cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
कुंकळ्ळेची चळवळ
पाद्रींची हत्या
कुंकळ्ळे रावपी लोकांनी पाद्रींक आनी हेर सामान्य मनशांक जिवानशीं मारलें म्हण तांकां पुर्तुगेजांचो सामनो करचो पडलो. पुर्तुगेज वायसरॉयान बंडाक चिड्डून उडोवपाक खातीर सैन्य धाडलें. कुंकळ्ळेंतले सगळें लोक कुंकळ्ळे सावन पळून गेलें. ख्यास्त मेळपाच्या भंयान थोडें रानांत, लागशिल्या गांवांत, शिमेर पळून गेलें. पुर्तुगेजांनी गांवांतल्या फुडा-यांची निश्ठूरपणान हत्या केली. त्याच बराबर तांणी तांची जमीन जप्त केली आनी मिशनरी पाद्रींक दिली. मागीर खूब दिसा उपरांत जेझुईत पाद्रींनी कुंकळ्ळेंतल्या फुडा-यांची माफ करपाक मागणी केली. सरकार तांकां माफ करपाक तयार नासलो. विनसेंट द विलालोबोस राजपाल, सरकारान फर्मायल्या प्रमाणे त्या फुडाऱ्यांक धरपाक आनी ख्यास्त लावंक उपाय घेतलें. तांणी गांवच्या लोकांक पयशें दिवन सगळ्यो मांडण्यो काडल्यो. गांवच्या लोकांनी फुडाराक बरें नागरीक कशें वावुरतलें म्हण उतर दिले. तरीय पुर्तुगेज अधिकारी तांचे मातूय आयकुपाक तयार नासले. तांणी भितरले-भितर कशे तरेन सूड घेवचो ताचेर मांडणी काडली. ह्या खातीर अदिलशाहचो दूत झेबरेक्यू हाणें गांवकारां आनी पुर्तुगेजां मदीं शांततायेची उलोवपाक उलो मारलो. कुंकळ्ळेच्या फुडा-यांक फुसलायलें, बरेंपण भासायले. 16 (सोळा) फुडारी सवस्तकायेची उलोवपा कंरुक असोळण्या किल्ल्यांत वचूंक तयार जालें.
कुंकळ्ळेच्या फुडा-यांची हत्या
हें आमंत्रण दिताना गांवकारांक जिवाची सुरक्षा आसतली म्हण तांणी सांगिल्लें. सगळें 16 फुडारी कसलीच भिरांत दवर नासतना शांततायेन उलोवणी करुंक असोळण्या किल्ल्यांत भितर सरले. जेन्ना तें सगळें जाण किल्ल्यांत भितर सरलें तेन्ना सगळीं दारां पुर्तुगेजांनी बंद केली. पुर्तुगेज शिपायांनी तांकां धरलें आनी सगळ्यांक मारलें. पूण, फकत एकलो कालू वा कालगो नायक (Kalu or Kalgo Naik) हाणें न्हंयत उडी मारुन आपलो जीव वाटायलो. उपरांत त्या फुडा-यांक केन्ना जिवानशीं मारले त्या दिसाची कोणाकच खबर ना, ना म्हण ही तारीक बरोवन दवरुंक ना वा पुर्तुगेज अधिकार्यां नी जाहीर करुंक ना. तांचे कुडीचे कितें जालें हाची सारकी खबर मेळना, पूण तांकां मारल्या उपरांत त्या किल्ल्याक उजो लायलो म्हण समज आसा.
त्या सोळाफुडार्यांलची नांवां अशी आसात.
ताच्या उपरांत कुंकळ्ळेच्या हिंदू- क्रिस्तांवांनी एकठांय येवन त्या सोळा म्हालगड्याचें प्ररेणादायक स्मारंक उबारुन राष्द्रीय एकमतेचो नवो अध्याय गोंयां मुखार उगडलो.
हे पांचूय गांव निमाणे जेझुईत पाद्रींक दिलें. पुर्तुगेजांच्या भंयान कितलेशेंच कुंकळ्ळेतले लोक फातोरपा ह्या लागशिल्ल्या गांवांत आपली मुख्य देवी शांतादुर्गा हिका घेवन पळून गेले. आयज सुध्दा कुंकळ्ळे रावपी सगळें लोक हे देवीची पुजा करतात. उपरांत जेन्ना कुंकळ्ळेत झूज जाल्लें तेन्ना वर्साचो सुवाळो जाल्लो. जातूंत तांचे देवीक फातोरपा सावन परत कुंकळ्ळे हाडिल्ली. श्री.शांतादुर्गा हिका “कुंकळ्ळेकान्न” अशें म्हणटात. तिका शेजारच्या गांवच्या देवळांत फातोरपा व्हेली. वर्सान एकदा कुंकळ्ळे गांवांत रावपी सगळें व्हडलो सुवाळो मनयतात. ह्या सणाक गोंयात “सत्र्याचें फेस्त” अशेंय म्हणटात.
संदर्भ
वर्ग:Goemchim Xharam, Ganv ani Zage वर्ग:गोयेचीं शहारां, गांव आनी जागे वर्ग:देवनागरी पानां
Ank‌gonnit
Onkogonnit xastrachea mullavea xakham bhitor soglleant mhotvachi xakha onkogonnit.Hea xastrant onk mhollear ankoddeachea ani sonkheachea kriancho (operation)multayen vichar kortat. Gonnitachea her xakham promann onkogonnitant promey ani torkoxudhd viedhanam hancher bhor dinasotona fokot vegveglleo pod'doti koxeo vaporcheo hacher bhor ditat. Purvil'lea kallantolo namnecho bharti-i gonnitotgone bhaskorachhary hannem onkogonnitacho ul'lek patthi gonnit oso kela. Survek akddeancho upeg kitem-i mejpa khatir kortale. Punn jen'na vhoddlea vhoddlea ankoddeachi ani sonkheachi goroz bhasli, ten'na vegveglleo somsea uprasunk lagleo. Sonkhea koxem toren dakhouchi ani borouchi hi tatuntoli soglleant vhoddli somsea. Vingodd vingodd somskritayamni sonkhea dakhoupacheo vegveglleo pod'doti axileo ani tankam lagun anikuy prosn uprasole. Onkogonnitant beriz, vozabaki, gunnakar, bhagakar heo char kria urtat. Purvil'lea bharti-i gonnitant kaim mullavea totvancho upeg kortale.Sonkhea ani tanchea vixincheo kria hea totvank lagun sopeponn korunk mellttaleo orbam vorvim ha totvam bhartantlean turkosthanant ani theychean yuropant gelim. Hea totvankuch 'doxman pod'dot' oxem mhonnttat. Hi totvam oxiH
dor eke sonkhyek veglle namv divp।
dor ek sonkhea 0,1,2,....,8,9 hea dha onkachea adaran boroup. Mullaveo kria so torancheo manop- beriz, vozabaki, gunnakar, bhagakar, ghat(involution) ani mull kaddop(evolution)-[dekhik- vorhomull, ghonmull adim] ekadre sonkhyecher va tachea bhagacher vegveglleo kria (operation)vokropacheo nixchit pod'doti tharaup ekadri sonkhea kitli-i vhodd asli tori tacheakuy vhodd dulri sonkhea asunk xokta ani tech promann ekadri sonkhea kitli-i lhan asli tori tacheakuy lhan dusri sonkhea asunk xoktasohi kolpona manop.
'xuny' ani 'onont' heo don mhotvacheo kolpona purvil'lea bharti-i gonnitotgoneamni gonnitoxastrant vaporleo. Khoinchech sonkhyek xunean gunnlear gunnakar xuny yeta, ho mhotvacho sod xrighor, aryobhtt'tt- dusro, mohavir hea gonnitotgoneamni aplea boroupant manddla. Voidik areank ek te porardh merenchea sonkheanche mezop khobor axil'lem. Ek (1), dox(10),xot(100), sohstr(1000), niyut(10 kotti), orbud(10 kotti), korv(ek hozar kotti), nikhrv(dha hozar kotti)ani porardh(lokx lokx kotti) bharti-i onkogomitantlea doxman- pod'dotik lagun sonkhea boroup ani vachop khub sopem zalem. Tech promann tanche vixincheo beriz, vozabaki, gunnakar, bhagakar heo kria sopeponnan korop xoky zalem heach khatir yuropant romon sonkheam bodla bharti-i doxman pod'doticho prosar zalo. He pod'dotik bharti-i/orbi pod'dot oxem-i mhonnttat.
