cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
सर्वण
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखा तीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
सर्वण ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
सर्वण ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): RICE, COUNTRY LIQUOR, CASHEW NUTS.
संदर्भ
वर्ग:उत्तर गोवा वर्ग:दिवचल वर्ग:उत्तर गोवा जिल्ल्यांतले गांव वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय/Goem वर्ग:उत्तर गोंय /ut'tor Goem वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे वर्ग:दिवचल तालुका / Bicholim Taluka
रॉयल सोसायटी
रॉयल सोसायटी ग्रेट ब्रिटनांतली ही सगळ्यांत पोरनी विज्ञानीक संस्था. 1660 वर्सा ही संस्था स्थापन जाली. तिचें पुराय नांव द रॉयल सोसायटी ऑफ लंडन फॉर इंप्रुव्हिंग नॅचरल नॉलेज. 1661 त लॉर्ड विल्यम ब्रंगकर हाची संस्थेचो पयलो अध्यक्ष म्हणू नेमणूक जाली. इंग्लंडचो राजा दुसरो चार्ल्स हाणें 15 जुलय 1962 दिसा संस्थेचे पयले सनदेक मान्यताय दिली. संस्थेच्या खाशेल्या अधिकारांत वाड करपी दुसरी सनद 22 एप्रिल 1662 दिसा संमत जाली. Nullius in verba हें संस्थेचें ब्रीदवाक्य.
हे संस्थेवरवीं जीं म्हत्वाचीं कार्यां जाल्यांत तीं अशीं कालगणाना पद्दतींतलो बदल (1751) लांबायेच्या ब्रिटीश आनी फ्रेंच प्रमाणभूत मापांची तुळा, भुगणितीय सर्वेक्षण, अंटार्क्टिक मोहिमो (कॅप्टन जेम्स कूक 1772, जेम्स रॉस 1839, 1900), अर्क्टिटक मोहिमो, आंतरराश्ट्रीयय भूभौतिकी वर्सांतली अंटार्क्टिक मोहिम (1956- 59), सुर्याच्या गिरणाचें निरिक्षण करपाखातीर जायत्यो मोहिमो, चार्ल्स बेबिज हाचें गणकयंत्र, रंगाधत्वासंबंदीचें अनुसंधान, वॅस्ट इंडीजांतली ज्वालामुखी उद्रेकांची पळोवणी, आयन्स्टायन हाचो व्यापक सापेक्षताय सिध्दांताचो पडटाळो पळोवपाखातीर 1919 तलें खग्रास सूर्यगिरणाचें निरिक्षण करपाखातीर दोन मोहिमो, वेगवेगळ्या उश्ण कटिबंधीय रोगांविशीचें (हिंवताप, न्हिदेरोग) संशोधन आदी संस्थेच्या वर्धापन दिसा, संस्थेवरवीं विज्ञानांत वा तंत्रविद्येंत म्हत्वाची कामगिरी करपी मनशांक दर वर्सा पदकां दितात. संस्थेचो सर्वोच्च भोवमान कॉप्ली पदका हो आसून तो सर गॉडफ्री हाच्या मरणपत्रांतले देणगेंतल्यान 1731 त स्थापन केला. हें पदक सवंसारांतल्या खंयच्याय शास्त्रज्ञाक ताणें खंयच्याय विशयांत केल्ले कामगिरीखातीर दितात.
तीन रॉयल पदकां दर वर्सा संस्थेच्या मंडळान केल्ले शिफारशीप्रमाण ब्रिटनाच्या सार्वभौम राजसत्तेवतीन दितात. हातुंतलीं दोन सैमीक गिन्यानांत म्हत्वाची भर घालपाखातीर आनी तिसरें अनुप्रयुक्त विज्ञानांत म्हत्वाची भर घालपाखातीर आनी तिसरें अनुप्रयुक्त विज्ञानांत खाशेली कामगिरी केल्लेखातीर दिवप जातात. हेर णव पदकांमदी ब्रिटनाचे राश्ट्रीय उदरगतीक भर घालपी विज्ञान वा अभियांत्रिकी, वा तंत्रविद्या हांचे प्रगतीखातीर दितल्या मुलार्ड पदक आनी पुरस्कार (स्थापना 1966), तेचपरी खंयच्याय स्वरुपांतल्या उर्जेच्या कार्यक्षम उपेगाक रुपींतराक आदार दिवपी खाशेल्या विज्ञानीक वा तंत्रीक वावराखातीर दितल्या एस्सो पुरस्कार हांचो आस्पाव जाता. हाचेभायर डेव्ही आनी ह्यू हीं पदकां दर वर्सा रम्फर्ड आनी डार्विन हीं पदकां दोन वर्सांनी, सिल्व्हॅस्टर पदक तीन वर्सांनी आनी ब्यूकनन पदक पांच वर्सांनी दितात. हे संस्थेच्यो स्वताच्यो संशोधन संस्था आनी प्रयोगशाळा नात.
संशोधक प्राध्यापक आनी अधिछात्र हांची हेर संस्थांनी (विद्यापिठांत) वेवस्था करप जाता. हे संस्थेवतीन दाननिधीवरवीं आठ खास व्याख्यानां वर्सुकी आसून तातुंतलीं कूनियन व्याख्यानां (स्थापना 1684) जीवविज्ञानीय विशयाचेर, बेकरीयन व्याख्यानां (1775) भौतिक विज्ञानाचेर, लेव्हेनहूक व्याख्यानां सूक्ष्मजीवविज्ञानाचेर आनी क्लिफर्ड पॅटर्सन व्याख्यानां तिवर्सुकीं आसून तातुंतली वर्नाल व्याख्यानां विज्ञानाच्या समाजीक कार्याचेर, फेरिअर व्याख्यानां तंत्रिका तंत्राची संरचना आनी वावर हांचेर तशेंच विल्किन्झ व्याख्यानां राश्ट्रकूल देशांतल्या वेंचीक विद्यापिठांनी आनी ब्लॅकेट स्मुती व्याख्यानां अदींमदीं भारतांत आनी ब्रिटनांत आयोजीत करतात.
ही संस्था विज्ञानीक संशोधनाचे निबंदय उजवाडाक हाडटा. 1665 त स्थापन जाल्ल्या आनी सतत उजवाडाक येवपी फिलॉसॉफिकल ट्रॅन्झॅक्शन्स ह्या सगळ्यांत पोरन्या विज्ञानीक नेमाळ्यांत व्याप्तीलेख आनी बसकांतल्या भासाभासांचे अहवाल उजवाडाक येतात. 1832 त सुरु जाल्ल्या प्रोसिडिंगज हातूंत लघू संशोधन निबंद व्याख्यानां आनी एका दिसाचे बसकेंतलीं भासाभाशेचीं कार्यवृत्तां उजवाडाक येतात. दर वर्सा ही संस्था बायॉग्राफिकल मेम्बार्स ऑफ फॅलोस ऑफ द रॉयल सोसायटी (एक खंड), इयर बूक आनी नॉटस् अँड रॅकॉर्डस ऑफ द रॉयल सोसायटी हीं नेमाळीं उजवाडाक येतात. हातुंतल्या पयल्या पुस्तकांत हालीं मरण आयिल्ल्या दर एका वांगड्याचें चरित्र आनी ताच्या वावराचो विज्ञानीक नदरेन गूणगौरव हांचो आस्पाव जाता.
इ. स. 1666 हॅन्ऱी हौअर्ड आनी ताचो आजो टॉमस हांणी आपले ग्रंथ संग्रह संस्थेक भेट दिवन हे संस्थेक ग्रंथालयाची बुन्याद घाली. हे संस्थेंत 1,49,000 वयर ग्रंथ आसून 1660 ते 1800 ह्या काळांतल्या विज्ञानाच्या इतिहासाचेर अभ्यास करपाखातीर हें एक बरें ग्रंथालय आसा. ह्या ग्रंथालयांत हेर देशांच्या राश्ट्रीय विज्ञानीक संस्थांनी उजवाडाक हाडिल्लीं नेमाळीं, विज्ञानाचे आनी शिक्षणीक संस्थांचे इतिहास, वांगड्यांनी बरयल्ले ग्रंथ, तशेंच वांगड्यांची चरित्रां आनी आत्मचरित्रां हांचे संग्रह आसात.
हे संस्थेंत आयझॅक न्यूटन, हंफ्री डेव्ही, मायकंल फॅराडे अर्नेस्ट रदरफर्ड, विल्यम टॉमसन, केल्व्हिन, जे. जे. टॉमसन, आर्थर एडिंग्टन, लॉरेन्स आनी विल्यन ब्रॅग, अँल्बर्ट आयन्स्टायन, नील्स बोर, पॉल डिरेक, तशेंच विज्ञान आनी तंत्रविद्येच्या वेगवेगळ्या फांटल्यांतलें गिन्यान विस्तारपाक म्हत्वाची कामगिरी केल्ल्या जायत्या विज्ञानिकांचो हे संस्थेच्या वांगड्यांचे वळेरेंत आस्पाव आसा. राश्ट्रकुलांतल्या, देशांतल्या आनी आयरिश प्रजासत्ताकांतल्या नामनेच्या विज्ञानिकांवांगडाच संवसारांतल्या हेर देशांतल्या व्हड दर्जाच्या विज्ञानिकांकूय परदेशी वांगडी म्हणू वेंचप जाता. सिरवेक हे संस्थेचो वांगडी जावपाक मर्यादा नाशिल्ली. पूण 1848 वर्सा सावन दरवर्सा वांगडी वेंचपाचे संख्येंत मर्यादा घाली आनी फकत बऱ्या पांवड्याचें विज्ञानीक काम करपी विज्ञानिकांचीय वेंचणूक करपाचें थारयलें. 1988 मेरेन संस्थेच्या वांगड्यांची संख्या हजारांपरस चड आनी परदेशी वांगड्यांची संख्या सुमार शंबर आशिल्ली.
