Táva_ha_jaguakuéra
Vore
Ha upémaramo umi tovasy ojeréva hese oipe’a ijuru ha ondyvu hese heta jey, ndaha’éi peteĩ jeymínte ha upévare ha’e omboty hesa. Opávo ñendyvu hese, upe oñe’ẽva -ha’e oikuaa’ỹva mávapa- ojerehápe hese, he’ijey: -Epurahéi ñandéve sa jey “che peteĩ jagua” ha embohyapu México purahéi ipuháicha. Ko’ág̃a katu iñe’ẽrendúma ha ijahy’okua rupi osẽ pe ñe’ẽ’apesã ojejeruréva ichupe ha oñeha’ã’anga ombohyapu ku purahéi “Allá en el rancho grande” ipuháicha; ha hasy chupe upe mba’e, ndaijaporãigui chupe pe ñe’ẽ’apesã upe purahéi retepýpe; upévare opuraheirãngue sapy’ánte ipu karẽmba. Jepémo vaicha ndoúi ha ndohóiva upe mba’e umi ijaheihárape. Ha’ekuéra, uvei, ojapysaka porã hese. -Ekirirĩ -he’i upe oñe’ẽva- ko’ág̃a epurahéi bolero púpe. Upéi ombopuraheika chupe mambo ha vals criollo púpe. Upéi osapukái hikuái chupe: -Eñembo’y. Ha’e oñembo’y ha ipópe omopotĩ hova ry’aikue. Ombohasa ipo rykue ikaso revíre oñemokãvo. Upe oñe’ẽva oparandu: -¿Oĩpa he’iva’ekue chupe omopotĩ hag̃ua hova? Nahániri, avave nde’íri chupe. Opavavéva ojejurupe’ajey ha ondyvu hese ha ha’e, pya’e porã, omboty hesa, upe ñendyvu opa peve. Upéro upe oñe’ẽva he’i: -Umi mokõi oñembo’ýva nde ykére niko nde ruvicha hína, jagua. Epu’ã ha eñembo’y porã. Péicha, oĩ porã. Umi mokõi, nde ruvicháva, oñembojaru’imíta ha nde eréta mávapa ha’eve. Akatuaygua raẽ ojopy chupe peteĩ po’apu’a ha Tembiguái oñandu peteĩ mba’e haku osyrýva ijyva yvatevehápe. Uperiremínte, ijasu gotyo oĩva, ojopy avei chupe peteĩ jyvaro’o. -Oĩma -he’i upe oñe’ẽva- ¿Mávapa nenupã hatãve? -Oĩva che asúpe. -E’a -he’i ambue oñe’ẽva- aipórõ piko che peteĩ pililito mba’e?. Jahechami, añandukajeýta ndéve ko che po’apu’a. Ejesarekóke. Tembiguái haimete ho’a oñandúvo ñenupã, jepémo upéicha, ndo’ái: umi oĩva ijerére ojoko hikuái chupe ha omoĩjey hendaguépe. -Ha ko’ág̃a piko, mba’eteko? ¿Mávapa oinupã hatãve? -Mokõive, peteĩchaite. -Aipórõ piko mokõive ojoja imbaretekuépe -he’i upe oñe’ẽva- Upéicharõ nenupãjeyva’erã hikuái jahechávo mávapa oinupã hatãve. Uperiremínte, upe oñe’ẽva ha naikane’õivavoi, oporandu: -Eremi chéve, Jagua ¿Hasýpa ndéve umi nde jyva? -Nahániri -he’i Tembiguái. Añetehápe, amo hapópe, ha’e noñanduvéima hete ha ára. Hi’ánga vaicháku ohecháva pe para kirirĩ Puerto Eten-gua ha gua’u ohendu isýpe he’írõ chupe: “ejererekóke umi nde ruvicha hi’arevévagui, Ricardito” ha oipyso ipo oñañuã hag̃ua chupe, pe kuarahy ojopéva guýpe. -Ndejapu -he’i upe oñe’ẽva- ndahasýirõ ndéve ¿piko mba’ére nerasẽ, jagua? -Ipy’apýpe ha’e he’i ijupe “opáma” ha nimbora’e ha’ekuéra oñepyrũramóta. -¿Ndépa jagua térã ava?- oporandu upe oñe’ẽva. -Peteĩ jagua, che ruvicha. -Upéicharõ, ¿mba’érepiko reñembo’y?. Jagua niko oiko irundy hetymáre. Ha’e ojayvy ha opokóvo yvy ipópe, oñandu mba’e raku ijyvapegua. Hasyeterei chupe. Upépe ohecha oĩha ambue mitãrusu ijykére, avei opoñýva ha’éicha. -Oĩ porã -he’i upe oñe’ẽva- Mokõi jagua ojejuhu jave tapére, ¿mba’e ojapo?. Embohovái chéve, che ra’y. Ndévengo aporandu. Tembiguái oñandu opyvoíva heviro’óre ha upepete osẽ ombohovái: -Ndaikuaái, che ruvicha. -Oñorairõ -he’i upe oñe’ẽva- oñarõ ha opo ojuehe. Ha ojosu’u. Tembiguái naimandu’ái ambue mitãrusu -hendive oñemongaraiva’ekue- rováre. Oimeva’erã upéva ou pehẽ pahapeguágui, ava karape’i peteĩ. Ha’éngo oĩ py’atytýipe, oñembohovavaipa kyhyjégui ha okirirĩvo upe oñe’ẽva, hapicha ou chupe, oñarõ oúvo, ijuruhyjuipa ha, peichaháguinte, Tembiguái oñandu oisu’úrõ chupe peteĩ jagua hasy vaicha, ha upépe hete ojetyvyro ha ha’e oñarõ ha oporosu’u aja avei, oñandu vaicha ipirerague’atãmbaha ha ijuru ojoguaha jagua jurúpe, po’i puku, ha ijatukupe gotyo oityvyro huguái ápe ha pépe, tejuruguáicha -¡Opa! -he’i upe oñe’ẽva- nde reñemotenonde hese. Ha kóva ko karapeto’i ijapu oréve. Ndaha’éi jagua, péva niko jaguakuña ra’e. ¿Peikuaápa mba’e oiko peteĩ jagua ha peteĩ jaguakuña ojojuhu jave tapépe? -Nahániri, che ruvicha- he’i Tembiguái. -Ojoheréi. Ñepyrũrãme oñohetũ kunu’ũpópe ha upéi ojoheréi.