cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سیرقلیه
قبل از هر چی گوشت مرغ اردیک یا شلخت همراه با مقداری لپه نهیدی تا حالت نیم پز به خودش بگیره بعد از اون برگ سیر، تره سیر خوب شوریم اونه ابه گیریم بعد با چاقو اونه به اندازه های مساوی ریز ریز کونیم و همراه با روغ خوب تفت دهیم بعد به لپه و گوشت اضافا کونیم حالا صبر کونیم تا خوب جوش بخوره وقتی کاملا جا دکفته ایته ظرف دیگه میان مرغانه ایشکنیم خوب هم زنیم بعد فوکونیم روی قاتوق الان نوبت نمک و گرمالت و یکم ترشی به ائون اضافه کنیم صبر کنیم تا ایته جوش بخوره و جا دکفه.
سركاج
سرکاج ایسم ایته روستا ایسه جه ناتل کنار علیا دهستان ، نورشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
بالادسته ركن كلا
بالادسته رکن کلا ایسم ایته روستا ایسه جه کیاکلا دهستان قائمشهر شهرستان بخش کیاکلا جه اوستان مازندران شومال ایران مین
کاکو سرا
ای کو بولندی2000 متر ایسه ، ای کو رودسر شهرستؤن ، رحیم آباد  ِ  بخش ، اِشکور سفلی  ِ    دیهستؤنه مئن هننأ.
کو سو شرقی- غربی ایسه  و اینه مختصات   ´15 ° 50  طول جوغرافی و ´43 ° 36  عرض جوغرافی ایسه.
کؤرنلیۊس کاستؤرتادیس
کؤرنلیۊس کاستؤرتادیس (یۊناني مئن: Κορνήλιος Καστοριάδης) ‏(۱۹۲۲-۱۹۹۷) یکته یۊناني فیلسۊف ؤ اقتصاددؤن ؤ روانکاوه کي یا سوسیالیسم یا بربریت ٚ مجله مئن همکاري گۊد ؤ خۊفرمؤني مفهۊم' بنابنأ.
ویشتر بۊخؤنين
خودگردانی و سلسله مراتب.
سعيداباد
سعیداباد ایسم ایته روستا ایسه جه چهاردانگه دهستان (ساری) ، ساری شهرستان جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
قلعه دوش
قلعه دوش ایسمه ایته روستا ایسه لیسار دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
بیجارخاله
بیجارخاله ایسم ایته از روستاهان پیربازار دهستان رشت شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
كيااباد
کیااباد ایسم ایته جی روستاهان رحمت آباد دهستان، رودبار شهرستان بخش رحمت آباد و بلوکات ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
دهلی نو
ایته شهره، هندˇ مئن. ای شهر، هندˇ پایتخته.
بيجاربنه بالا
بیجاربنه بالا ایسم ایته جی روستاهان لیالستان دهستان ، لاجان شهرستان مرکزی بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
سینما موزه
جی تاریخ دقیق چاگودن باغ و ساختمان اطلاع دقیقی دردست نیه اما مستندات روایی حکایت جی اون داره که ا باغ محمدشاه قاجار زمان مئن چاگوده ببو.بعد موردن نظام الدوله مالک باغ ، اونه زای دوستعلی خان معییر الممالک ناصرالدین شاه داماد ببو.که اونم زیاد به باغ اهمیت ندایی و باغ خوره رها بو.
عمارت بخش فعلی به دستور علی اصغر حکمت وزیر معارف سال 1316 شمسی مئن خریداری و اونه عیمارت بازسازی ببو. و جی اون بعنوان مدرسه ایستفاده ببوسته .سال 1336 شمسی مئن باغ فردوس بین آموزش و پرورش وزارت و شهرداری تقسیم ببو.ا هینگام فرح پهلوی بنیاد باغ فردوسا جی شهرداری بیه و پیرو تصمیمی که مبنی بر احیاءباغ فردوس برای برگوزارگودن جشنان  فرهنگ وهونر ا جیگا مئن بیگیفته بون مرمت باغ به سازمان ایران رادیو و تلویزیون سپرده ببو.ا دوران مئن ا باغ مرکز فعالتان هونری ببو و بعد اینقلاب اسلامی هم سال 1358 مئن زیر پوشش فرهنگ و ارشاد اسلامی وزارت در بومو و به عونوان آموزش فیلمسازی مرکز جی اون ایستفاده بوستی وبالاخره سال 1381 مئن به عونوان سینما موزه مورد بهره برداری قرار بیگیته.
جیر نیویس
تهران موزه هان
سایت سینما موزه
گيلان
گيلان ايته قديمي ؤ تاريخي سامان کاسپي دریا نسا مئن ايسه ؤ تمدۊن گيلان ٚ مئن ويشتر جه ۳۰۰۰ سال قدمت دأره. مۊختلف دؤره‌ئن ٚ مئن، گيلان ٚ دۊرۊن پۊر محلي حاکم ؤ أمير ؤ ايمپراتۊري ؤ پيله سلسله‌ئن حۊکۊمت بۊگۊدئد. هأسأ گيلان ايته جه ايران ٚ اۊستانان ؤ اۊن ٚ مرکز ني رشت ايسه. گيلان ٚ نام ٚ باره پۊر نظر بدأده ؤ سربسان ٚ مئن اۊن ٚ باره گب بزئده. دهخۊدا واجه‌نامه مئن بينيویشته دره کي گيلان ٚ واجه، گيل+ان ترکيب ٚ جه چأگۊده بۊبؤسته ؤ گيل ٚ قؤم ٚ زيوش ٚ جيگا معني-أ دنه. ىۊناني‌ئن گيلکان ٚ جه، گلای ٚ نام ٚ أمرأ ىاد بۊگۊدئد ؤ پألوي زوان ٚ مئن ني گيلان ٚ واجه، گِلان بينيویشته بۊبؤسته.
گيلان کلسيا جه کاسپي دریا ؤ آذرباىجان ٚ جؤمۊري، خۊرخۊس ٚ جه أردبيل ٚ اۊستان، نسا جه زنجان ؤ قزوين ٚ اۊستانان ؤ خۊرتاو ٚ جه مازندران ٚ اۊستان ٚ أمرأ سامانسر دأره. گيلان پيلئکي ۱۴,۰۴۴ کيلۊمترمۊربع ؤ اۊن ٚ جمعيت ني ۱۳۹۵ شمسي سال ٚ سرايشماردن ٚ أساس ٚ سر، ۲,۵۳۰,۶۹۶ نفر بۊ.
ايران ٚ اۊستانان ٚ مئن، جمعيت ٚ نظر ٚ جه گيلان دئؤمي ايسه ؤ اۊن ٚ جمعيت ٚ تراکؤم ني ۱۷۷ نفر ايته کيلۊمترمۊربع ايسه کي ايران ٚ مئن سوؤمي ايسه. گيلان ٚ جمعيت ٚ جه، ۴۶ درصد رشت ٚ شأرستان ٚ دۊرۊن زيوده ؤ شأ گۊتن کي گيلان ٚ اي‌دۊوؤم ٚ مردۊم، رشتي ايسد. رشت، گيلان ٚ مرکز ايسه ؤ هأتؤني ايران ٚ کلسيا ؤ کاسپي دریا نسا مئن پيله‌ترين شأر ؤ ايران ٚ مئن ىازدؤمي پيله شأر ايسه. أنزلي، لاجؤن، لنگؤرۊد، هشتپر، رۊدسر، آستارا ؤ سۊماسرا ترتيب ٚ أمرأ گيلان ٚ باخي پيله شأران ايسد.
سياه پيران كسمائی
سیاه پیران کسمائی ایسم ایته جی روستاهان لولمان دهستان ، فومن شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
گيلان
گيلان ٚ طبيعت، کۊه ؤ دامان ؤ دار ٚ جه پۊره ؤ اۊن ٚ آو ؤ هأوا ني رۊطۊبتي ؤ مۊعتدل ايسه. أ اۊستان خۊ نسا مئن ألبۊرز ٚ کۊهان ؤ کلسيا مئن کاسپي دریا-یأ خۊ دۊرۊن دأره.
گيلان ۱۳۱۶ شمسي سال ٚ مئن، ايران ٚ کيشوري تخسيمان ٚ دۊرۊن «استان یکم» ىأني أولي اۊستان نام دأشتي ؤ ۷ته شأرستان-أ شامل بؤستي؛ رشت، أنزلي، فؤمن، لاجؤن ؤ طوالش گيلان ٚ مئن ؤ أراک ؤ زنجان ٚ شأرستانان کي سابق اۊشان ٚ نام «عراق عجم» بۊ. رشت أ اۊستان ٚ مرکز بۊ ؤ گيلان أ اۊستان ٚ أصلي بخش بۊ. زنجان، قزوين، مأمۊنيه، ساوه، سۊلطان‌آباد (أراک)، رشت ؤ شهسوار ٚ شأران أ اۊستان ٚ شين بۊد.
گیلان دوران قبل تارئخ مئن
سنگ دوره
تا قبل باستان شناسان کاووشان علمی گیلان خاک مئن ، دانستن گیلان تاریخ جا محدودا بوستی به نیویشتان یونانن ، ایرانن. که او نیویشتان مئن پیشینیه ا سامون محدودا بوستی به دوهیزار تا دو هیزارو پونصد سال پیش. بژ ا صد سال مئن ، ایران باستان شناسان و هتویی خارجی باستانشناسان گیلان موختلف جیگانه واکاوی بوگودده و کلی آثار ارزش امرا و شیگفت انگیز جی گیلان ساکنان اولیه پیدا گودده. ا آثار به عونوان ایته مدرک قوی و موعتبر و موستند ، پیشینیه تارئخیه ا سامونا پور دورتر جی هو چیزی که فکر گودیدی نیشان دهه. جی همیه اشان کی دوارسیم ا اسناد نیشان دهه کی گیلان پور قبل تر جی ورود آریایین ایته تمدن و فرهنگی درخشان بداشته بو.
