cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
सांत आलेस इगर्ज
इगर्जेच्यो परबो
१) कणसाचें फेस्त – हें फेस्त ऑग्स्टाचे १५ तारखेक जाता. हो शेतकारांखातीर एक व्हड खोश्येचो दीस. बरें पिक जाल्यार पुरो म्हूण मागणे करपाक हें मीस भेटयतात. ह्या दिसा सांत आलेसाची इमाज घेवून पाद्री पुरसांव काडीत लागींच्या आंगोडी तळ्याकडेन जंय गांवकारांची शेतां आसा थंय वता आनी थंयच्या शेताचेर भेसांव घलून कणस कातरतात. उपरांत इगर्जेंत वचून मीस भेटयतात. मीस जाले उपरांत सगळे लोक हीं कणसां घरा व्हरून ऑल्तोरिचेर दवरतात. खास घरांत ह्या दिसा पातोळ्यो करतात. साश्टी वाटारांत कुडतरी सगळ्यांत चड शेतां रोयतात आनी ह्या गावांन “GRANARY OF SALCETE” हें नांव जोडलां.
२) सांजांव – हें फेस्त जून २४ तारखेक ही परब मनयतात. ह्या दिसा सांत जुवांवान आपल्या आवयच्या कुसव्यांत आसतना आंकवार माऱ्येक तिका भेट करूंक आयली तेन्ना फुशालकायेन ताणे उडी मारली. तर ह्या निमतान ह्या दिसाक गांवचे कांय लोक मिस जाले उपरांत आपल्या कपलाक सांजावाची वाल घालून भोंवतात. तशेंच बांयत उडकी मारतात. त्या दिसानी जीं फळां जातात तीं जांव्याक भेटोवपाची परंपरा आसा. तर ह्या सांजांवाच्या दिसा हालीं काजार जाल्ल्या जांव्या खास आमंत्रीत करतात. ताचे खातीर बऱ्या-बऱ्या जेवणाची तयारी करतात. आनी निमाणेकडेन तो घरा वतना ताका वोजें दितात, म्हणल्या फळां, गोड वस्तू आदी दितात. ह्या सगळ्या सण परबां बरोबर आनीकूय कांय आसात तीं आशीं – नाताल, नवें वर्स आनी पास्कांची परब आदी.
इगर्जेची घांट
सांत आलेस इगर्जेची घांट कुडतोरकारांच्या सदचे जिणेचो कारबार चलयता. ही घांट गावांतल्या लोकांक काजार, जल्म आनी मरण जाता तें कळयता. सकाळची घांट वाजता तेन्ना सगळे लोक रोजार करतात आनी आपल्या वावराची सुरवात करतात. दनपारच्या बारा वरांचेर जेन्ना घांट वाजता तेन्ना लोक आसा थंय उबो रावन रोजार करता. तशेंच सांजचे आमोरीची घांट वाजता तेन्नाय लोक उबी रावन रोजार करतात. ८ वरांचेर दिसाची निमाणी घांट वाजता तेन्ना लोक आपल्या घरांत ऑल्तोरी मुखार रोजार करतात. तेर्स जाल्या उपरांत भुरगीं आपल्या व्हडिलांचें बेसांव घेतात. देवा बापाचे, देवा पुताचे आनी देवा पवित्र आतम्याचें बेसांव तुजेर पोडो आनी व्हडलें जाव म्हणून व्हडिलां भुरग्यांक बेसांव दितात.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Calvim
Calvim / ( Konk’nnit: kɑ:lvé) hô ék mannkulôso zuõ Aldonchya Purvék asam. Hô ganv Bardezaché Purvé-xim’er vosIam. Hém Corjuvemché dokxinnék ani Cherãoché uttoré modem sth’oll ghéun asa. Hô ganv Aldonché dokxinn-purvék, tin Kelomet’ranchea ontorak asam. Hô ék Aldonchea vataracho lhanso bhag ani tachea bhugolik karnna’k lagun, taka zuõ mhunn vollok mell’ea.
Bhugolik shruxtivornnon
kɑ:lvé 15.58˚N 73.87˚E sth’ôllachér asam. Tachi ôdmasan un’chai 19 mt (62 feet) asa. Tachem havaman uxnnà pradesant asam ani tacho tapman gôrme disani 38 °C gôram ani valsaar, ani thônnayé disani 21 °C asta. kɑ:lvé chār vādeani bhagoilém asam, navank; Bella Vista, Grand Calvim, Piquen Calvim and Mottém tārum.
kɑ:lvé tachea bhugolik shruxtivôrnnônam khatir, taka zuõ mhunncheak bhag mell’la ani tem Moidea-Mhapsa nodiè degèr voslãm, ji Mandôvi nodièk uk,tti zata. kɑ:lvéchè sorbhovtonni põi asat ani ad’lea ka’llar thaun nistèm dhorpak ganvkareãnk adār ditat. kɑ:lvé eké va’tènt Aldonak pulachea adharant zuddlolém asam zalear dusré va’tént Mayém-Bicholim Talukék zudd’lam. Heo põi, Ponjechém Navik vibag sambaltam. kɑ:lvé tin mānso asat jeõ shé’tank ani khaz’nak põichém udok pavoitat. Heo mānso pavnnéchè madhyamint nustekarank Ponjechém Navik vibag samball’pak dita.
Lôksônkya
Bharatachea 2011 varsachea lôksônkya prômann, kɑ:lvé 424 mônis rāvtat. Tatuntlé 46 tak’ké dadlé ani 54 tak’ké bailo asat zalear tatuntlé 49 tak’ké dadlé ani 51 tak’ké bailo sak’xar asat. Tatuntlé 9 tak’ké lôksônkya prômann, sôh vorsa sokoil aslolim burgim asat.
Mukhel shāram modem ôntor
Kɑ:lvé dôr eka shaarak lagchea ontorar modem asam. Kɑ:lvé põnje kodleam 18kilo meterachea ontorar asam. Mhapxea 10 kilo meterachea ontorar asam ani Bichole 9 kilo meterachea ontorar aasa. Kɑ:lvé adim pasun ek zuõ axilean ani tanchea unnea loksonkhea kallkant aslem.
Purai vattar
Kɑ:lvé gauvchi purai vattar 13520.50 hectors asa, tatuntle fokkot 3316.25 hectors zominn 200 gharam bandpank uzzar zalea. Urulli 10205.25 hectors zonmin xetkamma khatir bhagoilam ani lhanso ranti vattar asam. Hea ganvant kaich zominn veparavixim va uddyogi kamank bhagovunk na. Kɑ:lvé lhanso zuo astanam legun hea ganvant sogleo disa dispotteo govjecheo gazali asat. Ho lhanso ganv aldonche motadarsanghecho bhag ani aldonchie panchayatimchea sagllea vevarant vanto ghit aila.
Dhôrm
Kɑ:lvé ganvchô 98 tak’ké lôk Kristãnv dhorm palltat. Hea ganvchi firgôz Sant Sebasteãnvank bhèttoili asa. Hea ganvchea vattarantlim chār kopélam veg-vegllea Santank bhettoilolim asat, navank; Immaculade Conceçaõ, Saõ Juaõ, Bhagivont Khuris ani xezarchea Ponolém ganvant Pénha de Frānça. Kɑ:lvéché firgôzék, 1980 vorsa Aldonchea vattarant firgôz mhunn maan méllo. Hea addim ti poilim ék kopél asli ani kãi vorsanchea ontoran hea ganvant ximitèr bandun kaddli, tachè adlim morna Aldonchè ximitèrint zait aileant.
Hér suvatô ani jinnéchi pod’dot
Hè firgôzèchea ôdikarachém; somaz mōndolant, Sant Do̒minic Saviocho khèll mōndol asam, téch porim kurai kōchèri, u:p-bolaiki Kèndra, ani bank, teach ghorant asat. Kãi vorsam fatthim hea ghorant bālvadi choltali, punn atam bhurgeãnk dusrea Aldonchea iskolani bhorti kel’lya karnnak lagun hi bālvadi bond udoilea. Hèm firgozèchem somaz mōndol aiz lègun ganvchea ani firgozèchea somajik mellaveãnk somborombnnècho adhar zaun asa. Sant Do̒minic Saviochea khèll mōndolak ék footballachem moidan asa, taka patlea vôrsani kai suddharnna keleãnt ani ek lhanxi vatika bhurgeank khellpak bandun kaddlea.
Kɑ:lvécheo nagriki gozali Aldonche panchayatin nõnd keleo asat. Kɑ:lvé ganvant bāzar nashilean adim-pasun lôk ganvchi pikavoll ghèun vikrék Mhap’xieãm bāzarak vetat ani teach bāzarant novea vostumchi khoridi kortat. Kɑ:lvé ganvant so̒d’dea dôn posré ani dôn bar’rãm asat, ani thõisor sanzchea vellar ganvche dadle disunk yétat. Kɑ:lvé ék zuo axileãn taka sorkari udkachi sōi, tele-phône ani bizzli Bichole taluként sauñ pat’toili asa.
