cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aggregat (foguetes)
A5
O A5 foi unha versión subescalada de probas do A4, substituíndo ó A3 neste propósito. Voou entre 1938 e 1942 e xogou un papel vital probando a aerodinámica e a tecnoloxía do A4. Levaba o mesmo motor que o A3 pero tiña un novo sistema de control, así como unha forma que semellaba máis á do A4. Lanzáronse 25, algúns máis dunha vez. Dotárono cun sistema de recuperación por paracaídas e ademais podía flotar ata dúas horas antes de afundir, permitindo recuperalo con barcos. Construíronse diferentes variantes, sen sistema de propulsión e con motores monopropelente para probas de lanzamento desde o aire. O A5 medía 5,825 metros de lonxitude, cun diámetro de 0,78 metros e un peso na engalaxe de 900 kg, e ó igual que o A3 era propulsado por alcohol e oxíxeno líquido. O primeiro lanzamento dun A5 tivo lugar no verán de 1938 en Greifswalder Oie e os primeiros voos guiados con éxito fixéronse en outubro de 1939 para probar os sistemas de control planeados para ser usados no A4. O A5 alcanzou unha altura máxima de 12 km.
A12
O deseño do A12 era o dun auténtico foguete orbital. Foi proposto como un vehículo de catro etapas: A12, A11, A10 e A9. Os cálculos suxerían que sería capaz de poñer en órbita baixa ata 10 toneladas. A etapa A12 tería pesado arredor de 3 500 toneladas chea de propelente e tería medido 33 metros de altura. Usaría 50 motores de A10 para a súa propulsión, alimentados por oxíxeno líquido e alcohol.
Fuerteventura
Historia
A illa sufriu o acoso por parte de varias incursións piratas. En 1593 unha expedición berberisca invadiu a illa arrasando a capital. Para evitar este tipo de ataques construíronse varios castelos ao longo da costa, ao tempo que a poboación se afastaba desta. Por esas datas, chegan a Fuerteventura o primeiro Capitán Xeneral que se fai cargo da defensa da illa en nome da coroa e o nomeamento dos Sarxentos Maiores. A Parroquia Matriz, da que dependía toda a illa, atopábase en Betancuria.
Durante os anos 60, moitos majoreros emigran a outras illas e ao Sáhara e a capital vai crecendo aos poucos debido á chegada de xente procedente das poboacións do interior. A nova localización elixida para o aeroporto insular foi finalmente en "El Matorral", que sería inaugurado en 1964. Un Fokker 27 facendo o traxecto de Las Palmas de Gran Canaria (LPA) a Fuerteventura (FOI) e con destino a Lanzarote (ACE) foi o primeiro avión que tomou terra nas novas instalacións aeroportuarias da illa.
2001 foi un ano no que a antiga terminal do Aeroporto de Fuerteventura, hoxe derrubada, fíxose tristemente famosa por converterse nun centro para inmigrantes. O estado das instalacións, os medios para vixialas, a masificación, a incomunicación co exterior e as condicións de insalubridade en que se atopaban as persoas alí confinadas e os seus vixilantes, provocaron as protestas de diversos colectivos. Human Rights Watch chegou a dicir que as nefastas condicións de detención adquiriran proporcións de urxencia.
Estradas
Ademais das estradas e pistas que unen as distintas poboacións polo interior da illa, existen dúas vías principais, que bordeando a costa, unen Puerto del Rosario con Corralejo, ao norte, e con Jandía, ao sur. O crecemento da illa volveu estas vías saturadas e cun alto índice de sinistralidade. Por iso, estanse realizando melloras en distintos tramos desta estrada que, no futuro, preténdese converter no eixo norte-sur que unha Morro Jable con Corralejo.
Vicerrei
Bibliografía
Aznar, Daniel; Hanotin, Guillaume; May, Niels F. (dir.) (2014): ''À la place du roi. Vice-rois, gouverneurs et ambassadeurs dans les monarchies française et espagnole (XVIe-XVIIIe siècles). Madrid
Liguria
Territorios
Altoplano de Mànie, Val Bormida, Val Lerrone, Val Merula, Val Neva, Val Arroscia, Val Pennavaira e Alto Val de Orba.
Remake
Cinema
O termo "remake" emprégase en xeral para referirse a un filme que usa un filme anterior como fonte principal, e non a unha segunda parte ou continuación baseada na mesma fonte. Por exemplo, Ocean's Eleven (2001) é un remake de Ocean's 11; Batman (1989) é unha reinterpretación do material da banda deseñada que xa inspirara o filme de 1966; Psycho, dirixida por Gus Van Sant en 1998 é unha copia plano por plano de Psicose de Alfred Hitchcock.
Sepultura (enterramento)
Outros artigos
جنازة Amaya uta Sahrana Pohřeb Begravelse Erdbestattung Κηδεία Burial Entombigo Sepultura Hautajaiset Adhlaic קבורה Sahrana Útför Sepoltura 埋葬 장례 Laidotuvės Groowe Begrafenis Gravferd Begravelse Leicht Pogrzeb Sepultamento Înmormântare Похороны Burial Pohreb Сахрана Begravning งานศพ Похорон 土葬 喪事
Os Salgueiros, Duarría, Castro de Rei
Os Salgueiros é un lugar da parroquia de Duarría no concello lugués de Castro de Rei na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 48 habitantes (28 homes e 20 mulleres).
Anatoli Boukreev
Traxectoria
O 25 de decembro de 1997 Anatoli Boukreev viuse sorprendido por un alude mentres trataba de completar unha ascensión invernal o Annapurna acompañado polo seu compatriota Dimitri Sobolev e o italiano Simone Moro, que foi o único supervivente e non puido facer nada por auxiliar ós seus compañeiros. O seu corpo nunca foi recuperado.
Malcocinado
Historia
O municipio xurdiu a partir dunhas vivendas de pastores na veciña vila de Guadalcanal, entón enmarcada en Badaxoz
Á caída do Antigo Réxime, a localidade converteuse nun municipio constitucional da rexión de Extremadura. Dende 1834 estivo integrado no Partido Xudicial de Llerena. No censo de 1842 chamouse Villanueva de la Victoria. Segregouse do municipio de Guadalcanal na provincia de Sevilla e foi transferido a esta provincia pola Real Orde do 12 de abril de 1842. No censo de 1857 tiña 208 fogares e 886 veciños.
