cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ابوالقاسم نزهت سرشت
نزهت سرشت، خو تحصیلات مقدماتی رشت مِئن بخوانده. اون میثل همه‌ی هنرمندان جِه زاکی استعداد شعر نیویشتن داشتی. اون وقتی کی کلاس دوم دبستان بو، شعر زاکانه ای نیویسه ولی به جای اَن کی تشویق بِبه، اونه تنبیه کونیدی. سال ۱۳۲۲، تئاتر "گیلان" رشت مِئنی دِکورسازی گودی. بعد از این کی در صدا و سیمای گیلان استخدام بوبُسته، چندین ترانه محلی بِساخته و اجرا بوگوده.
بعد از این کی به تماشا خانه گیلان ورود پیدا بوگوده به عنوان پیش پرده خوان که ایته از بَخشان هونری بو، شروع به ترانه سرایی بوگوده. سال ۱۳۴۸ مِئنی به عنوان دکورساز به صدا و سیمای تئران و سپس صدا و سیمای گیلان روی باوَرده و پور زمات نوبُسته کی مجدداً ترانه سرایی بوگوده. نزهت سرشت جَه، ۱۰۰ ترانه بومی محلی به یادگار بِمانِسته.
نزهت سرشت شعران، در مجموعه "فراق یار" کی تماماً بر گرفته جِه اونه زندگی شخصی ایسه.
ابوالقاسم نزهت سرشت، سرانجام ۱۳ بهمن سال ۱۳۹۳ مِئنی در سن ۹۲ سالگی، از دونیا بوشو. و اونه پیکر در قطعه هنرمندان به خاک سپرده بوبُسته.
رده : هونر
سفيدرود
سفید رود ایسم ایته جی روستاهان كلشتر دهستان ، رودبار شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
کَندال
ای کو بولندی2319 متر ایسه ، ای کو روبار ِ  شهرستؤن ، امارلو  ِ بخش  ، خورگام  دیهستؤنه  مئن هننأ.
کو سو کلسیا خورتاب (شمال شرقی)– نسا افتؤزردی (جنوب غربی) ایسه  و اینه مختصات   ´38 ° 49  طول جوغرافی و ´43 °36عرض جوغرافی ایسه.
زؤحل
thumb|250px|وسط
زؤحل (نماد: ) خۊري منظۊمه دۊوؤمي پيله سىاره مۊشتري پسي ؤ خۊري منظۊمه شيشؤمي سىاره خۊر ٚ فاصله نظر ٚ جه ايسه. زؤحل ايته پيله گازي سىاره ايسه ؤ با أنکي أن ٚ حجم پۊر پيله ايسه ولي اۊن ٚ جرم زيمي ۹۵ ته جرم ٚ أندره. زؤحل زيمي اي هشتؤم ٚ چگالي-أ دأره کي آو ٚ چگالي جه ني کمتره. ايته کامل ٚ رۊج زؤحل ٚ دۊرۊن ۱۰ ساعت ؤ ۳۹ دئقه ؤ اۊن ٚ ايته سال زيمي ۲۹,۵ ته سال ٚ أندر طۊل کشه. زؤحل ٚ استوايي مدار ۲۷ درجه ايسه ؤ اۊن ٚ زاويه تغييرات خۊر ٚ نسبت، زيمي-أ مأنه ؤ زيمي مأنستن شأ چار فصل-أ اۊن ٚ مئن دئن. زؤحل ٚ جرم مۊشتري جرم ٚ مأنستن گاز ٚ جه ايسه ؤ ويشتر ني هيدرؤژن ٚ جه تشکيل بۊبؤسته ؤ ايبچه ني هليؤم ؤ متان اۊن ٚ دۊرۊن دره.
زيمي شو ٚ آسمان ٚ مئن، زؤحل خۊ پيله أبعاد ٚ وأسي تقريباً پۊر سۊ بيده به. زؤحل خۊ حلقه‌ئن ؤ قمران وأسي جلوه خاصي دأره ؤ معرۊف ايسه. زؤحل پۊر مۊشتري-أ مأنه ؤ اۊشان ٚ أصلي فرخ زؤحل ٚ حلقه‌ئن ايسه.
زؤحل ٚ باره
زؤحل ايبچه مۊشتري جه کۊچي‌تره ؤ اۊن ٚ جرم ني مۊشتري جه کمتر ايسه. زؤحل ٚ جرم زيمي ۹۵ ته جرم ٚ أندر ايسه. زؤحل خۊري منظۊمه جرمان ٚ مئن سوؤمي پيله جسم، جرم ؤ حجم ٚ نظر ٚ جه ايسه. زؤحل-أ گازي غۊل لقب بدأده، چؤن اۊن ٚ سطح ويشتر گاز ٚ جه تشکيل بۊبؤسته، ولي مۊمکن ايسه کي ايته جامد ٚ تۊشک بدأره. زؤحل ٚ ميانگين ٚ چگالي، باخي خۊري منظۊمه سیاره‌ئن ٚ نسبت، کمترين ايسه. أگر بتانيم زؤحل-أ ايته پيله دریا مئن تأوأديم زؤحل آو ٚ سر مانه ؤ بيجير نيشه. زۊحل ٚ دۊرۊني ترکيبان ايحتمالاً مۊشتري-أ مانه ؤ اۊن ٚ عناصر-أ ۷۴٪ هيدرؤژن، ۲۴٪ هليؤم ؤ ۲٪ سنگين ٚ عناصر حدس بزئده. أ ترکيب تقريبا خۊر ٚ ترکيبات-أ ني مأنه. تخمين بزئد کي زؤحل ايته کۊچي سنگين ٚ تۊشک، ۲۰ هيزار کيلۊمتر قؤطر ٚ أمرأ دأره کي اۊن ٚ جرم ني ۲۰Mφ معادل ايسه.
مدار
زؤحل ٚ فاصله خۊر جه ۹,۵۳۹ نؤجۊمي واحد-أ (هر ايته نؤجۊمي واحد ۱۵۰,۰۰۰,۰۰۰ کيلۊمتر ايسه) رسه ؤ اۊن ٚ مداري دؤر ۲۹,۵ سال ايسه ؤ ايته مدار ٚ دؤر گرده کي زيمي أمرأ ۲,۴۸ درجه زاويه ساجه. زؤحل ني مۊشتري مأنستن ايته پۊر أبر ٚ جو دأره. زوحل ٚ استوا، اۊن ٚ مداري صفحه أمرأ ۲۶ درجه ؤ ۴۵ دئقه زاويه دأره ؤ أن باعث به کي اۊن ٚ قؤطبان هر ۱۵ سال ايته وار زيمي سمت واگردئد. زؤحل چؤن پۊر خۊ دؤر گرده اۊن ٚ قؤطبان ايبچه پأخت ايسد ؤ أ سیاره ايته کامل ٚ کؤره نما-یأ نأره ؤ اۊن ٚ قؤطبي ؤ استوايي مداران ٚ شؤعاع ٚ نسبت ۱۰/۹ ايسه.
بندانگشتی|چپ|زؤحل ؤ [[خۊر ٚ فاصله ويشتر جه ۱,۴ ميليارد کيلۊمتر ايسه. زؤحل ٚ ايته کامل ٚ گردش خۊر ٚ دؤر ۱۰,۷۵۹ رۊج ىا ۲۹,۵ سال طۊل کشه]]
جو
زؤحل ٚ جو ٚ ساختار کمرقیش-أ مأنه کي استوا مؤوازات ايمتداد دأره ؤ مۊشتري-أ پۊر شبيه ايسه. زؤحل ٚ جو ٚ ترکيب ني مۊشتري أمرأ پۊر اشتراک دأره. تا هأسأ متان، آمۊنياک، اتان، فؤسفين، استيلن، متيل استيل، پرؤپان ؤ هيدرؤژن-أ بيافتد. زؤحل خارجي لايه ۹۶/۳٪ هيدرؤژن ؤ ۳/۲۵٪ هليؤم دأره. زؤحل ٚ أبران مۊشتري مأنستن نارنجي ؤ زرد ايسد ؤ زؤحل ٚ مئن چؤن اۊن ٚ دما کمتره، أبران اۊن ٚ جو ٚ مئن بيجيرتر جه مۊشتري قرار گيره.
زؤحل ٚ قمران
زؤحل ويشترين قمران-أ خۊري منظۊمه سیاره‌ئن ٚ مئن دأره. أ سیاره ۸۲ ته قمر دأره کي اۊشان جه ۵۳ ته معرۊف‌تر ايسد ؤ رسمي نام دأرده. تيتان ۵,۱۵۰ کيلۊمتر قؤطر ٚ أمرأ، زؤحل ٚ قمران ٚ مئن پيله‌ترين ايسه. رئا، ديؤنه، تتيس ؤ یاپتۊس ٚ قمران ٚ قؤطر ني ۱,۰۵۰ کيلۊمتر تا ۱,۵۳۰ کيلۊمتر ٚ بین ايسه. رئا قمر خؤره ايته سيوا حلقه‌اي سيستم ؤ أتمؤسفر دأره. باخي زؤحل ٚ قمران پۊر کۊچي‌تر ايسد ؤ ۳۴ ته جه اۊ قمران ٚ قؤطر، ۱۰ کيلۊمتر ٚ جه کمتر ايسه. ۱۴ ته دئه قمر ني دأره کي اۊشان ٚ قؤطر ۱۰ تا ۵۰ کيلۊمتر بین ايسه. زؤحل ٚ قمران نام-أ ويشتر یۊنانی کؤنه اؤسطۊره‌ئن ٚ جه بيگيتد. تيتان خۊري منظۊمه تنئا قمر ايسه کي أتمؤسفري دأره کي شيميايي کۊنۊشان اۊن ٚ مئن أنجام گيره ؤ هأتؤني تنئا قمري ايسه کي هيدرؤکربؤن ٚ دریاچه-أ دأره.
جانۊس ؤ اپميتيؤس دۊته جه زؤحل ٚ قمران ايسد کي ايته جالب ٚ خاصيت دأرده. أ قمران ٚ مدار پۊر مشابه ايسه ؤ هر چار سال اي وار اۊشان ٚ فاصله کم-أ به ؤ پۊر نيزيک بد. زماتي کي اۊشان ٚ نيزيک-أ بؤستن صۊرت گيره، جاذبه‌اي کي دأرده باعث به کي اۊشان ٚ گردستن ٚ مدار ٚ جا عوض-أ به.
