cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
गया
बोधिवृक्ष: महाबोधी मंदिराचे अस्तंतेक एक पिंपळ आसा, ताकाच ‘बोधिवृक्ष’ अशें म्हण्टात. ह्या रुखालागींच जे सुवातीर सिध्दार्थाक संबोधी प्राप्त जाली, थंय वज्रासनाचें प्रतीक म्हूण एक व्हडलो तांबडो शिलाखंड एका पेडार बसयला. अशोक बुध्दाचो अनुयायी जालो आनी नेमान बोधिवृक्षाचें दर्शन घेवपाक लागलो, तेन्ना ताची राणी तिष्यरक्षिता हिणें तिडकीभितर तो रुख हुमटावन उडयलो. पूण अशोकान तो पर लायलो. अशोकाची चली संघमित्रा हिणें ताची एक खांदी लंकेंत व्हेली आनी अनुराधपूर हांगा रोयली. सुमार सातव्या शेंकड्यांत गौडाधिपती शशांक हाणें परत बोधिवृक्ष नश्ट केलो. पूण मगधराज पूर्णवर्मा हाणें त्या रुखाचीं कांय मुळां सोदून तीं परत थंय लायलीं अशें म्हण्टात. बौध्द लोक ह्या रुखाक पवित्र मानून ताची पूजा करतात. भरहूत आनी बोधगया हांगाच्या शिल्पकामांत नागराज आनी गजराज हे बोधिवृक्षाची पूजा करतात, अशीं चित्रां कोरांतल्यात. देखून, ही पूजा-परंपका पूर्विल्ल्या काळासावन चलत आयल्या आसूंक जाय अशें दिसता. ह्या रुखाचे अस्तंतेक बुध्दपदचिन्हां आशिल्लो दोन शिला आसात. बौध्द लोकांप्रामाणूच हिंदू लोक लेगीत बोधिवृक्षाक पवित्र मानून ताका वंदन करतात. गयामहात्म्या, अग्नी पुराण, वायू पुराण ह्या ग्रंथांनी बुध्दगया आनी बोधिवृक्ष हांची महिमा गायल्या.
अभिसारिका
अभिसारिकाः
उद्दाममन्मथमहाज्वरवेपमाना
गया
प्राग्बोधी: बोधगयेचे उत्तरेक तीन मैलांचेर, फल्गू न्हंयेच्या उदेंत देगेवयल्या दोंगरांत एक घोल आसा. ते घोलींत रावन शाक्य मुनीन स वर्सां कठोर तप केल्लें, म्हूण तिका ‘प्राग्बोधी घोल’ अशें म्हण्टात. युआन च्वांगच्या भोंवडेवर्णनांत लेगीत हें सुवातीचो उल्लेख आयला. थळावे लोक मात ते घोलीक ‘डुंगेश्वरी देवीची घोल’ अशें म्हण्टात.
अभिसारिका
अभिसारिकाः
रोमान्चकण्टकितगात्रलतां वहन्ती।
गया
वर्ग:देवनागरी पानां
अभिसारिका
अभिसारिकाः
निःशङ्किनी व्रजति या प्रियसङ्गमाय
सा नायिका निगदिता त्वभिसारिकेती।।
अर्थ- सळसळपी मोगाच्या उज्यांत तापपी, जिचें आंग मोगाच्या वा कामाच्या इत्सेन भरलां आनी कसल्याच आडमेळ्यांक भिनासतना आपल्या मोग्याक मेळूंक भायर सरिल्ली नायिका म्हळ्यार अभिसारिका. रसमंजरींत तिचो आनीक एक खाशेलो गूण सांगलाः ‘स्वयमभिसरति प्रियमभिसारयति वा या, स अभिसारिका’. अर्थ – आपल्या मोग्याच्या भेटेक वता वा मोग्याक आपल्या भेटेक आपयता ती अभिसारिका. अभिसार म्हळ्यार दोन मोगी जीवांनी चोरून एकामेकांक मेळपाक वचप. स्वीया, सामान्या, मुग्धा, प्रौढा, उत्तमा, मध्यमा हे अभिसारिकांचे पोटभेद. अभिसारिकेचो मोगी परपुरूश आसूंकूच जाय अशें ना. स्वताच्या घोवाक मेळपाक, घरच्या मनशाचो दोळो चुकोवन थारायिल्ल्या जाग्यार वचपी बायल अभिसारिकाच थारता. परकी अभिसारिकेक हाच्याकूय चड भंय आसता. आपली शिंदळकी उक्ती जाल्यार आपली लज वतली हाची तिका भिरांत आसता. शुक्लपक्षाच्या राती कडेन चान्नें आसता, तेन्ना ती धवें वस्त्र न्हेसता. कृष्णपक्षांत काळें वा निळें वस्त्र न्हेसता.वेगवेगळीं वस्त्रां न्हेसपाचो तिचो हेत म्हळ्यार भोंवतणच्या सैमा कडेन एकरूप जावंचें आनी ताका लागून आपूण कोणाचेच नदरेक पडची न्हय असो आसता. तिचे भेद अशेतरेन करतात- जी अभिसार करपाक कोणाकूच भिनासतना, कोणाचोच आदार घेनासतना भायर सरता ते अभिसारिकेक ‘उत्तम’ म्हळां. जी आपले वांगडा एकाद्रेचो सांगांत घेवन वता ती ‘मध्यमा’ आनी जी काळाचेर पातयेवन रावता, तिका ‘अधमा’ म्हळ्या. अष्टनायिकांत अभिसारिका हीच रसिकांक चड आवडटा. अमरुशतकांतल्या तिच्या वर्णनाचो एक श्लोक असो-
उरसि निहितस्तारो हारः कृता जघने घने
कलकलवती कान्ची पादौ रणन्मणिनूपुरौ
हरवळे
साखळेच्यान बसस्टेन्डावयल्यान 4 कि.मी.पयस गुफा आसा.ही गुफा फाटले 5-6 शेकड्या आदली अशें मानतात.महाभारताचे पाच पांडव युधिस्टर,भीम,अर्जुन,नकुल आनी सहदेव हाणी ही तयार केल्या अशी आख्यायिका आसा.हे गुफेक पांडवाच्यो लेनी वा पांडवाच्यो होवरयो अशेय म्हणटात.
अभिसारिका
अभिसारिकाः
प्रियमभिसरस्येवं मुग्धे त्वमाहतडिण्डिमा
हरवळे
हरवळे ह्या गावाक नाव कशे पडले अशे सांगताना अशे म्हणटात की शीव वलेम हे उतर कन्नडातल्या 'हल्ली'(म्हळ्यार गांव) हाच्या वयल्यान हर-हल्ली म्हळ्यार उपरांत ते हरवळे जालें.कांय जाणकार अशेंय म्हणटात की बुध्दाच्या सेवकांनी ही गुफा कोरायल्या आसतली.त्या गुफांनी वेगवेगळ्या आकाराची लिंगा आमकां पळोवपाक मेळटात ती लिंगा ग्रेनायट ह्या फातरा पासून तयार केल्यात.तर गुफा लेटरायट ह्या तरेच्या फातरांपासून तयार केल्या. लागीत हरवळ्याचे रुद्रेश्वराचे देवूळ आसा.तें एक तिर्थस्थान म्हण फामाद आसा.देवळा वयल्या वटेन आशिल्लो धबधबो 50 मिटरावयल्यान पडटा.पावसाच्या दिसानी उदकाक चड नेट आशिल्ल्यान खूप व्हड घोगो पडटा आनी पळोवपाक मात लेगीत फुडे गेल्यार पुराय आंग भिजता.ऑगस्ट,ऑक्टोबर ह्या दिसांनी तो धबधबो पळोवपाक चड मजा.
अभिसारिका
अभिसारिकाः
यदि किमधिकत्रासोत्कम्पं दिशः समुदीक्षसे।। अर्थः तुज्या हड्ड्यार फुलांची माळ सळसळटा. धश्टपुश्ट हातांचेर कांकणा किणकिणटात. पांयांत माणकां-मणी आवाज करतात. हे मुग्धे, अशे तरेन हीं वाद्यां वाजयत तूं अभिसाराक भायर सरल्या, जाल्यार कोणूय पळेत ह्या भयान हेवटेन तेवटेन कित्याक पळेता?
हरवळे
महाशिवरात्री हो शंकर देवाचो व्हड उत्सव थंय व्हडा उमेदीन मनयतात.त्या दिसा लोक फातोडच्यान देवळात वचपाक उबें रावात.त्या तिर्थार लोक न्हातात.केल्ली पापा वता असो ताचो समज आसा.त्या दिसा व्हड प्रमाणान खाज्याची,कपड्यांची,आयदनाची अशी खूप दुकानां येतात.गोंयातलें लोक व्हड प्रमाणात शिवरात्रेक येता.तशेंच मेल्ल्या मनशाची विधी करपाक हरवळे तिर्थार खूप लोक येतात.
वर्ग:देवनागरी पानां
अभिसारिका
अभिसारिकाः
कों. वि. सं. मं.
वर्ग:देवनागरी पानां
युवा कोंकणी साहित्य संमेलन
युवा कोंकणी साहित्य संमेलन हे युवा लेखकांक उर्बा दिवपी माची.
इतिहास
गोवा कोंकणी अकादेमीन 1998 ह्या वर्सा युवा कोंकणी साहित्य संमेलनाक सुरवात केली. साहित्य संमेलनाक सुरवात करपा फाटलो उद्देश म्हळ्यार युवा लेखका मदीं कोंकणींतल्यान साहित्य निर्मान करपाची उमळशीक वादोवपा खातीर केली.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
अभ्यंकर, अनंत गोविंद
अभ्यंकर, अनंत गोविंदः (जल्मः 12 ऑगस्ट 1932, आंबोडें- सत्तरी)
गोंयचो सुटके झुजारी. ताणें प्राथमिक शिक्षण मराठींतल्यान घेतलें. सुटके चळवळी काळांत तो ‘नॅशनल काँग्रेस गोंय’ हे संघटनेचो वांगडी आशिल्लो. स्वातंत्र्या उपरांत तो ‘इंडियन नॅशनल काँग्रेस’ ह्या संघटनेचो वांगडी जालो. सुटके चळवळीच्या काळांत ताणें जायतो वावर केला. तशेंच भौजन समाजाक शिक्षण मेळचें महूण तो खूब झटला. 26 जानेवारी 1955 दिसा सत्तरीच्या धावें वाठारांत जाल्ल्या सत्याग्रहांत ताणें वांटो घेतिल्लो. देखून ताका आठ वर्सां बंदखणींत खर ख्यास्त भोगची पडली. त्या भायर दंडय भरचो पडलो.15 ऑगस्ट 1974 दिसा भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन ताचो भोवमान केलो. 18 जून 1985 दिसा गोंय सरकारान ताचो भोवमान केलो.