Itihas
Kɑ:lvéchea lokani Aldona pol’todd marcheak, po’ñeo ani tarricho vapor 1984 vorsa meren kel’lo ani hea vorsãm uprant Kɑ:lvé ganvant poilèch favtim ferrychi seva suru zal’li. Ferryché sevént ganvchea soglea lokank bhorpur modot ekunntis vorsãm, novo pul bandun kadisor keli. Ferrichi seva dhôr vellar sarki naxilean ganvchea lôkank khub kôx’tt kadchem podlôle. Novea pullcheo orjiõ astanam, com’nidadché zomnniché add’kollink lagun, bandkam suru zaunknaxil’lem. Ott’ra Febrérache boxi’che goddnuké uprant novea pulacheo vatto sorkaran novean uk’thaileo. Hea op’gatan sô monxãncho prann kadlo, tanché modem chār iskolachim bhurgim legun aslim. Hé goddnuként purai ganvank toxench Gõiank ani hèr goikarank sõnvsar bhôr dukhan bhorlim.
Novo Pul
Kollav kori nastanam sorkaran bego-beg pulachèm bandkam suru kelèm ani oktubrachea tèra tarker 2013 vorsa pulachi uk’tavnni zali. Hea pul’an atam, Kɑ:lvé gãnvank, purai Bardez vattarak zoddun dilam. Kɑ:lvécho lok gãnvam bhair paõl marpak, boxiché yèradaricher adaril’lo asa. Boxiñcho vell yèradari khatean tharail’lo asa ani heo boxi Aldona-Moid’dea marga voileãn Mhapsa voitat.
Somajik Jivit
Kɑ:lvéchè purvoz shet’kar asle. Goi mukti uprant Kɑ:lvécho lôk boro e̒s mellch e̒ āxent vidèshant kamak laglo. Hea vattarantli xetam adunik sadnacho vapôr kortat, zôxem ki paddeancho-nãgôr ani hatin luvnni. Novẽo sõrkari suvidayo axil’lean legun lhu-lhu hea gãnvche̒m xetkam nox’tt zait-gelam, karann vavradi unne̒ zaleat ani rôilole̒m varyẽm ani xetam, ganvchim gorvã nāx kortat. Kodd’xeãcher xèt rôvop pat’lea challis vorsank sodun dillam.
Nuste̒m dhorop, ho ekuch porãmporik dhõndo vorsank sãnvn chollun aiel’lo asa. Hea zuveãnk doryache̒m udok samball’pak tin mānso asat. Heo mānso põink udok pavoita ani gãnvchea lokank nuste̒m dhôrpak soyeg dita. Kɑ:lvé ganvant tin bàkeri asat jeo hea ganvãnk ani xezarchea ganvãnk pavtat. Her zanavoram zoxe̒ paddè, gāi, bok’ddeõ, kombyõ dhon’deak posleant. Him gôrvam e̒k somajik pi’dda zal’lim asa ani tankam lagun gãnvkarank xe̒tam sodchim poddleant karann him gôrvam xe̒tacho nāss kortat.
Kɑ:lvé ro̒ton aboleãnchea fulanche̒ pikavollik nav-vazte̒m asam ani tanche jhèle Mhapsa, Bichole̒ vikrek vetat. Hea ganvchi mukhell pikavoll Bhāt. Royilea bhatachè prakar oshe asat; Jyoti, Kôran’guttë ani jire̒sār. Thoñdaye disani her pikavoll mellta zoxe̒m; Môsuri mirsang, kande̒, mullo, nāb, halsāndé, mérulé, vāl, tābdi bhāji, xeõpiã bhāji, kōnngi, Bénddo .adi. Hi sogli pikavoll ganvcho lôk khatat ani xezarchea bazrakui vhortat. Kai vorsãm fattim mānso ani band sarkè korpachi kallji gheunknaxil’lean Kɑ:lvéchem khazon pidd’ear zaunk paulem.
Somajik Somboromnneo
Mayache̒ 15 tarker Sant Sebasteãnvachem fe̒st soglea gãnvchea lokank ghôra portun hadd’ta. Vidèxant kām korpi soglèm ganvche put-dhuvô hea festak hajir astat. Hea fe̒stak vhoddè umedin ani khoxiẽn muzgām lãun Sant Sebasteãnvanchi murti pursanvan ganvank bhovddaitat. Anik ek fe̒st jem ganvank ekttaitam te̒m mhollear Sāo Juão, jem poramporik torean dôl tãnchém ani songitam ganvum bãint uddki marun somboromtat.
Nãnv-vazte̒ Lôk
Mr. Mathew Fernandes (Big Mac)’ ho ek songitkar zo apli kola songitan and vazovpan prostut korta.
Mr. Trafford Gregorio D’souza, ho ek nanv-vazto vokil zanne fatleam 13 vorsank apli seva choloilea.
Hea ganvchea man’nak sô padvigar asat, zanchi nanvam sokoil boroil’lim asat.
Sondorbh
Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)
http://joegoauk-pointofview.blogspot.in/2012/02/carona-calvim-aldona-bus-tragedy.html
Polleiat
Goy Wikivoyage
वर्ग:Konknni वर्ग:Goemchim Xharam, Ganv ani Zage वर्ग:Romi panam
सम्राट अशोक
अशोक, सम्राटः (जल्मः इ. स. प. 303?; मरणः इ. स. प . 232)
अशोक हो पूर्विल्ल्या काळांतलो भारतांतलो एक नामनेचो सम्राट. ताच्या भुरगेपणाविशींची म्हायती मेळना. बिंदुसाराच्या ह्या पुताचो जल्म क्रिस्ता पयलीं 303 वर्सा जाल्लो आसूंक जाय अशें मानतात. मौर्य वंशाचो हो तिसरो राजा. क्रिस्ता पयली 373 वर्सा मागध राज्याचो कारभार तो सांबाळूंक लागलो. आपल्या बापायच्या राजवटी वेळार अशोक तक्षशिला आनी उज्जयनी हांगा राजप्रतिनीधी म्हूण वावुरतालो. तो बिंदूसाराचो व्हडलो पूत न्हय, तरीपूण ताचो व्हडलो भाव सुसीम हाका इ. स. पयली 273 त राजगादयेवयल्यान कुशीक सारून तो राजा जालो. बिंदूसाराक 160 राणयांपसून जल्मल्ले 101 भुरगे आशिल्ले. तातूंत अशोक खुनशी आनी दुश्ट आशिल्ल्यान ताणें आपल्या भावांक मारून उडयले आसूंक जाय असो पुरावो कांय इतिहासीक बरपावळींतल्यान मेळटा. अशोकाक लागून चण्डाशोक वा दुष्टाशोक ह्या नांवान वळखताले. बौध्द धर्म आपणायल्या उपरांत मात ताका धर्माशोक (धर्मान चलपी अशोक) ह्या नांवान पाचारुंक लागले.
E´dê Ratricho - Dulpod
E´dê Ratricho
So late in the night
सम्राट अशोक
कलिंगाचेर जैतःकलिंगाचेर जैत
अशोकान राज्यकारभार सांबाळूंक लागल्या उपरांत 9 व्या वर्सा म्हल्यार इ. स. प. 261 त आपल्या राज्याच्यो शिमो वाडोवपा खातीर कलिंग वाठाराचेर घुरी घाली. अशोकान ही लडाय जिखली. पूण हे लडायेंत ताका व्हडा प्रमाणांत रगताच्यो न्हंयो व्हांवोवच्यो पडल्यो. अशोकाक लडाये उपरांत पश्चाताप जालो आनी अहिंसेच्या मार्गान मोगाची शिकवण दिवपी बौध्द धर्मा लागीं ओडलो. ताणें बौध्द धर्माची दिक्षा घेतली आनी त्या धर्माचो प्रसार आनी प्रचार करपाचें थारायलें. सुर्वेक ताणें उपासकाची (गृहस्थाश्रमी बौध्दाची) दीक्षा घेतली आनी एक अडेच वर्सा उपरांत तो संघांत म्हळ्यार बौध्द भिक्षुंच्या वर्गांत पावलो, अशें ताच्या रुपनाथ हांगाच्या फातरपट्यावयल्यान समजता. बौध्द प्रसाराचो वावर हातांत घेतल्या उपरांत सगळ्यांत पयलीं ताणें आपल्या राज्यांतली शिकार बंद केली. चैनी खातीर जावपी आपल्यो भोंवड्यो बंद केल्यो. धर्मप्रसाराचो वावर नेटान जावंचे खातीर ताणें इ. स.प. 256 त खास अधिकाऱ्यांची नेमणूक केली आनी तो स्वता बौध्द तीर्थांच्यो यात्रा करूंक लागलो. आपलो गुरू आचार्य उपगुप्त हाच्या वांगडा ताणें आपली नेपाळांतल्या तेराय प्रांतातल्या बुध्दाची जल्मसुवात आशिल्ल्या कपिलवस्तू लागींच्या लुम्बिनी बागेचें दर्शन घेतलें. उपरांत कपिलवस्तू, गया, सारनाथ, कुशिनगर, श्रावस्ती ह्या तीर्थस्थानांत ताणें भेट दिली.
