cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
एल् साल्वादोर
भूंयवर्णन, हवामान, वनस्पत आनी मोनजात:
पॅसिफिक दर्यादेगेवयलो सकयलो वाठार, उदेंत अस्तंत पातळिल्लें ६०० मी. उंचायेवयलें पिकाळ पठार आनी उत्तरेवटेनचे लेंपा न्हंयचें देगण हेभायर पठाराचे उत्तरेक आनी दक्षिणेक पातळिल्ल्यो दोंगराच्यो वळी अशी हांगाची भूंयरचणूक आसा. सांता आना हें हांगाचें सगळ्यांत ऊंच (२,३५५ मी.) दोंगरातेमक जावन आसा इसाल्को (१,८८५ मी.) ह्या दोंगरातेमकार जागृत ज्वालामुखी आसा. लेंपा आनी सान ह्यो ह्या देशांतल्यो म्हत्वाच्यो न्हंयो. हांगा सरोवरांय बरींच आसात. तांतली ईलोपांगो, ग्वातेमाला शीमेवयली गीहा आनी कोआतेपेक हीं मुखेल आसात. वाठाराचे उंचायेप्रमाण हवामान आसता. नोव्हेंबर ते एप्रिल शिंयाळो आनी मे ते ओक्टोबर गीम आसता. गिमांत पावस पडटा. पॅसिफिक दर्यादेगेर वर्सुकी पावस १७२ सेंमी, पर्वतांनी १७५ सेंमी. ते २५० सेंमी. आनी पठारांचेर ११५ सेंमी.ते १५० सेंमी., पडटा. दर्यादेग आनी उणे उंचायेच्या वाठारांनी तापमान २५° से. ते २९° से°. आसता, जाल्यार उंचेल्या वाठारांनी १७° से. ते २२° से. आसता.
रानां व्हड अशिल्ल्यान मॅहॉगनी, देवदार, अक्रोड,बालसम, तरेकवार वखदी वनस्पत,फळझाडां,रबर असली वनस्पत सांपडटा. दक्षिणेवटेन पठारांचेर आनी उत्तरेवटेन दोंगरी वाठारांनी तण जाता. विंगडविंगड प्रकारचीं माकडां, जाग्वार, तापीर, आर्माडिलो, ऑसेलॉट हे प्राणी; कीर, इग्वाना हीं सुकणी तशेंच मानगीं आनी तरेकवार जातीचे सोरोप हांगा दिश्टी पडटात.
अर्थीक स्थिती:
मुखेल वेवसाय शेतवड आनी मुखेल पीक मको जावन आसा; पूण चडांत चड येणावळ काफयेचे पिकावळींतल्यान मेळटा. ल्हान सान बरेच उध्येगधंदे आसात. रसायनां,रसायनीक उत्पादनां, कांय प्रमाणांत अन्न आनी कड्डणां आनी पेट्रोल, तेभायर यंत्रसामग्रीची आयात करची पडटा. चडशे आयात वेव्हार अमेरिकेचीं संयुक्त संस्थानां, ग्वातेमाला, मेक्सिको,व्हेनेझुएला ह्या देशांलागीं जातात. काफी, साकर, कापूस ह्या सारक्या पिकांनी निर्यात जाता. कोलोन हें हामगाचें अधिकृत चलन जावन आसा.
लोक आनी समाजजीण:
वंशीक नदरेन ह्या देशांतले ९०% परस चड लोक भरसल्ल्या वंशाचे म्हळ्यार मेस्तिझो आसात. हेर इंडियन, निग्रो आनी युरोपीय वंशाचे आसात. देशांत धर्मस्वतंत्रताय आसली तरी ९०% परस चड लोक रोमन कॅथोलिक आसात. कॉफी हें हांगाच्या लोकांचे आवडटें पेय. हांगाची अधिकृत भाशा स्पॅनिश. ७ ते १३ वर्सामेरेन शिक्षण फुकट आनी सक्तीचें आसा. देशाच्या आकाराच्या मानान येरादारींत बरीच उदरगत जाल्या. प्रसारमाध्यमां आनी संचारणाचीय वेवस्था बरी आसा. साक्षरतेंचें प्रमाण ६३% आसा. सांता आना, माजिकानोस, सान मिंगेल, देलगादो हीं हांगाचीं कांय मुखेल शारां जावन आसात.
वर्ग:देवनागरी पानां
कोंकणी व्याकरण,उतरावळ ,शब्दकोश,भासशास्त्र पुस्तकांची वळेरी
कोंकणी व्याकरण,उतरावळ शब्दकोश,भासशास्त्र पुस्तकांची वळेरी ह्या माथ्याळ्याखाला कोंकणी भाशेंतल्यां सगळी़ व्याकरणां,उतरांवळी,शब्दकोश,भासशास्त्रवेली पुस्तकांची म्हायती आमकां मेळटली।
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
ಕರಿಂತ್ಕಾರಾಂಕ್ ಪಾವ್ಲುಚೆಂ ಪಯ್ಲೆಂ ಪತ್ರ್
ಕರಿಂತ್ಕಾರಾಂಕ್ ಪಾವ್ಲುಚೆಂ ಪಯ್ಲೆಂ ಪತ್ರ್
ಗ್ರೆಸಿಯಾ ದೆಸಾಂತ್, ಕರಿಂತ್ ಶಾರಾಂತ್ ಜುದೆವಾಂಚೊ ಎಕ್ ಜಮೊ ಆಸ್ಲೊ, ಆನಿ ಹೆಂ ಶಾರ್ ಮಡನ್ ಪಡ್ಲಲ್ಯಾ ಎಕಾ ಗ್ರಿಕ್ ಶಾರಾಚೆರ್ ಬಾಂದ್ಲಲೆಂ. ಧರಂದುತಾಂಚ್ಯಾ ಕಾಳಾರ್ ಗಿರೆಸ್ತ್ಕಾಯ್ೆನ್ ಆನಿ ವ್ಯಾಪಾರ್-ಧಂದ್ಯಾನ್ ತೆಂ ಬರೆಂಚ್ ವಯ್ರ್ ಆಸ್ಲೆಂ, ಪುಣ್ ನಯ್ತಿಕ್ ಜಿವಿತಾಂತ್ ಸಾರ್ಕೆಂ ಮ್ಹೆಳೆಂ ಜಾಲ್ಲೆಂ.
ಆಪ್ಲೆ ದುಸ್ರೆ ಧರಂಪರ್ಗಟ್ನೆಚೆ ಭಂವ್ಡೆಂತ್, ಪಾವ್ಲುನ್ ದನ್ ವರ್ಸಾಂ ಕರಿಂತಾಂತ್ ಶಿಕವ್ಣ್ ದಿಲಿ, ಪಯ್ಲೆಂ ದೆವ್ಸ್ಥಾನಾಂತ್ ಜುದೆವಾಂಕ್, ಆನಿ ಉಪಾಂತ್, ತಿತುಸ್ ಜುಸ್ತುಸ್ ಹಾಚ್ಯಾ ಘರಾ, ವಿದೆಶಿಯಾಂಕ್. ಆತೆನ್ ಶಾರಾಂತ್, ಕ್ರಿಸ್ತಾಂವ್ ಧರ್ಮಾ ವಿಶಿಂ, ಉಂಚ್ ತತ್ವಾಂನಿಂ ಭರ್ಲಲಿ ತಾಣೆಂ ಕೆಲ್ಲಿ ಬಲಿ ಅನುಪ್ಯೊಗಿ ಜಾಲ್ಲಿ ದೆಖುನ್, ಕರಿಂತ್ ಶಾರಾಂತ್ ಪಾವ್ಲುನ್ ಸಾದ್ಯಾ ಉಲವ್ಪಾಚಿ ವಾತ್ ಧರ್ಲಿ. ದೆವಾನ್ ಆದಿಂ ಭಾಸಾಯ್ಲ್ಲೆಂ ತಶೆಂ (ದಿ 8/9 ಆನಿ ಹೆರ್-ಕಡೆನ್ ಪಳೆ), ತಾಣೆಂ ಜಾಯ್ತ್ಯಾ ವಿದೆಶಿಯಾಂಚೆಂ ಮನ್ ಬದಲ್ಲೆಂ, ಪುಣ್ ಜುದೆವಾಂಚೆ ದುಸ್ಮಾನ್ಕಾಯ್ೆಕ್ ಲಾಗುನ್ ತಾಕಾ ಖುಬ್ ಸಸ್ಚೆಂ ಪಡ್ಲೆಂ.
ಕರಿಂತ್ಕಾರಾಂಕ್ ಬರಯ್ಲ್ಲಿಂ ಪಾವ್ಲುಚಿಂ ದನ್ ಪತ್ರಾಂ ಆಂಕಾಂ ಪಾವ್ಲ್ಯಾಂತ್, ಪುಣ್ ತಾಂಚೆ ಭಾಯ್ರ್, ಪಾವ್ಲುನ್ ಕರಿಂತ್ಕಾರಾಂಕ್ ಆನಿಂಕ್ ಎಕ್ ಪತ್ರ್ ಬರಯ್ಲ್ಲೆಂಶೆಂ ದಿಸ್ತಾ. ಎಫೆಜಾಚೆ ಪವಿತ್ರ್-ಸಭೆಚೆ ಕಾಯ್ ವಾಂಗ್ಡಿ ಕರಿಂತಾಂತ್ಲೆ ಪವಿತ್ರ್ಸಭೆಕ್ ಭೆಟ್ ಕರುಂಕ್ ಆಯ್ಲ್ಲೆ, ತೆ ಭೆಟೆಚೊ ಫಳ್ ಕಸೊ, ಪಾವ್ಲುನ್ ಕರಿಂತ್ಕಾರಾಂಕ್ ಹೆಂ ಪತ್ರ್ ಬರಯ್ಲೆಂ.
