cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chris Perry
Chris Perry (25 Novembr 1928 – 25 Janer 2002) zaun aslo ek Goencho famad songitkar. Tannem tiatranim ani Hindi cholchitranim-ui kam kelem. Techo thoddeo kamntaram zaun asat Abghat kelo, Red Rose, Tum ani Hanv, Calangute, Nachomia Kumpasar, Bebdo, Ugddas, Sorg tujea dolleanim, Lisboa, Amerikak Pavxi, Noxibak roddttam, Cu Cu Ru Ru, Maddancho Soro, ani Kalliz Boong Bang zata. Lorna famad zaunche fattlean Chris Perry cho hat aslo. To Modganvam zolmol'lo.
Goencho Songitkar, Ghoddnar, kantar boroupi and chol chitr utpadok zaun aslolo Goencho Putt Christopher Pereira. Teca lok odkotalim Chris Perry hea navan. Zolmollo Borda, Modganvant, Shri Agostinho ani Espiciosa hea zodpeank. Nov bhavonda modlo to eklo. Shrimati Lily D’Costa hea vostori laghim tazo sangat zodlo ani temca char burghim besanvant meolim.
Polleiat
Chris Perry (musician)
वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok वर्ग:Goenche songitkar वर्ग:Romi panam
ओंकारो
पोटांतलें अन्न वा वीख, वखदांसारकिले हेर उपद्रवी पदार्थ तोंडया नेटान भायर पडप, हे क्रियेक ओंकारो म्हण्टात.
गणितीय संस्था आनी नेमाळीं
गणितीय संस्था आनी नेमाळीं: गणितीय संशोधन आनी प्रश्न हांचे दिवप- घेवप करपाचे गरजेंतल्यान गणितीय संस्था जल्माक आयल्यो. सतराव्या शतमानामेरेन असले म्हायतीचें दिवप-घेवप व्यक्तिगत संपर्क आनी ग्रंथांचें उजवाडावप हांचेवरवीं जातालें. तेउपरांत मात जायत्या गणितीय संस्थांची थापणूक जाली आनी गणिताविशींच्या समकालीन संशोधनाची म्हायती दिवपी कितलींशींच नेमाळीं उजवाडाक येवपाक लागली. पयलींच्यो चडश्यो संस्था, शार वा एकाद्रें विद्यापीठ हांच्या इतल्योच मर्यादीत आसून थळाव्या स्वरुपाच्यो आशिल्ल्यो. आयज कितल्योश्योच गणितीय संस्था राश्ट्रीय आनी आंतरराश्ट्रीय मळाचेर संशोधन आनी उजवाडावप हे विशीं वावर करतात.
ओंकारो
ही क्रिया कशी घडून येता तें चित्र क्र. १ हातूंत दाखयलां. डायफ्रॅम (diaphragum) (हड्डें आनी पोट हांचेंमदलो स्नायूचो पड्डो) आनी पोटाचे स्नायू अकस्मात नेटान आकुंचित जावन येता, जाका लागून पोटाभितरलो दाब वाडटा. त्याच वेळार पोटाचें आंतकड्यांकडलें पोंत उक्तें उरता आनी अशे तरेन वयले वटेन पोट रितें जाता.
गणितीय संस्था आनी नेमाळीं
सगळ्यांत पोरनी आनी अजुनूय वावर करीत आशिल्ली गणितीय संस्था म्हळ्यार हँबर्ग हांगा १६९० त थापणूक जाल्ली ‘मॅथेमातिश गेझेलशाफ्ट’ (Methematische Gesellschaft). १८८१ त हे संस्थेन ‘मिट्टेइलूंगन’ (Mitteilungen) नांवाचें छापील नेमाळें उजवाडावपाक सुरवात केली. ॲम्स्टरडॅम हांगा १७७८ त थापणूक जाल्ल्या ‘विस्कुंडिश गेनूटशाप’ (Wiskundig Genootschap) हे संस्थेन बरींच नेमाळीं उजवाडायल्यांत.
ओंकारो
मनशाचे कुडींतल्यो विंगडविंगड क्रिया मेंदवांतल्या नियंत्रण केंद्रावरवीं घडत आसतात.ओंकारो नियंत्रण केंद्राची सुवात मेंदू-देंठांत (brain stem or medulla oblongata) आसा.ओंकारो हो रोग वा दुयेंस नासून कितल्याशाच रोगांचें वा दुयेंसांचें तें मुखेल लक्षण जावन आसा.अन्नाबगर कांय कारणांक लागून ओंका-यांत रगत पडूं येता. देखीक- पोटांतलो घाव (peptic ulcer), जठराचो कॅन्सर, अन्ननलिकेंत रक्तगांठी (varicose veins). पोटांत रग्ताचेर हायड्रोक्लोरिक अम्लाची (hydrochloric acid) प्रक्रिया जावन रगताक काळपटपणा येता. ताका लागून रगताचो ओंकारो सदांच डांबरी कोराचो आसता. केन्नाकेन्नाय ओंका-यांतल्यान दंतूय भायर पडटात.
गणितीय संस्था आनी नेमाळीं
आउगुस्ट क्रेले (१७८०-१८५५) ह्या जर्मन अभियंत्यान १८२६ त थापणूक केल्ल्या ‘Journal fur die reine and angewandte Mathematik’ ह्या नेमाळ्यांच्या सुरवातीच्या कांय अंकांनी आबेल, याकोबी, श्टाइनर, डीरिक्ले, प्ल्यूकर ह्या नामनेच्या गणितज्ञांचे लेख येताले. हेंच नेमाळें फुडें ‘क्रेलेज जर्नल’ ह्या नांवान येवपाक लागलें. एकुणिसाव्या आनी विसाव्या शेंकड्यातल्या कितल्याशाच नामनेच्या गणितज्ञांचे लेख हातूंत उजवाडाक आयल्यात.
ओंकारो
ओंकारो मुखेल चार कारणांक लागून जांव येता:
गणितीय संस्था आनी नेमाळीं
मॉस्को हांगा १८६७ त थापणूक जाल्ली Moskovskoe Mathematichesko Obshchestvo ही सगळ्यांत पोरनी गणितीय संस्था. ही संस्था ‘Matematicheskij Sbomik’ (१८६६) आनी ‘Trudy Moskovskoe Matematicheskogo Obshchestvo’ (१९५२) हीं दोन म्हत्वाचीं नेमाळीं उजवाडायता. लंडन मॅथेमॅटिकल सोसायटी १९६५ त स्थापन जाली. सुर्वेक थळाव्या स्वरुपाची आशिल्ली ही संस्था रोखडीच इंग्लंडची राश्ट्रीय गणितीय संस्था जाली. हे संस्थेवरवीं ‘Proceedings’ (१८८३) आनी ‘Journal’ (१९२६) हीं नेमळीं उजवाडाक येतात. १८८३ त थापणूक जाल्ल्या एडिंबरो मॅथेमॅटिकल सोसायटीवरवीं ‘Proceedings’ (१८८३) आनी ‘Mathematical Notes’ (१९०९) हीं नेमळीं उजवाडाक येतात. फ्रांसाची राश्ट्रीय संस्था Societe Mathematique de France १८७२ त थापणूक जाली. हे संस्थेवरवीं Bulletin (१८७२) हें नेमाळें उजवाडाक येता. १८८८ त थापणूक जाल्ल्या न्यूयॉर्क मॅथेमॅटिकल सोसायटीचेंच फुडें १८९४ त अमेरिकन मॅथेमॅटिकल सोसायटींत रुंपांतर जालें. ही संस्था संवसारांतली एक म्हत्वाची गणितीय संस्था अशें मानतात. ही संस्था संवसारांतली एक म्हत्वाची गणितीय संस्था अशें मानतात. हे संस्थेवरवीं ‘Bulletin’ (१८९१), ‘Transactions’ (१९००), ‘Proceedings’ (१९५०) हीं नेमाळीं उजवाडाक येतात. जर्मनीची राश्ट्रीय संस्था Deutsche Mathematiker Vereinigung १८९० त स्थापन जाली. हे संस्थेवरवीं ‘Jahresbericht’ (१८९२) हें नेमाळें उजवाडाक येता. इटलींत १८८४ त थापणूक जाल्ली Circolo Matematico di Palermo ही संस्था आंतरराश्ट्रीय पांवड्याची अशें मनातात. ‘Rendiconti’ (१८८७) हें हे संस्थेवरवीं उजवाडाक येवपी नेमाळें कितलींशींच वर्सा संवसारांतलें एक म्हत्वाचें गणितीय नेमाळें म्हूण गाजलें. दुसऱ्या म्हाझुजाउपरांत जपानांत ‘मॅथेमॅटिकल सोसायटी ऑफ जपान’ हे आंतरराश्ट्रीय पांवड्याचे संस्थेची थापणूक जाली. अर्जेंटिना, ऑस्ट्रिया, ब्राझील, चीन, हंगेरी, इझाएल, मेक्सिको, नॉर्वे, पोलंड, स्पेन ह्या देशांत राश्ट्रीय पांवड्याच्यो गणितीय संस्था आसून तांचेवरवीं जायतीं नेमाळीं उजवाडाक येतात.
ओंकारो
१.रगतांत बदल वा बिघाड निर्माण जावन ओंकारो केंद्र उत्तेजित जावन ओंकारो येवप.देखीक- गुरवारपण (सकाळीं-सकाळीं ओंकारो येवप हें खाशेलेपण, morning sickness),युरेमिया (मुत्रपिंडाचे अकार्यक्षमतेक लागून- renal failure), रगतांत पित्त (bile) घातक प्रमाणांत वाडप, गोडेमूत (diabetes- रगतातल्या साकरेची चड प्रमाणांत वाड जावन किटोन नांवाचें विखारी रसायन निर्माण जावप), सादारण गुगी (General Anaesthesia).
गणितीय संस्था आनी नेमाळीं
भारतांत मद्रास हांगा १९०७ थळाव्या स्वरुपांत थापणूक जाल्ली ‘इंडियन मॅथेमॅटिकल सोसायटी’ आतां आंतरराश्ट्रीय नामनेची जाल्या. तिचें कार्यालय सद्या दिल्ली हांगा आसून तिचेवरवीं ‘Journal of the Indian Mathematical Society’ आनी ‘Mathematics student’ हीं नेमाळीं उजवाडाक येतात. हे संस्थेखेरीज भारतांतली ‘अलाहाबाद मॅथेमॅटिकल सोसायटी’ (थापणूक- १९५८), ‘भारत गणित परिशद’ (थापणूक- १९५०) आनी ‘कलकत्ता मॅथेमॅटिकल सोसायटी’ (थापणूक- १९०८) ह्यो हेर म्हत्वाच्यो संस्था जावन आसात. ह्यो संस्था वेगवेगळीं नेमळीं उजवाडायतात. दिल्ली हांगाच्या इंडियन नॅशनल सायन्स ॲकॅडेमीवरवीं उजवाडांत येवपी ‘Indian Journal of pure and applied Mathematics’ तशेंच बंगलोर हांगाच्या इंडियन ॲकॅडेमी ऑफ सायन्सेसचें ‘Proceedings (Section A)’ आनी शिवानी (बिहार) हांगा उजवाडाक येवपी ‘The Mathematical Education’ ह्या नेमाळ्यांतल्यान गणिताच्या संशोधनाविशींची म्हायती उजवाडाक येता.
