cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
وارکرافت
وارکرافت (اينگيليسي ميئن: Warcraft) يک سري بازي ويدئؤيي ؤ داستاني کيتابؤن ؤ فيلم ؤ دئباخي رسانه'نˇ نؤمه ؤ بيلزارد اينترتيمنتˇ کۊمپاني شي ايسه.
قیدان
ویشتری--> بیشتر، اکثراً
سختسر ٚ دهستان
سختسر ٚ دهستان ايته جه مازندران ٚ اۊستان ٚ دهستانان، سختسر ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ٚ توابع جه ايسه.
ايشکور ٚ دهستان
رۊستایان
أ دهستان ۱۰ ته رۊستا دأره.
سختسر ٚ دهستان
مردۊم ؤ زوان
سختسر ٚ دهستان ٚ مردۊم گيلک ايسن ؤ اۊشان ٚ زوان ني گيلکي ايسه.
جمعيت
بر اساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ دهستانˇ جمعيت ۶،۳۰۵ نفر (۱،۷۹۵ خانوار) ايسه.
سربس
جرگه:مازندران ٚ دهستانان جرگه:سختسر ٚ شأرستان ٚ دهستانان
ايشکور ٚ دهستان
سربس
جرگه:مازندران ٚ دهستانان جرگه:سختسر ٚ شأرستان ٚ دهستانان
قیدان
دوارده--> مجدداً، دوباره
ره
چه + ره --> چه ره --> برای چه، چه را
قیدان
هسأ--> الآن، فعلاً
ره
خو + ره --> خو ره --> برای خود، خود را
اكهازاما
اؤکهازاما جنگ
ایتیفاق دَکفتِ سال 1560 ژاپون میَن و اودا نوبوناگا بتَنَستِ پیروزی اَمره بر ایماگاوا یوشیموتو، جای بیگیره پیشگام فیودالی جنگان در سِنگوکو دوره. می یا ژوین 1560 مین، ایماگاوا یوشیموتو خو سپاه سی و پینج هزار نفریَ اَمره تصرف کیوتو واستی، اوستان اُواری دورون که اودا كوگا شین بو وارِدَ بوسته. ایماگاوا خو اوردوگاهَ ایتا دامون و خوکه گُمارجا که دِنگاکو هازاما نام داشتی برپا بوگوده. نوبوناگا خو خبرچینانَ که اوسی بوگوده بو بِفَهمَست. واکنش نشان ده و خو سپاهَ ایپچه دوشمن اوشتَر به ایتا بوقا زنشوجی نام بَره. نوبوناگا حشر و مايه دار، نسبت به دوشمن ایتا به ده بو و او خواستی از روبرو دوشمَنَ فوتورک زنه که خودکشی مانِستی. نوبوناگا خلابران و پيله كسان پیشنهاد کونید بشه خُره تسلیم بوکونه ولی اونِ دیل قرص بو که ایماگاوا کَله بَستَ فوتورک بزنه.
ره
که + ره --> که ره --> برای که، که را
آلمان
آلمان (آلماني ميئن: Deutschland) يا اينˇ رسمي نؤم آلمانˇ فدرالˇ جۊمۊري (آلماني ميئن: Bundesrepublik Deutschland: BRD)، يته کشوره اۊرۊپا ميئن ؤ اينˇ پايتخت برلين ايسه. آلمان کلسيا جي کلسيا دريا ؤ دانمارک ؤ بالتيکˇ دريا أمرأ؛ خۊرتؤ جي لهستان ؤ چکˇ جۊمۊري أمرأ؛ نسا جي اۊتريش ؤ سۊييسˇ أمرأ ؤ خۊرخۊسˇ جي فرانسه ؤ لۊکزامبؤرگ ؤ بلژيک ؤ هۊلندˇ أمرأ مرز دأنه. اينˇ مساحت ۳۵۷۱۲۱٫۴۱ کيلۊمتر مۊربع ايسه ؤ ۸۲ ميليۊن نفرˇ أمرأ؛ اۊرۊپا پۊر جمعيت ترين کشور ايسه.
ره
کو + ره --> کو ره --> برای کجا؟، به کجا، به کدام طرف
آلمان
سربس
جرگه:کشورؤن جرگه:اۊرۊپا کشورؤن
اكهازاما
کَلِه گیفتن
نوبوناگا هزار و پونصد نفر اَمرَه راه دَکَفته ولی ایپچه از خو سربازانَ بوقا دورون داره و اوشانه دستور ده کی ایتا عالمه خوشانه بیدوق و پرچمه جور بدارید. تا دشمن فریب بُخوره که اصلی سپاه بوقا دورونید.کوچی اودا حشر و مايه دار، دامون میَن، ایماگاوا کَله بَست نزدیکَ بوستید.
ره
او + ره --> او ره --> به آن طرف، آن طرف را
اكهازاما
کَلِه گیفتن
ایماگاوا ساموراییه‌ٰن چوم براه فوتورک خوردنَ نشدید. زَواله آفتاب بو. تاریخی نوشتِه‌ٰن بوگوفتید ایماگاوا خو گذشته پیروزین واستی جشن بگیفته بو. آواز و چپلا زئن و ساکی. بعدازظهر گورخانه و وارش بیگیفته. هینگامی وارش تومانه بو. نوبوناگا سربازان راه دَکفتید شومالِ کَله بست. ایماگاوا سربازان خوشانه نظم از دست دیهید اودا سربازان جولو. ایماگاوا چپِ سپاه بی دفاع و یاور بُوبوسته و ایماگاوا یوشیموتو هم خبر نشتي ، و گومان گودی خو سربازان توره سر ببُوستید ولی ایپچه گُذره به دوشمن فوتورک پی بره ولی خیلی زمات نگذره ایتا سامورایی خو پیشدارِ اَمره اونَ از پای درآوره و دِه ایتا سرباز هم یوشیموتو سَر واوینه.
ره
هه + ره --> هه ره --> به همین طرف، از همین طرف
اكهازاما
کَلِه گیفتن
جنگ که تومانه بوسته ایماگاوا سربازان که جنگ میَن جیویشته بيد. وارد اودا سپاه بُبوستید توکوگاوا ایاسو جه اوستان میکاوا، جه پیله کسانی بو که به  نوبوناگا بِپیوست و خیلی زماتَ اونه وفادار بو و تا او وختي که نوبوناگا زنده بو اون ورجا بیسا.
ره
هو + ره --> هو ره --> به همان طرف، از همان طرف
قیدان
هنی--> کماکان، هنوز
أره اوره--> این طرف آن طرف، جاهای مختلف
خایلی--> خیلی
ایواره--> یکدفعه، ناگهان
ایتا ایتا--> تک تک، جداگانه
تومام--> همه چیز، تمام، تماماً، کلاً
بجیر--> پایین، به سمت پایین
بجور--> بالا، به سمت بالا
دانه دانه--> تک تک، یکی یکی
هو جور--> همان طور، به همان صورت
ره
هیکی + ره --> هیکی ره --> برای هیچ کس، هیچ کس را
قیدان
هرتا--> هرکدام، هر یک که، هر
ره
هنه + ره --> هنه ره --> برای همین
قیدان
مانستان--> مثل
ره
•	به صورت های دیگر نیز رایج است:
چابۊکسر ٚ بخش
چابۊکسرˇ بخش ايته جه گيلانˇ بخشان رۊدسرˇ شأرستانˇ مئن ايسه. أ بخشˇ مرکز، چابۊکسرˇ شأر ايسه.
قیدان
واسی--> برای، به خاطر
ره
•	می ره – تی ره – اونه ره
قیدان
امره--> به همراه، به کمک، به وسیله ی، به واسطه ی
چابۊکسر ٚ بخش
کشوري تقسيمان
شأر: چابۊکسر
ره
•	امی ره – شیمی ره – اوشنه ره
قیدان
هه یا--> همین جا
هو یا--> همانجا
أ یا--> اینجا
او یا--> آنجا
برخی دیگر از اشکال نوشتاری واژه های فوق:
وازن= بازن
چابۊکسر ٚ بخش
جمعيت
براساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سرايشماردن، چابۊکسرˇ بخشˇ جمعيت ۲۵،۱۹۹ نفر بۊ.
قیدان
أ طو= أتو= هتو
د = ده
هسه= هسا
خیلی= خایلی= خائلی
ایواره= ای واره
چابۊکسر ٚ بخش
سربس
جرگه:گيلان ٚ بخشان
قیدان
واستی= واسی = وسی
امره = مره
چينيجان ٚ دهستان
چينيچانˇ دهستان ايته جه گيلانˇ دهستانان، رۊدسرˇ شأرستان مرکزي بخشˇ مئن ايسه.
ره
مازیار--91.99.128.165 ‏۷ دسامبر ۲۰۰۹، ساعت ۱۵:۳۱ (UTC)
چينيجان ٚ دهستان
جمعيت
بر اساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سرايشماردن، أ دهستانˇ جمعيت ۱۱،۶۵۳ نفر (۳،۳۷۱ خانوار) بۊ.
سربس
جرگه:گيلان ٚ دهستانان جرگه:رۊدسر ٚ شأرستان ٚ دهستانان
چل شهيد ٚ دهستان
چل شهيد ٚ دهستان ايته جه مازندران ٚ اۊستان ٚ دهستانان، سختسر ٚ شأرستان ؤ دالخاني بخش ٚ توابع جه ايسه.
جمعيت
بر اساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ دهستانˇ جمعيت ۹،۵۴۸ نفر (۲،۷۰۷ خانوار) ايسه.
سربس
جرگه:مازندران ٚ دهستانان جرگه:سختسر ٚ شأرستان ٚ دهستانان
ايستراديؤل
ايستراديؤل ايته جه أصليترين جنسي هؤرمؤنان زنأکانˇ ميئن ايسه.
