cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چارم آذر
4 آذر خورشیدی موساویˇ با 20 تیر گالشی .
تولدان
سال 1313 هجری خورشیدی - بابک افشار آهنگ ساز گیلانی ، بندر انزلی مین به دونیا بومو.
رفتگی
رفتگی ایسم ایته روستا ایسه جه گوراب زرمیخ دهستان، سوماسراشهرستان جه اوستان گیلان ، شومال ایران مین.
میان بر
میان بر ایسم ایته روستا ایسه جه گوراب زرمیخ دهستان، سوماسراشهرستان جه اوستان گیلان ، شومال ایران مین.
گۊنبد کاوۊس ٚ شأرستان
گنبدکاووس شهرستان ایته جه شهرستانان گلستان اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم گنبدکاووس شهر ایسه.
کیشوری تقسیمان
شهر: گنبد کاووس
شهر: اینچه ‌برون.
هفتم آذر
7 آذر خورشیدی موساویˇ با 23 تیر گالشی .
مراوه تپه شأرستان
مراوه تپه شهرستان ایته جه شهرستانان گلستان اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم مراوه تپه شهر ایسه.
کیشوری تقسیمان
شهر: مراوه.
به‌کله (تۊنکابؤن)
به‌کله ایته جه مازندران ٚ رۊستايان، تۊنکابؤن ٚ شأرستان ٚ خۊرۊم‌آباد ٚ بخش ؤ بلده شرقي دهستان ٚ توابع جه ایسه.
جمعيت
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۲۴۲ نفر (۸۲خانوار) بۊ.
سربس
جرگه:تۊنکابؤن ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
پشت مخ
پشت مخ ایسم ایته روستا ایسه جه گوراب زرمیخ دهستان، سوماسراشهرستان جه اوستان گیلان ، شومال ایران مین.
راسته كنار (سۊماسرا)
راسته کنار ایته جه گيلانˇ رۊستايان، سۊماسرا شأرستانˇ مرکزي بخش ؤ کسما دهستانˇ توابع جه ایسه.
جمعيت
براساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۴۲۳ نفر (۱۲۸خانوار) بۊ.
شهرستان ازنا
ازنا شهرستان ایته جه شهرستانان لرستان اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم ازنا شهر ایسه.
اسماعیل فتوحی
اسماعیل فتوحی شاعر و ترانه سرا و آهنگساز، ۱۶ دی ماه سال ۱۳۲۰ ، لاجان میأن بو دونیا بومو.
اون، جه زاکی علاقه فراوانی به شعر و موسیقی دأشتی و هَأ علاقه باعث بوبوسته  کی در اکثر برنامه هان هؤنری او زمان به عنوان تماشاگر شرکت بوکونه و بعد ها اَ برنامه هان میأن فعالیت بوگوده. فتوحی، جه سال ۱۳۴۳ به صورت حرفه شروع به سرایش شعر گیلکی و فارسی بوگوده.
اسماعیل فتوحی بعد ها به موسیقی روی باوَرده. اولین سازی که یاد بیگیفته فلوت بو. خو اولین فلوته با لوله برنجی بساخته و در اکثر برنامه هان هؤنری دبیرستان از اون استفاده کودی. بعد از فلوت به سنتور گرایش پیدا بوکوده. اولین سنتور را خودش با استفاده از چوب و تخته سه لایه و با سیم های کلاج موتور سیکلت و پیچ و مهره بساخته. فتوحی، به واسطه استاد حسن تقی پور که ایته از شاعران و ترانه سرایان و نوازندگان تار ایسه؛ به فریدون پوررضا معرفی بوبوسته. اون، در سال ۱۳۴۳، خو اولین آهنگ و ترانه به نام "لاجون کولی" بِساخته و توسط فریدون پوررضا در ارکستر رادیو گیلان اجرا بوبوسته.
اسماعیل فتوحی، با هنرمندانی چون فریدون پوررضا، منصور فانی، سید علی زیباکناری و... همکاری بوکوده.
برخی از اونه آثار :
رده : ادب رده : هونر رده : مردوم رده : موسئقی
نهم آذر
9 آذر خورشیدی موساویˇ با 25 تیر گالشی .
دؤهنده
دؤهنده ایته جه گيلانˇ رۊستايان، سۊماسرا شأرستانˇ مرکزي بخش ؤ کسما دهستانˇ توابع جه ایسه.
جمعيت
براساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۳۲۳ نفر (۱۰۵خانوار) بۊ.
زرکام
زرکام ایته جه گيلانˇ رۊستايان، سۊماسرا شأرستانˇ مرکزي بخش ؤ کسما دهستانˇ توابع جه ایسه.
جمعيت
براساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۵۸۵ نفر (۱۶۲خانوار) بۊ.
دهم آذر
10 آذر خورشیدی موساویˇ با 26 تیر گالشی .
پیرسرا
پیرسرا ایسم ایته روستا ایسه جه گوراب زرمیخ شهر، سوماسراشهرستان جه اوستان گیلان ، شومال ایران مین.
چالکسر
چالکسر ایسم ایته روستا ایسه جه گوراب زرمیخ دهستان، سوماسراشهرستان جه اوستان گیلان ، شومال ایران مین.
شهرستان الیگودرز
الیگودرز شهرستان ایته جه شهرستانان لرستان اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم الیگودرز شهر ایسه.
شهرستان بروجرد
بروجرد شهرستان ایته جه شهرستانان لرستان اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم بروجرد شهر ایسه.
سیاه کوه
سیاه کوه ایسم ایته روستا ایسه جه گوراب زرمیخ دهستان، سوماسراشهرستان جه اوستان گیلان ، شومال ایران مین.
مينۊدشت ٚ شأرستان
مینودشت شهرستان ایته جه شهرستانان گلستان اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم مینودشت شهر ایسه.
کیشوری تقسیمان
شهر: مینودشت
شهر: گالیکش
پلهم‌دشت
پلهم‌دشت ایته جه مازندران ٚ رۊستايان، تۊنکابؤن ٚ شأرستان ٚ خۊرۊم‌آباد ٚ بخش ؤ بلده شرقي دهستان ٚ توابع جه ایسه.
جمعيت
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۱۷۵ نفر (۶۰خانوار) بۊ.
سربس
جرگه:تۊنکابؤن ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
تازه‌آباد (تۊنکابؤن)
تازه‌آباد ایته جه مازندران ٚ رۊستايان، تۊنکابؤن ٚ شأرستان ٚ خۊرۊم‌آباد ٚ بخش ؤ بلده شرقي دهستان ٚ توابع جه ایسه.
جمعيت
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۳۷۷ نفر (۱۲۸خانوار) بۊ.
سربس
جرگه:تۊنکابؤن ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
هشتم آذر
تولدان
سالˇ 1278 هجریˇ شمسی - ابوالحسن ابتهاج بدونیا بومو.
بیرون پیوندان
رده : تیرما روزان
پس‌کلایه بزرگ
پس‌کلایه بزرگ ایته جه مازندران ٚ رۊستايان، تۊنکابؤن ٚ شأرستان ٚ خۊرۊم‌آباد ٚ بخش ؤ بلده شرقي دهستان ٚ توابع جه ایسه.
سربس
جرگه:تۊنکابؤن ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
شهرستان پل ‌دختر
پل دختر شهرستان ایته جه شهرستانان لرستان اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم پل دختر شهر ایسه.
زعفان
زعفان ایته جه گيلانˇ رۊستايان، سۊماسرا شأرستانˇ مرکزي بخش ؤ کسما دهستانˇ توابع جه ایسه.
جمعيت
براساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۷۷ نفر (۲۲خانوار) بۊ.
سورم
سورم ایسم ایته روستا ایسه جه گوراب زرمیخ دهستان، سوماسراشهرستان جه اوستان گیلان ، شومال ایران مین.
دوازدهم آذر
12 آذر خورشیدی موساویˇ با 28  تیر  گالشی  .
بیرون پیوندان
رده : تیرما روزان
شانه‌تراش‌محله
شانه‌تراش‌محله ایته جه مازندران ٚ رۊستايان، تۊنکابؤن ٚ شأرستان ٚ خۊرۊم‌آباد ٚ بخش ؤ بلده شرقي دهستان ٚ توابع جه ایسه.
شهرستان خرم‌ آباد
خرم آباد شهرستان ایته جه شهرستانان لرستان اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم خرم آباد شهر ایسه.
شانه‌تراش‌محله
جمعيت
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۷۶ نفر (۲۵خانوار) بۊ.
محسن آریاپاد
جورواجور
وبلاگ شخصی محسن آریاپاد
شانه‌تراش‌محله
سربس
جرگه:تۊنکابؤن ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
محسن آریاپاد
جورواجور
رده : هونر
یازدهم آذر
11 آذر خورشیدی موساویˇ با 27  تیر  گالشی  .
مرگان
سال 1300 هجری خورشیدی - ا روزه مین میرزا کوچیک بمرده.
بیرون پیوندان
رده : تیرما روزان
سیزدهم آذر
13 آذر خورشیدی موساویˇ با 29  تیر  گالشی  .
بیرون پیوندان
رده : تیرما روزان
چمثقال
چمثقال ایته جه گيلان ٚ رۊستايان، سۊماسرا شأرستان ٚ مرکزي بخش ؤ پيشخان ٚ دهستان ٚ توابع جه ایسه.
جمعيت
براساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۵۳۹ نفر (۱۶۲خانوار) بۊ.
سربس
جرگه:سۊماسرا شأرستان ٚ رۊستایان
شهرستان دورود
دورود شهرستان ایته جه شهرستانان لرستان اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم دورود شهر ایسه.
شهرستان سلسله
سلسله شهرستان ایته جه شهرستانان لرستان اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم الشتر شهر ایسه.
شهرستان دلفان
دلفان شهرستان ایته جه شهرستانان لرستان اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم نورآباد شهر ایسه.
چاردهم آذر
14 آذر خورشیدی موساویˇ با 30  تیر  گالشی  .
بیرون پیوندان
رده : تیرما روزان
شهرستان کوهدشت
کوهدشت شهرستان ایته جه شهرستانان لرستان اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم کوهدشت شهر ایسه.
شانزدهم آذر
16 آذر خورشیدی موساویˇ با 2 موردال  گالشی  .
بیرون پیوندان
رده : موردال روزان
هفدهم آذر
17 آذر خورشیدی موساویˇ با 3 موردال  گالشی  .
بیرون پیوندان
رده : موردال روزان
هیجدهم آذر
18 آذر خورشیدی موساویˇ با 4 موردال  گالشی  .
بیرون پیوندان
رده : موردال روزان
شيرج‌خيل
شيرج‌خيل ایته جه مازندران ٚ رۊستايان، تۊنکابؤن ٚ شأرستان ٚ خۊرۊم‌آباد ٚ بخش ؤ بلده شرقي دهستان ٚ توابع جه ایسه.
جمعيت
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۱۵۳ نفر (۵۲خانوار) بۊ.
سربس
جرگه:تۊنکابؤن ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
شعله پس
جمعيت
براساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۱۰۷ نفر (۲۸خانوار) بۊ.
نوزدهم آذر
19 آذر خورشیدی موساویˇ با 5 موردال  گالشی  .
