cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کيايي‌ئن
کارکيا گود
رابينو خو كيتابˇ فرمانروايان گيلان مئن بنيويشته: امير كيايی سادات جه سال 769 تا 1000 هجري (1592-1367م) – (941-1166 گيلكی) بيه پيش دورن چكنه بيد. سيد امير كيا، اولين كسی بو كه خو استقلال واستی تلاش بوگوده. اون حسين ريك، حسين ،حسن ريك و حسن علی ريك بو (كه فشتم جه بوشو به ملاط) بن احمد بن علي الغزنوي (چون عبدالوهاب غزنوي پاكار بو ، اونه هتو دوخاديد) ابن محمد ابن ابوزيد (كه ابهر جه بوشو و به گيلان بومو و هويه ، فشتم و كهدم مئن زندگی بوگود) ابن ابی محمد حسين ابن احمد الكبر(دوخاده بوستی به عقيق كوكبی) ابن عيسی الكوفی (دوكاره مرداكی كه عباسيان ترس جه به كوفه جيويشته و بوشو ابهر زندگی بوگوده) ابن علی ابن حسين الاصغر ابن علی زين العابدين ايسه.
سِد علی كيا
علی‌کيا بِتَنَسته مازندرانˇ مرعشی سادات ˇ ياور امره، كل بيه پيش (941 گ) مئن چكنه بِبه (1367م). و بعد ديلمان كولان ، كوهدم ، لشت نشا و كوچسفهان فتح بوكونه و گيلان جه خارج بوبوسته و طارم و قزوبن فتح بوگوده و هتويی بِتَنَسته خو صارای پيله تر بوكونه. ولی هفت سال دواره تيمور لنگ، سِد علی جه خوايه كه طارم و قزوين جه بِشه و اونه دست فده. سِد علی وادار بوبوسته كه تيمورˇ گب گوش بوكونه و هتويی طارم و قزوبن جه بوشو. و اَ كار گيلان مئن بد عواقبی اونه واستی دَشتی. بيه پسيان بفهمستيد كه سِد علی قودرت توپوس ايسه. خوشانه واستی ايله جار بگوديد كه كياييانˇ، گيلان جه بيرون تاواديد.
رشتˇ پيله جنگ
وختی اميرفلك الدين رشتی بمرده اونه زای امير محمد جانشين خو پئر بوبوسته. و پور دلايل واستی، سيد علی امره موتحد بوبوسته. ولی اونه دوشمنی، سيد ناصر كيا امره و كوچسفهان چكنه كه سيد علی نام بو بِمانسته. سال ۷۸۵ هجری (۸۵- ۱۳۸۴م (سيد ناصر كيا به سمت ˇرشت فوتوركسته ولی سياهكرود مئن دشكن بوخورده و زخمی بوبوسته. ايپچه بازون ميره. ايتا سال دواره كی امير محمد صلحˇ واستی بوشو لاهيجان. سال ۷۸۹ هجری(۱۳۸۷) امير محمد رشتی و امير دباج فومنی و امير محمد شفتی و امير ساسان گسكری چون بيده ئيد كه موغولانˇ حشرومايه دار، عراق مئن ايسه و دَنِستيد كه سيد علی بدون خون فوگودنˇ امره قزوين و طارم به تيمور فَدا. و هتويی به خو شخصيتˇ لطمه بزا. پيله موقع بيده ئيد كه كهدم و كوچسفهان اونه دس جه بيرون فاكشيد. ايتا فوتورك مئن بيه پسي‌ٰن بِتَنستيد كهدم تصرف بوكونيد و پور كسانˇ جه كياييان خونˇ فوگوديد. سيد علی كه زرخˇ بوسته بو، خو بيه پيشˇ حشر و مايه دارˇ امره رشت فوتوركه. ولی پاسكياب مئن، اميره محمد رشتی و امير دباج فومنی جولو دشكن بخورده. سِد ظهيرالدين مرعشی بينيويشته: اَ جنگ مئن، سيد علی و اونه براران و ريك‌ٰن، سيد مهدی كيا، سيد حسن كيا و سيد ابراهيم كيا و سيد عبدالله كيا و پور جه كياييان پيله كس كوشته بوبوستيد
کيايی‌ئنِ باقی‌مانده
کیایی خانواده هنی لاجانِ مئن زندیگی کونید و ایته جه مشهور خانواده‌ٰئن به حساب آیید. ایته جه با ارزش‌ترین خانه‌یان پوردسر مئن نی کیاموسوی خانواده شی ايسه کی هوشانِ نوادگان ایسید. کياموسوی خانه میراث فرهنگی فهرستِ مئن ثبت بوبؤ.
سربس
جرگه:گيلان ٚ تاريخ
موزه میراث روستایی گیلان
اَ موزه ایته زمینه میئن به مساحت حدود 260 هیکتار سراوان جنگلی پارک میون ، واقع در کیلومتر 18 جاده [[رشت – تئران در دست اجرا ایسه. اونه مقدمات اولیه از اولانه سال 1381 شوروع ببوسته. در اوردیبهشت 1384 اولین کارگاه ا طرح (حوزه فرهنگی و معماری جولگه شرق سپید رود) راه‌اندازی ببوسته.
میراث روستایی موزه به هیمت دو ته ایسپانسر خارجی و چهارته اورگان داخیلی راه اندازی ببوسته. فیکر تاسیس اَ موزه زمین لرزه پسی که سال 1369 گیلانه میئن ایتفاق دکفت و امی بناهای سونتیه تخریب کود پیدا ببوسته. اما اونه فاز موطالعات موقدماتی از اوایل سال 1381 شروع ببوست. تا هسه 6 ته مجموعه ی مسکونی که 27 تا سازه خو میئن دره و اوشنه موضوع هم مربوط به حوزه ی فرهنگی و معماری جولگه ی شرق سیفیدرود عه موزه دورون بساخته دی. علاوه بر ان 4 ته مجموعه ی مسکونی هم که 14 سازه ی مربوط به حوزه ی فرهنگی و معماری جولگه ی مرکزی گیلان شینه اَ موزه دورون بازسازی ببوسته. موزه سایت دورون 2 ته مجموعه میهمان پذیر نهه که اوشانه ظرفیت 150 ته واحد 3 تا 5 نفره ایسه که مصالح بومی امره اوشنه چاکودید.
اَ سایت دورون محل های جوداگانه ای هم بازی های سونتی واسی - پرورش گیاهان دارویی و درختان بومی - بازار روز - کارگاه صنعتی - بیجار  و چایی باغ معماری روستایی ملل - زاکان بازی جیگا - چای خانه و ریستوران سونتی اوردوگاه تفریحی و مرکز معماری و مردم شناسی در نظر بیگفته ببوسته.
عبدالرزاق لاهيجي
عبدورّزاقˇ تولد سال معلوم نیه و خئلی اوقات اینه، با چند نفر دیگه که اوشؤنˇ اسمم عبدالرزاق ایسسه اشتبا گینن. مثل:
موللا عبدورّزاق بن موللا میرزانکویی شیرازی (که عبدالرزاق لاهیجی هم‌دؤره بو) موللا عبدورّزاق کاشی
موللا عبدورّزاق رضوی
موللا عبدورّزاق بن احمد گیلانی
موللا عبدورّزاق گیلانی (لاهیجی) پزشک و دانشمند و خان احمد خانˇ وزیر (980 قمری بمرده)
عبدورّزاق گیلکی، که «رساله اللامع فی شکل الرابع» نویسنده ایسسه.
عبدورّزاق، خو اوایلˇ عمر بشؤ قم و هؤره تدریسه مشغولأ بؤ و ویشتر کلام و فلسفه درس دأ. چون قممئن زیاد بئسأ، هینواسی به قمی نی نؤمی ایسسه.
حکیم عبدورّزاق لاهیجی، یازدهمی قرن (قمری) مئن، یک دؤره‌ای قمˇحؤزه‌ی علمیه رئیس محسوب بنأ بو و شاگردی تربیت بوده به نام قاضی سعید قمی که یک زمانی قمˇپیله قاضی بو.
مَردن
عبدورّزاقˇ مَردنˇ سال دقیق معلوم نیه. روضات الجناتˇ نویسنده بانی اعیان الشیعه نویسنده اینˇمردنˇ تاریخه 1051 قمری (یک سال، خو استاد، موللاصدرا مردنˇ پسی) دؤنن و بعضی‌ئن 1072 دؤنن. امما اگه شا عباس دومˇ حوکومتˇ تاریخه (1052 - 1077 هجری قمری) حساب بکونیم و با توجه به این‌که گوهر مرادˇ کتاب، ای پادشاهه تقدیم ببؤ، شأنه نتیجه گیتن که دوّمی نظر دوروسسه. عبدورّزاق هو قمˇ مئن بمرده و شیخانˇ پیله وادی مئن دفنأ بؤ.
سربس
جرگه:لایجؤن ٚ پیله کسؤن جرگه:لایجؤن
كماچال بالامحله
جرگه:أسسؤنه شأرستان ٚ رۊستایان
محمود نیکویه
محمود نیکویه سال 1329 رشت محلیه حاجی اباد مین به دونیا بومو. اون ابتدایی و متوسطه درسا  خو زادگاه  مین بخوانده. اون سال 1352 به  دانشگاه تهران دانشکده ی ادبیات بوشو و رشتیه  زوان  و ادبیات فارسی  مین  تحصیل بوگوده.