ايستراديؤل؛ ايسترؤژن وصل بؤنˇ أمرأ، سيتؤپلاسمˇ دۊرۊن باعث زيادأبؤنˇ چأکۊدنˇ DNA ؤ RNA ؤ پؤرؤتئين وؤتˇ هدفˇ ميئن به. هتؤيي هيپؤتالامۊسˇ دۊرۊن ميزانˇ آزادأبؤستنˇ GnRH تحتˇ تأثيرˇ ايسترؤژن کمأبه ؤ هيپؤفيزˇ غۊده ميئن ميزانˇ آزادأبؤستن FSH ؤ LH کمأبه. ايستراديؤل به عۊنوان دواىˇ زيادأکۊدنˇ ايسترؤژنˇ هؤرمؤن دارۊخانه'نˇ ميئن کارأگيفته به.
سربس
جرگه:هؤرمؤنؤن
بیست و نهم فروردین
بیست و نه فروردین خورشیدی موساویˇ با 9 سیا ما   گالشی  .
29 فروردین - ایران تقویم رسمی مین آغاز سال جا 29 روز ردا بو و به اونه تومانا بستن 336 روز (سال عادی مین) یا 335 روز (سال کبیسه مین) بمانسته.
تولدان
سالˇ 1327 ه ش - ا روجˇ  مین سیروس شمیسا رشت دورون به دونیا بومو.
بیرون پیوندان
رده : سیا ما روزان
سی ام فروردین
سی فروردین خورشیدی موساویˇ با 10 سیا ما   گالشی  .
30 فروردین - ایران تقویم رسمی مین آغاز سال جا 30 روز ردا بو و به اونه تومانا بستن 335 روز (سال عادی مین) یا 334 روز (سال کبیسه مین) بمانسته.
بیرون پیوندان
رده : سیا ما روزان
آستارا (آذرباىجان ٚ جؤمۊري)
انگشتی|راست|250px آستارا ایته جه آذرباىجان ٚ جؤمۊري شأران ایسه کي أن ٚ خۊرتاوي نسا دۊرۊن واقع بۊبؤسته. آستارا مردۊمان تالش ایسد ؤ اۊشان ٚ زوان تالشي ايسه. أ شأر ايران ٚ آستارا أمرأ ایته بۊ ولي ايران ؤ رۊسيه جنگ ٚ میان أ شأر ايران ٚ جه جۊدا بۊبؤسته.
سربس
جرگه:آذرباىجان ٚ جؤمۊري شأران جرگه:تالش
سایپا تیبا
تیبا (با قبلي نام مینیاتور) سایپا شرکت اولي ملي اۊتۊل ايسه کي ۲۳ آذر ۱۳۸۷ دۊرۊن اۊنه جه رۊنمایی بۊبۊسته. سایپا أ اۊتۊل طراحي دۊرۊن، جه مشاوران و طراحان ایتالیایي، آلماني و کره‌اي کمک بيگيفته. هأتؤيَم تيبا دۊرۊن جه قطعات بقیه اۊتۊلاني کي جه سایپا چأگۊده‌ئان ايسن پراید، کیا ریو و تندر۹۰ استفاده زیادی بۊبۊسته. أ اۊتۊل نۊسخه تؤسعه بیافته پلتفرم S۸۱ سایپا ايسه و جه مۊشخصات أ اۊتۊل شأ به اۊنه ماتۊر، حجم ۱۵۰۰cc أمرأ ايشاره کۊدن کي مصرف حدۊد ۶/۵ لیتر در ۱۰۰ کیلۊمتر و استاندارد آلایندگی یورو ۴ دره. أ اۊتۊل در نۊسخهٔ فۊل هم قابل سفارش ايسه. جه ديگر آپشنان تيبا هم شأ به دۊکمه بازکۊدن عقب صۊندۊق ريمۊت رۊ ايشاره کۊدن کي در نۊسخه فۊل مؤجۊد ايسه.
أ اۊتۊل طراحي ره ۱۲۰ میلیۊن دلار هزینه بۊبۊسته. أ اۊتۊل اول قرار بۊ افراد درآمد بيجير ره عرضه ببه و پراید جایه بیگیره و اۊنه قیمت هم ۱۰ ميليۊن تۊمۊن تعیین بۊبۊسته بۊ کي با ويشتر بۊستن أ اۊتۊل قیمت أ تصميم تحقق پیدا نۊگۊده.
فؤمن ٚ شأرستان
فؤمن ٚ شأرستان، ايته جه گيلان ٚ شأرستانان ايسه ؤ أ اۊستان ٚ خۊرخۊس ٚ مئن قرار بيگيته. أ شأرستان ۱,۰۰۲ کيلۊمتر مربع مساحت دأره ؤ اۊن ٚ مرکز ني فؤمن ٚ شأر ايسه.
سایپا تیبا
سربس
جرگه:اۊتۊل
فؤمن ٚ شأرستان
سربس
جرگه:گيلان ٚ شأرستانان
پابلۊس
پابلۊس يا پابرۊس يا سيکار، ريجه-ريجه بۊبؤ پابرۊس (تۊتۊن يا تنباکۊ) ولگه کي  يته نازۊکˇ کاغذˇ مئن اۊنه فيويچنن ؤ معمۊلا اينˇ دۊده فۊدۊشنن. اينگيليسي ميئن يه چۊله پابلۊسه دۊخؤندنن سيگارت. اۊشؤن يه چۊله ولگˇ پابلۊسه گۊنن سيکار. اينˇ کأرأگيتنأني ايطؤره گه يک طرفه واگيرؤنئنن (آتش أجي) ؤ اۊ طرفˇ أمرأ گه فيلتر يا مۊشتک دأنه ديۊئه خۊشؤنˇ ريه'نˇ دؤرين فۊدۊشنن ؤ اصطلاحا اي عمله گۊنن فۊدۊش زئن يا پؤک زأن يا کام گيتن. تنباکۊ مئنˇ ديۊ آدمˇ جؤنˇ مئن يکجۊر خفيفˇ مسمۊميت چأکؤنه کي مسمۊميت سرخۊشي ؤ کئف دأنه.
سربس
جرگه:دۊخانيات
شيمي کاربۊردي
شیمی کاربردی ایته از گرایشانه شیمی ایسه کی شامل دروس کاربردی شیمی صنعت دورون به. اگر چه در گرایش شیمی کابردی درس های تئوری شیمی نیز تدریس به، اما تعداد واحدهانه درس های کاربردی در ا گرایش ویشتره یو تعداد واحدهانه درس های تئوری ان کمتر از شیمی محض ایسه.
ايران
ایران کي اۊن ٚ رسمي نام، ايران ٚ ايسلامي جؤمۊري ايسه، ايته پيله کيشور خۊرخۊسي آسیا مئن ايسه. ايران ۱,۶۴۸,۱۹۵ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي أمرأ، مئني‌خۊرتاو ٚ دۊوؤمي پيله کيشوره. ايران خۊرخۊسي کلسيا جه آذرباىجان ٚ جؤمۊري ؤ أرمنستان، کلسيا جه کاسپي درىا، خۊرتاوي کلسيا جه تۊرکمنستان، خۊرتاو ٚ جه أفغانستان ؤ پاکستان، نسا جه فارس ٚ خليج ؤ عؤمان ٚ درىا ؤ خۊرخۊس ٚ جه عراق ؤ تۊرکيه سامانان-أ فأرسه. أ کيشور ايته استراتژيک ٚ جيگا مئن قرار بيگيته‌دره ؤ هؤرمؤز ٚ تنگه کي اۊن ٚ نسا نهأ ايته مۊهم ٚ مسير نفت ٚ اينتقال ٚ وأسي ايسه. ايران ٚ جمعيت ۸۳٫۵ ميليۊن نفر-أ دواره ؤ تئران، أ کيشور ٚ مرکز ؤ پيله‌ترين شأر ايسه. ايران ٚ رسمي زوان فارسي ايسه ولي أ کيشور ٚ دۊرۊن پۊر قؤم ؤ طاىفه زيوه ؤ هرته خۊشان ٚ مخصۊص زوان ؤ گۊىش ٚ أمرأ گب زنئده. ايران ٚ ايسلامي جؤمۊري خۊ أساسي قانۊن ٚ مئن، ايسلام-أ ايران ٚ رسمي دين ؤ شيعه-یأ ني اۊن ٚ رسمي مذهب اعلام بۊگۊده ؤ مردۊم ني ويشتر هأ دين ؤ مذهب-أ دۊمبال کۊنئده.