अशोकाचो धर्म
अशोकाचो धर्म म्हळ्यार नितीची एक वळेरीच आशिल्ली. ताणें सर्वसादारण मनशांक घुस्पावन उडोवपी धर्म तत्वगिन्यानाच्यो व्हड व्हड धर्मकल्पना कुशीक दवरल्यो. तशेंच देव आनी आत्मो हांकांय ताणें एकामेकांमदी भरशिले नात. जिणेंत निर्मळताय येवचे खातीर ताणें लोकांक आपल्या मनाचेर ताबो दवरपाची बुध्द दिली. ताणें दुसऱ्यांच्या धर्माचो आदार राखचे खातीर, मोनजातीचेर काकुळट दाखोवन तांकां मारचे न्हय म्हूण मनशान वावुरचें अशें शिकयलें. आवय-बापूय, जाण्टे, गुरूजन, साधू-संन्यासी, गुलाम, नोकर-चाकर हांचे लागीं सभ्यतायेन वागपाविशीं ताणे उपदेश केला. सत्य उलोवपाची आनी सत्यान वागपाची ताणें देख दिली.
E´dê Ratricho - Dulpod
E´dê Ratricho
Source: J.A.A. Fernandes, vulgo: André Xett (1844-1980). Album Cantarancho. Song No. 116. Bogtavaddo, Chorão
सम्राट अशोक
अशोकाची चलणूकः
अशोकान फकत बऱ्या आदर्शांचो आनी विचारांचो उपदेशच केलो ना, ताची स्वताची चलणूकय ताच्या विचारांभशेन आदर्श आशिल्ली. ताणें शिकार करप सोडलें आनी मांस खावप थांबयलें. लोकां खातीर आनी जनावरां खातीर ताणें भलायकी केंद्रां बांदलीं. ब्राह्मण आनी हेर धर्माच्या लोकांचो आदार राखून ताणें सदळ हातान दानधर्म केलो. कलिंग हांगाच्या ताच्या एका फातरपट्याचेर अशीं उतरां आसातः “सगळे मनीस म्हाका भुरग्यांभशेन आनी सगळ्या मनशानीं म्हज्या भुरग्यांभशेन हे जीणेतलीं आनी परलोकाचीं सगळीं सुखां भोगचीं.
E´dê Ratricho - Dulpod
E´dê Ratricho
Musical form: Binary
सम्राट अशोक
राज्यविस्तार
आपली प्रजा उजू चलणूकेन चलची हाका लागून अशोकान फातरपट्यांचेर आदेश बरोवन दवरले. तशेंच बौध्द धर्माचें मार्गदर्शन जावंचें हाका लागून आरसपानी फातरी स्तंभाचेर (अशोकस्तंभ) आदर्श तत्वां कोरातून ते राज्यभर लायले. हांच्या वयल्यान ताचें राज्य खंयमेरेन पातळिल्लें हाचो अदमास येता. नेपाळ (रुक्मिणी-देई), पाकिस्तान (गांधार,मानसेहरा,तक्षशिला), उदेंत अफगाणिस्तान (लपांक आनी जलालाबाद), दक्षिण अफगाणिस्तान (शहर-इ-कून), राजस्थान (बैरात, भाबू), हरियाणा (तोप्रा), उत्तर प्रदेश (काल्सी, मीरत), अलाहाबाद (कौशांबी), बंगाल,(ताम्रलिप्ति), बिहार (मगध अरराज), मध्यप्रदेश (सांची, रुपनाथ), गुजरात (गिरनार), महाराष्ट्र (राष्ट्रीक) म्हैसूर (मस्की, सिध्दपूर), ओरिसा (धौली, कलिंग) हांगा सांपडिल्ल्या स्तंभांवयल्यान अशोकाचें राज्य सद्याच्या भारत, पाकिस्तान, उदेंत अफगाणिस्तान हांगा पातळिल्लें. दक्षिण भारतांतले केरळ (चेल), तमीळनाडू, पॉडिचेरी (चोल, चेर, पांड्य) आनी श्रीलंका (ताम्रपर्णी) हांचो मात ताच्या साम्राज्यांत आस्पाव नाशिल्लो.
राज्यवेवस्थेची नदरः
सम्राट अशोकान पयलींसावन चलत आयिल्ले राज्यकारभार पद्दतींत जाय तितलेच बदल केले. कलिंग जैता उपरांत तोशलीच्या राज्यप्रतिनिधदीचें पद निर्माण करून थंयची परिस्थिती सांबाळ्ळी. कलिंग झुजा उपरांत ताणें बौध्द धर्माचीं तत्वां राज्यकारभारांतल्यान मुखार हाडूंक सुरवात केली. ताचे तेन्नाच्या ग्रीक राजावांगडा इश्टागतीचे संबंद आशिल्ले. ताच्या सुजाण कारभाराक लागून ताणें निर्माण केल्लीं प्रतिकां आयजमेरेन भारताचीं राष्ट्रचिन्नां जाल्यांत.
E´dê Ratricho - Dulpod
E´dê Ratricho
Translated by António Vicente de Noronha (1895-1982), Pandavaddo, Chorão, July 1981
सम्राट अशोक
पळेयात
Ashoka
E´dê Ratricho - Dulpod
E´dê Ratricho
E´dê ratricho connu rê mindó,
सम्राट अशोक
पळेयात
वर्ग:प्रसीध, फामाध मंश्यां वर्ग:देवनागरी पानां
E´dê Ratricho - Dulpod
E´dê Ratricho
So late in the night, who is the lover,
Daram foffaitató. (bis)
Knocking at the door.
Aum guê cumar[9] sodanch cumpar,
I am your daily (usual) lover,
Dar´r maca cad´di. (bis)
Kindly open the door.
Dar´r tuca cadtim ga cumpar,
Maim assa bitôri. (bis)
But my mother is at home.
Mãim aslear assum guê cumar,
Let you mother be inside or not, my dear,
Amcho môg chodd vod´di. (bis)
Our love is more important.
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
Fa-rar Far Zattai Ranantum - Dulpod
Fa-rar Far Zattai Ranantum
Shots after shots are roaring in the forest
Type: Dulpod
Source: J.A.A. Fernandes, (1884-1980). Album Cantarancho. Chorão
Musical form: Ternary
Literary form: Political agitation and resistance
Translated by António Vicente de Noronha (1895-1982), Chorão, July 1981
Shots after shots are roaring in the forest.
Co-´n sangta tuca bõunsulé eta mun chôrunco.
Who is telling you that the Bhounsule are coming to loot.
Bõunsulé[13] chõrunc etat cornetti funcunum.
The Bhounsule are coming to loot blowing their trumpets.
Aváz ho aicunum-guelé garam sandunum. (bis)
Having heard the noise,
The villagers have run away leaving their houses.
Toddé dãun guelé rananim, toddé podlé teã táncanim. (bis)
सुनील छेत्री
उपलब्धी
देशातले सवोच्च आांतरराष्ट्रीय सांघटन फुटबॉल गोलाची सगळे ममळून स्ट्कोर ११२ आनी सामान्य मॅधचांन ७२ राष्ट्रीय गोल के ला. हो एक सगळ्या भारतीय राष्ट्रीय साांगाखातीर सगल्यान चड गोल करपी खेळाडूअसा. सुनील छेत्रीच्या त्याच्या ३४ व्या वाढददवसाननममत्त AFC द्वारा ताका एमशयन आयकॉन म्हणून घोवित करपाक आयले.
Fa-rar Far Zattai Ranantum - Dulpod
Fa-rar Far Zattai Ranantum
Some of them ran into the forest,
सुनील छेत्री
हेर जाग्यार ताच्या खेळाची सहभागीता
छे त्रत्रन २००९ साली मोहन बागान आपल्या व्यवसानयक कायाकतीन सुरवात के ले. त्या उपराांत ते JCT हातून गेलो थय तानी ४८ सामान्य भीतून २१ गोल के ले. तो २०१०, साली मेजर मलग सॉकरच्या कॅ न्सस मसटी ववझाडेसकडून खेळला. परदेशात वचपी उपखांडातलो नतसरो खेळाडू जालो. तशेच, युनायटेड स्ट्टेटान तो चड काळ दटकांूक ना आनी तो बेगीनुच इांडडया आय-मलगान परतलो. थय ताणे धचराग यूनाइटेड आनी मोहन बागानकडून खेळलो. भायर परदेशात वयच्या पयली ताका प्रायमरा मलग स्ट्पॉदटांग क्लब डी पोतुागाल करारबद्द के ले, थय ताने क्लबा वाटेल खेळो.
Fa-rar Far Zattai Ranantum - Dulpod
Fa-rar Far Zattai Ranantum
Some of them fell into the tanks.[14]
सुनील छेत्री
हेर जाग्यार ताच्या खेळाची सहभागीता
तानी भतााक २००७ नेहेरु कप, २००९नेहेरू चिक तसेच 2011 SAIF चॅस्म्पयन मशप जीकपाक मदत के ली. २००८ च्या AFC चॅलेंज कप वेळार तो भारताच्या सवा कृष्ट्ट खेळाडू पैकी एक असलो. त्याच्या खातीर भारतात ही मॅच स्जकली आखण त्याच्या खातीर 27 वसाातले त्याांच्या पदहल्या AFC अमशयाई चिका खानतर पात्र ठरले. त्या उपराांत 2011 AFC आमशयाई कपान दोन गोल के ले. छेत्रीन २००७, २०११, २०१३, २०१४, २०१७, आनी २०१८-१९ या वसाान स फावटी अखखल भारतीय फुटबॉल महासांघाचे वसाातलो सवोत्तम खेळाडू म्हणून घोवित करपा आय.
