cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
अभिषेक(अपशेक)
अभिषेक(अपशेक) :
अर्थः ‘राकेसांच्या आनी वानरांच्या मुखेल्यांनी वेगवेगळ्या न्हंयो, दर्या, तळीं हातूंतल्यान हाडिल्लें उदक विंध्य पर्वताच्या माथ्यार कुपांतल्यान पावस पडचो त्याचप्रमाण प्रभू रामाच्या माथ्यार पडलें.’ सम्राट अशेकान कलिंग जैता उपरांत चार वर्सांनी आपलो राज्याभिषेक करून घेतिल्लो. फुडें-फुडें अमात्य, राजे आनी राजपुरोयत हांचोय अभिषेक जातालो असें हर्षचरित्रावेल्यान दिसून येता. ‘पुण्यभिषेक’ नांवांच्या आनीक एका अभिषेकाचें सविस्तार वर्णन अथर्वपरिशिष्ट 4, बृहतसंहिता आनी कालिकापुराण ह्या ग्रंथांत आसा. ह्या विधीचें खाशेलपण म्हळ्यार चंद्र-पुष्य हांच्या योगाचेर हो अभिषेक करताले. ह्याच योगावरवीं इंद्रान असुरांचेर जैत मेळयल्लें. बौध्द कल्पने प्रमाण बोधिसत्वाचो युवराज्याभिषेक आनी अभिनिष्क्रमण ह्यो दोनूय घडणुको ह्याच योगहाक लागून घडल्यो. वेदकाळांतल्या अभिषेकाची सादारण पद्दत अशी- अभिषेकाच्या आदले दिसा राजा विधीयुक्त न्हाण घेतालो. अभिषेकाच्या वेळार वा पयलीं तो आपले मंत्री वेचून काडटालो. राणी,धवो सुणो, धवो बैल, धवें छत्र आनी चामर (चंवरी) हीं राजरत्नां घेतालो. भांगराचें शिंवासन नाजाल्यार भद्रासन तयार करून तें वागाच्या चामड्यान धांपताले सातसमुद्रांचें उदक, म्होंव, दूद आनी धंय ह्या जिनसांनी भरिल्लो भांगराकलश शिंवासना कडेन दवरताले. अभिषेकाचें हेर सामान अशेः वड, रुमड, पिंपळ आनी केळ ह्या झाडांच्या लांकडापसून तयार केल्लीं आयदनां, कांग आनी सवाद ह्या कड्डणाचीं कणसां, रुमडाची बाज, चमच्याच्या आकाराचें एक यज्ञपात्र आनी ताळी. राजा राणयेवांगडा आपल्या शिंवासनाचेर बसतकच पुरोयता वांगडा हेर ब्राह्मण, मंत्री, सोयरे, प्रजानन राजाक अभिषेक करताले. उपरांत राजा इंद्राचें स्तवन करतालो. पुरोयत,उपाध्याय हांकां तो दक्षिणा दितालो. मागीर शांतीमंत्राचे पाठ जाताले. अग्निपुराण आनी मानसार हातूंत अशे सांगलां की राजा राजधानीच्या नगराक एक प्रदक्षिणा घालतालो आनी मागीर अभिषेक सुवालो सोंपतालो. अभिषेका वेळार राज्यांत सगळ्याक खोस मनयताले आनी कैद्यांक मुक्त करताले. अशेच तरेन महाराश्ट्रांत शिवाजीन काशीचो नामनेचो विद्वान गागाभट्ट हाचे कडल्यान आपलो राज्याभिषेक करून घेतिल्लो. पुर्विल्ल्या कालांत किरिस्तांव राजे पोपा कडल्यान राज्याभिषेक करून घेताले. किरिस्तांव धर्मांत तेलान वा उदकान अभिषेक करतात. इब्री उतर ‘मसीह’ आनी ग्रीक उतर ‘ख्रिस्त’ हाचो अर्थूच ‘अभिषेक जाल्लो’ असो जाता. जेजूचो अभिषेक पवित्र आत्म्याच्या बळग्यान जाल्लो अशें मानतात. जोजूच्या शिश्यांचो अभिषेक देवा कडल्यान जालो अशें मानतात. देवाचे नवे मुर्तीची थापणूक करतना तिका अभिषेक करपाची पद्दत आसा. देवाच्या षोडशोपचार पुजेंत पंचामृत न्हाणा उपरांत महाअभिषेक करतात. हो अभिषेक करतना शिवा खातीर रुद्राध्याय, विष्णू खातीर पुरूशसुक्त वा पवमान पंचसुक्त, गणपती खातीर गणपति-अथर्वशिर्ष, देवी खातीर श्रीसूक्त आनी सुर्या खातीर सुर्यांची सुक्तां म्हणटात. पुण्यवचनांत यजमान दांपत्याक आनीलग्नांत नवऱ्या व्हंकलेचेर अभिषेक करतात. हाका ‘अमृताभिषेक’ अशें म्हणटात. हो अभिषेक दुर्वा, पानां, फुलां आनी पवित्र उदकान (तीर्थान) करतात.
वर्ग:देवनागरी पानां
Juanvachem Tisrem Potr
Juanvachem Tisrem Potr
Third Epistle of John
Juanvan aplem Tisrem Potr Gaius mhonnlolea konn-ekleak boroilem. Ho Gaius D.I. 19/29 ani 20/4 hanga mellta; to ek Kristanv monis zalear sarki khobor na.
Hem Potr kedna ani khoi boroilem tem-bi sarkem kollona. Hea Potracho sondex ani rup monant dhorlear, Dusrem Potr boroilem tedna hem-i Tisrem boroilem mhonn sumar korum-ieta.
Hem Potr, zori ekdom mottvem, tori purvile Povitr-Sobheche thodde akar chitarun dita. Gaius boro poramos korpi ani sotan cholpi dekhun, tachi tust kelea. Punn, tech gunn diotrefesa sovem dixtti poddonant mhonn haka to xiddkaita. Demetrius haka-I tachea gunnam pasot vakhann’nni dil’li mellta.
Hea Potrachi manddavoll oxi :
Prostavna : 1-4
Gaiusak vakhann’nni favo : 5-8
Diotrefesak guneanv asa : 9-10
Demetriusak tust favo : 11-12
Sompadnni : 13-16
Polleiat
Third_Epistle_of_John
Books_of_the_Bible
Bible
Sandarbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Novea Korarachim Pustokam (New Testament Books) वर्ग:Devachem Utor वर्ग:Romi panam
दुर्गादास दत्ता गावडे
दुर्गादास दत्ता गावडे तांच्या बापायचें नांव दत्ता गावडे आनी आवयचे नांव यशोदा गावडे।रावतात सुरींगभाट,मंगेशी हांगा। तांचो जल्म २१ सप्टेंबर १९६८ वर्सा जालो।
शिक्षण
मंगेशी हांगासल्ल्या वागळे हायस्कुलांत,शिकता आसतना धावेक पयल्याा वर्गान पास जाल्या उपरांत सरकारी तंत्रनिकेतनातल्यान सिव्हिल इंजिनियरींगचे शिक्षण घेतले।.
वेवसाय
१९९० सावन सार्वजनीक बांधकाम खात्याचे मान्यताप्राप्त अभियंते म्हणून वेवसायात आशिल्ले।
मर्ण
ताका ६ नोव्हेंबर २००३ दिसा मर्ण आयले।.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
अभिषेकी, अनंत सखाराम
अभिषेकी, अनंत सखारामः (जल्मः 3 जुलै 1935, सावयवेरें-फोंडें)
गोंयचो सुटके झुजारी. आयुर्वेदीक वखदांचो ताका अभ्यास आसा. तशेंच मराठी भाशेचेंय ताका गिन्यान आसा.1947 तग 1954 मेरेन ताणें सुटके झुजाचो जायतो वावर केला. सालाझाराक तेंको दिवपी गोंयकार कुश्तोदियु फेर्नांदीश हाका मारपाच्या आरोपा खाला ताका बंदखणींत घाल्लो. प्रादेशीक लश्करी दंडाधिकाऱ्यां मुखार (Terroitorial Millitary Tribunal) चवकशे उपरांत ताका एक वर्साची बंदखणीची ख्यास्त फर्मायली. ते भायर ददिसाक पंदरा इस्कूद ह्या प्रमाण एक वर्स भर दंड भरचो पडलो. 1973 वर्सा भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवून सुटके झुजांतल्या ताच्या वावराचो भोवमान केला.
वर्ग:! गोयेकार - फामाध व प्रसिद वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंयकार फामाद मनीस/Goenkar famad monis
ययाति
ययाति
एक चंद्रवंशी राजा. नहुषाचो तो पूत. ताच्यो दोन बायलो आशिल्ल्यो. तातुंतले शर्मिष्ठेगेर तीन आनी देवयानीगेर दोन चले आशिल्ले.आपलें जाण्टेपण आपल्या पुतांक दिवन तांचें तरणेपण मेळोवपाची ताका इत्सा जाली. पूण पुरू सोडून आनीक कोणूच पूत ताचे हे गजालीक तयार जालोना.सगळ्या पुतांमदीं पुरू हो सगळ्यांत धाकटो. पूण ययातीन ताका राज्याचे सगळे अधिकार दिले आनी आपूण एक हजार वर्सभर तरुण रावन शारिरीक सूख भोगीत रावलो.ताचे उपरांत पुरूक आपोवन ताणें सांगलें- 'इतले दीस हावें विशयसुख भोगलें. तरी पूण म्हजी तृप्ती जावंक ना. तूं तुजें तरणेपण घे. हांव आतां वानप्रस्थ आश्रमांत वचून तपस्या करतां.
ताचेउपरांत व्हड तपश्र्चर्या करून ययाती सर्गांत पावलो. पूण थोडयाच दिसांनी इंद्राच्या शापान तो सर्गभ्रश्ट जालो.सर्गाचे वाटेन धर्तरेचेर येतना ताका दौहित्र, अष्ट, शिवि आदी मेळ्ळे. ताची ती आवतिकाय पळोवन त्या सगळ्यांनी ताका आपल्या पुण्यफळाच्या बळग्यान परत सर्गात धाडलो. ह्या लोकांक लागुनूच अखेरेक मुक्ती मेळ्ळी.
