cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia xenética da península Ibérica
Conclusións
O feito demostrado de que as diferenzas xenéticas son pequenas na dirección norte-sur dentro de España, e a evidencia do fluxo de xenes preferentemente nesa dirección, pódese interpretar pola información histórica sobre a Reconquista, durante a cal o territorio controlado polos cristiáns no norte progresou gradualmente cara ao sur desde a conquista musulmá de Iberia no ano 711 dC. No ano 1250, case toda Iberia, menos Andalucía oriental (Reino de Granada), estaba baixo o dominio cristián e a conquista de Granada no ano 1492 marca o final do dominio musulmán en España. O estudo conclúe que a estrutura da poboación actual dentro de España está formada por movementos de poboación dentro deste período clave. Segundo o estudo o padrón de diferenciación xenética de España reflicte os límites lingüísticos e xeopolíticos presentes arredor do final do tempo do dominio musulmán en España, (ano 1500).
As oito grandes migracións que modelaron o ADN dos ibéricos
O estudo supón unha investigación que reconstruíu a historia xenética da península Ibérica ao longo dos últimos 8000 anos e revela que oito grandes migracións modelaron o ADN dos españois e portugueses desde o 6000 aC ata a actualidade. Tamén concreta con datos xenéticos o momento da diferenciación da pobloción vasca, que se remonta á Idade de Ferro. E confirma que a poboación andaluza ten menos ADN de orixe norteafricano do agardado. As oiro migracións significativas encontradas son as seguientes:
A Armada, Cumbraos, Sobrado
A Armada é un lugar da parroquia de Cumbraos, no concello coruñés de Sobrado na comarca da Terra de Melide. Segundo o IGE, en 2018 tiña 	2 habitantes (ningún home e 2 mulleres).
Ricardo Gómez Buceta
Ricardo Gómez Buceta, coñecido como Ricardito, nado en Pontevedra en 1900 e finado en Bueu o 24 de decembro de 1936, foi un político galego.
Traxectoria
Depositario e administrador do concello de Bueu. Militante do Partido Galeguista, era compañeiro e colaborador do alcalde Johan Carballeira. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi perseguido e acusado dun desfalco nas arcas do concello. Foi suspendido de emprego e soldo e a familia tivo que vender dúas propiedades para pagar a cantidade reclamada. O 21 de decembro de 1936 foi detido pola Falanxe local, e tres días despois asasinado. O seu cadáver non apareceu. A súa familia marchou de España e estableceuse no Uruguai e na Arxentina.
Devlet Bahçeli
miniatura|Devlet Bahçeli durante a presentación do manifesto do seu partido para as eleccións de xuño de 2015 Devlet Bahçeli, nado en Bahçe o 1 de xaneiro de 1948, é un político turco, presidente do Partido de Acción Nacionalista (MHP) desde o 6 de xullo de 1997.
Javier Posse
Javier Posse Varela, nado en Malpica de Bergantiños en 1898, foi un anarquista galego.
Barro, Barro
San Breixo de Barro é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Barro. Segundo o INE en 2016 tiña 612 habitantes (312 mulleres e 300 homes), 32 menos ca en 2004. Ten sete entidades de poboación.
Patrimonio
O peto de ánimas de Porráns é aberto, sen protección, de pedra, tiña un retablo policromado, pero na actualidade só conserva restos de cor ocre. O caixón de esmolas tamén desapareceu, quedando só o oco. Preside o conxunto unha figura de Cristo acompañado de San Francisco á dereita e da Virxe do Carme á esquerda. Suxéitaos unha corda, á cal se acollen cinco almas para librarse do lume que as atormenta.