वर्ग:! गोयेकार - फामाध व प्रसिद वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंयकार फामाद मनीस/Goenkar famad monis
आझाद, मौलाना अबुलकलाम
अबुलकलाम आझाद (जल्म - 11 नोव्हेंबर 1888, मक्का; मरण - 23 फेब्रुवारी 1958, देहली). भारताचो एक मुखेल राजकी फुडारी. हाचें मूळ नांव मोहिउद्दीन अहमद अशें आसून अबुलकलाम (वाचस्पती) ही ताची पदवी. ताच्या फुडें आझाद (स्वतंत्र) हें टोपणनांव तो लायतालो. ताचो जल्म एका विद्वान घराण्यांत जालो. ताचें ल्हानपण मक्केक गेलें. अरबी आनी फार्सी तो बापायकडसून शिकलो. बापायवांगडा 1890 त तो कलकत्याक आयलो. पारंपारिक मुसलमानी शिक्षणपध्दतीप्रमाण ताणें फार्सी, उर्दू, अरबी, ह्या भासांचें शिकप पयलीं करून तर्कशास्त्र,इस्लाम धर्म, तत्वगिन्यान आनी गणित हांचो अभ्यास केलो. फुडें सर सय्यद अहमदखान हाच्या लेखांचो परिणाम जावन ताणें इंग्लीश भाशेचो अभ्यास स्वतंत्रपणान सुरू केलो. ल्हान पिरायेचेर 1902 पसून ताणें नेमाळ्यांनी लेख बरोवपाक सुरवात केली. 1905 त लखनौच्या ‘ अन-नदवा ’ ह्या पत्राचो तो संपादक जालो. त्या उपरांत दोन वर्सांनी तो अमृतसर गेलो आनी थंयच्या ‘ वकील ’ ह्या पत्राचो संपादक जालो. 1908 त इजिप्त, अरबस्तान, तुर्कस्तान, फ्रांस ह्या देशांक ताणें भेट दिली. थंयच्या क्रांतीवीरांच्या संपर्काक लागून ताचीं राजकीय मतां बदलपाक लागलीं आनी कलकत्ता परत येतकच हिंदी मुसलमानांनी स्वातंत्र्य झुजांत वांटो घेवचो अशें मत ताणें मांडलें. लोक जागृतायेखातीर 1912 त कलकत्ता हांगा ताणें स्वताचें ‘ अल्-हिलाल हें उर्दू सातोळें सुरू केलें. उर्दू भाशेंत हाचे आदीं इतल्या उंचेल्या पांवड्याचें नेमाळें येवंक नाशिल्लें. नेमाळ्यांनी, खबरेपत्रांनी ‘ आझाद ’ ह्या टोपण नांवान तो बरयतालो. वृत्तपत्राचें संपादन करता आसतना तो फ्रेंच शिकलो.
‘ अल-हिलाल ’ पत्रांत केल्ले खर राजकी टीकेक लागून ब्रिटीश सरकारान ताचेकडसून 10,000 रुपयांचो जामीन मागलो. ताणें तो दिलोना म्हूण तें वृत्तपत्र बंद पडलें. 1915 त ताणें ‘ अल-बलाध ’ हें दुसरें दिसाळें सुरू केलें. ताका लागून आझाद हाका खूबशा प्रांतांनी वचपाक सरकारान बंदी घाली. फुडें ताका सांची हांगा स्थानबध्द केलो. ताचे अटकेक लागून मुसलमान खुबळ्ळे. 1920 त तो बंदखणींतल्यान सुटलो. असहकाराच्या चळवळींत वांटो घेतलो म्हूण परत 1921 त ताका अटक जाली. पूण एका वर्सा उपरांत ताका मुक्त केलो. 1923 त दिल्लीक खाशेल्या काँग्रेस अधिवेशनाचो तो अध्यक्ष जालो. 1930 त ताका पर्थून बंदखणींत घालो. 1930-31 ह्या दोन वर्सांत कांय मुसलमान लोक सत्याग्रहांत सामील जाले, हाचें सगळें श्रेय आझादाक फावता.
1939 ते 1946 मेरेन तो काँग्रेसचो अध्यक्ष आशिल्लो. 1942 त भारत छोडोच्या सत्याग्रहावेळार ताका परत बंदखणींत वचचें पडलें. 1945 त हेर फुडाऱ्यांवांगडा ताची सुटका जाली. 1942 ची क्रिप्स येवजण, 1945 ची वेव्हेलची सिमला परिशद आनी 1946 त ब्रिटीश मंत्र्यांचें शिश्टमंडळ ह्या प्रसंगांतल्या सगळ्या वाटाघाटींत काँग्रेसवरवीं अध्यक्ष ह्या नात्यान ताणेंच फुडाकार घेतलो. 1947 त स्वतंत्रताय मेळ्ळ्या उपरांत तो केंद्रीय मंत्रीमंडळांत आयलो आनी शिक्षणमंत्री म्हूण अखेरमेरेन थंयच उरलो.
एक खांपो उलोवपी म्हूण ताणें नामना मेळयली. ताचें इंग्लीश, उर्दू, फ्रेंच, अरबी आनी फार्सी भाशांचेर प्रभुत्व आश्ल्लें. ताणें तायत्या नेमाळ्यांतल्यान, खबरेपत्रांतल्यान स्फुट बरोवप केलें. उर्दू भाशेंतलो तो एक व्हडल्या तांकीचो साहित्यकार जावन आसा. ताचीं कांय नामनेचीं उर्दू पुस्तकां अशीं- ‘ तजकेरा ’, ‘ गुब्बारे-खातिर ’, ‘ कौले-फैसल ’, ‘ दास्ताने करबला ’, ‘ मजामीने अल हिलाल ’, ‘ मजामीने आजाद ’, ‘ खुतबाते आजाद ’, ‘ इंसानियत मौत के दरवाजे पर ’. ताणें बरयल्लो ‘ तरजुमानुल कोरान ’ हो कुराणचो उर्दू अणकार खूब लोकप्रिय जालो. ‘ इंडिया विन्स फ्रीडम ’ (1959) हें ताचें आत्मचरित्र मरणाउपरांत उजवाडाक आयलें. ह्या आत्मचरित्रांतलो 30 पानांचो वांटो राजकी नदरेन वादग्रस्त थारतलो ह्या हिशोबान आदींच कडेक काडून दवरिल्लो. हे संबंदी प्रकाशक आनी प्रकाशनाचे हक्क आशिल्ल्या मौलाना आझाद कलामाच्या वारसदारांमदीं वाद जालो. ताचीं उलोवपांय पुस्तकरुपान हालींच उजवाडाक आयल्यांत.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
ओडिसी
thumb पूर्विल्ल्या काळातलो महाकवी हिमर हाचें अभिजात ग्रीक महाकाव्य. डॅक्टिलिक हेक्झेमीटरांत ह्या महाकाव्याचे वट्ट चोवीस सर्ग आसात. ट्रॉजन झुजावेल्यान परतो येवपी ओडिस्यूस हो ह्या महाकाव्याचो नायक. आपल्या घरा इथाकाक परततना ओडिस्सूसाचेर तरेतरेचीं आनी जीवघेणी संकश्टां येतात. कितलींशींच वर्सां ताची बायल पिनेलपी ताची वाड पळेत आसता. तिचे लागीं लग्न जावंक सोदपी सगळ्यांक तो मारता. आपले बायलेलागीं ताचें मिलन जाता. हो ह्या ओडिसी महाकाव्याचो कथाविशय आसा.
ओडिसी महाकाव्याचे सुर्वेक ऑलिंपस दोंगराचेर भरिल्ले देवसभेचें वर्णन केलां.ओडिस्यूसाक घर सोडून वीस वर्सां आनी ट्रोयचें झूज सोंपून धा वर्सां जाल्लीं आसतात. झूज सोंपून जेन्ना तो परतो घरा येता तेन्ना कॅलिप्सो नांवांचे दर्यादेवतेक ताचेकडेन लग्न जावपाची इत्सा जाता. ती ताका एका जुंव्याचेर आडवन दवरता. तेन्ना अथीना ही देवता झ्यूस ह्या देवांच्या राजाक ओस्सूसाक सोडोवंक आपयता. उपरांत दादल्याचो भेस करून इथाका हांगा वचून ओडिस्सरूसाचो पूत टेलेमॅक हे त्रास भोगीत आसतात. तेन्नाच अथीना देवता येता आनी टेलटमॅकस हाका ताच्या बापायचो सोद घेवंक सांगता. हाचो परिणाम जावन इतलो दीस कांचवेल्ल्या टेलेमॅकसाक लोकांक तोंड दिवपाचें धाडस जाता.
दुस-या सर्गांत टेलेमॅकस इथाकांतल्या लोकांची सभा घेता आनी लग्नाच्या आंवड्यान पिनेलपीच्या फाटल्यान लागपी लोकांची कटकट ना करपाचो यत्न करता. ह्या सर्गाचे अखेरेक अथीना परतो भैस बदलून टेलेमॅकसाक मेळटा आनी मागीर तीं दोंगाय चोरयाम ओडिस्यूसाचो सोद घेवंक वतात.
