cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
وؤشۊمگير
وشمگير مردآويج ٚ زمت ٚ مئن
وشمگير أوول‌سر گيلان ٚ مئن يته ورزگر بؤ ؤ کشاورزي گۊد؛ مردآويج زماتی گه عباسي خليفه، المقتدر بالله ٚ همرأ متحد بؤبؤ، ينفر به نؤم ٚ ابن ٚ جعد-ه، قمري هجري ۳۲۰ ٚ مئن، گيلان ٚ را روؤنه بؤگۊد تا وشمگير-ه گلأگيره ؤ خۊ ور بيأره، ولي وشمگير-ه نوأس گه بؤشۊن ؤ قبۊل نؤگۊد ؤ وختي گه ابن ٚ جعد مردآويج ٚ دارایي ؤ قۊدرت ٚ جي وشمگير واخؤوأ گۊد ولي وشمگير بؤگۊت گه مردآويج قبۊل بؤده عباسئن ٚ خاسته' تن بده؛ أمما مردآويج ٚ اصرار ٚ همرأ وشمگير راضي بؤبؤ ؤ بؤشؤ ؤ ايمه مردآویج اۊن-ه ری ٚ والي بؤگۊد. وشمگير ٚ هيسأبؤن ری ٚ مئن بي‌فأيد-أني نؤبؤ. مردآويج، علي بۊيه' کرج ٚ والي بؤگۊد، علي بۊيه خۊ خؤجير رفتار ٚ همرأ بؤتۊنس اۊ ديلمي سردارؤني گه مرآويج ٚ جي ناراحت بؤن ٚ همرأ متحد ؤ رخابا بۊن، مردآويج ايمه علي ٚ والي گۊدن ٚ جي پشيمؤنا بؤ، علي بۊيه اي فۊرصت ٚ جي استيفاده بؤگۊد ؤ مردآويج ٚ عليه يته قيام-ه سرأگيت. علي بۊيه اصفهان-ه بگيت ؤ مردآويج گه علي بۊيه ٚ قۊدرت گيتن ٚ جي برمسه بؤ، وشمگير-ه اصفهان ٚ را روؤنه بؤگۊد، وشمگير-أني بؤتۊنس اصفهان-ه علي ٚ جي پسأیره؛ علي بۊيه ايمه خۊ برأر ٚ ياري همرأ بؤتۊنس فارس ؤ کرمان-ه فتح بؤنه. مردآويج، وشمگير ٚ بال زئن ٚ همرأ بؤتۊنس بۊیه'ن-ه ديشکن بده ؤ أهواز ٚ گيتن ٚ پسي علي بۊيه تسليم بؤبؤ ؤ خۊ پشيمؤني-ئه اظهار بدأشت ؤ مردآويج ٚ همرأ صلح بؤگۊد؛ علي بۊيه ٚ برأر، حسن ني زيارئن ٚ گرۊگان بؤبؤ ؤ علي قبۊل بؤگۊد مردآويج ٚ نؤم خطبه بۊخؤنه. ألبت اي قيام موقتن بئسسأ ؤ بئدان علي بۊيه خۊ برأرؤن ٚ همرأ بؤتۊنسن بۊيه'ن ٚ سلسله' تأسيس بؤنن ؤ ايمه بۊيه'ن گه اۊشؤنم گيلان ٚ شي بؤن، زيارئن ٚ جي قوي ترا بؤن.
وشمگير کيايي ٚ سرأیتن ٚ زمت
بندانگشتی|گبري قلعه گه مردآويج اۊن ٚ محوطه مئن دفن وکته. مردآويج ۳۲۳ ق.ه، اصفهان ٚ مئن بؤمۊرد ؤ لشکرئن اۊن ٚ جنازه' ری ٚ را بؤبۊردن ؤ وشمگير پابرنه اۊشؤن ٚ پيشواز ٚ ره بؤشؤ. اي زمات ٚ مئن تمؤم ٚ دیلمي سردارؤن ری ٚ مئن جما بؤن، گيلکؤن مشورت ٚ پسي وشمگير-ه کيايي ره دؤجئن ؤ مردآويج ٚ دفن گۊدن ٚ پسي، وشمگير ٚ همرأ بيعت بؤدن ؤ وشمگير زيارئن ٚ کيا بوبؤ.
برسيبۊر
برسيبۊر ایته جه مازندران ٚ رۊستايان، تۊنکابؤن ٚ شأرستان ٚ خۊرۊم‌آباد ٚ بخش ؤ بلده شرقي دهستان ٚ توابع جه ایسه.
وؤشۊمگير
وشمگير ٚ حؤکۊمت ٚ أوايل
مردآويج خۊ تۊرک ٚ غۊلامؤن ؤ سالداتؤن ٚ همرأ خؤجير رفتار ندأشت، هين بؤ گه اۊن ٚ مرگ ٚ پسي اۊشؤن زيارئن ٚ جي سيفا وابؤن خئلئن خليفه' دشکسن ؤ زيارئن ٚ سپا دئبار ٚ جي ضعيف‌تر بؤبؤ. وشمگير خۊ وزير ؤ سردارؤن-ه دؤجئه، وشمگير ٚ سردارؤن، بلقسم ؤ شیرج، لشکري بن ٚ مردي (لشکري گيل) ؤ ابۊبکر بن ٚ المظفر ؤ ابراهیم بن ٚ فارس گۊرگان ٚ را بؤشؤن ؤ ماکان-ه اۊ شأر ٚ جي ويرۊجأنئن؛ ايمه لشکري ؤ شیرج ري-ه وگرسن ؤ بلقسم گۊرگان ٚ مئن والي بؤبؤ ؤ يسال ٚ پسي بؤمۊرد.
گۊسۊند
گۊسۊند، گۊسند یا گؤسپند ايته جاندار پستانداران ٚ جرگه جه ايسه. گالشان گۊسۊند-أ اۊن ٚ پشم، پۊس، شير ؤ گۊشت ٚ وأسي دأرده ؤ پيله رمه‌ئن ٚ مئن پرورش دنده.
وؤشۊمگير
سامانئن ؤ بۊيه'ن ٚ لشکرکشي
قمري هجري ۳۲۳ ٚ مئن، امیر نصر بن ٚ أحمد ساماني، سامانئن ٚ کيا خأس طبرستان، گۊرگان ؤ ری-ه خۊ قلمرؤ-ئه بچربأنه، هین ٚ وأسئه خۊ سردار، أبۊبکر محمد بن ٚ مظفر ٚ چغاني-ئه دسسۊر بدأ نيشابۊر ٚ جي کؤمس-ه فگن بؤنه ؤ هيته-أني ماکان بن ٚ کاکي-ئه دسسۊر بدأ کرمان ٚ جي کؤمس-ه فگن بؤنه تا اي دۊته سپا دامغان ٚ مئن کسن-ه برسن ؤ گۊرگان ؤ ری-ه فتح بؤنن. ماکان زۊدتر دامغان-ه برسئه ؤ فگن بؤگۊد، ولي بلقسم بن ٚ بانجين، وشمگير ٚ سردار ماکان-ه ديشکن بدأ ؤ ماکان عقب بنيشت ؤ چغاني رسئن ٚ همرأ هردۊ نيشابۊر-ه وگرسن.
گۊسۊند
thumb|گۊسۊند
برسيبۊر
جمعيت
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۲۳۳ نفر (۸۱خانوار) بۊ.
وؤشۊمگير
سامانئن ؤ بۊيه'ن ٚ لشکرکشي
وشمگير ٚ کيا بؤؤن ٚ پسي، حسن بۊيه گه مردآویج ٚ گرۊگان بؤ ری ٚ جي ويرۊت ؤ بؤشؤ علي بۊيه ور شيراز ٚ مئن. علي بۊيه مردآويج ٚ همرأ صلح گۊدن ٚ پسي، يته فۊرصت ٚ دۊمبال مۊت تا جبال ٚ ناحيه' فتح بؤنه؛ هين ٚ وأسر اۊن ٚ برأر حسن يته پيلا لشکر ٚ همرأ جبال ٚ شأرؤن ٚ ره فگنس ؤ بؤتۊنس يکي جه اۊشؤن-ه فتح بؤنه؛ وشمگير-أني اۊن ٚ برأبر هيسأن ٚ ره يته لشکر دچئه ؤ حسن ٚ لشکر ٚ را روؤنه بؤبؤ، بۊيه'ن ؤ زيارئن برخي شأرؤن، اصفهان، همدان، کاشان، قم، کرج، ری ؤ قزوين و…. مۊسؤن ٚ مئن، کسن ٚ همرأ درگير بؤبؤن. علي بۊيه عباسي خليفه'، القاهربالله-ه مجبۊر بؤگۊد گه يته لشکر بصره جي وشمگير ٚ مقابله گۊدن ٚ ره ميدؤن-ه راهي بؤنه.
گۊسۊند
پيله گۊسۊنددار ٚ کيشوران
پيله گۊسۊنددار ٚ کيشوران ٚ ليست فائؤ ۲۰۱۸ سال ٚ گؤزارش ٚ مئن.
سربس
جرگه:زیست جرگه:حیوان
وؤشۊمگير
اتحاد ماکان ٚ همرأ ؤ داخلی اؤمۊرؤن
قمري ۳۲۴ ٚ مئن بلقسم گه گۊرگان ٚ مئن والي بؤ، يته کاکي ٚ مئن بؤمۊرد ؤ ابراهيم بن ٚ کۊشيار اۊن ٚ تخت ٚ سر بنيشت ؤ سپاهئن اۊن ٚ همرأ بيعت بؤدن؛ ولي وشمگير اۊن-ه حؤکۊمت ٚ جي عزل بؤگۊد ؤ گۊرگان ٚ حاکميت-ه ماکان بن ٚ کاکي گه سامانئن ٚ خيدمت هيسأ بؤ ره پيش بنأ، ماکان گه پۊذ سالان گۊرگان ٚ حاکميت ٚ رافا هيسأبؤ دؤخؤسکي وشمگير ٚ همرأ توافق بؤگۊد ؤ ۳۲۵ ٚ مئن گۊرگان ٚ والي بؤبؤ. ایته وشمگير سامانئن ٚ قۊدرت-ه کما گۊد ؤ سامانئن خطر-ه حس بؤدن. اي سالؤن ٚ مئن گيلان ٚ بيه‌پيش ؤ آمؤل ٚ مئن دۊته شۊرش وشمگير ٚ عليه را دکت گه اۊشؤن ٚ پیلا ترينؤن أبۊموسی بن ٚ بهرام بؤ. وشمگير بؤتۊنس اي شۊرش-ه ديشکنه.
حسن دايرمان
حسن دایرمان ایسمه ایته روستا ایسه تالش دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
وؤشۊمگير
جنگ بۊيئن ٚ همرأ اصفهان ٚ مئن ؤ سامانئن ٚ همرأ گۊرگان ٚ مئن
بندانگشتی وشمگير زماتي گه بؤتۊنس گۊرگان ؤ پتشخارگر ٚ خۊرتأو ٚ وضعيت-ه آراما کۊنه ؤ آذربايجان-ه خۊ مطيع چاؤنه، بۊيه'ن ٚ برأر مقابله گۊدن ٚ ره بشتابس ؤ بۊيه'ن-ه ديشکن بدأ ؤ اصفهان-ه بگيت ؤ حسن بۊيه' اصفهان ٚ جي ويرۊجأنئه ؤ خطبه' خۊ نؤم چاگۊد؛ ايمه ألمۊت ٚ مئن بؤشؤ ؤ خۊ حؤکۊمت-ه برپا بؤگۊد ؤ اۊن ٚ قلعه استحکامات ٚ جي بهره بؤبۊرد ؤ پۊر قوي ترا بؤ.