Fa-rar Far Zattai Ranantum - Dulpod
Fa-rar Far Zattai Ranantum
Ganttar ganttou marunc laglé sogleam Igôrzanim. (bis)
सुनील छेत्री
संदर्भ
hi:सुनील छेत्री
Fa-rar Far Zattai Ranantum - Dulpod
Fa-rar Far Zattai Ranantum
They started ringing bells in all churches.
सुनील छेत्री
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Fa-rar Far Zattai Ranantum - Dulpod
Polleiat
Dulpod Goenche
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
Farar Far Zatai Ranant(u) - Dulpod
Farar Far Zatai Ranant
Shots after shots are roaring in the forest
Type: Dulpod
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok 2,
Musical form: Binary
Literary form: Political agitation/ resistance
Farar far zatai ranant(u).
Shots after shots are roaring in the forest.
Pakle mat'tai ranneank(u).
The white men are shooting at the Rane.
The Rane are shooting at the white men.
Polleiat
Dulpod Goenche
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Dulpod वर्ग:Romi panam
साइना नेहवाल
साइना नेहवाल जावन आसा एक फामाद बॅडमिण्टन खेळगडे.
जल्म आनी कुटुंब
ताचो जल्म १७ मार्च, १९९० ह्या वर्सा हिस्सार हरयाणा हांगाजालो. तिच्या बापायचें नांव हरवीर सिंग नेहवाल आनी आवय उषाराणी नेहवाल. ताणें आठ वर्सांचे आसतना बॅडमिण्टन खेळपाक सुरवात केल्ली. तशीचताची आवय एक राष्ट्रीय बॅडमिण्टन खेळगडी आसली.
पुरस्कार
अरजूना पुरस्कार (२००९), पद्मा श्री (२०१०), ध्यानचंद खेलरंतन पुरस्कार (२००९-२०१०), पदंम बुशन (२०१६) अशें जायते पुरस्कार ताका मेळ्ळें. तशेंच साइनान टि. वीचेर जायत्या कार्यावळींनीभाग घेतलाजशे सतेमेव जयते, द कपील शर्मा शो आदी.
तशेंचताची आत्मकथा “प्लेयींग टू वीन : माय लाय्फ ओनएन ओफ कोर्ट“ (२०१२)
तशेंचताचेर एक चल चित्रकाडलां (२०२१) वर्सा.
संदर्भ
https://en.wikipedia.org/wiki/Saina_Nehwal
मारसेलीनो नोरोन्हा
मारसेलीनो नोरोन्हा हो एक तियात्र कलाकार.
जल्म
ते बारथोलोमीयो नोरोन्हा आनी सेवेरीना डीसोजा हांका 2 में 1945 ह्या दीसा पारशांत जल्मलो.
शिक्षण
हाच्या उपरांत 12 वर्साचे पिरायेर इंग्लीश शिकपाक तांका सेंट फ्रांसीस झेवीयर स्कुल, शिवोली हांगां घातले. तरणें पिरायेर ताणें स्कुलाच्या कार्यावळीनी भाग घेवपाक सुरवात केली. ताणें आपलें 5वी मेरेनचें शिकप शिवोलेंत केलें आनी उपरांत जनता हाय स्कुल म्हापसांत आपलें 10वी मेरेनचें शिकप पुराय केलें.
वावर
1967हया वर्सा कॉपेलाच्या फेस्ताक क्रुज-ब्रिटनाचो तियात्र हाडिल्लो. हांका दोन सोलो कांतारां म्हणपाची संद मेळळी. हातुंतलें एक कांतार जाचें नांव घांटी ह्या कांताराक लागुन ताका 6 पावटीं परतुन म्हणपाक सांगले. ह्या उपरांत ह्या तियात्रांत ताका सुरवातेचें कांतार म्हणपाक मेळ्ळें. तो बेतीं रावतालो म्हणुन लोकांक दिसलें कि तो मुळांत बेतीं बार्देसचो. हाकाच लागून लोकांनी ताका तियात्राच्या माचयेर मारसेलीनो दे बेतीं हें नांव दिलें. पुण तो मुळांत बेतींचो न्हय.
1968 ह्या वर्सा ताणें आपणें तियात्र बरयलो जाचें नांव ‘हें नोशीब म्होजें’ हो तियात्र ताणें कॉपेलाच्या फेस्ताक बरयलो. ह्याच वर्सा ताणें आनीक एक तियात्र प्रगती हाय स्कुल वेरें हांच्या आदारान माचयेर हाडलो,जाचें नांव ‘रोगताचे थेंब’.ह्या तियात्राक लागुन तो आक्या बार्देज तालुक्यांत फामात जालो. 1969 ह्या वर्सा त्री कींगसाच्या फेस्ताक रेस मागोस, वेरें, बारदेज. हांगा म्हणपाक ताणें एक कांतार बरयलें. लेट. एम डोडस हांच्या‘गोंयची माती’ तियात्रांत गायलें. त्या कांताराचें नांव ’झोंतीरवाला’. बारदेज, पेडणें, वेंगुर्ला, मालवण आनी सावंतवाडीत कोंकणी तियात्राच्या मोग्यां मदीं हें कांतार खुब फामाद जालें. ह्या काळार ताणें कांतारांचे सर्तींत वांटों घेतलो आनीं साबार इनामां मेळयली.
1973 ह्या वर्सा म्हापशेंचो ताचो इश्ट एम. आर फर्नांडीस हाणें ताका तियात्रिस्त आनी दिग्दर्शकप्रेम कुमार हाची भेट केली आनी प्रेम कुमारांन ताका आपल्या तियात्रांत वांटो दिलो. जाचें नांव ‘जीवीत एक सोपोंन’ ह्या तियात्रांत ताणें एक कांतांर म्हुटलें जाचें नांव ‘पॅराशूट’. हें ताचें कांतार खूब फामाद जालें आनी तियात्राच्या वडिलानीं ताका मानुन घेतलो. ताचें पयलेंच काम तियात्रीस्त फिलोमेना ब्राज हांच्या तियात्रांत जालें. तिटा प्रिटो हांच्या सांगाताक ताणें डूवो म्हटलें आनीं हें तांचें कांतार जायत्या लोकांनी वाकाणलें.
ताच्या जिवीतांत ताणें जायत्या कलाकारा सकयल काम केलां. सुरवातेकच सी आलवारीस, कीड बॉक्सर, ज्युनीयर रोड, रोंम टॉनी, रेमी कुलासो, वीलमीक्स शेरोंन, अनील-फातीमां, सीरील आलमेडा, आलफर्ड रोस, ज्यो रोस, ज्यासींतो वाज, एरेस्तीदेस डायस, टोनी साकस, तोमाझीनो कारदोसो, एम. बॉयर, सेजा पाय, टीयो कुहस, मीनी मारीयो, फावस्तो डाकोस्ता, झेमीकस ट्रियो, फादर. फ्रॅडी द कोस्ता, फादर प्लांटन फारीया, टोनी मारटीन्स, एंथनी सांन, मीनीनो दे बांदार, एच. ब्रिटंन, नेलसंन आफोंसो, ज्युनीयर नेलसंन, मारीयांन फर्नांनडीस, कोमेडीयंन डोमनीक, आदी. एम बॉयर आनी ज्यासींतवाज हांच्या सांगाताक ताणें एका दिसाक 6 तियात्र केले. तरीय पुण 7वो तियात्र करपाक तांका मेळूंक नां कारण तांका रायबांदारची फेरी चुकली.
तो भारतांत जायत्या सुवातांनी भोंवलां.मुंबय, पुणे, कानारा, तशेंच परदेशांतूय पावला. तशेंच ताणें दुबय आनी कुवेटातल्या तियात्रिस्ता वांगडा जशें मारकुस वाज, डोनल्डआनी आलेशीनो दे कांदोलींम काम केला.
कोंकणी माचयेर ताणें साबार कार्यावळींनी वांटो घेतला. ह्या पासत ताचो जय जय कार जाला. 2012-13 वर्सां तियात्रा खातीर राज्य संस्कुतीक पुरस्कार मेळ्ळा.
पुरस्कार
वर्ग:तियात्रिस्त/Tiatrist वर्ग:देवनागरी पानां
Shirdona
Shirdona Tiswadentlo ek lhan so ganv, ximpianim bhorlolo ani tea khatir ek sorg to ximpiam mogiank. Ho ganv Arabian doria deger urta. Dolleam samkor Murgaumchem bondir dista. Eka kallar Shirodona, Gopakapattam Bondiracho vaddo also (Vhoddlea Goeant and Agxent poddtalem).
Shirdonchi vell koddpanim bhorleli ani revent revodleli asa. Thoim vichitr novol munllear ek bhuiar. He vellechi girestkai, jinsam-jinsachim kalvam ani motiachim korpam.
Sri Mario John Pinto, Shirdona somajik vavr korpi, Opinion Poll -hea vellar to nettan vavurlo. Tachi dhu, Goretti Pinto ek nanv vosti kolakar (artist). Tachea sangnnea pormonnem “Shirdona” hem nanv adlea kallar “Shridhan” mhunn aslem. English bhaxen lok 'Siridao' mhunttat.