بیرون پیوندان
رده : موردال روزان
چأيي
چأيي يا چئي يته معطر ٚ نۊشيدني نؤمه گه داغ ٚ آو يا اين ٚ جۊش بأرده-أ فۊکؤنن کامليا سيننسيس ٚ عمل‌بۊمأ واش ٚ سر گه هميشک سبزه ؤ آسیا خۊرتؤو ٚ بۊمي ايسسه. اي نۊشيدني آو ٚ پسي دۊنياى ٚ مئن پۊرمصرفترينه. چندين جۊر چأيي نأى؛ يکجۊر چيني واش ؤ سوز ٚ چئي ؤ دارجلينگ ٚ مۊرسؤن تل ؤ خۊنک ؤ شتالن ؤ بعضي ني شيرين‌‌، مغذي‌، گۊلدار يا علفي ايسسن. اي واش کافئين ٚ دأشتن ٚ ويسين تأثير ٚ محرک نئنه.
چأيي بۊنه وگردنه چين ٚ خۊرخۊس-نسؤم ٚ سامؤن، تبت، میانمار، هند ٚ خۊرتؤو-کلسيا مناطقي ايسسن گه چأيي دارۊيي واخؤردني جي خۊشؤن ٚ تجرۊبه مئن کارأگيتن. يته معتبر ٚ واگۊيه جي قرن ۳ ميلادي هۊا تۊؤ پجشکي دسنيويس ٚ مئن چأيي واخؤردنه ايشاره دأشتي ؤ قديمي‌ترين سندي ايسه کي چئي ايستفاده جه پیدا بۊبؤسته.
چأيي أولان فقط ايته دارۊ بۊ ؤ درمان ٚ ره ايستفاده بؤستي ولي گلف اۊن ٚ تفريحي ايستفاده ني مردۊم ٚ مئن رائج بۊبؤسته. اي نۊشيدني چين ٚ تانگ ٚ سلسله أجي تفريحي بۊبؤ يؤ دئباخي آسياى ٚ خۊرخۊس-نسايي کشورؤنه برسئه. پۊرتغالي کاهنؤن ؤ تاجرؤن در طۊل ٚ قرن ۱۶ ميلادي اينه اۊرۊپا يأجي معرفي بؤدن.
چأيي تاريخچه
چأيي واش أول بار چين ٚ دۊرۊن ؤ پنج هيزار سال پيش بشناخته بۊبؤسته ؤ اۊن ٚ درماني خاصيتان ٚ ره ايستفاده بؤستي. چأيي-أ رنگ زئن ٚ ره ني اسفاده کۊديد.
هۊلندئن هيفدهؤمي ميلادي قرن ٚ مئن چأيي-أ چين ٚ جه اۊرۊپا بؤبؤردد ؤ چأيي عطاري دۊکانان ٚ مئن فرۊش شؤيي. نيکؤلاس تؤلپ کي ايته هۊلندي پجشک بۊ خۊ کيتاب ٚ دۊرۊن ؤ ۱۶۴۱ سال ٚ مئن بينيويشته: چأيي واخۊردن ٚ أمرأ شيمي عۊمر طۊلاني به ؤ همه‌ته ناخۊشي‌ئن ٚ جه دۊر-أ بيدي. هيجدهؤمي قرن ٚ مئن اينگيليس ٚ ملکه کي داميشک صۊبحانه آبجؤ زئي، چأيي-أ اۊن ٚ جا بنأ ؤ چأيي واخۊردن اينگيليس ٚ دۊرۊن مؤد بۊبؤسته.
اينگيليس اي دؤره چأيي-أ خۊ مستعمره‌ئن ٚ مئن تحريم بۊکۊده ؤ اۊشاني کي چأيي-أ درمان ٚ ره خأستيد ني وأستي دؤلت-أ ماليات فدأند. هأن باعث بۊبؤسته کي اي سري مستمره‌ئن ٚ مردۊم اعتراض بۊکۊند ؤ چأيي-أ خلوتي اينگيليس ٚ جه، خۊشان ٚ محل بؤبؤرد ؤ ارزانتر بۊفرۊشد.
چأيي أفسانه‌ئن
ايته أفسانه رائجه کي بۊديهارما، بۊدايي مکتب ٚ بنانأنکس بۊشؤ چين ؤ اۊیه کۊهان ٚ دۊرۊن مديتیشن کۊدن دۊبۊ ولي اۊن ٚ چۊمان همش دوسته بؤستي ؤ خۊفتي. اۊن ني عصبي بۊبؤسته ؤ خۊ چۊمان ٚ واز دأشتن ٚ وأسي خۊ پلکان-أ وئوه ؤ تاوادا کۊهان ٚ مئن. اۊ پلکان ٚ جه ايته واش درآیه کي خۊدا کادؤ ايسه اۊشان ٚ ره کي مديتیشن کۊنده.
ايته قديمي داستان ٚ سر کي پنج هيزار سال پيش-أ وأگرده، گۊته به کي چندته جه چأيي ولگان ايته پيله وا وأسي دکفتد شن نؤنگ، چين ٚ امپراتۊر ٚ فنجان ٚ مئن کي اۊن ٚ مئن داغ ٚ آو دۊبۊ ؤ حاکم ني اۊن-أ بۊخۊرده ؤ اۊ تفاق-أ ايته پيله تحول آو ٚ ساده مزه عوض کۊدن ٚ ره اعلام بۊکۊده ؤ بأزۊن چأيي مصرف رائج بۊبؤسته.
شن نؤنگ کي چيني نيويشته‌ئن ٚ مئن اۊن ٚ جه پۊر تعريف کۊنده، ۲۷۵۰ سال ميلاد ٚ پيش چين ٚ حاکم بۊبؤسته. ايته دئه روایت ني نهأ کي اۊن ايته وهاري شؤ مئن يانگ تسه یانگ ٚ منطقه دۊرۊن ايته دار ٚ جير خۊ معشۊقه أمرأ نيشته بۊ ؤ وختي اۊن ٚ ره آو جۊشانئن دۊبۊد چندته جه چأيي ولگان-أ کي قصر ٚ سأرا مئن دۊبۊ ؤ پۊر خۊش عطر بۊ آو ٚ مئن دۊکۊدده ؤ أتؤيي چأيي کشف بۊبؤسته.
آسيا
چأيي آسامي گۊنه، ميانمار ٚ کلسيا ؤ هند ٚ آسام ٚ مئن کشت به ؤ سينسيس ٚ گۊنه ني چين ٚ خۊرتاو ؤ خۊرتاوي نسا مئن رائجه. چأيي کشف کۊدن ٚ جه پۊر أفسانه ؤ داستانان ٚ مئن گب بزه بۊبؤسته ولي اۊن ٚ دقيق ٚ جيگا هله نامعلۊم بمانسته.
ايران
چأيي مصرف ايران ٚ مردۊم ٚ مئن پۊر رائجه ؤ ايته جه أصلي وعده‌ئن ايسه. ۴ تا ۴/۵ درصد دۊنيا چأيي مصرف ٚ جه ايران ٚ سهمه. چأيي مصرف ٚ سابقه ايران ٚ مئن دۊ قرن پيش-أ واگرده. هلبت اي سري معتقد ايسده کي چأيي دۊوؤمي ميلادي قرن ٚ مئن ني ايران ٚ دۊرۊن رائج بۊ ؤ بعضي جهانگردان چأييخانه‌ئن ٚ جه گب بزئده کي پيله کسان اۊیه آمؤديد ؤ چأيي خۊرديد.
معلۊم نيه کي کئنه ايرانئن أول بار چأيي أمرأ آشنا بۊبؤستد. أبۊریحان بيرۊني خۊ الصيدنه کيتاب ٚ مئن کي پنجؤمي قرن ٚ مئن اۊن-أ بينيويشته، چأيي خصؤصيات ٚ جه گب بزه ؤ اۊن ٚ رواج-أ چين ؤ تبت مئن بدأنسته. ظاهرا چأيی تا هفتؤمي قرن آسیا خۊرخۊس-أ فأنرسه بۊ ؤ احتمال دأره کي مؤغؤلان اۊن ٚ رواج ٚ مئن نقش بدأرن. أميرکبير ني ممکنه چأيي ايران آمؤن ٚ مئن تأثير بدأره. أميرکبير فرانسه دؤلت ٚ ؤ ايته رۊس ٚ تاجر ٚ جه چندته دس چأيي خۊري ظرۊف فگيته. أمير کبير سماور چأکۊني انحصار-أ ايته اصفهاني اۊستاکار-أ فدأ کي دؤلتي یارانه أمرأ بۊ.
چأيي کشت ايران ٚ مئن ۱۳۱۴ قمري سال ٚ جه شرۊع بۊبؤسته. محمد ميرزا کاشف السلطنه کي اۊن ٚ مار عباس ميرزا نوه ؤ فتحعلي شاه نتيجه بۊ، ايران ٚ کنسۊلگري هند ٚ مئن ژنرال بۊ. کاشف السلطنه هأ سال ٚ مئن وختي کي خأسي هند ٚ جه واگرده ايران بتأنسته چندته چأيي بۊته بأره ايران. کاشف السلطنه چأيي‌ئن ٚ سر پۊر مطالعه بۊکۊده ؤ اۊشان ٚ نؤعان ؤ کشت ٚ نحوه جه اطلاعات فيگيته ؤ بأزۊن ايران ٚ شأران ٚ مئن، لاجؤن-أ انتخاب بۊکۊده چؤن اۊن ٚ آو ؤ هأوا چأيي کشت ٚ ره پۊر مناسب ايسه. لاجؤن هسأ ايران ٚ مئن چأيي کاري مرکز ؤ نماد ايسه. کاشف ٚ السلطنه مقبره کي لاجؤن ٚ مئن نهأ هسأ ني چأيي مۊزه بۊبؤسته ؤ ايته جه گيلان ؤ لاجؤن ٚ دئني جيگایان ايسه.
چأيی چأکۊدن ٚ ميزان دۊنیا مئن
۲۰۱۶ سال ٚ مئن چأيي جهاني تؤليد ويشتر جه ۶ ميليۊن تؤن بۊ کي چين ٚ سهم دۊنیا تؤليد ٚ جه ۴۰٪ بۊ ؤ أولي جيگا-یه دأشتي. دۊوؤمي رؤتبه ني هند ٚ شين ؤ ۲۲٪ تؤليد ٚ أمرأ بۊ. کنيا، سري لانکا ؤ تۊرکيه ني باخي پيله چأيي چاکۊنان ايسده.
چأيي نؤعان
چأيي‌ئن چارته پيله جيرمجمۊعه مئن قرار گيرده:
چندته دئه جيرمجمۊعه ني چأيي ره چأکۊدده کي سه جرگه مئن تقسيم بده:
سربس
جرگه:واخؤردني‌ئن جرگه:دارۊيي واشؤن
سنگ جۊب
سنگ جۊب ایته جه گيلان ٚ رۊستايان، سۊماسرا شأرستان ٚ مرکزي بخش ؤ پيشخان ٚ دهستان ٚ توابع جه ایسه.
جمعيت
براساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۴۲۷ نفر (۱۲۱خانوار) بۊ.
سربس
جرگه:سۊماسرا شأرستان ٚ رۊستایان
عربان
عربان ایته جه گيلانˇ رۊستايان، سۊماسرا شأرستانˇ مرکزي بخش ؤ کسما دهستانˇ توابع جه ایسه.