اونه پژوهشی فعالیتان جه سالان  نوجوانی و با چاپ  مقالانی ، گیلان  مطبوعات مین شروع ببو. اون نقدان و مقالان زیادیا نشریان نگین  ،  رودکی  ،   راهنمای  کیتاب ،  آینده  و کلک  مین مونتشر  بوگود.
آثار
کتابان:
از نقطه تا خط
نادره کاران
گیلان در سفرنامه سیاحان خارجی
بیرون پیوندان
اوستان گیلان حوزیه هونری
رده : ادب
سفلی
سفلی ایسم ایته جی روستاهان پیرکوه دهستان ،سیاکل شهرستان بخش دیلمان ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
أردبيل ٚ اۊستان
اردبیل سرشناسان
ناصرچشم آذر، محمود نظرعلیان، علی سلیمی ، ودود موذن ، فرهاد قائمیان، توحید معصومی، اکبر عبدی، جمشید هاشم پور، رسول ملاقلی پور، حسن جوهرچی، علی دایی ، حسین رضازاده ، مجتبی جباری، رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی، شیخ صفی‌الدین اردبیلی، عبدالکریم موسوی اردبیلی، مقدس اردبیلی، شاه اسماعیل اول، عمران صلاحی، بابک خرمدین.
رده :جوغرافی
فرح ابادخيل
فرح اباد خیل ایسم ایته روستا ایسه جه مذکوره دهستان ، ساری شهرستان جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
ازادمون
ازادمون ایسم ایته روستا ایسه جه اهلمرستاق شمالی دهستان ، محمودآبادشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
ليماچال
لیماچال ایسم ایته جی روستاهان اشکور سفلی دهستان ،رودسر شهرستان رحیم اباد بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
مرزنده
مرزنده ایسم ایته روستا ایسه جه ناتل رستاق دهستان ، نورشهرستان چمستان بخش جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
کوروۆ
کوروۆ ئه‌تا دهات ره نوم ئیسه کی له‌هه‌نون دله داره. ئو/وه 1442-1431 شاهر بیه. ونه دله ئاتا کیلیسا داره کی توریست ئادمون وه ره وینده‌نه‌.
للم
للم ایسم ایته جی روستاهان مالفجان دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
بازان
بازان ایسم ایته جی روستاهان کیسم دهستان ، آستانه شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
گلاب محله
گلاب محله ایسم ایته جی روستاهان دریاسر دهستان ایسه ، لنگرود شهرستان مئن جی اوستان گیلان ، کیشور ایران
يرشلمان
یرشلمان ایسم ایته جی روستاهان پیرکوه دهستان ،سیاکل شهرستان بخش دیلمان ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
پيله سوار
پيله سوار ايته شأره کي أردبيل ٚ اۊستان ؤ پيله سوار ٚ شأرستان ٚ توابع جه ايسه ؤ پيله سوار ٚ شأرستان ٚ مرکز ايسه. پيله سوار سابق ايجايي ايران ٚ شين بۊ ولي تۊرکمانچای ٚ معاهده پسي أ شأر دۊته واوين بۊبؤسته ؤ ايته ايران ٚ مئن نهأ ؤ ايته ني آذرباىجان ٚ جؤمۊري مئن.
نام
أ شأر ٚ رسمي نام هأسأ بيله سوار ايسه. اي سري تاريخي رواىتان ٚ مئن بينيويشتده کي أ شأر خۊ نام-أ ايته بۊىه أمير ٚ جه کي اۊن ٚ لقب پيله سوار بۊ، بيگيته. نزهةالقلوب ٚ کيتاب ٚ مئن کي حمدالله مستؤفي أثر ايسه أ شأر ٚ باره بينيويشته دره ؤ گه کي «ايته أمير، پيله سوار نام کي بۊىه‌ئن ٚ گۊد ٚ پيله أميران ٚ جه ايسه أ شأر-أ چأگۊده» '''
جمعيت
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، أ شأر ٚ جمعيت ۱۸,۱۸۸ نفر (۵,۲۳۷ خانوار) بۊ.
آمؤل
بندانگشتی
جور وا جور
آمل اداره فرهنگ و ارشاد ایسلامی
كرف كل
کرف کل ایسم ایته جی روستاهان مالفجان دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
طولای پايين
طولای بالا ایسم ایته جی روستاهان اشکور سفلی دهستان ،رودسر شهرستان رحیم اباد بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
لمير
لمیر ایسمه ایته روستا ایسه تالش چوبر دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
لمیر ایسمه ایته روستا ایسه خرجگیل دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
بالامحله چوبر
بالا محله چوبر ایسمه ایته روستا ایسه تالش چوبر دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
شهرستان آران و بیدگل
آران و بیدگل شهرستان ایته جه شهرستانان اصفهان اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم شهر آران و بیدگل ایسه.
کیشوری تقسیمان
شهر: آران و بیدگل، نوش آباد و سفید شهر.
شهر: ابوزیدآباد
كماچال پائين محله
کماچال پایین محله ایسم ایته جی روستاهان کیسم دهستان ، آستانه شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
وازعليا
وازعلیا ایسم ایته روستا ایسه جه ناتل رستاق دهستان ، نورشهرستان چمستان بخش جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
كماچال پائين محله
جرگه:أسسؤنه شأرستان ٚ رۊستایان
نسا تۊک
نسا قؤطب یا نسا توک یا جونوبی قؤطب (توک=قؤطب) یکته قاره‌یه کی زمینˇ جونوبی (نسا طرف) توکˇ سر واقع ببؤ. در واقع او منطقه کی زمینˇ جونوبی توکه دؤرأ گوده دأنه، جونوبی قؤبط و جونوبی توکˇ قاره نام بیته. زمینˇ مئن، ای قاره جی سردتر ده ندأنیم و اونˇ سره یخ بیته دأنه.
برجنده
برجنده ایسم ایته روستا ایسه جه اهلمرستاق شمالی دهستان ، محمودآبادشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
پيشكليجان پايين
پیشکلیجان پایین ایسم ایته جی روستاهان پیرکوه دهستان ،سیاکل شهرستان بخش دیلمان ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شیجان ٚ دهنه سر
شیجان ٚ دهنه سر ایته جه گيلان ٚ رۊستايان، خۊمام ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ؤ چاپارخانه دهستان ٚ توابع جه ایسه.
جمعيت
براساس ۱۳۸۵ سال ٚ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۱۰۸۵ نفر (۳۱۴خانوار) بۊ.
سربس
جرگه:خۊمام ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
خوابگاه عمارت
left|thumb|خوابگاه عیمارت
'''جدیدترین ساختمانی که در کاخ گلستان میئن چاگوده ببوسته ، خوابگاه ساختمان ایسه  که در سال 1338 شمسی به موناسبت ملکه الیزابت سفر  به ایران چاگوده ببوسته.خوابگاه ساختمان  ایته جیگایی ایسه برای ایقامت پادشاهان و رؤسای جمهور. الانی ا عیمارت به کیتابخانه نسخان خطی گلستان کاخ ایختصاص پیدا گوده .'''
سفيدسنگان
سفیدسنگان ایسمه ایته روستا ایسه تالش چوبر دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
سید رضا فندرسکی
سید رضا فندرسکی سال 1340 رودسر مین به دونیا بومو ابتدایی درسا ماچیان روستا و متوسطه درسا لنگرود مین  تومانا گوده.
اون علوم اجتماعی فوق دیپلما نوشهر مرکز تربیت معلم جا (1362)، لیسانس تاریخا جه تهران تربیت معلم دانشگاه ( 1369)  و تاریخ  فوق لیسانسا جه تهران دانشگاه  (1373) فیگیته.
فندرسکی جه سال 1369  خو پژوهشی فعالیتانه شروع بوگوده. اونه مقالان گیلان نشریان  محلی  مین چاپ  ببو.
منتظر کتاب های اینده ی او باشید
به زودی کتاب تازه ای از وی درباره ی تاریخ شهرستان رودسر-از اغاز تا کنون-به چاپ خواهد رسید.در این کتاب شنیدنی های بسیاری درباره ی دانشمندان وبزرگان رودسر و فرمانروایان این دیار یافت می شود
بالاتجن دهستان
بالا تجن دهستان روستاهان
بالا تجن ایسم ایته دهستان ایسه قائم شهر شهرستان مین جه اوستان مازندران.
نصرت فاتح علي خان
نۊصرت فاتح علي خان (نصرت فاتح علي خان) ۱۹۴۸ ميلادي اؤکتؤبر ما ۱۳ پاکستان ٚ ليالپۊر دۊنىا بمأ. اۊن ىته پيله آهنگساج ؤ مۊزيکدؤن ؤ خؤندشگر بۊ کي قووالي مۊزيک ٚ مئن پۊر نؤمي ؤ اۊستا بۊ. ىپاره اين ٚ ترانأن دۊنىا مئني نؤمي بۊبؤ، مست ٚ قلندر ٚ مۊرسؤن.
جرگه:موسئقی
بوتستان
بوتستان ایسم ایته جی روستاهان مالفجان دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
بۊجنۊرد
بۊجنۊرد ايته جه ايران ٚ شأران ؤ کلسيايي خۊراسان ٚ اۊستان ٚ مرکز ؤ بۊجنۊرد ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ٚ توابع جه ايسه. أ شأر مشهد ٚ جه کي رضوي خۊراسان ٚ اۊستان ٚ مرکز ايسه ۲۳۷ کيلۊمتر فاصله دأره.