ماکان ٚ خيانت سامانئن-ه باعث بؤبؤ أمير نصر ٚ ساماني ۳۲۸ ٚ مئن أبۊعلي أحمد چغانی (خۊراسان ٚ سپئسالار)-ه گۊرگان ٚ را گسيل بدأره ؤ چغاني بدۊن ٚ اينگه ماکان واخؤوأ بۊن تا گۊرگان ٚ نزيکي بؤشؤ ؤ هفت‌ماهه محاصره همرأ ماکان-ه مجبۊرا گۊد وشمگير ٚ جي کۊمک بخأ. وشمگير خۊ سردارؤن، ابي داوۊد ٚ سفاهي ؤ شيرج بن ٚ ليلي-ئه ماکان ٚ بال زئن ره گۊرگان ٚ را روؤنه بؤگۊد ؤ ايمه پۊر زياري ٚ سالداتؤن-ه گۊرگان ٚ را اعزام بؤگۊد. أمما شیرج گه ناکام بۊمؤنسه بؤ صلح ٚ واسطه بؤبؤ ؤ اجازه بگيت ماکان طبرستان ٚ مئن بؤشۊن ؤ چغاني گۊرگان-ه فتح بؤگۊد. زياري لشکرئن ٚ شؤؤن گۊرگان ٚ مئن، باعث بؤبؤ اصفهان خألي وابۊن ؤ حسن ٚ بۊيه بؤتۊنس بدۊن ٚ مقاومتي هندئه اصفهان-ه بئيره ؤ برخي جه وشمگير ٚ سپاه ٚ سران-ه دسگير بؤگۊد.
ميلادشت
میلادشت ایسم ایته روستا ایسه جه چهاردانگه دهستان (ساری) ، ساری شهرستان جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
دوست لات
دوست لات ایسم ایته جی روستاهان خرارود دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
وؤشۊمگير
جنگ بۊيئن ٚ همرأ اصفهان ٚ مئن ؤ سامانئن ٚ همرأ گۊرگان ٚ مئن
هي أيؤم ٚ مئن خبر برسئه گه بۊیه'ن خأنن ری ؤ عجم ٚ عراق-ه تصرف بؤنن. وشمگير خۊ لشکر-ه ري ٚ أطراف بؤبۊرد ؤ حسن ٚ بۊيه سپاه ٚ همرأ بجأرس، وشمگير ٚ سپاه ٚ جناحين چتن ديشکني بؤخؤردن ولي وشمگير شخصن خۊ سپاه ٚ ديل-ه بۊيه'ن ٚ سپاه ٚ ديل ٚ را هيدايت بؤگۊد ؤ اۊشؤن-ه ديشکنه. صاحب بن ٚ شادشي اي جار ٚ مئن بؤمۊرد ؤ گيلاکۊ بۊيه'ن ٚ أسير بؤبؤ، أمما وشمگير ٚ سپاهئن اۊن ٚ آزاد بؤدن. تا ۳۲۸ وشمگير بؤتۊنسه بؤ خۊ برأر ٚ قلمرؤ-ئه بدأره.
بۊیه'ن ؤ سامانئن ٚ اتحاد ؤ ری ٚ جنگ
بندانگشتی أبۊعلي چغاني زماتي گۊرگان ٚ مئن بۊمؤنس ؤ ايمه ابراهيم بن ٚ سيمجۊر-ه خۊ جا سر بنيشأنه. علي بۊيه، چغاني ره يته نؤمه بنويشت ؤ اۊن ٚ جي بخأس يته مۊشترک ٚ فگن ری-ه بؤنن ؤ وشمگير ٚ حؤکۊمت ٚ کار-ه سرأچينن. اي اتحاد قمري ۳۲۹ ٚ مئن تفاق دکت ؤ چغاني ؤ بۊی'ن ٚ سپا ری ٚ را را دکتن. وشمگير وختي اي اتحاد ٚ جي واخؤوأ بؤ خۊ لشکر-ه جما گۊد ؤ ماکان بن ٚ کاکي-ئه گه ساري مئن والي بؤبؤ بؤ-ئه خۊ ور دؤخؤند؛ ماکان ني خۊ عامۊپسر حسن بن ٚ فيرۊزان-ه خۊ جا بدأشت ؤ ری-ه بؤشؤ. چغاني ؤ علي بۊيه ری ٚ نزيکي مئن کسن-ه برسئن. سرأخر ای دۊته لشکر ۳۲۹ ٚ محرم ٚ مئن، کسن ٚ مصاف بؤشؤن ؤ اي جار ٚ مئن أبۊعلي چغاني بؤتۊنس وشمگير ٚ سپاٰ قلف-ه دؤرأچينه ؤ ماکان-ه گه سپا ديل ٚ مئن هيسأ بؤ-ئه بؤکۊشه. ايمه وشمگير گه اؤضاع-ه ناجۊر بدئه لاريجان ؤ آمؤل ٚ را ويرۊت. چغاني ماکان ؤ وشمگير ٚ سپا سران ٚ سر-ه بخارا ره سرأدأ. بؤته بؤبه گه وشمگير ٚ تلفات اي جنگ ٚ مئن شيش هيزار نفر بؤ.
وشمگير ديشکن خؤردن ؤ ويرۊتن طبرستان ٚ راٰ پسي، علي بۊيه ری ٚ مئن بؤشؤ ؤ تا زۊمؤسسؤن ٚ تمنأکۊن هۊجه بئسسأ. ايمه زنجان، أبهر، قزوین، قم، کرج، أراک، همدان، نهاوند، دينور ؤ تا حلوان ٚ مرز-ه فتح بؤگۊد ؤ اۊشؤن ٚ ره والي بنأ. ولي بۊيه'ن اي توان -ه خۊ مئن ندئن گه سامانئن ٚ قلمرؤ-ئه تعرضي بؤنن ؤ نتيجتن سامانئن ٚ ره أني چندان مۊشکيلي پيش نۊمأ.
كياكلا
کیاکلا ایسم ایته روستا ایسه جه لاویج دهستان ، نورشهرستان چمستان بخش جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
وؤشۊمگير
حسن ٚ فيرۊزان ٚ ماجرا
بندانگشتی|دۊته سککه وشمگير ٚ نؤم حسن فيرۊزان گه ماکان ٚ عامۊپسر بؤ عده‌اي همرأ وشمگير-ه ماکان ٚ مرگ ٚ عامل دؤنسن ؤ اۊن ٚ پذيرفتن ٚ جي امتناع بؤدن. وشمگير-أني شيرج بن ٚ ليلي-ئه ساري را روؤنه بؤگۊد ولي حسن فيرۊزان گۊرگان ٚ مئن بؤشؤ ؤ وشمگر-أني اي شأر ٚ مئن بؤشؤ ؤ حسن فيرۊزان مجبۊرا بؤ عراق ٚ عجم ٚ را ويرۊجه.
حسن ٚ فيرۊزان چغاني-ئه بپيوس ؤ أبۊعلي چغاني-ئه تحريک بؤگۊد هنده گۊرگان-ه لشکرکشي بؤنه. قمري هجري ۳۳۱ ٚ مئن چغاني ٚ لشکرکشي گۊرگان-ه همرأ، وشمگير ساري را عقب بنيشت ؤ يته ناحيه به نؤم ٚ وله‌جۊی ٚ مئن دۊته لشکر کسن ٚ همرأ بجنگسن ؤ چغاني چن ماه ساري-ئه محاصره بؤگۊد ؤ مزدۊرگيل گه يته جه وشمگير ٚ سردارؤن بؤ-ئه بؤکۊشت، ولي زۊمؤسسؤن ٚ رسئن ؤ أمير ٚ ساماني مرگ ٚ خبر ٚ اؤشتؤوسن ٚ همرأ، دۊ گؤرۊ صلح بؤدن ؤ وشمگير خۊ وچه، سالار بن ٚ وشمگير-ه به عۊنوان ٚ گرۊگان چغاني-ئه بسپؤرد ؤ خطبه ساماني أمير ٚ نؤم بؤگۊد. ائمه أبۊعلي چغاني، حسن فيزۊزان  ؤ سالار بن ٚ وشمگير ٚ همرأ خۊراسان ٚ را را دکتن ؤ زیارئن ٚ نيرۊ اؤفۊل ٚ را بؤشؤ.
كياكلا
کیاکلا ایسم ایته روستا ایسه جه زانوس رستاق دهستان ، نوشهرشهرستان کجور بخش جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
وؤشۊمگير
حسن ٚ فيرۊزان ٚ ماجرا
دۊؤمي أمير نصر ٚ ساماني مرگ ٚ پسي حسن ٚ فيزۊزان گه برخي تفاقؤن ٚ جي ناراضي بؤ، فۊرصت ٚ جي بهره بؤبۊرد ؤ أبۊعلي تجهيزات ؤ وسايل ٚ همرأ ؤ سالار بن ٚ وشمگير ٚ همرأ گۊرگان-ه بؤشؤن ؤ گۊرگان، دامغان ؤ سمنان-ه فتح بؤگۊد. وشمگير-أني أبۊعلي شؤؤن ٚ پسي ری-ه فتح بؤگۊد ؤ اسپاهي-ه طبرستان ٚ مئن بدأشت ؤ خؤره ری-ه بؤشؤ. ايته بؤبؤ گه حسن ٚ فيرۊزان ؤ وشمگير ٚ زياري متحد بؤبؤن ؤ سالار خۊ پئر ٚ ور وگرس.
زيارئن ٚ وضعيت ری ٚ کاليجار ٚ پسي
وشمگير تا ری ٚ جنگ ٚ مئن ٚ ديشکن خؤردن ٚ پيشي قمري ۳۲۹ ٚ مئن، کاملن ايستقلال دأشت. ولي اۊ ديشکن ٚ همرأ ری ؤ اصفهان-ه چيکأدأ ؤ فقط پتشخارگر اۊن ٚ ره بۊمؤنس. وشمگير ايمه مجبۊر بؤبؤ کمي سامانئن ٚ جي تبعيت بؤبۊره. سامانئن ٚ مؤضع ٚ وگرسن زيارئن ؤ وشمگير ٚ برأبر بۊيه'ن ٚ ويشتر قدرت يأتن ؤ فگن پيلا خۊراسان ٚ برمس ٚ جي بؤ. سامانئن خأسن گه بۊيئن ٚ همرأ درگير نؤبۊن ؤ خأسن گه زيارئن ؤ بۊيه'۰ن کسن ٚ همرأ درگير وکن تا بۊيه'ن خۊراسان ٚ را دس تنوأدن ؤ زيارئن ٚ جي حيمايت گۊدن. هين بؤ گه وشمگير خۊ سامان ٚ پأسئن ٚ ره پۊر جار بؤگۊد ؤ حتی راضي وکت سامانئن ٚ واسطه همرأ عباسئن وساطت بؤنن تا بۊيئن دئه زيارئن ٚ سامان-ه فگن نؤنن.
