cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
काव्यलक्षणां
आचार्य दण्डी
इष्ट अर्थान हालोवन उडोवपी पदावली हेच काव्याचे शरीर जावन आसा.इष्ट म्हळ्यार जो बऱ्या अर्थान काळजाक भेडपी,हालोवन उडयता तें काव्याचें शरीर जावन आसा.कवितेंतल्यान जर बरो अर्थ आयलो जे वाचून काळीज हाल्लो जाल्यार ती बरी कविता.काव्यलक्षणा सांगता आसतना.
आचार्य मम्मट
मम्मट 11 शेंकडयांत जावन गेलो.ताणें काव्यप्रकाश,शब्दव्यापार,विचारसंगीत रत्नावली अशें तीन ग्रंथ बरयल्यात.ताणी काव्याची दिली व्याख्या आमका तांच्या काव्यप्रकाश ह्या ग्रंथांत मेळटा.
ततू अदोषौ सगुणौ अनंलकृती पुनःकवापि
मम्मट शब्दरचनेक मान्यताय दिता.मम्मटाचे म्हणे प्रमाण काव्य अशी शब्दांची रचना जावन आसा जातूंत दोषाचो अभाव ,गुणाचो उचित समावेश आनी अंलकाराचो चमत्कार जातूंत आसता ती बरी कविता.बरें वर्णन केल्यार अंलकाराचो अभाव जरी आसल्यार काव्याक कांयच फरक पडना.सरस वर्णन भोव म्हत्वाचें आसा.
आचार्य जगन्नाथ
जगन्नाथ इ.स.च्या सतराव्या शेंकडयाच्या सुरवातिच्या काळ खंडात जावन गेलो.रसगंगाधर हो ताचो म्हत्वाचो ग्रंथ जावन आसा.ताणें दिल्या काव्याची व्याख्या आमकां ताच्या ह्या ग्रंथाम पळोवपाक मेळटा.
रमणीयार्थ प्रतिपादक शब्द काव्यम
वामन म्हण्टा की काव्याचो आत्मो म्हळ्यार रीती.रीत म्हळ्यार एक पद्दत
रमणीय अर्थान भारिल्ले काव्य म्हळ्यार बरी कविता.आपल्या रमणीय अर्थान आनंद दिवपी शब्दरचना म्हळ्यार श्रेष्ठ काव्य.जगन्नाथ काव्य लक्षणां सांगतना बरें शब्द आनी बरें अर्थ हांका म्हत्व दिता.
आचार्य वामन
उद्भटा् बरोबर सर्त करपी म्हण नामना मेळयिल्लो वामन आठव्या शेंकडयात जावन गेलो.काव्यालंकारसुत्रावृतू हो ताचो म्हत्वाचो ग्रंथ.ह्या ग्रंथात तो म्हण्टा.
काव्याचो आत्मो म्हळ्यार रीती.रीत म्हळ्यार एक पद्दत.कविता एक पध्दतीन बरोवपाक जाय.कवितेंत सुर,लय,ताल,अलंकार आसपाक जाय.वामन रीतीक आनी अलंकार ह्या काव्या लक्षणांक म्हत्व दिता.काव्याचे सारभुत तत्व अलंकारात आसा.अलंकार म्हळ्यार सौंदर्य.सौंदर्य म्हळ्यार बऱ्या गुणांनि भरिल्ली आनी दोषापासून मुक्त आशिल्ली कविता.
आचार्य वाग्भट
शब्दार्थो निदीेेषो सगुखो प्रायःसालंकाराे च काव्य
काव्य ही शब्दार्थमय रचना जावन आसा जी गुणांन भरिल्ली.अकंकार,रीत,रसान भरिल्ली आसा.दोषापसुन मुक्त आसता.वाग्भट शब्द,अर्थ,गुण,अलंकार,रीत,रस,दोषमुक्त हाका म्हत्व दिता.
आचार्य विश्वनाथ
पंडित विश्वनाथ 14 व्या शेंकडयांत जावन गेल्ले.ताणीं साहित्यदर्पण हो ग्रंथ बरयलां आनी ह्या ग्रंथात ताणी काव्याची व्याख्या दिल्या ती अशी.
वाक्यांत रस आसल्या शिवाय कविता पुराय जायना.रसा बगर काव्या पुण्यात्वा कडेन पावना.काव्याचि रस म्हळ्यार आत्मो हो जिविताचो आधार.ताणी रस ह्या काव्य लक्षणाक म्हत्व दिला.
आचार्य आनंदवर्धन
काव्यस्य आत्मा ध्वनि
आनंदवर्धन काव्याचो आत्मो ध्वनी अशी वेगळी बाजू सांगल्या.इतले दीस काव्याचो आत्मो रीती,सौंदर्य अशें तरेतरेचे वाद काव्यशास्त्रांत तणासारके मातून राविल्ले.पूण आनंदवर्धनान एकाच बणांत आत्मा्याक पयस करुन धव्नाची स्थापना त्या जाग्यार केली.आनंदवर्धनान अर्थत्वाक आत्म्याचो रुपकार दिलो.अर्थाचे दोन अर्थ लोकांक खबर आशिल्ले.वाच्य आनी लक्ष्य पूण आनंदवर्धनान ह्या दोनापरस आनीक एक अर्थ आसा तो म्हळ्यार व्यंग्यार्थ अशें सांगले.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
Transportes Aéreos da Índia Portuguesa
Transportes Aéreos da Índia Portuguesa vô TAIP zaun asli ek airline ji Portuguez rajache kallant 1955 sun 1961 porian chalu aslem. Tea vellar, ti Gõy, Damanv ani Diu, hanchi state airline asli.
वर्ग:Gõychi itihas वर्ग:Romi panam
वंशवाद
वंशवाद : वंशीक गुणधर्माचेर आदारीत एक पारंपारीक विचारसरणी. अनुवंशीक कुडीचीं लक्षणां आनी व्यक्तीमत्वांतले गुणदोश हांचे मदलो संबंद दाखोवपी कार्यकारणभाव दाखोवपी एक सिध्दांत. मनशाची बुध्दीमत्ता आनी कार्यक्षमता ही ताका वांशीक परंपरेन मेळिल्ली आसता अशें हो सिध्दांत प्रतिपादन करता. तेखातीर अमुकच एका वंशांतलीं मनशां दुस-या अमुकच एका वंशांतल्या मनशांपरस वेगळीं जावप स्वभावीक आसा. हातुंतल्यानच फुडें वांशीक भेदाभेदाची आनी वांशीक उच्च - निचतेची कल्पना मुखार आयली.
वंशवादाची बसका जीवशास्त्र आनी समाजीक शास्त्र अशा दोन शास्त्राचेर आदारीत आसा. जिवशास्त्राप्रमाण थारावीक मनीस गटांत कात, दोळे, केंस, हांचो रंग, तशेंच कांय अवयव विशेश करून दोळे, नाक, कान, ओंठ, केंस हाचे प्रकार आनी मापां तशेंच संबद कुडिचें माप समान मेळटात. तशेंच धर्म, भास, रिती-रिवाय, कुटूंब पद्दत आनी समाजीक परिसर हांचो मनशाच्या वर्तनाचेर आनी पर्यायान गुणधर्माचेर प्रभाव पडटा आनी म्हणून थरावीक समाजीक परिस्थितींत वाडिल्लो वा उरिल्लो मनीस थारावीक गुणदोश क्षमता तशें बुध्द क्षमता बाळगिता. म्हणून समाजीक परिस्थितीचो फरक स्वभाव क्षमता फरक घडोवपाचो संभव दिसता.
वंशवादाचे विचारसरणेन संवसारभर आपलो असो एक इतिहास घडयला. वंशवादाच्या सिध्दांताचो आदार घेवन कांय जाणांनी उच्च - निचतेचो कस लावन समाजीक, अर्थीक तशीच राजकीय असमता प्रस्थापित केली. ग्रीक आनी रोमन साम्राजांतली गुलामगिरी, १७ ते १९ व्या शेंकड्यामेरेनची युरोपी राश्ट्रांचो वसाहतवाद, अमेरिकेंतल्या गो-या- काळ्या (निग्रो) लोकांमदलो वंशभेद, जर्मनींतलें हिटलर प्रणीत ज्यू हत्याकांड आनी दक्षीण आफ्रिका प्रजासत्ताकांतल्या ब्रिटीश राजकर्त्यांचो वर्णव्देश हीं वंशवादांतल्यान निर्माण जाल्लीं समाजीक आरिस्टां आसात. ह्या आरिश्टांनी मानवी समाजाखतीर एक काळोकिट्ट इतिहास निर्माण करून दवरलो. ग्रीक आनी रोमन साम्राज्यांत जाल्लो गुलामांचो छळ, वसाहतवाद्यांनी केल्ली वसाहतींतल्या मूळ लोकांची समाजीक अर्थीक, संस्कृतीक पिळवणूक ज्यू हत्याकांडात जाल्ली ६० लाख ज्यूंची हत्त्या ह्यो वंशवादाच्या दुश्परीणामांचो कांय देखी.