ಪಾವ್ಲು ನಿಗ್ತಚ್ ಆಂತಿಯೊಕಿಯೆ ಥಾವ್ನ್ ಪರ್ತುನ್ ಯೆವ್ನ್, ತಿಸ್ರೆ ಭಂವ್ಡೆರ್ ಆಸ್ಲೊ ತೆದ್ನಾ ಕರಿಂತಾಂತ್ಲೆ ಪವಿತ್ರ್-ಸಭೆಂತ್ ದುಸ್ಪಟ್ ಜಾಲ್ಯಾರ್ ಮ್ಹಣ್ ಹ್ಯಾ ನಿರಪಿಯಾಂ ಉದೆಶಿಂ ತಾಕಾ ಕಳುನ್ ಆಯ್ಲೆಂ. ನವ್ಶಿಸಾಂನಿಂ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಆತ್ಮಿಕ್ ಗುರುಂಕ್ ಥಡೆ ಪ್ರಸ್ನ್ ಘಾಲ್ಲೆ ಆನಿ ತೆಯ್ ತಾಚ್ಯಾ ನಿರ್ಣಯ್ಯಾಕ್ ವೊ ಜಬಾಬಾಕ್ ರಾವ್ತಾಲೆ. ದುಸ್ಪಟ್ ಜಾಲ್ಲಿ ತಿ ನಿಟಾಯ್ೆರ್ ಘಾಲುಂಕ್ ಆನಿ ತಾಂಚ್ಯಾ ವಿಚಾರಾಂಕ್ ಜಬಾಬ್ ದೀವಂಕ್ ಪಾವ್ಲುನ್ ಹೆಂ ಶಾಸ್ತ್ರಿಕ್ ಪತ್ರ್ ಬರಯ್ಲೆಂ.
ತಾಣೆಂ ಸುಟಾವೆ ಕೆಲೆ ತೆ ಪ್ರಸ್ನ್ ಹೆ : ಚುಕು ವಿಣೆಂ ಕ್ರಿಸ್ತಿ ಜಿವಿತ್, ಲಗ್ನ್ ಆನಿ ಆಂಕ್ವಾರ್ಪಣ್, ಸಮಿಯಾಚೆಂ ಜೆವಣ್, ಪವಿತ್ರ್ ಆತಂಯಾನ್ ದಿಲ್ಲ್ಯಾ ವರ್ಗುಣಾಂಚೊ ಫಾವೊ ತೊ ಉಪ್ಯೊಗ್, ನಿತಿಶಾಳಾಂನಿಂ ಖಟ್ಲೆ, ಕುಡ್ಯಾದೆವಾಂಕ್ ಭೆಟಯ್ಲ್ಲೆಂ ಖಾನ್-ಜೆವಣ್.
ಹ್ಯಾ ಪತ್ರಾಚ್ಯಾ 16ವ್ಯಾ ಅವೆಸ್ವರಾಂತ್ಲ್ಯಾ 5-8 ವಳಿಂ ಪರ್ಮಾಣೆಂ, ಪನ್ನಾಸಾವ್ಯಾ ದಿಸಾಚ್ಯಾ ಉತ್ಸವಾ ಆದಿಂ, ಎಫೆಜ್ ಶಾರಾಂತ್, ಚಡ್ ಕರುನ್ 57 ವ್ಯಾ ವರ್ಸಾಚೆ ಸುರ್ವಾತೆಕ್, ತಾಣೆಂ ಹೆಂ ಪತ್ರ್ ಬರಯ್ಲೆಂಶೆಂ ದಿಸ್ತಾ.
ಹ್ಯಾ ಪತ್ರಾಚಿ ಮಾನ್ಡಾವಳ್ ಅಶಿ :
ಪ್ರಸ್ತಾವ್ನಾ : 1 : 1-9
ಪವಿತ್ರ್-ಸಭೆಂತ್ ಫುಟಿ : 1 : 10-4:21
ಲಿಂಗಿ ಮರಿಯಾದ್ ಆನಿ ಘರಾಬ್ಯಾಚೆಂ ಜಿವಿತ್ : 5 : 1-7:40
ಕ್ರಿಸ್ತಾಂವ್ ಆನಿ ವಿದೆಶಿ : 8:1-11:1
ಕ್ರಿಸ್ತಿ ಜಿವಿತ್ ಆನಿ ಭಜಣ್ : 11:2-14:40
ಕ್ರಿಸ್ತಾಚೆಂ ಆನಿ ಭಾವಾರ್ಥಿಯಾಂಚೆಂ ಪುನರ್ಜಿವಂತ್ಪಣ್ : 15 : 1-58
ಜುದೆಇಯಾಂತ್ ಆಸ್ಲಲ್ಯಾ ಕ್ರಿಸ್ತಾಂವಾಂ ಖಾತಿರ್ ಧರಂದಾನಾಂಚಿ ವರ್ಗಣಿ : 16 : 1-4
ಖಾಸ್ಗಿ ಯೆವ್ಜಣ್ಯೊ ಆನಿ ಸಂಪಾದ್ಣಿ : 16 : 5-24
Sondorbh
वर्ग:ನವ್ಯಾ ಕರಾರಾಚಿಂ ಪುಸ್ತಕಾಂ(New Testament Books) वर्ग:ದೇವಾಚೆಂ ಉತ್ತರ್ वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ
Lorna Cordeiro
Polleiat
Lorna_Cordeiro
वर्ग:Konknni वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok वर्ग:Romi panam
आत्माराम नरसिंह करमळकार
आत्माराम नरसिंह करमळकार हो सुटके झुजारी आशिल्लो.
जिणें वळख
आत्माराम (आपा) नरसिंह करमळकार हांचो जल्म 25 जून 1916 वर्सा पणजी हांगा जालो. तांचें शिक्षण लिसेव मेरेन जालां.
म्हत्वाचो वावर
1934 वर्सा भारतीय राष्टीय कॉग्रेस हे संघटनेचे ते वांगडी जाले. छोडो भारत चळवळीतल्यान भुंयगत वावुरप्यां कडेन तांणी आडवाटेन संबंध दवरिल्लो. 1945 वर्सा ताणीं लिपचोरयां पत्रकां छापून आनी ती लोकांक वांटून तांचे वरवीं पुर्तुगेज गोव्हेर्नादोर जेराल,जुजे काब्राल हाच्यो गुपीत कारवायो आनी भ्रष्टचार उक्ताडार हाडपाचो यत्न केलो. 1948 वर्सा मुंबय सावन येता आसतना पुलिसांनी तांकां रातचें कुळें वाठारांत धरले. तांणे तांचे कडेन आशिल्लो दादरा नगर हनेलिचो नकासो जप्त केलो. तेभायर ह्या नकाशाविशीं जायते प्रस्न केले. आनी तांणी भारतीय वकिलाती कडेन संबंध दवरचो न्हय असो आदेश दिवन तांकां सोडलो. ते पणजे बँकेंत नोकरी करता आसतना 1950 त पंडित नेहरून दिल्लीच्या लाल किल्ल्या वेल्यान पुर्तुगेज राजवटी आड टिका केल्ली.ताचे आड निशेद करपा खातर पुर्तुगेज सरकारान एक पत्रक काडिल्लें. ह्या पत्रकाचेर सय करूंक तांणी न्हयकार दिलो. तेखातीर सां तोमे वेले बँकेचे शाखेंत तांची बदली केली.सां तोमे हांगा वता आसतना वाटेर मुंबय पावतकच बरो नाशिल्ल्याचें सवंग करून तांणी तिकेट रद्द करूंक लायली आनी उपरांत निशेद परगटावपाक म्हूण बँकेक सोडचीट दिली.
हेर वावर
उपरांत ते मुंबय युनायटेड कमर्शियल बँकेत काम करूंक लागले आनी वांगडाच राष्ट्रवादी वांवरात वांटो घेवंक लागले. महाराष्ट्र सरकार, गोंयात आशिल्ली भारतांतली वकिलांत आनी दिल्ली आशिल्लें विदेशी मंत्रालय हांकां जोडपी म्हत्वाचो दुवो कसो ते वावुरले. नॅशनल काँग्रेस गोंय संघटनेचे ते वांगडी आसले. सुटके झुजारी पिटर आल्वारीस हांच्या पालवान ते वावुरप्यांक घातपाती आनी भूंयगत वावर करपाक प्रशिक्षित करताले .27 मार्च 1954 दिसा 120 सत्याग्रहींक घेवन गोंयांतली रेल्वे येरदारी बंद करची अशी मागणी करूंक तांणी कॅसलराँक हांगा मोर्चो व्हेलो. 1954 वर्सा तांणी दादर नगर हवेलीचे सुटके चळवळी खातीर वावुरपी धाडिल्ले. आझाद गोमंतक दल संघटनेच्या पालवान नगरहनेलीची सुटका करपांत तांचो वांटो आसा. दादरा नगर हवेलीचो प्रशासक म्हण तांकां एकमतान वेंचून काडले. फुडें तांणी कश्टकरी आदिवासींक आदार दिवपाखातीर पंचायत राज्य आनी भूंय कायदो काडलो आनी प्रांताच्या प्रशासनांत लोकशाय राज्यपद्दत सहजतायेन हाडपाखातीर मोलादीक वावर केलो. ते गोंयच्या आनी गोंया भायल्या कांय सुटके झुजा-यांक आर्थीक पालव दितले. गोंय सुटके मेरेन तांणी मुंबय रावन सुटके झुजाचो वावर केलो. आपा करमळकारान गोंय मुक्तीचो ध्यास घेतिल्लो. तांणी स्वताचें हीत पळयनासतना गोंय मुक्ती चळवळींत भोव मोलाचें काम केलां. तांचे मुखार एकच ध्येय आनी तळमळ आसली. गोंय गुलामगिरींतल्यान मेकळें जावचें. गोंयकारांक मेकळपणान स्वास घेवंक मेळचो. मुक्तपणान वावरूंक मेळचें. गोंयाक जाय तसो आकार दिवंक मेळचो. साडेचारशें वर्सां गुलाम गिरींत घालयल्ल्या गोंयकारांचे बंदपास सुटचे. अंदल्या स्वासांक चिड्डले मनांक मेकळी, भंय विरयत धाकाय मेळची म्हणून वावुरले. गोंय सुटके उपरांत ते जायतीं वर्सां भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस संघटनेचे पदाधिकारी आनी चिटणीस आशिल्ले.