اتحاد ٚ مقدمه
۳۳۱ ٚ ق.ه ٚ مئن حسن ٚ بۊيه هندئه اصفهان ٚ جي قزوين ٚ مئن بؤشؤ تا وشمگير ٚ ضأف ٚ جي بهره بؤبۊره ؤ ری-ه فتح بؤنه. وشمگير گه مننس بۊيه'ن ٚ لشکر ٚ برأبر بئسسه، هندئه طبرستان ٚ را ويرۊت. حسن بۊيه ری ٚ فتح ٚ پسي وشمگير ٚ عوامل-ه شکنجه بؤگۊد ؤ وشمگير ٚ خزانه‌دار ٚ شکنجه گۊدن ٚ پسي أبؤلحسن ٚ أموال-ه بگيت، ولي أبؤالحسن ٚ مامطیري (خزانه‌دار) وشمگير ٚ مال-ه اۊن-ه هندأ. وشمگير وختي آمؤل ٚ مئن بؤشؤ ماکان ٚ بيوه، ميجام-ه، حسن فيرۊزان ٚ جی بخأس ؤ حسن اي عمل ٚ جي امتناع بؤگۊد ؤ حسن ؤ وشمگير هندئه کسن ٚ همرأ بجنگسن ؤ «محمد بن ٚ وهري» ؤ «اسماعیل بن ٚ مردۊچين» حسن فيرۊزان-ه بپيوسن. اي وضع ٚ مئن وشمگير تنا چأره' ساماني دربار-ه پناه بؤردن ٚ مئن بدئه ؤ خۊ گۊد ؤ متعلقات ٚ همرأ بخارا را را دکت، وشمگير چغاني-ئه را دل بدئه گه ساماني أمير ٚ دسسۊر ٚ همرأ ری ٚ فتح ٚ ره شؤدؤبؤ ؤ چغاني وشمگير-ه بخارا را گسيل بدأشت. چغاني يارؤن را دل اۊن-ه خيانت بؤدن ؤ چغاني مجبۊرا بؤ وگرده. اي زمات ٚ مئن حسن ٚ فيرۊزان ؤ حسن بۊيه کسن ٚ همرأ متحد بؤبؤن ؤ حسن فيرۊزان ٚ لاکۊ ؤ حسن ٚ بۊيه ايزدواج بؤدن ؤ اي ازدواج ٚ حاصيل فخرالدؤله وکت. حسن ٚ فيرۊزان وشمگير ٚ عامل اسفاهي-ه بؤکۊشت ؤ طبرستان-ه بگيت ؤ اسفاهي کۊشتن ٚ پسي اۊن ٚ أموال-ه وگيت بنأ خۊ قلعه ديلم (گیلان) ٚ مئن.
قمري ۳۳۳ تا ۳۴۳ تفاقؤن
قمري ۳۳۳ ٚ مئن نۊح بن ٚ نصر، سامانئن ٚ تازه کيا، بخارا مئن وشمگير ٚ جي ايسقبال بؤگۊد ؤ وشمگير خۊ قواٰ تجديد گۊدن ٚ ره زماتي اۊيه بئسسأ. هي سال ٚ مئن نۊح ٚ ساماني يته جه خۊ تۊرک ٚ سردارؤن به نؤم ٚ «منصور بن قراتکین»-ه وشمگير-ه گلأکأنئه تا سي هيزار نفر ٚ همرأ بؤتۊنن گۊرگان ٚ بلته' وا بؤنن. أبۊعلي چغاني ني گه نيشابۊر-ه بؤشؤ بؤ دسسۊر هگيت تا قراتکين ؤ وشمگير-ه بال بزنه. حسن ٚ فيرۊزان أولسر ايته نشؤن بدأ گه خأنه گۊرگان ٚ مئن مۊقاومت بؤنه، ولي نهايتن ساري را ويرۊتن-ه بنا بگيت ؤ تمؤم ٚ پۊردؤن-ه خۊ را مئن فۊسأنئه. وشمگير يته مسير ٚ ديگر ٚ جي بؤشؤ ؤ اۊن-ه تا گيلان ٚ مرز ؤ چالۊس تعقيب بؤگۊد، ولي حسن هنده خۊرخؤس ٚ را بؤشؤ. منصۊر قراتکين اي فگن ٚ وأسئه مال طلب بؤگۊد. وشمگير ناچار آمؤل ٚ مئن بؤشؤ ؤ درخاستي مبلغ-ه مردۊم ٚ مئن پخش بؤگۊد ؤ اۊشؤن ٚ جي ماليات هگيت. قراتکين ٚ شؤؤن ٚ پسي به بخارا، چغاني ری-ه فتح بؤگۊد ؤ تا جبال ٚ ناحيه پيش بؤشؤ. اي زمت ٚ مئن نۊح ٚ ساماني اۊن-ه مقام ٚ جي عزل بؤگۊد ؤ اۊن ٚ مقام-ه ابراهيم ٚ سيمجۊر-ه هدأ. أبۊعلي چغاني اي کار ٚ جي برنجس ؤ بۊيه'ن ٚ دربار-ه بؤشؤ ؤ حسن ٚ بۊيه اۊن أجي استيقبال بؤگۊد.
حسن فيرۊزان گيلان-ه بؤشؤ ؤ وشمگير هندئه اۊن ٚ دۊمبال را دکت. حسن يته شأر به نؤم ٚ «دۊلادار» دريا لک بسأت ؤ اۊن ٚ حصارؤن ٚ پۊشت پنا بگيت. وشمگير أسب ٚ همرأ درياٰ بگنس ؤ ديوار ٚ دؤر زئن ٚ أمرأ يته جه حسن ٚ لشکر ٚ سران-ه بؤکۊشت. حسن ٚ فيرۊزان هندئه ويرۊت ؤ جستانئن-ه پنا بؤبۊرد ؤ وشمگير آمؤل-ه بؤشؤ ؤ حسن وشمگير ٚ شؤؤن ٚ همرأ هنده پيش‌روي بؤگۊد ؤ رۊيان-ه برسئه ؤ اۊن ٚ والي-ئه پنا بؤبۊرد، اين بؤبؤ گه وشمگير هندئه اۊن-ه فگنس ؤ حسن-ه هندئه ديشکنه ؤ حسن ٚ فيرۊزان اي مرته گۊرگان ٚ را ويرۊت ؤ اۊيه خۊ قبيله همرأ يته گچي قلعه چاگۊدن ؤ وشمگير-أني گۊرگان ٚ را را دکت.
بغداد ٚ فتح بؤؤن بۊيه'ن ؤ أحمد ٚ بۊيه دس ؤ عباسئن ٚ ديشکن خؤردن بۊيه'ن ٚ برأبر ٚ همرأ بۊيه'ن بؤتۊنسن عباسئن-ه خۊ مطيع چاکۊنن ؤ بۊيه'ن پۊر قوي‌تر ؤ پيلاتر بؤبؤن ؤ پيشأکتن. أحمد ٚ بۊيه، بۊيه'ن ٚ کۊچي‌ترين برأر حسن ٚ بۊيه' مالي ؤ نيظامي لحاظ ٚ جي پۊشتيباني بؤگۊد؛ فلذا وشمگير ٚ اؤميد بۊيي برأرؤن-ه چيره بؤؤن ٚ ره  کما بؤ. قمري ۳۳۵ ٚ مئن بۊيه'ن مؤفق بؤبؤن ری ؤ تمؤم ٚ جبال ٚ ناحيه' بئيرن ؤ حسن ٚ فيرۊزان ٚ همرأ گۊرگان ٚ را لشکرکشي بؤدن ؤ وشمگير ٚ سپاهئن بۊيه'ن-ه بپيوسن ؤ شأر-ه بۊيه'ن-ه تقديم بؤدن ؤ حسن ٚ فيرۊزان گۊرگان ٚ والي بؤبؤ. وشمگير-أني هندئه خۊراسان ؤ اسفراين ٚ شأر ٚ مئن پنا بگيت. أرتش ٚ خيانت وشمگير-ه دۊبار تفاق دکت ؤ احتمالن اۊن ٚ عيللت تترج جنگؤن ؤ سالداتؤن ٚ وأکتگي ؤ وشمگير ٚ ضعيفا بؤؤن بؤ.
ابن ٚ أثير گۊزارش کۊنه ۳۳۶ ٚ مئن وشمگير ؤ منصۊر ٚ قراتکين مأمۊرا بؤن تا «ابۊمنصۊر محمد بن عبدالرزاق» ٚ شۊرش-ه گه طۊس ؤ نيشابۊر ٚ حاکم بؤ-ئه سرکۊب بؤنن. ساماني سپا مؤفقا بؤ طۊس-ه فتح بؤنه ؤ أبۊمنصۊر گۊرگان-ه بؤشؤ ؤ بۊيه'ن-ه پنا بؤبۊرد. اي زمات ٚ مئن مسافرئن/سالارئن گه گيلان ٚ جي خيزش بؤده بؤن ديسم ٚ کرد-ه ديشکن بدأن ؤ اۊن-ه زيندؤني بؤدن ؤ ايشؤن ٚ مئن آذربايجان ٚ حؤکۊمت ٚ سراختيلاف پيش بۊمأ. آل ٚ بۊيه اي فۊرصت ٚ جي استيفاده بؤگۊد ؤ أبۊمنصۊر-ه اۊجه والي بؤگۊد. سالارئن ديسم-ه آزاداؤدن تا أبۊمنصۊر-ه ديشکنه ولي خؤره ديشکن بؤخؤرد. ايته بؤبؤ گه آذربايجان ني بۊیه'ن ٚ سلطه بۊن قرار بگيت.
اۊ را جي ق ۳۳۷ ٚ مئن نۊح ٚ ساماني هندئه منصۊر ٚ قراتکين-ه دسسۊر بدأ تا شۊرشؤن ٚ خؤسأنئن ٚ پسي گۊرگان-ه فگنه. اي زمات ٚ مئن وشمگير بؤتۊنس يته جه حسن ٚ فيرۊزان ٚ زأکؤن-ه گرۊگان بئیره ؤ حسن ٚ فيرۊزان-ه وادار به صلح بؤگۊد؛ أمما اي زمات ٚ مئن يته کدۊرت نۊح ٚ ساماني ؤ منصۊر ٚ قراتکين ٚ مئنأ شکل بگیت ؤ وشمگير گرۊگاني-ئه حسن-ه وگردؤنئه ؤ نيشابۊر-ه وگرس ؤ حسن ني زۊزن ٚ ولايت ٚ مئن بۊمؤنس. وشمگير گۊرگان-ه  بؤشؤ ؤ حسن ٚ بۊيه وختي واخؤوأ بؤ گۊرگان ٚ را لشکرکشي بؤگۊد ؤ وشمگير گيلان ٚ را ويرۊتن-ه بنا بگيت ؤ چالۊس-ه برسئه ؤ حسن ني بؤشؤ چالۊس ٚ مئن. ايمه وشمگير هندئه خۊرخؤس ٚ را را دکت ؤ هۊسم-ه برسئه أول‌سر گيلان ٚ آدمئن بۊيه'ن ٚ ترس ٚ جي اۊن-ه پنا ندأن ولي الثائر، هۊسم ٚ زيدي والي اۊن-ه بپذيرفت ؤ گيلانئن ني اۊن ٚ دؤني وشمگير-ه پنا بدأن. حسن ٚ بۊيه گيلان ٚ مئن وشمگير ٚ دۊمال مۊت گه خۊ برأر ٚ مۊردن ٚ خبر اۊن-ه برسئه ؤ اۊيه جي گه دؤنس لشکرئن احتمالن اۊن ٚ وچه عليه، عضدالدؤله، شۊرش کۊنن، فارس ٚ را وگرس.