वंशवादाच्या सिध्दांता फाटल्यान तर्कसंगत असो शास्त्रीय आदार ना अशी विचारसरणी आयचे घडयेक मुखार आयल्या आसली तरी आजय प्रगत तशेंच अपर्गत देशांनी वंशभेद पळोवंक मेळटा. भारतीय समाजांतल्या जातीवादा फाटल्यान हेंच वंशभेदाचें तत्व दिसता.
वंशवादा फाटल्यान शास्त्रीय आदार ना दाची प्रचिती जायत्या तरांनी दिसून आयल्या. फाव तशी संद मेळ्ळी आनी जाय ती सुविधा प्राप्त जाली जाल्यार खंयच्याय वंशांतलो मनीस आपली कार्यक्षमता आनी बुध्दीक्षमता दाखोवंक शकता, हे सप्रमाण सिध्द जाल्लें आसा. तशेंच आयचे घडयेक खंयचोय एक वंश संकरणाबगर उरूंक ना. आपल्याक उच्च समजुपी वंशांक लेगीत हेर वंशाचें मिश्रण जाल्लें दिसता. आधुनिक प्रभावी प्रसार माध्यमाक लागून संस्कृतींचें आधान - प्रधान सोंपें जाल्ल्या कारणान आयज खंयच्याच एका गटाची संस्कृती भरसणीबगर उरूंक ना. जिवशास्त्रीय नदरेनय वंश संकल्पना तिगून उरना. जिवशास्त्राप्रमाण सद्या हयात आशिल्ली संपुर्णमानव जमात होमो- सेपीयन आसून ते सगळेजाण एकाच साठ्यांतल्यान निर्माण जाल्ले आसात. जे शारिरीक भेद दिसतात तांचो कार्य वा बुध्दी क्षमतेकडेन संबंद लावंक मेळना.
नैतिक नदरेन गुन्यांव थारपी वंशवाद कायद्दाखालाय गुन्यांव म्हणून मानून घेतला. संयुक्त राश्ट्राच्या आंतरराश्ट्रीय कायद्याखाला राश्ट्रीय, वंशीक, जाती वा धर्मीक गटाचे बाबतींत समुदायीक हत्या. मानसीक वा शारीराक छळ, समुहाचे जीवन पद्दतीक बाधा, सक्तीचें संतती नियमान, ल्हान भुरग्याखातीर समुह बदलाची सवती आदी गुन्यांव थारयला. नैतिक तशें कायदेशीर रितीन वंशवादाचें खंडन केलां आसलें तरी वंशवादाची कीड पुरायेन नश्ट जावंक ना. जरी आदलेपरीन वंशवाद प्रभावीपणान दिसता आसलो तरी हांगा थंय ह्या नात्या रुपान तो तकली वयर काडिल्लो दिसता. शिक्षणाक, अर्थीक, राजकीय उदरगत आनी समाजीक प्रबोधनां हांचे वरवीं वंशवादासारक्या अरिश्टाक आळाबंदा येवं येता.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
भगवतीचरण वर्मा
भगवतीचरण वर्मा. आधुनीक हिंदी कादंबरी कार, कथाकार आनी कवी.
जल्म
तांचो जल्म जल्म उत्तर प्रदेशां तल्या उन्नाव जिल्ल्यांत शफीपूर ह्या ल्हानशा खेड्यांत जालो.
वावर
1948 ते 1957 मरेन ते लखनौ हांगसर ल्यान वजीवन दैनिकाचे संपादक आसले. 1950 सावन तांची आकाश वाणीच्या दिल्ली केंद्राचेर हिंदी सल्लागार म्हूण नियुत्की जाला. उत्तरप्रदेशांतल्या 'भारत' ह्या साहित्यी कसंस्थे चेसंयोजक म्हूण तांणी काम केलें. वर्मांचे साहित्य सेवेचो प्रारंभ कवितांनीजालो. मधुण हो चोपयलो काव्यसंग्रह 1931 वर्सा उजवाडांत आयलो. ताचे उपरांत प्रेम-संगीत (1937)आनी मानव(1940) हे तांचे कविता संग्रह उजवाडले.
मरण
5 ऑक्टोबर 1981
संदर्भ
कोंकणी दिसाळें, सुनापरान्त, 5 ऑक्टोबर 2016
वर्ग:देवनागरी पानां
सुनीत एफ रुद्रिगीश
सुनीत एफ रुद्रिगीश (जल्म - 19 सप्टेंबर 1933, मुंबय) एक भारतीय लश्कर प्रमुख. ताच्या बापायचें नांव फ्रांसिस्क आनी आवयचें नांव आयडा. ताणें एम्. एस्सी. मेरेन शिक्षण घेतलें. हाचेभायर डिफेन्स सर्वीस ऑफ स्टाफ कॉलेज, वेलींगटन आनी रॉयल कॉलेज ऑफ डिफेन्स स्टडीज, इंग्लडं हांगा ताणें लश्कराचें शिक्षण घेतलें. 1949 वर्सा तो भारतीय सैन्याच्या कक्षांत काम करूंक लागलो. 1952 वर्साच्यान तो तोफखान्याचो अधिकारी जालो. 1970-71 ह्या वर्सा ताका जनरल स्टाफ ऑफिसर ग्रेड – 1 हें जद मेळेळें. 1971-75 ह्या काळांत ताची माऊंटन ब्रिगेडची कमांडर (गिर्यारोहक) म्हूण नेमणूक जाली. हे मोहिमेंतली ताची कामगिरी पळोवन रॉयल कॉलेज ऑफ डिफेन्स स्टडीज (U.k) हांगा आर्मीचो प्रशिक्षक म्हूण नेमणूक जाली. थंयच्यान आयले उपरांत तो डिफेन्स सर्व्हीस स्टाफ कॉलेज, वेंलिंगटन हांगा मुखेल मार्गदर्शक जालो, हाचेभायर 1983-85 ह्या काळांत डायरेक्टर जनरल मिलिटरी ट्रेनिंग (आर्मी हेडक्वार्टर्स), 1985त जन्मु आनी काश्मीरचो आर्मी कमांडर,1986 वर्सा आर्मीचो उपमुखेली तशेंच 1990 वर्सा चीफ ऑफ आर्मी स्टाफ (लश्कराचो मुखेली) अशीं वेगवेगळीं पदां भुशयली. तशेंच तीन फावट वेगवेगळ्या भारतीय झुजांनी वांटो घेतलो.
वंश साहित्य
वंश साहित्य : पाली साहित्याचें एक मुखेल आंग. वंशसाहित्यांत मुखेलपणान राजांचे वंशावळीचें वर्णन केल्लें आसा. ह्या साहित्याची परंपरा खूब पुर्विल्ली आसून, ती बुध्दघोश युगाच्या आदीं सावन सुरू जाता आनी १९ व्या शतमानामेरेन येवन पुराय जाता. पाली भाशेंतले मुखेल वंशग्रंथ अशे आसात - दीपवंश,महावंश, चूलवंश, बुध्दघोसुप्पत्ती, सध्दम्मसंग्रह, महाबोधिवंस, थूपवंस, अत्तनगलुविहारवंस, दाठ, छकेसधा तुवंस, गंधवंस आनी सासनवंस.
दीपवंस हो वंशसाहित्यांतलो पयलो ग्रंथ आसा. हातूंत लंकाव्दीपाचो इतिहास आसा. महावंस ह्याय ग्रंथांत लंकेचो इतिहास आसा. ह्या ग्रंथाची शैली महाकाव्याक पुरक अशी आसा. महावंस हो ग्रंथ ३७ व्या परिच्छेदांतल्या ५० वे गाथेचेर सोंपता. हातूंत महासेनाच्या शासनकाळाचें (इ.स. ३२५ - ३५२) वर्णन आयिल्लें आसा. तेउपरांतचो आधुनिक काळामेरेनचो इतिहास त्या ग्रंथाक जोडिल्लो आसून ताका चूलवंश अशें नांव आसा. हो इतिहास पांच मनशांनी वेगवेगळ्या काळांत बरयला.