रॉयल सोसायटीचो पयलो भारतीय वांगडी अर्देशिर कर्सेटजी हो आशिल्लो. 1988 मेरेन 29 भारतीय विज्ञानीक रॉयल सोसायटीचे वांगडी आशिल्ले. हे वांगडी अशे, अर्द्शिर कर्सेटजी (1841), श्रिनिवास अय्यंगार रामानुजन (1918), जगदीशचंद्र होस (1920), चंद्रशेखर व्यंकट रामन (1924),मेघनाद साहा (1927) बिरबल रुचिराम साहनी (1936), कार्यमाणिक्कम श्रीनिवास कृष्णन (1940), होमी जहांगरी भाभा(1941), शांतिस्वरुप भटनागर (1943), प्रशांतचंद्र महालनोबीस (1945), दारशा नौशेखान वाडिया (1957), सत्येंद्रनाथ बोस (1958), शिशिरकुमार मित्र (1958), तिरुव्यंकट राजेंद्र शेषाद्री (1960), पंचानन माहेश्र्वरी (1965), कल्यमपुडी राधाकृष्ण राव (1967), मामबिलिकाल्थिल गोविंद कुमार मेनन (1970), बेंजामिन पिअर पाल (1972), मोनकोंबू सांबशिवन् स्वामिनाधन (1973),गोपालसमुद्रम नारायण रामचंद्र (1977), देवेंद्र लाल (1979), अवतार सिंग पेन्टल (1981), चिंतामणी नागेश रामचंद्र राव (1982), सुब्रह्माण्यम चंद्रशेखर (1983), ओबद सिध्दीकी (1984), वुलमिरी रामलिंगस्वामी (1986), सी गोपालन (1987), ए. पी. मित्र (1988), सी. एस्. शेषाद्री (1988).
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
अर्नोल्डसन, क्लास पोंटस
अर्नोल्डसन, क्लास पोंटस (जल्मः 27 ऑक्टोबर 1844; गोएतबर्ग, स्वीडन;मरणः 20 फेब्रुवारी 1916, स्टॉकहोम). एक नामनेची राजकारणी. नॉर्वेजियन-स्विडीश युनियनाच्यो समस्या सोडोवपा खातीर ताणें उपाट कश्ट घेतले. सुर्वेक कारकून म्हूण रेल्वे खात्यांत प्रवेश करून स्टेशन मास्टरच्या उंचेल्या पदाचेर पावलो. फुडें, रेल्वे खात्यांतली नोकरी सोडून ताणें आपलें पुराय जिवीत राजकारण आनी शांततायेच्या वावरा खातीर ओंपलें.
1881 त, रिक्सदाग हे स्विडीश संसदेंत तो वेंचून आयलो. तो एक निष्ठावान शांततावादी फुडारी आशिल्लो. नॉर्डिक राश्ट्राचे तटस्थताये खातीर ताणें फाटबळ दिलें. 1883 त, ताणें भासाभास आनी शांतताय हांच्या खातीर स्वीडीश संस्थेची थापणूक केली. 1890त, नॉर्वे आनी स्वीडन हांच्यामदीं चालू आशिल्ल्या खर संघर्शावेळा ताणें दोनूय राश्ट्रांत लोकजागृताय घडोवन हाडून शांततायेन तोडगो काडपा खातीर खूब खटपट केली. शांतताय पातळावपा खातीर ताणें केल्ल्या मोलादीक वावरा खातीर 1908 त, शांतताये खातीर आशिल्लो नोबेल पुरस्कार ताका बेजर फ्रेड्रिक हाच्या वांगडा वांटून मेळ्ळो.
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:प्रसीध, फामाध मंश्यां
Morteleam Pasot Magnnem
Morteleam Pasot Magnnem
Prayer for those about to die
Bhov kakutsara Jezu, atmeancho mog kornnara;
Povitr kallzachea mornnacheam nimanneam
hal-upodreancheam punneam vorvim ani tuje
Khotavinn Maiecheam dukhi pasun sonvsarantleam
soglleam patkeank Tujea rogtan dhun kadd;
tim hea vellar apleam nimanneam ghorimnim asat
Jezuchea Kallza, ek pavtt mornnacheam ghorimnim aslelea,
mornnant asleleanche churchure kor.
Amen
असनोडा
असनोडा
असनोडा हे उत्तर गोवा जिल्ह्यातल्या बार्देस तालुक्यातील ३६८.८२ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ९४४ कुटुंबाचे व पुराय ३८७० लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार MAPUSA १२ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा १८९८ दादले आनीक १९७२ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक ६८ आसून अनुसूचित जमातीचे ८ लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६६६८ आसा.
शैक्षणिक सुविधा
गांवांत ४ खाजगी पूर्व-प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत १ खाजगी प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत १ खाजगी कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आसा. गांवांत १ खाजगी माध्यमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं उच्च माध्यमिक शाळा (MULGAO) ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (MAPUSA) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (BANDORA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय (BAMBOLIM C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (PENHA-DE-FRANCA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (MAEM) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (BICHOLIM) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (MAPUSA) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (BICHOLIM) ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत १ प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत १ कुटुंब कल्याणकेंद्र आसा.
वैजकी सुविधा (अशासकीय)
गांवांत ४ एमबीबीएस पदवीधर वैजकी वेवसायी आसा. गांवांत २ अन्य पदवीधर वैजक वेवसायी आसा. गांवांत २ वखदालय आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण ना. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण ना. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण ना. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण ना. गांवांत झरीचें उदक पुरवण आसा. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण ना. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण आसा. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध ना. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध आसा. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध आसा. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनीक येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध आसा. गावाचो पीन कोड ४०३५०३ आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखा तीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. ० वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
असनोडा ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
उत्पादन
असनोडा ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): COUNTRY LIQUOR,WOODEN FURNITURE,ONION
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय/Goem वर्ग:उत्तर गोंय /ut'tor Goem वर्ग:गोंयचे गांव/Goenche Ganv वर्ग:बार्देस तालुका / Bardez Taluka
अर्धनारीश्वर
शिव-पार्वतीच्या संयुक्त रुपाक अर्धनारीश्वर म्हणटात. हे मुर्तीचो अर्दो भाग शिवाचो जाल्यार अर्दो पार्वतीचो. दोनूय भाग एकामेकांत बरे तरेन जोडिल्ले आसतात. दक्षिण भारतांत, उत्तर भारता परस ह्या रुपांत घडयिल्ल्यो जायत्यो मूर्ती दिश्टी पडटात. शिव-शक्ती वा दादल्या-बायलांच्या तत्वांचो संयोग हें ह्या सैमाचें मूलतत्व. ह्या संयोगाची प्रतिमा अर्धनारीश्वराच्या रुपांत कल्पिल्या.
अर्धनारीश्वराचे उत्पत्तीची कथा पुराणांत फुडले तरेन चलताः ब्रह्मदेवान सृश्ट निर्मुपा खातीर मानसपुत्राची उत्पत्ती केली आनी ताका प्रजा निर्मुपाची आज्ञा केली. पूण ताचे कडल्यान तें काम जालें ना. ताका लागून ब्रह्मदेव खंती जालो. ताणें खर तप केलें. ताच्या तपाच्या प्रभावान ताचे तकलेंतल्यान अर्धनारिश्वराच्या रुपांत शिव भायर सरलो आनी ब्रह्मदेवाक दर्शन दिलें. उपरांत शिवान स्वताचे बायलेकडेन यौगीक प्रक्रियेन समागम करून, ब्रह्मा-विष्णू-शिवासयत परतून सृश्ट निर्मिली (लिंग पुराण-41).
सृश्टस घडोवपाक दादल्या बायलेचो संबंद येवप गरजेचो आसता. झाडां-पेडां, फुलां-फळां, सुकणीं-सावदां, मनीस आदी प्राणीमात्रांत दादल्या सावन बायलेक गर्भधारणा जावन प्रजेची उत्पत्ती जाता. सृश्ट घडचे आदींसावन चलत आयिल्ल्या ह्या नेमाक पुराणाचे प्रतीक भाशेंत पार्वतीपरमेश्वर वा शिव-पार्वती म्हळां.
मूर्तिशिल्पांत शिवाचें अर्धनारीश्वर रुप सामान्या बायलें सोबीत थारलां. कवी आनी तत्वज्ञ ह्या दोगांकय ह्या रुपान भूल घाल्या. कालीदासान रघुवंशाच्या आरभांक, अर्धनारीश्वराचें नांव घेनासतना ताका अशें वंदन केलाः
वागर्थाविव संपृक्तौ वागर्थप्रतिपत्तये।
जगतः पितरौ वन्दे पार्वतीपरमेश्वरौ।। (1.1)
अर्थः उतरां आनी तांचे अर्थ हांचें पुराय गिन्यान जावंचे म्हूण उच्चार आनी तांचे अर्थ हांचेवरी एकामेकांक लागीं येवन एकजीव जाल्ल्या ह्या संवसाराचो आवय-बापूय अशा पार्वती परमेश्वराक हांव वंदन करतां.