حسن ٚ بۊيه شيراز ٚ جي هندئه ری-ه وگرس ؤ وشمگير-ه حمله بؤگۊد وشمگير أز راه ٚ ايبورد هنده سامانئن ٚ دربار-ه وگرس. نۊح ٚ ساماني اي مرت أبۊعلي چغانی-ئه ۳۴۰ ٚ مئن خۊراسان ٚ سپهسالار بؤگۊد ؤ دۊ سال ٚ پسي اۊن-ه حسن ٚ بۊيه همرأ جنگسن ٚ ره ری ٚ را روؤنه بؤگۊد. چغاني حسن ٚ همرأ صلح بؤگۊد ؤ قرار وکت حسن ری ٚ حکم ٚ گۊدن ٚ برأبر سالانه ۲۰۰ دينار بخارا ره سرأده. نۊح ٚ ساماني ؤ وشمگير ٚ زياري اي صلح‌نؤمه جي ناراضي بؤن ؤ چغاني خۊ منصب ٚ جي عزل بؤبؤ.
۴۴۱ ٚ مئن الثائر ٚ علوي حسن ٚ بۊيه همرأ متحد بؤبؤ ؤ طبرستان ٚ حۊکم-ه اۊن ٚ جي هگيت ؤ خؤره آمل ٚ مئن مستقر بؤبؤ ؤ خۊ وچه'ن زيد ؤ رضا-يه ساري را سرأدأ ولي مننس اي شأرؤن-ه حيفظ بؤنه ؤ وشمگير سري اۊن-ه آمؤل ٚ جي بيرۊنا گۊد ؤ اۊن ٚ وچه'ن-ه گرۊگان بگيت. الثائر بؤتۊنس مکاتبه بؤنه ؤ يته جه خۊ وچه'ن-ه پسأیره. ۳۴۲ ٚ مئن وشمگير، زماتي گه عازم ٚ نبرد حسن ٚ بۊيه همرأ بؤ الثائر-ه خۊ ور بيأرد ؤ اۊن ٚ اۊ يکته وچه-أني آزادا گۊد.
أبۊعلي چغانی به بهؤنه‌ی ٚ عزل بؤؤن خۊ منصب ٚ جي حسن ٚ بۊيه همرأ متحد بؤبؤ ؤ أبۊعلي ؤ حسن ۴۴۳ ٚ مئن دۊ را جي وشمگير ٚ قلمرؤ-ئه حمله ؤ بؤدن ؤ وشمگير ناچار مشهد ٚ را ويرۊت. حسن ٚ بۊيه اي زمات ٚ مئن عباسي خليفه' گه بۊیه'ن ٚ مطيع بؤ-ئه بؤگۊت گه خۊراسان ٚ حۊکم-ه چغاني نؤم بزنه ؤ خليفه‌أني اي کار-ه بؤگۊد.
.
وشمگير ٚ کيايي پاياني زمت
نۊح ٚ ساماني مۊردن ٚ پسي ۳۴۳ ٚ مئن اۊن ٚ وچه عبدالملک بن ٚ نۊح، سامانئن ٚ تخت ٚ سر بنشيت. چغاني گه تازگي خۊراسان ٚ ايمارت ٚ حۊکم-ه خليفه' جي هيته بؤ، بؤمۊرد. اي زمات ٚ مئن وشمگير بؤتۊنس شيش ماه به آرامی گۊرگان، طبرستان، گيلان (ألمۊت ؤ طالقان ٚ همرأ) ٚ سر حؤکۊمت بؤنه.
۳۵۱ يا ۳۵۵ ٚ مئن هندئه چندؤمين ٚ بار ٚ ره حسن زيارئن ٚ قلمرؤ-ئه فگنس ؤ اي مرت وشمگير گيلان-ه بؤشؤ خۊ لشکر-ه سر ؤ سامؤن دئن ٚ پسي هندئه طبرستان ؤ گۊرگان-ه بگيت.
لنگر ٚ ايقدامات گيلان ٚ مئن
لنگر وشمگير ٚ وچه اي زمت ٚ مئن خۊ پئر ٚ جانب ٚ جي گيلان ٚ مئن ايمارت دأشت، اۊ، وشمگير ٚ أدأيي‌پسر «سیاه گیل بن ٚ هرؤسندان» ٚ مۊردن ٚ پسي خۊ قلمرؤ-ئه گۊسترش بدأ ؤ الثائر-ه أسير بؤگۊد ؤ اۊن-ه کۊرا گۊد ؤ ايمه خۊ پئر ٚ را سرأدأ ؤ وشمگير-أني اۊن-ه زندؤني بؤگۊد. بدأري اي أواخر يته جه الثائر ٚ غۊلامؤن اۊن ٚ عليه شۊرش بؤده بؤ ؤ ديلمئن الئاثر ٚ خؤنه' تاراج بؤده بؤن. حسن ٚ بۊيه اي تفاق ٚ پسي  «أبۊمحمد الحسن الناصر»-ه گيلان ٚ را سرأدأ تا لنگر ٚ همرأ کانجار بؤنه ؤ ۳۵۳ ٚ مئن لنگر-ه ديشکنئن ؤ أبۊمحمد ٚ لشکرئن بؤتۊنسن لنگر-ه اي نبرد ٚ مئن بؤکۊشن.
زيارئن ؤ بۊيه'ن ٚ روابط
مردآويج ؤ زيارئن، بۊيه'ن ٚ جي زۊدتر قۊدرت هيتن ولي زۊدتر-أني اوفۊل پيداؤدن، أمما بۊيه'ن بؤتۊنسن عباسئن-ه ديشکنن ؤ اۊشؤن ٚ خليفه' خۊ مطيع چاؤنن ؤ خۊ قلمرؤ-ئه گۊسترش بدأن ؤ خۊ سامؤنان-ه خئلي آباداؤدن ؤ تؤسعه بدأن. زيارئن ؤ بۊيه'ن با اينگه هردۊ يته قؤم ؤ سامؤن ٚ شي بؤن، ولي قلمرؤ سر کسن ٚ همرأ اختلاف پيداؤدن ؤ سامانئن ني گه خۊراسان ٚ مئن حؤکۊمت دأشتن بۊيه'ن ٚ ترس جي زيارئن-ه پشتيباني گۊدن. ألبت زيارئن ؤ بۊيه'ن گاگلف خؤجير ٚ روابط-أني دأشتن چۊنان‌گه «منۊچهر بن ٚ قابۊس ٚ بن وشمگير» زماتي مجدالدؤله (بۊيه'ن ٚ کيا)-ئه خيدمت گۊد ؤ قابۊس ٚ زياري با اينگه مجدالدؤله ضعف ٚ جي واخؤو بؤ ولي هيچ‌زمت ری-ه فگن نؤگۊد.
شخصيت
برخي مؤلفؤن وشمگير-ه چۊنگه أول‌سر مردآویج ٚ دأوت-ه رد بؤده بؤ اۊن-ه عامي ؤ غافل دؤخؤندن، مجمل التواریخ ؤ القصص ٚ مؤلف وشمگير-ه يته بي تدبير کيا معرفي بؤده. هيته-أني بدأري وشمگير خۊ آخري نبرد حسن ٚ بۊيه همرأ اۊن-ه يته نؤمه مئن دۊشنؤم بدأ بؤ ؤ هين ٚ ره برخي مؤلفؤن اۊن-ه سرزنش بؤدن، أمما ابن‌خلدۊن وشمگير-ه يته « مدبر ؤ بي‌نظير
سياست‌مد ٚ کيا» معرفي بؤده.
ناسيۊناليسم
وشمگير بر خلاف ٚ مردآويج خئلي ايران ؤ فارسؤن ٚ تاريخ-ه أهميت ندأ ؤ اۊن ٚ جا ويشتر پتشخارگر ٚ أقوام ؤ گيلکؤن ٚ دابؤن ؤ زوؤن ؤ تاريخ-ه أميت دأ.
أدبيات ٚ مئن
وشمگير گه شکار ٚ مئن ماهر بؤ يته کيتاب به نؤم «شکر» به زوؤن ٚ گيلکي بنويشته گه باز ٚ آمۊتن ٚ باره بؤ.
دؤنش ؤ دابؤن
گيلان ٚ پيلا رياضي‌دؤن ؤ أخترشيناس ؤ دؤنشمند، کۊشيار ٚ گيلاني وشمگير ؤ قابۊس ٚ زياري ٚ أخترشيناس بؤ. گيلکي زوؤن يته جه اي سلسله رسمي زوؤنؤن بؤ.
مۊردن
وشمگير خۊ آخري لشکرآرايي زمات قرار بؤ سامانئن ٚ تازه کيا همرأ ری-ه فگن بؤنن ؤ حسن ٚ بۊيه ؤ دئبأخي سرؤن ني قرار بؤ ايشؤن ٚ برأبر بئسن ؤ اي دۊته لشکر درگير بؤبۊن. وشمگير قرار بؤ چن رۊج گۊرگان ٚ مئن بئسسه تا خۊ لشکر-ه آماده بؤنه. يرۊ اي اؤردۊ مئن يته أسب-ه خۊش بؤگۊد ؤ اۊن ٚ سر بنيشت ؤ يته گۊراز اۊن ٚ أسب ٚ مئنه بگنس ؤ وشمگير أسب ٚ سر جي بکت قمري ۳۵۷ ٚ ؤ بؤمۊرد. بندانگشتی|قابۊس ٚ گۊمبد، گه [[قابوس بن وشمگير|قابۊس بن ٚ وشمگير ٚ دسسۊر ئبه بسأته ببه. اي بۊرج يؤنسکؤ مئن ثبتا به ؤ جهان ٚ بلندترين آجۊري بۊرج هيسه.]]
جانشينؤن
اۊن ٚ پسي اۊن ٚ دۊته وچه'ن به ترتيب بيستۊن ؤ قابۊس اۊن ٚ جانشين بؤبؤن.
سربس
جرگه:گيلان ٚ تاريخ جرگه:کارکياؤن
فلاپی درایو
فلاپی درایو
فلاپی ديسک ، ایته ویسلیه ذخیره گودن ایطلاعات ایسه کامپیوتر مین. فلاپی ديسکان جنس جه نرم پلاستيک ایسه که اونه رو  ایته لايه ( غشاء ) مغناطيسی وجود داره.
اواسط دهه 1980 مین ديسکان 3/5 اينج با ظرفيت 1/44 مگابايت مطرح ببو. او زمات مین ویشتر کامپيوتران ایستفاده واسی دو تا درایو جه دو نو فلاپی دیسک ( 5/25 و 3/5 ) بون ولی جه وسطان دهه 1990 ديسکان 5/25  خیلی کم مورد ایستفاده قرار گیفتیدی و کم کم جه رده خارجا بستده.
فلاپی دیسکا دیسکت هم گده.