تارئخ دانان ، دوران قبل تاریخا بر اساس انسان فعالیتان چاگودن ازارا واسی ، به دو تا دوریه عصر سنگ و عصر فلز تقسیما کونیدی.
باستان شناسان اگر چی درباریه زندگیه آدمان گیلان سرزمین مئن قبل تاریخ شکی نداریدی ولی درباریه اون که اوشان چطوری وارد ا سرزمین ببوستیدی ، و اوشان نحویه زندگی چطوری بو جای سئوالان و پورسشان زیادی نهه.
باستان شناسان خوشان کاووشانه مئن به آثار کمی جی سنگ دوره بر بخوردیدی ویشتر لوازم پیدا ببوسته گیلان سرزمین مئن مربوط به ، به فلز دوران ( ویشتر از آهن دوران). با همیه ا اوضاع و احوال بر اثر آثار و چیزهایی که وجود داره جا پای حضور اینسان گیلان مئنا شا جی سنگ دوران دونبالا گودن.
باستان شناسان اعتقاد داریدی عصر سنگ مئن ، دریای کاسپین نواحی جنوبی مئن ، حیوانانی چون : گاب ، گوسفند ، بز ،خوک ، آهو ، غزال ، خر وحشی ، شاق شاقی و صدف شکار بستدی بعدنان جی 1000 سال قبل علاوه بر ا حیوانان ماهیان و پرندان هم به غذای اینسان ایضافا بوستده.
جی بین باستان شناسان ایرانی - ژاپونی کشفیان شا به کشفی که دو تا محوطه مئن مربوط به 10 تا 16 هیزار سال قبل میلاد ناحیه آمارلو مئن (روستای خل وشت و اسکابن) یاد گودن.
فلز دوره
با گوذشت هیزاران سال جی سکونت ایسان سرزمین گیلان مئن ، کم کم مردمان ا ناحیه وارد عصر فلز ببوستده. آثار و شواهد زیادی از انسانهای دوران عصر فلز گیلان مئن پیدا ببوسته. ا آثار بیشتر موتعلق به آهین دوره ایسئده. ایتفاقا هه دوریه که نیشان دهه گیلانن قبل ورود آریاین به ایران فلات ، دارای فرهنگ و تمدن بالایی بون.
گیلان باستان دوران مئن
هیزاریه دوم قبل میلاد ،قومان و قبیلانی که نواحی جنوبیه دریای کاسپین مئن زندگی گودیدی ، با موهاجرت و تهاجم آریایی قومان مواجه ببوستده ا قومان که ایران فلات نواحیه شومالی مئن زندگی گودیدی به خاطر تغییر گودن آب و هوا و زیادا بون سرما ، و زیادا بوستن جمعیت و پیدا گودن چراگان تازه ، به طرف اطراف دریای کاسپین سرازیرا بوستده موهاجرت آریائیان به طرف گیلان و مازندران جی اوایل هیزاریه دوم قبل میلاد ، جی راه ورارود (ماوراالنهر)و قفقاز صورت بیگیته .ا موهاجرتان که با تهاجم همراه بو باعث تحولات و تغییراتی در زندگیه مردوم ا منطقه ببوسته. قاطی بستن نژادان و روی کار امون پادشاهان و حاکمان آریایی نژاد از موهمترین پیامدان ا موهاجرت بو. ایته از موضوعات موهمی که باید به اون دقت گودن ان بو که قومانی که ساحل جنوبیه دریای کاسپین مئن زندگی گودیدی خوشانه استقلاله حفظا گودده و از اطاعت فرمان آریایی نژادان سر باز زئید. ماد قومان نخستین گروه آریایی بود که بتانستده باختر ایران مئن حکومت تشکیل بدد(701-550 پ.م) جی ا تارئخ به بعد آسیا و اونه مناطق موختلف حتی گیلان تارئخ سر گوذشت تازه ای پیدا گود. بر اساس بینیویشتان تاریخ نویسان(گزنفون ، دیودور سیسیلی و کتزیاس) مادان و قومان ساکن گیلان مئن همیشه دشمنی و جنگ بو و مادان هیچ وقت نتانستده ا قومانه زیر فرمان خودشان ببرد مادان هیچ وقت موفق نبوستده گیلان سرزمینا به خوشان قلمرو ایضافا کوند. کتاب تاریخ ایران کمبریج مئن بینیویشته نها : او بخش جی ماد سرزمین که دریای کاسپین حاشیه مئن نها ایته ناحیه قوی و موتمایز جی ایران خاکا تشکیل دهه که به ایستقلال سیاسی گرایش دیشتیدی. در زماته آرته یس ایته از مادان پادشاهان جنگ سختی بین مادان و کادوسی در گیره. مادان ا جنگ مئن شکست خورده و اوشان سرزمین تازماتی که به دست کوروش دکفه همیشه مورد تاخت و تاز کادوسیان قرار گیفتی. جی موهمترین موارد ماد دوران گیلان مئن موهاجرت قومان سکایی بو به گیلان.
هخامنشیان دوران
جی ا دوران منابع تاریخی مئن ویشتر درباریه گیلان قومان صحبت به میان بومو. ایته جی دلایل موهمه ا کار ان بو که گیلان ساکنان در به قودرت رسیدن و تشکیل هخامنشیان شاهنشاهی دست دیشتیدی و این که قومان آمارد و کادوس ا دوران گیلان سرزمین مئن قودرت زیادی بهم بزه بون.اولین حضور ساکنان گیلان هخامنشیان تارئخ سیاسی مئن ، واگرده به زمات براندازی ماد دولت.زماتی که کوروش جی طرف ماد دولت برای مذاگره بوشوبو گیلان مئن جز طرف اوشان تحریک ببو ماد دولتا سرنگونه کونه. تاریخ نویسان باور داریدی که کوروش جی کادوس سرزمین نقشیه حمله به هگمتانه کشه و با یاری کادوس و آمارد قوم که از دوشمنان ماد بون به اویه حمله کونه. بعد از نابودی ماد کادوسان و آماردان هتویی موتحد کوروش مانیدی.
سلوکئن دوران
جی گیلان اوضاع سلوکیان دوره مئن اطلاع زیادی ننا. ولی تاریخی شواهد نیشان دهه بعد اسکند موردن ، آماردان اسکنذ کارگزارانه که قبلنان اوشانه امرا پیمان صلح دوسته بود جی ا سرزمین بیرونا گودد و خوشانه استقلاله بدست باردده. سلوکیان دوران مئن بقیه گیلان قومان هم مثل آماردان بصورت مستقل و نیمه مستقل به خوشان حیات ایدامه بداده.
گیلان تارئخ ا دوران مئن خیلی موبهم ایسه بخاطر نبود منبع و اطلاعات دقیق.متاسفانه به علت اختلاف شدید پارسیان با پارتبان ساسانی دوره مئن آثار مادی و معنویه ا دوره دستخوش انتقام شدید قرار بیگیته و خیلی جی اوشان نابودا بو. پارتیان دوره مئن چند تا نبرد بین آمارد و اشکانی پادشاهان رخ بدا. موهمترین رخداد ا دوره لشکر کشی فرهاد اول به اماردان سرزمین بو که چندین بار رخ بدا.آماردان بعد سه سال نبرد بالاخره شکست بخوردده و تسلیم ببوستده. و ا شکست باعث ببوسته کم کم ا قوم از هم پاشیده به. و خو نام و جایگایه گیلان مئن جی دست بده و کم کم دیلمیان اوشانه جایه بیگیفتده. به نظر ایه بعد ا حوادث قسمتانی جی گیلان خاوری به ایسم اشکور (اشک ورد)به معنای قلعه یا اشک شهر معروفا بو. ضمنا جی ا دوره بو که گیل قوم از حالت جنگل نشینی و زندگی در جنگل در بامو و خو چیرگیا ثابت بوگود. هه دوره مئن بو که مسیحیت وارد گیلان ببو.
ساسانئن دوران
ا دوره مئن اردشیر بتانسته خاندان اشکانیه ابودا کنه البته اونه سپاه مئن از قوم گیل و دیلم هم ایسابود. اردشیر خیلی از حاکمان و فرمانروایان محلیه به زور شمشیر یا مطیع بوگود یا بوکوشت. حاکم گیلان و مازندرانه ره اهمیت قائل بو ا موضوع جی نامانی که همدیگره فادادی روشنا به هناویسی گیلان او دوران مئن در امان بمانسته.و خو ارامشه ا دوریه اشوب و قتل و غارت مئن حفظا گوده. جی موهمترین تحولات ا دوره مئن به قدرت رسئن قوم گیل و دیلم ا سرزمین مئن ایسه. ا دوره مئن ویشتر از قوم گیلک و دیلم یاد به و کمتر به قومان دیگر گیلانی صحبت به میان ایه. ا دوره مئن سراسر گیلان و اونه اطرافا دیلمان یا دیلمستان دخاندیدی. نبردهای زیادی بین دیلم و ساسانن رخ بدا. بنا به گفتیه خیلی از تاریخ نویسان گیل و دیلم به غیر از یکی دوبار که از ساسانن شکست خورده و اوشانه فرمانا قبول کونده بقیه مواد خوشانه استقلالا حفظا کونده ا دوران مئن مزدکیان زیادا بستده گیلانن عدهای مزدکی ببوستده و با خاندان ساسانی موخالفت بوگودده بالاخره جنگ شدیدی در گیره و لشکر خسرو انوشیروان گیلانا گیره و خو تقسیمات کشوری مئن جا دهه .بعدنان با روی کار امون گیلِگیلان شاه ( گیل غیر از اون که ایسمی ایسه ایته نژاد واسی گیلان مئن به معنی پادشاه هم ایسه) و اونه پسر و موردن یزد گرد سوم گیلان خو استقلالا به صورت کامل به دست اوره.