Igrexa parroquial de San Antonio de Padua
Igrexa parroquial católica baixo a advocación de San Antonio de Padua, na arquidiocese de Mérida-Badaxoz. O estilo corresponde á arquitectura tardía do século XVIII, aínda que as modificacións feitas no templo fan difícil a clasificación nun estilo específico. O templo ten unha soa nave con catro seccións. Están separados por arcos de ladrillo. Estas seccións están cubertas por bóvedas de aresta.
Aman
Características
O primeiro home mortal que conseguiu navegar até as Illas Encantadas e pasar alén foi Eärendil, quen foi a Valinor para pregar a axuda dos Valar na guerra contra Melkor, agora chamado Morgoth. A súa misión tivo éxito, pois os Valar marcharon de novo á guerra e decidiron tamén eliminar as Illas.
Hipocótilo
miniatura|200px|Esquema do embrión de Salix scouleriana. De arriba a abaixo:'' 1. Cuberta 2. Cotiledón 3. Hipocótilo 4. Radícula.
John Anderson (naturalista)
Traxectoria
Entre outras, describiu a especie de balea Balaenoptera edeni e, entre as que lle foron dedicadas, está Sacculina andersoni Giard, 1887, un cirrípede parasito.
Arquitectura romana en Galicia
Desenvolvemento urbano
Ademais dos castros, os antigos campamentos militares e asentamentos romanos acabaron converténdose en grandes cidades, como por exemplo Lucus Augusti, lugar onde se empraza a actual vila de Lugo. Estas vilas foron unidas por unha serie de vías construídas polos romanos pra facilitares a súa comunicación e fomentar o seu comercio con outras vilas do imperio. (Véxase Itinerario de Antonino).
Río Uma
Curso
Nace na parroquia de Uma, de onde colle o nome, que viría da raíz hidronímica prelatina indoeuropea Um- (auga), de recoñecida presenza na hidronimia galega (Río Umia, Río Mao, Acea de Ama etc). Enmárcase na conca do Miño. A altitde media é de 59 m sobre o nivel do mar. Conta con varios muíños e pozas (ex. Poza de Cecia en Lira e o muíño da Serra en Celeiros). Ten un couto de pesca de 5,70 Km. O límite superior fíxase no lugar de Ponte Alta, na aldea de Lira (Salvaterra de Miño), e a estrema inferior na presa de Manguiña, entre A Valboa e As Covas (Ponteareas).
Calabria
Orografía
En Calabria hai dúas illas, ámbalas dúas ao longo da Riviera dei Cedri, na costa tirrénica:
División administrativa
esquerda|miniatura|Provincias de Calabria.
Oración (gramática)
Oración unimembre
Por razóns obvias, non se poden analizar mediante o paradigma suxeito-predicado, senón que teñen a súa propia categorización segundo o tipo de información que comunican. Así a todo, normalmente a análise morfosintáctica non lles presta máis atención ca esta, pois ao ser grupos tan estreitamente vinculados, é difícil seccionalos.
María Campos
Traxectoria
Ao longo da súa traxectoria como actriz traballou de contacontos, facendo espectáculos teatrais e obradoiros de expresión dramática. Tamén participou en series de televisión como Avenida de América ou A vida por diante. Porén, fíxose principalmente coñecida en Galiza por interpretar o personaxe da señora de Palmírez no programa da Televisión de Galicia Luar, a través da cal fai parodia dos prexuízos sobre o galego e o clasismo.
Albert Marth
Traxectoria
Marth pasou os derradeiros anos da súa vida en Heidelberg, na Alemaña, onde morrería de cancro.
Piñeiro de Australia
Descrición
Aseméllase ás coníferas pola follaxe, mais non o é. As súas follas son finas, semellantes ás acículas dos piñeiros mais se diferencia destes por estaren tabicadas en septos. A madeira é moi dura. Os talos adaptados son de cor verde e equisetiformes, xa que anatomicamente son iguais aos da xestela (fentos do xénero Equisetum), e miden entre 10 a 20 cm de lonxitude e 1 mm de diámetro. As flores son unisexuais, pouco vistosas e de reducido tamaño. A especie é diclono monoica (levan flores masculinas e femininas). Ten froitos nos eixes e as escamas das inflorescencias femininas lignifican e forman unhas falsas piñas globosas que conteñen os froitos, sámaras miúdas de 5–8 mm de diámetro.
Propiedades
Principios activos: contén tanino.
Secuela
Franquías
Nalgúns casos, as personaxes ou o escenario dun filme ou videoxogo orixinal acaban creando unha franquía nos medios. Xeralmente, a serie de secuelas desenvólvense paralelamente ao merchandising. En ocasións xa están planeadas múltiples secuelas e os actores e os directores poden asinar contratos que garantan a súa participación.
Henrique II de Bar
Traxectoria
Á morte do rei Luís VIII o León (1226), Teobaldo arrastrou a Henrique á sublevación contra a rexente Branca de Castela, pero fixeron a súa submisión o 2 de marzo de 1227 en Vendôme.
Tras ter doado como dote o Señorío de Ligny á súa filla Margarida, que casara con Henrique V de Luxemburgo, estableceuse que o señorío quedaría baixo a soberanía feudal de Bar (1240); pero en 1256, Henrique de Luxemburgo rendeu unha homenaxe por Ligny a Teobaldo II de Navarra, conde de Champaña e rei de Navarra. Seguiu unha guerra e a arbitraxe do rei Luís IX de Francia (futuro San Luís), señor feudal dos condes de Champaña e dos condes de Bar, devolveu Ligny a Henrique de Luxemburgo baixo a soberanía feudal orixinal (1268).
Sura
Primeiros intentos
Algúns versículos están asociados con acontecementos particulares que axudan a datalos. A sura 96 contén os primeiros versículos revelados do Corán, no ano 609 e os versículos 16:41 e 47:13 refírense á héxira que se data en 622. Os versículos 8:1–7 e 3:120–175 relatan as batallas de Badr (624) e Uhud (625) respectivamente. A peregrinación de adeus de Mahoma menciónase en 5:3, o que aconteceu en 632, poucos meses antes da súa morte. Pero este método é de utilidade limitada xa que o Corán conta a vida do Profeta ou a primeira historia da comunidade agarena só ocasionalmente e con pouco detalle.