पूर्विल्ल्या काळांत योनी आनी लिंग हीं दोनूय वेगळीं प्रतिकां आसलीं. काळांतरान मनशान ह्या दोनूय प्रतिकांक शिवलिंगांत एकठांय हाडून तांची पूजा सुरू केली. मनीस जेन्ना मूर्ती घडोवपाक शिकलो, तेन्ना योनी आनी लिंग हीं प्रतिकां अर्धनारीश्वराच्या रुपांत घडोवपांत आयलीं. मनशाचें जिवीत खंड पडूंक दिनासतना चलपा खातीर ह्या दोनूय प्रतिकांचे मिलन जावप गरजेचें आसा. हो ह्या रुपा फाटलो मुखेल हेत आसा. सृश्ट घडचे पयलीं दादलो-बायल भेद कसो करताले ताची जाप दिवपाचो हो एक यत्न.
रुद्रहृदयोपनिषदांत संवसारांतले सगळें पुरुषरुप म्हळ्यार शिव तर नारी रुप म्हळ्यार उमा(पार्वती) अशें म्हळां. हीं दोगांय म्हळ्यार जगत्कारण. ‘अग्नीषोमात्मकं जगत्’ अशें श्रुतिवचन आसा. उजो हें दादल्याचें तत्व आसून तें बायलेच्या रजांत आसता. सोम हें बायलेचें तत्व आसून तें दादल्याच्या शुक्रांत आसता. काम हो भाव दोगांकय एकामेकांक लागीं हाडटा.हाका लागून दोनूय तत्वां एकामेकांचोर भाळटात. तत्वज्ञानय होच आशय सांगता. शिव जेन्ना शक्तीन भरिल्लो आसता, तेन्ना कार्य करता. शिवागमांतल्या अद्वैतांत शक्तीचो म्हळ्यार मायेचो त्याग केल्लो नासून ब्रह्मशक्ती म्हूण तिचो आपले कुडींत आस्पाव केला. शिवशक्ती कडेन सदांच समरस जालप म्हळ्यारूच अद्वैत अशें मानलां. माया ही प्रकृती आसून महेश्वर हो तिचो धारणकर्तो.
हेमाद्रीन अर्धनारीश्वराचें रुप कशें घडोवचें तें सांगलाः
शिवाची दावी बाजू बायलेची करची. तिच्या कपलाक कुकूम लावचो. केंसांचो भरिल्लो आंबाडो घालचो. गळ्यांत हार घालचे. थानां वाटकुळीं, भरिल्लीं आनी मोटीं आसचीं एका हातांत कमळ आनी एका हातांत हारशी दिवन दोळ्यांत काजळ घालचें.
शिवाची उजवी बाजू दादल्याची करची. तिचेर सगळीं दादल्याचीं लक्षणां दाखोवचीं. तकलेर जटांचो भार आनी ताचेवयर चंद्र आसचो. आंगाक भस्म आनी सोरपाचें जानवें घालचें. लिंग उबारिल्लें आसचें. कमराक सर्पमाळ, पांयांचेर कमळ, हातांत त्रिशूळ आनी रुद्राक्षाची माळ आसची.
तंत्रसारांत अर्धनारीश्वराचें ध्यान फुडले प्रमाण दिलाः
नीलप्रवालरुचिरं विलसतत्रिनेत्रम्।
पाशारुणोत्फ्लकपालकशूलहस्तम्।
अर्धम्बिकेशमनिशं प्रविभक्तभूषम्।
बालेन्दुबध्दमुकूटं प्रणमामि रुपम्।।
अर्थः निळ्या पोंवळ्यावरी सुंदर दिसपी तीन दोळ्यांचो, हातांत पाश, रक्तकमळ आनी त्रिशूळ धारण करपी, दादल्या-बायलेच्या भेसांत दिसपी, मुकुटांत चंद्रकोर धारण करपी अर्धनारीश्वराक हांव नमस्कार करतां.
तंत्रसारांत हाचे पूजाविधी, जप आनी होम सांगल्यात.
तिसऱ्या शतमानांत पॅरीफिरी हाणें अर्धनारीश्वराचे मूर्तीचो पयलो उल्लेख केला. ताका अशी मूर्ती उत्तर भारतांतल्या एके घोलींत मेळिल्ली.
दुसरी मूर्ती घारापुरी हांगा आसून तिची उंचाय 16 फूट 9 इंच आसा. थंयच्या फातरापट्यांत अर्धनारीश्वराची मूर्ती दोन भुजां आशिल्ली आनी उबी आसा. ह्या शिल्पांत शिवाच्यो जटा आनी पार्वतीचीं तटतटीत थानां दिश्टी पडटात. बादामीचे घोलींतली मूर्ती चार भुजांची आसून तिच्या सकल्या हातांत आडवो दांडो आसा. वेल्या दोनूय हातांत सोरपान गुटलायिल्लो परशु आनी कमळ हीं आसात. घारापुरी हांगासल्ली मूर्ती आठ भुजांची आनी तीन तोंडां आशिल्ली आसा. हीं तीन तोंडां म्हळ्यार शिव, रुद्र आनी उमा आसुंयेत असो समज आसा. कांय शिल्पांत शिवाचें वयर काडिल्लें लिंग दिश्टी पडटा.
वर्ग:देवनागरी पानां
इतिहास
इतिहास म्हळ्यार मनशाच्या अनन्यसादारण अणभवांचे भाडार. इतिहास म्हळ्यार फकत भूतकाविशीं जाणून घेवप न्हय, तर वर्तमानांत कितें घडटा हाटोय नियाळ करप.इतिहास हें मनशान शेंकड्यांनी वर्सांभितर जी उदरगत केल्या ती मेजपाचे एक साधन. हें साधन आमकां भंतकाळांतल्या घडणुकांचो अर्थबोध करता, वर्तमानकाळ सुदारपाविशीं जाग हाडप, आनी फुडें कितें घडटलें हाची सुलूस दिता. ताकालागून आनी खंयच्या गजाली फाटल्यान वचचें, खंयची गजाल तोखेवची आनी खंयची टाळची हें समजूंक शकतात.एका अर्थान इतिहास म्हळ्यार गिन्यान दिवप शिकोवपी तत्वगिन्यान. इतिहास हाचोच अर्थ चवकशी, संशोधन, नियाळप आनी अन्वेशण. इतिहास घडणुकांच्या कारणांची तर्कशुद्ध समजावणी, तांची परिस्थिती आनी प्रक्रिया ह्या गजालींच्या गिन्यानाखातीर भूतकाळाच्या वास्तवतेचो घेतिल्लो सोद.
इतिहास राजकी, समाजीक, अर्थीक, सांस्कृतीक आनी मानसीक मुद्दे आशिल्ल्यो सगळ्यो अनन्यसादारण घडणुकों मतींत घेता. हे भायर भोव उपेगाची थारिल्ली वैज्ञानिक उदरगत,गिन्यान आनी शक्त, सत पटोवन दिवपी कलात्मक मोख, सोबीतकाय आनी धादोस्काय आनी आमकां सांस्कृतिक, तात्विक आनी धर्मीक नदरेन गिरेस्त करपी बौद्धिक उदरगत हांची समिक्षक नदरेन नोंद घेता.
इतिहास मनशाक शाणो करता. तो शक्तीचे रंजन करता, समजीकाय वाडयता आनी बरे गूण घट करता. मनीस जातीन जें जें केलां आनी म्हळां, तांणी कशे तेरन विचार केला हाची फोडणिशी म्हळ्यार इतिहास. इतिहासाचो मुखेल विशय म्हळ्यार विचार. आमकां भतकाळ दिश्टी पडना, पूण भूतकाळाचें मर्म आमकां मेळटा आनी हें मर्म इतिहासीक नायकांचें चारित्र्य आनी कर्तुप घडोवपाक कारणीभूंत आसता. हीं कर्तुपां समाजांत रावपी मनशांनी केल्ली आशिल्ल्यान समाज हो इतिहासाचो एक केंद्रबिंदू जावन आसा. रासवळ घडणुको, रासवळ प्रतिक्रिया,सृजनशील विचार आनी समाजशीलता हीं इतिहासाचीं चतु:सुत्रां.
कांय जाणांच्या मतान इतिहास म्हळ्यार व्हडव्हड मनशांचीं चरित्रां आनी बुद्ध, अशोक, जेजू,मोहम्मद वा गांधी सारकिल्या व्हड मनशांचीं कार्यां. कांय जाणांच्या मतान इतिहास म्हळ्यार भतकाळातलें राजकारण. कांय जाण इतिहासाचो अन्वयार्थ लायताना राजकारणांतल्या शासनाच्याय फुडें आशिल्ल्या लोकांकडेन पावतात. अशे तरेन वयल्या पांवड्यावयल्यान सकयल्या पांवड्याचेर आनी केंद्रीय अधिसत्तेवयल्यान थळाव्या कारभाराकडेन इतिहासाचो संबंद लावप जाता. मनशाचे स्वतंत्रतायेचो आलेख इतिहास वाचता. जेन्ना साम्राज्यां उबीं केलीं ताच्यापरस जेन्ना सुविचार मुखार आयले आनी इत्साशक्तीची मुक्तताय जाली, तो काळ आनी त्या काळांतल्यो घडणुको ह्यो व्हड इतिहासीक घडणुको आसात.
