cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
यानाडी
वर्ग:देवनागरी पानां
कुन्ही रिवार
कुन्ना रिवार हांचें पुराय नांव जॉकी ऐलिऑदोरू द कुन्ना रिवार. हांचो जल्म २३ जून १८०० जालो. कोंकणी आनी मराठी भाशांचो पुतुगेज विद्वान, इतिहासकार आनी संपादक म्हण फामाद आसा. ताचो बापूय आंतोनियू फ्रांसिश्कू रिवार हो इटालियन, जाल्यार आवय मारिया इझाबेल काश्तेलू ब्रांकू ही स्पॅनीश आशिल्ली. १८२४ त कोईंब्रा हांगांच्या विद्यापिठांत शिक्षणाखातीर तो गेलो. १८३६ त थंयसावन वैजकीशास्त्राचो अभ्यास ताणें पुराय केलो. पूण वैजकी करचे बदला तांणी एव्हॉर हांगा तत्वगिन्यानाचो शिक्षक म्हूण काम करपाक सुरवात केली.
कुन्ही रिवाराचें पयलें पावल गोंयात
कुन्ना रिवार १८५५ वर्सांक तोर्रींस नॉव्हश ह्या भारताच्या गवर्नर जनरल आपलो संचीव म्हण कुन्ना रिवाराक गोंयात हाडलो. ताचे आदी पुर्तुगालाक ते वाचप घराचे मुखेलपण सांबाळटाले. गोंयात आयिल्ले कडेन आपलो कारभार तांणी प्रमाणीक पणान चलयलो. तळमळीन आऩी लागणूकेन वावर करपी अभ्यासू वृत्तीचे कुन्ना रिवार हे सरकाराचे खाशेले अधिकारी थरले. सरकारान जुवांव द बार्रोश आनी दियोग कुटो ह्या इतियासकाराचेर अभ्यास करपाखातीर तांची नेमणूक केली. तेन्ना रिवार पगारा भायर एकूच सरकारी पयसो घेना आसतना तांणी भारतात कितलेशेच कडेन भोंवडी केली. कितल्याशाच नेमाळ्यांनी तांणी अभ्यास पूर्ण लेख बरयले. तांणी १८६६ वर्सांक ऑफ क्रानिस्ता तिसवाडी हें नेमाळें संपादीत केलें. ″पानोरामा″ ह्या नेमाळ्यातूच तांणी लेखकय बरयले. ह्या लेखांतल्यान तांणी गोंयचो इतिहास लोकांमुखार मांडलो. पुतूगेज राजवटी वेळार आनी ताचे आदी गोंयची सामाजीक, सांस्कृतीक आऩी भाशीक जीण कशी आशिल्ली, ह्या वाठारांतले राजकीय चित्र कशे आशिल्ले हाचो तांणे अभ्यास केलो. तेच प्रमाण गोंयच्या अधिकाऱ्यान पुर्तुगेज राज्याक बरयल्लीं पत्रां आनी पुर्तुगेज राज्यान गोंयच्या अधिकाऱ्याक बरयल्लीं पत्रां तांणी सोदून काडलीं. त्या वेळार वयले कायदे तांणी उजवाडाक हाडले.
मास्टर दीनानाथ मंगेशकार
मास्टर दीनानाथ मंगेशकार हे मराठी गायक,नाट्यअभिनेते,संगीतकार आशिल्ले
कुन्ही रिवार
कुन्ही रिवाराचें कोंकणी काम
कुन्ना रिवार हांणी कांय कोंकणी ग्रंथ परत संपादून हाडले. मिशनरी पाद्रीचो वावर तांणी फुडले पिळगे खातीर मेळोवन दिलो. तांचो कोंकणी भाशे वयलो इतिहासीक प्रंबध म्हळ्यार गोंयच्या १६ व्या १७ व्या शेकडया आदले धरून मुखावेले राजकीय आनी सामाजीक स्थितीचे चित्रण जावन आसा. तातूंल्यान तांणी कोंकणी मनशां भितर स्वताचे अस्मितायेची कीट पेटयली. भास, संस्कृताय, अस्मिताय हांची खरेपणान वळख घडयली. भाशेची व्हडवीक सांगून तांणी कोंकणी समाजाक एकठांय हाडपाचो वावर केलो. आपली भास ही आपल्या अस्मितायेची कुरू आसा. ती भास सारकी केळयली जाल्यार हेर भासो समजूक सोपें जाता. हे भाशे वरवी संवसाराचीं दारां उक्तीं जातात आनी हे आपले मायभाशेक मानाच्या पाठार बसोवपाचो वेळ आयलां अशें सांगून कोंकणी समाज्याक स्वाभिमान भेटोवपाचे काम तांणी केलें. आपल्या निबंदांत तांणी सांगलें, कोंकणी भाशेची बरपावळ तयार जाल्ली आसा. तिका स्वतंत्र व्याकरण आसा. ती गोंयात पुरातन काळा सावन घोळत आयल्या. विदेशी अभ्यासकांनी तिचो खोलायेन अभ्यास केला. सुरवेक १०० वर्सां तांणी कोंकणी मरणाचें फर्माण काडलें आनी हे भाशेक परत वयर काडपाचो वेळ आयला आनी हे काम कोंकणी मनशानी करचें पडटलें. कोंकणी भाशेचेर जाल्लो अन्याय पळोवन तिका न्याय दिवपाक बरयल्लो ग्रंथ कोंकणीचो पुर्न जल्माचो ग्रंथ जावंक पावलो. कुन्ना रिवारा कडल्यान उर्बा घेवन मॉसिन्यार सॅबास्तियांव रोदोल्फ दाल्गाद, एदुआर्द ब्रन्द द सौज, फादर मोराइश हे कोंकणी वावरूपी मुखार आयले. कोंकणीच्या पुर्न जल्माचो काळ हांगां सावन सुरू जालो.
मास्टर दीनानाथ मंगेशकार
जल्म
दीनानाथ मंगेशकार हांचो जल्म 29 डिसेंबर 1900 ह्या दिसा मंगेशी जालो.
कुन्ही रिवार
कोंकणीक उचेल्या पांवड्यार व्हरपाचो वावर
कुञ रिवार जेन्ना गोंयात आयलो तेन्ना कोंकणी भास सकयल्या पांवड्यार पाविल्ली.कोंकणी भाशेची शेणून गेल्ली व्हडवीक आनी गिरेस्तकाय कुञ रिवारान आपल्या बरपाच्या रूपान परत लोंका मुखार हाडली. आपल्या इतिहासीक प्रबंदांत तांणी भाशेच्यो विंगड विंगड मोडी आनी तरा दाखोवन दिल्यात. मुळाव्या शाळांनी कोंकणी भास लागू जावंक जाय आनी भुरग्याचें शिकप माय भाशेंतल्यान जांवक जाय अशें मानपी आनी ते खातीर वावरूपी ते आशिल्ले. कोंकणी समाजाक आवय भाशेची व्हडवीक सांगतना तांणी मुळाव्या पांवड्यार कोंकणी शिकोवपाखातीर एक अभ्यास क्रम तयार केलो. ते खातीर सरकारी पांवड्यांवेल्यान खर यत्न केलो. पूण सरकार आनी कुञ रिवार हांचे भितर मतभेद निर्माण जाले. कोंकणी विशीं चलयल्लो वावर खंडीत जालो(खंड पडलो). गोंयांत सावन तांची बदली केली. कुञ रिवार गोंयांत सावन गेलो, पूण वतना कोंकणी खातीर वावरूपी नवे अभ्यासक तयार करून गेलो. पुर्तुगेज राजवटीन कोंकणीच्या मर्णाचें फर्माण काडल्या उपरांत आनी गोंय मुक्त जांवचे पयली कोंकणीक पुनरजल्म भेटोवपाचो म्हत्वाचो वावर जालो. ह्या वावरांत कुञ रिवाराक म्हत्वाची सुवात आसा.
मास्टर दीनानाथ मंगेशकार
जीवन
मास्टर दीनानाथ मंगेशकार हे मराठी गायक,नाट्यअभिनेते,संगीतकार आशिल्ले. ह्या गायक नटाक श्री. कृ. कोल्हटकरांनी मास्टर ही उपाधी दिली आनी तेन्ना सावन तांका मास्टर दीनानाथ मंगेशकार ह्या नांवान वळखूंक लागले. दीनानाथांच्या पूर्वजांचे मूळ आडनांव नवाथे, वतनी नांव देसाय. पूण देवाचेर अभिषेक करताले म्हणू अभिषेकी. गणेशभट आनी येसूताई अभिषेक हांका चार भुरगी जाली. दीनानाथ व्हड तांचे उपरांत विजया (विजया कृष्णराव कोल्हापूरे) मागीर कमलनाथ आनी निमाणी देवयानी. दिनानाथाक जल्मांतच अद्वित्य गऴो, ना आडखऴपी वाणी,तल्लक बुद्दी हे गूण आसले. बरो चढो सूर, भिंगरी सारखी घुवपी तान आनी स्वरांच्यो थारिल्ल्यो जागो ही तांका देवान दिल्ली देणगी आसली.
शिक्षण
बाबा (रघुनाथ मामा) माशेलकार हे दिनानाथाचे पयले गुरू. ते उपरांत रामकृष्णबुवा वझे, गणपतीबुवा भिलवडकर, भाटेबुवा, निसार हुसेन, कथ्यक नर्तक सुखदेव प्रसाद हांचे कडल्यान ते गाणे शिकले. त्या काळांत सुमार पांच हजार दुर्मिळ रागरागिण्याचो, चिजांचो संग्रह तांचे लागी आशिल्लो.