Purvil'lea bhartant purnn okunch nhoi, tor opurnnak (fraction) legit gonnitant vaprotale. Toxench tancheo beriz, vozabaki hea ani her krianche nemoi purvil'lea bharti-i gonnitotgoneank khobor axil'le. Lo.Sa. Vi.(logut'tom' sagharonn vibhazok), mo.Sa.Vi.(mohtm' sadharonn vibhazok), vorgomull, ghonmull kaddpachim sutram ani koxttokam bharti-i gonnitotgoneamni dileant. Lambai, kxetrofoll, ghonfoll kaddpacheo pod'doti tech promann sadem ani chokrovaddh veaz (simple and compound interest)kaddpachi pod'dotuy tankam khobor axil'li. Isvi sona uprant sumar panchlea xotmanant aryobhtt'tt, brohmogupt, podmonath, xrighor ani bhaskorachary hea gonnitotgoneamni ani xogol xastrogoneamni bhartant gonnitoxastravixinchem kholayen sonxodhon kelem. Aryobhtt'ttan vormull, ghonmull kaddpache pod'doticho ani vorgosomikoronnachem(Qusdratic Equations)ut'tor kaddpachea pod'doticho ul'lekh kela. Tannem i.Xo.Sumar 628 hea kallant, bahy-sfutt- sid'dhant hea aplea gronthant beriz, vozabaki, gunnakar, bhagakar, vorg, vormull, ghon, ghonmull, opurnnank, troiraxik, ponchraxik, soptoraxik, nouraxik, ekadoxoraxik, bhanndd- protibhanndd(odla vodol ani vinimoi)heo vegveglleo prokria sangleant.Bhaskorachary hea gonnitotgonean, i.So. Sumar 1950 hea kallant gonnitopax yauchchhoky hea aplea gronthant bhedsonkhea (permutations and combitions)kaddpachea pod'dotinchi mahiti dilea. Isvi sonachea xombor vorsa poilim lolit vistar hea boud'dh gronthant xotgunnot'tor (multiples of hundreds)10 merenchea sonkheanchem mezop koxem korop hacho ul'lek melltta. Turkosthanant i.So. 825 hea kallant mohmod ibn ol-khovarijhmi(mohammed ibn Al-Khowarizmi) ho ek namnecho gonnitotor zaun relo. Tannem aplea hisab ol-zobr val mukabolah hea gronthant gunnakar korpacheo vegveglleo pod'doti dileat.Ol- dobr hea xobdacho opbhronx zaun yuropi bhaxamni oljebra ‍‌‍‌(Algebra =bijgonnit) ho xobd toyar zalo. Hem bhair inglix bhaxent kria korpachea totvak (Rule for Computation )'Algorithm' oxem mhonnttat. Ho xobd Al-Khowarizmi hea xobdache rupantor zaun asa.
Halinchea kallant +,-,x,ani him chinham onikroman beriz, vozabaki, gunnakar ani bhagakar hanche khatir, tim adlea kallant bharti-i gonnitotgone vapri naslem. Isvi sonachea poilea xekddeatolea eka somskrit pustokant yuti mhollear beriz hi kolpona porgottaupa khatir 'yu' hea ekoddea okxorachoch odhik (+) hea chinha khatir vapor kel'lo disun yeta. Aiz beriz hi kolpona porgottaupa khatir jem (+) chinh vaprotat, tem poili vozabaki kria dakhoupa khatir vaprotale. 'f' hem okxor 'fol' (ut'tor,=), hi kolpona porgottaupa khatir vapril'lem disun yeta. Hea kolponanchea sombondan bhartantlea vegvegllea chinhancho upeg kel'lo disun yeta. Aichea kallant mat bhartantuch nhoi tor somvsarant soglle kodden heo kolpona ekech torechea chinhancho vapor korun porgottaupachi ek sarki pod'dot vaprant asa.
Khoinchi-i sonkhea voroupa khatir ek(1) te nnou(9) ani xuny (0) hea ankoddeancho vapor koso korop, doxman pod'dot mhollear kitem ani ti koxim vaprop, ek onki sonkhye posun otthra onki sonkhyem meren (mhollear porardha meren) vegveglleo sonkhea koxeo mezop ani boroup oxa kai mukhel ani mullavea gozalincho sod purvil'lea bhartantlea gonnitotgoneamni baravea xotmana meren layil'lo. Baravea xotmana pasun ekunnisavea xotmana meren bhartantlea gonnitot'tgoneani gonnitoxastrant koslich novi bhor ghalunk na. Punn visavea xotmanant mat xrinivas ramanuzon hea namnechea bharti-i gonnitotgonean gonnitoxastrant khasa korun sonkhea sid'dhant (number theory) hea vixeant zaite mhotvache sod laile.
Songnnokant (computers)doxman pod'dot vapronat. Dor ek sonkhea boroupa khatir xun, (0) ani ek (1) hem donuch onk vaprotat hakach 'dvipod pod'dot' (binary code) oxem mhonnttat haka lagun kurvanchi skhea zori vaddli tori donuch kurvo oxil'loya karnnan songnnokachi rochnnuk korop sompem zata. Pra. Xrikrixnn upendroravo kamot purok nondH gonnitoxastr sondrbhH1. groza, Vivian Shaw; A Survey of Mathematics; Holt-Rinehart and Winston, 1968. 2. Hogbin, Lancelot;Mathematics for the Million; cardinal Edition, August 1965. 3.Courant, Richard and Robbins, Herbert; Oxford University Press, 1960.
Polleiat
Arithmetic
वर्ग:Gonnit Xhastr वर्ग:Romi panam
Austria
thumb|214x214px|
Sondorbh
वर्ग:Sonvsarachim Raxttram वर्ग:Romi panam
साकोड्डें
साकोड्डें हे दक्षिण गोवा जिल्ह्यातल्या सांगें तालुक्यातील २११७ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात २७३ कुटुंबाचे व पुराय १२३३ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार PONDA २५ किलोमीटर अंतरावर आसा. हांगा ६२४ दादले आनीक ६०९ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक १५ आसून अनुसूचित जमातीचे ९५ लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६९७२ आसा.
शैक्षणिक सुविधा
गांवांत १ खाजगी पूर्व-प्राथमिक शाळा आसा.
गांवांत ४ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत १ खाजगी प्राथमिक शाळा आसा. गांवांत १ खाजगी कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आसा. गांवांत १ खाजगी माध्यमिक शाळा आसा. गांवांत १ खाजगी उच्च माध्यमिक शाळा आसा. सगळ्यांत लागीं पदवी महाविद्यालय (BANDORA C T) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अभियांत्रिकी महाविद्यालय (BANDORA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैजकी महाविद्यालय (BAMBOLIM CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वैवस्थापन संस्था  (MARGAO) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पॉलिटेक्निक (PONDA) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं वेवसायिक प्रशिक्षण शाळा (BANDORA CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (PONDA) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अपंगांखातीर खाशेली शाळा (QUELA-CT) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
सगळ्यांत लागीं समाजिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं प्राथमिक आरोग्य केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत १ प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आसा. सगळ्यांत लागीं प्रसूति आनी बालकल्याण केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पर्यायी वैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं दवाखानो १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं पशुवैजकी रुग्णालय १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत १ कुटुंब कल्याणकेंद्र आसा.
पिवपाचे उदक
गांवांत शुद्धीकरण केल्लें नळाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत शुद्धीकरण करूंक नशिल्लें उदक पुरवण आसा. गांवांत धापिल्लें बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत उघड्या बांयचें उदक पुरवण आसा. गांवांत हॅन्डपंपचें उदक पुरवण ना. गांवांत ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलाचो उदक पुरवण ना. गांवांत झरीचें उदक पुरवण आसा. गांवांत न्हय/खाजनाचें उदक पुरवण आसा. गांवांत तळी/कोंड उदक पुरवण ना. गांवांत अन्य पद्धतीचे उदक पुरवण ना.
नितळसाण
गांवांत बंद गटार उपलब्ध ना. गांवांत उघडें गटार उपलब्ध आसा. नीट जलस्त्रोतांत सोडिल्ले सांड उदक हें क्षेत्र पुराय तरेन स्वच्छता अभियानांत ना गांवांत न्हाणीघर आनी सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत न्हाणीघर सोडून सार्वजनिक स्वच्छता घर उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण उत्पादक केंद्रे ना जाल्यार सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेअर मांड उपलब्ध ना. गांवांत सामूहिक बायोगॅस ना जाल्यार उत्पादक पुनर्वापराची वेवस्था उपलब्ध ना.