ओंकारो
वखदां:
ओपियम, मॉर्फीन, हेरोईन, पेथीडीन, पेन्टाझोसीन, नॉर्फीन, डीजिटलीस कॅन्सराचेर उपेगी वखदां तशेंच तशेंच अदृश्य किरण उपचार पध्दत (Radiation Therapy or Radiation sickness), किडे-हुंदरांखातीर आशिल्लीं विखां, सेप्टेशिमिया, रगताक रोग बाधा (Blood infection).
गणितीय संस्था आनी नेमाळीं
गणिताचीं हेर कांय भारतीय नेमाळीं अशीं: एकुणिसाव्या शतमानांत गणितज्ञांच्यो कांय आंतरराश्ट्रीय बसका भरिल्ल्यो. पूण खऱ्या अर्थान आंतरराश्ट्रीय स्वरुपाची पयली बसका १८९७ त स्वित्झर्लंडांतल्या झुरिक हांगा भरली. हे बसकेक २०४ प्रतिनिधी हाजीर आशिल्ले. १९०० वर्साउपरांत पयल्या आनी दुसऱ्या म्हाझुजाचो खंड सोडल्यार ह्यो बसका दर चार वर्सांनी भरत आयल्यात आनी दरेक बसकेची म्हायती आनी तातूंत वाचिल्ले निबंद उजवाडाक आयल्यात. १९६६ त मॉस्को हांगा भरिल्ले बसकेक ५,००० प्रतिनिधी हाजीर आशिल्ले.
ओंकारो
वखदां:
२.अप्रत्यक्षपणान ओंकारो केंद्र उत्तेजित जावन ओंकारो येवप. देखीक- काळजाचो झटको (heart attack), अपेंडिसायटीस (appendicitis), मुतखडो वा पीत्तखड्याक लागून कळो येवप,स्वादुग्रंथी वा पित्तेंद्रियांक सरूज येवप (pancreatitis, cholecystitis), कोलेखांक (whooping cough), प्रवासी दुयेंस (travel sickness), मेनर्स दुयेंस (Meiner’s Disease).
गणितीय संस्था आनी नेमाळीं
१९५२ त International Mathematical Union हे संस्थेची झुरिक हांगा थापणूक जाली आनी ती इंटरनॅशनल काउन्सिल ऑफ सायंटिफिक युनियन्स हे युनेस्को प्रणीत संस्थेंत आस्पावपांत आयली. चाळीसेक राश्ट्रां ह्या युनियनचे वांगडी आसून शुध्द, अनुप्रयुक्त आनी शिक्षणीक ह्या तीनूय गणितीय मळांचेर तिचो वावर चालू आसा. गणिताच्या अध्यापनाविशींचे आंतरराश्ट्रीय समितीन जर्मनी, इटली, ऑस्ट्रिया, फ्रांस, अमेरिकेचीं संयुक्त संस्थानां, जपान ह्या राश्ट्रांतल्या गणितीय अध्यापन पध्दतींविशींचे विस्तृत अहवाल उजवाडायल्यात. हे समितीचें L’ Enseignement Mathematique हें नेमाळें १८९९ सावन उजवाडाक येत आसून तातूंत गणिताचें अध्यापन, इतिहास आनी तत्त्वगिन्यान ह्या विशयांचो आस्पाव जाता. द बायोमेट्रिक सोसायटी, द इकॉनॉमेट्रिक सोसायटी आनी द टेन्सॉर सोसायटी ह्यो संस्थाय आपापल्या मर्यादीत मळांचेर वावर करीत आसात. गणिताच्या हेर शाखांतल्या विशयांखातीर थापणूक जाल्ल्यो कांय संस्था आसात. देखीक- अमेरिकन स्टॅटिस्टिकल ॲसोसिएशन, इंडियन स्टॅटिस्टिकल इन्स्टिट्यूट, द ॲसोसिएशन फॉर सिंबॉलिक लॉजिक, द ॲसोसिएशन फॉर काँप्यूटिंग मशिनरी, द इंडस्ट्रियल मॅथेमॅटिक्स सोसायटी आदी.
ओंकारो
वखदां:
३.पचनेंद्रियांचे रोग आनी दुयेंसां: देखीक- अतिसार, अमांश (मोडशी), अन्नवीखबादा (food poisoning), पोटांतलो वा आंतडेचो घाय (peptic ulcer),पोटाचो वा स्वादुग्रंथीचो कांक्र. अन्न चलनाक बादा हाडपी विकार देखीक- आकुंचित अन्ननलिका (stricture oesaphagus- चित्र क्र.२), अकार्यक्षम अन्ननलिका (achalasia), पोटाचो हर्निया (Hiatus hemia- चित्र क्र.
गणितीय संस्था आनी नेमाळीं
चडशीं नेमाळीं इटालियन, फ्रेंच, जर्मन आनी इंग्लीश ह्या भासांनी उजवाडाक येतात. हालींच्याच काळांत रशियन भाशेंतूय कांय नेमाळीं उजवाडाक येतात. संवसारांत सुमार १,२०० गणितीय नेमाळीं उजवाडाक येतात. तातूंतल्या म्हत्वाचे म्हायतीचो आपरोस आनी परीक्षम दिवपी कांय नेमाळीं आसात. फ्रांसांत ‘Bulletin Analitique’ हें अशेंच तरेचें नेमाळें १९४० सावन उजवाडाक येता. १९४० त अमेरिकन मॅथॅमॅटिकल सोसायटीन ‘Mathematical Reviews’ हें नेमाळें सुरू केलें. हें नेमाळें अमेरिकन मॅथॅमॅटिकल सोसायटी, मॅथॅमॅटिकल ॲसोसिएशन ऑफ अमेरिका, इंडियन मॅथॅमॅटिकल सोसायटी, लंडन मॅथॅमॅटिकल सोसाटी ह्या तेरा राश्ट्रीय पांवड्याच्या गणितीय संस्थांनी पुरस्कृत केलां. गणिताच्या अध्यापनाविशींय वेगवेगळ्या देशांनी कांय म्हत्वाचीं नेमाळीं उजवाडाक येतात.
ओंकारो
वखदां:
२),आंकुचित पोट (pyloric stenosis- चित्र क्र. २), आंतकडेचो पीळ (Volvulus- चित्र क्र.
गणितीय संस्था आनी नेमाळीं
वर्ग:देवनागरी पानां
ओंकारो
वखदां:
३),आंतकडेंत दंतांचो चुमडो घुस्पून उरप.
४).मेंदूचे रोग आनी दुयेंसां : देखीक- मेनिंजायटीस (Meningitis),मेंदुज्वर (Viral Encephalitis), फल्यू (Japanese B Fever), हुरहुरें, गालगुणा आदी वायस रोगची लागण, एकसीसाल (migraine), मेंदूवात वा मेंदवाभायर पूण कवटेभितरलो रक्तस्त्राव (intracranial haemorrhage), मेंदूंतली गांठ (brain tumour), एडिसोनियन दुसेंय (Addisonian Disease- मेदूंतल्या पीट्यूटरी नांवाच्या ग्रंथीची अकार्यक्षम स्थिती)
५. मानसिक तणावाक लागूनय ओंकारो जांव येता. (Psychogenic vomiting).चलनाक बादा हाडपी जल्मजात दोश: देखीक- बंद अन्ननलिका वा आंतकडें (चित्र क्र. २- Atresia चलनाक बादा हाडपी जल्मजात दोश: देखीक- बंद अन्ननलिका वा आंतकडें (चित्र क्र. २- Atresia of oesophagus or duodenum), अकार्यक्षम वा आकुंचित अन्ननलिका (chalasia,achalasia of oesophagus), पोटाचो हर्निया (Hiatus hernia), आकुंचित पोट + Pyloric Stenosis- चित्र क्र. २), आंतकड्यांत आंतकडीं घुस्पप + Intusucception-चित्र क्र. ४), मुदये आकाराची स्वादुग्रंथी (Annular Pancreas). हिरस्प्रंग्स दुयेंस (Hirrchsprung’s disease-मोटे आंतकडेच्या निमण्या भागाची कायम अकार्यक्षम घडण).
ओंका-याचे वायट परिणाम
ओंका-याक लागून आंगांतलें रगत वा रगतांतलें उदकाचें प्रमाण उणें-चड जावन रगताचो दाब देंवं येता (Hypovolemic shock). रक्तक्षार असंतुलनाक लागून (electrolyte imbalance) नवे त्रास उप्रासूं येतात. चड तेंपाच्या दुयेंसांक लागून (पोटाचो घाव वा कॅन्सर, मेंदू-गांठ आदी) दिसान दिस वजन देंवत वचून कुपोशण जावं येता. सादारण गुंगी,मेंदवाचो मार वा मेंदवाचो झटको ह्या कारणांक लागून आयिल्ले बेशुध्दावस्थेंत ओंकारो आयल्यार घडये तो फेंफ्यांत वचून फेंफड्यांक Pneumonitis ह्या रोगाची लागण जावं येता.पोटांतल्या हायड्रोक्लोरीख अम्लाक लागून वायुनलिकेचें अकस्मात आंचन जावन स्वासोस्वासांत अडचण येवन मनीस घुस्मटूंक शकता (Respiratory Distress). केन्नाय ओंकारो इतलो खर जाता की अन्ननलिकेंत वा पोटांत कात्रो (fissure) पडून पोटांत रक्तस्त्राव जावन रगताचे ओंकारे जावं येतात. असल्या प्रकारच्या वायट परिणामाक ‘मॅलोरी वायस दुयेंस’ (Mallory Weiss Syndrome) अशें म्हण्टात. ह्या दुयेंसांत रक्तस्त्राव आपशींच थांबता, पूण गरज पडल्यार शस्त्रक्रिया करची पडटा.
संदर्भ:
1. Achar S.T., & Viswanathan J.; Textbook of Paediatrics; Orient Longman Limited- 1982; 2. Stein, Jay H.; Internal Medicine; Little Brown & Co., Boston-1983.
वर्ग:देवनागरी पानां
C. Alvares
Celestino Santana Francisco Alvares (1 Agost 1920 - 28 Febrer 1999), haka C. Alvares mhonn volkhotat. To Saligaocho ek tiatrist aslo. Tannem Amchem Noxib, Nirmon, Mhoji Ghorkarn, Bhuierantlo Munis ani Uddta to Buddta, adi Konknni cholchitranim kam kelem.
Polleiat
C._Alvares
वर्ग:Konknni वर्ग:Tiatrist वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh वर्ग:Romi panam
दुदी
दुदी हातूंत काळो दुदी, कोंकण दुदी आनी तांबडो दुदी अशे तीन प्रकार आसात.
