cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
माकझान
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना. सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध ना. सगळ्यांत लागीं खेळांमळ ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक पुस्तकालय ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध ना. सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक वाचनालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
माकझान ह्या गांवांत जमिनीचो वापर सकयल दिल्ल्या प्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
माकझान ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): COCONUTS, RICE.
Bharti vojnam ani mapam
thumbnail|Bidar Fort, Earthen Gunpowder MeasuresBharti vojnam ani mapam : voidik gronthant purvil'lea kallantlea vozon pod'dotichi kaim promannant mhaiti melltta. Vosixtth dhormosutrant vojnam him gorjechi vostu asun razan tancheant ochukoponn dourunk zai oxem vornnon asa. Monu, yagonevlky, vosuxtth, kouttily toxench apstomb dhormosutrant vojnam ani mapam hatunt fottingoponna kelear to guneav tharaun tatunt pramannikoronn dourop gorjechem sanglam. Monusmritint roti va tambddi gunz he biyecho, vojnacho mulbhut ekok mhunn ul'lekh asa. Gujechem sorasori vozon 1.75 ttreai gren va 113.4 migre. Thorta. Monsmriti ani yagonevlkyosmriti hatunt bhangor, rupem ani tambem hea dhondeant vapropant yelpi gunz ani tacher adarit vojnachem koxttok oxem: rupeakhatir (trosrennu = 1 likxa; 3 likxa = 1 razosrxop; 3 razosrxop = 1 gourosrxop; 6 gourosrxop = 1 you; 3 you = 1 krixnnol va roktika (gunz); 2 krixnnol va roktika = 1 max (uddid); 16 max = 1 dhoronn va puronn; 10 dhoronn = 1 xotman. Dhaneam, vokhdam, moladik khodde hanchim vojnam veglle pod'dotichim axil'lim. Bhangor ani tambea khatir 5 krixnnol va roktika = 1 max; 16 max = 1 korx, okx, tolok, va bhangor; 4 suvrnn = 1 pol va nixk ; 10 pol = 1 dhoronn (bhangrachem).
Mohem zo doddo hoddpepa hangachea utkhononant i.So. Adim tisrea xotmanant vaprant axil'lim vegvegolle torechim vojnam mell'lleyant. Promannoteche babtint sindhu somskritintolim vojnam ul'lekh korpasarokim asat. Him vojnam chortt, chuneafator, pott'ttitaxm', pattyecho fator, kelseddoni, dhovo subhaza hea sarkea vegvegllea prokarchea fatramposun toyar kel'lim axil'lim. Tanchea akarant tanchea vojnomuleam promann ani upegapromann forok axil'le. Mohem zo doddo hangachea utkhotonant mellil'lim vojnam 1,2,4,8, 16,32,64,160,200,320,640,1600,3200,6400,8000,128000 hea gunnot'torant asat. Hatuntolem soglleant vhodd vozon 10,770 gre. Chem asa. Hanga tagddeo mat chodd promannant mellunk nat.
thumbnail|Uzhakku (measuring tool).Purvil'li bharti-i vozon pod'dot don va char ankoddeanche pottin vaddpa lhan - vhodd vibhagancher adaril'li axil'li. Uprant i.So. Adim 1200 hea kallant ary ani hindu lokamvrovi 80 ani 100 hea sonkheancher adaril'leo vozon pod'doti aileo. Tamnni dhoऱnno (500 ttreai gren, 32.4 gre.) ani hon (6,750 ttreai gren;437.4 gre.) hancho vojnam mhunn bhartant prosar kelo. Teuporant i.So. Adim 600 chea kallant turanni lok ut'torekoddlean bhartant aile ani tamnni hona zagear 6,918 ttreai gren (447.9 gre.) vojnacho hon procharant haddlo. I.So. Adim 300 chea kallant grikamni ostont bhartant aettik vojnancho prosar kelo.
Kouttili-i orthoxastrantlea ekunnisavea odheayant vojnam ani mapam hanchea promannavixim mhaiti melltta. Tatunt vojnanchem koxttok oxem asa:10 max va 5 gunzo 1 maxok; 16 maxok = 1 suvrnn va korx;4 korx = 1 pol ; 88 gourosrxop = 1 chandichem maxok ; 16 rupeachem maxok va 20 xoiby danne (eke torechem kodd'dhany) = 1 dhoronn; 20 tonddul (tandllache danne)= 1 dhoronn (hireacho); 20 tula = 1 bhar; 10 dhoronn = 1 pol; 100 pol = 1 aimani 1/2,2,4,8,10,20,30,40,100 suvrnnanchim toxench dhornnanchim voddnam toyar korchim.
I.So. Adim 10 chea kallant ut'tor bhartant grikamni romon pounddoz hem vozon haddlem. I.So. Atthvea - dhavea xotmanant dokxinn bhartant raxttrokutt vonxachea kallant prochlit axil'lea vojnant kolom' (32.66 kigre.)hem vozon tomzaur ani dokxinn orkatt bhagant visavea xotmanant chalu axil'lem. Baravea xotmanant musloman ani potthann lokamni bhartant rot'tol (=7,000 ttreai gren;478 gre.) hem vozon procharant haddlem.
Sumar 2500 vorsam adim bhartant vapropant yeupi 'puronn' hem vozon nnouvea xotmanant ponzab ani ut'tor bhartantlea hindu razanche karkirdint vaprant ailem. 1191 to musloman razokrteamni hem vozon apnnailem. Hem vozon 'ttonk' hea namvakhal 1488 meren ani uprant vorah hea namvakhal kaim kall procharant axil'lem. Vedkallant areamni xotorktika hem 100 roti edea axil'lea nojmachi survat keli. Musloman razokrteamni hem vozon apnnailem. Pondravea xotmanant xerxah ani okbor hea razamni tollo, xer monn him vojnam vaprant haddlim. Vegvegllea sonkhyechea tambeachea nanneanchea vojnamvoilean xerachem vozon 30 dam', zohangirachea kallant 36 dam' zalear xohazohan hachea kallant 40 dam' axil'lem. Moratthexahint xer, monn him vojnanchi ekkam prochlit axil'lim. Punn tanchim muleam vegvegollekodden vegvegollim astali. Toxench tea kallant lambai mejpak hatachea koprasaun modlea bottachea tonkamerenochi lambai kyubik hem ontor ekok mhunn vaprotale. Verull hangachea lenneachea obheasauylean hea ekkachi lambai 18 inch (457.2 mimi.) asuye hea ekkak tea kallant host hea namvan vollkhotale. Hea hostacho lhan bhag mhollear angull ani eka hostachim 24 angllam mantale.
Brittix kallant bhartant ani mapant ekvakyota haddpakhatir 1867 laun yotn korpak lagle ani tepromann kendri-i ani pranti-i sthorancher odhinem' kele. Punn tanchi favo ti om'molobozaunni zaunk naxil'lean tton, xer, chhottak toxench tollo hea vojnank manyotai divpant aili. Vegvegllea vattharantlea xerantoli tolleanchi sonkhea vegvegolli axil'li. Dekhik : surtecho xer 37 tolleancho.(mumboicho 28 tolleancho ani bellgamvocho 20 tolleancho). Mumboi sorkaran 1932 to vozon mapant ek sutriponna haddpache nodren kel'lea odhinemapromann mumboi xer = 80 tolle, mumboi monn = 40 xer oxem nixrchit kelem. Techvangodda bhangor ani rupeakhatir 1 tollo = 180 gren, ek val = 1/40 tollo = 4.5 gren, 1 roti = 1/62 tollo him vojnam tharaupant ailim. Tebhair aeuhor do peaijh ani aepeathekoriz vojnam-i brittix pod'dotipromann vaprant axil'li.