संदर्भ
भांगरभूंय दिसांळे 29 डिसेंम्बर 2018</ref‌‌‌)
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh
सफरचंद
thumbnail|Red Apple (from India)सफरचंद हे थंड हवामानांत जावपी फळ. Pyrus Malus L. हें ह्या फळझाडांचे शास्त्रीय नांव. हें झाड सुमार १५. मी उंचायेमेरेन वाडटा. पानां लंबगोल, ४-५ सेंमी. लांब, मोव आनी दात-यो कडो. मदीं मात्सो गुलाबी रंग आशिल्लीं धवीं फुलां घोंसांनी येतात, फळा मासाल, गोल आसता. पयलीं पोपटी रंग आसता, मागीर गुलाबी, तांबडो जाता.
भारतांत ह्या पिकाखाला सुमार १३,००० हेक्टर सुवात आसा. पंजाब, उत्तर प्रदेशचे कांय वाठार, काश्मीर दिमाचल प्रदेश ह्या राज्यांनी सफरचंदाची लागवड मोठ्या प्रमाणांत करतात. जगांत अमेरीका, जपान, ऑस्ट्रेलिया ह्या देशानी सफरचंदाची लागवड व्हड प्रमाणांत जाता. गोंयचें हवामान सफरचंदाचे लागवडीक योग्य नाशिल्ल्यान गोंयांत ह्या पिकाची लागवड जायना.
ह्या पिकाक ब-या निच-याची आनी लोनी प्रकारची जमीन मानवता. सफरचंदाचे दोन प्रकार आसात- ट्रीप्लॉयड (Triploid) आनी डीप्लॉयड (Diploid). डीप्लॉयड ह्या प्रकाराची चड प्रणांत लागवड करतात.
सफरचंदाच्यो खुबश्यो जाती आसतात. रेड डोलीशीयस, गोल्डन, वरेस्टर, पियरमेन, न्यूवटन वंडर, कींग ऑफ पीपीन, रॉयल डेलेशीयस, रीर्चाड, आम्ब्री, काश्मीरी, ब्लड रेड, व्हायट, डॉटेड रेड, बेन डेव्हीस, ग्रॅमी स्मीथ ह्यो कांय मुखेल जाती.
लागवड करपाखातीर पयलीं दोळो भरून कलम तयार करतात आनी उपरांत लागवड करपाखातीर वापरतात. लागवड खंयच्याच तेपार करपाक जाता आसलीतरी, फेब्रुवारी- मार्च ह्या म्हयन्यांनी चड करून लागवड करता. लागवड करताना दोन झाडांमदलें अतंर ७.५ x ७.५ सेंमी. इतके दवरतात. कलम लावपाखातीर ५० x ५० x ५० संमी. आकाराचे नेम काडटात. ह्या नेमांत पांच कायली कंपोस्ट आनी उरिल्ली माती घालून कलम लायतात. झाडाक वळण दिवपाक, फुलां तशेंच फळां येवपाक झाडाची छाठणी करातात. छाठणी करून झाडाचो मध्य भाग सदांच उक्तो दवरतात. ४-५ वर्सांनी झाडाक फळां योवपाक लागतात. १२-१८ वर्सानी भरपूर पिकावळ मेळटा.
वर्ग:देवनागरी पानां
आंजिराच्या झाडाची वपार
आंजिराच्या झाडाची वपार
Anjirachea Zhaddachi Vopar - The Budding Fig Tree ( parable )
वपारिंचो हेतू
तेदनां शिसांनीं लागीं सरुन ताका विचारलें: "वपारींनीं तांचे कडे कित्याक उलयताय?" ताणें परतीपाळ केलो: "कित्याक सर्गींच्या राज्याचे गूट वळखूंचें देणें तुमकां दिल्लें आसा; तांकां हेरांक ना. आसा तांकां देव आनींक-उय दितलो आनी तांचें माप भरन अत्तलें; पूण ना तांकां, आसा तें पोरयान तांचे कडलें देव काडून घेतलो. देखून हांव वपारींनीं तांचे कडे उलयतां, कित्याक पळेवन-उय तांकां दिसना, आनी आयकुन-उय तांकां आयकना आनी समजयी ना."
"आयकुन-आयकून तुमकां काय, समजचें ना; पळेवन-पळेवन तुमकां काय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जोड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दोळे धांपलले आसात; ना तर दोळयांनीं तांकां दिसूंक लागतलें, कानांनीं तांकां सारकें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां समजतलें, आनी, तीं परतून येवन, हांव तांकां बरीं करीन ."
आंजिराच्या झाडाची वपार
पवित्र पुसतक लुकास २१ ː २९-३३ (मातेव २४:३२ फ.; मार्क १३:२८ फ.)
२९ आनी ताणें एक वपार सांगली: "आंजिराच्या झाडाक आनी हेरां सगळ्या झाडांक पळेइयात. ३० तांकां कंबरी फूटतात तेदनां गीं लागीं पावला म्हण तुंकां कळून येता; ३१ तशेंच ह्यो सगळ्यो वसतू घडलेल्यो तुमी पळेतोच, देवाचें राज लागीं पावलां म्हण जाणो जायात. ३२ हांव तुंमकां खरेंच सांग्तां: हें सगळें घडले बगर ही पिनड्का अंतर्ची ना. ३३ अंत्राळ आनी प्रिथूंम सर्तलीं, पूण म्हजीं उतरां सर्चीं नांत."
“वपारिंनीं उलयतलं, संवसार रचलल्याक गुपीत आसलेल्यो वसतू उक्त्यो कर्तलो”, हें प्रवादियाचें उतर अशें खरें जालें. (मातेव १३:३५)
पळेयात न्याळ
The Budding Fig Tree, Commentary & Meditation
वेळ्ळी
वेळ्ळी (६२६९२१)
वेळ्ळी हो दक्षिण गोंय जिल्ह्यांतल्या साश्टी तालुक्यांतलो ८१४ हेक्टर क्षेत्राचो गांव आसून २०११ च्या जनगणने प्रमाणें ह्या गांवांत १५३६ कुटुंबां वा वट्ट ५९५५ लोकसंख्या आसा. लागींचें शार कुंकळ्ळी ६ किलोमीटर अंतराचेर आसा. हातूंत २८०५ दादले आनी ३१५० बायलां आसात. हातूंत अनुसुचीत जातीचे लोक ५३ आसून अनुसुचीत जमातीचे २०२१ लोक आसात. ह्या गांवचो जनगणनेतचो स्थळ निर्देशांक ६२६९२१ आसा.
शैक्षणीक सुविधा
गांवांत २ खाजगी पूर्व-प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत २ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत २ खाजगी प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत १ शासकीय कनिश्ठ माध्यमिक शाळा आसा. गांवांत २ खाजगी कनिश्ठ माध्यमिक शाळा आसा. गांवांत २ खाजगी माध्यमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा (कुंकळ्ळी) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (कुंकळ्ळी) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (वेर्णा) १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय (बांबोळी) १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवस्थापन संस्था (मडगांव) १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (वेर्णा) १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (मडगांव) १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (चिंचोणें) १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगां खातीर खाशेली शाळा (मडगांव) १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजीक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत १ प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसुती आनी बालकल्याण केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा.
गांवांत १ कुटुंब कल्याणकेंद्र आसा.
वैजकी सुविधा (अशासकीय)
गांवांत २ एमबीबीएस पदवीधर वैजकी वेवसायी आसा.
गांवांत २ वखदालय आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाच्या उदकाची पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्ल्या उदकाची पुरवण ना. गांवांत धापिल्ल्या बांयच्या उदकाची पुरवण ना. गांवांत उघड्या बांयच्या उदकाची पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपच्या उदकाची पुरवण ना. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाच्या उदकाची पुरवण आसा. गांवांत झरीच्या उदकाची पुरवण आसा. गांवांत न्हय/खाजनाच्या उदकाची पुरवण ना. गांवांत तळी/कोंडाच्या उदकाची पुरवण आसा. गांवांत अन्य पद्धतीच्या उदकाची पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध आसा. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्लें सांड उदक. हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनीक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रां ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामुहीक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनीक येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध आसा. गांवांत पोस्ट आनी तार ऑफीस उपलब्ध आसा. गांवचो पीन कोड ४०३७२३ आसा. गांवांत दुरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दुरध्वनी केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुविधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुविधा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी कुरियर उपलब्ध ना. सगळ्यांत लागीं खाजगी कुरियर ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना. सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध ना. सगळ्यांत लागीं ऑटोरिक्षा व टमटम ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध ना. सगळ्यांत लागीं टॅक्सी १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओडिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/न्हंय बोट सेवा उपलब्ध ना. सगळ्यांत लागीं समुद्र/न्हंय बोट सेवा ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना. सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडला. जिल्ल्यांतलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडला. जिल्ल्यांतलो अन्य रस्तो गांवाक जोडला.
सगळ्यांत लागीं येरादारी करपा सारखो जलमार्ग १० किलोमिटरा परस चड अंतराचेर आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामा खातीर गिमांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दिसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामा खातीर हिंवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दिसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामा खातीर गिमांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दिसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामा खातीर हिंवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दिसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपारा विशीं कामा खातीर गिमांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दिसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपारा विशीं कामा खातीर हिंवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दिसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यां खातीर गिमांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दिसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यां खातीर हिंवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दिसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
वेळ्ळी ह्या गांवांत जमिनीचो वापर सकयल दिल्ल्या प्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
वेळ्ळी ह्या गांवांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): तांदूळ, खारें.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय़ वर्ग:दक्षिण गोंय वर्ग:साश्टी तालुका वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे
Bonderam
Bonderam, divadde, ek lhanshea zunveacho, konnsachem fest zaun assa. ho fest agust mhoinneachea chovthea sonvara disa zata.