काळो दुदी
ह्या पिकाक खंयचीय पूण बरी निचऱ्याची जमीन मानवता. वालीचीं मुळां जमनीच्या वयल्या भागांत वाडपी आनी पसरपी आसतात. पावसाळी पिकाची लागवड जून-जुलय म्हयन्यांनी जाल्यार वायंगण्या पिकाची लागवड जानेवारी-मार्च म्हयन्यांनी करतात. नांगरून बरे भुसभुशीत केल्ले जमनींत ८० सेंमी. व्यासाचीं वाटकुळीं आळीं खणून, तांतूत भरपूर शेणखत घालून दरेका आळ्यांत ३-४ बियो लायतात. वायंगणी पिकाक गरजेप्रमाण ४-५ वा ८-१० दिसांनी उदक दितात. ह्या पिकाक हॅक्टेरीं ८० कील नायट्रोजन (दोन हप्त्यांनी) ५० कील फॉस्फरस आनी तितलेंच पॉटॅश दितात. बीं लायतकच तीन ते चार म्हयन्यांनी हे दुदी तयार जातात. ताचेउपरांत दोन म्हयन्यांमेरेन फळां मेळत रावतात. फळां काडटना देंठाचो कांय भाग दवरून काडटात. हीं फळां ४-६ म्हयने तिगतात. पावसाळी पिकांचे हॅक्टरी उत्पादन १३,७००-१८,८०० कील आनी वायंगणी पिकाचें उत्पादन ६५००-७५०० कीच आसता. काळो दुदी मुखेलपणान शाकेखातीर वापरतात.
उपेग
फळांचो सुकील्लो गर थुकयेंतल्यान येवपी रगत आनी फुफुसांतल्यान जावपी रक्तस्त्राव हांचेर गुणकारी थरता. फळाक लागून आशिल्ल्या देंठाचो भाग सुकोवन उदकांत शिजोवन विखारी जिवान दंश केल्ल्या जाग्यार लायल्यार बरें.
कोंकण दुदी
(मराठी : दुधी भोपळा; हिंदी : कद्दू, तुमरी, लौकी; गुजराती : दुधी, तुबंडा; कन्नड : हळगुंबळा; संस्कृत : तुंबक, कटुतुंबी; इंग्लीश : बॉटल गुर्ड, कॅलबश गुर्ड, कॅलबश क्युकंबर; लॅटीन : लॅजिनेरिया सायसेसेरिया,ल्युकँथा; कूळ : कुकुर्बिटेसी).
हे केंसाळ वालींत आनी काराथें, तवशें हेंच्या वालींनीं शारिरीक लक्षणां सारकींच आसतात. हाचीं फुलां धवीं आनी एकलिंगी आसून फळां सादारणपणान लांबट १.८ सेंमी. मेरेन आनी वजन ९ किलांमेरेन आसता. फळांचो रंग लेव पाचवो आसून साल सुळसुळीत आसता. फळां पिकतकच साल धवी जाता. बी धवी, १.६ ते ८ सेमी लांब आनी गउळगुळीत. फळांतलो गर मोव आनी खावपाक मेळटा असो आसून ताची भाजी, खीर वा हालवो करतात.
ही वाल मूळची आफ्रिकेंतली आसून तिचीं फळां दर्याच्या उदकांवांगडा व्हांवत वचून अमेरिका खंडांत पावली अशें मानतात. इ.स. आदीं ७०००-५५०० ह्या काळांतले मॅक्सिकोचे होंवरींतल्यान कोंकण दुदयाचे अवशेश मेळ्ळ्यात. इ.स. आदीं ३५००-३००० ह्या काळांतल्या इजिप्तांतल्या थड्यांत ह्या दुदयाचे सालीचे अवशेश मेळ्ळ्यात. अॅबसिनिया, मोलकाझ जुंवे आनी भारत(मलबार,डेहराडून‌‌) ह्यो सुवातींचेर ही वाल रानटी अवस्थेंत दिसता. सद्या अमेरिका, ऑस्ट्रेलिया, चीन आनी भारतांत ही वाल सगळेकडेन आसा.
लागवडीखाला आशिल्ले आनी रानटी अशे कोंकण दुदयाचे दोन मुखेल प्रकार आसात. रानटी फळां कोडू आसतात. लागवडींतल्या प्रकारांत वेगवेगळ्या जमनींखातीर आनी हवामानांखातीर जायत्यो सुदारित जाती उपलब्ध आसात. त्यो अशो.
हें चड करून गिमांत रोवपाचें पीक. हें पीक कसलेंय तरेचे जमनींत येता. पूण बरे निचऱ्याचे आनी भरपूर सारें आशिल्ले जमनींत उत्पन्न बरें येता. हाची सादारणपणान वर्सांतल्यान दोन खेपे ऑक्टोबर ते मार्च आनी मार्च ते जुलय मेरेन पीक घेतात. गिमांत चड करून वाटकुळ्या फळाची आनी पावसांत चड करून लांब फळाची लागवड करतात. सुर्वेक वाफ्यांत रोपें तयार करून वा १.५-२ सेंमी. अंतराचेर नेमां मारून तातूंत सारें घालून एका जाग्यार ४-५ बियो लायतात. गिमांत रोयिल्ली ही वाल चड करून जमनीचेरूच वाडयतात. पूण पावसांत ही वाल माटवार वा घरार चडयतात. लागवडीसावन दोन-अडेज म्हयन्यांनी भाजयेखातीर तरणीं फळां काडूंक सुरवात करतात. फुडें २-४ म्हयन्यांमेरेन तोडणीचें काम चालू आसता. फळां जून जातकच गरांत सूत जाता आमी सुकता. बियो घट्ट जातात. दरेके वालीक ०.५-१.५ कील वजनाचीं १०-१५ फळां येतात.
कोंकण दुदयाक करपा, फळकूज आनी केवडा हे रोग जातात. करपा हो रोग कोलेटॉट्रिकम लॅजेनेरियम आनी फळकूज रोग पिथियम अॅफानिडारमेटम त्या कवकाक लागून जाता.
ह्या रोगांचेर बोर्डो मिश्रण फवारल्यार रोगांक आळाबंदा बसता. कोंकण दुदयाक तांबडो पैंगीळ, फळमाशी ह्या किडींपासून चड त्रास जातात. पिकार ०.६५% लिंडेन हॅक्टेरी २०-२५ कील ह्या प्रमाणांत फवारतात. तेभायर पिकार मॅलॅथिऑन हें किटकनाशक फवारतात.
तांबडो दुदी
(मराठी : लाल भोपळा; हिंदी : कद्दू, विलायती कद्दू; इंग्लीश : कॉमन गुर्ड, स्क्वॉश गुर्ड, यॅलो गुर्ड, स्पॅनिश गुर्ड, टर्बन गुर्ड, ट्रू गुर्ड, विंटर स्क्वॉश, ग्रेट पंपकिन, मेलन पंपकिन, रॅड पंपकिन; लॅटीन : कुकुर्बिटा, मॅक्झिमा; कूळ : कुकुर्बिटेसी).
ही जमनीर सरपटत वचपी, नाजाल्यार घरार वा माटवार वाडपी वाल. तिचें खोड लांबशें वाटकुळें केंसाळ आसून ताचेर मोटीं, सादीं, एकाआड एक वाटकुळीं वा मुत्रपिंडावरी पानां आसून तळाकेन तीं काळजा आकाराचीं आसतात. तांची देग दांतेरी आसता. पानांचे देंठ पानांच्याच लांबायेचे आसतात. पुं. पुश्पां आनी स्त्री पुश्पां व्हड, एके वालीचेर पूण स्वतंत्रपणान वाडपी हळदुवीं आनी घांटीच्या आकाराचीं आसून पानांच्या खांचींनीं येतात. फळाचो आकार वाटकुळो वा लांबट वाटकुळो आसता. तांचो रंग पिंगसो-हळदुवो आसून पिकतकच तातूंत गोडसार हळदुवो वा तांबसो रवाळ ‍(मगज‌) आसता. बियो जायत्यो व्हड, सपाट, धव्यो वा पिंगशो, गाड पुडी कोराच्यो आसतात. हे जातीचीं कांय प्रकारचीं फळां खूब मोटीं आसतात. (सुमार २.१ ते २.४ मी. घेराचीं आसून सुमार १००-१५० कील वजनाचीं).
हे जातीच्या मूळस्थानाविशीं निश्चित माहिती मेळाना. पूण ती मूळची आशियांतली आसुंये अशें मानतात.
उपेग
वर्ग:भाजी वर्ग:देवनागरी पानां
ओंवळा
ओंवळा ही नाजूक शीं फुलां जमनीचेर सजयल्ली. ह्या फुलाचे सौंदर्य पळोवपाक खूब बरे दिसता. हि वर्स बर फुलपी फुलां, ओंवळा हि फुला रुपान तशीं सादी जर ताकां खास नदरेन पळयले जाल्यार च्या फुलांचे सौंदर्य दोळ्यांत भरुन वता. ओंवळा ही सगळ्यांत वेगळे फुल ताचो रंग वेगळोच तपकीरी रंगाचो. मातीचे रंगाचे हे फूल पाखळ्यांच्या चौकटीत देठाचे बंधन घेनासतना अडकले हे फूल माळेंत गुथूंन घेवपाखातीरुच जल्माक आयला. हे फूल धर्तरेक आपली सोबीतकाय अरपम करता. हे फूल मे-जून म्हयन्यांत फूलपाक लागता. ह्या फूलाची सूकलेली माळो वर्स भर विकतात.
ओंवळीचे वखदी उपाय
ओंवळीच्या झाडाचो परिश्चय सगळ्याकूच आसा.
वर्ग:देवनागरी पानां
उदक
सगळ्यांच्या वळखीचो एक सादारण द्रव पदार्थ. पयलींच्या काळांत उदक हें एक मूलद्रव्य आसा, असो समज आशिल्लो. पूण 1760 त हन्री कॅव्हेंडिश हाणें उदक हें हायड्रोजन आनी ऑक्सिजन हांची 2:1 ह्या घनफळाच्या प्रमाणांत भरसण आशिल्लें संयुग आसा अशें सिद्ध केलें. 1800 त सर हंफ्री डेव्ही हाणें उदक हें ऑक्सिजनचे 8 भाग आनी हायड्रोजनचो 1 भाग अशा प्रमाणांत तयार जाल्लें संयुग आसा, अशें दाखोवन दिलें. 1867 त, उदकाक H2O हें रेणुसूत्र (formula) निश्चित केलें.
धर्तरेवयल्या जीवांची उत्पत्ती उदकांत जाली आनी ताका लागून उदक हें जीव-उत्पत्ती जावंचे आदींपसून अस्तित्वांत आसा अशें निश्चितपणान म्हणूं येता. धर्तरेच्या पृष्ठभागावयलो सुमार तीन चतुर्थांश भाग उदकानूच व्यापिल्लो आसा.