عباس اباد روستا
عباس اباد روستا ایسم ایته جی روستاهان ویرمونی دهستان ،آستارا شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
ايران
left|thumb|ایران
صفوي‌ئن خۊشان ٚ دؤره مئن ايقتصاد-أ رؤنق بدأد ؤ ايران ٚ سامانسران-أ ايمن بۊگۊدئد. صفوي‌ئن ٚ زمات ٚ مئن بۊ کي ۹ قرن ٚ پسي ايته مستقل ؤ بۊمي حۊکۊمت ايران-أ خۊ دس بيگيته ؤ کيشور ٚ رسمي مذهب-أ شيعه بۊگۊده ؤ هۊ زمات تا هأسأ شيعه ايران ٚ غالب ٚ مذهب ايسه. صفوي‌ئن ٚ پسي، زندي‌ئن ؤ أفشاري‌ئن ايران ٚ سر حؤکۊمت بۊگۊدئد. قاجاري‌ئن ٚ زمات، ايران رۊسيه أمرأ ور دکفت ؤ اۊشان ٚ جنگان ٚ مئن ايران پۊر جه خۊ شأران ؤ اۊستانان-أ دواخته. ۱۲۸۰ شمسي دهه مئن مشرۊطه جۊمبش ايران ٚ مئن قۊدرت بيگيفت ؤ مشرۊطه أساسي قانۊن ايران ٚ مئن ايجرا بۊبؤست. ۱۳۰۴ سال ٚ دۊرۊن پألوي حۊکۊمت کار ٚ سر بامؤ کي اۊن ٚ بنانئأنکس ني رضاشا بۊ. أ دؤره ايران ٚ مئن پيله ايصلاحات ايجاد ؤ کيشور ٚ زيرساخت تقويت بۊبؤست. محمدرضا پهلوي ني هأ سياست-أ خۊ دؤره مئن پيش بيگيته ؤ ايران ٚ ايقتصاد پۊر رؤشد ؤ رؤنق بيگيفت. بأزين ني اي سري دليلان ٚ وأسي مردۊم أ حۊکۊمت ٚ جه ناراضي بۊبؤستد تا أنکي ۱۳۵۷ سال ٚ مئن رؤح‌الله خؤمىني ايته ايسلامي اينقلاب ٚ أمرأ پادشايي حۊکۊمت-أ بيگاده ؤ ايران ٚ ايسلامي جؤمۊري حۊکۊمت ايجاد بۊبؤسته. ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۷ شمسي سالان ٚ مئن عراق ايران ٚ أمرأ ايته پيله جنگ بۊگۊد کي ايران ٚ ايقتصاد ؤ مردۊم ٚ زيوش ٚ کیفيت ٚ سر پۊر منفي أثر بنأبۊ. هأسأ ايران ٚ رابر سید علي خامنه‌اي ايسه کي خؤمىني پسي رابر بۊبؤسته ؤ ايسلامي جؤمۊري دۊوؤمي رابر ايسه. ايران، مۊتحد ٚ ميللتان ٚ سازمان، ايقتصادي ايلجار ٚ سازمان، ايسلامي ايلجار ٚ سازمان ؤ اؤپک ٚ سازمان ٚ مئن عۊضوه ؤ خۊ منطقه مئن ايته جه پيله قۊدرتان ايسه. ايران خدماتي، صنعتي ؤ کيشاورزي بخشان ٚ مئن زيرساخت دأره کي أ کيشور ٚ ايقتصاد ٚ ىارايي-أ بۊجؤر بؤره ولي أ کيشور ٚ ايقتصاد ٚ پيله بخش هله نفت ؤ گاز ٚ سر تمرکؤز دأره ؤ مالي فساد ني جه باخي اۊن ٚ ايقتصاد ٚ ايرادان ايسه. ايران طبيعي منبعان ٚ نظر ٚ جه پۊر غني ايسه ؤ اؤپک ٚ عۊضوان ٚ مئن سوؤمي پيله نفت ٚ ذخيره-یأ دأره.
نام
ایران واژهٔ باستان فارسی مین «آئیریانا» (airya) و فارسی میانه مین به شکل «اِران» (erān) بو، و وجه شکل قدیم «airya nama» بیگیفته ببسته بو و به معنای «مردمان اصیل سرزمین » ایسه. ایران کردستان مین هنوز ایران با هو ایسم قدیمی «اِران» تلفظ به. ایر واژه مین به‌معنی «آزاده» و اونه جمع «ایران» به‌معنی «آزادگان» ایسه. ایران ایسم لغت مین به معنی «سرزمین آریاییان» ایسه و مدت‌ها قبل ان که ایسلام بایه اونه ایسم بومی ایران، اران، یا ایرانشهر بو. البته ۶۰۰ سال قبل میلاد جا تا ۱۳۱۴ (۱۹۳۵) تمام دنیا مین با ایسم «پرشیا» شناخته بوستی.
جۊغرافي
ایران شرق جا با افغانستان و پاکستان؛ شمال شرقی جا با ترکمنستان، بخش میانی شمال جا با دریای کاسپین، شمال غربی مین با جمهوری آذربایجان و ارمنستان؛ غرب مین با ترکیه و عراق؛ و سرانجام جنوب جا با آبان خلیج فارس و دریای عمان همسایه‌ ایسه.
جنت رۊبار ٚ دهستان
مردۊم ؤ زوان
جنت رۊبارˇ دهستانˇ مردۊم گيلک ايسن ؤ اۊشانˇ زوان ني گيلکي ايسه.
ايران
جۊغرافي
ایران دید طبیعی جا ، جه شمال به رود اترک، دریای کاسپین و رود ارس، خاور جا به کوهان هندوکش و کوهان باختری دره سند، باختر جا به دامنه‌هان باختری کوهان زاگرس و حوضه آبریز اروندرود و جنوب مین به خلیج فارس و دریای عمان محدود ایسه. ایران نصف ویشتر کویری و نیمه کویری ایسه. حدود یک سوم ایران هم کوهستانی ایسه و بخش کوچکی جه ایران (شامل جلگهٔ جنوب دریای کاسپین و جلگهٔ خوزستان) هم جه جلگه‌هان حاصلخیز تشکیل ببوسته. ایران بلندترین کوه هم دماوند (۵۶۷۱ متر) ایسه.
جی دید جوغرافیایی،ایران غربی‌ترین شهر کلیساکندی؛ شرقی‌ترین شهر جالق؛ شمالی‌ترین شهر پارس آباد؛ و جنوبی‌ترین شهر چابهار ایسه
مردۊم
پیشینهٔ تاریخی تمدن ایران واگرده به تمدنان عیلام، شهر سوخته، جیرفت و... ، ولی اون شروع تاریخ سیاسی جی آغاز ایران حکومت پادشاهی زمان ماد مین ایسه. شاهنشاهی ماد، ایران نخسین شاهنشاهی بو و هناویسی به عنوان ایران شروع تاریخ شاهنشاهی درنظر بیگیفته ببسته.
ایران امروزه جه اقوام زیادی من جمله :فارس،آذربایجانی(آذری)، کرد،بلوچ، مازندرانی(مازنی)، گیلک، قشقایی، عرب، لک، تالشی، ترکمن، و یهودی تشکیل ببوسته.
ایران مین حدود ۲۰ تا زوان و ۱۱۰ تا گویش زبانی رواج داره و ایران پیله ترین گروه‌هان زوانیا فارسی، ترکی آذربایجانی، کردی، ترکمنی، گیلکی، مازندرانی، خلجی، تالشی، لری، بختیاری، عربی، بلوچی، لکی، دیلمی، تاتی، ارمنی، آشوری، مندایی، گرجی، عبری، کلدانی و غیره تشکیل دهه. ایران زوان رسمی و ایداری فارسی ایسه.
فارسی ایته جه زوانان شاخیه هند و اروپایی ایسه. براساس اصل پانزدهم ایران قانون اساسی کتابان درسی باید با ا زوان و خط ببه ، ولی ایستفاده جه زوانان محلی و قومی مطبوعات مین و رسانان گروهی و درس دان اوشان ادبیات مدارس مین ، کنار زوان فارسی آزاد ایسه.
سربس
رده :مردوم
جرگه:کشورؤن
جنت رۊبار ٚ دهستان
جمعيت
بر اساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ دهستانˇ جمعيت ۶۲۷ نفر (۲۶۱ خانوار) ايسه.
سربس
جرگه:مازندران ٚ دهستانان جرگه:سختسر ٚ شأرستان ٚ دهستانان
ويرمونی
ویرمونی روستا ایسم ایته جی روستاهان ویرمونی دهستان ،آستارا شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
جرگه:آستارا شأرستان ٚ رۊستایان
ولگام لم
ولگام لم ايتأ جه سخت‌سرˇ دهستانˇ رۊستایان جه توابع سخت‌سرˇ شأرستان ايسه.
مردۊم ؤ زوان
ولگام لمˇ مردۊم گيلک ايسن ؤ اۊشانˇ زوان ني گيلکي ايسه.
جمعيت
براساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۲۶ نفر ايسه.
شفت ٚ شأرستان
شفت ٚ شأرستان ايته جه گيلان ٚ شأرستانان ايسه. أ شأرستان دۊ ته بخش ؤ چار ته دهستان دأره ؤ اۊن ٚ مرکز شفت ٚ شأر ايسه. أ شأرستان ٚ جمعيت ۷۰,۲۹۲ نفر ايسه.
جۊغرافي مؤقعيت
شفت ٚ شأرستان کلسيا جه رشت ٚ شأرستان، نسا جه زنجان ؤ رۊبار ٚ شأرستان ؤ خۊرخۊس ٚ جه فؤمن ٚ شأرستان ؤ سۊماسرا شأرستان-أ محدۊد به.
شفت ٚ شأرستان دۊ ته جلگه‌اي ؤ کۊهسساني منطقه-یه فرا گيره ؤ جه اۊن ٚ دئني جيگایان شأ به سیا مزگي، خرمکش، چنار رۊخان ٚ جنگلي پارک، امامزاده ابراهيم ؤ امامزاده اسحاق ٚ زيارتي منطقه‌ئن، رؤستایان کۊلوان ؤ چؤماچا ؤ ... ايشاره کۊدن.
حرفه'ن
بج شفتˇ شأرستان کشاورزي أصلي محصۊل ايسه ؤ جؤردي مناطقˇ دۊرۊن چئي کاري ني رائج ايسه. جه أ شأرستانˇ مردۊم باخي شغلان شأ به دامداري، پرورش طیور ؤ سيفتال، پرورش ماهي، نۊغان داري ؤ پرورش زينتي گیاهان ايشاره گۊدن. صنایع دستي هم شامل حصيربافي، شال ؤ جۊراف ؤ زيلۊ ؤ زيبيل چأکۊني ايسه.
جمعيت
براساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، شفتˇ شأرستان ۷۰٬۲۹۲ نفر جمعيت دره.
سربس
جرگه:گيلان ٚ شأرستانان
باغچه سرا
باغچه سرا ایسم ایته جی روستاهان ویرمونی دهستان ،آستارا شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
اپیفنومنالیسم
اپیفنومنالیسم (Epiphenomenlism) نظریه ای ایسه کی گه: دانستن(آگاهی) در فرد صرفآ نتیجه و اثر بعدی یا ثانوی فرآیندانه مادی در مغز و نظام عصبی ایسه. و ایته رابطه بنیادی میان روح و بدن وجود دره ، اوتویی کی وقتی بدن پس از مرگ متلاشی به(از بین شه)، به قول قدیمیان روح و به قول امروزیان خودآگاهی یا شعور ، نتانه خو بقایه ایدامه بده.
پس در نتیجه روان و روح هم همراه بدن نابود به یو به عدم شئد.
سی و یکم فروردین
سی و یک فروردین خورشیدی موساویˇ با 11 سیا ما   گالشی  .
31 فروردین - ایران تقویم رسمی مین آغاز سال جا 31 روز ردا بو و به اونه تومانا بستن 334 روز (سال عادی مین) یا 333 روز (سال کبیسه مین) بمانسته.