Itihas
'bonderam', khore mhonllear bautte. Portugez kallar, don ganva - piedade ani sao mathiasa modem sodanch bhattank lagun zogddi zatalim. him zogddim soddovunk portugezan soglleam ximacher bautte laile.hem karia thoichea lokank avddunk na ani taka viroddh korpak tea bautteancher fator marpak laglea. heam ghoddnukechea ugddasak tornatte chole danddeank bonderam laun ganvant pursanv kaddta.
Somorombhnni
bonderachea fatravnnechi yad korpak, ho ganvcho lok fotashacho vapor korta. tefllam vo assalleancheo biyo kondyachea pokoll vatentlean zoran soddtat. heo zoran soddilleo biyo khub dukhtaleo ani haka lagun, sorkaran atamchea kallar hacher bandhi keli.
adlea kallar Navelim, Goltim, Malar ani Naroa hea ganvchea communidade ho utsav monoitale. atam hea utsovak Goyche Poryatak khatem modot korta dekhun tache vyovsayikaronn zalam. 2000 voros savn Sao Matias(Malar) ganvchea lokan,anink ek bonderam utsovachi survat keli. ho utsov Divaddechea bonderam disachea ek sumana adinch monoita.
sandarbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Festam, Zatra ani Porbo वर्ग:Romi panam
Amir Khusrow
Amir Khusrow
Amir Khusrovh (zolm 1253; moronn 1325).
Farsi bhaxentolo namnecho bharti-i kovi, vidvan ani songitokar. Tachem purai namv obul-hoson yominonud'din omir khusrovo dehlovi. Tacho zolm' etta jilheantlea (ut'tor prodex) pottiali gamvant zalo. Tacho bapuy omir soifud'din mohmud ho turkostanantolo sordar axil'lo. To oltomoxoche mustint bhartant yeun sthayik zalo. Tachi auy bharti-i axil'li. To dha vorsacho astonach tacho bapuy bhair poddlo. Tachea ajean (auycho bapuy) ani auyn taka vaddoilo. Lhan astonach to nizamud'din oulia hea sotpuruxacho onuyayi zalo. Tachevixim khusrouk khub ador ani mog axil'lo.
Tannem lhan astonach kovita borounk survat keli toxench farsi, orbi, turki ani hindi hea bhaxancho obheas kelo. Dil'lichea rajdorobarant rajkovi mhunn tannem khub vorsam kam' kelem. Koikubad hea sultanan taka ‘molik-ux-xuora’ mhollear ‘kovismratt’ oxi podvi dili.Igannantole farsi vidvan tacho ‘tuti-e-hind’ (bhartacho popott) mhunn gourou kortale. Tachi kauy nirmonni khub unch pamvddeachi zaun asa. To farsi bhaxentolo namnecho kovi axil'loch te bhair bhaxaxastrogone, songitokar, guddhvadi ani oxttotasancho vidvan osi tannem kirt melloili.
Hindustani songitachea mollar tannem moladik vaur kelo ani tem chodd somridhd kelem. Kaim nove rag ani mixr rag toyar korun te lokam'modim pauylem. Dekhik- yomon, koleann, kafi, bohor, jhilof, sanjgiri, mojir, forgon, sormodi adi. Sotar hem vady lokam'modim pavoupachem xrey takach vota. Kovali pod'dotichi gaiki khursoin poilim sodun kaddli oxem mhonnttat. Pokhvazaposun toblem ani ddoggo oxe don bhag korun tachem ek novem vady tannem toyar kelem ani procharant haddlem. Taka songitotgoneamni ‘naik’ oxi bhoumanachi podvi dil'li.
Farsintlea namnechea kovim'modim tachi gonn'na zata. Tachea kaveant sokhol onubhuti, kolponaxkt ani khas korun bharti-i upma ani olonkar hancho aspavo asa. Tannem gody kauy legit boroilam. Tatunt tachi svotontr xoili disun yeta. Bhartavixim taka upatt mog axil'lo. ‘nuh sipihor’ hea tachea gronthant tannem bhartachem ginean ani somskritai hancho bhoumanan ul'lekh kela.
Tachi gronth nirmonni oxiH panch kovitam jhele (divan): 1.Tuhfotul-sigor (1272) 2.Vostul hoyat(1285) 3. Gurrotul-komal (1294) 4. Bokiya-e-nokiya (1316) ani 5. Nihaitul- komal (1324). Panch itihasik khonddkaveam (tarikhi mosnoviam) – 1. Kiranus-soden (1289) 2. Miftahul-futuh (1291) 3. Khijror kham doul rani(1316) 4. Nuh sipihor (1318) ani 5. Tugsok nama(1324). Him khonddkaveam razanchem ani sultanachem tustecher adaril'lim asat.
Irannocho namnecho farsi kovi nizami-e-gonjvi (sumar 1141-1203) hannem ‘khomsa’ mhollear panch mosnoviam boroileat, tacho adrx fuddem dourun khusroun 1298 te 301 hea kallant panch mosnoviam boroileo. 1.Motolo u’lo onvar 2. Xiri khusrovo 3. Mojnum loila 4. Aina-i-sikondori ani 5. Hoxt-bihixt. Tin gody gronthH 1. Khozainu,lo futuh (ol'la- ud'din khiljichea kallcho itihas) 2. Iozaje khusrovi (sfutt lekhancho jhelo) 3. Ofzolu’ lo fovaid (nizamud'din oulia hachea vochnancho ani updexamocho jhelo).
Zovahore khusrovi hea namvacho ek kauyojhelo asun tatunt tache dohe,git, poheliam (kuttkauy) ani farsi-hindi bhorosl'lim kaim podam hancho aspavo asa. Tannem hindi bhaxentuy borich gronth rochnnuk kelea oxem mhonnttat. ‘khalik bari’ namvacho tacho hindi godyogronth namvajil'lo asa.
Polleiat
Amir_Khusrow
वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam वर्ग:Romi panam
Pap Saib Francis
.... Page needs to be expanded thumb|Pap Saib Francis (2021)
Poilo Jesuit Pap Saib
Pap Saib Francis hem nav tanem ghetlem, Saint Francis d’Assisi hea santachea manak. Pap Saib zaun asa poilo Jesuit Pope ani poilo Americas hea Bhumikhondd-acho.
Dokxin Bhymychɒ
To zaun asa poilo Pap Saib dokxin bhumycho ordho vantteantlo toxem poilo Europa bahircho Pap Saib, Syriachea Gregory III rea uprant, zo somplolo 741 vorsak.
Argentina dexachɒ
Zolmolo, Buenos Aires hea Argentina dexachea gavant. Tajim Avoi Bapuichem nav Mario José Bergoglio and Regina María Bergoglio (née Sívori)
Polleiat
Pope_Francis
वर्ग:Konknni वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam वर्ग:Dhorm / Religion वर्ग:Romi panam
अरबस्तान
अरबस्तानः
आशिया खंडाच्या नैऋत्य तोंकावेलो व्हड द्वीपकल्प. हाचे दक्षिणेक अरबी दर्या आनी एडनचें आखात (Gulf). अस्तंतेक तांबडो दर्या आनी सिनाय द्वीपकल्प, उदेंतेक इराणचें आखात, आग्नेयेक ओमानचें आखात आनी उत्तरेक जॉर्डन आनी इराक हे देश आसात. उत्तरेवटेन अरबस्तानचें वाळवंट खंय सोंपता. आनी सिरिया- इराकचें वाळवंट खंय सुरू जाता हें सांगप कठीण आसले तरी कुवेत आनी सौदी अरेबियाच्या उत्तर शीमे मेरेन अरबस्तानाचो व्दीपकल्प पातळला अशें मानतात. अरबस्तानाची चडांत चड लांबाय 1,930 किमी., रुंदाय 2,090 किमी. क्षेत्रफळ 25,90,000 चौ. किमी. अरबस्तान आनी आफ्रिका खंड सिनाय व्दीपकल्पाक लागून एकामेकांक जोडल्यांत. दक्षिणेवटेनचो सोकोत्रा जुंवो राजकी नदरेंतल्यान न्हय तर मनीसशास्त्राचे नदरेंतल्यान अरबस्तानाचोच एक वांटो जावन आसा. राजकी नदरेंतल्यान सौदा अरेबिया, येमेन, मस्कत आनी ओमन, दक्षिण येमेन, ओमनच्या वाठारांतलीं अमीर राज्यां जांकां म्हणटात अशीं सात ट्रुशियल राज्यां, कुवेत, बाहरीन आनी कतार हांचो अरबस्तानांत आस्पाव जाता.
पठाराचो भितरलो वाठार सुमार ६००-९०० मी. उंचायेचो आसा. हो चडसो वाळवंटांनी भरला. मदींमदीं स्टेप्स सारके तणाचे वाठार दिसून येतात.