दळणवळण आनीक येरादारी
गांवांत पोस्ट ऑफीस उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं पोस्ट ऑफीस १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत उपपोस्ट ऑफीस उपलब्ध आसा. गांवांत पोस्ट आनीक तार ऑफीस उपलब्ध आसा. गावाचो पीन कोड ४०३४०६ आसा. गांवांत दूरध्वनी उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनीक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत मोबाईल फोन सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत इंटरनेट सुवीधा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी कूरियर उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खाजगी कूरियर १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत शासकीय बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत खाजगी बस सेवा उपलब्ध आसा. गांवांत रेल्वे स्थानक उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं रेल्वे स्थानक १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं ऑटोरिक्षा व टमटम १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत टॅक्सी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं टॅक्सी १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत व्हॅन उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं व्हॅन १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत ट्रॅक्टर उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (पायचाकी) उपलब्ध ना. गांवांत सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध ना. गांवांत बैल आनी अन्य जनावरांनी ओढिल्ली गाडी उपलब्ध ना. गांवांत समुद्र/नदी बोट सेवा उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समुद्र/नदी बोट सेवा १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. राष्ट्रीय महामार्ग गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं राष्ट्रीय महामार्ग ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. राज्य महामार्ग गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो मुखेल रस्तो गांवाक जोडला. जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो गांवाक जोडूंक ना.सगळ्यांत लागीं जिल्ल्यातलो अन्य रस्तो ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं कच्चो रस्तो ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा.
सगळ्यांत लागीं वाहतुकी करपासारखो जलमार्ग १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
बाजार आनी सावकारी पेडी
गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा.
आरोग्य आरोग्य, पोषण आहार आनी मनोरंजन सुविधा
गांवांत एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत बालवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आसा. गांवांत इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत 'आशा' कर्मचारी उपलब्ध आसा. गांवांत समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं समाज भवन (टीव्ही वेवस्था आशिल्ली/नाशिल्ली) १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खेळांमळ उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं खेळांमळ १० किलोमिटर परस चड अंतराचेर आसा. गांवांत खेळ / मनोरंजन केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत सार्वजनिक पुस्तकालय उपलब्ध आसा. गांवांत सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सार्वजनिक वाचनालय ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत खबरेपत्र पुरवण उपलब्ध आसा. गांवांत विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आसा. गांवांत जन्म मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध आसा.
वीज
२४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखा तीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण घरगुती कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण शेतकामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण वेपाराविशी कामाखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हुनाळ्यांत (एप्रिल-सप्टेंबर) दर दीसा उपलब्ध आसा. २४ वरां वीज पुरवण सगळ्यांखातीर हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) दर दीसा उपलब्ध आसा.
जमिनीचो वापर
साकोड्डें ह्या गावात जमिनीचो वापर सकयलदिल्ल्याप्रमाण जाता (हेक्टर- क्षेत्रफळ):
शिंपणावळ सुविधा
शिंपणावळ करपा खातीर स्रोत अशे आसात (क्षेत्रफळ हेक्टरांनी) :
उत्पादन
साकोड्डें ह्या गावांत सकयल दिल्ल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता( महत्वाचें सकयल दिल्ल्या प्रमाणें): COCONUTS, SUGAR, BANANA, COUNTRY LIQUOR, CASHEW NUTS.
संदर्भ
वर्ग:दक्षिण गोवा वर्ग:सांगें वर्ग:दक्षिण गोवा जिल्ल्यांतले गांव वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय़ वर्ग:दक्षिण गोंय वर्ग:साश्टी तालुका वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे
लसूण
(मराठी - लसूण; हिंदी - लसन; गुजराती - लसण; कन्नड - बेळ्ळुळ्ळि; संस्कृत - लशून, उग्रगंधा; इंग्लीश - गार्लिक (garlic); लॅटीन - ॲलियम सटायव्हम; कूळ लिलिएसी).
लसूण : 1) पानां, फुलांसयत वनस्पत 2)काद्याचो उबो छेद 3)फूल 4)पाकळी
thumbnail|Garlic, लसूण धवी आनी तांबसार जांबळी अशी दोन प्रकारांची आसता.एक वखदी वनस्पत. ही कांदो आनी खोरट हांचे ॲलियम हे प्रजातींतली. ती मूळची मध्य आशियांतली आसुंये अशें मानतात. इ. स. आदीं 5000 ते 3400 ह्या काळांत इजिप्ती लोक कांदो आनी लसूण पिकयताले असो पुरावे मेळटा. युरोप, इजिप्त, भारतांत ती लागवडींत आसा. वैदिक वाङ्मयांत लसणीचो उल्लेख ना. पूण महाभारत, तशेंच कौटिलीय अर्थशास्त्र, वात्स्यायनाचें कामसूत्र, चरकसंहिता, सुश्रुतसंहिता, नावनीतक, मनुस्मृती ह्या जायत्या संस्कृत ग्रंथांनी वेगवेगळ्या संदर्भांनी तिचे उल्लेख मेळटात. जायत्या ग्रंथांनी लसूण अपवित्र, निशिध्द आनी ताज्य मानिल्ली आसा. तशेंच तिच्या वखदी गूणधर्मांची म्हायती भरपूर मेळटा.
ही वनस्पत जायते हंगाम जगपी आसुनूय ती एका हंगामांतलेवरी पिकयतात. तिचें भूयगत खोड (कंद) कांद्यापरसूय ल्हान आसून ताचो मासल भाग पानांच्या कुशींतल्या पाकळ्यांचो आसता. ह्या कंदाचेर पातळ आवरण आसता. जमनीवयर येवपी पाचवीं पानां सादीं, रेशाकृती, सपाट, तणावरी आनी तोंकदार आसतात. सादारणपणान धवे आनी तांबसार अशे दोन कंदाचे प्रकार वळखीचे आसात. डिसेंबर ते जानेवारींत लांब देंठ आशिल्ल्या आनी वाटकूळसार चंवरावरी तुऱ्याचेर तोंकदार आनी लांब दांडयार धवीं फुलां आनी ल्हान कंदिका येतात. ताचीं हेर सांमान्य लक्षणां लिलिएसी कुळांतल्या वर्णनावरी आसतात.
लसणीच्या पाकळ्यांक उग्र वास येता. पुर्विल्ल्या काळासावन रांदपांत लसणीचो उपेग करतात. जायत्या प्रकारांनी लसणीचो उपेग जाता आशिल्ल्यान शेतींत आनी वेपारी मळार तिका म्हत्वाची सुवात मेळ्ळ्या. लसणीच्यो पाकळ्यो वायूसारक, कामोत्तेजक, कफोत्सारक, उत्तेजक, ज्वरहारी आनी भूक वाडोवपी आसात. लसणीचो रोस पोटदुखीचेर आनी कानदुखीचेर दितात. फुफुसाचे आनी श्र्वासनलिकेचे विकार, खांक, कुश्टरोग, दंत, मूत्रपिंड हांचेरूय लसणीचो रोस उपेगी आसून कातडेचे विकार, जखमो हांचेरूय तो उपेगी पडटा. लसणीपसून तयार केल्ली पूड आनी वखदां भारतांत आयात करतात. म्हैसूरचे सँट्रल फूड टॅक्नोलॉजिकल रिसर्च इन्स्टिट्यूट हे संस्थेन सुक्ष्ममजंतूरेधी गूण आनी वखदी मूल्य हे बाबतींत बरें आशिल्लें लसूण चूर्ण तयार करपी प्रक्रिया विकसीत केल्ल्या. लसूण रगत शुध्द करता. आहारांत लसणीचो वापर केल्ल्यान रगतांत कॉलॅस्टॅरॉल वाडपाचें प्रमाण उणें उरता अशें सिध्द जालां.
रसायनीक संघटण : लसणींत 63.8% उदक, 6.3% प्रथिनां, 29.0% कार्बोहायड्रेट, 0.1% मेद, 0.03% कॅल्शियम, 0.31% फॉस्फरस आसता. तेभायर 1.3 मिग्रॅ./ 100 ग्रॅ. लोखण आनी 13 मिग्रॅ./100 ग्रॅ. क जीवनसत्व आसता. लसणीक येवपी विशिश्ट वास तातुंतल्या ॲलिल 2 प्रोपीन थायोसल्फिनेट (ओलिसीन) ह्या संयुगाक लागून येता.