सुनीत एफ रुद्रिगीश
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
वंश साहित्य
बुध्दघोसुप्पत्ती (बुध्दघोषोत्पत्ती) हो महामंगल नांवाच्या एका सिंहली भिक्षून (इ.स. चें १४ वें शतमान) बरयल्लो आसून ह्या ग्रंथांत बुध्दघोषाचें चरित्र वर्णिल्लें आसा. सध्दम्मसंग्रह हो ग्रंथ गद्दपद्दमिश्रीत आसून, धर्मकीर्ती महास्वामी (इ.स. चें १४ वें शतमान) नांवाच्या एका भिक्षून तो रचला. हातूंत बुध्दाच्यो आज्ञा आनी सुरवेच्या काळापसून इ.स. च्या १३ व्या शतमाना मेरेनच्या भिक्षुसंघाचो इतिहास दिल्लो आसा. महाबोधिवंस वा बोधिवंस हो ग्रंथ गद्द आसून, सिंहली भिक्षू उपतिष्य हाणें तो रचला. हातूंत अनुराधपूर हांगा लायिल्ल्या बोधिवृक्षाची कथा सांगिल्ली आसा. थूपवंस हो ग्रंथ सिंहली भिक्षू वाचिस्सर हाणें रचिल्लो आसून ह्या ग्रंथांत तीन मुखेल भाग आसात. पयल्या भागांत गौतम बुध्दा आदीं जावन गेल्ल्या २४ बोधिसत्त्वाचें वर्णन आसा. दुस-या भागांत गौतम बुध्दाचें चरित्र आसा आनी तिस-या भागांत बुध्दाच्या शारिरीक अवशेशांचेर निर्माण केल्ल्या स्तुपाचें आनी ताच्या उत्तरकालीन इतिहासाचें वर्णन आसा. अत्तनगलु विहारवंस वा हत्तवनगल्लविहारवंस हो ग्रंथ गद्द पद्द मिश्रीत आसून इ.स. च्या १३ व्या शतमानांत रचिल्लो आसा. ह्या ग्रंथांत लंकाधिपती सिरिसंबोधी आनी ताणें निर्माण केल्ले विहार हेविशीं म्हायती आसा. अत्तनगलु नांवाचे सुवातीचेर निर्मिल्ल्या विहारांचीं नामना आशिल्ल्यान ह्या ग्रंथाक हें नांव दिल्लें आसा. दाठवंस ह्या ग्रंथाची रचणूक सिंहली भिक्षू महास्थविर धर्मकीर्ती हाणें इ.स. च्या १३ व्या शतमानांत केली. कलिंगाचो राजकुमार बुध्द हाचे दांत लंकेंत व्हेले आनी लंकेंतलो राजा, भिक्षू आनी लोक हांणी ताची पुजा केली, आदी विशय हातूंत वर्णिल्ले आसात. छकेसंधातुवंस हो ग्रंथ एका ब्रह्मी भिक्षून बरयल्लो आसून तातूंत बुध्दाच्या स केंसांचेर बांदिल्ल्या स्तुपाचें वर्णन आसा. इ.स. च्या १८ व्या शतमानांत ह्या ग्रंथाची रचना जाली. गंधवंस (ग्रंथवंश) ह्या ग्रंथाची रचना इ.स. च्या १९ व्या शतमानांत ब्रह्मदेशांत जाली. पाली भाशेंतल्या ग्रंथकारांचें आनी ग्रंथांचें विवरण हातूंत दिल्लें आसा. सासनवंस (शासनवंश) हो ग्रंथ ब्रह्मी भिक्षू पञ्ञसामी (प्रज्ञास्वामी) हाणें इ.स. च्या १९ व्या शतमानांत बरयला. बुध्दकाळापसून इ.स. च्या १९ व्या शतमानामेरेन बौध्द धर्माचो विकास कसो जालो, हाचें वर्णन हातूंत आसा. ब्रह्मदेशांत बौध्द धर्माचो प्रसार कसो जालो आनी ब्रह्मी राजा तेचपरी भिक्षुसंघ हांचे संबंद कशे आशिल्ले ही तातुंतली म्हत्वाची म्हायती आसा.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
औबादया आचें पुस्तक
औबादया आचें पुस्तक
Book of Obadiah
प्रवादांच्या पुस्तकां मदें, अबादया हें सगळ्यां परस ल्हान पुस्तक आनी तशेंच तें आदल्या करारांतल्या पुस्तकां मदें ल्हान जावन आसा. ह्या पुस्तकांत फकत एकवीस स्लोक आसात. अबादया म्हळ्यार 'सर्वेस्पोराचो चाकर'.
पवित्र पुस्तकांत, एदम आनी इसरायेल हांचे मदें जालोल्या परंपरिक दुस्मानकायेची खबर केल्या. ही दुस्मानकाय खूब आदली, म्हळ्यार एसाव आनी जाकब ह्या इजाकाच्या पुतां थावन सुरू जालोली. इतलेंच न्हय ही दुस्मानकाय उत्पतीच्या पुस्तकांत (२५:२३) भाकीत केलां त्या परमाणें रेबेकाच्या कुसव्यांत थावन सुरू जालोली. "दोन राष्ट्रां तुज्या कुसव्यांत आसांत आनी तुजे थावन जल्मतलीं दोन कुळां दशीं जातलीं."
एदमितकार, एसावयाच्या ववनशांतले जाल्यार जाकबाच्या ववनशांतले म्हण मांदून घेतात. सुटकेच्या काळार एदमान भायर सरपाचो रस्तो बंद केलो ( लोक. २० : १४-२१). एदम आनी इसरायेला मदें झुजां जाल्यांत ताची खबर दुसरी समूर्त, २सामुयेल, १इतिहास, १ राजा, २राजा ह्या पुस्तकांनीं वाचूंक मेळता. विलापाचें पुस्तक एदमा आड आरप मांडता. हो फाटलो इतिहास मनांत धरुन हें पुस्तक वाचूंक जाय. हें पुस्तक खूब प्रस्नांनीं भरललें आसा. अबादीयाच्या भाकीतांत दोन विशय आसात :
ह्या पुस्तकांत, भाव-भयणीं कशीं मोगाच्या संबंदान जियेवंक गर्जेचें ताचें म्हत्व दाखयलां. एदम आपल्या भावा जाकबा सवें क्रूरतायेन वागलो आनी जेदना जाकबाचें लुटून व्हरताले तेदना ताणें ताची पर्वा केली ना पूण परतेंच जाल्यार तो त्या विशीं खुशाल जालो. देखून सर्वेस्परान ताका खास्त लायली.
ज्या दिसा परक्या मनषांनीं ताची गिरेस्तकाय काडून व्हेली, आनी ताच्या दारवोंट्यांतल्यान भितर सरुन विदेशियांनीं जेरुसाल्या विशीं सोर्ती घाल्यो, त्या दिसा तूं पयस उबो रावलोय देखून तूंय तांचे सारकोच वायटोव जालोय. तुज्या भावाच्या दुर्दैवाच्या दिसा ताचेर नदर घालून तुजे दोळे धादोशी करी नाका. जुदाच्या पुतां-धुवांच्या निसंटनाच्या दिसा तांचे विशीं तुनवें बडाय उलोवंक फावो नासलें. हाल-उपोदऱ्यांच्या दिसा तुनवें सुकी बडाय उलोवंक फावो नासलें. (१/११, १२). कारण सगळ्या राष्ट्रांक सर्वेस्पोराचो दीस लागीं पावला. तुवें केलाय तशें तुका केल्लें मेळतलें; तुजीं कर्तूबां तुज्या माथ्यार पडतलीं. (१/१५).
पळेइयात
Books_of_the_Bible
Bible
Sandarbh
वर्ग:आदल्या कराराचीं पुसतकां (Old Testament Books) वर्ग:देवाचें उतर वर्ग:देवनागरी पानां
धर आसत थय गीद-ऊय एकठवताय वपार
धर आसत थय गीद-ऊय एकठवताय वपार
Dhor asot thoi Gid-ui ektthovtai Vopar - The Vultures and the Carcass ( Parable )
वपारिंचो हेतू
तेदनां शिसांनीं लागीं सरुन ताका विचारलें: "वपारींनीं तांचे कडे कित्याक उलयताय?" ताणें परतीपाळ केलो: "कित्याक सर्गींच्या राज्याचे गूट वळखूंचें देणें तुमकां दिल्लें आसा; तांकां हेरांक ना. आसा तांकां देव आनींक-उय दितलो आनी तांचें माप भरन अत्तलें; पूण ना तांकां, आसा तें पोरयान तांचे कडलें देव काडून घेतलो. देखून हांव वपारींनीं तांचे कडे उलयतां, कित्याक पळेवन-उय तांकां दिसना, आनी आयकुन-उय तांकां आयकना आनी समजयी ना."
इजायासान अशें आदींच सांगललें तें तांचे सवें पाळोन येता:
"आयकुन-आयकून तुमकां काय, समजचें ना; पळेवन-पळेवन तुमकां काय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जोड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दोळे धांपलले आसात; ना तर दोळयांनीं तांकां दिसूंक लागतलें, कानांनीं तांकां सारकें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां समजतलें, आनी, तीं परतून येवन, हांव तांकां बरीं करीन ."
खोर्ली
खोर्ली (६२६७२९)
लोकसंख्योप्रमाणे शाराचो दर्जो V (लोकसंख्या_एकूण ५,००० to ९,९९९). शाराची नागरी स्थीती आसा. 'सर्वेक्षण शार'.
१ लाखां परस चड लोकसंख्या आशिल्लें सगळ्यांत लागींचें बेळगाव हें शार १४६ किमी अंतराचेर आसा. ५ लाखां परस चड लोकसंख्या आशिल्लें सगळ्यांत लागींचें PUNE हें शार ४६४ किमी अंतराचेर आसा. रेल्व स्टेशन ३ किमी अंतराचेर CARAMBOLIM हांगां आसा.