جمعيت
براساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۱۱۴ نفر (۳۲خانوار) بۊ.
بیستم آذر
20 آذر خورشیدی موساویˇ با  6  موردال  گالشی  .
بیرون پیوندان
رده : موردال روزان
بیست و دوم آذر
22 آذر خورشیدی موساویˇ با 8 موردال  گالشی  .
بیست و یکم آذر
21 آذر خورشیدی موساویˇ با 7 موردال  گالشی  .
فشخام
فشخام ایته جه گيلانˇ رۊستايان، سۊماسرا شأرستانˇ مرکزي بخش ؤ کسما دهستانˇ توابع جه ایسه.
جمعيت
براساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۴۲۱ نفر (۱۲۲خانوار) بۊ.
بیست و سوم آذر
23 آذر خورشیدی موساویˇ با 9 موردال  گالشی  .
بیرون پیوندان
رده : موردال روزان
عزيز ؤ نگار
عزيز ؤ نگار، دۊ ته تنخا نقله چن سده پيشˇ شي. اي قصه ىکته مردۊمي (فؤلکلؤر) قصه' کي شاىد پنجا جۊر نقل بدأره ؤ اينˇ نقلؤن ألمۊت ؤ لواسان ؤ تۊنکابۊن ؤ... مئن بشتؤسه بۊبؤ. اي قصه أولي نؤسخه کي چاپ بۊبؤره، سال ۱۵۲۰ "شرکت کانون نسبی کتاب"ˇ انتشاراتي چاپ بۊده. اي قصه طالقانˇ آردکانˇ جي سرأگينه. نگار اي رۊستا شي بۊ.
محمد رضا خیرخواه
محمد رضا خیر خواه شاعر و ترانه سرای گیلانی سال 1331 بندر کیاشهر مین به دونیا بومو.
بعد این که خو دیپلما فیگیته آموزش و پرورش مین استخدام ببو.بعد خو درسا تا ادبیات کارشناسی ایدامه بدا.
خیرخواه به دوتا زوان گیلکی و فارسی شعر که. و علاوه بر شاعری تو زمینیه ترانه سرایی هم دستی داره.
خیلی جه اونه ترانه هان شبه فولکلور بوسیلیه فریدون پوررضا اجرا ببسته.
رده : هونر
عزيز ؤ نگار
عزيز ؤ نگارˇ قصه
کلأحمد هأنه ؤ نگاره عقد کؤنه. عزيز وگردنه. وختي خأ بۊشۊن ألمۊت، نگار عزيزه حلي کۊنه که اينه زۊري مردهبدأن. عزيز چنته رۊستا جوؤنؤنه خۊشˇ همره کؤنه تا نگاره زۊرأجي وگردؤنن. مسيرˇ مئنˇ ىکته رۊستاؤنˇ کئقۊده، جوؤنؤنه رأىه زئنه ايشؤنه وگردؤنئنه. عزيز شنه ىکته خؤنه مئن ؤ اؤره ىکته قلىؤنه شيکئنه ؤ ىکته شعر گۊنه.
وختي نگار رسنه سؤهان، رۊستا لاکؤکؤن واخؤ بنن ؤ اينˇ جي خأنن کي گۊلدۊزي به ايشؤنه مشق هدئه. نگار، تيۊت دارˇ جير نيشته بۊ ؤ قلمأ جي ايشؤن ئبه سرمشق کشئه دبۊ که عزيز دۊرأجي ايشؤنه اينه ؤ اي شعره گۊنه:
نگار جانم نشسته زيرˇ تۊت دار
قلم انگشتکانش ميکۊنه کار
قلم انگشتکانت نقره گيرم
سرˇ زانو نهاده نقش تمام کار
سؤهانˇ مئن ىکته لاکؤى، بانۊ نؤمي عزيزˇ تنخا بنه ؤ شنه اينˇ ورجه ولي فأمنه کي عزيز أزا نگاره خأنه ؤ هي کسه نخأنه.
سؤهانˇ جي، کلأحمد خۊ کاروانˇ همره شنه بالارۊچˇ طرف. بازين عزيز اي شعره گۊنه:
نگارم کۊچ کرده کۊچ کرده
پؤشت بر سؤهان رۊ به بالارۊچ کرده
برادر شاطر ؤ داماد جۊلؤدار
عزيز بيچاره را مفلۊج کرده
شنن تا رسنن دانه خاني درره'. بازين بۊشؤن ألؤچالˇ کۊهˇ طرف کي سؤهانˇ گۊسندؤنˇ سره اؤره بۊ. بازۊن اؤره جي بۊشؤن مالخاني درره؛ اي درره طالقانˇ سامؤنسره ؤ دئه اۊنأ جي به اۊ طرف ألمۊته. اۊ درره مئنˇ چشمه خۊشکأبؤبۊ؛ نگار که ىکته سنگˇ سر نيشته بۊ، خۊدا جي آؤ خأنه ؤ اؤره ىکته خؤني (چشمه) پىدا بنه. هنۊزم مالخاني درره مئن، نگارچشمه هنأ ؤ گالشؤن ؤ کۊهنوردؤن تينن اۊنˇ آؤˇ جي خۊشؤنˇ تشنگئه بگيرن.
کلأحمد ؤ اينˇ رفيقؤن اينن که عزيز هيتؤ ايشؤنˇ دۊمبال دره، تصميم گينن أگه عزيز طالقانˇ کۊهˇ جي دوأرسه عزيزه بکۊشن. نگار که ايشؤنˇ گبه بشتؤسه بۊ اۊ سنگˇ جير که اۊنˇ سر نيشته بۊ ىکته نامه نئنه ؤ عزيزˇ جي خأنه که ايشؤنˇ دۊمبال نأ. عزيز وختي برسئه مالخانئه، اۊ سنگه ىاجنه ؤ اۊنˇ سر بنيشته ؤ اۊ نامه' ىاجنه که اۊنˇ مئن بنويشته بۊ:
عزيزˇ طالفان برگرد ؤ برگرد
ىارˇ شيرينزوان برگرد ؤ برگرد
ازين بالا نيا کۊشته شوي تۊ
هزارن حأىف جوان برگرد ؤ برگرد
عزيز که اينه فأمنه کؤلهأتˇ مئن ايسنه ؤ اؤره برخؤنه مؤللا حسن کرکنديه. اي دۊ نفر هرته خۊ ىارأ جي گب زئنن ؤ اؤره عزيز شعرˇ همرأ مۊللا حسنه مأنترأکؤنه. مؤللاحسن شنه بالارۊچ ؤ اؤره دۊعاگري کؤنه.
نگار، بالارۊچˇ مئن مۊللاحسنˇ جي دۊعا خأنه امما مۊللاحسن ىکته شعر اينه هأدئنه تا نگارˇ ديله دس بأره. نگار اينˇ همرأ تۊندي کؤنه ؤ مۊللا بالارۊچˇ جي شنه ؤ اي قصه' عزيز ئبه گۊنه ؤ اينه دعوت کؤنه خۊ خؤنه. گلينکˇ مئن لاکؤکؤن مۊللاحسن ئبه خنده کؤنه ؤ عزيز ىکته شعرˇ هأجو ايشؤن ئبه خؤنه ؤ ايشؤنه فراري دئنه؛ نويزˇ مئن، عزيز ىکته سيب چينه ؤ وختي باغˇ صاب کي ىکته پيرˇزنأى بۊ اينه بدˇ گب زئنه اين ئبه ىکته هأجوي شعر گۊنه. وختي پيرˇزنأى عزيزه شناسنه، اينأ جي عؤذر خأنه ىک پرپره سيب اينه هأدئنه. کرکبۊدˇ نزيکي، چنته زنأکؤن مؤللاحسن ئبه خنده کؤنن ؤ عزيز اۊشؤنم هأجو کؤنه. مؤللاحسن پيشتر شنه ؤ خۊ نؤمزد ؤ خاخۊره گۊنه که خۊشؤنه آماده بکۊنه. عزيز شنه اۊشؤنˇ خؤنه ؤ ىکته شعرأجي اۊشؤنه حلي کؤنه نگارˇ سلامال نئن.
مۊللاحسن عزيزه بئنه خۊ برأرˇ عرۊسي ؤ اؤره عزيزه نيشؤنئنه مجلسˇ جير. عزيز هنده اؤره هأجو کؤنه مردۊمه ؤ مردۊم اينه شناسنن ؤ عؤذر خأنن. عزيز شنه بالارۊچˇ طرف. کلأحمد ؤ نگار جؤکۊهي بئه درن. عزيز ىکته شعر خؤنه نگار ئبه ؤ اۊ خۊ کاره رها کؤنه ؤ شنه خؤنه.
عزيز، کلأحمدˇ خؤنه درˇ پۊشت ايسنه ؤ نگار پىغؤم دئنه که بۊشۊن خرمنسر. خرمنسر، هرچي عزيز رافا ايسنه نگار نأنه. اين ئبه پىغؤم هأدئنه. نگار آؤجا دئنه که هأنه. نگار، کلأحمد ئبه غذا بردنه بهانه کؤنه ؤ خۊ ماشل (خاله)ˇ جي اجازه گينه ؤ خؤنه جي بيرين شنه. نگار ىک سر شنه کلأحمدˇ ورجه ؤ بازين شنه عزيزˇ ورجه. ايشؤن غذا خؤنن ؤ خۊسنن.
هوا أبر دگينه ؤ نگار ترسنه اينˇ ليواس خيس بۊبۊن ؤ لؤ بۊشۊن؛ عزيز ىکته شعر خؤنه ؤ هوا سؤنأبنه. خۊرۊسخؤنˇ زمت کي بنه نگار خأنه بۊشۊن تا هي کس اينه نىنه عزيز ىکته شعر خؤنه ؤ خۊرۊسؤن دئه نۊخؤنن. هوا رؤشنچبنه ؤ ترسنن مردۊم ايشؤنه بىنن، عزيز ىکته دئه شعر خؤنه ؤ هوا هنده تارکينا دکئنه. ايشؤن کسؤنأجي سيوا بنن ؤ وعده نئنن بهارˇ أول، عزيز گيلؤن شؤن ؤ برنج هئنˇ وأسي بأ نگاره خۊشˇ همرأ ببره.
عزيز ورگدنه طالقان ؤ بناکؤنه ىکته قصر چاکۊنه ؤ تا بۊتؤنه اۊنˇ جؤرأ جي بالارۊچه بىنه. محلˇ پيرˇمردأکؤن ترسنن قصر دکاله رۊستا نابۊدابۊن. اۊشؤن ىکته شعر خؤنن عزيز ئبه تا بۊشۊن کۊه تيۊکالي. عزيز شنه کۊه تيۊکالي ؤ ورفˇ مئن ناخۊش بنه ؤ خۊ قاطرˇ ىاوري جي وگردنه آردکان.
حکيم گۊنه عزيز عشقˇ ناخۊشئه دأنه. ىکته هأچي نامه نيويسنن نگار ئبه که تي مأر مريضه ؤ کلأحمد اينه اجازه دئنه بۊشۊن. نگار هأنه عزيزˇ ورجه ؤ اۊ خؤرؤمأبنه. نگار تمؤمˇ زۊمۊسؤنه ايسنه عزيزˇ ور ؤ هي کس اينˇ مأره نگۊنه تي دتر وگرسه.