جمعیت
بر اساس ايران ٚ آمار ٚ مرکز ٚ سرايشماردن، بۊجنۊرد ٚ جمعيت، ۱۳۹۵ سال ٚ دۊرۊن ۲۲۸,۹۳۱ نفر بۊ.
یزد گرد سوم
ساسانی پادشاهان
رده : تارئخ
يوسف اباد
یوسف اباد ایسم ایته روستا ایسه جه اهلمرستاق شمالی دهستان ، محمودآبادشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
ليماگۊابر
لیماگوابر ایسم ایته جی روستاهان اشکور سفلی دهستان ،رودسر شهرستان رحیم اباد بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
مقام روستا
روستای مقام
مقام ایسم ایته روستا ایسه جه مذکوره دهستان ، ساری شهرستان جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
ديلمي تقويم
گیلکؤن، قديم قديمؤنِ جی تا هسا، خوشؤنِ ره تقويم و سال‌شوماری داشتن کی هو دیلمی يا گالشی تقويم يا ديلمی تقويم ايسه.
کمانچه
کمانچه ایته غمناک سازه کی 4 تا سیم و ایته کاسه و دسته جا تشکیل بوبوسته.اردشير كامكار کیهان کلهر ، فرج علی پور,شروين مهاجر,سينا جهان آبادى و سعید فرج پوری ،از بهترین کمانچه زنان ایسید.کمانچه، پور ویولن مانه. اما ویولن هی وقت نتانه کمانچه "سوز" خو مین بداره. اَن در حالیه کی ویولن خیلی تکامل یافته تره. کمانچه او زمات کی ویولن غرب جا وارد ببوست خیلی کم‌رنگ ببوست. اما بعدها علی اصغر بهاری، کمانچهٰ ایوارده زنده بوکود .دو جور کمانچه داریم:
ديلمي تقويم
قديم، ايران و ايرانی‌ئنِ سال گردان بو. يعنی ۱۲ تا سی‌روزه ما داشتن کی بونا بو ۳۶۰ روز. چون اوشؤنِ سال، پنج روز و خورده‌ای، خورشيدی سالِ جی کم داشت، هر ۴ سال، سالِ سر کی هو نوروز بو يک روز خو اصلِ جيگا جی فاصله گيت.
کمانچه
پوشت‌واز کمانچه
ديلمي تقويم
ای چرخسن و نوروزِ جابه‌جايی هوتو ادامه داشت تا زمانی کی ديلمی‌ئن تصميم بئيتن خوشؤنِ سالِ سره ثابت بدارن.
کمانچه
پوشت‌دوسته کمانچه
ديلمي تقويم
ايرانِ مئن، گيلانِ مردوم، اوّلين کسانی بؤن کی ای ضرورته درک بئودن و خوشؤنِ ساله ۳۶۵ روزه بئيتن.
کمانچه
کمانچه گیلان مین ویشتر در مناطق کوهستانی و دیله مؤن دونبال بوستی و اون علت نی اَن بو کی موسیقی ساکت ، دورون گرا و عمیق کوه اونه ویشتر طلبه. اوستاد صبا در تحقیقی کی گیلان موسیقی رو دشتی کمانچه خیلی بها بده. و ویشتر خو اطلاعاته جی ایته روستایی کمانچه زن بیگیفته. اطلاعات ویشتر در گیلان نامه جلد 1 و 2 نهه.
ديلمي تقويم
گالشی تقويمِ مبدأ
دوروس هو زماتی کی قديمی يزدگردی نوروز اون‌قدر جابه‌جا بوبؤ بو کی دکته بو تاوسؤنِ وسط، چون خوروم زمات بو و کشاورزی محصولؤنِ فيچئنِ وخت بو و خراج و ماليات هدأنِ ره خوروم بو، سالِ سره هويه ثابت بداشتن و هو روز و سال بوبؤ گالشی سالِ مبدأ.
کمانچه
گالشی کمانچه
گيلانِ کوهؤنِ مئن، گالشی کمانچه هنوزأ نی استفاده بونه. قديم، گالشی کمانچه سيمؤنه، سنتور سيمِ جی استفاده کودن و هينِ واسی، گالشی کمانچه صدا، باخی کمانچه‌ئنِ امره توفير دأنه. گالشی کمانچه کوک به صورت « الف) ر - لا - سل - ر - لا      ب) ر - لا - ر - لا - سل   » ایسه. در حالی کی باخی کمانچه یان کوک « می - لا - ر - سل» ایسه
ديلمي تقويم
گالشی تقويمِ مبدأ
يعنی او روز کی دوشنبه روز، اولين روز جه قديمی يزدگردی سال بو، بوبؤ نؤروز ما اوّل، سال اول گالشی. او روزِ جی تا هسا، ۱۵۸۰ سال بوگذشته و جالب اينه کی گالشی سالِ مبدأ، نه سياسی موناسبته و نه مذهبی موناسبت. يه‌ته علمی تفاق ايسه. يعنی هو روزی کی مردوم ای ضرورته بفهمسن کی ساله وا ثابت داشتن و هو روز بوبؤ مبدأ.
کمانچه
گالشی کمانچه
Agar ‘’’puştväz o puştdəvaste’’’ vävinbandiye dar nazar bəgirim, Gäləşi Kəmänçe puştdəvaste isse.
ديلمي تقويم
گالشی تقويمِ ما و روز
امّا گالشی سال کی خودا ره شوکر تا هی بيس سی سال پيش استفاده بونأ بو و الؤن‌ام گالشؤنِ ياد دره، چيسه و چی موشخصاتی دأنه؟
گالشی سال، دوازده‌ته ما دأنه کی هرته ۳۰ روزه ايسن:
کمانچه
گالشی کمانچه
Ammä dar kull, gäləşi kəmänçe, rasmi kəmänçe amre pur tofir dane:
ديلمي تقويم
گالشی تقويمِ ما و روز
۱) نؤروز ۲) کورچ ۳) اريه ۴) تير ۵) موردال ۶) شرير ۷) امير ۸) آول ۹) سيا ۱۰) ديا ۱۱) ورفنه ۱۲) اسفندار.
کمانچه
گالشی کمانچه
1. Gäləşi kəmänçe päye xəyli bulandtare (23 tä 27 säntimetr), ammä iräni şi, päçtare.
ديلمي تقويم
گالشی تقويمِ ما و روز
نوروز ما، ۱۷ مورداد هجری شمسی جی سراگينه و ۱۵ شهريور مئن توماما بونه. ای ما، گالشی تقويمِ مئن، اوّلين ما ايسه و اونِ اولين روزِ مئن، نوروزِ بل يا آتش نوروزی روشنأ کؤنن و تازه ساله جشن گينن.
کمانچه
گالشی کمانچه
2. İnə daste ni bulandtare.
ديلمي تقويم
پنجيک
پنج روزأ نی دأنيم کی اونه دوخؤنيم پنجيک و ای پنج روز، هيچ فصل و ماهی مئن دنه. در واقع ايرانِ مئن، امو هرگيز ۳۱ روزه ما نداشتيم و ای ۳۱ روزه ماهؤن کی الؤن استفاده بونن، يه‌ته عجيب و غريب اختراع ايسه کی رضاخان زمات داب بوبؤ!
کمانچه
گالشی کمانچه
3. Gilänə miyən viştar 5 simi kəmänçe däb bu.
ديلمي تقويم
پنجيک
هر چار سال يک‌بارأ نی، پنجيک بونه شيش روزه تا او ۳۶۵ روز و خرده‌ای کاملن رعايت ببی و خورشيدی سال دوروس موحاسبه ببی. او شيشمی روزه دخؤنن: ويشک.
چوتو سالؤنه تبديل کونيم کسنه
اگه خأنين کی گالشی ساله و هجری شمسی‌يه تبديل بکونين به کسن، هچی کافی‌يه کی گالشی سالِ عددِ جی، ۱۹۵ کمأ کونين يا برعکس. مثلن، اگر سال ۱۳۸۵ هجری شمسی‌يه، ۱۹۵ امره جومأ کونيم، بونه هو سالِ گالشی عدد:
کمانچه
گالشی کمانچه
4. Gäləşi kəmänçe 3tä simə avvale santurə sime dəvastan.
ديلمي تقويم
چوتو سالؤنه تبديل کونيم کسنه
۱۵۸۰=۱۹۵+۱۳۸۵
اگرم خأنين ميلادی سالشوماری و گالشی‌يه تبديل بکونين کسنه، ميلادی سالِ جی، ۴۲۶ کمأ کونين:
کمانچه
گالشی کمانچه
Dar zemn, gäləşi kəmänçe sədä o tonälite ni tofir dane. [راجه به گالشی کمانچه به فارسی]
ديلمي تقويم
چوتو سالؤنه تبديل کونيم کسنه
۱۵۸۰=۴۲۶-۲۰۰۶
مأمد أميني لاهيجي
<div class="notice metadata" style="text-align:center; width: 85%; background: #F7CADA; margin: 1em 10%; border: #EF98B7 1px solid;">اي وانويس، گيلکي ويکيپديا هيزارؤمي وانويس ايسه.
مأمد اميني لاهيجي (م.راما) ۱۵۲۱ دیلمی شریر ما نؤهؤم (۲۳ دی ما ۱۳۲۶ هجری شمسی) لاجؤنˇ مئن، يته ميؤنه خؤنواده مئن بيچئه بۊبؤ ؤ خۊ ايبتدايي ؤ متوسطه تحصيلاته هؤره تمنأگۊده. أوولي شعري گه بؤته، ۱۵۳۵ یا ۱۵۳۶ بۊ گه اۊ زمت، پيامˇ مللی رۊزنامه مئن چاپ بۊبؤ.