वट्ट उदकाच्या 97% उदक दर्यांत आस्पावता आनी उरिल्लें 3% उदक धर्तरेच्या कट्ट्यापोंदा 5 किमी. चेर आनी धर्तरेच्या पृष्ठभागावयर 12 किमी. चेर सांपडटा. रायमंड नेस ह्या एमेरिकन उदकवैज्ञानिकान उदकाचे वांटणेविशींचो (distribution) तयार केलेलो तक्तो फुडें दिल्लो असो:
मोनजात आनी वनस्पत हातूंत उदक हो एक म्हत्वाचो घटक आसा. मनशाचे कुडींत सुमार 70% जमनीवयले वनस्पतींत 50-75% आनी उदकांतले वनस्पतींत 95 ते 99% उदक आशता.कांय खनिज पदार्थांत, उदक संयोगित (combined) अवस्थेंत आसता.
धर्तरेचेर दर्या, न्हंयो, व्हाळ, बांयो ह्या रुपान उदक मेळटा. कांय सुवातींनी जमनीसकयल उदक आसात, पूण खूब खोल आशिल्ल्याकारणान तें भायर काडप परवडना. घनरूप उदक उत्तर आनी दक्षिण ध्रुवांकडल्या सदांच हिमाच्छिदित आशिल्ल्या वाठारांत, शीत कटिवंधांत आनी हेर ऊंच दोंगरांचेर दिसून येता. कऱ्यांचो पावस पडून हिमवर्षाव जाता तेन्ना ताचें अस्तित्व दिसून येता. बाश्परूप उदक वातावरणांत कमी-चड प्रमाणांत सदांच आसता. सैमीक उदकाचें, बर्फ हें एक शुद्ध रूप. नागरी जिणेखातीर लागपी उदक न्हयो, सरोवरां आनी बांयो हांचेपसून मेळटा.
धर्तरेच्या जल्मासावन म्हळ्यार सुमार 460 कोटी वर्सां आदल्या काळासावन धर्तरेवयलें वट्ट उदक आनी ताचीं लक्षणां हातूंत मातूय बदल जावंक ना. वनस्पत आनी मोनजात हांणी बाश्पाच्या रुपान सोडिल्लें उदक, दर्या आनी जमीन हातूंतल्यान उदकाचें बाश्पीभवन (evaporation) जावन रुपान सोडिल्लें उदक, दर्या आनी जमीन हातूंतल्यान उदकाचें बाश्पीभवन (evaporation) जावन उदकाची तयार जाल्ली वाफ वातावरणांत पावता आनी ताचेपसीन कुपां तयार जातात.
कुपांपसून पावसाच्या, हिमाच्या आनी कऱ्यांच्या पुरान उदक परत धर्तरेक येवन मेळटा.हातूंतलें कांय उदक दर्यांत झिरपून वता आनी अशे तरेन हें जलवर्तन वा जलस्थित्यंतचक्र (water cycle) एकसारकें सासणाचें चालूच उरता.
दर्याच्या उदकांत आनीकूय हेर पदार्थांचो आस्पाव आसता. धर्तरेवयल्या उदकाचें वट्ट वजन=1.1414x10 18 मॅट्रिक टन. दर्यांतल्या मीठाचें वट्ट वजन=mgcej 4.84x10 16 मॅट्रिक टन. दर्यांतल्या उदकांत आस्पावपी वेगवेगळे पदार्थ अशें: NaCl-2.7%, MgCl2-0.4%, MgSo4-0.2%, CaSO4 -0.15%, KCL -0..5%.
भौतिक गुणधर्म:
शुद्ध उदाकाक रूच आनी वास आसना. उदकाचो पातळ थर रेगविरयत आसता. पूण ताच्या दाट (2 मी. परस चड) थरांतल्यान पळेत जाल्यार उदक निळसर दिसता. उदक थंड करपाक लागल्यार 40 से. तापमानाचेर पावमेरेन उदक आकुंचित जाता. तापमान ताचे सकयल लागलें म्हण्टकच तें प्रसरण जावपाक लागता आनी 00 से. तापमानाक गोठेता. उदकाच्या ह्या गुणधर्माक उदकाचें ‘असंगत प्रसरण’ (anomalous expansion) अशें म्हण्टात. 40 से. तापमान आशिल्लें उदक ह्या तापमानाक सगळ्यांत चड आसता. उदकाची खासा उश्णता सगळ्या पदार्थांच्या खासा उश्णतेपरस चड आसा. ताका लागून उदक सवकास तापता आनी सवकासायेन थंड जाता आनी अशें तेरन वातावरणाच्या तापमानाचें नियंत्रण जाता. उदकाचे हेर भौतिक गुणधर्म अशे- गोठण बिंदू: 00 से; 00 से. तापमानावेळार उदकाची घनता: 1.00.
ग्रॅम/घ.सेंमी.; बर्फाची घनता (0 0से. तापमानावेळार): 0.92 ग्रॅम/घ.सेंमी.; द्रवीभवनाची (fusion) उश्णता: 79.7 कॅलरी/ग्रॅम.डिग्री; उकळ बिंदू: 100 0 से.; बाश्पीकरणाची उश्णता: 539.4 कॅलरी/ग्रॅम सगळ्यांत ऊंच घनता (3.980 से तापमानावेळार): 1.000073 ग्रॅम/घ.सेंमी.;क्रांतिक तापमान: 374 0.; क्रांतिक दाब: 217.5 Atms.; खासा संवाहकता: 1x10-7 mho सेंमी.-1 (एकदम शद्ध उदक); विद्युत अपार्यता स्थिरांक: 78; सांद्रता: 75.6 डाईन/सेंमी. (00 से.कडे) आनी 74.22 डाईन/सेंमी (200 से. कडे); प्रणमनांक (refractive index): 1.333, त्रिक बिंदू:बर्फ-उदक-बाश्प हांच्या संतुलनांत, 0,00980 से. 4.579 मिमी. Hg चो दाब आसतना; रचणूक=हायड्रोजन: ऑक्सिजन, घनफळ: 2.00288:1.000, वजन- 1.00797: 15.9994.उदकांतल्यान विद्दुत् प्रवाहाचें संवहन खूब सवकासायेन जाता. उदक हो बरो विद्रावक आसून तातूंत जायते पदार्थ विरगळटात.
रसायनीक गुणधर्म:
रसायनीक नदरेन उदक हें थीर संयुग जावन आसा. 20000 से.तापमानाकडेन लेगीत वट्ट उदकाच्या फकत 0.6% द्रव्याचें ताच्या मूलद्रव्यांत अपघटन जाता,धातूंसारकीलें उंटेले धन विद्दुत् धातू, तोठी तापमानाकडेन उदकाचें विघटन घडोवन हाडटात आनी हायड्रोजन वायूची उत्पत्ती जाता. तांबें, चांदी, भांगर, पारो, कथील ह्या धातूंची उदकाचेर वा वाफेचेर कसलीच क्रिया जायना. 2. फ्लोरीन, क्लोरीन, ब्रोमीन हांच्यासारक्या उंचेल्या ऋण-विद्दुत् अधातवीय मूलद्रव्यांची कोठी तापमानाकडेन उदकावांगडा विक्रिया जावन ओझोनीय ऑक्सिजन उत्पन्न जाता, जाल्यार क्लोरीन आनी ब्रोमीन सूर्याच्या उजवाडांत ऑक्सिजनची विघटन घडोवन हाडटात. 4. धातवीय ऑक्साइडांवांगडा उदकाची विक्रिया जातकच उदकांत हे ऑक्साईड विरगळटात. देखीक: क्षारीय धातू. 5. उदकाची आनी विद्राव्य अधातू ऑक्साइडांची विक्रिया जातकच अम्लांची (acids) निर्मिती जाता. 6. निर्जल (anhydrous) क्षरांवांगडा उदकाची विक्रिया जातकच, तातूंत भरसता आनी hydrates तयार जातात. 6. अम्लां (acids),क्षारां (bases), क्षारकां ह्या विद्दुत विच्छेद्यांची (electrolytes) करतकच, विद्युत-विच्छेद्य (electrolyte) विद्रावांचें विघटन जाता. 8. जलीय विच्छेदन (hydrolysis): दुबळ्या अम्लांचीं आनी क्षारकांचीं क्षारां अर्दीं आनी पुराय विघटित जातात. 9. उत्प्रेरकांचें काम करता.
विश्लेशणात्मक परिक्षा:
1. सोडियम वा पोटॅशियमचो ल्हान कुडको उदकाच्या संपर्कांत येतकच, हायड्रोजन वायू तयार जाता आनी तो पेट घेता. 2. निर्जल कॉपर सल्फेट (CuSO4)उदकाच्या संपर्कांत येतकच निळो रंग तयार जाता. 3. ‘कार्ल फिशर’ विक्रियक (reagent) द्रव्य उदकावांगडा भरसतकच गुलाबी रंग तयार जाता.
सूर्यमाळेंत उदक तीनूय रुपांनी मेळटा:
घन (बर्फ), द्रव (उदक) आनी वायू (वाफ). सूर्याच्या लागसार उदक फकत जाता. धर्तरेचेरूय उदक ताच्या तीनूय रुपांत मेळटा. सगळे तरेच्या जिविताखातीर उदक ही एक मुळावी गरज जावन आसा.
वायूरुपांतलें उदक:
जलीय बाश्परुपी (Water Vapour-वाफ) उदकांतल्या रेणूंची हालचाल एकमेकांपरस पुराय स्वतंत्र आसता. उदकाच्या रेणूंतले अणू एकमेकांकडेन खूब ऊंच अशा ध्रुवीय (polar) रसायनीक बंधांनी गुंतिल्ले आसतात. हातूंतल्या दरेका बंधाचें हायड्रोजन तोंक तापमानामेरेन वाफ तापयली जाल्यार ती विच्छेदित (dissociate) जावन हायड्रोजन अणू आनी हायड्रॉक्सिल मुक्त मुलकां (Free radicals) तयार करतात. H2O=H+OH. तापमान देंवयतकच हे उत्पाद (products) परत एकमेकांक मेळून उदकाचे रेणू तयार जातात. वाफेच्यो चडशो सगळ्यो रसायनीक विक्रिया द्रवरूप उदकासारक्योच आसतात. 3740 से. तापमानाच्या वयर द्रवीकरण (liquefaction) करीनासतना जाय ते घनतेप्रमाण, वाफ संपीडीत (compressed) करूं येता. 0.04 ग्रॅ./घ.सेंमी. इतले ऊंच घनतेकडेन उदकांत कांय क्षारां विरगळटात. (सादारण अवस्थेंत वाफेचा घनता =0.0005882 ग्रॅ./घ.सेंमी.) उंचेल्या तापमानाची आनी दाबाची ही अवस्था कांय कार्यक्षम वाफेच्या यंत्रसंचांत दिसून येता.
घनरूप उदक:
बर्फांत उदकाचें रेणू हायड्रोजन बंधांनी वेवस्थित रचणुकेच्या क्रमान बांदिल्ले आसतात, हें सकयल दिल्ले आकृतीवयल्यान स्पश्ट जाता.घनरुपी बर्फाक जर 2000Atms. परस चड दाब दिलो जाल्यार पांच वेगवेगळे स्फटीक मेळटात. ह्या स्फटिकांचे रूप निमणें तापमान आनी दाब हाचेर थरायल्ले आसता. ते सगळे उदकापरस चड घन आसतात. (बर्फ हो उदकापरस ल्हव आसता.) दाब देंवयल्यार ह्या सगळ्या स्फटिकांचें परत सामान्य बर्फांत रुपांतर जाता. घन रुपांत उदकाच्या रेणूचें घनफळ =32.3A3 (32.2X10-24 घ. सेंमी.) इतलें आसता.