فلاپی دیسک درایوان قسمتان
دیسک
جه ایته نوع نازوک پلاستيک که با اکسيد آهن آغشته ببسته ایستفاده به. ا اکسید جه نوع " فرومانيتيک  " ایسه و اگر  تحت تاثير ایته ميدان مغناطيسی قرار بیگیره،  تانه اطلاعات ( ذخيره ) دائم بوکونه.
تانه اطلاعاتا ضبطا کونه
تانه اطلاعاتا پاکاکونه و دوبارده استفاده ببه.
توسه رود
توسه رود ایسم ایته جی روستاهان رستم‌آباد شمالی دهستان  ، رودبار شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
فلاپی درایو
فلاپی دیسک درایوان قسمتان
ارزان قیمته و خیلی راحت شا اونه حمل گودن.
اونه اصلی قسمتان:
-هد خواندن و نیوشتن. هد ديسکت دو طرف وجود داره و اوشانه حرکت طول ديسکت مین با يکديگر ایسه. جه هدان يکسان خواندن و نیوشتن مین ایستفاده به.
- '''موتنوشتن اطلاعات بر روی یك فلاپی دیسك
مراحل زیر نحوه نوشتن اطلاعات بر روی فلاپی دیسك را تشان می دهد.( عملیات خواندن مشابه است ) :
- یك برنامه كامپیوتری ، دستورالعملی را برای سخت افزار كامپیوتر ارسال تا اطلاعاتی  بر روی  فلاپی دیسك نوشته گردد.
- كنترل كننده فلاپی دیسك درایو " موتور" دیسكت را بحركت درآورده تا از این طریق فلاپی دیسك چرخش نماید.
- موتور دوم (Stepper) باعث چرخش یك  میله دنده مارپیج ، خواهد شد. مدت زمانی كه طول خواهد كشید تا شیار مورد نظر بدست آید را " زمان دستیابی " می نامند. سخت افزار فلاپی دیسك درایودارای دانش لازم در خصوص نحوه استقرار بر شیار موردنطر با توجه به تعدادStep مورد نظر است.
- هد خواندن و نوشتن در شیار مورد نظر متوقف خواهد شد.
- قبل از اینكه داده خاصی بر روی دیسك نوشته گردد یك بوبین ، انرژی لازم را برای پاك كردن یك سكتور فراهم می نماید.
گيلِ لو
يه‌ته موسئقی آلبوم ايسه، فريدون پوررضا صدا همره. ای آلبومِ مئن کی پوررضا دومين آلبوم ايسه و 1573 گالشی سال مونتشرأ بؤ، گيلکی محللی آهنگؤن و ترانه‌ئن اجرا ببؤ کی خو زمات، مردومِ مئن پور طرفدار بياته.
گیل لو شعر از محمد ولی مظفری هیسه.
آهنگؤن
2. گوسند دخان (3:20دقيقه)
3. نأر آبخور (6:19دقيقه)
پایین کویخ
پایین کویخ ایسم ایته از روستاهان دهستان حومه رشت شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
گيلِ لو
آهنگؤن
4. يه قل دوقل (6:47دقيقه)
5. گيلِ لو (4:30دقيقه)
6. جانِ گيلان (3:40دقيقه)
گوراب
گوراب در اصل چایی ایسه که آب آنی میانی بیسه و حرکت نوکونه کی در فارسی آنه گیدی مورداب وایران شمال میانی کی آب زیاد نها پس چایی هم کی آب بیسه زیاد نها ، پس هرجگا کی مورداب کنار بمانه آنی ایسم ایتا گوراب هم داریه ولی خوب قانون نیه کی حتما گوراب بداره. فارسی میانی هم هاتو چیزی نها کی چم مانستن کی آنه گیدی چال مثلا بزغال چال یا چم امام حسن.
گوراب ایسم ایته روستا ایسه جه تولم دهستان، سوماسراشهرستان جه اوستان گیلان ، شومال ایران مین.
سید محله
جمعيت
براساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۱۶۸ نفر (۵۳خانوار) ايسه.
نظام محله
نظام محله ایسم ایته روستا ایسه جه آزادگان دهستان ، گلوگاهشهرستان مین ، اوستان مازندران شومال ایران جا.
دراین روستا طایفه های مختلفی درکنارهم زندگی می کنند که از جمله آنها طایفه دباغیان ، صادق محله و عسکر محله می باشد
پايين محله رودبنه
پایین محله رودبنه ایسم ایته جی روستاهان رودبنه دهستان ، لاجان شهرستان رودبنه بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
چپول
چپول ایسم ایته جی روستاهان سردار جنگل دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
چال شم
چال شم ایسم ایته جی روستاهان خرارود دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
اؤشيان ٚ دهستان
اؤشيانˇ دهستان ايته جه گيلانˇ دهستانان، چابۊکسرˇ بخش ؤ رۊدسرˇ شأرستان مئن ايسه.
جمعيت
بر اساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سرايشماردن، أ دهستانˇ جمعيت ۱۱،۲۶۹ نفر (۳،۲۱۶ خانوار) ايسه.
سربس
رده : جوغرافی جرگه:گيلان ٚ دهستانان جرگه:رۊدسر ٚ شأرستان ٚ دهستانان
مثلاكوه
مثلاکوه ایسمه ایته روستا ایسه تالش دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
عيسا حقيقی کليسا
haqiqi kəlisä ite mustaqel kəlisä masihiyonebə isə kə çinə meen hanna. i kalisǎ 1917 masihi sälə meen basatə bubo. alon i kalisǎ cihiltə kišvarə ji kə dunyǎ meen hanna, 'yak o nim' tǎ 'do o nim' miliyun uzv danə.
1-	muqadas ruh
2-	 tamid qusl
3-	pä šusan
4-	rabäni aşä
5-	tatili ruj (yəkşanbə)
6-	isä masih
7-	muqadas kitǎb (injil)
8-	rastəgäri
9-	kəlisä
10-	tamanäkuni dastur
آقابابای رشتی
در دورانه اغا محمدخان قاجار ئیته از وزیران و حوکم رانان محلی بو.
اونه پئر ئیسم حاج سمیع(بازرگان معروف ایران در دوره افشار) بو در گیلان به دنیا بومو و در دوران جوانیه خودش به خدمت هدایت الله خان فومنی در بومو ، أ هدایت الله خان فومنی حوکمران مستقل گیلان در دوران زند و قاجاریه بو. سالهای زیادی وزارت اونه به گردن بیگیفته تا این که بعد از کوشته بوستن هدایت الله خان به خدمت اغا محمد خان قاجار در بامو.و وزارت و نیابت حکوکت حکمرانان اغا محمد خانه عوهده دار ببوسته.
خیلی از اعضایه خاندان سمیعی گیلانی به اون منصوبده : حسین سمیعی ، حسن سمیعی ، ابراهیم نبیل سمیعی'''
چوب تراش محله
چوب تراش محله ایسم ایته جی روستاهان رستم‌آباد شمالی دهستان  ، رودبار شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
اریه
جه 15 مهر تا 14 آبان.
پیوندان
ویکی فارسی
دواب مردخ
دواب مردخ ایسم ایته از روستاهان دهستان حومه رشت شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
پهلوی
آخرين پادشاهی سلسله بو ايران مئن. دوتا شا داشت کی اوّلی رضا شا بو و دوّمی اين ِ ريکه موحمدرضا شا.
پهلوی سلسله، 1552 گالشی سال، مردوم ِ انقلابِ امره سوقوط بئوده و موحمّدرضا شا، خو پئر ِ موسؤن، ايرانِ جی در بوشؤ و سرآخرأ نی غوربتِ مئن بمرده.
1515 (شهریور ١٣٢٠ خورشيدی)، وختی رضاشاه ایران جی در بوشؤ
رضا پهلوی
پهلوی سلسلهٰ ايرانِ مئن بنا گوده و در اصل سوادکو شی بو. وختی قاجار شاهنشاهی سلسله ضعيفأ بؤ و اونِ آخرين شا، احمد شا ده کاری منّئس بکونی، رضاخان کی هيچ اصل و نسبی‌ام نداشت و يه‌ته قزاق بو کی دربار مئن، نوفوذی کسب بئوده بو و او زمات کی ايران ِ مئن همه امنيت خاستن، مردوم ِ مئن نی کولّی هوادار بياته بو، خو تلاشه بئوده تا موسسؤنِ مجليس قاجاری سلسلهٰ مونحل اعلام بکونی و پهلوی سلسله سراگيری.
رضا شا، 1515، دوّمی جنگ جهانی زمات، وختی کی موتفقين ايرانه اشغال بئودن، در بوشؤ و سرآخر ژوهانسبورگ مئن بمرده.
تپه روستا
تپه روستا ایسم ایته روستا ایسه جه آزادگان دهستان ، گلوگاهشهرستان مین ، اوستان مازندران شومال ایران جا.
شالتوك
شالتوک ایسم ایته جی روستاهان سردار جنگل دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
طالش محله
يكي از روستاهاي  دهستان ملاسرا  روستاي  طالش محله مي  باشد كه برخي  به آن گلدشت مي گويند اين روستا  از  شمال  به  روستاي كلاشم ، از جنوب  به روستاي خرم بيشه ، از شرق  به  روستاي  فشالم (قمر روستاي اصلي ) و از غرب به روستاي تازه آباد كلاشم ارتباط دارد  داراي مردمي  سخت كوش ، مهربان ، كشاورز و دامپرور مي باشد .اين روستا داراي  يك خانه بهداشت ،دهياري وشورا ، پست بانك مسجد جوادالائمه گلدشت ، مدرسه ابتدايي مي باشد
سيرۊس قاىقران
سیروس قایقران
left|thumb|سیروس قایقران سیروس قایقران از ائیته شهر کوچیک و بی امکانات بتانسته خوره در فوتبال ایران فاکشه بوجور و خودشه با بزرگان فوتبال ایران هم طرازا کونه.
واقیعت اینه که أ پیله مردای با خو أ کار ، کاری بوگود که جوانان أ دشت و دیار خوشانه تمام تلاشا بوکونید تا اونه راه ایدامه بدید.
قایقران 1340 بندرانزلی میئن بدونیا بوموو از بچگی فوتباله داخل کوچه های خاکیه کلویر أ شهر شوروع بوگود.
محل تحصیل سیروس بندر انزلی و اونه پئر تربیت بدنی و اونه مارخانه دار بو. چهارتا برار داشتی به نامهای عبدوالله ، ناصر ، نادر و حسین و دوتا خاخور. و ایته زای به نام راستین متولد 69 قایقران عضو باشگاههای ملوان بندر انزلی ، استقلال بندر انزلی ، الاتحاد قطر ، کشاورز تئران بو.
قایقران مربیان تیم ملی میئن
اون در 100 تا بازی شرکت بوگود که 43 تا بازی تیم ملی بو و در 21 بازی کاپیتان بو 21 گل ملی ثبت شده از خوش بجا بنا اونه بهترین گل ، گلی بو که به کره جنوبی بزه در نیمه نهایی بازیهای اسیایی 1990 پکن.
خو اولین بازی ملیه در 30 دیماه 1363 در مقابل یوگوسلاوی و بازی اخری هم در 11 اذر 1367 برابر قطر انجام بدابو.
سیروس در سال 1363 تیم ملی میئن دعوت ببوسته و سال 66 میئن تنها فوتبالیست شهرستانیی بو که که خودا بیامورز دهداری بازوبند پر ایفتخار کاپیتانیه اونه بازو دور دوسته.