ميماس ايته جه زؤحل ٚ کۊچي قمران ايسه کي ويليام هرشل ۱۷۸۹ ميلادي سال ٚ مئن اۊن-أ کشف بۊگۊده. أ قمر کي پۊر کۊچي دانه ايسه ؤ اۊن ٚ نما ايته پت ٚ خۊله بزه ديم-أ مانه، مرگ ٚ ستاره نام ٚ أمرأ معرۊفه ؤ شأ ايته پيله خۊله-یأ اۊن ٚ سطح ٚ سر دئن کي اۊن پأني ۱۳۰ کيلۊمتر ايسه ؤ احتمالا ايته آسماني جرم أ قمر ٚ مئن بکفته ؤ اۊن-أ ايجاد بۊگۊده.
زؤحل ٚ حلقه‌ئن
زؤحل ٚ حلقه‌ئن أ سیاره سطح ٚ جه ۱۱,۲۰۰ کيلۊمتر فاصله دأرده. أ حلقه‌ئن ٚ جنس ويشتر یئخ ؤ سنگ ؤ خاک ؤ خؤل ٚ جه ايسه ؤ اۊن ٚ ذرات ٚ أندازه ني پۊر متغیر ايسه. زؤحل ٚ حلقه‌ئن ٚ پأني ۲۸۰ هيزار کيلۊمتر-أ رسه ولي اۊشان ٚ ضخامت اي کيلۊمتر ٚ جه ويشتر نيه، هأن ٚ وأسي أگر زؤحل ٚ پألۊ جه اۊن-أ بيدينيم، اۊن ٚ حلقه‌ئن-أ نشأ کامل دئن ؤ ايته باريک ٚ خط فقط معلۊم ايسه. زؤحل ٚ حلقه‌ئن با أنکي ضخيم نيئد ولي پۊر پأن ايسد ؤ اي سري جه اۊن ٚ حلقه‌ئن ٚ پأني زيمي تا مانگ ٚ فاصله أندر ايسه. مۊشتري ؤ نيپتۊن ؤ اۊرانۊس ني حلقه دأرده ؤلي چؤن اۊشان ٚ حلقه تراکؤم گلف ايسه خؤب مألۊم نيئد ؤ زؤحل ٚ حلقه‌ئن-أ بئتر شأ دئن. دانشمندان حدس زنئده کي قديم ٚ زمات ايته قمر بۊشؤ زؤحل ٚ ورجه ؤ زؤحل ٚ جاذبه اۊن-أ متلاشي بۊگۊده ؤ زؤحل ٚ حلقه‌ئن-أ چأگۊده. زؤحل ٚ حلقه‌ئن سۊ-یأ پۊر واتاوانئده کي احتمالا اۊشان ٚ کم سني وأسي ايسه. زؤحل ٚ حلقه‌ئن-أ ترتيب ٚ مئن لاتين ٚ حرفان ٚ أمرأ نام بناده؛ ای، بي، سي، دي، اي، اف ؤ جي. أ حلقه‌ئن ٚ مئن سه ته شکاف نهأ؛ آنکه، کيلر ؤ مکسول ؤ ايته پيله شکاف کي اۊن ٚ نام کاسيني ايسه. گاليله أولي کس بۊ کي ۱۶۱۰ سال ٚ مئن زؤحل ٚ حلقه‌ئن ٚ نۊکته-یأ بفأمسته. گالیله أول فکر گۊدي کي أ حلقه جامد ايسه ؤ هأسأ ني ثابت بۊبؤسته کي اۊن ٚ جنس سنگ ؤ یئخ ٚ جه ايسه ؤ اي سري جه اۊن ٚ ذره‌ئن ايته اۊتۊل ؤ ايته خانه أندر ايسد. زؤحل ٚ جاذبه باعث به کي أ حلقه‌ئن هميشک ايته ثابت ٚ شکل ٚ مئن زؤحل ٚ دؤر بماند.
ولنيسپی
ولنیسپی ایسم ایته جی روستاهان توتکی دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
زؤحل
سربس
جرگه:خۊري منظۊمه
رحمت‌آباد ٚ دهستان
رحمت‌آباد دهستان روستاهان
جرگه:گيلان ٚ دهستانان جرگه:رۊبار ٚ شأرستان ٚ دهستانان
سمناكلا
سمناکلا ایسم ایته روستا ایسه جه تالارپی دهستان قائمشهر شهرستان بخش کیاکلا جه اوستان مازندران شومال ایران مین
تنازارود
تتازارود ایسم ایته جی روستاهان لیل دهستان ، لاجان شهرستان مرکزی بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
کلشتر
کلشتر ایسم ایته جی روستاهان كلشتر دهستان ، رودبار شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
بیجارپس
بیجارپس ایسم ایته از روستاهان دهستان حومه رشت شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
کوربیه سرا
ای کو بولندی1700 متر ایسه ، ای کو روبار ِ  شهرستؤن ، رحمت آباد -  بلوکات  ِ بخش ،  دشت ویل  ِ  دیهستؤنه مئن هننأ.
کو سو کلسیا  (  شمالی) - نسا  ( جنوبی)ایسه  و اینه مختصات   ´34 ° 49  طول جوغرافی و ´47 °36عرض جوغرافی ایسه.
كالج روستا
کالج ایسم ایته روستا ایسه جه میان بند دهستان ، نورشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
تازه ابادچاف
تازه اباد چاف ایسم ایته جی روستاهان بخش مرکزی دهستان ، لنگرود شهرستان ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
لاكاران
لاکاران ایسم ایته جی روستاهان توتکی دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
ملک خاتون
شيرين، شروين ِ دتر، کی معروف بو به سيده ملک خاتون، يه‌ته خوشنام و مقتدر زنأک بو تاريخ ِ مئن. اون علی بويه (فخرالدوله) زن بو. وختی اين ِ مردأک مينه، چون ايشؤن ِ ريکه سن و سال کم بو، چون ملک خاتون عدالت و کياست مئن معروف بو، حوکومته دستأ گينه (988 ميلادی). ابن سينا کی سلطان محمود غزنوی دس جی بوگروخته بو، ملک خاتون درباره پناه بئنه و چن زمات اويه آرامش امره زندگی کؤنه. حکايت کؤنن کی وختی سلطان محمود غزنوی، ايران ِ شهرؤنه، گيته دبو، چن‌دفا نی خاست کی ری‌ه بگيری. امّا هردفا ملک خاتون اونه مونصرفا گود. تا اين‌که آخرين بار، محمود جدّی تصميم بئيته کی حمله بکونی و يه‌ته نامه بنويشته ملک خاتون ره. ملک خاتون نی اونه اؤجا ايتؤ بدأ کی: تی کار، دو حال ِ جی بيرين نيه. يا تو جنگ مئن برنده بونی و يا مو. اگه تو ببوردی کی کاری نئودی و تی کار نيارزنه و همه گونن کی محمود ية‌ته زنأکه شکست بدأ! امّا اگه مو پيروز ببوم، تی ارناموس شونه و همه گونن کی محمود يه‌ته بيوه زنأک ِ جی دباخته! ملک خاتون ِ موردن پسی، اون ِ ريکه رستم (مجدالدوله) شاه بوبؤ و اون ِ زمات بو کی سلطان محمود غزنوی حمله بئوده ری و ری کيتابخانهٰ بسوجانه و دانشمندؤن و متفکرؤن ِ جی، صدته صدته بکوشته. ملک خاتون ِ آسؤنه (آرامگاه)، تهران ِ خاوران جاده مئن نأی کی الؤن معروفا بو به امامزاده سيده ملک خاتون.
گُرگان دشت
ای کو بولندی1610 متر ایسه ، ای کو روبار ِ  شهرستؤن ، امارلو ِ  بخش ، خورگام  ِ دیهستؤنه مئن هننأ.
ميشكاسر
میشکاسر ایسم ایته جی روستاهان لیل دهستان ، لاجان شهرستان مرکزی بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شهرستان آشتیان
آشتیان شهرستان ایته جه شهرستانان اوستان مرکزی ایسه.
گُرگان دشت
کو سو کلسیا خورتاب (شمال شرقی)– نسا افتؤزردی (جنوب غربی) ایسه  و اینه مختصات   ´42 ° 49  طول جوغرافی و ´49 °36عرض جوغرافی ایسه.
کیس
کیس او جعبه ای ایسه که کامپیوتر قطعان اونه مین جا بیگیفتیه. کیس به دو صورت کیس پا ایسای یا بوخوفته وجود داره. که نوع اولش بیشتر ایستفاده به و عمر ویشتری هم کونه.
گلبازو
گلبازو ایسم ایته جی روستاهان نوشر دهستان ،رشت شهرستان خشکبیجار بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شهرستان آشتیان
آشتيان 105 كيلومتری اراك شومال شرقی واقع ببسته.
آشتيان دارای ایته نقطیه شهری آشتيان و ایته بخش مركزی و 3 دهستان و 40 آبادی دارای سكنه ایسه. مساحت ا شهرستان 62/1460 كيلومتر مربع حدود 5 درصد جه مساحت اوستان ایسه.
