३४ वर्सा ‘वोंवळा’ आनी १९५३ वर्सा ‘भूंयचाफी’ हे कथांझेले उजवाडाक आयले.नेमाळ्यांतल्यानय कथा उजवाडाक येवंक लागल्यो. गोंयचे मुक्ती उपरांत मात कोंकणी कथा सगळ्या आंगांनी फुलूंक लागली. कथा लेखकांनी कथेची गिरेस्त बरपावळ करून कोंकणी कथेक भारतीय कथा साहित्याच्या मळार मानाची सुवात मेळोवन दिली.
वर्ग:देवनागरी पानां
बडे गुलामअलीखाँ
संगीताची आवड
बडे गुलामअलीखाँ हो आंतरराश्ट्रीय किर्तीचो गायक.ताचो बापूय अलीबक्ष आनी बापोलयो कालेखाँ हे दोगूय पतियाळा घराण्याचो नामनेचो गायक फतेअली हाचे शिश्य आशिल्ले.खाँसायब अलीबक्ष गावप वांगड दिलरुबा हें वाद्य बेस बरें वाजयतालो.
शिक्षण
गुलामअलीखाँ आनी ताचो धाकलो भाव बरकत अलीखाँ ह्या दोगांयनी संगिताचें मुळावें शिक्षण आपल्या बापायकडेनूच घेतलें.गुलामअलीक गोड आवाजा वांगडाच ग्रहणशक्तीची जोड लाबिल्ल्यान पिरायेच्या विसाव्या वर्सासावन तो बरे तरेन गावंक लागलो.
जिविताची वाट
तरी स्वतंत्र मैफली करूंक लागतकच 1927 वर्सासावन ताका नामना मेळूंक लागली.पंजाब तशेंच कलकत्त्याक भरिल्ल्या संगीत परिशदांनी ताणें 1940-42 मेरेन बरेंच नांव मेळयलें.1944 वर्सा मुंबय भरिल्ल्या ‘विक्रम संगीत परिशदेत’ ताणें आपले कलेन लोकांक भारावन उडयले.देशाचो फाळणे उपरांत तो मुंबय रावपाक आयलो.ख्याल, ठुमर्योव, भजनां आदी प्रकार सारक्याच समर्थपणान आनी गोडव्यान गावपी एक असामान्य गायक म्हणून पुराय देशांत ताची नामना जाली.तेचपरी पंजाबी ढंगाचो ठुमरी गायक म्हणून ताची एक वेगळीच नामना आशिल्ली.’सबरंग’ ह्या टोपण नांवान ताणें जायत्यो ख्याल आनी ठुमर्योम रचल्यो.
भोवमान
1956 वर्सा ताका भारताचें नागरिकत्व मेळ्ळें. संगीत नाटक अकादमी वरवीं इनामा आनी भारत सरकारावरवीं ताका ‘पद्मभूषण’ हो किताब मेळ्ळो.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Kharsann Naslolem Mitt Vopar
Voparincho hetu
Tednam xisamnim lagim sorun Taka vicharlem: “Voparimnim tanchê kodde kiteak uloitai?” Tannem portipall kelo: “Kiteak Sorginchea Rajeache gutt vollkhunchem dennem tumkam dil’lem asa; tankam herank na. Asa tankam Dev anink-ui ditolo ani tanchem map bhoron òt’tolem; punn na tankam, asa tem porian tanchê koddlem Dev kaddun ghetolo. Dekhun Hanv voparimnim tanchê kodde uloitam, kiteak polleun-ui tankam disona, ani aikun-ui tankam aikona ani somzo-i na.
Izaiasan oxem adinch sanglolem tem tanchê sovem pallon ieta:
‘''Aikun-aikun tumkam kãi, somzochem na; polleun-polleun tumkam kãi dischem na. Kiteak hea lokachem kalliz zodd-nibor zalam, tanche kan bhere zaleat, tanche dolle dhamplole asat; na tôr dolleamnim tankam disunk lagtolem, kanamnim tankam sarkem aikunk melltolem, monan tankam somzotolem, ani, tim Mhojê-xim portun ieun, Hanv tankam borim korin .’ ''
Kharsann Naslolem Mitt Vopar
Povitr Pustok ː Matev 5 : 13-16 (Mark 9 : 50, Lukas 14 : 34 f.)
13 "Tumi prithumechem mitt. Punn mittachi kharsann bigòddli zalear, ti taka koxê bhaxen portun diunk zait? Tem fokot bhair uddounchem ani pãiam tolla mostunchem, anink kiteakuch upkarona. 14 Tumi sonvsaracho uzvadd. Dongrachea mathear bandlolem xar lipon urona. 15 Pailê pondak dhampun dovrunk konnuch ponntti laina; ghorant astea soglleank ticho uzvadd poddunk, ti eka peddar dovortat. 16 Têch porim tumcheô boreô kornniô polleun sorgar astea tumchea Bapak monxamnim vakhannchê khatir, tumcho uzvadd tanchê mukhar porzollum-di."
वपारिंचो हेतू
तेदनां शिसांनीं लागीं सरून ताका विचारलें: “वपारिंनीं तांचê कडे कित्याक उलयताय?” ताणें पर्तिपाळ केलो: “कित्याक सर्गिंच्या राज्याचे गूट वळखुंचें देणें तुंकां दिल्लें आसा; तांकां हेरांक ना. आसा तांकां देव आनिंक-ऊय दितलो आनी तांचें माप भरन òत्तलें; पूण ना तांकां, आसा तें परियान तांचê कडलें देव काडून घेतलो. देखून हांव वपारिंनीं तांचê कडे उलयतां, कित्याक पळेवन-ऊय तांकां दिसना, आनी आयकून-ऊय तांकां आयकना आनी संजोय ना.
इजाय्ासान अशें आदिंच सांगललें तें तांचê सवें पाळन येता:
‘आयकून-आयकून तुंकां कांय, संजचें ना; पळेवन-पळेवन तुंकां कांय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दळे धांपलले आसात; ना तोर दळ्यांनीं तांकां दिसुंक लाग्तलें, कानांनीं तांकां सार्कें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां संजतलें, आनी, तीं म्हजê-शीं पर्तून येवन, हांव तांकां बरीं करीन .'