گیلان ایسلامی دوران
عربان حمله به ایران همرأ، ساسانی شاهنشاهی جه همدیگه پاشیدا بوسته. ا مرحله مئن ایران و هتویی گیلان وارد ایته مرحلیه تازه ای جه تاریخ ببوسته. زماتی که عربان به ایران حمله بوگودده گیلان مئن خاندان گیلان شاه به فرمانروایی گیل گیلانشاه حکومت گودیدی.گیل گیلان شاه برای بیرونا گودن تازیان و دفاع جه کیشور با سپاهیان گیلی و دیلمی و تالشی و دیگر قومان که زیر فرمان اون بون به جنگ عربان بوشو.هانا واسی یزدگرد سوم رویان و طبرستانا به اون واگذار بوگود و گیل گیلان شاها - فرشوادگر شاه - نام بنا. یزدگردسوم بعد شکست نهاوند نبرد جا تهیه سپاه واسی به دعوت گیل گیلان شاه اول قصد بوگود بایه طبرستان ولی بعدنان دوچار تردید و شک ببو ، و بوشو مرو.مسلمانان قادسیه ، جلولا ، حلوان و نهاوند مئن پیروزا بون و به فگر حمله به گیلان و دیلمان دکفتده ولی گیل گیلان شاه و قومان گیل و دیلم و تالش با شجاعت و دلاوری بی مانندی برابر اوشان بئساده و حتی جه کوهان سرازیرا بستده تا اوشانه جه کیشور بیرونا کوند(پیگولوسکایا و ..:1354 ،ص156-158). ا جنگانه مئن بو که دیلمان خو پایه جی خو مرزان بیرون بنا و وارد صحنه تاریخ ایران ببو. گیل گیلان شاه به ایته روایت سال 40 ق مئن بمرده و اونه زای ، دابویه خو پئر جایه بیگیفت.
گيلان ٚ شأرستانان
برأساس ۱۳۹۹ سال ٚ کشوري تقسيمان، گيلان ۱۷ شأرستان، ۴۴ بخش، ۵۱ شأر ؤ ۱۱۰ دهستان ؤ ۲۹۰۵ ته رۊستا دأره.
گیلانˇ شأران
آستارا، احمدسرگۊراب، اسالم، أسسؤنه، اوتاقور، املش، بازارجۊمه، بره‌سر، أنزلي، پره سر، تۊتکابن، جيرينديه، چابوکسر، چوبر، حویق، خشکبیجار، خۊمام، ديلمان ، رانکوه، رحيم‌آباد، رستم‌آباد، رشت، رزوندي، رۊبار، رودسر، رودبنه، سنگر، سیاکل، شفت، شله‌مؤن، سۊماسرا، فؤمن، کلأچئه، کۊچي أسبان، کومله، کیاشهر، گوراب زرمئخ، لاجؤن، لشتˇ نشا، لنگؤرۊد، لؤشان، لوندویل، لیسار، ماسال، ماسوله، مرجقل، مانگيل، واجارگا، هشتپر.
گیلانˇ کوهان
تالش کوهان ، دورفك ،سوماموس ، شاه‌معلم (شامولوم)، آسمانکوه، لاسه سر، تروشوم ، کله قندی ، لیلا کو
گیلانˇ شاعران
احمد جهان بين شالكوهي, محسن آریاپاد ،هوشنگ اقدمی، محمد بشرا ، اکبر باب خسرو ،محسن توکلی،داوود خانی خلیفه محله،محسن خورشیدی،محمد رضا خیرخواه،مرتضی ریحانی،جهانگیر سرتیپ پور ، محمد شمس معطر ، محمد شهدی لنگرودی،اباذر غلامی،میر احمد فخری نژاد،محمد فارسی،علی فروحی ، محمد کاظم کاظم پور ،افشین معشوری،مرتضی کریمی ،تیمور گرگین ،محمد امین لاهیجی،علی اکبر مرادیان،شاهرخ میرزایی،ایرج هدایتی.
گیلانˇ خانشگران
فریدون پوررضا ،شاپور جفرودی ،حسن جیلانی ، هوشنگ حقیقت طلب ، اصغر حیدری ،محمدحسن خورشیدی ، فرامرز دعائی ،مصطفی رحیم پور،حمید رضاپور ،بانو روح انگیز ،مظفر زارع ، سید علی زیباکناری ، امیر زیباکناری ،جواد شجاعی فرد ، لعیا شمسی(شمس) ، علیرضاشوریده ، احمد عاشورپور ، محمد عذر خواه ،منصور فانی ،ناصر مسعودی ، حسین مظفری ،علی نوری ، قاسم جبلی،حسین مهربان ، هنگامه اخون.
گیلان تمدنان
تالش تمدن
بر اساس باستان شناسان مطالعان ، بعضی جه اشیا پیدا ببوسته تالش مئن اوشانه تاریخ مربوط به به عصر برنز تا اخران هیزاره دوم قبل میلاد. ا اشیا شبیه آثاری ایسئده که آسیای صغیر و خانان قبل تاریخ لرستان مئن پیدا ببستئده (سرتیپ پور:1356)
باستان شناسان تالش نوقاط موختلف مئن مانند مریان ، شیرشیر و حسن زمینی مئن هم قبران زیادی پیدا گودده که مربوط به قبل تاریخ ایسه. روستای مریان غرب مئن که ایته جه موهمترین جیگان باستانیه گیلان ایسه تپه های سنگی ای وجود داره که اوشانه جیر دالان هایی چاگوده بود ا غاران دست ساز محل زیندگیه اینسانهای اولیه بون.
املش تمدن
نواحیه کوهستانی و کوهپایه ای گیلان بخش خاوری مئن ، آثار و اشیای ارزشمندی پیدا بو که جی نظر باستان شناسان اهمیت زیادی داریدی. چون خیلی جه ا اشیا مناطق کوهستانی املشا مئن پیدا بون جه اون به عنوان هونر و تمدن املش نام بریدی.
اونقدر تمدن ا منطقه بالا بو که بعضیا تمدن قبل تاریخ ایرانا تمدن املش دخانیدی .بر اساس یافته هان داخل قبران پیدا بوسته جی املش مئن دوتا چشم بنده برنزی کتیبه دار مربوط به زین و یراق اسب پیدا بو که روی ایته جه اوشان ایسمه شاه منوا (810 - 781 پ . م )و اویته رو ایسمه شاه آرگیشتی(781-760 پ.م)دو تا جه فرمانروایان معروف دولت اورارتو - با ایته نوع جه خط میخی حک ببوسته بو.
دیلمان تمدن
ا منطقه مئن هم آثار و اشیای فراوانی یافت ببو. مناطقی مانند قلعه کوتی ، حسنی محله ، خرم رود ، نوروز محله و لاسولکان که اشانه مئن کاووش و حفاری ببوسته و بتانستده چیزهای با ارزشی جه عصر برنز و آهن پیدا بوکوند.که اوشانه مئن ظرفان سوفالی ، مفرغی ، سلاحان آهنی ، ظرفان شیشه ای و زینتی اشیان دوبو.
مارلیک تمدن
چند دهه اخیر مئن مارلیک سر زبانان دکفت آثار زیادی جه مناطق جوبن ، کلورز ، شمام ، شهران ، حلیمه جان ، استلخ جان ، رستم آباد ، رحمت آباد و امارلو پیدا بو. که خیلی جه اوشان الان زینت دهندیه موزان ایسئده. مارلیک تپیه باستانی دریه گوهر رود مئن قرار داره. که تحقیقات زیادی اونه رو انجام بیگیفت و احتمل زیاد دهیدی که اویه ارامگاه خصوصی فرمانروایان و شاهزادان بو که اخرایه هیزاریه دوم قبل میلاد او نواحی مئن سکونت دیشتیدی.
حزین لاهیجی
محمدعلی بن ابوطالب مؤتخللص به حَزین و معروف به شیخ علی حزین سال ۱۱۰۳ قمری، اصفهانˇ مئن به دونیا بمأ. حزین، شیخ زاهدˇ گیلانی نوادگؤنˇ جی ایسسه و یک‌ته جه اینˇ اوستادؤن، امیر سید حسین طالقانی ایسسه. حزینˇ لقب، علامه ذوالفنون نی ایسسه. هندی سبکˇ مئن، حزین، جزو آخری پیله شاعرؤنه و اینˇ آثار ایشؤنن: تذکره الشعرا، دیوان اشعار، صفیر دل، حدیقه ثانی و تذکارات العاشقین. حزین خو تاریخˇ کیتابˇ مئن اصفهانˇ وضعیته، افغانی‌ئنˇ حمله زمت، شرح بدأ دأنه.
گيلان
گیلان قومان
کاسی قوم
حزین لاهیجی
حزینˇ زندگی
حزین، سال ۱۱۴۶ قمری، نادر شا ترسأ جی بوشؤ به هند و سال ۱۱۸۱ قمری، هفتاد و هشت سال داشت کی بنارسˇ مئن بمرده و هو شهرˇ مئن دفنأ بو. حزین، نادر شا ترسأ جی بوشؤ بو هند اینˇ قبر، بنارسˇ مئن، الؤن یک‌ته موهممˇ اسسؤنه ایسسه کی موسلمانؤن (هم شیعه‌ٰن و هم باخی) اونه زیارت کؤنن. حزینˇ برخی شعرؤن، به فرانسه زوانأ نی واگردؤن ببؤ.