Enxames, Vilardevós
San Xoán de Enxames é unha parroquia do concello de Vilardevós na comarca de Verín, na provincia de Ourense. No ano 2007 tiña 169 habitantes, deles 92 eran homes e 77 eran mulleres, o que supón unha diminución de 11 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Sura
Nome das suras
A maioría dos capítulos non variaron de nome, pero algúns coñécense por varios: al-Masadd (a fibra de palma) tamén se coñece como al-Lahab (a lapa). A sura Fussilat (explicado en detalle) tamén se denomina Ha-Mim Sajdah, ao comezar con Ha Mim.
Historia dos eslavos do sur
Este artigo versa sobre os antecedentes históricos destes feitos, para tratar de subministrar as claves que permitan entender (nunca xustificar) tan terríbeis acontecementos.
Mesia
No ano 76 a.C., Gaius Scribonius Curio, procónsul da Macedonia romana, emprende unha marcha militar a Mesia na que vence a varias tribos indíxenas, co que a República romana alcanza por primeira vez o limes do Danubio. A rexión foi definitivamente conquistada por Marcus Licinius Crassus, neto do xeneral e cónsul romano Craso, no 29 a.C.
Dacia
Porén, o príncipe Berebistas, contemporáneo de Xulio César, é denominado rei dos xetas. Este rei atravesou o Ister, atacou aos boios e aos tauriscios, exterminándoos, o que causou espanto aos romanos. O 10 a.C. Augusto enviou unha expedición contra eles, que daquela estaban dirixidos por Cotis ou Cotiso. Os romanos parece que avanzaron polo val do Maros, pero a expedición non tivo resultados.
Os romanos prepararon a vinganza, que levou a cabo Traxano: o ano 101 saíu de Roma, pasou por Panonia, atravesou o Theiss e seguiu o río Maros até Transilvania. A primeira gran batalla cos dacios librouse preto de Thorda, nun lugar que aínda hoxe se denomina Prato de Traxano (Pratum Trajani). Decébalo puido volver a negociar as condicións da paz o 104, pero converteuse en tributario de Roma, e unha gornición romana se estableceu na súa capital, Sarmizegetusa, dirixida por Longinus. Traxano tomou o título de "Dácico".
Macedonia
Os historiadores cren que os seus habitantes eran gregos de dialecto dórico, ao igual que os da rexión de Epiro, Rodas e o Peloponeso.
Tras enfrontarse aos odrisios en Tracia, a Persia, a Atenas e a Esparta, Macedonia dilatou extraordinariamente as súas fronteiras coas conquistas de Filipo II (356-336 a.C.) e do seu fillo Alexandre III o Grande (336-323 a.C.).
A conquista romana
No ano 229 a.C. Roma aventurouse por primeira vez no leste do Adriático. Declara a guerra ao reino de Iliria despois dun incidente diplomático coa raíña Teuta, que foi acusada por Roma de saquear a mercadores romanos. A República romana comeza entón a conquista desta rexión coa toma de Dyrrachium, no centro da Albania actual, en 229 a.C.
Durante o baixo imperio a Iliria alcanzou o seu apoxeo en canto a riqueza e importancia política, como o demostra o feito de que os máis grandes emperadores deste período (Aureliano, Probo, Diocleciano) eran oriúndos desta provincia do Imperio.
Na organización imperial, o territorio do que foi Iugoslavia estivo distribuído en diversas épocas entre as provincias de Panonia, Mesia, Iliria e Macedonia. Pola división de Teodosio I (395), quedou repartido en dúas zonas, pertencentes a cada unha das dúas partes do Imperio: a Diocese de Panonia —que incluía as actuais Eslovenia e Croacia, con parte de Bosnia— quedou no Imperio Romano de Occidente, mentres que as Dioceses de Dacia —que comprendía a actual Serbia— e de Macedonia, se adxudicaron ao Imperio Romano de Oriente.
Quen eran os eslavos?
A idea de que os pobos eslavos teñen moito en común, canto ás súas orixes, a orixe das súas linguas e dalgúns aspectos culturais, derivan máis ben do nacionalismo romántico, do paneslavismo e da noción de raza como unha base biolóxica para as nacións, aínda que moitas semellanzas histórico-xenéticas, xeo-culturais e fonético-idiomáticas foron comprobadas por moitos estudos sobre os pobos protoindoeuropeos. miniatura|250px|Expansión dos pobos eslavos. miniatura|250px|Países actuais de maioría eslava e con -polo menos- unha lingua eslava como lingua oficial. {{legend|#7cdc87|Pobos eslavos occidentais}}{{legend|#008000|Pobos eslavos orientais}}{{legend|#004040|Pobos eslavos meridionais}}
A cristianización
O proceso de cristianización foi dual, promovido polos patriarcados rivais de Roma e Constantinopla (Bizancio) e apoiado polos intereses políticos de francos e bizantinos. Este feito é fundamental para interpretar o desenvolvemento interno dos pobos balcánicos e as súas accidentadas relacións. miniatura|150px|esquerda|Moeda coa efixie de [[Carlomagno e coa inscrición KAROLVS IMP AVG.]] miniatura|150px|Cirilo e Metodio.
Introdución
Estiria dependeu de Baviera até 1002; máis tarde, de Carintia e, a partir de 1122, novamente de Baviera. Foi gobernada polos Eppensteiner, polos condes de Wels e Lambach, e polos Otakar de Bohemia. Estes últimos converteron a Marca nun territorio pechado, que tivo a súa capital en Steyr, de onde procede o nome da rexión, en alemán, Steiermark (hoxe un dos estados da República de Austria). Co fin de conservar o país, numerosos condes declaráronse vasalos dos margraves. Só unhas poucas familias conservaron un tempo a súa independencia.
En 1147 conseguiu Otakar III, por vía hereditaria, estender os límites da Marca até o sur do río Drava. Cando o emperador Frederico I Barbarroxa destruíu o poderío de Henrique o León como duque de Saxonia e Baviera, Estiria viuse libre da dependencia de Baviera e foi elevada á categoría de ducado.