उत्तर वाठारांतल्या अकाबाच्या आखाता सावन जाफ ते कुवेत अशी आडी मारीत जाल्यार हे आडयेचे उत्तरेवटेन सपाट मेकळो मळांचो वाठार आसा. हातूंतलो कांय वाठार तणाचो जाल्यार उरिल्लो रेंवेन भरला. हाका ‘बडिएत पश् शाम’ म्हळ्यार उत्तरेवटेटो तणाचो वाठार अशें म्हणटात. हाचे दक्षिणेक म्हळ्यार जावफ आनी हायल ह्या शारांच्या मदल्या वाठारांत ‘नफूद’ हें अरबी नांव आशिल्लें वाळवंट आसा. हाचोच एक अशीर कुडको रियाधच्या उदेंतेक दक्षिण- उत्तर 1,300 किमी. पातळिल्लें वाळवंट म्हळ्यार दाहना. ताचे उदेंतेक इराणच्या आखाताक तेंकून आशिल्ली दर्यादेग आसा. ह्या वाठारांत साव्या उदकाच्यो झरी आनी बांयो आशिल्ल्यान लोकवस्तीचें प्रमाण चड आसा. हांगा सांपडपी तेलाक लागून हांगा बंदरीं बांदल्यांत. दक्षिणेवटेन ‘रब-अल्-खली’ (शून्यालय) नांवांचें भयांकृत वाळवंट आसा. ताका फाव सारकेंच हें नांव आसा. नफूद आनी रब-अल्-खलीच्या मदीं अस्तंतेक आशिल्ल्या वाठाराक ‘नेज्द’ म्हणटात. हांगा वाळवंटा वांगडाच हरयाळेचे वाठार आसात आनी हेर वाठारां कडेन तुळा करीत जाल्यार हो वाठार बरोच पिकाळ आसा. शिंयाच्या तेंपार हांगा केन्ना केन्नाय पावस पडटा आनी सगळेवटेन हरयाळी वाडटा. हे हरयाळेचेर अरब लोकांच्यो बोकड्यो, मेंढरां आनी ऊंट हांचें कांय दिसां खातीर पोट भरता.
अरबस्तान सामको गरम आनी सुको वाठार जावन आसा. गिमांतलें तापमान केन्नाकेन्नाय 45° से. मेरेन पावता. वर्सांतल्यान चडांतचड ८-१० सेंमी. पाव,स पडटा. वाळवंटांतल्या वाटारांनी केन्नाय चुकून पावस आनी करे पडटात आनी न्हंयांक आनी व्हाळांक हुंवार येता. फाटोफाट तीनचार वर्सां पावसाची सुलूस लेगीत केन्ना केन्नाय लागना, पूण दक्षिण आनी नैऋत्य वाठारांत मोसमी वाऱ्याक लागून ५० ते १०० सेंमी. पावस पडटा आनी ताचो शेतवडी खाचतीर उपेग जाता.
न्हंये सारको एकूय उदकाचो प्रवाह अरबस्तानांत ना. पूण पूर्विल्ल्या काळांत व्हांवपी आनी आतां सुकून गेल्ल्या न्हंयाच्या पात्रांतल्यान केन्नाय आयिल्ल्या हुंवाराचें उदक व्हांवन वता. ह्या पात्रांक वाडी म्हणटात. ह्या वाठारांत भुंयेच्या पोटांत उदक सामकेंच उमें मेळटा. ह्या वाड्या वेल्याव पूर्विल्ल्या काळांतले लमाणी आनी यात्रेकरुंचे पंगड हांचे मार्ग थारावंक मेळटात.
पावसाचें सामकेंच उणें प्रमाण आनी जमनींतली खारसाण हाका लागून अरबस्तानांत व्हडले रुख नात. ल्हानसान झोंपाकूच हांगा झाडांची सुवात मेळ्ळ्या. दक्षिण वाटारांत आनी चिखलाच्या जाग्यांचेर गंव, बार्ली (सवाद) कड्डणां आनी कांय जाग्यांचेर तांदूळ पिकता. येमेनांत पावसाचें प्रमाण त्या मानान बरें आशिल्ल्यान आनी हेर वातावरणाक लागून काफये रोंपयो जातात. मोचा बंदरांतल्यान काफयेची निर्यात जाता. खाजूर हें हांगाचें म्हत्वाचें पीक. खाजराच्यो शंबरांवयर जाती आसात आनी सगळ्यांत बरो खाजूर ओमान आनी मदीनाच्या वाठारांत जाता. ऊद, हिराबोळ, लजेझाड, बाभळीचे कांय प्रकार, कोरफड (Aloe Vera), कणेर,झाऊ, (athel tamarisk) हा वनस्पत आनी वांटकुळे अळूंब सगळेवटेन जातात. अरबस्तानांत भाज्यो चडशो जायनात, पूण डाळींब, जर्दाळू, लिंबू, काळंगां, केळीं, सफरचंद, बदाम ह्या सारकीं फळां जातात.
बिबटो वाग, चित्तो, तरस ही रानवटी मोनजात आनी सुणो, माजर, बोकड्यो, मेंढरां, गाडव, घोडो, उंट ही पोसपाची मोनजात हांगा आसा. गरूड, माळढोक, ससाणो, शिकरा, हुप्पी (मेस्तसुकण्यावरी दिसपी), चंडोल, नायटिंगेल, पारवे, तित्तीर हीं सुकणीं हांगा सगळे कडेन दिश्टी पडटात. तोळांचे चोमे अरबस्तानांत बरेच सांपडटात. गांचो खावपांतय उपेग जाता. घोडो आनी उंट हे प्राणी अरबांक खूब आवडटात. अरबी घोडे जगांत सगळ्यांत नांवाजिल्ले आसात. अरबांची जीण उंटाक लागून बरीच सोपी जाल्या. उंटांच्यो तरेकवार जाती आनी पिरायेप्रमाण जावपी अवस्था दाखोवपी सुमार एक हजार उतरां अरबी भाशेंत आसात. हाचे वेल्यान हांगाच्या लोकांक उंटाचें म्हत्व कितलें आसा तें समजून येता. पट्यापट्यांचे विखयाळे पाणसोरोप हांगा आसात. बांगडे, ट्युना, पोर्गी, ताल्ले, ह्या सारकें नुस्तें, खुबे, मानगीं आनी कांय प्रमाणांत देवमाशेय हांगा दिश्टी पडटात.
पुर्विल्ल्या काळांत अरबस्तानांत बांगरा-रुप्याच्यो खणी आशिल्ल्याचें सद्याच्या अवशेशांवेल्यान दिसता. हेजॅझांतल्या पोरन्या खणींतल्यान भांगर-रुपें हीं खनिजां हालींच वयर काडलीं. इराणचें आखात पयलीं मोतयांच्या उत्पादना खातीर नामनेचें आशिल्लें. पूण १९३० उपरांत जपानी कृत्रिम मोतयांच्या प्रसाराक लागून अरबस्तानांत मोतयांचें उत्पादन फाटीं पडलें.मात इराणी मोतयांच्या मोलाक लागून फुडाराक ताका बरेंच म्हत्व येवपाची शक्यताय आसा. विसाव्या शेंकड्यांत अरबस्तानाचें म्हत्व हांगाच्या तेला सांठवणीक लागून वाडलें. १९३२ वर्सा बाहरीनच्या वाठारांत तेल मेळ्ळ्या उपरांत अरबस्तानांत तेल सोदपाच्या कामाक नेटान सुरवात जाली. फुडल्या कांय वर्सां भितरच कुवेत, कतार, साउदी अरेबिया सारक्या वाठारांनी तेल सांपडलें.जगांतल्या वट्ट तेलसांठवणींतलें सुमार 35% तेल अरबस्तानांत आशिल्ल्याचो अदमास आसा. हांगा तेला वांगडाच सैमीक वायूचीय व्हड सांठवण आसा. हालींच्या काळांत सामक्याच कमी प्रमाणांत ह्या वायूचो उपेग जाता. बऱ्याच व्हड प्रमाणांत भांडवल घाल्यार ह्या वायूचो पुरायपणान उपेग करूमक घेवंक मेळटलो. ह्या दोन सैमीक गजालीमंक लागून जगाच्या राजकारणांतय अरबस्तानाक बरेंच म्हत्व मेळ्ळां.
इतिहासः
सामक्या पोरन्या अरबस्तानाची चडशी म्हायती मेळना. विंक्लर आनी चेटॅनी हांच्या मताप्रमाण सेमिटीक वंशाचे मूळ थळ हांगा आशिल्लें. पूण हें मात सगळ्यांक मानवना.पूर्विल्ल्या काळांत हो देश सामको पिकाळ आशिल्लो. ल्हव ल्हव मध्य अरबस्तानांतल्यो न्हंयो, झरी, सुकून गेल्या उपरांत थंय वाळवंट निर्माण जालें. उणें उत्पादन, लोकसंख्येची वाड ह्या गजालींक लागून हांगाचें लोक सिरिया, मॅसोपोटेमिया ह्या लागसुल्ल्या पिकाळ वाठारांनी रावंक गेले आनी सिरियन, कॅननायत, ऑरेमियन, फिनीशीयन, हिब्रु अशीं तांकां नांवां मेळ्ळीं.अरबस्तानांतल्या दंतकथां प्रमाण मुळाव्या अरबांचे उत्तर आनी दक्षिण अशे दोन पंगड आशिल्ले. बायबलांतल्या ‘जेनेसिस’ (Genesis) अध्यायांत ‘शेम’ नांवाच्या मूल पुरसा सावन ह्या दोन पंगडॆचा रचणूक जाली अशें म्हणटात.
इ.स. पयलीं १० शेंकड्यांतलें सबा (बायबलांतलें शीबा) हेंच दक्षिण अरबस्तानांतलें पूर्विल्लें राज्य आसूं येता. इ. स. पयलीं ७५० च्या तेंपार सबाच्या राजानमारिब धरण बांदलें. ताका लागून शेतवड आनी वेपार हांची उदरगत जाली. फुडें सबाची सत्ता हिम्यरायट जमाती कडेन गेली. हांचो निमाणो राजा धुनुवास हाणें यहुदी धर्म आपणायलो आनी बायझांयटानांतल्या रोमन किरिस्तांव सम्राटान ज्यू लोकांचेर अत्याचार केल्ल्यान ताणें अरबस्तानांतल्या किरिस्तांवां आड झूज उबारलें. फुडें हिम्यरायट सत्ता सोंपून येमेनांत किरिस्तांव राज्याची थापणूक जाली. पूण कांय तेंपान हातूंतलो बरोच वाठार इराणचे सत्तेखाला गेलो.