جیرنویس
جرگه:لایجؤن ٚ پیله کسؤن جرگه:لایجؤن
خنفچه
خنفچه ایسم ایته از روستاهان پیربازار دهستان رشت شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
گيلان
گیلان قومان
ایته از معروفترین و قدیمی ترین اقوام که به عونوانه ساکینان گیلان معروفا بستده "قوم کاسی" ایسه که جی دوتا تیریه کاس پی (کاسپی) و کاس سی (کاسی) دوروستا بوستده. اشان که قبله امون آرییائیان ایران فلات مئن ، جی آوازه و قودرت فراوانی برخوردار بون. نه فقط گیلان مئن ، بلکه اوتویی که نقشان قدیمی مشرقا مئن نشان دهه دریای کاسپین کنار ، جی محل برخورد دو تا روده کُر (کورا) و ارس تا جنوب و جنوب باختریه ا دریا زندگی گودیدی.
دانشمندانی مانند هنری فیلد ،ارنست هرتسفیلد و سر ارتور کیث بر ا باوریدی که کاسپیان هیزاریه چهارم و پنجم مئن قبل جی میلاد کیشاورز بون و کشاورزی دانشا دریا کناران کاسپین مئن و اطراف رودخانان سند ، جیحون ، سیحون ، دجله و فرات مونتشرا گودده.
قوم کاس نام ، هیتتا جی هخامنشی اسناد و کتیبه هان مئن نامو ، اما هرودوت ، تاریخ نویس باستان دوره فهرست مالیاتی ای که جی ایران تهیه بوگوده بو مئن ، ضمن شرح اوستان یازدهم ، جی کاسپیان هم نام ببرده. به نوشتیه هرودوت ، اوشان سالانه ۲۰۰ تالان(۲۶ یا ۲۷ کیلوگرم) نقره به هخامنشی دولت خراج فادادی.
هتویی بندان ۶۷ و ۶۸ کتاب هفتم تاریخ هیرودوت مئن، جی کاسیان به عونوان گروههان مسلحی که خشایارشا سپاه واسی جنگ با یونانئن مئن کومک بوگودده، یاد ببو. زمان یورش اسکندر به ایران مئن، کاسیان برابر یونانی و مقدونی سپاه موقاومت زیادی جی خودشان نیشان بداده و اسکندر نتانسته اوشانا سرکوبا کونه.
جیگانی که خوشانه ایسمه جی قوم کاسی بیگیفتیدی: به جز دریای خزر که نقشه هان جهانی مئن به دریای کاسپین معروف ایسه ، قفقاز کوه (کوه کاس) و شهرهان قزوین (کاسپین) و کاشان خوشانه ایسمه جی نام قوم کاسی بیگیفتده.
افراسياب كلا
افراسیاب کلا ایسم ایته روستا ایسه جه ناتل کنار علیا دهستان ، نورشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
گيلان
گیلان قومان
کادوس قوم
آمارد قوم
شهرستان اسکو
اسکو ایته جه شهرستانان اوستان آذربایجان شرقی ایسه. ایران مین که اونه مرکز هم شهر اسکو ایسه.
گيلان
گیلان قومان
سکا قوم
شهرستان اسکو
کیشوری تقسیمان
شهر: اسکو
گيلان
گیلان قومان
دربیک قوم
شهرستان اسکو
کیشوری تقسیمان
شهر: ایلخچی
گيلان
تارئخی جیگان
قلعه روخان، چارپادشا، اكبريه مسجيد، گولشن ِ حممام ، رشتِ شهرداري ميدان
موضوعانه وابسته
گیلانه اوستانداران
گیلان غذان
گیلان امام زادان
گیلانˇ اۊستانˇ تاتاييان
ديدنی و تاريخی جیگان اوستان گيلان عبارتند از:
--
-
---
سربس
جرگه:گيلان جرگه:ايران ٚ اۊستانان
حیات وحش موزه
موزه ساختمان ،با مساحتی حدود ۱۲۰۰۰ مترمربع دو طبقه‌ مئن ، بخشان موتعددی داره که عبارتده: پرندان بخش و پستان‌داران با شیش سالون که به ا شرح ایسه: ماران سالون ، گوزنان، آمریکای شومالی خرس قهوه‌ای و پرندان‌، آهو سالون ، قوچ‌، قرقاول‌، خرس‌ ، پلنگ ‌، شال ‌، روباه ‌، گرگ و  قاره آفریقا سالون پستان‌داران و آبزیان سالون و خزندان‌.
جیر نیویس
تهران موزه هان
نومندان
نومندان ایسمه ایته روستا ایسه لیسار دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
تۊتکي دهستان
توتکی ایته دهستان ایسه جی بخش مرکزی شهرستان سیاکل جی اوستان گیلان ایزان مئن
سربس
جرگه:گيلان ٚ دهستانان جرگه:سياکل ٚ شأرستان ٚ دهستانان
مرغانه
توخمی ایسسه کی مرغ نئنه و اونه گونن مرغانه.
انواع
کرک مرغانه
خوتکا مرغانه
مورغانه واجه مثلان
ای نفرˇ جه اگی خطایی سر بزنه او ایتا کارأ ایشتبا انجام بدهه گئدی مورغانه بوکوده یأنی مورغˇ مانستان خو بارأ(مورغنه) زمین بنه. مامولن او زمات أ ایصلاحأ بیکار بریدی کی ای نفرأ حواس نیه خودش نانسته، اونه دسˇ جه جیویزه، ایته خطایی کونه. دقیقن هوطویی کی مورغˇمورغانه نهئن ده خودشه دس نیه او ایوارکی اونه بی وختی گیره. أگی أ مورغانه بخائه زیمینأ بوخوره او بشکفه، روسوایی ببار أوره. بس مورغنه کن آدمی ایسه کی کرچˇ مورغˇمانستان روسوایی ببار أوره. أگی ای نفر کی دیگرانˇجه کوجی تره طوری رفتار بوکونه کی خیال بوکون اوشانه جه پیله تره گئدی هنی مورغانه پوستˇجه بیرون نامه نانم چی کونه. أ ضرب المثلˇ موآدلˇ فارسی به: پا را از گلیم خود فراتر گذاشتن.
شيرتر
شیرتر ایسم ایته جی روستاهان لولمان دهستان ، فومن شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
گیل ِ مرد
Gilemard a kalame tarkibi ise az du qesmat gil va amard ki ruyeham busho bsurat e,Gilemard dar bamo mard aya aqa mani-a nide balke eshare dare be qoum e,amard ki ita az qadimi aqvam e,gilan e va tapuran e,amra hamxanevade id gil ham eshare be qoum e,gil dare, a du ta qoum ba ham tarkib bobostidi va xushan-a gilamard duxadidi ki kamkam tabdil boboste be gilemard salha ye,axir ede-i bisavad rasht e,radio televiziun e,mian ita loghat xushanere basaxtidi bsurat e,gilezan bar vazn e,gilemard gilemard bishtar dahatian-a vagarde va shahrian-a gilemard nogoftidi kal e,gilemard afradi-a goftidi ki aghlab sath e,bijir-i dashtidi Tosie be ki gilezan-a bkar nabarid chun ki baes e,tahrif e,tarix ise va ami pishine-ya az beyn bare
گندياب بالا
گندیاب بالا ایسم ایته روستا ایسه جه ناتل کنار علیا دهستان ، نورشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
قلعه سر
ای کو بولندی1600 متر ایسه ، رودسر شهرستؤن ، رحیم آباد  ِ بخش ، اِشکور سفلی  ِ  دیهستؤنه مئن هننأ.
کو سو نسا خورتاب ( جنوب شرقی)–  کلسیا  افتؤزردی (  شمال غربی) ایسه ، و اینه مختصات   ´15 ° 50  طول جوغرافی و ´51 ° 36  عرض جوغرافی ایسه.
کو سو ایسم ایته روستا ایسه جه پشتکوه دهستان (نکا) ، نکا شهرستان جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
جیپور
ایته شهره، هندˇ مئن.
نخجيركلايه
نخجیر کلایه ایسم ایته جی روستاهان لیالستان دهستان ، لاجان شهرستان مرکزی بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
نخجیر کلا مئن ایته دانشگاه  که اندیشمند اینه نام ایسه   چگودن که از سال 88 شمسی دانشجو        گینه/ایته کارخانه ی سیبک سازی هم نخجیر کلایه مئن هنه.که ابادانی بیشتر ای روستا سبب ببون. نخجیر کلایه سوته قسمت دنه که ایته جوئور محله ایته جیر محله ایته هم قاضی محله این قسمتون      ایسن.ایته بقعه اسید رضی نامم اینه مئن هنه.