लागवड आनी मशागत : लसणीची वाड समशितोश्ण हवामानांत बरी जाता. तशेंच 900 – 1200 मी. उंचायेच्या वाठारांत हें पीक बरें येता. लसणीची लागवड चड करून ऑक्टोबर – नोव्हेंबर म्हयन्यांत करतात. उत्तरेंक सपाट वाठारांत सप्टेंबर – ऑक्टोबरांत आनी दोंगराळ वाठारांत फेब्रुवारी ते मार्च म्हयन्यांत करतात. भारत, चीन, दक्षिण कोरिया, थायलंड आनी स्पेन ह्या देशांनी लसणीची मुखेलपणान लागवड करतात.
thumbnail|Garlic.प्रकार : लसूण धवी आनी तांबसार जांबळी अशी दोन प्रकारांची आसता. धव्या प्रकारचे लसणीकांदे आकारान व्हड आसतात. तशेंच पुरुमेंताकय बरे तिगतात आनी तांचें उत्पादनूय चड मेळटा. जांबळसार रंगाचे प्रकार चड तिखट आनी वखदी नदरेन म्हत्वाचे आसतात. पूण तांचें उत्पादन उणें मेळटा. जमीन : ह्या पिकाक मध्यम ते चड काळी आनी निचऱ्याची जमीन मानवता. लसणीचें पीक चार ते साडेचार म्हयन्यांनी तयार जाता. जेन्ना ताचीं पानां सुकून कंद जमनीवयर दिश्टी पडटात तेन्ना ते हातांनी हुमटावन काडटात. 1 – 3 सप्तकां सुकयतात आनी उपरांत पानां आनी मुळां काडून कंद मेकळे करतात. भारतांत दर हॅक्टरी सुमार 3500 किग्रॅ. इतलें उत्पादन मेळटा.
-कों. वि. सं. मं.
वर्ग:देवनागरी पानां
मडगाव
मडगांव(मारगांव) हें गोंयचें दुसरें व्हड शार आनी हांगाचें वेवसायीक मुख्यालय. हें दक्षीण गोंय जिल्ल्याचें आनी साश्टी तालुक्याचें शासकीय मुख्यालय.
इतिहास
ह्या शाराचें नांव मठग्राम सावन आयला, 'मठग्राम' म्ह्ळयार मठ जंय आसता ती सुवात.
भुगोल
हें साळ न्हंयेच्या देगेर आसा आनी हें गोंयच्या सगळ्या पोरण्या शारांतलें एक शार. हांगा पुर्तगेज शैलीचीं खूब घरां आसात आनी हे गोंयचें सगळ्या शारांपरस व्हड शार आसा. मडगांवचें प्रमुख उप-शार,पाजीफोंड, मालभाट, नावेली, आकें, फातोर्डा, घोगळ, बोर्डा, कोंब, दवर्ली आसा.
मडगांव रेल्वे स्टेशन गोंयचे व्हड स्टेशन आनी हे कोंकण रेल्वे आनी दक्षीण-पश्चिम रेल्वेचे मिलन थळ. मडगांव स्टेशनार संवसारातलीं पयलीं ’एलेवेटेड रेल - स्काय बस’चे पेटेंटेड प्रोटोताइप आसा.
मुखेल सुवाती
हांगाचें मार्केट ’मेर्काडो दे अल्फ़ोन्स दे आल्बुकर्क’(पिंपळापेड/पिंपळकट्टा) प्रसिद्ध आसा.
हांगाचे दुसरे जागे म्हळ्यार: कमरा - मुन्सिपल बिल्डिंग मुन्सिपल उद्यान अन्ना फ़ोन्ते मेर्काडो वेळ्हो - पोर्ने मार्कट होली स्पिरिट चर्च मोंटे हिल्ल चेपल दामोदर देवस्थान मारुती मंदिर
मडगांव (८०३२४९)
मडगांव हें दक्षीण गोंय जिल्ल्यांतल्या साश्टी तालुक्यांतलें १५.१ चौ. किमी. क्षेत्राचें शार आसून २०११चे जनगणने प्रमाण ह्या शारांत २१४०६ कुटुंबां वा वट्ट ८७६५० लोकसंख्या आसा. जिल्लो मुख्यालय, मडगांव हांगां ० किलोमीटर अंतराचेर आसा. राज्याची राजधानी मडगांव हांगां ० किलोमीटर अंतराचेर आसा. हातूंत ४४३६७ दादले आनी ४३२८३ बांयलां आसात. हातूंत अनुसूचीत जातीचे लोक १५८१ आसून अनुसूचीत जमातीचे ४८५७ लोक आसात. ह्या गांवच्या जनगणतेचो स्थळ निर्देशांक ८०३२४९ आसा. लोकसंख्ये प्रमाण शाराचो दर्जो II (लोकसंख्या_एकूण ५०,००० ते ९९,९९९). शाराची नागरी स्थिती आसा. 'नगरपालिका'. १ लाखां परस चड लोकसंख्या आशिल्लें सगळ्यांत लागींचें बेळगांव हें शार १९३ किमी अंतराचेर आसा. ५ लाखां परस चड लोकसंख्या आशिल्लें सगळ्यांत लागींचें पूणे हें शार ५११ किमी अंतराचेर आसा. रेल्व स्टेशन ० किमी अंतराचेर मडगांव आसा.
नितळसाण आनी पिवपाचें उदक
शारांत बंद गाटारवेवस्था आसा. ल्हान धरणांतल्यान उदकापुरवण जाता. शाराक शुध्दीकरण केल्ल्या नळाच्या उदकाची पुरवण जाता. उदका पुरवणेची तांक २६५५० किलो लिटर आसा. शारांत उजो पालोवपाची सुविधा आसा.
शैक्षणिक सुविधा
शारांत १४ शासकीय प्राथमिक शाळा आसा. शारांत २९ खाजगी प्राथमीक शाळा आसा. शारांत ३ शासकीय कनिश्ठ माध्यमीक शाळा आसा. शारांत १६ खाजगी कनिश्ठ माध्यमीक शाळा आसा. शारांत १ शासकीय माध्यमीक शाळा आसा. शारांत १५ खाजगी माध्यमीक शाळा आसा. शारांत १ शासकीय उच्च माध्यमीक शाळा आसा. शारांत ४ खाजगी उच्च माध्यमीक शाळा आसा. शारांत १ खाजगी पदवी महाविद्यालय (फक्त वाणिज्य) आसा. शारांत १ खाजगी पदवी महाविद्यालय (कला आणी शास्त्र) आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी पदवी महाविद्यालय (कला आणी वाणिज्य) नावेली (२ किमी) अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं "खाजगी पदवी महाविद्यालय (कला, शास्त्र आणी वाणिज्य)" नुवें (२ किमी) अंतराचेर आसा. शारांत १ खाजगी पदवी महाविद्यालय- विधी आसा. सगळ्यांत लागीं शासकीय पदवी महाविद्यालय- विद्यापीठ पणजी (३५ किमी) अंतराचेर आसा. शारांत १ खाजगी पदवी महाविद्यालय - हेर आसा. सगळ्यांत लागीं शासकीय वैजकी महाविद्यालय बांबोळे (२९ किमी) अंतराचेर आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी अभियांत्रिकी महाविद्यालय वेर्णा (१० किमी) अंतराचेर आसा. शारांत १ खाजगी वेवस्थापन संस्था आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी पॉलिटेक्निक वेर्णा (१० किमी) अंतराचेर आसा. शारांत १ शासकीय वेवसायीक प्रशिक्षण शाळा आसा. शारांत १ खाजगी वेवसायीक प्रशिक्षण शाळा आसा. शारांत १ खाजगी अनौपचारीक प्रशिक्षण केंद्र आसा. शारांत २ खाजगी अपंगां खातीर खाशेली शाळा आसा.
सुविधा
शारांत १ शासकीय अनाथाश्रम आसा. सगळ्यांत लागीं नोकरी करपी स्त्रियांचें सरकारी निवास (हॉस्टेल) पेन्ह द फ्रान्सा (४१ किमी) अंतराचेर आसा. शारांत २ शासकीय वृद्धाश्रम आसा. शारांत २ खाजगी वृद्धाश्रम आसा. शारांत १ शासकीय खेळांगण आसा. शारांत १ खाजगी खेळांगण आसा. शारांत ३ खाजगी चित्रपटगृह आसा. शारांत १ खाजगी सभाघर आसा. शारांत ३ शासकीय भौशीक ग्रंथालयां आसा. शारांत २ खाजगी भौशीक ग्रंथालयां आसा.