इतिहास हें खरें बुद्धिप्रामाण्यवादी विज्ञान आनी हें विज्ञान मनीसजातीची उदरगत मेजपाचें एक परिणाम आसा. हें विज्ञान मनशान जनावरां आनी सुकणीं, पृथ्वी आनी वायू हांचेर कशें एक परिणाम आसा. हें विज्ञान मनशान जनावरां आनी सुकणीं, पृथ्वी आनी वायू हांचेर कशें प्रभुत्व मेळयलें? ताणे चंद्रिमाचेर कशी झोंपय मारली? म्हासागराचो तळ सोदपाची शक्त ताका कशी मेळ्ळी, नखेत्रां आनी गिऱ्यांचें गिन्यान मेळून तांची विस्कटावणी करपाची तांक ताका कशी आयली? हाचें पुरायपणान वर्णन करता. तें आमच्या दोळ्यांमुखार मनशाची शतमानासावन चलत आयिल्ली यात्राय उबी करता आनी उदरगतीच्या चडत वचपी पांवड्याचेर जांणी जीण पावयली आनी आपणापरस ऊंच पांवड्याचें जिवीत फुडले येवपी पिळगेमुखार जांणी दवरलें तांच्या यत्नांची जाणविकाय दिता. ती मनशाचे उदरगतीची एक काणी, कला आनी साहित्य,तत्वगिन्यान आनी धर्म, साहस आनी मनशाचें जिणेंतल्या सगळ्या साध्यांची आनी अपेसांची एक गांथन. इतिहास म्हळ्यार तत्वप्रणालींचो उदय आनी अस्त, कल्पनाविश्व आनी बुद्द, बरें आनी वायट हांचे मदीं झुजतल्यांचें चारित्र्य आनी कर्तुप, सत्य आनी न्याय हांकां समाजीक प्रशासनांत हाडपाचो एक संघर्श. हो इतिहास मनशाक ‘संस्कृतायो’ नांवाच्या पद्धतशीर समाजाविशीं म्हायती दिता.
इतिहास म्हळ्यार सामान्य मनशाक बरो जावपाची राज्यकर्त्यांक म्हान जावपाची देख दिवपी फकत निंतीसुत्रां न्हंय; पूण मनशाचे उदरगतीचे शक्तीचो आनी चळवळीचो आकार दिका दाखोवपी तो एख अभ्यास. मनशाची मनशाकडेन आशिल्ली समजाकाय हो इतिहासाचो विशय आसा. आत्मनिश्ठपणान उक्तायत जाल्यार इतिहास म्हळ्यार मनशाचे संवेदनशीलतेंत चलपी घडणुको. वस्तुविश्ठपणान विचार करीत जाल्यार इतिहास म्हळ्यार मनशाचे संवेदनशीलतेंतल्यान तयार जाल्ल्या खासा घडणुकांचें एक नाट्य. मनीस वा राश्ट्रां हांचे दिसपट्टे वेव्हार सदाकाळ बदलत आसतात, ताका लागून इतिहास म्हळ्यार गतिमानता आशिल्लें तत्वगिन्यान, जें एकूच सत तत्वगिन्यान आनी सत मानसशास्त्र जावन आसा. हाका लागून अधिभौतिक साहित्याच्या व्हडल्या दोंगरांपरस इतिहालाची कांय पानां मनशाच्या मनाचेर चड उजवाड घालतात.
इतिहासांत त्या त्या देशाचे तत्वप्रणालीचो वा काळाचो रंग भरसुपाचो एक प्रवाह दिश्टी पडटा. ग्रीकांनी इतिहासाक बुद्धीप्रामाण्यवादी केलो, रोमन लोकांनी तांका राजकी केलो, इगर्जीन ताका नैतिक केलो, जर्मन लोकांनी तांका चड तात्विक केलो, मार्क्सवाद्यांनी भौतिकवादी,फ्रेंचांनी समाजवादी आनी ब्रिटीशांनी ताका साम्राज्यवादी केलो. इतिहासाविशीं अरब मत, चिनी मत आनी भारतीय मत हें वेगवेगळें आसा. कांय लोक इतिहासांत मूल्यविधानां (value judgements) भरशितात. मूल्यांकन, परिक्षण आनी मनशाचो आनी घडणुकांचो केल्लो नियाळ हाकालागून इतिहास आनी तत्वगिन्यान हांचो लागींचो संबंद आसा. ‘बरी’ हाच्या मतान इतिहास म्हळ्यार विज्ञान, ताचेपरस कांय उणेंय न्हय वा चडूय न्हय. कांय विचारवंताच्या मतान सगळो इतिहास हो भूत आनी वर्तमान हांचे मदलो सोंपनाशिल्लो एक संवाद. तांच्या मतान हो समेस्त इतिहास वर्तमानकालीन. कारण मनशाचो स्वभाव तसोच उरता आनी भावना, कारणां,परिस्थिती, मनस्वीपणा आनी इतिहासीक गती गुणान न्हय तर फकत प्रमाणान बदलता.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
अर्धमागधी
प्राकृताचे उदीच्य, प्रतीच्या, मध्यदेशीय, प्राच्य आनी दाक्षिणात्य अशे पांच भेद जाणकारांच्या मतान आसात. अर्धमागधी हें प्राच्य प्राकृताचें एक रुप. कोसल देशांत रावपी लोक ही भाशा उलयताले. हो वाठार आतां अयोध्या शार आनी ताच्या दक्षिणे कडल्या वाठारांत आसा. अर्धमागधीचें नांव देशाप्रमाण न्हय, पूण ते भाशेच्या स्वभाव धर्माक लागून अशें जालां.अर्धमागधींत शौरसेनी, मागधी आनी महाराष्ट्रीय ह्या तीनय प्राकृत भाशांचो प्रभाव दिसता. कांय व्याकरणकारांनी तर तिका ‘महाराष्ट्रीमिश्रार्धमागधी’ अशेंय नांव दिलां.
भरत हाणें नाट्यशास्त्रांत अर्धमागधीक, एके स्वतंत्र भाशेची सुवात दिल्या. पूण विश्वनाथ हाणें तिका गुप्तचर, राजपुत्र आनी शेट लोकांची भास अशें म्हळां. विश्वनाथाचें हें मत त्या काळच्य बऱ्याच व्याकरणकारांनी मान्य केलां. मुद्राराक्षसांतलो गुप्तचर ‘क्षपणक’, प्रबोधचंद्रांतलीं कांय पात्रां, अर्धमागधी उलयतना दिसतात. तशेंच भास हाणें आपल्या ‘कर्णभार’ ह्या नाटकांत कर्णाच्या तोंडांतपसून अर्धमागधी घाल्या.अर्धमागधी हेर प्राकृत भाशां परस लोकप्रिय आनी समृध्द आशिल्ली अशें म्हणटात. कोसल प्रांतांत हिचो वापर जाल्ल्या कारणा बौध्द आनी जैन ह्या दोनय धर्माच्या प्रचाराची भास अर्धमागधी आशिल्ली. जैन पंडितांनी हे भाशेक समेस्त भाशांची जननी म्हळां. जैन धर्माच्या श्वेतांबर पंथाच्या मुनींनी अर्धमागधींत ‘सुत्तां’ बरयलीं, ग्रंथ रचले आनी बरेच कडेन भोवन उपदेश केलो. भाशा सोपी करचे खातीर तांणी सगळ्या भाशांतली उतरां अर्धमागधींत घालीं. अशे तरेन ही भास सादारण मनशां मेरेन पावली. महावीरान हेच भाशेंतल्यान उपदेश केलो.
तीर्थंकरांनी बरयिल्लीं सुत्तां-समवायोग सुत्त, आयारंदग सुत्त हे भाशेचे सोबीत दाखले जावन आसात. आयारंगसुत्त भाशाविज्ञानाचे नदरेन म्हत्वाचो ग्रंथ आसा कारण तातूंत अर्धमागधीचें सगळ्यांत पोरनें रुप पळोवंक मेळटा.
भाशा विज्ञानाचे नदरेन अर्धमागधी मागधीपरस सामकी वेगळी. तिची वेवस्ता, प्रत्यय वेवस्था सगळेंच वेगळ्या स्वरुपाचें आसा. देखीक-
1. मागधींतले ‘स’ आनी ‘ल’ अर्धमागधींत ‘श’ आनी ‘र’ जाताः-
पुलिशे (मागधी)-पुरुसे (अर्धमागधी), नले (मागधी)-नरे (अर्धमागधी).
2. मागधींत प्रथमा ‘अ’ ह्या स्वरान दिसता; अर्धमागधींत ती ‘ए’ वा ‘ओ’ ह्या स्वरांत दिसता.
3. अर्धमागधींत संयुक्त स्वर आसल्यार एक व्यंजन नाशें जाता आनी तांच्या पयलींचो स्वर दीर्घ जाता. देखीक- भुक्तं (संस्कृत) –भुतं (अर्धमागधी)- भुत्तं (मागधी).
