cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
याह्याखान,आगामुहम्मद
आयूबखान हो पाकिस्तानाचो फिल्ड मार्शल आसतना ताणें पाकिस्तानांतलो राजकीय उठाव मोडपाचें म्हत्वाचें काम याह्याखानाकडेन सोंपयलें. तेन्ना परतून राजकीय परिस्थिती इबाडिल्ल्यान लश्करी कायदो लायलो आनी याह्याखानाची मुखेल प्रशासक म्हणून नेमणूक जाली. मार्च १९६९ वर्सा आयूबखानान राश्ट्राधेयक्षपदाचो राजिनामो दिलो आनी याह्याखानाची राश्ट्राध्यक्षपदाचेर नेमणूक जाली.पाकिस्तानांत अवामी लीग, भुट्टोची पीपल्स पार्टी हांचेमदीं सत्तेखातीर सर्त चालू आशिल्ली. शेख मुजीबूर रहमान हाणें उदेंत पाकिस्तानाक स्वायत अधिकार आसचे असो हट्ट धरलो आनी कायदेभंगाची चळवळ सुरू केली. याह्याखानान सैन्याच्या आदारान ही चळवळ मोडून काडपाचो यत्न केलो. मुजीबूराचे मुक्तिवाहिनीन प्रतिकार लडो चड खर केलो तेन्ना सैन्यान लोकांचेर खूब अत्याचार केले. भारतान ह्या लडयाक सक्रीय तेंको दिलो. पाकिस्तानाच्या लश्काराचेर जैत जोडून डिसेंबर १९७१ वर्सा बांगलादेशाची निर्मिती जाली.
वर्ग:देवनागरी पानां
वर्धन राजवंश
वर्धन राजवंश : (इ.स. ५०० - ६४६). स्थानेश्र्वर, थानेसर वा स्थाण्वीश्र्वर हांगा राज्य करपी एक वंश बाणाच्या हर्ष चरिताप्रमाण श्रीकंठ नांवाच्या वाठारांत स्थाणीश्र्वर नांवाचो एक भाग आशिल्लो आनी त्याच नांवाचें एक नगरय आशिल्लें. थंय वर्धन वंशांतल्या पुष्पपती नांवाच्या मनशान आपल्या राज्याची स्थापना केली.ताच्या उपरांतच्या राजांचीं नांवां बाणान दिवंक ना. पूण ताचे कथेक प्रभाकरवर्धना सावन सुरू जाता. राजमुद्रा आनी अभिलेखांत नरवर्धन आनी आदित्यवर्धन ह्या तीन राजांक फकत महाराज ही उपाधी आशुल्ली, जाल्यार प्रभाकरवर्धनाक मात महाराजधिराज ही उपाधी आशिल्ली. प्रभाकर वर्धनान इ.स. ६०४ च्या सुमाराक ताका मरण आयलें. प्रभाकरवर्धनाच्या आदले राजा गुप्ताचे वा मौखरींचे सामंत आसुंये. प्रभाकर वर्धनान मात आपलें राज्य स्वतंत्र केलें आसूंक जाय. ताणें आपल्या राज्याचो बरोच विस्तार केल्लो. पुराय पंजाब आनी माळव्याचो कांय भाग ताणें आपले सत्तेखाल हाडिल्लो. प्रभाकरवर्धनाक राज्यवर्धन आनी हर्षवर्धन हे दोन पूत आनी राज्यश्री नांवाची एक धूव आशिल्ली. मौखरी राजा ग्रहवर्मा हाचेकडेन राज्यश्रीचें लग्न जालें. प्रभाकरवर्धनाउपरांत राज्यवर्धन राज्य करूंक लागलो.
त्यावेळार बंगालचो राजा शशांक बरोच बळिश्ट जाल्लो. ताणें माळव्याच्या राजाकडे मेळ साधलो. राज्यवर्धन राज्यार येतकच माळव्याच्या राजान कनौजाचेर घुरी घालून मौखरी राजा ग्रहवर्मा हाका जिवेशीं मारलो आनी राणी राज्यश्री हिका बंदी केली. स्थानेश्र्वराचेरय घुरी घालपाचो ताचो बेत आशिल्लो. तें कळतकच राज्यवर्धन १०,००० घोडदळ घेवन ताचेर चाल करून गेलो. ताणें माळव्याच्या राजाक सहज हारयलो आनी उपरांत तो कनौजाक गेलो. पूण वंगाधिपती शशांक हाणें वाटेरच कपटान ताका जिवेशीं मारलो अशें म्हण्टात. पूण ताच्या मरणाविशीं निश्र्चित म्हायती मेळना. तेउपरांत इ.स. ६०६ त हर्षवर्धनाक सिंहासनाचेर बसयलो. ताणें शशांकाचो सूड घेवपाखातीर कामरुपाचो राजा भास्करवर्मा हाचेकडेन इश्टागत केली. सुरवेक ताणें राज्यश्रीक सोडोवपाचें काम हातांत घेतलें. पूण शशांकान तिका मुक्त केल्ल्याची बातमी हर्षाक कळ्ळी. राज्यवर्धनाच्या मरणाची बातमी कळतकच तिका वायट दिसलें. दुखान तिणें विंध्यारण्यांत वचून लासून घेवपाचें थारायलें पूण योग्य वेळार हर्ष थंय पावन तो तिका घरा घेवन आयलो.
उपरांत हर्ष दिग्वीजय करपाक भायर सरलो. सुरवेक ताणें उदेंत भारताचेर घुरी घालून कांय वाठार जिखले. पूण राजा शशांकाचेर मात तो जैत जोडूंक शकलो ना. तेचपरी दक्षिणेकडल्या दिग्वीजयांतूय ताका यश मेळूंक शकलें ना. चालुक्य राजा पुलकेशी हाणें ताका हारयल्ल्यान ताका नर्मदेचे दक्षिणेकडलो वाठार जिखूंक मेळ्ळो ना. इ.स. ६१२ च्या सुमाराक ताणें कनौज हांगा आपली राजधानी व्हेली.
वलभीचो मैत्रक राजा हो ताचो जांवय आनी कामरुपाचो भास्करवर्मा हो ताचो इश्ट आशिल्ल्यान ते दोगूय ताची सत्ता मानताले. तेचपरी ताच्या पराक्रमाक लागून उत्तर भारतांतले हेर राजेय ताका दबून आसताले. पूण उदेंत पंजाब, उत्तर प्रदेश, बिहार, अस्तंत बंगाल आनी ओडिसा ह्या वाठारांच्या भायर ताची सार्वभौम सत्ता पावंक नाशिल्ली. आपले राजवटीचे निमाणें हर्षात उदेंत भारताचेर परत घुरी घाली. त्यावेळार राजा शशांकाक मरण आयिल्लें. भास्करवर्म्याच्या आदारान हर्षान मगध आनी अस्तंत बंगाल ह्या वाठारांचेर जैत मेळयलें.
इ.स. ६४६ च्या निमाणें हर्षवर्धनाक मरण आयलें. ताका कोणच वारस नाशिल्ल्यान ताचें सिंहासन ताचो मंत्री अर्जुनाश्र्व हाणें हस्तगत केलें. हर्षवर्धन हो एक व्हड सम्राट, म्हान शासक आनी शूर सेनापती आशिल्लो. ताणें जायत्या विव्दानांक आपल्या राज्यांत आलशिरो दिल्लो. ताणें संस्कृत नाटकांय बरयल्लीं. नामणेचो संस्कृत लेखक बाणभट्ट हो ताच्या दरबारांत आशिल्लो. सुरवेक तो शिवभक्त आशिल्लो. पूण जिविताच्या निमाण्या काळांत तो बौध्द पंथाचो पक्षपती जाल्लो. ताणें जायते स्तूप आनी बौध्द मठ बांदले. तेचपरी दर वर्सा तो बौध्द परिशद भरयतालो.