उत्पादन
मडगांव ह्या शारांत मुखा वयल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता ( म्हत्वाच्या देंवत्या अनुक्रमान): सोरो, डब्यातलें नुस्तें
बाजार आनी सावकारी पेडी
शारांत ३५ राष्ट्रीय बँक आसा. शारांत १५ खाजगी वेपार बँक आसा. शारांत ११ सहकारी सावकारी पेडी आसा. शारांत २ शेतकी रीण संस्था आसा. शारांत १८ बिगर शेतकी रीण संस्था आसा.
मडगांव शारांतलीं मुखेल देवळां
दामोदराचें देऊळ ( दामबाबालें साल ), हरी मंदीर, पिंंपळकट्टा, राम मंदीर हीं कांय मुखेल देवळां आसात.
भायर्ची कडी
वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय/Goem वर्ग:दक्षिण गोंय/Dokxinn Goem वर्ग:साश्टी तालुका/Salcete taluka वर्ग:गोंयचीं शारां आनी जागे वर्ग:Goemchim Xharam, Ganv ani Zage वर्ग:गोयेचीं शहारां, गांव आनी जागे
Dona Paula
…. Page needs to be Edited.
Dona Paula Praie
Dona Paula is a former village, and tourist destination, in the suburbs of Panaji, Goa, India.
Dona pol(ddona paula), hem bhartachea gõy rajeantole ponnje gõychi rajdhani tacho ek bhag।
dona polche adle namv ’odd'dda vell’। hem gõyche ek mukhy poryotton stholl।
he zageachem namv dona pol ek purtugali fidalgo dom' ontonio de soutto moiyrochi bail ani purtugali gorvonorachi omral de minezosochi dhuv dona paula omral e soutto moiyr che voir poddlam। dona paulache poilinche ghor sant tom' omnt asle। varddik(kAazar) zalea uprant te hanga ayile।
dona paulache morann 21 disambor 1682nt zhale oni tije boriyl raz bhaunche chepolnt zhale।
dona paulanche don putlle mi oni mises robertt knoksonche purv prayannache som'manant yrorsa fon leistoneran bandile। sum'mar lokan he lekla ki dona palche navo ek premi zoddiche voir poll'lla, zalear hem soty nhoim।
Polleiat
वर्ग:Konknni वर्ग:Goycheo Vello, Praieo ani Doryadego वर्ग:Goemchim Xharam, Ganv ani Zage वर्ग:Romi panam
दिवचल
दिवचल (८०३२४४)
दिवचल हें उत्तर गोवा जिल्ल्यांतल्या दिवचल तालुक्यांतलें १४.५ चौ. किमी. क्षेत्राचें शार आसून २०११ चे जनगणने प्रमाण ह्या शारांत ३९७८ कुटुंबां वा वट्ट १६९८६ लोकसंख्या आसा. जिल्लो मुख्यालय, PANAJI हांगां ३० किलोमीटर अंतराचेर आसा. राज्याची राजधानी PANAJI हांगां ३० किलोमीटर अंतराचेर आसा. हातूंत ८७७१ दादले आनी ८२१५ बांयलां आसात. हातूंत अनुसुचीत जातीचे लोक ३८१ आसून अनुसुचीत जमातीचे ८३ लोक आसात. ह्या गांवचो जनगणनेतचो स्थळ निर्देशांक ८०३२४४ आहे.
लोकसंख्योप्रमाणे शाराचो दर्जो IV (लोकसंख्या_एकूण १०,००० to १९,९९९). शाराची नागरी स्थीती आसा. 'नगरपालिका'.
१ लाखां परस चड लोकसंख्या आशिल्लें सगळ्यांत लागींचें BELGAUM हें शार १५४ किमी अंतराचेर आसा. ५ लाखां परस चड लोकसंख्या आशिल्लें सगळ्यांत लागींचें PUNE हें शार ४८५ किमी अंतराचेर आसा. रेल्व स्टेशन ८ किमी अंतराचेर Tivim हांगां आसा.
नितळसाण आनी पिवपाचें उदक
शारांत उकती आनी बंद गटारवेवस्था आसा. ल्हान धरणांतल्यान उदकापुरवण जाता. शाराक शुध्दीकरण केल्ल्या नळाच्या उदकाची पुरवण जाता. उदका पुरवणेची तांक 3000 किलो लिटर आसा.
शारांत आग पालोवपाची सुविधा आसा.
वैजकी सुविधा (शासकीय)
शारांत १२ खाजगी वखदां दुकान आसा.
सुविधा
सगळ्यांत लागीं खाजगी अऩाथाश्रम PANAJI (३२ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं नोकरी करपी स्त्रियांचें सरकारी निवास (हॉस्टेल) PENHA DE FRANCA C T (२५ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं खाजगी वृद्धाश्रम ALDONA C T (२२ किमी) हांगां आसा. सगळ्यांत लागीं शासकीय खेळांगण MAPUSA (१८ किमी) हांगां आसा. शारांत १ खाजगी चित्रपटगृह आसा. शारांत १ शासकीय सभाघर आसा. शारांत २ शासकीय भौशीक ग्रंथालय आसा. शारांत १ खाजगी भौशीक ग्रंथालय आसा.
उत्पादन
दिवचल ह्या शारांत मुखा वयल्या वस्तूंचें उत्पादन जाता ( म्हत्वाच्या देंवत्या अनुक्रमान): BRASS WARE,SOAP,POTTERY
बाजार आनी सावकारी पेडी
शारांत ५ राष्ट्रीय बँक आसा. शारांत १ खाजगी वेपार बँक आसा. शारांत ४ सहकारी सावकारी पेडी आसा.
संदर्भ
वर्ग:उत्तर गोवा वर्ग:दिवचल वर्ग:उत्तर गोवा जिल्ल्यांतलीं शारां वर्ग:देवनागरी पानां वर्ग:गोंय/Goem वर्ग:उत्तर गोंय /ut'tor Goem
Anil Kumar
Anik Kumar alias Anil C Devulkar
Onil kumar ( onil chom. Deullokar)gamvan mullcho chandrocho. Sodha fatodd'ddea rauta. Namnechi notti fatima ddisozha hicho ghorkar. Boroupi, bosoupi, gitkar, gaupi ani nott tosoch nirmato. [1]
Xikop es. Es. Si. Meren. Uprant xivkaxik vochun mudronnokolecho ddiploma ghetlo. Magir moddgamvam xri molleo hanchea nuton printting presant thocho temp kam' kelem. Ghorcho dhondo asa. Veusayik machyer 1963 saun vavurota. Aichea namnechea sagimsagosar soglea tiatrixtamborabor machyer viegddovingodd toranche rol keleat. Pettrik douradachea tin thembe hea khellan onilopumarak namna melloun dili. Uprant ruzhariyu roddriks, ligoriyu fernadix, si. Ddisilva adi lokamni bhorpur vavo dilo. Veusayik machyer thir zaupak namnechea premkumaran adar dilo oxem to mhonntta. Premkumaracho ordi bhakor hea tiatrant tannem khub namna zoddli. Tachea uprant si. Olvarix, zasint vajh, remi kulas, maik mehta, jeo rojh robin vajh, zon klar, vilmiks hamnni mukhar mhelo.
1980 to chandorchea lains kloba no tea vorsacho sogleant boro kolakar mhunn inam' divn tacho bhouman kelo. 1986 to mubomyt ten'nachea kasdar murli deura hache hostukim inamasoit sotkar kelo. Pa. Plantton faria hachea jezu khrist hea dhormik ti.Atrant jezhucho mukhel partt kelo ani somst kiristamv somachan tachi tokhnnai keli. Onilokumaran gõychea durodrxonacher ekuch rong nimanni itsa him nattkulim boroun sador keleant ani tatum-i vanttoi ghetla. Mubhbomychea durodrxonacher, romio meddisachea divo paloulo hea nattkuleant kam' kelam. Halinch anifa navanchi kesett ujvaddailea. Onik ek kesett rokhddich ujvadda yeupachi asa.
Keneth namvacho ek cholo ani bail fatima hanchevangodda sukhi somvsar choloita. Tonkmi machyer novenove proyog korun lokank kitem-i punn novem divpacho haves ballgun vavuropi dhoddpoddo kolakar osem onilokumarache babtint mhunn yeta tiatri rongmachoyecho dorzo sudarocho he mukhel dhyey sodanch nodremukhar douropi bhourupi kolakar oxitachi namna asa.