Tisreamchem Fest
Zaiti dhormik festa zata taka dhormik namva asnat zoxem kelleache fest,patolleache fest,zayachi zatra hi zatra fulacher adarun asa hem thoinchea vattaracher adarun asa.Ata amche kodden festak jeunn vantt'tat taka lagun amche kodden tis-yache fest asa.
अर्धमागधी
अर्धमागधीचे कांय खासा गूण म्हळ्यारः
Tisreamchem Fest
Fest zaupi zago ani kopel sodpi lok
Nerul gamvche ximer kandoli hea gamvat zata.Thoim ek pornni igrje asa ji frasiskon padrini sodun kaddlea te 1569 vorsat.Oxem mantat ki hi igrje lokakodden poixem ektthai korun ani khajgi duddu gheun badla.Fador gomos katamv sagta ki 1955 meren nerul hea gamvat fokot char kopela axil'li.Hea fadrachea sangnneat rostea kuxiche kuris,khajgi monxachean badil'le kopel je bixpachea porvagi naxil'lean badil'le asle.Toslem ek kopel mhollear sam atoniche.Poilichea tepar lhan aslem ata lokamni tem aplea kazarachea vorsa nimtan he kopel vhodd badla.Nimanne he 1992 vorsa ek zoddpean aplea 25 vorsachea umedin badil'le.Hea kopelant sam atonichi murti asa ani sekredd harth ef jizos ani sekredd harth ef meri.Hea kopelachi ek pomrpora asa ki lokank tis-yo vattpachi chal azun cholot asa.
अर्धमागधी
1. बरेच कडेन व्यंजन ना जावन ते सुवातेर अर्दस्वर जाता. देखीकः सागर-सायर, स्थित-ठिय.
Tisreamchem Fest
Fest ken'na monoitat
He fest me mhoineachea dus-ya aitarak zatat.Thoim kopelant lardin zata hatunt vatto gheupak gamvcho lok toxench her lok yeta. Lardinik tis-yo he ozap nhoi karonn lok tis-yachi xakhoti ani sambarache vatt'tat.[1]
अर्धमागधी
2. ‘क’ चे सुवातेर ‘ग’ जाता. देखीकः अशोक-असोग, श्रावक-सावग.
Tisreamchem Fest
tis-ya borobor kite vatt'tat
Hea festak sambarachea tis-ya borobor abo ani ponnos festachea mukheleak ditat.Gõychi feni hea festak ditat zaka zai tamnne pivche.Punn halichea tepar heo nimanneo vostu kaddun uddoileat.
अर्धमागधी
3. भूतकालीन तृतीय पुरुशाचें बहुवचन ‘इंसु’ ह्या प्रत्ययान मांडटातः
Tisreamchem Fest
Tis-yo kiteak
Nerul hea gamvant nhoinchi deg asa ani taka lagun tis-yo hanga khub mellttat ni sovai mellttat.Survatek tis-yachi matra chodd lagnaxil'li karonn zo lok lardinik yetalo to thoddoch astalo.Punn jen'na hi porompora ghott zali tatunt thoinche raupi lok,tanchi bhurgi,her lok vochpak lagle ani hacho porinnam' je lok kamak lagun gamv soddun gele te pasun hea festak yeupak lagle ani toxench tanchi kazar zali choli ani tanchi farmil yetali.
अर्धमागधी
पुच्छिंसु, गच्छिंसु आदी.
Tisreamchem Fest
Dusri pomrpora
Dusri pomrpora mhollear tis-yo korpachi pod'dot.Tea gamvacheo bailo ek zaun kortat.Hi ek porompora ji gõychea somazantlean na zalea. Poilichea tepar radpi naxil'le.Jen'na kosle fest astale ten'na ek randpin astali.Ti ghorakodden yetali ani kujnatole kam' polloitali.Magir dadle ani chole hea kamak zulle.Soglle xezari kamak adar korpak yetale.Ti soglli aple saman gheun yetali zoxem suri,koiti adi. Hi pomrpora fokot hea festa nimtan uril'li pollouk melltta.Sambaracho mosalo korpache kam' vajeunnenche ani he korpak chodd dis lagtat.Ani he chodd mosaledar asta.Zor ho mosalo bore toren saballo zalear khub dis va mhoine urta.
अर्धमागधी
4. ‘त्वा’, ‘ल्यप्’ हांचे सुवातेर ‘इतु’ प्रत्यय येता. देखीकः ‘श्रुत्वा-सुणित्तु’, ‘ज्ञात्वा’- ‘जाणितु’, ‘अपहूत्य’- ‘अवाहट्टु’.
Tisreamchem Fest
Festachi lardin
Lardin poilichea kallar letin bhaxent mhonnttale.Ata ti lardin amche konknni bhaxent mhonnttat.Zo lok te lardinik hajir axil'le taka pananchea dhonneat ghalun tis-yo ditale.Hea gelea thoddea vorsa bhitor sambamracheo tis-yo korun silvor foilak ghalun lokank vantt'tat.
अर्धमागधी
5. तदिधताचे बरेच भेद अर्धमागधींत मेळटात.
Tisreamchem Fest
Nixkorx
Zori hea festatolo panachea dhonno gelo tori azun pasun lok tis-yache fest kortat.Kallzak khuxalokai bhogta ki thoinche lok jem thoim rautat ani je konn kamak lagun thoinche bhair sorleat tem aple pamrparik fest korpak fudde yetat.
वर्ग:Konknni वर्ग:Festam, Zatra ani Porbo वर्ग:Romi panam
अर्धमागधी
ही भास चडशी धर्मप्रसारा खातीर वापरिल्ल्यान तातूंत त्या काळावयलें बरेंच साहित्य निर्माण जालें आनी त्या कारणाक लागून ती सगळ्या लोकां मेरेन पावंक शकली.
- डॉ. पुष्पा पै
संदर्भः 1.कुलकर्णी, कृ.पां., मराठी भाषाः उदगम व विकास, पुणे; 2. वर्मा, धीरेन्द्र, हिन्दी भाषा का इतिहास.
वर्ग:देवनागरी पानां
जुझे मासकारेनस
जुझे मासकारेनसाचें पुराय नांव बवेंतुरा नातविदाद जुझे इनासियो मासकारेनस. 8 वर्सांचे पिरायेचेर तियात्र माचयेर पयलें पावल दवरलें. सर्गेस्त कासिआनो दाकोस्ता हांच्या ‘ती म्हजी जाव’ ह्या तियात्रांत ताणी ‘ओपनींग कोरस’ गावन तियात्र पोळेणारांक बरेच दिपकायले. 1962 वर्सा ताणी ‘आतांचो संवसार’ हो आपलो पयलो तियात्र बरोवन कोलवा गावांत सादर केलो. आतां मेर्येन ताणीं 16 तियात्र बरोवन आनी निर्देशीत करुन तियात्र मोगयांक धादोशी केल्यात. ताच्या काय तियात्रांची नावां अशीं आसात ‘पांचवो मानामेंत’,’फटकिरी आशा’, ‘नागवण्याचें फारिकपण’, ‘दुस्मानकाय’, ‘सत कोडू’, ‘क्रिम केदींच भोगसोना’, ‘जल्माच्या दिसाक’, ‘वायट येता बऱ्याक’, ‘तुंच तो जाबाबदार’, ‘कितें हांवें केलां?’, ‘तुकाच लागोन’, ‘आडेचो सोयरो, ‘तूजी उतरां म्हजे दोळे’, ‘देव दोतोर दुडू’, ‘1993 वर्सांत’ आदी.1977 वर्सा ‘डबल स्टेज’ वापरून सादर केल्ल्या ‘तुजीं उतरां म्हजे दोळे तियात्राच्या पळेणारांनी बरीच तखणाय केली. जुझे बाबान गांवाच्या भुरग्यांक खेळ शिकल्यात, तशेंच गांवच्या तियात्रांनी भाग घेतला. नांवादीक तियात्र बरोवपी सर्गेस्त कासिआनो दाकोस्ता, सर्गेस्त पाद्री पलेंटन फार्या आनी हेरांच्या तियात्रांनी ताणें भुमिका करचे करून कांतारंय गायल्यांत. ‘इम्टो बाकार’, ‘जाता तें जांव’ आनी ‘नोवरो शेंकर’ हे खेळ बरोवन जुझे मासकारेनसान तियात्र मोग्यांची काळजां जिकल्यांत. ताणें ‘देव दोतोर दुडू’ नांवाचे एका सिनेमा निर्मिती केल्या. ओल ईंडया रेड्यो आनी गोवा दूरदरशनाचेर ताणें गायलेलीं कांतारां आयज पासून कानार सादवतात.
वर्ग:तियात्रिस्त/Tiatrist वर्ग:देवनागरी पानां
गोंय, दामांव आनी दीव
thumbnail|भारतांत,गें, दामांव आनी दीव - १९६१गें, दामांव, आनी दीव एक भारतआचो संघ प्रदेस १९ देजेंबर १९६१ तें ३० माय १९८७ पऱ्यांत आसलो. संघ प्रदेसांत आतांचें गें राजियो आनी दन दऱ्यादेगेचे दन जागे दामांव आनी दीव, गुज्रातच्या दऱ्यादेगेचे आसले. ह्या जाग्यां मदें दाद्रा आनी नागार हावेली, पुर्तुगेज भारताचो आस्पाव आसलो.
भारतआंत १९६१ वर्सा पुर्तुगेज भारताचें सामिलिकरण जाल्या उपरांत ताचो भारतआंत आस्पाव कर्पांत आयलो.