thumbnail|Almora seer (measure)Bhartant 1956 to mettrik pod'dot gheupakhatir somsden odhinemak manyotai dili ani 1958 saun ho odhinem' chalik laglo. Hea odhinema promann mettrik vojnavangodda addlim vojnam-i kaim kall chalu urlim. Purai mrottrik pod'dot vaprant haddpakhatir dha vorsancho kall laglo. Dhaneanchi devann - gheunn vojnan ani drou podarthanchi mapan korchi oxem nixrchit zalem. Hea odhinemant mittor ani hanche ady nomune inttoronexonol byuro ef vetts ondd mejhrsokoddlean vikte gheun bhartantlea nexnol fijikol leborettorikodde obhirkxa ani dekhbhal hanche khatir divpavixim ani rajy sorkarakhatir raxttri-i mukhel mankankodde odhipromannit axil'le sonch toyar korpakhatir tortudi korpant aileo. He khatir inttoronexonol ergonaijhexon ef ligol mettrealoji hea antororaxttri-i songhttonecho 1956 to bharot vangddi zalo. Bharti-i manok somstha vojnam ani mapam hanchea vinirdexant yeupi oddchonnincher sol'lo divpi tomtrik somstha mhunn kary korta. Protyokx veuharant vapropachim vojnam, mapam polloun tancher xikke marpavixim ani tekhatir niyontrokaposun nirikxonnameren odhikari nempavixim odhinemant tortudi asat. Vojnam, mapam topasonnekhatir dakhol korpavixinche adex divp, tekhatir gorjechea thollar provex korop ani tim tabeant gheup adi odhikar nirikxokak asat. Vojnam, mapanchea ani upkoronnanchea utpadokank durusti korpeank ani vepareank sorkari porvano gheucho poddtta. Promann vojnam, mapam herancho vapor korpak bondi asa. Vepari adini toxench odhikareamni nemancho bhong kelear te xikxek patr thartat. Mettrik pod'dot hi doxman pod'dot asa. Mhollear ticheantoli sogllim lhan vhodd ekkam mulbhut ekkachea 10 chea va 10 chea purnn ghatachea (zoxe 100 = 102, 1000 = 103,1/100 = 10-2) pottin axil'lean gonnit kriteam korpak sopem zata ho he pod'doticho khaxelo faido asa. Heo potti mull ekkak kaim uposrg laun uktaupak yetat. Te uposrg oxe - mettrik pod'dotintole uposrg:
He pod'doticho dusro faido mhollear tim sogllea raxttramni many kel'li axil'lean ticheant ukti kel'lim raximuleam soglleant sohoz somzotat.He pod'doticho tisro faido mhollear ti susongot asa. Mhollear don (va chodd) raxinchea gunnakaran va bhagakaran mellpi novi ras apxich tichea favo tea mettrik ekkanchea svorupant melltta. Bhartant mettrik pod'doticho prosar khuboch unnea promannant zalo. 1976 to promannobhut vojnam ani mapam odhinm' somsdet som'mot korpant ailo. Tatunt 1956 uprantchea vigoneanik progticho vichar korun antororaxttri-i ekok pod'dotik pradheany divpant ailem. Tapman, dab ani gurutvi-i proveg hache porinnam' tapmanachea unneachodd bodlak lagun podarthanchi lambai kxetrofoll ani dhonfoll hatunt unno chodd forok poddtta. Mankachea tapmanaporos vegllea tapmanant tacho upeg kortona tacho prosronn gunnank divcho poddtta. Mankam toyar kortonam vaprant axil'lim promannit tapmanam gorjepromann vegvegollim astat. 00 se hem tapman zaitea vella promannit tapman mhunn vaprotat. Mettrik pod'dotintolem mittor hem manok ady manok toyar kortona va te pod'dotichim dusrim mankam toyar kortanam 200 se. Hem tapman vapril'lem asta. Atroraxttri-i vojnam ani mapam toyar kortonam 200 se. Hench tapman dhortat. Jen'na ghonta ani ghonfoll hachea mapnachea prosongar 40 se. ( udkache moht'tom' ghontechem tapman) hem tapman dhoril'lem asta.
Vojnam ani mapam nixrchit korpachem kam' promannit vatauronni-i dab 760 mimi. (pareachi uchai, toxench pareachi zontai 13.5951 gre./sem'mi), tapman 00 se. Gurutvi-i provex 980. 665 sem'mi./ sekond oxa vegvegllea ottimpromann korpant yeta.
Promannit vojnachea nomuneachi tulla korpakhatir samke ochuk ani somvedonkxom' oxa sombhuza aspi danddi ani parddi suri dharecher lombti axil'lea tagddeamni korunk yeta. Oxa tagddeamni promannit kilogram' oxa vojnatlea 10-7 kigre. Otlo sukxm' forkoi mezunk melltta. Promannit vojnam jea mukhel promannit vojnaposun toyar keleant tanche tulle khatir voili tagddi chodd somvedonkxom' korun vozon korpache ochuk pod'doticho ovlomb korcho poddtta. Oxe toreche toyar kel'le tagdden nirvot ovsthent danddyeche vichlon prokaxokironnachea adaran mejpachi pod'dot vaprun ani vozon korpakhatir korpak lagpi soglleo kria tagddesaun boreach ontrauylean korun 1 doxkotteanx (109)forkoi mezunk melltta.
Promannit vojnacheo dhatu, akar, sofai adi babi eksarkeo asleo tori tatunt forok mell'lleat. Plettinom' va her dhatuposun favo ti zotnai gheun toyar kel'lea promannit vojnatoi bhaile votten soukayen rasainik ani prakritik bodol zatat.
Antororaxttri-i mulbhut 'kilogrem'' mankam toyar korpant ayil'lea vegvegllea raxttrantole kilogremoche nomune plettinom' (90%), iriddiyom'(10%) mixrodhatuche toyar kel'le axil'lean zaitim vorsam tatunt don kotteaxamporos chodd bodol zait asta. Vojnanchi muleam zoxim zoxim lhan astat tea tea promannant prixtthobhagachem kxetrofoll ani tatuntolem vostuman hanche gunnot'tor vaddot ravil'lean tacho tigpachem promann lhou vhou unnem zait rauta. Sadaronn mankakhatir 25% kromiym' ani 20% nikel axil'lem. Puraitoren esttenaitti ogonz tikhem ghott asta tem kollmena toxench tem uchch ochumboki-i asa. 80% nikel ani 20% kromiym' axil'lem ochumboki-i mixrodhatu hea kamant yoxsviponnan vapropant yeta. Bhartant sadaronn veuharant tagddevangodda vapropachim vojnam biddachim ani pitullochim (unnea molachem) kel'lim astat. Him vojnam niymit kallauporant xaski-i odhikarea koddlean topasun gheuchim poddttat.
Sandarbh
वर्ग:Romi panam
अलीगढ
अलीगढ उत्तर प्रदेश राज्यांतल्या अलीगढ जिल्ह्याचें मुखेल ठाणें. लोकसंख्या 5,91,337 (1981). उत्तर रेल्वेच्या दिल्ली-कानपूर मार्गाचेर दिल्ली सावन उदेंत-दक्षिणेक 126 किमी.अंतराचेर हें शार आसा. ग्रँड ट्रंक ह्या राश्ट्रीय महामार्गावेलें हें मुखेल स्थानक. ह्या शाराचें मूळ नांव ‘कोइल’ आशिल्लें. चंद्रवंशांतल्या कोशाख नांवाच्या क्षत्रिय राजान हें शार वसयल्लें. ह्या शाराच्या कोइल नांवावेल्यान एक दंतकथा आसा ती अशीः ह्या वाठारांत कोल नांवाचो राकेस रावतालो. तो खूब माजिल्लो. देखून ताका बलारामान जितो मारलो, आनी ह्या शाराक ‘कोइल’ हें नांव पडलें.
बाराव्या शेंकड्या मेरेनच्या इतिहासाची खबर मेळना. बाराव्या शेंकड्यांत मुसलमान ह्या शाराचेर चाल करून येवचें आदीं हांगा डोर राजपुतांची सत्ता चलताली. तांणी हांगा एक किल्लो बांदिल्लो. 11194 वर्सा कुत्बुद्दीन ऐबक हाणें कोइलाचेर जैत जोडलें. सोळाव्या आनी सतराव्या शेंकड्यांत ह्या किल्ल्याक ‘महम्मदगड’ आनी ‘साबीतगड’ अशीं नांवां पडिल्लीं.
अठराव्या शेंकड्या मेरेन ह्या किल्ल्याचेर मुसलमानांची सत्ता चलताली. 1757 त ह्या किल्ल्याचेर जाटांनी जैत जोडलें आनी ह्या किल्ल्याक ‘रामगढ’ अशें नांव दिलें. 1759 वर्सा मजफखानान जाटांक हारोवन हो किल्लो घेतलो आनी ताका अलिगढ हें नांव दिलें. 1784 वर्सा हो किल्लो शिंद्यांच्या सत्तेखाला गेलो आनी 1803 वर्सा शिंद्यां कडसून ब्रिटिशां कडेन गेलो.
1865 वर्सा सावन हांगा नगरपालिका आसा. हांगा सरकारी कचेऱ्यो, शाळा, हॉस्पिटल,ग्रंथालय, घडयाळाचो मनोरो, मशिवी, दर्गे आसात. सय्यद अहमद हाणें काडिल्ल्या अलीगढ मुस्लिम विद्यापीठान शिक्षणक्षेत्रांत ह्या शाराचें म्हत्व वाडलसां. हांगा कापसाच्यो आनी तेल गाळपाच्यो गिरणी आसात. भारतांत चडांत चड कुलपां अलीगढ शारांत तयार करतात.