वर्ग:देवनागरी पानां
ಬೆಜಾರಿ ಶೆಜಾರಿ ವಪಾರ್
Bejari Xezari Vopar - The Importunate Neighbor (Parable)
ವಪಾರಿಂಚೊ ಹೆತು
ತೆದ್ನಾಂ ಶಿಸಾಂನಿಂ ಲಾಗಿಂ ಸರುನ್ ತಾಕಾ ವಿಚಾರ್ಲೆಂ: “ವಪಾರಿಂನಿಂ ತಾಂಚ್ê ಕಡೆ ಕಿತ್ಯಾಕ್ ಉಲಯ್ತಾಯ್?” ತಾಣೆಂ ಪರ್ತಿಪಾಳ್ ಕೆಲೊ: “ಕಿತ್ಯಾಕ್ ಸರ್ಗಿಂಚ್ಯಾ ರಾಜ್ಯಾಚೆ ಗುಟ್ ವಳ್ಖುಂಚೆಂ ದೆಣೆಂ ತುಂಕಾಂ ದಿಲ್ಲೆಂ ಆಸಾ; ತಾಂಕಾಂ ಹೆರಾಂಕ್ ನಾ. ಆಸಾ ತಾಂಕಾಂ ದೆವ್ ಆನಿಂಕ್-ಉಯ್ ದಿತಲೊ ಆನಿ ತಾಂಚೆಂ ಮಾಪ್ ಭರನ್ òತ್ತಲೆಂ; ಪುಣ್ ನಾ ತಾಂಕಾಂ, ಆಸಾ ತೆಂ ಪರಿಯಾನ್ ತಾಂಚ್ê ಕಡ್ಲೆಂ ದೆವ್ ಕಾಡುನ್ ಘೆತಲೊ. ದೆಖುನ್ ಹಾಂವ್ ವಪಾರಿಂನಿಂ ತಾಂಚ್ê ಕಡೆ ಉಲಯ್ತಾಂ, ಕಿತ್ಯಾಕ್ ಪಳೆವ್ನ್-ಉಯ್ ತಾಂಕಾಂ ದಿಸನಾ, ಆನಿ ಆಯ್ಕುನ್-ಉಯ್ ತಾಂಕಾಂ ಆಯ್ಕನಾ ಆನಿ ಸಂಜೊಯ್ ನಾ.
ಇಜಾಯ್ಾಸಾನ್ ಅಶೆಂ ಆದಿಂಚ್ ಸಾಂಗ್ಲಲೆಂ ತೆಂ ತಾಂಚ್ê ಸವೆಂ ಪಾಳನ್ ಯೆತಾ:
''‘ಆಯ್ಕುನ್-ಆಯ್ಕುನ್ ತುಂಕಾಂ ಕಾಂಯ್, ಸಂಜಚೆಂ ನಾ; ಪಳೆವ್ನ್-ಪಳೆವ್ನ್ ತುಂಕಾಂ ಕಾಂಯ್ ದಿಸ್ಚೆಂ ನಾ. ಕಿತ್ಯಾಕ್ ಹ್ಯಾ ಲಕಾಚೆಂ ಕಾಳಿಜ್ ಜಡ್-ನಿಬರ್ ಜಾಲಾಂ, ತಾಂಚೆ ಕಾನ್ ಭೆರೆ ಜಾಲ್ಯಾತ್, ತಾಂಚೆ ದಳೆ ಧಾಂಪ್ಲಲೆ ಆಸಾತ್; ನಾ ತೊರ್ ದಳ್ಯಾಂನಿಂ ತಾಂಕಾಂ ದಿಸುಂಕ್ ಲಾಗ್ತಲೆಂ, ಕಾನಾಂನಿಂ ತಾಂಕಾಂ ಸಾರ್ಕೆಂ ಆಯ್ಕುಂಕ್ ಮೆಳ್ತಲೆಂ, ಮನಾನ್ ತಾಂಕಾಂ ಸಂಜತಲೆಂ, ಆನಿ, ತಿಂ ಮ್ಹಜ್ê-ಶಿಂ ಪರ್ತುನ್ ಯೆವ್ನ್, ಹಾಂವ್ ತಾಂಕಾಂ ಬರಿಂ ಕರಿನ್ .’''
ಬೆಜಾರಿ ಶೆಜಾರಿ ವಪಾರ್
ಪವಿತ್ರ್ ಪುಸ್ತಕ್ ː ಲುಕಾಸ್ 11:5-8
“ವಪಾರಿಂನಿಂ ಉಲಯ್ತಲಂ, ಸಂವ್ಸಾರ್ ರಚ್ಲಲ್ಯಾಕ್ ಗುಪಿತ್ ಆಸ್ಲಲೆೊ ವಸ್ತು ಉಕ್ತೆೊ ಕರ್ತಲಂ”, ಹೆಂ ಪ್ರವಾದಿಯಾಚೆಂ ಉತರ್ ಅಶೆಂ ಖರೆಂ ಜಾಲೆಂ. (ಮಾತೆವ್ 13:35)
Polleiat Niall
The Importunate Neighbour, Commentary & Meditation
Sondorbh
वर्ग:ಜೆಜುಚ್ಯೊ ವಪಾರ್ಯೊ वर्ग:ದೇವಾಚೆಂ ಉತ್ತರ್ वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ
उदयपूर
आदल्या उदयपूर संस्थानाची राजधानी आनी सद्याच्या राजस्थान राज्यांतल्या उदयपूर जिल्ह्याचें मुखेल ठिकाण. हें शार अहमदाबाद-हिंमतनगर-उदयपूर रेल्वेमार्गान अहमदाबाद सावन 297 किमी. अंतराचेर आसा. तेचपरी जयपूरसावन नैर्ऋत्य दिकेक रस्त्यान 336 चौ. किमी. अतंराचेर आसा. लोकसंख्या: 2,32,588 (1981). आवांठ 59.21 चौ. किमी.समुद्रथरासावन उदयपूर 762 मी. उंचायेचेर आसा. हांगाची हवा समशीतोश्ण आनी भलायकेक बरी. 1567 त तेन्ना अकबर बादशहान तिसरे फावट चित्तोडचेर चाल केली, तेन्ना महाराजा उदयसिंह हाणें चित्तोड सोडलें आनी चित्तोडचे अस्तंतेक साठ मैलांचेर अरवली पर्वतीचे मदीं पिचोला तळ्याचो देगेर आपलें नगर वसयलें. ताच्या नांवावेल्यानूच ह्या शाराक ‘उदेपूर’ वा ‘उदयपूर’ अशें नांव पडलें.
सतराव्या शेकड्यांत अमरसिंह, संग्रामसिंह आदी राजपुतांनी उदयपूरचे उदरगतींत भर घआली. अठराव्या शेंकड्यांत शिंदे, होळकर, पेशवे हांचे मदीं वेगवेगल्या कारणांक लागून झुजां जातालीं. 1817 वर्सा जेन्ना पेंढऱ्यांचें झूज सुरू जालें तेन्ना भीमसिंहान आपल्या वाठाराची राखण करचेपासत ब्रिटिशांचें मांडलिकत्व मान्य केलें. 1930 वर्सा, भूपालसिंह हो निमणो राजा उदयपूर संस्थानाचे सत्तेर आयलो. तेन्ना ताका ल कर्नल हो हुद्दो आशिल्लो. फुडें राजस्थान राज्यांतल्या हेर संस्थानांच्या विलीनीकरणावेळार उदयपूर संस्थानाचेंय विलीनीकरण जालें. ताचेउपरांत राजस्थान संघाची थापणूक जाली आनी 18 एप्रिल 1948 दिसा पंडीत नेहरू कडल्यान ताचें उक्तावण जालें. ह्या वेळार भूपालसिंग हो राजमुखेली आशिल्लो.
उदयपूर शार हें एक वेपारी केंद्र जावन आसा. हांगा हातमागावेले कपडे, ‘बांदणी’ हो साडयेचो प्रकार, कपड्यावेलें भरतकाम, भांगराच्यो आनी चंदीच्यो वस्ती, हस्तीदंती वस्तू, नश्रीकाम, हत्यारां, मूर्ती, कपडे, लांकडी खेळणू आदीचे तरेकवार उद्येग चलतात. चिकण मातयेचे कारखाने आनी सुती लुगटाच्यो गिरणीय ह्या शारांत आसात. नामनेचें उदयपूर विद्यापीठ ह्या शारांत आसा.
गांवाचे अस्तंतेक आशिल्लें नामनेचें पिचोला तळें चवदाव्या शतमानांत वंजारा लमाणान बांदलें अशें म्हण्टात. ताचो आवांठ 10.36 चौ. किमी. आसून तो सज्जनगढ दोंगुल्लेच्या मुळसाकडेन आशिल्ल्या उत्तरेकडल्या फत्तेसिंह तळ्याक कालव्यान जोडला. तळ्या भोंवतणी डांबरी रस्तो आसून तळ्यांत नौकाविहार करपाची वेवस्था आसा. पिचोला तळ्यांत दोन ल्हान जुंवे आसून तांचेर राजप्रसाद उबे आसात. दक्षिणेक जगंदीर राजवाडो आसून उत्तरेक जगनिवास राजवाडो आसा. ह्या राजवाड्यांतलें बागकाम आनी कलाकुसर ओडलायणें आसून सद्या ताचें रुपांतर हॉटेलांत केलां. पिचोला तळें सोडून उदयपूर शारांत स्वरुपसागर, रंगसागर हीं तळीं आसून तीं एकमेकांक जोडिल्ल्यान ह्या शाराक ‘राजस्थानचें व्हेनीस’ अशें म्हण्टात. धव्योफुल्ल इमारती आशिल्ल्यान ह्या शाराक ‘धवें नगर’ अशेंय म्हण्टात.