Polleiat
वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh वर्ग:Indie – che Prosidh vo Famadh Lok वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok वर्ग:Tiatrist वर्ग:Romi panam
Germany
Sondorbh
वर्ग:Sonvsarachim Raxttram वर्ग:Romi panam
Navelim
Naveli zaun asli Moddgganvcho ek bhag; magir to kuxin kaddun ek NOV+ HOL’LI keli ani he hol’lek (ganvak) NOV+HOL’LI mhonn nanv poddlem atam zalam NAVELI. Modganv mhollear MAZACHO GANV ani hea MAZGANVAK 30 vadde asle; tantle DON magir zaunk pavle don vegleo firgozo: NAVEM ani NAVELI. Moddganvchea vattarant kiristanvponn pavlolem tedna,dubhav na. navelentui pavlolem zait; hea novea ganvant magir 1597 vorsa ek Katolk Dev-mondir ubharlem. 'Navelim ganvchem mullavem staponnModgao xar navelim ghavank khub lagim asa. Navelim saun madgao 5 km pois asa.navlimcho ghanvant 11 vade asat. National highway 17 ho rosto soglea dusrea rosteank melta. Sal hi nhui hea ghanvant vhanvta.
Navelimchi firgorz
'Navelichi Igorz Pri. Jean (Juanv) deSena, hea Fransez Jezuitan bandli. Tedna Purtugez Jezuitam vangdda Espanhantle, Italientle, Fransantle, Inglandantle, Chekosviantle Jezuit Indiek ietale. Survatecheo igorzo sodanch chutt’ttannche matov astale; magir ietat mattiecheo ani xekim fatrancheo. Moddganvchea ganvkaramnim 1606 vorsa Maiache 23ver, Navele ekigorz bandhunk ek zomin bhettoilli ani Maria de Aguiar (Domingos Afonsachi potinn) hannem 1606 vorsa Outubrache 11ver, ek bhatt dilem – TONTTEM KUMBHAR – BHATT. Tea kallar Sambhaji ho Morattho Fuddari Saxttintleam kiristanvank zaito dhumallo ditalo; Morattheamnim 1717 vorsa Abrilache 25ver - mhonnge 120 vorsam uprant – igorjek akromonn kelem ani lutt marli. Hea Morattheancho fuddari mhollear Sambhaji. Magir Venkatt Rao, hea anik ekdam te igorjecher akromonn kelem ani novena lutt marli. Hem akromonn zatoch, firgozkaramnimigorz novena bandhun kadli; ho vaur toddik vhorunk, tennim bhikxa ektthaim keli. Torrir 1941 vorsa novi ghantt ghatli.
EK POROMPARA
'Aurelio Rodrigues eke poromporechingozal korta (Fradilem, Navelim Parish Bulletim, year I, Vol. 4 - Oct. 1994). Tonddi kothe pormonnem, 1594-1598 vorsam modhem, ganvcheam lokanchea duddvamnim (komunidadimni) survek hi igroz bandhli matiechi. Hi igrorz ekdom’ lhan asli; uprant eka girest ghoddlem ho veapari te igorjechea fuddlean aslolea rostea velean cholon vetana, teka ek vaitt khobor pavli: techo dhondo boro cholona. Oslea prosongar, to veapari, Ruzai Saibinniche igorjent bhitor sorlo ani Saibinn maink ulo marlo marlo. Ho upkar apleak Saidinn Mai korit bhas dili. Saibinnin tachem magnem aikolem. tea veapareak ies mell’lem – dupett faido teka mell’lo. Tennem dil’li bhas pall’li. Apleach khorchan, ti igrorz tennem bhandli ani saibinnichi – I protima (imaj) novsorli. Upkaran bhoron anik ek vost tea veaparean keli: Ruzai Saibinnichea Festak tennem ek fer (Sant) ghatli. Adim Ruzaichi Porob Outubrachea Poilea Aitara monoitalet pun atam Novembrachea tisrea satolleachea Budhvara. Punn ekdanch ti porob Novembrachea tisrea aitara monoili. Festachi fer ekach disachi astali ani tin-chear mandd astale. Ratchea velar he mandd bond kortale ani fer somptali kiteak ratchea velar tea zagear devchar bhonvtale mhonn das asli. Magir hi fer don, uprant tin disanchi korunk Dr. Francisco Salvador Gomes hennem kaim bollvont posorkarank fuddem kaddle ani ti fer sudhraili. To tedna Saxtticho Administrador also. Hal’linch hi fer matxi dusrea zagear vhelea kiteak rosteacher khett zatali, hi fer mottorank oddchhonn kori. Naveleche igoje laginch, don tollim aslim ani tantlea eka tolleant tednanche raza aplea kuttumbank gheun nhavunk vetale. Aiz Simitir asa thoim tim tollim aslim; magir mati ghalun tim puroilim.
Khuxal Navelikar
Navelimcho lok navelim ravpak khub koxi zata karan ho ghanv modgovam xara pasun khub lagim asa.hea ghavant khub xetam bhata asat.hanga khubxeo bhaieo asat hakha lagun hea ghavant khub udok asa. Adi hea ghavancho lok xetamnim koxtt korun aplea purvozanchi porompora fuddem velea. Hea kallar,chodso lok pordexi ghavant kam korpak gheleat. Chodxe loka lagim purtuguez passport asa. Ho lok purtughalak ravta ani fokt 1-2 mhoineak lagun goem ravpak ietat. Hea ghavant chodso lok sorpotel ruchin khata. Bibinka ani kaju feni hanga khub navadik. Sorpatel, Sanna, Poark Vindalo, Pulav, Stew ani novya khonsache ghodshem him Navelim ghavchi famad and ruchichem jevonn.
Navelim ghavanchim famad ixkollam
Navelim ghavant 2 famad xhalla asat. Rosary High School ani Perpetual High School. Rosary High School hi xalla igorz Diocesan padre choloitat. Hea xallent khub navelimchi bhurgim xikhun voilea panvdear pavleat. Perpetual High School hi xalla Holy Family Of Nazareth hi madrinchi sonsta choloita. Heo madri bhureachea udorgotik lagun ani tankam borea rostear hadpak khub vavurtat. Heo madreo zanteanchem samballui kortat.
Hea ghavant sorkari xalla asa. He xallent poile tem chovti merein
Xalla
Rosary Higher Secondry ani college hi Navelim gavant asa. Hi higher secondary diocesan padri choloitat. Navelim gavant hi burgeank xikop korpak khub adar zata.
Hall
Navelimchea gavant don hall asa, hea hollant, khub porbo monoitat. Dekik kazara, parteo, kumneav, adi. Hanga chodso lok zaina, karon hem hall khub lhan asa. Hea hallacho samball gavcho padigar poloita. Hanga xallechi porbo monnoitat. Carinal Valerian Gracias Hall Ho cardinal bharatacho poilo cardinal zaunk pavlo. Hem hall hea cardinallachea ugdassak bandlam. Navelimchea gavant don dudhva vevharachi sonsta asat. Corporation bank Him donui dudva vevharachi sonsta, navelim ganvchea xarant asat. Hea bankant lokancho a/c asat. Navelimchea gavant hea banka pasun serkarache khub nakxe favo zatat.
Balaiki kattem
Balaiki khatem, navelimchea gavant lokank khub upegak podta. Hanga burgeank poilio ditat. Serkari zonvaranchem davakano Ek sorkari zonvaranchem dovakanno Navelim ghavant kovdea vaddeant asa. Serkari dotor hanga atoleak don favti ieta ani ganvchea zonvarank topasta. Lok aplea zonvarank gheun hanga ietat. Anti rebbies vasin ani dusri vasinamm hea zonvarank ditat. Dudh vikpachi mahamandal Navelim ganvcho lok khub koxtti. Tanche lagim gorva,moxeao asat. Lok tanchem dudh kadun hea mahamandalant viktat. Hem dudh mahamandal, Goa dairyk viktat. Lok jem dudh mahamandalak viktat tachem poilem lactometer gheun topasni kortat. Adlo vahann Adim Navelimcho lok varca igorgechi porob novembrache satavis tarkek monnovpak vetalo. Tedna tanka vahan naslo. Punn adi lok vodean provas kortalo. Atam ho pull bandla. Ho pull Navelim saun varca, mobor ani dusrea ganvani vochpak upegak podta.