धर आसत थय गीद-ऊय एकठवताय वपार
धर आसत थय गीद-ऊय एकठवताय वपार
३७ तãणीं जेजू लागीं विचारलें: सायबा, खोंी? आनी ताणें तांकां सांगलें: मडें आसत थोंी गीद-ऊय एकठवतले.
खोर्ली
नितळसाण आनी पिवपाचें उदक
सगळ्यांत लागीं आग पालोवपाची सुविधा पणजी (११ किमी) हांगां आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १४ किमी हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय ३१ किमी हांगां आसा. शारांत २ दवाखानो आसा. शारांत १ कुटूंब कल्याण केंद्र आसा. शारांत १ प्रसूती आनी बालकल्याण केंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूती केंद्र १४ किमी हांगां आसा. शारांत १ क्षयरोग उपचार केंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं रुग्णालय ० किमी हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय १० किमी हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं फिरतो दवाखानो ० किमी हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं हेर वैजकीय सुविधा २४ किमी हांगां आसा. शारांत ५ खाजगी बाह्यरुग्ण वैजकी सुविधा आसा. शारांत १ खाजगी निवासी आनी बाह्यरुग्ण वैजकीय सुविधा आसा.
धर आसत थय गीद-ऊय एकठवताय वपार
धर आसत थय गीद-ऊय एकठवताय वपार
“वपारिंनीं उलयतलं, संवसार रचलल्याक गुपीत आसललेो वसतू उक्तेो कर्तलं”, हें प्रवादियाचें उतर अशें खरें जालें. (मातेव १३:३५)
खोर्ली
वैजकी सुविधा (शासकीय)
शारांत २ खाजगी वखदां दुकान आसा.
धर आसत थय गीद-ऊय एकठवताय वपार
पळेइयात न्याळ
The Vultures and the Carcass, Commentary & Meditation
खोर्ली
शैक्षणिक सुविधा
शारांत २ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. शारांत १ खाजगी कनिश्ठ माध्यमिक शाळा आसा. शारांत १ खाजगी माध्यमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं शासकीय उच्च माध्यमिक शाळा ELLA (३ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी पदवी महाविद्यालय (फक्त वाणिज्य) PANAJI (११ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी पदवी महाविद्यालय (कला आणी शास्त्र) PANAJI (११ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी पदवी महाविद्यालय (कला आणी वाणिज्य) GOAVELHA CT (१६ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं "शासकीय पदवी महाविद्यालय (कला, शास्त्र आणी वाणिज्य)" CANDOLA CT (७ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी पदवी महाविद्यालय- विधी PANAJI (११ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं शासकीय पदवी महाविद्यालय- विद्यापीठ PANAJI (१७ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी पदवी महाविद्यालय - हेर PANAJI (११ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं शासकीय वैजकी महाविद्यालय BAMBOLIM CT (१४ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय BANDORA CT (१२ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी वैवस्थापन संस्था PANAJI (१४ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं शासकीय पॉलिटेक्निक PANAJI (१४ किमी) हांगां आसा. शारांत १ शासकीय वेवसायीक प्रशिक्षण शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं शासकीय अनौपचारीक प्रशिक्षणकेंद्र PANAJI (११ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी अपंगां खातीर खाशेली शाळा ELLA (३ किमी) हांगां आसा.
धर आसत थय गीद-ऊय एकठवताय वपार
संदर्भ
वर्ग:जेजुच्यो वपाऱ्यो वर्ग:देवाचें उतर वर्ग:देवनागरी पानां
खोर्ली
सुविधा
सगळ्यांत लागीं खाजगी अऩाथाश्रम PANAJI (१२ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं नोकरी करपी स्त्रियांचें सरकारी निवास (हॉस्टेल) PENHA DE FRANCA CT (१३ किमी) हांगां आसा. शारांत १ खाजगी वृद्धाश्रम आसा. सगळ्यांत लागीं शासकीय खेळांगण PANAJI (११ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी चित्रपटगृह PANAJI (११ किमी) हांगां आसा. शारांत २ शासकीय सभाघर आसा. सगळ्यांत लागीं शासकीय भौशीक ग्रंथालय CARAMBOLIM (१ किमी) हांगां आसा.
उत्पादन
खोर्ली ह्या शारांत मुखा वयल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता ( म्हत्वाच्या देंवत्या अनुक्रमान): RICE PRODUCTS,COCONUT PRODUCTS,CHILLY PRODUCTS
बाजार आनी सावकारी पेडी
शारांत १ राष्ट्रीय बँक आसा.
शारांत ३ बिगर शेतकी रीण संस्था आसा.
संदर्भ
वर्ग:उत्तर गोवा वर्ग:तिसवाडी वर्ग:उत्तर गोवा जिल्ल्यांतलीं शारां वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:तिसवाडी तालुका
Krishna
Krixnn ho vixnnuchea dha ovtarampoikim atthvo ovtar oxem mantat. Aplea oloukik kortritvan deuponn melloupi krixnn hi ek itihasik vyokti asop xoky asa oxem zannkaranchem mot asa. Krixnnacho zolm' sadaronnoponnan i.So.Po. 3185 vorsa zalo ani tachem nirvann i.So.Po. 3065 vorsam zalem oxem purannantlea adarauylean mantat. Porgittor, pusallokor hea sarke vivdan i.So.Po. 14 vem xotman ho krixnnacho kall mantat. Purat'tv sonxodhonant sampddil'li krixnnachi vdarka i.So.Po. 3000 vorsanchi oxem es‌. Ar. Ravo hachem mot asa.
Itihasant krixnnoche ul'lekh oxe mellttat: deukiputr krixnn (chhandogeoponixot‌ 3.7.6); mull mohabharot (i.So.Po. 300 vorsam); horivonx (i.So.Po. Dusrem xotman); vixnnupurannacho panchvo onx (5 vem xotman), bhagout dhavo skond (9 vem xotman) ani bromhovoivrtopurann. Hatuntlean sangil'lem krixnnochoritr oxem asa: yodukulantlea vrixnni vonxant vosudevo ani deuki hankam mothurent bondkhonnint xraunn vody oxttomiche modheanoratik atthvo put zalo to krixnn. Akaxovannipromann vasudevacho put aplo ghat korit hea bhoyan yadouraz koms hannem aple bhoinnichea, mhollear deukichea so bhurgeank jivexim maril'li. Vasudevacho satvo put bolram' tachi dusri bail rohinni hichea gorbhant vaddlo. Krixnn zolmoleauporant vasudevan taka yomuna nhoinche poltoddi gokullant nondgop hachekodden pauylo. Krixnn ani bolram' gokullant aple monis dhaddun krixnnacho ghat korpache zaite yotn kele, punn te folladik zale nat. Putna, xokhasur, vrixobhasur hankam krixnnan marun uddoile. Uprant krixnn ani bolram' voyant yetkoch okrurak dhaddun dhonureagachea nimtan mothurek haddun tankam marpachem komsan yeujilem. Mothurek pautokoch krixnnan kuvloyapidd hea hoteak ani chamnnur hea mol'lak marun uddoun tannem mothurek rajy komsacho bapuy ugrosen hache suvadhin kelem. Uprant krixnn ani bolram' sandiponi rixikodden vochun ved-vedangam ani dhonurved xikle.
Vidrbh raza bhixmok hachi dhub rukminni hika tichea mogacho ador korun krixnnan ubarun vheli ani to tichekodden logn zalo. Hea vellar rukmi ho ticho bhavo ani tichea svoimvrak zomil'le her raza krixnnakodden zhuzunk aile. Krixnnan tancho soglleancho porabhou kelo. Hea poilea logna uprant krixnnan zambvonti, sotyobhama, kalinda, mitrovinda, sotea, bhodra ani lokxmonna hancheyvangodda logna kelim. Heo krixnnacheo oxttonayika zaun asat. Fuddem prahjeotixopurchea norkasurak marun uddoun tannem bondi kel'lea solla hozar bailanchi muktotai korun tanchekodden lognam kelim.
Krixnnachi panddvankodden bhett droupdisvoimvorachea vellar zali. Droupdik svoiyomvorant orzunan jikhleauporant krixnnan tankam borich sompt'ti dili ani purai yadoust'techo tenko dilo. Apli bhoinn subhdra hichem logn orzunavangodda korun divn krixnnan panddavankodden novem natem zoddlem. Bhimachea hatantlean tannem bollixtt zorasondhak marun uddoilo. Yudhixtthirachea rajsuy yogoneant krixnnak ogropujecho man mellil'lean xixupalan tacho opman kelo. Hachepoilim xixupalacho nnoveann'nnv oprodh maf kel'lea krixnnan taka marun uddoilo ani xalv, dontoukr, viduroth hea xixupalachea ixtt razankuy marun uddoile. Kourou-panddvachea dyutavellar yudhixtthiran droupdik ponnak laili ani to horlo. Hea vellar du:xasnan tichem vostrohoronn kortona krixnnan tika vostram divn tichi loz rakhli.