पुरस्कार
1972 वर्सा भारत सरकारान तांकां ताम्रपाट दिवन, मुंबय प्रदेश काँग्रेस समितीन पदक दिवन आनी दादरा आनी नगर हवेलीच्या प्रशासकान तांकां मानपत्र दिवन तांचो भोवमान केला.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
कोंकणीतलें पयलें बरप
कोंकणीतलें पयलें बरप हाचो पुरावो म्हूण आमकां श्रवणबेळगोळचो हो शिलालेख मेळटा. कोंकणी भाशेच्या इतिहासाच्या नदरेंतल्यान म्हत्वाचो आसा. कर्नाटक राज्यांतल्या हसन जिल्ल्यांत श्रवणबेळगोळ हो गांव आसा. ह्या गांवांतले 'दोड्ड बेट्ट' नांवांचे ल्हान दोंगुल्लेचेर ५७ (सत्तावन ) फूट उंचायेचो एकाच फातरांतल्यान घडयिल्लो गोमटेश्वराचो पुतळो आसा. गोमटश्वर हो जैनांचो पयलो तीर्थकार आदिनाथ हाचो पुत्र. भव्यताय, दिव्यताय आनी सुंदरकाय ह्या तिनूय नदरेंत हे मुर्तीपरस दुसरी बरी मूर्त आख्ख्या संवसारांत ना अशें म्हणटात. हे मुर्तीच्या पांयां कडेन पांच वळींचो एक शिलालेख आसा. ह्या लेखांतल्यो पयल्यो तीन वळीं गंगवसीय राजा राजमल IV हाचो प्रधान चावुण्डराय हांणी ९८३ इ.स च्या सुमाराक कोत्रावन घेतला जाल्यार दुसऱ्यो दोन वळी होबसळवंशातल्या राजा विष्णुवर्धन हांचो प्रघान गंगराज हांणी १११८ इ.स च्या अदमासाक कोत्रायिल्ल्यो आसपाक जाय अशें जाणकार सांगतात. ह्या शिलालेखाचे पयलें वाचप लेविस रायस हाणे इ. स १८८९ वर्सा केले. शिलालेखाची पुराय म्हायती ताणे एपिग्राफिया कर्नाटिका ह्या पुस्तकाच्या दुसऱ्या खंडान उजवाडायला (लेख क्र.१७९, १८०; प्रतिमा क्र. ७१). ह्याच पुस्तकाच्या आदारान वि. ल. भावे, वि. का. राजवाडे, द. वा. पोतदार, चि. ग. कर्वे आनी हेर जाणकारांनी ह्या शिलालेखाचेर बरेंच लिखाण केल्ले आसा. ह्यो वळी मराठीन आसात अशींय मतां माडल्यात.
शिलालेखांतल्यो दोन वळी अश्यो आसात-
श्री चावुण्डराजें करवियलें
श्री गंगराजे सुत्ताले करवियले
शिलालेखांतल्यो उरिल्ल्यो हेर वळी तमीळ आनी कन्नड भासांनी आसात. दोनुय कोंकणी वळी नागरी लिपींत बरयल्ल्यो आसात. ह्या वळींचो अर्थ असो जाता. "(हो पुतळो) श्री चावुण्डरायान करून घेतला" "(ह्या पुतळ्याची) भोंवतण श्री गंगराजान करून घेतल्या" गोमटेश्वराच्या शिलालेखांत एकूण चार वेगळे शब्द आसात. १. श्रीचावुण्डराजें २. श्रीगंगराजे ३. सुत्ताले ४. करवियलें / करवियले.
मुखेल मुद्दे
१ "श्री " चो आकार दोनूय वळींतल्या 'श्री' ह्या उतराचो आकार आनी ताचे रूप वेग वेगळे आसात. देखून ह्यो दोनूय वळी एकाच वेळार कोत्रायल्यो नात हे स्पश्ट जाता. तशेंच ह्या शिलालेखाचो इतिहासूय सामाजिक आनी भाशा शास्त्रीय नदरेंतल्यान अभ्यास केल्या उपरांत हो शिलालेख कोंकणी भाशेंतलोच आसा हे मानून घेवंक जाय. तेंच नदरेंत डाँ. सु. बा. कुलकर्णी हांणी शिलालेखाचो अभ्यास केला. ते नागपूर विद्यापीठाच्या मराठी विभागाचे मुखेली आसात.
२ शिलालेखाचो वाठार श्रवणबेळगोळ ही सुवात कर्नाटक राज्याच्या दक्षिणेकडच्या हसन जिल्ल्यांत आसा. मराठी वाचकां पासून खूब पयस आशिल्ल्यान ह्या सुवातेर मराठी भाशेंत शिलालेख कोत्रावपाचें चावुण्डराय वा गंगराज हांकां कसलेंच कारण नासले. दक्षिणेंतले शिलालेख पळयतकच ते एक तर संस्कृत भाशेंत वा थळाव्या भाशेंत आसात अशें दिसता. ते भायर श्रवणबेळगोळचे कुशीक कन्नड, तमीळ आनी कोंकणी भाशीक लोकांचो राबितो आसा. देखून थळाव्या लोकांक गोमटेश्वराचे शिल्प कोणे केले हे समजुचे म्हण हो शिलालेख कन्नड, तमीळ आनी कोंकणी अशें तीनूय भाशेंतल्यान कोत्रायला हे सहज पटपा सारकें आसा.
३ पयल्या वळींतल्या "श्री" चो आकार चावुण्डराय आनी गंगराज ह्या दोनूय प्रधानानी गिरेस्तकाय, मान दाखयत कोत्रायली. शिलालेखांतले 'श्री ' चो आकार ११/२ (देड) फूट आसा. मुखावलेली अक्षरां ल्हान ल्हान जायत गेल्ली दिश्टी पडटात. 'श्री' च्या अक्षरांचें वळण त्या काळांत दक्षिण भारतांत वापरांत आसले. नागरी लिपींतल्या 'श्री' भाशेन आसा. त्याच काळांत महाराष्ट्रांत कोत्रायिल्लो शिलालेखाच्या 'श्री' चो आकार श्रवणबेळगोळांतल्या 'श्री' परस वेगळो आसा. ताचे वेल्यान हो शिलालेख कोऱावपी मनीस महाराष्ट्रांतलो मराठी मनीस नासून तो दक्षिणेंतलो कोंकणी मनीस आसूंक जाय. तशेंच धा व्या शेकड्यांत कोंकणी भास बरोवपा खातीर नागरी लिपींचो वापर जातालो असो अदमास जांव येता.
४'ए' कारान्त तृतीयेचीं रूपां आयजूय कोंकणीत हांवें, तुवें ह्या सर्वनामांतल्यान अनुस्वार दिश्टी पडटा. हो शिलालेख कोंकणीत आसा म्हणचे पडटा. 'श्री चावुण्डरायें करवियलें' हे वळींत 'लें' 'यें' ह्या अक्षरांचेर अनुस्वार दिसतात जाल्यार 'श्री गंगराजे सुत्ताले करवियले' ह्या दुसऱ्या वळींतल्या वाक्यांत 'ले' आनी 'जे' चेर अनुस्वार दिसनात.
५ कोकणीत अनुस्वारांच्या जाग्यार परसवर्ण कोंकणीत सुरवातेक सावन अनुस्वारांच्या जाग्यार परसवर्ण वापरपाची चाल आसा. देखीक- उपरांत बरयतना कोंकणीत उपरांत अशें बरयतात. तशेंच पयले वळींत चावुण्डराय बरयतना 'वंड' परसवर्ण चावुण्डराय 'वुण्ड' अशें बरयला. ताचे वेल्यान हो शिलालेख कोंकणी म्हूण स्पश्ट जाता. तमीळ आनी कन्नड वळींतले 'चावुण्डराज' कोंकणी वळींत 'चावुण्डराय' जाला.'म' चें 'व' जावपाची प्रक्रिया आदी सावन कोंकणीत आसा. इ.स. १०६० तल्या 'दिवेआगर' हांच्या चित्पावनी ताम्रपटांत दामोदराचे सुवातेर दावोदर बरयला.
६'सुत्ताले' हे उतर दुसरें वळींतले 'सुत्ताले' हे उतर मूळ कन्नड भाशेंतले. ताचो अर्थ भोंवतण, आवाठ असो जाता. चिऱपूर सारस्वत कोंकणी बोळींत 'सुत्त' म्हळ्यार सरभोंवतणी. हातूंतल्यान स्पश्ट जाता की गोमटेश्वराचो शिलालेख कर्नाटकांतल्या कोंकणी उलोवप्यां खातीर बरयला.