Xosé Manuel Pose Mesura
Traxectoria
Licenciado en Filoloxía clásica, profesionalmente dedicouse ao ensino do latín no ensino secundario. Politicamente é militante do PSdeG-PSOE, e resultou escollido concelleiro en Ferrol. Representante do partido xudicial de Ferrol na Deputación da Coruña, foi designado director do INEM na provincia da Coruña. Posteriormente foi designado subdelegado do goberno na provincia da Coruña, e en outubro de 2011, a un mes das eleccións xerais de 2011, delegado do goberno en Galicia, en substitución de Miguel Cortizo, candidato electoral polo PSOE.
Mirka
Mirka (Mikro-Rückkehrkapsel) ou Mirca (Micro Reentry Capsule) foi unha cápsula experimental de reentrada desenvolvida por Alemaña.
Características
Mirka viaxou acaroada á nave Foton 8 e so foi activada ao final da misión desta, despois do acendido dos motores para reentrar na atmosfera. Mirka separouse da nave principal, iniciando a súa propia viaxe para estudar a reentrada atmosférica con varios experimentos a bordo:
Mirka foi desenvolvida por Kayser-Threde GmbH e DASA Jena-Optronik GmbH baixo contrato coa entón axencia espacial alemá DARA. Tiña forma esférica, cun diámetro de aproximadamente 1 m e unha masa total de 154 kg.
Rebelión de Stonewall
A coñecida como rebelión de Stonewall consistiu nunha serie de manifestacións espontáneas e violentas contra unha redada policial que tivo lugar na madrugada do 28 de xuño de 1969, no pub coñecido como o Stonewall Inn do barrio neoiorquino de Greenwich Village. Fálase decote destes disturbios como da primeira ocasión na historia de Estados Unidos en que a que a comunidade LGTB loitou contra un sistema que perseguía os homosexuais co visto e prace do goberno, e son xeralmente recoñecidos como o catalizador do movemento moderno a prol dos dereitos LGTB nos Estados Unidos e en todo o mundo.
Activismo homófilo e rebelións anteriores
miniatura|O bar [[Stonewall Inn no 2005.]] En resposta á tendencia antihomosexual xeneralizada, formáronse dúas organizacións independentes para defender a causa dos homosexuais e procurar oportunidades sociais para que os gais e lesbianas puidesen manter contactos sociais sen medo a ser arrestados. En 1950 un gai chamado Harry Hai e un grupo de seguidores, cansados do trato discriminatorio pola súa orientación sexual, fundaron a Sociedade Mattachine. Esta organización uniu gais que estiveran illados no exército e animounos a loitar polos seus dereitos, proporcionándolle ademais asistencia legal, liderado e información. Ao atopar unha grande oposición á súa posición radical, en 1953 a sociedade decidiu orientarse cara á procura da respetabilidade e a aceptación. O razoamento era que se poderían cambiar máis mentalidades no relativo ao tema da homosexualidade demostrando que os homosexuais eran persoas normais que non se diferenciaban dos heterosexuais. Pouco tempo despois, varias mulleres de San Francisco reuníronse para formar o grupo Daughters of Bilitis (DOB) para lesbianas. Aínda que as oito mulleres que crearon DOB se xuntaban inicialmente nos salóns das súas casas para poder ter un lugar seguro onde poder bailar, ao crecer DOB desenvolveron obxectivos similares aos da sociedade Mattachine, e animaron aos seus membros a implicarse na sociedade.