हांगाची ‘सहेलियों की बारी’ ही बाग आनी थंयचें वातावरण पळोवपासारकें आसा. हांगाच्या सज्जननिवास वा गुलाबबागेंत वस्तुसंगर्हालय, जनावरांचें संग्रहालय आनी ग्रंथसंग्रहालय आसा.उदयसिंहान बांदिल्ल्या महालाच्याजाग्यार महाराणा प्रतापसिंहाचो व्हड पुतळो आसा. तशेंच ह्या शारांतलें जगन्नाथाचें देवूळ, 23 किमी. चेर आशिल्लें एकलिंगजीचें देवूळ आनी 27 किमी. चेर आशिल्लें नाथव्दाराचें श्रीकृष्ण देवूळ हीं देवळां पळोवपासारकीं आसात.
वर्ग:देवनागरी पानां
सुरेश गुंडू आमोणकार
सुरेश गुंडू आमोणकार हांचो जल्म बोरी,फोंडें हांगासर २२ मार्च १९३५ दिसा जालो।
जल्म आनी शिक्षण
मुंबय आनी पुणेंसुरेश गुंडू आमोणकार हांचो जल्म बोरी, फोंडा हांगासर २२ मार्च १९३५ दिसा जालो. सुरेश गुंडू आमोणकर, ८० हांणी तीन मळांचेर खूब मोटें आनी मोलादीक योगदान दिला. एक मळ शिक्षणाचें, ज्या मळार तांणी शिक्षक म्हूण आदीं आफ्रीकेंतल्या केनिया देशांत आनी उप्रांत गोयांत नामना जोडल्या.
जी. एस. आमोणकर विद्यामंदीर (आदलें न्यू गोवा हायस्कूल) ह्या माध्यमीक विद्यालयाचे मुख्याध्यापक, गोंय, दमण आनी दीव माध्यमीक आनी उचच् माध्यमीक शिक्षण मंडळाचे अध्यक्ष आनी गोंय सरकारच्या साक्षरता मिशन आनी गोंय प्रौढ शिक्षण संचालनालयाचे संचालक ह्या नात्यांनीय तांणी केल्लो वावर म्हत्वाचो थारला.
भाशीक वावर
दुसरें मळ अणकाराचें. अणकाराखातीर तांणी धर्मग्रंथ नदरे मुखार दवरून कोंकणी साहित्यांतलें धर्मीक तत्वगीन्यानाचें दालन गिरेस्त केलां. आरंभ धम्मपद ह्या ग्रंथाच्या आकारान 1997 वर्सा केलो आनी त्या ग्रंथाक साहित्य अकादमीचो अणकाराचो पुरस्कार फावो जालो. मागीर, फाटल्या १७ वर्सांमदी श्री भगवंतान गायिल्लें गीत हो श्रीमद्भगवद्गीतेचो अणकार, श्री तिरूवल्लुवर हांच्या तिरूक्कुरळचो अणकार, रोसाळ कोंकणी ज्ञानेश्वरी जपुजी साहिब, जुआंवाप्रमाणे जेजू ख्रिस्ताचें शुभवर्तमान, झेनचो दिश्टावो हे तांणी केल्ले अणकार उजवाडाक आयले. उप्रांत तांणी फादर थॉमस स्टीफन्स हांणी 16 व्या – 17 व्या शेंकड्यांत मराठींत रचिल्ल्या ख्रिस्तपुराणाच्या अणकाराक हात घालो. त्या वावरांत जाल्ल्या अभ्यासांतल्यान आनी संशोधनांतल्यान दोन ग्रंथांचो जल्म जालो. एक ख्रिस्तपुराणाचो कोंकणींत अणकार आनी दुसरो – गोंयचें संवसारीकरण.
सोद वावर
ख्रिस्तपुराणाचो अणकार करताना इतिहास धवळपाचो, फाटभूंय तपासपाचो आनी संदर्भाचो सोद घेवपाचो जो वावर जालो तातुंतल्यान एके दीर्घ प्रस्तावनेचो जल्म जालो. ते दीर्घ प्रस्तावनेकूच गोंयचें संवसारिकीरण ह्या ग्रंथाचें रूप आयला. पिराय आनी भलायकी हांच्या संबंदांतल्या आडखळींचेर जैत जोडून हो वावर फळाक आयलां हें ताचे व्हडविकेचें एक खाशेलेपण. समाज सेवक समाजसेवेच्या मळार ते सदांच क्रियाशील रावतल्यात. रॅड क्रॉस, बालवीर संघटना ह्या आनी हेर कितलेश्याच संस्थांवरवीं तांणी समाजीक वावराक आपणाल्या गुणांचो लाब दिला. शिक्षणीक आनी साहित्यीक क्षेत्रांतले सेवेखातीर भारत सरकारान पद् मश्री पुरस्कारान तांचो भौमान केला. गोंय सरकारान आनी समाजसेवी संस्थांनीय पुरस्कार दिवन तांच्या कार्याचो गौरव केला.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:कोंकणी लेखक
Kolvale
Kolvale ; कॊलवाले
Sobit hirvea rongachea xetamni and maddamni sozoilem, chapora nodiechea todder bosla ho ganv Kolvale. Bhugol ani itihas
xobdxaxtr
Laginch asalolea nodi ani adlea kallar tea gavache vaxi (lok) nistem marpacho dhaondo kortale, oxem astam hea ganvchem nanv mudlak zaunk zai KOLI+HAL’LI, mhollear Kolinchi hal’li. KHOLI mhollear Nistem marpi ani HAL’LI mhollear ganv. Dusro orth zaum ieta VHOLL (dongram modhem asloli zhaddam-peddamnim bhorloli suvat). Heam don utracho orth ghetlar, tea ganvchem nanv zata; KOLLI-VHALL vo KOLLI-VOLL. Az porian tea VOLLANT zaitim surnginchim (kolle) zhaddam-peddam asat.
Itihas
Kolvalechea ganvant adlea kallar Sotespor Razacho Nivas vo Raj- Mahal aslem, ho raza mhollear PORO hea samrattache kullientlo ani hi kulli Ketri nanvachi Hea razacho nivas Kolvale also ani tea nivasa kuxik ek vhoddli tolli asli. Sant rokache vaddeant ek purvili tolli vo tollem asa ti hich, tea tempar razachea ghoddiank udok ditalet ani tenkam nhannoitalalet hi mhollear ghoddiechi bhaim Tea bhair Brahmanachi tolli asa. Bud’dhachoi putlo Kolvale mell’lolo ani hea putlea vixim Rev. F. Heras, S.J. hannem “Journal of the Bombay Historical Society” hae nemallear zaitem boroilolem. Kolvaecheam poileam kristanvank zaite tras ani koxtt bhogche poddle, igorz ulpaili ani hea pasot heam poileam kristanvank asro diuk Veranchea (Reis-Magoschea) kottant vhrchim poddlim. 1667 hea vorsa Shivaji, Moratthoncho raza aplea fouz gheun Bardesant bitor sorlo ani aplea vatter melltat titleam-I kristanvank tennem torsadin jivexim marlim. Tannim igorzchea fransiskan motthvaxieak Frei. Manuel de S. Bernardino ani putugalacho fransiskankan Frei Joao jivexim marle. Soglleanchim moddim thoinch urlim, purunk konn mello naslo, sogllim kristanvam dusmanache bhirantik lagun dusrea ganvanim pollun ghelim. Panchea disa teo meleleo kuddi matiek launk mhonn kristanv lok kolvale gelo, Frei Joao hechi kudd kusunk nasli. Te kuddicho boro pormoll ietalo ani ghaiantlem rogot vhantalem ani techem much sogllench hanstem diso. Igorzchea pattleant nodichea udka-xim vochunk 18 panvddeanchi iskad asa, adhim mottoram-gaddio nasleo tedna, lok hoddeamnim provas kortalo
Raj
Goem
Motdar song
Thivim
jil'lo
Ut’tor Goy
Unchai
21 meter doria voir
Akhanch Rekansh
15.62°N 73.83°E
Sorv ganvchi suvat
1001hectares 73 acres 50 meter
Utpon korpachi suvat
845 hectares 86 acres 00 meters
Utpon nam zavpi suvat
155 hectares 87 acres 50 meters
Bhaso
Konkani, Marathi, English, Hindi and Portuguese
Nodi
Chapora nodi
Tolli
Brahmanachi tolli
Mukhel Rosto
Rastria maha marg 17 ho hea gavantansun pasar zata
Pul
Kolvalecho pul
Devlam
Ramachem devul tar vaddean, Shri Dattarechem ani Shri swayambhu rameshwar devasthan chicaliches vaddeant
Igorz
Sant. Francis Assisachi igroz chapora nodichea kantar ubhi asa. Hi igorz 1591 hea vorsant sthapli. Hi igorz mhollear supurlich ani ti bhettoilea Asisachea Fransiskachea Ghaink. Itihasa pormonnem poileam kristavank zaite tras ani koxtt bhogche poddle, igorz ulpaili tea uprant igroz noven 1713-16 hea vorsant ti portun bandun kali.
Bhalaiki kendr
Hem bhalaikechem kendr konni vaddeant vo St. Rockachea asa. Hem kendr 23rd September 1995 hea vorsa sthaplolem tea uprant vaddoilem 24th January 2009 hea vorsan
Sabhaghar
St. Francis Assisichem Salkar Sabhaghar Ram madir Sabhaghar
Khelachem moidan
St. Francis Assisachem igorjechem moidan ani Konnivaddeant khelachem imarat (ugtavnni zaunk nam)
Bazaar ani shops
Salkar complex and super market, vaktalai ani ier mand
Gavchi panchayat
Kolvalechi panchayat Sant Atonichea vaddean asa.
Dhak ghar
Dhak ghar panchayatachea imarentent asa
Vidhalay ani xhalla
St. Ritachi maha xhalla voiza vaddeant, Mahatma Jyotirao Phule Kursa vaddeant ani Shri Ram vidya mandir Kolvalaea housing boardant asa. Tin sarkarachim Xhalla ,Tarichea, St. Rockachea ani Chiklechea vaddeant Unch madimik maha vidhalay: Dr. Ambedkar unch madiamik vidhalay (Arts, Commerce ani Vocational) Maha vidhalay: Shri Vetal Maha vidhalay xikxana ani training (D.Ed. College), hi kolvale housing board hanga urta. Vrundavan Institute of Nursing Education (near the industrial estate).