तिस-या आनी चवथ्या सर्गांत टेलेमॅकस कितलीशींच वर्सां शेणिल्ल्या आपल्या बापायचो सोद घेवपाचो यत्न करता. सुर्वेक तो पीलॉसाच्या नॅस्टॉर राजाकडेन वता आनी ताच्या सोद घेवपाचो यत्न करता. सुर्वेक तो पीलॉसाच्या नॅस्टॉर राजाकडेन वता आनी ताच्या पायसिस्ट्रेटस ह्या पुताक घेवन मेनेलेअर आनी हेलन हांकां मेळूंक स्पार्टाक वता. थंयच ताका ताच्या बापायक कॅलिप्सो हे दर्या-देवतेन आडावन दवरला ही बातमी मेनेलेअसाकडल्यान कळटा.हेवटेन इथाकांत पिनेपीकडेन लग्न जावपाची इत्सा आशिल्ल्या लोकांचो फुडारी अडिनाउस,टेलेमॅकस हाका जितो मारपाचो कट रचता. हो कट पिनेलपीक समजता. ती न्हिदिल्ली आसतना अथीना देवता तिका एक सपन घालता आनी तिका धीर दिता. पांचव्या सर्गांत इयूस देवाचे आज्ञेन ओडिस्यूस कॅलिप्सोचे तावडेंतल्यान सुटता. थंयच्यान ओडिस्यूस आपलो फुडलो प्रवास करतना ताचेर रागार आशिल्लो भूंयकांप आनी दर्या हांचो देव ‘पोझायडन’ हो व्हडलें वादळ निर्माण करता आनी ताचो थापो (तराफो) उध्वस्त करून उडयता. थंयच्यान ऑडिस्यूस फिओशियनांच्या शीर्या नावाच्या जुंव्यार येता.
सव्या सर्गांत फिओशियन राजकुंवरी नाउसिक हिच्या सपनांत येवन अथीना तिचो लग्नादीस लागीं आयिल्ल्याचें कळयता आनी दुस-या दिसा सकाळीं घरांतले कपडे न्हंयचेर धुवंक सांगता. दुस-या दिसा जेन्ना नाउसिका न्हंयचेर वता तेन्ना तिका नागडे अवस्थेंत ओडिस्यूस दिसता. ती ताका कपे आनी खावपाक दिवन आपलो राजा अल्सिनोअस आनी राणी आरेटे हांकां मेळपाक व्हरता. ते ताका वेगवान जहाज दिवन धाडपाचें उतर दितात. आठव्या सर्गांत ओस्यूसाच्या मानाक दिल्लें मेजवानीचें जेवण आनी त्यावेळार आशिल्ल्या खेळाचें वर्णन आसा.थंय एका कुड्ड्यान चारणान ट्रॉयच्या झुजाचें पद गावन दाखयल्लें. तें पद आयकून ओडिस्यूसाच्या सांगता आनी आकूळ-पिकूळ जावन थंय आशिल्ल्या लोकांक आपले भोंवडेचें वर्णन करता. ओडिसी महाकाव्याच्या णव ते बारा ह्या सर्गांनी फक्त वर्णनांच आसात. तातूंत साळकां-खावपी लोक, सायक्लोप्स नांवाच्या एकाक्ष राकेस, नरमांसभक्षक लोकांकेन ताणें केल्लीं झगडीं, ओडिस्यूसाच्या वांगड्यांक दुकराचें रूप दिवपी पूण ओडिस्यूसाची प्रेम करपी सर्सी ही दर्याची देवता, तिचे तावडींतल्यान सुटून ओडिस्यूसाची हेडिझाक म्हळ्यार मेल्ल्या मनशांच्या जगाक भेट, थंय सर्सीच्या जुंव्याचेर अपघातांत मरण आयिल्ल्या ओडिस्यूसाच्या वागड्यांचेम दर्शन, फुडल्या प्रवासांत ताणें आपल्या गोड गितांनी दर्यावेल्या भोंवडेकारांक भुलोवन तांचो नाश करपी सायरन हे जलसुंदरेपसून स्वताची केल्ली सुटका, सिल्ला ह्या फातराचेर रावपी राकेणीन खाल्ले ताचे इश्ट, आदी अदभत घडणुको ह्या सर्गांनी आयल्यात.
फुडल्या तेरा ते चोवीस ह्या बारा सर्गांत फिआशियनाच्या व्हड्यांत बसून ओडिस्यूस इथाकाक परतो येता. थंय ताका ताचो बापूय आनी पिनेलपी हीं मेळटात, असो कथाभाग आसा.इथाकाक येतकच ओडिस्यूसाक युमिअस नांवाचो लागचो सेवक मेळटा. थंय टेलेमॅकसूय आयिल्लो आसता. ओडिस्यूस ताका आपली वळख दाखयता आनी पिनेलपीच्या फाटल्यान लागिल्ल्या मनशाचो कसो कांटो काडप, ताचीय येवजण आंखता. सतरा ते वीस ह्या सर्गांत फुडल्या मुखेल प्रसंगांची फकत तयारी आसा. तातूंत भिका-याचो भेस घेवन ओडिस्यूसचो राजवाड्यांत प्रवेश, स्वताची वळख दाखयनासतना पिनेलपीची घेतिल्ली भेट, पिनेलपीक पडपी फुडल्या सुखाच्या प्रसंगांचीं सपनां, तिच्या लग्नाची तयारी, आदींचें वर्णन आसा.
एकविसाव्या सर्गांत पिनेलपीच्या स्वयंवराखातीर ओडिस्यूसाचें धोणू हाटात. ह्या धोणवाचेर बाण चडोवन बारा कराडींचे वळींतल्यान जो बाण सोडटा, ताचेकडेन पिनेलपी लग्न जावचेली आसता. हे सर्तीत कोणाकूच यश मेळना. हें पळोवन भिका-याच्या भेसांतलो ओडिस्यूस टेलेमॅकसाची मान्यताय घेवन, सगळ्यांचो विरोध पयसावन फुडें वता आनी बाण सोडटा. फुडें बावीसाव्या सर्गांत आपलें खरें रूप प्रगट करून ओडिस्यूस अटिनाउसाक जितो मारता. हें पळोवन भिका-याच्या भेसांतलो ओडिस्यूस टेलेमॅकसाची मान्यताय घेवन, सगळ्यांचो विरोध पयसावन फुडें वता आनी बाण सोडटा. फुडें बावीसाव्या सर्गांत आपलें खरें रूप प्रगट करून ओडिस्यूस अटिनाउसाक जितो मारता. हें पळोवन लग्नाचे इत्सेन आयिल्ले हेर लोक पळून वतात. पूण तांकांय मारतात. हो रक्तखेव चालू आसतना पिनेलपी मात अथिनाच्या प्रभावान सुस्त न्हिदिल्ली आसता. तेविसाव्या सर्गांत तिका ही खोशयेची बातमी कळटा. तेन्ना ती आनी ओडिस्यूस परतीं मेळटात. चोविसाव्या सर्गांत ओडिस्यूसाची आपल्या जाणट्या बापायवांगडा भेट जाता.
ओडिसी महाकाव्याची शैली सादी, नितळ, पूण वेधक आसा. इलिअडच्या मानान ह्या महाकाव्याची रचणूक चड बांधेसूद आसा. ह्या महाकाव्यांत होमरान कितल्याशाच लोककथांचो कलात्मक उपेग केला. ह्या कावयांत होमरान पातिव्रत्य आनी बायलेचो नितळ मोग हांकांच म्हत्व दिलां.तेभायर इश्टाचो मोग, धनयाविशीं आदर हांचेंय म्हत्व पटोवन दिलां.आसतना वेगवेगळ्या काळांत ताचें वेगवेगळे विवरण जालां
युरोपीय समाजांत ओडिसीक व्हड संस्कृतीक म्हत्व मेळ्ळां. युरोपीय मनाक आयजूय हें महाकाव्य वेगवेगळे तरेन अथपूर्ण दिसता. ओसिच्या मूळ आकृतिबंधाक बादा येवंक दिना.
वर्ग:देवनागरी पानां
पेडणें
पेडणें हो गोंयचो सामको उत्तरे कडलो तालुको. पेडणें तालुको तेरेखोल न्हंय जी केरी सावन सुरू जाता, थंय सावन पेडणें तालुको सुरू जाता आनी शापोरा न्हंय जी चोपडें आनी शिवोलें गांव जो बार्देस तालुक्यांत पडटा,ह्या दोनूय गांवच्या मदसून व्हांवता थंय पेडणें तालुको सोपता आनी बार्देस तालुको सुरवात जाता. पेडणेंच्या उदेंतेक आनी उत्तरेक महाराष्ट्राचो सावंतवाडी तालुको आसा आनी ताचें दशिणेक बार्देस तालुको आसा.
पेडणें तालुक्याची वळख
मांद्रें,पेडणें आनी धारगळ अशें तीन मतदार संघ, १९ पंचायती आनी एक नगरपालीका (पेडणें) अशी ह्या तालुक्याची शासकीय वेव्हाराखतीर विभागणी केल्ली आसा. एकूण सत्तावीस गांवाच्या एकवटांतल्यान पेडणें तालुको घडला. त्या गांवांची नांवां अशी: १ आगरवाडो २ आयेरें ३ हळर्ण ४ हरमल ५ चांदेल ६ चोपडें ७ कासारवर्णे ८ कसवणें ९ कोरगांव १० धारगळ ११ इब्रामपूर १२ मांद्रें १३ मोपा १४ मोरजे १५ वझरी १६ पोरस्कडे १७ पासयें १८ पार्शे १९ पेडणें २० केरी २१ तांबोशें २२ तेरेखोल २३ तोरशें २४ तुयें २५ उगवें २६ वारखंड २७ विरनोडें पेडणें गांवाकडेन आकर्शीत जावपाच्यो आनीक दोन गजाली आसात. एक म्हणजें हांगांचे लोक उलयतात ती भाशा आनी दुसरी गजाल म्हळ्यार पेडण्यातली देवळां. पेडणें हो महाराष्ट्र राज्याक चड लागिचो आशिल्या कारणाक लागून मराठी आनी कोंकणी ह्यो दोन भाशांच्यो समन्वयान ह्या पेडणें तालुक्याचें लोक उलयल्लें मेळटात. मराठीचो प्रभाव कोंकणी भाशेचेर पडिल्ल्यान पेडणें तालुक्यातल्यान लोकांच्या कोंकणी बोलीयेंत काय मराठी उतरां आसपाविल्ली मेळटात. पेडणेंची कोंकणी बोली इतकी फामाद जाल्ली आसा, जर कोंकणीचो मनीस खंयच्या भागान वचत जाल्यार तो पेडणेंचोच म्हूण वळख करून हींच बोली दिता. पुराय तालूक्यांत २९ देवळां आसात.दसरो आनी शिगमो चडश्या देवस्थानांनी जावपी दोन मुखेल उत्सव. तंरगा, घोडेमडणी, दिवजां बी ह्या उत्सवाचें खाशेलेंपण जावन आसा.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय़ वर्ग:उत्तर गोंय वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे
Mateva Pormannem Jezu Kristachem Xubhvortoman
Mateva Pormannem Jezu Kristachem Xubhvortoman
Gospel of Matthew
Matev Bara Dhormdutam modlo eklo ani hea Xubhvortomanacho boroinar. To Alfevacho put; Kapernaumant dondd vosul kortalo tedna Jezun taka Aplo pattlav korunk apoilo. Marku ani Luk khobor kortat to "Levi" hoch Matev. Jezun taka Aplea Bara Dhormudutam modem-i vinchun kaddlo. Povitr Atmeachea iennea uprant, poilo to fokot Palestinachea povitr-sobham khatir vavurlo. Aplea desachea Judev bhavam-bhoinnink boroun Matevan aple Aramaik avoi-bhaxen Xubhvortoman boroilem.