کیشوری تقسیمان
بخش مرکزی
آشتیان سر شناسان
حاج مبرزا حسن آشتيانی ‌ عباس اقبال آشتيانی ‌صهبای آشتيانی هدايت آشتيانی اسماعيل آشتيانی
جورواجور
آشتیان آموزش و پرورش
منۊچهر زياري
بندانگشتی|منوچهر ٚ نٚقأشي مردۊم ؤ سپاهئن ٚ برأبر فلک‌المعالي ابۊمنصۊر منۊچهر بن ٚ قابۊس زياري، زيارئن ٚ پئنجۊمي کارکيا بؤ گه قمري هجري ۴۰۳ تا ۴۲۰ گۊرگان، طبرستان، قؤمس ؤ گيلان (پتشخوارگر یا کاسپين) ٚ سر حؤکۊمت گۊد‌. منۊچهر قابۊس ٚ وچه ؤ وشمگير ٚ نوٚوه بؤ، قابۊس گه خۊ قلمرؤ-يه دس ٚ جي هدأ بؤ چن‌سال سامانئن ٚ دربار ؤ خۊراسان ٚ مئن زيويش گۊد. منۊچهر اي دؤران ٚ مئن، زمتي مجدالدؤله ديلمي ارتش ٚ مئن هيسأ بؤ. قابۊس وختي گه بؤتۊنس هندئه حؤکۊمت ئبه وگردئه، منۊچهر-ه گيلان ٚ حاکم بؤگۊد. قابۊس خۊ عمر ٚ أواخر ٚ مئن بدگمؤن وکته بؤ يؤ چنته جه خۊ اطرافيان-ه بکۊشت. هين ٚ ره چنته جه سرداران قابۊس-ه قتل ئبه برسأنئن، ايمه منۊچهر-ه دأوت بؤدن تا حؤکۊمت-ه قبۊل بؤنه. منۊچهر زيارئن ٚ کارکيايي پذيرفتن ٚ پسي خۊ پئر ٚ أصلي قاتلان-ه دسگير ؤ قصاص بؤگۊد. منۊچهر اي دۊدمان ٚ أوولي کارکيا بؤ گه مستقل ٚ حؤکۊمت ندأشت. اۊ خۊ کارکيايي أوايل ٚ مئن مجبۊرا بؤ سلطان محمۊد غزنوي-ئه مطيع بؤبۊن ؤ اۊن ٚ لاکۊ أمرأ ازديواج بؤگۊد، ولي منۊچهر ونأشت گه محمۊد پتشخوارگر(کاسپین) ٚ مئن خئلي نؤفۊذ بدأره ؤ محمۊد-ه ساليانه باژ دأ. منۊچهر ٚ دؤران ٚ مئن زيارئن کم کمه افۊل پيدادن ؤ خۊ دئبار ٚ قۊدرت-ه ندأشتن، هرچند گه اي تفاق منۊچهر ٚ پيشي ني سرأگيتن بؤبؤ بؤ. منۊچهر ٚ دؤران پۊرجار نؤبؤ يؤ اۊن ٚ مئن ويژه جنگي شکل نگيت. منۊچهر خۊ حکۊمت ٚ مئن شيعيان-ه توجه گۊد ؤ اۊشؤن-ه احترام نأ. سلطان محمۊد ری ٚ فتح گۊدن ٚ پسي يؤ منۊچهر ٚ حمايت گۊدن شيعيان ٚ جي وأسي منۊچهر ٚ قلمرؤ ئبه دس توأدأ يؤ منۊچهر مجبورا بؤ تا مبلغي سلطان محمۊد-ه هأده تا خۊ قلمرؤ-يه بدأره. منۊچهر اديبؤن أ شعرا-يه توجه دأشت ولي نأ خۊ پئر ٚ مۊسؤن قابۊس‌. منۊچهر ٚ پيلاپئر ٚ پئر، يني زيار گيلان ٚ شي بؤ يؤ احتمالا گيلک بؤ. منۊچهر ٚ مۊردن ٚ پسي انۊشيروان اۊن ٚ وچه زيارئن ٚ کارکيا بؤبؤ.
پيشينه
سامانئن زيارئن ٚ حؤکۊمت ٚ تأسيس بؤؤن ؤ مردآويج ٚ کيشورگۊشايي دؤران، خۊ قۊدرت ٚ اؤج ٚ مئن هيسأ بؤن. مردآويج ؤ ساماني اميران ٚ روابط ٚ مئن پۊر فراز أ فرۊد نيأ. وشمگير ٚ پسي زيارئن ؤ سامانئن ٚ روابط دۊستانه‌تر وکت ؤ زيارئن ايته حائل ٚ ديوار ئبه بۊيئن ؤ سامانئن ٚ مئن تبديلا بؤؤن. قابۊس وختي گه مجدالدوله جي ديشکن بؤخؤرد، سامانئن ٚ دربار-ه پنا بؤبۊرد ؤ ۱۸ سال حؤکۊمت ٚ جي دۊر بئسسأ. زماتي گه قابۊس خۊ حؤکۊمت ئبه وگردس سامانئن خۊ قۊدرت-ه دس ٚ جي بدأ بؤن ؤ قۊدرت سلطان محمۊد ٚ دس دکته بؤ. قابۊس وختي گه سامانئن ٚ دربار ٚ مئن هيسأ بؤ چن‌مرته مجدالدؤله أمرأ بجأرس ولي بي‌نتيجه بؤ، أمما اي دۊنفر فارغ جه سياسي مسائل نزيک ؤ رخابانه روابطي دأشتن، چۊنان‌گه متۊچهر قابۊس ٚ وچه زماتي مجدالدؤله ئبه خيدمت گۊد ؤ قابۊس با اينگه مجدالدؤله ضعف ٚ جي واخب بؤ ولي هيچ‌زمت ری ئبه فگن نؤگۊد. قابۊس سلطان محمۊد ٚ أمرأ ني خۊجير روابط دأشت ؤ اي دۊته هم‌کله بؤؤن. منۊچهر زيارئن ٚ کارکيا بؤؤن ٚ پيشي خۊ پئر ٚ جانب ٚ جي گيلان ٚ فرمؤنروا بؤ.
کارکيايي
منۊچهر برخلاف ٚ خۊ اجداد خئلي جنگ ؤ جار نؤگۊد ؤ غزنوئن ؤ سلطان محمۊد ٚ تابع بؤ.
دابي مسائل
با اينگه منۊچهر ٚ دؤران ٚ مئن برخي جه اديبان غزنوئن-ه پنا بؤبۊردن ولي برخي مورخان'ني معتقدن گه منۊچهري دامغاني خۊ نؤم-ه منۊچهر ٚ زياري جي تخلص بؤده ؤ ابۊالفرج علي بن حسین بن هندۊ (نؤمي حکيم) مدتي منۊچهر ٚ خيدمت هيسأ بؤ يؤ ابن ٚ سينا غزنوي نيرؤؤن ٚ ويرۊتن ٚ زمت پاچ ٚ زماتي زيارئن-ه پنا بؤبۊرد ؤ اۊجه يته رساله ني بنويشت ؤ ايمه بۊيئن-ه پناه بؤبۊرد.
سربس
جرگه:گيلان ٚ تاريخ
سنگ نو
سنگ نو ایسم ایته روستا ایسه جه میان بند دهستان ، نورشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
طلابر
طلابر ایسم ایته جی روستاهان كلشتر دهستان ، رودبار شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
موسی كلا
موسی کلا ایسم ایته روستا ایسه جه تالارپی دهستان قائمشهر شهرستان بخش کیاکلا جه اوستان مازندران شومال ایران مین
موسی کلا ایسم ایته روستا ایسه جه کوهدشت دهستان ، ساری شهرستان جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
خاجان چاردانگه
خاجان چاردانگه ایسم ایته از روستاهان دهستان حومه رشت شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شهرستان میانه
میانه شهرستان ایته جه شهرستانان اوستان آذربایجان شرقی ایسه. ایران مین که اونه مرکز هم شهر میانه ایسه.
کیشوری تقسیمان
شهر:میانه
كيش چال
کیش چال ایسم ایته جی روستاهان توتکی دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شهرستان میانه
کیشوری تقسیمان
شهر:آق ‌کند
شهر:ترک
صلحداركلا
صلحدار کلا ایسم ایته روستا ایسه جه تالارپی دهستان قائمشهر شهرستان بخش کیاکلا جه اوستان مازندران شومال ایران مین
پير سرا (ماسال)
پير سرا ايتأ جه رۊستایان شخ شينˇ دهستان جه توابع شاندرمنˇ بخش، ماسالˇ شهرستانˇ ؤ گيلانˇ اۊستان دۊرۊن ايسه.
گليورز
گلیورز ایسم ایته جی روستاهان كلشتر دهستان ، رودبار شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
پير سرا (ماسال)
جمعيت
براساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۵۸۰ نفر (۱۸۰خانوار) ايسه.
شهرستان بن
بن شهرستان ایته جه شهرستانان چهارمحال و بختیاری اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم شهر بن ایسه.
فريدۊن پۊررضا تک آهنگؤن
فريدۊن پۊررضا، نزديکˇ نيم قرن گيلکي مۊسئقي مئن فعاليت بۊکۊده ؤ حۊدۊدˇ ۴۶۹ تا ترانه (فؤلکلؤر ؤ نافؤلکلؤر) اجرا بۊده دأنه ىا دۊواره-خاني ؤ دۊواره-ساجي بۊده. اي ميانه، ۲۸۰ تا ترانه' دۊواره تنظيم بۊده ؤ دۊوراه-خاني بۊده ؤ ۱۰۰ تا ترانه' خۊدش تنظيم بۊده
شهرستان بن
کیشوری تقسیمان
شهران: بن، وردنجان
شهر: یان چشمه
گرماب رو
ای کو بولندی1250 متر ایسه ، ای کولنگرود  ِ  شهرستؤن ، مرکزی    ِ  بخش ، لات لیل   ِ    دیهستؤنه مئن هننأ.
کو سو نسا خورتاب ( جنوب شرقی)–  کلسیا  افتؤزردی (  شمال غربی) ایسه ، و اینه مختصات   ´05° 50  طول جوغرافی و ´00 ° 37  عرض جوغرافی ایسه.
ستاراباد
ستار اباد ایسم ایته جی روستاهان لیل دهستان ، لاجان شهرستان مرکزی بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
گرفم
گرفم ایسم ایته از روستاهان دهستان حومه رشت شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
کلیبر
کلیبر مرکز کلیبر شهرستان ایسه آذربایجان شرقی مین جه کیشور ایران.
خۊرگام ٚ دهستان
خۊرگامˇ دهستان ايتأ دهستان ايسه کي خۊرگامˇ بخش، رۊبارˇ شهرستان ؤ گيلانˇ اۊستان مئن قرار دره.
جمعيت
أ دهستانˇ جمعيت براساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، ۵۷۱۵ نفر (۱۶۷۲ خانوار) ايسه.
سربس
جرگه:گيلان ٚ دهستانان جرگه:رۊبار ٚ شأرستان ٚ دهستانان
گرما کَش
ای کو بولندی1640متر ایسه ، ای کو لاجانه شهرستؤن  ، دیلمؤنه ِ بخش ،دیلمؤنه ِ   دیهستؤنه مئن هننأ.
خۊري منظۊمه
thumb|left|upright=1.5|خۊري منظۊمه خۊري منظۊمه ايته منظۊمه ايسه کي خۊر ٚ ستاره اۊن ٚ مرکز دره ؤ پۊر آسماني جرم ؤ سیاره خۊشان ٚ مداران ٚ مئن اۊن ٚ دؤر گردئده.
أ منظۊمه هشت‌ته سیاره (عطارؤد، رۊجا، زيمي، مريخ، مۊشتري، زؤحل، اۊرانۊس ؤ نيپتۊن) و پنج‌ته کشف بۊبؤسته پاچ ٚ سیاره (سرس، پلۊتؤن، هائۊمیا، ماکی‌ماکی ؤ اريس) ايسه. چارته أولي سیاره‌ئن سنگي ايسد ؤ زيمي-أ مأند ؤ اۊشان-أ دۊرۊني سیاره‌ئن ني دۊخانئده. دۊوؤمي چارته سیاره‌ئن پيله گازي سیاره ايسد ؤ هيدرؤژن ؤ هليؤم ٚ جه تشکيل بۊبؤستد. مۊشتري ؤ زؤحل-أ گازي غۊلان ؤ اۊرانۊس ؤ نيپتۊن-أ ىئخي غۊلان لقب بدأده.