زيندگؤني
م.راما هۊ دانش آمۊري ؤ جوؤني زمتˇ جي، شعر ؤ شاعري ميئن خۊ تلاشه کأدبۊ ؤ اي مئنه، اينˇ مدٚرسه مۊدير، آقاى کیافر گه خۊدش يته خؤرم نيويشتنکس ؤ أديب بۊ، اینˇ استعداده بياته بۊ ؤ اينه تشويق گۊد. خۊ متوسطه تحصيلاتˇ تمنأگۊده پسي، کۊنکۊرˇ مئن شرکت بۊده ؤ تبريزˇ دانشگاه، آبياري مۊهندسي قبۊلأ بؤ ۊ سال ۱۵۴۳ خۊدانشگاه تمنأگۊده. هۊ زمت بۊ گه گاگلف اينˇ شعرؤن، خۊشه ؤ فردؤسي مجلله ميئن چاپ بۊ. هۊ زمت، م.راما آزاديخايي کارؤنˇ ويسين، يته تاوسسؤني نيصفˇ شؤ، ساواکˇ آدمؤن دکألسن اینˇ پئری خؤنه مئن ؤ اينه خۊشؤنˇ أمرأ ببۊردن. م.راما هشت سال زيندؤنˇ مئن بىسأ ؤ ويشترˇ خۊ گيلکي شعرؤنه هۊ زيندؤنˇ مين بؤته گه شديدن انقلابي حال ؤ هوا دأنه. ۱۵۵۲ اميرˇ ما (بهمن ۱۳۵۷ هجري شمسي)، وختي مردۊمˇ مۊبارزه ايرانˇ مئن جؤرأگيته بۊ، م.رامأني ، باخي سياسي زيندؤنئنˇ هأمرأ آزادأ بؤ ۊ ۱۵۵۲ تا ۱۵۵۵ سالؤنˇ مئن گه ایرؤنˇ جامعه فضا به نسبت آزادتر بۊ، فۊرصتˇ جی ايستيفاده بۊده ؤ خۊ شعرؤنه، خۊ بابˇ ميل چاپ بۊده.
آزادي پسي
م.راما، اينگليسي زوؤنˇ سر تسللۊط دأشت و فرانسوي زوؤنˇ أمرأ پۊر آشنا بۊ. وختی گه زيندؤنˇ جی آزادأبؤ، خۊ ريفئقؤنˇ ايلجارˇ هأمرأ ؤ با توججؤه به خۊ رشته (آبياري مۊهندسي) بۊتؤنسته تئرؤنˇ مئن يته کار بيأجي ؤ هۊ سالؤنˇ مئن ايزدواج بۊده.
مرگ
آسئد مأمد يمنی وأدي مئن، م.راما سنگˇ قبرˇ سر بنويشته نأى: '''شادروان محمّد امینی. فرزند حسن. که چون رودي خروشان به امواج خشمگین دریا پیوست (گیلکی وگردؤن: شادروان مأمد أميني. حسنˇ زأک. گه دريا کخ‌ به‌ لب بأرده کۊلؤنه فئویته''')
سال ۱۵۵۹، نؤرۊزˇ ما چارۊم، يته گرمˇ تاوسسؤنˇ رۊز، کلأچئه ميئن، شرکتˇ کار هله سرأىته نبؤ، م.راماىˇ ىکته تبریزي ريفئقؤن شۊنه دريا مئن گه سينؤ بکۊني؛ دريا طۊفاني بۊنه ؤ م.راما شۊنه گه خۊ رفئقه نيجات بدئه، خۊدش دريا مئن دمينه.
شعرؤن
م.راما گيلکي شعرؤن گه اؤجا کيتابˇ مئن چاپ بۊبؤره، گيلکي أدبياتˇ مئن خۊ جاجيگهٰ دأنه ؤ علاوه بر زيبايي، خۊ تعهد ؤ آرمانؤنأني دأنه.
م.راما گیلکي شعرؤنه، لاجؤنˇ قأوه‌خؤنه‌ٰنˇ مئن خؤندن، بي اي کي بۊدؤنن ايشؤنˇ شاعر کیسه. چأىي چيني زمت، لأکؤکؤن ؤ زنأکؤن، چأىي باغؤنˇ مئن اینˇ شعرؤنه خؤندن، بي اي کي مأمد أمينئه بشنأسن.
چند نؤمۊنه، م.راما گيلکيˇ شعرؤنˇ جي
نيشتي درياىˇ کنار تي دس ؤ پا پهنأگۊدي
کوهˇ ور، جنگلˇ ور، سبزˇ گيلؤن
ماهي جۊش کؤنه تي درياجي ولي
ماهيگير شندره دؤده مجنه
صدري وۊش کؤنه تي سينهٰ جي ولي
گيلˇ مرد چمپه به زحمت پچنه
گۊش بدي سبزˇ گيلؤن
جؤنˇ گیلؤن
تۊ صدایˇ تبره ايشتؤني؟
دستˇ غارت خأنه تي جنگلˇ گنجه ببره؛ ایشتؤني؟
ویریس از جا گیلؤن
اۊ رۊزؤن میرزا أگه تي گۊشˇ جیر
بۊته يکته کلمأى
تۊ خؤˇجي ویريسأی
امرۊ ده صدته کۊچیک‌خؤن دأني
امرۊ ده جنگلˇ سؤرخ، امرۊ ده بيشهٔ شيرؤن دأني
نیشته أيؤمˇ اۊمید هنده تي رافا گیلؤن
ويريسين برزگرؤن
ویریسین کارگرؤن
ویریسین ماهيگیرؤن
ویریسین اأی گیلˇ مردؤن ویریسین.
قصرˇ زيندؤن؛ ۱۵۴۶ ديلمي
اي پيلئه دۊنياىˇ مئن
زندگي جي هيچچي قشنگتر نبنه
تۊرشˇ واشم که هأمش آفتˇ باغه-
نخأنه زيندگي جي ديل بکنه،
تۊرشˇ واش زندگئه دۊس دأنه، هيتؤ که کاس-آقاى-
خۊشˇ چشمه دوده،
جۊش کؤنه باغ ؤ بيجارˇ مرزه گينه
وۊش کؤنه سبزي پا جير نيشينه.
جۊمأکۊن خؤب تي حواسه کاس آقاى
بپپا تأ گۊل نزنه
اينˇ اۊ سبزˇ جۊلى
اينˇ آرؤمˇ نيگا
اينˇ اۊ زردˇ گۊلى؛
أگه غافل بنيشي
نکۊني فکرˇ وجين،
خۊشˇ کۊل نئنه تي محصۊله بئنه
زوارمحله
زوار محله ایسم ایته روستا ایسه جه مذکوره دهستان ، ساری شهرستان جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
مأمد أميني لاهيجي
چند نؤمۊنه، م.راما گيلکيˇ شعرؤنˇ جي
سال ۱۳۵۳ ديلمي؛ مشهدˇ زيندؤنˇ ميئن
تيتي بۊده خألي-دار
طبل ؤ شيپۊرˇ بهار
باغˇ مئن جار بزئه.
خمسه
خمسه(به فارسي:سهره جنگلي) یِته پرنده زیبا و خوش آواز در راسته میلجه سانان هیسه که گیلانˇ مئن و جا های جنگلی میئن زندگی کونه. بندانگشتی|خمسه
مأمد أميني لاهيجي
چند نؤمۊنه، م.راما گيلکيˇ شعرؤنˇ جي
خزه از خؤ ويريسأ
خمسه
آرایه شناسی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
مأمد أميني لاهيجي
چند نؤمۊنه، م.راما گيلکيˇ شعرؤنˇ جي
علف از خؤ ويريسأ
خمسه
آرایه شناسی
رده: پرندگان
راسته: گنجشک‌سانان
مأمد أميني لاهيجي
چند نؤمۊنه، م.راما گيلکيˇ شعرؤنˇ جي
گۊلˇ شيپۊري خۊ شيپۊره بزئه
خمسه
آرایه شناسی
تیره: سهره‌ایان
مأمد أميني لاهيجي
چند نؤمۊنه، م.راما گيلکيˇ شعرؤنˇ جي
کي خۊته
خمسه
آرایه شناسی
سرده: سهره‌های جنگلی
مأمد أميني لاهيجي
چند نؤمۊنه، م.راما گيلکيˇ شعرؤنˇ جي
کي بۊشؤ
کي بمأ؟
بيسˇ يک رۊزˇ ديگه
أمي همسايه خؤنه
تۊخمˇ مرغؤن شيکئنن
جۊجه مرغؤن در أنن
مي ديلى خأنه أمي مرغؤن-
تۊخمˇ بسيار بۊکۊنن
بنيشن تۊخمؤنˇ سر
ماشينˇ جۊجه-کشئه خار بۊکۊنن.
مي ديلى خأنه أمي خؤنه
ولي أفسۊس که اي بار
قرض أمه خؤنه ايسأ
بانکˇ رهني خۊ دۊته دسته بنأ مي پئرˇ سر
هرچه کؤنيم نشنه
مي مارى حؤضˇ کنار ناله کؤنه:
يا ابؤالفضلˇ رشيد!
خزه أز اي سرˇ ديوارˇ حياط
شنه تا اۊ سرˇ ديوارˇ حياط
خزه خسته نبنه.