بیرون پیوندان
رده : سیا ما روزان
حؤمه دهستان (ماسال)
حؤمهˇ دهستان ايتأ دهستان ايسه کي ماسالˇ شهرستانˇ مرکزي بخش ؤ گيلانˇ اۊستان دۊرۊن قرار دأره.
جمعيت
بر اساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ دهستانˇ جمعيت ۹۶۵۲ نفر (۲۵۳۲ خانوار) ايسه.
سربس
جرگه:گيلان ٚ دهستانان جرگه:ماسال ٚ شأرستان ٚ دهستانان
آليان ٚ دهستان
آليانˇ دهستان ايته جه سردار جنگلˇ بخشˇ دهستانان، فؤمنˇ شأرستان ؤ گيلانˇ دۊرۊن ايسه.
جمعيت
بر اساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ دهستانˇ جمعيت ۴,۴۷۴ نفر (۱,۱۴۶ خانوار) ايسه.
سربس
جرگه:گيلان ٚ دهستانان جرگه:فؤمن ٚ شأرستان ٚ دهستانان
اول اردیبهشت
بیرون پیوندان
رده : سیا ما روزان
خشك دهنه
خشک دهنه ایسم ایته جی روستاهان ویرمونی دهستان ،آستارا شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
بيجاربين
بیجاربین ایسم ایته جی روستاهان ویرمونی دهستان ،آستارا شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
جرگه:آستارا شأرستان ٚ رۊستایان
مارياچي
ماریاچي ىا اِل ماریاچي (ايسپانيايي زوؤن ٚ مئن: Mariachi) ايته نؤع مزقان ٚ جرگه ايسه کي جه چن‌ته نوازنده، مۊختلف سازان ٚ أمرأ تشکيل بۊبؤسته. أ نؤع مکزیک ؤ آمريکا سۊننتي مزقانان ٚ جه ايسه ؤ آمريکا کشور ٚ نسا ايالتان ٚ مئن، نیۊمکزيکؤ، میامي، کاليفؤرنيا، آريزؤنا ؤ تگزاس ٚ مئن رائجه ؤ اۊن ٚ پیدایش هأ منطقه جه بۊ ولي هأسأ نسايي آمریکا ؤ مرکزي آمريکا ويشتر ٚ مناطق ٚ دۊرۊن رائج ايسه ؤ اۊن ٚ جه استقبال به. أ جرگه‌ئن مۊختلف مراسمان ٚ دۊرۊن فستیوال، عید، عرۊسي، زنخازي ؤ تولد ٚ مأنستن ايجرا کۊنئده.
ماریاچیان أوائل فقط گيتار و ويالون زئيد ولي گلف گلف باخي سازان ٚ زئن-أ ني یاد بيگيتد ؤ هأسأ خۊشان ٚ ايجرايان ٚ دۊرۊن ويشتر سازان ٚ جه استفاده کۊنئده.
دوم اردیبهشت
دوی اردیبهشت خورشیدی موساویˇ با 13 سیا ما   گالشی  .
توشکه
رده : سیا ما روزان
مارياچي
سربس
جرگه:ميزقؤن‌چئن
چيني زوؤن
چینی زوؤن ۱٬۳۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰ نفر گۊینده أمرأ پۊرشۊمارترین زوان دۊنیا مئن به‌شمار هَنه.
ماسال ٚ دهستان
ماسالˇ دهستان ايتأ دهستان ايسه کي ماسالˇ شهرستانˇ مرکزي بخش ؤ گيلانˇ اۊستان دۊرۊن قرار دأره.
جمعيت
بر اساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ دهستانˇ جمعيت ۵۱۴۶ نفر (۱۴۶۲ خانوار) ايسه.
سربس
جرگه:گيلان ٚ دهستانان جرگه:ماسال ٚ شأرستان ٚ دهستانان
شيخ محله
شیخ محله ایسم ایته جی روستاهان ویرمونی دهستان ،آستارا شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شیخ محله ایسمه ایته روستا ایسه جوکندان دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
پیچه شئال
پیچه شئال (نام فارسی:گربه جنگلی)یِ نو پیچا هیسه که گیلانˇ مئن و در جا های گوناگون آسیا یافت بونه.
آرایه شناسی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پستانداران
راسته: گوشت‌خوارسانان
تیره: گربه‌سانان
فلز
فلز ماده‌ای ایسه کی شه انه صیقل دان و براق کودن بجز جيوه كه دمای در اتاق بشكل مايع ایسه) یا به طرح‌هانه جور واجور در آوردن و از ان مفتول‌انه سیمی ظریف چاکودن. فلز جسمی ایسه کی آزمایشانه مربوط به گرما و از همه مهمتر جریان الکتریکییه به خوبی هدایت کونه. فلزات با همدیگر همره خیلی فرق کونید، از جمله در رنگ و سختی و نرمی، تعدادی از اشن ممکنه به آسانی خم ببید و یا خیلی محکم و مقاوم ببد.
فؤمن ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش
فؤمنˇ شأرستانˇ مرکزي بخش ايته جه فؤمنˇ شأرستانˇ بخشان، گیلانˇ مئن ايسه.
فلز
مقاومت مکانیکی فلز
مقصود ا مقدار باری ایسه کی فلز تانه تحمل بوکونه یو نشکفه. بسیاری از فلزات، وقتی گرم ایسد، اگر تحت فشار قرار بگیرد، خوشانی شکله بیشتر از زمانی کی سرد ایسد، عوضه کوند. بسیاری از فلزات در زیر فشار متغییر مانند نوسانات، آسانتر از موقعی که سنگین باری را تحمل می‌کنند، می‌شکنند. خایلی از فلزاتم ایسد کی در برابر بار وزن متغیر امره راحت اشکفد تا در برابر سنگینه بار.
فؤمن ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش
کشوري تقسيمان
شأر: فؤمن
فلز
علت درخشش فلزات
دلیل اول انه کی طرح ریزی و براق کودن صحیح امره شه انی شکله خیلی صاف در آوردن. گر چه اوشانم تصاویره خوب منعکس کونیدی، ولی ظاهر سفید و درخشان بیشتر قطعات فلزی صیقلی ببسته یه نارید. بطور کلی جلا و درخشندگی فلز بستگی داره به اونی گروه الکترونان.
فؤمن ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش
جمعیت
بر اساس ايرانˇ آمارˇ مرکزˇ سر ايشماردن، فؤمنˇ شأرستانˇ مرکزي بخشˇ جمعيت، ۱۳۸۵ˇ سالˇ دۊرۊن به ۸۲,۰۵۳ نفر فأرسه‌اي.
سربس
جرگه:گيلان ٚ بخشان
فلز
علت درخشش فلزات
الکترونان تانید هر نوع انرژیه کی به روی فلزات دکفه جذب بوکنید؛ زیرا در حرکت آزاد ایسد. بیشتر انرژی الکترونانه شین از تابش نوری ایسه کی به اوشان دکفه، خوایه آفتاب نور ببه یا برق نور. اکثر فلزات همه ته انرژی جذب ببسته یه پس دهد، هنی وستی، نه تنها درخشان بلکه سفید به نظر آید.
سۊئدي زوان
سۊئدي (سۊئدي مئن: svenska؛ سْوِنسکا) ايته جه جرمني زوانان ايسه کي سۊئد ٚ کيشور ٚ أصلي زوان ايسه ؤ ايته بخش جه فنلاند ٚ مردۊم ني اۊن-أ گب زنئد. أ زوان سۊئد ؤ فنلاند ٚ کيشوران ٚ مئن رسميت دأره. کؤنه نؤرس سۊئدي زوان ٚ پئر محسۊب به. سۊئدي باخي ايسکانديناوي زوانان ٚ أمرأ نؤروژي ؤ دانمارکي مأنستن، پۊر شباهت دأره. أ زوان ٚ گۊتنکسان-أ ۹ تا ۱۴ ميليۊن نفر تخمين بزئد. بندانگشتی|جاجيگایاني کي سۊئدي رائج ايسه
سؤمبررؤ
سؤمبررؤ (ايسپانيايي زوؤن ٚ مئن: Sombrero) ايته نوع گاب‌چراني کۊلا ايسه کي ايته بخش جه مکزیک ؤ آمريکا مردۊم ٚ سۊنتي ليواس ايسه. أ کۊلا ايته بخش جه مارياچي نوازنده‌ئن ٚ مخصۊص ٚ ليواس ني ايسه. أ کۊلا باخي سامانان ٚ مئن، فيليپين ٚ مأنستن کي ايته جه ايسپانيا داميشک ٚ مستعمره‌ئن بۊ رایج ايسه.
فلز
علت تغییر شکل فلزات
خایلی از فلزات، دمالای بالا دورون خوشانی آرایش یونیه از دست دهد. با تغییر آرایش یون های خایلی از دیگر خصوصیات فلز هم عوضه به و ممکنه کم و بیش شکننده، قردار، با دوام و قابل انعطاف ببه یا ان کی انجام کار انی مره آسن تره به. خایلی از فلزات زمانی کی سر ایسد به سختی تغییر شکل دهد. بیشتر فلزات جامئده به زحمت شه کوبستن موقع به صورت ورقه و مفتول های سیم درآوردن، ولی اگر فلز گرم تر ببه، انجام هر دو آسان ایسه.
سۊئدي زوان
سربس
جرگه:زوان
فلز
منبع
دانشنامه رشد.
چوش
ای نوع هرزˇواش کی بجارانˇمیان بوجور آیه و برنجˇبوجور آمنˇجه جلوگیری کونه.
کاپیش
ایته کوجی دانه جانوره کی خاکˇ میان لانه کونه و موردومˇ میان دابه کی انا جا ماهیگیری طمعهˇ واسی ایستیفاده کنید
سوم اردیبهشت
سه اردیبهشت خورشیدی موساویˇ با 14 سیا ما   گالشی  .