بهاره کلأحمد هأنه طالقان تا نگار ؤ اينˇ مأره خبر بگيره. کلأحمد شنه خۊ مأشلˇ خؤنه ؤ مأشل گۊنه نگارأ جي بيخبره. کلأحمد شنه عزيزˇ خؤنه ؤ نگاره خۊشˇ همرأ بئنه.
عزيز چن نفرأ جي شنه گيلؤن تا برنج بهينه. مأرانˇ مئن، جان بانۊ ايشؤنˇ جۊلؤ گينه ؤ عزيزأ جي خأنه اينˇ همرأ مؤشاعره بۊکۊنه. عزيز ىکته مدح گۊنه اين ئبه ؤ جان بانۊ ايشؤنه رها کؤنه تا ورگسنˇ زمت. ايشؤن رسنن گيلؤنه ؤ عزيز تأجۊب کؤنه که ائره همته کارؤنه زنأکؤن کؤنن ؤ ىکته هأجو گۊنه راجه به گيلکؤنˇ اي داب.
زنأکؤنˇ خيالي که ايشؤن دؤره-گردن هأنن ايشؤنˇ ور؛عزيز ناراحت بنه ؤ ايشؤن ئبه هأجو خؤنه. ىکته لاکۊ بانۊنؤمي، ىکته شعر گۊنه ؤ عزيز اينˇ جوابه دئنه. زنأکؤنه خۊش هأنه ؤ ايشؤنه مجاني برنج هأدئنن ؤ ايشؤنˇ کۊلباره پۊرأکؤنن.
عزيز شنه بانۊ پئرˇ خؤنه کي کئقۊه ايسه؛ بانۊ عزيزˇ تنخا بنه ؤ اينأجي خأنه کي فؤزن. عزيز که خأنه اينه تام دگؤنه هأچي قبۊل کؤنه. شؤ کي بنه قاطرؤنه بار کؤنن ؤ شنن. بانۊ فأمنه ؤ ايشؤنˇ دۊمبال هأنه امما نرسنه ؤ وگردنه. اۊشؤن ايواشى مأرانˇ جي دوأرنن. بازين عزيز ىکته هأجو نيويسنه ؤ سرأدئنه جان بانۊىˇ ئبه.
عزيز، کلأحمده اينه که خأ بۊشۊن گيلؤن. خۊ همقطارؤنه گۊنه اينه بۊگؤىن عزيز بمرده. کلأحمد خۊشالأبنه ؤ خۊ رازه'نه (سۊقاتيئنه) هأدئنه ايشؤنه. کلأحمد ىکته قبرˇ سر کي خياله عزيزˇ قبره ونگ زئنه ؤ قبر صاحابؤن اينه ىک کش کۊتأنئنن.
عزيز خۊهمقطارؤنه گۊنه بشيمى، امما اۊشؤن غذا خؤردنˇ ئبه ايسنن. عزيز ىکته شعر خۊ قاطرˇ ئبه خؤنه ؤ حىوؤن خۊسنه ؤ عزيز خۊ باره دبدنه. همقطارۊن خجالت کشنن ؤ رادکئنن.
عزيز، چار فرسخي جي بؤمˇ سرأ جي، نگاره شناسنه. خۊ راهه سيوا کؤنه ؤ أننى برنج ؤ ماهي همرأ شنه بالارۊچ. عزيز، نگاره وختي که چشمه سرأ جي آؤ أرده دره اينه. عزيز شنه کلأحمدˇ خؤنه درˇ سر ؤ گۊنه اينˇ دۊسته. کلأحمدˇ مأر کي کۊر بۊ گۊنه شاىد عزيزه. نگار گۊنه عزيز بمرده ؤ کلأحمدˇ مأر اجازه دئنه عزيز حياطˇ مئن بىسه.
عزيز برنج ؤ ماهئه هأدئنه نگاره کي شؤم بپجه. کلأحمدˇ مأر که اينه فأمنه اجازه دئنه بأ خؤنه ديرين. چنته لاکۊ هأنن کلأحمدˇ خؤنه ؤ عزيز ؤ نگارˇ واشؤنˇ حي تأجۊب کؤنن. نگار ايشؤنه گۊنه همديگرˇ همرأ فاميل نئن. لاکؤکؤن گۊنن "عزيز ؤ نگار" بۊخؤنيم. پيرˇزنأى قبۊل نۊکؤنه امما لاکؤکؤن هني اصرار کؤنن که قبۊل کؤنه. عزيز بناکؤنه خؤندن. پيرˇزنأى چن دفأ ديلخؤر بنه گۊنهنۊخؤن. هر دفأ لاکؤکؤن پيرˇزنأکه زئنن ؤ گۊنن بۊخؤن. نگار ىکته شعرؤنˇ آؤجا دئنه. پيرˇزنأى غضب کؤنه ؤ لاکؤکؤنه چۊبأجي خؤنه جي بيرين تؤدئنه.
عزيز لاکؤکؤنه گۊنه که خۊتنˇ ئبه شنه مسجد. نگار گۊنه خۊ مأشلˇ خۊتنˇ پسي هأنه اينˇ ورجه. پيرˇزنأى نگارˇ پا' وريسˇ همره دبدنه خۊ پا ؤ خۊسنه. عزيز، نگارˇ پا واکؤنه ؤ ىکته سيفتال فکه اۊنˇ جا دبدنه. عزيز، نگاره نيشؤنئنه قاطرˇ سر ؤ سرأدئنه طالقان. صۊبˇ سر پيرؤزنأى ىکته لقد زئنه سيفتالˇ فکه، سيفتالؤن اينه گزنن. عزيزن گۊنه تي عرۊس مي قاطره بدۊزئه. شنن قاضي ورجه ؤ اۊ گۊنه بشين قاطرˇ دۊمبال ؤ هرکي خۊ ماله هأگيره. شنن قاطرˇ دۊمبال ؤ عزيز پيرˇزنأکه تؤدئنه ىکته جلفي مئن ؤ ىکته هأجو اين ئبه خؤنه.
کلأحمد وگردˇ زمت برخ ؤنه ىک جرگه مطربؤنه ؤ اۊشؤنأجي خأنه که اينˇ عرۊسي به بأن. مطربؤن که ماجرا دؤنسن کلأحمدأ جي دسخط هأگينن که أگه عرۊسي نىته، ىک بار برنج ؤ ىکته گؤ اينأ جي هأگيرن. بالارۊچˇ نزيکي که رسنن، ملأحمد گۊنه ساز بزنين. کلأحمدˇ مأر خۊ سره زئه-دبؤ شنه ايشؤنˇ ور. کلأحمده خىالي که خۊ مأر رخص کأدره. مأر هرچي بۊبؤ نقل کؤنه. مطربؤن گؤ ؤ برنجه مردۊمˇ مئنجيگري وأسي نبئنن.
کلأحمد شنه طالقان ؤ عزيز ئبه شکاىت کؤنه. حاکم دۊ ته مأمۊر روانه کؤنه کلأحمدˇ همرأ کي بۊشۊن عزيزه بأرن. کلأحمد شنه خۊ مأشلˇ خؤنه. عزيز خۊشه معرفي نۊده مأمۊرؤنه دعوت کؤنه خؤنه مئن. عزيز ايشؤنه پۊل ؤ ناهار هأدئنه ؤ ماجرا نقل کؤنه. مأمۊرؤن ني شنن حاکمه گۊنن نگار راسه-راسه عزيزˇ شئه.
طالقانˇ حاکم، عزيز ؤ نگار ؤ کلأحمده سرأدئنه ألمۊتˇ حاکمˇ ورجه که خۊشˇ پيلئه برأ بۊ. حاکم گۊنه هرکي خؤرؤم شعر بۊخؤنه، نگار اۊنˇ شئه. کلأحمد ىکته چرتˇپرت شعر خؤنه ؤ حاکم عصباني بنه. عزيز خؤرؤم شعر خؤنه ؤ حاکمه خۊش هأنه.
نگاره هأدئنن عزيزه ؤ هؤره هف شباندرۊز عرۊسي گينن. کلأحمد شنه کرکبۊد ؤ مؤللاحسنˇ خاخۊره گينه. عزيز ؤ نگار وگردنن آردکان ؤ خۊشاخۊشي زيندگي کؤنن. ايشؤنˇ دۊري زمت دۊ سال بۊ.
اي قصه چن جۊر تمنأبنه. ىپاره نقلؤنˇ مئن سراخره، عزيز ؤ نگار، شاهرۊدˇ رۊخؤنه مئن دمينن ؤ ىپاره دئه گۊنن که بکۊشته بۊبؤن. سئد علي کمالي دزفۊلي نقلˇ مئن هر دۊته سنگ بنن.
اشکوري نقلˇ مئن عزيزˇ مأر ني نقش دأنه:
قصه پيش شنه تا اؤره که عزيزˇ مأر قصه مئن هأنه ؤ گۊنه: "مي ريکه'ى! ىکته أمئه دۊ نفرأ جي خأ اي خؤنه جي بۊشۊن. ىا مۊ ىا نگار. اينه بۊدؤن که ونألنم بهاالدينˇ دتر (نگار) تأ مأجي هأگيره." عزيز ؤ نگار شنن خۊشؤنˇ محلˇ مئن ىکته دؤنا پيرˇمردأکˇ ورجه کي خۊشؤنˇ کاره چاره بکۊنن. شنن پيرˇمردأىˇ خؤنه که ىکته اؤتاق ؤ چنته در دچشت. پيرˇمردأى تسک ؤ تامأچئه نيشته بۊ. عزيز خۊشؤنˇقصه' نقل کؤنه. پيرˇمردأى هيتؤ که گۊش کأدره، ىکته پيلئه پرده سر ىکته تاتاىئه زينده واکأدبۊ. وختي عزيز گب تمنأبؤ، پيرˇمردأى عزيزه بۊته پرده سرˇ تاتاىئه بىنه؛ بدئه پرده سر خۊشˇ تاتاىئ دکته. عزيز بۊشؤ پرده ور بدئه دۊ نفر ديگرˇ ساىه ني دکته: خۊشˇ مأر ؤ نگار. پس بۊشؤ، خۊ تاتاىئه بئتر بدئه. بازين نزديکأبؤ اي دفأره خۊ مأرˇ تاتاىئه تار بدئه ؤ نگارˇ تاتاىئه رؤشن.
پيرˇمردأى بۊته: تاتاىي تي شئه. اينه ويگير.
عزيز تاتاىئه چيک بزئه واچرده. مأرˇ تاتاىي ساىه-رؤشنه هشؤنده. پيرˇمردأى بۊته: اينˇ پسي، خأستن ؤ خۊش دأشتن تئبه ىکئه. امرۊ تي مأره ديمه نأنأجي تي دؤجئنه کامل بۊدي. بشين آؤˇ پاکي ؤ سۊ رؤشني ؤ رۊخؤنه'نˇ شؤن-أمأنˇ تأهأت، فرسين درىا. اۊشؤن پيرˇمردأکˇ خؤنه جي بيرين بمأن ؤ فرده سۊباىنسر پۊلؤرۊدˇ کۊل، أويرأبؤن.