Ganvantlim itar akarshannik suvato
Kolvalcho pul ani Chapora nodi: khup firgi lok hea jahajani hea nodi sunn mudans korunk prhas kortat.sanjechea velar surea ganvche lok hea ular ravuk nustem goroitat toxench kolvale famad kallea khubeank ani kulleank. St. Francis of Assisichi Church: lokprasidh and sobit igroz, hea igorzent don mukhel festam zatat mayachea and septemberachea moinneant. Hindi serialachi shooting hanga khup favti zata. Ram Mandir Devul: mukhel ani lokprasidh devul, hanga Ramnami, Hanuman jayanti and Mahashivratri vhodda dobajem monoitat. Casa Colvale: hem ek Boutique Hotel ani Restaurant Kolvale Jail: (bandh kam azun cholta)
Lok sankai:
5542
Dadle- bailanchi sankai
55% dadle and 45% bailo hea ganvant asa
Mukhel dhorm
Hindu ani Kristanv
Vadde
Nov vadde asat te mhollear Ganvant, Chiklecho, Sant Rockacho (Konnivaddo), Sant. Sebastiancho (Mushxir), Sant Anthonicho, Sant Fransicho, khursa Vaddo, Voiza Vaddo ani tari vaddo
Vavr-Dhondo
Kolvalent mukhell dondho mullear revecho, nustekarancho, tea uprant hea gavant xet kamm, cajkarancho, thovoi, poderancheo, fulkaram, monzati pospacho- ghorvam ani bokddeo posop sonvsar choloitat punn hea vaur dhondo disti poddta, atanchea kallar zaito lok xharant ani karkananim kam korta.
Vachun boronk ieupachi sthiti
78%
Pikvoll
Bhat, bhiknam, alsondea,caju, nall, bhaji- tamddhi bhaji,muhle, mirsango, ammbe, bhedde, fulam- Rozam, zuieo, Ratan abolim.
BPL acho Faido ghevpi lok
410
NREGA card aslolem lok
200
Co-operative society
Ek, Assnora urban co-operative credit society
Kelachem pangad
Tin, Youth Sports Club Colvale (YSCC), Sakhora Sports Club (SSC), Colvale Cricket Club (CCC).
Mahila Mandal zome
Tin, ek mhollear Suvidha Parivarthan.
Rationachi dukhanna
Tin; Tari vaddeant, Sant Rock vaddeant (Konni waddo) ani Chiklem Jinn ani sanskruti
Mukel festam ani porbo
Chovot, Diwali ani Natalam
Famad mon’xam
• Abbe Faria ( Fr. Jose Custodio de Faria): Ho Scientific Hypnotismism acho founder also, to 31st May, 1756 zolmolo. To ganvant hea vaddeantlo.
• Professor Belarmino Lobo : Prof. Belarmino Crisostomo Exaltacao Lobo,17ver Janerachea, 1901 hea vorsa in Kamurle hea ganvant zolmolo. To ek famad kovi ani borovpi. Santa Ritachem iskol ghoddlem ,6ver Juneche, 1927 • Dr. Jose Nicolau da Fonseca: Itihasik and boropi monis aslo. Tannem “Archaeological Sketch of the City of Goa” ho book boroilo.
• Dr. Nicolau Santana Alvares: Adlea kallar ek famad voiz also.
• Mr. Nicolau S. Alvares : Mr. Alvares sekari vavr korpi, adhi to head clerk koso central library (Ponje xharant), ani Government Polytechnic (Ponje xharant)
• Shrimati Philomena J. Lobo: Ti Sant Rita hea Iskolachi principal asli. Ti Prof Belarmino Lobo hanchi Dhuv asli. Sekarn tika tecahricho inam favo kello
• Wendell Rodricks: To sorv sovsarant famad shaili kalpak ani borupi.
• Shri. Nilkant Halankar: Adlo ammdar, to Goyeche National congress particho fuddari.
• Ms.Sherin Gertrude Paul: Dnaya divipi Ponjechea Kortant vavurta.
• Sutkeche zhuzpi : tig monis asle, Shyam Naik, Shambha Alve and Arjun Parab
• Retired RTO officer: Shri Servo Fernandes, Gavant hae vaddleantlo, to Ex. Director of Transport officer also.
• Dotor/Voiz: Dr. Vikas B. Naik (M.B.B.S, Tari vaddeant), Dr. Tulsi C. Naik (Homeopathy, Tari vaddeant), Dr. Ravina R. Alornekar (M.B.B.S, Voiza vaddeant), Dr. Doreen Rocha (Homeopathy, Khursa vaddeant), Dr. Deepika Chodankar (Dentist, Voiza vaddeant), Dr. Swathi Vaze (Dentist, St. Rock vaddeant) and Dr. Samantha D’souza (Physiotherapist, St. Anthony vaddeant).
• Advogad: Mr. Narayan Abheyankar (Legal Advisor, Secreteriat, Ponje), Mr. Dominic Peraira (St. Anthony vaddeant), Mr.Gaurish Kerkar, Mrs. Shweta Kerkar and Ms. Anuja Kundnekar.
• Police Constables: Nitin Chodankar, Sagar Salgaonkar, Shabaji Salgaonkar, Pratap Govekar and Vijay Kambli.
• Gayok : Jaga Chodankar Marthati lekhok: Santosh Verlekar, Namdev Bhosle (‘ Dheya teag’) and Prakash Kerkar (‘Dhar ticha hat’).
• Tiatrist: Pascoal de chicalim (Chiklem vaddeantlo)
Jevonn khan
Nusteachi koddi, xit ani bhaji
Famad Songit
‘Chapora Nodichea kantar’ boroupi Professor Belarmino Lobo.
Paramparik sanskruthik diaz
Dhalo: Ho goiecho prasidh ek oso lok nach, ho tar vaddear Maandar saddhar zata dhalo ho choddxi bailam kheltat. Voddachi punnv: bailam aplea ghorkara khatir upas kortat.
Hinduchim feastam:
•Ramnavami (Shri Ram Devacho Zolmacho dis) Ramnam hi March- april hea moineant monnoitat Hanuman Jayanti april moineant somorombhtat Chiklechea vaddeant, Rastroli Zatra sombhorombtat 18ver Decembrache, toxench hea vaddeant, Shri Swayambhu Rameshwar Devasthan lagim Mahahashivratri monnoitat. •Konni vaddeant Jarimari Devichi zatra 7ver janerache zata
Kristanv lokanchi festam
•Ruzai saibininnchem feat Maiachea poilen aitark zata •St. Francis of Assisi ghaink bettoilolem fest 17ver September vodda dobajen zata.
Colvale Dhak Ghor |Colvale farm Colvale farm colvale Brigde https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7c/Colvale_jail.JPG Colvale_Coconut Colvale_bridge Chicalim_temple1-Colvale Chicalim_kopel-Colvale Colvale_Brahmanachi_tolli Colvale_Brahmanachi_tolli Colvale_Fishing Ammeanim Behind_Colvale_church_islands
वर्ग:Goemchim Xharam, Ganv ani Zage वर्ग:Romi panam
Mhonn'nneo achem Pustok
Mhonn'nneo achem Pustok
Book of Proverbs
thumb|left|Dore Solomon Proverbs thumb|Excerpt from Proverbs 3 displayed at Portland International Jetport in Portland, Maine thumb|Scroll of the Book of Proverbs
Hea pustokant mhonn’nneo melltat, ji zannvai porje modem asli, ti aple fuddle pillgek ek bapui aplea putak koso dita. Hi porjechi zannvai mhonn’nneanchea (Hebrev bhaxen mashal) rupan thoinsor ektthaim kelea.
Hea pustokant don mukhel Solomon patxaichea mhonn’nneache zome ektthaileat, ani uprant her zannaranche, ani Agur ani Lemuel razache slok dileat. Xevttim ek kovita asa, ti sugunni ostorechi vakhann’nni korta, ani lipiechea okxoramnim vinnloli asa (alphabetical poem).
Mhonn’nneo sadhea-sudhea lokak xikovnn dita, ok’kol nasloleanchem aikona zanvcheaj xittkavnni dita, Punn zannaranchi bud’dh manun, ek sugunni, promannik jivit vhorunk, dev-bhirantin ani bhoktin, Devak respet-man diunk, ulo marta. Khori-niz zannvai-bhokti hich. Mon’xall onnbhovan ani bhavnnamnim teo bhorleat, teach borabor, khorem-niz such ani deivik darzonnem mellche khatir, dharmik probhav thoinsor mellta. He porim such sodun, ttike-ttike unch dharmik panvddear, Devachea uzvaddan, lok pavtolo.
Hea pustokant sonvskrutai mellta, ti Solomon razachea kallar thaun ( dhavea xenkddean Kristachea iuga adim) tem panchvea-sovea xenkddea porian, ek Israelache zannvaiecho tthevo koso urla.
Polleiat
Books_of_the_Bible
Sandarbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Adlea Korarachim Pustokam (Old Testament Books) वर्ग:Devachem Utor वर्ग:Romi panam
यमुना
यमुना एक पवित्र न्हंय. लांबाय १,३७६ किमी. उदक व्हांवपाचें क्षेत्र ३,०५,६१८ चौ.किमी.हिचो उगम हिमालयाच्या बंदरपूछ नांवाच्या तेमकाचे वायव्येक आशिलाल्या कलिंद पर्वतांतल्यान जाला म्हणून हिका कालिंदी अशेंय म्हणटात.