توشکه
رده : سیا ما روزان
کار آموزی
کارآموزی ایته نوع نظام آموزشی ایسه که در آن به کارآموزان با توجه به مهارت‌های مورد نیازشان، آموزش داده بِه. دوره‌ان کارآموزی شامل مشاغل صنعتی و یا آموزش به افرادی که به
دنبال مجوز برای فعالیت در یک حرفه ایسه اید، بِه. کارآموزان، مهارت‌های مورد نیاز در پیشه خوشان را در دوره‌ان کارآموزی آموزش بینید. معمولا بیشتر آموزش‌های دورهٔ کارآموزی، در
حین کار برای یک کارفرما -که آموزش کارآموز را برعهده داریدی- انجام گیره؛ در عوض آن، کارآموزان نیز پس از کسب مهارت‌های لازم، برای مدت معینی که بر روی آن با کارفرما به توافق
رسیدی، کار خود را در محل، ادامه دِهن. به منظور پیشرفت بیشتر در دوره‌ان، آموزش‌های نظری نیز در آن‌ها گنجانده می‌شوند که به شکل رسمی در دوره‌های ۴ الی ۶ ساله، در محل کار و
همچنین در آموزشگاه‌های فنی و حرفه‌ای یا دانشگاه‌هان، در حالی که همزمان زیر نظر کارفرما اِیسِاِید، انجام گیره.
آدؤنيس
آدؤنيس (به يۊناني: Ἄδωνις) يۊنانˇ اۊسطۊره'نˇ ميئن، زيويشرˇ نماد ؤ اۊنˇ سالانه زيويشˇ تجديد ايسه.
آدؤنيس ايته خۊشگيل جوان ؤ آفرؤديتˇ تنخا بۊ. آرس کي آدؤنيسˇ ويجا دأشتي خۊره گۊراز چأکۊد ؤ أنه بۊکۊشت. آدؤنيسˇ خۊنˇ جي آلاله کل کۊنه ؤ آفرؤديت هم غمگينأ به. آفرؤديت ؛ پرسفؤنه جي بخأسته کي واهاله هر سالˇ دۊرۊن، چار ماه باهارˇ ميئن زيندأبه ؤ زمينأ وگرده ؤ هني وستي آدؤنيس، زيويشرˇ حياتˇ تجديدˇ نماد ايسه.
سربس
‎
جرگه:اۊسطۊره'ن
آب ٚ کنار
آب ٚ کنار ایته جه أنزلي شأرستان ٚ رۊستایان،  گیلان ٚ دۊرۊن ايسه. آب ٚ کنار أنزلي سل ٚ ورجأ ؤ چارفريضه دهستان ٚ مئن واقع بۊبۊسته. أ رۊستا سۊ ته محل دأره کي اۊشان ٚ نامان مير محله، مئن محله و مسجد‌ محله ايسد.
محمد قوچانی
'''تارئخ و تولد جیگا: سیوو یک شهریور ماه ۱۳۵۵ شهر رشت مئن
آب ٚ کنار
آب ٚ کنار ٚ قدمت
فتح‌الله شکۊفه کي ايته آب ٚ کناري محقق ايسه آب ٚ کنار ٚ باره بۊگۊفته دره: آب ٚ کنار پيلئکي ؤ مساحت ٚ نظر ٚ جه دۊ هزار هکتار ايسه. أ رۊستا ۱۳۰۷ شمسي سال ٚ مئن برق‌رساني بۊبؤسته. ايران ٚ أولي دبستان أيه احداث بۊبؤسته کي أولي مدرسه گيلان ٚ دۊرۊن ني ايسه ؤ أیه ۱۵۰۰ ته علم‌آمۊج دأشتي ؤ أطراف ٚ محله‌ئن ٚ جه ني زاکان درس‌خاني ره أيه آمؤدي.
محمد قوچانی
فعالیتان :
آب ٚ کنار
آب ٚ کنار ٚ محله‌ئان
قديم أ محله، سادات محله و مير محله دۊخاديد چؤن ويشتر أ محل ٚ مردۊم سید ايسده. هأتؤني جه أ محل ٚ باخي نامان شأ جير محله-یه اشاره کۊدن ؤ أ نام-أ اۊن ٚ جۊغرافي موقعیت ٚ وأسي بنأن ؤ بيجيرترين محله آب ٚ کنار ٚ محلان ٚ دۊرۊن ايسه. آب ٚ کنار مردۊم اي دؤره تصميم بيگيتد کي ايته مسجد آب ٚ کنار ٚ محله ورۊدي سر چأکۊند کي هسأ آب ٚ کنار جامع مسجد نام دره، گلف گلف اۊ محل جه آبکنار کي مسجد جامع اۊن ٚ مئن واقع بۊبؤسته مسجد‌ محله نام بيگیته. أ محل بین دۊ ته محل مسجد محله ؤ جير محله واقع بۊبؤسته ؤ هأن ٚ واسي اۊن ٚ نام-أ مئن‌ محله بنأده. آب ٚ کنار ٚ أولي مکتب‌خانه ؤ أولي عۊمۊمي حمام أیه چأکۊده بۊبؤسته. مئن‌ محله قديمي آدمان گده کي آب ٚ کنار ٚ حمام ٚ چأکۊدن ٚ دستۊر-أ ميرزا کۊچي خان بدأ بۊ. متاسفانه أ حمام تخريب بۊبؤسته ؤ اۊن ٚ جه أثري نمانسته.
محمد قوچانی
جی۲۲ سالگی دکفته کار روزنامه نگاری مئن
آب ٚ کنار
سربس
جرگه:أنزلي شأرستانˇ رۊستاىان
محمد قوچانی
سردبیر و نیويسنده شماری جی روزنامهان دوران اولیه ریاست جومهوری سد ممد خاتمی
نیویسنده ضمیمیه معروفه همشهری سالان ۱۳۸۱ و ۱۳۸۲ مئن.'''
ممد قوچانی دارای علوم سياسی مدرك كارشناسی ارشد ایسه جی تئران دانشگایه آزاد. ممد قوچانی خو اولين بینیویشتانه آماتوریا گيلان نشريه محلی « کادح» مئن ، او زمانی که تازه سال اول دبيرستان بو، شوروع بوگوده. بعد سه مقاله که او نشريه مئن بینیوشت، به همکاری با نشريه ورزشی «گام» که بوسیلیه اونه دبير زيست شناسی به ایسمه زره پوش ایداره بوستی .مشغولا بو.
اونه اولين بینیویشتان ا دوران مئن نقد سينمايی فيلمان بو. همزمان با اوشان سروش نوجوان واسی هم مقاله میویشتی. و اونه مقالان فقط ادبيات و هنر حوزه مئن بو.
قوچانی گه: "وقتی‌ سال‌ 74، 75 به‌ «عصرما» بومومه می بینیویشتانه مئن نه عکس خوردی و نه‌ حتی‌ می ایسم نیویشته بوستی ، كه‌ البته‌ ا مطالب‌ ایته كیتاب‌ مئن به‌ ایسم «يقه‌سفيدها» چاپ‌ ببو كه‌ اونه حجم‌ قابل‌ توجه‌ بو. ولی‌ می ایسم هيچگاه‌ نخورد." شايد بینیویشتانی جی بهنود و مطالبی که خارجی نشريان مئن خواندی ، اونه ره اولگويی ببو تا شيویه خاص گوزارش تحليلی يا به قول خودش «نقد روايتگرا» اینتخاب بوکونه. بعده اون به دعوت ماشاء الله شمس الواعظين ایته کوچی ساختمان دوطبقه مئن ميدان جوانان تئران شمال مئن ، به طور تمام وقت به همکاری با روزنامه «نشاط» مشغولا بو.
گیدی که شمس اونا کشف بوگود. "البته ا کشف واژه خوبی نیه.ا تعبير هم‌ تعبير خود آقای‌ شمس‌ ایسه ولی‌ به‌ هر حال‌ مسلم‌ ایسه كه‌ آقای‌ شمس ‌فرصت‌ خيلی‌ خوبی می اختيار قرار بدا." خودش گه: "همه‌ چيزانی ‌ كه‌ ا زمينه‌ مئن الانی‌ بلدم‌ جی آقای‌شمس‌ ياد بیگیفتم." کار قوچانی که به عونوان نیويسنده روز گوزارشان دفتر روزنامه « جامعه» و «توس» مئن شوروع ببوسته ، با توقيفا بوستنه «نشاط» «عصرآزادگان» و «اخبار اقتصاد» مئن ایدامه پیدا گوده.
بالاخره مورداد سال 1379 مئن ابتدا احمد زيدآبادی، دو روز بعد مسعود بهنود، دو روز بعدتر ابراهيم نبوی و ایته روز بعد جی نبوی، ممد قوچانی فردای هو روزی که جايزیه بخترين نیويسندیه سياسی مطبوعاتا بیگیفته بو، دستگير ببو به زندان دکفته. وقتی قوچانی زندان مئن دکفته ، هنوز چند ماهی جی ایزدواج اون با دوختر عمادالدين باقی، نیويسندیه زندانی ديگر ایصلاح طلب نگذشتی.
زندان ممد قوچانی که به مودت يک ماه انفرادی مئن و چند روز هم زندان عمومی مئن بوگوذشت.
قوچانی بعد زندان به طرف ايجاد نشريه حرفه ای و غير سياسی بوشو و ا کارا جدی بیگیفت.
اونه تالیفان :
دربند روستا
دربند ایسم ایته جی روستاهان ویرمونی دهستان ،آستارا شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
رۊدسر ٚ شأرستان
رۊدسر ٚ شأرستان، ايته جه گيلان ٚ شأرستانان ايسه ؤ أ اۊستان ٚ خۊرتاو ٚ مئن قرار بيگيته. أ شأرستان ۱۴۷،۳۹۹ نفر جمعيت دره ؤ اۊن ٚ مرکز ني رۊدسر ٚ شأر ايسه.