पळेयात
Aligarh,_Uttar_Pradesh
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:Indie-cheo Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage
धारबांदोडें
धारबांदोडें
धारबांदोडें हे दक्षिण गोवा जिल्ह्यातल्या सांगें तालुक्यातील ४४५८ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ६७२ कुटुंबाचे व पुराय २९९१ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार SANGUEM २८ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा १४९३ दादले आनीक १४९८ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ६ आसून अनुसूचित जमातीचे १६८९ लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६९७१ आसा.
शैक्षणिक सुविधा
गांवांत १ खाजगी पूर्व-प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत ८ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत १ शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आसा. गांवांत १ खाजगी कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आसा. गांवांत १ शासकीय माध्यमिक शाळा आसा. गांवांत १ खाजगी माध्यमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा (PILIEM) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (BANDORA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (BANDORA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय (BAMBOLIM CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (MARGAO) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (PONDA) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (BANDORA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (PONDA) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (QUELA-CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
लोखण
हेमटायट :हातूंत सादारणपणान ६९-९४ लोखण आसता आनी उरिल्लें ऑक्सिजन आसता.हाचो रंग तिरव्यावरी करडो ते मंद वा भडक तांबडो आसता.शुध्द प्रकारच्या तांबड्या रंगावयल्यान रगतावरी तांबडे ह्या अर्थाच्या ग्रीक शब्दावयल्यान ताका हेमटायट हें नांव पडलां. हें सादारणपणान मैतकड ते घट्ट रुपांत खुबशा फातरांनी दिसून येता. केन्ना केन्नाय अभ्रकावरी ल्हान कापा आकाराचे करडे ते निळसर स्फटीक मेळटात. ह्या स्फटिकांक 'लोहकाच' म्हण्टात.हेमॅटायटच्या चुंबकीय प्रकाराक मार्टाइट म्हण्टात.
मॅग्नेटायट(फेरस ऑक्सायड)ह्या शुध्द प्रकारांत ७२.४ लोखण आनी उरिल्लें ऑक्सिजन आसता. हें खर चुंबकीय आशिल्यान तें वेगळें करपाखातीर चुंबकीय पद्दत वापरतात. हाच्या कांय प्रकारांत टिटॅनियम मेळटात. ताका टिटॅनियम मेळटात. ताका टिटॅनिफेरस मॅग्नेटायट म्हण्टात.
धारबांदोडें
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत १ प्राथमिक आरोग्य केंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत १ पशुवैजकी रुग्णालय आसा.
गांवांत १ कुटुंब कल्याणकेंद्र आसा.
लोखण
लिमोनायट:(पुडिकोरचें हेमटायट‌).हातुंत गोएथायट (Feo(OH) आनी लेपिडोक्रोसायट (Fe4O5(OH)2 हांचें वेगवेगळ्या प्रमाणांत मिश्रण जाल्लें आसता.शुध्द Feo(OH).Fe2O3 l 60-65 लोखण ,सुमार २७ ऑक्सिजन आनी उरिल्लें उदक आसता. हाचो रंग हळडुवो आनी पुडिकोराचो वा काळो आसता. हें मेकळें मातकट वा सच्छिद्र रुपांत मेळटा. रंगीत मातयेच्या रुपांत हें संवसारांत सगळेकडेन मेळटा.
धारबांदोडें
वैजकी सुविधा (अशासकीय)
गांवांत १ बाह्यरुग्ण वैजकी सुविधा आसा. गांवांत १ निवासी आनी बाह्यरुग्ण वैजकी सुविधा आसा.
लोखण
गोएथायट :हें खवळाच्या वा सुयेवरी स्फटिकांच्या रुपांत मेळटा. हाचो रंग हळदुवो, तांबडो वा तपकिरी आसता. हातुंत सुमार ६२.९ लोखण आनी सुमार १० उदक आसता.
धारबांदोडें
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण आसा. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण आसा. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण आसा. गांवांत झरीचें उदक पुरवण आसा. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण आसा. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध ना. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनीक येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट आनीक तार ऑफीस ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गावाचो पीन कोड ४०३४०६ आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं इंटरनेट सुवीधा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं टॅक्सी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडला. राज्य महामार्ग गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडला.
सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
लोखण
सिडेरायट: हातुंत ४८.२ लोखण आनी उरिल्लें कार्बन डाय-ऑक्सायड आसता.तेभायर मॅगनीज,मॅग्नेशीयम,कॅल्शियम, आनी कोबाल्ट हीं मूळद्रव्यां आसतात.हें सफटिकी ते मातयेच्या रुपांत मेळटा.
धारबांदोडें
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं वेपाराविशी सावकारी पेडी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेशन मांड ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक वाचनालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध आसा.
लोखण
पायरायट:हातुंत ४६.६ लोखण आनी उरिल्लें गंधक आसता.हाचो रंग भांगरावरी हळदुवसार आशिल्ल्यान ताका फूल्स गोल्ड म्हण्टात,रूण तें भांगरापरस घट आसता. लोखणाचेर घांसल्यार किट पडटा दोखून उजो दिवपी ह्या अर्थाच्या ग्रीक शब्दावयल्यान ताकापायरायट हें नांव पडलां. पायरोटायट:(FesतेFeS+S); हें चुंबकीय आशिल्लयान ताका चुंबकीय पायरायट म्हण्टात.हातु्ंत ५९.4% लोखण आनी उरिल्लो गंधक आसता. हाचो रंग कांश्यावरी ते तांब्यावरीं तांबडो आसता. हें स्फटिकी,कणसय वा संपुंजित रुपांत मेळटा.हें निकेल सल्फायडांवांगडा मेळिल्ल्यान निकेलाचो सोद घेवपाखातीर हाचो उपेग जाता.
धारबांदोडें
जमिनीचो वापर
धारबांदोडें ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
लोखण
उच्च तापमानाक लोखणाचें जावपी ऑक्सिडीभवन जावप हेंय एक प्रकारचें कळमेवप.हातूंत हवेंतल्या ऑक्सिजनाकडे लोखणाचो संयोग जावन मॅग्नेटायट (Fe3O4)जाता आनी ४०० ते ५०० से. दरम्यान हेमॅटायट (Fe2O3) जाता. उपेग:तिखें,बीड आनी घडीव लोखण तयार करपाखातीर वापरतात.बांदकाम आनी अभियांत्रिकी उद्द्योग हांच्यांत वापरपांत येवपी लोखण हीं सगळ्या कामांत उपेगी अशें द्रव्य आसा.लोखण आनी ताच्या संयोगांचो वेगवेगळेकडे उपेग करतात.सगळ्यांत शुध्द ९९.९९% लोखण संशोधनांत वापरतात.पिंड रुपांतलेंलोखण हें वेपारी नदरेन म्हत्वाचें आसा.घडीव लोखण हें वेपारी नदरेन शुध्द लोखण (०.०८%‌‌) मानतात.हातूंत खूब थोड्या प्रमाणांत आयर्न सिलिकेट भरिल्लें आसता.देखून तारका कळम येना.आोतीव लोखणांत शुध्द लोखणाचे थोडेच गुणधर्म आसतात.गंधक, फॉस्फरस ,सिलिकोन,मॅंगनीज आदी अशुध्दी वांगडा जेन्ना लोखणांतले कार्बनाचें प्रमाण ०.०५% लागीं येता तेन्ना ताका तिखें म्हण्टात.तिख्यांत लोखण आनी कार्बन आसताच तेभायर तातूंत मर्यादीत प्रमाणांत हेर मूळद्रव्यांय आसतात.सैमीक कृत्रिम तरेन केल्लीं आयर्न ऑक्सायडां आनी हायड्राक्साडा रंगद्रव्यां म्हणून व्हड प्रमाणांत वापरप जातात.हेमॅटायट,लिमोनायट,मॅग्नेटायट,पायरायट आनी सिडेरायट हीं खनिजां रंगीत मातयेच्या रुपांत सैमांत मेळटात.त्रिसंयुजी लोखणाचेर जटिल आयर्न सायनायड हेक्झेसायनो फेरेटाची प्रक्रिया करुन 'प्रशियन ब्लू' हें गडद निळे रंगद्रव्य मेळटा.