यमुनोत्तरी वा जम्नोत्री हांगाच्यान ती भायर सरता आनी हिमालयाच्या मध्य आनी भायल्या दोंगरावळींतल्यान ८० किमी.च्या व्हडल्या मार्गावयल्यान व्हांवत वचून ती फैजाबादालागीं मैदानी वाठारांत देंवता. हिमालयांत तिका टोंस, गिरी आनी असन ह्यो न्हंयो मेळटात. चंबळ,सेंगर, सिंध, बेटवा आनी केन ह्यो न्हंयो मैदानी वाठारांत तिका येवन मेळटात.ह्या सगळ्या न्हंयांक आपलेभितर आस्पावन ती प्रयाग क्षेत्रांत गंगेक येवन मेळटा. ह्या दोन न्हंयांच्या संगमांत न्हावन पवित्र जावपाखातीर लाखांनी यात्रेकरी दर वर्सा प्रयागाक येतात.ह्या सगळ्या न्हंयांक आपलेभितर आस्पावन ती प्रयाग क्षेत्रांत गंगेक येवन मेळटा. ह्या दोन न्हंयांच्या संगमांत न्हावन पवित्र जावपाखातीर लाखांनी यात्रेकरी दर वर्सा प्रयागाक येतात. यमुनेचें देगण सुपीक आनी दाट लोकवसतीचें आसा. यमुना न्हंय पयलीं नैर्ऋत्य, मागीर दक्षिण आनी अखेरेक आग्नेय ह्या दिकांनी प्रवाहीत जावन प्रयागाक पावता. हिमाचल प्रदेश आनी उत्तर रदेश तशेंच पंजाब आनी उत्तर प्रदेश ह्या राज्यांची ती एक शिमूय जाता. हे न्हंयेचे देगेर दिल्ली, वृंदावन, मथुरा, आग्रा, इटावा, कालपी आनी हमीरपूर हीं शारां आसात. गंगेवांगडा हे न्हंयेचो उल्लेख जाता. रामचरितमानस ह्या ग्रंथाचो कर्तो गोस्वामी तुलसीदास हाचो राजापूर हो गांव यमुनेचेच देगेर आसा.
यमुना न्हंयेक संस्कृतीक म्हत्वूय आसा. सूर्य आनी संज्ञा हांची ती धूव आनी यमाची भयण. तशेंच तिचें एक मानवी रुपय कल्पिल्लें आसा.एक खेपे बलरामान तिका आपलेवांगडा जलक्रिडेखतीर आपयली. तेन्ना तिणें कळाव केलो म्हणून बलरामाक तिची तिडक आयली. ताणें तिका नांगराच्या फाळावन वृंदावनांतल्यान ओडून हाडली. ताका लागून तिचें पात्र बदललें.यमुनेचो प्रवाह बदलत आसा म्हणपाचें पुराणीक आनी इतिहासीक उल्लेखांवयल्यान कळटा. प्रागैतिहासीक काळांत यमुना मधुवना लागींच्यान व्हांवताली. थंयच तिचे देगेर शत्रुघ्नान मथुरा नगरीची स्थापणूक केल्ली.
कृष्णकाळांत यमुनेचो प्रवाह कटराकेशवदेव ह्या मथुरेंतल्या एका पुण्यस्थळालागच्यान व्हांवतालो. बौध्द काळांत यमुनेच्या दोनूय देगांचेर संघाराम उबारिल्ले म्हणपाचें बौध्द साहित्यावयल्यान कळटा. पुर्विल्ल्या काळांत यमुनेच्यो दोन धारो आशिल्ल्यो म्हणपाचें वल्लभ संप्रंदायाच्या वाङ्मयावयल्यान दिसता. तशेंच पुर्विल्ल्या काळांत वृंदावनांत यमुना जायत्या धारांनी व्हांवताली म्हणपाचें पुराणांवयल्यान समजता. ा. त्या काळांत तिचे देगेर जायतीं सोबीत वनां आशिल्लीं आनी कृ्ष्ण आपल्या संवगडयांवांगडा त्या वनांत गायांक चरयतालो. आतां वृंदावनांत यमुनेच्या दोनूय देगांचेर व्हडले घाट बांदिल्ले आसात आनी तांचेर जायतीं देवळां,धर्मशाळा आसा. भरतान यमुनेचे देगेर अश्र्वमेध यज्ञ केल्लो.वैवस्वत मनून भुरगें जावचें म्हणून यमुनेचे देगेर तप केल्लें. नारदाकडल्यान विद्येची दिक्षा घेवंचेपयलीं चित्रकेतूक यमुनेंत न्हाण घाल्लें. श्रीकृष्णान यमुनेचे देगेचेरूच रासक्रिडा केल्ली. यमुनेंत रावन हिचें उदक विखयाळें करपी कालिया नागाक कृष्णान हांगाच्यानूच धांवडावन घाल्लो. सौभरी ऋषीन हिचेच देगेर तप केल्लें, अशे जायते उल्लेख पुराणांत मेळटात.
आधुनिक काळांत यमुना न्हंयेचेर जलविद्युत् निर्मिती प्रकल्प बांदल्यात आनी जायतीं खारजां बांदून तिचें उदक शिंपणावळीखातीर उपेगाक हाडलां.
वर्ग:देवनागरी पानां
सौ -कमलादेवी राव देशपांडे
सौ -कमलादेवी राव देशपांडे हांच्या बापायचे नांव आचार्य रामचंद्र शंकर नायक।साहित्याचें दायज ताणी आपल्या बापायकडल्यानूच घेतले।
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
पोकु काशिनाथ नायक
पोकु काशिनाथ नायकहो कोंकणींतलो एक लेखक. तो एक कोंकणी मोगी.
जल्मस्थळ
तरवळें-शिरोडें,,गोंय
लेखन
1990 वर्सासावन लेखनाक आरंब. आपउलोवपां बरोवन लेखनाक सुरवात.कांय एकांकी गोवा कला अकादेमी आयोजीत विद्यालयीन एकांकी सर्तींनी सादर जाल्यात.
लेखना वांगडा समाजीक आनी संस्कृतीक कार्यावळींनी वांटो घेवपाची आवड.
वेवसाय
1989 वर्सा भाऊसाहेब बांदोडकार शिक्षण संस्थेच्या नवजीवन विद्यामंदिर,धारबांदोंडें हांगा शिक्षक म्हूण रुजू 1990 वर्सा गोमंतक विद्यालय,,तीस्क हांगा ,बदली 2003 वर्सासावन अभिनव विद्यामंदीर मोले हांगा शिकयता.
संदर्भ
वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंयकार फामाद मनीस/Goenkar famad monis वर्ग:कोंकणी लेखक वर्ग:लेखक/Lekhok
Gõy and Damanv Mha-Dhormprant
Goem ani Damanvacho Mha-Dhormprant ek mha-dhormprant (archdiocese) zaun asa zantunt ietat Goem, Damanv ani Diu. Hea mha-dhormprantacho arsebisp Katolic Firgojecho ek Patriarch asa. Goemcho arsebisp zaun asa bhov manest Filipe Neri António Sebastião do Rosário Ferrão. Mha-Dhormprantachi catedral zaun asa Se Cathedral.
वर्ग:Konknni वर्ग:Dhorm वर्ग:Romi panam
सूर्या अशोक
सूर्या अशोक हाणी केरळाचे नवोदीत लेखिका मदीं मुखेल म्हूण नांव जोडिल्ली श्रीमति सूर्या अशोक १९६९ वर्सा तृपूणित्तुरा गांवांत जल्मली।कला साहित्य लागी सानप्राय धरुनूच अभिरुची आशिल्ली जाल्यार कोंकणी साहित्यांत पावल दवरिल्लें प्रवासवर्णनेच्या रचनेंतुल्या १९९८ वर्सा मुन्नार तेकडि प्रवास हे प्रवासवर्णनेक कोंकणी भाषा प्रचार सभा पुरस्कार मेळ्ळो जाल्यार १९९९ वर्साचो एन।एम।सरस्वतीबाय स्मृति पुरस्कार लेखिकेले देवदूत हे दिर्घ कथेक मेळ्ळो।हे कथेचो नाटकाविष्कार २००० वर्सा GSB वनिता केंद्रान (पोळ्ळूर) केल्लो आनी ताकाय व्हड स्वीकार मेळ्ळो।
ह्या कवीयत्रीचे २ कविता संग्रह केरळांतल्यान उजवाडा आयल्यात।काव्योद्यान(संपादक-शंरतचंद्र शेणै) आनी कोंकणी कविता संग्रह(प्रकाशक-सुकृतींद्र प्राच्य विद्या शोध संस्थान)
किरणां म्हूण आपणाल्या बालगीतांचो हातबरपा संग्रह कवयित्रीन तयार केला आनी खूब बन्धु मित्रांनी ताची प्रशंसा केल्या।कालिकटचे SGS सभेलो १९९९ वर्साचो कविता आनी लेखन पुरस्कार लेखिकेक प्राप्त जाला।२००१ वर्साचो वैष्णवरत्न कथा पुरस्कार लेखिकेले तिरुपती देवालो निवेदु कथेक मेळळा।
१९९९ वर्सा कालिकटाक दवरुन लेखिकेन एक चित्रकला प्रदर्शन चमकयला।
मंगळूर सेंट अलोष्यस कोंकणी संस्थेचो पदव्युतर डिप्लोमा घेवक लेखिकेन ।केरळांतली कोंकणी कविता ह्या विशयाचेर दीर्घ प्रबंध सादर केल्या।आनी पदवेंत दुसरें रैंक प्राप्त केल्या।
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
लाओस
लाओस आग्नेय आशियेंतलो इंडोचायना व्दिपकल्पांतलो एक देश क्षेत्रफळ 2,36,800 चौ किमी. लोकसंख्या 35,84,803 (1985) विस्तार 13°40’ ते 22°40’ उत्तर अक्षांश आनी 100° ते 107° उदेंत रेखांश. लाओरचे उदेंतेक व्हिएतनाम, उत्तरेक चीन आनी व्हिएतनाम दक्षिणेक कांपुचिया आनी अस्तंतेक थायलंड आनी म्यानमार हे देश आसात देशाची आग्नेय-वायव्य चडांत चड लांबाय 1,162 किमी. जाल्यार ईशान्य-नैऋत्य चडांत चड चड रुदांय 478 किमी.व्ह्यँत्यान हें देशाचें राजपाट
भूंयवर्णन :हो देश मेकाँग न्हंयेच्या देगणांत वसला.ताका उत्तर आनी उदेंतेकडेन खडबडीत, सड्यांनी आनी पर्वतांनी रेवडिला. सडे आनी पर्वतीय प्रदेशांतल्यान व्हांवपी न्हंयांच्या खोल आनी अशीर देगणांक लागून हो प्रदेश कांयकडेन खंडीत जाल्लो आसा. देशाचे उदेंतेकडेन व्हिएतनाम शिमेचेर सुमार 2,700 मी. उंचायेची ॲनामितीक पर्वतांवळ आसा देशाच्या मध्यभागांत आशिल्लें माऊंट बिआ हें देशांतलें सगळ्यांत उंचेलें तेमूक.ॲनामितिक पर्वताक तीन खिंडी आसून, तांचेमदल्यान लाओस आनी व्हिएतनाम एकामेकांक जोडल्यांत. मध्य भागांत यार्स हो सपाट भाग आसा. तो झिआंग खोआंग सड्याचोच एक भाग. देशाच्या ईशान्य भागांत ट्रान्निंग सडो आसा. ताची उंचाय 1,020 1,370 मिटरांमेरेन आसा. मेकाँग आनी तिच्या फांट्यांच्या देगणांनी बारीक मातयेचीं व्हड पिकाळ मळां आसात. व्हाँत्यान हें तांच्यांतलें सगळ्यांत व्हडलें मळ. दक्षिण भागांतल्या बलोयेन सड्याची उंचाय 1,070 मी. आसा. मेकाँग ही देशांतली मुखेल न्हंय. पावसांत मेकाँग आनी तिच्या फांट्यांक सदांच हुंवार येतात.