کۊتکؤتۊ عطره بدأ
کي خۊته؟
کي ايسأ؟
سال ۱۳۴۶ ديلمي
چند نؤمۊنه، م.راما فارسيˇ شعرؤنˇ جي
أولين شعري گه بؤته (خؤنه خالي حياطˇ ميئن)، ۱۵۳۵ یا ۱۵۳۶ بۊ گه اۊ زمت، پيامˇ مللی رۊزنامه ميئن چاپ بۊبؤ.
شهرستان اردستان
اردستان شهرستان ایته جه شهرستانان اصفهان اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم شهر اردستان ایسه.
مأمد أميني لاهيجي
چند نؤمۊنه، م.راما فارسيˇ شعرؤنˇ جي
گفتم به مادرم:
امروز ما ناهار چه داریم؟
شهرستان اردستان
کیشوری تقسیمان
شهر: اردستان و مهاباد
مأمد أميني لاهيجي
چند نؤمۊنه، م.راما فارسيˇ شعرؤنˇ جي
خندید و گفت : عزایِ غذای شب!
گيلکي وگردؤن:
شهرستان اردستان
کیشوری تقسیمان
شهر: زواره
مأمد أميني لاهيجي
چند نؤمۊنه، م.راما فارسيˇ شعرؤنˇ جي
مي مأره بؤتم:
ايمرۊ ناهار چي دأنيم؟
خنده بؤده بؤته: شؤˇ غذاىˇ عزا!
شايد گياه بخواهد، در لاک بذر بماند
شايد گياه بخواهد که ارتفاع نپيمايد
اما زمين نمی‌خواهد و آفتاب نمی خواهد!
شايد وأشى بخأسته بي، خۊ تيۊمˇ ميئن دمأسي
شايد وأشى بخأستي جؤر نشي
زمين ولي نخأنه ؤ أفتؤ نخأنه!
شعرˇ «زنگ چهارم:دیکته» اي شعر، کتابˇ « زنگ اول: دروغ»ˇ ميئن چاپ بۊبؤ.
بچه ها،
کاغذی بردارید،
بنویسید: کبوتر زیباست.
بنویسید: کلاغ بی نهایت زشت است.
بنویسید که آذر خوب است.
بنویسید که دارا فردا،
قهرمان خواهد شد.
بنویسد که آذر فردا،
قهرمان می زاید.
بنویسید که دارا یک مسلسل دارد.
بنویسید که آذر بی عروسک هم می تواند باشد.
اما در دلش
غوصه و ماتم دارد
تا شب جمعه ی آینده
مشق‌تان این باشد: که
بابا دندان دارد ،اما
نان ندارد بخورد.
زأکؤنی!
بنويسين گه کبۊتر خۊجيره
بنويسين گه آذر خؤرمه.
فرده دارا، یته پيلˇ کس بۊنه.
فرده آذر،
پیلˇ مردأی چئنه،
بنويسين.
بنویسین دارا، یکته مۊسلسل دأنه.
بنویسین آذر،
بي نينئکام تؤنه بيسه،
گرچي خۊ ديلکˇ ميئن،
شيمي دس رج اي ببۊن:
گه پئرى،
خؤدرنˇ گازه دأنه،
امّا نؤن ندأنه.
خالؤن
جرگه:گيلکؤن جرگه:شاعرؤن
گرماور
گرماور ایسم ایته جی روستاهان پیرکوه دهستان ،سیاکل شهرستان بخش دیلمان ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
جرگه:سياکل ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
محمۊد نامجۊ
پالوان محمود نامجو ۱۲۹۷ شمسی رشت محلیه اوستادسرا مئن ب دونیا بومو. نوجوانی دوران مئن به وزنه برداری علاقه مند ببسته.
بينه كرده
بینه کرده ایسم ایته جی روستاهان مالفجان دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
محمۊد نامجۊ
محمود نامجو بخاطر استعدادی ک دیشتی جغز وزنه برداری ، ژیمناستیک ، بدنسازی و کشتی مئن هم حرف گوفتن واسی دیشتی. ۱۸ سالگی کشتی دورون قهرمان کیشور ببسته.
پالوان محمود بدون ان که امکاناتی بداره بتانسته وزنه برداری اولین مدال طلای جهانیا سال ۱۹۴۹ فیگیره.
سالستان
سالستان ایسم ایته جی روستاهان کیسم دهستان ، آستانه شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
جرگه:أسسؤنه شأرستان ٚ رۊستایان
مالفجان ٚ دهستان
مالفجان ٚ دهستان ايته جه گيلان ٚ دهستانان، سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ٚ مئن ايسه.
جمعيت
بر اساس ۱۳۸۵ سال ٚ سرايشماردن، أ دهستان ٚ جمعيت ۶,۳۹۰ نفر (۱,۸۹۳ خانوار) بۊ.
سربس
جرگه:گيلان ٚ دهستانان جرگه:سياکل ٚ شأرستان ٚ دهستانان
باباكلا
باباکلا ایسم ایته روستا ایسه جه گرماب دهستان (ساری) ، ساری شهرستان جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
مسجدقباقی
مسجد قباقی ایسمه ایته روستا ایسه تالش چوبر دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
آلش
ite xodro väş ki farvardin o ordibeheş mä giläne bulande kuhaane jor sabza be o piyazche dare.
noi vahşi piaz ki une valgam xorde be a väş cal(xäm) va ghazä amra masraf be o pur täze isse o adame täze kune
نوکندکلا دهستان
نوکندکلا دهستان روستاهان
نوکندکلا ایسم ایته دهستان ایسه قایم شهر شهرستان مین جی اوستان مازندران.
سجيران
سجيران ایته جه گيلان ٚ رۊستايان، رۊدسر ٚ شأرستان، رحيم‌آباد ٚ بخش ؤ ايشکور سفلی دهستان ٚ توابع جه ایسه.
جمعيت
براساس ۱۳۸۵ سال ٚ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۳۴۰ نفر (۱۰۰خانوار) بۊ.
سربس
جرگه:رۊدسر ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
زورزمه
زورزمه ایسم ایته جی روستاهان اشکور سفلی دهستان ،رودسر شهرستان رحیم اباد بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
سوستانˇ سل
يک‌ته طبیعی سله، لاجؤنˇ نزدیکی. ای سل، سوستانˇ دیهاتˇ مئن واقع ببؤ.
بونده
بونده ایسم ایته روستا ایسه جه اهلمرستاق شمالی دهستان ، محمودآبادشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
تجن روستا
تجن ایسم ایته جی روستاهان کیسم دهستان ، آستانه شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
جرگه:أسسؤنه شأرستان ٚ رۊستایان
سنگ چالك
سنگ چاک ایسم ایته روستا ایسه جه ناتل رستاق دهستان ، نورشهرستان چمستان بخش جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
زرگرباغ
زرگر باغ ایسم ایته روستا ایسه جه مذکوره دهستان ، ساری شهرستان جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
پيشكليجان بالا
پیشکلیجان بالا ایسم ایته جی روستاهان پیرکوه دهستان ،سیاکل شهرستان بخش دیلمان ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
گیجاواش
ايته خؤردؤ واش کي پۊر عطر کۊنه ؤؤ اۊنه عطر آدمأ مستأ کۊنه.محلي آدمان اعتقاد دأرن کي گيج کۊنندیأ ؤ اۊنه نامأ هأنه وسي بنن گيجأ واش.
ite xodro Väş ki pur atr kune o une atr adame maste kune mahhali adamaan eteghad darid ki gij kunandeye va une naame hane vaasi banan gijaVäş
كارنام
کارنام ایسم ایته روستا ایسه جه گرماب دهستان (ساری) ، ساری شهرستان جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
گلستان کاخ
left|thumb|تخت مرمر ایوان
سابقه تاریخی ارگ سلطنتی که اونه محدوده شومال خیابان و  امام خمینی ( سپه)میدان ، خیام خیابان  غرب  ، ناصرخسرو خیابان شرق  و پانزده خرداد خیابان جنوب  و ارگ میدان تشکیل دهده ،به واگرده به روزگار صفویه. شاه عباس صفوی در قسمت شومالی تهماسبی حصار ، چهار باغ و چنارستانی چاگوده که بعدنان پیله دیواری اونه دور چاگوده و عیمارات مقر سلطنتیا اونه میئن چاگود و ا فضا ایسمه بنا ارگ. در اخرای عهد صفوی ، تئران گاه گوداری مقر موقت دربار شاهان صفوی بو و حتی شاه سلیمان ( 1077- 1105 هـ . ق ) کاخی در ا شهر خوره چاگود. امروز اثری از ا بناهان دوریه صفویه باخی نمانسته.
مجموعیه گلستان میئن قدیمی ترین بناهانی که الان وجود داریدی ،  تخت مرمر ایوان و خلوت کریمخانی موتعلق به دوران کریمخان زند ایسه.
رضاشاه دوران ، بخش های بوزرگی از تئران ارگ ، از جمله اونه دور حیصار ، باب عالی سر در، تیلگراف خانه ، تکیه دولت ، نارنجستان  ، باغ گلشن و ساختمانان اندرونی تخریب ببوسته و شاه محل سکونت  به سعدآباد و یعد از اویه در دوران محمدرضا شاه به نیاوران مونتقلا بوسته. در ا دوره ، مجموعیه گلستان به جیگایی برای پذیرایی از خارجی میهمانان تبدیل ببوسته.
left|thumb|گلستان کاخ
بخشان موختلف ا مجموعه الانی شامل : تخت مرمر ایوان، خلوت کریمخانی ، موزه اتاق  ( تالار سلام ) و اونه حوضخانه  ،آینه تالار  ، عاج تالار  یا سفره خانه ، برلیان تالار  یا تشریفات تالار ، خوابگاه عمارت ( کاخ الیزابت ) که در سال 1329 به جای نارنجستان چاگوده ببوسته ،  شمس العماره قصر،  بادگیر عمارت و حوضخانه وسیع ، الماس تالار ، ابیض کاخ و چادرخانه ایسه. تاریخ چاگودن ایوان تخت مرمر و خلوت کریمخانی به دوران وکیل الرعایا فارسه.'''