- कों. वि. सं. मं.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Sri Aurobindo
Sri Aurobindo namnecho bharoti-i vicharvont. orvind ghox ho ddo. krixnnodhovn ghox ani svorgolta devi hancho tisro put. ddo. krixnnodhovn hannem inglix bhaxentlean unchele xikxonn ghetil'lem. ghorant to bongali bhaxa vaprinastona inglix va hindi bhaxa vaportalo. orvind ani tache don vhoddle bhav darjiling hangachea loretto konnventt skul hanga xikle.he xallent choddxe iuropi-i bhurge xiktale ani madhiom' puraiponnan inglix axil'lem. darjiling hanga don vorsa xikxonn purai zalea uprant orvindak tachea bhavondda soit inglonddak xikxonna khatir dhaddlo. thoim to ddrevett nanvanchea brittix kuttumbache dekhrekhi khal axil'lo. hea vellar tachi pirai sumar sat vorsanchi axil'li. ani ddo. krixnnodhovn hannem aplea bhurgeank bhartiom kodden kosloch sompork ievcho nhoi oxim zotnai ghetil'li. ddo. krixnnodhovn hanchi vagnnuk toxi asli, tori tankam bhartantlea brittix razvottivixim tiddok axil'li. haka lagun bhurgeponnatoch orvind ani tachi bhavondda hancher dex bhoktiche sonskar zanvk pavle. 1891 kembriz hanga 'bharoti-i mozlis' he sonsthechi thaponnuk zali, ten'na orvind te sonsthecho sekrottori zalo.
inglondd ani inglonddche rajkaronn hachevixim monant vaitt mot nirmann zata astonach orvindachea monant airolondd che svatontrotaiechea andolnacho fuddari, parnel hache vixim apulki nirmann zali. parnel haka moronn aile ten'na tannem parnelchi tust korpi ek kavio ghoddoilem. bhartantlea movall rajkaronnavixim orvindachea monant ken'nach mog nirmann zalo na. urfatte zohal bhartiamni 'lottos add ddegor' nanvachi gupt krantikarok songhottona nirmili, ten'na orvindoi te songhottnent samil zalo. he gupt songhottnechea sobhasodamni matbhuimeche svotontrotaie khatir morosor zhuzpacho soput ghetil'lo. fuddem hi songhottona lhov lhov korun kabar zali. inglonddantlea chovda vorsanchea rabiteant orvindan inglix, lettin ani grik bhaxancher probhutv melloilem. he bhair french, ittali-ion, spenix ani jormon hea bhaxanche ginean mellovn ghetlem. avoibhaxa bongali mat taka bhartant porthun ailea uprant xikchi poddli.inglonddant astona 1890 t orvindan ai.si.es. porikxa dili. punn ghoddear bospache porikxent napas zalean to ai.si. es. zanvk xoklo na. orvindachea monantoi brittixanchi chakri korpachi itsa naxil'lich
svotontrotaiechea andolnant vantto ghevchem nodrentlean orvindan 'vonde matorom'' nanvanchem disallem uzvaddanvk survat keli. hea disalleacho sompadok astona brittix sorkaran rajdrohacho arop dovrun tacher khottlo bhorlo. punn neaialoiant tachi nirdox mhonn mekllik zali. 1907 savn tannem rajki chollvollint nettan vantto ghenvnk survat keli. 1908 t brittix sorkaran porthun tacher rajdrohacho ani brittix samrajea add kott kel'leacho arop dovrun khottlo bhorlo. hea vellar chit'toronzon das tachem vokiloptr ghevn khottlo zhuzlo. vorsobhor ho khottlo choltalo. xevttak porthun orvindachi nirdox mhonn muktotai zali. 'kormiogi' hem inglix ani 'dhorm'' hem bongali satollem tannem choloilem.boddoda hanga astona orvindachem logn ranchi hanga sthaik zal'lea bhupalchondr hanchi dhuv mrinnalini hiche kodden 1909 vorsa zalem.
orvindache dexobhktichem ani rajkaronnachem mull tache adheatmik provrit'tint axil'lem. 1907 t gvalhercho lele nanvacho mharaxttri-i iogi taka mell'llo ani orvindache adheatmik sadhnek arombh zalo. fuddem rajkaronn ani lovkik jivit hancho purai somneas ghevn 1910 t poilim chondrnogor hanga ani uprant panddicheri hea french vosnnukamni vochun tannem axrom' ukte kele. axromache thaponnuke uprant choddant chodd vell ekantvasant ravn orvind iogsadhona korunk laglo. 15 egostt 1914 disa savn 'ario' nanvachem adheatmik vixeak ompil'lem mhoineallem tannem mira richoroddos ani pol richoroddos hea zoddpeachea polvan suru kelem.
1918 t orvindachi ghorkan'n mrinnalini, panddichiri hanga ienvnk bhair sorli, punn vattent kolkt'ta hanga infliuienzhachea duiensan tika moronn ailem. 24 nouhembor 1926 disa orvindak iogsid'dhi prapt zali ani to purai ekantvasant ranvk laglo. 'esez en do gita', 'laif ddivhain' hea sarkea gronthanchi borpavoll tannem 'ario' mhoinalleantolean keli. 'savitri' hem tache mohakavio borench namnechem asa.
Polleiat
Sri_Aurobindo
वर्ग:Konknni वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam वर्ग:Romi panam
उपदेशक हें पुस्तक
उपदेशक हें पुस्तक
Ecclesiastes
ग्रीक भाशेन एक्कलेसियास्तेस आनी हेबरेव भाशेन अहेलेत, ह्या सब्दांचो अर्थ म्हळ्यार एके धर्मिक जमातिचो फुडारी व एक धर्मिक जमात घडून हाडपी आनी ह्या अर्थान त्या मनशाक एक प्रवचनकार व सभेमाजार उलोवपी अशें म्हणूं येता. हे खेरीत दिशेन कोंकणींतल्यान त्या सब्दाचो ओंकार म्हळ्यार उपदेशक.
ह्या पुस्तकाच्या बरोवप्यान (जावं तो एक व सोबार लेखक) दिसा-दिसपट्त्या जिविताचो खल अणभव घेतला. दिसता ते परीं ताणें मनषाच्या जिविताच्या जिन्नस भाजूंचें बारिक शिकप केलां आनी जायत्यो भोंवंड्यो मारुन, वेग-वेगळी मनषाची परिस्थिती अणभवल्या.
ताचो मुखेल संदेश पुस्तकाचे सुरवातेकूच एका श्लोकान (१/२) पांच पावट तेंच उतर आनी शेवटाक (१२/८), स्पश्ट जाता : "पल्केपणाचें पल्केपण, सगळें म्हळ्यार पल्केपण.
मनशाचें जिवीत म्हळ्यार एक अर्थ नाशिल्ल्या घडण्यांची सांखळ ३/१-१३! सगळ्यो वस्तु मनशाक फसयतात. सगळो ताचो कश्टी वावर निर्फळ (१/४-११); जाणवाय अदिक गुस्पागोंदळ आनिंक नष्ट वाडयता (१/१२-१८); संवसारी खुशालकाय मनशाक तगता तसलें धादोसपण दिना (२/१-१२); बऱ्या आनी वायट मनषाचो, जाणाराचो आनी पिश्याचो शेवट एकूच (२/१३-१७); ग्रेस्तकाये आनी व्हडपणा पाटल्यान धांवतलो मनीस वाऱ्या पाटल्यान धांवतल्या एका पिसाट मनशा सारखो (२/१८-२६). सूर्या पोंदाक घडतल्या घडन्यांचेर मनशाक विस्वास ना; सगळ्याची ताका वाज आनी विट आयल्या; खैंचेच वस्तूक मोल ना ! "बऱ्या व प्रमाणीक मनशाक देव ह्या संवसारांत इनाम दिता तर वायटव्याक आनी नश्ट्या मनशाक तो खास्त लायता' ही परंपरेची शिकोवण जबा परीं, उपदेशक नयकारता आनी तें तत्व सारखें न्हय म्हण आपल्या खाशा अणभवांतल्यान सोबार पुरावे दिता (७/२५-८/१४). फुडाराचें चिंतल्यार मनशाक खरी सुरक्षा आनी शानताताय मेळोना (३/२१; ९/१०; १२/७); खरेपणीं, शाण्याक आनी मुरखाक, ग्रेस्ताक आनी दुबळ्याक, मनशाक आनी जनावराक एकूच शेवट : मरन कोणाकूच चुकना (२/१३-१७; ३/१८-२०). आक्ख्या पुस्तकांत, उपदेशक तरे-तरेचीं नश्टां व वायटां दाखळ करता आनी सूर्या पोंदाक ह्या संवसारांत घडता तितलेंय एक पल्केपण म्हण परतून परतून सांगता.
पळेइयात
Ecclesiastes
Books_of_the_Bible
Bible
संदर्भ
वर्ग:आदल्या कराराचीं पुसतकां (Old Testament Books) वर्ग:देवाचें उतर वर्ग:देवनागरी पानां
Sikkim
Sikkim zaun asa Bharotache ek rajya.
वर्ग:Bharotachem rajyam वर्ग:Romi panam
राश्ट्रगीत
राश्ट्रगीत देशभक्तीचेर आदारिल्लें आनी मायभुयेविशींचो आदर, अभिमान व्यक्त करपी एक राश्ट्रीय गीत. राश्ट्रांत एकचाराची भावना वाडीक लागची आनी राश्ट्राविशींचो अभिमान संदाच जागृत उरचो ह्या उद्देशान दर एक राश्ट्र आपलो बावटो (ध्वज), आपलें राश्ट्रीय प्रतीक वा राज्यमुद्रा, राश्ट्रीय सुकणें, राश्ट्रीय जनावर आनी राश्ट्रगीत ह्यो गजाली थारयता. हीं राश्ट्रीय प्रतीकां त्या त्या राश्ट्राचो मामदंड आसून दर एक नागरीक तांचेविशीं आदर आनी अभिमान बाळगीता. राश्ट्र – राज्याची कल्पना थीर जातकच राश्ट्रगीताची कल्पना अस्तित्वांत आयली.