A redada
O Inspector Pine recordou que cando chegou o primeiro coche celular, o xentío, formado maioritariamente por homosexuais, aumentara superando polo menos dez veces o número de persoas inicialmente arrestadas, e todos calaron de súpeto. Debido á confusión nas transmisións de radio, o segundo coche celular atrasouse en chegar. Os policías empezaron a subir os membros da mafia ao primeiro coche e os espectadores vitorearon. Acto seguido, subiron os empregados correntes do bar ao coche. Un dos presentes gritou, "Poder gai!", alguén máis empezou a cantar We shall overcome (venceremos), ao que o xentío reaccionou con xúbilo e bo humor, mesturado cunha "hostilidade crecente e intensa". Un axente empuxou a unha transexual e esta contestou dándolle un golpe ao axente na cabeza co seu bolso mentres os observadores empezaron a apupar. O escritor Edmund White, que paseaba polo barrio, declarou: "Todos están inquedos, enfadados e decididos. Ninguén ten un slogan, ninguén ten sequera unha intención, pero algo se está xestando". O xentío comezoulle a guindar moedas e logo botellas de cervexa ao coche celular, en resposta ao rumor de que os clientes que aínda estaban dentro do bar estaban sendo agredidos. Iniciouse unha rifa cando unha muller esposada foi escoltada desde a porta do bar até un coche celular. Zafouse repetidamente e loitou contra catro policías, insultando e gritando, durante uns dez minutos. Descrita como unha "típica marimacho neoiorquina", fora golpeada na cabeza cunha porra, tras queixarse de que as súas esposas estaban demasiado apertadas, segundo unha testemuña. Os presentes recordaron que a muller, de identidade descoñecida, animou os observadores a loitar cando mirou aos presentes e lles dixo, "Por que non fan algo?". Cando un axente a levantou e a meteu no coche, o xentío converteuse nunha turba e armouse o caos: "Foi nese momento cando o ambiente explotou".
"Rebelión aberta"
Á noite seguinte os disturbios volveron á rúa Christopher. Os participantes recordarían de distinto xeito que noite foi a máis violenta ou frenética. Regresaron moitos dos que participaran a noite anterior (transexuais, chapeiros, mozos da rúa, "raíñas"), pero uníronselle provocadores policiais, curiosos e até turistas. O máis destacable para moitos foi a repentina exhibición de afecto homosexual en público, tal como describe unha testemuña: "De ir a lugares nos que había que chamar a unha porta e falar cunha persoa a través dunha mirilla para poder entrar. Sinxelamente estabamos fóra. Estabamos nas rúas".
Orgullo gai
Realizáronse marchas simultáneas nos Ánxeles e Chicago. Ao ano seguinte realizáronse marchas do orgullo gai en Boston, Dallas, Milwaukee, Londres, París, Berlín Oeste e Estocolmo. En 1972 as cidades participantes xa incluían a Atlanta, Buffalo, Detroit, Washington, D.C., Miami e Filadelfia.
Impacto posterior
Joan Nestle, que fundou os arquivos Lesbian Herstory Archives en 1975, recoñece o mérito da "creación a esa noite e o valor que encontrou a súa voz nas rúas". Non obstante, amosouse cautelosa á hora de atribuírlle aos disturbios de Stonewall o comezo do activismo gai:
Os sucesos da madrugada do 28 de xuño de 1969 non foron o primeiro enfrontamento dos homosexuais coa policía, nin en Nova York, nin noutros lugares. Xa houbera disturbios na cafetería Compton's en 1966 e na Black Cat Tavern dos Ánxeles por unha redada en 1967. Mais diversas circunstancias converteron en memorables os disturbios de Stonewall. A localización do lugar favoreceuno, con rúas estreitas que lle daban vantaxe aos manifestantes sobre a policía. Ademais, moitos dos participantes e residentes de Greenwich Village pertencían a organizacións políticas e puideron mobilizar a unha comunidade gai grande e cohesionada nas semanas posteriores ás revoltas. Pero a faceta máis destacable dos disturbios de Stonewall foi a súa propia conmemoración, que se converteu no Día Internacional do Orgullo LGTB.
Heurística
A heurística é un trazo característico do ser humano. Dende este punto de vista, pode ser descrito como a arte e a ciencia do descubrimento e a invención, ou de resolver problemas a través da creatividade e o pensamento lateral ou pensamento diverxente.
Foz (xeografía)
miniatura|Foz do río Miño (Camposancos, A Guarda). Unha foz é un accidente xeográfico natural. É un esteiro pechado case en forma de ría onde se atopan as augas fluviais e marítimas.