Thevoiponn
Raphael, Navelimchea ghanvant thevoiponacho vuar khorta. Tanem amkam sanglele pormonem to lakdachim khashanv korta. Allumineche tair zlle zonelam, dara, zonelam bhi korta. Tankam sumar 7-8 vorsam hea vavrant zanvai asa. Tannem aplem thevoiponachem xikop Padr Agnel Ashram - Mumbai hanga kelem. Tachi famil taka hea vavrat khub sangat dita. Tankam Sayel hem lakud sompeponan melta. Dukrachi chovrisam Rita crasto hi ek zanti bhail. Taka 6 putt asat. Tiche 3 putt hea dondeant tika adar khotat. Hi famil Modganva him chourisa vikunk vetat. Abril ani Mayache mhuinieant tanchim chovrisam kubb khoptat kharon hea mhonient chodd so lokh Goyant ieta. Korezmache ani sukrara disanim lokh chaurisam genat. Dukrancher duves ( swin Flue) aliem tednam tankam kubh lukson zalem.
Shett (Manoj)
Hanem aplea purvozachi porompora fudem velea. Toh mhonta adlea tempar bhangarak chod so valor naslo. Adlea tempar bhangar sopeponan meltalem dekhun bhangaracheo vosteo kortana bhangaracho ibadd zalear lokank porvottalem. Pun atamchea tempar taka khubb chotraen bhangaracheo vostu korcheo podtat. To mhunta atam bhangaracho valor 3000 eka gramak. To mhunta bhangar sutavem korunk charr gram bhangar ibadd zata. Tanem amkam KDM mhuntat hacho orth kubb sompeponan sanglo. KDM fokot bhangar zodpak vapurtat. Tannem amkam sanglem, kubb KDMacho vapor bhangar zodpak kelo zalear bhangar futta. To fuddem mhunta hem kam kub paseansan ani chotrayean khorchem podta.
Bakery (Agnel)
Agnel mhunta, to fatlea 10 vorsa pasun hea dondeak asa. Natalanchea disani taka khubb faido zata, karan Desembrachea mhoineant kazaram, Kumuneanv kubb zatat, haka lagun taka khubb girak zata. Korezmachea disamni taka choddshe girak asona.
Mitacho dondho
Lepoldin hi sumar 60 vorsanchi bhail ti adim mitacho dondo kortalim. Tinem sanglele pormonem adim lokh chodd so konnachea kala kham korim naslo. Zonn eklo aplo khasha kharbar choloitalo. Ti mhunta adim lokh dudvank chodd mhotv di naslo. Lokanche lagim kubb poiso naslo torui lokh mogan ani mhipassan ziyetale. Adim lokh vostu ghetlear khass korun mitt tancho upkar ho lokh dudvani nhoi pun dusre ghojecheo vostu ditale, nall, tandu, tell, alumineachim aidona ditalim. Lepoldin adim mittacho vyapar khortali. Pun to zago va zomin bhatkaracho also. Hea zagear doreachem udok pipa udexim tankam dadun ditale. Hem udokk ghuddo marun bhodh khorchem podtalem. Poile suvater hi zomin nixani korun chovkonn khoso khorcho podtalo, zaka bhadi oxem mhunta. Magir pipantlem kharem udokh hea bhandeant sodtale ani puro zalem mhuntoch taka ghuddo marun bhondd khorchem podtalem. Lepoldina aplea ghovak gheun sokalchea fatear vetali ti sanj pasun harojant kham kortalim. Harojantlem udokk sukovchem podtalem.
Xetkar (Francis)
lokh xet pavsache disani roita. Poile lokh ukde pick roitale. Pun atam lokh ukde tandu roinat. ‘Jyoti’ nanvachem bhim atam kubb roita. Decembrache ani Janerache mhoinaniant xetkamti chovlio, khande, mirsango ani tambdi bhaji, ani khonga roilelim amkam distat. Francis mhunta khonga rovpak zodd udkachi goroz haka lagun kubb xetkamti khonga rovpak fati sortat.
Soryacho dhondo (Antonio)
Antonio hannem amkam aplea soryachea karbara vixim mhaiti dili. Tannem atam ho kharbar sodun dila. Taka ami tachea adlea karbara voir thodi mhaiti divpak upar maglem. Toh mhunta, pole suvater madachi sur matyechea aidonak ghaltat, hea aidonak ‘bhann’ oxem mhuntat. Atamchea kallar amkam chodxi bhanna disonat, ani disti podtat zalear tambeachi bhanna. Hi sur hea bhanant khub xizta ani hi sur soro zata. Ho soglo soreacho karbar toir zata hea zageak ‘bhati’ oxem mhontat.
Poultry.(Antonio)
Antonio hachem kombeanchem farm asa. Tannem he farmak BPS oxem nanv dila. Tachea hata khala 4 kamdar asat. Toh tantea vikpachoe dondho korta. Hi tantea toh Karnataka saun hadta. Navelim ghavcho lok hanga giraek ghaltat. Toh mhonta soglea disa poros aitara disa taka khub faido zata.
Gironn(Gracian)
Gracian hi giron choloita. Hi giron aslear 25 vorsa zali. Hi giron fokot aitarachi cholta. Ti mhonta, khub lok tika giraek ghalta. Tichea khala ek kamdar asa. Ti aplea hea kharbara vorvi khub kuxal asa.
Pantulem
Zo lok ho karbar kortat ti ghavan kolhapurchim. Pun ti goem aslear sumar 50 vorsa zalim oxi mahiti tanni amkam dili. Ti aplea karbarant khub koxi asat. Ti mhuntat tanka chod giraik nustemkarachem asta. Tim kondeacheo boddeo Varca ani carmona saun hadtat. Ti mhontat adi tankam khub giraek zatalem karon khub lok fokt kondeachea patteacho upeg kortalim, pun atam plastic ani alluminiumachi pantti bazarant meltat.
Navelim gavanchi famad dulpodam
Navelim ghavant khazarachea dissamni zanto lok hi dulpoda ghitalo.khas korun ross kadtat tea disa. Hi dulpoda zatea zanar mhonxani ghodlelim, ti aiz pasun kazarachea dissamni hi porompora fuddem veli amkam dista.
1.Amche Navelim ganvant Dialgon vadeant Fullam fulleant moleant (2)
3.Amcho dakto Santulo Ghevun pantullo Fullam puzaitalo (2)
4.Amche dakte Santulean Ravun patuleant Udki marli tolleant (2)
वर्ग:Konknni वर्ग:Goemchim Xharam, Ganv ani Zage वर्ग:Romi panam
Denmark
, एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी कोपनहेगन नगर आसा।
Sondorbh
वर्ग:Sonvsarachim Raxttram वर्ग:Romi panam
Saiba Rayan(u) Bandhu Gatila - Dekhni
“Let’s keep the Goan tradition and culture alive, worldwide”
Saiba Rayan(u) Bandhu Gatila
The king has ordered to build a bandh
Type: Deknni
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok
Musical form: Binary
Literary form: ?
Translated by Romano Abreu, Moira, Goa, June 2003
Saiba Rayan(u) bandhh(u) gat(i)la.
The king has ordered to build a bandh.
Sogott(u) lok(u) punji.
All the people have assembled.
Tea gurngutteachea mostokim
Under the head of the the hills plateau,
Ti' ani ami, ami dogaim ubhim.
She and me, we two are standing.
Barik(u) nachi, barik(u) nachi
Brisk dance, brisk dance,
Nachi, nachi, nachi.
Dance, dance, dance.
Polleiat
Dekhnni
Sondorbh
वर्ग:Konknni वर्ग:देखणी / Dekhnni वर्ग:Romi panam
Mobor
Polleiat
Mobor Praie, Goy
Goy Wikivoyage
वर्ग:Konknni वर्ग:Goycheo Vello, Praieo ani Doryadego वर्ग:Goemchim Xharam, Ganv ani Zage वर्ग:Romi panam
तंबाकू
तंबाकू (मराठी: तंबाखू;हिंदी,गुजराती,बंगाली:तमाकू;कन्नड:होगेसोप्पू; इंग्लीश:टोबॅको; लॅटीन निकोटियाना टाबॅकम आनी निकोटियाना रस्टिका; कूळ : सोलॅनसी).