Croacia
O territorio da actual Croacia formou parte da provincia romana de Panonia. Ao afundirse o Imperio de Occidente foi sometida provisionalmente polos ostrogodos baixo o reinado de Teodorico o Grande e, máis tarde, anexionada a Bizancio por Xustiniano I (536). Posteriormente foi conquistada polos ávaros (568), que se estableceran na rexión balcano-panónica en tempos de Xustiniano. miniatura|esquerda|300px|Reino ostrogodo de Teodorico o Grande. miniatura|esquerda|300px|Mapa do Imperio Bizantino en 550. En rosa, territorio orixinal; en verde as conquistas durante o reinado de [[Xustiniano I.]] miniatura|esquerda|300px|O Imperio Bizantino no ano 600. miniatura|300px|esquerda|O Imperio Bizantino durante o reinado de [[Basilio II (976-1025), chamado Bulgaróctonos ('Matador de búlgaros'), que invadiu Bulgaria e a anexionou ao Imperio.]]
Até o século VII non apareceron as primeiras tribos eslavas (croatas), que deron nome ao país e expulsaron aos ávaros. Crese que o basileús (emperador) Heraclio (575-641) autorizou aos eslavos -procedentes da Croacia Branca, ao norte dos Cárpatos- a ocupar os territorios bizantinos dominados polos ávaros. De acordo coa obra De Administrando Imperio (Sobre a administración do Imperio) escrita no século X polo emperador bizantino Constantino VII, os croatas chegaron ao que hoxe é Croacia a principios do século VII, aínda que esta afirmación é discutida e algunhas hipóteses datan esta chegada entre os séculos IX e VI.
Para defendérense desta continua ameaza tiveron que buscar o apoio dos francos e dos bizantinos. Os francos -por medio dos duques de Baviera e de Friume- anexionaron o país ao seu imperio. Durante o reinado de Ludovico Pío, o knez Tripmir (823) adoptou o título de Dux Croatorum e implantou un certo feudalismo ao estilo franco.
Durante os reinados de Krešimir II (1000-1035) e Estevo I (1035-1058) o estado croata consolidouse, estendéndose polo litoral adriático e uníndose a Dalmacia en tempos de Pedro Krešimir (1058-1074), que recuperou moitas cidades dálmatas. Nesta época o reino croata alcanzou o seu apoxeo, cunha considerábel extensión, de límites difíciles de precisar, pero que probabelmente chegaba polo norte até o río Drava e que abarcaba a maior parte do actual territorio croata e o norte de Bosnia, mentres disputaba aos serbios a Narentania (Montenegro) e aos húngaros a zona oriental de Eslavonia, entre os ríos Sava, Drava e Danubio.
En canto a Dalmacia, as súas terras setentrionais convertéronse no centro político da Croacia medieval, sede de activas bases comerciais e de actividades piratas contra a navegación bizantina. Pero desde comezos do século XI Venecia substituíu a Constantinopla no control das grandes cidades costeiras —Zadar, Split, Dubrovnik—, mentres que a rexión habitada polos narentanos se integraba no reino serbio.
Durante o longo período de unión de Croacia á monarquía húngara (1102-1918), e en maior medida que os eslovenos, os croatas lograron manter unha considerábel cohesión territorial e un sentimento nacional moi vivo, que se traduciu nunha reafirmación do catolicismo eslavo como elemento diferenciador fronte á presión cultural e política de maxiares e xermanos, pero tamén ante a ameaza expansionista dos serbios ortodoxos e dos turcos musulmáns. Este catolicismo de fronteira, fundamentalista e moi combativo, persistiría como un dos trazos máis característicos do nacionalismo croata.
Croacia e Eslavonia: As fronteiras militares
No século XVI moitos líderes de Croacia e Eslovenia abrazaron a Reforma protestante e ligaron a causa da independencia á nova relixión. Pero, estendida esta entre as capas populares, aliñou na súa contra á nobreza. Este feito, que asegurou o triunfo católico (impúxose á forza a Contrarreforma), consolidado no século XVII pola acción dos xesuítas, significou tamén o mantemento dunha estrutura feudal e da influencia xermánica, co que o nacionalismo eslavo sufriu unha prolongada eclipse.
Serbia
miniatura|300px|As fronteiras europeas do Imperio otomán na súa máxima extensión (1683).
A decadencia do Imperio Otomán
miniatura|300px|O Imperio Otomán en 1900. Con trazos en vermello, territorios perdidos desde finais do século XVII.
En 1715 Austria, aliada con Venecia, emprende unha nova guerra contra o Imperio Otomán, que se salda co tratado de Passarowitz (1718), polo que os austríacos se aseguraron a posesión do Banato de Tremésvar, a Serbia setentrional (con Belgrado) e Valaquia occidental, que perderon anos despois (1739). Venecia tivo que ceder Morea a Turquía, pero conservou as súas posesións en Dalmacia e Albania.
O despertar das nacionalidades
O rexurdir do nacionalismo serbio (como o das outras nacionalidades) insírese na paulatina decadencia do Imperio Otomán. Nos últimos anos do século XVIII o despertar da conciencia nacional dos eslavos do sur foi cada vez máis intenso.
O renacemento cultural
En Eslovenia destacou o labor do sacerdote Valentín Vodnik e do lingüista Jernej Kopitar, mentres que Djuro Matjasević e, máis tardiamente, Ljudevit Gaj contribuíron cos seus traballos a normalizar a lingua croata. Dous serbios de Voivodina (que estaba, recordemos, baixo dominio húngaro), o poeta Vuk Karadzić e o pedagogo Dositiej Obradović, esforzáronse á súa vez por recuperar un idioma nacional que estaba notabelmente adulterado e apenas posuía expresión escrita.
Eslovenia e Croacia
A pesar dos intentos de rexermanización, a conciencia ilírica quedaba xa latente no pobo e os intelectuais esforzábanse por manter vivo este sentimento eslavista. Un dos máximos representantes deste movemento foi o anteriormente citado Ljudevit Gaj (1809-1872), fundador da Gaceta Ilírica (1836).