1882 त तें आनंद मठ हे कादंबरीत उजवाडाक आयलें. इंडियन नॅशनल काँग्रेसच्या इ. स. 1895 चे सभेवेळार तें पयले खेप गायिल्लें. बंगालचे फाळणीक विरोध केलो. जनगणमन आनी वंदे मातरम् ह्या गीताखातीर वाद चालू आसतनाच पंडित नेहरुचे सांगणेन आकाशवाणी केंद्रार जनगणमन हें गीत सादर करुंक लायलें. नेहरुचे सांगणेन आकाशवाणी केंद्रान ह्या गीताची चाल बसोवन तें 1 मीनटा भितर म्हणून बि.बि.सी कडेन दिलें. फुडें हर्बट म्युर्रील हाणें ताका सद्याची चाल दिली. हीं राश्ट्रगीतां अशीं आसात – वन्दे मातरम् सुजलां सुफलां मलयजशीतलां सस्यशामलां मातरम् शुभ्रज्योत्सम पुलकितयामिनीम् फुल्लकुसुमितद्रुमदलशोभिनीम् सुहासिनी सुमधुरभाषिणीं सुखदां वरदां मातरम् ।। कोटि कोटि भुजै धृतै – खर – करवाले के बले मा लुमी अबल बहुबल – धारिणीं नमामि तारिणीं रिपुदलवारिणीं मातरम् ।। तुमि विद्या तुमि धर्म तुमि ह्र्दि तुमि मर्म त्वं हि प्राणा : शरीरे बाहु ते तुमि मा शक्ति ह्दये तुमि मा भक्ति तो मारड् प्रतिमा गडि मन्दिरे मन्दिरे । त्वं हि दुर्गा दशप्रहरणधारिणी कमला कमलदलविहारिणी वाणी विद्यादायिनी नमामि त्वां नमामि कमलां अमलां अतुलां सुजलां सुफलां, मातरम् । वन्द -बंकिमचंद्र चटर्जी
तव शुभ आशिश मागे गाहे तव जय गाथा जनगण मंगलदायक जय हे भारत भाग्यविधाता जय हे, जय हे, जय हे, जय, जय, जय, जय हे ।।
अहरह तव आव्हान प्रचारित सुनि तव उदार वाणीं हिंदू बौध्द सिख जैन पारसिक मिसलमान ख्रिस्तानी पूरब, पश्र्चीन आसे ।
तव सिहासन पासे प्रेमहार हय गाथा
जनगण ऐक्यविधायक जय हे भारत – भाग्यविधाता
तव रथचक्रे मुखरित पथ दिन रात्री दारुण विप्लव माजे ।
तव शंखध्वनि बाजे । संकट – दु:खत्राता ।
जनगण- पथ परिचायक जय हे भारत भाग्यवुधाता जय हे, जय हे, जय हे जय, जय जय जय हे ।।
घोरतिमिरघनर्निव्ड निशाचे पीडीत मूश्रिर्चत देश, जागृत छिल तव अविचल, मंगल नत नयेन अनिमेषे दु:स्वप्ने आतंके ।
जय हे, जय हे, जय हे, जय, जय, जय, जय, हे ।।
रात्र प्रभातिल उदिल रविच्छृवि पूर्व उदयगिरी भाले गाहे विहंगम पुण्य – समीरण नवजीवन – रस ढाले ।
तव करुणारुण रागे निद्रित भारत जागे । तव चरण ऩत माथा ।
जय हे, जय हे, जय हे, जय, जय, जय, जय, हे भारत – भाग्यविधाता
-रविन्द्रनाथ टागोर
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
कोंकणी एकांकीचो इतिहास
एकांकी हो नाटकाचो एक म्हत्वाचो प्रकार.ह्या प्रकाराक आर्विल्या साहित्यशास्त्रांत आनी नाट्यशास्त्रांत भोव मोल फाव जाल्लें आसा.`Monkey Spow Drama` ह्या पाश्चात्य नाट्यप्रकारांतल्यान प्रभावीत जाल्या ह्या प्रकाराचीं मुळां आमच्या संस्कृत साहित्य प्रकारांत आनी लोकन्याट्यांतूय दिश्टी पडटा.संस्कृत पंडीत भरतमुनीन जाल्यार `भाण` `व्यायोग` `विथी` आनी `अंक` हे एकांकीचेच प्रकार मानल्यात.
कोंकणी एकांकीचीं मुळां चडकरुन आमच्या लोकनाट्यांत पळोवपाक मेळटात.जागोर,रणमालें,तियात्र,कालो हीं लोकनाट्यां हांगा देखीखातीर दिंव येता.वयल्या देखीवयल्यान गोंय हें कोंकणी एकांकीचे केंद्र जालां हें मतींत येता. तरीपूण मंगळूर,मुंबय सारख्या वाठारांतूय कोंकणी एकांकी फुल्ली-फळ्ळी हाचोय पुरावो आमकां मेळटा.
आर्विल्ल्या कोंकणी एकांकीचो आरंभ
आधुनीक स्वरुपाची पयली कोंकणी एकांकी रामचंद्र शंकर नायक हांणी रचली.`चवथीचो चंद्र` ह्या नांवान ती 21 डिसबर 1934 ह्या दिसा सादर जाली.उपरांत ती पुस्तकरुपान आयली.ह्या एकांकीचे प्रयोग त्या काळांत काणकोण साकून मुंबयमेरेन सादर जाले.ह्या एकांकींत कोंकणीच्या कारवारी,अंत्रुजी,साश्टी आनी बारदेशी ह्यी बोलींचो वापर बरोवप्यान केला.रामचंद्र शंकर नायकान खरें म्हळ्यार कोंकणी भाशेच्यो भगल्यो मारपाच्या हावेसान ती एकांकी बरयल्ली पूण ताचो उरफाटो परिणाम जावन कोंकणी भाशेचें साम्रथ्य स्वता बरोवप्याक आनी लोकांक कळून आयलें.ह्या एकांकी उपरांत रामचंद्रबाबान `दामू कुराडो`,`सोनुदादालो संवसार`,`एकापरस एक हटी`,`म्हजो सर्गार आशिल्लो घरकार`,`शिकयल्ली शिकवण` आदी एकांकी रचल्यो.तांच्या शणै गोंयबाबान तांकां `आचार्य` ही पदवी दिली.राणू नायकाचेच समकालीन प्रो.बाळक्रुश्ण सावर्डेकारान `खुटयें भाटातलें शियाळें` नावांन एकांकी रचली.हीवूय एकांकी कोंकणी भाशेचे उणेपण दाखोवपाकुच बरयली.पूण ताचोच परिणाम कोंकणीच्या विसाव्या शेकड्याच्या मदेकार गोंयात रामचंद्रबाबासारखे दुसरे बरोवपी पुण वसंत कारे `रिटेबाब` `नबत` ह्यो एकांकी त्यावेळार `साद` ह्या अंकात उवाडयल्योत. चर गोपीनाथ विसू अर्सेकार हांणी म्हनुदादाली फुंकणी नांवार एकांकी रचल्यो  संवादांतलें घोळटेपण, भाशेची गिरेस्तकाय, खरी
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:साहित्य
पाब्लो पिकासो
जल्म
पाब्लो पिकासो हाजो जल्म 25 ऑक्टोबर 1881 या दिसा मालागा, स्पेन हांगासर जालो.पिकासोचो जल्म  सपेनांतलया जालो.
आवड
हो युरोप खंडांतल्या स्पेन देशांतलो नामनेचो चित्रकार आनी शिल्पकार आशिल्लो. पिकासो हो चित्रकलेंतल्या ताच्या वेगळ्या शैलीखातीर आनी एकदमा आधुनिक विचारां खातीर प्रसिद आसा. मॅडनिझम सुररिअलीझम हांचे सारक्या चित्रकलेंतल्या विंगड विंगड विचारांचे एकठांयपण पिकासोच्या चित्रांतल्यान दिसून येता. पिकासो हो चित्रकलेंतल्या ताच्या वेगळ्या शैलीखातीर आनी एकदमा आधुनिक विचारां खातीर प्रसिद आसा. मॅडनिझम सुररिअलीझम हांचे सारक्या चित्रकलेंतल्या विंगड विंगड विचारांचे एकठांयपण पिकासोच्या चित्रांतल्यान दिसून येता.
चित्रकलेत
चित्रकलेंत जलमापासुनूच हुशार आशिललया पिकासोन लहानपणांत चित्रकलेंत जायतीं इनामां मेळयललीं.
मरण
8 एपिल 1973 हया दिसा मूगॅ, फानस हांगा ताका मरण आयलें.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Poona
Poona vo Pune zaun asa Bharotachem nouvem soglleant lok aslelem xar, ani Bombaim uprant Maharaxhttrachem dusrem vhodlem xar. Hem Mutha nhoiche deger asa. Poona sounskruti ani xikopa lagon zana zata. Hanga khupxeo IT ani motorgadi sombondhit udeog asat. Poonak Pensioners' Paradise-ui mhonntat. Pooneant Gõykarancho ek zomo zaun asa Poona Goan Institute, ani hangasorlem ek firgoz, City Church, banduk, Oldoneache lokani poixe ekttai kel'le.