सबा सोडून हालींच्या उत्तर येमेनांतलें मा-इन (मईन) म्हळ्यार पयलींचें कर्नाव हांगा मिनियन जमातीचें, तिम्ना हांगा कातावानियन जमातीचें, शाबवाह हांगा हथ्रामौत आनी झुफार हांगा हिम्यर जमातीचें राज्य चलतालें. हांचेर मुखेल शासक म्हळ्यार वंश परंपरे प्रमाण सत्तेर येवपी राजा आसतालो. ताका बुद्द दिवचे खातीर जाणकारांचें मंडळ आसतालें. पयलींचे अरब विंगड विंगड देव-देवतांक मानताले. देवळां म्हळ्यार समाजीक जिविताचीं म्हत्वाचीं केंद्रां आशिल्लीं आनी देवळांचें उत्पन्न बरेंच चड आशिल्ल्यान गिरेस्त पुरोयतांचो हांगा शेक चलतालो.
दक्षिण अरबस्तानाच्या मानान पूर्विल्ल्या मध्य आनी उत्तर अरबस्तानाविशींची म्हायती सामकीच उणी आनी अस्पश्ट आसा. इ. स. पयलींच्या आठव्या शेंकड्याच्या दुसऱ्या अर्दांत ‘आरिबा’ ह्या नांवांन नामनेक पाविल्लीं बेदूईन पंगडाची कितलींशींच ल्हान राज्यां मध्य आनी उत्तर अरबस्तानांत अस्तित्वांत आशिल्लीं. ताचे उपरांत सुमार स शेंकड्यांनी दीदन, लिह्यान, नाबाता (हालींचे दक्षिण जॉर्डन) आनी पामिरा ह्या राज्यांचो जल्म जालो. सुर्वेक नाबाताचे रोमन सम्राटा कडेन समजीकायेचे संबंद आशिल्ले. फुडें ते इबाडले आनी पयल्या शेंकड्यांत सम्राट ट्रेजन हाणें नाबाता रोमन साम्राज्याक जोडून ताका पॅलेस्टिना टर्टिया हाणें नांव दिलें. पामिराचेय रोमना कडेन इश्टागतीचे संबंद आशिल्ले. थंयचो राजा उदीने हाणें सम्राट गॅलिईनस हाका इराणा आड पालव दिलो. ताका तस्त्रीप म्हूण गॅलिईनसान पामिराच्या स्वतंत्र राज्याक मान्यताय दिली. उदीनेच्या मर्णा उपरांत ताची बायल झैनब ही राज्याचो कारभार पळोवंक लागली. तिचो हावेस बरोच व्हड आशिल्लो. आपलो चलो वाह बल्लात हो प्रतिसम्राट आशिल्ल्याची तिणें घोशणा केली, तेन्ना सम्राट ऑरिलियस हाणें पामिराचेर घुरी घालून तें राज्य नश्ट केलें आनी झैनबाक रोमाक व्हरून बंदखणींत उडयली.
चवथ्या शेंकड्याच्या शेवटाक अस्तंत अरबस्तानांतले खुश्कीचे वेपारी मार्ग फाटीं पडून तांबड्या दर्यांतल्यान वेपार जावंक लागलो. मारिब धरण फुटलें आनी उदक नाशिल्ल्यान सगळे वटेन वाळवंट पातळ्ळें. लोक हेडग्या जमातीचें जिवीत जियेवंक लागले.बेदूईन जमातीच्या नेमा प्रमाण ह्या हेडग्या जमातींत मनशाक म्हत्व नासून पंगडाक आशिल्लें. जमातीची जीण गोरवां-मेढरां आनी लुटीचेर चलताली. तणाचीं मळां, वाळवंटांतली उद्यानां हांचेर सगळ्यांचोच हक्क आसतालो. जमातीच्या मुखेल्याक ‘सय्यद’ नाजाल्यार ‘शेख’ म्हणटाले. जमातींच्या मताप्रमाण ताका कारबार चलोवचो पडटालो. ताका वेंचून काडपाचो अधिकार जमातींतल्या जाण्ट्या मनशां कडेन आसतालो आनी सादारणपणान खाशेल्या कुटुंबांतल्यानच शेख वेंचून काडटाले. शेखाक बुद्द दिवचे खातीर अणभवी मनशांचें मंडळ आसतालें. ताका मजलीस म्हणटाले. ह्यो अरबी जमाती विंगड विंगड सैमीक शक्तींची पूजा करताल्यो. तांच्या सगळ्यांत उंचल्या देवाक ‘अल्ला’ (अल्लाह) जाल्यार मुखेल आनी हेर देवांक ‘मनात’, ‘उज्जा’ आनी ‘अल्लात’ अशें म्हणटाले.
अशा हेडग्या जमातींतली एकाद्री जमात खंयच्याय वाळवंटांतल्या हरयाळेच्या जाग्यार रावताली आनी भोंवतणच्या वाठाराचेर सत्ता चलयताली. केन्ना केन्नाय एकाद्रे जमातीची सत्ता दोन वा चड वाठारांचेर चलताली आनी वाळवंटी साम्राज्यां निर्माण जातालीं. पांचव्या शेंकड्यांच्या दुसऱ्या अर्दांत आनी सव्या शेंकड्याच्या पयल्या अर्दांत पातळिल्लें किंदा (किंदह) हें अश्या प्रकारचें साम्राज्य देखीक सांपडलां. वाळवंटांतल्या उद्यानांनी रावपी कांय जमातींनी कांय शारांचीय थापणूक केली. हॅजॅझ प्रांतांतलें मक्का हें असल्या प्रकारचें साम्राज्य. अश्या शारांत दरेक जमातीची मजलीस आनी पाशाणाची देवता आसताली. फुडें फुडें शारांतल्या जमातींचें पवित्र पाशाण एकाच जाग्यार दवरूंक सुरवात जाली. देखीक- मक्का हांगाचें काबा शारांतल्या सगळ्या जमातींच्या मजलिसांच्या प्रतिनिधींची ‘माला’ नांवाची सभा आसताली. ह्या मालांवरवीं शाराचें शासन मुखेल कुटुंबाच्या सुचोवण्यां प्रमाण चलतालें.
अशे तरेन अरबस्तान विंगड विंगड पंगडांच्या ल्हान ल्हान राज्यांनी वांटून गेलो. मात चवथ्या- पांचव्या शेंकड्यां मेरेन तांचो बायल्या जगा कडलो संबंद पुरायपणान तुटूंक नाशिल्लो.विंगड विंगड वाठारांतल्या किरिस्तांव आनी ज्यू लोकांच्या वसाहतीं वरवीं तांच्या मदीं एकाच देवाची कल्पना मूळ धरताली. तशेंच शीमेवयल्या घस्सान (गस्सान) आनी हिरा ह्या बायझंटायन आनी इराणच्या मांडलीक राज्यां कडल्यान नवीं शस्त्रां, लश्करी तंत्र, डावपेच, खाणजेवण, सोरो ह्या गजालींची अरबांक वळख जाली.
६व्या शेंकड्यांत इराण- बायझंटायन झुजाक लादगदून इराणी आखात आनी युफ्रेटीस न्हंयच्या वाठारांतले वेपारी मार्ग संकश्टांत पडले. नवे मार्ग सोदून काडले तेन्ना हॅजॅझ हांगाच्या तायफ, मक्का, मदीना ह्या शारांक म्हत्व आयलें. मक्का शारांत कुरैश जमात बळीश्ट आशिल्ली आनी तांच्या आड आवाज काडपाचें कोणाकच धारिश्ट्य नाशिल्लें.