A rebelión serbia
A primeira insurrección serbia foi en 1804 pero, truncada nada máis nacer, provocou unha sanguenta represión otomá. Serbia era naquel momento teatro das loitas entre os rebeldes xanízaros, que se alzaran contra as reformas introducidas por Selim III, e as tropas imperiais. Os xanízaros da gornición de Belgrado asasinaron o baxá, cuxa política de tolerancia coa poboación cristiá desgustaba aos musulmáns. Os rebeldes desataron a continuación unha vaga de terror contra a poboación eslava que forzou a moitos dos guerrilleiros de 1787 a botarse de novo ao monte coa colaboración dos hajduks, campesiños serbios fuxidos que sobrevivían agrupados en partidas de bandoleiros. 220px|miniatura|esquerda|[[Gjorgje Petrović, Karagjorgje, retratado por Vladimir Borovikovsky, (1816). Museo Nacional de Belgrado.]]
As brutais represións exercidas sobre a poboación prenderon a mecha dunha nova sublevación, que estalou en abril de 1815 encabezada polo líder guerrilleiro Miloš Obrenović, que eliminou o seu rival, G. P. Karagjorgje, e derrotou aos turcos en Matsara. Partidario da negociación, abriu logo conversacións cos enviados de Mahmud II quen, temeroso dunha intervención rusa, aceptou un acordo en novembro de 1815. Por el, a Serbia setentrional convertíase nunha provincia autónoma, na que permanecerían algunhas gornicións turcas. Os serbios conservarían o seu exército e a autonomía fiscal, política e relixiosa, e serían gobernados por un príncipe (knez), vasalo do sultán, e a Skuptstina.
Cando, en 1848, os serbios de Voivodina e Eslavonia fixeron causa común cos croatas contra os seus dominadores maxiares, Garašanin, ministro de Exteriores, apoiounos con armas e diñeiro, pero o goberno recoñeceu o dereito dos Habsburgo sobre a zona, o que favoreceu o achegamento a Austria.
O Reino de Serbia
Pedro I mantivo unha política liberal, defendeu o sentimento eslavo e participou nas dúas guerras balcánicas (1912-13), como resultado das cales logrou aumentar o territorio de Serbia. Sostivo tamén unha guerra con Austria. E un conflito aduaneiro entre ambos os estados -a chamada guerra dos porcos- e, sobre todo, a crise desatada pola anexión austríaca de Bosnia e Hercegovina en 1908, fixeron imposíbel o entendemento e incrementaron en Serbia a corrente de opinión favorábel a unha acción armada que facilitase a unidade dos pobos sudeslavos. As continuas tensións con Austria levaron ao atentado de Saraxevo (1914) e á I Guerra Mundial.
Bosnia e Hercegovina
O descontento dos habitantes de Bosnia e de Serbia culminou no asasinato do herdeiro do trono austro-húngaro, o Arquiduque Francisco Fernando, e a súa esposa, o 28 de xuño de 1914, por un exaltado nacionalista serbio, Gavrilo Princip, en Saraxevo, capital de Bosnia, o que desencadeou un conflito continental, a I Guerra Mundial, do que xurdiría unha nova orde internacional nos Balcáns.
As guerras balcánicas
O repartimento facía de Bulgaria a maior potencia balcánica, pero non tardaron en xurdir roces cos seus aliados polas zonas en litixio de Tracia e Macedonia. O goberno de Sofía decidiu adiantarse a un posíbel ataque e o 23 de xuño, sen declaración de guerra, o tsar Fernando I ordenou ás súas tropas avanzar contra os seus antigos aliados. Esta segunda guerra balcánica concitou contra os búlgaros unha formidábel alianza: Serbia, Montenegro, Grecia, Turquía e Romanía. Tras vinte días de reveses, Sofía tivo que solicitar o armisticio. Polo Tratado de Bucarest (10 de agosto de 1913) Bulgaria renunciou ás súas conquistas macedónicas en beneficio de Serbia e Grecia, cedeu Tracia occidental aos gregos, devolveu a parte oriental a Turquía e aínda tivo que entregar a Dobruxa meridional (o chamado cuadrilátero de Silistra) a Romanía.
A difícil existencia de Iugoslavia
A comezos de 1929, a coalición de partidos que gobernaba en Belgrado rompeu, sen que fose posíbel reconstruír unha maioría parlamentaria. Intentando poñer freo á descomposición do Estado, o rei Alexandre estableceu unha ditadura real e, apoiado polo Exército, disolveu a Asemblea o 6 de xaneiro, anulou a Constitución e prohibiu as actividades en favor do federalismo. Ao mesmo tempo, cambioulle o nome ao país que, desde o 3 de outubro de 1929 pasou a denominarse Reino de Iugoslavia (que era o nome non oficial, pero o que se usaba habitualmente).
A Segunda Guerra Mundial: a primeira desaparición de Iugoslavia
Esta era a escusa que esperaba Hitler, quen ordenou a invasión. O 6 de abril tropas alemás, italianas, húngaras e búlgaras invadiron o país e, en poucas semanas, o goberno capitulou (18 de abril). 300px|miniatura|Repartición de Iugoslavia entre as potencias do Eixe, co estado monicreque de Croacia ([[1941).]]
Tito e o stalinismo
En Iugoslavia, os comunistas opuxéronse resoltamente a esta política. Apoiado polos seus segundos, Milovan Djilas e Eduard Kardelj, Tito apartou do goberno, en maio de 1948, aos ministros máis favorábeis ás exixencias soviéticas, e iso deu lugar á ruptura.
O boicot comunista obrigou a Tito a modificar a súa política interior e exterior. Iugoslavia iríase aproximando a occidente, solicitando axuda a Gran Bretaña, EUA e Francia, aínda que isto non lle impediu manter a súa postura independente a a súa ideoloxía comunista. Esta aproximación a occidente permitiu a Iugoslavia, nun primeiro momento, obter bos resultados na cuestión de Trieste e Istria e, ademais, alcanzar certas melloras económicas.
Ao finalizar a segunda guerra mundial, a parte nordeste da provincia de Gorizia (excepto a propia cidade de Gorizia) foi cedida a Iugoslavia, así como Istria, mentres que a porción sueste (xunto cunha porción do norte de Istria) pasou a formar parte do Territorio Libre de Trieste.
Os conflitos
As guerras e outros feitos bélicos que puxeron fin ao estado iugoslavo, coñecidos como guerras iugoslavas, foron unha serie de conflitos nos territorio da antiga Iugoslavia que se sucederon durante dez anos, entre 1991 e 2001, e que comprenderon dous grupos de guerras sucesivas que afectaron ás seis ex-repúblicas iugoslavas e outros conflitos nos que se implicaron as potencias occidentais.