हवामान
लाओसाचें हवामान सादारणपणान उश्ण कटिबंधीय प्रकारचें आसता.मे ते ऑक्टोबर म्हयन्यांमदी नेटाचो पावस पडटा. ह्या तेंपार वारें नैऋत्येकडच्यान व्हांवता.नेव्हेंबर ते एप्रिलामेरेनचो तेंप सुको उरता. ह्या तेंपार वारें ईशान्येकडच्यान व्हांवता.वर्सूयभर हवामानांत चड ओलसाण उरता. मार्च ते सप्टेंबर मेरेन सरासरी तापमान 28° सॅ. जाल्यार नेव्हेंबर ते मार्चमेरेन तें 21° सॅ. इतलें आसता.
वनस्पत आनी मोनजात
देशाची सुमार 60% भूंय रानांखाल आसा ा. देशाच्या उत्तर भागांत उश्णकटिबंधीय रूंदपानी वर्सूयभर पाचवीं उरपी रानां आसात. दक्षिणेकडच्या रानांनी सदांपाचवे आनी पानझडी रूख आसात. कांय रानांनी ऊंच तणूय वाडटा.हांगाच्या रानांनी रानटी मोनजात खूब आसा. तांतूत बिबटो, बाग, हत्ती रानदुकर, हरण, वांस्वेल हांचो आस्पाव जाता. थंय तरेकवार सोरपांचें प्रमाणूय खूब आसा.सवण्यांचेय साबार प्रकार थंय दिश्टी पडटात.
इतिहास आनी राज्यवेवस्था
ह्या देशाची पुर्विल्ली म्हायती स्पश्टपणान मेळना. पूण पुरायतत्वीय पुराव्यांवयल्यान मेकाँग न्हंयेचे देगेर रावपी लोकांक इ. स. पयलीं 3000 वर्सांपयलींसावन शेतवड, धातूकाम आनी मातयेचीं आयदनां करपाक येतालें हे सिध्द जाता तेराव्या शेंकड्यांत चीनांतल्या लाओ लोकांनी इंडोचायना व्दिपकल्पांत स्थलांतर केलें लाओ लोकांवयल्यानच ह्या प्रदेशाक लाओस नांव पडलें अशें कांय इतिहासकारांचें मत आसा. तेराव्या शेंकड्याच्या मध्याक फांगून हाणें ह्या प्रदेशांत बौध्दधर्माचो प्रसार केलो. शेजारच्या राश्ट्रांकडेन ताणें वेपारी संबंद जोडिल्ले. पूण राज्याभितरले दुस्मानकायेक लागून 1707त लान् झांग राज्याचे दोन कुडके जावन ल्वांगप्राबांचेर (उत्तर)आनी व्ह्यँत्यान (दक्षिण) हीं दोन राज्यां अस्तित्वांत आयलीं. हे संदीचो फायदो घेवन थायलँडान व्हँत्यान राज्य हातासून तें आपल्या राज्याक जोडलें. ह्याच काळांत फ्रांसान व्हिएतनामच्या कांय भागांत आपल्यो वसणुको उबारिल्ल्यो. फुडें तांणी (1893त) व्ह्यँत्यान आनी ल्वांगप्राबांचेर आपली सत्ता प्रस्थापीत केली. फ्रँच इंडोचायनाचो एक वांटो म्हणून लाओसाच्या ल्वांगप्राबांग, व्ह्यँत्यान आनी चंपासाक ह्या राज्यांचो फ्रेंच कारभार चलोवपाक लागलो दुसऱ्या म्हाझुजामेरेन तीं मांडलीक राज्यां ताच्या शेकातळी उरलीं.दुसऱ्या म्हाझुजाच्या तेंपार फ्रांसाचेर हार हार घालून जपानान लाओसाचेर ताबो मेळयलो. 10 मार्च 1945 दिसा इंडोचायनाचो वसणुकेचो दर्जो सोंपिल्ल्याचें जपानान घोशीत करून ल्वांगप्राबांगच्या राजाक स्वातंत्र्याची घोशणा करपाक लायली. म्हाझूज काबार जाले कार्याखातीर ताका नोबॅल पुरस्कार मेळ्ळो हाचेभायर ताणें आनीकय कांय विशयांचेर संशोधन केले.न्यूट्रॉन आनी द्रव्य हातुंतले आंतरक्रियेसंबंदींचो सिध्दान्त, विश्र्वकिर्णांच्या वर्षावांत जावपी फेरबदल, युग्मनिर्मिती, रेणुंतली चतुर्ध्रुवी आंतरक्रिया, मॅग्नेटॉन आंदोलकांसंबंदींचो सिध्दांत आनी तांचो अभिकल्प, सूक्ष्मतरंग वर्णपट दर्शकासंबंदींचो सिध्दांत आदी नोबॅल पुरस्कारावांगडा ताका अमेरिकन ॲकॅडेमी ऑफ आर्टस् अँड सायन्सीसचें रम्फर्ड प्रिमियम (1953), पेनसिल्वानिया आनी येशिव्हा ह्या विद्यापिठांच्यो मानादीक पदव्यो,गुगेनहायम अधिछात्रवृत्ती (1960),रिसर्च कॉर्पोरेशनाचो पुरस्कार हे भोवमान ताका फावो जाले. तो अमेरिकेची नॅशनल ॲकॅडेमी ऑफ सायन्सीस, एडिंबरोची रॉयल सोसायटी, अमेरिकन फिजिकल सोसायटी ह्या संस्थांचो वांगडी आशिल्लो हायड्रोजन अणूच्या सूक्ष्म संरचनेसंबंदी फिजिकल रिव्ह्यू ह्या नेमाळ्यांत उजवाडा आयिल्ले एके म्हत्वाचे निबंदमाळेचो तो मुखेल लेखक आशिल्लो. ताणे एम्. सार्जंट आनी एम्. ओ. स्कली हांचेवांगडा लेझर फिझिक्स (1947) हो ग्रंथ बरयलो.-कों. वि. सं. मं.
Polleait
Laos
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:आशीयांतले देस
लाड, समशेर जंगबहाद्दर
लाड, समशेर जंगबहाद्दर (लखबादादा) (जल्म : ? पार्से पेडणे; मरण: २६ जानेवारी १८०३ मेवड लखबादादाचें शिक्षण घरचे घराच जालें। मराठीवांगडा संस्कृताचेंय शिक्षण ताणें पुराय केलें. ताच्या घरांत पोथी वाचपाची पद्दत आशिल्ली. रामायण - महाभारतांतल्यो कथा आनी तातुंतलीं झुजाचीं वर्णनां आयकुन तो प्रभावीत जातालो. आपणेय असोच पराक्रम करचो अशें ताका दिसतालें. गोंयांत ताची इत्सा पुराय जावप शक्य नाशिल्ले. उत्तर हिंदुस्थानांत लाड घराण्यांतले बरेचशे जाण लश्करांत आशिल्ले. देखून ताणें थंय वचपाचो निर्णय घेतलो. अखेरेख एक दीस तो घरांतल्यान भायर सरलो आनी सरळ उज्जैनाक गेलो. थंय महादजी शिंद्देचो एक सरदार बाळोबा तात्या पागनीस हाचेकडेन तो कारकून म्हणून रावलो आनी कारकुनी करता आसतनाच ताणें लश्करी शिक्षण घेतलें.
लखबादादाच्या कामाचेर पागनीच खोशी आसतालो. एक दीस शिंद्यान बडटी दिवन ताका दुसरेकडेन धाडटालो. तेन्ना बाळोबा तात्यान पागनिशीच्या कामाखातीर लखबादादाची शिफारस केली आनी शिंदे सरकारान ताका पागनिशी दिली. पागनीस आसतना लखबादादान बरें काम केलें. शिंद्याच्यो ७२ पागो ताणें नव्योताल्ल केल्यो. ताणें जें लश्करी शिक्षण घेतिल्लें ताचो ताका ह्या कामाक बरोच उपेग जालो. ताचे उपरांत शिंदे सरकारान ताका सरदारकी दिली आनी तोफखान्याचेर ताची नेमणुक केली. ह्या हुद्दयार आसतना लखबादादान तोफखान्याचो दर्जो वाडयलो.
इ. स. १७८४त दिल्लीचो कारभार महादजी शिंदे हाचेकडेन आयलो. तेन्ना ताणें लखबादादाक आगर्याचो सुभेदार म्हणून नेमलो. हे सुवातेर आसतना इस्मायल बेग आनी गुलाम कादीर ह्या दोन मुसलमान सरदारांनी आगर्याच्या किल्ल्याक रेवाडो मोडून उडयलो. आगर्याचो हो रेवाडो इतिहासांत प्रसिद्द आसून लखबादादाचे त्यावेळचे हुशारकायेची तुस्त जाल्ली आसा. ताचेउपरांत ताका मेवाड प्रांताची सरसुभेदारी दिली. थंय ताणें वेवस्थीत कारभार चलयलो आनी जायत्या लडायांनी वांटो घेतलो.