Hache uprant, 42vea vorsa Herod Agripan dhumallo suru kelo tedna, Matev dusrea ganvamnim Jezuchem Nanv porgottunk gelo. Amkam anik-ui khobor pavlea tea pormannem, to Palestinantlo bhair sorlo tea kalla ni Jerusaleachi sobha bhorli tea kalla modem, mhonnge 42 vea ani 50vea vorsam modem, vo tachea uprant legun, Matevan Xubhvortoman boroilem. Tori astana, Matevachem Xubhvortoman Povitr Xar ani achem Devmondir ozun ubim aslole porim khobor korta dekhun ani Jezun Jerusalea vixim bhakit kel’lem tachem Matev kai sangina mhonnttoch, dubava viret hem Xubhvortoman, Romkaramnim Jerusaleachem nisontton korche adim boroilem mhonn tthavem zata. Hem Xubhvortoman rokddench Grik bhaxen utrailem, chodd korun Matev jivoch astana, 70-vea vo 80-vea vorsa. Uprant tachem mullborovp sanddlem.
Adlea Korarant Devan bhasail’lo Soddvonnar hoch Nazaretcho Jezu ani Tache sovem Devan adim bhasavnnio kel’leo teo xarti pavleo mhonn dakhoun, Kristanv zal’lea Judevam khatir Matevan hem Xubhvortoman boroilem.
Hea Xubhvortomanacho mukhel vixoi mhollear Sorginchem vo Devachem Raj. Tem sonvsarant sthapunk Jezu Soddvonnar ailo. Sogllea mon’xamnim Devak aplo Raza mhonn vollkhun gheuncho, Tachi chakri korchi ani Tacho mog korcho – hench tem heach sonvsarant suru zata tem Sorginchem Raj.
Matev Judev also ani to Judevam khatir boroita dekhun, Jezuchea jivita ani kornniam vorvim Adlo Korar sopurnnaiek pavlo mhonn Matev bogor – bogor dakhoun dita.
Hea Xubhvortomanachi manddavoll oxi :
Jezu Kristachi vonxavoll ani zolm :  1:1 – 2:23
Juanv Batistacho vavr :				 3:1-12
Jezuchem snan ani tallnnio :			 3:13 – 4 : 11
Galileiant Jezucho bhovxik vavr :		 4:12 – 18:35
Galileia than Jerusaleak:				19: 1 – 20 : 34
Jezuchem punorjivontponn ani dorxonam:  28: 1 - 20
Polleiat
Books_of_the_Bible
Gospel_of_Matthew
Bible
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Novea Korarachim Pustokam (New Testament Books) वर्ग:Devachem Utor वर्ग:Romi panam
उदका येरादारी
लांकूड, धान्य, तयार माल आदी वस्तू तशेंच मनीस, मोनजात, नुस्तें सारकीली जीवसृश्ट हांची एका जाग्यावयल्यान दुसऱ्या जाग्यार, उदका मार्गांतल्यान, हाड-व्हर करपाच्या वेव्हाराक ‘उदका येरादारी’ अशें म्हण्टात. धर्तरेच्या सगळ्या भागांत ल्हान- व्हड प्रमाणांत उदका येरादारी चलता. हेखातीर न्हंयो, कालवे, दर्या सारक्या उदकाच्या प्रमाणांत उदका येरादारी चलता. हेखातीर न्हंयो, कालवे, दर्या सारक्या उदकाच्या माध्यमांतल्यान हातांनी ताणपाचीं, शिडार चलपाचीं वा यंत्राचेर चलपी ल्हान- व्हड व्हड्यांचो,पडावांचो, बोटींतो, जहाजांचो (पातमाऱ्यांचो) उदकायेरादारीखातीर उपेग करतात.
उगम आनी विकास:
पूर्विल्ल्या काळांत न्हंयाच्या देगणांनी राबितो करून रावपी मनशाक उदका येरादारीचो सगळ्यांत पयलीं सोद लागलो अशें म्हण्टात. न्हंयतलें व्हंवतें उदक पळोवन ताचो प्रवासाखातीर उपेग करपाची कल्पना ताका येवजली. लांकडाचे व्हडले कुडके, एकठांय बांदिल्ले कोंडे, फळ्यो, झाडां, जनावरांचीं चामडीं असल्या उफेवपी पदार्थांचो ल्हवल्हव व्हड वाहनासारको उपेग जावपाक लागलो. ताचेवयल्यानूच फुडें पनेळ, व्हडीं पडाव, बोटी आनी जहाजां तयार करून वापरपाची बुद्द मनशाक येवजली. इतिहासांत वेगवेगळ्या संस्कृतायांनी उदका येरादारीचे उल्लेख सांपडटात. ईजिप्शयन लोकांनी नाइल न्हंयतल्यान आनी आर्यांनी सिंधू आनी गंगा ह्या न्हंयांतल्यान प्रवास केल्लो. मीगॅस्थीनीस हाणें चंद्रगुप्त मौर्यांचे मुस्तींत गंगा आनी तिच्या हेर फांट्यांचेर बरीच येरादारी जाताली, असो उल्लेख केला.
अहमदाबाद जिल्ह्यांतल्या लोथल हांगाच्या उत्खननांत सांपडिल्ल्या गोदिवयल्यान सिंधु संस्कृतायेच्या काळासावन भारतांत जहाजांचें बांदप आनी जहाजांची येरादारी चलताली अशें म्हणपाक आदार आसा. मोहेंजोदडोत जहाजांची आकृती आशिल्ल्यो चवकोनी मुद्रा सांपडल्यात.इ.स.प. दुसऱ्या शेंकड्यांतल्या सांची स्तूपांचेर व्हड्यांच्यो प्रतिकृती दिसून येतात. अजिंठाच्या गुंफांत व्हड्यांचीं चित्रां आसात. संस्कृत आनी पाली साहित्यांतूय उदका येरादारीविशीं वर्णन आयलां. ऋग्वेद, रामायण, महाभारत, बृहत्संहिता आनी वराहपुराण ह्या ग्रंथांत दर्याच्या प्रवासाचे उल्लेख आसात. चंद्रगुप्त मौर्याचे मुस्तींत आरमाराचो बरोच विस्तार जाल्लो. कौटिल्याच्या अर्थशास्त्रांतूच दर्या येरादारीचें वर्णन आयलां. इकराव्या शेंकड्यांत चोल राजांचीं जहाजां हिंदी महालागराचे पलतडीं वतालीं. त्याच काळांतल्या 'युक्तिकल्पतरु' ह्या संस्कृत ग्रंथांत जहाज-बांदपाविशींची सविस्तर माहिती दिल्या. मच्छलीपटनम् बंदरांतल्यान सुटपी हींदी जहाजां उदेंतेकडेन आराकान, पेगू, सयाम, सुमात्रा, चीन आनी मनिला आनी अस्तंतेक मादागास्कारमेरेन प्रवास करतालीं अशें फ्रेंच भोंवडेकार तार्व्हेर्न्ये हाणें म्हळां. तेराव्या शेंकड्यांतलो जगप्रवासी मार्को पोलो हाणें हिंदुस्थानच्या व्हडल्या जहाजांचें वर्णन केलां. मोगलांचे मुस्तींत बंगाल, काश्मीर आनी लाहोरांत जहाजां बांदपाच्या उद्येगांत बरीच उदरगत जाल्ली.सुरत, भावनगर, गोंय, मसई, डाक्का ह्या शारांनी सतराव्या शेंकड्यांत जहाजां बांदपाच्या उद्येगांत नामना मेळयल्ली. शिवाजी आनी उपरांत कान्होजी आंग्रे हांणी मराठी आरमाराची पद्धतशीर उदरगत केल्ली.
रोमन साम्राज्यांत दर्याचे येरादारीक बरेंच म्हत्व आयिल्लें. तें साम्राज्य लयाक वतकच लेगीत व्हेनिस बंदर हें व्हडलें वेपारकेंद्र जालें. पंदराव्या शेंकड्यांत स्पेन आनी पोर्तुगालच्या राजा्नी साहसी जलप्रवाशांक पालव दिवन उत्तेजन दिलें. १४९२ त कोलंबस हिंदुस्थानाचो सोद करीत करीत वहामा जुंव्याचेर पावलो आनी अशे तरेन अमेरिकेचो सोद लागलो. दां एन्रिकीश् ह्या पोर्तुगेज राजान हिंदुस्थानचो उदकामार्ग सोदून काडपाखातीर बरीच भोंवडी केली. १४९८ त वास्को-द-गामा केप ऑफ गुड होपाक मोडण घालून हिंदुस्तानचे अस्तंत दर्यादेगेवेल्या कालिकत बंदरांत आयलो. स्पेन आनी पोर्तुगाल देशांनी उदेंतेकडलो उदकामार्ग वेपाराखातीर उक्तो दवरीनासतना बळ्यांच आफल्या ताब्यांत दवरपाचो यत्न केलो; पूण तातूंत तांकां येस आयलें ना.ल्हवल्हव डच लोकांनी आपली उदका येरादारी सुदारून युरोपाच्या वेपारांत नामना जोडली.सतराव्या शेंकड्यांत फ्रेंच आनी ब्रिटीश राज्यकर्त्यांनी उदेंतेकडल्या वेपारांत आपलो शेक चलोवपाचो यत्न केलो. अशे तरेन दर्यांतल्या धाडसी प्रवासाक लागून नव्या देशांचे आनी उदकां-मार्गांचे सोद लागले आनी आंतरराश्ट्रीय वेपाराची वाड जाली. दर्या-येरादारीच्या बळाचेर ब्रिटिशांनी १५९९ त ईस्ट इंडिया कंपनीची थापणूक करून वेपार करतां-करतां हिंदुस्थानांत साम्राज्य सत्तेची थापणूक केली.