سایت جامع گردشگری
خلج لر
خلج لر ایسمه ایته روستا ایسه تالش چوبر دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
فهيمه أکبر
فهيمه أکبر گه اۊن ٚ قبلي نام فهیمه یمین اسفندیاری بؤ، (آذر ۱۲۹۶، تئران – ۱۲ شهریور ۱۳۸۸، واشینگتن) خانشگر، گیلان‌شيناس، نيويشتنکس ؤ اجتماعي فعال بۊ. اۊ اسدالله یمین اسفندیاری لاکۊ بۊ، کي پهلوي سياستمداران أجي بۊ. چؤن اۊن ٚ پئر باکۊ مئن ایران ٚ سرکؤنسۊل بۊ، خۊ زاکي-ه باکۊ، شؤروي مئن زندگي بۊکۊد. فهيمه مزقان ٚ استعداد باکۊ مئن کشف بۊبؤست ؤ اۊن ايران ٚ واگرد ٚ پسي، موسيقي-ه ايدامه بدأ ؤ مرتضی خان محجوبی شاگرد بۊبؤست. اۊ اۊرۊپايي شانسؤنان ٚ سبک أجي آواز خاندي ؤ بتانسته چند زوان أجي بؤخؤنه. ۱۳۱۷ شمسی سال ٚ مئن، فهیمه محسن أکبر ٚ أمرأ ايسمار بۊگۊده ؤ خۊ شؤهر ٚ فاميلي-ه خۊ سر بنأ. محسن اکبر ٚ أمرأ ايسمار بؤده پسي، سال ۱۳۱۷ه.ش بمأ گیلان ؤ رشت بينیشته. فهیمه گيلکان فرهنگ ٚ مئن پژۊهش بۊکۊده ؤ بيس سال گیلان ٚ مزقان ؤ داب-ه هامۊته ؤ یته کيتاب ني طباخي گیلان ٚ نام ٚ أمرأ بينيويشته. اۊن أولي گيلان ٚ آشپجي کيتاب-أ بينيويشته ؤ گيلکي ترانه‌ئن ٚ خانش-أ شرۊع بۊکۊده. هأتؤني فهمیه أکبر اجتماعي فعاليتان ٚ مئن پۊر کۊنۊش کۊدي. ايران ٚ انقلاب ٚ پسي، فهيمه خۊ مرد ؤ سۊته زاکان ٚ أمرأ کۊچمال بۊکۊد آمريکا. فهيمه آمريکا مئن ايته گيلکي مزقان ٚ آلبؤم چأکۊده. اۊن سۊ ته زأک دأشتي: گیلان، گلي ؤ فتح‌الله. فهيمه أکبر ۱۳۸۸ شهريور ٚ مئن، ۹۱ سال سند ٚ أمرأ آمريکا واشينگتن ٚ مئن، فؤت بۊگۊد.
تولد ؤ تحصیلات
فهيمه أکبر اصالتاً طبري بۊ. ۱۲۹۶ شمسي سال ٚ شهريور ٚ مئن، تئران ٚ مئن دۊنىا بمأ. اۊن ٚ پئر، یمین‌الممالک اسفندیاری، پهلوي دؤره سياستمداران أجي بۊ ؤ مدتي باکۊ مئن ايران ٚ سرکؤنسۊل بۊ ؤ فهيمه خۊ زاکي-أ تا دوازده سالگی شؤروي آذرباىجان ٚ مئن بۊگذرانه ؤ اۊن ٚ مزقان ٚ استعداد-ه اۊن ٚ معلم کشف بۊگۊد. فهيمه پنچ سال اۊیه زندگي بۊگۊد ؤ هۊیه خۊ مزقان-ه شرۊع بۊگۊد.
فعالیتان
بندانگشتی|راست| ايته تاتايي فهيمه أکبر ٚ جه، [[جهانگير سرتيپ پۊر ؤ محسن أکبر ٚ أمرأ، ۱۳۳۴ شمسی سال ٚ مئن]] ۱۳۱۷ شمسی سال ٚ مئن، محسن أکبر ٚ ايسمار ٚ پسي، فهيمه گیلان-أ کۊچ بۊکۊد ؤ بيس سال حقسأی بۊکۊده ؤ گيلان ٚ آوا ؤ داب ؤ فرهنگ ٚ مئن پژۊهش بۊکۊده ؤ اۊن ٚ تحقيقان ٚ نتاىج، ايته کيتاب-أ منجر بۊبؤسته کي اۊن ٚ نام "طباخی گیلان" ايسه ؤ گيلان ٚ محلي غذایان ٚ پختن ٚ دستۊر اۊن ٚ مئن دره. أ کيتاب کي ۱۳۳۸ سال ٚ مئن منتشر بۊبؤسته، أولين کيتابي ايسه کي گيلان ٚ آشپجي مئن تحقيق بۊکۊده. أکبر ٚ خانواده سۊته زای دأشتي کي اۊشان ٚ نام گیلان، گلي ؤ فتح‌الله بۊ ؤ ظاهراً گیلان جان‌ ٚ ترانه (جهانگير سرتيپ پۊر ٚ اثر)، گيلان خانم ٚ ره، فهیمه أکبر‌ ٚ پيله‌تر لاکۊ، بينيويشته بۊبؤسته بۊ ؤ هسأ ايته جه معروف‌ترین گیلکی ترانه‌ئن ايسه. ميلادي ۹۰ دهه مئن، ايته آلبؤم فهیمه گيلکي ترانه‌ئان أجي آمريکا مئن منتشر بۊبؤسته کي ۱۶ آهنگ دأره. چند ترانه أ شانزده تِرَک شامل «گیلان جان»، «گۊل ٚ پامچال»، «والس نؤرۊزي»، «مصرلۊ»، «ماه نؤ»، «جۊمه بازار»، «بأمؤم باز»، «أی بۊخۊفته ديل»، «آن شب بهار»، «آفتابخیزان»، «شَب بۊ، بیابان بۊ، زمستان بۊ»، «نۊشۊ، نؤشۊ» ؤ… بۊد. ايته بخش کي فهيمه أثران ٚ جه بمانسته، فرىدۊن فرزاد ٚ ايلجار ٚ نتيجه ايسه. فرىدۊن کي اۊن ٚ فاميل ؤ دأيي پسر بۊ، خئلي جه فهيمه أثران ٚ تنظيم ؤ نوازندگي-أ أنجام بدأ.
فهیمه أکبر خئلي انجؤمنان ؤ خیریه سازمانان ؤ زناکان ٚ مجامع مئن عضویت دأشتي ؤ جمعیت راه نو هۊنري کميسيؤن ٚ مسئۊل بۊ. بیمارستان‌های رشت ٚ کيتاب ٚ مئن بينيويشته بۊبؤسته کي ۱۳۲۰ تيرماه ۲ تاريخ ٚ مئن، أولي رشت ٚ ماران ٚ حمایت ٚ بنگاه ٚ هیئت مۊديره، فهيمه أکبر-أ أ بنگاه عضو ؤ منصۊب ٚ بازرس بۊکۊده. هأتؤني پيشگامان فرهنگ گيلان ٚ کيتاب ٚ دۊوؤمي جلد ٚ مئن کي ايته جه ابراهيم مروجي بينيویشته‌ئن ايسه، ايته تاتايي فهيمه أکبر ٚ جه نهأ کي خۊ همسر ٚ أمرأ لنگؤرۊد ٚ دۊرۊن ايسا ؤ محمۊد نامجۊ جه استقبال کۊدن دره. اۊن ۱۳۳۵ سال ٚ مئن، تئران ٚ فرهنگي هۊنري جشنواره دۊرۊن أولين گيلان ٚ غرفه-یأ افتتاح بۊکۊده. فهيمه أکبر رۊسي، آلماني، اينگيليسي ؤ فرانسوي زوانان-أ دأنستي ؤ اي سري ترانه ني أ زوانان ٚ مئن بخانده. ۱۳۳۰ دهه آخري سالان ٚ مئن، فهيمه أکبر ايته مجمۊعه جه جهانگير سرتيپ پۊر ٚ شعران-أ اۊخان ٚ نام ٚ أمرأ جمع ؤ منتشر بۊکۊده ؤ اي سري جه اۊن ٚ ترانه‌ئن-أ «نۊشۊ، نۊشۊ»، «جۊمه بازار»، «گیلان جان»، «آفتاب خیزان»، «أی بۊخۊفته ديل»، «دریاکناران» ؤ … مأنستن خؤره ايجرا بۊکۊده. فهيمه أکبر أ کيتاب ٚ مقدمه مئن بينيويشته: «سه سال پيش ايته جمع-أ پيشنهاد بۊکۊدم کي هرته اۊستان ٚ مردۊم ٚ زيوش ؤ هۊنران ؤ صنایع جه ايته نماىشگاه تئران ٚ مئن تشکيل ببه تا أتؤ اۊشاني کي نتانده ىا وخت نأرده طۊلاني مسافرت بشد، مرکز ٚ مئن أ آشنايي جه برخؤردار ببد. أهل علم ٚ مطالعه فرصت ويشتر ببه ؤ هۊنرمندان خۊشان ٚ ذؤق ؤ دسترنج-أ مشتاقان ٚ چۊم فأرساند ؤ تشويق ببد. أ پيشنهاد ٚ جه پۊر استقبال بۊکۊدد ؤ آخرپسي ني تصويب بۊبؤست.»