द्रवरुप उदक:
द्रवरूप उदकांतले रेणूय हायड्रोजन बंधांनी बांदिल्ले आसतात. जेन्ना बर्फ वितळटा, तेन्ना हातूंतले कितलेशेच बंध तुटतात आनी जे बंध एकठांय उरतात ते कमी आशिल्ल्यान तांकां रेणूंचो रचनाक्रम वेवस्थित दवरप शक्य जायना. रेणूंमदले हायड्रोजन बंध हे उदकाच्या कांय खाशेल्या गुणधर्माचें कारण जावन आसात. हातूंतलो एक खाशेलो गुणधर्म म्हळ्यार – उदकाचें शीतलीकरण (cooling) केलें जाल्यार 3.980 से. तापमानामेरेन उदकाचें आकुंचन जाता. पूण ह्या तापमानासकयल उदकाचें प्रसरण (expansion) जाता. देखून 3.980 से. तापमानाकडेन उदकाची घनता सगळ्यांत चड आसता. ताचे वयर आनी ताचे सकयल ही घनता कमी जाता. घनरूप उदकाचे घनता द्रवरूप उदकाच्या घनतेपरस कमी आसता. द्रवरुप आनी वायुरूप अवस्थेंत उदकाचें घनफळ=18.83 A3 इतलें आसता.
उदकाचे उपेग:
मनीस, प्राणी आनी वनस्पत हांच्या जिविता खातीर उदक ही एक मुळावी गरज जावन आसा. विक्रियक (reactant). विद्रावक (solvent) आनी उत्प्रेरक (catalyst) म्हूण वैज्ञानीक प्रयोगशाळेंत आनी उद्येगकारखान्यांत उदकाचो मोट्या प्रमाणांत वापर जाता. लिटर,कॅलरी सारक्या कांय भौतीक एकाकांचें निदर्शन करपाखातीर उदक हें प्रमाण अशें मानतात. खास गुरुत्व (specific gravity), सापेक्ष सांद्रता (relative viscosity) हांच्यासारक्या कांय भौतिक गुणधर्मांची तुळा करपाखातीर उदक हें प्रमाण अशें मानतात. बार्जीवरवीं आनी बोटीवरवीं मालाचें हाड-व्हर करपाखातीर उदकाचो मार्ग वापरतात. उरिल्ले आनी घआण पदार्थ सोडपाखातीर उदक हें एक बऱ्यापैकी साधन आसा.
परिक्षेपणीय माध्यम, शीतलीकरण मध्यस्त, निवळ करपाचें साधन तशेंच उश्णता आनी शक्ती हांच्या उत्पादनाखातीर आनी वितरणाखातीर उदकाचो मोट्या प्रमाणांत वापर जाता. बर्फ तयार करपाखातीर आनी अन्न तिगोवपाखातीर (food preservation) उदकाचो उपेग जाता.पेंवपाखातीर, नुस्तें गरोवपाखातीर, लौकानयखातीर आनी हेर मनोरंजनाचें साधन म्हूण उदकाचो वापर जाता. उदक हो एक विश्वव्यापी विद्रावी जावन आसा. सगळ्या खंडांचो आकार बदलून उडयता, सबंद धर्तरी झाडून काडटा. धर्तरेक एक नवेंच स्वरुप दिवपाची उदकांत ताकद आसा.सूर्याच्या खर किर्णांपसून उदक धर्तरेची राखण करता. सरोवरां आनी न्हंयो हांचेपसून मेळपी उदक पिवपाखातीर वापरचेपयलीं ताचेर शुद्धीकरणाखातीर कांय रसायनीक प्रक्रिया करतात.वैजकी आनी संशोधन विभागांत खास ऊर्ध्वपातीत (distilled) उदक वापरतात.
अफेनद उदक (Hard Water) :
अफेनद उदक जेन्ना शाब्बान कपडे धुवपाखातीर वापरतात, तेन्ना शाब्बावांगडा त्या उदकांतल्या यंसुगांची रसायनीक विक्रिया जाता आनी अविद्राव्य पदार्थ (देखीक-कॅल्शियम स्टिअरेट, मॅग्नेशियम स्टिअरेट) तयार जातात. ताका लागून शाबू पेड्ड्यार जाताच, तशेंच तयार जाल्लया अविद्राव्य पदार्थांचो थर कपड्येंर बसून ते आनीक लोळपाची शक्यताय आसता.अफेनदपण (hardless) दोन प्रकारचें आसता. 1. तात्पुरतें अफनेद उदक: हें उदक कॅल्शियम आनी मॅग्नेशियम बायकार्बोनेट्स हांका लागून जाता. 2. सासणाचें अफनेद उदक: हें उदक कॅल्शियम आनी मॅग्नेशियम क्लोराइड हांकां लागून तायर जाता. तात्पुरतें अफनेदपण हें उदक खतखतायल्यार ना जाता जाल्यार कायमचें अफेनदपण उदक शिजयल्यार लेगीत पयस जायना.
जड उदक:
सामान्य उदकाचो रेणूभार 18 आसता. रेणूभार 18 परस चड आसता त्या उदकाक ‘जड उदक’ (Heavy Water) अशें म्हण्टात. जड उदक वट्ट 18 प्रकारचें आसता.हातूंतल्यान ड्यूटेरियम ऑक्साइड (रेणूसूत्र: D-O-D; रेणूभार; 20) हाका सादारणपणान जड उदक अशें म्हण्टात. जड उदकाच्या ह्या रेणूंत साद्या उदाकाच्या रेणूंतल्या हायड्रोजन अणूंच्या जाग्यार 2 द्रव्यमानांक आशिल्ल्या हायड्रोजन समस्थानिकाचे (Isotopes) दोन अणू आसतात.जड उदकाचे कांय भौतिक गुणधर्म अशे- 200 से.; कडे घनता: 1.1059; उकळ बिंदू: 101.420 से.; वितळ बिंदू: 3.820 से. उच्च घनतेकडलें कापमान: 11.40 से.; पृष्णत्ताण: 67.8 डाइन/सेंमी.; प्रणमनांक: 1.328.
ह्या उदकाच्यो रसायनीक विक्रिया सामान्य उदकाभशेनूच आसतात पूण विक्रियेचो वेग मात कमी आसता. सस्तन जनावरांक जड उदक पियेत जाल्यार चड तान लागता. ह्या उदकापसून बियांचें अंकुरण (germination) जावंक पावना. जड उदक सैमीक उदकांत मेळटा आनी ह्या सैमीक उदकाचें पर्थून ऊर्ध्वपातन (distillation) करतकच जड उदक मेळटा.रसायनीक आनी जीवविज्ञानीय संशोधन कार्यांत जड दकाचो मोट्या प्रमाणांत वापर जाता.
सांस्कृतिक संदर्भ:
(संस्कृत-जीवन, दल, सलिल, तोय अम्बु, नीरद, नीर, गुजराती- पाणी,हिंदी-पानी, फ्रेंच-ओ, इंग्लीश-वॉटर, पोरत्गेज-आग्व, मराठी-पाणी, कन्नड-नीरु).एक मुखेल अन्न. हाची व्याख्या अशी- ‘जलति जीवयति लोकानिति’- लोकांक जिवे दलरता तें जल वा उदक.
उदक हें उतर मूळ संस्कृत भाशेंतले आसा. कोंकणी भाशेंतय ह्याच उतराचो वापर जाता.उदक उतराची व्युत्पत्ती अशी करतात. ‘उद’ म्हळ्यार वयर वा ओलें करप. ‘क’ हो स्वार्थी प्रत्यय म्हळां. वैदिक साहित्यांत उदकाची देवता ‘वरुण’ असो उल्लेख आयला. ही देवता उदकाचेर नियंत्रण दवरता. तिचें वस्त्र उदक आसून तें ती पांगरूंक घेता.
संस्कृत साहित्यांत उदकाचे कांय उल्लेख फुडलेतरेन येतात: तच्य दद्यान्नरो नित्यं यदीच्छेदभूतिमात्मन:I धन्यं यशस्यमायुष्यं जलदानमिहोच्यतोIIदानराजII उदकांसारकें दान ना अशें दानराज सांगता.
रसगुणबहुल द्रव्यम, सौम्या:स्वल्पापोडन्तरिक्षप्रभवा: प्रकृतिशीता:लहव्यश्चाव्यक्तरसाश्च (चरकसूत्र:26.39) उदक हें सभावीकपणान मळबांतल्यान पडपी थंड, ल्हव रस-पाक जायना अशें द्रव्य आसा.
ऋग्वेदांत (5.85:6), ‘न्हंय दर्याकडेन मार्गक्रमण करून दर्याक मेळटा पूण दर्या केन्नाच भरना हें वरुणाचें कुवाडें न्हय मूं?’ अशें म्हळां.
उदक हें पंचमहाभूतांतलें सृश्टीवेलें भूत आसा. पंचमहाभूतांच्या द्रव्याचे उत्पत्तीचें हे कारणभूत आशिल्ल्यान सह्य रसाचें उदक हें समवायी कारण आसा. ताचो वर्ण शुक्ल, रस मधूर आनी स्पर्श शीतल आसा. द्रव्यत्व हो ताचो सभावीक गूण आसा.
मूळ उदक हें सगळें एक आसलें तरी देश वा काळ हांकां अनुसरून तें तरेकवार जाता.तेपासत तें हितकारक वा घातक जावं येता. मळबांतल्यान पडिल्लें उदक चंद्र, वायू आनी सूर्य हांचो स्पर्श जाल्ल्यान थंड, शुद्ध आऩी नितळ आसता. (आकाशात्पतितं जलं सोमवायवुर्मै:सृष्टंभवति, हितहितत्वे तद्देशकालमपेक्षते).
उदक, पृथ्वी ह्या तत्वाकडेन संबंदीत आशिल्ल्यान उदकाचो गूण पृथ्वीच्या गुणांक लागून बदलतात.
धवे जमनीत- तुरट उदक, 2. काळशे जमनीत – कडू उदक, 3. हळडुळे जमनीत –क्षारयुक्त, 4. खारे जमनीत – खारें उदक, 5. दोंगराच्या मुळसांत- मात्शें तीख, काळी जमीन- कातळ, गोड.
उदकाचे सादारण गूण:
जीवनशक्त दिवपी, तृप्ती करपी, पुश्टिक, तान भागोवपी, काळजाक थंड, हितकर, ल्हव अशें आसा. कालमानानुसार उदकाचे गूण विंगडविंगड आसात.
वर्षा: वार्षिक जलम्-गुर्वार्भिष्यन्दि मधुरमI अर्थ- उदक जड आनी आर्द्रता निर्माण करपी, गोड आसता.