بنويشته نؤسخه'ن
اي قصه جي چنته نؤسخه بنويشته هنأ:
قديمˇ مردۊمˇ فرهنگˇ مئن
عزيز ؤ نگارˇ نقلˇ شعره گيلان ؤ ألمۊت ؤ طالقانˇ رۊستاؤنˇ مئن مردۊم بشتؤسه دأشتن ؤ خئلئن خۊشؤنˇ شؤنيشينؤنˇ مئن خؤندن. اي جۊر خؤندنه عزيزنگاري خؤندن ىا نگارخؤني ني گۊتن. گيلکؤنˇ مئن ىک جۊر آواز هنأ کي عزيزنگاري آواز گۊنن.
بیست و چارم آذر
24 آذر خورشیدی موساویˇ با 10 موردال  گالشی  .
بیرون پیوندان
رده : موردال روزان
بیست و ششم آذر
26 آذر خورشیدی موساویˇ با 12 موردال  گالشی  .
قاضده
قاضده ایته جه گيلان ٚ رۊستايان، سۊماسرا شأرستان ٚ مرکزي بخش ؤ پيشخان ٚ دهستان ٚ توابع جه ایسه.
جمعيت
براساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۲۴۲ نفر (۶۱خانوار) بۊ.
محمد بشرا
محمد بشرا شاعر و پژوهشگر گیلانی سال 1316 رشت سرخبنده مین به دونیا بومو. بعد فیگیفتن دیپلم آموزش و پرورش مین استخدام ببسته.
محمد بشرا علاوه بر شعر و ترانه سرایی - مردم شناسی ، نمایشنامه نویسی ، روزنامه نگاری و بازیگری فعالیت دیشتی.
بشرا سالان زیادی نیویسندیه برنامه فرهنگ گیلان رشت رادیو بو. و با سیمای گیلان تهیه فیلمان مستند ره همکاری گودی. اون جه پیشروان گیلکی شعر ایسه و ایته جه بنیانگذاران هسا شعر.
آثاری محمد بشرا
هنگی ایسه
هنگی نیه
شب شکار
مرتضی ریحانی
مرتضی ریحانی هنرمند موسیقی ، شاعر و ترانه سرای گیلانی سال1327/09/05ایته جه روستاهان خشکبیجار مین به دونیا بومو.
محمد بشرا
آثاری محمد بشرا
ایلجار
مرتضی ریحانی
بعد ان که خو دیپلم ، در رشته هنر و ادبیات فیگیته ایدامه تحصیل بدا. و به استخدام آموزش و پرورش در بومو.
محمد بشرا
آثاری محمد بشرا
کیتاب کادوس(دو تا جلد)
بیست و پنجم آذر
25 آذر خورشیدی موساویˇ با 11 موردال  گالشی  .
مرتضی ریحانی
مرتضی ریحانی به زبانهای گیلکی و فارسی شعر گه. و ترانه سرایی و نواختن ویلون و تنبک مین هم دستی داره.
محمد بشرا
آثاری محمد بشرا
هرای
بیست و پنجم آذر
تولدان
محمد آباده ای
مرتضی ریحانی
رده : هونر
محمد بشرا
آثاری محمد بشرا
بشرا شعران بوسیله فریدون پوررضا و سید علی زیباکناری و اصغر حیدری اجرا ببسته.
قصاب سرا
قصاب سرا ایته جه گيلانˇ رۊستايان، سۊماسرا شأرستانˇ مرکزي بخش ؤ کسما دهستانˇ توابع جه ایسه.
محمد بشرا
بیرون پیوندان
محمد بشرا شخصی سایت محمد بشرا ویکیمدیا محمد بشرا کتابان goodreads سایت دورون محمد بشرا گیلانه صدا و سیما سایت دورون محمد بشرا CRCIS سایت دورون اوستان گیلان حوزیه هونری
بیست و پنجم آذر
توشکه
رده : موردال روزان
محمد شمس معطر
محمد شمس معطر شاعر و ترانه سرای گیلانی سال 1320 لاجان مین به دونیا بومو. خو درسا تا دیپلم ایدامه بدا و لاجان ایداره پست مین استخدام ببسته. شمس به زوان گیلکی و فارسی شعر گه.
حاجی گل منظومه جه اونه سرودان یه صورت نوار مونتشر ببسته. ایته مجموعه جه اونه شعران به ایسم بر سبز آبی مرداب چاپ ببسته.
رده : هونر
محسن توکلی
محسن توکلی شاعر و ترانه سرای گیلانی سال 1319 صومعه سرا درمحله رونکیان به دونیا بامو. تحصیلات ابتدایی درکسماودبیرستانا درصومعه سرا تماما کودی.درخرداد1341 دیپلم ادبی فیگیفته .خدمت نظاما درسپاه دانش دوره اول انجام بده.درمهرماه 1343 استخدام آموزش و پرورش صومعه سرا ببوسته. پنج سال دردبستان و شش سال در دبیرستان و هشت سال هم در اداره مسوولیت پیش آهنگی وامورتربیتی صومعه سرا وناحیه یک رشتا داشتی. چهارده سال هم پس ازانتقال به تهران درمنطقه 16 اموزش وپرورش در مدرسه راهنمایی تحصیلی تدریس بوکودی.در مهرماه 1373 باز نشسته ببوسته. توکلی شعر گفتنا از دوره دبیرستان آغازا کود. ترانه سرایی کودی. خیلی جه اونه ترانان به وسیله خوانندگان محلی در رادیو گیلان اجرا ببوسته. اونه شعران گیلکی قبل از انقلاب اسلامی در برنامه گیلکی رادیو گیلان به تهیه کنندگی مرحوم سرهنگ شهنازی جه رادیو گیلان پخشا بوسته. توکلی در صومعه سرا با شاعران صومعه سرایی و فومنی مانند مرحوم شیون فومنی وغلامرضا مرادی، غلامحسین یوسفی، دکتر تیموربرهان لیمودهی، سیروس مجیدیان، هوشنگ اقدامی، دکترمعتمدی و... جلسات شعرخوانی داشتی. توکلی در حال حاضر ساکن کرج ایسه. و در گوهردشت  جلسه شعرخوانی اوشان حضور فعال داره. خودش هم نایب رییسه انجمن گیل یاوران کی جه گیلانیان ساکن کرج تشکیل ببوسته و اداره انجمن ادبی اونا بعهده داره. قابل ذکره کی توکلی علاوه به اون عضواصلی انجمن ادبی وعلمی دانشکاه آزاد کرج هم ایسه و فعالیت داره.
رده : هونر
محمد شهدی لنگرودی
محمد شهدی لنگرودی شاعر و ترانه سرای گیلانی سال 1309 لنگرود شهر مین به دونیا بومو. بعد ان که خو دیپلما فیگیفته به استخدام آموزش و پرورش در بومو.
محمد شهد لنگرودی به دوتا زوان گیلکی و فارسی شعر گوفتی. و غزل سرایی مین هم استاد بو.
خیلی جه اونه ترانه هان بوسیلیه ناصر مسعودی اجرا ببسته. شهدی 24 دی 1371 فوت بوگوده. و خو زادگاه مین دفنا بسته.
اینام یته گیلکی ترانه، جی: "محمد شهدی لنگرودی:
بمانی دسته دسبندوئنه بئینین
بـمانی گردنه مرجونه بئینین
تلـــمبار نوغونه خال بنابو
بمانی دخـــــتر گیلانه بئینین
رده : هونر
شهرستان ابوموسی
ابوموسی شهرستان ایته جه شهرستانان هرمزگان اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم ابوموسی شهر ایسه.
اباذر غلامی
اباذر غلامی شاعر و ترانه سرای گیلانی سال 1333 خمیران روستا (ایته جه روستاهان بندر انزلی) به دونیا بومو.
سال 1351 وارد دانشکده افسری ببسته سال 1354 با درجیه ستوان دومی بتانسته خو لیسانس فیگیره.
مجموعه ای جه اونه شعران با ایسم رنج و برنج و سل کوله توسه دار به چاپ برسه. ایتا کتاب شعر فارسی هم داره بنام "فصل پنجم زمین"
اون ترانه های زیادی بوگوفته که بوسیلیه خوانندان محلی اجرا ببو. اباذر غلامی ساعت 6 و ربع صبح جمعه 28 بهمن ماه1390 پس از دو سال مبارزه با بیماری
سرطان، دارفانی وداع بوگوفته و در قطعه هنرمندان آرامستان تازه آباد رشت، آرام بیگیفت.
بیست و هفتم آذر
27 آذر خورشیدی موساویˇ با 13 موردال  گالشی  .
اباذر غلامی
رده : هونر
بیست و هفتم آذر
بیرون پیوندان
رده : موردال روزان
ناصر للحق
ابۊمحمدحسن بن علي بن حسن بن علي بن عمرالأشرف بن زين‌العابدين نؤمي ناصر للحق (۲۳۰ ه.ق. مدينه بيچئه - ۳۰۴ ه.ق. آمؤل بمۊرده) عالم، فقيه، متکلم، شاعر ؤ طبرستانˇ حاکم بۊ. اين-ه أطرۊوش دۊخؤندن چؤن رافع‌بن‌هرثمه شکنجه جيجا يأجي کرأبؤبۊ. طبرستان ؤ گيلان أجي ناصر-ه به‌عنوانˇ اسلامˇ اولين مروجين شنأسنن. ناصر کبير ۳۰۱ ه. ق. سامانئن-ه به مرزˇ چالۊس شکست بدأ يؤ علويئنˇ پاگه-أ رؤنق ببخشئه.
طبرستان‌ئه کۊچ
حسن أطرۊوش، حسن‌بن زیدبن محمد (سادات حسيني، داعي کبير نؤمي) زمؤن کۊچنه طبرستان ؤ اينˇ مرگˇ پسي به‌سال ۲۷۰ ه.ق، اينˇ برأر مأمد بن زيد-ه پيوندنه. ايمه مردۊمˇ ديانت‌بخشي ويسين بۊشؤ خۊراسؤن. اؤره رافع‌بن‌هرثمه (خۊراسؤنˇ والي) احمدبن عبدالله خجستاني بکۊشته بؤنˇ پسي اينه بأگنئه زندؤن ؤ بنا بنأ شکنجه أجي اينه حرف بأري. گۊدره ضرباتˇ ماله ناصرˇ ايشتؤسن-ه مخل‌ؤده؛ هين وأسي اۊن به‌پس أطرۊوش -ه (اصم) شهرت پيدؤده. اما جاىˇ ديگر مشرۊح ايسه ناصرˇ شکنجه ؤ زندؤني به فرمؤنˇ احمدبن عبدالله خجستاني (نيشابۊرˇ والي، ۲۶۸ ه.ق بمۊرده) أنجام بۊبؤ يؤ بنابراين حسن‌بن‌زیدˇ دؤرؤنˇ شي ايسسه؛ در هر صۊرت مأمدبن‌زیدˇ ايلجار أجي آزادأبۊنه ؤ وگردنه اينˇ پألۊ. اي برأرۊن (داعي کبير ؤ داعي الي الحق) أطرۊوش-ه فضل ؤ علمي جؤرمرتبگي ويسين قبۊل دأشتن ؤ احترام نأن؛ امما ايشؤن‌ئه کارگزار نبۊ يؤ بعضا علويئنˇ ميئن-ه حيساب کيتابˇ مالي گۊد ؤ يه پأره أني منصبت قضايي گردن بيته.