Agudelo, Barro
Patrimonio
A nave, moi modificada, conserva unha entrada lateral tapiada, e a abertura das fiestras. Á nave ábrense, mediante arcos de medio punto, dúas capelas laterais de planta cuadrangular, cubertas con bóveda de cruzaría, con ménsulas de arranque de época posterior á do resto da igrexa. A ábsida está composta por un tramo recto, e un semicírculo dividido en cinco tramos por medio de catro columnas entregas.
Non se conservan na igrexa cornixas románicas; as que existen son do século XVIII, así como os pináculos que rematan as columnas na súa parte superior. A fachada occidental demostra claramente o influxo do Mestre Mateo, na carnosa decoración vexetal da arquivolta; é unha igrexa vinculada ao paso das peregrinacións a Compostela.
Robertson
O antropónimo Robertson pode referir a varios artigos:
Paraguai
Historia
Desde 1989, cando o réxime militar de máis de 35 anos de Alfredo Stroessner rematou, o Paraguai foi gobernado por presidentes electos democraticamente. Os maiores desafíos de Paraguai desde entón foron a crecente inestabilidade política e a corrupción en alza.
Palmach
Historia
Establecida polo exército británico e a Haganah para protexer palestina dunha posible invasión nazi e para axudar ás forzas británicas nunha posible invasión de Siria e Líbano, os británicos adestraron e armaron aos seus membros. Trala vitoria dos británicos en El-Alamein (1942) os británicos ordenaron o desmantelamento do Palmach, e a totalidade da organización pasou á clandestinidade, refuxiándose nos kibbutzs, combinando o entremamento militar co traballo agrícola. Entre 1945 e 1946 o Palmach realizou ataques contra da infraestrutura dos británicos en Palestina, pero tralo arresto da maioría dos líderes do Palmach o 29 de xuño de 1946, os ataques finalizaron. Na Guerra árabe-israelí de 1948 a Palmach organizou a defensa dos asentamentos xudeus contra das milicias árabes, o que deu tempo á Haganah a mobilizar á poboación e preparse para a guerra.
Sallawassi
Sallawasi foi unha cidade de Asia Menor, situada probabelmente en Misia.
Cando Tudhaliyas II atacou Arzawa para restaurar a Madduwattas de Zippasla, as forzas de Arzawa e os hititas enfrontáronse a Sallawasi e os hititas venceron. O rei derrotado, Kupanta-Kurunta, escapouse so e con dificultade e Madduwattas foi reinstalado no seu palacio en Zippasla.
Antonio Jaspe Moscoso
Traxectoria
Teñen obra súa a Deputación da Coruña e o Museo de Belas Artes da Coruña.
Paraguai
Xeografía
A Rexión Oriental abrangue o 39% do territorio total e posúe o 97,3% da poboación. Ten máis de 800 ríos e regatos e o 95% das súas terras son cultivables. Nesta rexión están as principais institucións da República e os patrimonios históricos e culturais máis importantes. Ten 14 Departamentos. Nesta rexión a temperatura media anual é de 24 °C. O punto máis alto é o cerro Tres Kandú con 842 m. Está moi afectada pola deforestación, xa que en 1945 o 55% da súa superficie encontrábase cuberta por bosques, e no 2004, só o 6% se atopaba cuberto por bosques.
A Rexión Occidental ou Chaco ten o 61% do territorio da República e posúe pouco máis do 2% da poboación total. O seu territorio está formado por un fondo mariño que emerxeu na era cuaternaria. Esta rexión posúe terras secas e arxilosas, poboada de extensas matogueiras e palmares, esteros, lagos e regatos. Ten tres Departamentos e a súa produción económica baséase nos cultivos e a gandería. A súa temperatura media anual é de 31 °C. O punto máis alto do Chaco é o Cerro León con 604 m. Segundo datos da SEAM, Secretaría do Medio Ambiente de Paraguai, o 65% desta rexión atópase cuberta por bosques.