वर्ग:Romi panam
काळीज
काळजाची घडण भुरगें आवयच्या पोटांत आसतना म्हळ्यार सादारण ६ ते ८ सप्तकांचेर सुरू जाता. ताका लागून ह्या काळांत हुरहुर्याेसारकें दुयेंस जायत जाल्यार काळजाचे जल्मजात दोश भुरग्याक जाल्ले दिसून येतात. काळजाचे चार भाग आसतात. वयले वटेन दोन आनी सकयले वटेन दोन. वयल्या भागाक अलिंद (atrium) अशें म्हण्टात तर सकयल्या भागाक निलय (ventricles) अशें म्हण्टात. काळजाचे वयले उजवें वटेन उजवें अलिंद (right atrium) तर ताचे सकयले वटेन उजवें निलय (right ventricle) आसता आनी दावे वयले वटेन दावें अलिंद (left atrium) अशी ठेवण आसता. उजवें अलिंद आनी दावें अलिंद हांचेमदीं ‘पड्डो’ (septum) आसता. तशेंच उजवें आनी दावें निलय हांचेयमदीं एक प्रकारचो पड्डो आसता. ताका लागून अलिंदाचेभितर आनी निलयांचेभितर रगत घोळूंक पावना. उजवें अलिंद आनी उजवें निलय हांचेभितर एक झडप (valve) आसता. तिका त्रिदली झडप (tricuspid valve) अशें म्हण्टात. कुडींतले सगळ्या भागांतलें रगत शिरांतल्यान (veins) उजव्या अलिंदांत पावता. हें रगत अशुध्द आसून तातूंत कमी प्रमाणांत ऑक्सिजन आसता. उजव्या अलिंदांतल्यान हें रगत उजव्या निलयांत त्रिदली झडपेंतल्यान वता. उजव्या निलयांतल्यान रगत शुध्द वा बर्या प्रमाणांत ऑस्किजन आशिल्लंस जावपाखातीर फुफ्फुसांत वता; ते शिरेंतल्यान हें रगत उजव्या निलयांतल्यान भायर सरता. हे शिरेक फुफ्फुस धमनी (pulmonary artery) अशे म्हण्टात. उजवें निलय आनी फुफ्फुस धमनी हांचेभीतर जी झडप आसता तिका फुफ्फुसप्रकांड झडप (pulmonary valve) अशें म्हण्टात. झडपेचें काम म्हळ्यार रगताचो प्रवाह एकेच वटेन दवरपाचें; ताका लागून झडपेंतल्यान जें रगत फुडें वता, ताका परत फाटल्यान सरूंक मेळना. फुफ्फुस रगत पावतकच तातूंतलो कार्बन डाय-ऑक्साइड मेकळो जावन उस्वासांतल्यान भायर सरता आनी स्वासावरवीं भितर गेल्लो ऑक्सिजन रगतांत भरसता आनी रगत शुध्द करता. अशे तरेन सुध्द जाल्लें रगत फुफ्फुसांतल्या शिरांतल्यान दाव्या अलिंदांत पावता आनी थंयच्यान तें द्धिदम झडपेंतल्यान दाव्या निलयांत वता. दावें निलय हो काळजाचो मुखेल भाग आशिल्ल्यान ह्या भागाचो स्नायू हेर भागांपरस चड जाड आसतात. दावें निलय हो खण (chamber) शुध्द जाल्लें रगत, कुडिंतल्या सगळ्या अवयवांक आनी भागांक पावयता. जी शीर दाव्या निलयांतल्यान शुध्द रगत व्हरता, तिका ‘महाधमनी’ (aorta) अशें म्हण्टात. तेचपरी दावें निलय आनी ‘महाधमनी’ हांचेमदीं जी झडप आसता तिका महाधमनी झडप (aortic valve) अशें म्हण्टात.
काळजाचें आकुंचन
शिथिलता करपाचो आवेग काळजाच्या उजव्या अलिंदांत तयार जाता, थंयच्यान तो दोनूय निलयांत एका वेगळॆ तरेच्या मज्जातंतूंतल्यान तशेंच काळजाच्या स्नायूंतल्यान पावता. ताका लागून दोनूय अलिंदां पयलीं आकुंचित जातात आनी ताच्या फाटोफाट दोनूय निलयां आकुंचित जातात. आकुंचन जावप आनी शिथिल जावप हें क्रियेक काळजाची ‘धडधड’ (ठोके) अशें म्हण्टात. काळजाचे ठोके भुरगें पोटांत दोन म्हयन्यांचें आसतना पडपाक सुरवात जाता; हे ठोके दिसरात, वर्सांची वर्सां, एकसारके थांबनासतना अखेरमेरेन चालू उरतात. सामक्या भुरग्यापणांत दर मिनटाक १०० ते १२० जाल्यार जाण्टेपणांत दर मिनटाक ६० ते ९० हेचप्रमाण पडत रावतात आनी हे ठोके नकळत, मनशाच्या स्वताच्या ताब्याभायर पडत रावतात.
काळजाच्यो पीडा
काळजाच्यो पीडा दोन तरांच्यो आसतात. जल्मजात (congenital) आनी जल्मा उपरांतच्यो (acquired). जे रोग जल्मजात दिश्टी पडटात तातूंतय दोन तरा आसतात. जल्मासावन अशुध्द रगत आंगांत खेळटा अश्यो कांय पीडा आसतात आनी ताका लागून असल्या भुरग्यांचे ओंठ, जीब, बोटां निळीं पडटात. हाका जल्मजात नीलमय काळजाचे रोग (congenital cyanotic heart diseases) अशें म्हण्टात. दुसरें तरेच्या पीडा अश्यो आसतात तातूंत भुरग्याचें रगत शुध्द आसता, पूण काळीज वा काळजाच्या खंयचेय एके शीरेची वा भागाची घडण सारकी नासता. असल्या रोगांक ‘जल्मजात अनीलभय काळजाचे रोग’ (congenital acyanotic heart diseases) अशें म्हण्टात. ‘निलमय काळजाचो रोग’ वा ‘नील नवजात भुरगें’ (cyanotic heart diseases) वा (blue babies) हाचें एक उदाहरण म्हळ्यार फॅलोची चतु:सुत्री ( Fallot’s tetralogy). हे पीडेंत दोनूय निलयांनदीं बुराक आसता आनी महाधमनी (aorta), जी दाव्या निलयांतल्यान येवपाची ती. उजव्या निलयाक जोडिल्ली आसता. हाका लागून उजव्या निलयांतले अशुध्द रगत फुफ्फुस सोडून चडशें हेर भागांत घोळटा.
अनीलमय काळजाचे रोग (acyanotic heart diseases) म्हळ्यार शुध्द रगत आसून जाका जल्मजात काळजाचो दोश आसता, तें दुयेंस. ताचें उदाहरण म्हळ्यार अलिंद पट दोश (atrial septal defect) म्हळ्यार दोनूय अलिंदांभितर बुराक आसप आनी दुसरें उदाहरण म्हळ्यार ‘निलयपट दोश’ (ventricular septal defect) म्हळ्यार दोनूय निलयांच्या मदल्या पड्ड्याक बुराक आसप. असल्या पीडांक ‘काळजांत बुराक’ (hole in the heart) अशें म्हण्टात.
नीलमय जल्मजात काळजांचे रोग (cyanotic congenital diseases) हाका खास अशें कारण नासता. पूण आवयक गुरवारपणाच्या पयल्या तीन म्हयन्यांत हुरहुर्यायसारके वा German Measles सारके रोग जाले जाल्यार, ताचो परिणाम भुरग्याचेर जावन काळजाचे घडणेत ‘अलिंदपट दोश’ वा ‘निलय पट दोश’ असले दोश जावं येतात.
जल्मताच आसपी काळजाच्यो सगळ्यो पीडा हांची लक्षणां सारकींचशीं आसतात. असल्या भुरग्यांची वाड सारकी जायना. तांकां खरस येता, तांचे छातयेंत परत परत थंडी जाता. जेन्ना अशुध्द रगत आगांत घोळटा तेन्ना त्या भुरग्यांचे ओंठ, बोटां निळीं आसतात आनी तांच्या काळजांत सदांच ठोक्यांवांगडा आनीक वेगळे आवाज आयकूंक येतात. हांकां ‘मर्मर्स’ (Murmurs) अशें म्हण्टात. हांचेवेल्यान दोश कसलो आसूं येता, हांचे निदान सादारणपणान कळटा. पूण हें निदान, छातयेचें क्ष-किरण चित्र (X-Ray), ह्र्दस्पंदलेख (cardiogram) आनी ह्र्दचित्रण (Echo-Cardiography) हें सगळें केल्याबगर पक्कें जायना.