एकुणिसाव्या शेंकड्यांत अमेरिकेचे उदरगतीक लागून दर्यांतले येरादारीची मागणी बरीच वाडली. ह्याच काळांत इंग्लंड आनी अमेरिका हांचेमजगतीं जहाजां बांदपाच्या उद्येगांत सर्त सुरू जाली. अमेरिकन जहाज बांदावळीचो खर्च कमी आसतालो आनी तीं ब्रिटीश व्हड्यांपरस चड नेटान प्रवास करतालीं.
एकुणिसाव्या शेंकड्यांत उदका येरादारीच्या मळार एक म्हत्वाचो बदल घडून आयलो.विल्यम सिमिंग्टन ‍‌(१७२३-१८३१) ह्या ब्रिटीश अभियंत्यान वाफेचेर चलपी पयली माल व्हरपी बोट बांदली (१८०१). हेन्री बेल हाणें वाफेचेर चलपी पयलें उतारु जहाज बांदलें ‍‌(१८१२).
१८६२ उपरांत मात जहाज बांदावळीच्या कामांत लांकडांच्या जाग्यार लोखमाचो वापर जावपाक लागलो. १८८० उपरांत तिक्याचो उपेग जोवपाक लागलो. एकुणिसाव्या शेंकड्याचे अखेरेक कोळशाच्या जाग्यार तेलाचो इंधन म्हूण चड वापर जावपाक लागलो. १९०२ त डीझेल ह्या बव्हेरियन तंत्रज्ञान डीझेल इजिनाचो सोद लायलो आनी बाश्पबोटींच्या जाग्यार डीझेल इंजिनार चलपी जहाजांचें प्रमाण वाडलें.
१८६९ त सुएझ कालवो बोटींखातीर उक्तो जालो; पूण तातूंतल्यान शिडांचीं जहाजां व्हरपाक आडखळ जाताली. १८८० च्या मुमाराक शिडांच्या जहाजांचो वापर कमीकमी जायत गेलो आनी विसाव्या शेंकड्यांत मात दर्या-येरादारींतल्यान शिडांचीं जहाजां बंद जालीं. विसाव्या शेंकड्यांचे सुर्वेक जगांतल्या वट्ट सुमार २५० लक्ष टनभर जहाजांपैकीं सुमार ६५ लाख टनभाराचीं जहाजां शिडाचेर चलपी आशिल्लीं. मालाचे प्रकार आनी परिणाम बदलत गेले, तशें १८७० उपरांत खास वेवस्था आशिल्लीं जाहजां बादपाक सुरवात जाली. देखीक- ऑस्ट्रेलियांतलें गोठयल्लें मांस लंडनाक हाडपाखातीर प्रशीतनाची (refrigeration) तजवीज आशिल्लीं जहाजां बांदलीं. १८८६ उपरांत तेलाची येरादारी पिंपांतल्यान करपाच्या जाग्यार खास बांदिल्ल्या टोकेजहाजांनी (tankers) जावपाक लागली. व्हडल्या आनी नव्या जहाजांखातीर बंदरांत फाव तशी तजवीज जाली.
दुसऱ्या म्हाझुजापयलीं जहाजां बांदपाच्या उद्येगांत आनी दर्या येरादारीच्या उद्येगांत ब्रिटनचो पयलो क्रमांक आशिल्लो. पूण दुसर्या म्हाझूज काळांतूच आर्विल्ल्या तंत्रगिन्यानाचो वापर करून अमेरिकेन ४०० लाख टनभराचीं नवीं जहाजां बांदलीं आनी संवसारीक दर्या-येरादारीच्या मळार पयलो क्रमांक मेळयलो. सद्या उदका-येरादारीच्या मळार आशियांत जपानाफाटल्यान भारताचोच क्रमांक लागता.भारतांतली भितल्ली उदका येरादारी भारतांतल्या भितल्ल्या उदका मार्गांची एकूण लांबाय देशांतल्या ईशान्य भागांत, केरळ, अस्तंत बंगाल, बिहार, ओरिसास आंध्र प्रदेश आनी तमिळनाडू ह्या राज्यांत उदका-येरादारी खासा म्हत्वाची आसा. भारतांत पयले प्रतींची फकत १० बंदरां आसात, तीं अशीं- कलकत्ता, मुंबय, मद्रास, परादीप, कोचीन, विशखापटनम्, कांडला, मार्मागोवा (मुरगांव), न्यू मंगलोर आनी तुतिकोरिन. तेभायर १९ मध्यम प्रतींची आनी १४४ ल्हान बंदरां आसात. ह्या मध्यम तशेंच ल्हान बंदरांनी व्हडल्या बोटींची येरादारी जायना.
न्हंय-येरादारी:
उदका येरादारीचे नदरेंन पळेल्यार दक्षिण आनी उत्तर भारतांतल्या न्हंयांत म्हत्वाचे फरक दिसून येतात. उत्तरेकडल्यो न्हंयो सपाट मळावेल्यान व्हांवतात आनी तांकां वर्सूयभर भरपूर उदक आसता. देखून उदकामार्ग म्हूण तांचो बरो उपेग जाता.दक्षिणेकडल्यो न्हंयो पठारांवेल्यान व्हांवतात. उबाळाच्या दिसांनी तांचें उदक बरेंच आटता आनी फकत तांच्या मुखाकडल्यान त्रिभुज वाठारांतूच (delta) तांचो उदका येरादारीखआतीर वापर जावंक शकता.
भारतांत पूर्विल्ल्या काळांत गंगा, यमुना, सतलज, चिनाब आनी सिंधू ह्या न्हंयांत उदका येरादारी चलताली. सद्या ह्या न्हंयांतलो कितलोसोच भाग उदका येरादारीखातीर वापरांत ना.आज यंत्रशक्तीचेर चलपी जहाजांखातीर फकत ३५,००० किमी. लांबायेच्यो न्हंयो येरादारीखातीर वापरतात. ताचपरी ९,५०० किमी. लांबायेच्या हेर उदकामार्गांचेर देशी बांदावलीच्या व्हडल्या जहाजांची येरादारी चलता. सद्या ब्रह्मपुत्रा, गोदावरी-कृष्णा आनी तांचे कालवे, केरळांतले कालवे आनी खआड्यो, तिमिळनाडू आनी आंध्र प्रदेश राज्यांतलो बंकिमहॅम कालवो, महानदीचे आनी ओरिसांतल्या अस्तंत दर्यादेगेवयले कालवे आनी गोंयच्यो मांडवी आनी जुवारी ह्यो न्हंयो उदका येरादारीखातीर वापरतात. सगले उदकामार्ग पद्धतशीरुपान वापरांत हाडले जाल्यार सुमार 16,000 किमी. लांबायेचे उदकामार्ग येरादारीखातीर वापरूंक मेळटले अशें जाणकारांचें मत आसा.
कालव्यांतली येरादारी:
न्हंयच्या मानान कालव्यांत गाळ सांचपाचें प्रमाण खूब उणें आसता.कालव्यांतलें उदक न्हंयच्या उदकापरस अदीक संथ दवरूं येता. तशेंच जड मानाचें हाड-व्हर करपाखातीर उद्येगधंद्यांक फाव तेप्रमाण कालवे खणूं येता. देखून, न्हंय येरादारीच्या मानान कालव्यांतली येरादारी सोपेपणान जाता.
1787 ते 1857 ह्या काळांक इंग्लंडांत कालवे बांदपाचे ‘भांगरा-युग’ अशे म्हण्टात. त्या कालव्यांपसून इंग्लंडाक कितलेशेच अर्थीक आनी समाजीक फायदे जाले. एकुणिसाव्या शेंकड्याच्या पयल्या अर्दांत अमेरिकेंत येरादारीखतीर मोट्या प्रमाणांत कालवे बांदले. ईअरी,कालव्यांक लागून न्यूयॉर्कचो वेपार वाडलो. फ्रांस, अस्तंत जर्मनी, नेदरर्लंड्स आनी सोव्हिएत रशिया ह्या देशांतूय वेगवेगळ्या न्हंयांक जोडपी कालवे बांदून उदकामार्गांचीं जाळींच तयार केल्यांत. भारतांत कालव्यांची येरादारी फकत ईशान्य भागांत, कृष्णा-गोदावरी त्रिभुज वाठारांत (delta) आनी केरळ राज्यांत चलता.
भारतीय दर्या-येरादारी:
सोळाव्या शेंकड्यांमेरेन हिंदी नौकानयनाक संवसारांत मानाची सुवात आशिल्ली. सतराव्या आनी अठराव्या शेंकड्यांत मात भारतांतले थळावे राजा एकमेकांआडा झगडत राविल्ल्यान नौकानयनाची उदरगत जावंत पावली ना. तरीलेगीत जहाजां बांदपाचें काम 1940 मेरेन हिंदी गोद्यांतल्यान चालूच आशिल्लें. उपरांत, युरोपांत तिख्यांचीं जहाजां तयार जावपाक लागलीं आनी तिख्याच्या उणावाक लागून हिंदुस्थानचो जहाजां बांदपाचो उद्येग फाटीं पडलो.
एकुणिसाव्या शेंकड्याचे अकेरेक हिंदी जहाज कंपन्यांक ब्रिटीश कंपन्यांआड सर्त करची पडली. ब्रिटीश कंपन्यांक सरकारचो पालव आशिल्ल्यान जमशेटजी टाटा आन व्हि. ओ. चिंदंबरम पिळ्ळै हाणी थापणूक केल्यो आऩी जायत्यो हेर हिंदी कंपन्यो बंद जाल्यो. पूण ह्या सर्तींत य़ेट नरोत्तम मोरारजी आनी वालचंद हिराचंद हांणी 1919 त थापणूक केल्ली ‘सिंदिया स्टीम नॅव्हिगेशन कंपनी’ तिगून उरली. हे कंपनीचें पयलें जहाज ‘लॉयल्टी’ 5 एप्रिल 1919 त मुंबयसावन इंग्लंडाक वचून भायर सरलें. भारतीय नौकानयानाच्या इतिहासांत हो दीस म्हत्वाचो अशें मानून 1964 सावन 5 एप्रिल हो दीस ‘राश्ट्रीय नौकानयन दीस’ म्हूण मनयतात.