फ य प्रभुगांवकार
'''फ. य प्रभुगांवकार'''
म्हालवाडो, पैंगीण, काणकोण, गोंय.
निवृत्त मुख्याध्यापक, शिक्षणतज्ञ.
गोंय मुक्तिलढ्यांत वांटो.
'भागशिक्षणाधिकारी' म्हूण गोंय सरकाराच्या (तेन्नाचें गोंय, दमण, दीव) शिक्षणखात्यावरवीं शिक्षणीक मळावयल्या वावराक आरंब.
१९६७ वर्सा सावन श्री श्रध्दानंद ज्ञानप्रसारक मंडळाच्या श्री श्रध्दानंद विद्यालयांत 'मुख्याध्यापक' म्हूण जापसालदारकी.
१९९५ वर्सा मुख्याध्यापक पदावयल्यान निवृत्त जातासर विद्यालय सगल्याच आंगांनी घटमूट करून गोंयांत आनी गोंयांभायरूय नांवारुपाक हाडपाक जैतवंत.
गोवा बालभवन सल्लागार मंडळाचेर कांय वर्सा काम.
विंगड- विंगड दिसाळ्यांनी, म्हयनाळ्यांनी मराठींतल्यान आनी कोंकणींतल्यान लिखाण.
समाजीक- शिक्षणीक विशयांतल्या लेखनाचेर भर.
श्यामची आई (काणयेरुपान पू. सानेगुरूजीलें प्रसंग कथन)चें लेखन.
वाचन, लेखनाप्रमाण बागायतीच्या कामाची आवड. आदर्श शेतकरी म्हूण गौरव.
वर्ग:देवनागरी पानां
सौझा फेर्रांव
आगोस्तीन रेमेद्योस सौझा फेर्रांव हाकाच तियात्र माचेर सौझा फेर्रांव म्हूण वळखताले.जल्म १ जून १९०९ दिसा आंबोरा साश्टी तालुक्यांत जालो.तो पयलेच फावट बासिलो फुर्तादो हांच्या ‘नाडपोण आमिगाचे’ ह्या तियात्रांत दिसलो.ताणे आपल्या जिवितांत फकत ८ तियात्र बरयले.ते म्हळ्यार:‘आल्मां सोर्गार वेतात ‘काजारी व्होकोल,’ ‘घातकीपोण,’ ‘जोतकाशी,’‘सांतान बाउडी,’ ‘विस्वासघात,’ आदी.
तियात्र माचेर अभिनया भायर खूबशीं कांतारां ताणे गायल्यांत चड करून गोंयच्या लोकवेदांचेर तो कांतारां गायतालो.(Folk songs).सी.आल्वारीस, आल्फेद रोझ, एम.बॉयर,जे.पी.सौझालीन, एंटनी दे सा, मास्टर झ ह्या फामाद तियात्रिस्तांच्या तियात्रांत ताणे काम केलां.त्याच बरोबर ‘आमचे नोशीब,’ ‘निर्मोण,’ ‘सुखाचे सोपोन,’ ‘मोजी घोरकान्न,’ ‘बोगलांट,’‘कोर्तुबांचो सोंवसार’ ह्या कोंकणी फिल्मानींआपली अभिन्याची कला दाखयली.६ मार्च १९७८ दिसा हो फामाद तियात्रिस्त संवसाराक अंतरलो.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Sant Terez Lizieu-chi
Lizieu-chi Sant Terez Fransachi ek madr asli. Teka Balok Jezuchi Terez -ui mhonntat. Terez lokank khup avodta teche otmik jivitak sadhe ani upyogi sozmonnek lagon zaka the little way vo supurlem vatt mhonntat. Tenem madr koxem sadi jivit jieli, pun teche devosponak lagon, morna uprant teche vinovnen khup milagri ghoddonk lagleo ani ti, ani techem xikovnnem famad zalet.
Polleiat
Thérèse of Lisieux
वर्ग:Konknni वर्ग:Catholic Igorjeche Sant वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok वर्ग:Romi panam
यल्लमा
यल्लमा
दक्षिण भारतांतली एक ग्रामदेवता. हिच्या नांवाच्यो कांय व्युत्पत्ती आसात. त्यो अशो- १.एक खेपे रेणुकादेवी कानडी प्रदेशांतल्या सौंदत्ती गांवांत गेली. थंय तिच्या भक्तांनी तिका 'यल्ल अम्मा?' म्हणून प्रस्न केलो. यल्ल म्हणजे कोणागेर आनी अम्मा म्हणजे आवय. हाचेवयल्यान तिका यल्लमा हें नांव मेळ्ळें. २. यल्ल म्हणजे सगळे आनी अम्मा म्हणजे आवय. सगळ्यांची आवय वा जगदंबा.३.कर्नाटकांत सप्तमातृकांक योळुअम्मा म्हण्टात. यल्लम्मा हो त्या योळुअम्माचोच अपभ्रंश आसुंये.यल्लम्मा म्हणजेच रेणुका. हिचे विशीं जायत्यो दंतकथा आसात. तातुंतली एक अशी-
रेणुका ही जमदग्नी ऋषीची बायल आनी परशुरामाची आवय. बापायचे सांगणेवयल्यान परशुरामान रेणुकेचो शिरच्छेद केलो आनी तिचेवांगडा एके मांग बायलेचोय शिरच्छेद जालो. उपरांत परशुरामान त्या दोगिंकुय जित्यो केल्यो. पूण धड आनी तकली जोडटना ताची एक चूक जाली. रेणुकेच्या धडाचेर ताणें मांगिणीची तकली चडयली आनी मांगिणीच्या धडाचेर रेणुकेची तकली बसयली. तीं दोगांय जितीं जालीं आनी तांकां मरिअम्मा आनी यल्लम्मा हीं नांवां फावो जालीं.
बेळगांवा लागीं सौंदत्ती गांवांत रेणुकेचें मुखेल स्थान आसा. थंयच्या दोंगुल्ल्यांक यल्लमाचे दोंगर म्हणटात. तातूंत एके दोंगुल्लेचेर सरस्वती नांवाचे न्हंयेचे देगेर एके देवीचें देवूळ आसा. देवळाच्या बांदकामावयल्यान तें इ.स.च्या तेराव्या शेंकडयांतलें आसुंये अशें दिसता. मार्गशीर्ष आनी चैत्र म्हयन्यांतले पुनवेक हांगा व्हडली जात्रा भरता. तेन्ना आंगवणी पावोवपाखतीर जायते भक्त थंय येतात.
यल्लम्माच्या उपासकांक जोगती वा जोगतीण अशें म्हण्टात. कर्नाटकांत 'यल्लमन कुणी तू' हया नांवाचो एक लोकनाच आसून तो हे देवीखातीर करतात. यल्लमाचीं कांय पदांय आसात. तशेंच देवीक ओंपील्ल्यो चलयोय देवदासी वृत्तीन जगतात.यल्लमाची मूर्त बशिल्ले स्थितींत आसता. तिचें मुखामळ उग्र आसता. ती चार भुजांची आसून, तिच्या हातांत डमरू, त्रिशूल, पाश आनी ब्रह्मकपाल हीं आयुधां आसात.तिचे तकलेचेर मुकूट आसता. तिचे भोंवतणीं जमदग्नी, रेणुका, परशुराम ह्या देवतांच्यो मूर्ती आसतात. संकटाच्या वेळार हिका कोंबे वा बोकडे बळी दितात.
वर्ग:देवनागरी पानां
गया
गया बिहार राज्यांतलें पांचव्या क्रमांकाचें शार, जिल्हाकेंद्र आनी हिंदूंचें पवित्र तीर्थक्षेत्र. अक्षांश २४० ४९’ उत्तर आनी रेखांश ८५०१’ उदेंत. लोकसंख्या: २,४६,७७८ (१९८१). आवांठ: २८.६२ चौ. किमी. फल्गू न्हंयेच्या कांठार, पाटणाचे दक्षिणेक ८८ किमी. आनी कलकत्त्याचे वायव्येक ४६७ किमी. अंतराचेर हें शार आसा. ह्या शाराचे दोन भाग आसात: १. मुखेल (पूर्विल्लें) नगर २. साहिबगंज (नवें) नगर पूर्विल्ल्या नगरांत विष्णुपाद मंदिर तशेंच हेर पवित्र तीर्थां आसात. नवें नगर म्हळ्यार प्रशासन केंद्र जंय सरकारी कार्यालयां, न्यायालय, सरकिट हाउस, डाक घर, रेल्वे कार्यालय, इगर्ज, विमानतळ आनी विद्यालयां आसात.
महाभारतांत पांडवांच्या तीर्थयात्रेच्या प्रसंगान तीर्थरुप गयेचें वर्णन आसा, तें अशें:
तोत गयां समासाद्य ब्रह्मचारी समाहित:। अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुध्दरेत्।।
(वंनपर्व ९५.९)
अर्थ- गयेक वतकच ब्रह्मचाऱ्याक अश्वमेध केल्ल्याचें फळ मेळटा आनी ताच्या कुळाचोय उध्दार जाता.
अश्वघोषाच्या बुध्दचरितांत गयेचो उल्लेख आसा. राजर्षी गय हाच्या नांवावयल्यान ह्या नगराक ‘गया’ हें नांव पडलें, अशें अश्वघोष म्हण्टा. गौतम बुध्द ह्या नगरांत गेल्लो, अशेंय तातूंत म्हळां. सुद्युम्न वा इल हाच्या गय नांवाच्या चल्याक उदेंतेकडल्या देशाचें राज्य मेळिल्लें. श्वेतवाराहकल्पांत ह्या राजर्षीन गयानगरी ही आपली राजधानी म्हूण वसयली. गया आनी उत्कल ह्या वाठाराक पयलीं ‘धर्मारण्य’ अशें नांव आशिल्लें.