७'करवियले' हे उतर दोनुय वळींनी वापरिल्ले 'करवियले' हे प्रयोजक रूपकारी म्हणचें पडटा. हे प्रयोजक उतर खासा कोंकणीतलेंच आसा. आयज मंगळूर आनी कोचीन वाठारांतले कोंकणी लोक चलयले, करयले अशीं उतरां वापरतात. देखून हे रूप कोंकणीचें आसा हातूंत दुबाव ना.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Sherpa
Xerpa nepallantoli ek zat. Tibettantlea xorp hea xobda posun xerpa hem namv ailam. Xorp hea xobdacho orth udentekoddolo oso asa. Punn xerpanchi choddxi vosti tibettache dokxinnek asa. Nepallchea her vattharamni-i xerpa asat. Kaim xerpa lok nepallochi xim' humpun bongalchea darjiling jilheant yeun rauleat. Xerpa lokanchi mukhel vosti khumvu, farok ani solu hea tin vibhagamni asa. Khumvuntole gamv 12 te 13 hozar futt unchayecher asun farkantole gamv 8 te 9 hozar futt unchayecher asat. Hea tinoi bhagank mellun solu-khumvu va xor-khumvu hem samany namv asa. Hea tinoi bhagantole xerpa ekech zatiche asle tori khumvu ani sol hea vibhagantolem hovaman ani zomnicho vatthar hatunt khub forok axil'lean xerpanchea rabiteantuy khub forok asa.
Zati ani ghorannim
Nepallant je tibetti lok rautat, tankam nepalli lok bhottia hea samany namvan vollkhotat. Punn bhottiancheo khub zati asun, tatuntoli xerpa hi zat porvot-bhomvddeche kuxllotayek lagun chodd prosid'd asa. Himaloyantlea oxir degnnam ani euhoresttachea temkanchyai suvatimni he lok vosleat.
Xerpa lokanchi otthra ghorannim asun, tancheant porspor lognosombond zatat. Tanche bhaxent ghoranneak ru mhonnttat. Dor ek ghoranneachem kuldoivot vegllem asta. Hea sogllea doivtancho aspavo jhidog mhollear bhudeuta hea vorgant kela. Khumvuyulh namvacho sthanik devo hea sogllea doivtamporos xrextth mantat. Hea otthra ghoranneantlea lokank somazant chodd protixttha asta karonn tankanch khore xerpa mantat. Her xerpa tancheporos komi mantat, tankam khomba mhonnttat. Punn soglle xerpa ekcharan rautat. Hea khomba xerpantuy khoddyu ani khomenddyu namvache veglle pottbhed asat. Khoddyu he khomenddyu xerpamporos uchch. Hea donuy pottbhedamni porspor lognosombond zainat.
Dhormik Vidhi
Xerpa lok boudhd ponthache onuyayi asat. Te aplea ghorant prarthana kortat, prarthona-chokram firoitat ani gomba, chortten hankam prodkxinna ghaltat. Kaim lokanchea ghorant deughor asta. Xerpa lokank mhotvache dhormik vidhi ani bhouxik sonna-porbank lamachi goroz poddtta. Te khatir pitth va xit ani lonni ghalun torma mhollear deutancheo akriti toyar kortat. Vidhi purai zatkuch teo akriteo moddun tanche kuddke prosad mhunn vantt'ttat. Tea tormanchea fuddeant manvi koutti posun toyar kel'le tin pele ani tatunt mer mhollear mhomv ani rogot dourotat. Rogot mellop xoky naxil'lean chea dourotat. Pujechea vidhint poilim deutank avahon korun vadeancho gozor kortat. Uprant tea deutanchem stoun ani montrozop kortat. Nimanni prarthona kortat.
Motthantlea bhikxu ani bhikxunninchem jiun xistobdhd ani tharil'lem asta. Tankam sotot dhormacho obheas korcho poddtta. Tanchey kaim sonn ani utsou astat. Gamvantole lok tanchea hea utsovank umedin ekttham-i yetat. Samany xerpank motthantlea bhikxumvixim khub ador asta. Karonn grihosthaxromaporos motthantolem somnyost jiun uchch xrennichem asa oxem soglleanchem mot asa. Gamvant ravun somvsar korpi-i lama astat. Gamvantole sonn-utsovantole dhormik vidhi te kortat ani khaxelea mhotvachea vidhinkhatir motthantlea lamank apoitat.
Logn
Eke bailek don bhavankodde logn zaupak melltta. Toxem kel'lean ghorantole malomt'techi vanttnni zaunk pauna. Punn oxe torecho logn sombond chodd kall tigna karonn dhaklo bhavo choddso dusre tornatte cholye vangdda logn zaun novo somvsar manddtta. Dadleak kitlyai bailankodde logn zaupak melltta. Tankam ghottsfott samko sadeponnan gheupak melltta. Dogamychea soireank soro divpacho ani ghovan ‘ami vegllim zaleant, atam ami ghovo-bail nat’ oxem soglleanchea mukhar sangpachem. Tea vellar ghova vottenchea eka ani bailechea vottetlea eka soirean dhoril'lo doro toddttat. Hench ghottsfottachem protik asa.
Urdu
Urdu bhas chodd korun pakistan ani bharot dexant uloitat. 1989 vorsache zongonnonepromann bhartant urdu bhas uloupeancho ankddo 3,53,23,282 itlo axil'lo. Urdu bhas uloupeancho ankddo vingodd vingodd vattharant fuddlotoren asa: andhr prodex- 41,69,179 bihar-69,55,838 kornattok- 34,12,839 modhy prodex- 27,703 moharaxttr- 43,19,067 ut'tor prodex-1,07,67,175 ostont bongal- 12,00,216 gõy, domonn,divo- 11,31,288 ankoddeanche nodren pollelear bhorti-i bhasam'modim urdu bhaxecho sovo kromank lagta. Urdu hi mull areabharoti-i bhas zaun asa. Punn urdu pondditamni urduchem veakronn orbichea onukoronnan toyar kelem. Taka lagun te veglli manddaull kortat.
Sherpa
Logn
Hea lokant ghorzaum-i korpachi chal asa. Zankam cholo na oxe auy-bapuy cholyechea ghovak ghora apoitat ani taka aplo varos nemtat. Punn tachem ghorannem vegllench urta. To mavachem namv laina. Utsou ani porbo
Urdu
Survek urdu bhaxek ‘hindi’ mhunn vollkhotale. Omir khusro ( 1253-1324) hannem he bhaxecho ‘hindi’ mhunn ul'lekh kela. Sumar 1724 to, lokhnovo ani dil'lichea vidvanamni ‘urdu’ hem namv he bhaxek dilem. He mull utor turki asun tacho rth ‘loxkorachi chhaunni’ oso zata. He bhaxeche utpot'ti sombondamn vivdanambhitor khor motbhed asat. Dil'li, rampur, muradabad,bijnor, mujhfforonogor, soharonopur, ombala, udent potialla, mirot, ddehraddun hea prodexantlea prachin opbhronxantlean hi bhas ghoddli hem novea sonxodhonantlean soglleank many zalam.
Sherpa
Logn
Xerpa lok vegvegllea hongamant toratorachem dhormik vidhi ani sonn monoitat. Tatuntole kaim oxe asat.
Urdu
‘urdu bhaxecho itihas teravea xotmanaadim gel'lo disna. Survek hi bhas orbi-farsi lipivangodda deunagorintoi boroitale.
Hindi bhaxent axil'le soglle sur ani vyonjnam urdunt asat. Urdu lipint hindiuri mohaprannankhatir svotontr chinham naslim, tori te uchchar asat. Zoddakxoramvorovim te ukte zatat.Jivhamuli-i svor oin, ghorxok kho, zo, go, fo ani mridutalvy ‘ ko’ him vyonjnam-i asat.Aiche urdu bhaxent lingbhed ani utrancho onty vornn hankam dhorun bhouvchonak vingddovingodd protyoi lagtat. Bhouvchonachem samanyorup ourot-ourtom, mord-mordo oxem zata. Porne urdu mat fokot em, an hea proteacher bhagtalem. Hea bhasant lingbhedavixim onixrvitoponn disun yeta.
Aichim urduntoli sorvonamam hindiuri asli. Tori pornea rupant vegllemponn dista. Moi, hum, hoim,hom', homem, homon-na, tu, tum, tu, tum, tum', tumon-na, muz-zho oxim rupam distat. Urdunt prothmavibhktint ‘ne’ ho kortrivachok protyoi chalont asa. ‘ne’ ho protyoi porne urdont sorras cholta.Urdunt tutiya ani ponchmi hea vibhktint aiz ‘se’ protyoyacho vapor zata. Porne bhaxent sum-so,te-tem, the-them, sat hancho vapor zatalo. Sete, siti,site him ‘se’ ani ‘te’chi okhondd rupam vhodd promannant dixtti poddttat. Choturthik lip, khatir he protyoi lagtat. Porne urdunt khatir, bodlohe protyoi lagtale. Lie ho protyoi khub usram ailo. Aiz sombondodrxok ka, ki, ke he asat.Porne bhaxent kera-ri-re he protyoi astale. Soptomint upor, por, mem, ondor, bahor he protyoi aspautat.
Urdunt bhutkalin rupam akarant zatat. Dekhik:podda, koha, bhaga ani her vortomanokalin kriapodancho protyoi ga- gi- ge oso zata. Vixexonnant vixexeanusar vibhkti bodlona. Akarant vixexonnant samany rup zata. Punn porne urdunt (dokkhini) khas korun i-karant namany vixexonnant vixexeacho protyoi lagta. Kria ani protyoi hankaim to teachvangodda lagta. Urdunt kalvachok ob, zob, tob, kob; thollvachok yoham, voham, zoham, toham,koham; dixavachok idhor, udhor adi ani ritivachok yom, jeom,keom, teo ani her vaprotat. ‘ki’hem ubheanvoyi ovyoi urdunt arombhasaun (sumar 1328) aizomeren vaprotat. Zo, je (ki) he ubheanvoyi ovyoi urdunt aiz unnech vapril'le distat.
Bhartacher vingodd vingodd kallkhonddant cholil'li muslomani razanchi razoutt hea vattharant urdu bhaxa sahiteachem mullaunn ghott korpak karonn tharli. Urdu sahity sadaronnoponnan dokxinnentolem urdu sahity, brittix razouttintolem urdu sahity, ut'torekoddolem urdu sahity, ani svotontrea uprantchea kallantolem urdu sahity oxa char bhagant vanttu yeta.