در سال 67 ، در جام ملتهای اسیا قطره میئن رهبریه تیمه گردن بیگیفته و به مقام سومی دست پیدا گوده و سال 69 میئن تیم ایران با گلهای زیبای اون بعد از 20 سال در بازیهای اسیایی پکن قهرمان ببوسته.
سیروس او دوران علاوه بر ایران میئن حتی تو اسیا و اروپا هم به عنوان ئیته بازیکن استثنایی مطرح ببوسته بو.
قایقران سابقه مربیگری در کشاورز تهران داره که بتانسته به مقام سوم لیگ کشور فارسه همین طور یک مدت مربیه تیم مسعود هورموزگان بو
سیروس قایقران ایفتخارات
فوت در 18/1/1377 بر اثر تصادف در جاده رشت به تئران ( امامزاده هاشم )
آلاباما
بندانگشتی|آلاباما ، آمریکا ایجایی نقشه سر آلاباما بیست و دومی آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤنˇ ایالت ایسه کی سال ۱۸۱۹ مئن تشکیل بوبوسته. آلاباما جه کلسیا تئنسی ، جه خورتاب جؤرجیا ، جه خورخوس میسیسیپی و جه نسا فلؤریدا و مکزیکˇ خلیج أمره همساده ایسه. آلاباما ایالتˇ مرکز مؤنتگؤمری نام دأره. آلاباما مساحت ۵۲۴۲۰ مایل مربع (۱۳۵٧٦٧ کیلومتر مربع) و اونه جمعیت طبق سال ۲۰۲۰ سرشوماری ۵٫۰۲۴٫۲٧۹ ایسه.
شهرستان دلیجان
دلیجان شهرستان ایته جه شهرستانان اوستان مرکزی ایسه.
شهرستان دليجان مشرق محلات واقع ببو و شومال جا تا نزديكی خورهه -  مركز بخش شومالی محلات – و اونه معبد گوسترش داره و جنوب جا به نيم ور وصلا بستی. جه اونه تاريخی آثار آتشكده دروازه جنوب دليجان مین ایسه كه دارای آتشگاهی ایسه كه توسط ملكه همای چاگوده ببو.
دليجان حمله مغول مین ويرانا بو و اونه مردوم شبيخون زئن واسی به مغولان قناتان مین جیگا بخوردبود.توسط مغولان شناسایی ببستده و هو چاهانه مین زنده بگور ببستده.
تاريخی آثار ا شهر : مسجد جامع ، بازار قديمی آب انباران و دو تا ایمامزاده به نامان شاه سليمان و شاه يحيی.
دليجان شهرستان دارای 2 تا نقطیه شهری دليجان و نراق و 1 بخش مركزی و 4 تا دهستان و 97 آبادی دارای سكنه ایسه. مساحت ا شهرستان 25/2141 كيلومتر مربع حدود 3/7 درصد جه مساحت اوستان ایسه.
کیشوری تقسیمان
مرکزی بخش دهستانان:
جورواجور
دليجان سايت شهر الکترونيک
دلیجان پیام نور دانشگاه
دلیجان آموزش و پرورش
أندؤنزي
بندانگشتی|أندؤنزي جؤمۊري بارام بندانگشتی|أندؤنزي نخشه أندؤنزي يا رسمي جۊر ئبه أندؤنزي جؤمۊري (أندؤنزيأئي مئن:Republik Indonesia) يته کيشور هيسه گه خۊرتؤ نسايي آسيا مئن قرار دأره. أندؤنزي يته مجمع‌الجزاير هيسه گه ۱۷،۵۰۸ جزيره ؤ سي ‌يؤ سۊتته (۳۳) اۊستؤن ٚ جي چاگۊده ببه. أندؤنري ۲۷۳ ميلٚيۊن جميئت ٚ أمرأ جئان ٚ چآرؤمي پۊرجميئت کيشور هيسه. اي کيشور ٚ سياسي نيظام، جؤمۊري يؤ مجلس ؤ جؤمۊري رياست ٚ دؤجينان ٚ أمرأ ايسه.
دابؤن ؤ زوؤن
اي کيشور ٚ رسمی زوؤن أندؤنزيأئي ؤ اۊن ٚ پۊل ٚ واحد رۊپيه ايسه. اي کيشور ٚ مردۊم جۊرأجۊر اقوام دأره گه اؤشؤن ٚ پۊرجميئت ترینؤن جاوه‌اي کان(۴۰٪) ؤ سۊندانئن (۱۵٪) هيسن.
تاريخ
أندؤنزي سۊ قرن ؤ نيم هۊلند ٚ مستأمره بؤ يؤ ايمه دۊوٚوؤمي جهاني جار ٚ پسي خۊ استيقلال-ه اعلام بؤگۊد.
دين ؤ باورؤن
۸۶/۱ درصد جه اي کيشور ٚ مردۊم مۊسلمؤن هيسن. ايسلام مۊسلمؤن گٚرنورد بازرگانؤن ٚ توسط أندؤنزي ئبه برسئه. دئبأخي أني مسيحيت، هندۊ يؤ بۊدايي دين ٚ پيرؤ ايسن‌.
جۊغرافي
أندؤنزي پيلگي(مساحت) ۱٬۹۱۹٬۴۴۰ مۊربع کيلؤميتر هيسه.
سربس
https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia
جرگه:کشورؤن
حاجی آقا میر رشتی
'''حاج سید حسین موسوی رشتی مولقب بو به بحرالعلوم و معروف بو به حاجی آقا میر رشتی از علمای معروف گیلان بو در دوره مشروطیت. نام ببرده در دوره اوله مجلس شورای ملی که به صورت صنفی برگزار ببوسته. از طرف علما اوشانه نماینده ببوسته بو. ولی قلبن با مشوطه چیان همراه نبو.و با حاج ملا محمد خمامی( مجتهد مستبد معروف گیلان) و با شیخ فضل الله نوری (مجتهد مشروطه خواه پایتخت) ارتیباط داشتی. اون بعد از این که مجلس شورای ملی به دستور محمد علی شاه به توپ دوسته ببوسته بو به زیارت عتبات بوشوبو با خو ئیته از زاکان ، در موقع واگردسئن به گیلان توسط مشروطه خواهان در قزوینه میئن دستگیر ببوسته و بدون محاکمه و هیچ گونه دلیل موجهی اعدام ببوسته. تنها علت اعدام اون که شایع ببوسته بو ان بو که چو دکفتبو که اون از طرف محمد علی شاه بوشوبو نجف تا علمای نجفه بر علیه مشروطه تحریک بوکونه. ولی بعدا معلوم ببوسته که أ چو دوروغ بو. '''
شهرستان زرندیه
زرندیه شهرستان ایته جه شهرستانان اوستان مرکزی ایسه.
دیودره
دیودره ایسم ایته جی روستاهان چینی جان دهستان ،رودسر شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شيخ علی كلايه
شیخ علی کلایه ایسم ایته جی روستاهان رودبنه دهستان ، لاجان شهرستان رودبنه بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
ناوان
ناوان ایسمه ایته روستا ایسه تالش دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
خال خيل
خال خیل ایسم ایته روستا ایسه جه گرماب دهستان (ساری) ، ساری شهرستان جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
كوله كش
کوله کش ایسم ایته جی روستاهان رستم‌آباد شمالی دهستان  ، رودبار شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
كلامسر
کلامسر ایسم ایته جی روستاهان خرارود دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
گیلان سوغاتئن
'''پاچ باقلا ، گندمین ، رشته خشکار ، انگور خمس ، دوشاب ، مغزحلوا ، خکاره دریج ، کدو مربا ، اخته ، ولش ، بادرنگ ، بهار نارنج مربا  ، پول پرتقال مربا ، آب غوره ، رب انار ، آلوچه ، آب کونوس ، شاه بلوط ، آب خوج ، ترش سیب  ، ترش انار ، خاش کویی ، کویی ، ترب ، فلفل سبز ، برگ سیر ، سیر ترشی ، درار ، هفتا بیجار ، گینجه واش ، خرش ، چوواش ، تین ، بینه ، دوشاب برنج ، جوکول ، برنج  ، صندوق بوکال
==صنایع دستی==
انواع صنایع دستی که اوستان گیلان مئن تولید به عبارتده از: خراطی و نازک کاری چوب، منبت کاری، معرق کاری، حصیر بافی ، بامبو بافی ، مروار بافی ، سوفالگری و سرامیک سازی ، نمد مالی ، شالبافی ، ابریشم بافی ، جاجیم بافی ، گلیم بافی، چموش دوزی، قلابدوزی، چادر شب بافی، قالی بافی.
رشت سوغاتئن
اگر خأنین کی جیره کادر شیمی صفحه مئن نوشؤن هدأبی، ای کده شیمی صفحه مئن کپی بوکونین:
گیلان سوغاتئن
==انواع ماهی==
ماهی ازاد ، ماهی دودی ، ماهی سفید ، ماهی سیم ، ماهی زرده پر ، ماهی سوف ، ماهی شور'''
لنگرود ایمام زادان
دوازده تن بوقعه از سلسله کیائی در روستای ملاط
سید ابراهیم و میر ابوالحسن بوقعه در کومله
آقا سید محمد بوقعه لنگرود رکج محله
آسید خلیل بوقعه واقع در اول راه پشته لنگرود
آقا سید محمد بوقعه معروف به لنگرود سفید آستانه
آقاسید عبدالله بوقعه واقع در محله لنگرود آسید عبدلله.
بی بی زینب بوقعه واقع در اول جاده لنگرود جمخاله.
آقا سید محمد بوقعه واقع در لنگرود کلیدبد.
آقا سید محمد بوقعه واقع در لنگرود سبز میدان.
آقا سید علی کیا بوقعه واقع در لنگرود آنسرمحله.
آقا سیدرضا بوقعه واقع در لنگرود چالکیاسر.
آقا سید علی کیا بوقعه واقع در قلضی محله روستا.
آقا سید خلیل بوقعه واقع در عطاکوه (اتکوه).
آقا سید غفور بوقعه واقع در شلمان.
آقاسید خرم کیا بوقعه واقع در لوکلایه روستا .و.....
لنگرود میراث فرهنگی و گردشگری
فریم دهستان
فریم دهستان روستاهان
فریم ایسمه ایته دهستان ایسه جه ساری شهرستان .اوستان مازندران مین جه کیشور ایران.
دۊله ملال
دۊله ملال ايتأ جه رۊستایان حؤمهˇ دهستان (ماسال) جه توابع ماسالˇ شهرستانˇ مرکزي بخش ؤ گيلانˇ اۊستان دۊرۊن ايسه.
جمعيت
براساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۸۲۶ نفر (۲۰۴خانوار) ايسه.