इस्लाम येवंचे पयलीं खंयचेय सत्तेक अरब जमाती मानी नाशिल्ल्यो. पैगंबरान चडशा जमातींक इस्लाम धर्मांत हाडले आनी तांकां आपल्या शासना खाल दवरले. पूण पैगंबराच्या मर्णा उपरांत (६३२) अरबस्तानांत बऱ्याच वाठारांनी इस्लामी सत्ते आड बंडां जालीं. खलीफा अबू बकर हाणें हीं बंडां चिड्डावन उडयलीं आनी इस्लामी सत्तेचो व्हड प्रमाणांत विस्तार केलो. ताचे उपरांतचो खलिफा पयलो उमर(६३४-४४) हाणें आपल्या धा वर्साचे राजवटींत इजिप्त, सिरिया, इराक, इराण ह्या देशांनी इस्लामचो प्रसार केलो. खलिफा उस्मान हाचे राजवटींत (६४४-५६)कुरैश जमातींतल्या झगड्यांक लागून सगळ्याक लडायेचें वातावरण निर्माण जालें. खून, झुजां हातूंतल्यान शिया आनी सुन्नी ह्या दोन पंथाची थापणूक जाली. दमास्कस हांगाची उमय्या खिलाफत 750 वर्सा काबार जावन बगदादच्या अब्बासी खिलाफतीची थापणूक जाली. तरी पूण अरबस्तानांत शांतताय आयली ना. विंगड विंगड जमातीं मदलें वेगळेचार वाडीक लागून अल् जुलान्दा इब्न मसूद हांचें ओमान हांगा, कारमेथियनांचे उदेंत अरबस्तानांत, हसनच्या वंशजांचें मक्केला हांगा आनी हुसेनच्या वंशजांचें मदीनेला अशा स्वतंत्र राज्यांची थापणूक जाली. कांय काळा उपरांत इजिप्तच्या अय्युबी वंशाची थापणूक करपी सलाउद्दीन हाणें अरबस्तानांतलीं कितलीशींच राज्यां नश्ट करून अय्युबी सत्तेचो विस्तार केलो. अय्युबी वंशा उपरांत मक्का हांगा सुभेदार अली इब्नरसूल हाणें येमेन आनी हेर अरबी वाछारांत रसूल वंशाची थापणूक केली. हें राज्य सुमार दोनशें वर्सां तिगून उरलें. निमण्या अब्बासी खलीफाक मंगोल झुजारी हुलागूखानान मारून उडयल्या उपरांत ह्या रसुली सुलतानान स्वताच खलीफा आशिल्ल्याची घोशणा केली. पूण रसुली घराण्यां कडेन सत्ता चड तेंप उरली ना. १४व्या शेंकड्याच्या दुसऱ्या अर्दांत इजिप्तच्या मामलूक तुर्कांनी अरबस्तानाच्या बऱ्याच व्हड वाठाराचेर शेक गाजयलो. पूण सोळाव्या शेंकड्याच्या सुर्वेक कॉन्स्टँटिनोपलच्या ऑटोमन तुर्कांनी तांचेर जैत मेळयलें. ऑटोमन तुर्कांची सत्ता जरी पयल्या म्हाझूजा मेरेन थिरावली तरीय पुराय अर्थान ह्या वाठाराचेर तांचो शेक नाशिल्लो. येमेन, हेजॅझ, ओमान, अल् हसा ह्या ल्हान राज्यांचो कारभार स्वतंत्रपणान चालूच उरलो.
अरबस्तानांत तर्की सत्तेचो विस्तार जाता आसतनाच १५०८ वर्सा पोर्तुगेजांनी ओमानांचेर जैत मेळयलें. ह्या फुडलीं शंबर वर्सां पोर्तुगेज-डच हांच्या मदल्या झगड्यां भितर सोंपली आनी दोनूय सत्ता फाटीं पडून ब्रिटिश हांगा शेक गाजोवंक लागले.
एकुणिसाव्या शेंकड्याच्या दुसऱ्या अर्दांत ब्रिटिशांनी अरबस्ताना वटेन बारीकसाणीन पळोवंक सुरवात केली. एडन तांच्या हाताखाला आशिल्ल्यान हिंदुस्तानचे राखणेचे नदरेंतल्यान ह्या वाठाराक तांणी खासा म्हत्व दिवंक सुरवात केली. १८६५ वर्सा ब्रिटिशांनी सौदी अरेबियाच्या राजाक (फैसल) भेट दिवन उलोवणी चालू केलीं. फुडें तुर्कांनी जर्मनीचो पाखो घेवंक सुरू केल्ल्यान तांणी अरबांक पालव दिवपाचें धोरण दवरलें.हे परिस्थितीचो फायदो घेवन १९०२ वर्सा अब्दूल अझीझ हाणें रियाध शाराचेर जैत मेळयलें. पयल्या म्हाझुजा वेळार अरबांचें फुडारपण हेजॅझच्या हुसेनान केलें, आनी म्हाझूज सोंपता सोंपता म्हळ्यार सिरिया, पॅलेस्टायन, इराक हीं अरबी राज्यां अस्तित्वांत आयलीं. ह्या काळांत इब्न सवद हाणें आपली शक्त वाडयली आनी नव्या सवदी अरेबिया राज्याची घोशणा केली.
दुसऱ्या म्हाझुजांत ब्रिटिशांनी अरबी एकचाराचो उलो दिलो आनी ‘अरब लीग’ चे थापणूकेक पालव दिलो. संस्कृतीक आनी अर्थीक मळार जरी ह्या संघान म्हत्वाचें कार्य केलें, तरीपूण अरबी वाठारांची राजकी एकी अजून जावंक ना.
लोक आनी समाजजीणः
अरबस्तानाचे आनी अरबांचे बायबलांतल्या नव्या करारांत संदर्भ मेळटात.
अरब हे लोक सेमिटीक वंशाचे. अरबी भाशा पोरन्या अॅसिरियन, बॅबिलॉनियन, हिब्रू आनी फिनीशयन भाशांक बरीच लागींची आसा. मध्य अरबस्तानांतल्या हेडग्या जमातीक पूर्विल्ल्या काळांत अरब अशे नांव दिल्लें. फुडें दक्षिणे वटेन वचून रावपी आनी शेतवडीचेर जियेवपी लोकांक अरब आनी हेडग्या लोकांक बेदूईन अशीं नांवां मेळ्ळीं. आज अरब म्हळ्यार अरबी भाशा आनी अरबी संस्कृतायेचें दायज मानपी मनीस असी व्याख्या आसा. ते प्रमाण मोरोक्को, आल्जेरिया,ट्युनिशिया, लिबिया, सुदान, इजिप्त, जॉर्डन, लेबनान, सिरिया, इराक, कुवेत, सावदी अरेबिया, बाहरीन, कतार, इराणाच्या आखाताच्या वाठारांतलीं शेखांचीं राज्यां, संयुक्त अमीर राज्यां ओमान, एडन आनी येमेन हांचो अरब- पंगडांत आस्पाव जाता. पूण ह्या सगळ्या देशांनी फकत अरब लोकूच आसात अशें न्हय. कॉप्ट, बर्बर, कुर्द आनी ज्यू जमातीचे बरेच लोक हांगा आसात. हातूंतले ज्यू सद्या इस्रायलांत वचून रावल्यात.
विंगड विंगड अरब देशांतले गिरेस्त, शिक्षित, आनी शारांनी रावपी लेक अस्तंतेच्या देशांतल्या लेकां भाशेन सुट-बूट घालून वावुरतना दिसले तरी चडशे अरब ‘गलबिया’ नांवाचो पोरन्या प्रकारचो सुती, लांब आनी सदळ झगो, पँट, फेझ तोपी नाजाल्यार निळ्या रंगाचें खोमीस, सादी पिजाम, ओढणी आनी बुरखो वापरतात.
धर्मान चडशे अरब मुसलमान आसात पूण तांच्यांत बरेच पंथभेद आसात. कांय रब किरिस्तांव आसात. मूर्तिपूजा करपी बरेच अरब आजूय दिसतात. धर्मावेल्यान तांच्या मदीं झगडीं जातात. आयज हांगा निरक्षरतेचें प्रमाण जरी बरेंच आसलें तरी पूर्विल्ल्या काळांत तांची बरीच उदरगत जाल्ली. वेपाराच्या निमतान कितलेशाच अरबांचो उदेंते कडल्या आनी अस्तंते कडल्या संस्कृतायां कडेन संबंद आयलो. पूण मदल्या काळांत राजकी घडणुकांक लागून हो संबंद वाडूंक पावलो ना. कुटुंब संस्थेक हांगाच्या समाजांत मानाची सुवात आसा आनी कुटुंबाचे अब्रुचो प्रस्न बरोच म्हत्वाचो जाता.
सद्या आंतरराश्ट्रीय वेपारांत बरेच अरब वावुरतात. तांकां लागून व्हड व्हड अरबी शारां आर्विल्ले पद्दतीन वाडटात. पूण ल्हान सान गांवांनी मात वातावरण पोरनेंच आसा. कितलेशाच अरबी शारांनी धातूची कला, विणपाची कला, चामड्याची कला ह्या सारक्यो कलाकुसरी नांवाजिल्ल्यो आसात.
अरबी कलाः
अरबी कलेच्या वाटारांत सादारणपणान पोरन्या काळांतले अरबस्तान, परिसिया, मेसोपोटेमिया, सिरिया, पॅलेस्टायन, उत्तर आफ्रिका आनी आंदालूझीया (मुस्लीम स्पेन) ह्या वाठारांचो आस्पाव जाता. इजिप्त, बाबिलोनिया, आनातोलिया आनी क्रीट ह्या संस्कृतायांतल्या पोरन्या कलां कडेन अरबी कलेचो संबंद आशिल्ल्याचें दिसून येता. इस्लाम आयल्या उपरांत (सातवो शेंकडो) धर्माप्रमाण मूर्तिकला आनी चित्रकला उक्तेपणान आनी संगीत, नृत्य ह्या सारक्यो कला अप्रत्यक्षपणान निसिध्द मानल्यो. ताका लागून अरबी कलेंत इस्लाम पयलींचें आनी इस्लाम उपरांतचें असीं दोन रुपां दिसतात.
इस्लाम पयलींच्या काळांतली अरबी कला निर्मणी नाबाता, लिह्यान आनी हिम्यर ह्या सारक्या अरबी जमातीनीं केली. ह्या काळांतले लोक चंद्राची उपासना करपी आनी जो आनी मुर्ती पूजपी आशिल्ले. ताका लागून सगळ्यो लळीत कली ह्या काळांत निर्माण जाल्यो. तातूंतल्या वास्तुकलेचे अवशेश सांपडटात. तांचेर ग्रीक कलेचो प्रभाव दिसून येता. इस्लाम धर्म आयल्या उपरांत चित्रकला आनी शिल्पकला हांचेर बंधनां पडलीं. अल्लाचें आनी सगळ्या जिवीत मोनजातीचें चित्रण धर्मीक नदरेंतल्यान बंद जालें. पानां, फुलां ह्या सारक्या गडालींक चित्रकलेंत आनी शिल्पकलेंत म्हत्व आयलें. मशीद हो एक नवो प्रकार शिल्पकलेच्या आनी वास्तुकलोच्या मळार उदेवंक लागलो. अरबस्तानांत आपले खाशेले शैलीक लागून नामनेक पाविल्ल्यो असो बऱ्योच मशिदी आनी थडीं आसात. भांगराच्यो वस्ती करपांतय अरब लोक बरेच हुशार आशिल्ले. ते भायर संगमरवरचीं आयदनां, लाकडी दखटे, काशांव, हस्तिदंताच्यो वस्ती आनी हेर कलाकुसर हातूंतल्यान अरब लोकांचे कलेविशीं आशिल्ल्या उंचेल्या पांवड्यावेले रुचीचेर उजवाड पडटा. इस्लाम येवचे पयलीं हांगाचे लोक नाच आनी संगीतातय बरेच फुडें पाविल्ले. दादल्यां वांगडा बायलांय ह्या कलाप्रकरांनी फुडाकार घेतलीं. पूण इस्लाम धर्म आपणायल्या उपरांत तांची ह्या मळाचेर उदरगत जावंक पावलीना.