پایانی سالان
إسلامي إنقلاب ٚ پسي، أکبر ٚ خانواده آمريکا-یأ مهاجرت بۊکۊدن. فهيمه أکبر خۊ واشینگتن ٚ مستقر بؤستن ٚ پسي، ايته إجتماعي داوطلبانه مركز ٚ مئن حضور دأشت. اۊن ٚ شؤهر، محسن أکبر، قريب به شصت سال مشترک ٚ زیوش ٚ پسي، ۱۹۹۸ ميلادي سال ٚ مئن، (شمسي ۱۳۷۶ ىا ۷۷) فؤت بۊکۊد. فهيمه أكبر، خؤره ني شمسي ۱۳۸۸ شهريور ٚ مئن، آمريكا مئن ؤ ايته ناخۊشي دأشتن ٚ دؤره پسي، فؤت بۊكۊد. اۊن ٚ فؤت ٚ آگهی مئن کي واشینگتن پؤست ٚ دۊرۊن چاپ بۊبؤسته، بينيويشده: «فهيمه أکبر ٢٠٠٩ ميلادي سال ٚ سپتامبر ٣، ۹۱ سالگی سند ٚ مئن ؤ قلبي نارسايي علت ٚ وأسي، خۊ خانه مئن "چوی چیس" محله دۊرۊن فؤت بۊکۊد. اۊن ٚ بازماندگان أجي، فتح‌الله أکبر هۊ چوی چیس محله مئن بمانسته، گیلان آرلینگتون ٚ مئن ساکن بۊبؤست ؤ گؤلي بتزدا مئن زيوش کۊنه. فهيمه اۊ زمات کي بؤمؤرده، سه نوه ؤ سه نتیجه دأشتي.
ىادبۊدان
بندانگشتی|«نۊشۊ، نۊشۊ» فهيمه أکبر ٚ أثر اي سري خانشگران عاشۊرپۊر، محمد نۊری، پۊران، منير وکيلی، فرىدۊن فرؤخزاد، پري زنگنه ؤ مينۊ جوان ٚ مأنستن، بعضي فهيمه أثران-ه بازخؤني بۊکۊدن.
ايته ايراني فيلم ٚ مئن، کي اۊن ٚ نام ناگهان درخت ايسه ؤ اۊن-ه صفي ىزدانيان شمسي ۱۳۹۷ مئن بسات، فهيمه أکبر ٚ صدا أجي «نۊشۊ، نۊشۊ» ترانه مئن استفاده بۊبؤست. ايته خانگي نماىش ٚ سرىال مئن، کي اۊن ٚ نام خاتۊن ايسه ؤ ١٤٠٠ شمسي سال ٚ مئن بساته بۊبؤست، غزل شاکري فهيمه أکبر ٚ نقش-ه بازي بۊکۊد ؤ اۊن ٚ بعضي أثران-ه بازخاني بۊکۊده.
ىادداشتان
<references group="ىادداشت"/>
سربس
جرگه:خؤندنکسؤن جرگه:گيلکي مزقان جرگه:گيلکي مزقان خؤندکسؤن
پرچ كوه
پرچ کوه ایسم ایته جی روستاهان اشکور سفلی دهستان ،رودسر شهرستان رحیم اباد بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شرفتی
شرفتی ایسم ایته روستا ایسه جه اهلمرستاق شمالی دهستان ، محمودآبادشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
ديم توران
دیم توران ایسم ایته روستا ایسه جه مذکوره دهستان ، ساری شهرستان جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
عليرضا شۊريده
خۊندشگر. مردن: ۱۸ آذر ۱۳۷۹.
رشتˇ مئن دۊنىا بمأ هنرستان مۊسيقي ملي مئن مۊزيکه بامۊته ؤ رزدکي تالارˇ کؤرˇجرگه مئن ايسأبۊ.
اۊ چنته انقلابي آهنگم چاگۊده کي اۊشؤنˇ نؤم ايسن:
شهادت احمد
فردا روشن است
سالده سفلی
سالده سفلی ایسم ایته روستا ایسه جه ناتل رستاق دهستان ، نورشهرستان چمستان بخش جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
شمس العماره
left|thumb|شمس العماره
'''ا جیگا شاخص ترین جایه گلستان کاخ و ممتازترین ساختمان مجموعیه ضلع شرقی ایسه. مثا اون که ناصرالدین شاه قبل از خو سفر گودن به اروپا و بر اثر دئن تصاویر بناهان فرنگستان ، میل کونه ایته بنای بولند ، اوشانا مانستن خو پایتخت میئن چاکونه تا از اونه بوجور بتانه درباریان امرا، شهره منظره و اونه دورو بره نیگا بوکونه.
چاگودن ا عیمارت در سال 1282 ه. ق شوروع به و پس از دو سال تومامه به که اونه شمس العماره ایسم نهیدی. طرح و نقشه آن ظاهراً از معیرالممالک و اون معمار اوستاد علی محمد کاشی بود.
شمس العماره یا خورشید بنا از شاخص ترین و زیباترین بناهان گلستان کاخ ایسه. دلیل اون که شاخصه : ارتفاع ، تزئینات و طراحی ا بنا ایسه.
على‌آباد دهستان
علی آباد دهستان روستاهان
علی آباد ایسم ایته دهستان ایسه قایم شهر شهرستان مین جه اوستان مازندران.
خالخال
خلخال مرکز خلخال شهرستان ایسه اردبیل اوستان مین جه کیشور ایران.
سرخ وليك
سرخ ولیک ایسم ایته روستا ایسه جه گرماب دهستان (ساری) ، ساری شهرستان جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
پينوند
پینوند ایسم ایته جی روستاهان پیرکوه دهستان ،سیاکل شهرستان بخش دیلمان ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
دروارمحله
دروار محله ایسمه ایته روستا ایسه تالش چوبر دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
مازي بۊن
مازی بن ایسم ایته جی روستاهان اشکور سفلی دهستان ،رودسر شهرستان رحیم اباد بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
ميرشمس‌الدين
ميرشمس‌الدين ایته جه مازندران ٚ رۊستايان، تۊنکابؤن ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ؤ ميرشمس‌الدين ٚ توابع جه ایسه.
جمعيت
براساس ۱۳۸۵ سال ٚ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۱,۳۸۶ نفر (۴۰۰خانوار) بۊ.
سربس
جرگه:تۊنکابؤن ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
بالتیکˇ دریا
بندانگشتی|بالتیکˇ دریا نخشه بالتیکˇ دریا ایتا دریا اۊرۊپا کلسیا مئن ایسه کی اونه جیگا ، ايسکانديناوي صارا و اۊرۊپا میانی و مرکزی و دانمارکˇ شبه جیزه مئن ایسه. بالتیکˇ دریا ایتا کمرقیش مأنه کی جه خورتاب به سه تا خلیج؛ بۊتنیا خلیج ، فنلاندˇ خلیج و ریگا خلیج حدود بوبوسته و اونه آفتاونشستˇ سمت کاتگاتˇ تنگه ایسه کی به کلیسا دریا و أطلسˇ اؤقيانۊس فأرسه. بالتیکˇ دریا پیلگی ۳۷۷٬۰۰۰ کيلۊمتر مۊربع ایسه. زمستانˇ زمات مئن حدود چیهل و پینج درصد بالتیکˇ دریا یخ زنه و هنه وأستی کشتی فورانئن و تردد زمستان دورون کمترا به. بالتیکˇ دریا نام به آلماني زوؤن: Ostsee - سۊئدي زوان: Östersjön - فنلاندي زوان: Itämeri - رۊسي زوؤن: Baltiyskoye More دوخانید. قرن یازدهم مئن برمنˇ آدام ؛ آلمانی کشیش و جوغرافیا نيويشتنکس اولی کسی بو کی خو کیتاب دورون بالتیکˇ دریا جه نام ببرده.
تجكنار
تجکنار ایسم ایته روستا ایسه جه اهلمرستاق شمالی دهستان ، محمودآبادشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
گشت ٚ دهستان
گشت دهستان روستاهان
گشت ایته دهستان ایسه فومن شهرستان مئن جی اوستان گیلان.
جرگه:گيلان ٚ دهستانان جرگه:فؤمن ٚ شأرستان ٚ دهستانان
گله كلاكاركنده
گله کلاکارکنده ایسم ایته روستا ایسه جه مذکوره دهستان ، ساری شهرستان جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
شیجان ٚ راسته کنار
شیجان ٚ راسته کنار ایته جه گيلان ٚ رۊستايان، خۊمام ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ؤ چاپارخانه دهستان ٚ توابع جه ایسه.
سربس
جرگه:خۊمام ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
وازسفلی
وازسفلی ایسم ایته روستا ایسه جه ناتل رستاق دهستان ، نورشهرستان چمستان بخش جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
انزلی موزه نظامی
ا كاخ رضا شاه دستور امرا (14ه.ش/20م) تبديل به موزه ببسته. ا موزه مئن ویشتر از 2500 شی مانند اسلحه ، انواع ناو ماكت ،  جنگی و تفريحی  کشتیان و و رضا شا لوازم وجود داره. ا موزه بنا جی بناهان منحصر به فرد گیلان ایسه هنا واسی که برخلاف گيلان سنت معماری ، جی اروپا قديم معماری ایسه.