काळजाच्या जल्माजात पीडांचेर उपचार करूंक मेळटाच अशें ना. जेन्ना पीडा चड गंभीर तरेची आसता, तेन्ना भुरगें कांय दीस वा कांय म्हयने जियेता. अशें भुरगें व्हड जाता, तशें ते पीडेचें सारकें निदान करून, तेप्रमाण उपचार करप शक्य जाता. हें करपाक फाळपाचीय (operation) गरज लागता. ‘काळजांतलो बुराक’ (hole in the heart) अस्ल्यो पीडा फाळप केल्यार सामक्यो बर्यो जावं येतात, पूण फॅलोची (Fallot’s) नीलयम (cyanotic) पीडा फाळप करून फकत आटापांत दवरूं येता. जल्मा उपरांत जावपी काळजाच्यो पीडा जायत्या तरांच्यो आसतात आनी चड करून पिरायेप्रमाण त्यो पीडा. त्या त्या वेळार दिश्टी पडटात. ल्हान पिरायेंत चड करून ‘सांधिवाती काळजाचो रोग’ (rheumatic heart disease) तर जाण्टेपणांत काळजाचो झटको (attack), रक्तदाबाक लागून जावपी काळजाच्यो पीडा, वा फुफ्फुसां पेड्ड्यार जावन ताका लागून जावपी पीडा अशे तरेतरेचे रोग जातात.
गोयांत ह्यो सगळ्यो काळजाच्यो पीडा दिसून येतात. पूण तांचेभितर चड दिसतात त्यो रक्तदाबापसून (blood pressure) जावपी पीडा. ‘हार्ट ॲटॅक’ (heart attack) हें दुयेंस हिंदुस्थानांतल्या हेर शारांप्रमाण गोंयांतूय चड प्रमाणांत दिसून येता. रक्तदाब आनी हार्ट-ॲटॅक हीं दोनूय दुयेंसा सादारणपणान तणावग्रस्त अशा नागरी वाठारांत (urban-civilised) दिसून येतात. हांचे कारण सोदून काडपाखातीर संशोधन चालू आसा.
संधीवाती काळजाची पीडा (rheumatic heart diseases) ही पीडा काळजाची झडप इबाडटा. हे पीडेची सुरवात पिरायेच्या पयल्या धा वर्सांत जाता. भिण्णांचो त्रास सगळ्या भुरग्यांक जाता. पूण कांय भ्हुरग्यांक जोर येवंक लागता. हाचें रोखडेंच निदान जायना जाल्यार आनी उपचार जालोना जाल्यार हो रोग काळजाच्या झडपेंत (valve) पावता आनी ताका लागून कांय वर्सां उपरांत झडप एक तर सामकीच उगडना वा सारकी बंद जायना. खरस येवप हें ह्या रोगांचें मुखेल लक्षण. फाळप (operation) करून इबाडिल्ल्या झडपाचेर उपाय करप हो एकूच मार्ग हे पीडेंत शक्य आसता. वखदांनी झडप सारकी जायना, फकत खरस मात्शी कमी जाता.
काळजाचो ॲटॅक जे पीडेपसून जाता ताका atherosclerosis अशें म्ह्ण्टात. हो रोग आंगांतल्या सगळ्या धमनींक (arteries) जाता. धमनींच्या भितर चरबीचे फोड येवन तातूंतल्यान रगत वचपाक आडखळ जाता; काळजाच्या शिरांक हो रोग जातकच, काळजाक जाय तितलें रगत पावना आनी ताका लागून छातयेंत दुखूंक लागता. ह्या लक्षणांक ह्र्दशुल (angina) अशें म्हण्टात. जेन्ना शिरेंतल्यान रगत वचपाचें सामकेंच बंद जाता, तेन्ना चड दुखूंक लागता, घाम येता आनी रक्तदाब (blood pressure) देंवत वा चडटा. हाकाच ‘काळजाचो ॲटॅक’ अशें म्हण्टात. ही पीडा चड घातक आशिल्ल्यान, हाचेर सुरवातीचो उपचार हॉस्पिटलांत जाल्लो बरो आसता. पयल्या कांय वरांत थोडीशीं वखदां शिरांतल्यान दीत जाल्यार शिरांतली आडखळ वचूंक शकता; ताचे उपरांत रोगी मनशान वखदां घेत रावचीं पडटात. हालींच काळांत फाळप (operation) करून ज्या शिरांक आडखळ आसता त्या त्या जाग्यार नव्यो शिरो बसोवन रगताची पुरवण वाडोवप शक्य जाता. ह्या फाळपाक (operation) ‘उपमार्ग शस्त्रक्रिया’ (by-pass surgery) अशें म्हण्टात. हाचे उपरांत १० वर्सां तरी कसलोच त्रास जायना.
रक्तदाब (blood pressure) ही चड करून जाण्टेपणांतली पीडा. पूण कांय वेळा ही पीडा भुरग्यांक पसून आसपाची शक्यता आसा. हे पीडेचें मुखेल कारण म्हळ्यार मुत्राशयाचे रोग. भुरगेपणांत मुत्राशयाचे रोग (Nephritis) जायत जाल्यार हाचेपसून मागीर रक्तदाब (pressure) वाडूंक शकता. जाण्टेपणांत मुत्राशयाचे रोग खूब तरांचे आसूंक शकतात आनी जायत्या वेळा तांचेपसून रक्तदाब (blood pressure) वाडटा. पूण सादारणपणान रक्तदाबाचे (blood pressure) कारण सोदून काडप कठीण.
रक्तदाबापसून जावपी काळजाचे पीडेक सुरवातीक कांयच लक्षणां नासतात. एकाद्र्या वेळार तकली उसळप, जड जावप वा घुंवळ येवप अशे प्रकार जांव येतात. चड वर्सां अतिरक्तदाब आसतकच काळीज ल्हव ल्हव व्हड जावपाक लागता. तशें जातकच ‘काळजाचो ॲटॅक’ येवं येता वा फकत खरस येंव येता. अतिरक्तादाबाचेर उपचार म्हळ्यार मीठ कमी खावप आनी वखदां घेवन रक्तदाब आटापांत दवरप. रक्तदाब जर सारको दवरलो जाल्यार मेंदवाचो ॲटॅक वा काळीज व्हड जावपाचो वा ॲटॅक येवपाचि संभव कमी आसता.
काळजाच्या उजव्या निलयांतल्यान रगत फुफ्फुसांत वता. जायते फुफ्फुसांचे रोग, चड वर्सां तिगून उरतकच फुफ्फुसांतल्यो शिरो घट जातात; ताका लागून उजव्या निलयाचेर ताण पडटा आनी तें वाडूंक लागता. त्याच वांगडा फुफ्फुसां इबाडिल्ल्यान रगतांत ऑक्सिजन घेवन कार्बन डाय-ऑक्साइड भायर उडोवपाचें काम जें फुफ्फुस करतात, तातूंत आडखळ जाता. रगतांत ऑक्सिजनचें प्रमाण कमी जावन कार्बन डाय-ऑक्साइडचें प्रमाण वाडुनूय उजव्या निलयाचेर ताण पडटा आनी ह्याच कारणाक लागून तें वाडत वता. निमाणें ताचो आकार वाडून वाडून तें अकार्यक्षम जाता. हाका ‘कोर पुलमोनाली’ (Cor Pulmonale) आनी ‘अतिरक्तसंचयी ह्र्दय अकार्यक्षमता’ (Congestive Heart Failure) अशें म्हण्टात. हाचेर उपाय म्हळ्यार पयलीं फुफ्फुसां इबाडप जाता तितलें कमी करप आनी ताचेर वखदांचो उपेग करप. ताचेभायर ह्र्दय अकार्यक्षमतेचेरूय (heart failure) वखदां दिवप आसताच.
हार्ट-ॲटॅक, अतिरक्तदाब, कोर पुलमोनाली ह्या काळजाच्या तीन पीडांचेर विडी, सिगरेटचो चड वायट परिणाम जाता. जायत्या वेळा ’हार्ट-ॲटॅक’ आनी ‘कोर पुलमोनाली’ हीं काळजाचीं दुयेंसा सिगरेट, विडयेक लागूनूच जातात. एकाद्र्या वेळा काळजाच्या स्नायूची पीडा नदरेंत येता. हे पीडेक कारण अशें आसना. तातूंत एक तर काळजाचो स्नायू वाडून दाट जाता वा पातळूय जावंक शकता. पूण निमाणें काळीज व्हड जावंक लागता आनी तें अकार्यक्षम जाता. असले स्नायूचे पीडेक ‘कारडियोमायोपाथी’ (Cardio-Mayopathy) अशें म्हण्टात. हे पिडेचेर खास अशे उपचार नात, पूण ह्र्दय अकार्यक्षमतेचेर (Heart Failure) जीं वखदां वापरतात त्याच वखदांचो उपेग हांगाय जाता.
संदभ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:कुडीचे भाग
पाद्री जुझे वाज
सांत जुझे वाज
सांत जुझे वाज हो एक गोंयकार पाद्री,जाका भक्तीवंत जुझे वाज म्हूण पाचारताले आतां सांत म्हण वळखतात. जाणें गोंयांत तशेंच गोंया भायर कानारा(कर्नाटका),सिलोन(श्रिलंका)वाठारांनी धर्मीक तसोच समाजीक वावर केलो. ताच्या बऱ्या वावराक लागून २१ जानेवरी १९९५ वर्सा पाप सायब जुआंव पावल दुसऱ्यान पाद्री जुझे वाजाक कोलोंबो(श्रिलंका)हांगा भक्तीवंत म्हूण जाहीर केलो, जाल्यार २००० वर्सा ताका गोंयचो आनी दामानाचो आसकारी म्हूण जाहीर केलो. 2015 वर्सा, जानेराचे 14 वेर ताका सांत म्हण परगट केलो.