प्रशासना खातीर, जागो तीन जी'ल्यांनी वानट्पांत आयलो, गें, दामांव आनी दीव जांची राजधानी पणजी आसली. १९८७ वर्सा गयांक राजियाचो दर्जो दिवपांत आयलो आनी दामांव आनी दीव हांकां एक वेगळो संघ प्रदेस कर्पांत आयलो.
संदरब
वर्ग:देवनागरी पानां
रायट भाव
विल्बर रायट (जल्म - 19 ऑगस्ट 1871, डेटन, ओहायओ; मरण - 30 जानेवारी 1948, डेटन) आनी ऑर्व्हिल रायट (जल्म - 16 एप्रिल 1867, मिलव्हिल लागलार, इंडियाना मरण - 30 मे 1912, डेटन) विमानविद्येंतले आद्य अमेरिकन संशोधक भाव.
1903 वर्सा तांणी हवेपरस जड अशा विमानाची पयली जैतीवंत शक्तिचलित, अखंड आनी नियंत्रित उड्डणां साध्य केलीं. उपरांत 1905 वर्सा पयलें पुरायपणान वेवहर्य विमान तयार केलें. दोगांयचेंय शिक्षण उच्च माध्यमिक शाळेमेरेनूच जाल्लें पूण तांणी स्वताच त्या काळांतल्या तंत्रविशींच्या साहित्याचो आनी गणिताचो अभ्यास केलो.
तांणी खबरापत्राची घडी घालपी यंत्राचो आराखडो तयार केलो आनी एक व्हड छापखानो उबारुन सुरवातेकूच आपली यांत्रिक कुशळताय दाखोवन दिली. बरींच वर्सा हो वेवसाय करतकच 1812 वर्सा तांणी सायकलींची विक्री आनी दुरुस्ती करपी रायट सायकल कंपनीची स्थापणूक केली. फुडें 10 वर्सां मेरेन तांणी सायकलीचे आराखडे, उत्पादन आनी विक्री केली. जर्मन संशोधक ओटी लीलिएंटाल हाच्या उड्डाणाविशींच्या केल्ल्या प्रयोदासंबंदी तेचभशेन 1896 वर्सा ग्लायडिंगांत जाल्या अपघाताच्या ताच्या मरणाविशीं वाचतकच रायट भांवानी विमानविद्येचो खोलायेन अभ्यास करपाचें थारयलें. लीलिएंटाल हाणें उड्डाणाखातीर हँगग्लायडचो उपेग केल्लो आनी तेचें नियंत्रण शरीराक फाव ते दिकेन दिवन गुरुत्वमध्याचें म्हळ्यार जातुंतल्या गुरुत्वाकर्शणाची परिणामी प्रेरणा कार्य करता त्या बिंदूचें स्थान बदलून साध्य केल्लें. रायट भावांनी हे पद्दतीबदला दोन पंखांचें घट्ट विमान वापरपाचें थारयलें.
बझर्ड पक्षी उडटना हवेंत आपलो संतुल कसो सादत हाचें निरिक्षण करतकच विल्बराक समजलें की विमान उडपाखातीर तीन अक्षांचेर ताचें कार्य जावपाक जाय, वयर चडप वा सकयल देंवप, उजवे वा दावे वटेन वळप आनी गरजेप्रमाण एकाच वेळार ह्या क्रियांतल्यो दोन वा सगळ्यो क्रिया करपाक येवप गरजेचे आसा. रायट् भावांक उड्डाण नियंत्रण म्हत्वाचें आशिल्ल्याची खात्री जाल्ली.
बझर्ड पक्षी आपले दोलन गतीचें नियंत्रण पाखांक पीळ दिवन करतात अशें तांकां समजलें. 1899 वर्सा तांणी तयार केल्ल्या दोन पाखांच्या पतंगाक बसयल्लीं पाखां यांत्रिक रितीन पिळूंक मेळटलीं अशी वेवस्था तातूंत केल्ली. हाका लागून एके वटेनचें उत्थापन चड आनी दुसरे वटेनचें त्याच वेळार कमी जावन यान तिरपें जावपाखातीर घुंवडावप वा वाऱ्यान घुंविल्लें आसल्यार दोलनान परतून योग्य पातळेंत हाडप तांकां शक्य जालें. 1900 आनी 1901 वर्सा नॉर्थ कॅरोलायानांतल्या किटी हॉक हांगा केल्ल्या प्रयोगांवयल्या आनी ग्लायडिंग चाचण्यांवयल्यान तांकां समजलें की, त्या काळांत उपल्बद आशिल्ली चडशी वायुगतिकीय म्हायती चुकीची आशिल्ली. तेखातीर तांणी एक ल्हान वातविकार उबारुन तातूंत 1901 वर्सा कितल्योशोच वायुगतिकीय म्हायती मेळयली. ह्या सगळ्या अभ्यासावयल्यान तीन ग्लायडर तयार केले. 1900 ते 1902 ह्या काळांत किटी हॉकलागसार तांचीं उड्डाणां करुन रायट भावांनी योग्य उड्डाण नियंत्रण साध्य केलें. हेखातीर तांणी निमाण्या ग्लायडरांत वयर- सकयल नियंत्रणाखातीर अग्रीय उत्थापक, उजवे दावे वटेन घुंवपाखातीर फाटले वटेन उबे सुकाणू आनी दोलन नियंत्रण खातीर पंखांक सर्पिलाकार पीळ दिवपी यंत्रणा अशी येवजण केल्ली. अशे तरेन साध्य केल्ली त्रिअक्षिय नियंत्रण पद्दत ही तांची वायुगतिकींतली आनी वेवहार्य विमान उड्डाणांतली म्हत्वाची कामगीरी आशिल्ली. हे पद्दतीचें तांणी 1906 वर्सा पेटंट मेळयलें. तेन्ना सावन ही पद्दत सगळ्या विमानांनी वापरतात.
1903 वर्सा तांणी पयलें शक्तिचलित विमान तयार केलें. तेखातीर तांणी वापरिल्लें 12 अश्र्वशक्तीचें इंजीन आनी पंखो हांचो अभिकल्प आनी उत्पादन तांणीच केल्लें. ह्या विमनान 17 डिसेंबर 1903 दिसा किल डेव्हिल हिल्सन लागसार चार यशस्वी उड्डाणां केलीं. तातुंतल्या पयल्या उड्डाणांत ऑव्हिल विमान चलयतालो तेन्ना ताणें 12 सेकंदांनी सुमार 36 मीटर अंतर हुंपलें. निमाण्या उड्डाणांत विल्बर चालकक आशिल्लो आनी ताणें 59 सेकंदांनी सुमार 255 मीटर अंतर हुंपलें. किटी हॉक ह्याच लोकप्रिय नांवान वळखुपांत येवपी हें विमान उपरांत 17 डिसेंबर 1948 दिसा वॉशिंगटन हांगाच्या स्मिथसोनियन इन्स्टिट्यूशनांत दवरलें. फुडलीं पांच वर्सा रायट भावांनी, आपल्या विमानांत आनी तें चलोवपाचे आपले कुशळतायेंत सुदारणा करपांत सारलीं.
1905 वर्सा तांणी बांदिल्लें तिसरें विमान हें जगांतलें पयलें पुरायपणान वेवहार्य विमान थारलें. हें विमान घुंवप, वाटकुळी भोंवडी मारप आनी इंग्लीश आठ आकारांत उडप ह्यो हालचाली करुंक शकतालें. तशेंच हें विमान सुमार अर्द वर हवेंत रावंक शकतालें.
विमानाचो पयलो उपेग झुजांत जावपाची खात्री जाल्यान रायट भावांनी परदेशी बाजारांत आपल्या विमानाखातीर गिरायक सोदपाक सुरवात केली. उपरांत 1908 वर्सा फ्रांसांतल्या वेपारी संस्थांनी आनी अमेरिकेच्या सरकारान तांचेकडल्यान विमान घेवपाचो करार केले. त्याच वर्सा फ्रांसांत रायट कंपनीची स्थापणूक केली. दोनूय देशांत प्रात्यक्षित चांचण्यो दाखोवपाखातीर ऑव्र्हिल हाणें अमेरिकेंत आनी विल्बर हाणें फ्रांसांत उड्डाणां केलीं. हाका लागून रायट भावांचें विमान उड्डाणाविशींचे सगळे दुबाव पयसावन अमेरिका आनी युरोप ह्या दोनूय खंडांतल्या जाणकारांनी तांची विमाना तंत्रज्ञान मळावयली विव्दत्ता मानून घेतली.
1909 वर्सा ऑव्हिल हाणें फोर्ट मायर हांगा आपल्या रायट ए ह्या नव्या विमनाचें यशस्वी उड्डाण केलें आनी ताका लागून तांकां अमेरिकेच्या लक्ष्कराचें कंत्राट मेळून तांचें विमान जगांतलें पयलें लक्ष्करी विमान थारलें. 1909 वर्साच्या निमाणें अमेरिकेन रायट कंपनीची स्थापणूक जाली. ते उपरांत रायट भावांनी आपलें लक्ष हेरांक उड्डाणाचें तंत्र शिकोवपाखातीर आनी रायट कंपनीचो कारभार पळोवपाक घालयलें.