Panddvancho vonvas somptokoch kourvamni tankam rajeacho vantto divcho ani zhuz zauche nhoi mhunn krixnnan xixttai keli. Nimanne jen'na zhuz zalem ten'na krixnnan panddvacho pakho ghetlo ani aplem narainni namvachem soiny kourvamvottenchean zhuzunk dhaddlem. Mohabharotantly zhuzant krixnn orzunacho sarthi zalo ani zhuzavellar sombhromit zal'lea orzunak totvogineanoyukt gitecho updex korun taka kortoveak prourit't kelo. Tachea moladik margodrxonauporant panddavo zhuzant zoitivont zale.
Yadvambhitor koloh zaun tamnni unmot'toponnan ekamekank marunk survat kelea uprant bolramon aple kuddicho teag kelo. Krixnnak aplo ovtar sompot ayil'leachi zannvikai zal'li. Ek dis oxvot'th rukhaponda ujve manddyer davo pam-i dourun boxil'lea krixnnacher eka pardhean horonn somzun bann marlo ten'na krixnnan somvsaracho teag kelo.
Polleiat
Krishna
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam वर्ग:Totvaxastr / Philosophy वर्ग:Dhorm / Religion वर्ग:Romi panam
कोंकणी कवितेचो इतिहास
कोंकणी कवितेचो इतिहास
हजार वर्सा आदीं युरोपाच्या कांय भागांनी खुबश्यो काणयो इतिहासाच्या संदर्भात जल्मांक आयल्यो. केन्ना-केन्ना त्यों देव देवतांचेर रचिल्ल्यो आसताल्यो आनी केन्ना-केन्ना इतिहासीक व्यक्तिंचेर.जशी-जशी राष्ट्रां वेगवेगळी जावपाक लागली प्रत्येक राष्ट्र आपल्या काणयांक म्हत्व दिवपाक लागलें आनी ह्यो काणयों कवितेच्या रुपान कांय अनवळखी कवी घालपाक लागलें.तांका हिरोइक पोयट्री अशें म्हणटालें. बँलड हो साहित्य प्रकार लेंगीत त्या वेळार जायतो रचून आयलो. बँलड म्हळ्यार एक साधी कविता ल्हान ल्हान कडव्यांची खंयच्या तरी फामाद काणयांचे निवेदन करपी. हिरोइक पोयट्री लांब आसता तांतून खूप पात्रां आसतात आनी ती देशाचेर आदारुन आसता.हिरोइक पोयट्री हांतुंतल्यान महाकाव्याचो जल्म जालो. महाकाव्य म्हळ्यार एक लांब कविता. हांतूंत होमर ह्या कविच्या इलियड आनी ओडिसी ह्या महाकाव्यांचो आस्वाद घेवं येता. बँलड हो काव्य प्रकार आयज लेगीत ब्रिटन आनी अमेरिकेच्या कांय भागांनी पळोवपाक मेळटा पूण आयचें कवी महाकाव्य बरोवपाक वचना. १० ते १६ व्या शेंकड्यान पळयलें जाल्यार अशें दिसून येतां, खंयचीच इंग्लीश कविता महाकाव्य म्हणपा सारखी नाशिल्ली. १९व्या शेंकड्यान पाश्चात्य साहित्यान जायत्यो कविता रचून येवपाक लागल्यो. आयज काल चडश्यो कविता तत्वगिज्ञानाचेर आदारून आसतात. २०व्या शेंकड्यान निवेदनात्मक कविता खुब प्रमाणात बरयल्ल्यो पळोवपाक मेळटा. ब्रिटिश कवितांनी चडशें गांवातले जिणेचें चित्रण पळोवपाक मेळटाले.आयज निवेदनात्मक कविता काळा भायऱ्यो जाल्यात. पाश्चात्य साहित्यात आयज लोक गीतांक चड म्हत्व आयिल्ले आसा.
कोंकणी कविता
कोंकणी भाशेक खुबशे कवी मेळ्यात जांणी कोंकणीच्या मळार नामनेची काव्यां रचल्यांत. कोंकणी काव्याचो इतिहास पळोवपाक गेल्यार आमकां खुबशे कवी पळोवपाक मेळटात. तातुंतलो पयलो कवी म्हणजे मनोहर राय सरदेसाय तांचे पांच कविता संग्रह उजवाडाक आयिल्ले आसात.पयलो कविता संग्रह म्हळ्यार आयज रे धोलार पडली बडी तो १९६१ वर्सा उजवाडाक आयलो.तशेंच, जायात जागे(१९६४),जायो जुयो(१९७०),पिसोळी(१९७८)आनी गोंया तुज्या मोगाखातीर (१९६१)ह्या वर्सा उजवाडाक आयली.तांच्या चडश्या कवितांनी गोंयचें स्वातंत्र,स्वातंत्र्याविशींचो मोग,समाज अशा विशयांचेर लिखाण आसा.दुसरो कवी काशिनाथ श्रीधर नायक (बयाभाव) हें तांचे टोपण नांव.तांचें दोन कविता संग्रह आसा.सड्यावेलीं फुलां आनी सुकृत फळां.ह्या काव्यांनी ताणें सैमाविशीं सांगिल्लें आसा.लोकांचे एकमेकां कडले संबंद हाचेविशीं भासाभास केल्या आनी तेचतरेन कोंकणी भाशेखातीर तांणी आपलो मोग उक्तायला. कवी बाकिबाब बोरकर हांच्येय दोन कविता संग्रह पांयजणां आनी सासाय(१९८०)ह्या वर्सा उजवाडाक आयल्ये.तांच्यो कविता स्वातंत्र्य,मोग,देव,भक्ती अश्या विशय़ांचेर आदारुन आसा.कवी र.वि पंडित हांणी गोंय मुक्त जाल्या उपरांत दोन वर्सांनी पाच कविता संग्रह रचलें तो दिस म्हळ्यार २६ जानेवारी १९६३.तांच्या कविता संग्रहांची नांवा म्हळ्यार म्हजें उतर गावड्याचें ,उरतलें ते रुप धरतलें,धर्तरेचें कवन ,आयलें तशें गायलें आनी चंद्रावळ.ह्या तांच्या संग्रहांनी स्वातंत्र्य,धर्म,मोग,भक्ती आनी साबार विशयांचेर बरयल्ले दिसून येता.तांचे आनीकूय कविता संग्रह आसा ते म्हळ्यार मोगाचे आंवडे(१९७५),रेवेंतली पावलां(१९६९),दर्या गाजोता(१९७७) ह्या वर्सा उजवाडाक आयली.कवी पांडुरंग भांगी हांचे दोन कविता संग्रह म्हळ्यार अदृष्टाचे कळें आनी दिश्टावो.