धारबांदोडें
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
लोखण
वखदांचे निर्मितींत लोखणाचीं जायतीं संयुगां पडटात.देखीक-फेरस ग्लुकामेट,फेरिक ब्रोमायड,फेरिक सायट्रेड,फेरिक हायपोफॉस्फायड,फेरिक मॅलेट,फेरिक फॉस्पेट,फॅरिक अमोनियम, ऑक्झॅलेट आनी आदी.
संयुगां:लोखणाचीं फेरस आनी फेरिक अशीं दोन तरेचीं संयुगां तयार जातात.तेभायर उच्चतर तापमानाक हाचीं बोरॅान,कार्बन, सिलिकॅान,गंधक,फॉस्फरस हांचेवांगडा व्दिआंगी संयुगां तशेंच सायनायडां, ऑक्झॅलेटे,फेरेटे,परफेरेटे,ह्या सारकीं संयुगांय तयार जातात.लोखणाच्यो +२ आनी +३ ह्यो सगळ्यांत म्हत्वाच्यो ऑक्सिडीभवन अवस्थांतलीं संयुगांय आसात.
धारबांदोडें
उत्पादन
धारबांदोडें ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): COCONUTS, SUGAR, BANANA, CASHEW NUTS.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय/Goem वर्ग:दक्षिण गोंय/Dokxinn Goem वर्ग:साश्टी तालुका/Salcete taluka वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे
लोखण
लोखण अतिविक्रियाशील धातू आशिल्ल्यान ताचीं जायतीं संयुगां तयार जातात.तीं वेगवेगळ्या खनिजांत आनी जीवांत मेळटात.चडकरुन रंगद्रव्यां, वखदां, कीटकनाशकां, पॉलिश, आदिंत तांचो उपेग जाता.लोखणाचीं कांय म्हत्वाचीं संयुगां अशीं:फेरस ऑक्सायड(FeO;आयर्न )मोनाक्सायड‌);फेरिक ऑक्सायड(Fe2O3);फेरोफेरिक वा फेरेसोफेरेरिक ऑक्सायड( Fe3O4 वा FeO Fe2O3);फेरस हायड्रॉक्सायड(Fe(OH)2);फेरिक हायड्रॉक्सायड(Fe(OH)3; फेरस सल्फेड(FeSo4(चडशें7H2O);फेरिक सल्फेड(Fe2(So4)3);फेरस क्लोरायड(Fecl2);फेरिक क्लोरायड(Fecl3);फेरिक नायट्रेट(Fe(NO3)3.9H2O);फेरस सल्फायड(FeS);पायरायट(FeS2);फेरस अॅसिटेट(Fe(C2H3O2)2.4H2O);फेरिक अॅसिटेट(Fe(C2H2O2)3.OH).बेसिक फेरिक अॅसिटेट(Fe(OH)(C2H3O2)2);आयर्न पेंटाकार्बोनिल(Fe(CO)5); पोटॅशियम फेरिसायनायड(K3Fe(c N) 6);पोटॅशियम फेरोसायनायड(K4Fe(CN )6.3H2O);फेरस अमोनियम सल्फेड(FeNH4(SO4)2.6H2o);फेरिक अमोनियम सल्फेड(FeNH4(SO4)2.12H2O);फेरिक पायरोफॉस्फेट(Fe49P2O7).XH2O).
उद्देगीक नदरेन उनेगी आशिल्ल्या लोखणाचे जायते मिश्रधातू आसात.तातुंतलो लोखण हो मुखेल घटक आसा. तिख्याचे वेगवेगळे प्रकार निर्माण करतना तातूंत घालपाच्या म्हत्वपुर्ण घटकांक लोहमिश्रकां म्हण्टात.ह्या मिश्रधातूंत लोखणावांगडा सिलिकॉन,मँगनीज,क्रोमियम,व्हेनेडियम,मॉलिब्डेनम,निआोबियम,सिलिनियम,टिटॅनियम,फॉस्फरस वा हेर कांय मूळद्रव्यांतलीं एक वा जायतीं मूळद्रव्यां व्हड प्रमाणांत भरशितात.अशा कांय म्हत्वाच्या मिश्रधातुंची म्हायती अशी आसा.
लोखण अॅल्युमिनियम:लेखणांत अॅलुयुमिनियमाची भरसण केल्यार लोखणाची विद्दुत रोधकता वाडटा आनी अशी मिश्रधातू प्रत्यावर्ती चुंबकीय मंडलांत वापरुंक मेळटा.लोखण आनी अॅल्युमिनियम हांच्यो तीन मिश्रधीतू वेपारी नदरेन म्हत्वाच्यो आसात.हातुंतल्या दोन मिश्रधातूंत अॅल्युमिनियम १२% आनी १६% आसता.हातुंतल्या तिस-यांत १६% अॅल्युमिनियम आनी ३.५% मॉलिब्डेनम आसता.
लोखण कार्बन:घडीव बिडीचें लोखण तशेंच पोलादाचे वेगवेगळे प्रकार हे लोखण आनी कार्बन हांचे मुखेल मिश्रधातू आसात.बरे गुणवत्तेचें घडीव लोखण हें शुध्द लोखण आसता आनी तातूंत कार्बनाचें प्रमाण ०.०३५%परस चड आसता.हाचेभायर ०.०७५-०.१५% सिलिकॉन, ०.१०-०.२५% परस उणें फॉस्फरस, ०.०२% परस उणें गंधक आनी ०.०६-०.०१% मँगनीज आसता.तिखी हीं लोखणाचीं कार्बनयुक्त मिश्रधातू वा मिश्रपोलादां आसतात.कार्बनयुक्त पोलोदांत मँगनीज,गंधक, फॉस्फरस, सिलिकॉन आनी केन्ना केन्नाय हेर मूलद्रव्यां गौण प्रमाणांत आसतात.
लोखण क्रमियम:घडीव न कळमुपी आनी उश्णताविरोधी तिखें हो मुखेल गट आसा.
लोखण-क्रोमियम निकेल:हातूंत जायत्या मिश्रधातूंचे विद्द्युत रोध तापन घटक तयार करतात.हातूंत ७२% लोखण ,२३% क्रोमियम आनी ७.५% अॅल्युमिनियम चशेंच ५५% लोखण,३७.५% क्रोमियम आनी ७.५% अॅल्युमिनियम आसता.हे मिश्रधातू चडांत चड २३.५० से.मेरेन वापरुंक मेळटात.लोखण ७०%,क्रोमियम २३%आनी अॅल्युमिनियम ५% आशिल्ल्या मिशधातुची विद्दुत रोधकता उच्च आसता.
लोखण-मँगनीज:हातूंत ऑस्टेरिटिक मँगनीज तिखें हो म्हत्वाचो मिश्रधातू.हाचें संशोधन हेडफील्ड गांवांत जाल्ल्यान ताका हेडफिल्ड मँगनीज तिखें अशेंय म्हण्टात.हातूंत १-२% कार्बन आनी १२-१३% मँगनीज आसता.
लोखण-निकेल:४० ते ६०% निकेल आशिल्ल्यान मिश्रधातू चुंबकीय नदरेन म्हत्वाचे आसात.
लोखण सिलिकॉन:वेपारी नदरेन हाचे दोन म्हत्वाचे वर्ग करतात-‍(१)सहजपणान चुंबकीकरण करपाक येवपी म्हळ्यार चुंबकीय सौम्य मिश्रधातूंक सिलिकॉन वा विद्दुतीय तिखें म्हण्टात.(२)उच्च सिलिकॉनयुक्त ओतीव लोखण ह्या नांवान वळखुपांत येवपी मिश्रधातू संरक्षणरोधक आसतात.चुंबकीय मंडलांत वापरपांत येवपी चडश्या तिख्यांत ०.५% ते ५% सिलिकॉन आसता. हाचे चडशे पत्रे आसतात.
लोखण-टंगस्टन:उच्चवेगी तिखें नांवाच्या वेगवेगळ्या जटिल मिश्रधातूंत टंगस्टन आसता.
कठीण पृश्ठभागाचे मिश्रधातू:दर्शनी भाग कठीण करपाखातीर धातूच्या वा मिश्रधातूच्या पृश्ठभागाचेर विशिश्ट संघटनांच्या मिश्रधातूंचो थर वितळजोडकाम जोडटात.ताकालागून मूळ पृश्ठभागांत नाशिल्ले कांय खास गुणधर्म ताका प्राप्त जातात. लोखणाच्या अशा मिश्र‍धातूंत सामान्यपणान ५०% परस चड लोखण आनी क्रोमियम,मँगनीज, सिलिकॉन, मॉलिब्डेनम,व्हेनेडियन,टंगस्टन,निकेल,टिटॅनियम,निबियम,बोरॉन आनी हेर मूळद्रव्यां वेगवेगळ्या प्रमाणांत भरशिल्लीं आसतात.