Historia de Ucraína
miniatura|300px|Mapa do Hetmanato cosaco de Ucraína, os territorios dos Cosacos de Zaporozhia e o Imperio ruso (1751). Na parte inferior, o Khanato de Crimea. miniatura|300px|Formación territorial da Ucraína moderna (1922-1954). A historia de Ucraína iniciouse no Neolítico. A finais da Idade Antiga o territorio foi invadido polos godos, pero estes terminaron baixo o dominio dos hunos. No século VII a parte leste de Ucraína formou parte do territorio da Antiga Gran Bulgaria pero, a finais deste século, a maioría das tribos búlgaras emigraron e a terra caeu en mans dos kházaros.
Idade de ouro de Kíiv
Nos séculos XI e XII, as constantes incursións das tribos nómades turcas, tales como os pechenegos e os kipchak, provocaron unha migración masiva da poboación eslava cara ás rexións máis seguras do norte. A invasión mongol do século XIII devastou o Rus de Kíiv e a súa capital foi totalmente destruída en 1240. No territorio ucraíno, o Estado do Rus de Kíiv foi sucedido polos principados de Hálich (en Galicia) e Volodímir (Volinia), que se fusionaron no principado de Hálich-Volinia.
Ucraína baixo Polonia-Lituania
miniatura|Nos séculos que seguiron á invasión mongol, gran parte de Ucraína foi controlada por [[Lituania (desde o século XIV) e, desde a Unión de Lublin (1569) por Polonia.]]
A mediados do século XIV, o principado de Hálich-Volinia foi conquistado por Casimiro III de Polonia, mentres que o corazón do Rus, incluíndo Kíiv, caeu en poder do Gran Ducado de Lituania, despois da batalla do río Iren. Tras a unión de Krevo, en 1386 —unha unión dinástica entre Polonia e Lituania—, a maior parte do territorio de Ucraína foi controlado polo Gran Ducado de Lituania. Neste momento foi cando se comezaron a utilizar as formas latinizadas do vocábulo "Rus", Rutenia e rutenos, para designar a terra e o pobo de Ucraína, respectivamente.
Segunda Guerra Mundial
A gran maioría dos combates na Segunda Guerra Mundial tiveron lugar na fronte oriental, e a Alemaña Nazi sufriu o 93% das súas baixas nela. O total de perdas infrinxidas á poboación ucraína durante a guerra estímase entre cinco e oito millóns, incluíndo máis de medio millón de xudeus asasinados polo Einsatzgruppen, en ocasións axudado por colaboradores locais. Das tropas soviéticas que caeron ante os nazis, estimadas en 8,7 millóns, 1,4 millóns eran ucraínos.
Independencia de Ucraína
miniatura|Bandeira de Ucraína
Cidade do Vaticano
Basílica de San Pedro
Para a construción da basílica houbo dous proxectos iniciais, un realizado por Bramante e outro por Rafael, sendo o primeiro un proxecto de cruz grega e o segundo de cruz latina. Posteriormente, Michelangelo retomou o proxecto de cruz grega de Bramante, deseñando tamén a cúpula da basílica, onde está escrito en latín "Ti es Pedro e sobre esta pedra edificarás a miña igrexa". O último arquitecto que interveu na construción foi Gian Lorenzo Bernini.
Afganistán
Historia
A partir do ano 1220 comeza a etapa das invasións mongois, que arrasan numerosas cidades esnaquizando poboación e a economía da rexión, tralo que se produce unha crecente nomadización da Persia histórica, incluíndo Afganistán. Coma consecuencia de ditas invasións, establécese nestas terras o dominio dos mongois de Chagatai. A finais do século XIV Tamerlán conquista o país, exercendo un dominio que se vai prolongar precariamente ata mediados do século seguinte, con continuas loitas entre os seus sucesores.