روداباد
روداباد ایسم ایته جی روستاهان رحمت آباد دهستان، رودبار شهرستان بخش رحمت آباد و بلوکات ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شيخانبر
شیخانبر ایسم ایته جی روستاهان لیالستان دهستان ، لاجان شهرستان مرکزی بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
جرگه:لاجؤنˇ شأرستانˇ رۊستاىان
دماوند
left|thumb|تئران نقشه
left|thumb|دماوند شاپور كتيبه و پايكولی كتيبه مئن جی زمان نرسی(293-302 م) جی ساتراپان دماوند ایسم برده ببوسته. چند تا دهه قبل نزديكیان دماوند شهر دو تا ظرف سوفالين قرمز رنگ بدون پايه به طور اتفاقی به دست بومو، قسمتی جی ظرف به شكل گوزن سر بو و هم هه جیگا مئن دو تا سكه جی فرهاد دوم(138 پ.م) و مهرداد دوم(88-123 پ.م) اشكانی كشف ببو. هتویی روی ایته مهر ساسانی كه دماوند مئن كشف ببو ایسم دمباوند حك ببوسته بو. ا مهر الانی كلكته موزه مئن نگهداری به. اسلامی متون مئن هم ایسم ا محل به صورت دنباوند بومو. فردوسی شاهنامیا شا جزئ قديمی اسناد كه جی دماوند ایسم ببرده ، به شومار آوردن. فردوسی بارها جی ا شهر شاهنامه مئن ایسم ببرده و كوه دماوندا سيمرغ آشيانه ، آموزنده زال رستم پئر دانستی. دماوند سال 30هـ.ق مئن زمان خلافت عثمان به دست مسلمانان فتح ببو.
تاریخی و تفریحی جیگان
تار و ممج دریاچه، اعلا چشمه،   قلعه دختر آب معدنی چشمه، معدنی البرز چشمه آب علی میئن،  تیزآب چشمه،  شكرآب آبشار،  گل زرد غار،  جمعه سلجوقی مسجید، شیخ شبلی مقبره و ...
حاجی اباد روستا
حاجی آباد ایسم ایته روستا ایسه جه ناتل کنار علیا دهستان ، نورشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
ليش
لیش ایسم ایته جی روستاهان توتکی دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
نسايي خۊراسان ٚ اۊستان
نسايي خۊراسان ايته جه ايران ٚ اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز بيرجند ايسه ؤ کلسيا جه رضوي خۊراسان ٚ اۊستان، خۊرخۊس ٚ جه سمنان، اصفهان ؤ ىزد ٚ اۊستانان، نسا جه کرمان ؤ سيستان ؤ بلۊچستان ٚ اۊستانان ؤ خۊرتاو ٚ جه أفغانستان-أ فأرسه. تا ۱۳۸۳ سال، ايران ٚ کيشوري تخسيمان ٚ مئن أ اۊستان رضوي خۊراسان ؤ کلسيايي خۊراسان ٚ أمرأ ايجايي ايته اۊستان بۊد کي اۊن ٚ نام خۊراسان ٚ اۊستان بۊ ولي بأزۊن ايته مصوبه أمرأ اۊ اۊستان سۊته اۊستان ٚ مئن تخسيم بۊبؤسته. أ اۊستان ٚ پيلئکي ۱۵۱,۱۹۳ کيلۊمتر مربع ايسه ؤ ايران ٚ سوؤمي پيله اۊستان ايسه. براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، أ اۊستان ٚ جمعيت ۷۶۸,۸۹۸ نفر بۊ ؤ جمعيت ٚ نظر ٚ جه ايران ٚ ۲۸اؤمي اۊستان ايسه. left|thumb|نسايي خۊراسان ٚ نخشه
سربس
جرگه:ايران ٚ اۊستانان
قلعه کوتی
ای کو بولندی2300 متر ایسه ، ای کو رودسر شهرستؤن ، رحیم آباد  ِ بخش ، شوئیل  ِ  دیهستؤنه   مئن هننأ.
کو سو کلسیا  (  شمالی) - نسا  ( جنوبی)ایسه  و اینه مختصات   ´44 ° 50  طول جوغرافی و ´46 ° 36  عرض جوغرافی ایسه.
كوشال
کوشال ایسم ایته جی روستاهان لیالستان دهستان ، لاجان شهرستان مرکزی بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
جازمكل
جازمکل ایسم ایته جی روستاهان رحمت آباد دهستان، رودبار شهرستان بخش رحمت آباد و بلوکات ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
جازم کول در زلزله 1368 با خاک یکسان شد و بازماندگان رلزله در مکانی در نزدیکی آن (گاوکول)اسکان یافتند.
احمدآباد
ایته شهره، هندˇ مئن.
فی آب
ای کو بولندی1445 متر ایسه ، ای کو لنگرود  ِ  شهرستؤن ، مرکزی    ِ    بخش ،  لات لیل   ِ دیهستؤنه مئن هننأ.
کو سو کلسیا خورتاب (شمال شرقی)– نسا افتؤزردی (جنوب غربی) ایسه  و اینه مختصات   ´01 ° 50  طول جوغرافی و ´58 ° 36  عرض جوغرافی ایسه.
کوریه
کوریه ایسم ایته جی روستاهان آلیان دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شهری
گیلان تاریخی بافت
بازار
مسجد
مدرسه
میدان و تکیه و حوسینیه
کاروانسرا
كشك جان
کشک جان ایسم ایته جی روستاهان رحمت آباد دهستان، رودبار شهرستان بخش رحمت آباد و بلوکات ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شهرستان اهر
اهر شهرستان ایته جه شهرستانان اوستان آذربایجان شرقی ایسه. ایران مین که اونه مرکز هم شهر اهر ایسه.
کیشوری تقسیمان
شهر: هوراند
محمداباد
محمداباد ایسم ایته روستا ایسه جه میان ‌دو رود بزرگ دهستان ، ساری شهرستان جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
ايزخورده
ایزخورده ایسم ایته روستا ایسه جه ناتل کنار علیا دهستان ، نورشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
قصابمحله
قصابمحله ایسم ایته جی روستاهان لیالستان دهستان ، لاجان شهرستان مرکزی بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
سیاه ورود
سیاه رود ایسم ایته جی روستاهان آلیان دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
توول خؤنی
ای کو بولندی2235 متر ایسه ، ای کو  لاجانه شهرستؤن ، دیلمؤنه  ِ  بخش  ، پیر کو  ِ  دیهستؤنه مئن هننأ.
ملاكلا
ملاکلا ایسم ایته روستا ایسه جه کیاکلا دهستان قائمشهر شهرستان بخش کیاکلا جه اوستان مازندران شومال ایران مین.
توول خؤنی
کو سو کلسیا افتؤزردی( شمال غربی )- نسا  خورتاب( جنوب شرقی )ایسه و اینه مختصات   ´07 ° 50   طول جوغرافی و ´48 °37  عرض جوغرافی ایسه.
ملاكلا
ملاکلا ایسم ایته روستا ایسه جه هرازپی شمالی دهستان ، محمودآبادشهرستان سرخرود بخش جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
ملاکلا ایسم ایته روستا ایسه جه لاویج دهستان ، نورشهرستان چمستان بخش جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
ملاکلا ایسم ایته روستا ایسه جه بلده کجور دهستان ، نوشهرشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
مهربن
مهربن ایسم ایته جی روستاهان توتکی دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران. ای روستا اشکجانپهلو همسایه هیسته...
مدرس
ایته شهره، هندˇ مئن.
شهید رجایی موزه
آدرس : تئران -ميدان شهدا، شهيد آقاجانلو خيابان ، ميرزايی كوچه left|thumb|
شهيد رجايی خانه جی سال 1343 تا حدود 17 سال احمد رجايی محل سكونت بو. سپس جی سال 1373 با همت بنياد شهيد و ميراث فرهنگی سازمان آثار ملی رديف و يادمانی واسی حفظ خاطرات اون معلم شهيد دربومو. قديمی خانه و به صورت اندرونی بيرونی‌، 254 مترمربع و با زير زمين دو طبقه ایسه. زيرزمين به شكل بسيار قديمی و با طاقان آجوری محل حمام‌، آب انبار و طباخ خانه ایسه. آشپزخانه با هو وسايل طباخی و به هو شكل باخی بمانسته. اتاق خواب هم شامل كردی و پشتیان معروف شهيد رجايی ایسه.پذيرايی مئن كه درست آشپزخانه و اتاق خواب مقابل قرار داره، ميز و صندلی كار و هتویی شخصی وسايل ، شهيد رجايی‌ كیتاب‌خانه دست‌ساز ، اونه آينه معروف كه ایته قطعه‌ جی شيشه اتوبوس بو، صندوقچه‌، ويترين‌،شخصی يادداشتان ‌، كمد لباسان و دندان مصنوعی كه باعث شناسايی شهيد ببوسته ، قرار دارده. هتویی آثار هونری اهدا ببوسته به موزه و بخشانی جی شهيد رجايی زندگی نامه قابان مئن  به چشم خوره.
جیر نیویس
تهران موزه هان
پستک
پستک ایسم ایته از روستاهان پیربازار دهستان رشت شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
بوپال
ایته شهره، هندˇ مئن.
آسيا
آسیا، یکته قاره ایسسه کي باخي دۊنیا قاره‌ئن ٚ جي قديمي‌تر ؤ پيله‌تره ؤ این ٚ هنه‌شرأ ني ۴۳،۴ ميليۊن کيلۊمتر مربع ايسسه. آسيا باني اۊرۊپا، کسن ٚ همره اۊراسيا خۊشکي-أ چاکۊنن.
پيله‌ترين آسيا كشور چين ايسه ؤ ۹,۵۹۶,۰۰۰ كيلۊمتر مربع ني مساحت دأره.