حصارامیر دهستان
روستاهان حصار امیر دهستان
رده : جوغرافی
رۊدسر ٚ شأرستان
جۊغرافي مؤقعيت
رۊدسر ٚ شأرستان ايته جه ۱۷ ته گيلان ٚ شأرستانان ايسه. أ شأرستان کلسيا جه کاسپي دریا، نسا جه ألبۊرز ٚ کۊهان، خۊرتاو ٚ جه سختسر ٚ شأرستان ؤ خۊرخۊس ٚ جه ني أملش ؤ لنگؤرۊد ٚ شأرستانان-أ رسئه. أ شأرستان ٚ کۊهسساني جيگایان ٚ مئن هأوا سرد ؤ دریا ورجه ني هأوا گرم ؤ مرطۊب ايسه.
کشوري تخسيمان
رۊدسر ٚ شأرستان چار ته بخش دأره:
جمعيت
براساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سرايشماردن، رۊدسرˇ شأرستانˇ جمعيت ۱۴۷،۳۹۹ نفر-أ فأرسه‌اي.
زوان ؤ مردۊم
رۊدسر ٚ شأرستان ٚ مردۊم گيلک ايسن ؤ گيلکي زوؤن أمرأ گب زنن. أ شأرستان ٚ جؤرا مئن، گيلکي گالشي گۊىش ؤ جيرا مئن ني گيلکي بيه‌پيش ٚ گۊىش ٚ أمرأ رائج ايسه.
سربس
جرگه:گيلان ٚ شأرستانان
شئال
شئال (به فارسی:شغال)یِته حیوان هیسه که گیلانˇ مئن و جاهای های گوناگون جهان یافت بونه.
آرایه شناسی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پستانداران
راسته: گوشت‌خوارسانان
تیره: سگ‌سانان
سرده: سگ
داگبۊل
داگبۊل (آلماني زوؤن: Dagebüll) ايتأ شهر جه آلمان شهران ايسه کي نوردفرایسلند دۊرۊن کي اۊنم ايتأ رۊستايي دهکده اشلسویگ-هولشتاین ایالت دۊرۊن ايسه واقع بۊبۊسته. داگبول ۹۳۹ نفر جمعیت دره.
سردار جنگل ٚ بخش
سردار جنگلˇ بخش ايته جه فؤمنˇ شأرستانˇ بخشان، گیلانˇ مئن ايسه.
کشوري تقسيمان
شأران: ماسۊله، ماکلان
جمعیت
بر اساس ايرانˇ آمارˇ مرکزˇ سرايشماردن، سردار جنگلˇ بخشˇ جمعيت، ۱۳۸۵ˇ سالˇ دۊرۊن به ۱۵,۳۴۷ نفر فأرسه‌اي.
هودول
هودول ایسم ایته جی روستاهان ویرمونی دهستان ،آستارا شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
چارم اردیبهشت
چار اردیبهشت خورشیدی موساویˇ با 15 سیا ما   گالشی  .
کمل زنی
کمل زنی یکی از رسوم عزاداری در روستاهای شمال کشور است. دراین مرسم با استفاده از کاه وکوبیدن آن برسر ،اندوه وماتم ناشی از شهادت امام حسین (ع) را نشان می دهند .در روستای عالم کلا (بخش مرکزی شهرستان نوشهر ) هم چنان این مراسم با قوت ومانند گذشته اجرا می شود در این مراسم کودکان ونوجوانان که پیشاپیش دسته های سینه زنی حرکت می کنند کمل (ساقه های خشک شده برنج )را با فریاد وای حسین کشته شد ،وای حسینم حسین ، حسین حسین ، شهید حسین ، غریب حسین ، بی برادر حسین ، بی پسر حسین و ... که در دو دستشان گرفته اند با هدایت رهبر گروه که معمولا افراد مسن هستند برسر می زنند.
آلبوکرکی
بندانگشتی|آلبوکرکی
پایین ارکم
ارکم شامل دو روستا از روستاهای اشکورات شهرستان رودسر می باشد و خود شامل دو روستای بالا ارکم و پائین ارکم می باشد. برای دریافت اطلاعات بیشتر به سایت www.orkom.ir مراجعه نمائید
نوردفرایسلند
نوردفرایسلند (به آلمانی زوؤن:Nordfriesland) ايتأ رۊستايي منطقه آلمان دۊرۊن ايسه کي ايالت اشلسویگ-هولشتاین مئن واقع بۊبۊسته. اي منطقه مرکز، هۊسۊم نام دره.
مردۊم
نوردفرایسلند جمعيت ۱۶۵٬۸۰۰ نفر ايسه کي به آلماني زوؤن گب زنيدي.
بایی
مازیار--91.99.135.15 ‏۲ ژانویهٔ ۲۰۱۰، ساعت ۱۶:۲۷ (UTC)
پنجم اردیبهشت
پنج اردیبهشت خورشیدی موساویˇ با 16 سیا ما   گالشی  .
تولدان
تولد زیبا ترین زن جهان (شیما) ملقب به نماد عشق
توشکه
رده : سیا ما روزان
ششم اردیبهشت
تولد من هست در جریان باشید😅
توشکه
رده : سیا ما روزان
قلعه روستا
قلعه ایسم ایته جی روستاهان ویرمونی دهستان ،آستارا شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
قلعه ایسم ایته روستا ایسه جه چهاردانگه دهستان (ساری) ، ساری شهرستان جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
سیفتال
سیفتال ىا گٚرزٚک (فارسي زوؤن أجي: زنبور) یِته حشره هیسه. دۊنىا مئن ويشتر جه بیش ۲۰٬۰۰۰ گونه سیفتال دَریم. سیفتالان گردهٔ گلانˇ جمع‌ کؤنن. اي حشره دۊنىا همه ته جا مئن بجز نسايي قطب یافت گوته شَنه.جایگزین=سیفتال در حال حمل گرده|بندانگشتی|سیفتال در حال حمل گرده
آرایه شناسی
فرمانرو: جانوران
شاخه: بندپایان
رده: حشرات
راسته: پرده‌بالان
چوچار
چوچار (به فارسی:مارمولک)یِته حیوان در شاخه طنابداران هیسه.
سیفتال
آرایه شناسی
زیرراسته: باریک‌تنه‌داران
چوچار
آرایه شناسی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
سیفتال
آرایه شناسی
بالاخانواده: زنبورواران
چوچار
آرایه شناسی
بالارده: چهاراندامان
راسته: پولک‌داران
شخ شين ٚ دهستان
شخ شینˇ دهستان ايتأ جه دهستانان شاندرمنˇ بخش، ماسالˇ شهرستان ؤ گيلانˇ اۊستان دۊرۊن ايسه.
جمعيت
بر اساس سال ۱۳۹۰ˇ سر ايشماردن، أ دهستانˇ جمعيت ۵،۹۶۸ نفر (۱،۹۷۸ خانوار) ايسه.
سربس
جرگه:گيلان ٚ دهستانان جرگه:ماسال ٚ شأرستان ٚ دهستانان
فرخ براری
فرخ براری ايته جه گيلکي خوانندگان ايسه. براری سال ۱۳۲۳ مئن، لولمان دهستان دۊرۊن کي ايته جه فؤمنˇ شأرستانˇ توابع ايسه بو دونیا بومو.
براری سال ۱۳۵۳ مئن به گیلان واگِردِسه ؤ تا هسأ رشت مِئن زندگي کونه ؤ خو هونری فعاليتانه گيلان مرکز صدا ؤ سيما أمرأ ادامه دِهه.
اي سری جه براری آهنگان:
شاندرمن ٚ دهستان
جمعيت
بر اساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ دهستانˇ جمعيت ۱۱،۲۲۴ نفر (۲۷۴۵ خانوار) ايسه.
سربس
جرگه:گيلان ٚ دهستانان جرگه:ماسال ٚ شأرستان ٚ دهستانان
عسكراباد
عسکراباد ایسم ایته جی روستاهان ویرمونی دهستان ،آستارا شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
وشمه سرا
جمعيت
براساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۱٬۲۱۳ نفر (۳۰۸خانوار) ايسه.
شفت ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش
شفتˇ شأرستانˇ مرکزي بخش ايته جه شفتˇ شأرستانˇ بخشان، گیلانˇ مئن ايسه.
کشوري تقسيمان
شأر: شفت
جمعیت
بر اساس ايرانˇ آمارˇ مرکزˇ سر ايشماردن، شفتˇ شأرستانˇ مرکزي بخشˇ جمعيت، ۱۳۸۵ˇ سالˇ دۊرۊن ۳۵،۳۴۴ نفر-أ فأرسه‌اي.
سربس
جرگه:گيلان ٚ بخشان
جوکوله
ای جور کوجی حشره یه. أ حشره رنگ سبزه او تانه پرواز بوکونه. أ حشره تابستانان آیه او دسته جمعی، نوردکفته مکانانˇجئر جما به.
هفتم اردیبهشت
هفت اردیبهشت خورشیدی موساویˇ با 18 سیا ما   گالشی  .
توشکه
رده : سیا ما روزان
گبر
گَبَر یا کفات (علمي نام: Scolopax) یِته پرنده هیسه کي گیلان ٚ مئن یافت بۊنه.
آرایه شناسی
فرمانرو: جانوران
فارؤ جزيره‌ئن
بندانگشتی|فارؤ ٚ جزیره‌ٰن نخشه سر بندانگشتی|فارو جزیره‌ٰنˇ بیدوق فارؤ ٚ جزیره‌‌أن (Faroe Islands) ایتأ کۊچي کشور ، اۊرۊپا ٚ کلسیا ٚ مئن ایسه. أ کۊچي کشور ،  جه هیژده تا جزیره تشکیل بۊبؤ. اۊن ٚ جمعیت حدۊداً ٥٠٬٠٠٠ هیزار ؤ اۊن ٚ پیلگی ۱٬۳۹۹ مۊربع کیلۊمتر ایسه. فارؤ ٚ جمعيت ٚ چئل درصد اۊن ٚ پاتخت تؤرشاوٚن ٚ دۊرۊن زندگي کۊندي. فارؤ ٚ جزیره‌أن ایتأ خۊفرمؤن کشور ایسه ؤ رسمي‌بؤ دانمارک ٚ صارا شین ایسه. فارؤ ٚ جزیره‌أن ٚ رسمي زوانان ، فارؤیي ؤ دانمارکي ایسن. فارؤ ٚ جزیره‌‌أن ٚ مأني «گۊسۊند جزایر» ایسه.