O odio nacionalista
Un nacionalista serbio asasinou en Saraxevo o herdeiro do Imperio Austro-Húngaro o 28 de xuño de 1914 e aí se data o comezo da primeira guerra mundial. E un nacionalista croata asasinou en Marsella o rei iugoslavo (serbio) Alexandre I en 1934, e a partir de aí veu abaixo a posibilidade de construír un novo país.
O fracaso da Comunidade Europea
Sobre esta base, o mariscal Tito (de nacionalidade croata) -co seu principal ideólogo, Edvard Kardelj (de nacionalidade eslovena- freou o nacionalismo serbio, etnia maioritaria e que sempre aspirara a dirixir e asimilar (mesmo esmagar) os demais sudeslavos. Non existirá unha Iugoslavia forte sen unha Serbia débil, diría máis dunha vez. E en sucesivas reformas constitucionais foi ampliando os dereitos das outras nacionalidades, equiparándoos aos serbios, como xa vimos. Así concedería, a finais dos sesenta, o status de etnia aos musulmáns bosníacos, único caso no mundo en que unha denominación relixiosa se aplica con valor de nacionalidade (os musulmáns bosníacos -e os que viven noutras repúblicas- son da mesma "raza" que os serbios e os croatas, e falan o mesmo idioma; son eslavos descendentes dos serbios e croatas que se converteran ao islamismo durante a ocupación otomá, como vimos, non son "turcos").
Milošević prende o nacionalismo serbio
Pero o golpe final deuno Milošević que, sectariamente, ao contar con catro dos oito votos da presidencia colexiada (os de Serbia, Voivodina e Kosovo, que controla directamente, máis o do seu aliado Montenegro, república habitada por serbios), veta o nomeamento de Presidente da República do croata Stjepan Mesić, ao que lle correspondía asumir, por orde rotatoria, o 12 de maio esta presidencia. Iugoslavia queda sen presidente durante varios meses e, por tanto, sen xefe das forzas armadas. Cando por fin Milošević levanta o veto, xa é demasiado tarde.
A guerra de Croacia
Bosnia, pola súa posición central no mapa e a súa extensión xeográfica, resultaba clave para o mantemento dunha Iugoslavia co resto das repúblicas e, militarmente, era vital porque no seu territorio estaba instalado o 80% da industria militar.
Independencia de Bosnia. A CE cambia de plans
O 16 de decembro de 1991, os ministros de Asuntos Exteriores da Comunidade, reunidos de novo en Bruxelas e presionados por Alemaña, acordan recoñecer como Estados independentes as repúblicas iugoslavas que o soliciten antes do prazo dun mes, sempre que se comprometan a solucionar os seus problemas pola vía pacífica dentro do marco da Conferencia de Paz sobre Iugoslavia. Esta decisión non pacificou o país senón que, polo contrario, trasladou o conflito de lugar.
A guerra de Bosnia. Campos de concentración. Limpeza étnica
O 6 de abril a Comunidade Europea, sen agardar a un posíbel entendemento mínimo entre as tres etnias, decidiu recoñecer oficialmente a Bosnia-Hercegovina como país independente. A alegría dos musulmáns só foi comparábel á irritación dos serbios, que esa mesma noite responderon á CE declarando a República Serbia de Bosnia-Hercegovina. Á mañá seguinte, a contestación, á súa vez, do goberno de Saraxevo: o presidente Izetbegović facía un chamamento aos cidadáns para que se incorposen á Defensa Territorial. O Exército Federal axudaba sen disimulos aos serbios bosníacos. A guerra civil en Bosnia comezara. Os cascos azuis non quixeron andar en leas e retiraron as súas forzas (uns 250 militares) da capital bosníaca, instalando o cuartel xeral en Belgrado. En Saraxevo quedou un pequeno número de observadores, ao que meses despois se sumarían uns mil soldados da ONU para protexeren o aeroporto.
Ditos campos de prisioneiros, que ao principio se pensou que só eran serbios pero despois resultou que tanto musulmáns como croatas tamén dispoñían destes centros, servían para recluír non tanto a combatentes como a poboación civil, incluídos mulleres e nenos. Os nacionalistas servíronse deste procedimento para eliminar dos seus territorios as etnias en minoría. Unha limpeza inhumana que, en demasiadas ocasións, concluía co incendio de vivendas e propiedades. O escándalo internacional foi tan grande que serbios, musulmáns e croatas tiveron que acceder á inspección dos seus campos pola Cruz Vermella e outros organismos humanitarios. Chegaron a contabilizarse até 50 destes campos repartidos por Bosnia e en todo o mundo alzáronse voces pedindo a intervención directa de tropas de diversas nacionalidades. O Secretario de Defensa dos Estados Unidos, Richrad Cheney, preguntaba aos periodistas que o acosaban para que os Estados Unidos enviase soldados: "A cantos iugoslavos queredes que matemos para conseguir que deixen de matarse entre eles? Cantos soldados americanos estades dispostos a soportar que morran alí?" Non houbo máis resposta que o silencio porque o fantasma de Vietnam se estendía sobre os presentes.
Conflito en Macedonia de 2001
Cando oito membros das forzas armadas de Macedonia foron asasinados en Vejce, os macedonios tomaron as rúas dalgunhas cidades, atacando e prendendo lume ás tendas propiedade de albaneses e ás mesquitas. Estes ataques tiveron lugar principalmente en Prilep, Skopje e Bitola. Cidadáns macedonios en Prilep exixiron armas para atacaren as vilas veciñas poboadas por albaneses despois de que dez macedonios e xitanos fosen asasinados nunha emboscada.
A operación Essential Harvest comezou o 27 de agosto. Nesta misión de 30 días, participaron aproximadamente 3 500 soldados de Macedonia e da OTAN para desarmar o Exército de Liberación Nacional e destruír as súas armas. Apenas unhas horas despois de que a OTAN concluíse a operación, Ali Ahmeti, dixo nunha rolda de prensa que no bastión rebelde de Sipkovica estaba disolvéndose o Exército de Liberación Nacional e que era o momento da reconciliación étnica.