जुझे वाजाचें भुरगेंपण
पाद्री जुझे वाजाचो जल्म २१ एप्रील १६५१(शुक्रार)बाणावले गांवांत जालो. जुझे वाज हो ख्रिस्टिफर वाज आनी मारिया मिराण्डा हांचो चलो. ताचो बापूय सांकवाळेचो जाल्यार आवय बाणावलेची. तांच्या घराब्याक खूब मान आशिल्लो. दुसऱ्यांच्या हुसक्यान जियेवप, तांचे गरजेक पावप हें तांच्या घराब्याचें खाशेलपण आशिल्लें. स भांवडां मदलो तो तिसरो चलो. ताका बाणावलेच्या जुआंव बातिस्तचे इगर्जेंत बातिज्मा वरवीं जुझे हें नांव दिलें. ल्हानूच आसताना जुझे मागण्याच्या वातावरणांत वाडलो. जुझे वाजाचें मूळ शिकप सांकवाळे जालें. पाद्रीपणाचें आपोवणें आसा म्हण जाणून बापायन ताका लातीन शिकपाक बाणावले धाडलो. उपरांत तो पाद्रीपणाचें शिकप करूंक पोरण्या गोंयांत गेलो. उपरांत ताणें सांत पावलू ह्या म्हाविद्याल्यांत भरती घेतली. आकादेमिया दे सांव तोमास आकविनो ह्या म्हाविद्याल्यांत तत्वगिन्यान आनी धर्मशास्त्र शिकलो. १६७१ वर्सा डॉम कुस्तोदीयो पिन्हो बिस्पान ताका दियाकन केलो आनी १६७६ वर्सा नवो बिस्म डॉं आन्तोनियो ब्रान्दावान ताका पाद्रीपणाची माखणी दिली.
पाद्रीपण घेतल्या उपरांतचो काळ
जुझे वाजान पाद्रीपणाची माखणी २५ वर्साचेर घेतली. ताची नेमणूक खंयच जावंक नाशिल्ल्यान कितें तरी बरें करपाच्या हेतून तो आपल्या गांव घरा सांकवाळे परतलो. गांवच्या भुरग्यांक शिक्षणा वरवीं वयर काडूंक आनी पाद्रीपणाक आपोवणें उत्पन्न करूंक ताणें शाळा उबारली. साव्द सायबीणीच्या इगर्जेंत रावन मारीयेक आपल्या गुलामपणाची चीट बरयली. फा.सेबासत्यांव दो रेगोहांच्या आत्मचरित्रांत पुर्तुगेज पत्राचो हो कोंकणी अणकार. गुलामपणाची चीट
ही गुलामपणाची चीट पळयतात तितलींय भोडवे तशीं मनशां आनी सगळी रचना जाणां जांव की हांव पाद्री म्हाकाच देवाचे आंकवार मायेक विंकता आनी सासणांक तिचो गुलाम कसो म्हजेच समर्पण करतां.उक्तेपणीं आपखुशयेन,मनान आनी संपूर्ण भक्तिपणान म्हाकाच तिचे स्वादीन करतां.ही खुशये मनान केल्ली भेटोवणी जिव्या मनशां मदीं रद करूंक जायनां तसलो कायदो म्हूण पाचारतां.हांव म्हाकाच आनी म्हजे लागीं आसा तें सगळें तिचे स्वादीन करतां.हें परीं ती म्हजी नीज सायबीण माय जावन म्हजें जिवीत तिका जाय तशें ती वापरूं आनी असलो मान म्हाका फावो न्हय देखून,म्हज्या भोडव्या राखण्या आनी तशेंच वोनोदवंत पुर्वजां भागीवंतां लागीं आनी हेरां सर्गींच्या नागरिका कडें,आपल्या गुलामां मदीं तिणें म्हाका घेतल्यार पुरो म्हूण हांव खालतीकायेन तांची मजत मागतां.
हें सत म्हूण हांव थीर करतां आनी म्हज्याच नांवान शिक्को मारता.घडिल्लें जाल्यार म्हज्या काळजाच्या रगतान सय करतलो आसलो.ही चीट बरयतां सांकवाळचे इगर्जे देव माते आंकवार मारिये भलायकेच्या सायबीणीचे वेदीच्या पांयाशीं.ह्या आयच्या दिसा ऑगस्टाचे ५ तारखेर हिमां सायबीणीचे परबे दिसा १६७७ वर्सा
जुझे वाज
आनी त्या दिसा सावन ताणें आपली पुराय जीण विंगळ्या पांयानीं सारतलों असो निर्णय घेतलो. श्रीलंकेंत जावपी अत्याचारा विशीं ताका गोंयचो कॅनन एफ दी सार्दीनां कडल्यान खबर मेळ्ळी आनी हें आयकून श्रीलंकेंत वचपाचो हावेस उगतावंक तो काबीदा कडेन गेलो. पूण ताणें श्रीलंकेक वचपाचे बदलाक कानारा वचपाक फर्मायलें. पाद्रीपण घेतल्या उपरांत पाद्री जुजे वाज ५ वर्सां गोंयांत रावलो उपरांत व्हडीलांच्या आदेशा प्रमाण पाद्रीविगाराची पदवी घेवन कानाराक गेलो.
कानारांतलो वावर
डचा कडल्यान आक्रमण जाल्यान कानारांतले पाद्री पळून गेल्ले आनी ४० वर्सां पासून थंय पाद्री नासले. त्या जाग्यार १६८१ वर्सा पाद्री वाज आपलो अधिकार स्वीकारून कानाराक पावलो. त्या जाग्यार गरीबांक ताणें आपलो आदार दिलो आनी दुसऱ्यांचो आदार मागलो. आपलें मिसांवांचें काम मुखार वेलें. धार्मीक तसोच समाजीक वावर तो करतालो. कपेलां तशींच शाळा बांदल्यो आनी हें करतना कांय ताचे विरोधक ताका जिवेशीं मारूंक सोदताले. अशें म्हण्टात की मुडीपुच्या दोंगरार ताका जेन्ना मारपाक फुडें सरले, तेन्ना ताणें दिमी मारली आनी त्याच जाग्यार उदक भायर सरलें. आपलो वावर फुडें व्हरतना ताचे आनी थंय नेमून आयिल्ल्या पाद्री मदीं गैरसमज जालो आनी १६८४ वर्सा आपलो राजिनामो दिवन गोंयांत परत आयलो.
गोंयांत वावर
गोंयांत आसतना ताणें धर्मीक पुस्तकां जांव कोंकणी भाशेंत प्रवचनां करपाक तशेंच कुमसारां करून वेळ सारलो.२५ सप्टेंबर १६८५ वर्सा मिलाग्रीस संस्थेंत तो भितर सरलो जातूंतल्यान श्रीलंकेंत वचपाचे सपन पुर्ण जावपाची शक्यताय आसली.आनी १६८६ वर्सा लिपचोरयां दोग पाद्रीक आनी आपल्या सेवकाक तशेंच आपले मिसाच्यो गरजेच्यो वस्तू घेवन श्रीलंकेंत वचपाक भायर सरले.
श्रीलंकेंत वावर
श्रीलंकेंत भितर सरपाक तांकां खूब अडचण्यांक फुडो करचो पडलो. कडक नेमाक लागून हाडिल्ल्या पाद्रींक परत धाडचे पडले,कुलीचो,सन्यासाचो,कांकणकाराचो,पदेराचो,धोबीचो भेस आपणावपाक पडलो. थंयच्या लोकांचीं तामील भास शिकची पडली. आपली वळख लिपोवन गुपतीं मिसांवाचो वावर करचो पडलो.
१६९२ वर्सा पुट्टाला शारां आसतना तांकां बंदखण फावो जाली.थंय तो सिन्हाली भास शिकलो. तशेंच आपले सादे वागणुकेंतल्यान लोकांची काळजां जिकूंक पावलो.आपल्या सेवकाक जुआंवाक ,गोंयच्या प्रिफेताक चीट बरोवन ताका पाद्रीपणाची माखणी दी म्हूण विनयलें.बंदखणींत आशिल्ल्या मेकळ्या जाग्यार ताणें एक खोंप उबारली आनी थंय मीस म्हणपाक लागलो.ह्या ताच्या वागणुकेक लागून थंयच्या राजान ताका सुटका दिली.१६९७ वर्सा कॅण्डी शारांत व्हड दुकळ पडलो आनी सगळे तरेचे उपाय घेवन निमणे राजा पाद्री वाजा कडेन मागूंक आयलो.तेन्ना अशें म्हण्टात की ताणें ज्या जाग्यार वेदीचेर खुरीस उबारलो आनी मागणें केलें तोच जागो भायरावन हेर सगळ्या सुवातेचेर पावस पडलो आनी अशें करून लोकांचो ताचेर भावार्थ वाडलो. नोव्हेंबर १६९७ तें मेयाचे १६९८ वर्सा कॅण्डींट वसुकाची पिडा पडिल्ली आनी ताणें केल्ले सेवे खातीर ह्या वेळार तो खूब गाजलो. ताच्या वावराक लागून कोंचीच्या बिस्पान ताका ‘विगार जेराल’ पदवी दिली. डच लोकां पासून वाटावंक कोलम्बोच्या लोकांनी ताका आदार दिलो. तो वर्साक एक फावट पुराय श्रीलंकेक भोंवडी करतालो. कार्डियल चालेच दे दोर्नन हाणें ताका एक सोबीत खुरीस भेट दिली जी आयज पासून सांकवाळे आसा.