वर्ग:देवनागरी पानां
रेमॅडियो फेर्नांडीस
रेमॅडियो फेर्नांडीस हो एक तियात्रीस्त.
जल्म
रेमॅडियो फेर्नांडीस हाका रेमी म्हूण तियात्राच्या माचयेर वळखतात. तो रॉम रीम रॉड ह्या तियात्राचो एक वांटेकार. रेमी हो झॅवीयर फेर्नांडीस आनी ऍडलीना क्रास्टो हांचो पूत. ताचो जल्म 16 डिसेंबर 1941 ह्या वर्सा बेतीं इल्लास गोंय हांगा जाल्लो.
वावर
सातवो साक्रामेंत ह्या तियात्रांत रेमीन माचयेर पयलेच फावटअभिनय केलो. त्या तियात्राचो लेखक जॅराल्ड फेर्नांडीस. 1954 ह्या वर्सा ताणे बेतीं जाग्यार हो तियात्र सादर केल्लो. रेमीन भुरगेपणांत अभिनय करपाक सुरवात केली. तो गांवच्या भुरग्यांक एकठांय करून गांवच्या फेस्ताक तियात्र सादर करतालो. ताच्या उपरांत रेमी जायत्या तियात्रांनी वांटेकार म्हूण वावुरलो. तांची कांय तियात्रांची नांवा बीरमोट, गोटालो, मोग कसलो हांचे दिग्दर्शक फिलोमीना रिबेलो, नेशनलीस्ट, घराबो आदि. नॅलसन रॉम टोनी आनी आदी. रेमी कोकणीं माचयेचो अभिनय करपी, दिग्दर्शक आनी निर्मातो म्हूण काम केलां. ताणेंहेर तियात्रीस्तां वांगडाकाम केलां. तांची नांवा डोड दी वेरना, अलफ्रेड रोज, जासिंतवाज, प्रेम कुमार, सी.आलवेरा ग्रेज दी कांदोलीं, जे.पी सौजालीन, पीटर चॅम्पियन, रिको रॉड, मॅनडीस ब्रदर्स, रोबीन वाज, एम्. बॉयर आदी.
रेमीन माचयेर चलयेचे कपडे घालून लेगीत मरणाचो अभिनय केल्लो आमकां दिश्टी पडटा. ताणें तियात्राचे माचयेक म्हत्वाचे अभिनय दिल्ले आसा. रेमी एका फामाद ट्रोमाचो वाटेकार जांवन आसा. त्या ट्रोमाचें नांव रॉम रीम रॉड. ऍन्थनी नॅलसन हो एक कोंकणी मोगी आनी कांतारीस्त. ताणें गोंयच्या पोलिटीक्स, पोलिटीशन आनी समाज सेवा हांचेर जायतीं कातारां म्हणिल्लीं आसात.
वर्ग:तियात्रिस्त/Tiatrist वर्ग:देवनागरी पानां
रामकृष्ण परमहंस
thumb|रामकृष्ण परमहंस रामकृष्ण परमहंस (जल्म: 18 फेब्रुवारी 1836,जल्म: कामारपुकुर, हुगळी- बंगाल मरण: 15 ऑगस्ट 1886, काशीपूर) एक संतश्रेश्ठा, अव्दैत वेदांताचो प्रचारक आनी सर्वधर्मसमन्वयाचो प्रणेतो ताच्या बापायचें नांव सुदिराम आनी आवयचें चंद्रादेवी. हें घराणें रामाची उपासना करपी आशिल्लें. गदाधराचे कृपेन ताचो जल्म जालो म्हणून ताका परमेश्र्वाराचो अवतार मानताले अशें ताच्या भुरगेपणांत भविश्य वर्तयल्लें. एकुणिसाव्या शेंकड्यात बंगालात जावन गेल्लो एक संवसारीक किर्तीचो सत्पुरुश अशें ताचें फुडाराक  नांव जालें. भुरगेपणांत तो बरोच मस्तो आशिल्लो. गणित विशय ताका मात लेगात आवडनासलो. पूण तो एकपाठी आशिल्लो. भुरगेपणांतूच ताची आवय भायर पडली. ल्हानपणासावन ताची ओड पुराण-भजन आनी मूर्ती कलेकडेन आशिल्ली. साधु- बैराग्यांचीय तो सेवा करतालो. पिरायेच्या णवव्या वर्सासावन देवाचें ध्यान करतना, भजन-पदां म्हणटना अदींमदीं ताची समाधी लागताली.ते अवस्थेंतल्यान सावचित जाल्याउपरांत आपूण ज्या देवदेवतांचे ध्यान करतां ती देवदेवता आपल्या मुखार उबी रावता अशें  तो सांगतालो. ताची ती भावावस्था पळोवन गांवांतल्या बायलो ताका श्रीकृष्ण- चैतन्यमहाप्रभू अशें म्हणून ताची पुजा करताल्यो. लोक ताचेकडल्यान रामायण- महाभारतातलीं आख्यानां वाचूक घेताले.
फुडें ताचो व्हडलो भाव रामकुमार हाणें ताका शिक्षणाखातीर म्हणून कलकत्याक व्हेलो. पूण अभ्यासांत ताचें लक्ष लागलें ना. भावान ताका शिक्षणाविशीं सांगलें, तेन्ना रामकृष्णान भावाक परती जाप दिवन सांगलें, केळ्या तांदळाची पोटली बांदपाची विद्या हांव शिकूंक सोदीना, हांव अशी विद्या शिकूंक सोदता जिकालागून ज्ञानाचो उदय जावन मनीस धन्य जातलो. म्हाका जेवण खाण दिवपी विद्या नाका ईश्वराचें दर्शन जातलें अशी विद्या म्हाका जाय. पिरायेच्या 16 व्या वर्सा ताणें दिल्ली ही जाप म्हळ्यार साधक भावांचो पयलो वयलो आविश्कारुच आसलो. रासमणी नांवाचे बायलेक दक्षिणेश्र्वरी हांगा बांदिल्ल्या कालीमातेच्या
कलकत्याक राणी देवळांत तो पुजारी म्हणून फुडें काम करुंक लागलो. पुजा करतना तो तल्लीन जातालो. ताच्या दोळ्यांतल्यान दुकांच्यो पावळ्यो लागताल्यो आनी ताची छाती चिप्प भिजताली. अंगन्यास आदीपुजांगा करतना तर ते ते मत्रं, वर्ण अक्षरांनी आपलेच कुडीर येतात अशें ताका प्रत्याक्षांत दिसतालें देवीचे पुजेखातीर शक्तिदिशा घेवप गरजेचें आसा, अशें ताका दिशिल्ल्यान ताणें केनाराम भट्टचार्य नांवच्या एक व्हड साधकाकडल्यान शक्तिदिक्षा घोतली.फुडाराक तो रातदीस पंचवटींत झाडासकयल वसून जगन्मातेचें ध्यान करुंक लागलो. लज भंय, तिरस्कार, कूळ, शक्त, जात, मान, भोवमान ह्या अश्टपाशांसाव मेकळो जावपाचो तो यत्न करतालो. अहंकार ना जावन नमळीकाय येवची म्हणून सडांस बी धुवपाचीं कामांय तो करतालो. भिकाऱ्याचे पंक्तींलें उश्टें, देवाचो प्रसाद म्हणून तो रावतालो. जगदंबेन आपल्याक साक्षात दर्शन दिवचें म्हणून तो आकूळ पिकूळ जावन तिची प्रर्थना करतालो.