خۊري منظۊمه جرمان
خۊري منظۊمه پۊر جرم ؤ عضو دأره ولي شأ اۊشان-أ چارته پيله جرگه مئن شامل خۊر، سیاره، پاچ ٚ سیاره ؤ کۊچي جرمان تخسيم گۊدن.
خۊر
خۊر زيمي نزديک ٚ ستاره ؤ گرما ؤ انرژي منبع خۊري منظۊمه دۊرۊن ايسه. خۊر أ منظۊمه مرکز دره ؤ همه‌ته جرمان اۊن ٚ دؤر گردده.
چپ|بندانگشتی
پاچ ٚ سیاره‌ئن
چپ|بندانگشتی|سرس
چپ|بندانگشتی|اريس
چپ|بندانگشتی|ايته بکشه طرح، هائۊميا ؤ اۊن ٚ مانگ ٚ جه
چپ|بندانگشتی|ماکی‌ماکی
سربس
جرگه:خۊري منظۊمه
قجرتپه
قجرتپه ایسم ایته روستا ایسه جه تالارپی دهستان قائمشهر شهرستان بخش کیاکلا جه اوستان مازندران شومال ایران مین
چاف بالا
چاف بالا ایسم ایته جی روستاهان بخش مرکزی دهستان ، لنگرود شهرستان ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
آستارا سوغاتئن
اگر خأنین کی جیره کادر شیمی صفحه مئن نوشؤن هدأبی، ای کده شیمی صفحه مئن کپی بوکونین:
تركنشين لوشان
ترکنشین لوشان ایسم ایته جی روستاهان كلشتر دهستان ، رودبار شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران. اي رۊستا أهالي آذربايجاني گب زئنن.
سردشت
سردشت ایسم ایته جی روستاهان توتکی دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
درويش كلا
درویش کلا ایسم ایته روستا ایسه جه میان بند دهستان ، نورشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
برگ سرا
برگ سرا ايتأ جه رۊستایان شخ شينˇ دهستان جه توابع شاندرمنˇ بخش، ماسالˇ شهرستانˇ ؤ گيلانˇ اۊستان دۊرۊن ايسه.
جمعيت
براساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۲۷۸ نفر (۶۳خانوار) ايسه.
ژگله (مجموعه گیلکی شئرؤن)
i kitǎb majmoe gilaki šeeronə mohamad rezǎ qorbǎni isə kə xǎki kalǎcǎi taxalus konə. kitǎb biye piši gilaki zabonə amrə banvišttə bubo o bə fǎrsiyam ni tarjumə bubokə. sar ǎxarə šeeronam ni saxtə vǎžanə šarh bada danə. našrə gilakon i kitǎbə cǎp budə o inə jildə tarham ni mahmud ali pur moqdam gilkalǎye ši isə. 1450 tumanam qaymatə cǎpə avalə ši isə yani zumsonə 1380. inə ISBN: 964-93372-5-3 isə.
inə kitǎbə sar faslonam itwrə:
-	šukronə
-	gilə mard
-	domtan
-	arbǎb raiyati
-	tu hanuz palǎ sar sar nuxodi?
-	cušǎq tif
-	pilǎ pilǎ vǎz
-	bamurdə ǎdam
-	dubayten
سوقه
سوقه ایسم ایته از روستاهان دهستان حومه رشت شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
زميدان بالا
زمیدان بالا ایسم ایته جی روستاهان لیل دهستان ، لاجان شهرستان مرکزی بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
رزكند
رزکند ایسم ایته جی روستاهان كلشتر دهستان ، رودبار شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
رنگال
رنگال ایسم ایته جی روستاهان توتکی دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
نؤئه دي
نؤئه دي ایته جه گيلان ٚ رۊستايان، تالش ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ؤ تالش ٚ دهستان ٚ توابع جه ایسه.
جمعيت
براساس ۱۳۸۵ سال ٚ سرايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۱۸۱ نفر (۵۰خانوار) بۊ.
سربس
جرگه:تالش ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
كلیشم
کلیشم دهستان روستاهان
دلفک ٚ دهستان
جمعيت
براساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ دهستانˇ جمعيت ۳،۲۴۲ نفر (۸۷۵ خانوار) ايسه.
سربس
جرگه:گيلان ٚ دهستانان جرگه:رۊبار ٚ شأرستان ٚ دهستانان
پازيك خيل
پازیک خیل ایسم ایته روستا ایسه جه تالارپی دهستان قائمشهر شهرستان بخش کیاکلا جه اوستان مازندران شومال ایران مین
پهمدان
پهمدان ایسم ایته جی روستاهان رودبنه دهستان ، لاجان شهرستان رودبنه بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
کلایی
در کول، گالش و کلایی و گیله‌مرده با هم دخؤنن: گیلک. چون ایشؤنˇ زوان و فرهنگ گیلکی ایسسه.
أسسؤنه
أسسؤنه ىا پيله أسسؤنه ايته جه گيلانˇ شأران ايسه کي أسسؤنه شأرستانˇ مرکزي بخشˇ مئن قرار بيگيته دره. أ شأر أسسؤنه شأرستانˇ مرکز ني ايسه.
أسسؤنه نام
أ شهرˇ قبلي نام کۊچان بۊ. گيدي کي قبلا ايتأ شهر به نام کۊچان أسسؤنه فعلي مکانˇ نزديکي نئهأ بۊ ؤ بعد أن کي به دلیل نامعلۊم تخريب بۊبؤسته اۊنه چؤر کۊچان دۊخاديد ؤ اۊنˇ مردۊم بۊشؤييد اۊ محل ورجأ ايتأ جديدˇ شهر بنا بۊگۊديد. بعد أن کي سید جلال‌الدين اشرف کي گيدي ايتأ جه فرزندان امام موسی کاظم ؤ امام رضا برار ايسه أیه دفن بۊبؤسته، أ شهر نام گلف گلف به پیله أسسؤنه یا أسسؤنه تغيير بۊگۊده.
راداركومه
رادار کومله ایسم ایته جی روستاهان بخش مرکزی دهستان ، لنگرود شهرستان ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شهرستان تفرش
تفرش شهرستان ایته جه شهرستانان اوستان مرکزی ایسه.
تفرش 119 كيلومتری اراك شومال شرقی و شومال آشتيان واقع ببو و به صورت تبرش ،‌ تپرش ،‌ طبرش ، طبرس ، تبرس تاريخی كتابانه مین بمو.
تفرش دارای دو نقطیه شهری تفرش و فرمهين و 2 تا بخش مركزی و فراهان و 6 تا دهستان و 141 آبادی دارای سكنه ایسه. مساحت ا شهرستان 62/2690 كيلومتر مربع حدود 1/9 درصد جه مساحت اوستان ایسه.
کیشوری تقسیمان
شهر : تفرش
فراهان بخش
شهر : فرمهین
سی سرعليشارود
سی سر علیشارود ایسم ایته جی روستاهان كلشتر دهستان ، رودبار شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
تنگاب
تنگاب ایسمه ایته روستا ایسه تالش دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
ميان رودبار
میان رودبار ایسم ایته روستا ایسه جه میان بند دهستان ، نورشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
اغوزچال
اغوزچال ایسم ایته جی روستاهان توتکی دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شکار اسطلخ
شکار اسطلخ ایسم ایته از روستاهان دهستان حومه رشت شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
رسمجی
رسمجی ایسمه ایته روستا ایسه تالش دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
حاج سليم محله
حاج سلیم محله ایسم ایته جی روستاهان رودبنه دهستان ، لاجان شهرستان رودبنه بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
لاله زاركتی
لاله زارکتی ایسم ایته روستا ایسه جه تالارپی دهستان قائمشهر شهرستان بخش کیاکلا جه اوستان مازندران شومال ایران مین
باباكوه
باباکوه ایسم ایته جی روستاهان توتکی دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
هۊشنگ ايبتهاج
أمير هۊشنگ ايبتهاج سميعي گيلاني (۱۳۰۶ اسفند ۶، ۱۴۰۱ مرداد ۱۹) کي هۊشنگ ايبتهاج ٚ نام ٚ أمرأ معرۊف بۊ ؤ اۊن ٚ تخلص ني سایه بۊ، ايته ايراني شاعر ؤ نيويشتنکس بۊ. اۊن خۊ أوولي کيتاب-أ نخستین نغمه‌ها نام ٚ أمرأ ۱۳۲۵ سال ٚ مئن مؤنتشر-أ گۊده. اۊن ٚ باخي أثران ٚ جه شأ «سپیده»، «در کوچه‌سار شب»، «حصار» ؤ «ارغوان»-أ نام بؤردن کي همه ته فارسي مئن بينيويشته بۊبؤستده. اۊن هأتؤني، «گل‌ها» برنامه مئن کي ايته راديؤئي برنامه بۊ کار گۊدي ؤ دؤجئه مزقان ٚ پخش ٚ گۊدن ٚ بنانأنکس بۊ. ايبتهاج با أنکي گيلان ٚ شين بۊ ولي أن ٚ شعران همه فارسي ايسد ؤ حتی ايته شعر ؤ ايته بیت-أ ني گيلکي زوان ٚ مئن نينيويشته.
زيوش
أمير هۊشنگ ايبتهاج ۱۳۰۶ ايسفند ۶ مئن، رشت ٚ اۊستاسرا محله دۊرۊن ايته بهايي خانواده مئن دۊنیا بأمؤ. اۊن ٚ پئر «آقاخان ايبتهاج» رشت ٚ مئن پجشک بۊ ؤ پۊرسينا ناخۊشخانه مئن ريئيس بۊ. اۊن ٚ پيله پئر «ايبراهيم ايبتهاج الملک» گَرکان ٚ شين بۊ کي ايته جه مرکزي اۊستان ٚ رۊستایان ایسه ؤ اۊن پيله مار رشت ٚ شين بۊ. اۊن ٚ پيله پئر-أ جنگلي‌ئن ٚ زمات ايته افراطي ايسلامگرا داز ٚ أمرأ بۊکۊشته.
آقاخان ايبتهاج سۊ ته برار دأشتي کي اۊشان ٚ نامان غلامحسین ايبتهاج، أبۊالحسن ايبتهاج ؤ أحمدعلي ايبتهاج بۊ ؤ هۊشنگ ٚ عامۊیان بۊد.