تهام
تهام ایسم ایته جی روستاهان کیسم دهستان ، آستانه شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
جرگه:أسسؤنه شأرستان ٚ رۊستایان
محروم زومه
محروم زومه ایسمه ایته روستا ایسه تالش چوبر دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
بيرجند
بيرجند ايته جه ايران ٚ شأران ؤ نسايي خۊراسان ٚ اۊستان ٚ مرکز ؤ بيرجند ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ٚ توابع جه ايسه.
جمعیت
بر اساس ايران ٚ آمار ٚ مرکز ٚ سرايشماردن، بيرجند ٚ جمعيت، ۱۳۹۵ سال ٚ دۊرۊن ۲۰۳,۶۳۶ نفر بۊ.
بیشه‌سر دهستان
بیشه سر دهستان روستاهان
بیشه سر ایسم ایته دهستان ایسه قائم شهر شهرستان مین جه اوستان مازندران.
ماسال ٚ شأرستان
شاه معلم کي ويشتر جه ۳۱۵۰ متر بۊلندي دأره ؤ گيلان ٚ دۊوؤمي بۊلند ٚ قله (سۊمامۊس ٚ پسي) ايسه، أ شأرستان ٚ مئن نهأ.
سربس
جرگه:گيلان ٚ شأرستانان
گيلاكش
گیلاکش ایسم ایته جی روستاهان پیرکوه دهستان ،سیاکل شهرستان بخش دیلمان ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
تنبل محله
تنبل محله ایسم ایته جی روستاهان چاپارخانه دهستان ،رشت شهرستان خومام بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شهرستان اصفهان
اصفهان شهرستان ایته جه شهرستانان اصفهان اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم شهر اصفهان ایسه.
کیشوری تقسیمان
شهر اصفهان ، خوراسگان ، بهارستان (شهر) ، نیک‌آباد ، نصرآباد ، کوهپایه (شهر) ، سگزی ، تودشک ، محمدآباد.
مزده
مزده ایسم ایته روستا ایسه جه گرماب دهستان (ساری) ، ساری شهرستان جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
شهرستان اصفهان
کیشوری تقسیمان
بخشان
اتاقور ٚ دهستان
اتاقورˇ دهستان ايته جه گيلانˇ دهستانان، لنگؤرۊدˇ شأرستان ؤ اتاقورˇ بخشˇ مئن ايسه.
جمعيت
بر اساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سرايشماردن، اتاقورˇ دهستانˇ جمعيت ۸،۴۸۷ نفر (۲،۳۱۴ خانوار) بۊ.
سربس
جرگه:گيلان ٚ دهستانان جرگه:لنگؤرۊد ٚ شأرستان ٚ دهستانان
شهرستان یزد
left|thumb|یزد
کیشوری تقسیمان
شهران: یزد، شاهدیه، حمیدیا
شهر: زارچ.
بهمن میهری
بهمن مهری، 1509 گالشی (1314 هجری شمسی)، اصفهان ِ مئن يک‌ته گيلانی خانواده مئن به دونيا بمأ.اون پيئر ميرزا كوچيك خؤن طرفدار بو و چون سياسي بو ايشؤن يك ته شهر ميئن نيسن ، هين وسي او ايصفهؤن ميئن دونيا بمه. خوشه ايبتدايي و دبيرستؤن سو سال اول رشت ميئن بو خؤنده و بعد بما تهرؤن البورز دبيرستؤن ميئن دوكتور موحمدعلی موجتهدی گيلانی شاگرده بو. خوشه دوكتورا رياضي ميئن آمريكا ويسكانسين ايالت مديسون دانشگا جي هئيته و بما ايرؤن صنعتي شريف دانشگا تاسيس جي ، دوكتور موحمدعلی موجتهدی گيلانی  دعوت امره اوستاده بؤ. هسا اون 40 سال ايسسه کی صنعتی شريف ِ دانشگا مئن رياضی درس دئنه.پورفوسور میهری 1581 مین بازنشستهُ بو.
وب ولگ
وب ولگ (اينگيليسي مئن: Web page) ىته سند هيسه که معمۊلا HTMLˇ همرأ بنويشته بؤبه. لابدؤن ؤ اينترنتˇ مئن وب ولگؤنˇ دسرسي ره هنن وبمۊجؤنˇ جي کارأگيرن. ىته وب ولگˇ دل-درۊني تۊنه چندين ؤ چند چي جۊرواجۊر اطلاعاته شامل بؤبۊن. مثلا تۊنه وؤت ؤ تاتاىي ؤ مۊزيک ؤ غىره' شامل بؤبۊن.
وب ولگؤن دۊ جۊر تۊنن بؤيۊن: استاتيک وب ولگؤن ؤ داىناميک وب ولگؤن
اگر ىته وبمۊج ىته وب ولگˇ دل-درۊني ره، همه ته درخواستؤنˇ ره خألي ىته ىکسان محتوا وگردأنه مثلا خۊدي ىته ساده سنده وگردأنه استاتيک وب ولگ ىا به اختصار استاتيک ولگ گۊنن. امما نأ، وبمۊج ىته ولگˇ دل-درۊني ره، هر درخواستˇ ره جۊرواجۊر محتوا وگردأنه مثلا خۊدي ىته دىتابىسˇ مئن وأمۊجه ؤ نتاىجه وگردأنه داىناميک وب ولگ ىا به اختصار داىناميک ولگ گۊنن.
گیلان ٚ شؤرایي جؤمۊري
هنوز انقلابی دولت ِ کار به سامان نرسه بو کی اغتشاشات و بلوا، او انقلابیؤنی جه کی شوروی هوادار بؤن شوروع بوبؤ و بيلأخره میرزا مجبور بوبوسته جومعه روج، اسفندار ما اوّل، 1494 گالشی سال (18 تیر ١٢٩٩)، دوتا نماينده و ايتا نامه اَ عبارت امره اوسه بئوده موسکؤ، لنين ره کی: «ايران ِ ملّت، حاضر نيه کی بلشؤويکؤن ِ برنامهٰ قبول لکونی» و بازون، قهر و اعتراض امره، رشت جی بوشؤ فومن.
وب ولگ
وبمۊج
وبمۊج ىته کاربردي نرمبزار هيسه جهاني وبˇ اطلاعاتي سربسؤنˇ وأچرسنˇ ره ؤ اۊشؤنˇ بازىابي ؤ ارائه ره. ىته اطلاعاتي سربس، ىۊ.آر.ئل (URL)ˇ همرأ شناخته بۊنه که تۊنه وب ولگ ؤ ويدئؤ ؤ دئباخي اطلاعاتي جۊرؤنه شامل بؤبۊن. ىته وبمۊج در واقع ىته برنامه هيسه گه تۊنه وب ولگؤنه نماىش بده ؤ حرکات مؤسي ؤ کيليکؤن اۊني تشخيص بده.
گیلان ٚ شؤرایي جؤمۊري
شنبه روج، اسفندار ما 23، 1494 گالشی سال، شوروی هوادارؤن، شوروی ارتشی فرمانده‌ئن همکاری امره، کودتا بکودن و ميرزا آدمؤنه دسگیر و زندانی بکودن.
وب ولگ
وبمۊج
جۊرˇ ديگه اني شأنه گۊتن که وبمۊج، ىته برنامه هيسه گه سرويس-دهندگؤنه واخؤأکۊنه که اينترنتˇ کارگيرؤنˇ خواسته'ن چي هيسن. در واقع وبمۊج ىته برنامه هيسه که کارگيره قادرانه وبˇ سٚنٚدؤنˇ وؤته بۊخؤنه ؤ تاتاىئنه بىنه.
گیلان ٚ شؤرایي جؤمۊري
ايتؤ ببؤ کی ميرزا، گيلان ِ جوموری سرکوميسری (رييس‌جوموری) جی برکنار ببؤ و خالوقربان و کومونيست طرفؤن، جوموری مئن قودرته دسأ گيتن.
وب ولگ
عناصر
ىته وب ولگ مجمۊعه-اي هيسه جه اطلاعات، که تۊنه چندين ؤ چند چي اطلاعاتي تيپؤنه شامل بؤبۊن ؤ توسط پاىاني کارگير کارأىته وکه، دئن وکه ؤ ايشتؤوسن وکه.
گیلان ٚ شؤرایي جؤمۊري
کومونيستؤن، چون توندرو بؤن و خاستن خودشؤن ِ کومونيستی عقايده يک شبه گيلان ِ مئن پياده بکونن، مردوم ِ مئن منفورأ بؤن. تا حدی کی وختی مرکزی قزاقؤن، رضاخان رهبری امره اوشؤنه فوتورکسه، مردوم حمايتی نکودن کی هيچ، قزاقؤنه کومکأ نی بئودن.
وب ولگ
عناصر
وب ولگؤن تۊنن خؤدجؤش خۊ اطلاعاتي عناصره آداپتٚد (adapted) بؤنن.
گیلان ٚ شؤرایي جؤمۊري
جوموری سرانجام
سردارسپه، وختی گيلانه ديرين بومأ، اوّل جوموری ارتشه کی کومونيستؤن ِ دس دبو شکست بدأ و اوشؤن در بوشؤن و بازون هچين بمانسه ميرزا و اون ِ آدمؤن.