پيله آسيا كشوران
قزاقستان ۲/۷۱۷/۳۰۰
عربستان سعودي ۲/۲۴۰/۰۰۰
اندونزي ۱/۹۱۹/۴۳۳
ايران ۱/۶۴۸/۱۹۵
انارجار
انارجار ایسم ایته روستا ایسه جه ناتل کنار علیا دهستان ، نورشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
آسيا
پيله آسيا كشوران
مغولستان ۱/۵۶۵/۰۰۰
پيله درياچين
كاسپين ۴۲۴/۲۰۰
آرال ۶۵/۵۰۰
بايكال ۳۰/۵۰۰
بالخاش ۱۷/۴۰۰
پيله جزايرن
گينه نو (پاپوا-اندونزي) ۸۰۸/۵۱۰ كيلومتر مربع
برنيو (اندونزي-مالزي) ۷۵۷/۰۵۰
هونشو (ژاپن) ۲۳۰/۴۵۵
سلبس (اندونزي) ۱۸۹/۰۴۰
جاوه (اندونزي) ۱۳۴/۰۴۵
لوزون (فيليپين) ۱۰۴/۶۹۰
بيجاربنه پايين
بیجاربنه پائین ایسم ایته جی روستاهان لیالستان دهستان ، لاجان شهرستان مرکزی بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شهرستان بستان ‌آباد
بستان آباد شهرستان ایته جه شهرستانان اوستان آذربایجان شرقی ایسه. ایران مین که اونه مرکز هم شهر بستان آباد ایسه.
پايين دسته ركن كلا
پایین دسته رکن کلا ایسم ایته روستا ایسه جه کیاکلا دهستان قائمشهر شهرستان بخش کیاکلا جه اوستان مازندران شومال ایران مین
سیاهرودکنار
سیاهرودکنار ایسم ایته از روستاهان پیربازار دهستان رشت شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
كتله
کتله ایسم ایته جی روستاهان رحمت آباد دهستان، رودبار شهرستان بخش رحمت آباد و بلوکات ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
آبگینه موزه
left|thumb|آبگینه موزه
موزه آبگينه ساختمان خودش تانه واسیه علاقه‌مندان خیلی دئنی  ببه. ا ساختمان موتعلق به قوام‌السلطنه‌، احمد شاه قاجار وزير ، بو. ا ساختمان دو طبقه مئن و با پنج تا تالار چاگوده ببوسته. تالار يك و دو طبقیه اول مئن و تالاران بعدی طبقیه بوجوری مئن قرار دارده.تالار شماریه دو (بلور) مئن قديميی ترين شيشان و لولان شيشه‌ای و سوفالان قرار بیگیفتده. طراح موزه ويترينان ایته موهندس اتريشی به ایسم هانس هولاين ایسه.بنا تزيينان شامل منبت كاری چهارچوب دران و پیللان ایسه و نما آجر كاری كه  ۵۰ نوع‌ ایسه.
بعدش‌، به ترتيب افغانستان‌ سفارت ، بازرگانی بانك و سال ۱۳۵۵ مئن با موهندسان ايرانی و اتريشی همكاری اونه تغييرات شوروع ببو.
جیر نویس
تهران موزه هان
کیتاب اول
ا لیه
ای کو بولندی۳۱۰۶ متر ایسه ، ای کو رودسر شهرستؤن ، رحیم آباد  ِ بخش ،  اِشکور سفلی  ِ   دیهستؤنه مئن هننأ.
کو سو کلسیا افتؤزردی( شمال غربی )- نسا  خورتاب( جنوب شرقی )ایسه و اینه مختصات   ´۱۹ ° ۵۰   طول جوغرافی و ´۵۰ °۳۷  عرض جوغرافی ایسه.
آرميتا عباسي
آرمیتا عباسي ايته گيلاني أورنا کؤر ايسه کي ۱۳۸۰ شمسي سال ٚ مئن رشت ٚ دۊرۊن دۊنیا بأمؤ ؤ ألبۊرز ٚ کرج ٚ مئن زيوستي. ايران ٚ ۱۴۰۱ اعتراضان ٚ مئن، ايسلامي جؤمۊري أمنيتي مأمۊران اۊن-أ بيگيتد ؤ بؤبؤردئد. اۊن ايته هفته شکنجه ؤ جنسي تجاوز ٚ پسي، کرج ٚ ايمام علي ناخۊشخانه-یأ منتقل-أ بؤسته ؤ چن ساعت ٚ پسي وختي اۊن ٚ خانواده واخابدأر بۊبؤستد کي اۊشان ٚ زای اۊیه ايسا ؤ بۊشؤد کي اۊن-أ بيديند دۊواره مأمۊران اۊن-أ بۊدۊزانئد ؤ خۊشان ٚ أمرأ بؤبؤردئد. عباسي-أ ۱۸ بهمن ۱۴۰۱ مئن أزا بۊگۊدئد.
دسگيري
۲۶ مهر ۱۴۰۱، ايسلامي جؤمۊري اطلاعات ٚ مأمۊران، آرميتا عباسي-أ بؤبؤردئد کرج ٚ ايمام علي ناخۊشخانه مئن بستري بۊگۊدئد.
أحدي کي هۊ ناخۊشخانه مئن کار کۊنه، گه اۊ زمات کي آرميتا-یأ معاینه گۊدن دۊبۊد، بفأمستد کي اۊن داخلي خۊنفيوي دأره ؤ متعدد جنسي تجاوزان ٚ وأسی اۊن ٚ مۊت ؤ واژن فؤرسفته. ولي مأمۊران اصرار گۊديد کي وا پجشکي نامه مئن بينيوشته ببه تجاوزان دسگيري قبل ٚ شينه.
ناخۊشخانه جه اۊن ٚ خانواده أمرأ تماس بيگيتد ؤ اۊن ٚ خانواده بۊگۊتد ۸ رۊج به کي خۊشان ٚ کؤر ٚ جه خور نأرده. خانواده رسئن ٚ پيش، مأمۊران عباسي-أ ناخۊشخانه جه خارج-أ گۊدئد ؤ ايته نامألۊم ٚ جيگا بؤبؤردئد.
گوراندان
گوراندان ایسم ایته جی روستاهان لیالستان دهستان ، لاجان شهرستان مرکزی بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
بازار
ساغریسازان
پیرسرا
رشت میدان
پوردسر بازار
آستانه بازار
ماهی کوچه
عباسکوه
عباسکوه ایسم ایته جی روستاهان آلیان دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شیر پُشته
ای کو بولندی3022 متر ایسه ، رودسر شهرستؤن ، رحیم آباد  ِ بخش ، اِشکور سفلی  ِ  دیهستؤنه مئن هننأ.
کو سو نسا خورتاب ( جنوب شرقی)–  کلسیا  افتؤزردی (  شمال غربی) ایسه ، و اینه مختصات   ´19 ° 50  طول جوغرافی و ´51 ° 36  عرض جوغرافی ایسه.
قشلاق جيتو روستا
روستای قشلاق جیتو یکی از روستاهای شهرستان ورامین در استان تهران می باشد که در فاصله پنج کیلومتری از شهر قرچک قرار دارد
رباط کریم
left|thumb|تئران نقشه
left|thumb|رباط کریم
کشوری تقسیمان
شهر: سلطان اباد
شهرها: گلستان، صالح آباد و نصیرآباد
شهر: نسیم‌شهر شهرك:قلعه مير
حمام
حمام گلشن
حمام پیرسرا
حمام ساغریسازان
برجی خيل
برجی خیل ایسم ایته روستا ایسه جه کیاکلا دهستان قائمشهر شهرستان بخش کیاکلا جه اوستان مازندران شومال ایران مین
كلين خونی
کلین خونی ایسم ایته روستا ایسه جه ناتل کنار علیا دهستان ، نورشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
نطفرود
تطف رود ایسم ایته جی روستاهان آلیان دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
سوتگوابر
سوتگوابر ایسم ایته جی روستاهان توتکی دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شهرستان بناب
بناب شهرستان ایته جه شهرستانان اوستان آذربایجان شرقی ایسه. ایران مین که اونه مرکز هم شهر بناب ایسه.
کیشوری تقسیمان
شهرها: بناب
نوبيجار
نوبیجار ایسم ایته جی روستاهان لیالستان دهستان ، لاجان شهرستان مرکزی بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
متعلق محله نوبيجار
متعلق محله نوبیجار ایسم ایته جی روستاهان لیالستان دهستان ، لاجان شهرستان مرکزی بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
كرف پشته تازه اباد
کرف پشته تازه اباد ایسم ایته جی روستاهان توتکی دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
علویان
علویان روستا ایسم ایته از روستاهان پیربازار دهستان رشت شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شیر در ِ
ای کو بولندی437 متر ایسه ، ای کو رودسر شهرستؤن ، املش ِ بخش ، املش جنوبی  ِ  دیهستؤنه ِ مئن هننأ.
کو سو شرقی- غربی ایسه  و اینه مختصات   ´12 ° 50  طول جوغرافی و ´03 ° 37  عرض جوغرافی ایسه.
کیش دره
کیش دره ایسم ایته جی روستاهان آلیان دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
آبکار موزه
left|thumb|
آبكار موزه ساختمان ایته جی ساختمانان نه چندان قديمی كاخ سعد آباد مجموعه ایسه. ا بنا قبل اینقلاب به ليلا پهلوی كاخ معروف بو.سال ۱۳۷۳ مئن ا بنا به مينياتور آبكار موزه تبديل ببو. واسیه موزه شكل گیفتن ، زير نظر سازمان ميراث فرهنگی كشور معماران ، ایپچی تغييری اونه فضای داخلی مئن صورت بیگیفته و اتاقان به موزه تالاران تبديل ببو.
مينياتور آبكار موزه ساختمان ، ا مجموعه مئن ،جايی قرار بیگیفته كه چند تا موزه اونه همچون ایته نگین در بر بیگیفتده .ضلع شمالی مئن نظامی موزه ، ضلع جنوبی مئن بهزاد موزه ، ضلع شرقی جا فضای سبز و اونه غرب و جنوب غربی مئن ملت موزهكاخ قرار بیگیفته. بنا محوطه ميدان مئن گاه با فضای ويشتری ديده به. ایته حوض دايره ای شكل با فواران زيبا به سبك قاجار دوره و چند تا باغچه آنا تزيين بوگوده.