Bhugol Xaxtr
Shirdona ganv, Shirdona/Palem – he Panchayetint poddta. Mukhel rosteache degeg urta (NH 17). Shirdona thaun Ponje 9 kms vatt, Moddgaumchi vatt 23 kms ani Vasco 22 kms. Mukhel rostea NH 17 vorvim Shirdonchea gaumche don bhag zaleat. Ek bhag Palem. Hea bhagant choddxe Hindu lok rauta. Dusro bhag Shirdona, hantunt choddxe Kristanv ghorabe asat punn kaim Hindu ghorabe asat.
Xime fataramchem diaz
Shirdonan ek vaddo asa, Jesus Nazareth navancho. Hea vaddeant xekddeam adlem eke dongurlecher devterek bhuiar asa. He dongurlechea panvddear, “Dominicans” he dharmik sonvstechem visov ghevpachem ek ghor aslem. Tea ghorachem khandar (ruins) thoim asat. Ganvchea zantteamchea sangnnea pormonnem, Dominicans, tea bhuiarantlean Sant Jacint zumveacher vetale. Hea zumveacher Igorz asli. Ganvant cholta te khobre pormonnem, ek padri eka suneak ghevun tea bhuiarantlean gelo punn to kednanch porot yeunk na.Ganvcho lok khup tokos ghetat hem adlem bhuiar ani Dominican ghorache khandar yeta te pindgek samballun dovrunk.
Shirdona tin zageamcher fatronnecheo tin lamb murteo asat, teo vozontra vazoitat.Tankam “Paulist” hem nanv asa.
Shirdonche Igroje lagim adlem pinddkechi ek udok pieupachi zhor asa, “Gottint” nanvanchi. Adlea kallar lokak pieupachem udok fokot thnch aslem. Atam dekhun gormechea disamni nollantlem udok na tednam, lok tech zhorir ani baincher vochun udok kaddtat.
“Regional Plan 2021” hacher bhasabas kortanam, ganvchea lokan hi zhor ani baim samballchi mhunn tharav ghetla. Shirdona modlea voddeant “Cabana Dempo” nanvachem Dempo ghoreabeachem ek purvoz ghor asa. Thoddim vorsam fatim hem ghor tarear ghatlam ani Hotel kelam. Doriache sobit nodre mukhar asun, ganvcho ani bailo khup lok hea Hotelant yetat.
zomin
Shirdonchi soglli zomin 50 acres asa. Hantli 5 acres artik kama khatir (settlement) upeog kelea, 4.5 acres rovpachi ani 11.5 acres zongol. Hea gavank kosloch karkano na, fokot borof korpacho ek karkano asa.
Mondiram ani Igorzo
Shirdonche ximer, unch dongurleacher ek kopel bandlelem asa. Thoimsor thavn doriachi sundor sobitai dista. Hem kopel Asumsiasanv Saibinichea mannak bhettoilam. 1604 vorsa tem bandlelem and 1906 vorsa tem vaddoilem. Hea kopelant Nazarethchi Asumsiasanv Saibinichea manak porob somarombtat. He porbek sogllea dhormacho lok bhag gheta. He porbe somoiar monxea edi lamb Jesuche ani Saibinnichi murti lok fulam vati ghaltat ani umo ghetat.
Dominican sounsten 1603 vorsa Shirdona, Bhagivont Maria Magdalena hichea manak ek Igroz bandli punn ti 1869 vorsak kossovli. He kossovlele Igrojeche fator, Sirdonche cimiter (mel’leank purpacho zago) laguim assat. Hi Igroz kossodlea uprant Shirdonachi Firgoz, vodlea Goeche firgojecho bhag zalo.
1877 vorsa, Antonio Mathias Gomes, Ponjecho nanvvosto, hannem aplea bhatant zachea nanv Morgado aslem tantunt ek kopell bandlem. Hem kopell bandlem ani melloleam otmeank bhettoilem. Lok, hea kopellak “Anjanchem” kopell mhunn pachartat. Hem kopell mel’leam otemeachea ugddasak bandlelem, karan 1790 and 1810 vorsam modem, Cholerachi pidda zaun khup lok melolo. Kaim vorsam uprant hem kopell Goechea Dharmaprantachea hatant dilem ani 1906 vorsa Firgoz mhunn nirman keli. 1967 vorsa Koina bhuimkamp zaun he Igrojek futto poddleo. Tea somoiar hi Igroz vaddoili ani 1973 vorsa Ruzai Saibinnichea manak bhetoili.
Shirdonchea ghavant dhon Mondiram assat. Ek mondir Satteri devik bhettoilam ani dusrem Nagranti Kelbai devik. Dhor sunkrara disa, sokallim hea mondirant puja asta ani dis bhor, sanz porian bhajan ghait asta.
Lok Sankia
Shirdonchi lok sankia 2417 assa. Hantle 479 dadlo lingache ani 1238 bail lingache. Ghoreabeancho ank 578 ani Kamank laglele 867. Anusuchit zamatichi (Schedule tribe) sonkia 1265. Hantlem, 613 dadlo lingache ani 652 bail lingache. 6 ghorabheank BPL modotmellta.
Shirdona don Mahila Mondol assat. Ek Yogya mollachem dukhan assa ani ek uparogya kendr, hem kendr panchayat ghorant assa. Shirdonchea ani Vodlea-Goechea lokancho he kendr illaz korta.
Kella mollar Shirdona 6 kella pongodd register ke’le assat. Te oxem Palem Sports and Cultural Pongodd, Siridao Sports Pongodd, Center Sports Pongodd, Jesus Nazareth Sports Pongodd, Nahvind Cricket Club and Sateri Sports Pongodd. He pongodd gavam modem football tournament, Cricket, Volley ball, Sanskrutik kariavoll – natok ani Sangit vavr goddun hadtat.
Mhotvacho vevsai
Hea ganvcho lok vichitrtaien nustteakar, render ani xetkar asat. Zaitea lagim sottacho panel ani trawler pasun assa. Siridao-cho vattar ginsavar katt’ttem naxilem nusttea khatir shri’mont asa. Hanga ttisrio, kallvam hanchem borobor dusri nusttim melltat, toxench tinsannchem tajem (fresh) nusttem ganvchea tti’ttear tarikodem vikreak asta. Zoi sorbhovtonncho ganvcho lok tajem nustem vikttem gheunk ieta. Siridao-cho lok bhat ani pallai-bhaji hanchem pik kaddtat, dekhik vaengim (brinjals), bheddem (lady finger), mirsango (chillies), mullom (raddish) ani nnabh (turnips). Pun halichea vorsani promprecho vevsai lhu-lhu korun morot ieta, karonn zaito lok aplo ganvghiro zago sodun apleak odhik bhorem jivit zagunk France ani England hea desant posorlleat. Novoll mhollear Siridao-chea ganvchea bhitorllea rostteanim khub mottem sonkianni ollarinni axil’leo pallaxi bhaxen bungalow.
Jivit ani sonskruttaim
Choddxem ganvchem lok bhorem jivit zagochem khatir Euorpa-chea desant dexantronn (migrated) kela, vorsachem choddxem mhoinnem koddsorun December ani April, ganvcho vattar eksurponnan bhorilo dista. Purai ganv natalak, Diwali, Ganesh chaturthi ani ganvchea ruzai ani ….. featak jivall zata. Hea ganvche soglleavon sobitaichem dduxtt mhollear koknno(hindus) ani kristanv lok ekamekachea surmellan jietat. Tem aplea festak ani porbhek disak ekamekak bhett korun mittaim vo ghodd poddart vat’tat. Ganvchea sonskruttik kareavollit duddvacho adhar diun, ghoddun haddun vo bhag gheun kristanv ani koknno lok sagatak zomun ietat. Siridao-chea lokak khell tiatracho khup mog asa. Ganvchea porbek vo zatreak khell tiatr ganvcho lok mellun korta vo ganvchea bhailo haddtat.
Porbo
Nazarethchi Annnusiasanv Saibinichi manak porob vhod dhobhajen ani khuxalkaien monoitat, Gabriel Dev-dutan Marie maiek Devan aplea Putachi avoi zaunk vichllolim mhunn porgott keleaicho ugddas korta. Kopelachea mukheal altara vhoir axilim vonttir hai Vornonn korta. Punn hem festak pezechem fest mhunn lokpriea asa. Hem pezechem fest paskam uprant ietolea dusrea ietarak monoitat. Pez jevop hi namnnechi porompora vatto ghetilom lok Nazarethchi Annnusiasanv Saibinnechea festak pallit ielam. Hi pez soglleak fukott vattat. Heach karonnak lagun hea festak pezechem fest mhunntat. Poromporem pormonnem hi pez vhoddlea sat moddkeani raddtat. Adlea ganvchea zanttea mon’xam pormonnem hea ganvchea festak thoddem kaidem asat. Pez randd bailean raddunk zai na, tim sodanch kazari bailean zacho ghov jivo asa tannim raddunk zai, jikam “Soyasini” mhunntat. Pez moll’leancho mattovant raddtat ani goyemchem pormporechi maltule vo kholleancheem aidonan hi pez vaddtat. Tim zonn eklean apnnak zai titlim gheunk zata.
Punn hi fukott pez konn ditalim? Him zobadarim Siridaochem bhatkar, Dempo famil ghetalem. Dusro bhatkar aslo Waglo ani Mascarenhas. Ani te pez kiteak vaddtale? Lokvedem (folklore) pormonnem pensavanchem bhattam khatir pirachit korunk bhatkar pez ditale. Zori bhatkar pez dina zalear tanche familik kitem tori vaitt zatlem. Oxem tanchea monant aslem. Hea khatir te pez ditale. Hem fest tor amchem kristanvachem” oxem eka Siridaochea zantteachem sangnnem.