भैरवी ब्राह्राणीचे देखरेखीखाल ताणें साधना केली. 64 तंत्रांची साधना केल्या उपरांत तिच्या मार्गदर्शनाखाल ताणें केली. फुडें एक गुरुकडल्यान राममंत्र घेवन उपासना केली. उपरांत श्रीकृष्णाची केली. ह्या स म्हयन्यांच्या साधना काळांत तो बायलेसारको न्हेसतालो, पांगुरतालो. परमहंस तोतापुरीच्या मार्गदर्शनाखाला ताणें अव्दैत साधनेचीय दीक्षा घेलती. थोड्याच दिसांनी रामकृष्णाक निर्विकल्प समाधीचो लाव जालो. स म्हयने तो निर्विकल्प समाधीत रावलो. फुडें तागेली घरकान्न जगदंबादासी बरीच दुयेंत जाली, तेन्ना त्चें दुयेंस ताणें आपले घरकान्नीकूय ताणें जायतें शिक्षण दिवन तिकाय निर्विकल्प समाधीचे अवस्थेमेरेन पावयली. मागीर रामकृष्ण दक्षिणेश्र्वरीसावन तीर्थयात्रेक भायर सरलो. ताचें वांगडा मथुरनाथ, जगदंबादासी, चंद्रादेवी आदी सुमार 125 भक्तगण आशिल्ले. वैधनाथ, काशी, प्रयोग आदीं तीर्थांची भोंवडी करुन तो वृंदावनाक गेलो. वज्रमंडळांत ताका राधाकृष्णाचें बऱ्याच रुपांनी दर्शन घडलें. मागीर तो गौरांगप्रंभूचें जल्मस्थळ नवव्दीपाक गेलो आनी उपरांत थंयच्यान तो कलकत्याक परतलो. मात गदाधराक रामकृष्ण हें
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Cunchelim
Cuncheli vo Kucheli [] ek Bardez talukeantlo, ganv Ut'tor Goemt, Bharotachea Goem prantant. zavn asa
Bhugol
To 15.6°N, 73.81667°W 14 m  MSLchea unchaier  urta. To 197.3 hekar zagear asa. []
Tthikann
Cuncheli Mhapxeam []. pasun 2 kilometr pois asa.Ho ganv arombhak Haran nhoiche boglek aslo, punn atam tantunt lagimchea ghatmatheacho aspav asa. Ostomptechea votten Sioli ganv urta, ut'torek Kamurlicho ganv, udentik Kolvale ganv ani Karasvaddo zo Mhapxenche soradicher ani ticho tisro vaddo zavn asa..
Itihas
Cuncheli ek ganv koso xekddo adim savn asa, ek xetkamtacho ganv Horon nhoiche boglek ji nhoim Onnjunn nhoiche votten vhanvta.Hea vorvim ganvkarancho Siole ani Tivi kodden lagxilo sombond asa.
Cuncheli ganvkaranchi porompora sangta ki te lok Tivinchea ganvche je hanga stholantor zale.. Hea Goenchea ganvche arombhache Hindu devtek Barazann nanvan vollkhotale Igorjechi sthapnni ani St. Jerome (São Jerónimo) hachi firgoz Franciskanamni keloli zacho mukheli Padri Fr. Jeronimo de Espirito Santo aslo ji 1594  Mapxeam sthapli, ji tea zagear Katolkponnachi sthapnnechi khunna dakhoita. Hea firgojechea igorjek thodde pavtti Milagr Saibinninchi Igorz mhonnpant ieta..Cuncheli ani Corlimche ganv Mhapxenchea firgojent ghalpant ailole. Hindu lok je Purtugez kallant hanga savn pollun gelole tannim dusre kodden aplo rabito kelo ani tankam Kunchelkar nanvan vollkhotat.
Uloilolea porompore pormonnem sangpant ieta ki São José Vaddo arombhacheo imaroti,  eka oxir gol'lent manddpant ailoleo jea vorvim teo  sotravea xekddeant,ratiche atak Moratthi luttmaream koddlean sugur ravunk unchlo bhag voir aslo zoim ek raticho parekar nempant ietalo zo hea lhan kheddeacher nodor dovortalo.
Jesuit Province of Malabar hanchea malkechim 1759 vorsa zhaddam aslim  zantuntlean tankam iennavoll ietali ani tanche tache voir dhoniponn  Cuncheli 1773 vorsa poreant urlem  Ganv Mhapxeam pasun cholpachea ontoracher aslo ani dispott'ttea magnneank tea lokachi seva ek kopel kortalem punn soglleo vhodd dhormik porbo Mhapxeam zatleo, zoim 1779 vorsa St.Jerome hankam bhettoili igorz porot bandpant aili. Bardezcho ek nokaso zo eka Brittix xikpi nokaxekaran kelolo 1797-1800 vorsam modem to Cunchelichem kopel dakhoita. Ganv unchlea zagear asa ani thoim bhatachim xetam distat.. Ganv ek krixi kendr aslo zo bhat, narl, kazu ani mhoxichem dud viktalo.Lok unchlea panvddear ravtalo zoim zhori asleo ani baim-o tankam tanchea xetak udok purvonn kortali.Thoim aslolim ranam tankam bandpak lagloleo vostu mellpak adar kortaleo.
1842 vorsa ek thollavea padrik Friar Manoel DeSouza haka Rachol seminaricho voddil nempant ailo jem pod tannem 1859 vorsa poreant samball'llem.Ghoddiek tachea podak lagun Cunchelichea kopelak ek nove tozvite pormonnem tika. 20 Dezembr 1847 dorzo divpant ailo, zorui xevttak ticho sombond Mhapxenchea firgojek urlo. Zage ani maddanchi zhaddam jim Cuncheli Jesuit Province of Malabar hanche malkechim aslim tim tanchea tabeant 1862 vorsa poreant urlim. Eka sondorbha pormonnem ganvank £908:00 ,1876 vorsa asli Zorui ti her Goenchea ganvam poros chodd asli, torui ti unnem asli.Cunchelim  ravpi kuttumba modim tea vellar  Almeida kuttumb aslem zannim Kandollchea  Pinto kuttumba kodden logn zoddlem.. Nimannem kuttumb tanchea  Pinto Karosthanant bhag ghevpak lagun bhov famad aslem. 1877vorsa thollavem kopel Fuga Saibinnink (Nossa Senhora da Fuga)bhettovpant ailem. Cuncheli,chodd bhaile sonvsarant misoll zalo survatechea ekonnisavea xekddeant ani thoim ek iskol bandpant ailem zantunt Mhapxeam Latim bhas xikovpant aili..He sonsthe vorvim borem xikop ani hea vorvim boro rozgar mellpak vatt ugti zali chodd korun British India (khas Bomboint). Ek rosto zo Cunchelik Mhapxeam ani Kolvale zoddttalo   1876 vorsa bandpant ailo ani lhan roste Tivink zoddpant aile.. Ganvche tornnatte Bomboi British Indiachea nagrik sevent seva korunk vo bottinchea komponeni bhorti vochpak lagle.Kaim tornnatte  atanchea Kenya ani Uganda ganvant apleak rozgar British East Africa, poreant gele.