جیر نویس
تهران موزه هان
راوی
میرااث فرهنگی سازمان
رده :تارئخ
فیض اباد
فیض اباد ایسم ایته از روستاهان پیربازار دهستان رشت شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
نجاركلاجديد
نجارکلاجدید ایسم ایته روستا ایسه جه کیاکلا دهستان قائمشهر شهرستان بخش کیاکلا جه اوستان مازندران شومال ایران مین
دارجار
دارجار ایسم ایته روستا ایسه جه ناتل کنار علیا دهستان ، نورشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
پکن
ایته شهره، چینˇ مئن. ای شهر، چینˇ پایتخته.
جرگه:چین جرگه:سیاسی جوغرافی جرگه:شهر جرگه:چینˇ شهرؤن جرگه:آسیا شهرؤن جرگه:ناقص مقاله‌ئن
سپهرپشت
سپهرپشت ایسم ایته جی روستاهان لیالستان دهستان ، لاجان شهرستان مرکزی بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شیر قلعه
ای کو بولندی1190 متر ایسه ، ای کو لاجانه شهرستؤن ، مرکزی ِ  بخش ،  توتکی  ِ دیهستؤنه مئن هننأ.
کو سو کلسیا خورتاب (شمال شرقی)– نسا افتؤزردی (جنوب غربی) ایسه  و اینه مختصات   ´50 ° 49  طول جوغرافی و ´01 ° 37  عرض جوغرافی ایسه.
کلسيايي خۊراسان ٚ اۊستان
کلسيايي خۊراسان ايته جه ايران ٚ اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز بۊجنۊرد ايسه ؤ کلسيا جه تۊرکمنستان، خۊرتاو ٚ جه رضوي خۊراسان ٚ اۊستان، نسا جه رضوي خۊراسان ؤ سمنان ٚ اۊستانان ؤ خۊرخۊس ٚ جه گۊلستان ٚ اۊستان-أ فأرسه. تا ۱۳۸۳ سال، ايران ٚ کيشوري تخسيمان ٚ مئن أ اۊستان رضوي خۊراسان ؤ نسايي خۊراسان ٚ أمرأ ايجايي ايته اۊستان بۊد کي اۊن ٚ نام خۊراسان ٚ اۊستان بۊ ولي بأزۊن ايته مصوبه أمرأ اۊ اۊستان سۊته اۊستان ٚ مئن تخسيم بۊبؤسته. أ اۊستان ٚ پيلئکي ۲۸,۴۳۴ کيلۊمتر مربع ايسه ؤ ايران ٚ ۱۵اؤمي پيله اۊستان ايسه. براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، أ اۊستان ٚ جمعيت ۸۶۳,۰۹۲ نفر بۊ.
left|thumb|کلسيايي خۊراسان ٚ اۊستان
پلنگدره
پلنگدره ایسم ایته جی روستاهان آلیان دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
جورده
جورده ایسم ایته از روستاهان پیربازار دهستان رشت شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
چين
250px|thumb چین کشوری آسیایی ايسه با ۹٬۵۹۶٬۰۰۰ کیلومتر مربع، که پیلیکی میان چارؤمي کشور دنیا به حساب ایه. أ کشور هتویی با جمعیتی بیش از یک میلیاردو دویست میلیون نفر، پر جمعیت ترین کشور دنیا هم ایسه. هانویسی همسایه های زیادی هم داره : روسیه، مغولستان، هند، نپال، بوتان، برمه، لائوس، ویتنام، پاکستان، افغانستان و کره شمالی
تقریبا نود و سه درصد نژاد مردم چین نژاد هان ، یک و نیم درصد نژاد شانگ ، نیم درصد نژاد هوی و بقه هم نژادهای دیگر تشکیل دهیدی.
بیشتر مردم چین بی دینیدی ولی تعدادزیادی از اوشان تحت تعلیم بودا و کونفوسیوس ایسیدی. معروفترین شهران چین ایته پکن که پایتخت چینه ایته شانگهای ، چونگ کونگ و کانتون ایسه. چین از لحاظ زمینو تنوع اب و خاک کشور ایسه بسیار غنی همراه با منابع زیرزمینیه فراوان. از نظر تاریخی هم کشور چین ایته کشور ایسه با قدمت تاریخیه خیلی طولانی و تمدنی هم که داره ماله خیلی زمانها پیشه. قدیمی ترین حکومت چین هم حکومت خاندان شانگ ایسه که 1523 سال قبل از میلاد تشکیل ببسته.
دیوار بزرگ چین که بسیار معروفه و از بناهایی ایسه که بسیار اعجاب انگیز ایسه در زمان امپراطوری اول چین ساخته ببسته.
سال 1279 میلادی میان، بالاخره مغولان مقاومت مردم چینه در هم بشکنیید و وارد کشور چین ببستید. ان اولین باری بو که کشور چین سلطه خارجینا ویرجا قرار بیگیفته بو. جنگ جهانی دوم میان هم ژاپن به چین حمله بوگود و بعضی از قسمتان اونه اشغال بوگود که معروف بو به منچوری.
آخره سر سال 1949 میان، چین خو استقلال کامله بدست باورد و الان هم کشور قدرتمندی ایسه کشورانا میان.
سینه خؤنی
ای کو بولندی2005 متر ایسه ، ای کو روبار ِ شهرستؤن ، مرکزی   ِ بخش ، کلشتر ِ  دیهستؤنه مئن هننأ.
کو سو کلسیا افتؤزردی( شمال غربی )- نسا  خورتاب( جنوب شرقی )ایسه و اینه مختصات   ´20 ° 49   طول جوغرافی و ´49 °36  عرض جوغرافی ایسه.
ارويج كلا
ارویج کلا ایسم ایته روستا ایسه جه ناتل کنار علیا دهستان ، نورشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
گلپر
یه جور گیاه ایسه که اسپیلی مین ویشتر رویش کونه
كوچكده
کوچکده ایسم ایته جی روستاهان لیالستان دهستان ، لاجان شهرستان مرکزی بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
دينه سرركن كلا
دینه سررکن کلا ایسم ایته روستا ایسه جه کیاکلا دهستان قائمشهر شهرستان بخش کیاکلا جه اوستان مازندران شومال ایران مین
كرف پشته گالشی
کرف پشته گالشی ایسم ایته جی روستاهان توتکی دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
سی سرا کول
ای کو بولندی1650 متر ایسه ، [لنگرود]  ِ  شهرستؤن ، مرکزی  ِ  بخش ، لات لیل   ِ دیهستؤنه مئن هننأ.
اگری بوجاق
اگری بوجاق ایسمه ایته روستا ایسه لیسار دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
سی سرا کول
کو سو کلسیا  (  شمالی) - نسا  ( جنوبی)ایسه  و اینه مختصات   ´02 ° 50  طول جوغرافی و ´58 ° 36  عرض جوغرافی ایسه.
اگری بوجاق
جرگه:تالش ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
سياهگوراب بالا
سیاهگوراب بالا ایسم ایته جی روستاهان لیالستان دهستان ، لاجان شهرستان مرکزی بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
ناتل
ناتل ایسم ایته روستا ایسه جه ناتل کنار علیا دهستان ، نورشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
جيرده (فؤمن)
جیرده ایسم ایته جی روستاهان آلیان دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
تیمورکوه
تیمورکوه ایسم ایته جی روستاهان آلیان دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
سياه جعفر
سیاه جعفر ایسمه ایته روستا ایسه لیسار دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
كرف پشته
کرف پشته ایسم ایته جی روستاهان توتکی دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
ابراهیم حشمت
دؤکتؤر حشمت الاطباء طالقانی (دؤکتؤر حشمت طالقانی) يک‌ته پزشک بو لاجؤنˇ مئن و یک‌ته جه میرزا کوچی خانˇ صمیمی رفئقؤن. جنگلˇ نهضتˇ مئنأ نی میرزا همأ همکاری بوده. حشمتˇ پئرˇ نام عباسقلی بو و طالقانˇ شهراسرˇ مئن به دونیا بمأ.
دؤکتؤر حشمت، آلیانسˇ مدرسه مئن درس بخؤنده و بازون دارالفنونˇ جی پزشکی هیته.
اتحاد اسلامˇ هیأت که جنگلˇ نهضته رهبری فکری گود، دؤکتؤر حشمته بنأ لاجؤنˇ حوکومت‌ئبه.
دؤکتؤر حشمتˇ کارؤن
یکی از دؤکتؤر حشمتˇ پیلˇ کارؤن ای بو که یک‌ته 40 کیلومتری کانال چاگوده که بازون اینˇ اسم ببؤ: حشمت رود. ای روخؤنه که دؤکتؤر حشمتˇ ابتکار و طرراحی و مردومˇ همراهی همأ بساته ببؤ، باعث ببؤ که سفیدرود و شیمرودˇ روخؤنه‌ٰئنˇ مئنˇ زمینؤن، خوشایی جی نجات پیدا بکونن و او منطقه کشاورزی رونق بگیری.
دؤکتؤر حشمتˇ مردن
او زمت که قاجارˇ دربار و خارجی‌ئنˇ دخشار (فشار) زیادأ بؤ و از طرفی دولت جنگلی‌ئنه قسم بدأ کی اگه خودشؤنه تسلیم بکونن، اوشؤنˇ همأ کاری ندأنن، دؤکتؤر حشمتأ نی با خو نفرات میرزا کوچی خانˇ همأ خوداحافظی بوده و دولته تسلیم ببؤ.