توچی پایه بست
توچی پایه بست ایسم ایته از روستاهان دهستان حومه رشت شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
اصغر جبلی
جبلی برخی ترانه هان:
وزوار
جرگه:جوغرافی
لرد (خالخال)
تاتايي‌ئن
بندانگشتی|رۊستا وۊرۊدي بندانگشتی|رۊستا نما
كهنه رودپشت
کهنه رودپشت ایسم ایته جی روستاهان رودبنه دهستان ، لاجان شهرستان رودبنه بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
سخيبن
سخیبن ایسم ایته جی روستاهان سردار جنگل دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
گالشی تیر
پیوندان
ویکی فارسی
پنابندان
پنابندان ایسم ایته جی روستاهان خرارود دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
مكش
مکش ایسمه ایته روستا ایسه تالش دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
پيرسرا
پیرسرا ایسم ایته جی روستاهان رستم‌آباد شمالی دهستان  ، رودبار شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
كوشالشاد
کوشالشاد ایسم ایته جی روستاهان دیوشل دهستان ، لنگرود شهرستان ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران. نام اصلی این روستاه کوشالشاه می باشد که در اوایل دهه 60 شمسی توسط حکومت مرکزی ایران به کوشالشاد تغییر یافت.
فریدون نوزاد
'''فریدون نوزاد شاعر، محقق، نویسنده و بازیگر تئاتر در سالهای قبل از انقلاب می باشد.
left|thumb|فریدون نوزاد نوزاد در 6 بهمن 1301 در شهر رشت به دونیا بومو. خو تحصیلاته متوسطه تهران میئن در دبیرستان نظام بخوانده و بعدش بشو دانشگاه.
اوستاد فریدون نوزاد محقق و نویسندیه کتابان و مقالان زیادی ئیسه در زمینه تاریخ و سنت گیلان و هتو تاریخ مشروطه و هتو نویسندیه لوغت نامیه - گیل گب - هم ئیسه'''
شهرستان هریس
هریس شهرستان ایته جه شهرستانان اوستان آذربایجان شرقی ایسه. ایران مین که اونه مرکز هم شهر هریس ایسه.
کیشوری تقسیمان
شهران: هریس، زرنق، بخشایش و کلوانق.
شهر: خواجه
بالاکویخ
بالا کویخ ایسم ایته از روستاهان دهستان حومه رشت شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
درفشه
درفشه ایسم ایته جی روستاهان سردار جنگل دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
رمدان
رمدان ایسم ایته روستا ایسه جه توسکاچشمه دهستان ، گلوگاه شهرستان مین اوستان مازندران ، شومال ایران جا.
رده :جوغرافی
سنگلج
سَنگِلَج ایته از قدیمی محلانه که تئران میئن نها.
سنگلج تآتر ایته از قدیمی‌ترین ایران تئاتر سالونان ایسه که هنوزم مشغول بکار ایسه.
نیلوفر
اشرف فخار با نام هنری (نیلوفر) خواننده ترانه هان کوچه بازاری ، بین سالهای 1351 الی 1356 خواندی.
نیلوفر برخی ترانه هان:
رعيت محله
رعیت محله ایسم ایته جی روستاهان رودبنه دهستان ، لاجان شهرستان رودبنه بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
نوكنده
نوکنده ایسم ایته روستا ایسه جه گرماب دهستان (ساری) ، ساری شهرستان جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
نوکنده ایسم ایته روستا ایسه جه دیناچال دهستان، رضوانشهر شهرستان جه اوستان گیلان ، شومال ایران مین.
سيناهونی
سیناهونی ایسمه ایته روستا ایسه تالش دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
مازيان
مازیان ایسم ایته جی روستاهان رستم‌آباد شمالی دهستان  ، رودبار شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
درخانه
درخانه ايتأ جه رۊستایان حؤمهˇ دهستان (ماسال) جه توابع ماسالˇ شهرستانˇ مرکزي بخش ؤ گيلانˇ اۊستان دۊرۊن ايسه.
جمعيت
براساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۲۴۷ نفر (۷۷خانوار) ايسه.
احمداباد روستا
احمد اباد ایسم ایته جی روستاهان چینی جان دهستان ،رودسر شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
احمد اباد ایسم ایته روستا ایسه جه کلیجان رستاق علیا دهستان ، ساری شهرستان جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
خالصان
خالصان ایسم ایته جی روستاهان سردار جنگل دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
چافجیر
یته از محله های قدیمی رودسر ایسه که از طرف رودسر اگه بخوای بشی اسکه باستانی چاف لنگرود، شیمی راه میون از چافجیر به معنای جیرتره چاف عبور کنی. از شهر باستانی چاف که به احتمال قوی در زلزله ای در 700 سال پیش به کلی نابود بوبو، دو شهر کنونی رودسر( مرکز )و لنگرود پدید بوما.
ديزنكلا
دیزنکلا ایسم ایته روستا ایسه جه لاویج دهستان ، نورشهرستان چمستان بخش جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
گالش (پاوزار)
چپ|بندانگشتی|200px|ايته جؤف گالش
گالِش ايته نؤع سۊننتي پاوزار ايسه کي ايران ٚ مئن رائجه ؤ ويشتر ايران ٚ کلسيا مردۊم اۊن-أ دۊکۊنئده. گالش گيوه مأنستن دس ٚ أمرأ بافته به ؤ اۊن ٚ پارچه ني مخصۊص ايسه. مؤدرن ٚ پاوزاران ٚ آمؤن ٚ پيش همه ته مردۊم گالش ٚ جه ايستيفاده گۊديد ولي دئه هأسأ سابق مأنستن کار-أ گيته نبه ؤ فقط خاص ٚ مراسمان ؤ جشنان ٚ مئن محلي ليواس ٚ أمرأ دۊگۊده به. گالش هأسأ ني ايته جه ايران ؤ گيلان ٚ دسهۊنران ايسه ؤ فرهنگي ؤ سؤغاتي محصۊل ٚ عؤنوان ٚ أمرأ چأگۊده به. ألبت أ پاوزار رزين ٚ گالۊش یا رۊسي گالۊش ٚ أمرأ کي پلاستيکي ايسه فرخ کۊنه.
سربس
جرگه:رخت ؤ ليواس جرگه:پابزار
كجيل
کجیل ایسم ایته جی روستاهان خرارود دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
يوسف ده
یوسف ده ایسم ایته جی روستاهان رودبنه دهستان ، لاجان شهرستان رودبنه بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
خاجان دودانگ
خاجان دودانگ ایسم ایته از روستاهان دهستان حومه رشت شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
شریر
جی 15 دی تا 14 بهمن.
پیوندان
ویکی فارسی
لاهیجان سوغاتئن
اگر خأنین کی جیره کادر شیمی صفحه مئن نوشؤن هدأبی، ای کده شیمی صفحه مئن کپی بوکونین:
لر روستا
لر ایسمه ایته روستا ایسه تالش دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
میان ‌دو رود بزرگ دهستان
میان دو رود بزرگ دهستان روستاهان
میان دو رود بزرگ ایسمه ایته دهستان ایسه جه ساری شهرستان .اوستان مازندران مین جه کیشور ایران.
بره‌سر
بره‌سر ىا براسر ايته جه گيلانˇ شأران ايسه کي خۊرگامˇ بخشˇ مرکز ايسه ؤ رۊبارˇ شأرستان مئن نهأ.
جمعیت
أ شهرˇ جمعيت بر اساس سال ۱۳۹۰ˇ سر ايشماردن، ۱٬۴۱۶ نفر ايسه.
جغرافیا
بره‌سر رۊبار شهر جه ۵۵ کیلؤمتر ؤ رستم‌آباد جه ۴۰ کيلؤمتر فاصله دره. أ شهر بۊلندي دریا جه ۱۲۵۰ متر ايسه. بره‌سر سال ۶۹ زلزله دۊرۊن کامل چؤرأ بؤسته ؤ بعد دۊوارده جه أول چأگۊده بۊبؤسته.
سربس
جرگه:گيلان ٚ شأران
عزت الله خان هدایت
'''عزت‌ الله خان هدایت ئیته گیلانی معروف به «عزت الله خان کمیسر» از مشروطه‌خواهان گیلان و از اعضای مرکزی نهضت جنگل بو.
اون خو جوانی میئن به جریان مشروطه خواهان گیلانی بپیوسته بعد از انقلاب گیلان که در رشت ببوسته بو و منجر به فتح تئران و واگردستنه مشروطه ببوسته بو ، هدایت وارد خدمت نظمیه(شهربانی) رشت به. و به عنوان کمیسر (رییس شهربانی او موقع)به .و در ئیته از محلات رشت میئن شوروع به خدمت کونه و از هه هنگام بو که معروف به، به عزت الله خان کمیسر.
هدایت نهضت جنگله میئن هم به همراه میرزا کوچیک بو.و از اعضای مرکزی نهضت هم بو و وکیل جنگلیها در رشت هم بو.زمانی که انگلیسئن به رشت حمله کونیدی اونه خانه که در سبزه میدان رشت نها بو به اتش کشیده به.'''
زردلجه
زردلجه ایسم ایته جی روستاهان سردار جنگل دهستان ، فومن شهرستان بخش سردارجنگل ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
رادارپشته
رادارپشته ایسم ایته جی روستاهان خرارود دهستان ،سیاکل شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
دموچال
دموچال-Dumtchal ایسم ایته جی روستاهان رودبنه دهستان ، لاجان شهرستان رودبنه بخش ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
کلکاسرا
کلکاسرا ایسم ایته جی روستاهان چینی جان دهستان ،رودسر شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
نصرت اباد
نصرت اباد ایسم ایته روستا ایسه جه توسکاچشمه دهستان ، گلوگاه شهرستان مین اوستان مازندران ، شومال ایران جا.
نصرت اباد ایسم ایته روستا ایسه جه ناتل کنار علیا دهستان ، نورشهرستان بخش مرکزی جه اوستان مازندران ، شومال ایران مین.
سبزه میدان ساری
<div class="notice metadata" style="text-align: center; background: #efefff; margin: 1em 12.5%; border: #9F9FFF 1px solid;">'''ا مقاله هنو ناقص ايسسه و اين ِ کاملأ بؤن، شيمی ايله‌جاره خايه. ا مقاله کاملأ کودن ِ امره، گيلکی ويکی‌پديا ايله‌جار بدين.'''
'''سبزه میدان نان ائیته میدان معروف بو ساری میئن که بعد از انقلاب به دلایل نا معلومی اونه نام به میدان شهرداری تغییر بو گوده. اما ده سال بعد باز هم به دلایل نامعلومی اونه نامه به میدان امام حسین تغییر بداده'''
رکن سرا
رکن سرا ایسم ایته از روستاهان دهستان حومه رشت شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
موبندان
موبندان ایسم ایته جی روستاهان دیوشل دهستان ، لنگرود شهرستان ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
كلاشم
کلاشم ایسم ایته جی روستاهان رستم‌آباد شمالی دهستان  ، رودبار شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
سرداب خانه پشت
سرداب خانه پشت ایسمه ایته روستا ایسه تالش دهستان مئن ، تالش شهرستان جی اوستان گیلان.
فردریش هاؤک
فريدريش هاؤک (Friedrich Hauck)(۱۸۷۱ - ۱۹۲۱) کي ايرانˇ مئن اۊنه کاؤک ؤ آلماني گاؤک دۊخانديد. اۊ زمت کي جنگلˇ مئن ايسأ بۊ خۊ نامأ بنأ بۊ هۊشنگ. ايتأ جي شخصيتأنˇ مۊهم ؤ تأثيرگۊذار، گيلانˇ تفاقأنˇ مئن اۊ زمت کي بلشؤيکأن ايرانˇ دۊرۊن ايسأبيد، بۊ. مۊختلفˇ منابع گاؤکˇ مليته آلماني، ولگا - آلماني، رۊسˇ ولگا - آلماني، رۊس ؤ چک بينويشتن. يان کۊلارژ کي گۊراب زرمئخˇ مئن جنگليأنˇ اسلحه خانه مسۊل بۊ، همه جا گاؤکه آلماني مۊعرفي کۊدي. گاؤکˇ خانواده جي فقط اينه دأنيم کي ايته برار پراگ مئن، يکته همسر کي رۊس بۊ ؤ ايته دۊختر داشت.