بيه‌پيشˇ دگردش
سال ۲۸۷ ه.ق گؤرگانˇ ميئن علويئنˇ شکست بۊخؤردن ؤ مأمد بن زيد (داعي الي الحق) سامانئنˇ جنگ أجي جؤن به‌در نيبئنه ؤ مينه. ناصر خۊ چکنه مرگˇ پس دامغان راه أجي ری-ه جيويزنه گه اۊ زمؤنه پيله‌شأر بۊ يؤ زيديئنˇ ويسين پۊرأهميت دأشت. هي مئنه جستان بن وهسۊدان ديلمئنˇ حاکم گه خلفا ؤ سامانئنˇ تجسن أجي، طبرستانˇ دله بترسئه‌ايسأبۊ؛ ناصر-ه گه اينˇ ريفئق بۊ دۊخؤندنه ديلمؤن ؤ وعده نئنه اينه بال بزنه دأ علويئنˇ پاگه-أ دۊوارده احيأ ؤ کس‌به‌کس سامانئنˇ تهديد-ه اۊ سامؤن مرتفع بکۊنن ؤ ناصر أني اي پيشبنأک-ه تنأگينه. جستان گه اينˇ أمرأ ديانت أجي بيعت بؤده‌بۊ اۊن ؤ بأني اينˇ خۊنواده-أ پندؤم هأدأ. ايشؤن کس‌به‎‌کس يگ دفأ ۲۸۹ ؤ ديگري ۲۹۰ ه.ق طبرستان-ه فترکسن امما بسر نبۊردن.
گيل ؤ ديلمˇ مۊسلمؤني
حسن أطرۊوش ديلم أجي کين‌بنيش بيته ؤ ديلمؤنˇ مردۊم-ه اسلام أجي اۊخؤنده. ايمه بۊشؤ گيلؤن ؤ اسلام-ه بر گيليان عرضه بؤده، مکتۊب ايسسه خيليئن بيه‎‌پيشˇ ميئن مۊسلمؤنأبؤن. اينˇ پسي ايمامتˇ ادعأ بؤده ؤ به‌رسمˇ علويئن قلنوه (درازˇ کۊلأ) سر بنأ ؤ ناصر للحقˇ لقب-ه اختيارؤده هي درنگ جستان-ه شرابخاري ؤ خۊدانشنأسي ويسين ترکأؤده ؤ بعدها شرعˇ تقيد گردن‌نئي جي اينˇ أمرأ عهدˇ اکيد دبۊسته ؤ دۊوارده همکاري بؤده. جستان ۊ أطرۊوشˇ رابطه مدتي شکراب بۊ يؤ چند دفأ کسن أجي بجنگسن ولي سرآخر، جستان حسنˇ أمرأ صلح ؤ بيعت کؤنه. أطرۊوش جستانˇ پيمؤن أجي شعر بؤته‌دأنه. ناصر طبرستانˇ حکۊمت گۊدنˇ ناکامي پسي وگردنه ديلمان ؤ گيلؤن-ه. ايمه اي ممالکˇ حفظ گۊدن ئبه يه‌مدتˇ سال-ه هۊسم زيوست دئباخي رۊزؤن-ه دیلمؤنˇ گیلاکجان دبۊ. مرقۊم ؤ مشهۊد ايسسه أطرۊوش اي مدت چندته مچچيد اي مناطقˇ مئن بساته.
طبرستان‌ئه فترکسن
حسن أطرۊوش هأنده طبرستانˇ فتح گۊدنˇ ويسين حقسأى بؤده. اۊن ۲۹۳ ه.ق يه لشکر کاکي ؤ فيرۊزانˇ پئرˇ فرمؤندهي جي بخسأنئه طبرستان. ابۊالعباس عبدالله‌بن محمد، طبرستانˇ حاکم اي سپاه-ه شکست بدأ يؤ پۊرپۊرˇ جنگي آدم منجمله کاکي ؤ فيرۊزان بقتل برسئن ؤ بۊمؤنسه‌'ن جيويشتن ديلمؤن. أطرۊوش سۊ گرش آمؤل ؤ دۊ گرش فترکسه ديگر مناطق-ه. ناصرˇ ناکامي دلايل-ه خأ ابۊالعباس عبدالله‌بن محمدˇ سياست-ه در قبالˇ ديلميئن ؤ طبرستانˇ مردۊم وامۊتن. سامانيئنˇ حاکم طبرستانˇ مردۊم ؤ کۊچ بؤده علويئن أجي به اکرام ؤ احسان برخؤرد دأشت ؤ ايشؤن-ه خۊ أمرأ همراه گۊد، بأني ديلمئنˇ سرؤن-ه هديه هأدأن أجي رفعˇ کدۊرت بؤده. اي کۊنۊشؤن ناصرˇ مقبۊليت-ه اۊ سامؤن عقب بأگنئه ؤ ديلميئن أن حتي اۊن-ه تنأنيتن. امما احمدبن‌اسماعيل ساماني ابۊالعباس-ه عزل‌ؤده ؤ ۲۹۷ ه.ق سلام نؤمي-ئه بنأ اۊنˇ جا. سلام خۊ کۊتا حکۊمتˇ مئن صدۊهشتاد درجه تغييرˇ سياست بدأ يؤ ديلميئنˇ هدايأ قطعؤده ؤ اي کار ديلميئنˇ شۊرش-ه باعيث بۊبؤ ؤ البته سرکۊب أن بؤده. امما آمؤلˇ شۊرش-ه تاوسه مننئيس ؤ نهايتا شأر أجي بدستˇ مردۊم اخراج بۊبؤ. اي مئنه احمدبن‌اسماعيل ساماني هأنده ابۊالعباس-ه بخسأنئه طبرستانˇ تؤليت. ابۊالعباسˇ مرگˇ پسي به‌صفر ۲۹۸ ه.ق، محمدبن‌ابراهیم صعلۊک، رىˇ حاکم، ساماني أميرˇ فرمؤنˇ مطابق بۊشؤ طبرستان ؤ اۊرارˇ حکۊمت-ه گردن بيته. اۊنأني ابۊالعباسˇ رسۊمات-ه گردن ننأ ؤ ديلميئنˇ شيريني-ئه قطعؤده. أطرۊوش اي فرصت-ه غنيمت بۊدؤنسه ؤ ديلميئنˇ چکنه‌أنه بر ضدˇ صعلۊک بؤخمأسسه.
سوؤمي فترک
گيل ؤ ديلمˇ گردأگيري أمرأ ۳۰۱ جمادي‌الاخر ه.ق سوؤمي گرش طبرستان-ئه عزيمت بؤده. ناصرˇ سپاه چالۊس (شالۊس)-ئه دؤرأؤدن ؤ پيرۊزي پس کس‌به‌کس برسأنئن آمؤل-ئه. محمدبن‌ابراهیم صعلۊک شکستˇ پسي جيويشته آمؤل ؤ اۊراگؤرگان أجي برسئه رى. حسن أمما امؤلˇ مئن مشايخ ؤ مۊللأن-ه قأينأ بؤده سامانيئنˇ حمايت أجي دس ويگيرن. اي حسابˇ سر بي‌دردسر واردˇ شأرأبؤ. هۊ سأتتأ عبدالله‌بن حسن عقیقي گه ساري علويئن أجي بۊ خۊ يارؤنˇ أمرأ حسن-ه تنأگيته ؤ پۊرˇ پۊر آدم نفرات اينˇ أمرأ بيعت بؤدن.
بيرۊني خالؤن
جرگه:سياستمدارؤن جرگه:مۊسلمين جرگه:گيلان ٚ تاريخ
شهرستان بستک
بستک شهرستان ایته جه شهرستانان هرمزگان اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم بستک شهر ایسه.
شهرستان بندر لنگه
بندر لنگه شهرستان ایته جه شهرستانان هرمزگان اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم بندر لنگه شهر ایسه.
بیست و نهم آذر
مرگان
سال 1351 هجری خورشیدی - ا روز مین مجدالدین میر فخرایی معروف به (گلچین گیلانی) بمرده.
بیرون پیوندان
رده : موردال روزان
بیست و هشتم آذر
28 آذر خورشیدی موساویˇ با 14 موردال  گالشی  .
شهرستان بندر عباس
بندر عباس شهرستان ایته جه شهرستانان هرمزگان اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم بندر عباس شهر ایسه.
کما (سۊماسرا)
کما ایته جه گيلانˇ رۊستايان، سۊماسرا شأرستانˇ مرکزي بخش ؤ کسما دهستانˇ توابع جه ایسه.
بیست و هشتم آذر
تولدان
سالˇ 1319 هجریˇ خورشیدی - ا روجˇ مین ثریا قاسمی بدونیا بومو.
بیرون پیوندان
رده : موردال روزان
علی فروحی
دکتر علی فروحی شاعر ، ترانه سرا و محقق گیلانی سال 1308 به دونیا بومو. خو درسا تا جراحی عمومی و آناتومی تخصص ایدامه بدا و ریاست خیلی جه بیمارستانان کیشورا به عهده بیگیفته بو.
علی فروحی تو زمینیه پزشکی تحقیقات زیادی داشتی که چاپ ببستده. اون به دو زوان گیلکی و فارسی شعر گفتی خیلی جه اونه شعران بوسیلیه ناصر مسعودی اجرا ببسته.
رده : هونر
اول دی
1 دی خورشیدی موساویˇ با 17 موردال  گالشی  .
بیرون پیوندان
رده : موردال روزان
سی ام آذر
30 آذر خورشیدی موساویˇ با 16 موردال  گالشی  .
تولدان
سالˇ 1303 هجریˇ خورشیدی - ا روجˇ مین حمیده خیرآبادی بدونیا بومو.
توشکه
رده : موردال روزان
شهرستان جاسک
جاسک شهرستان ایته جه شهرستانان هرمزگان اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم جاسک شهر ایسه.
کهنه سر
کهنه سر ایته جه گيلان ٚ رۊستايان، سۊماسرا شأرستان ٚ مرکزي بخش ؤ پيشخان ٚ دهستان ٚ توابع جه ایسه.
جمعيت
براساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۵۴۱ نفر (۱۴۲خانوار) بۊ.
سربس
جرگه:سۊماسرا شأرستان ٚ رۊستایان
دوم دی
2 دی خورشیدی موساویˇ با 18 موردال  گالشی  .
بیرون پیوندان
رده : موردال روزان
سوم دی
3 دی خورشیدی موساویˇ با 19 موردال  گالشی  .
بیرون پیوندان
رده : موردال روزان
شهرستان حاجی‌ آباد
حاجی آباد شهرستان ایته جه شهرستانان هرمزگان اوستان ایسه. جه کیشور ایران که اونه مرکز هم حاجی آباد شهر ایسه.
کیشوری تقسیمان
دهستانان:
دهستانان :
محمد کاظم کاظم پور
محمد کاظم کاظم پور شاعر و ترانه سرای گیلانی سال 1316 لشت نشا روستای گفشه مین به دونیا بومو. خو درسا تا متوسطه دوره ایدامه بدا بعد بانک مین استخدام ببسته.
شعر گفتنه جه نوجوانی شروع بوگوده بو. اول با گیلان رادیو و بعد با روزنامان محلی همکاری بوگود.