گبر
آرایه شناسی
شاخه: طنابداران
نيۊمکزيکؤ
بندانگشتی|نئومکزیکو ایالت (سۊرخ) ، [[آمریکا نخشه سر]] بندانگشتی|نئو مکزیکو بیدوق نئومکزیکو (New Mexico) ایتا آمریکا ایالت ایسه کی سال ١٩١٢ مئن بعنوان چهل و هفتمی ایالت تشکیل بوبو. نئومکزیکو ، آمریکا ایالتان پیلگی مئن رتبه پنجم دره. أ ایالت جه کلسیا کلرادۊ ، جه خورتاب اؤکلاهما ، تگزاس ، جه نسا تگزاس و مکزیک دو تا ایالت بنام چیهواهوا و سونورا و جه آفتونشست آریزونا أمره همساده ایسه. آریزونا صارا جه سال ١٨٥٠ تا ١٨٦٣ مئن ، تگزاسˇ خاک شین بو و هنوز بعنوان ایتا مستقل ایالت سیوا نوبوسته بو. نئومکزیکو مرکز ، شهر سانتافه ایسه. منطقه ای کی هسأ تگزاسˇ ایالت دوخاده به جه قرن شانزدهم مئن مورد ادعا اسپانیا بو. سال ١٨٢١ مئن ، مکزیک خاک بوبوسته. سال ١٨٤٨ مئن ، آمریکا ؤ مکزیکˇ جنگ ˇ پسی ، آمریکا بتأنسته تگزاسه گوادالؤپ ایدالگؤ عهدنامه دورون ، مکزیک جه جیگیره. جنگ پسی نی اختلاف و دشمنی ، بین آمریکایی اسپانیاییئن و آمریکاییان اینگیلسی گب زن بمانسته بو و ادامه دأشتی. نئومکزیکو دئبار ، ایجور جنگان پور بیده بوبو و أ جنگان دورون بو کی نئومکزیکو هویت و داب پا بیگیفته. نئومکزیکو ایتا خال جه آمریکا سنتی و کهنه داب ایسه که به اصطلاح اونه " آفتونشست کهنه زمأت" (اینگیلیسی: Old West) دوخاندید. أ سنت شامل دامداری یا اسب و گاو پایی و یا سرخپوستان و اروپایی موهاجران جنگ ایسه. تا هسأ پور هونری آثار ، رمان ، پاچه داستان و فیلم جه نیومکزیکو تاریخ و داب الهام بیگیفته بوبوسته. نئومکزیکو عمده صنعت و ایقتصاد کشاورزی و دامداری ایسه کی بطور کلی تا هسأ خو حالت سنتی و قدیمی بدأشته. نئومکزیکو مرکز سانتافه ، ایتا کوچی شهر ایسه و سال ١٦١٠ مئن پا بیگیفته. سانتافه مسیر تجاری جه سال ١٨٢١ تا ١٨٨٠ مئن کی راه آهن تکمیل بوبوسته ، سانتافه نی رشد بوگوده و به ایتا شهر تبدیل بوبو. حدود دو سوم نئومکزیکو جمعیت ، آلبوکرکی (١٧٠٦ م بپا بوسته) و شهرستان برنالیلو مئن زندگی کونیدی.ایالت جمعیت تا سال ٢٠٢٠ سرشۊماری ٢٫١١٧٫٥٢٢ و اونه پیلگی ١٢١٫٥٩٠ مایل مۊربع ایسه.
گبر
آرایه شناسی
رده: پرندگان
وزمتر
وزمتر ايتأ جه رۊستایان شاندرمنˇ دهستان جه توابع شاندرمنˇ بخش، ماسالˇ شهرستانˇ ؤ گيلانˇ اۊستان دۊرۊن ايسه.
گبر
آرایه شناسی
زیررده: نومرغان
هۊسۊم
هۊسۊم (به آلماني زوؤن: Husum) ايتأ کۊچي شهر ايسه کي ناحیه نوردفرایسلند و ایالت اشلسویگ-هولشتاین دۊرۊن واقع بۊبۊسته.
گبر
آرایه شناسی
فرورده: نوآروارگان
وزمتر
جمعيت
براساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۴۰۰ نفر (۱۰۰خانوار) ايسه.
گبر
آرایه شناسی
بالاراسته: نوپرندگان
هۊسۊم
مردۊم
هۊسۊم ۲۲٬۳۳۸ نفر أ شهر مئن زيويد و اۊنه مردۊم به آلماني زوؤن گب زنيدي.
گبر
آرایه شناسی
راسته: آبچلیک‌سانان
كشفی
کشفی ایسم ایته جی روستاهان ویرمونی دهستان ،آستارا شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
جبرئيل محله
جبرئیل محله ایسم ایته جی روستاهان ویرمونی دهستان ،آستارا شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
رۊدکي
بندانگشتی|رۊدکی سنگˇ گیشه ، دوشنبه ، تاجیکستان پاتخت رۊدکی - اصلی نام ابوعبدالله جعفر بن محمد بن حکیم بن عبدالرحمن بن آدم ؛ ایتا ایرانی - فارسی گب زنˇ شاعر بو کی قرن سوم و چهارم هجری مئن زندگی گودی. رۊدکی پنجکنت روستا - تاجیکستان مئن بیچه بوبو و تا خو آخر عمر ۹۴۱ میلادی - خو زادگاه دورون زندگی بوگوده. رۊدکی بعنوان فارسیˇ شعرˇ پئر شناسیدی. چون اولین کس بو کی اسلامˇ پسی کتاب شعر به فارسی زوان دأشتی. ریچارد فرای بۊگۊفته کی رودکی فارسی خط تغییر دئن سر ، جه پهلوی به عربی خط تاثیر بنأ بو. رۊدکی ساماني‌ئنˇ دربار دورون ایسا بو و خو زمأت مئن ایتا جه پۊرآوازه و پیله ترین شاعران بو. رۊدکی شعر ویشتر جه یک میلیون بیت تخمین بزه بوبوسته اما ویشتر اونه شعران نابود بوبو و جه دست بوشو. هسأ جه رۊدکی فقط چند تا غزل و قصیده و رۊباعی بمانسته.
ساعت
أ وسیله زماتأ نیشان دیهه. زماتأ ساعت او دیقیقه او ثانیه مره بیان کونیدی. ساعت تانه عقربه ای یا کمپیوتری ببه. بازی ساعتانأ موچˇرو دودد، بازی یا دیواره جور آویزانه کونئد، بازی یا شه میزˇجور نهان.
ماسال ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش
ماسالˇ شأرستانˇ مرکزي بخش ايته جه ماسالˇ شأرستانˇ بخشان، گیلانˇ مئن ايسه.
جمعیت
بر اساس ايرانˇ آمارˇ مرکزˇ سر ايشماردن، ماسالˇ شأرستانˇ مرکزي بخشˇ جمعيت، ۱۳۸۵ˇ سالˇ دۊرۊن ۲۶,۳۴۵ نفر-أ فأرسه‌اي.
سربس
جرگه:گيلان ٚ بخشان
هشتم اردیبهشت
هشت اردیبهشت خورشیدی موساویˇ با 19 سیا ما   گالشی  .
توشکه
رده : سیا ما روزان
دیلمانˇ دانشگا
ای دانشگا، سراسری کونکورˇ جی، ای رشته‌ٰنˇ مئن دانشجو گینه: کشاورزی-گیاهپزشکی مؤهندسی، برق-الکترونیک، عمران، معماری و مدیریت بازرگانی.
دانشگا کلاسؤن
دیلمانˇ دانشگا مرکزی ساختمان، لاجؤنˇ مطهری بولوارر مئن هننأ و اینˇ اداری کارؤن و تئوری کلاسؤن، ای ساختمانˇ مئن کی اینˇ نام «دؤکتؤر مؤجتهدی ساختمان» ایسسه برگوزار بنه.
ای ساختمانˇ مئن چن‌ته کلاس، چار ته آتلیه، یک‌ته کامپیوترˇ آموزشگا، چن‌ته اداری اوتاق، دانشجویانˇ رفاهˇ صندوق، امور مالی اوتاق بانی یک‌ته کوچˇ کتابخؤنه دره.
دار کولا
ای جور حشره یه. أ حشره خو سرˇجور دو تا شاخک دره. أ حشره تانه آدمأ بگزه او وختی ای نفرأ بگشت قوربانی پوست زخمˇماله اوسانه. دارˇکولا مامولن آدمانˇگردنأ گزه او اونه زخمˇماله هنده شر تومامˇگردنˇجه پخشه به. بگشته ببسته وا زخمˇماله رویأ پومادˇمره بماله تا ماله جه میان بشه.
ويرمه
ويرمه ايتأ جه رۊستایان ماسالˇ دهستان جه توابع ماسالˇ شهرستانˇ مرکزي بخش ؤ گيلانˇ اۊستان دۊرۊن ايسه.
دهشال ٚ دهستان
دهشال ٚ دهستان ايته گيلان ٚ دهستانان جي، أسسؤنه شأرستان مرکزي بخش ٚ مئن ايسه.
جمعيت
بر اساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سرايشماردن، اي دهستانˇ جمعيت ۹،۱۲۵ نفر (۲،۷۸۳ خانوار) بۊ.
وردۊم
وردۊم ايتأ جه رۊستایان حؤمهˇ دهستان (ماسال) جه توابع ماسالˇ شهرستانˇ مرکزي بخش ؤ گيلانˇ اۊستان دۊرۊن ايسه.
جمعيت
براساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۱٬۰۲۴ نفر (۲۵۲ خانوار) ايسه.
ىازن
ىازن ايتأ جه اشکورˇ دهستانˇ رۊستایان جه توابع سخت‌سرˇ شأرستانˇ مرکزي بخش ايسه.
مردۊم ؤ زوان
ىازنˇ مردۊم گيلک ايسن ؤ اۊشانˇ زوان ني گيلکي ايسه.
جمعيت
براساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۲۷۵ نفر (۵۹خانوار) ايسه.