هۊشنگ ايبتهاج خۊ ايبتدايي تحصيل-أ رشت ٚ مئن بخانده ؤ دبيرستان ٚ ره بۊشؤ تئران ؤ هۊ زمات خۊ أوولي شعر ٚ دفتر-أ بينيويشته کي اۊن ٚ نام نخستین نغمه‌ها بۊ.
ايبتهاج خۊ أوَرنايي زمات ايته أرمني کؤر-أ ديل دوسته کي گاليا نام دأشتي ؤ رشت ٚ مئن ايسا بۊ. هۊشنگ اۊ زمات أ عشق ٚ وأسي پۊر عاشقانه شعر بينيويشته.
سایه ۱۳۴۶ سال مئن بۊشؤ حافظ ٚ مقبره ؤ شيراز ٚ هۊنر ٚ جشن ٚ دۊرۊن شعر بخانده ؤ باستاني پاريزي خۊ سفرنامه مئن کي اۊن ٚ نام پاريز تا پاريس ايسه، بينيويشته کي مردۊم هۊشنگ ٚ شعر خاندن-أ پۊر خۊش بدأشتد ؤ نيويسه کي تا هأسأ نيده بۊ مردۊم ايته نؤ شعر ٚ ايشتاوستن ٚ پسي أندر هیجاني ببد.
ايبتهاج ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۶ سالان ٚ جه «گل‌ها» راديؤيي برنامه مئن سرپرست بۊ ؤ هفته دؤجئه مزقانان ٚ برنامه بنانأنکس بۊ. اي سري جه اۊن ٚ غزلان ؤ شعران ؤ تصنيفان-أ خانشگراني محمدرضا شجريان، أحمدظاهر، عليرضا افتخاری، شهرام ناظري، حسین قوامي و محمد اصفهاني مأنستن ايجرا بۊگۊدئد. اۊن معرۊف تصنيفان جه شأ تو «ای پری کجایی» ؤ «سپیده»-أ نام بؤردن.
سایه ژاله میدان ٚ واقعه پسي کي ۱۳۵۷ شهريور ٚ ۱۷ مئن رؤخ بدأ محمدرضا لطفي ؤ محمدرضا شجريان ؤ حسین عليزاده أمرأ، پألوي حؤکۊمت ٚ اعتراض گۊدن ٚ وأسي راديؤ جه استعفا بدأ.
ايبتهاج اينقلاب ٚ پسي پؤست بيگيته ؤ تئران ٚ سيمان ٚ دؤلتي شرکت ٚ مۊدير بۊبؤست.
اۊن ۱۳۶۶ سال ٚ مئن خۊ خانواده أمرأ بۊشؤ آلمان ؤ هۊیه بئسا ؤ هر چن وخت سفر ٚ ره آمؤيي ايران.
هۊشنگ ٚ شخصي خانه کي خؤره اۊن-أ چأگۊده، ۱۳۸۷ سال ٚ مئن أرغوان ٚ خانه نام ٚ أمرأ فرهنگي ميراث ٚ سازمان ٚ مئن ثبت بۊبؤسته. أ نام-أ أن ٚ وأسي بنأده کي ايته أرغوان ٚ دار اۊن ٚ سأرا مئن دره ؤ سایه خۊ أرغوان ٚ شعر-أ اۊ دار ٚ ره بينيويشته.
«حافظ به سعی سایه» ايته جه مۊهم‌ترين ايبتهاج ٚ أثران ايسه کي ۱۳۷۲ سال ٚ مئن کارنامه نشر، اۊن-أ مۊنتشر-أ گۊده. أ أثر حافظ ٚ غزلان ٚ تصحيح ايسه ؤ سایه دراز ٚ سالان اۊن ٚ ره کۊنۊش بۊگۊده ؤ بأزين أ أثر-أ خۊ زناک-أ تقديم بۊگۊده.
۱۳۹۵ مهر ٚ ۱۰ مئن بيس ؤ سوؤمي محمۊد أفشار یزدي أدبي ؤ تاريخي جائزه-یأ أفشار ٚ مؤقۊفات ٚ باغ ٚ مئن جائزه هیئت ٚ اينتخاب أمرأ، هۊشنگ ايبتهاج-أ فدأده.
۱۳۹۷ مهر ۱۲ مئن، هۊنر صۊل ٚ ره بین‌المللي جشن ٚ مئن، هۊنر صۊل ٚ ره نيشان-أ ايبتهاج ؤ سۊته دئه شاعر-أ فدأده.
کيتاب شينأسي
thumb
سربس
جرگه:نويشتنکسؤن
جرگه:شاعرؤن
شهرستان آمل
left|thumb|مازندران left|thumb|آمل
بخش ها و دهستان ها
شهر: دابودشت
آمل قدیمی محلان
محله پایین بازار ، شاهاندشتی محله، رودگری محله یا چاکسر محله ، مشایی محله ، قادی محله ، گرجی محله ، شهر بانومحله ، رضوانیه ، اِسْپی کلا ، بربری خیل ، درویش خیل ، ایرایی محله ، هارون محله ، خاور محله ..پیوند1
آمل محلان
پیت‌کت ، متّحده، کَلانْسَر ، رحمت‌آباد محله ، اسلام‌آباد محله، اسپاری ، مصیبتیان، انصاری محله، دباغچال ، گُلشهر ، سیکاپُل ، شَرَمْکوتی ، ملت‌آباد ، انارکاله ، چلابی (چلاوی)، دَرْمه کَلا ، دورانسَر .پیوند2
تاریخی و تفریحی جیگان
شاهندشت قلعه ( ملك قلا) ، حمام اشرف آمل ، دوازده پله پورد، آب گرم چشمه آب آهن يا آب فرنگی، استراباكو آب معدنی ، آب اسك چشمه آب گرم ، رينه آب گرم ، شاهندشت لاريجان آبشار، ساهون درياچه ، شكل‌شاه نقش برجسته، شاه‌عباس حمام ، ميرحيدر آملی بوقعه ، مسجید جامع، راه‌باستانی هراز آثار ، اميری قديمی برج ، آمل قديم بازار ، دارايی ساختمان ، كهرود قلعه ، كافر كلی ، ایمامزاده عبد‌امناف، ایمامزداده محمد قريشی، ایمامزداه عباس شهنه‌كلا، پورد 12 چشمه، پورد معلق، پورد پلور به لار ، شمس طبرسی بوقعه ، مير‌بزرگ بوقعه
آمل سرشناسان
شيخ فضل الله نوری
جور وا جور
شهرداری آمل پایگاه ایطلاع رسانی
آمل کوهان
نمك اوران
نمک اوران ایسم ایته جی روستاهان كلشتر دهستان ، رودبار شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شهرك درياشهر روستا
شهرک دریا شهر ایسم ایته روستا ایسه جه میان بند دهستان ، نورشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
پشتلله سر
پشتلله سر ایسم ایته جی روستاهان بخش مرکزی دهستان ، لنگرود شهرستان ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
گوشتی كلا
گوشتی کلا ایسم ایته روستا ایسه جه تالارپی دهستان قائمشهر شهرستان بخش کیاکلا جه اوستان مازندران شومال ایران مین
خانه وانه
خانه وانه (xānevāne) ایسم ایته جی روستاهان سردار جنگل دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران .اَ روستا درون آدمان تالشی گپ زئن دارن.
خانوانه= خان+وونه/وانه(فارسی زوانان گوین بانه)= ایتا جیگا کی خانان اویا ایسئیدی. کمیته تخصصی نام نگاری و یکسان سازی نام های جغرافیایی ایران، اَ روستا ایسمه خانوانه بنویشته.
کمیته تخصصی نام نگاری و یکسان سازی نام های جغرافیایی ایران خانه وانه در ویکی پدیا فارسی
خانوانه در ویکی پدیا فارسی
خانوانه در ویکی پدیا انگلیسی
سيله سر
سیله سر ایسمه ایته روستا ایسه تالش دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
پگاهˇ گيلانˇ فۊتبالي باشگاه
''تیم پگاه گیلان
ئیته از چند باشگاه معتبره گیلانه. أ باشگاه قبلا زیر نظر شهر داری رشت بو و اونه ائیسم هم استقلال شهرداری رشت بو.
أ باشگاه توسط صنایع شیر ایران خریداری ببوسته و در سال 1380 اونه نام از استقلال شهرداری رشت به پگاه گیلان تغییر بوگود.
أ تیم در سال 85-86 با مربیگری اقای مجیدجهانپور بسیار خوب کار بوگود و بتانسته دوباره خو هه مربی امرا به لیگ برتر صعود بوکونه.
تیم فوتبال پگاه گیلان که در سال 86-87 در اونه نیم فصل اول با بدست اوردن نتایج ضعیف در حال سقوط بو اما با درایت خو مربی جدید (نادر دست نشان) خوره از خطر دورا گود و خودشا تا حدی بوجور فاکشه.
تیم پگاه تا الان پیله دانه افتخاری که خوره کسب بوگوده در سال 1387 بو که بتانسته در جام حذفی فوتبال ایران میئن شرکت بوکونه أ بازی بین پگاه گیلان و استقلال تئران انجام ببوسته ، بصورت دو بازی رفت و برگشت در تئران و رشت.
لاشيدان مطلق
لاشیدان مطلق- Lashaydone-Motlagh- ایسم ایته جی روستاهان رودبنه دهستان ، لاجان شهرستان رودبنه بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
مرجان اباد
مرجان اباد ایسم ایته جی روستاهان كلشتر دهستان ، رودبار شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
پگاهˇ گيلانˇ فۊتبالي باشگاه
جرگه:ورزشي باشگاهؤن
کرف
کرف ایته جه مازندران ٚ رۊستايان، تۊنکابؤن ٚ شأرستان ٚ خۊرۊم‌آباد ٚ بخش ؤ بلده شرقي دهستان ٚ توابع جه ایسه.
جمعيت
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۴۵۵ نفر (۱۴۶خانوار) بۊ.
سربس
جرگه:تۊنکابؤن ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
موحمدرضا قوربانی
inə kitǎb:
žagalə (majmoe gilaki šeeron)
جنگلئن
جنگلی‌ئن ِ رهبر ميرزاکوچی‌خان بو.
ماشال اعلم
ماشال اعلم ایسم ایته جی روستاهان نوشر دهستان ،رشت شهرستان خشکبیجار بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
ماوس
استفاده گودن موس جا کامپیوتر مین جه سال 1984 و همزمان با معرفی مکینتاش آغاز ببو. با آمون موس ، کاربران قادر به ایستفاده جه سيستم و نرم افزاران خوشان مورد نظر با آسانی ویشتری ببستده. موس ایمروزه خوره دارای جايگاه خاصی ایسه. موس قادره حرکت و کليکا تشخیص بده و بعد تشخيص ، ایطلاعات مورد نيازا کامپيوتر ره اوسه کونه تا عمليات لازم انجام ببه.