कोंकणी काव्याच्या इतिहासाक दादल्यामनश्याचोच भर ना तर बायल मनशान सुध्दा काव्यां रचून कोंकणीच्या इतिहासाक दिल्यात. विजयाबाय सरमळकर ही एक कवियत्री तांचो कविता संग्रह म्हळ्यार गोठलां(१९६३)वर्सा उजवाडाक आयला.नागेश करमली हांचे तीन कविता संग्रह ते म्हळ्यार सांवार आनी जोरगत हे दोन संग्रह (१९७९)ह्या वर्सा उजवाडाक आयला तसोच तिसरो संग्रह म्हळ्यार वंशकुळाचें देणें.गजानन रायकर हांचे दोन कविता संग्रह उजवाडाक आयल्या.ते म्हळ्यार बनवड आनी सुंवारी.ह्या कवितांचे खाशेलेपण म्हळ्यार तातुंन ताणे चडशें गांवाचे वर्णन केला. उदय भेंब्रे हाणे (१९८६)वर्सा चान्न्याच्यो राती हो कविता संग्रह उजवाडाक हाडलो.कवयत्री हेमा नायक हिणे बाकी कवयत्रींच्यो कविता एकठांय करुन एक कविता संग्रह उजवाडाक हाडलो तो म्हळ्यार अप्रुप.कवी दियोग मार्कुस फर्नांडिस हाणें गोंय म्हजें हासतां हो काव्य संग्रह (१९६९)वर्सा उजवाडाक हाडलो. शंकर भांडारी,सुहास दलाल,हरदत्त खांडेपारकर,रामकृष्ण जुवारकर हाणी भक्ती काव्यांविशीं बरयल्ले आसा.तांचे उपरांत पुंडलिक नायक हांचो गा आमी राखणे हो कविता संग्रह उजवाडाक आयलो.हांतुत ते अन्याया विरुध्द आवाज उठयतात.तांच्या उपरांत ऒल्विन्यु गोमिश हे कवी पळोवपाक मेळटा.तांचे कविता संग्रह म्हळ्यार पुंजायल्ल्यो पाकळ्यो(१९७४)सुस्कारें(१९८४)तातूंत कवीन आपल्या मनातलें दुख परगटायला.ताचे उपरांत सुरेश बोरकर हांचो वज्रथिंका हो कविता संग्रह (१९८५)वर्सा उजवाडाक आयलो.प्रकाश पाडगावकर हांचो वास्कोयान,उजवाडाची पावलां,हांव मनीस अश्वथामो हे संग्रह उजवाडाक आयले.तांचे उपरांत रमेश वेळुस्कार हांचो सावुलगोरी,मोरपाखां,आंगणी नाचता मोर मोरया.पंडरीनाथ लोटलीकर हांचो आमची भुंय हो काव्यसंग्रह(१९६३)ह्या वर्सा उजवाडाक आयलो. हांतुन आमकां भावनात्मक कविता दिसून येता.ताचे उपरांत युसुफ.अ.शेख हाचो गांठी हो कविता संग्रह(१९८४)ह्या वर्सा उजवाडाक आयलो.ताचे उपरांत संजीव वेरेकर हांचो भावझुंबर हो कविता संग्रह आयलो.आर्लेक्स गियज हांचो काजुले,जॉन आग्यार हांचो जीण आनी प्रभाकर तेंडुलकर हांचो जैत हो कविता संग्रह उजवाडाक आयला हांतून गोंयच्या सैमाविशीं कविता बरयल्ल्यो दिसून येता.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:Konkani
क्रिस्तावांच्या काजरानी जावपी रिती रिवाज
क्रिस्तावांच्या काजरानी जावपी रिती रिवाज म्हळ्यार किस्तांव धर्मांत काजारां वेळार हेर धर्मां प्रमाण खुपशें रीती-रीवाज जातात।ते एक एक करुन आमकां हांगा पळोवपाक मेळटात।
चीट
क्रिस्तांव काजरां इगर्जेंत चीट वाचल्या शिवाय जायनात आनी ही चीट व्हंकलेल्या आनी नव-याले इगर्जेंत पाद्री मिस जाल्ल्या उपरांत वाचता हाचे कारण म्हळ्यार अमक्या गावांत चेडयाचे वा चेडवाचे काजार आसा म्हण कळीत करपाक .चीट तीन आयतार वाचतात आनी उपरांत काजार जाता .जरी तर चीट वाचतात त्या दिसानी कसलीय आडखळ आसा जाल्यार वा कसल्याय हेर कारणाक लागून काजार जायना ना जाल्यार काजराची तारीख फुडे व्हरतात.क्रिस्तांव धर्मांत चीट वाचप खूब गरजेचें .चीट वाचल्या बगर क्रिस्तावांची काजारा जायनात.
साडो
साडो ही रित व्हंकलेगेर आनी नवऱ्यागेर जाता .ह्या रिती रिवाजांत एका मेजार तांबडे रंगाचे लूगट दवरतात आनी ताचे वयर खुरसाची इमाज वा धव्या रंगाच्या लूगटाचो खुरीस करून तांबड्या लुगटाचेर दवरतात. तशेंच एके थाल्येंत साकर ,आबोलेची फुलां आनी सायबीणीची इमाज दवरतात कित्याक तर तांचो फूडार (व्हंकलेचो ,नवचो ) बरो जावपाक आनी गोडसाणेण आनी फुलांनी भरपाक .उपरांत शिंवपी साडयाक कातर लायता आनी घरची व्हडील मागणे करता .कोण एकलो बायबल वाचता आनी मागीर व्हंकलेक नवऱ्याक सायबीणी लागी येवन मागणे करपाक सागता. तांची शेजारी आनी तांची घरची मनशां पूण अधीक करून जाण्टी व्हकले नव-याक बेसांव दितात आनी साड्याचेर आपले दान पयशांच्या रूपान दवरतात आनी ते दान उपरांत शिंवपी व्हरता .व्हंकलेचे वाटीन साडयाचेर जी सायबीण दवरतात ती सायबीण व्हंकलेली आवय बापूय तिका दितात काळार साडयाचेर बोंप पार्ट सायबीण(सायबीण जिच्या हातांत बाळोक जेजू आसा)दवरताली.ताचो हेतू असो, व्हंकलेचे बरें जाव तांचो घराबो भूरग्या बाळां सयतवयर सरूंक पूण आता खंयचीय सायबीण वा सातांची इमाज साडयाचेर दवरतात आनी उपरांत तीच इमाज व्हंकल देण्याक नव-यागेर धाडटा.
देणें
देणें जावन आसा आनी एक रित रिवाज जी क्रिस्तांवांच्या काजरांनी जाता .ही रित फक्त व्हंकल करता. हांगा व्हंकल साडयाक दवरलेली इमाज ,भांगर, रोप ,आयदनां , मोदेराची आलमार आनी हेर मोदेराच्यो वस्तू नवऱ्यागेर धाडटा .आदी नवऱ्याची फामील व्हंकले कडेन कितें जाय ते सांगताली आनी व्हंकलेक ते दिवंकच जाय आसतालें चड करूंन तांब्याची आयदनां पूण व्हंकलेक आपल्याक जे कितें जाय ते आता अशें कायच चलना.नवऱ्यागेर व्हरता आनी नवऱ्याची फामील व्हंकले कडेन कसलीस मांग करना. चड करून देणें रोसाच्या दिसा नवऱ्यागेर धाडटात.
चुडो चुडो जावन आसात काकणां जी व्हंकल आपल्या दोनूय हातांनी घालता .चुडो घालपाची रित व्हकलेचो मामा म्हळ्यार आवयचो भा भाव तिका घालता आनी चुडो घालूंक व्हंकल मामागेर वता आनी परत येता आसतना ते आपल्या वागडां ओजे हाडटा देखीक:-दोस,केक ,केळी जे मामा ताका दिता आनी उपरांत हे ओजे व्हंकलेच्या गांवच्या लोकांक वाटतात कित्याक गांवच्या लोकांक कळपाक व्हंकलेक मामान चुडो चुड्याची काकणां वेगवेगळ्या रंगाची आसता। ती म्हळ्यार पांचवी ,धवी, तांबडी ,हळदुव्या रंगाची आसतात .वेगवेगळ्या रंगाची आसपाचे कारण म्हळ्यार व्हंकलेचे जिवीत बरें बऱ्या रंगानी फूलोंक.
शीर
शीर म्हळ्यार चूट्टांची आर्क करप आनी हो आर्क रोस जावचे पयली लायतात. शीर नवऱ्याच्यां आनी व्हंकलेच्यां घराफूडल्यान लायतात कित्याक तीं शीर जावन आसा एक कुरू जी त्या घरांत काजार आसा म्हण दाखयता.शीर व्हंकल नवऱ्याच्या दोनूय घरांनी लायतात.शीर लावपाचे मुखेल कारण म्हळ्यार कितेंय वायट,नश्टे,भशटें घरांत भितर सरचें न्ही आनी दोनूय घरानी पवित्राय आनी सूख उरचें.काजराचो दुसरो दीस जाल्यां उपरांत व्हंकल आनी नवरो आपल्या हांतानी शीर काळार चूट्टाचें मोल्ल करून शीर करताली.
अबु, मन्सूर
अबु, मन्सूरः (कार्यकाळः धावें शतमान)
एक पर्शियन वैजकीशास्त्रज्ञ. भारत, अरबस्तान, पर्शिया, ग्रीस, सिरिया, ह्या विंगड विंगड देशांतल्या वैजकी उपायांचो ताणें अभ्यास केलो. साद्या वखदांचेर ताणें शंभरां वयर लेख बरयले. ‘दि फाउंडेशन्स ऑफ दि टु प्रॉपर्टीज ऑफ रेमिडीज’ हें ताच्या गाजिल्ल्या वैजकी ग्रंथाचें इंग्लेज नांव जावन आसा. तातूंत 585 वखदांची नोंद आसा. हे पुस्तक मूळ पर्शियन भाशेंत आसून, ते भाशेंत वैजकीवेलें तें पयलेंच पुस्तक जावन आसा.
क्रिस्तावांच्या काजरानी जावपी रिती रिवाज
पळेयात
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:Dhorm / Religion
अबु, मन्सूर
अबु, मन्सूरः (कार्यकाळः धावें शतमान)
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam वर्ग:प्रसीध, फामाध मंश्यां
अजित लक्षमण
अजित लक्ष्मण वाडेकर हांचो जल्म दी.1 एप्रिल 1941 या दिसा मुंबयंत जालो. अजित वाडेकर हो आक्रमक फलंदाज म्हूण वळखलो वतालो. ल्हानपणांत ताका क्रिकेटचे खूब्ब पिशें आसलें.