Ani ek mukhi fest tea ganvchea firgojchi mhollear ruzai saibinnichem fest, October moinneant zata.
Koknno lok aplea donui devllamni panch disanchi zatra monoitat. Satteri devllam-chea lagichea samaneam dukannchea (general store) dhonnea pormonnem hi zatra March moinneant, panch disank zata. Zatreachea poilea disa puja ani Satteri devichi pallkim akhea ganvant vortat. Ani urlea char disank te sonskrytik kareaivol ghoddoun haddtat, dekhik khell-tiatr, sangit prodhoxonn (musical shows) ani ispordham (competitions) dekhik nnach, rangoli ani adhi. Nagvanti Kelbai devllant zatra Mai moinneant panch dis zata. Poilea disa puja ani jevonn sogllea devllant ietolea lokak. Ani urlolea char disank sabhar sonskrutik kareaivol ghoddoun haddtat.
Nannneacho veakttitv
Loretti Joyce Pinto hi ek nanv-vostti kollakar, GOA STREET, 6-6-2013, hea dhakleant ‘zuzari kollkar’ (warrior artist) mhunn nanv dilam. Tinnem M.S. University of Baroda hanga M.A. graphics hi poddvi mellea. Tinnem rajikim (state) ani raxttrik (national) molar kollam proddhorxonnant (exhibition) ani kareaivollint (events) bhag ghetla. Tika sobhar puroskar favo zaleat tantlo ek mhunnlear ‘BFA Gold Medal’ 2003 vorsak. Tichi choddxim chitrakollam samajik hetu, dekhik mining, ostorem vhoir otteachar (crime against women) adi hancher adharolem asa. Loretti hi ek lojest ani parkunk zainaslolim ostori, ‘Goyemchea xetkarancho ekvott’ hea zomeachi vangddi, ho zomo Goyant uddegasobhodint ani khasgi ieavzonneant sonkoxttant axilea xetkamtim zomnni khatir zuzta. Te aplo unno rupkaracho dhabho dhorta (low profile), ani ganvchea lokank jivitacho ani zomnnicho odhikar diunk vavurta
वर्ग:Konknni वर्ग:Goemchim Xharam, Ganv ani Zage वर्ग:Romi panam
दामोदर धर्मानंद कोसंबी
thumb|दामोदर धर्मानंद कोसंबी दामोदर धर्मानंद कोसंबी 31 जुलंय 1907 दिसां कोसंबे ह्या गांवांत दामोदर कोसंबी हांचो जल्म जाल्लो. दामोदर कोसंबी हे गणीतज्ञ आनी इतिहास संशोधक आशिल्ले. तांणी साम्यवादी दृश्टिकोनांतल्यान भारताचो आर्थीक इतिहास उजवाडांत हाडलो. बौध्द तत्वज्ञानाचे आनी पाली भाशेचे अभ्यासक धर्मानंद दामोदर कोसंबी हे तांचे बापूय. दामोदर कोसंबी हांणी आपल्या इंट्रोडक्शन टू ध स्ट़डी ऑफ इंडियन हिस्ट्री ह्या ग्रंथात भारताच्या इतिहासा कडेन पळोवपाचो दिश्टीकोन, घडणुकांचे विश्र्लेशण,माक्सवादी नदर,इतिहासीक साधनां आनी संशोधन ह्या बाबींची चिकित्सा केल्या.
गणितांतलॆ संशोधन
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:प्रसिध्द, फामाद मनश्यां/Prosidh, Famadh Monxeam
दुमिंगोस सांतानो रोड्रीगीज
डोमींगोज सांतानो रोड्रीगीज हो एक तियात्र कलाकार.
जल्म
डोमींगोज सांतानो रोड्रीगीज हांचो जल्म २८ ओक्टोबर १९५२ ह्या दिसा आरांबोल जालो.
वावर
तांका डोमनीक दे आरांबोल म्हूण वळखतात. तो एक संगीतकार. तियात्र माचयेर तो ट्रम्पॅट वाजयता जें तियात्राच्या क्षेत्रांत एक प्रमूख इन्सट्रूमेंट. ल्हानपणानूच तो चर्चीत भक्तीगितां गायतालो आनी तांका व्हायोलीन शिकपाची खूब आवड आशिल्ली. जाका लागून तो चर्च म्युजीक स्कुलांत गेलो आनी व्हायोलीन कमी वेळान शिकलो. उपरांत तांच्यानी त्याच स्कुलांत ट्रम्पॅट वाजोवपाक शिकलो आनी सद्या तो तियात्राच्या क्षेत्रांत आनी संगीत कर्यावळींत तो एक फामाद ट्रम्पॅटवादक आसा.
संदर्भ
वर्ग:तियात्रिस्त/Tiatrist वर्ग:देवनागरी पानां
गोंयचें मुखेल जेवण
गोंयचें मुखेल जेवण।गोंयातजायत्या तरांच्या खाणां जेवणाचो आसवाद घेवपाक मेळटा. पूण गोंयच्या लोकांचें मुखेल जेवण म्हणल्यार शीत, कडी, नुस्तें. खंयच्याय दुसऱ्या देशांत जरी मनीस रावपाक गेलो ज़ाल्यार लोक आपले मुखेल जेवण विसरनात. भारतांतल्या हेर लोकां परस गोंयचें हिंदू नुस्तें खातात. पावसाच्या दिसांनी जेन्ना नुस्तें मेळना तेन्ना लोकाचें तोंड बाविल्लें आसता. गोंयचें दुसरें मुखेल जेवण म्हणल्यार चिकन. लोक जरी भायले जेवपाक लागलो तरी ताका आपल्या जेवणाची याद जाल्ले बगर रावना. शीत कडी ह्या जेवणा भायर गोंयचे हेर कांय मुखेल जेवणां मेळटात.
आमटतीख
आमटतीख मोरी, सुंगटां, सांगटां ह्या नुस्त्यां पासून तयार करतात. तें शीता आनी पावावांगडां खावपाक बरें लागता. आंबोटतीख तयार करपाक तांबडो मसालो तयार करचो पडटा(काश्मिरी मिरसांगो, आलें, लसूण, तिखी, जीरे, कालाफूर, मिरयां, कांदो, आमटाण, हळद, साकर आनी विनाग्र). मागीर तोपांत तेल आनी कांदो घालून तें बरें तळसावप बरें तांबडे ज़ातकच तांतूत वाटिल्लो तांबडो मसालो घालपाचो. तीन मिनटां तो बरो शिजोवपाचो आनी उपरांत तुमकां जाय तसलें नुस्तें(मोरी,सुंगटां,सांगटां) घालचें. उपरांत तें ५-७ मिनटां धांपून बरें शिजोवचें. हे तरेन आमटतीख तयार जाता.
विनडालू
हे आमटतीख मसाल्या पासून तयार केल्लें जिनस. ताचे नांव पुर्तूगेज उतरांतल्यान आयला जातूंत लसूण आनी वायनाचें मिश्रण आसा. हे जिणस चडशें क्रिस्तांव लोकूच करतात, कारण तें धुकराच्या मासापासूण तयार केल्लें आसता.
सोल् कडी
ही रूचीक कडी मसालो, भिण्णां आनी नाल्ल घालून केल्ली जी शीता वांगडां कडी कशी खावपाक मेळटा.
शाकुती
गोंयची कडी जे कोंबयेचे मास वा गोरवाचे मास घालून केल्ले आसत. नाल्ल कातून तो भाजतात आनी मसालो घालून शिजयतात आनी आमका गरम कडी खावपाक मेळटा.
काफ्रिऐल
काफ्रिऐला खातीर कोंबयेचे मासाक सॉस, लसूण, आले लावन दवरपाचे उपरांत तें उथळ जाले म्हणटकीर भाजपाचे आनी वांटिल्लो मसालो घालून बरेंच शिजोवपाचें.
भाजिल्लें/ तळिल्ले नुस्तें
नुस्त्यां मदीं सगळ्यांत फामाद नुस्तें पापलेट. नुस्तें भाजपा खातीर तांबडो रेच्याद मसालो तयार करतात. नुस्तें बरे धूवन तांबडो मसालो लावून बरोच वेळ तें दवरतात आनी उपरांत रवो लावन भाजतात. असले तरेचें नुस्तें खावपाक सगळ्या लोकांच्या तोडांतल्यान उदक सुट्टा.
गोंयचें सुंगटाचें हुमण
गोंयचें सुंगटाचें हुमण सगळ्या जगात फामाद आसा. हे हुमण वाग्यो सुंगटा घालतकच आजून बरें लागता. ह्या हुमणाचो हळदुळो रंग पळोवन कोणाच्याय तोंडाक उदक सुट्टले. हे करपाखातीर संय आनी चिचेचे प्रमाण बरोबर आस्पाक जाय
गोंयची फामाद कडी
कडी शीता वांगडां खावपाची आसता. कडी सुंगटांची वा हेर कसल्या नुस्त्याची आसूं येता. तीख आसल्यार ती खावपाक आनी बरी रूच येता.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
भा.रा.तांबे
भास्कर रामचंद्र तांबे एक भौमानेस्त कवी.