निमणीं वर्सां
१७१० वर्साच्या सुरवातेच्या काळार पाद्री वाजाची भलायकी इबाडत वताली.तरी सुद्दा आपलो वावर करपाचो नेट ताणें उणें करूंक ना. आपल्या जिवाक पळयनासतना दुसऱ्याच्या आदाराक पावतालो. ह्याच वर्साक ताच्या काना फाटल्यान घाय जावन ताका चड सतावपाक लागलो.आपलो मरणाचो वेळ लागीं पावला म्हूण जाणून ताणें पाद्री जुजे मिनेझीसाक आपल्या फाटल्यान श्रीलंकेचो व्हडील आनी विगार जेराल म्हूण नेमलो.
निमणो स्वास सोडचे आदीं ताणें कार्दियल सायबान दिल्लो खुरीस घेवन उजवाडाची वात घेवन भावार्थाची उचारणी केली.सिनहाली भाशेन आपल्या सांगात्यांक संदेश दिलो.'जें तुवें जिवीत भर करूंक ना तें तूं मरणाच्या वेळार कसोच करूंक शकचो ना'.आनी निमणें ‘जेजू’म्हणून आपलो प्राण सोडलो.
Polleiat
Saint Joseph Vaz
वर्ग:! गोयेकार - फामाध व प्रसिद वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam वर्ग:कातोल्क सांत/Katolk Sant वर्ग:गोंयकार फामाद मनीस/Goenkar famad monis वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:संत
पारो
पारो हो एक लोणच्याचो एक प्रकार जावन आसा.पारो सुखे बांगडे वा सोल्ये(सुख्यो मोरयो)हांचो करतात.पावसाच्या तेपार नुस्ते(ताजे)मेळपाक कठीन आसता त्या खातीर पावसाचो पुरमेत म्हण सुखे बांगडे वा सोल्याचो पारो करुन दवरताली.
पारयाची सामाग्री
२५ सुखे बांगडे व सोल्ये, ७५ कशमिरी मिरसांगो, ३ लसूणीचे पाखळे, १ व्हड चमचो जिरें, १०/१२ मिरया, ३ बाटल्यो विनागर, २ इंच आले.
पारो तयार करपाची प्रक्रिया
सुखे बांगडे वा सोलये विनागरीन दुवप आनी सुकोवप.मसालो(मिरसांगो,लसूण,जिरे,मिरयां,आले)विनागरीन वांटप.मसालो वांटला तातूंत आनी विनागर घालून मातसो पातळ करप.उपरांत विनागरीन धुले बांगडे वा सोल्ये त्या मसाल्यांत घालप.उपरांत ते भरणीत भरुन दवरप.
पारो खावप
पारो तयार केला तो ४ सुमाना उपरांत खावपाक जाता.पारो १०-१२ म्हयने मेरेन खावपाक मेळटात.बुयांवातल्यान जाय तित बांगडे वा सोल्ये काडून ते तेलांत बाजपाचे आनी जेवणा वांगडा खावप.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Aga, Aga Xetti Dada (Fulu Rumborachem) - Dekhni
Aga, Aga Xetti Dada (Fulu Rumborachem)
Sir, Sir, the goldsmith elder
Type: Deknni
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok 2, p. 30
Lyrics and Music:
Musical form: Binary
Literary form: Ethnological aspects
Translated by Romano Abreu, Moira, Goa, June 2003
Sir, Sir, the goldsmith elder, light your fireplace,
Ful(u) zaum-di zogtem dada, rumborachem.
Make the flower of the fig tree durable.
Chusmo/Refrain:
Papak mamak dekh(i) nam
Papa Mama have no self-discipline,
Cheddvak bhirant(i) nam.
The girl has no fear.
Bhavach’ bhoinni bhavach’ laguim zai tem tuka mag(o)
Let the sister ask her own brother what she wants,
Rumborachem ful(u) dada dadd(i) mhunn(u) sang(o).
Tell elder brother to send the fig tree flower.
Rumborachem ful(u) bhava deddxem pak(o)lleanchem[4]
The fig flower my brother has 150 petals,
The brother has to get it done and give it to his sister.
Polleiat
Dekhnni
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:देखणी / Dekhnni वर्ग:Romi panam
सिक्किम
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:भारतांतलीं राज्यां/Bharotantlim Rajeam
सास्वत आदाराचे मायेचें नवेन
सास्वत आदाराचे मायेचें नवेन
ये, पवित्र आत्म्या रचणारा, हार्न ये कुरपेचीं भानदारां,भर हीं काळजां तुजीं रछनां, ये, कर आमकां तुजीं तेंपलां
. धाड तुज्या आत्म्याक आनी सगळें नवें जावन येतलें
. आनी संवसाराचें रूपूच तूं नवें करतलय.
देवा, आमच्या बापा, तुवें तुज्या पवित्र आत्म्या वरवीं भावार्त्यामचीं काळजां आनी मनां उजवाडायलींय आनी तांकां तुज्या जिविताच्या गुटाची अळक दिलीय. त्या आत्म्याच्या उजवाडां कितें सारकें तें समजून घेवन ताची रूच धरूंक आनी त्याच मोगाच्या आत्म्याची भुजवण सदांच भोगूंक आमकां फावो कर. आमच्या संया तुज्या पुता जेजू क्रिस्ता वरवीं.
आमेन
म्हज्या देवा हांव तुका सतमांतां, हांव तुजेर पातयेतां सर्वय वस्तूं परस हांव तुजो मघ करतां सगळ्या मज्या आत्म्यान सग्गल्या म्हज्या काळजान आनी सगळ्या म्हज्या बळान. तूं सर्व-बरो देव देखून आनी हावें तुजो मोग करूंक फावो देखून हांव तुजो मोग करतां आनी तुज्या मोगा पासत म्हज्या अप्रांदांची काळजान थान दूख दरतां म्हजी पातकीयाची काकावत कर.
पाप सायबाच्या एंतेसांव पाससत : एक आमच्या बापा, एक नमान मोरये, अनोद बापाक
तुज्या आसऱ्या खाल आमी रिगतांव एह भागेवंती माये देवाचे, बेपर्वा तूं करिनाकाय आमच्या मागण्यांची आमच्यां गरजानमनीन पून निवार आमकां सर्वय विग्नांतलीं एह अनदवंती आनी भागेवंती आंकवारी.
प. सास्वत आधाराचे माये तुजें नांवूच घेतल्यार आमच्यां काळीज विस्वासान भरता
. मोगाळे माये म्हाका मजत कर
प. हावें सगळ्या म्हज्या काळजान म्हज्या देवाचो मोग आनी चाकरी करूंक
प. निर्मळपणाच्या पवित्र शेगुणार आड तालण्यांनीं
प. हांव पातकांत पोडल्यान त्या निर्भागांतुली तांतुमलो वेगींचे वेगीं उटूंक.
प. संवसाराच्यां बुलोवण्यांक खोट्यां इश्टांक पजड्यां पुस्तकां आनी चल-चित्रांक हांवें धिर घेवन पाटकरूंक आनी तांचे कडसून पयस रावोंक.
प. साबार पुयाटी आनी भक्तीपणान कुमसाराचो आनी कोमुन्हावांचो साच्रामेंत घेवन क्रिस्ती जिविताचे आनी म्हज्या भेसाचे कायदे पाळूंक.
प. कश्टां-उपोदऱ्यां मधें सस्निकायेन देवाचे खोशेर राजी जावंक.
प. पिडेंत आनी धुकींत दुर्बळकायेंत आनी आकातांत.
. मोगाळे माये म्हाका मजत कर.
प. मन बदलून देवा-शीं परतूंक हावें दिसान-दिस पाटीं रावनां जावंक.
प. हेरांक तुज्या मोगा सेवेचे आनी तुजो आधार मागचे वाटेर पावोंक.
प. मर्ण लागीं पावतच, हांव सासणांत भितर सरतां ते घडयेर.
प. म्हजी निमणी घोडी पोरयां, हावें निमणो सुस्कार सोडी पोरयान तूं म्हजी जतन कर.
. आमच्या पासून माग एह सास्वत आधाराचे माये
. क्रिस्तान भासायलां तें आमकां फावो जावनच्याक.