शरद: तनु लघ्वनभिष्यन्दि, एत्ततुसुकुमाराणंI स्निग्धभूयिष्ठ भोजनानां,भोज्यभक्षलेध्यपेयेषुच शस्यतेI अर्थ- उदक, ल्हव, निर्मळ, आर्द्रता उणे आसपी स्निग्ध आनी चतुर्विध, अन्न खाल्याउपरांत पिवपाक योग्य.
हेमन्त: स्निग्धं, वृष्यं, बलहितं गुरूI अर्थ-उदक, स्निग्ध, जड, शुभ, घटसाणीक बरें.
शिशीर: हेमन्तात लघुतरं कफनातजितI अर्थ- उदक बेमनत्परस चड ल्हव, कफ-वात नाश करपी.
वसंत: उषायमधुरंरुक्षमृI अर्थ- उदक तुरट, गोड, रुक्ष अशें आसता.
ग्रीष्म: अनभिष्यन्दिI अर्थ- फदक, आर्द्रता उणे न करपी
(चरकसूत्र : 27.2.3.6) उदक हें उतर लावन जायते संस्कार, उक्ती तयार जाल्यात.
उदक सोडप – दान करप. (2) उदकक्रिया – अन्त्येष्टी शुद्ध करपाखीतर घरभर शिंपडप.
देखून घर पवित्र, शांत आनी सुखसमाधानयुक्त जाता.
वर्ग:देवनागरी पानां
ಫಿಲೆಮನಾಕ್ ಪಾವ್ಲುಚೆಂ ಪತ್ರ್
Epistle to Philemon
ಪಾವ್ಲುಕ್, ಪಯ್ಲೆ ಪಾವ್ಟಿ ರಮಾ ಶಾರಾಂತ್ ಬಂದ್ಖಣಿಂತ್ ಘಾಲೊ ತೆದ್ನಾ, ತೊ ಅನೆಸಿಮುಸ್ ಮ್ಹಣ್ಲಲ್ಯಾ ಎಕಾ ಚಾಕ್ರಾಕ್ ವಳ್ಖುಂಕ್ ಪಾವ್ಲೊ. ಫ್ರಿಜಿಯೆಚ್ಯಾ ಕಲಸ್ ನಗ್ರಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಫಿಲೆಮನಾಕ್, ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಧನಿಯಾಕ್, ಅನೆಸಿಮುಸ್ ಸಡುನ್ ಘೆಲ್ಲೊ. ಹ್ಯಾ ಪಾರ್ಪಳಾಕ್ ಜೆಸುಚಿ ವಳಖ್ ದೀವ್ನ್ ಕ್ರಿಸ್ತಿ ಧರ್ಮಾಂತ್ ಭಿತರ್ ಕಾಡ್ಲ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ್, ತಾಕಾ ಪರ್ತುನ್ ತಾಚ್ಯಾ ಧನಿಯಾಶಿಂ ಧಾಡುಂಕ್, ಪಾವ್ಲು ಬರೆ ಸಂದಿಕ್ ರಾವ್ತಾಲೊ. 63ವ್ಯಾ ವರ್ಸಾ ಕಲಸ್ಕಾರಾಂಕ್ ಎಕ್ ಪತ್ರ್ ಧಾಡ್ಚೆಂ ಆಸ್ಲೆಂ ತೆದ್ನಾ, ಹಿ ಸಂದಿ ತಾಕಾ ಮೆಳ್'ಲಿ. ತಿಕಿಕುಸ್ ಪಾವ್ಲುಚ್ಯಾ ನಿರಪಿಯಾ ಬರಾಬರ್, ಅನೆಸಿಮುಸ್ ಗೆಲೊ. ಖತ್ಖತಿತ್ ಉಲೊ ಮಾರುನ್, ಪಾವ್ಲುನ್ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಇಶ್ಟಾಕ್, ಫಿಲೆಮನಾಕ್, ಹೆಂ ಪತ್ರ್ ಬರಯ್ಲೆಂ ಆನಿ ಮ್ಹಾತ್ಮಿಕ್ಪಣಾನ್ ಹ್ಯಾ ಪಾರ್ಪಳಾಕ್ ವಾಗಯ್ ಮ್ಹಣ್ ತಾಚೆ ಲಾಗಿಂ ಮಾಗ್ಲೆಂ.
Sondorbh
वर्ग:ನವ್ಯಾ ಕರಾರಾಚಿಂ ಪುಸ್ತಕಾಂ(New Testament Books) वर्ग:ದೇವಾಚೆಂ ಉತ್ತರ್ वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ
गदर चळवळ
गदर चळवळ: अमेरिकेंत आनी कॅनडांत रावपी क्रांतिकारक विचारांच्या भारतीयांनी इ. स. १९१३ त अमेरिकेंत ‘हिंदी असोसिएशन’ ही संस्था स्थापन केल्ली. आपल्या प्रचार कार्याखातीर हे संघटनेन एक सातोळें सुरू केलें. ताचें नांव ‘गदर’. इंग्लीश, हिंदी, बंगाली, मराठी, उर्दू आनी पंजाबी (गुरुमुखी) भासांनी तें उजवाडाक येतालें. तातूंतल्या लेखांचो प्रभाव विदेशांतल्या भारतीय लोकांचेर जालो आनी तांच्यात थोडी जागृताय जाली. हाची प्रेरणा घेवन कांय काळाउपरांत भारताभायर रावपी भारतीयांनी एक संघटित चळवळ उबी केली आनी हे चळवळीक ‘गदर’ हें नांव दिलें.
विसाव्या शेंकड्याचें सुर्वेक नोकरीधंद्याच्या निमतान कांय भारतीय लोक अमेरिका आनी कॅनडांत गेल्ले. विदेशांत तांकां कमी पांवड्याची सुवात मेळ्ळी. परकी राजवटीसकयल राविल्ल्यान आपल्या तशेंच परकी देशांनी बरी वागणूक मेळना, अशें तांका दिसलें. ब्रिटिशांचे गुलामगिरींतल्यान मुक्त जावन स्वतंत्र राश्ट्र स्थापन करतकच ह्या जाचांतल्यान सुटका जावन मानान जियेवंक मेळटलें, अशें तांकां दिसलें. देखून, ब्रिटिशांक भारतांतल्यान धांवडावप हो ‘हिंदी असोसिएशन’ चो आनी ‘गदर’ सातोळ्याचो हेत जालो.
गदर (गधर) ह्या पंजाबी शब्दाचो अर्थ बंड. हें बंड भारतांतले ब्रिटीश सत्तेआड आशिल्लें. ह्या उठावाखातीर १ नोव्हेंबर दिसा ‘गदर’ नांवाचो राजकी पक्ष अमेरिकेंत स्थापन केलो. हे संघटनेंत चडशे शीख आशिल्ले. सोहनसिंग भक्न, लाल हरदयाल, काशिराम हे संघटनेचे मुखेल फुडारी आशिल्ले. हरचरण दास, पृथ्वी सिंग, आझाद, लाहिरी ज्योतिंद्रनाथ, पांडुरंग सदाशिव कानजोगे, अमरसिंग, कर्तारसिंग, सचिंद्रनाथ सन्याल हांणी भारतांतले हे चळवळींत मुखेल भूमिका केली.
खानखोजे आनी पं. काशीराम हांणी हरदयाळाच्या पांच वर्सां पयलीं अमेरिकेंत गदरचें कार्य सुरू केल्लें. खानखोजे टिळकाक मेळून विदेशांत गेल्लो. जपानांत स्फोटक द्रव्यांचे कृतीचें शिक्षण घेवन तो सॅन फ्रॅन्सिस्कोच्या मिलिटरी अकॅडमीत गेलो आनी ताणें पदविका घेतली. थंय ताका सुरेंद्र मोहन, खगेंद्रचंद्र, तारकानाथ दास आनी हेर क्रांतीवीर मेळ्ळे.
शस्त्रास्त्रां आनी दुडू एकठांय करप, बाँब तयात करप, जुलमी ब्रिटीश अधिकाऱ्यांचो खून करप हे मार्ग आपणावचे अशी तांची धारणा आशिल्ली. पूण अशे पध्दतीन क्रांती करपाक हे संस्थेकडेन संघटन, फुडारपण आनी डावपेच हांचो अभाव आशिल्लो. संघटनेची वैचारीक बसका लोकांमेरेन जाय तशी पाव नाशिल्ली.
भारतीय फौजेंत आनी लश्करांत देशभक्ती निर्माण करप, हाचेर गदर चळवळीन भर दिलो. चळवळींचें जाळ अमेरिका, सिंगापूर, ब्रह्मदेश, बलुचिस्तान, चीन, इराण, जपान, जर्मनी, जावा, मानिला, शांघाय, हाँगकाँग मेरेन पातळिल्लें. प्रचाराक आनी प्रहारक अशे ताचे दोन विभाग आशिल्ले. प्रचारक विभाग ‘गदर’ सातोळ्याचें काम पळेतालो जाल्यार प्रहारक विभाग रेल्वे स्टेशन. तारायंत्रां, पोलिस ठाणीं, लश्करी केंद्रां हांचेर गुप्तपणान घुरयो घालपाची येवजण आंखतालो.
१९१४ त पयलें संवसारीक म्हझुज सुरू जालें आनी ‘हिंदी असोसिएशन’ चे कांय लोक बोटींतल्यान भारतांत आयले. हे लोक देशाखातीर कसलेय त्याग करपाक तयार आशिल्ले. ‘तोशा मारू’ आनी ‘मशिमा मारु’ ह्या दोन जहाजांतसून हे लोक भारतांत आयले. ‘कामा गाटा मारु’ ह्या जहाजांतसून भगवान सिंग, महंमद बरकतुल्ला, सोहन सिंग, भक्न, बलवंत सिंग हे फुडारी आनी हेर गदरवादी भारतीय किनाऱ्याचेर देंवलें. तांका थंय रोखडीच अटक जाली. कांय जाणांची पोलिसांवांगडा चकमक जाली. थोड्यांचेर आरोप दवरुन खटले जाले. २८ जाणांक फांशी आनी हेरांक दीर्घ मदुतीची ख्यास्त जाली.
सॅन फ्रॅन्सिस्को हें गदर संघटनेचें मुखेल केंद्र आशिल्लें.सुर्वेक हरदयाल सिंग हो संघटनेचो चिटणीस आसिल्लो. ताचे फाटल्यान सोहनसिंग भक्न हो संघटनेचो चिटणीस जालो.‘हिंदी असोसिएशन’चो मुखेल फुडारी रामचंद्र अमेरिकेंत स्थापन केल्ल्या युगांतर आश्रमाचो मुखेल म्हूण काम पळेतालो. रासबिहारी घोष समन्वयाच्या कार्याक व्हडलेंशें यश आयलेंना. स्वराज्याखातीर उर्बेन काम करपी हे क्रांतीकारक संघटनेक भारतीयांनी व्हडलोसो प्रतिसाद दिलोना. क्रांतीकारक संघटनांचें कार्य यशस्वी जावपाक पोशक अशें वातावरण भारतांत त्या वेळार निर्माण जावंक नाशिल्लें आनी ताका लागून मुळांतूच असंघटित आशिल्ल्या स्वातंत्र्यप्रेमी शीख लोकांचे हे संघटनेक फाव तें मार्गदर्शन न मेळिल्ल्यान आनी कार्यक्रम, दिशा, फुडारपण हांचो अभाव आशिल्ल्यान ही पक्षसंघटना चड वावर करूंक शकलीना. रौलट हाचे अध्यक्षतेखाल भारतीय क्रांती चळवळीचो इतिहास तयार करपाची समिती बसली (१९१८). तातूंत हे चळवळीचो १९१७ मेरेनचो इतिहास आसा.