Dokxinnentolem urdu sahity: dokxinnentlea urdu sahiteache itihasik nodren tin bhag zatat.1412 merenchea poilea kallkhonddant dhormik svorrupi kauyorochonnuk zali. Sotravea xotmanamerenocho dusro kallkhondd urdu sahiteachem bhangrayug mhunn vollkhotat. Hea kallantlea sahiteache vhoratthi bhoxecho probhavo ani oihik jinnechem khor poddbimb poddil'lem zannouta. 1707 saun mhollear ourongojebachea mornnasaun urdu sahiteantolo tisro kallkhondd suru zata. 1707 vorsasaun urdu sahiteant vhoddlixi bhor poddlina muslomani razouttichea ostak lagun sahityikank razaxroi mellunk paulo na. Tacho porinnam' urdu sahiteacher zalo.
Urdu sahiteachi survat mohom'mod tughlokachea kallasaun suru zata. Deugiri hi apli rajdhani korchi, oxem mohom'mod tughlokak dixil'lean zaitea sufonk ani fokirank doultabadak vochchem poddlem. Hindi bolbhaxechem mullaunn dokxinnent poddpak hem ek karonn zalem.Tughlokachea adexavelean deugirint ayil'lea sufim'modim khvaza bondenovaz hacho bapuy razu hoi aslo. Hea khvaza bondenovazak urdu ani hindi bhasantolo dokxinnentolo adhy lekhok mhunn mantat. Tannem ‘mirazul axikoin’ (bhoktanchim sadhnam) ani 9 xikaronama (kurannacher adarit) sarke lhan- lhan godhyogronth rochle. Dokxinnentolo adhy kovi mhunn nizami haka vollkhotat. Tannem kodmoravo our pojh (kodmoravo ani podmini) hem mog jivancher adaril'lem khonddkauy rochlem (1460-62).
Kovi kurexin 1482 te 1520 kallant ‘bhogbol’ ho kam'-xastracher adarit gronth rochlo.Oxrof biabin (1458-1529) hannem ‘novo sordar’ namvachea hatboropant ‘korbola’ hangachea zhuzachem vornnon kel'lem melltta. Hindiche poile ovsthentolea proteacho vapor tannem tatunt kela.
Sollavea ani sotravea xotmanant xah miranji xomsul uxxak hannem sufi ponthacho prosar korpacho het monant ballgun borpaull keli. ‘xohadotut'tohokik’, ‘khuxnaz’ he tache kauyogronth zaun asat. Tacho cholo burhanud'dinozanom' ani natu ominud'din ala he doguy sufi kovi asle. Heach kallant ibrahim' adiloxoh (dusro) (1580-1623) hannem ‘nouros’ ho kauyogronth rochlo. Sotravea xotmanant zaun gel'lea char vhodd kovinchim namvam ani sahityorochona fuddletoren asat: mul'lauzohi hannem ‘kutubomuxtori’ (1609-khonddkauy), ‘sobros’ (1635-godhy) fuddletoren asat: mul'lauzohi hannem ‘kutubomuxtori’ (1609-khonddkauy), ‘sobros’ (1635-godhy)heo sahityorochona rochrleo. Itihasik kaveacho zonok hoson xouki hannem ‘zofroname- hannem ‘moina sotvonti’ (khonddkauy) ‘soifulmulk’ (1626 khonddkauy), ‘tutinama’ (1639-onnkar)heo rochna rochleo. Mohakovi nusroti hannem ‘gulxone ixk’ (1658) ‘olinama’ (1665), ‘tarikhe-iskondori’ (1672) he tin gronth rochle. Muhom'mod voliul'la (moronn 1707) ho dokhkhoni hindiche poromporetolo nimnno kovi aslo.
Ut'torekoddolem urdu sahity: mogol samrajeachea ostacho ho kall aslo. Nadiroxohacheo dil'licher poddil'leo ghureo, zhuzam, luttalutt, haka lagun poristhiti samki ghall zal'li. Oxa hea sonkxttachea kallant legit urdu sahitean ghott mull dhorlem. Sirazud'din oli khan ‘arzu’(1689-1756) hannem survek kho-ya orthan urdu kaveak hatbhar laun unch pamvddo melloun dilo.Mirzha muhom'mod rofi ‘souda’ (1713-1785) mir toki ‘mir’ (1722-1810) ani ‘khvazamir dord (1711-1785) he survechea kallantole mhan kovi zaun asat. Souda hannem gozhol, kosida ani uphasika tor dord hannem ‘gozhol’ rochleo. Kauyogunnache nodren ‘mir’ hachi suvat unch asa.Tannem vroz bhaxentolim utram gheun aple xer sozoileat. Hea tiguy kovimni urduk ‘sahityik bhas’mhunn manachi suvat melloun dili. Teachvangodda farsi porompora ani mhonninchem onukoronn toxench onnkar korun he bhaxent tachi bhorsonn keli.
Hea uprantchea namnechea kovint inxa (sumar 1746-1817), ‘ mushofi’, ‘zurot’ ani ‘rongin’ hancho aspavo zata. Inxa ani rongin hea kovimni urdu kaveant ‘lokhnovo-somprodai’ ho novo provah kelloilo. He xoilintlean kauy rochpi kovi vroz bhaxentolim utram kaddun uddoupant ani orbi, farsi utram tatunt bhorsopak mogn asle. Dhormik bolidanacher xokgitam rochpi mir bobir oli ‘onis’ (1802-1875). Tor dusro solamot oli ‘dobir’ (1803-1874),totkalin poromporechem poddbimb poddil'lo mir hoson (?- 1786) ani soimak mhotv divpi ‘nojir’okborabadi (?- 1830) hey hea kallkhonddantole mhotvache kovi zaun asat.
Mirza galib (1787-1869) haka urdu kaveant ek novem porv suru korpi vhodd protibhasompn'n kovi mhunn vollkhotat. 1300 xer aspaul'lo tacho ‘urdu divan’ ho ekuch kauyojhelo asun tachi lokpriyota aiz legin toxich asa. Tannem ixtt-vangddeank boryil'lea chitteancho jhelo ‘urdu-e-muol'la’ namvan namna zoddun asa. Hea jheleak lagun urdu godheak ek novem moddonn mell'llam oxem mantat. Goliba. Uprant lokhnovo modlea urdu kaveak demvti kolla lagli.
Inglix kallantolem urdu bhaxentlean novea godheachi bunead kolokt'teachea fortt vilyom' xikpak sompi zaunchi ani teurovim somskritik somprk sadunk mellcho, hi hem kolez thapnnuk korpafattoli mukhel mokh asli. He kolejicho mukheli ddo. Gilkristt (1759-1841), hannem urdunt zaite gronth rochle. Tatunt ‘ongreji hindusthani lugot’ (1798) ho don bhagantolo xobdokox ani 'hindusthani gramor’ (1796) he mhotvache asat. Gilkristt hachea fattbollak lagun zaite urdu sahityik mukhar aile. Tannem zaitea farsi gronthancho urdunt onnkar korun ghetlo. Tatunt mir om'mon hachem khonddkauy ‘bagobohar’(1802) ani xer oli ofsos hacho itihasgronth ‘araixe mohafil’ (1802) ani xer oli ofsos hacho itihasgronth ‘araixe mohfil’ (1805) he mhotvache asat.Mohafil’ (1802) ani xer oli ofsos hacho itihasgronth ‘araixe mohfil’ (1805) he mhotvache asat.
Sor soiyod ohmond (1817-1819) haka hea kallant ‘asarus-sonadid’ (1847) hea gronthak lagun vhodd kirt mell'lli. Tatunt dil'lintlea pornea ani itihasik mhotvachea vastunchem vingddovingodd toramni oprup chitronn kelam. Son 1864 to hea gronthacho french bhaxent onnkar zalo. Tachea arvil'lea vicharosoronniche prernnek lagun zaitea sahityikamni sopea ani sadhea urdunt gronth rochun somazabhitor zagritai nirmupacho yotn kelo. Okbor husen okbor (1846-1921) ho kovi purannomotovadi aslo. Tachem borop vinodi, tikh toxench uprodhan bhoril'lem aslem. Tea kallantolo to ek namnecho kovi aslo.
Muhom'mod husen azhad (1830-1910) haka itihasokar ani ttikakar mhunn vollkhotat.Tacho ‘abe hoyat’ (1891) ho gronth obhizat mantat. Oltaf husen hali (1837-1914) ho kovi ani godhyolekhok aslo. To kho-ya orthan vastouvadi ani somazosudharok kovi aslo.Tannem totkalin bailanchea dukhkhacher aplea don kauyogronthamvorovim ujvadd ghala. Urduntolo adhy ttikakar mhunnoi taka vollkhotat. ‘mukd'dome-xer o xairi’ ani ‘hoyate zaved’ he tache don gronth urdu godheantole mhotvache pamvdde mhunn mantat.
Nojir ohmod hannem (1836-1912) khas korun kotha, kadombori ani chuttke rochle. Tachem choddxem xibli nomani (1857-1914) hannem inglix godheache dhortecher urdu godheachi udrogot sadli. Tannem islamacho itihas, totvoginean vhodd vyoktinchim choritram hancher khas borop kelam. Sirtun'nobi ponddit rotnonath sorxar (1846-1903)hannem urdu kadombori lekhnachi bunead ghali. Tachea lekhnacher lokhnouchea totkalin somazojinnechi soya poddil'li dista. Obdul holim' ‘xoror’ (1860-1923) hannem islam' dhormantleo veakti ani ghoddnnukancher kadombori rochleo.