اشلسویگ-هولشتاین
اشلسویگ-هولشتاین (به آلمانی زوؤن: Schleswig-Holstein) ايتأ جه شانزده ایالات آلمان ايسه. أ ایالت مرکز و پيله‌ترین شهر، شهر کیل ايسه.
فرهنگ
ایالت اشلسویگ-هولشتاین فرهنگ ترکيبي جه فرهنگان آلماني و دانمارکي ايسه و أ ایالت مئن ۵۰ هزار نفر ماري زوان دانمارکي ايسه.
ونه کۊ
مردۊم ؤ زوان
ونه کۊ مردۊم گيلک ايسن ؤ اۊشانˇ زوان ني گيلکي ايسه.
جمعيت
براساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۷۰ نفر (۲۰خانوار) ايسه.
نجم‌آباد دهستان
روستاهان نجم اباد دهستان
ولنگان
جمعيت
براساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت کمتر جه ۳ خانوار ايسه.
شاهین نجفي
شاهین نجفی میزقأنچی ، گیتاریست ، خأندنکس و آنارشیست ایسه کی ألأن آلمانˇمئن زیندگی کودندره.
میمنت دهستان
روستاهان میمنت دهستان
شاهین نجفي
شاهین نجفی سال ۱۳۵۹ شمسی بندر انزلی مئن بدونیأ بمو و گیلأنˇمئن زیندگی بوکوده. او جرگه شیناسی دأنشمج بو کی چون خو ئتراضی گبأنه دأنش جیگا مئن زأ ئوره جه دکأ بو و گه کی «جرگه شیناسیه جرگه مئن یاد بیگیفته، نأ دأنش جیگا مئن». اون نؤجوانی مئن قورآن خأند بازین شئر و میزقأننی گوفتی.
نهم اردیبهشت
نه اردیبهشت خورشیدی موساویˇ با 20 سیا ما   گالشی  .
شاهین نجفي
شاهین نجفی خو شئرأنه؛ گیلکی و فارسی گه.
نهم اردیبهشت
تولدان
سال 1297 ا روز مین دوکتر محمد معین رشت مین به دونیا بومو.
توشکه
رده : سیا ما روزان
شاهین نجفي
شاهین سال ۱۳۵۹ در بندر انزلی به دونیا بمو و در گیلان زندگی بوکوده. اون دانشجوی رشتهٔ جامعه شناسی بو کی به دلیل ابراز عقیده موفق به پایان خو تحصیلات نوبسته و خودش گویه کی «جامعه شناسیه  جامعه مین یاد بیگیفته، نه در دانشگاه». اون از نوجوانی به سرودن شعر و ترانه روی باارده و از شاگردان کسانی چون شیون فومنی ،باب خسرو،فرزام امین صالحی و عزیز طویلی بو و ساز گیتار را در سبک‌های کلاسیک و فلامنکو از فرزاد دانشمند،حمید حمیدی و سهراب فلک انگیز یاد بیگیفته. اون آواز خواندنه ، ابتدا در سبک‌های راک و اسپانیولی در ایران و زیرزمینی آغاز بوکود و با چند گروه مختلف همکاری دشته. پیش از مهاجرت به آلمان چن وقتی سرپرست ایتا گروه موسیقی زیرزمینی در ایران بو و در آلمان سرپرست گروهی به نام «اینان». آخرین گروهی کی با آن همکاری بوکوده، گروه تپش ۲۰۱۲ است. وقتی شاهین نجفی به ا گروه  بمو بااجرای شعرهای سیاسی-اجتماعی‌ اون، تپش ۲۰۱۲ بیش از پیش مورد استقبال مخاطبان و رسانه‌های فارسی‌زبان قرار بیگیفته  شاهین نجفی از ابتدای سال ۲۰۰۹ به همکاری خود با این گروه پایان داد. شاهین نجفی ترانهیان میان ، آمیزه‌ای از اعتراض به حکومت مذهبی، فقر، زن‌ستیزی، سانسور و اعتیاد شه دن. اون تلاش کونه کی عناصر شاعرانه و ادبی و اصطلاح‌های فلسفی و سیاسی در خو ترانیان  بوره.
چند نؤمۊنه شاهينˇ فارسي شعرؤنˇ گيلکي وگردؤن
همدیگرِ أمرا بؤئیم هرجیگا حتی اروپا
گئد برار مشهوری، گم چاف أ شهرتِ میئن
گم چاف می پئرِ روح کی ارثیه نأشته
وختی دؤ قِران نأشته گؤه بؤخؤرده زاک بکأشته
لاب هرزِ واش أ دونیا جه کوفتی
لعنتی کنکورِ پؤشت سفیدأ بؤست می مویأن
ایما سگِ منستن ترأ تأوِدئد بیرون جه میدأن
هر کی دؤکتؤر بئه، دیپیچه نؤسخه تره
ترأ هرکی جأ بد آیه، تی حال بهم خؤره
اینفر تؤقامنده گی شاید مرهم ببه درده
ولی وختی مایه نأری تؤقایی کیلو چنده؟
بؤگفت پول همیشک نأوِره خوشبختی
بؤگفتم ولی وختی نأری حؤکمن بدبختی
هر کی فأرسه أمرأ پول کثیف و نجيسّه
لاب أمان اون مولِ آدم ایسیم جه قصّه
أنه مأنه "ندأری" أمه ره لاب شرفه
اتفاقاً تنها چیزی کی نأرم شرفه
اگه شرف دأشتم دباخی منستن دؤزدی کودم
دؤ تأ ترک ضبط کودنِ ره وا جان بدم
اگه شرف دأشتم شعر و ور خأندمه
فچمستم ارشادِ ور ؤ ایران مأندمه
فرقی نوکونه آسمان أنه هر جیگا ای رنگه
کی أن زمینه کی ای جیگا زشته ای جیگا قشنگه
کی أ زمینِ رو ایسه کی بعضیأن دأرئد ؤ خؤرئد
بعضیأن وؤشتایی أمرا شب خؤ جا سر خؤسئد
أن یعنی اوشان کی نأرئد وا بیمیرئد
أن یعنی شعر ؤ شؤعار أشن همه واتورا گبه
ترنه نقلِ أمرا سیر نبه، بئه چی زمت بئه؟
دأنی چیسه بدبختی آدمِ أمرا تعارف نأره
بی'پولی، بیچارگی هرجیگا هیچ فرقی نأره
هرچی عاج ؤ گمج ایسه تره آدم بئه
هرچی چانچو ؤ گؤزگایه تره رستم بئه
ابچه فندر تی دؤر ؤ برأ، تره عق گیره
تو جؤرتری اؤشان جأ ، مایه نأری تره غم گیره
وختی نأری ایتا گؤهه زیندگی هرجا
اون کی پیش شؤندره تو زِنی درجا
وختی نأری دینی تی زنم تی أمرا غریبه بؤسته
دینی ترأ تحویل نیگیره نوگو پس چی بوبؤسته
وختی نأری حقیر ایسی وا بیمیری
وختی مجبور ایسی اجاره خانه ره قرض بیگیری
وختی تی برارم پولِ ره تی جأ چک خأیه
وختی تی رفق ترأ دؤر زنه و کر آیه
هنه کی کینه تی دیل جا ابچه ابچه جمعأ بئه
دأنی هر کی ایجورایی ایچی کم دأره
هیشکی خؤشبخت نیه دونیا جا هرکی ایجور غم دأره
اگر مردکئد دأنئد خؤشأنِ زناکأنِ وضعأ
ایتا مرد کی واژه ی مردأ روسفید بوکود
ایتا مرد کی مرگأ انسانِ ره بعید بوکود
ایتا دشت بؤ کی اونه ور زانو بزه کوه
ایتا مرد کی اسطوره ای شکلِ هر درد بؤ
بطلانِ خط بؤ توقایی سقوطِ تزِ رو
اون تمامِ واژه'یأنأ هنی تعبیر بوکود
پَر بیگیفت قصه اوجِ جؤر مرثیه نخأد
اون آب و آتشأ شعرِ میئن ایتا جیگا دگأد
قصه فریدونأ هنی أمه ره تصویر بوکود
خؤ چومأ اقاقیأنِ مرگِ رو دنبست، جینویشت
'''بینیشت! اما وختی کی اونه پایأ واوئن بینیشت'''
'''خمأ نوبوست! اوجِ میئن و ایستاده بومرد'''
ضحاکی درگاهِ خورش جأ نخورد
پئر تو تکثیر ایتا دردِ دوباره ای
پئر تو معنیِ ایتا زندگیِ شاعرانه ای
پئر تو کوچه خشمی کی تی مشت دره
پئر تو ایتا نسلِ شاعری کی تی پشت دره
وختی دجال توقاییأ بوکوشت و دِ معنی نأره
تا قناری گلو جأ آوازی بیرون نأیه
شبی کی حتا جلاد ونگ بوکود جوخه جیر
کاوه نعره بومرد و سردِ تکبیر
دپیچسته شهرِ کوچه پس کوچه'یأنِ میئن
ننه دریا، عمو صحرا زاکانأ حد بزه
روزی کی حافظأ خیابانأنِ میئن بگردانئن
خیامِ بی'خودا ره تعزیزی حبس واوئن
روزی کی صادقأ ب خودکشی جرم بوکوشتئن
هرچی ولگردِ سگ بوبوسته بؤ تهمتن
ستاره دِ آسمانِ جؤر نوبؤ، اوین بؤ
أمی همه'تأنِ زاکانِ پا جیر مین بؤ
'''تمامِ پنجره'یأن بسته بوبوست! سیا بوبوست'''
ایتا راحتِ نفس کشئنِ ناجه تباه بوبوست
برار برارأ بفروخت و پئر مارأ
ب لجن فأکشئن هرچی اعتقاد و باورأ
خودا بینیشت و ونگ بوکود و خؤ خوداییأ پس فدأ
'''ابلیس غوصه جأ مست بوکود ! هرچی بوخورد پس بدأ'''
کلمه'یأنأ کی کتابأن جأ دِ بوشوستئن
هرچی واژه بؤ بینیشانئن و اونه گردنأ واوئن
مردانگی ریشه جأ ب ریش بوشؤ و اویرأ بوست