ग्रीक संगीत कलेतल्यान अरबी संगीताची उदरगत जाली. अरबी संगीताक कुराणाचो न्हय तर पोरन्या इस्लाम धर्मपिसाटांचो विरोध आशिल्लो, तरीपूण कुराण आनी धार्मीक कवनां हातूंतल्यान अरबी संगीत तिगून उरलें. हारुन-अल्-रशीद हाचे राजवटींत (७८६-८०९) संगीताच्या मळार बरींच उदरगत जाली. पर्शियन संगीताचोय हांगाच्या संगीताचेर परिणाम जालो.
हांगाच्या संगीतांत ताल आनी लय हांचो पांवडो बरोच उंच आसा. वाद्यां भितर तंतू वाद्यांक चड म्हत्व आसा. हांगाच्या संगीताचो परिणाम अस्तंते कडल्या संगीताचेर बरोच दिसून येता. भारतीय संगीतांतल्या ‘राग’ पद्दती कडेन ह्या संगीताचें लागींपण स्पश्टपणान जाणवता.
भाशा आनी साहित्यः
सेमिटिक भाशा चोम्यांच्या चार शाखांतली अरबी ही दक्षिणे वटेनचे शाखेची भाशा आसा. हिम्यरितक आनी इथिओपिक ह्योय हेच शाखेच्यो भाशा. फिनिशयन आनी हिब्रु हांचो आस्पाव अस्तंत शाखेंत, आरामायकचो उत्तर शाखेंत आनी अकेडिय नाजाल्यार अॅसिरो-बाबिलोनियनचो आस्पाव उदेंत शाखेंत जाता.
आज ही भाशा चडशी साउदी अरेबिया, सिरिया, इराक, पॅलॅस्टायन येमेन. एडन, इजिप्त, लिबिया, ट्यूनिशिया, आल्जेरिया, मोरोक्को, माल्टा ह्या वाटारांनी उलयतात. अरबी भाशा उलोवपी लोकांची संख्या बारा कोटी सुमार आसा.
साहित्यीक आनी उलोवपाची अरबी हातूंत म्हत्वाचो फरक आसा. इस्लाम येवचे पयलीं सुमार देडशीं वर्सा साहित्यीक अरबीचो वापर चालू जाल्लो. जे जमातींत महमद पैगंबर जल्माक आयले, त्या कुरैश जमातीच्या लेखकांनी आनी हेर कांय लोकांनी ती काव्यांत वापरली आनी तिका प्रतिश्ठा मेळोवन दिली. फुडें कुराणाची रचणूक हेच भाशेंतल्यान जाल्या उपरांत तिका पवित्र सुवात मेळ्ळी.
इस्लामचे धर्म प्रसारक ज्या ज्या वाठारांनी धर्माचो प्रसार करूंक गेले त्या त्या वाठारांनी तांणी आपल्या पवित्र ग्रंथां वांगडा अरबी भाशाय व्हेली. फार्सी सारक्या आर्यकुळांतले भाशेचें रुप तिच्या प्रभावान बरेंच बदललें. भारतांतल्या बऱ्याच भाशांनी खासा करून दक्षिणेवटेनच्या मुसलमानांक लागून मराठी सारके भाशेचेर अरबीचो बरोच परिणाम जालो. कांय अरबी उतरां भारतीय भाशांनीं आपणायलीं आनी आयज तीं उतरां त्या भाशांतलींच उतरां जावन गेल्यांत. देखीकः अव्वल, खबर, अवलाद, नफा, कत्तल, मालक.
साहित्याचे नदरेंतल्यान हे भाशेन पांच म्हत्वाचे काळ खंड पळयलेः १. इस्लाम पयलींचो काळ (सु. 500 ते 610), २. सुरवातीचो इस्लामी आनी उमय्या काळ (६१० ते ७५०), ३. अब्बासी काळ (७५० ते १२५८) ४. अधोगतीचो काळ (१२५८-१८५०) आनी ५. आर्विल्लो काळ (१८५० उपरांत).
पयलींचें अरबी साहित्य कवितांच्या आनी म्हणींच्या रुपांतल्यान अरबस्तानांतल्या नज्द आनी हेजॅझ वाठारांतल्या बोली भाशांनी आशिल्लें. ह्या काळांत कवितेचें गायन जातालें. काव्य गायन करपी लोकांचो खासा वर्ग आशिल्लो जाका ‘रावी’ म्हणटाले. उमय्या काळांतली म्हत्वाची घडणूक म्हळ्यार कुराणाची रचणूक. भाशेची सोबीतकाय आनी अर्थाचे नदरेंतल्यान हो ग्रंथ म्हळ्यार साहित्यांतलो एक बरो नमुनो म्हूण मानतात. ह्या काळांत लबीद सारको नामनेचो कवी आनी अल्-खान्सा हिचे कवियत्री जावन गेली. शोकगीतांचो प्रकार ह्या काळांत बरोच गाजलो.ह्या शोकगीतांक ‘मर्सिया’ म्हणटात. ह्या काळांत ‘गझल’ नांवाच्या काव्य प्रकाराचो जल्म जालो. ह्या काळांतले राजाय बऱ्या पैकी कवी आनी लेखक आशिल्ले. अब्बासी काळांतय नव्या प्रकारचें साहित्य बऱ्याच प्रमाणांत निर्माण जावंक पावलें. बश्शार बिन बुर्द, अबू दुलामह, अबु नवास ह्या सारके नामनेचें साहित्यीक ह्या काळांत जाले. सुफी कवींचें काव्य लोकांनी तातंल्या देवा वेल्या भक्तीक लागून आनी साक्षात्काराच्या अणभवांक लागून व्हड प्रमाणांत आपणायले. मुहमुद्दीन मुहम्मद इब्बुल – अरबी (११६५-१२४०) हाका सगळ्यांत म्हान सुफी कवी मानतात. ताणें सुमार तीनशीं ग्रंथ बरयल्यात. ह्या कालांत भाशाशास्त्र, व्याकरण, समिक्षा, शास्त्रीय बरपावळ, तत्वगिन्यान, चरित्रां आनी इतिहास ह्या विशयांचेर बरेंच साहित्य निर्माण जालें. अरबी साहित्याचो पांवडो ह्या काळांत बरोच उंच पावलो. जगांतल्या बऱ्याचशा लोकांनी अरबी साहित्याची वळख करून घेतली आनी ह्या साहित्या कडल्यान शिकपा सारक्यो जायत्यो गजाली आपणायल्यो. प्रमाणांत निर्माण जावंक लागलें. काव्या भितर सिरियांतलो अल्-फारुकी, इजिप्तांतलो हाफिझ इब्राहिम, अब्दूल मुहसिन काझिमी, हांच्या वांगडा हेर बऱ्याच कवींनी नामना मेळयली. सामकेंच
चंगीजखानाचो नातू हुलागू हाणें १२५८ वर्सा बगदादचेर जैत मेळयलें. आनी अब्बासी सत्ता सोंपोवन उडयली. तेन्ना अरबांचो ह्या वाठारावेलो प्रभाव उणो जालो. हाचो परिणाम साहित्याचेर जालो आनी साहित्य अनुकरण आनी निर्मणेचे उणेंपण हातूंत घुस्पलें. तरीपूण सफीयुद्दीन अल् हिल्ली (१२७८-१३५१), जलालुद्दीन सुयूती (१४४५-१५०५) इब्न तैमीयह (१२६३-१३२८) हे कांय नांव घेवपा सारके साहित्यीक जावन गेले. आर्विल्ल्या काळांत नेपोलियनाच्या घुरयांक लागून अरबी साहित्याचेर अस्तंते कडल्या विचारांचो परिणाम जालो. नव्या विचारांचें साहित्य व्हडा नवें शैलीची कविता फ्रांसिस मरीश, अहमद शौकी, खलील मतरान हांणी बरयली. ते भायर अमेरिकेंत राबितो आशिल्ल्या खलिल जिब्रान, मिरवायलनु-आइमा, इलिया अबुमादी ह्या मुळ अरबी कवींनी बरीच निर्मणी केली. कादंबरी, नाटक, समिक्षा ह्या गजालींचेर परिणाम जावन पोरन्या इस्लामी विचारांची सुवात नवें अस्तंतेचें विचार पद्दतीन घेतली. ह्या सगळ्या साहित्य प्रकारा भितर चडांत चड येस कथांक मेळ्ळें. अरबी साहित्याचेर आज जगांत कितलेशेंच कडेन अभ्यास आनी संशोधन चालू आसा.