Raj karbhar
Cunchelim, Mhapxenchea Nogorpalike khala poddtta. Ganv Ward I ani Ward II hantunt vibhagla 2015 vorsanchea nogorpalikechea venchnnukam pasun  Chandrashekar Benakar  Ward I aniMrs Alpa Anand Bhaidkar  Ward II che nogorsevok asat
Cunchelim fMapusa Vidhansobha motdarsonghacho 95 vibhag zavn asa ani tachem protinidhiponn Joshua Peter D'Souza ho Bharoti Jonta Pokxacho amdar korta. Ho bhag Ut'tor Goem Lok Sobhechea motdar songhant asa ani tachem protinidhiponn Rakhonn vibhagacho ani YUSH hacho Kendrio Montri Shripad Yesso Naik korta zo Bharoti Jonta Pokxachea tiketticher nivddun aila
Ieradari
Cunchelim, Mhapxeam ani Ponnje ani Morjim, Chopddem, Sioli, Kamurliani Kolvale hankam bosimni zoddpant ailam.Bosi jeo khasgi malkecheo toxench Kadamba Transport Corporation hacheo ganvant zaite kodden thambtat. Goenchea her kodden ani Mumboi, Punne Mharaxttrant toxench Karvar, Belgavni, Hubbali, Dharvad, Mangaluru Kornattokant Mhapxeam bos thannea pasun vochunk zata.Laginchem relve sthan 8 kms ontracher Thivi asa Konkonn relvechea, jem Mumbo, Moddganv ani Mangalaru zoddtta. Bottincho lagxilo dhoko 10 kms ontraher Ponnje xarant asa.. Laginchem vimantoll Daboli Ontoraxttrio Vimantoll 41 kms dokxinnenk urta
Bhaileo Zullovnneo
वर्ग:Romi panam
रॉबर्ट अँड्रूझ मिलिकन
रॉबर्ट अँड्रूझ मिलिकन हांचो जल्म २२ मार्च १८६८,मॉरिसन इलिनॉय हांगां जालो. नामनेचो अमेरिकन भौतिकशास्त्र अध्यापनाचें काम केलें. १८९३ त मास्टर ही पदवी मेळयतकच कोलंबिया विद्यापिठांत भौतिकशास्त्राचो अधिछात्र म्हूण ताची नेमणूक जाली. १८९५ त ताणें प्रदीप्त पृश्ठभागांनी उत्सर्जित केल्ल्या उजवाडाच्या ध्रुवीकरणाचेर संशोधन करून डॉक्टरेट पदवी मेळयली. ते उपरांत १८९५-९६ त ताणें वर्सभर जर्मनीत बर्लिन आनी गटिंगेन हांगां पदव्युतर शिक्षण घेतलें.१८९६ त शिकागो विद्यापिठांतल्या भौतिकशास्त्र प्रयोगशाळेंत सहाय्यक म्हूण ताची नेमणूक जाली आनी फुडें त्या विद्यापिठांतूच १९१० तो प्राध्यापक जालो. पयल्या म्हाझुजांत तो अमेरिकाच्या राशट्रीय संशोधन मंडळाचो उपाध्यक्ष आशिल्लो. त्या वेळार ताणें पाणबुडीप्रतिरोधक आनी वातावरणविज्ञानीय साधनां विकसीत करपाची म्हत्वाची कामगिरी केली. १९२१त पॅसाडीना हांगच्या कॅलिफार्निया इन्सिटट्युट ऑफ टेक्नॉलॉजीतल्या भौतिकशास्त्राच्या नॉर्मन ब्रिज प्रयोगशाळेच्या संचालकपदाचेर, तशेंच हे संस्थेच्या कार्यकारी मंडळाच्या अध्यक्षपदाचेर ताची नेमणूक जाली. १९४६ त ह्या दोनूय पदांवयल्यान तो निवृत जालो. मिलिकन हाणे मुखेल करून विद्युत प्रकाशकी आनी रेणवीय भौतिकशास्त्र ह्या विशयांत संशोधन केलें. ताचें सगळ्यांत मोलादीक कार्य म्हळयार ताणें १९१० त इलेक्ट्रॅानाचो विद्युत भार सारकोच आशिल्लो, अशेय ताणें सिध्द केलें. १९१२-१५ ह्या काळांत ताणें आइन्सटाइन हाचें म्हत्वाचें प्रकाशविद्युतीय समीकरण प्रायोगीक रितीन तपासून पळयलें आनी प्लांक हाच्या स्थिरांकाचें मोल प्रकाशविद्युतीय रितीन पयलेंच खेप निश्चीत केलें. वायुच्या ब्राउनीय गतीविशीं ताणें केल्ल्या कार्याक लागून द्रव्याच्या आणवीय आनी गत्यात्मक सिध्दांताक आशिल्लो शास्त्रीय संवसारांतलो विरोध सोंपलो .वातावरणांत सरून धर्तरेकडे येवपी कणाचे गतीविशींचो सिध्दांत आनी विघ्घुतीय घटनेविशींचें ताचें सशोधन हातुंतल्यानूच फुडें विश्र्वकिरणाच्या मापनाखाचीर सुरू केल्ल्या प्रयोगाक लागून हीं किरणां धर्तरेच्या वी वातावरणाच्या सकयल्या थरांत उगम पावनात तर भायल्या अवकाशांतल्यान येतात, हें सिध्द केलें.
इलेक्ट्रॉनाचो विघ्घुत भार आनी प्रकाशविघ्घत परिणाम हांचेविशींच्या कार्याखातीर ताका १९२३ वर्साच्या भौतिकशास्त्र विशयाखातीर आशिल्लो नोबॅल पुरस्कार फाव जालो. ताचे मरण १९ डिसेंबर १९५३ ,सान मारीनो - कॅलिफॉर्निया हांगां जालें.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
सर रॉनल्ड रॉस
thumbnail|सर रोनाल्ड रॉस सर रॉनल्ड रॉस (जल्म - 13 मे 1857, अलमोडा, भारत; मरण - 16 सप्टेंबर 1932, लंडन ) ब्रिटीश वैज आनी सूक्ष्मजीवशास्त्रज्ञ. मलेरिया ह्या जोराक कारणीभूत थारपी परजीवींची (Anopheles) जळारांच्या जठरांत वाड जावन उपरांत तांच्या घांसांतल्यान परजीवींचो मानवी रगतांत प्रवेश ह्या संशोधनाखातीर ताका 1920 वर्साचो वैद्यक वा शरीरक्रियाविज्ञानाचो नोबॅल पुरस्कार फावो जालो.
पिरायेच्या आठव्या वर्सासावन शिक्षणाखातीर रॉनल्डाक इंग्लंडांत धाडलो. ताचो बापूय सैन्यांत अधिकारी आशिल्लो. 1874 – 79 ह्या काळांत लंडनच् सेंट बॉर्थालोम्यू हॉस्पिटलांत वैजकी शिक्षण घेतकच फुडलीं दोन वर्सा ताणें तारवावयलो वैज म्हणून नोकरी केली आनी खूब दर्याभोंवडी केली. 1881 वर्सा तो भारतीय वैजकी सेवेंत नोकरेक लागलो. 1889 वर्सा इंग्लंडांत रजेर आसताना भौशिक भलायकेची पदविका मेळयली आनी नव्यानूच प्रस्थीपित जाल्या सूक्ष्मजंतुविज्ञानाच्या अभ्यासक्रमाक उपस्थीत रावलो. 1892 वर्सासावन ताणें मलेरियाच्या जोराच्या अभ्यासांत भर पडली. मॅन्सर ह्या नामनेच्या उश्ण कटिबंधीय वैद्यकाच्या तज्ञाकेन वळख जाली. मॅन्सन हाच्या प्रोत्साहनान आनी मार्गदर्शनाखाल रॉस हाच्या ह्या मलेरिया जोराच्या अभ्यासांत भर पडली.
मॅन्सर हाणें मलेरियाविशीं दोन मुखेल नोंदी रॉस हाका दाखोवन दिल्यो (1) मलेरिया जोर आयिल्ल्या दुयेंतींच्या रगतांत सी. एल्. ए. लाव्हरां हाणें सोदून काडिल्ले काले रंगद्रव्ययुक्त परजीवी आसतात आनी जळारां मलेरिया पातळायतात हो मॅन्सर हाचो स्वताचो सुध्दांत. हाचेभायर रॉस भारतांत परत येतकच लेगीत दोगांयचो पत्रवेव्हार चालू आशिल्लो. रॉस हाचेमुखार दोन मुखेल प्रस्न आशिल्ले. (1) जळारांचे खूब प्रकार आसात, तातुंतलो खंयचो रोग पातळायता (2) कितल्याश्याच परजींवीभितरलो नेमको खंयचो रोग – उत्पादक 20 ऑग्सट 1897 दिसा ताका अँनोफेलीस जळार हीं रोग पातळायतात अशें दिसून आयलें. उपरांत कांय बंद करुन दवरिल्ल्या सवण्यांचेर ताणें प्रयोग केले आनी रोगी सवण्यांतले रोग जळारांनी चाबतकच सरळ निरोगी सवण्यांभितर पातळायता हें दाखयलें. ताणें सवण्यांचेर मलेरियाकडेन संबंदीत आशिल्ल्या जळारांतल्या परजीवींच्या जीवनचक्राचोय सोद लायलो. 1898 वर्सा मॅन्सर हाणें रॉस हाच्या कार्याचो वृत्तांत ब्रिटिश मॅडिकल अँसोसिएशनच्या एडिंबरोचे बसकेंत मांडलो. त्याच वर्साच्या निमाणें जी. बी. ग्रार्स्सा आनी ताचो इटालियन वांगडी हांणी मानवी मलेरिया जोराच्या परजीवीचे अँनोफेलीस जळारांतलें जीवनचक्र अशेंत आशिल्ल्याचें दाखयलें.
रॉस हाणें 1899 वर्सा आपले नोकरेचो राजिनामो दिलो आनी तो इंग्लंडाक रावपाक गेलो. 1912 वर्सा मेरेन लिव्हरपूल स्कूल ऑफ ट्रॉपिकल मॅडिसीन हे संस्थेंत काम करतकच ताणें लंडनाक वैजकी सल्लागार म्हणून वेवसायाक सुरवात केली. ह्या काळांत ताणें जळारांच्या नियंत्रणाचे अडचणीचेर खूब वेळ सारलो आनी बऱ्याचशा उश्ण कटिबंधीय देशांक ह्विशीं सल्लो दिलो.