राश्ट्राचे अर्थीक उदरगतीखातीर आनी राखणेखातीर नौकानयनाचें हिंदीकरण जावप गरजेचें आशिल्लें. सिंदिया स्टीम नॅव्हिगेशन कंपनीचो एक संचालक सर लल्लुभाई सामळदास हाणें हो प्रस्न वरिश्ठ कायदेमंडळांत मांडलो. पूण ताच्या यत्नांक यश आयलेंना. 1923 त मध्यवर्ती सरकारान हेडलॅम हाचे अध्यक्षतेखाला ‘वेपारी नौकानयन समिती’ नेमली. ते समितीन दर्यादेगेवेलो वेपार हिंदी जहाजांखातीर राखून दवरचो, हिंदी लोकांक जहाजां चलोवपाचें प्रशिक्षण दिवचें, अश्यो कांय शिफारशी केल्यो. पूण ‘डफरिन’ बोटीचेर 1937 सावन प्रशिक्षणाची वेवस्था करपापेल्यान सरकारन आनीक कांयच केलेंना. 1928 त हाजी हाणें आनी 1937 त सर अब्दुल गझनवी हाणें दर्यादेगेवेले येरादारीचे काधिकार हिंदी जहाजांक मेळचे. म्हूण मध्यवर्ती कायदेमंडळांत विलां मांडली, पूण तीं संमत जालीं ना.
दुसरें म्हाझूज सुरू जावंचे आदीं हींदी कंपन्यांची 1.26 लाख टनभराचीं एकूण 53 जहां आशिल्लीं. झूज सांपलें तेन्ना फकत 42 हिंजी जहाजां उरिल्लीं आनी तांचो टनभर 1 लाख टनांपरसूय कमी आशिल्लो. 1945 च्या झुजाउपरांतचे पुनर्रचना समितीचे नौकानयन उपसमितीन आपल्या 1947 च्या अहवालांत कांय शिफारशी केल्यो, त्यो अश्यो: 1. हिंदी जहाज कंपनीची व्याख्या करची. 2. सगळी दर्यादेगेवेली येरादारी हिंदी जहाजांखातीर राखून दवरची. 3.फुडल्या सात वर्सांत हिंदी नौकानयन टनभर 20 लाख टनांमेरेन वाडोवचो. ह्यो सगळ्यो शिफारशी केंद्र सरकारान संमत केल्यो.
ऑगस्ट 1947 त हिंदी कंपन्यांकडे 1.92 लाख टनभाराचीं वट्ट 59 जहाजां आशिल्लीं.तातूंतली 48 जहाजां दर्यादेगेवेली येरादारी करतालीं आनी 73,000 टनभाराचीं 11 जहाजां परराश्ट्रीय वेपारांत वांटो घेतालीं.
स्वातंत्र्यांउपरांत भारतीय नौकानयनाची उदरगत करपाचें धोरण सरकारान आंखलें. जहाज येरादारीखातीर लागपी वेगवेगळे अदिकारी तयार करपाचें शिकप दिवपाखातीर मुंबय हांगा ‘वेपारी नौदल प्रशिक्षण मंडळ’ (मर्चंट नेव्ही ट्रेनिंग बोर्ड) तशेंच ‘नरोत्तम मोरारजी नौकानयन संस्था’(1959) हांची थापणूक जाली. तशेंच कलकत्ता हांगा ‘मरीन इंजिनियरिंग कॉलेज’ आनी मुंबय हांगा ‘लालबहादूर शास्त्री नॉटिकल इंजिनियरिंग कॉलेज’ तशेंच ‘राजेंद्र’ (मुंबय), ‘भद्र’ (कलकत्ता), ‘मेखला’ (विशाखा-पटनम्), ‘नौलाखी’ (नौलाखी-गुजरात) ह्या नौकानयनाचें शिकप दिवपी खास जहाजांची वेवस्था सरकारान केल्या.
दर्यादेगेवेल्या येरादारीचे एकाधिकारी 1931 त, मुखेल राश्ट्रांपैकी 27 राश्ट्रांनी राश्ट्रीय जहाजांखातीर राखून दवरिल्ले. 1951 चे सुर्वेक 13 हिंदी कंपन्यांची भारतीय किनारी परिशद अस्तित्वांत आयली आनी 1952 च्या तिसऱ्या तिमाहींत दर्यादेगेवेलें येरादारीचें पुराय हिंदीकरण जालें. तेउपरांत जेन्ना तीन विदेशी तेल कंपन्यांक भारतांत तेलशुद्धीकरण कारखाने काडपाक परवानगी मेळ्ळी, तेन्ना परदेशांतल्यान अशुद्ध तेल हाडपाक आनी दर्यादेगेवेल्यान शुध तेलाची येरादारी करपाखातीर परकीय तेलवाहू जहाजां वापरपाची तांकां मान्यताय मेळ्ळी.
मार्च 1950 त, ‘उदेंत नौकानयन महामंडळा’ची थापणूक जाली. ह्या महामंडळाक भारत-ऑस्ट्रेलिया आनी भारत-उदेंत आफ्रिका ह्या वेपारमार्गाचेर भोंवडी करपाची परवानगी आशिल्ली.1956 त ‘अस्तंत नौकानयन महामंडळी’ची थापणूक जाली. 2 ऑक्टोबर 1961 दिसा ह्या दोनूय सरकारी महामंडळांचें एकीकरण जावन ‘भारतीय नौकानयन महामंडळ’ अस्तित्वांत आयलें.
भारतांतल्या वट्ट चवतीसेक नौकानयन कंपन्यांपैकी ‘भारतीय जहाज येरादारी निगम’ आनी ‘मोगल लाइन लि.’ ह्यो देन सरकारी कंपन्यो आसात. कांय मुखेल खाजगी कंपन्यो अश्यो:सिंदिया स्टीम नेव्हिगेशन कंपनी, ग्रेट ईस्टर्न शिपिंग कंपनी, इंडियन स्टिमशिप कंपनी. साउथ डिया शिपिंग कॉर्पोरेशन लिमिटेड, चौगुले स्टीमशिप्स कंपनी लि. डेंपो शिपिग कंपनी लि.
स्वातंत्र्याउपरांतची दर्यादेगेवेली येरादारी:
जड माल व्हरपी जहाजांचे येरादारीचे दर मालाच्या प्रकारमचे वा जहाजाच्या खाशेल्या प्रवासाचे निश्चित दरान थारायनात. ते मागणी आनी पुरवण ह्या तत्वाचेर उकत्या बाजारांत आकारतात. हो बाजार लंडनांत आसून ताका ‘Baltic Exchange’ अशें म्हण्टात.
लंडनांत 1760 त ‘लॉइड्स रजिस्टर ऑफ शिपिंग’ हें जहाज मालकाचें स्वेच्छा संघटन सुरू जालें. नेमून दिल्ल्या प्रमाणावरवीं सगळ्या राश्ट्रांतल्या जहाजांच्या सर्वेक्षणाचेर आनी वर्गीकरणआछेर नियंत्रण दवरपाचो वावर ही संस्था करता.एप्रिल 1975 दिसा ‘भारतीय नौकानयन रजिस्टर’ हे संस्थेची थापणूक जाली. कंपनी अधिनियमाखाल ‘ना फायदो ना लुकसाण’ ह्या तत्वाचेर वावर करपी हे संस्थेक सुरवातीचें भांडवाल भारतीय जहाजमालाकांनी दिल्लें. दर्याचे येरादारीखातीर जहाजां रचूंक शकतात. हाची खात्री दिवपी आनी जहाजां बांदपाचें काम चालू आसतना ताचेर नियंत्रण दवरप हो वावर ही संस्था लॉइड्स रजिस्टर आनी हेर आंतरराश्ट्रीय संस्थांचो पालव घेवन करता. भारतीय जहाजां बांदपा उद्येग: विसाव्या शेंकड्यांत भारतीय जहाजां बांदपाच्या उद्येगाचें पुनरुज्जीवन करपाचें श्रेय सिंदिया किंपनीय वता. ते कंपनीन 1941 त विशाखापटनम हांगा गोदीची (जहाजा कारखान्याची) बुन्याद घालून 1946 त गोदी बांगून तयार केली. 14 मार्च 1949 ह्या दिसा ‘जल उषा’ हें गोदीन बांदिल्लें पयलें जहाज पर्यटनाक सोडलें. 1 मार्च 1952 दिसा ‘हिंदुस्थान शिपयार्ड लि.’ ही कंपनी सुरू जाली. सुर्वेक तिचें 66% भांडवल केंद्र सरकाराकडेन आनी बाकीचें सिंदिया कंपनीकडेन आशिल्लें. फुडें सरकारान सिंदिया कंपनीकडल्यान भागभांडवल विकत घेतलें आनी ‘हिंदुस्थान शिपयार्ड’ ही कंपनी पुराय सरकारी जाली.
माझगांव गोदी (मुंबय) आनी गार्डन रीच वर्कशॉप्स (कलकत्ता) ह्या दोन सरकारी गोद्यांत आरमारी जहाजांचें बांदप आनी जहाजां सारकीं करप, हीं कामां चलतात. भारतीय नौदलांचीं आरमारी जहाजांचें बांदप आनी जहाजां सारकीं करप, हीं कामां चलतात. भारतीय नौदलांचीं जहाजां माझगांव गोदींत बांदतात. गोवा शिपयार्ड लि. (वास्को-गोंय) ही माझगांव गोदीचीच उपकंपनी आसून ती बोटी बांदता आनी जहाजां दुरुस्त करपाचें काम करता. तेभायर ल्हान प्रमाणाचेर 17 खाजगी गोदी कारखाने जहाजां दुरुस्त करपाचें काम करतात.
नौकानयन कायदें:
विसाव्या शेंकड्याचे सुर्वेक हिंदी नौकानयन, ग्रेट ब्रिटनचो ‘वेपारी नौकानयन अधिनियम, 1894’ ह्या कायद्यावरवीं चलतालें. 1923 त, अंमलात आशिल्ले वेगवेगळे कायदे एकठांय करून सरकारान ‘हिंदी वेपारी नौकानयन अधिनियम, 1923’ संमत केलो; अशे तरेन जहाजांची नोंदणी, खलाशांची सेवा आऩी जहाजमालकांची जापसालदारकी हांचे विशीं हो अधिनियम चालीक लागलो. स्वातंत्र्याउपरांत भारत सरकारन वेपारी नौकानयन कायदे निवळावन 1958 त नवो कायदो लागू केलो. वेपारी नौकानयनकडेन संबंदीत अशा मुखेल मुद्यांचो ह्या कायद्यांत आस्पाव आसा. ह्या कायद्याखाल म्हत्वाच्या दोन संस्थांच थापणूक जाली: 1. राश्ट्रीय नौकानयन संस्था 2. नौकानयन विकास निधी-समिती. राश्ट्रीय नौकानयनाचो उदरगतीविशींच्या प्रस्नांचेर सरकारान सल्लो दिवपाचो वावर ह्यो संस्था करतात.