वर्ग:देवनागरी पानां
लक्ष्मणराव सरदेसाय
लक्ष्मणराव सरदेसाय हो एक त्रिभाशीक,राश्ट्रीय आनी अंतराष्ट्रीय कीर्तीचो साहित्यकार।ताणें मराठींत,कोंकणीत आनी पुर्तुगेजींत खूब बरयलां।पूण ताची चड नामना जाली ती मराठी कथाकार आनी चडशी मराठी प्रादेशीक कथेचो एक म्हालगडो प्रणेतो म्हणून।
लक्ष्मणराव सरदेसायाचो जल्म अंत्रुुज म्हलांतल्या सावयवेरें ह्या गांवांत १८ मार्च १९०४ ह्या दिसा जालो।सरदेसायाऩचे देसकतिचो वतनगांव आमोणें। लक्ष्मणरावचें आजोळ दुर्भाट वाडी-तळावले,प्रतापराव सरदेसायागेर।नारायणराव सरदेसाय हो ताच्या घराण्याचो मूळ पुरीस।लक्ष्मणरावाच्या बापायाचें नांव श्रीपादराव,पूण लोक ताका शेड्डेबाब म्हणून वळखताले।दोगां धुवा उपरांत जल्मल्लो,आवय बापायचो एकलो एकसुरो पूत।ताच्या कुटुंबांत जावन गेल्ल्या लखबा ह्या जाणटेल्याच्या उगडासाक लक्ष्मण हे नांव दवरिल्लें आसूंक जाय।फुडें मागीर ताका काक म्हण्टाले।वाडी तळावले आजोळा ताका भाऊ म्हण्टाले। (जल्म:१८ मार्च १९०४ सावयवेरें; मरण:५ फेब्रुवारी १९८६ पणजी). पुराय नांव लक्ष्मणराव श्रीपाद सुर्यराव सरदेसाय. मुळावें शिकप सावय-वे-यां, तशेंच आजोळा दुर्भाट-वाडी हांगा घरचें घराच जालें. वाडीच्या सरकारी शाळेंतल्या प्रिमेरग्रांव पास जाल्या उपरांत फुडले शिक्षण पणजे जाले. १९१८ त सेंगुदग्रावची परीक्षा उत्तीर्ण जावन खाजगी रितीन लिसेवाचो तीन वर्साचें शिक्षण घेतलें आनी ४थ्या वर्सासावन सरकारी लिसेंव लेत्रस कोर्स घेवन १९२५ त लिसेवाच्या ७व्या वर्साची परीक्षा उत्तीर्ण जालो. तेच वर्सा ताणें इश्तितुर कोमोर्सियालाचो डिप्लोमा घेतलो.
फुडाराक ताणें शिक्षकी वेवसाय आपणा.लो आनी बरो शिक्षक म्हूणन नामना जोडली. गार्सिय द सिल्वा हो लिसेबाचो प्रचार्य ताका 'Profersor demaochei' अशें म्हण्टाले. पयले सुरवातेर म्हापशां कुलॅजियु इंदियानु नांवाची लिसेवाची तीन वर्सांचें शिक्षण दिवपी खाजगी शिक्षण संस्था काडून ताणें ती तीन-चार वरिसी चलयली. उपरांत फोंडेच्या कुलॅजियु आल्मैदीचो मुखेल (संचालक) म्हणून काम पळयलें. थंय मुळावें मराठी आनी पुर्तुगेज तशेंच लिसेंवाचें तीन वर्सांचें शिक्षण दिवपाक ताणें सुरवात केली. १९३८ त ताणें हांगा विर्ध्यांखातीर वसतीघर सुरू केलें. पूण फुडें कांय मतभेद उप्रशिल्ल्यान ताणें मुखेलीपण सोडून जिवन मडगांवां इश्तित्यूत रेनासान्स ही लिसेंवाचें सात वर्सांचें शिक्षण दिवपी खाजगी संस्था सुरू केली आनी ती ५ वर्सा चलयली.
एके वटेन गोंयची मुक्ततायेची चळवळ, दुसरे वटेन समाज जागृताय आनी शिक्षणाचो वावर करता आसतना आपल्या ह्या सगळ्या वावरांक अस्त्र म्हूण ताणें लेखणी उबारली. १९२९ ते १९८३ मेरेन ताणें सातत्यान बरयलें, लागीं लागीं साडे चार तपांच्या काळांत ताणें शेंकड्यांनी कथा बरयल्यो. डझनभर कथा झेलो उजवाडायले. मराठी लघुकथेक अदिक तंत्रबध्द केली. सैम-श्रृंगार म्होवाळ नटव्या भाशेन केळोवन आनी गोंयची जीण- जीवनदर्शन वाचप्चामुखार मांडून ताणें 'प्रदेशिक कथाकार'म्हणून नांव कमयलें. १९२९ त 'यशवंतात सासुखासिनी' ही बरोवन ताणें आपल्या कथालेखनाक सुरवात केली. 'यशवंत'कथा सर्तींत 'मोहिनी' हे ताचे कथेक दुसरी तस्त्रीप फावो जाली. फुडाराक महाराष्ट्रांतल्या मनोरंजन, रत्नाकर, ज्योत्स्ना, परिजात, किर्लोस्कर ह्या नेमाळ्यांतल्यान कथा उजवाडाक हाडून त्या दर्जाचो कथाकार अशी ताणें नामना जोडली.
शिकप
लक्ष्मणरावाचें प्राथमीक शिक्षण सुरवातेक घरचे घराच जालें उपरांत वाडी तळावले आनी दुर्भाटा आज्जोळा जालें।लक्ष्मणरावाच्या उतरांनी ताच्या शिक्षणाचो श्रीगणेश जालो।त्या काळावेले प्रथेप्रमाण लक्ष्मणरावाचेम मुळावें शिक्षण जालें ।सुरवातेक पंतोजी कडेन आनी उपरांत मराठी मुळावे शाळेंत।त्या वेळार
गनिमी झूज
भारतीय झूजतंत्राचे परंपरेंत असलो झूजप्रकार पूर्विल्ल्या काळासावन दिसून येता अथर्ववेद, रामायण, महाभारत, कौचिल्याचें अर्थशास्त्र हातूंत असल्या प्रकारच्या तंत्राचे उल्लेख मेळटात. जांका ‘असूर’ अशें म्हण्टात ते भारतीय आदिवासी लोक, ‘सुर’ म्हळ्यार ‘आर्य’ लोकांकडेन अधर्मान झुजताले, अशें वर्णन मेळटा. कौटिल्यान ह्या तंत्राक ‘कूटझूज’ हें नांव दिलां. कल्हणाचे राजतरंगिणींत हाका ‘तूष्णीं झूज’ अशें म्हळां (तूष्णीम्=गुपचुप).
महाराष्टांत सतराव्या शेंकड्यांत छत्रपती शिवाजी महाराजान विजापूरकर सुलतान आनी दिल्लीचो मोगल बादशहा हांचेआड जें एक हेच पध्दतीचें झूज केलें, ताका ‘गनिमी कावा’ अशें म्हण्टात. हाकाच ‘मराठी कावा’ अशेंय कांय जाण म्हण्टात.
विसाव्या शेंकड्याच्या पयल्या अर्दांत अमेरिका, युरोप, फ्रांस, जर्मनी, जपान, रशिया, युगोस्लाव्हिया, चीन, व्हिएतनाम, क्यूबा, आफ्रिका ह्या राश्ट्रांतूय ह्या झुजतंत्राचो वापर जालो. इतिहासांत ह्या झुजतंत्राचो उपेग वेगवेगळ्या तीन प्रकारच्या परिस्थितींनी केल्लो तो असो: १. आपलें राश्ट्र जेन्ना बळिश्ट अशा परकी राश्ट्राच्या दास्यांत सांपडटा, तेन्ना ताचेआड मुक्तिसंग्राम ह्याच तंत्रान करतात. २. परकी घुरयेचो प्रतिकार अशक्य वा अयशस्वी जातकच स्वराश्ट्राचें विस्कळीत जाल्लें सैन्य आनी देशभक्त नागरिक संघटित जावन प्रतिकार सुरू करतात आनी आपल्या झुजाक लोक-झुजाचें स्वरुप दितात. ३. स्वकीय पूण जुलमी आनी अन्यायी राजवट हुमटून उडोवपाखातीर शोशित लोक अंतर्गत झूज करतात, तेन्ना ह्या झूजतंत्राचे वापर करतात.
Lokgonnti chem Pustok
Lokgonnti chem Pustok
Book of Numbers
गनिमी झूज
पूर्विल्लो चिनी झूजशास्त्रज्ञ सून झू हाणें आपल्या ‘बुक ऑफ द वॉर’ ह्या पुस्तकांत तशेंच नामनेचो झूजशास्त्रज्ञ क्लाउझेव्हिट्स हाणें आपल्या ‘ऑन वॉर’ ह्या ग्रंथांत गनिमी झूजतंत्राची विस्तारान म्हायती दिल्या. आर्विल्ल्या काळाचे फाटभुंयेचेर आनी समृध्द अणभवांचेर आदारीत गनिमीय झुजतंत्राची अधिक खोलायेन चर्चा माओ त्से तुंग, जनरल जियाप आनी चे गुव्हेरा हांच्या ग्रंथांनी आसा.
वर्ग:देवनागरी पानां
Lokgonnti chem Pustok
Lokgonnti chem Pustok
Prostavna :
Hea Pustok Lokgonnti mhonn nanv dilam, tem poilea panchantlem (Pentateuch) ek pustok, tantunt mhotvachi khobor mellta : bara kullancheo don gonnteo dileat (Lok.1 ani 26). Dekhun Greg bhaxen arithmoi, ‘kullanche ankdde’, Inglejint ‘Numbers’ hem nanv asa. Hebrev bhaxen bamidbar, mhonnge ‘oronneant’, hem utor pustokachea poilea slokant melta. Tacho dusro vixoi ho: Levi-xastrachea pustokant oronneantlean Israelachem poinn zalem tachi khobor hangasor chalu asa. Sinai dongrar thaun tem bhasailolea desa porian, Palestinak, challis vorsam Kadesh-antlean utorlea uprant, porza poinn kort. Ti oronneant odik kall urta.
Khub kotha, kovita ani kaideam-mhal thoinsor asa. Iadniki poromporechi sfurti thoinsor mellta, iadniki sompadpeacho hat thoinsor dixtti poddta (Lok. 1-10 ani 26-36). Tea bhair, sobar her zhorintlim mannkam thoinsor asant : Yahwist ani Elohist porompora (Lok. 11-25).