Cidade do Vaticano
Capela Sistina
Atópase á dereita da Basílica de San Pedro, despois da Scala Rexia ('Escaleira Real'). É de forma rectangular e mide 40,93 m de lonxitude, por 13,41 de anchura (as dimensións do Templo de Salomón segundo o Antigo Testamento) e 20,7 m de alto. Na decoración destacan a parede sobre o altar maior (cunha superficie de 13.7 m por 12.2 m), onde se atopa o "Xuízo Final" e o centro da bóveda onde se representan nove escenas rectangulares sobre a Creación e a Caída do home.
Afganistán
Historia
En decembro de 2001, o Consello de Seguridade das Nacións Unidas autorizou a creación dunha forza composta por tropas da Organización do Tratado do Atlántico Norte (OTAN), que asistiu ao goberno do Presidente Hamid Karzai a establecer a dirección de autoridade da nación. Karzai foi substituído por Ashraf Ghani logo das eleccións de 2014.
Historia de Ucraína
Composición da poboación
Segundo o censo de 2001, a poboación de Crimea alcanzaba os 2 033 700 habitantes, cuxa composición étnica era a seguinte:
María Andresa Casamayor
Idade adulta
Co falecemento do seu pai en 1738 e do seu amigo e colaborador Pedro Martínez en 1739, os apoios que tivera María Andresa Casamayor de moza desaparecen. A diferenza do que era habitual para unha muller da sociedade zaragozana, María Andresa nin casou nin entrou na Igrexa, así que o resto da súa vida debeu traballar para gañarse a vida. Foi mestra de nenas e, durante boa parte da súa vida, mestra de primeiras letras nas aulas públicas da cidade. Como parte da súa retribución, foille facilitada unha casa onde vivir. O edificio, situado na rúa Pombal de Zaragoza, aínda existe. Probablemente o seu Tyrocinio foi unha das súas cartas de presentación.
La Vela Puerca
La Vela Puerca é unha banda uruguaia de rock, que fusiona diversos ritmos, integrada por Sebastián Teysera "El Enano" (voz), Nicolás Lieutier "Mandril" (baixo), Sebastián Cebreiro "Cebolla" (voz) José Canedo "Pepe" (batería), Rafael Di Bello (guitarras), Santiago Butler (guitarras), Carlos Quijano "Coli" (saxofón) e Alejando Piccone (trompeta). Lucas De Azevedo foi batería da banda até o 2004, cando tivo que abandonar a banda debido a problemas de saúde.
Babenco - Alguém Tem que Ouvir o Coração e Dizer: Parou
Babenco - Alguém Tem que Ouvir o Coração e Dizer: Parou é un filme documental brasileiro de 2019 dirixido por Bárbara Paz. Estreouse no Festival Internacional de Cinema de Venecia, onde gañou o premio a mellor documental. O filme céntrase nos últimos anos de vida do cineasta Hector Babenco, quen morreu en 2016 vítima dun cancro. Foi escollido como candidato do Brasil para o Óscar ó mellor filme internacional na 93ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado.
Membribe
O topónimo Membribe pode referirse a:
María Andresa Casamayor
Documental
En 2020 estreouse o documental La mujer que soñaba con números realizado por Mireia R. Abrisqueta e producido por SinTregua, onde a figura de Casamayor é a protagonista.​ Tivo unha pre estrea na Biblioteca Nacional de España en febreiro de 2020.
La República Federal
La República Federal foi un semanario editado en Pontevedra entre 1868 e 1869.
Xogos Olímpicos de Inverno de 1932
A organización destes xogos viuse empanada pola crise económica de 1929.
Dalia García Couso
Traxectoria
Nas eleccións municipais de 2019 o PPdeG perdeu a maioría absoluta e cedeulle a alcaldía a José Manuel Pérez Penas, de Adiante Melide, que formou goberno co PSdeG. Nese mandato foi elixida deputada provincial.