Mirzha muhom'mod ‘rusva’ hea kadomborikarachi ‘umrauzan oda’ (1899) hi kadombori kaim ttikakar urduntoli soglleant bori kadombori mhunn mantat.Premchondak novea vicharachea arvil'lea sahiteacho yugprourtok lekhok mhunn vollkhotat.Tachea sahiteant gamvgire jinnechem vastoupurnn chitronn nodrent bhorta. ‘godan’, ‘chougane hosti’ ,‘bazar husn’ (kadombori) , ‘prem' pochchisi’ , ‘prem' bot'tisi’ (kothanjhelo) heo tacheo gajil'leo sahityokriti zaun asat.
Sor muhom'mod ikbal (1873-1938) ho kovi mhunn, khas korun ‘sare zohom se ochchha hindosota homara’ he kovitek lagun khub gajlo. Ponddit brijnarainn ‘chokobst’ (1882-1923), ‘zox’molihabadi (1898-?), hosrot mohani (1875-1951), ‘jigor’ muradabadi he kaveachea mollar gajleat.
‘torkki posond’ (purogami) namvachi ek sahityik cholloull 1934 to voir sorli.Kixnochondor (krixnnochondr), osrarul hok ‘mozaz’, zan nisar ‘okhtor’ , foiz ohmod ‘foiz’ , upendronath oxk, ‘zojbi’ sadot hoson montto, sojzad ‘zohir’ , khvaza ohmod obbas, rajendor sing bedi he cholloullintole kaim namneche sahityik zaun asat. 1941-42 chea sumarak he poromporentlea sahityikamni oxlil ani sonsonatti kotha rochun yuropiyonanchem onukoronn kelem.
1947 to bhartache suttke uprant jeo zati-i dongli va vaitt ghoddnnuko ghoddleo, tachem poddbimb tea kallantlea sahiteacher poddil'lem asa.
Svatontreauporantchea kallantolem urdu sahity:
novi vicharpronnali ani novo axy hacho sangat gheun urdu sahity h kallamozogotim vhodd unchayer pavil'lem dista. Kai, kotha-kadombori,nattok. Ekankika, vinod, sahityosomikxa ani voicharik lekhon khas korun hea kallant mukhar ailem.Nattok. Ekankika, vinod, sahityosomikxa ani voicharik lekhon khas korun hea kallant mukhar ailem.
Sherpa
Logn
Tsirim' : epril mhoineant xetachim kamam suru kortona ani ekttobor mhoineant tim kamam purai zatkoch ho vidhi kortat. Xetant pernni kortokoch novea pikachi devan rakhonn korchi mhunn epril va me mhoineant ho vidhi kortat. Niungne : papantlean mukt zaupa khatir niungne ho vidhi kortat. Dumje : dumje ho atth dis deullant cholpi gamvantolo vhoddlo utsou. Ther-chong : gorvam khatir ther-chong ho utsou monoitat. Monni-rimddu : ho sonn dumje bhoxenuch asta punn to motthant kortat.
Veusai
Xeti, poxupalon ani vepar he xerpanche mukhel veusai asat. Tibettakodde xerpa lokancho veusai cholta dekhun her zatinchea lokamporos te sodhon asat. Tibettantlean te mitth ani lokor haddttat. Gorvam, dhany, lonni, kagod, chamddem, kakhor he podarth tibettant dhaddttat. Kaim podarth te bhartantlean haddun tibettant dhaddttat. Halim tankam girearohonn ho novo veusai mell'lla. Girearohonn korotleanche margodrxok, modtogar mhonnun xerpanchi kheati asa. Tensing xerpa hachem namv tache girearohonnache kamgirikhatir namnek paulam.
Adhunik kallantlea suvidhanchea somprkak lagun ani vicharosoronninchea probhavak lagun, her zomatim bhoxen xerpanchyai chali ritimni ani poromporamni bodol zal'le dixtti poddttat.
Moronn
Xerpa monis mortokoch lamak apoitat. To prarthona mhonntta ani mel'lea monxache tokleche kems humttun kaddtta. Thoinchean mel'lea monxacho atmo bhair sorta oxi tanchi somzut asa. Uprant tin dis tem moddem boxil'le sthitint vonnttik bandun dourotat. Lama vegvegllea deutanchi torma korun tanchi stotram mhonntta. Mornna vellar vadeam-i vazoitat. Xerpa lokant moddem zallpachi chal asa. Bhurgeanchim moddim mat purtat. Mel'lo monis gorib aslear va taka konnuch soiro-dhairo nasot zalear tachem moddem nhomyent uddoitat. Punn ken'na ken'na lamachea sangnneavoilean tem purtat. Satvea va ikravea disa nopur namvacho vidhi asta. Mel'lea monxachi ek akriti korun tika tache kopdde ghaltat ani lama ek pustok vachta. Tika on'n dita ani tea atmeak sorgant vochpak sangta. Teach disa soireank-ixttank jeunn ghaltat. Hea lokant xradhd korpachi chal na.
Polleiat
Sherpa_people
Urdu
Svatontreauporantchea kallantolem urdu sahity:
Kurrotulen hoidor hachea kotha-kadomboricher ostontechem sahity ani bharti-i kola-somskritayechi soya poddil'li dista. ‘sitaromse age’, ‘xixe ka ghor’, ‘potzhodd ki avaz’(kothanjhele) ‘sofine-gome-dil’, ‘ag ka dorea’ (kadombori) namna zoddun asa. Dhorti ka kal ho kothanjhelo ani ek bund lohu ki ani kochhua heo tacheo kadomb-yo porinnamokarokotechea nodrentlean gamvgire jinnechem dorxon ghoddoilam. Pakistanant hajira mosrur ani khodiza mostur hea don bhoinnichem sahity kub gajlam. Tamnni kotha, kadombori ani nattkam rochleant. Kasim' mohmud hacho ‘kasim' ki memhdi’, sadik husen hacho ‘fulom ka mohol’, obdul'lah husenon hacho ‘udas nosle’, kaji obdul sotar hacho ‘daraxikoh’ jilani banacho ‘oivane gozol’ he kothanjhele ul'lekhoni-i asat. Urdu nattkokaram'modim muhom'mod hoson, osgor bott, zaved ikbal, kasim' beg,onour inait ul'lah, reutixoronoxrma he mhotvache asat. Vinodi godhy rochpeam'modim e. Es.Bukhari, ‘potros’ sojzad hoidor, kakorovi fukrot, muxtak yusufi, ohmod zomal paxa, xoukot thanvi, bhartochond khon'na tor vinodi podhy rochpeam'modim zomir zafri, muhom'mod zafri,razankki, vahi, dilaur figar he lekhol mhotvache asat.
Ostontechea vicharank lagun urdu sahity-somikxa probhavit zalea. Ddo. Kholilurrohoman,bakor mehdi, uslub ohmod onsari xriram' xorma, kaji obdul goffar, hoson oskori,kodirozomom, alom' khundmiri hamnni somikxechea mollar mhotvacho vaur kela. Ddo. Korom' ris, ddo.Kholim' onzum' ani ddo. Gopichond narong hanche sonxodhonopurnn gronth mhotvache oxem mantat.Pakotstani somikxokam'modim ddo. Vojir aga hacho vaur mhotvacho asa. Zomil zalbi,mujffor oli soiyod hamnni-i ul'lekh korpasaroki somikxapor borpaull kelea. Purskar:bhartantolo sahiteakhatir axil'lo soglleant vhoddlo purskar 1969 vorsa firakh gorkhopuri (zolm':1896) hachea ‘gul-e-nogma’ hea kauyojheleak favo zalo. Sahity okademiche vorsuki purskar zoddpi her sahityik oxe.
1955: zafor husen khan, 1956: es. Abid husen, 1957: ke. E. Forukhi, 1948: jigor moradabadi (oli sikondor),1959: soiyod mosud hoson rijvi, 1960: firakh gorkhopuri (roghupoti sohai), 1961:imtiyaz oli ‘orxi’, 1962: oktor ul imam', 1963: ke. Ji. Saden, 1964:anond narainn mul'la, 1965: rajindor sing bedi, 1967: kurrotulen hoidor, 1969 :mokhdum' mohiod'din, 1970: ayatul'la onsari, 1971 :roxid ohmod sid'diki, 1974: oli ohmod surur 1975: koifi ajmi, 1976: zom nisar okhtor, 1978 :yusuf husen khan,1979: gulam' khbani tabem, 1980 :e. E. Onsari, 198 :gean chond zoin, 1973: molik ram', 1984: mosud husen khan, 1985 :bolraz komol, 1986: xomsur rohman forukhi, 1987 :xohroyar, 1988: xekh mohm'mod obdula (mornnauporant),1989: surendor prokax. 1966, 1968, 1973,1977 ani 1981 vorsa ho purskar konnakuch dilo na.
Polleiat
Urdu
वर्ग:Konknni वर्ग:Romi panam
काशी
काशी, बारा ज्योतिर्लिंग आनी तीर्थयात्रेतलें म्हत्वाचें ठीकाण. विश्वनाथाचें वास्तव्य आनी गंगा न्हंय हया दोन गजालींक लागून सगळ्या तिर्थांत काशीक उंचेले पद मेळ्ळां. काशी हें शिवाचें क्षेत्र आनी तें शिवाच्या त्रिशुळाचेर वासलां. देखून ताचो केन्नाच नाश जावंचो ना, अशें पुराणांत सांगलां.