Eslovenia e Croacia
Eslovenia asinou en xuño de 1996 un acordo de asociación coa Unión Europea, como paso formal previo ao seu ingreso como membro. Unha das condicións da UE (en particular, de Italia) foi a inclusión na constitución eslovena dunha cláusula que permitise aos estranxeiros adquiriren bens no país. Esta medida estaba motivada, en parte, pola perda de propiedades que cidadáns italianos sufriran despois de 1945 en territorio esloveno. miniatura|125px|esquerda|[[Janez Drnovsek, segundo presidente de Eslovenia, baixo o mandato do cal Eslovenia se integrou na UE (2004).]]
Despois de Eslovenia, Croacia é quen mellor se recuperou da disolución de Iugoslavia e espera pasar a ser a segunda exrepública iugoslava en ser membro da UE. Ten unha economía de mercado estábel e está por diante de estados membros da UE como Polonia, Bulgaria e Romanía no que se refire ao PIB per cápita.
Croacia tivo que extraditar a varios do seus cidadáns ao Tribunal Penal Internacional para a ex-Iugoslavia (TPII). As relacións de Croacia con este Tribunal eran un dos asuntos que requiría máis melloras, segundo a UE, o que fixo que a ratificación do Acordo de Estabilización e Asociación da UE con Croacia se detivese.
Serbia
O 22 de decembro de 2009, o presidente Boris Tadić presentou oficialmente a solicitude de ingreso de Serbia na Unión, referendado pola captura de Mladić o 26 de maio de 2011 e de Hadžić o 20 de xullo do mesmo ano.
O conflito de Macedonia e Grecia
Co nome de disputa sobre o nome de Macedonia coñécese un conflito entre Grecia e a República de Macedonia causado polo desacordo entre os dous países polo uso do termo Macedonia. O goberno grego oponse ao uso de dita denominación por parte do goberno macedonio debido á ambigüidade que este termo crea entre a República de Macedonia e a rexión grega de Macedonia. Esta disputa intensificouse até o punto de requirir mediación internacional por parte da Organización das Nacións Unidas. miniatura|250px|A República de Macedonia (en vermello) e a Macedonia grega (en verde). dereita|150px|miniatura|Bandeira da República de Macedonia entre 1992 e 1995 co Sol de Verxina no centro. dereita|150px|miniatura|Bandeira actual da República de Macedonia. miniatura|esquerda|150px|A bandeira azul coa estrela arxéada, usada na rexión grega de Macedonia.
O contencioso de Kosovo, persiste
Os serbios que viven no norte de Kosovo opóñense a calquera extensión da soberanía de Kosovo, que proclamou de forma unilateral a súa independencia en 2008, e acusan ás misións internacionais de sairse do seu mandato de neutralidade e axudar a Pristina a estender a súa autoridade na zona.
miniatura|250px|Mapa étnico de Kosovo:{{Legend|#CDD9FF|[[Pobo albanés|Albaneses}}{{Legend|#FFD7CF|Serbios}}{{Legend|#000000|Xitanos}}{{Legend|#008000|Bosníacos}}{{Legend|#FFE400|Goranis}}{{Legend|#B00000|Turcos}}{{Legend|#646464|Outras}}]] Desde 1999 até a súa secesión foi administrada pola ONU de xeito interino, como resultado da derrota do exército serbio na Guerra de Kosovo, como vimos. A misión KFOR da OTAN aprobouse co obxectivo de evitar as represalias e ataques entre as poboacións de etnias serbia e albanesa. A pesar de que Kosovo formalmente seguía pertencendo a Serbia, en virtude do cumprimento da resolución 1244, na práctica o Goberno serbio non interviña na administración da súa provincia.
Carralmaior, Alba, Vilalba
Carralmaior é un lugar da parroquia de Alba no concello lugués de Vilalba na comarca da Terra Chá. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 17 habitantes, dos cales 10 eran homes e 7 eran mulleres.
Constante de disociación
Unión proteína-ligando
A formación dun complexo ligando-proteína <ce>LP</ce> pode describirse como un proceso con dous estados
Ulugh Beg
Non obstante, a pericia científica de Ulugh Beg non estivo ligada coas súas habilidades no goberno. Durante o seu curto reinado fracasou no intento de establecer o seu poder e autoridades. Como resultado, outros líderes, incluídos da súa familia, tomaron vantaxe da súa falta de control e finalmente foi derrocado e asasinado.
Plaça de les Glòries Catalanes
Historia
Inicialmente Ildefons Cerdà dentro do seu plan concibiu a praza como un dos grandes centros de Barcelona, onde conflúen tres dos eixes máis importantes: a Avinguda Diagonal, a Gran Via de les Corts Catalanes e a Avinguda Meridiana.
Recheo
Alimentos recheos
miniatura|Fungos recheos de carne. Ademais de encher a cavidade corporal de diversos animais, incluíndo mamíferos, aves e peces, poden encherse diversas pezas de carne tras desosalas ou abrir un corte nelas. Entre as receitas populares cóntanse as coxas de pito recheas e peito de tenreira recheo, así como o tradicional ganso ou pavo recheo do Nadal. Tamén se enchen ovos empregando diferentes receitas.
Azolla filiculoides
Etimoloxía
O epíteto específico, filiculoides, é un termo do latín científico derivado dos elementos filic-, de filix, -icis, "fento", -ul[us]-, diminutivo, e -oides, "semellante". Literalmente: "semellante a un pequeno fento".
Cultivo
A especie ten sido cultivada en moitas rexións do Vello Mundo, pola súa capacidade de fixación do nitróxeno atmosférico. Considérase útil para cultivos en auga, como o do arroz. Así e todo, Azolla filiculoides ten causado e causa graves problemas á flora e fauna autóctonas de ecosistemas lacustres do oeste de Europa. sur de África, Asia tropical, Australia e Nova Zelandia.
En Galicia
Está presente no río Miño entre Rábade e o encoro de Belesar, en Ribadavia e en Padrón. Mencionouse tamén en Culleredo, onde causou problemas á poboación local de sapo corriqueiro (Bufo calamita). En Vigo e en Sanxenxo foi citada a A. carolinensis, moi similar á primeira. No río Lagares e nas Gándaras de Budiño (Ribeiras do Louro) existe Azolla sp., quizais A. filiculoides; alí a especie colonizou e ocupou rapidamente as masas de auga, tapizando toda a superficie. Na lagoa da Bodeira (O Grove) A. filiculoides foi mencionada por primeira vez no verán de 2012, procedéndose a unha primeira retirada parcial, sen éxito.