جنگلئن
جنگلی‌ئن کسن امره وعده بنأ بون کی تا زماتی کی اجنبی‌ئنه خودشؤن ِ خاک ِ جی بيرين توندأن و استبداد ِ بونهٰ دنخوشکانئن، خودشؤن ِ مو و ريشه کوتا نکونن. هين ِ واسی ايشؤن ِ مو و ريش بولند بو.
ماوس
موس قسمتان
مهمترين هدف هر جور موسی ، تبديل گودن حرکت دست به سيگنالانی ایسه که کامپیوتر بتانه جه اون ایستفاده بوکونه. ایته موس چون بتانه ا کارا انجام بده احتیاج به 5 تا چیز داره:
جنگلئن
جنگلی‌ئن ميرزا رهبری امره، خوشؤن کاره 1489 گالشی سال (1294 هجری شمسی) سراگيتن و هف سال بازون، جنگل ِ انقلاب، شکست بوخورده. امّا ای ميانه، ميرزا و اين ِ رفئقؤن موفق ببؤن کی گيلانِ مئن سلطنته لَغوْ بکونن و گیلانˇ شؤرایی جؤموری‌يه اعلام بکونن. یکشنبه روج، ديا ما 28، 1494 گالشی سال (١٦ خرداد ١٢٩٩ خورشیدی) جنگلی‌ئن ایرانˇ سورخˇ انقلابˇ کومیتهٰ تشکیل بدأن. ای کوميته سلطنته لغو بئوده و گيلان مئن جؤموری اعلام بئوده.
ماشال اعلم
بیرون پیوندان
آماری ایطلاعاتان خشکبیجار شین
ماوس
موس قسمتان
1 - ایته گوی ( گردی ) موس درون زماتيکه موس حرکت گودندره ، چرخه.
2 - دو تا غلتک (Rollers). غلتکان گویا ( گردی ) لمس کونده. ایته جه غلتکان ، قادر به تشخيص حرکت جهت X مین ببه. غلتک دوم 90 درجه نسبت به غلتک اول جهت يابی به  تا اتویی  حرکت جهت Y مینا تشخيص بده. زماتيکه گوی چرخه ایته و يا دوتا غلتک هم حرکت کونده.
3 - هر تا غلتک به ایته ميله ( محور) وصل ایسه و ميله باعث چرخش ایته ديسک به. زماتيکه ایته غلتک چرخه ميله ای که مربوط به اونه او دیسک مربوطه امرا چرخه.
4 - ديسک ایطرف ایته LED مادون قرمز و طرف ديگر مین  ایته سنسور مادون قرمز، وجود داره. سوراخان موجود دیسک رو باعث شکست نور توسط LED به ، اتویی مادون قرمز سنسور  ، نور پالسانا دینه. تعداد پالسان ارتباط مستقيم با موس سرعت و مسافتی که موس حرکت کونه، داره.
5 - ایته تراشه پردازنده بر روی برد. ا پردازنده پالسانا خوانه و بعد تبديل گودن به باينری ، اوشانا جه طريق کابل مربوطه کامپیوتر ره اوسه کونه.
جنگلئن
جرگه:گيلان ٚ تاريخ
گالش زمين
گالش زمین ایسم ایته جی روستاهان توتکی دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
رضوانكلا
رضوانکلا ایسم ایته روستا ایسه جه تالارپی دهستان قائمشهر شهرستان بخش کیاکلا جه اوستان مازندران شومال ایران مین
کرج
کرج، ايته جه ألبۊرز ٚ اۊستان ٚ شأران ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه کي کرج ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش مئن قرار بيگيته دره. أ شأر ۱,۵۹۲,۴۹۲ نفر جمعيت ٚ أمرأ ايران ٚ چارؤمي شأر ؤ مئني‌خۊرتاو ٚ بيس ؤ دۊوؤمي شأر جمعيت ٚ نظر ٚ جه ايسه. کرج ۱۶۰ کيلۊمتر مربع پيلئکي أمرأ، مرکزي ألبۊرز ٚ کۊهان ٚ مئن نهأ. کرج ألبۊرز ٚ اۊستان ٚ تشکيل ٚ پيش، ايته جه تئران ٚ اۊستان ٚ شأران بۊ ؤ ألبۊرز ٚ اۊستان ٚ تشکيل ٚ أمرأ اۊن ٚ مرکز بۊبؤسته. أ شأر خۊ مناسب جۊغرافي جيگا ؤ خۊ صنعتي شأرکان ؤ تئران ٚ نزديکي وأسي پۊر مۊهاجر گيره ؤ تئران ٚ پسي ايران ٚ دۊوؤمي مۊهاجرگير شأر ايران ٚ مئن ايسه ؤ ايران ٚ همه‌ته اۊستانان ؤ شأران ٚ مردۊم اۊن ٚ مئن زيوده، هأنه وأسي أ شأر-أ کۊچي ايران ني گده. أ شأر جمعيت ٚ رؤشد پۊر بۊجؤره ؤ ۴/۷ درصد سالانه رؤشد ٚ أمرأ ايران ٚ پيله شأران ٚ مئن أول ايسه.
left|thumb|کرج سیاسی تقسیمان
دئني جيگایان
بقایانه دوره اشكانی و ساسانی آتشكده سنگی تخت رستم، شاهزاده سلمان اشتهارد بوقعه، امامزاده رحمن بوقعه و زید پلنگ آباد اشتهارد، سلیمانیه كاخ، سد امیركبیردریاچه، وله چشمه، شاهدشت چشمه، گله گیله چشمه، پیچه آدران آبشار، خورپیست، دیزین پیست، دیزین پیست اسكی روی چمن، یخ مراد غار، شهرستانک كاخ، وكیل قلعه، میدانک برج، هلجرد مسجید و حمام، صمصام قلعه، شاه عباسی پورد، سنگی گچسر برج
رحيم‌آباد ٚ دهستان
رحیم‌آباد دهستان روستاهان
جرگه:گيلان ٚ دهستانان جرگه:رۊدسر ٚ شأرستان ٚ دهستانان
شهرستان کیار
کیار شهرستان ایته جه شهرستانان چهارمحال و بختیاری اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم شهر شلمزار ایسه.
کیشوری تقسیمان
شهران : شلمزار ، گهرو ، دستنا
شهر : ناغان
كوچی چال
کوچی چال ایسم ایته جی روستاهان سردار جنگل دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
تن دبين
تن دبین ایسمه ایته روستا ایسه تالش دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
می گيلان
فريدون پوررضا اولين موسئقی آلبوم ايسه کی 1567 گالشی سال مونتشرأ بؤ، گيلکی محللی آهنگؤن و ترانه‌ئن اجرا ببؤ کی خو زمات، مردومِ مئن پور طرفدار بياته.
خاننده: فریدون پوررضا
جومأگودن‌کس و تنظیم: حوسئن حمیدی
سه تار، عود، تار باس: محمد فیروزی
نی لبک، سرنا، نقاره، دایره: حوسئن حمیدی
صدابردار: ناصر فرهودی
جلدˇ سرˇ طرح: پارنا یاران
آهنگؤن
1. نی لبک (5:41دقيقه)
2. کؤتر کو (5:29 د)
4. کوه‌پوشتی آواز (2:11 د)
5. کوه‌پوشتی آواز (4:53 د)
6. صوبِ عيد (4:36 د)
7. می گيلان (5:12 د)
8. نی لبک (43 ثانيه)
9. رعنا (رأنا) (5:18 د)
10. عزيزنگاری آواز (2:38 د)
11. نازبداشته (4:13 د)
12. تی‌تی کو تی‌تی (5:49 د)
13. خالی آهنگ (4:34 د)
شهرستان خنداب
خنداب شهرستان ایته جه شهرستانان اوستان مرکزی ایسه.
کیشوری تقسیمان
مرکزی بخش دهستانان :
جاورسیان بخش دهستانان :
دونكوه
دونکوه ایسم ایته روستا ایسه جه میان بند دهستان ، نورشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
شيرذيل
شیرذیل ایسم ایته جی روستاهان سردار جنگل دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
اسكلك
اسکلک ایسم ایته جی روستاهان رستم‌آباد شمالی دهستان  ، رودبار شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
سلش
سلش ایسم ایته جی روستاهان خرارود دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
خورشيدكلا
خورشیدکلا ایسم ایته روستا ایسه جه آزادگان دهستان ، گلوگاهشهرستان مین ، اوستان مازندران شومال ایران جا.
هرای
harǎy itə kitǎbə kə mohamad bošrǎ unə banvištə o inə meen dooje hasǎ šeeron o kutǎ šeeron mohamad bošrǎ ji darə. kitǎb fǎrsi tarjumə ham ni danə o harte šeeronə jiram u kalamoni kə išonə famasan saxtə maani budə isə. intəšǎrǎtə pǎrs haxǎmaneš i kitǎbə muntašer budə o inə qaymatam cǎpə avalə meen 700 tumon isə kə 1382 xoršidiyam ni dar buma. inə ISBN: 964-94016-5-2 isə
kitǎbə fehrest:
HASǎ šEER
هلوپشته
هلوپشته ایسم ایته روستا ایسه جه میان بند دهستان ، نورشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
هرای
-	tuqǎyen
-	zəhǎr
-	uxǎn
-	harǎy
-	dəgəz
-	tištǎi
-	dətǎv
KUTǎ šEER
-	mirzǎ re
-	dəpərkǎn
itə az inə šeeron kə avalə kitǎb buma daanə:
mi məzǎrə səngə re
mevə ǎre
i vǎr de
dǎr
u ruzə re
ki ceen
mi dəs fǎrəs
niyə.
لورون
لورون ایسمه ایته روستا ایسه تالش دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
شهرستان خمین
خمین شهرستان ایته جه شهرستانان اوستان مرکزی ایسه.
خمين شمال جا به اراك و شازند ،‌ مشرق جا به محلات ،‌ جنوب جا به گلپايگان و مغرب جا به اليگودرز محدود ایسه. قبل مستقلا بستن خمين جه محلات و قبل اون جه گلپايگان ،‌ خمين و اونه روستاهان كمره بخشا تشكيل دادی و كمره منابع جوغرافيايی مین  به نامان تيمره ، تيمرتين ، ديمره ،‌ و ديمرتين و ثيمره بمو.
کیتابان مین خمین ایسم به صورت خمهين ،‌ حمهين ، خهبين ، خمامين ،‌ و خمين بمو.