काश्यांतु मरणान्‌मुक्ति
काशींत जो प्राणी मरता तो मुक्त जाता, अशें शास्त्रांत सांगलां. ह्या तत्वाचेर विश्वास दवरून भारतांतले खांची कोनश्यांतले लोक आपल्या शेवटाच्या दिसांनी काशीक येतात. अविमुक्त, आनंद कानन, म्हाश्मशान अशीं काशीक हेर जायतीं नांवां आसात. बौध्द वाड्‌मयांत ह्या नगराक ब्रम्हाचध्दनम, सुरुंधन, सुदस्सन, पुप्फवती, रम्म, मालिनी आदी नांवां मेळटात. जैनांच्या तरेकवार तीर्थकल्पांत काशीचे म्हळ्यारूच वाराणसीचे वेगवेगळे भाग मानतात ते अशे:
१. देव वाराणासी
२. राजधानी वाराणासी
३. मदन वाराणासी आनी
बौध्द आनी जैन हांकांय काशी क्षेत्राचें बरेंच म्हत्व आशिल्लें. काशी हें धर्मक्षेत्र आनी विद्धानाचें आगर आशिल्ल्यान आपल्या धर्माचें प्रवर्तन हांगाच्यानूच करचें अशें बुध्दाक दिसलें आनी ताणें काशी लागच्या मृगदाव वा सारनाथ हांगा आपलें पयलें धर्मप्रवचन केलें.
मूळ काशी नगरी काश्य लोकांनी वसयल्या आसूंक जाय. शतपथांत, हांगाच्या धृतराष्ट्र नांवांच्या राजाचो आनी बृह्दारण्यकांत अजारशत्रू नावांच्या राजाचो उल्लेख आसा. वाल्मीकीरामायणांत सीतेचे शुध्दीवेळार सुग्रीवान वानर सेनेक उदेंतेकडेन धाडिल्ली. ह्या संदर्भातूय काशी जनपदाचो उल्लेख मेळटा. महाभारतांत तर काशी जनपदाचो खूबशे उल्लेख मेळटात. भीष्मान काशी राजाच्या चलयांचें अपहरण केल्लें, ही महाभारतांतली गजाल सामान्य लोकांक लेगीर परिचित आसा. ह्या सगळ्या आदल्या तेंपावेल्या उल्लेखावेल्यान काशीच्या पुरातनतत्वाविशीं साक्ष मेळटा.
काशीची पूराणीक कथा
शिव आनी पार्वती हीं पर्वताचेर रावतालीं. हिमाचल हें पार्वतीचें कुळार. पार्वतीक दिसलें सदांच कुळाराक रावप बरें न्हय आनी तिणें तशें शिवाक सांगलें. तेन्ना शिवाच्या मनांत हें थळ सोडून एका सिध्द क्षेत्रांत रावपाचो विचार आयलो. ताच्या मनांत काशी क्षेत्र भरलें. ताणें आपल्या निकुंभ नावांच्या गणाक काशेक्षेत्र निर्जन करपाक फ्र्मायलें. शिवाच्या फर्मानाप्रमाण निकुंभ हाणें काशीचो राजा दिवोदास आनी ताची प्रजा हांकां काशीच्या भायर काडले. मागीर शिव आपल्या गणांवांगडा रावंक आयलो. शिवा फाटल्यान स्वर्गांतलो देव आनी पाताळांतले नाग थंय रावंक आयले. फुडें दिवोदासान तप केलें. ब्रम्हदेवान ताका प्रसन्न जावन वर मागूंक लागलो तेन्ना दिवोदासान मागलें की, देवांक दिव्यलिकांत वचू, नागांक पाताळांत वचू आनी पृथ्वी फक्त मनशांखातीर उरूं. ब्रम्हदेवान तथास्तू म्हळें. ह्या वरानुसार शिवाबरोबर सगळ्यांक काशी सोडची पडली. थंयच्यान शिव मंदराचलाचेर रावपाक गेलो पूण थंय मन लागलें ना. तो परतो कशीक येवंक सोदूं लागलो. ताणें ६४ योगीनींक काशी क्षेत्रांत धाडलें. पूण तांचे कांयच चल्लें ना. मागीर शिवान ब्रम्हा, विष्णू आनी सूर्य हांका धाडले. हातूंत विष्णूक यश मेळ्ळें. विष्णून ब्राम्हण रूप घेवन दिवोदादाक ज्ञानोपदेश केलो. त्या उपदेशान दिवोदास विरक्त जालो. ताणें काशीचो त्याग केलो. उपरांत शिव हांगां येवन रावलो. काशीची राजपरंपरा हर्यश्वपसून सुरू जाता. हर्यश्वाचो पूत सुदेव आनी ताचो पूत दिवोदास हो खूब म्हापराक्रमी आशिल्लो. स्कंदपुराणांतल्या काशी खंडात ताच्या पराक्रमाचें वर्णन वाचूंक मेळटा. इंद्राच्या आदेशानुसार ताणें काशी नगराची थापणूक केली, अशें महाभारतांत म्हळां. फुडें वैतहव्य राजांनी दिवोदासाक हारयलो आनी काशी राज्य घेतलें, पूण दोवोदासाचो पूत प्रतर्दन हाणें वैतहव्यांक मारून हें राज्य परतें मेळयलें.
काशीचो बौध्द काळांतलो इतिहास
काशी लोकांचें वर्णन विदेह आनी कोसल हांचेवांगडा करतात. ह्या तिनूय राज्याचे पुरोहीत जातूकर्व्य हे आशिल्ले. पाळीभाशेंतल्या जातक कथांतल्यान दिसून येता की आदल्या तेंपार वाराणसींत ब्रम्हदत्त नांवाचो राजा राज्य करतालो. ब्रम्हदत्त ही पदवी धारण करपी हे लोक खंयच्या कुळांतले हाचो बोध जातकांत जायनासलो. पूण कांय जातकांत मात ब्रम्हदत्त हे विदेहवंशी अशें म्हळां. ह्या जातकांतल्या वर्णनावेल्यान आनीक एक गजाल दिसून येता ती ही की बुध्दाच्या पयली काळांत काशीचो राजा शक्तीवान आशिल्लो. ताणें कोसल आनी शेजारचे कांय प्रदेश जिखून आपल्या राज्यांक जोडिल्ले. हें राज्य कांय काळ मेरेन शक्तिशाली आनी धनढ्य आशिल्लें. पूण बुध्दाच्या काळांत ताची शक्त आनी किर्त ल्हव ल्हव करून संपुश्टांत आयली आनी तें कोसलांचे सुवादीन जालें. पसेनदीचो बापूय महाकोसल हाणें आपली धूव किसलदेवी बिंबिसार हाका दिली आनी काशी हें शार ताका आंदण म्हूण दिलें. पूण काळांतरान काशीचें राज्य परतें स्वतंत्र जालें, ताका बरे दीस आयले आनी ताका कोसलाचे बरोबरचें स्थान मेळ्ळें. तें एक म्हत्वाचें वेपारी केंद्र जालें. युवान च्यांग जेन्ना भारतांत आयलो तेन्ना काशींत ३० बौध्द विहार आनी १०० देवालयां आशिल्लीं अशें ताणें बरोवन दवरलां. फुडें जसजशी बौध्द धर्माक देंवती कळा लागली तसो वदिक धर्म परतो सगळे वटेन वाडूंक लागलो. ह्या काळांत काशीक बरेंच म्हत्व आयलें. वैदिक संस्कृती आनी संस्कृत भाशा हांचे हें पयल्या दर्जाचें केंद्र थारलें.
काशीचो आर्विल्लो इतिहास
मदल्या काळांत मुसलमानांच्या आक्रमणान उत्तर प्रदेशाचेर हावळ आयली. थंयच्या खूबशा सांस्कृतिक क्षेत्रांची नासधूस जाली. जेन्ना दिल्लीचेर सुलतानाची सत्ता आयली तेन्ना उत्तर प्रदेशांतल्या काशी क्षेत्रांतच आदल्या संस्कृतीक परंपरांचे कांय प्रमाणात संरक्षण जालें. ह्यो परंपरा सांबाळचेखातीर कबीर आनी रामानंद हाणीं खूब यत्न केल्यात. अकबराच्या काळांत काशीक आनीकूय बरे दीस आयले. ह्या काळांत तुळशीदास, मधुसूदन सरस्वती, पंडितराज जगन्नाथ आदी संस्कृत कवींनी काशींत रावून भारतीय संस्कृताय तिगयली.
पूण औरंगजेब सत्तेचेर येतकच ताणें काशीचेर धाड घाली. काशींतल्या विश्वेश्वराच्या देवळांसयात हेर सगळी देवळां मोडून उड्यलीं. विश्वेश्वराच्या देवळाचेर तर ताणें मशीद बांदली. अजूनय ती मशीद थंय घेवपाचे पेशव्यांनी खूब यत्न केले. पूण शेवटेमेरेन तांकां येस मेळ्ळें ना. १७५५ उपरांत काशीचेर ब्रिटीशांची सत्ता आयली. तांणी धार्मीक गजालींत ढवळाढवळ केलीना. देखून काशीक परतें विद्येचें कुळार म्हूण नामना मेळपाक लागलीं. ह्या काळांत काशींत खूबशीं नवी देवळां बांदली. सद्या काशींत १५०० वयर देवळां आसात.
१८९७ वर्सा डॉ. ॲनी बेझंट हिच्या यत्नान हांगा सेंट्रल हिंदू कॉलेजीची थापणूक जाली. १९१६ त मदन मोहन मालवीय हाणें हिंदू विद्यापीठाची थापणूक केली. अशेतरेन काशी पूर्विल्लें आनी आर्विल्लें विद्येचें एक म्हाकेंद्र जालां काशी हें एक शक्तिपीठय आसा. हांगा सतीचें उजवें कर्णकुंडल गळून पडलें अशी कथा सांगतात. पूण हांगाचो मुखेल देव विश्वेश्वर वा वोश्वनाथ. चड करून लोक काशीयात्रेक येतात ते वोश्वेश्वराच्या दर्शनाकूच. औरंगजेबान आदलें वोश्वेश्वर देवूळ उद्‌वस्त केल्लें. ताचे उपरांत सुमार शंबर वर्सां वयर हांगा देवूळ नासलें. विश्वेश्वाचें लिंग खंयतरी लिपोवन दवरिल्लें आसूंक जाय. ताचे उपरांत अठराव्या शेंकड्याच्या शेवटाक अहिल्याबाईन सद्याचें विश्वेश्वर देवूळ बांदलां. हें देवूळ ल्हानशेंच आसा. मदल्या भागाक एक चवकोनी कुंड आसा आनी तातूंत विश्वेश्वर लिंगाची थापणूक केल्या. ह्या देवळाचेर भांगराचो कळस आसा. पंजाबचो म्हाराजा रणजितसिंग हाणें देवळाचेर भांगराचो कळस बांदिल्लो आसा.