हे वनस्पतीचे मुखेल दोन प्रकार आसात. १)निकोटियाना टाबॅकम २)निकोटियाना रस्टिका.टाबॅकम ह्या प्रकारच्या तंबाकूचें  रोंप एक वर्सभर जगता, १-३ मी.वाडटा. ताचीं पानां सुमार १ मी लांबायेचीं आसतात.ह्या रोंपाक लेव तांबडीं वा धवीं फुलां येतात आनी १५.२० मिमी.व्यासाचीं वाटकुळीं फळां येतात.रस्टिका प्रकारच्या तंबाकूचें रोंप ०.५ ते १.५ मी.ऊंच वाडटा.पानांची लांबाय ३० सेंमी. जाल्यार रूंदाय २० सेंमी.आसता.फुलां हळडुवीं १.२ ते १.५ सेंमी.लांब,फळ वाटकुळें ७.१६ मिमी. व्यासाचें,भितल्ल्यो बियो ०.७ ते ते १.१ मिमी.व्यासाच्यो आनी तपकिरी रंगाच्यो आसतात.तज्ञांच्या मतान तंबाकूचो उगम अमेरिकेक जाला आसूंक जाय. बाराव्या शेंकड्यांत आशिया खंडांट तंबाकूचो वापरकरताले म्हणपाचे उल्लेख सांपडटात. भारतांत तंबाकू आदल्या तेंपार सावन पिकयतात.
रामायणासारक्या पुराणीक ग्रंथांनी तंबाकूचो उल्लेख मेळटा. पूण भारतांत पुर्तुगेज लोकांनी ह्या पिकाचो व्हड प्रमाणांत  प्रसार केलो. चीन,अमेरिका, इंडोनेशिया,तुर्कस्थान,बल्गेरिया, ब्राझील,रशिया, आर्जेण्टीना,थायलॅंड,फिलिपिन्स ह्या देशांनी तंबाकूची लागवड मोट्या प्रमाणांत करतात. भारतांत आंध्र प्रदेश, उत्तर प्रदेश,ओरिसा,कर्नाटक,गुजरात, महाराष्ट्र अस्तंत बंगाल,ह्या राज्यांनी तंबाकूची व्हड प्रमाणांत लागवड जाता.तयार केल्ल्या तंबाकूचे कांय प्रकार आसात ते अशे: सिगार तंबाकू, जत्ती(जाती) तंबाकू,मोतीहारी तंबाकू, हुक्का तंबाकू,विडी तंबाकू आनी खावपाचो तंबाकू. तंबाकूच्यो कितल्योशोच जाती आसात त्यो ह्यो: बोहरी(बोन्हरी), चुरीया,कवनिया(कोन्निया),देशला,पुरबी, नाकी (नोकी), काका(कक्का),घोरा, गिद्री, गोभी पचकड(पुचक्कड). तंबाकूचे लागवडीक सरासरी २७ सॅ तापमानी गरज आसता. हें तापमान ३५ सॅ.परस चड आसल्यार पानां करपतात आनी उत्पन्नाचेर परिणामजाता. तंबाकूच्या त्या त्या प्रकाराचेर जमनीची निवड करतात. देखीक-विडी तंबाकूखातीर हलकी जमीन चलता, जाल्यार सिगार तंबाकूची लागवड करपाखातीर सुपीक जमनीची गरज आसता.
तंबाकुची लागवड बियांपसून करतात आनी हॅक्टराक ५०० ग्राम बीं पुरो जाता. सुरवातेक गांदी वाफ्याचेर रोंपयो किल्लून काडटात आनी उपरांत ५०-६० लायतात. रोंप लावंचे पयलीं जमीन नांगरून तातूंत हॅक्टराक ७० (बैल) गाड्यो शेणखत भरशितात.वेगवेगळ्या राज्यांनी तंबाकू लावपाचो काळ वेगवेगळो आसता.चडशा राज्यांनी सप्टेंबर-ऑक्टोबर ह्या तेंपार कांय राज्यांनी जानेवारी विडी तंबाकूची लाख लोक
लागवड करतात. जाल्यार म्हयन्यांत लागवड करतात. रोंप लावपाखातीर १ x १ मी.अंतराचेर १०-१५ सेंमी.खोल फोंडकुलां मारतात.लागवड २०x२० सेंमी.अंतराचेर करतात.रोंपांमदली नडणी वेळोवेळ काडची पडटा. तअहेंच,तंबाकूच्या गरज थारता. सादारणपणान हॅक्टराक २५ कि.नत्र ५० कि.स्फुरद आनी २५ कि.पलाश इतलें सारें दिवंचें पडटा.
विडी तंबाकूक तयार जावपाक सुमार १४० दीस लागतात, जाल्यार चिरूट तंबाकू ९०-१०० दिसांनी तयार जाता. तंबाकूचें उत्पन्न हें जातीचेर आदारून आसता.सरासरी हॅक्टेरी १००० ते १५०० किलो तंबाकूचें उत्पन्न मेळटा.तंबाकूचीं पानां जशीं तशीं तीं काडटात.तंबाकूचीं पानां काडटकच तांचेर वेगवेगळ्यो प्रक्रिया करून तरेकवार तंबाकू तयार करतात.तंबाकूच्या पिकाक रोग आनी किडीचो बरोच त्रास जाता.‘मर’, पानांवयले थिपके,पिठ्याचितो हे कांय म्हत्वाचे रोग तंबाकूचें लुकसाण करतात. चड करून सुकुंडो खोडकिडो ह्या दोन किडींची तंबाकूक लागण जाता.
भारतांत सात लाख लोक तंबाकूची लागवड करतात आनी पाँच लाख लोक तंबाकूचेर प्रक्रिया करपाच्या कामांत आसात.सुमार तीस तंबाकूपसून वेगवेगळे पदार्थ तयार करतात,हातूंतले २० लाख लोक विडी कामगार आसात.तंबाकूचो वापर सिगार,विडी,चिरूट,हुक्को,चिलीमहातूंत करतात. खावपाच्या पानांनीय कांय लोक तंबाकूचो वापर करतात. दाँत
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
तरंगां
तरंगां कोंकणांतल्या ग्रामदेवतांचें प्रतीक हें तयार करपा खातीर चार ते पांच लांबायेचो लांकडाचो वाटकुळो खांबो घेवन ताका पुडवें वा कापड गुठलायतात आनी ताच्या माथ्यार धातूपसून तयार केल्लें देवीचें मुखें, हात वा कळस बसयतात. ह्या खांब्याकूच तरंग म्हणटात. कोंकणांतल्या जायत्या ग्रामदेवतांचीं अशीं तरंगां दसऱ्या दिसा नाचयत, वाजयत गाजयत कळंबाच्या झाडाखाला व्हरतात आनी थंय कळंबासकट ताची पुजा करता उपरांत थवय आनी मडवळ हातांत सुरो घेवन भल्ले ओणवो रावन प्रदक्षिणा घालतात. तरंग घेवपी मनीस भथवय हांच्यांतले एके जात आंगांत त्या त्या देवाचो अवसर येवप म्हण्टात. ते उपाय सांगतात. प्रसादाच्या दितात. भूतनाथ आनी पादेवतांच्या तरंगांमदीं मंगलाश्टकाम म्हण्टा त्शिवलग्न अशें नांव आसा. गोंयात भोवतेक देवळांनी दसऱ्याक तरंगांची मिरवणूक काडटात तरंगां प्रसिध्द आसात.
तरणतारण शीखांचें आशिल्लें तळें. तरणतारण तरुन व्हरपी एक तराफो वाठारांत आसा. इ. स. 1590त भौवमानार्थ पांचवो गुरु अर्जुनदेव हाणें हें तळें बांदलें. हाची लांबाय 999 फूफूट. ह्या तळ्याचे देगेर अर्जुनदेवाचें एक देवूळ आसा. रणजितसिंग हाणें हें ततांब्यान नटयलां आनी ताचेर नक्षीकाम केलां. इ. स 1596 अर्जुनदेवान ह्या शार वसयलां. ह्या तळ्याच्या उदकान रोग बरे जातात अशी शीखांची श्रध्दाआसा. ह्या तिर्थांत न्हावपाखातीर वैशाख म्हन्यांत हांगा जात्रा भरता. तळ्यामदीं एक गुरुव्दारा आसा.
Netherlands
, एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी आम्सटरडॅम नगर आसा।
Sondorbh
वर्ग:Sonvsarachim Raxttram वर्ग:Romi panam
Palolem
Polleiat
Palolem Praie, Goy
Goy Wikivoyage
वर्ग:Konknni वर्ग:Goemchim Xharam, Ganv ani Zage वर्ग:Goycheo Vello, Praieo ani Doryadego वर्ग:Romi panam
Saiba Tanddela - Dekhni
“Let’s keep the Goan tradition and culture alive, worldwide”
Ferryman, Sir.
Type: Deknni