वायुपुराणांत गयेच्या उत्पत्तीविशीं अशी एक कथा आसा: गयासुर नांवाचो एक महापराक्रमी असुर आशिल्लो. कोलाहल पर्वताचेर ताणें उग्र तप केलें. विष्णू ताचेर प्रसन्न जालो. विष्णून दिल्ल्या वराक लागून गयासुराचें फकत दर्शन घेवन वा ताका स्पर्श करून साबार लोक पुण्यात्मे जावन स्वर्गांत वचपाक लागले. हाका लागून यमराजाक आनी हेर देवांक हुस्को जालो. विष्णूक ही खबर कळनाफुडें तो भुयेंचेर आयलो. ताणें यज्ञ करपाखातीर म्हूण गयासुराकडेन ताचें शरीर मागलें. गयासुरान आपलें शरीर दितकच देव ताचेर प्रसन्न जालो आनी ताणें गयासुराक वर दिलो- “ हो वाठार ‘गयाक्षेत्र’ ह्या नांवान संवसारंत पवित्र तीर्थस्थान म्हूण नामनेक पावतलो. सगळे देव-देवता थंय वास करतले आनी जो थंय दहनक्रिया वा सपिंड श्राध्द करतलो, तो आपल्या पूर्वजांसयत ब्रह्मलोकांत वतलो.” तेन्नासावन गयेंतल्यो वास्तू पवित्र जाल्यो.
गयाक्षेत्रांत श्राध्द केल्यार पितरांक तृप्ती मेळटा,अशें धर्मशास्त्रांत म्हळां.‘गयाश्राध्दमस्तु पितृणामक्षय्या तृत्पिरस्तु’ असो आशीर्वाद सामान्य श्राध्दांत लेगीत आसता. देखून, आपल्या वंशांतल्या एका तरी वल्यान गयाक्षेत्रांत वचून श्राध्द करचें, अशीं इत्सा पितर धरतात.
विष्णुपदमंदिर हें गयेतलें मुखेल मंदिर. फल्गूचे देगेर हें व्हड मंदिर आसून, भितर अश्टकोनी खोलगट भागांत विष्णुपद आसा. देवळाभायर सभामंडप आनी श्राध्दनिधीखातीर दोन व्हडले मंडप आसात. लागींच एक गरुडमंदिर आसा. इंदूरच्या अहिल्याबाई होळकर हिणें १७८७ च्या सुमाराक जयपूरच्या कारागिरांकडल्यान हें मंदिर बांदून घेतलें. गयेंतली दुसरी पळोवपासारकी सुवात म्हळ्यार अक्षय्य वत. हो ब्रह्मसरोवरालागीं आसून ताचे भोंवतणी वणत आसा. हाचे उत्तरेक वटेश्वर महादेवाचें मंदिर आसा. तेभायर हांगा सुर्यकांड आनी तळ्याचे अस्तंतेक एक सुर्यमंदिर आसा. सात घोड्यांचेर आरुढ जाल्ली हांगाची सुर्यमूर्ती ओडलायणी आसा. गयेपसून लागींच ‘धर्मारण्य’ आसा. हांगा एक बांय आसा आनी ते बांयंत यात्रेकरु श्राध्दाचें पिंड उडयतात. हांगा धर्म आनी भीम हांची ल्हान मंदिरां आसात. धर्म भीमाक घेवन हांगा बापायचें श्राध्द करपाखातीर आयिल्लो आनी ताणें हांगा कांय काळ तप केल्लें अशें म्हणटात. गयेंत सुमार ४५ श्राध्दवेदी आसून प्रेतशिला, रामशिला, रामकुंड, ब्रहकुंड, काकबळी, धर्मपृष्ठ, ब्रह्मसर आनी गृध्रकूट ह्यो तातूंतल्यो मुखेल आसात.
गया नगराचे १४ मैल उदेंतेक पुनावन हांगा कांय बौध्द समाधी आसात, तशेंच १६ मैल उत्तरेक ‘बराबर’ घोलींत वण्टींचेर अशोककाळांतले शिलालेख आसात. मगध साम्राज्यांत गया हें एक म्हत्वाचें नगर आशिल्लें. हांगाची पिकावळ अशी: धान्य, चणे, गंव, ऊंस आनी तीळ. हांगाचे मुखेल वेवसाय:Nitre salt तयार करप, खणकाम (खास करून फातर आनी Mica), लाख तयार करप, मातयेचीं आनी पितुळचीं आयदनां तयार करप, रस्मी कपडे विणप. गया हें दक्षिण बिहारांतलें वेपार, उद्येग आनी येरादारी हांचें एक व्हड केंद्र आसा. गयेच्या धर्मीक माहात्म्याक लागून दर वर्सा सुमार ३ लाख हिंदू यात्री मोक्षप्राप्तीच्या उद्देशान आपल्या पूर्वजांचें गयावळ ब्राह्मणांवरवीं सपिंड श्राध्द करपाक गया क्षेत्राक भेट दितात.
गया, बोधगया: गयेचे दक्षिणेक ६-७ मैलांचेर निरंजना (नीलांजना) न्हंयेच्या कांठार ‘बोधगया’ हें बौध्दांचें पवित्र तीर्थक्षेत्र आसा. हाका ‘बुध्दगया’ अशेंय म्हण्टात. हांगा स वर्सां खर तप करतकच सिध्दार्थाक दिव्य ज्ञान मेळ्ळें आनी तो गौतम बुध्द जालो, अशें बुध्दचरित्रांत आसा. निरंजना न्हंयच्या कांठार रेंव आशिल्ल्यान ह्या वाठाराक ‘उरूवेला’ (उरू=रेव, वेला=तट) अशेंय म्हण्टाले. बेलाच्या झाडांचें रान आसा म्हूण ह्या स्थानाक ‘उरूबिल्ववन’ अशेंय म्हण्टाले. स वर्सां उपास-तापास आनी कडक तप केल्ल्यान सिध्दर्थ सामको बारीक जालो पूण तरीकूय ताका दिव्यज्ञान प्राप्त जालें ना. मागीर ताणें ‘सुजाता’ नांवाचे बायलेन दिल्लो पायस घेवन उपास सोडलो. उपरांत तो निरंजना न्हंयच्या कांठार एका अश्वत्थ (पिंपळाच्या) रुखाखाला वज्रासन घालून ध्यानस्थ बसलो. इतल्यान भूंयकांप जावन एक पाशाणखंड वयर आयलो. सिध्दार्थ ज्ञानप्राप्ती जाय म्हणसर त्या खडपाचेरूच वसून रावलो. देखून त्या पाशाणाक ‘बोधिपर्यंक’ आनी त्या अश्वत्य रुखाक ‘बोधीवृक्ष’ अशें नांव पडलें.
महाबोधी मंदिर: बोधगया हांगाचें व्हडलें, तेमक आशिल्लें ‘महाबोधी मंदिर’ ह्या नांवाचें देवूळ संवसारभर नामनेक पावलां. युआन च्वांग हाणें महाबोधी मंदिराचें जें वर्णन केलां, तें सद्याच्या मंदिरासारकेंच आसा. एका शिवभक्त ब्राह्मणान हो महाबोधी विहार बांदलो अशें ताणें म्हळां. हें मंदिर गुप्त काळांत इ. स. ५ व्या शेंकड्यांत बांदलां आसूंक जाय असो एक अदमास काडटात. सव्या शेंकड्यांत श्रीलंकेचो राजा महानामन हाणें गयेच्या बुध्द मंदिराचो जीर्णोध्दार केल्लो, असो उल्लेख बौध्द इतिहास ग्रंथ ‘महावंश’ हातूंत आसा.
हें मंदिर २ भागांत स्तूपाकार बांदलां. उंचाय १७० फूट, रुंदी ६० फूट. पयलो भाग चवकोनी आसून, वयलो भाग अशीर जायत गेलो. ताच्या माथ्यार एक लांबट तेमक आसून तेंगशेक एक स्तूप आसा. वयल्या भागाच्या चारुय वटांनी कितलीशींच कुरकुटां आसून तातूंत कांय मूर्ती बसयल्यात. गर्भकुडीच्या चारुय कोनशांचेर मुखेल मंदिराच्यो ल्हान प्रतिकृती आसात. ह्या देवळाभोंवतणी पिंपळाच्या रुखाचें एक सोबीत रान आसा आनी त्या झाडांनी लेगीत ल्हान ल्हान स्तूप आसात. ह्या प्रांगणाचे उदेंतेक एक भव्य फातराचें तोरणद्वार आसून, ताचेर हरणाची आनी शिंवाची आकृती कोरांतल्या. देवळाचे गर्भकुडींत अस्तंतेक एका पेडाचेर भांगाराचो मुलामो आशिल्ली बुध्दाची भव्य मूर्ती भूमिस्पर्शमुद्रेंत बसयल्यात. तेभायर थंय मायादेवीची एक मूर्त आनी बोधिसत्त्वांच्यो पांच मुर्ती आसात. देवळाच्या दाराभायर तीन व्हडल्यो कुडी आसात. तातूंत मदले कुडींत एक शिवलिंग आसून कुशीच्या दोन कुडींनी बोधिसत्त्वांच्यो आनी बुध्दाच्यो मूर्ती आसात. ह्या कुडींक सद्या ‘पंचपांडवमंदिर’ अशें म्हण्टात. तातूंत एक शिवलिंग आसा, तें गौडाधिपती शशांकाचे आज्ञेप्रमाण प्रस्थापित केलां अशें म्हण्टात. महंताची शिष्य थंयच्या बौध्द मुर्तीकूच पंचपांडव म्हण्टात. थंयच आद्य महंताची समाधी आसा. मंदिराचे दक्षिणेक एक व्हड तळें आसा, ताका ‘बुध्दकुंड’ अशें म्हण्टात.
अभिसारिका
अभिसारिकाः
अष्टनायिकांमदली नामनेची नायिका. हिची व्याख्या अशी- ‘कान्तार्थिनी तु या याति सङ्केतं साS भिसारिका’ (अमरकोश). अर्थ- वेळकाळ थारावन जी बायल आपल्या मोग्याक मेळपाक वता ती अभिसारिका. संस्कृत कवी भरत हाणें तिच्या सभावगुणां प्रमाण तिची व्याख्या अशी दिल्याः