काशी क्षेत्रांत विश्वनाथाक सम्राट मानतात. हांगा आनीकूय खुबशीं शिवलिंगां आसात. तातूंतलीं हरेश्वर हो ताचो मंत्री, ब्रम्हेश्वर हो कथावाचक, भैरव हो कोतवाल, तारकेश्र्वर हो धनाध्यक्ष, दंडपाणी हो चोपदार, विरेश्वर हो कोशाध्यक्ष, ढुंढिराज हो अधिकारी अशीं खुबशीं लिंगा आपआपल्या वाठारांत प्रजापालन करपी आसात. काशी क्षेत्रांत पांच मुखेल तीर्थां आसात. ही तीर्थां म्हळ्यार दशाश्वमेद, लोलार्क, केशव, बिंदूमाधव आनी पांचवे महाश्रेष्ट मणिकर्णिका. हेभायर आनीकूय खुबशीं थळां काशीक पळोवपासारकीं आसात तीं अशीं.
अन्नपूर्णा: विश्वेश्वर देवळालागसारुच अन्नपूर्णा देवीचें देवूळ आसा. तिची मूर्त पितुळची आसून ती चांदीच्या शिंवासनाचेर विराजमान जाल्या. हिच्या मुखार सदांच अन्नदान जायत आसता. अशें सांगतात की काशीतलो दरेकलो मनीस जेवतकच ही देवी आपल्या तोंडान अन्न घेता. हिच्या लागसार कुबेर, सूर्य, गणपती आदींच्यो मूर्त्यो आसात.
ढुंढिराज: अन्नपूर्णा देवीचें देवूळ अस्तंतेक आसा. ढुंढिराज म्हळ्यार गणपतीचें नांव. अशें सांगतात की दिवोदासान ही मूर्त मडकेंतल्यान पाशाण हाडून केल्ली.
मणिकर्णिका: हें तीर्थकूप विष्णून सुदर्शनचक्रान तयार केल्लें आनी थंय तो तप करूंक लागलो. फुडें शिव विष्णूचेर प्रसन्न जालो आनी ताणें ताका दर्शन दिलें. हें चक्रतीर्थ पळोवन शिव संतुश्ट जालो आनी नाचूंक लागलो. नाचतां नाचतां ताच्या कानांतलो मणी ह्या तीर्थांत पडलो. देखून ह्या तिर्थाक मणिकर्णिका हें नांव मेळ्ळें.
कालभैरव: हाचें देवूळ भैरवनाथ वाठारांत आसा. ताची मूर्त चांदीची आसा आनी हो काशीचो राखणदार. काशीक वचपी लोकांक पंचक्रोशोची यात्रा करूंक सांगतात. ही यात्रा पुरी करूंक ५-६ तरी दीस लागतात. मणिकार्णिकाच्यान सुरू जील्ली ही यात्रा मणिकार्णिका घाटाचेरूच सोंपता. ह्या घाटाचेर न्हावन साषी विनायकाचें दर्शन घेवचें आसता म्हणचे पंचक्रोशीची यात्रा पूर्ण जाली हाची साक्ष हो विनायक दिता अशें मानतात. काशी हें म्हातीर्थ आशिल्ल्यान हांगा गंगास्थान, श्राध्द आनी तीर्थविधि करतात.
पळेयात
Kashi_Vishwanath_Temple
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Andorra
Andorra pireniz porvotache dokxinn denvtemvoilem, iuropantlem ek lhan rajio. Vistar 1o 35' te 1o 48' udent ani 42o 26' te 42o 39' ut'tor lok sonkhea 46,000 (1986). Hache ut'tore votten fransche aryezh ani pireniz orienttols prant ani dokxinnek spencho lerida prant asa. Addora la vheli hi hangachi rajdhani.
Bhuimvornnon, hovaman ani vonospot
Ho dex dongor ani degnnamni bhorla. Mollacho vatthar sap unno. Somudrothorasavn dexachi unchai 900 mi. te 3,000 mi. asa. Hangacho ximiallo khor asta. Gimantoi choddxe kodden hovaman xitoll asta. Vasvel, bhalu, kolo, soso hi monzat; gidam, gorudd adi suknnim zalear ok, okrodd, chesttnott, elivh he rukh hanga sampoddttat.
Arthik sthiti
Xetovodd, nustemari he mukhel udieg. Ranantlea rukham posunoi borench utpon'n melltta. Tombakhu, rai, barli him hangachim mukhel pikam. Elivh ani drakxanchem utpadonoi zata. Menddhram-gorvam pospachoi udieg cholta. Poriottonantlean hea dexak borench utpon'n melltta.
Samajik sthiti
Anddorant ieradari ani soncharonn vevostha sopi oxi na. Frams ani spen hea dexam kodden rosteachea marga voilean ieradari cholta. Punn framsa kodden zoddil'lo rosto tin char mhoineam-khatir borfak lagun bond asta. Spain ani frams hea donui dexanchem cholon hanga cholta.
Sondorbh
वर्ग:Sonvsarachim Raxttram वर्ग:Europachim Raxttram वर्ग:Romi panam
कोंकणी व्याकरण (सातवी)
कोंकणी व्याकरण (सातवी)
लेखक
सौ.अर्चना अशोक कामत
प्रकाशक
अशोक कामत कुडचडें गोंय फोन-0832 2650335
अक्षर जुळणी
अर्चना –अशोक कुडचडें, गोंय
छापणावळ
स्वसस्तिक प्रिंटर्स,बेळगांव
दुसरी आवृती
2010
मोल
60 रुपया
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Shiva
Xiv bromha-vixnnu-mohex hea trimurtintolo ek devo. To proloikali soimacho somharok ani tomogunni asa. Koilasacher to rauta. Parvoti hi tachi bail, gozanon ani xoddanon he tache put. Toxench bhoirvadi gonn he tache seuk ani nondi hem tachem vahon. Monglomoi, koleannsvorup sodaxiv tot'tv mhonnjech xiv. Takach pormatmo va adixiv oxem-i mhonnttat. Vox hea dhatuposun vornnouyoteakan xiv hem utor toyar zalam. Vox hea dhatucho ek orth ujvaddop oso asa. Tache voilean zo ujvaddan to xiv. Xiv ho apunn sidhd svoimprokaxi asa. To apunn ujvaddit raun vixrvakoi ujvaddit korta.[1]
Rudr
xiv ho okhil bhartant sogllea zatizomatimni pujy oso mohadevo asa. Tachem kxetruy khub veapok asa. Voidikancho rudr, droviddancho xiv ani zaitea zatizomatimni tachebhoxen dispi devo hancho gunnokrm' somnvoi zaun aicho purannik xiv akarak aila. Voidik areank xiv khobor naxil'lo. Punn rudrak te mantale. Rigvedant rudr hi modhyom' dorjeachi deuta axil'li. Tachea vantteak fokot tin purai suktam ayil'lim asat. Tacho rong bhuro, goro va bhangran makhil'lo manla. Dhonnu- bann hem tachem khaxelem xostr. Tache bann poxu ani monxakoi somharok thartat. To zottadhari asa. Tachea sadea rupant to vhodd voiz asun tachekodden zaitim vokhdam asat. Vedantolem tachem anik ek mhotvachem vixexonn mhonnje vrixobh. Hem utor vrix dhatuvylean toyar zalam. Vrixtti korpi choddant chodd projnonoxkt axil'lo oxe tache don orth zatat. Othrvovedant rudrachem purus rup rigvedaporos chodd othrvovedant te tache onuchor(nokor) zaleat punn othrvovedantoli rudrachi vikasprokria mat lhou lhou vaddot geli. Ticheantleanoch xemttak purannik xivachem svorup puraiponnan viksit zalem. Hea vikasant voidik rudran zaitea gounn va zati-i deutank apleant aspaun ghetle. Othrvovedant bhou ani xorv oxo don deuta distat. Tanchem vyoktitv spoxtt naslem tori teo svotontr deuta axil'leo. Punn othrvovedantuch tachem rudrakodden tadatmy zalem ani bhou ani xorv him rudrachinch namvam zalim. Khoinchea tori vhoddlea devan kaim lhan devo atmosat korun gheup hi gozal doivtoxastrachea itihasant zaitea fautti dista. Zogantlea sogllea doivtokothantuy oxo zaiteo dekhi asat. Voidik devuy oxach zaitea lhan deutank atmosat korun vaddla. Poxupoti hem rudrachem anik ek vixexonn. Tench fuddem xivakoi lagu zalam.[2]
upnixodgronthant rudr-xiv ho darxonik vicharodharechea somprkant ailo ani rudrachea purvil'lea svorupant zaite bodol zale. Upnixtkalant bhokti hea svotontr mokxosadhonecho prosar zalo ani vixnnu ani xiv he hea bhoktivadache mukhel aradhy devo zale. Devacher vhodd nixttha ani devache kripen mokxoprapti he bhoktivadache mull sidhdant axil'le. Tanchea probhavak lagun rudrachea svorupantolo purvil'lo bhomyacho onx na zalo ani tea zagear tachem soumy, prosn'n ani doyaunt rup fuddem ailem. Upnixtkalant rudr ho khorea orthan xiv (koleann- mongolprod) zalo.