Hea pustokant itihasik girop mellta to ho : bara kullam, Ejiptantlim bhair soron, oronneantlean Mel’lea Doria bhonvtonnim vetat ani Kanaan-desant bhitor sortat. Punn sogllench nitoll-nivoll na khub addkholli hea molar gavtat.
Pustokant dharmxastrik hetu mhollear ho :
Tech porim, hea pustokant amkam mellta porjechem pap. Devacho mog aple porje sovem dixtti poddta, zalear porjechem onupkarponnui thavem zata (Lok. 14 ani 16-17). fuddari kallji dakhoitat, teach borabor tankam oddchonni-i asat (Lok. 20/2-13). Porza Devacher ani tacheo protinidhincher portota. Devan porjekodde kelolea koraracher add vetat ani kuddea devank bhoztat (Lok. 25). Dev aple porjekodde karar samballta ani aplea bhasavnneo rakhta, zalear To sple porjeck khas dita ani soddvonnechi vatt dakhoita. Koxttam vorvim porza Deva-xim porot ieta, hoi-i vixoi porian hea pustokant mellta. Monis Devak ovisvaxi zata, punn devachi ievzonn nopoit zaina. Devachi porza ozunui vatter asa, ozun ghora-solamoti pavunk nasli. Amchi iatra amchea vaddpant asa, tech porim ak'khi porza vattsur-gulam'ponnantli sutton, ti Bhasailolea Desann veita. Bezobabdarent jieun, porza solamoti pavona, Devak zai ti bhaxen vaddona, punn gulam'ponnantuch urta. Israel bhaxen soglli porza Deva-xim vochunk zai, he iatrent sompur zaunk zai
Polleiat
Books_of_the_Bible
Bible
Sandarbh
वर्ग:Konknni वर्ग:Adlea Korarachim Pustokam (Old Testament Books) वर्ग:Devachem Utor वर्ग:Romi panam
अभियांत्रिकी
अभियांत्रिकीः
सैमांत मेळपी सगळ्या तरांच्या शक्तींचो आनी कच्चा मालाचो उपेग करून, मनीस जिणेक अदीक उपयुक्त आसपी साधनां उत्पन्न करपाच्या आनी तांचें नियंत्रण करपाच्या तंत्राक ‘अभियंत्रिकी’(Engineering) म्हणटात. आगगाडी, विमान, प्लॅस्टिक, दूरध्वनी, रेडिओ, दूरदर्शन, कृत्रिम धाग्याचें कापड, तरेकवार यंत्रां ह्यो सदच्या वापरांत आशिल्ल्यो वस्तू अभियंत्रिकी तंत्रांचीं कांय उदाहरणां जावन आसात.
सुधा चंद्रन
thumb|सुधा चंद्रन सुधा चंद्रन ही एक भरतनाट्यम नृत्यांगना, फिल्म आनी टी व्ही अभिनेत्री. आपल्या जिवितांत खूब कश्ट करून सगळ्यांमुखार आपली वळख तिणें घडयल्या.
सुरवेचे जिवीत आनी शिक्षण
सुधा चंद्रनाचो जल्म 21 सप्टेंबर 1964 वर्सा केरळाच्या कन्नूर गांवच्या एका ब्राह्मण कुटूंबात जालो. मुंबयच्या मिथीबाई महाविद्यालयांतल्यान तिणें बी.ए ची पदवी जोडली. त्याच महाविद्यालयांतल्यान तिणें अर्थशास्त्र ह्या विशयांतल्यान पदव्युत्तराचें शिक्षण घेतलें. 5 जून 1981 वर्सा मुंबयच्यान तामिळनाडू येतना एका भिरांकुळ अपघातांत ती जखमी जाली. दोतोरांनी तिच्या पांयाच्या वाटयेचो घाय साफ केलो आनी प्लास्टर केलो.
संदर्भ
वर्ग:देवनागरी पानां
ओंवो
(मराठी-ओव, अजवान; हिंदि- अजोवान, अजवैन; गुजराती-अजमो; कन्नड- ओमा; संस्कृत- अजमोदा, तीव्रगंधा; इंग्लीश-बिशप्स बीड, लोवेज; लओन-ओकिस्पर्मम अम्मी, कॅरम कॉप्टिकम. कूळ-अंबेलिफेरी). उंचाय- सुमार ०.३ ते १ मी. हें एक वर्सभर उरपी वखदी झाड. भारतांतल्या सगळ्या वाठारांत ह्या झाडाची लागवड करतात. तशेंच बलुचिस्तान, इराण, ईजिप्त आनी युरोप ह्या वाठारांनीय ताची लागवड करतात.
ह्या झाडाच्या कांडाक जायत्यो ताळ्यो आसून तांकां कात-या कात-याचीं पानां आसतात.एप्रिल म्हयन्याच्या सुमाराक ल्हान, धवीं आनी चंवराभशेन फुलां येतात. उपरांत शिरो आशिल्लें बारीक आनी उबें फळ येता, ताकांच ओंवो म्हण्टात.
उदकांतली अप्रूप सृश्ट
वऴख
पृथ्वीचेर सुमार तीन वांटे उदक आनी फकत आक वांटो जमीन आसा. अशें आसुनूय आमी जमनीर रावपी आशिल्ल्यान उदकांत रावपी जीव जिवाती परस आमकां जमनीर रावपी प्राण्यांची चड माहिती आसा.हिमालयांतल्यान आमच्या वाठारांत येवपी न्हंयांनी तशेंच मनशान तयार केल्ल्या तऴ्यांनी,आमकां उदकांत रावपी,वाडपी सैम पऴोवपाक मेऴटां.इतलेंच न्हय तर,आमकां लागीं लागीं 5,600 किलोमिटर लांबायेची दर्यावेऴ मेऴटा.आमकां आजापाची आनी विश्वास बसनासारकी विचित्र आनी मनभुलयाणी जीव जिवात पऴोवपाक मेळटा.
ओंवो
ओंवो उश्ण, तीख आनी कोडू आसता. तो उत्तेजक आनी पुश्टीक आसून ताचेपसून भूक वाडटा. ल्हान भुरग्यांक जावपी ‘घडस’ दुयेंसाचेर ओंवो उपेगी पडटा. तेभायर ओडी येवप, वाय, एकसारकें परसाकडेन जावप, पोटांय किसकिसप, मुताचो त्रास जावप, अपचन जावप आदींचेर ओंवो खावपाक दितात.ओंव्यांत ४ ते ५ टक्के उडून वचपी (volatile) तेल आसता. तशेंच ४५ ते ५५ टक्के थायमॉल आसता. इंग्लंड आनी जर्मनी हांगा थारमॉलाच्या उत्पादनाखातीर ओंव्याचो उपेग करतात.थायमॉल हें एक जंतूनाशक. महाराष्ट्रांतल्या जळगांव जिल्ह्यांत मुखेल पिकावांगडा दुसरें पीक म्हूण ह्या झाडाची लागवड करतात. मसाल्यांत आनी रांदपांत ओंव्याचो उपेग करतात.
उदकांतली अप्रूप सृश्ट
वऴख
उदकांत रावपी जिवांक उदकांत रावपापासत खूब बदल आपणावचे पडल्यात.कांय जिवांनी तांच्या जियेवपाचे संवयेन खूब प्रभावी बदल आपणायल्यात. देखीक, हेलोबेटस् हो दर्यादेग पसून शंबरांनी किलोमिटर भितर रावन लेगीत उदकाचेर चलपाक शकता.हो जीव जमनीर रावतल्या जिवां भशेन दिसता आनी तांचे भशेंन स्वास करता.हाचे उरफाटो स्पॅाज(चिटको)वा दर्यांतलें नक्षत्र हाचे सारकी जी जिवात मेऴटा,तांचो धर्तरे कटेन कसलोच संबंद ना.
ओंवो
‘ट्रॅकिस्पर्मम रोक्सबर्धियानम’ हे जातीकूय ओंवो ह्या नांवान वळखतात. ताची लागवड भारतांत चडशी गुजरात आनी महाराष्ट्र हांगा करतात. ओंकारो आनी खेळणी हांचेर ओंवो उपेगी पडटा.
उदकांतली अप्रूप सृश्ट
वऴख
दर्यांतल्या जीव जिवाती मदीं एक मोटो फरक आसा तो तांच्या स्वासोस्वासा संबंदांत.जमनी वयलीं जनावरां फुफुसांतल्यान ही प्रक्रिया करतात, जाल्यार दर्यांतली जिवात आपली गऴपटां गिल्स प्रक्रियेंत वापरतात.कांय नुस्त्यांक फुफुसां भशेन काम करपी अवयव आसतात आनी उदका भायर तोंड काडून तीं स्वास घेवपाचें काम करतात.
ओंवो
वर्ग:देवनागरी पानां
उदकांतली अप्रूप सृश्ट
वऴख
दर्यांतल्या नुस्त्यांच्या आंगांतलो द्रव पदार्थ दर्याचे खारसाणी परस उणो खार आसता.कारण नुसर्तीं तांच्या आंगांतल्यान आनी गऴपुटांतल्यान उदक भायर सोडटात.उदक सदांच उणे खारसाणी कडल्यान चड खारसाणी कडेन वता.हाका लागून नुसर्त्यांक उदक पीत रावचें पडटा.गोड्या उदकांतल्या नुस्त्याच्या आंगांतलो द्रव पदार्थ मात सरभोंवतणच्या उदका परस दाट आसता.ताका लागून तीं चडांत चड उदक ओडून घेतात आनी असलें अदीकचारीचेंउदक भायर उडोवंक मदत करपाक तांचीं मुत्रपिंडांय सशक्त आसतात.
जनावरां आनी वनस्पती उदका परस जड आसतात. म्हणून तांचे भितर उदकांत उफेवपाची तांक सैमान निर्मिल्या. ही वेवस्था थेंबाथेंबान तेल सोडपी ग्रंथी वरवीं, वा आंगांत चरबेच्या रूपान आसूं येता. वा फाटीचो कणो, केंस आनी आंगांतली सपाट मांडावऴ जाका लागून उदकाचेर ती कूड पसरून उरता आनी तांचें बुडप सवकास जाता.मात उदकांत पेंवपाची तांक आशिल्लीं जनावरां, तांचे स्नायू पेंवपाखातीर वापरपाक शकतात.उदकांत रावतल्या जनावरांक एक फायदो आसता.उदकाचे दाटायेक/घनताये लागूव ह्या जनावरांक जमनीर रावतल्या जनावरांक भशेन आपल्या शरिराचें वजन उबारचें पडना वा गुरुत्वाकर्शणाचे शक्तीचो प्रभाव तांचेर पडना.ताका लागून तांचीं ल्हव आसूं येतात आनी उदकांतलीं जनावरां आकारान खूब व्हड जावं येतात,देखीक देवमासो. तऴ्यांनी वा न्हंयांनी रावपी उदकांतलीं जनावरां तशेच समुद्र किनार्याचेर रावपी जनावरांक थंयचें उदक आटपाचो भंय आसता.जायती जनावरां ह्या भंया पसून वाटावपाक रेब्यांत पुरून रावतात आनी अशा वेऴार तांचो स्वासोस्वास आनी शारिरीक वावर मंदावता.