1910 आनी 1911 वर्सा सुदारीत रायट विमानां वापरांत आयलीं. तांचें उड्डाणूय बरे जातालें. पूण तेउपरांत युरोपीय तंत्रज्ञांनी रायट भावांच्या तंत्रज्ञानाचेर मात केली. विल्बराक टायफॉथ़डान मरण येतकच 1915 वर्सा ऑव्हिलान रायट विमान निर्मिती कडलो आपलो संबंद प.स केलो आनी उरिल्ली जीण विमानविद्येंतल्या संशोधनांत घालयली. 1915 – 48 ह्या काळांत ताणें विमानविद्येच्या राश्ट्रीय सल्लागार समितीचो वांगडी म्हणून काम केलें.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
माधवाचार्य
माधवाचार्य हाचो जल्म सु.१२९६, मरणःसु.१३८६ जालो.
एक महापंडित आनीन भाश्यकार.चवदाव्या शेंकड्यांत निर्माण जाल्ल्या विजयानगर राज्याचो प्रधानमंत्री, धर्मशास्त्रज्ञ आनी तत्वज्ञ. ताच्या बापायचें नांव मायण आनी आवयचें नांव श्रीमती. तशेंच ताका सायण आनी भोगनात हे दोन भाव आशिल्ले. तांचें गोत्र भारद्दाज. ही सगळी म्हायती स्वता माआवाचार्यान पराशर माधव म्हूण प्रसिध आशिल्ले पराशर स्मृतीचे टीकेंत सुरवातेक दिल्या. हातूंत बौधायन यजुर्वेद हांचोय उल्लेख मेळटा.
माधवाचार्य, विजयानगरच्या बुक्क राजाचो अमात्य आशिल्लो. विजयनगराच्या राज्यघराण्याची परंपरा सादारणपणान णव राज्यांची सांगूंक येता ची अशी- राजा संगम, हरिहर-१, कंप वा कंपण, संगम-२, बुक्क वा बुक्कम -१, हरिहर -२, मारप आनी मुद्दप. हांतुतल्या पयल्या चार पिळग्यांमेरेन, माधवाचार्यान थंय प्रधानमंत्री म्हूण कारभार पळयलो. विजयनगर हे राजधानीची स्तथापणूक माधवाचार्यान केली आसो उल्लेख मेळटा. हाचोय अर्थ तो प्रत्री आसतना ताच्या मार्गदर्शनाखाल विजयनगर उबारलें आनी माधवाचार्य हाणें नेमिल्ल्या आचार्यांच्या पुरोयतपणाखाला राज्यभिशेकूय जालो.
भारतीय संस्कृतीच्या इतिहासांतली म्हत्वाची घडणूक म्हळ्यार चारूय वेदांची म्हळ्यार संहिता आनी ब्राह्मण ह्या दोनूय प्रकाराच्या वेदग्रंथांची भाश्यां माधवाचार्यान आपलो धाकलो भाव सायण हाच्या संपादकत्वाखाला बरोवन घेतलीं.वेदभाश्यांचें हें कार्य विजयनगर राजांचें चवथे पिळगेंत बुक्क-१ हो राजा राज्य करतना जालें. तैतिरीय संहिता भाश्याच्या एका पाठांत अशें म्हळां, वीर बुक्क महिपतीन माधवाचार्याक वेदभाष्यां बरय म्हूण आदेश दिलो. तेन्ना माधवाचार्यान बुक्क राजाक सांगलें की म्हजो धाकटो भाव सायणाचार्य होय बरो विद्दान आसा. तेन्ना बुक्क राजान सायणाचार्याक वेदभाश्य बरोवपाक सांगलें. भाश्य निर्मितींत आदार करपी सगळ्या पंडितांक मानधन दिलें ,असोय उल्लेख मेळटा. ह्या कार्याक माधवाचार्याचो मुखेल आदार आशिल्लो. ताणें ह्या भाश्यांक माधवीये वेदार्थ प्रकाश अशें नांव दिलें.
भारतीतीर्थ, विधातीर्थ आनी श्रीकंठ अशें मादवाचार्याचे तीन गुरू आशिल्ले. ताच्या कालनिर्णय ह्या ग्रंथांत ह्या तीन गुरूंचो उल्लेख मेळटा.
माधवाचार्यान स्वता बरयल्ले आनी नांवाजिल्ले धर्मशास्त्राविशींचे ग्रंथ अशें आसात- परशस्मृतिभष्य,कालमाधव वा कालनिर्णय, जैमिनीय न्यायमालाविस्तर,वैयासिक न्यायमालाविस्तार, जीवन्मुक्तिविवेक , विवरण प्रमेयसंग्रह आनी पंचदशी.
माधवाचार्याचो सर्वदर्शनसंग्रह हो नामनेचो ग्रंथ आसून ताका भारतीय तत्वज्ञानांचो वा दर्शनाचो कोश असो मानला. ह्या ग्रंथांत आस्तिक आनी नास्तिक अशा 16 तत्वदर्शनांची थोडे भितर विस्कटावणी केल्या.
सूरीनाम
, दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी पारामारिबो नगर आसा।
पळेयात
वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस वर्ग:देवनागरी पानां
इतिहासलेखन
थळ, काळ आनी व्यक्ती हांचे उल्लेख करून आनी मेळिल्ले पुरावे समाजीक जिवीत आनी भांवतणची परिस्थिती हांचेविशी केल्ल्या लेखनाक इतिहास लेखन अशें म्हणटात.इतिहास बरोवपाक सुरवात केन्ना जाली हें जरी सारकें कळना, तरी ईजिप्त, आसिरिया,बॉबिलोनिया, चीन ह्या देशांनी इतिहासीक बरोवप होलमता. हें बरप चडशें फातरपटे, भिजिल्ल्यो चिकणमातयेच्यो विटो, भूर्जपत्र, ताडपत्र, चामडें हांचेर बरयल्लें मेळटा. पूण ह्यो सगळ्यो झुजांचेर वा धर्माचेर तुटक तुटक नोंदी कश्यो आसतल्यो. इतिहासल लेखनाक खरी सुरवात जाली ती ग्रीस देशांत आनी उपरांत रोमांत. होमरच्या म्हाकाव्यांत ग्रीसाचो थोडोभोव इतिहास मेळटा,पूण तातूंत खुबशी अतिताय दिसता. हिरोडॉटस (इ.स.प.484-424) हाकाच पयलो इतिहासकार अशें मानतात. ताचे उपरांत थ्यूसिडिडीझ आनी झेनोफोन हे इतिहासकार जाले. फुडें फ्लेव्हिअस एरियन हाणें अलेक्झांडराच्या जैताचो एतिहास बरयलो. तातूंतलें ‘इंडिका’ हें प्रकरण भारताच्या इतिहासाचें एक साधन. टायटस लिव्हि, टॅसिटस हे म्हत्वाचे रोमन इतिहासकार मध्ययुगीन युरोपाचो आनी तातूंतल्या तातूंत फ्रँक लोकांचो इतिहास ‘ग्रेगरी ऑफ तूर’ हाणें बरयलो आनी इंग्लंडचो धर्मीक इतिहास बीड हाणें बरयलो. ताच्याच काळांत जाल्ल्या ऑर्डेरायीकस व्हियिटेलिस, बिशप ऑटो आनी मॅथ्यू पॅरिस हांणीय इतिहास लेखन केलें.
युरोपांतल्या प्रबोधनाची चळवळ इटलींत सुरू जाली. राश्ट्र हे संकल्पनेचो उगम मॅकियाविली हाच्या फ्लॉरेन्सच्या इतिहासांत आनी फ्रांचेस्को ग्वीतचार्दीनी हाच्या इटलीच्या इतिहासांत सांपडटा.अठराव्या शतमानांतलो फ्रेंच बरोवपी व्हेल्तेर हाणें आपल्या ‘एस स्यूर ले मर्स’ हातूंत इतिहास म्हळ्यार फकत राजांचो आनी झुजांचो इतिहास न्हय, तर तो सादारण मनशाच्या चळवळींचो आनी चालीरितींचो इतिहास अशें प्रितिपादन करून अर्थीक विश्वांचो इतिहास बरयलो. एकुणिसाव्या शतमानांत राश्ट्रीय विचारसरणेच्या लेखानांत बरीच वाड जाली. मिशेल आनी लामार्तीन हे फ्रांसेज, ग्रीन, मॅकॉले हे ब्रिटीश, ड्रॉयझेन आनी ट्राइश्के हे जर्मन बरोवपी मुखार आयले. फ्रांसांत जाल्ले राज्यक्रांतीचो परिणाम इतिहास लेखनाचेर जावन इतिहास लेखनाक एक नवी दिका मेळ्ळी. कार्ल मार्क्साच्या बरपांतल्यान मुखार आयिल्लें तत्वगिन्यान इतिहास लेखनाचेर आपलो प्रभाव घालूंक पावलें आनी अशेतरन इतिहास लेखनांत विंगडविंगड विचारांचो प्रभाव स्पश्टपणान दिसूंक लागलो.
विसाव्या शतमानांतय इतिहास लेखनाची विंगडविंगड तासां मुखार आयलीं. ह्या शतमानांतल्या बरोवप्यांनी इतिहासलेखनाक अदीक गिरेस्त केलें. विज्ञान, तंत्रगिन्यान आनी हेर मळांचेर जाल्ल्या नव्या सिद्धांतांचो, सोदांचो आनी विचारांचो परिणाम इतिहास लेखनाचेर स्पश्टमणान दिसून येता.