Premio de Novela Mulleres Progresistas de Vigo
En 2006 decidiuse transformar o certame en Premio de Relatos Mulleres Progresistas para facilitar unha maior participación de escritoras. En 2013 converteuse no Premio de Microrrelatos Mulleres Progresistas.
Igrexa de Ganthem
Historia e arquitectura
A igrexa aínda conserva varios obxectos medievais. A pía bautismal é do século XII e foi atribuída ao artista Hegvald. A cruz triunfal é de ao redor do ano 1200 e atópase en moi bo estado de conservación. O retablo é unha copia do orixinal, unha peza do século XIV que agora pertence ao Museo Sueco de Historia. A parroquia vendeu o retablo orixinal ao museo para reparar a torre, que colapsou nun incendio no ano 1900.
Esperanza (psicoloxía)
Cristianismo
Esperanza é o nome dunha das tres virtudes teologais, xunto coa fe e a caridade. Na teoloxía cristiá estas virtudes forma unha unidade indisoluble coas virtudes cardinais ou naturais: prudencia, xustiza, temperanza e fortaleza e todas elas no seu conxunto describen a imaxe cristiá do home.
Campionato de Europa de hóckey a patíns feminino 2018
Sede
Esta foi a primeira ocasión na que o Pavillón Municipal de Mealhada acolleu unha competición internacional de seleccións absolutas de hóckey a patíns, tendo organizado con anterioridade outros eventos a nivel de clubs de hóckey a patíns como as finais da Supercopa António Livramento (2016 e 2018) ou a Copa de Europa feminina (2008), ou doutros deportes como o fútbol sala.
Kuwait
Subdivisións
As maiores cidades son a capital Kuwait e Jahrah (a uns 30 minutos en coche ao noroeste da capital). As principais áreas residenciais e administrativas son Salmiya e Hawalli. A principal área industrial é Shuwaikh, que se atopa dentro da provincia de Ao Asimah.
Xeografía
Situado na esquina nordés da Península Arábiga, Kuwait é un dos países máis pequenos do mundo en termos de superficie terrestre. Kuwait atópase entre as latitudes 28° e 31° N, e as lonxitudes 46° e 49° E. Kuwait consiste principalmente en desertos, é xeralmente baixo, sendo o punto máis alto 306 m. sobre o nivel do mar. Mutla Ridge é o punto máis alto de Kuwait. É o único país do mundo sen lagos ou reservas de auga naturais.
Economía
Os prezos do petróleo produciron un superávit de 1,7 miles de millóns de ? (2 mil millóns de ) $para o ano fiscal 99/00. O ano fiscal 00/01 só tivo 9 meses por unha modificación no ano fiscal. O orzamento para o ano fiscal 01/02 prevía maiores gastos en salarios, construción e outras categorías. O PNB no 2003 era de 4,6 miles de millóns de ? (41.7 miles de millóns de ), $cun PNB per cápita de 14.166? ($17.420).
A forza laboral é de 1 073 115 persoas, dos que só un cuarto son cidadáns kuwaitís.
O 90% dos ingresos públicos de Kuwait veñen do petróleo e o país ten a intención de investir máis de 40 mil millóns de dólares nos 15 vindeiros anos por moderniza-las instalacións da industria petroleira.
Comunicacións
Ten unha das pontes máis longas do mundo (ocupa o 4º lugar no 2020), sobre a Baía de Kuwait, o Sheikh Jaber Al-Ahmad Al-Sabah, de 36 km.
Hilozoísmo (literatura)
O hilozoísmo (termo procedente da filosofía, introducido por Ricardo Carballo Calero para referirse a esta corrente literaria na súa Historia da literatura galega contemporánea), tamén chamado imaxinismo, foi un movemento poético nacido en Galicia durante a época das vangardas históricas, aínda que inspirado na poesía popular e afastado, en realidade, do espírito destas. O primeiro cultivador foi Luís Amado Carballo. Así se refire a el o crítico ferrolán:"'En fin, é o hilozoísmo, o animismo, o que nos parez caracterizar a imaxe do noso poeta, que nos presenta unha natureza viva, animal, humana .'"Identifícase como hilozoísta, pois, a poesía de temática centrada na representación dunha paisaxe rural ou natural fortemente humanizada e coa recorrencia a elementos pertencentes á cultura aldeá, non exenta de certo folclorismo. A innovación do hilozoísmo, corrente polo demais debedora das vellas tendencias panteístas e franciscanas de poesía galega, consistiu en vestir a tradición de novas imaxes e ritmos, é dicir, de incorporar (e renovar) elementos populares ás veces influídos polo tratamento da metáfora que estaban a espallar vangardas coma o ultraísmo. Nos poemas hilozoístas a natureza cobra o maior protagonismo a partir desas imaxes autónomas, en ocasións á procura do achado audaz, que a presentan viva e en constante movemento.
Denominacións e orixes
Ramón González-Alegre e Rey Romero, dada a procedencia destes dous escritores, denominan o hilozoísmo "escola pontevedresa". A nomenclatura localista non tivo éxito, xa que poetas cultivadores da tendencia non haberían nacer na ribeira do Lérez.
Prostaglandina
Tipos
Na táboa compáranse diferentes tipos de prostaglandinas, prostaciclina I2 (PGI2), prostaglandina E2 (PGE2), e prostaglandina F2α (PGF2α).
Charlotte, Carolina do Norte
Demografía
En 2004, vivían en Charlotte 614.330 persoas, e 801.137 no conxunto do condado (Mecklenburg). A densidade de poboación de Charlotte é de 861,9 hab/km². A poboación na súa zona metropolitana segundo o censo do 2000 era de 1,5 millóns de habitantes. Segundo estudos, a poboación do condado de Mecklenburg para o 2010 alcanzará a cifra de 1 millón de habitantes.
Monte Louro, Louro, Muros
miniatura|dereita|Monte Louro coa [[Lagoa das Xerfas, a praia de Area Maior e o pinar de Ancoradoiro. Ao fondo, a ría de Muros e Noia. Esta paisaxe foi asolada por un incendio forestal en agosto de 2005]]