जल्म
राजकवी भास्कर रामचंद्र तांबे हांचो जल्म दि. 27 ऑक्टोबर 1874 ह्या दिसा मध्यप्रदेशांतल्या मुगावली या गांवांत जालो.
शिक्षण
तांचे मुळावे शिक्षण तांणी झांशी हांगासल्ल्या पुसाळकर हांच्या खाजगी शाळेंत घेतलें. उपरांत तांणी वैदिकाचें शिक्षण घेतले. मध्याप्रदेशांत रावत आसल्याकीरणाने हिंदी आनी उर्दू ह्या भासांचे आनी तांतूत निर्माण जाल्ल्या काव्यांचे तांचेर संस्कार जाले. तांणी पयली देवसाच्या हायस्कूलंत आनी उपरांत युवराजांचे शिक्षक म्हूण नोकरी केली. त्यांचे राजघराण्यावांगडा इंदूर हांगासर रावप जातालें. थंय ते संस्थांचे दिवाण, सरकारी वकील, न्यायाधीश, शिक्षण खात्यांत रजिस्ट्रार अशा पदांक ताणी मान हाडलो.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
अशोक
तांबडो अशोकः (मराठी-लाल अशोक, जसवंत; हिंदी- संस्कृत आनी गुजराती- अशोक, अशुपालव ; कन्नड – अशुगे ; इंग्लीश- अशोक ट्री ; लॅटीन –सराका इंडिका. कूळ-तांबडो अशोकः (मराठी-लाल अशोक, जसवंत; हिंदी- संस्कृत आनी गुजराती- अशोक, अशुपालव ; कन्नड – अशुगे ; इंग्लीश- अशोक ट्री ; लॅटीन –सराका इंडिका. कूळ-लेग्युमिनोजी ). बाराय म्हयने पानां आशिल्लो हो सुंदर रूख श्रीलंका, ब्रह्मदेश, मलाया, बांगलादेश आनी भारत. (कोकण, गोंय, सह्याद्री, उत्तर कारवार, मध्य आनी उदेंत हिमालय) आदी वाठारांत दिश्टी पडटा. ताची उंचाय सुमार 6-9 मी.आसता. साल गडद तपकिरी वा पिगशीं. पानां पाखां भशेन एकसंघ, एका फाटल्यान एक आसून तांचे खाचींत ल्हान पालवें पान आसता. कंवळीं आसतना हीं पानां हुंबकळपी आनी तांबसार आसतात. दलां चकचकीत आनी 4-6 जोडयांनी येतात. डिसेंबर ते मे ह्या म्हयन्यांत पानांच्या खाचींत तांबडे तुरे येतात. ह्या तुऱ्यांक सुर्वेक हळडुवीशीं, उपरांत नारिंगी आनी तांबडी दिसपी फुलां येतात. फुलांचे देंठ, छंदा(bract) आनी धंदकां (bracteole)तांबडीं आसतात. ह्या फुलांक पाखळ्यो नाशिल्ल्यान फुलांचे सकयल आशिल्लो संवर्तच (calyx) तांचे काम करता. केसरदळां 7-8 आनी तीं फुलां भायर बागवल्लीं आसतात. तातूंतलो परागकोश जांभलो आसता. ह्या रुखाक गडद तपकिरी, चेपट्यो आनी तोंका आशिल्ल्यो सांगो येतात. तातूंत 4-8 चेपट्यो आनी लांब बियो आसतात. नव्या रुखाची लागवड बियां पसून जाता.
उपेगः
ह्या रुखाची साल स्तंभक (आकुंचन जावपाक मदत करपी) आसता. गर्भाशयाच्या दुखण्याचेर दुदांत ही साल उकडून दिल्यार ती गूणकारी आनी पुश्टिक थारता. फळां कुटून आनी उदकांत कालोवन रक्तातिसार, मूळव्याध आनी मोडशी (आमांश) हांचेर दितात. गोडेंमूत ह्या दुयेंसाचेर सुकिल्ली फुलां उपेगी पडटात. मुत्रविकाराचेर बियो उपेगी पडटात. ह्या रुखाचीं पानांय वखदी आसात.
पुराणीक म्हत्वः
पुराणकाळा सावन सोबितकाये खातीर ह्या रुखाची नामना आसा. हिंदू धर्मांत हो रुख पवित्र मानिल्लो आसून तो कामदेवाक अर्पण केला. गौतम बुध्दाचो जल्म अशोकाच्या रुखा पोंदा जाला अशी आख्यायिका आसा. रावणान सीतेक लंकेंत व्हरतकच तिका अशोक वनांत दवरिल्ली असें रामायणांत बरयल्लें आसा. अशोकषष्ठीच्या दिसा बायलो ह्या रुखाच्यो कळयो खातात. ह्या रुखाक दुखाचो नाश करपी आनी कल्परुख मानतात. एक दीस पार्वतीन शिवाक ह्या रुखाचें महात्मय विचारलें. तेन्ना शिवान सांगलें, “हो कल्परुख आसा. ताचे कडेन तुका जायतें माग. पार्वतीन रुखामुखार रावन एके चलयेची मागणी केली. तेन्ना तिका ती चली मेळ्ळी. पार्वतीन ते चलयेचें नांव अशोक-सुंदरी अशें नांव दवरलें आनी नहुषा कडेन लग्न जावपाचो तिका वर दिलो.
पाचवो अशोकः
(मराठी- हिरवा अशोक, अशुपाल, आसुफल; हिंदी- देवदारु, देवदारी ; कन्नड- पुत्रजिवी ; इंग्लीश – इंडियन फर, मेस्ट ट्री ;लॅटीन- पॉलिअॅल्थिया लाँगिफोलिया. कूळ-अॅनोनेसी).एक व्हड, सुमार 15 मी. उंचायेचो, बाराय म्हयने पानां आशिल्लो रुख. मूळचो भारताचें दक्षिण तोंक आनी श्रीलंका ह्या वाठारांतलो हो मूळचो रुख. सद्या हो रुख भारतांत अॅनोनेसी).एक व्हड, सुमार 15 मी. उंचायेचो, बाराय म्हयने पानां आशिल्लो रुख. मूळचो भारताचें दक्षिण तोंक आनी श्रीलंका ह्या वाठारांतलो हो मूळचो रुख. सद्या हो रुख भारतांत सोबाये खातीर लायिल्लो दिश्टी पडटा. ह्या रुखांत जायत्या दुयेसांक आळाबंदा हाडपाचे गूण आशिल्ल्यान ताका पॉलिअॅल्थिया हें वंशवाचक नांव दिलां आनी ताका आशिल्ल्या लांब पानां खातीर ताका लाँगिफोलिया हे लॅटीन जातीवाचक नांव दिलां.
ह्या रुखाचीं पानां चिवट, अशीर, भाल्याभशेन, गुळगुळीत, चकचकीत, तांच्यो कडो ल्हारावरी आनी तोंक लांबट आसता. फेब्रुवारी ते मे ह्या म्हयन्यांत पानांच्या खाचींत 5-6 पाचव्या फुलांचे घोंस येतात. फलां 18x12 मिमी. सुर्वेक पांचवीं आनी उपरांत गडद जांभळी आसतात. हीं फळां ऑगस्ट ते सप्टेंबर ह्या म्हयन्यांत पिकतात. नव्या रुखांची लागवड बियांपसून जाता.
ह्या रुखाचें लाकूड हलकें पूण घट आशिल्ल्यान पेन्सिल, ढोलकी करपा खातीर ताचो वापर करतात. ह्या रुखाच्या साली पसून बरो धागो मेळटा. चीन देशांत ह्या लाकडाचो उपेग आगगाडयां खातीर करतात. पिरॅमिडाभशेन दिसपी आनी कांडाकडेन हुंबकळपी खांद्यो आशिल्ली अशोकाची आनीक एक जात (पॅड्यूला) हालींच्या दिसांत दिश्टी पडटा. हो रुख बागेंत सोबे खातीर लायतात.
वर्ग:देवनागरी पानां
गोंयचे पारंपारीक वेवसाय
भारताचे अस्तंती दर्यादेगेचो 1400 चौरस मैल आकाराचो एक ल्हानसो प्रदेश म्हळ्यार गोंय (गोमन्तक). सुखदिणो, निसर्गरम्य, वैशिश्ट्यपूर्ण आनी सांस्कृतीक जिविताक लागून ह्या वाठाराक एक आगळी वेगळी सुवात फाव जाल्या.गोंयकारांक गोंया बद्दल,गोंयचे मातये बदल अभिमान आसा.गोंय हो दक्षीण भारताचे दर्यादेगेर आशिल्लो एक ल्हानसो भूंयभाग.73.20 ते 74.20 उत्तर अक्षांश आनी 14.54 ते 15.48 पूर्व रेखांश मर्यादीत आसून तांचें क्षेत्रफळ 3701 चौखण किलोमिटर आसा.