नौकानयन संघटना:
1951 मेरेन नौकानयन विशय, केंद्र सरकारच्या वेपार मंत्रालयाकडेन आशिल्लो. 1951 सावन तो विशय नौवहन आनी परिवहन मंत्रालयाकडेन आसा 1949 त मुंबय हांगा केंद्र सरकारान नौवहन महासंचायनालय सुरू केलें. तेभायर कितल्योश्योच विधिसंमत संघटना नौवहन विशयाकडंन संबंदीत आसात. तातूंतल्यो कांय मुखेल संघटना अश्यो: 1. राश्ट्रीय नौकानयन मंडळ 2. नौकानयन विकास विधी-समिती 3. नौकानयन समन्वय समिती 4 राश्ट्रीय बंदर मंडळ 5. बंदर विश्र्वस्त संघटना 6. मध्यम आनी कनिश्ठ बंदर वेवस्था-कार्यालयां खलाशांखातीर राश्ट्रीय कल्याणमंडळ. खाजगी मळार ‘भारतीय सागरी कामगार-संघटना’, ‘राश्ट्रीय सागरी मंडळ’ आनी ‘राश्ट्रीय खलाशी संघटना’ ह्यो संस्था आनी विभागीय मंडळां, वेपाऱ्यांचे प्रस्न पळेतात. जहाज मालकेचेंय एक राश्ट्रीय मंडळ आसा.
संवसारीक नौकानयन:
आंतरराश्ट्रीय वेपाराच्या 90% मालाचें हाड-व्हर दर्यांमार्गांतल्यान जाता. विकसनशील राश्ट्रांकडेन वट्ट संवसारीक टनभाराच्या 6.2 टक्के इतलीं जहाजां आसात,जाल्यार विकसीत राश्ट्रांचो वांटो 51.7 टक्के आसा. वट्ट संवसारीक टनभारापैकी चड टनभार किकसीत राश्ट्रांच्या नियंत्रणांखाल आशआ. हाचेवेल्यान, विकसनशील देश मालाचे दर्या येरादारीखातीर विकसीत राश्ट्रांचेर पातयेवन आसा, हें स्पश्ट जाता. विकसनशील राश्ट्रांपैकीं भारत हें एक मुखेल राश्ट्र आशून सोमाली प्रजासत्ताक आनी ब्राझील ह्या दोन विकसनशील राश्ट्रांवांगडाच नियमित बोटींच्या परिशदांचो तो वांगडी आसा. दर्यामार्गावेलो आपलो शेक तिगोवन दवरपाखातीर चडशा राश्ट्रांनी आपापल्या मार्गाचेर आरमारी तळींची थापणूक केल्या.
संवसारांतलें म्हत्वाचे दर्यामार्ग आनी तांचेवेल्या मुखेल बंदरांची वळेरी अशी:
उत्तर अटलांटिक मार्ग: कॅनडियन आनी अमेरिकन: माँट्रिअल, क्वीबेक, हॅलिफॅक्स, सेंट जॉन, न्यूयॉर्क, बॉस्टन, फिलाडेल्फिया, बॉल्टिमोर, न्यू ऑर्लीअन्स, चार्ल्सटन. ब्रिटीश:लिव्हरपूल, मँचेस्टर, साउदेम्प्टन, ग्लास्गो, लंडन, प्लिमथ, ब्रिस्टल. युरोपियन: शेअरबुर्ग, ल हाव्र, रॉटरडॅम, हँबर्ग, ब्रेमेन, बोर्दो, लिस्बन.
दक्षिण अटलांटिक मार्ग: टँपीको, व्हेराक्रूझ, सँतोस, रीओ दे जानेरो, माँतेव्हिदीओ, बुएनोस आयरिस, बाईआ, व्हलांका, मार्सेय, जेनोआ, ब्रिटीश आनी युरोपियन बंदरां.
केप मार्ग: ब्रिटीश आनी युरोपीय बंदरां, केपटाउन, दरबान, मोंबासा, मुंबय, मार्मागोवा,कलकत्ता, कोलंबो, सिंगापूर, पर्थ, एडिलेड, मेलबर्न, सिडनी, ब्रिस्बेन, ऑकलंड, वेलिंग्टन.
पॅसिफिक मार्ग: टोकिओ, योकोहामा, कोबे, ओसाका, व्हँकूव्हर, सॅन फ्रॅन्सिस्को, लॉस अँजेलीस, सिएटल, पर्थ, एडिलेड, मेलबोर्न, सिडनी ब्रिस्बेन, ऑक्लंड, वेलिंग्टन.पनामा कालवो मार्ग: पनामा आनी ऑस्ट्रेलिया, न्यूझीलंड, उत्तर अमेरिका, यूरोप ह्या देशांतलीं बंदरां.
सुएझ कालवो मार्ग: पोर्ट सैद आनी हेर बंदरां: गोंय: गोंय राज्यांत, उदका येरादारी मांडवी,आगशी, झुवारी, कोलवाळ, साळ ह्या न्हंयांतल्यान जाता. 1972 त ही भितल्ली येरादारी 218 मैल उदकामार्गाचेर पणजी (मांडवी न्हंय), कोलवाळ (कोलवाळ न्हंय), बेतूल (साळ न्हंय), तळपण (तळपण न्हंय) ह्या ल्हान धक्क्यांचेर सुरू जाली.
सुर्वेक न्हंय परिवहन खात्याचो एक विभाग Navigacao Fiuvial हांचेकडेन गोंयचें भितल्लें नौकानयन हो विशय आशिल्लो. तेन्ना ह्या खात्याकडेन 8 वाफोर आशिल्ले. ह्या वाफोरांवरवीं पणजी-सांवड्डे, पणजी-वळवय, पणजी-हळदोणें, पणजी-बेतीवेरें, पणजी-मार्मागोवा ह्या उदका मार्दावयल्या प्रवाशांची येरादारी जाताली. सध्या Caption of Ports ह्या खात्याच्या पुराय नियंत्रणाखाल गोंयचे ‘न्हंयपरिवहन खातें’ प्रवासी आनी माल हांचें हाड-व्हर करपाचो आनी हेर सगळो नौकानयनाचो कारभार पळेता. मडकय-कुठ्ठाळी, पणजी-बेती, कोलवाळ-माकाजान,रायबंदर-चोडण (माडेल), सांत इश्तेव-टोंक (खांडोळें), ओल्ड गोवा-पीयेदाद, शिवोली-चोपडें,पोंबुर्पे-चोडण, वळवय-सूर्ला ह्या उदकामार्गांचेर फेरीबोट सेवा वर्सूयभरचलता जाल्यार सां. ब्रास ते कांदोळी ह्या मार्गाचेर पावसाळो सोडून हेर द्सांनी फेरीबोट सेवा चलता. पणजी-हळदोणे, पणजी-नार्वे, पणजी-बिठ्ठोण ह्या मार्गांचेर वरस्यभर जाल्यार दोनापावल ते मार्मागोवा ह्या मार्गाचेर पावसाळो सोडून हेर दिसांनी लाँच सेवा चलता.
1930 त इंडियन को-ऑपरेटिव्ह नॅव्हिगेशन अँड ट्रेडिंग कं. लि आनी बाँबे स्टीम नॅव्हिगेशन क. लि. हांणी मुंबय ते मार्मागोवा अशी दिसपट्टी बोट सेवा सुरू केली. पावसाळ्यांत ही बोट सेवा सप्तकांतल्यान फकत एकदांच आसताली. सद्यांक फकत पणजी ते मुंबय अशी, पावसाळो सोडून, दिसपट्टी बोटसेवा सुरू आसा.
मार्मागोवा बंदर हें भारतांतलें एक म्हत्वाचें बंदर जावन आसा. सकयल दिल्ल्या तक्त्यावेल्यान ह्या बंदराच्या देशी आनी विदेशी वेपारांत गोंय मुक्तीआदल्या काळासावन 1970-71 वर्सा कशी वाड जाली, तें स्पश्ट जाता.
ह्या बंदरांत, मालाचें हाड-व्हर करप गोंय मुक्ती आदल्या काळांत 67.4 लाख टन आशिल्लें. तें 1969-70 त 90.3 लाख टन इतलें वाडलें. दर्यादेगेवेल्या वेपारांतूय भरपूर वाड जाली. गोंयच्या खणींनी मेळपी मँगनीज, लोखण सारकिलीं खनिजां खणीवेल्यान मुरगांव बंदरामेरेन व्हरपाखातीर त्या त्या कंपनीच्यो बार्जी आसात. गोंयचीं हीं सगळीं खनिजां फकत उदका- येरादारीवरवींच खणीवेल्यान मुरगांव बंदरांचेर व्हरतात. बार्जीचो उपेग करचे पयलीं ही येरादारी शिडांच्या व्हड्यांवरवीं जाताली. बार्जीचो उपेग जातकच व्हड्यांची येरादारी बंद जाली.
Kuxttoba
Kuxttoba zaun aslo ek Goenkar zo Portugez hanchea rajea viruddh aslo. To Rane familincho Salekar fanteantlo aslo. Kuxttobak 13 Jun 1871 farear jivexim marlo. Hech nanvachem deknni asa zantunt taka Miraxi Indiecho, Terror Goencho mhonnla. Hem kantar Remo Fernandesan aplea 1985 kantarancho album Old Goan Goldan gailolem.
Polleiat
वर्ग:Konknni वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok वर्ग:Romi panam
गरबा
गरबा गुजरात, राजस्थान आनी मालवा वाठारांत प्रचलित आशिल्लें एक लोकनृत्य. गरबा शब्दाची व्युत्पत्ती अशी: पयलींच्या काळांत नवरात्राच्या दिसांनी बुराक आशिल्ले घागरींत अखंड पणट्यो पेटोवन देवीकडेन दवरताले. ताका ‘दीपगर्भघट’ अशें म्हण्टाले. ह्या ‘दीपगर्भ’ शब्दांतल्या कांय वर्णांचो लोप जावन ‘गरबा’ हो अपभ्रंश रुढ, जालो असो समज आसा.