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage
कुळबी समाज आनी तांच्यो परबो
कुळबी समाज हांच्या मदी दोन जाती आसात. पयली म्हळ्यार वेळीप समाज आनी दुसरी गांवकार. वेळीप हे देवाची कामा करतात आनी गांवकार गांवचो मुखेली. हया समाजाचो लोक काणकोण तालुक्यांत दोंगरी वाटारान चड प्रमाणांत राविल्ले पळोवपाक मेळटा. कुळबी समाजाच्यो हेर समाजा भशेन वर्सा पध्दतीन परबो आसात. त्यो ह्या भशेन जावन आसात. वर्सा सुरवेक येता ती परब म्हळ्यार आसडी परब. ह्या दिसा कुळबी समाजाचे लोक सकाळी उटुन न्हावन-धुवन देवाक वात लायतात.
वर्ग:देवनागरी पानां
Gõychem poryotton
Bharotantlem Goem rajio, thoim axil’lea doriavellank, upasna sthollam khatir, famad asa. Poriotton ho thoincho mukhel udeog asa. Poriotton samanioponnant doreavellamni bhorlolem asa, ani ontorgot vattharant poriottonacho vavr unnea promannant asa. Pordexi dexantle poriottok, bhov korun Evropantle, Goeant xiamchea disamni ietam punn hunalleant ani pavsalleant amkam Bharoti bhonvddekar vhodde sonkhien ailole distat. Goeant 2011 vorsant 2.29% bhailea dexantle bhonvddekar aile [1][2].Hem lhan rajio Bharotachea ostompt doreadeger vosta, Mharaxttr ani Kornattok rajeanchea ximamni ani purvil'li Purtugezachi vosahot mhunnpak jogbhor famad asa. Poriotton ho Goenchea arthik vattharache konno zavn asa[3].
Putugezanchi 450 vorsam poros chodd rajvottecho probhav aslolean zantunt lettin sonskrutecho chhap aslolean pordexi bhonvddekarank[4] Goeant ek vegllech chitr dixtti poddtta jem amchea desachem mukhel bhonvddekaranchem akorxonn zavn asa, Bom Jezuchi Basilika, Fortt Agvad, Bharoti sonskrutecho ek Mennacho Songrohaloi ani ek daizacho Songrohaloi. Goencheo Igorzank ani Konventank Stholl mhonn UNESCOn ghoxit kelam.
2013 vors meren Goem hem Bharoti ani pordexi bhonvddekar, chodd korun Brittonchea bhonvddekaranche je bodjetachea khorchan vavurpi asat tanchem hem tthikann zavn gelam.. Favo te bodol korun unch protiche bhonvddekar Goeant akorxit zatole mhonn, rajeak axa asa ani oslo iotn chalu asa[5].
24 Novembr 2017, Delta Corp Limited hannim poilo kesino khell proxikxonn divpi Goeant Bharotacho poilo patthiokrom kendr sthaplo.
Ran jinn
Bonddla obheoiaronnio, Bhogvan Mhavir obheoiaronnio, Molem Raxttrio udean, Kotiganv Ranvotti Jivitachem obheoiaronnio, Mhadoi Ranvotti Jivitachem obheoiaronnio ani Netravoli Ranvotti Jivitachem obheoiaronnio, Goenchi zoivvividhtaichi posovnn korta. Kole, ranvotti dukor ani stholantor zavpi sovnni Goenchea ranamni sampoddtat. Avifavna hantunt kirkiro, moina ani kir sampoddttat. Famad Dhobdhobo, Bharotantlo unchaien panchvo, Dudhsagor asun tachi unchi 310 metr. asa ani to BhogvanMhavir obheoiaronniant Goem Kornattokachea ximer asa.
Famad Dotor Salim Ali pokxi obheoiaronnio (Dr Salim Ali Bird Sanctuary), Choddnna zunveancher asa. Obheoiaronnio boroboroch anik ek mudom' pollovpa sarkem tthikann mhollear olivh riddol doriachea kansvanche projnon zavpi Morji veller Peddnneant, Ut'tor Goem ani Galjibag vell Kannkonnant, Dokxinn Goem. Kansov, Bharoti ranvotti jinn Odhiniomachea1 porixixtta–khala ietat. Morji veller vegveglle torechim heddpi suknnm Setembr tem Abril meren ietat. Morjichea Temvadda deger veg-vegllea torechim suknnim ietat. Antorraxttri-i thoravelim suknnim pollovpi pongodd hem pollovpa khatir hea vattharant bhonvddi kaddttat.
Vostusongrohaloio
Goeant khup torechi vostusongrahloio asat.
Kil'le
Goenche bhuim-ent borech kil'le asat. Sotravea xenkddeantlem Tirakol Kott, Purtugez Kott Agvad ani Xapora kott him kaim nanvam ghevpa sarkim asat.
Praxason
Poriotton khateachem proxason, Poriotton Montri, Dilip Parulekar, ani Sochiv ani Poriotton Sonchalok Mathew Samuel(IAS) kortat. Her zallvonddar Goem Poriotton Vikas Monddoll (Goem Sorkarocho Upkrom') ani Travel and Tourism Association of Goa(TTAG). Prachi Desai Goenchea poriottonacho chehro mhunn nemnnuk kelea.
Goem Poriotton Vikas Mhamonddoll(GTDC)
Goem Poriotton Vikas Mhamonddoll (ghoddttoch) poriottonacho karbhar polleta zoxe porim i, poriottokam khatir avddicheo suvato pollovp ani doreasofari ghoddovn haddop. Tea bhair hem mhamonddoll 12 hottelam 525 kuddim soit tachem veovosthapon korta[19].
वर्ग:Romi panam
इंडो-आर्यन भाशा पंगड
इंडो-युरोपियन भाशाकुटुंबाच्यो शाखा अस्तंतेक आयर्लंड ते उदेंतेक आसामेरेन पातळ्ळ्यात. तातूंतल्या उदेंतेकडले शाखेक आर्यन म्हण्टात. आर्यन शाखेच्यो तीन उपशाखा आसात: इराणी, दार्दीक आनी इंडो-आर्यन. दार्दिक शाखेची कश्मीरी सोडल्यार भारतांतल्यो हेर सगळ्यो परंपरागत इंडो-युरोपियन भासो इंडो-आर्यन जावन आसात.
भुगोलीक सुवात आनी भाशीक खाशेलपणां हांकां अनुसरून ग्रिअर्सन हाणें इंडो-आर्यन भाशेचे तीन गट केल्ले आसून तांकां अनपक्रमान बाह्य, आंतर आनी मध्य अशीं नांवां आसात.जांचे एके वटेन इंडो-आर्यन भासो आसून आनी मध्य अशीं नांवां आसात. जांचे एके वटेन इंडो-आर्यन भासो आसून हेर वटांनी इंडो- युरोपीयन भाशा पंगडाभायल्या कुटुंबाच्यो भासो आसता त्यो बाह्य. जांचे एके वटेन बाह्य, जाल्यार हेर वटांनी इंडो – आर्यन भासो आसात त्यो आंतर आनी सगळ्या वटांनी फकत इंडो- आर्यन भाशेन रेंवडायल्ल्यो आसात त्यो मध्य.
बाह्य पंगडाचे तीन वांटो आसात: 1 वायव्य- सिंधी आनी लहदा 2. दक्षिण-मराठी आनी कोंकणी 3. उदेंत-उडिया, बंगाली, बिहारी, आसामी. आंतर पंगडाचे दोन वांटे आसात: 1. मध्य-हिंदी, पंजाबी, गुजराती, भिली, खानदेशी, राजस्थानी 2. पहाडी-उदेंत, मध्य आनी अस्तंत पहाडी. मध्य पंगडांत एकूच वांटो आसा: हिंदी (अवधी, कोसली, बाघेली, बाघेलखंडी, छत्तीसगढी,लाडिया). हिंदीच्यो हेर ब्रज, कनौजी ह्यो बोली आंतर पंगडाचे हिंदींत येतात. श्रीलंकेची सिंहलीं ही भास इंडो-आर्यन आसून ती भारताभयर आसा. पूण आपले व्याख्येप्रमाण ती खंयच्याच पंगडांत बस नाशिल्ल्यान तिचो एक चवथोच पंगड मानचो पडटलो.
इतिहास
भारतांत ऑस्ट्रिक, तिबेटो-बर्मन, द्राविड आनी इंडो-युरोपियन ह्या कुटुंबांतल्यो भासो उलोवपी लोक आसात. तातूंतले इंडो-युरोपियन भाशिक लोक सगळ्यांत निमाणे आयले.तांचो काळ अदमासान इ. स. प. सुमार 1500 ते 1200 अशें मानतात. इंडो-आर्यन भाशेचो सगळ्यांत पूर्विल्लो पुरावो वेद. ताची निर्मणी आर्यांचो भारतांत प्रवेश जावंच्यापयलींच सुरू जाल्या आसतली. आर्य लोकांचे पंगड ल्हव ल्हव उदेंतेकडेन आनी दक्षिणेंतय गेले. जायत्या थळाव्या लोकसमूहांनी तांच्यो बोली-भासो आपणायल्यो. ताका लागून ह्यो हृबोली चडशो सबंद देशभर ऑस्ट्रिक, द्राविड वा तिबेटो-बर्मनच्या निम्नस्तराचेर उब्यो आसात. म्हळ्यार इंडो-आर्यन भाशेचें मूळ वैदिक वा ताचेसारकिल्या बोलींचें परिवर्तित स्वरूप जावन आसा. ह्या परिवर्तनाचीं कारणां भाशांभितरल्यो घडामोडी, भायल्या भासांचो संपर्क आनी राजकीय आनी सांस्कृतीक घडणुकांचो परिणाम हीं आसात.