सुरवेच्या काळांत ताका साहित्याची चड करुन कविता आनी नाच्यलिखाणाची खूब आवड आशिल्ली. 1883 – 1920 ह्या काळांत ताचे साहित्याविशींचे पंदरा ग्रंथ उजवाडाक आयले. हाचेभायर ताका गणिताचीय आवड आशिल्ली. 1901 – 21 ह्या काळांत ताचीं गणीत विशयाचेरूय सात पुस्तकां उजवाडा आयलीं. मलेरिया जोराच्या प्रतिबंधाखातीर भौशिक भलायकी कार्यक्रम आंखपाचे नदरेन ताणें खूबशे ग्रंथ, पुस्तीका बरयल्यो. मॉस्किटो ब्रिगेड्स अँड हाऊ टू ऑर्गनायझ दॅम (1902) आनी द प्रव्हेशन ऑफ मलेरिया (1910) ह्या ताच्या ग्रंथांक खूब नामना मेळ्ळी. सायन्स प्रोग्रेस आनी अँनल्स ऑफ ट्रॉपिकल मेडिसीन ह्या नेमाळ्यांचो तो संपादक आशिल्लो. 1901 वर्सा ताची रॉयल सोसायटीचो वांगडी म्हणून निवड जाली. पयल्या म्हाझुजांत ताणें शाही लश्करी वैजकी दलांत काम केलें. के. सी. बी. (1911) आनी के. सी. एन्. जी. (1918) हे भोवमान ताका मेळ्ळे.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
अहिराणी
अहिराणी
अहिराणी ही मराठीची एक पोटभास. खानदेशांत रावपी लोक ही भास उलयतात, देखून तिका खानदेशी अशेंय म्हणटात. खानदेश म्हळ्यार महाराष्ट्रांतले जळगांव आनी धुळे हे दोन जिल्हे. ह्या जिल्ह्यांचे दक्षिणेक नासिक आनी बुलढाणा आनी उत्तरेक गुजरात आनी मध्य प्रदेशाची शीम तेंकल्या. हाका लागून अहिराणीचेर गुजरातीचो बरोच प्रभाव दिसता. डॉ. ग्रियरसन हाणें आपल्या ( Linguistic Survey of India-Vol.lX,Part ll ) ह्या पुस्तकांत तिका गुजराती भाशेचो एक पोटभास अशें म्हळां. पूण फुडें जाणकारांनी केल्ल्या अभ्यासांत ती मराठीची पोटभास अशें सिध्द करपाचो यत्न दिसता.
खानदेशांत बरींच वर्सां पयलीं आभीरा अहीर नांवाच्या लोकांनी राबीतो केल्लो. वेवसायान गवळी आशिल्ल्यान गोरवांक लागपी चरवपाच्या सोदांत ते नर्मदा तापीचे कुशीक येवन राविल्ले.
अहीरांची भास ती अहिराणी. कांय अहीर खीनदेशाच्या भायर म्हळ्यार नासिक, औरंगाबाद, बुलढाणा हांगाय गेले. ह्या सगळ्यांची संख्या मतींत घेतल्यार अहिराणी उलोवपी लोकांची संख्या सादारण बारा लाखांचेर पावता.
खानदेश-सातपुड्याचो दोंगराळ वाठार जाल्ल्यान लोकांचो एकामेकां कडेन चडसो वेव्हार जावंक पावना, देखून अहिराणीची बरीचशीं रूपां पळोवंक मेळटात. हें भाशेंत कोणेंच व्हडलेंशें बरोवप केल्लें ना. व्याकरणां, शब्दकोश रचिल्ले नात. ताका लागून तिचें शिश्ट रुप घडूंक पावलेंना. अहिराणी स्वताक महाराष्ट्रीय मानून मराठी आपली भास मानतात.
अहिराणी भाशेचें खाशेलेपण तिच्या ध्वनी नेमांनी, व्याकरणांत आनी उतरावळींत ह्या तीनय आंगानी दिसता. देखीक-
अहिराणी ध्वनी: स्वर: अ आ ई उ ए ऐ ओ औ व्यंजन: क ख ग घ च छ ज झ ट ठ ड ढ ण त थ द ध न प फ ब भ म य र ल व स श ह
1. मराठीचो ‘ळ’ अहिराणींत ‘य’ जाता. देखीक:मराठी अहिराणी डोळा        डोया धुळें         धुयें पिवळा       पिवया 2. ‘ण’ चे सुवातेर ‘न’ जाता. देखीक:मराठी अहिराणी
पाणी        पानी जाणे        जाने पाहुणां       पावनं 3. कांय कडेन गुजराती भशेन ‘स’ चे सुवातेर ‘छ’ मेळटा. देखीक:मराठी अहिराणी
विकत        इकत विचार        इचार विमान        इंमान
5. नासिक्य ध्वनीच्या सुवातेर दीर्घ स्वर जाता. देखीक:मराठी अहिराणी
चिंच         चीच भिंत         भीत उंच          ऊच
अहिराणी व्याकरण:
मराठी भाशेंत नामाक विभक्ती प्रत्यय लावचे पयलीं नामाचें मूळ रूप बदलता, ताका सामान्य रूप अशें म्हणटात, पूण अहिराणींत तशें जायना. विभक्ती प्रत्ययाचें रूप नामाकुच लायतात. देखीक:मराठी अहिराणी
घोडा-घोड्याला        घोडाले शाळा-शाळेला         सायले घर-घराला           घरले
विभक्ती प्रत्ययाक ‘स’ जोडल्यार बहुवचनाचें रुप जाता. हे भाशेंत विभक्तीचे प्रत्यय अशे आसात-
एकवचन          बहुवचन प्रथमा  व्दितीया ले (घोडाले) सले, हले (घोडासले) तृतीया न्ही, नी, कडतीन, सन्हीं, सनी, सकडतीन, तीन              सकड चतुर्थ ले, से सले, सफरी, ससे
पंचमी तिन, थिन, पान सतिन, सयिन,सपान षष्ठो न्ह, न्ही, न, नी सन्ह, सन्हीं, सन, सनी
सप्तमी म, मा, मझार सम, समा, समझार
संबोधन ओ ओ
अहिराणी सर्वनामांची रूपां अशीं आसात:
प्रथम पुरुश एकवचन ‘मु’ बहुवचन‘आम्हु’
मध्यम पुरुश एकवचन ‘तू’ बहुवचन ‘तुम्हु’
अन्य पुरुश एकवचन ‘तो’,‘त्या’,‘ती’ बहुवचन
व्दितीया ‘मले’, ‘आम्हाले’; ‘तुले’,‘तुम्हाले’ पष्ठी ‘मना’, ‘आम्हांना’; ‘तुना’, ‘तुम्हांना’.
‘तो’, ‘त्या’, ‘ती’ हीं सर्वनामां वयर देखीक म्हूण दिल्ल्या ‘घोडा’ ह्या उतराच्या रूपा भशेन प्रत्यय जोडटना दिसतात.
अहिराणी क्रियापदांनी लिंग आनी पुरुषभेद नात. फकत वचनांचे प्रत्यय तातूंत दिसतात.
आज्ञार्थी क्रियांची मांडावळ अशीच आसता, पूण निमण्या स्वराचेर जोर दिवप जाता. कांय सकर्मक क्रियांनी मात ‘न’ असो भूतकाळाचो प्रत्यय जोडून फुडें वचनाचो प्रत्यय जोडटात. देखीक:मी बोलनु आम्ही बोलनु तु बोलना तुम्हु बोलना
तो/ ती/ ते बोलना तो/ त्या/ ती बोलनात.
अहिराणी भाशेचो एक दाखलो:
‘उत्तर हिंदुस्तानमां अयोध्या नावन यक सहेर शे. तठे येक राजा होइ ग्या. त्यान्ह नाव दसरथ व्हत. तो धल्डा होइग्या, पन त्याले पोरसोर झायनी. तव्हह त्यानी कांय के, की त्यान्हा जो ब्राह्मण गुरु व्हता त्याले बलाइसन आन अन ‘डिकरानी कांही तजवीज आमले दरखाज’ अशा रावन्याकिघ्यात बामनानी येक उपाय दरवाडा.’
पुष्पा पै संदर्भ- १. कालेलकार, ना. गो; भाषा, इतिहास आणि भूगोल, मुंबय; २. जोशी, महादेवशास्त्री भारतीय संस्कृति कोश, पुणे; ३. भिडे, मुकुंद नारायण, मराठी भाषा उद्गम व विकास, पुणे.
वर्ग:देवनागरी पानां
मालपाहाडिया
मालपाहाडिया मालपाहाडिया भारतांतली एक अनुसूचीत जमात. अस्तंत बंगालांतल्या मुर्शिदाबाद,जलपैगुडी, पुरुलिया, मालडा,अस्तंत दिनाजपूर आनी मिदनापूर तशेंच बिहारांतल्या दाल्मा,रांची, सिंगभूम ह्या जिल्ह्यानी मालपहाडिया लोकांची वसती आसा.
वर्ग:देवनागरी पानां