خمين داراي ایته نقطیه شهری و 1 بخش مركزی و 7 هستان و 201 آبادی ایسه. مساحت ا شهرستان 73/2208 كيلومتر مربع حدود 5/7 درصد جه مساحت اوستان ایسه.
کیشوری تقسیمان
شهر: خمین
شهر: قورچی ‌باشی
خمین سر شناسان
علی نقی كمره ای ،‌ شيخ علی نقی كمره ای، امام خمينی ، علی مردانی.
لير
لیر ایسمه ایته روستا ایسه تالش دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
اشکور سفلی
اشکور سفلی دهستان روستا
ميان رز
میان رز ایسم ایته جی روستاهان سردار جنگل دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
تازه ابادجانكاه
تازه اباد جانکاه ایسم ایته جی روستاهان خرارود دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
منجم باشی باغ
ایته از آثار دیدنی لنگرود منجم یاشی لنگرودی باغ معروف ایسه در روستای دیوشل. اون در ا دهکده میئن کاخی چاگوده و طرح باغی فوگوده بو و بنای ا کاخا از خو ایفتخارات دانشتی.
شهرستان سامان
{ناقص}}
سامان شهرستان ایته جه شهرستانان چهارمحال و بختیاری اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم شهر سامان ایسه.
کیشوری تقسیمان
شهر: سامان
مهدی اباد
مهدی اباد ایسم ایته جی روستاهان رودبنه دهستان ، لاجان شهرستان رودبنه بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
اوارد
ویرایش اوارد ایسم ایته روستا ایسه جه توسکاچشمه دهستان ، گلوگاه شهرستان مین اوستان مازندران ، شومال ایران جا.
مهدی اباد
مهدی اباد ایسم ایته روستا ایسه جه شرق و غرب شیرگاه دهستان ، سوادکوهشهرستان جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
اوارد
رده :جوغرافی
رشترود
رشترود ایسم ایته جی روستاهان رستم‌آباد شمالی دهستان  ، رودبار شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
سنگ چشمه
سنگ چشمه ایسم ایته روستا ایسه جه چهاردانگه دهستان (ساری) ، ساری شهرستان جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
لاكمه سر
لاکمه سر-Lakmesar ایسم ایته جی روستاهان رودبنه دهستان ، لاجان شهرستان رودبنه بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
وزمنا
وزمنا ایسم ایته جی روستاهان سردار جنگل دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
كپعليا
کپعلیا ایسم ایته روستا ایسه جه میان بند دهستان ، نورشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
ديوشل
دیوشل-Divshal ایسم ایته جی روستاهان دیوشل دهستان ، لنگرود شهرستان ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
اسبوسرا
اسبوسرا ایسمه ایته روستا ایسه تالش دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
نظر اباد
left|thumb|تئران نقشه
مردوم و جوغرافی نظراباد شهرستان
نظرآباد غربی ترین شهرستان ایسه اوستان تئران میئن که نزدیکی ساوجبلاغ شهرستان واقع ایسه. مرکز ا شهرستان نظرآباد شهر ایسه. جی سال ۱۳۸۱ به شهرستان تبدیل ببو. ا شهرستان جی آب و هوایی نظر کشاورزی واسی خوب ایسه. نزدیکی ا شهر ورجه، سپهر شهرک صنعتی قرار داره. ا شهرستان قدمتی حدود نه هیزار سال داره. زبان مردم ا شهرستان تورکی و فارسی ایسه.
بخشان و هستانان
شهر: نظرآباد
جور وا جور
نظراباد فرمانداری
هركيان
هرکیان ایسم ایته جی روستاهان رستم‌آباد شمالی دهستان  ، رودبار شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
جهانگير سرتيپ پۊر
جهانگير سرتيپ پۊر (۱۲۸۲ آذر ۲، رشت ٚ سبز ٚ مىدان ٚ مئن - ۱۳۷۱ آذر ۷، تئران ٚ مئن) گيلاني ترانه سرا، نيويشتنکس، هۊنرمند ؤ سیاستمدار بۊ. جهانگير، أمير هدایت‌الله خان فؤمني نبيره‌ئن ٚ جه بۊ ؤ ۱۳۳۱-۱۳۳۳ سالان ٚ مئن رشت ٚ شأردار بۊ ؤ ملي شؤرا مجلس ٚ ۲۱ ؤ ۲۲ دؤره‌ئن مئن ني رشت ٚ نماىنده بۊ. سرتيپ پۊر ايران ٚ باستاني أثران ٚ حفاظت ٚ ملي سازمان ٚ مئن ني هیئت امنا عضو بۊ. سرتيپ پۊر تئاتر ؤ بازيگري مئن ني فعاليت کۊدي ؤ ايته جه گيلان ٚ فعال نيويشتنکسان ؤ محققان بۊ. ايته جه اۊن ٚ کيتابان کي «ویژگی‌های دستوری و فرهنگ واژه‌های گیلکی» نام دأره، پۊر جه گيلکي أصيل ٚ واجه‌ئن ايسه ؤ أولي کيتابي ايسه کي گيلکي دستۊر ٚ باره‌ ايران ٚ مئن چاپ بۊبؤسته.
ملوان ٚ أنزلي فۊتبالي باشگاه
ملوان أنزلي ايته جه گيلان ٚ فۊتبال ٚ باشگاهان ايسه کي قديمي ايسه ؤ پۊر طرفدار دره. ملوان ۱۵۴۳ ديلمي سال (۱۳۴۸ ه.ش) مئن "نيروی دریایی" نام ٚ أمرأ چاکۊده بۊبؤسته، ألبته فقط فۊتبال ٚ رشته مئن. اۊن ٚ حامي ناوبان کریم رستگاري راد بۊ کي اۊ زمات أنزلي نيرۊی دريايي تربيت بدني بخش ٚ رياست اۊن ٚ دس دۊبۊ. مؤربي أن ٚ شينم بهمن صالح نیا بۊ کي مأرۊف ايسه به گيلان ٚ فۊتبال ٚ پئر و خۊدشم ني ملوان ٚ بازيکؤن بۊ.
صالح‌نيا کي أنزلي مدرسه'ن ٚ مئن مألم ورزش بۊ، اي جرگه خۊ شاگردان ٚ أمرأ باشگايأ چاکۊد. ملوان خۊ کارأ کيشور ٚ دانش‌آمۊزي مۊسابقه‌ئن ؤ اؤستاني مۊسابقه‌ئن ٚ جه سراگيفته ؤ خيلي زۊد خؤره فأرسانئه کيشور ٚ لیگ دسته اول ؤ جه هۊ أول خۊ خؤرم نتيجه‌ئن ٚ أمرأ بتانسته خؤره تاوده توجهات ٚ کانۊن ٚ مئن. بعد أنکي نيرۊی دريايی تيم تخت جمشيد ٚ جام ٚ انتخابي ماسبقه‌ئن ٚ مئن شرکت بۊگۊد، سومي تيم ٚ عنوان ٚ أمرأ تخت جشميد ٚ ليگ یک-أ صعۊد بۊگۊده. ۱۳۵۲ سال ٚ مئن سۊ ته نام آرتميس، ملوان ؤ بایندر پيشنهاد بدأده کي اۊشان ٚ جه ملوان انتخاب بۊبؤسته ؤ أ تيم ٚ نام بۊبؤست ملوان نیرۊی دريايي بندر پهلوي. بعد أنکي انقلاب رؤخ بدأ ؤ شأر دۊورادئه خۊ قبلي نام یأني أنزلي-أ بدست باورده ملوان ٚ رسمي نام ني تغيير بۊگۊد ؤ بۊبؤست ملوان نيرۊی دریايي بندر أنزلي.
ملوان ۱۳۵۲ ٚ سال ٚ جه همه‌ته ايران ٚ ليگان ٚ مئن ايسابۊ تا أنکي ۱۳۷۵ ٚ سال ٚ دۊرۊن أول وار بکفته بيجير. ملوان ۱۳۷۸ ٚ سال ايواردئه بکفته ؤ هنده ۱۳۸۱ ٚ سال سوؤمين دفأ بکفته. ملوان هر سه سفره واگردسته بۊجؤر أما ۱۳۹۵ ٚ سال ٚ مئن خۊ چائارؤمين سۊقۊطه تجرؤبه بۊکۊده ؤ تا هأسأم کرأ ليگ ٚ يک ٚ مئن تۊپ زنه.
تۊمام ٚ أ تفاسير ٚ أمرأ ملوان بتانسته خؤب کارنامه‌اي خؤره چاکۊنه. ملوان تا ۱۳۸۰ ٚ سال ایران ٚ بئترين شأرستاني تيم بۊ. ألبت بعدن سپاهان ؤ فولاد خوزستان ملوانأ ببردده رؤتبه‌ی سوؤم.
أما هنده ملوان أ گۊلازان ٚ أمرأ: تخت جمشيد ٚ جام ٚ بئترين شأرستاني تيم، سۊ‌ته قهرماني جام حذفی مئن، سه‌تا نایب قهرماني جام حذفي مئن، دۊ وار حۊضۊر آسيا باشگايان ٚ جام ٚ مئن به عنوان ايران ٚ نماينده ؤ... هسأ ني ايران ٚ باشگايان ٚ مياني خۊ جاجيگايه دأره.
هسأ ملوان جغرز پيله سالان ٚ فۊتبال ٚ تيم، فۊتبال ٚ مدارس ٚ مئن ؤ نؤنهالان ؤ نؤجوانان ؤ جوانان ؤ اؤميد ٚ رده'ن ٚ ميانم تيم دأره. علاوه بر أشأن قایقرانی، بسکتبال ؤ بؤکس ٚ مئنم فعاليت کۊداندره ؤ هأتؤ خانمان ٚ وأسي ني قايقراني، فۊتسال ؤ فۊتبال ٚ مئن تيم داري کۊنه. ويشتر جه ۶۰۰ته جوانم أنزلي دۊرۊن أ تيمان ٚ مئن ايساده.
ملوان ٚ گۊلازان
در دور مقدماتی أ موسابقات در سریلانکا، تیم ملوان در طی ۳ مسابقه 21 تا گل بزه و فقط ایته گل بخورده به مقام اول گروه برسه.
سربس
جرگه:ورزشي باشگاهؤن
فشتال
فشتال ایسم ایته جی روستاهان خرارود دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شهرستان ورزقان
ورزقان شهرستان ایته جه شهرستانان اوستان آذربایجان شرقی ایسه. ایران مین که اونه مرکز هم شهر ورزقان ایسه.