ह्या लोकनृत्याचें मूळ उगमस्थान गुजरात. कृष्णाची नातसून (बाणासुराची चली) उषा हिणें स्वता पार्वतीकडल्यान शिकिल्लें लास्यनृत्य सौराष्ट्रांतल्या गोपींक शिकयलें अशी एक आख्यायिका आसा. आजकाल हाका आर्विल्ले नृत्यकलेंत सुवात मेळ्ळी तरी ताचें मूळ स्वरूप लोकनृत्यात्मक जावन आसा. गुजराती भाशेंत हाचो उच्चार ‘गरबो’ असो करतात.
गुजरातांत चलयो-बायलो नवरात्राच्या दिसांनी ओले मातयेची, बुराक आशिल्ली एक घागर घेतात. धर्मीक विधी जातकच चुंबळीच्या आदारान ती घागर माथ्यार घेतात. मागीर वांटकुळीं उबीं रावतात. घागरीक आफडीनासतना दोनूय हातांनी ताळयो आनी चुटक्यो वाजयत अंबा, कालिका, रांदलमाँ ह्या देवींचीं स्तुतीगीतां गावन वेगवेगळे नाच करतात. कृष्णलिला, ऋतुवर्णनां वा समाजीक विशय हांचेर आदारिल्ल्या गीतरचनांचेर गरबा नाच जातात. आजकाल ताळ्यां-चुटक्यांच्या जाग्यार खंजिरी, मंजिरी, पणट्यांच्यो थाळ्यो ह्या साधनांचोय गरबा नाचांत आस्पाव जाला.
गरबा हें सौभाग्यप्रतीक अशें मानतात. आश्विन म्हयन्यांत नवरात्राच्या दिसांनी गरबा नाचाचो दबाजो जाता. बायलांचो गरबा नवरात्रांत ९ दीस जाता. दादल्यांचो गरबा दसरो जातकच सुरू जाता. नवरात्राचे रातीं मातयेच्यो दोन ल्हान-ल्हान घागरी एकार एक दवरतात आनी वयले घागरीचेर पण्टी दवरून तातूंत चार वाती पेटयतात. अशे तरेन ‘गरबा’ स्थापन जातकच बायलो ताचे भोंवतणी ताळयो वाजयत फेर धरून नाचतात. गोड आवाज आशिल्ली बायल पद म्हण्टा आनी नाचांत वांटो घेवपी हेर बायलो तिका एका सुरार आनी तालार साथ दितात. दरेक राती कमीत कमी पांच तरी पदां गावंकूच जाय असो नेम आसा.
‘गरबा’ आनी ‘गरबी’ अशे गरब्याचे दोन प्रकार आसात. शाक्त-शैव समाजाच्या गीतांक गरबा अशें म्हण्टात. हीं गीतां अंबाजी, बहुचरा, काली ह्या दुर्गारुपांच्या स्तवनाचीं आसतात. गरबी हो शब्द सगळ्यांत पयलीं १७ व्या शेंकड्यांत भाणदास हाणें वापरलो. नरसी मेहताचीं पदां गरबी ह्या सगरांत घेतात. गरबी हो प्रकार चड करून वैष्णवांचो आशिल्ल्यान त्या गीतांनी राधाकृष्णाचें वर्णन आसता. दयाराम ह्या कवीन उपाट गरबी-रचना केल्या, म्हूण ताका गरबीसम्राट अशें म्हण्टात. गरबा आनी गरबी हांच्या गावपाच्या प्रकारांनी लेगीत भेद आसा.
गरबा हो नृत्य-गीत प्रकार गुजरात-सौराष्ट्रांत खूब लोकप्रिय आसा. समाजाच्या सगळ्या थरांनी गरबाचीं वेगवेगळीं पदां आसात. गुजरातचे लोकजीणेचीं सगळी आंगां समाजीक, रागकी, इतिहासीक आनी पौराणिक अशा विंगड विंगड विशयांतसून ‘गरबा’ वरवीं प्रगट जाल्यांत.
पळेयात
वर्ग:Khell वर्ग:देवनागरी पानां
Vauraddeancho Ixtt
Vauraddeancho Ixtt Goyant dor sumanak prokaxit zaupi ek magazine. Hen 1933 vorsak sun thambon-nastanam prokaxit zata, ani Goeant soglleavon adleo publications-antleo ek. Pri. Arsencio Fernandes ani Pri. Graciano Moraes hannim hem suru kel'lem, magir them dhormprantacheo padricheo hatantsun Pilaracheo padricheo hatant ailem. Vauraddeancho Ixtt Goenkarank mhotveanche vixoiavoir boroita. Hem dor vorsak Konknni borovpiank ek puroskar-ui ditat.
http://www.v-ixtt.com/client/main.asp
वर्ग:Konknni pustokam वर्ग:Romi panam
आझाद गोमंतक दल
धडधाकट तरणाट्यांचो सशस्त्र पंगड धडोवपाक तांच्या मुखार जायत्यो अडचणी उप्रासल्यो. पूण ह्या सगळ्या गजालींचेर मात करून मे 1954 मेरेन कसलेंय काम करपाची तयारी आशिल्ल्या, चाळीस वावुरप्यांचो एक पंगड तयार केलो. पोर्तुगेज लश्करी शक्तीचो कणो मोडून उडोवचेखातीर कांय येवजणी आंखल्यो. ऑगस्ट 1954 च्या दुसऱ्या सप्तकांत दादरा, नगर हवेलीचेर हल्लो करपाचें थारायलें. 2 ऑगस्ट 1954 दिसा सिल्व्हासा शाराची सुटका केली. ताचे उपरांत आझाद गोमंतक दलाचे वावुरपी परते गोंयांत आयले. गोंयांत येवन तांणी पोर्तुगेजांआड झुजाची तयारी केली. इतलें म्हणसर पोर्तुगेजांनी आपल्या सैन्याचें आधुनिकीकरण केल्लें आनी प्रतिकार करपाची तयारी वाडयल्ली. हो बदल लक्षांत घेवन दल संघटनेन आनीक वावुरपी घेतले आनी तांकां प्रशिक्षण दिवपाखातीर शिबीरां घेतलीं. पुण्याचो कॅप्टन डी. जी. गोळे, दिल्लीचो कर्नल शेर जंग चौधरी ह्या अणभवी लश्करी ऑफिसरांच्या देखरेखीखाल हीं शिबीरां चलतालीं.तांकां आदार दिवपाक आझाद गोमंतक दलाचे मुखेल कार्यकर्ते, प्रभाकर विठ्ठल सिनारी उत्तरेक आनी प्रभाकर त्रिविक्रम वैद्य दक्षिणेक आशिल्ले. स्वयंसेवकांक विंगडविंगड विशयांचे गिन्यान दिवपाचो वावर श्यामराव लाड, झोटिको पी. द. सौझ आनी महाबळेश्वर नायक हांणी व्याख्यानांवरवीं केलो. ह्या व्याख्यानांत खास करून गोंयचें सुटके झूज, भारताचे सुटके झूज आनी समाजवाद अशेतरेचे जायते विशय आस्पावताले. झुजपाचें प्रशिक्षण आंबाली, वजरें, कुडाळ आनी पारघाट वाठारांतल्या रानांत दिताले. तुबकां आनी स्फोटकां वापरपाचें शिक्षण सत्तरींतल्या मोरलें आनी कृष्णापूर रानांनी तशेंच सांगें म्हालांतल्या दूदसागर आनी मोलें वाठारांत दिताले. ऑगस्ट 1956 मेरेन दोनशें चाळीस झुजारी तयार जाले आनी तांकां गोंयांत तशेंच दमणांत वेगवेगळ्या वाठारांनी नेमले. तांचो एकामेकांलागीं संबंद उरचो म्हूण आरोंदें, साताडें, बांदा, वजरें, तेरेखोल, कणकुंबी, कॅसलरॉक, कुमठा हांगा संपर्क केंद्रा चलतालीं. हीं संपर्क केंद्रां यशवंत नागडे,पुरुषोत्तम कवळेकार, सूर्यकांत नायक, रंगा नायक, आत्माराम मयेंकार, कृष्णा मयेंकार, कृष्णराव राणे, टोनी फेर्नांडीस, दत्ताराम देसाय, भिकुभाय पांडे आनी जगन्नाथ त्रिपाठी चलयताले.
डिसेंबर 1954 वर्सा दलाच्या कार्यकर्त्यांनी हल्ले करपाचें थारायलें. तेप्रमाण पोलीस ठाण्याचेर हल्लो करून आर्विल्ल्या शस्त्रांचो सांठो जप्त करपाच्या कामाखातीर दोन वावुरप्यांक नेमले. आर्विल्ल्या शस्त्रांचो वापर करून, पोर्तुगेज सत्ताधाऱ्यांक आझाद गोमंतक दल संघटनेची ताकद दाखोवपाक हे हल्ले धडोवन हाडिल्ले. तेचप्रमाण जानेवारी 1955 ते मे 1955 मेरेन तांणी पोर्तुगेजांच्या आर्विल्ल्या शस्त्रांचेर आनी दारु गुळ्याचेर जायत्यो घुरयो घाल्यो.
दल संघटनेच्या वावुरप्यांच्यो भूंयगत कारवायो बऱ्योच खर आशिल्ल्यान लिश्बोअ आनी पणजेच्या शासनाक गंभीरपणान दखल घेवची पडली. पूण दल संघटनेन हार मानीनासतना गोंयची सुटका जायमेरेन आपलो वावर चालू दवरलो.
चित्र प्रदर्शन
वर्ग:देवनागरी पानां
Dulpod
Dulpod zaun asa ek Goencho nach zo Goenche dispottim jiviache vixoiacher asta. Dulpodam ani Mande chod korun ekthai gaitat. Farar-far zatai ranantu ani Ya, ya, maya ya zaun asat don khup zana asleleo dulpodam.
वर्ग:Goencho songit वर्ग:Romi panam
Deknni
वर्ग:Goenche nach वर्ग:Romi panam
Dalgado Konknni Akademi
Dalgado Konknni Akademi zaun asa Ponnje hanga aslole ek sounstha ji Romi Konknni -che udorgote pasot kam korta. Haka 1988 vorsan Msgr. Sebastião Rodolfo Dalgado, hannem sthapit kel'lem. Hi akademi Konknni bhasen khup-xeo pustokam prokaxit korta.
वर्ग:Konknni वर्ग:Romi panam