प्रार्थुंया :
सर्व पदवेदारा आनी काकूतसारा देवा जाणें मुनशाकुळार आधार ﻿ पाससत निर्मिलांय आंकवार मारी जावंक आवय तुयेजा एकल्याच पुताची दी आमी तुचा प्रार्थान तिच्या मागण्यां वरवीं आमी पातकाचो असो वाटूंक आनी करूंक तुजी सेवा निरमळ काळजान त्याच क्रिस्ता आमच्या संया वरवीं.
आंगोवण्यान आनी आर्गामची परगटणी
नवेनाचीं मागणीं :
सास्वत आदाराचे माये पळे म्हाका एका निर्भाग्या पातकीयाच् तुज्या पायां लागीं. हांव प्रार्थां तुका आनी थुजेर दवरतां सगलो म्हजो विस्वास. एह काकूतीचे माये चुरचुरे कर म्हजे हांव इकतां सगळ्यांनीं तुका पाचारलेली आसऱ्या आनी भरवानशा पातकीयामच्या जा तर म्हजो आसरो आनी म्हजो भरवंसो पाव म्हाका मोगा पाससत जेजू क्रिस्ताचे उगड तुजे हात म्हाका एका दुर्बळ पातकीयाक जो जियेता आनी आपल्याकूच भेटयता तुका तुजो सासणाचो चाकर कजो. हाव्व आशिर्वाद आनी आर्घां देवाक दितां दिलो देखून म्हाका ताचे काकूतीं हो विस्वास तुजे थांय खात्री जशें हांव सतमांतां म्हज्या सासणाच्या सालवाससांवाची कटा जायते पावटी आदीं निर्बागी जावन पडलों कित्याक हावें तुका उलो केलोनां हांव जाणो तुज्या मजतीं हांव जैत वरतलों हांव जाणो तूं म्हाका मजत दितेली म्हून जर हावें म्हजी भेट तुका केल्यार तुजेर पातयेयन पून भियेतां पातकाचे ताळनेंत तुजो आधार मागनां जायन म्हुण आनी इबाडूण म्हुणमजो आत्मो. हो तर वर्तवता उपकार जो मागतां तुजे थांय आनी हांव प्रार्थून मागतां तुजे लागीं तुका दिसता त्या परमणें कोण भाशेन आय केदनां म्हाका तो मेळ्वक अदिक करुन एंखंडाच्या चपक्याच्या वेलार सदांच तुका उलो मारुंक आनी म्हुणोंक तुका, एह माये आधार माका दी सास्वत आधाराचे माये निर्मिनाका, हावें सांदूंक म्हज्या देवाक.
आमेन
प. सास्वत आधाराचे माये
. तुज्या भुरग्यां पासून माग (नमान मारये)
(उलो आनी नमान मारये तीन पावटीं )
भागेवंती मारये आधार दी अदृस्ताक सांपडलल्यांक मजत कर अस्कत काळजाच्यांक माग परजे पासून जा शॅरातीं देवाच्या मुण्यारीयांची विनत कर सग्गल्यां देवाक भेटयलोल्यां अस्तरीयां पासत फावो कर तुजो आधार सग्गल्यांक जे मागतात तुजो सासणाचो आलाशिरो.
प. तुका केल्या आमचो आसरो एह सायबिणी
. आधार दिणार गरजांत आनी दुखीं खंतिंनीं
प्रार्तुंया :
एह संया जेजू क्रिस्ता तुनवें आमकां दिळी माय मायरेक आमची मांय करुन सदांच तयार आमकां आधार दिंवक जीच्या अजापांच्या रुपकाराक आमी मान दितांव आनी मागतांव तुजे लागीं आमकां फावो जावन तिच्या मांय पणाचो आलाशिरो भोगूंक पावूंक सदामकाल फळ तुजे सोडवणेचो तूं जो जियेताय आनी राजवत चलयताय सासनाच्या सासणांक.
आमेन.
गायन
मोगाळ मांय माग म्हज पासून.
सर्गा आनी तुजे सून
पयस पयण करतां, मडकर वोड्यांत
मोगाळ मांय माग म्हज पासून
जतणाय थांबयनाका
सरगीं सासणाक तूज मोग आनी
अनोद फाव सोर म्हाका
गरजो
मागणें : उगडास कर एह मारये
एह भव कनवाळे आंकवार मारये, उगडास दर कि कोण तरी तुजो आसरो घेवंक धांवलोलो, तुजो आधार मागूंक, आनी तुजी मजत सोदूंक घेलोलो, तुज्या हातांतलो आलाशिरो घेनास्तना उरला म्हण केदनांच आयकुंक येवंक ना. ह्या भरवानश्यान रावून, हांव तुज्या गोपांत धावून येतां, एह आंकवारींचे आंकवारी, माये म्हजे, तुजे मुकार उभो रावतां, एह देवाच्या, पुताच्या माये, म्हज्या मागण्याची बेपर्वा करूं नाका, पून दया करुन तें आयकून घे आनी फळादीक कर.
आमेन
एशपजिसांव :
एह काकूतसारा संया जेजू गणीत नासलले काकूटीन आनी शेववट नासलोल्या मोगान अजापांच्या आलतारावेल्या साकरामेंतांत तूं रावलाय सदांच आस्वक आमच्या मधें संवसार सोंपो पोरयान. तुज्या दुलोव दयाळपणान आमचे मती गिण्यानां वयर तुजी सत्या चलय तुज्या भल्या मोगान आमकां शेगुणांची वाट तांकुंक शिखय आनी तुज्या थर बळान सगल्यां कोणिस्तायांतलीं आकांतांतलीं आनी पातकांतलीं आमकां निवार, ह्या वरवीं आमी सदांच जियेवक तुजे थांय आनी तुज्या सांगाता ह्या संवसारांत आनी उपरांत तुज्या म्हंयेवंत देवसतानांत सर्गार भोगूंक तुका सासणाच्या सासणाक.
आमेन
पिडेवंताक आशिर्वाद :
. आमचो आधार संयाच्या नांवार आसा
Tamillnaddu
Tamillnaddu zaun asa Bharotache ek rajya.
सास्वत आदाराचे मायेचें नवेन
एशपजिसांव :
. ताणें सर्ग आनी संवसार रचला
Tamillnaddu
वर्ग:Bharotachem rajyam वर्ग:Romi panam
सास्वत आदाराचे मायेचें नवेन
एशपजिसांव :
. समी आससूं तुमच्या थांय
. आनी तुमच्या आत्म्या थांय
प्रार्तुंया :
प्रार्थावं तुका संया देवा ह्यां तुज्यां चाकरांक फावो कर सदांच भोगूंक कुडीची बलायकी आनी मनाची शांती आनी अनदवंत आधारान भागेवंती सदांच आंकवार मोरयेच्या तीं निवारुंक ह्या काळाचे खंतिंतलीं आनी भोगूंक पावोंक सासणाचें धाधसपण क्रिस्ता आमच्या संया वरवीं. आमेन
(यादनीक आपलो उजो हात परजे विसल्यान विस्तारुन )
समी जेजू क्रिस्त तुमचे मदें आसूं तुमकां राकुंक तुमच्या विशीं तुमकां बाळगूंक तुमचेर मुकार वाट दादखोंवक तुमच्या पातळ्यान तुमची जतण करूंक तुमचे वयर तुमचेर आशिर्वाद घालूंक. तूं जो बापा आनी पवित्र आत्म्या सांगातीं जियेता आनी राजवट करता सासणाच्या सासनाक.
गायन :
मारये पवित्र चित्रार थावन
दुख ﻿ गडव्यांच्या दोळयांनीं,
पळे सास्वत आदाराचे माये,
सरपट तुज्यां पायां लागीं,
तुजे वेंगेंत बाळोक तुजो
अरंब तुज्या सूख दुखाचो
माये तुकाच तें थावें
पवित्र साकरामेंताचें बेसावं :
हेद्या वरत्या साकरामेंताक,
सरपट नमस्कार कोरया,
त्या पोरण्यां दाखल्याचे बदलेक
नव्यो रिती आधारया
असक्त विसव्यांक आधार
भावारतान सत्मानुवा
जशें बापाक तशें पुताक
अनोद आनी स्तुथी जावं
नमान, वॉर्नन पदवी प्राताप
फांकवन गाजोवमदी देव- नांव
दोगीयांय थान उबजन येतेल्याक
एकसारकी वाखाणी जावन.
आमेन
प्रार्थुंया : यादनीक :
एह देवा, ह्या अजापांच्या साच्रामेंतांत, तुज्या कश्टामचो उगडास आमकां दवरलाय, निर्मी आमी मागतांव, नमस्कार करूंक तुजे कुडीच्या आनी रगताच्या पवित्र मिस्तेर ह्या वरवीं आमी सदामकाल भोगूंक तुजे सोडवणेचो फळ, तूं जो जियेताय आनी राज चलयता, सासणाच्या सासणाक.
'आमेन
भागेवंत वाखाण्यों :
सोदैव जावन देव,
सोदैव जावन ताचें पवित्र नांव,
सोदैव जावन जेजू नीज देव आनी नीज मुनीस,
सोदैव जावन जेजूचें नांव,
सोदैव जावन ताचें भव आमलीक रगत,