حايف كي كاسين گئده سي ورزقانين آبوروسون ساخلامادي و موشاويرلرين چوخ { سوزلو اينسانلاردان} سئچدي
شهر: خاروانا
رابشکن
رابٚشکن یا رابۊشکن یا رابیشکن (فارسي: توکای پشت بلوطی) یته مؤرغه کي اۊرۊپا ؤ‌ آسیا مئن پۊره هیتؤ رأن گيلان ٚ مئن دره. سروشه پهر اشتباه کونه فکر کونه ان راب خوره انه نام رابشکنه.
گواتمالا
بندانگشتی|گواتمالا بیدوق بندانگشتی|گواتمالا، نخشه دورون
رابشکن
رابشکن يا رابیشکن (راب+ایشکن) راب خؤنه ؤ این ٚ دؤنشي نؤم بنه: Turdus philomelus.
زیویش
رابشکن گيلان ٚ جنگلؤن ٚ مئن دره ؤ بۊمي ایسسه ولي پییز ٚ آخرآخر مۊهاجر أم هأنه گيلؤن.
گواتمالا
گواتمالا یا گواتمالا جؤمؤری (ايسپانيايي زوؤن: República de Guatemala) ایتا کشور مرکزي آمريکا و کاراییبˇ دریا میان ایسه. گواتمالا جه کلسيا و خۊرخۊسˇ ور مکزیک أمره همساده ایسه. جه خورتاوی کلسيا بلیز و هندؤراسˇ خلیج أمره، جه خورتاو هندؤراس، جه خورتاوی نسا إلسالوادؤر أمره و جه نسا آرامˇ اؤقیانوس أمره مرز دأره. گواتمالا جه قدیمی زمات آمریکا بومیان، اینکا و آزتکˇ مردوم مأنستن زندگی گودید. گواتمالا پاتخت، گواتمالا سیتی نام دأره. گواتمالا قرن شانزدهم مئن توسط ایسپانیا واموج کسان (کاوشگران) شناخته بوبو و تصرف بوبوسته و ایتا بخش جه ایسپانیا امپراتوری بو کی تا سال ۱۸۲۰ مئن، خو آزاتی ايسپانيا جه بدس باورده.
اغوزدره
اغورزدره ایسم ایته روستا ایسه جه توسکاچشمه دهستان ، گلوگاه شهرستان مین اوستان مازندران ، شومال ایران جا.
اسطلخ زير
اسطلخ زير ايتأ جه رۊستایان شخ شينˇ دهستان جه توابع شاندرمنˇ بخش، ماسالˇ شهرستانˇ ؤ گيلانˇ اۊستان دۊرۊن ايسه.
جمعيت
براساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۸۱۵ نفر (۲۱۸خانوار) ايسه.
نالکیاشر
ایته از آثار باستانی،قدیمی و دئنی در لنگرود شهرستان ایسه که اونه قدمت به حدودای صفویه دوره فارسه.ا خشتی پورد که در مسیر لیالستان روستا از لاهیجان روستاهان ،به نالکیاشر ایسه،از قدیمی بناهان به حیساب ایه.که به طرز جالب و زیبائی دیدنی چاگوده ببوسته.
ملك رود
ملک رود ایسم ایته جی روستاهان خرارود دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
گيله‌وا
گيله‌وا يه‌ته فرهنگی، هونری، پژوهشی مجلله ايسسه که به دو زوان گيلکی و فارسی، هر دو ما يک‌دفا چاپ بونه. گيلأوا خو کاره ۱۵۶۶ گیلکی ِ جی سرأگيته و اين ِ بنانئن‌کس محمدتقی پوراحمد جکتاجی ايسسه. گيله‌وا گيلکی زوان و ادبيات و گيلان و مازندران ِ فرهنگ و داب و دستور و ای منطقه مردوم ِ موشکلاته نويسنه.
ISBN: 1023-8735
سردبير: هوشنگ عباسی
پؤستی آدرس: رشت، ص.پ 4174-41635
گيله‌وا دفتر ِ آدرس: رشت، حاجی‌آباد، انقلاب ِ خيابان، گوهر ِ ساختمان، دووم طبقه.
راجه به گيله‌وا به فارسی:
http://magiran.com/maginfo.asp?mgID=2545
صداپشته
صداپشته-Sadapushte ایسم ایته جی روستاهان رودبنه دهستان ، لاجان شهرستان رودبنه بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
ليله‌کۊ
لیلاکوه ایسم ایته جی روستاهان دیوشل دهستان ، لنگرود شهرستان ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
خولك
خولک ایسم ایته جی روستاهان رستم‌آباد شمالی دهستان  ، رودبار شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
كوره خرم
کوره خرم ایسم ایته جی روستاهان سردار جنگل دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
لواده
لواده ایسمه ایته روستا ایسه تالش دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
نيالا
نیالا ایسم ایته روستا ایسه جه توسکاچشمه دهستان ، گلوگاه شهرستان مین اوستان مازندران ، شومال ایران جا.
ویکی‌پدیا: قأوه دیکؤن/ایده
یکته تازه گبه سرأگیرین.
نيالا
جرگه:جوغرافی
وؤشۊمگير
وؤشۊمگير، اؤشۊمگير یا وشمگير بن زيار (بچئه بؤبه گيلان ٚ مئن، بؤمۊرده قمري هجري ٚ ۱۳۵۷ ٚ محرم ٚ یکؤم، گۊرگان ٚ مئن) زيارئن ٚ دۊوؤمي کيا هيسه گه اۊن ٚ برأر ٚ مۊردن ٚ پسي يأني مردآويج، دیلمي سال ٚ ۴۵۷ ٚ مئن، حکۊمت-ه دسأگيت. اۊن ٚ مذهب ٚ سر هرچند گه ابهام ؤ ايختلاف نيأ ولي ويشتر اۊن-ه شيعه-مؤسلمؤن دؤنن. اۊ مردآويج ٚ مۊردن ٚ پيش، مردآویج ٚ جانب ٚ جي ری ٚ فرمؤنروا بؤ. وشمگیر خۊ حؤکۊمت ٚ أوايل ٚ مئن علاوه بر گۊرگان ؤ طبرستان ؤ دیلم (پتشخارگر) ايران ٚ مرکزي واوينؤن، گه جبال ٚ ناحيه ؤ خۊزستان-ه شامل بۊنه سر-أني، حؤکۊمت گۊد ؤ زماتي آذربايجان ٚ سر-أني سلطه دأشت.
بندانگشتی|حدأکثر ساماني گه وشمگير بؤتۊنس اۊن ٚ سر حؤکۊمت بؤنه. اي وضعيت ٚ همرأ، سامانئن ؤ بۊيه'ن ٚ أمرأ درگيري دچار بؤبؤ. سامانئن گه پيلا خۊراسان ٚ ؤ ايران ٚ خۊرتأو ٚ سر حکۊمت گۊدن، خأسن گه گۊرگان، طبرستان ؤ ري-ه خۊ قلمرؤ-ئه بچربأنن. اۊ را جي ني بۊيه'ن ني گه فارس ٚ مئن مستقر بؤن، خأسن جبال ٚ ناحيه ؤ ايران ٚ خۊرخؤس-ه تصرف بؤنن. وشمگير پۊر جارؤن سامانئن ؤ مخصۊصن بۊيه'ن ٚ همرأ بؤگۊد گه ويشتر دفاعي حالت دأشت تا خۊ سامؤن گه پتشخارگر-ه شامل بۊنأ بؤ-ئه بپأئه ؤ حفظ بؤنه. بۊيه'ن ني سيماجت ٚ همرأ وشمگير ٚ سامؤن ٚ تسخير گۊدن ٚ ره حقسأی گۊدن. وشمگير تا ری ٚ جار ٚ مئن ٚ ديشکن خؤردن ٚ پيشي قمري ۳۲۹ ٚ مئن، کاملن ايستقلال دأشت. ولي اۊ ديشکن ٚ همرأ ری ؤ اصفهان-ه چيکأدأ ؤ فقط گيلان ؤ گۊرگان ؤ مازندران اۊن ٚ ره بۊمؤنسن. وشمگير ايمه مجبۊرا بؤ کمي سامانئن ٚ جي تبعيت بؤبۊره أمما وشمگير ونأشت گه سامانئن اۊن ٚ سامان ٚ مئن دخالت بؤنن ؤ گۊته شأنه گه زيارئن هنده خۊ استقلال-ه بدأشتن. سامانئن ٚ مؤضع ٚ وگرسن زيارئن ؤ وشمگير ٚ برأبر بۊيه'ن ٚ ويشتر قدرت يأتن ؤ فگن پيلا خۊراسان ٚ برمسئن ٚ جي بؤ.
بندانگشتی|وشمگیر ٚ قلمرؤ، پۊررنگ ٚ سبز: وشمگير ٚ أصلي قلمرؤ. کم‌رنگ ٚ سبز: سامؤناني گه وشمگير، زمات ٚ کمتري بؤتۊنس اۊن ٚ سر حؤکۊمت بؤنه. سامانئن-ه وأس گه بۊيه'ن ٚ همرأ درگير نؤبۊن ؤ خأسن گه زيارئن ؤ بۊيئن کسن ٚ همرأ درگير بؤبۊن تا بۊيه'ن خۊراسان ٚ را دس تنوأدن ؤ گاگلف زيارئن ٚ جي حيمايت أني گۊدن. هين بؤ گه وشمگير خۊ سامان ٚ پأسئن ٚ ره پۊر جنگ بؤگۊد ؤ حتی راضي بؤبؤ سامانئن ٚ واسطه همرأ عباسئن وساطت بؤنن تا بۊيه'ن دئه زيارئن ٚ سامان-ه فگن نؤنن. سرأخر وشمگير محرم ٚ أول، قمري‌ هجري ۳۵۷ ٚ مئن هندئه يته ايجۊر جنگؤن ٚ ره آماده بؤ دؤبؤ گه، يته گۊراز اۊن ٚ مئنه بگنس ؤ وشمگير أسب ٚ سر ٚ جي بکت بؤمۊرد. اۊن ٚ پسي بهستۊن وشمگير ٚ وچه زيارئن ٚ کيايي تخت ٚ سر بنيشت.
نؤم ؤ تبار
وشمگير مردآويج ٚ کۊچي برأر ؤ زيار ٚ وچه بؤ، زيارئن گيلان ٚ شي ؤ احتمالن گيلک بؤن. برخي نظر ٚ جي وشمگير ٚ زياري چۊن گه وشم‌شکار-ه علاقه دأشت اۊن ٚ نؤم-ه بنأن وشمگير، ألبت برخي سربسؤن ٚ مئن اۊن ٚ نؤم-ه دۊشمن‌گير-أني بنویشتن، ولي خؤجير ؤ پيلا سربسؤن ٚ مئن، أکثرن اۊن-ه وشمگير دؤخؤندن.