गोंयची परंपरा
गोंय हें पांचव्याचार सैमान नटिल्लो एक सोबीत सुंदर भूंयभाग. हांगा लोकवेदाची परंपरा, इतिहासीक दायज आनी लोकसंस्कृतीची परंपरा आसा, इतलेंच न्हय जाल्यार जाग्या जाग्यार धोलपी शेतां-भाटां गोंयचे शितळकायेची अदिकूच भर घालतात. गोंयाक ह्या सगल्यांची परंपरा आसाच पूण खरेली परंपरा आसा ती हांगाच्या शेता-भाटांची,कुळागरांची,पोरसांची आनी हातूंत पिकपी वेग वेगळ्या धनाची. गोंयच्या मनशाक पोटाक मरण ना. आमच्या गोंयाक शेताची कितलीशीच व्हड परंपरा आसा. परंपरेन चलत आयिल्ले वेगवेगळे वेवसाय करतना आनी आपआपले जाती प्रमाण तांकां सांबाळटना दर एकल्याक ताचो अभिमान दिसता. गोंयाक खरी परंपरा आसा ती द्र्वीड लोकांची. जांकां अनार्य अशें म्हणटात. हे आदिवासी लोक अदीम काळा सावन गोंयांत राबितो करून रावतात. तांची परंपरा, लोकसंस्कृती, लोकवेदाचें दायज आयज लेगीत तितल्याच समर्थपणान गोंयांत दिश्टी पडटा. आपलें पोट आपणें भागोवचें हे पासत भाटां-पोरसांची परंपरा सुरू केली. तरा तरांचीं शेतां पिकयलीं आनी गोंयाक शेतकी प्रधान केलें. काळ जसो बदलता तसो लोकांचो वेवसाय बदलता.पूण शेताची परंपरा मात तशीच तिगून उरली. ह्या द्रवीड लोकांची जमात म्हार,कुणबी,गावडो,वेळीप,कुळवाडी हांणी ही परंपरा सेगीत तिगोवन धरली आनी गोंयाक पांचव्याचार शेतांचो सुगुरवो दिलो. आयज गोंयांत दर जात आपापले परीन शेत रोयतात.
विं. दा. करंदीकार
'''विं. दा. करंदीकार''' विंदा हे मराठींतले लेखक, कवी, लघुनिबंदकार आनी टीकाकार. देशाच्या साहित्य क्षेत्रांतलो सर्वोच्च प्रतिष्ठेचो एकोणचाळिसावो ज्ञानपीठ पुरस्कार तांका अष्टदर्शने ह्या साहित्यकृतीखातीर मेळ्ळो. वि. स. खांडेकर आनी कुसुमाग्रज हांचे उपरांत हो पुरस्कार मेळोवपी ते तिसरे मराठी साहित्यीक.
गोंयचे पारंपारीक वेवसाय
शेतकी वेवसाय
शेतांत घालचे पयली भाताचें बीं एक दीस पयलीं रातचें उदकांत फुगत घालपाक जाय. दुसऱ्या दिसा तें बीं उदकांतलें काडपाक जाय आनी पांटल्यान नाजाल्यार साकान घट्ट बांदून दवरूंक जाय.वारो लागपाक जायना आनी दिसाक तीन फावटी तें बीं शिंपपाक जाय.मागीर तिसऱ्या दिसा ताका कोंब येता.तें कोंब आयिल्लें बीं मागीर शेतांत पेरतात.पयलीं शेत बरे भशेन दोन तीन फावटी कसोवपाक जाय,मागीर सारें मारपाक जाय.ताचे उपरांत बीं घालतात आनी ताचेर गुठो मारतात.बिंयाक कोंब येव मेरेन शेत राखप गरजेचें. शेत दोन तरांनी करतात रो मारप म्हळ्यार आख्या शेतान बीं घालतात तें सारकें पिकल्या उपरांत कापून मळटात. रोंपणी म्हळ्यार थोड्याच जाग्यार बीं मारतात आनी तें रुजून बावीस दिसानी थाम काडून आख्या शेताक कामेरीं घालून तें पुराय शेत रोयतात.हाका "तरयो लायलो"अशें म्हण्टात. तरयो लायल्या उपरांत वीस दिसांनी आख्या शेतांत सारें मारतात. चार म्हयन्यांनी भात सामकें पिकल्या उपरांत कापचें पडटा. ही कापणी दोन तरांची आसता: उपरांत लुविल्लें भात वेगळें करतात आनी साकांनी भरून तें घरा हाडटात मागीर तें भात बरें सुकोवन पोल वेगळे करून साकांनी भरून दवरतात. मागीर तें सुकयिल्लें भात आपणाक जाय तेन्ना उकडून गिरणीर व्हरून दळून हाडटात.
विं. दा. करंदीकार
जल्म
23 ऑगस्ट 1918, घालवण, सिंधुदुर्ग
गोंयचे पारंपारीक वेवसाय
नुस्तेंमारी वेवसाय
दक्षीण कोंकण,कारवार,केरळ,गोंय ह्या भागांनी नुस्तेंमारी करपी जातीक थळावे बोली भाशेंत खारवी वा गाबीत म्हणटात.गोंयांत तांकां नुस्तेकार अशेंय म्हणून वळखतात.खारव्यांक तांच्या वेवसाय प्रमाण व्हडेकार लेगीत म्हणटात. दुर्भाट,बेतूल,काणकोण,कायसूल, शिवोले,आगशे ह्या वाठारांनी नुस्तें व्हड प्रमाणांत मेळटालें.देखून ह्या वाठारांनी खारव्यांची चड वस्ती आशिल्ली.तारी,फडते हीं तांचीं आडनांवां. ते खेरीज,चोडणे अश्या तरांचीं गांवाच्या नांवां वयल्यानूय तांची आडनांवां बाटीबाटीच्या वेळार पडिल्लीं.खारवी वा गाबीत समाजाची वसणूक चड प्रमाणान कोलवाळे,आमोणें,गुडे शिवोले,कुंभारजुवें,आगशे,आदी ह्या वाठारांनी दिश्टी पडटा.दादले नुस्तें रांपतात जाल्यार बायलां नुस्तें विकतात.
विं. दा. करंदीकार
राष्ट्रियत्व
भारतीय
गोंयचे पारंपारीक वेवसाय
मेस्तपण
मेस्तपण करप हो गोंयांतलो खूब पोरणो वेवसाय.च्यारी,सुतार ह्या आडनांवान लोक चडशे मेस्तपण करतात.मेस्तपण दोन तरांनी आसात.एक लाकडांचें मेस्तपण करपी आनी दुसरे लोखंडाचीं आवतां करपी.लाकडाच्यो वस्तू करप आनी लोखंडा पसून आवतां आनी शास्त्रां करप हो तांचो मुखेल वेवसाय. हे जातींतले लोक कारगीर आशिल्ल्यान कांय कडेन मेस्तपण करतां करतां मातयेच्यो मुर्ती लेगीत करतना दिश्टी पडटात. आयज बाजारांत सगले कडेन आवतां मेळटा आसलें तरी पूण मेस्तान केल्ले मेस्तवत आनी आवतां जितलीं तिगपी आनी घट्ट आसतात तितलीं बाजारांत मेळपी नासतात असो लोकांचो समज आसा. देखून दर गांवांत मेस्तांचीं घरां मुजरात पडटाली.पूण आतां ती कमीपणान आमकां दिसतात.
विं. दा. करंदीकार
वळख
गोविंद विनायक करंदीकार हांचो जल्म 23 ऑगस्ट 1918 ह्या दिसा कोंकणांतल्या मालवणांत जालो. देशाच्या साहित्य क्षेत्रांतलो सर्वोच्च प्रतिष्ठेचो एकोणचाळिसावो ज्ञानपीठ पुरस्कार तांका अष्टदर्शने ह्या साहित्यकृतीखातीर मेळ्ळो. वि. स. खांडेकर आनी कुसुमाग्रज हांचे उपरांत हो पुरस्कार मेळोवपी ते तिसरे मराठी साहित्यीक.विंदाचे जगप सामकें सादें, स्वावलंबी आसलें. ताणी स्वातंत्त्य सैनिकांक मेळपी पगारूय सरकारा कडल्यान घेवपाक न्हयकारलें. विंदा हाणीं हैदराबाद मुक्ति संग्रामात भाग घेतालो आनी ते खातीर बंदखणूय बी भोगली. कोकणाच्या आर्थिक परिस्थिती खातीर ते खूब्ब चिंतन करताले. सैनिकांक मेळपी पगारूय सरकारा कडल्यान घेवपाक न्हयकारलें.
गोंयचे पारंपारीक वेवसाय
पदेरपण
पदेरपण करप हो गोंयचो पारंपारीक वेवसाय.फाटलीं कितलीशींच वर्सां तो चलत आयला.मैद्याच्या पासून उंडे आनी पांव तयार करून ते फातोडेर लोकांच्या दारा दारानी भोंवून लोकां मेरेन पावोवप हो तांचो वेवसाय.आदल्या तेंपार पदेरपणाचो वेवसाय चड करून वाणी लोकूच करताले.पूण उपरांत काळा प्रमाण आनी गरजे प्रमाण जायत्या धर्मांतल्या लोकांनी हो वेवसाय करपाक सुरवात केली.मैद्याचें पीठ आदले राती कडेन तांतूत इस्ट कालोवन कुसत दवरप,तें आयलें म्हणटकच ताच्यो जायत्या आकाराच्यो गुळ्यो करून पत्र्यांत घालून तें पत्रें भट्टेंत भाजपाक घालप,भाजले उपरांत भायर काडून तयार जाल्ले पांव पांट्यांत घालून फांतोडेर विकूंक वतात.