भारतीय इतिहास लेखनाचो इतिहास वंशावळी आनी इतिहासीक काव्यग्रंथासावन सुरू जाता. इस्लाम भारतांत आयल्या उपरांत ‘तवारिख’ बरोवपाची चाल सुरू जाली. ब्रह्मदेशांतल्या वाठारांतले अहोम राजा तेराव्या शतमानांत आसामचे भुंयेर राज्य चलोवंक लागले. तांणी ‘बुरुंजी’नांवाचो इतिहासलेखनाचो प्रकार भारतांत पावयलो. तवारिखांभशेन मराठी भाशेंत ‘बखर’ बरोवप चालू जालें. हिंदी आनी कन्नड भाशांतल्यानय बखरी बरयिल्ल्यो सांपडटात. सादारणपणान हेर भारतीय भाशांतल्यान संस्कृत भाशेंतल्यान उक्ताडाक आयिल्ली इतिहासीक काव्यग्रंथांची परंपरा चालूच आशिल्ली. ब्रिटिश भारतांत आयल्या उपरांत आर्विल्ले पद्धतीन इतिहास लेखन आनी संशोधन जावंक लागलें. इंग्लीश भाशेंतल्यान जाल्ल्या इतिहासलेखनाक चड नामना मेळूंक पावली.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
बोगोटा
बोगोटा, कोलंबिया.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
गोल्डा मॅयर
गोल्डा मॅयर हाचो जल्म 3 मे 1897, कीव, उक्रोन ह्या गांवांत जालो. 8 डिलेंबर 1978, जेरुसलेम हांगां सोंपलो. इत्रायल राज्याची संस्थापक आनी चवथी प्रधानमंत्री (पयली बायल प्रधानमंत्री). प्रधानमंत्री पद हाशील करपी ती संवसारांतली तिसरी बायल आशिल्ली. 1906त आपल्या कुचुंबावांगडा ती उक्रेन सावन अमेरिकेच्या मिलवॉकी प्रदेशांत स्थायीक जाली. तिचें शिक्षण थंयच जालें आनी उपरांत कांय तेंप तिणें थंयच शिक्षीण म्हूण वावर केलो. मुखार लॅबर झिऑनिस्ट पक्षाच्या मिलवॉकी फांटयाची अध्यक्ष जाली.
झायनिझम चळवळिखाला संवसारांतले साबार ज्यू लोक जेन्ना पॅलेस्टायनांत वचून रावपाक लागले, तेन्ना 1921त तीय आपल्या घोवा वांगडा पॅलेस्टायनांत गेली(सधाचें इइत्रायल राज्य). तंय सुरवेक तिणें किब्बूटज शारांत आनी उपरांत तेल अवीक शारांत आपलो राबितो केलो. किब्बूद्ज शारांत आसतना ती जनरल फॅडरेशन ऑफ लॅबर संघटनेची प्रतिनिधी, तेच संघटनेच्या व्हूमन्स लॅबर कॉन्सिल फांटयाची सचीव आनी तेच संघटनेचाया एक्झेक्युटीव कमिटीची वांगडी आशिल्ली. तेल अवीव शारांत आयल्या उपरांत तिणें तारकून म्हूण आनी हेर कनिश्ठ वावर केला.
इइत्रायल देश अस्तित्वांत आयल्या उपरांत 1949त जाल्ले वेंचणुकेंत ती संसदेचेर वेंचून आयली. बॅन गुरीयनच्या मंत्रीमंडळांत तिचो आस्पाव आसलो. 1946त तिच्या घोवाक मरण आयल्या उपरांत तिणें गोल्डा मॅयरसन हें आपलें नांव बदलून हबरीवमॅयर हें नांव घेतलें. 1949ते 1956 ह्या काळांत इइत्रायलच्या मंत्रिमंडळांत ती एकलीच बायल मनीस आसली. 1968त लेबर पार्टी च्या जनरल सेक्रेटरी पदाचो राजीनामो दिलो. मार्च 1969त प्रधानमंत्री लेवी एशकलच्या मरणा उपरांत ती इइत्रायलाची हंगामी प्रधानमंत्री जाली. ऑक्टोबर 1973 यॉन किप्पूरच्या अरबांआड जाल्ल्या झुजांत इइत्रायलचें खूब नुकसान जाल्यान विरोधकांनी तिचेर टिकांचो शिंवर केलो. हाका लागून तिका प्रधानमंत्री पदाक सोडचीट दिवची पडली. 1978त पिरायेच्या 80व्या वर्सा तिका मरण आयलें.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
उरुग्वे
, दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी मॉंटविडीयो नगर आसा।
अर्हेनिअस, स्फान्ता ऑगस्ट
अर्हेनिअस, स्फान्ता ऑगस्टः (जल्मः 19 फेब्रुवारी 1859, व्हीक, स्वीडन; मरणः 2 ऑक्टोबर 1927, स्टॉकहोम)
एक नामनेचो शास्त्रज्ञ. भौतिकीय रसायनशास्त्र ह्या विशयाची बुन्याद ताणें घाली. ताच्या आयनीय सिध्दांताक (ionic theory) लागून रसायनीक संयुगांची रचणूक आनी तांची विद्रावांतली वर्तणूक समजप एकदम सोंपें जालें.
ताचें शिकप अपसाला विद्यापीठांत जालें. 1881 त ताणें स्टॉकहोम हांगा वटून प्रोफेसर इ. एडलंड हाच्या हातासकयल ‘Solutions electrolytes’ ह्या विशयाचो अभ्यास केलो. 1883 त,ताणें एक म्हत्वाचो सोद लायलो. जीं संयुगां (compounds) विद्रावांत (electrolytes) वीज वहन करतात तांची रचणूक हेर संयुगांपरस वेगळी आसता. ह्या electrolytes विद्रावांत (ions ‘आयन्स’) नांवाचे ल्हान विद्युत् भारीत कण (charged particles) आसतात असो ताणें सोद लायलो. धन (+) आनी ऋण (-), आयन्सां मदल्या आकर्शण शक्तीक लागून ते संयुगांच्या घन रुपांत उरतात. विद्रावांत आसतना हे आयन्स विच्छेदित (dissociate) जावन मुक्तपणान भोंवतात. Electrolysis वेळार धन आयन्स ऋण विद्युत् प्रस्था कडेन वतात आनी ऋण ions धन विद्युत् प्रस्थाकडेन वतात. अशे तरेन Electrolysis च्या ह्या प्रकारांत आयन्सांच्या हालचालीक लागून विद्युत प्रवाह सुरू जाता. 1884 त ताणें आपलो प्रबंध सादर केलो पूण ताचोच गुरू नामनेचो रसायनशास्त्रज्ञ पर क्लीव हाणें ताचो प्रबंध विचारांत घेतलोना. पूण अर्हेनिअस मात्तूय निर्शेलोना. ताणें आपल्या प्रबंधाच्यो प्रती क्लॉसियस, लोथर मेयर, ओस्वाल्ड आनी वँट हॉफ हांकां धाडल्यो. तांणी अर्हेनिअसच्या संशोधन कार्याची तुस्त तोखणाय केली.
1897 त जे.जे. थॉमसन ह्या शास्त्रज्ञान इलेक्ट्रॉनाचो सोद लायलो आनी त्याच सुमाराक हेनरी बेकेरल हाणें लायिल्ल्या Radioactivity च्या सोदाक लागून अर्हेनिअसच्या विद्युतभारीत अणुविशींच्या (charged atom) कल्पनेचें आनीकूय स्पश्टीकरण मेळ्ळें. Ionic Theory च्या सोदाक लागून 1887 सावन अर्हेनिअसाचे नांव सगळ्याक पातळ्ळें. 1902 त ताका रॉयल सोसायटीचें डेव्ही पदक मेळ्ळें. ‘Electrolytic theory of dissociation’ ह्या ताच्या असामान्य सोदाक लागून रसायनशास्त्रांतली फुडली उदरगत सोपी जाली. देखून 1903 त, रसायनशास्त्र विशया खातीर आशिल्लो नोबेल पुरस्कार ताका फाव जालो. 1905 त, Nobel Institute for Physical Chemistry हे संस्थेच्या संचालक पदाचेर ताची नेमणूक जाली.
आनतोन्यो झेवियर फ्रानसिस्को डायस
नांव: आनतोन्यो झेवियर फ्रानसिस्को डायस. माचयेवयलेंनांव: कमेडीयन डायस भूत जाकी. नामो: कोलवा,सालसेट गोंय. जल्म: १४डिसेंबर १९२८. जल्म थळ:कोलवा, सालसेट गोंय. बापायचें नांव:ऐडर्वड कन्सेसांव डायस. आवयचें नांव: ऐना मारिया डायस.
वर्ग:तियात्रिस्त/Tiatrist वर्ग:देवनागरी पानां
लिडविन्डा आनास्तासिया क्लारा कोरिया ए डायस
जल्म
लिडविन्डा आनास्तासिया क्लारा कोरिया ए डायस गांवान ओर्लीं सालसेट गोंय हांगाची.14 एप्रील 1946 मुंबई हांगा तिचो जल्म जालो बापायचें नांव सेमियल कोरिया आनी आवयचें नांव डेलिसियोसा कोरिया. जॉन डायस हाचे कडेन तिचें लग्न जालें.