Laias, Cenlle
As augas termais
Existen unhas augas termais coñecidas posiblemente xa en época romana. As augas continuáronse usando até a Idade Media, aínda que se descoñece en que tipo de instalacións. Parece que o rei de León Vermudo II usounas con frecuencia para curarse da gota. En maio de 1718, o arcebispo de Ourense visitou o lugar e escribiu sobre os efectos beneficiosos dos mananciais da zona. En 1865 un home morreu nunha pía do baño común, o que indica que había varias pías para baños e que as utilizaban tamén forasteiros.
Etiquetaxe enerxética da Unión Europea
Información da etiqueta enerxética
Segundo o tipo de aparato a información pode variar, pero basicamente contén estes datos:
Normativa aplicable
O obxectivo final é conseguir un aforro do 20% no consumo de enerxía na Unión Europea para o ano 2020. Para a consecución deste obxectivo, a Unión estableceu tamén outras medidas para o desenvolvemento de enerxías renovables e a redución das emisións de gases de efecto invernadoiro. Ademais, insta ós Estados membros a desenvolver campañas informativas de carácter informativo destinadas a promove-la eficiencia enerxética e un uso responsable da enerxía por parte do usuario final.
Silvia Penide
Traxectoria
Comezou a tocar a guitarra con 14 anos, e axiña empezou a compoñer. En 1997 autoeditou a súa primeira maqueta, Alicerce. Repetiu o formato con Azul (1999) e Mundo de cuerdos (2001). Silvia Penide é unha autora de cancións moi directas que conectan co público e que comezan a ver a luz no seu primeiro LP Kilómetros (2003), do que se venderon 2000 copias en Galicia en pouco tempo. A súa traxectoria segue a madurar con Invisible (2005) e Desafinante Crónica (2007) que chega a soar en diferentes programas de Radio3 ou M80, entre outras emisoras.
Con frecuentes concertos por toda a Península e en salas de países como Croacia, Italia, Eslovenia, Portugal ou Alemaña, o particular universo de Penide nútrese dun cada vez maior número de seguidores fieis á súa proposta. O seu é un pop contundente, cheo de matices e moi coidado.
Alexander Dukhnovich
Traxectoria
Dukhnovych empezou a escribir poemas nos seus anos mozos en húngaro moi influencido polo romanticismo húngaro. . Apoiou a educación e o rexurdimento cultural dos rutenos contra a maxiarización. En 1850 estableceu a primeira asociación cultural rutena, a Sociedade Literaria de Prešov que nos seus tres anos de existencia publicou varios libros e anuarios, escritos estes últimos en gran parte polo propio Dukhnovych, e así o seu poema patriótico máis famoso "la rusyn byl, ies'm i budu" publicouse no anuario de 1851. Este poema converteríase máis tarde no himno nacional dos rutenos dos Cárpatos. Dukhnovych tamén publicou varios libros pedagóxicos e relixiosos, libros de texto e unha gramática. Os seus traballos académicos máis famosos foron unha historia da eparquía de Prešov escrita en latín e publicada postumamente en ruso como Istoriia Priashevskoi eparkhii (1877), ''Corpus juris in compendio exhibens: jus canonicum, constitutionum, et decretorum. Eperjesini en 1847 e mais unha historia dos rutenos dos Cárpatos que completou en ruso en 1853 e que se publicou póstuma: Istinnaia istoriia Karpato-Rossov ili Ugorskikh Rusinov'' (1914). Escribiu libros de texto para as escolas rutenas Knyzhytsia chytalnaia dlia nachynaiushchykh (1847), Kratkyi zemlepys dlia molodykh Rusynov (1851), unha gramática de ruteno rusificado (ou iazychie para os rutenos) Sokrashchennaia grammatika pis’mennago russkago iazyka (1853), un manual pedagóxico Narodnaia pedagogiia v pol’zu uchilishch i uchitelei sel’skikh (1857) e libros de oracións e litúrxicos Liturgycheskii katekhyzys (1851) Molytvennyk dlia russkykh ditei (1854), e o máis popular Khlib dushy yly nabozhnyia molytvy y pisny dlia vostochnyia tserkvy pravoslavnykh-khristiian (1851; 8ª ed. 1877) Os seus últimos anos dedicounos ao desenvolvemento da educación e da escolarización entre os rutenos locais. Nun esforzo para limitar a maxiarización da poboación rutena fundou con Adolf Dobryansky a Sociedade San Xoán Bautista (1862). Entre 1967 e 1989 aparecen tres volumes das súas obras completas Tvory
Ideoloxía
Dukhnovych está considerado un dos principais humanistas e educadores rutenos. Os seus principios estaban baseados no cristianismo e no idealismo.