امما دولت خو وعده و قسمه وفا نوده و حشمت و اینˇ سربازؤنه تودأ زندؤن و مؤحتشمˇ باغˇ مئن یک‌ته فرمایشی دادگا تشکیل ببؤ. در حالی که هو روزؤن، دؤکتؤر حشمت زندؤنˇ مئن شکنجه جیر دبو و سرآخر، ۱۴۹۲، سیا ما ۱۵، رشتˇ کارگزاری قوروقˇ مئن، دؤکتؤر حشمته دار بزئن و اینˇ تنه چلله‌خانه مسجدˇ صحنˇ مئن دفنأ گودن.
میرزا کوچی خان دستور بدأ بو که جنگلی‌ئن حق ندأنن ایرانی قزاقؤنˇ طرف تیر شللیک بکونن. در حالی که قزاقؤن بمأ بؤن جنگلی‌ئنˇ سرکوب‌ئبه.
ای دستور، میرزا وطن‌پرستی احساساتˇ واسی بو کی البته باعث ببؤ کی جنگلی‌ئنˇ مئن اختلاف دککی و تلفات (چی جسمی و چی روحی) بدن. هی وضعیتˇ مئن بو کی دؤکتؤر حشمت و اینˇ یاورؤن، تونکابونˇ قلعه گردنˇ مئن تسلیمأ بؤن.
سربس
جرگه:لایجؤن ٚ پیله کسؤن جرگه:لایجؤن
سوخته لوله
سوخته لوله ایسم ایته از روستاهان پیربازار دهستان رشت شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
انگولور
انگولور ایسم ایته جی روستاهان توتکی دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
رشت ٚ مۊزه
موزه شهر رشت left|thumb|رشت موزه با قدمتی حدود صد سال و در زمینی به وسعت 700 متر مربه و اونه زیر بنا 560متر مربع ئیسه قبلنان خانه میرزا حسین خان کسمائی آزادیخواه، شاعر و روزنامه نگار معروف و از رجال دوره مشروطیت و نهضت جنگل بو.
ا موزه از دو بخش تشکیل ببوسته ئیته بخش مردوم شناسیه که درباره هنر و شوغل با کمک گرفتن از اشیا و مجسمه ها و هتویی پوشاک سنتی اوستان - اداب و رسوم و نوع زندگی بومی مردوم استان ئیسه. در بخش باستان شناسی توسط ئیته گور بازسازی ببوسته در مورد قبرا گودن توضیه دهه.در ا بخش ویترینهایی نهه که اوشانه میئن اشیای زیادی نها که در هنگام کاوش پیدا ببوسته
موزه رشت ( تأسیس در سال 1349 ) در خیابان طالقانی ـ روبروی زایشگاه دوکتور فامیلی نها.درحال حاضر سه تا موزه رشت ، میراث روستایی در سراوان و چای در لاهیجان به عنوان موزه‌های تحت نظارت سازمان میراث فرهنگی ئیسئده.
لوبیا سبز
لوبیا سبز
لوبیا سبز از انواع لوبیاهای امریکای جنوبی ئیسه – لوبیا سبز حدود7000 سال پیش تو کشور پرو قبرانه مین پیدا بسته. بعضی از نوشتان ئتو نشان ده که حدود 5000 سال قبل از میلاد مسیح لوبیا داخل قارهایی در کشور مکزیک یافت بستی. لوبیا در قرن شانزدهم توسط اسپانیائیها و پرتغالی ها بمو اروپا میئن و از اویه به افریقا و جاهای دیگه بشو.
لوبیا گیاهی ئیسه یک ساله ایته ریشیه اصلی داره و ریشه های فرعی هم زیاد داره.
كيارود
کیارود ایسم ایته جی روستاهان توتکی دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
لوبیا سبز
از نظر درازی لوبیا بوته به دو دسته تقسیم به ، ایته دسته بالا روندیه درازیه بوته در دستیه بالا رونده ممکنه به یک و نیم یا دو متر هم فرسه ، دسته دوم هم غیر بالا روندیه که در اصطلاح مردمی پاکوتا نام داره ، که اونه درازا معمولا از چهل پنجا سانت بیشتر نبه.
معمولا سطح زیر کشت لوبیایه بالا رونده خیلی بیشتر از لوبیایه پاکوتاهه ولی امروزه روز انه واسی که لوبیای پاکوتا دارای انواع مختلفی ایسه و به وسیله ماشین های میکانیکی راحت تر قابل برداشته و هنه وسی هزینه برداشت اون هم کمتره بیشتر مورد توجه قرار بیگیفته.
خجکه
خجکه ایسم ایته جی روستاهان آلیان دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
لوبیا سبز
روهمرفته الان در دنیا حدود چند صد نوع لوبیا در دنیا کشت به که از نظر عادت رشدرنگ گل اندازه گل شکل و اونه دانه رنگ و غیره قابل شناسائیده و اوشانه دسته بندی کونیدی. لوبیا سبز جزو گیاهان فصل گرم محسوب به و نسبت به سرما کاملا حساس ئیسه.
حرارت مناسب برای رشد لوبیا بین 15 تا 30 درجه ئیسه و تخم لوبیا شیش روزه میئن جوانه زنه.
زكی اباد
زکی اباد ایسم ایته روستا ایسه جه ناتل کنار علیا دهستان ، نورشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
لوبیا سبز
لوبیا سبز هر خاکی میئن رشد کونه ولی بهترین خاک برای رشد لوبیا خاک رس یا ریگی ئیسه لوبیا سبز در فصل بهار کاشت به زمانی که حرارت خاک بین 12 تا 16 درجه ئیسه.
پهناجی
پهناجی ایسم ایته روستا ایسه جه کیاکلا دهستان قائمشهر شهرستان بخش کیاکلا جه اوستان مازندران شومال ایران مین
لوبیا سبز
اهمیت غذاییه لوبیا سبز
دارایه مقدار زیادی پروتئینه مقدار اون در لوبیا خشک حدود 022/0 ئیسه لوبیا از نظر پروتئین تانه کاملا با گوشت رقابت بکونه به قول معروف لوبیا گوشته فقیرانه.
لوبیا سبز دارای ویتامین دسته آ ، بی و سی ئیسه
سياهگوراب پايين
سیاهگوراب پائین ایسم ایته جی روستاهان لیالستان دهستان ، لاجان شهرستان مرکزی بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
بلسكله سيد ابوالقاسم
بلسکه سید ابوالقاسم ایسم ایته جی روستاهان نوشر دهستان ،رشت شهرستان خشکبیجار بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
بیرون پیوندان
آماری ایطلاعاتان خشکبیجار شین
سیستان کو
کو سو شرقی- غربی ایسه  و اینه مختصات   ´46 ° 49  طول جوغرافی و ´57 ° 36  عرض جوغرافی ایسه.
نمازی محله
نمازی محله ایسمه ایته روستا ایسه لیسار دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
نجم اباد
نجم اباد ایسمه ایته روستا ایسه املش شمالی دهستان مئن ، املش شهرستان جی اوستان گیلان.
سی سرا
ای کو بولندی ۹۱۸ متر ایسه، ای کو رودسر ِ شهرستؤن، رحیم آباد ِ بخش، رحیم آباد ِ دیهستؤنه مئن هننأ.
کو سو کلسیا افتؤزردی ( شمال غربی )- نسا  خورتاب ( جنوب شرقی )ایسه و اینه مختصات ´23 ° 50 طول جوغرافی و ´58 °36 عرض جوغرافی ایسه.
کلتاسر
کلتاسر ایسم ایته جی روستاهان آلیان دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
کلاچ
كلاچ يته پرنده ئيسه ملجأ كانه خؤنيواده جي. اونه پوستِ رنگ سيا ئيسه و اونه نوك دراز و سيفته. همه چي خوره و بيشتر كوچي حشره كانه خوره.
با ایجازه ایتا گیلکی شعرم خوایم جه خودم اَیا بینویسم که کلاچ ایسمم اونه دورون دره.
کلاچ خواندان دره باحیرص وباجوش
ولی بولبول ایسا خاموشه خاموش
عجب  دوره  زمانه ای   ببوسته
کلاچه قاقارا بولبول دهه گوش !
سیا بُن
ای کو بولندی1000 متر ایسه ، ای کو روبار ِ شهرستؤن ، رحمت آباد -  بلوکات  ِ  بخش ، بلوکات ِ    دیهستؤنه  مئن هننأ.
کو سو کلسیا خورتاب (شمال شرقی)– نسا افتؤزردی (جنوب غربی) ایسه  و اینه مختصات   ´42 ° 49  طول جوغرافی و ´56 ° 36 عرض جوغرافی ایسه.
شهرستان تبریز
کیشوری تقسیمان
شهران: باسمنج، تبریز و سردرود
شهر: خسروشهر
جیر نیویس
عکسان
الكی صحرا
الکی صحرا ایسم ایته جی روستاهان لیالستان دهستان ، لاجان شهرستان مرکزی بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
واتاشن
واتاشن ایسم ایته روستا ایسه جه ناتل کنار علیا دهستان ، نورشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
سیا سرد
سیا سَرَد (به فارسی:توکای سیاه) یِته پرنده هیسه که گیلانˇ مئن و در قاره های اروپا، آسیا و شمال آفریقا مئن یافت بونه.
آرایه شناسی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پرندگان
تیره: توکائیان
سرده: توکا
اميربيگلو
امیربیگلو ایسمه ایته روستا ایسه لیسار دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
چار فريضه دهستان
چهار فریضه دهستان روستاهان
سربس
جرگه:گيلان ٚ دهستانان جرگه:أنزلي شأرستان ٚ دهستانان
موسی کوه
موسی کوه ایسم ایته جی روستاهان آلیان دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.