खाजगी जिवीत
ताज्या बापायक ताणे गणित शिकून अभियांत्रिकी शाखेंतल्यान पदवीधर जावचें अशें दिसतालें. पूण अजिताक क्रिकेटचें इतलें पिशें आसलें की ताणे बापायली इत्सा मनार घेतली ना. ताणे क्रिकेट खेळपाचो खूब्ब ध्यास घेतिलेलो. हाजो परिणाम म्हूण 1958-59 या वर्सा ताणे प्रथम श्रेणी क्रिकेटांत पावला दवल्लें
वावर
1966 या वर्सा ताणे टेस्ट क्रिकेटींत आपले पयले पावल दवल्लें ब्रेबन स्टेडियमाचेर वेस्ट इंडिजाविरूद्द तो पयली टेस्ट खेळ्ळो. चडसो तो तिसर्या पांवड्यांर खेळपाक वतालो. वाडेकर पयली मुंबयचो कप्तान आशिल्लो. 1971 या वर्सा तो भारताचो कप्तान जालो. ताच्या कप्तानपदाखाला भारतान पयल्या फावट वेस्ट इंडीज आनी इंग्लंडच्या दौर्यालर आसताना मॅच जिकपाची हॅटट्रीकूय बी भारतान ताज्या कप्तानदाखाला केली. निवृत्त जाल्याउपरांत अजित वाडेकर हाणी भारतीय क्रिकेट टीमचो व्यवस्थापक म्हूण काम पळेलें.
पुरस्कार
तांका 1964 ह्या वर्सा अर्जुन पुरस्कार मेळ्ळो. 1972 या वर्सा पद्मश्री या पुरस्कारान अजित वाडेकरालो सन्मान जालो.
संधर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
काणका
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं कुटुंब कल्याणकेंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (अशासकीय)
गांवांत २ पदवी नाशिल्ले वैजक वेवसायी आसा.
काणका हे उत्तर गोवा जिल्ह्यातल्या बार्देस तालुक्यातील ८१.०९ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ७९४ कुटुंबाचे व पुराय ३५५१ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार MAPUSA ३ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा १८४५ दादले आनीक १७०६ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ६३ आसून अनुसूचित जमातीचे ६ लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६६७७ आसा.
शैक्षणिक सुविधा
गांवांत १ शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत १ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं कनिष्ठ माध्यमिक शाळा (PARRA) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं माध्यमिक शाळा (MAPUSA) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा (MAPUSA) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (MAPUSA) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (BANDORA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय (BAMBOLIM CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (PENHA-DE-FRANCA C T) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (PANAJI) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (MAPUSA) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (MAPUSA) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (PENHA-DE-FRANCA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण ना. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण ना. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण ना. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण ना. गांवांत झरीचें उदक पुरवण ना. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण ना. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण ना. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध ना. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनीक येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट आनीक तार ऑफीस ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गावाचो पीन कोड ४०३५१० आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं इंटरनेट सुवीधा ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राज्य महामार्ग ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडला.
सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळांमळ ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक पुस्तकालय ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक वाचनालय ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखा तीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
काणका ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
काणका ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): RICE,CASHEW NUTS,VEGETABLES
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय/Goem वर्ग:उत्तर गोंय /ut'tor Goem वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे वर्ग:बार्देस तालुका / Bardez Taluka
मकाजी मेघपर
मकाजी मेघपर, सौराष्ट्रराज्यांतल्या जामनगर जिल्ह्यांचे एका ठिकाण आनी.
गोयचै माति चळवळ
.गोंयची माती चळवळ ही येवजण मखेलपणान दोन तत्वाचेर चलता'''.
१ बिगर नूतनीकरणयोग्य संसाधनां जशीं खनिज ही राज्याची विश्वासू । २। अम्का जे मेल्ता ते अमछा भ्यौर्गेअन्क पसुन मेल्छेम।
हे अव्जनिछे हे माङो आसा
एबद्द्द नस्तना मिन काद्प्
गोय राज्यन मिनछे सर्के मोल लव्छे।'''
सोग्ले खनिज रेचेइप्त्स  रज्यछे रेचेइप्त्स अशे घेव्छे
खनिज रेचेइप्त्स जर रज्याचे रेचेइप्त्स अशे केले जलेअर गोय रज्याचे कामावनेर पेज कामि जातलो।
'''खनिजाचे सगले रेचेिपतस पेरमानानत ्ुनदात गहालाप। '''
पेरमानेनत ्ुनदाचे मागनि आसा  जय गोय राजय विसहवासु आनि आमचहि बहुरगि हाचै बेने्िचिारय। नोरवे सारकाराचै पेनसिोन फंड कहुप बारे मोदेल
हे नागरिकानकाकहातिर तानचहेा खनिजाचे जाबाबदारि जातले। आलासकाचै पेरमानेनत फंड कहुप बारे दहारान आसा।
'''हे कशें काराप '''
गोय राज खनिजाचे निलामि कारपाक सहाकता।
रेफंरस
वर्ग:देवनागरी पानां
धरण
धरण व्हांवत्या उदकाचो व्हड प्रमाणांत सांठो करपाखातीर बांदिल्ली गडगंज वणत. इत्सीत सुवातेर उदकाची पुरवण करपाच्या उद्देशान, न्हंयेच्या वा तत्सम व्हांवत्या उदकाच्या प्रवाहाच्या तोंडार एक गडगंज अशी वणत बांदून उदकाचो सांठो करतात आनी हें उदक उपरांत हे वण्टीक आशिल्ल्या दारांतल्यान, तयार केल्ल्या पाटांतल्यान (Canal) इत्सीत सुवातेर व्हरतात. उण्या प्रमाणांत उदकाचो सांठो करपाक जंय ल्हान वणत बांदप जाता ते वण्टीक बांद अशें म्हण्टात.
इतिहास
सगळ्यांत पोरणें धरण मीनीझ ह्या राज्याच्या मॅम्फिसांतले राजधनीक उदका पुरवण करपाखातीर बांदिल्लें. नायल न्हंयेचेर कोशेश नगरांत इ.स. पयलीं 2900च्या अदमासाक बांदिल्लें हें धरण 15 मीटर उंचायेचें आसा. हेच न्हंयेचेर बांदिल्लें 106 मीटर लांबायेचें आनी 15 मीटर उंचायेचें साद-एल्-काफारा हें धरणूय सगळ्यांत पोरणें मानतात. इ.स. पयलीं 1000 वर्सां मेरेन अॅसिरियी लोकांनी शेतांखातीर टायग्रिस न्हंयेचेर समारा आनी हेर सुवातींनी धरणां बांदलीं.
उपेग
उदक सांठोवप आनी उदकाची उंचाय वाडोवप उदक सांठोवप आनी उदकाची उंचाय वाडोवप सांठ्याचे खूब उपेग आसतात. शेताच्या कामाखातीर, गांवांक उदकाची पुरवण करपाखातीर, उदका- शक्तीच्या आदारान विद्युत् निर्मिती (जलविद्युत् केंद्र), हुंवार-नियंत्रण, खेळां-तळें, उदका येरादारी अशा विंगडविंगड कारणांखातीर धरणां बांदतात. भारतांत कावेरी न्हंयेचेर आनी अमेरिकेंत टॅनेसी न्हंयेचेर अशा उद्देशांनी धरणां बांदल्यांत. न्हंयेचेर अशा उद्देशांनी धरणां बांदल्यांत. प्रवाहाक आडखळ जातकच प्रवाहांतल्या उदकाचो पांवडो चडटा. ताका लागून उदकाची उर्जा वाडटा आनी हे उर्जेचो उपेग गुरूत्वाकर्शी प्रवाहाखातीर वा विद्युत् निर्मितीखातीर जाता.
प्रकार
उदकाचे सांठवणेचें प्रमाण थरयतकच धरणाची उंचाय थरयतात. ह्या सांठ्यांतलें उदक एका वर्सांत कितलें वापरप जातलें ह्या प्रमाणान अदमास करून धरणाची उंचाय निश्चीत जाता. उंचाय थरतकच धरणाचो आकार थरोवप गरजेचें जाता. उंचाय थरतकच धरणाचो आकार थरोवप गरजेचें आसता. धरणाच्या माथ्यार रस्तो बांदपाचो आसल्यार आसता. धरणाच्या माथ्यार रस्तो बांदपाचो आसल्यार तेखातीर गरजेप्रमाण रुंदाय धरून उपरांत धरणाच्या दोनूय वटांनी योग्य ते उतार दिवन ताचो आकार थरोवप जाता. धरणाचे उदका दटेंतलो उतार आनी दुसरे वटेंतलो उतार हे उणे चड आसतात. हे उतार थरयताना धरणाचेर जावपी तरातरांच्या भार आनी दाब प्रणालींचो विचार करप गरजेचो आसता. धरणाचे सुवातेर बसका खणपाचें काम सुरू करचे पयलीं उदकाचो प्रवाह वयले वटेन आडावन ताका वेगळी वाट करून दिवची पडटा.
विसाव्या शेंकड्याचे सुरवेक महाराष्ट्रांतले प्रवरा न्हंयेचेर भंडारदरा गांवांत बांदिल्लें फातरी बांदकामाचें विल्सन धरण हें 84 मीटर उंचायेचें आसा. हें धरण त्या काळांतलें हें 84 मीटर उंचायेचें आसा. हें धरण त्या काळांतलें जगांतल्या ऊंच धरणांतलें एक अशें मानताले. पूण तेउपरांत भारतांत आनी जगांत ताचे परसूय ऊंच धरणां बांदप जालीं.