کاظم پور شعران بوسیلیه فریدون پوررضا و علی زیبا کناری و دیگران اجرا ببسته.
يۊليسيس گرانت
ىۊليسيس ساىمن گرانت (1885-1822 م. 1459–1396 گیلکی) آمريكا هیجدهؤمی رئيس‌جؤمۊر بۊ. گرانتˇ اصلی نام هيرام بۊ. اۊن 27 آوريل 1822 اؤهايؤ مئن ايتا سۊتالˇ كؤگا مئن بيچه ببؤسته. اۊنˇ پئرˇ نام جئس روت گرانت ؤ اۊنˇ مارˇ نام حنا سيمپسون بۊ. گرانت 22 آگؤست سال 1848 جولی دنتˇ امره ازدواج بۊگۊده.
گرانت آمريکا تارئخ میان، ایتا آدم ؤ شخصیت دۊگانه ؤ مرمۊز ایسه. جواني میان هم خۊ شغل ؤ کار سر ؤ هم حشروماىه دار میان نامؤفق بۊ. ولي آمريکا داخلی جنگ میان، طی چهارسال بِتنسته بوجورترین سطح فرماندهی، آمريکا ماىه دار میان فرسه ؤ آمريکا ماىه دار چکنه بۊبؤسته. ؤ سال 1865 میان آمريکا گرانتˇ رهبری امره بِتنسته شورشیان دَشکنه ؤ جنگ دۊرۊن پیروز بۊبؤسته. گرانت دۊ دوره آمريکا رئیس جؤمۊر بۊ ؤ پۊر مورخان بوگؤفتيد کي اۊنه ریاستˇ دوران، فاسدترین دوره آمريکا تارئخ میان ایسه. ولي گرانتˇ معاصرانˇ نظر ؤ همچنین خود گرانتˇ خاطرات دۊرۊن کي بینیویشته، شأ گوفتن گرانت دارای شخصیت قوی ؤ موحترم ایسه.
گۊد
يولسيس ساىمن گرانت 27 آوريل 1822، اؤهايؤ ايالتˇ مئن پونت پيلاسانت، اؤهايؤ روبارˇ ورجا بيچه ببؤسته. اۊنˇ پئر جئس روت گرانت ايتا دباغ ؤ اۊنˇ مار حنا سيمپسون بۊ. گرانتˇ اجداد اينگیليس ؤ اسكاتلندˇ شين بيد. ابتدا گرانتˇ کوگا سال 1630 م، بوستون میان بوموئید. ولي نسل به نسل آفتؤنسشتˇ سمت مؤهاجرت بۊگۊدید ؤ آخرسر اؤهايؤ فرسه اید، اؤیه بۊ کي اۊشانه دوارستن خاتمه بیگیفته. وختی گرانتˇ پیله مار بمرده، گرانتˇ پیله پئر (نۊح گرانت) نتنستی خۊ هشتا زاکه خؤرؤم مواظب بوکۊنه ؤ خۊ زندگی سر بمانسته بۊ. جئس (گرانتˇ پئر) دومی زاک بۊ. ادعا بۊبؤسته کي گرانتˇ پیله پئر ایتا ملی قهرمان بۊ کي آمريکا انقلاب میان شرکت بۊگۊده ؤ حضور فعال دشتی. ولي نۊح گرانت زندگی میان پۊر شایعه ؤ دۊرؤ وؤجۊد دره. حتی باخي مورخان ادعا بۊگۊديد نۊح گرانت جنگ میان حضور نشتی. ولي اؤ زمات کي جسی (گرانتˇ پئر) یازده سال دشتی، خؤره ایتا محلی سیاستمدار نشان بدأ. وختی هیرام هیجده ماهه بۊ اۊنه پئر (جئس) خۊ زن ؤ زاک اوساده ؤ بوشو به ایتا تازه جیگا جؤرج تاؤن میان ؤ اؤىه ایتا دباغی دوکان بازا گۊده ؤ اۊنه ویجا ایتا کۊمه چکۊده.
ىۊليسˇ واستي خوشايند نبۊ خۊ پئرˇ زمينˇ سر دباغی ؤ كشاورزی بکۊنه ؤ اَ جور كارانˇ واستي اۊنه آزار گيفتی. او زماتˇ مئن اسبانه علاقه داشتی ؤ خۊ استعدادا اسبانˇ سر نيشان بدأ. 1939 مئن، گرانتˇ پئر اۊنه وادار بگۊده، وئست پؤينت (آمريكا حشرؤماىه‌دارˇ آكادمی) نيؤيؤركˇ مئن نام‌نیويسی بکۊنه. گرچه گرانت مايل نبۊ ولي اۊنˇ پئر اۊنˇ جا بخاسته حشرؤماىه‌دارˇ دۊرۊن بشه.
حشرؤماىه‌دارˇ مئن
گرانت، وئست پؤىنتˇ مئن خؤرؤم كاران نگۊده ؤ اۊنˇ فعاليت متوسط بۊ. چند بار خۊ ژندره ليباس دوكودن ؤ تاخير ؤ سوستی واستي توبيخ ببؤسته. وئست پؤينت، گرانتˇ واستي جالب نبۊ ؤ دوست ناشتی حشرؤماىه‌دارˇ مئن بئسه. ولي گرانتˇ رياضی، زمين‌شناسی ؤ سواركاری خوجير بۊ ؤ همه‌تنا سرآمد بۊ. سال 1843، گرانت فارغ التحصيل ببؤسته ؤ اۊنˇ نمرات 21 جه 39 بۊ. گرانت خوشحال بۊ کي حشرؤماىه‌دارˇ جا كرا شؤندره. اۊن خاستی خۊ چار سال حشرؤماىه‌دارˇ مئن فعالیته دیمه. بنه
با وؤجۊد انکی سوارکاري گرانت ˇ چم بۊ. ؤ وئست پؤينت میان خۊ خؤرؤم سوارکاريه نشان بدأ. ولي چون سواره ماىه دار میان خالی جا نۊبۊ، چهارمی پیاده ماىه دار میان ایتا پست فگیفته ؤ خۊ خدمتا شورع بۊگۊده. سال 1846 میان گرانت، ژنرال زكريا تيلور ماىه دار دۊرۊن، تگزاس ˇ نسا میان کرا خدمت گۊدی. ؤ وختی آمريکا ؤ مکزيکˇجنگ آغازا بؤسته پالو آلتو ؤ رساکا دلا پالما میان بجنگسته. گرچه گرانت ایتا پیاده ماىه دار رستر بۊ. ولي جنگ میان حاشیه جا گیفتی. بعد مونتری نبرد کي شرکت بۊگۊده، به ژنرال اسکات ˇماىه دار مونتقل بۊبؤسته. مارس 1847 میان، گرانت وراکروز ˇ بنه بر (محاصره) میان ژنرال اسکات ˇ ماىه دار میان حضور دشتی ؤ بجنگسته.
گرانت جنگˇ دۊرۊن خۊ توانايی ؤ لياقته نيشان بدأ ؤ خۊ خوجير ؤ پيله كارانˇ واستي درجه فگيفته ؤ ستوان ببؤسته. آمريكا ؤ مكزيکˇ جنگˇ مئن، گرانت خدمت بگۊده ؤ ژنرال زكريا تيلور ؤ بازون اسكات وينفيلدˇ ورجا دوده ؤ جيردست ببؤسته ؤ اؤيه، اۊشانˇ تاكتيكان ؤ تواناييه، خۊ چومˇ امره فاندرسته ؤ شناس ببؤسته.
گرانت مكزيکˇ جنگˇ همره مؤخالف بۊ ؤ اَ جنگˇ واستي بگوفته بو: اَ جنگ، ايتا جه ناعادلانه‌ترين جنگانی ايسه کي ايتا پيله قودرت ضدˇ ايتا بورسفته ملت راه تاواده داره. ولي اَ احساسˇ امره خۊ كشورˇ واستي، جنگˇ مئن بئسا ؤ خدمت بگۊده ؤ همه‌ی پيلˇ جنگانˇ مئن جغرزˇ بوئنه ويستا مئن شركت بگۊده.
اي بار گرانت مکزيکˇ جنگ وستی بۊؤفته:
"... فکر نۊکۊنم تا هسا، مکزيک ˇجنگ جا ظالمانه تر دۊنىا میان وؤجۊد بداره کي ايجاناىي ایالات (آمريکا)، مکزيک میان راه تاوادا. مره مکزيک ˇجنگ جا وحشت گیره، همیشک اعتقاد درم کي امی جنگستن ناحق ایسه. اؤ جنگی کي امی سربازان اۊنه میان بجنگستید شرارت بۊ. ؤ هتویی امی دؤلت ˇ سیاست ؤ ادعا کي جنگا شروع بۊگۊديد. امأ مکزيک دۊرۊن ادعایی نریم. ؤ هتو مکزيک نوئسئز روبار اوشتر ادعایی نره. ولي دؤلت اماره وادار بۊگۊده ریوگرانده فوسینیم. من همیشک می کشورا وستی، احساس شرمندگی کونم وختی اؤ فتورکستنه فکرا کونم..."
داخلی جنگ
13 آوريل 1861 وختی آمريکا داخلی جنگ آغاز ببؤسته، گرانت خۊ پئرˇ دوكانˇ سر كرا دباغی گۊدی ؤ اَ جنگˇ مئن، پاكاری جا بتانسته حشرؤماىه‌دارˇ چكنه ؤ بازون رئيس جؤمۊر ببه ؤ هن گرانتˇ پيله كار زندگی مئن بۊ.
سال 1861 وختی آغازا بؤسته، خۊ نامه حشرؤماىه‌دارˇ مئن بنيويشته ؤ هويه بۊ کي مؤفق ببؤسته. گرانت اولين تجربه جنگ مئن ايلينؤيزˇ پياده‌نظامˇ بيست ؤ يكمˇ مئن سرهنگ ببؤسته. ولي هیچی‌نبؤ بتانسته جولای 1861 مئن سرتيپ ببه ؤ سپتامبرˇ مئن ميسوری صارایˇ آفتؤزردی (جنوب شرقی) چكنه بؤبؤسته.
وختی جنگ چتين ببؤسته بو، گرانت تصميم بگيفته ميسيسيپی دره‌یا خۊدش كؤنترل بکۊنه. فوريه 1862، گرانت دؤنالسؤنˇ قلا (اينگيليسی: Fort Donelson) تئنسی دۊرۊن تصرف بگۊده ؤ اَ جنگ اولين پيله پیروزی، آمريكا ايجايی (union) واستي بۊ ؤ جنگˇ استراتژی واستي پۊر اهميت داشتی. وختی نسايی‌ئنˇ چكنه تسليمˇ شرایطه گرانتˇ ورجا بگوفته، گرانت اؤجا بدأ:
«...هيچ شرايطی پذيرفته نبه. فقط نسايی‌ئن زرتی وا تسليم ببيد...» ؤ نسايی‌ئن (كنفدراسيون) هأتؤىي تسليم ببوستيد.
ايتا سال بعد گرانت تئنسی حشرؤماىه‌دار (Army of the Tennessee) چكنه ببؤسته. گرانت نسايي‌ئنˇ امره شيلوه مئن بجنگسته واَ پيلˇ جنگˇ مئن گرانت خۊ تواناييه نيشان بدأ. اَ جنگˇ مئن نسايي‌ئنˇ چكنه آلبرت سيدنی جكسؤن بکۊشته ببؤسته.