گاؤکˇ حۊضۊر گيلانˇ مئن
در أ مؤرد کي گاؤک چي وقت بامؤ گيلان، اختلافˇ نظر وۊجۊد داره؛ أمما مطالبي کي محمدعلي گيلک خۊ کتابˇ مئن باورده ؤ ائطلاعاتي کي خسرؤ شاکري فأدأ تا حدي تصويرˇ رؤشني جي گاؤکˇ زندگي گيلانˇ دۊرۊن أمره فأده. أ ائطلاعات أمره گئه کي تزاري رۊسأن سالˇ ۱۹۱۷م/۱۲۹۶ش پيشي به اتهامˇ فعاليتأنˇ غيرˇ قانۊني ؤ ضدˇ رۊسي گاؤکه دسگير کۊنيد ؤ سرأديد باکۊ.أمما گاؤک رۊسيه انقلابˇ پسي، هۊ سالˇ مئن آزادأ بؤ.اؤنˇ پسي تفليسˇ مئن ژنرال فؤن کرسه کي قۊواي آلمانˇ فرمانده قفقازˇ دۊرۊن بۊ، مؤلحق بئه ؤ احتمالن هۊ آلماني افسري ايسه کي به نمايندگي جي ژنرال فؤن کرس بامؤ گيلان تا ميرزا کۊچي خانˇ أمره مۊلاقت بۊکۊنه؛ ولي زماني گيلانه فأرسيه کي اينگيليسيأن رشت ؤ انزليه ائشغال بۊکۊده بيد ؤ جهاني جنگˇ طرفأنˇ ميان آتش بس ائلام بۊبؤسته بۊ ؤ گاؤک ايته مهمانˇ مأنستن جنگليأنˇ ورجه بيسأ. گاؤک ضدˇ اينگيليسي تبليغأنˇ ره ؤ طرفداري جي آلمانيأن، اؤرديبهشتˇ اواخر ۱۲۹۸ش (مه ۱۹۱۹م) دۊوارده دؤلتي قۊوايˇ دس دکفه ؤ اي دفأ اينگيليسيأن اۊنه تبعيد کۊنيدي هندۊستان. چن وقت بعد گاؤک اۊدسا مئن بلشۊيکأنه تحويل بدأ بۊبؤ ؤ وقتي اۊشأنه نزديکأ بؤسته، راسکؤلنيکؤفˇ دريادارˇ أمره اؤرديبهشتˇ ۲۶ (۱۲۹۹ش) (شعبانˇ ۲۹، ۱۳۳۸ق /ميˇ ۱۸، ۱۹۲۰م)دۊوارده وگردسه گيلان ؤ ميرزا کۊچي خانˇ مۊذاکراتˇ مئن بلشؤيکأنˇ أمره کي عبدالغني سرخي کهنˇ خانه دۊرۊن انزلي مئن برقرار بۊ، حۊضۊر داشتي. أ تاريخˇ پسي آلماني گاؤکˇ نقش به عۊنوانˇ ايتأ جي بازيگرأنˇ گيلانˇ سياسي صحنه آغازأ بؤسته.گاؤک ايپچه بعد، خۊردادˇ ۱۲۹۹ش (رمضانٚ ۱۳۳۸ق /۱۹۲۰م) ايرانˇ سۊرخˇ انقلابˇ کؤميته مئن رشتˇ دۊرۊني عؤضو بۊبؤ؛ کي اۊنه اعضا ايشأن بيد: ميرزا کۊچي خان، ايوان کاژانف کي اردشيره مأرۊف بۊ، کامران آقايؤف، گاؤک، واسيلي گارکالتسلي کي مأرۊف بؤ به شاپۊر، ميرصالح مۊظفرزاده ؤ حسن خان معين‌الرعاياى آلياني.
مؤسکؤ سفر
عدالتيأنˇ خۊدسرانه اقدامأنˇ پسي (ايرانˇ کؤمؤنيستˇ حزبˇ اعضا) ؤ آبۊکف شؤروي قۊوايˇ فرمانده ايرانˇ مئن کي ايوان کاژانفˇ جانشين بۊبؤسته بۊ، ميرزا کۊچي خان تيرما ۱۷، ۱۲۹۹ش (شوالˇ ۲۲، ۱۳۳۸ق /جۊلايˇ ۹، ۱۹۲۰م) قأرˇ أمره بۊشؤ فۊمن ؤ خۊ شؤنˇ پيشي گاؤک ؤ ميرصالح مظفرزاده' سرأده مؤسکؤ تا کؤمؤنيستأنˇ اقدامأنه کي قؤل و قرارأنˇ قبليه نقص بۊکۊده بيد، شؤروي سرانˇ ائطلاع فأرسأنن؛ أمما بلشؤيکأن تيرما ۷، ۱۲۹۹ش (ژۊييه ۲۹، ۱۹۲۰م)عليه ميرزا ؤ اۊنه هوادارأن کۊدتا بۊکۊديد ؤ ايته جديدˇ دؤلت چاکۊديد کي احسان‌الله خان دۊستدار اۊنه رييس بۊبؤسته. نمايندأنˇ مۊذاکراتˇ نتيجه أن بۊبؤ کي شالوا ايلياوايˇ گؤرجي کي شؤروي سفير تؤرکيه مئن تأيين بۊبؤ بۊ، خۊ محلˇ مأمۊريتˇ شؤنˇ پيشي، أنˇ وأسي کي گيلانˇ اؤضايه بررسي بۊکۊنه بشه گيلان ؤ ظاهرن اي سفرˇ نتيجه کي شهريورما مئن تفاق دکفته بۊ، أن بۊبؤ کي ميکويان ؤ مديواني دخالت جي ايرانˇ اؤمۊرˇ مئن ممنۊع بۊبؤستيد ؤ دۊ سه نفر جي جزبˇ عدالتˇ اعضا برکنارأ بؤستيد. گاؤک ؤ مۊظفرزاده'م مؤسکؤ وگردسه پسي همين کي انزليه فأرسيد دسگسيرأ بيد ؤ مدارک ؤ اسنادي کي ايشأنˇ أمره بۊ ضبطأ بئه. اي دۊ نفر احتمالن اۊ زمتˇ پسي کي حيدرخان عمۊ اؤغلي رۊسيه جي بامؤ ؤ ميرزا کۊچي خان، احسان‌الله خان ؤ خالۊ قؤربانˇ أمره آشتي بۊکۊد، اؤرديبهشتˇ ۱۳۰۰ش (۱۹۲۱م) آزادأ بؤستيد.گاؤک جي أ تاريخ مۊعاون ؤ ميرزا کوچي خانˇ همه کاره بۊبؤ ؤ گۊراب زرمئخˇ مئن ميرزا خانه ورجه زندگي کۊدي. گاؤک ؤ اينˇ زن ؤ دۊختر ها رۊزأن اسلام أوريد ؤ گاؤک هۊشنگˇ نامه خۊدشˇ ره انتخاب کۊنه. گاؤک خئلي خۊب دأنستي کي ميرزا همکاري حيدرخان ؤ بلشؤيکأنˇ أمره پايه‌اي ناره ؤ هۊ زمت کولاژرˇ جوابأ ايتؤ بدأ بۊ: «ايرانˇ کؤمؤنيستˇ حزبˇ أمره هي زمت اتحاد برقرارأ نيبه. کۊچي خان بلشؤيکأنˇ زۊرگيري رفتارأجي بيزاره. رۊسيه نۊفۊذˇ أمره ايرانˇ مئن مۊخالفه. مۊذاکراته کش دأندره تا سربازأنˇ ويشتري جمأ کۊنه. تمرينأنˇ کافي ؤ اسلحهٔ کامل خۊ افرادˇ ره فراهم باوره. تئرانˇ مئن هم مۊذاکراتي داره ؤ احتمالن پأييزˇ مئن ايته جديدˇ جنگ شۊرۊ بئه».
گيلوانˇ گردنه
گاؤک آخري پرده جي ميرزا کۊچي خانˇ زندگي مئن'م حۊضۊر داشتي. آذرماˇ ۱۳۰۰ش کي قزاقˇ قۊوا فشار خۊ نهايته فأرسئه بۊ ميرزا همراهأن کم کمى پراکنده بۊبؤستيد. ميرزا ؤ گاؤک آذرما ۱۱، ۱۳۰۰ش (دسامبرˇ ۲، ۱۹۲۱م) گيلوانˇ پۊر ورف ؤ بۊراني گردنه مئن ايسأبيد ؤ قصد داشتيد کي بيشيد خلخال، عظمت خأنمˇ ورجه کي ايته جي خوانين ؤ متنفذين محلي بۊ؛ أمما را مياني گاؤک کي گۊيا زخمي بۊبؤسته بۊ ورف ؤ سرما شدتˇ وأسي خۊ تۊش ؤ توانه جي دس ده. ميرزا خۊ وفادارˇ ياره نئه خۊ دۊشˇ سر ؤ راهه ادامه ده أمما گاؤک کي فقط ۵۰ سال اينه سند بۊ طاقت ناوره ؤ ميره. گاؤکˇ جنازه هرگز پيدا نۊبؤسته ؤ أ احتمال کي وحشي جانورانˇ طؤعمه بۊبؤسته بي ذهنˇ جي دۊر نيه.
خؤد بچر
خؤد بچر ايتأ جه رۊستایان حؤمهˇ دهستان (ماسال) جه توابع ماسالˇ شهرستانˇ مرکزي بخش ؤ گيلانˇ اۊستان دۊرۊن ايسه.
ورامین
left|thumb|تئران نقشه ورامين آبادانی بعد ويرانا بوستنه ری توسط موغولان و تيموريان شروع ببو. مردوم ری بعد خرابا بوستنه ا شهر به ورامين نقل مكان بوگودده. ا شهر همواره ایته جی مراكز تجمع شيعيان بو. ورامين ایمروزه ایته جی پیله شهران اوستان تئران به شومار ایه و به عونوان ایته جی شهركان اقماری مطرح ایسه.
مردوم و جوغرافی
ورامین شهرستان جی شهرستانان اوستان تئران و ۳۵ کیلومتری تئران جنوب شرقی مئن واقع ببوسته. ا شهرستان مرکز ، شهر ورامین ایسه. ورامین شهرستان جی شومال غربی و غرب به ری شهرستان و جی جنوب به اوستان قم وصل ایسه.
جمعیت ا شهرستان به طور کل حدود 542832 هیزار نفر برآورد ببوسته. ورامین شهرستان ۲۴۳۱ کیلومتر مربع وسعت داره و دارای ۱۹۵ روستا و ۵ تا دهستان و ۳ تاشهر ایسه. پراکندگی جمعیت شهرستان به ا صورت ایسه که ۳۲۰۰۰۰ نفر شهرنشینده و ۲۴۰۰۰۰ نفر هم روستانشین ایسده.
طایفان