न्युरेक (रशिया), ग्रँड डिकसन्स (स्वित्झर्लंड), रोझेला (इटली), ऑरोविल (अमेरिका), ऑएन फॉल्स (युगांडा), व्हड धरणांभितर आस्पाव जाता. भाक्रा (पंजाब), नागार्जुन व्हड धरणांभितर आस्पाव जाता. भाक्रा (पंजाब), नागार्जुन सागर (आंध्र प्रदेश), रिहांड (उत्तर प्रदेश), कोयना सागर (आंध्र प्रदेश), रिहांड (उत्तर प्रदेश), कोयना हीं भारतांतलीं कांय मुखेल धरणां. साळावली, सांगें, तिळारी आनी अंजुणें (सत्तरी) हीं गोंयचीं मुखेल धरणां आसात.
वर्ग:देवनागरी पानां
इंदूर
मध्यप्रदेश राज्यांतलें सगळ्यांत व्हड शार. लोकसंख्या: 8,27,000 (1981). क्षिप्रा न्हंयची उपन्हंय खान आनी सरस्वती हांच्या देगेर इंदूर शार वसलां. मुंबय ते आग्रा ह्या राश्ट्रीय महामार्गाचेर मुंबय सावन 704 किमी. ईशान्येक आनी समुद्रथरासावन सुमार 530 मी. उंचायेचेर इंदूर शार आसा.
1715 वर्सा सुर्वेक कंपालाच्या जमीनदारान हांगा वस्ती केली. 1741 वर्सा हांगा इंद्रेश्वर हें देवूळ बांदलें. ह्या देवळावेल्यान ह्या शाराक इंद्रपूर- इंदोर-इंदौर आनी इंदूर अशीं नांवां पडलीं.होळकरांची राजधानी महेश्वर वाठारांत आशिल्ली, थंयसल्यान 1818 वर्सा तांणी ती इंदूराक हाडली. इंदूर हे शार समृद्ध माळव्याच्या मुखेल जाग्यार आशिल्ल्यान आनी होळकरांची राजधानी जाल्ल्यान ह्या शाराची नेटान उदरगत जाली.वेपारी, उद्देगीक आनी शिक्षणीक नदरेन इंदूर शाराक बरेंच म्हत्व आसा. गंव, बाजरी ह्या सारक्या धान्याची आनी कापसाची, मध्य प्रदेशांतली म्हत्वाची बाजारपेठ म्हळ्यार इंदूर. शारांत सुताच्यो आनी कपड्यांच्यो गिरणी आसात. हांगाच्या इंजूरी साड्यांची खूब नामना आसा. ह्या शारांत तेल, कांबळी, अफू, रसायनां, यंत्रां, फर्निचर, खेळाच्यो वस्तू, धातू, दुदाचे पदार्थ, बॉबिन आदी उद्देग चलतात.
आदल्या काळार राजकुंवरांखातीर बांदिल्ले संगमरवरी डेली कॉलेज, तशेंच शेतवड,अभियांत्रिकी, वैजकी महाविद्यालयां ह्या शारांत आसात. 1964 त सुरू जाल्लें इंदूर विद्यापीठ ह्या शारांत आसा. इंदूर शारांतल्यान खांडवा ते अजमेर रेल्वेमार्गाक जोडलां.
इंदूर शारांत आशिल्लो होळकरांचो प्रासाद, न्हंयदेगेवेलो नक्षीदार सत्र्यो, उद्यानां, ऊंच हवेली हांणी शाराच्या वैभवांत भर घाल्या. हे भायर कंवची, हारसो आनी रंगीत मणी वापरून बांदिल्ल्या जैन मंदिराचें रूप आगळेंच आसा.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
कोंकणी कवितांचो समाजाचेर प्रभाव
भास अभिव्यक्तीचें प्रभावी साधन, आनी तीच अंतर्मनाक सादोवन जाग हाडटा अशें म्हळ्यार अतिताय जावंची ना. आमचो अंदल्लो स्वास, घुस्मटमार, उमाळे, उत्फर्के तिच्याच माध्यमांतल्यान तर आमी व्यक्त करतात. केन्ना केन्ना हे तळमळे, हुस्के दुस-या खातीर आसतात जाल्यार कांय फावटी ते स्वताचेच आसतात. दुस-याक उपदेश करप होवूय एक मनीस जातीचो स्वभाव आनी ह्या सारक्या कार्याक फावोशें, भाशे परस उत्तम अशें साधन कितें आसूं येता ? खंयचेय भाशेच्या लिखीत रुपाचो विचार करतात तेन्ना तिचें साहित्यीक रुपच चड आक्रमक आनी प्रभावी थारता. कारण मुळांत साहित्यीक भौसा वांगडा जियेता आनी हाकाच लागून तर ताच्या बरपांत समाज प्रभावीपणान पडबिंबीत जाता.कोंकणी भाशेतल्या हेर साहित्य प्रकारां वांगडाच कविता ह्या साहित्य प्रकारान लेगीत हें प्रभावी रूप आपणायलां आनी साबार आव्हांनाय पेल्ल्यात. कारण मुळांत कवी कोणाचीच भीड, पर्वा करिनासतना आपले उमाळे, हुस्के कागदार मांडटा.
खरें म्हळ्यार कविता वा हेर साहित्य प्रकार मुळांत आस्वादकांची वा वाचप्यांची मनरिजवण करतात. पूण प्रत्यक्षात फकत हांगां मेरेन सिमीत रावनासतना ह्या सगल्याच्या पलतडी वचून समाज प्रबोधन, अस्तित्वाची वळख, आमची लागणूक, आध्यात्मीक नदरेन समृध्द, देशप्रेम, भाशाप्रेम, निती - मुल्ल्यांची पोसवण, जिवीता कडेन पळोवपाची नदर, समाजीक,संस्कृतीक आनी भौशीक जीण समृध्द करप, ह्या आनी हेर गजालींची पुरवण करपाचें काम कविता करता.
खास करून कोंकणी कवितेचो ह्या साबार गजालींच्या नदरेतल्यान विचार जाता तेन्ना तिवूय भोव सक्षम आनी प्रभावी थारल्या हें तिच्या प्रवासाचेर नदर मारल्यार स्पश्ट जाता.अभ्यासपा खातीर गोंय मुक्ती आदली, मुक्ती उपरांतची आनी एकविसाव्या शेंकड्यांतली कविता अश्या तीन भागांनी तिका वाटून घालूं येता.तिचो प्रत्यक्ष जांव अप्रत्यक्ष समाजाचेर पडिल्लो प्रभाव, ह्या नदरेन तिचो विचार करतात तेन्ना खास करून मुक्ती आदलो आनी मुक्ती उपरांतचो काळ आनी ह्या काळांत घडिल्ल्या घडामोडिनी ती अदीक लोकप्रीय आनी अभिव्यक्तीचें तांकीवंत हत्यार जालां म्हणपाचें धाडस करूं येता. कोंकणी कवी / कवियत्रिनी काळ आनी परिस्थितीची जाणीव दवरून उत्कृश्ठ आनी प्रभावी काव्य रचना केल्या आनी तांचो हो यत्न ह्या परिस्थितीत खूब प्रभावी आनी लाभदायक थारला.
कोंकणी कवितेक खरो फुलार आयलो तो गोंय सुटके खातीर. 18 जून 1946 ह्या दिसा राममनोहर लोहियान गोंयांत येवन सुटके झुजाचे चळवळेची ज्योत पेटयली आनी तातूंतल्यानच स्फूर्त घेवन कोंकणी कविनीं आपल्या कवितांतल्यान भौसाक आपल्या भुंयेविशीचो हुस्को निर्माण करून खडबडून जागो केलो.खास करून कविवर्य बाकीबाब बोरकारांच्या
‘महात्मा गांधी आयलो रे,
गोंयांत आमच्या पावलो रे
ह्या सारक्या कवनांक लागून भौसा भितर खरी स्फूर्त आनी नेट येवपाक कारण थारलें. तेन भायर बाकीबाबांच्याच ‘सात लाख गोंयकार आमी’, ‘भारताच्या ध्वज्या म्हज्या’ (पांयजणां- कविता संग्रह) ह्या सारक्यो कविता मुंबय आकाशवाणी वेल्यान त्या वेळार वितरावप जाताल्यो. ह्या सारक्या कवितांनी भौसा भितर एकचाराचो मंत्र फुंकलो, हावेस जागयलो, वांगडाच मायभूंयेविशी कर्तव्याची आनी जापसालदारकेची जाणीव करून दिली.
‘अजून आसात पिडपी हांगा,
अजून आसात नाडपी हांगा
तरणे तशे दांडगे तुमी,
अजून कशे रावल्या वोगे
हड्डयांतले इंगळे आज,
धगधगून जांव दी जागे’