ويكسبورگ
داخلی جنگˇ زمات، میسیسیپی روبار آمريكا واستي پۊر اهميت داشتی ؤ مؤهم‌ترين اهميته اقتصادی آمريكا قاره مئن داشتی. وختی نسايي‌ئن آمريكا جا سيوا ببوستيد اَ روخانهٰ بنه‌بر بگۊديد. خاستيد كلسيايي‌ئنˇ ناوبری ؤ تجارته نابود بكونيد. آبراهام لینکؤن آمريكا رئيس جؤمۊر بگوفته كی: «...اما وا میسیسیپی روبار كنترل بوكونيم. هن امی كليد ايسه.»
چاتانوگا
بعدˇ چیکامووگا جنگ سپتامبر 1863 مئن، ژنرال ویلیام روسکرانس ايجاناىي (اتحادیه) چکنه کي اۊنه ماىه دار دورسوفته بۊ پس بینیشته ؤ نسايی‌ئنˇ چکنه براکستون برَگ خۊ حشروماىه دار امره ایتا کوله جور بوشوئید ؤ جه او جؤر شهرا فاندرستی. آبراهام لینکؤن وختی بیده نساییئن مؤفق بۊبؤستید آمريکا ماىه دار چیکامووگا جنگ دۊرۊن دشکن بیدید، ؤ کارتوشکه بوخورده ژنرال گرانت کي میسیسیپی روبار  سر ایسا بۊ دستور فدأ اۊشانه فوتورکه. گرانت زرتی ژنرال روسکرانسه دیمه بنا ؤ ژنرال جؤرج توماس اۊنه جا سر باورده. ؤ ایتا موهندس بنام ژنرال ویلیام اسمیت اوسی بۊگۊده تا چاتانوگا مئن ؤ جنگ واسی آوانگاره بیگیره.
24 نوامبر 1863 مئن وختی جنگ شروع بۊبؤسته شوروم بیگیفته کي بعد تومام روج مئن کول جور شوروم پورتر بۊبؤسته ؤ هنه واستي بۊ کي اَ کله گیفتن ««ابرانه بوجور تر»» نام بیگیفته. 25 نوامبر 1863 مئن  ژنرال جؤرج توماس خۊ خلابران امره نسايی‌ئن کي خوشانه کله بسته مئن میسیونری ریج (اینگلیسی: Missionary Ridge ) دۊرۊن ایسابید فوتورکستید ؤ نسايی‌ئن اَ جور پیله فوتورکه رافا نیبید. 28 نوامبر، کلسیا ماىه دار تام بزا ؤ جوخوسی تئنسی روبار جا بجیر بوموئید ؤ دوشمنه غافل تاوادید ؤ بِتَنستید (اینگیلیسی: Brown's Ferry) تصرف بوکونید ؤ خوشانه راغه (مسیر) فوتورک ؤ تدارکات ؤ آوانگاره گیفتن واستي وا بۊگۊديد.
چاتانوگا جنگ گرانت واستي آخرین بار بۊ کي آمريکا آفتوزردی (غرب) مئن بجنگسته. بعد اَ جنگ وختی بهار فرسه گرانت بوشو آمريکا خورتاب (شرق) ؤ اؤىه بۊ کي ژنرال رابرت لی امره کله گیفته.
حشرومايه دارˇ چكنه
فوریه 1846 میان، کنگره درجه سپهبد (دوستاره ژنرال، آمريکا ماىه دار میان) گرانته فدأ. تا اؤ زمات فقط جؤرج واشینگتن ؤ اسكات وينفيلد به اَ درجه فرسه بید. ؤ آمريکا رئیس جؤمۊر آبراهام لینکؤن ایتا رتبه بوجورتر خواستي گرانت درجه فده ؤ اۊنه آمريکا حشروماىه دار چکنه منصوب بۊگۊده.
بعد گیتزی برگ، آبراهام لینکؤن ژنرال جؤرج مید کي نسایینه اَ جنگ دۊرۊن دشکنه بۊ دیمه بنا ؤ اۊنه جا سر ژنرال گرانتِ آمريکا چکنه منصوب بۊگۊده.گرانت، ژنرال شرمن دستور فدأ کي نسايی‌ئن صارای فوسینه ؤ خۊدش پوتومک ماىه دار (اینگیلیسی: Army of the Potomac) امره، فوتورکسته کلسیا ویرجینیا ماىه دار (اینگیلیسی: Army of Northern Virgini ) کي اۊشانه چکنه  ژنرال رابرت لی بۊ.
آبراهام لینکؤن ، ژنرال گرانت امره پیروزی جنگ واستي نقشا فوگۊدید کي زرتی بِتنید اَ جنگا تومام بوکونید اۊشان تصمیم بیگیفتید نسايی‌ئنˇ راه آهنˇ خطوط دورسانید ؤ اۊشانه تأسیسات ؤ اقتصاده نابودا بوکونید. ژنرال شرمن فوتورکسته آتلانتا ؤ جؤرجیا ؤ ژنرال گرانت ؤ ژنرال جؤرج مید، پوتومکˇ ماىه دار امره ژنرال رابرت لی امره کله گیفیتد. اۊشان ناجه دشتید بتنید نسايی‌ئن دشکن بیدید ؤ جئمزˇ روبار (اینگیلیسی: James River) سر دوارید ؤ بعد بتَنید نسايی‌ئن پایتخت ریچموند بنه بر ؤ تصرف بوکونید.
ژنرال گرانت ؤ آبراهام لینکؤن هر دۊ پراگماتیست (عملگرا) بید. اۊشان حاضر بید هر کاری جنگ وستی بوکونید. گرانت داخلی جنگ میان، آمريکا ايجاناىي وستی هر چکنه ای جا ویشتر تاثیرگذار بۊ. گرانت تنها آمريکا ايجاناىي ژنرال بۊ کي تنستی ژنرال رابرت لی امره برابری بوکۊنه.
وایلدرنس جنگ
اؤورلندˇ عمليات، ژنرال گرانت آخرین پیله فوتورک، رابرت لی نساییئن چکنه جولو بۊ. ماه مه 1864 بومو، گرانت 118 هیزار خلابر امره ریچموند، مؤتلفه پایتخت فوتورکسته گرانت ناجه دشتی بتانه لی کله بست دورسانه ؤ نساییئن فورانه ؤ هتویی به ریچمونده فوسینه ؤ تصرف بوکۊنه ولي اۊنه پیله حشرو ماىه دار، کوچی نساییئن ماىه دار جولو سوممه (کند) بۊ ؤ پۊر تحرک نشتی. گرانت 5 می رابرت لی امره کي 64 هیزار خلابر دَشتی کله گیفته ایتا گومار دامون ویرجینیا مئن. اۊشانه جنگ پۊر چتین بۊ حتی دوکاره ؤ پیله رستران دپرکانه. کلسیا خلابران دس واموج (کورمال) گومار مئن فوتورکستید. دوشمن اۊشانه فوداشتید (شلیک) ولي نتانستید خرم فندرید. ؤ گومار دۊرۊن اۊشانه تیر خالان حتی دارانه زمین رو بیگادی. اجساد ؤ جیجا اوساده خلابران رو کفتی ؤ هتو دامون بل بیگیفته ؤ مرداکان همه تان خزیدن امره جیویشتید. وختی اَ دۊ روج جنگ تومام بۊبؤسته هیژده هیزار جه گرانت خلابران کۊشته بۊبؤسته. رابرت لی تلفات 6000 کس پورتر بۊ.
پوتومکˇ ماىه دار پس نیشتن رافا ایسا بۊ، هتوکی همه سابقه جنگان دۊرۊن ویرجینیا مئن دشتی. ؤ او شبه مئن گرانت خۊ خلابرانه گب بزه ؤ اۊشانه جا بخاسته کي گوذشته جخطرا دید ؤ اۊشانه دسکلا بزه ؤ بوگفته کي خوایه نساییئن فوتورکه ؤ بشه ریچموند ؤ نخوایه واگرده بشه واشینگتون.
اسپوتسیلوانیا ؤ کلد هاربور
اسپوتسیلوانیا جنگ ادامه وایلدرنس جنگ بۊ کي ژنرال گرانت تصمیم بیگیفته بۊ کي جنگا ادامه بده ؤ اولین باری بۊ کي پوتومکˇ ماىه دار خورتاب میان پیشروی گۊدی ؤ جنگˇ ابتکارا بدس بیگیفته بۊ. ایتا جومله شا گفتن اورلندˇ عملیات میان، وایلدرنس جنگ ؤ اسپوتسیلوانیا جنگ خونی ترین ˇ جنگان آمريکا تارئخ میان ایسه. کي 8 تا 21 مه سال  1864 ایتفاق دکفته کي ایتا سری جه چتین ˇ کله گیفتن بۊ ؤ اۊنه میان خلابران پۊر جانفشانی بۊگۊديد کي آمريکا داخلی جنگ میان بی سابقه بۊ.
اسپوتسیلوانیا جنگ، سیزده روج درازی بکشه کي رابرت لی ماىه دارˇ وستی پۊر هزینه اوساده. جنگ دۊرۊن، ژنرال گرانت سعی بۊگۊده نسايی‌ئن ˇ دفاعی خطوط دشکنه ؤ اۊشانه کله بسته دورسانه. هتو بۊ کي اَ جنگ ایتا جه خونین ترین جنگان، آمريکا داخلی جنگ دۊرۊن بۊبؤسته. ؤ اسپوتسیلوانیا جنگ لقب بۊبؤسته بلادی انگل (اینگیلیسی: Bloody Angle) - (گیلکی: خونی قارماق). گرانت نتنسته کي نسايی‌ئنˇ خطوط دشکنه ولي هنده نسايی خورتاب ˇ سمت کنفدراسیونˇ (نسايی‌ئن) ماىه دار امره  کلسیا آننا (اینگیلیسی: North Anna) کله گیفته کي سه روج درازا دشتی.
دفاعی کله گیفتن نسايی‌ئن وستی ایتا مزیت بۊ. اۊشان بتنستید خوشانه کله بسته خؤرؤم دفاع بوکونید. گرانت ایتا تازه نقشه دشتی کي خواستي کلد هاربور (اینگیلیسی: Cold Harbor) فوسینه کي پۊر اهمیت دشتی ؤ ایتا راه آهن ˇ مرکز دشتی کي به ریچموند ارتباط دشتی. ولي نسايی‌ئن، ايجاناىي ماىه دار جولو خؤرؤم رچ دوستید ؤ کله گیفتید. سومین روجˇ جنگ میان گرانت هچین تلاش بۊگۊده نسايی‌ئنˇ کله بسته دورسانه. ولي ايجاناىي ماىه دار تلفات بی سابقه بۊ ؤ پۊر کۊشته بدأ. کلسیا مطبوعات گرانت جا انتقاد بۊگۊديد اۊنه "قصاب " لقب بدائید. طبق گزارشان سی روج جنگ میان گرانت ˇ ماىه دار 52788 کس تلفات دشتی. ولي رابرت لی ماىه دار تلفات کمتر بو، نسايی‌ئن ˇتلفات 32907 کس بۊ ولي کمتر تنستید کي تازه خلابر جایگزین خوشانه تلفات بوکونید.