Dukhnovych tamén participou activamente no movemento rusófilo que se deu entre os rutenos, e ucraínos, no século XIX. Non obstante Dukhnovych adoptou o principio dos dous estilos : o baixo para o consumo popular no que empregaba a fala do pobo, o ruteno, e utlizaba nos seus libros de texto, relixiosos, poesías e pezas de teatro, como Dobroditel’ prevyshaet’ bohatstvonon (1850). As súas obras máis eruditas escribíaas no estilo alto, ou iazychie, unha escrita na que se integraba léxico ruteno (na versión empregada polos autores rutenos), sempre escollendo as formas coincidentes ou máis próximas ao ruso, o eslavónico eclesiástico, o ruteno antigo, e o ruso que cada autor integraba segundo os seus intereses. O iazchie víase como unha solución temporal ata que os rutenos adoptasen o ruso como lingua literaria. Duknovych rexeitaba que o ruteno fose unha lingua separada nin desexaba contribuír á creación dunha lingua literaria para os rutenos, e tamén rexeitaba que os ucraínos fosen unha nacionalidade e a lingua empregada polos ucrainófilos.
Billy Boyd
Billy Boyd, nado en Glasgow o 28 de agosto de 1968, é un actor e músico escocés coñecido por interpretar a Peregrin Tuc nas adaptacións cinematográficas d´O Señor dos Aneis e a Barret Bonden en Master and Commander: The Far Side of the World''.
Premios e nomeamentos
National Board of Review of Motion Pictures
Felip Mateu i Llopis
Formación e círculos valencianistas
En 1932 foi un dos asinantes das Normes de Castelló, unha normativa ortográfica elemental que segue basicamente a de Fabra, adaptadas ao valenciano. A estes primeiros anos pertencen algúns artigos escritos en catalán, entre eles o ensaio El País Valencià (1933).
Vinculación coa Asociación Numismática Española
Nos anos 80 participou moi decididamente nas Semanas Nacionais de Numismática organizadas pola ANE, en concreto na quinta edición, en 1982, co relatorio Bibliografía de las series monetarias antiguas de Hispania, na sexta edición, en 1983, e na sétima, en 1984, cunha disertación titulada Datos para la historia de los hallazgos monetarios.
A ANE nomeouno presidente de honra en 1984 e ocupou o cargo ata 1988, cando o deixou en favor de Antonio Beltrán Martínez. ​
Güelfos e xibelinos
miniatura|[[Frederico I Barbarroxa, co seu fillo Henrique VI e o duque Frederico V de Suabia. Ilustración da Crónica dos güelfos.]]
Os Güelfos e os Xibelinos foron dúas faccións rivais na política italiana desde o século XII até o nacemento das Señorías no século XIV. Os termos güelfos e xibelinos proceden dos termos italianos guelfi e ghibellini, e remóntanse á loita pola coroa do Sacro Imperio Romano Xermánico despois da morte do emperador Henrique V entre dúas familias, unha bávara e a outra saxoa, respectivamente a casa de Welf ou antiga casa de Baviera (os Welfen, pronunciado [velfen], e de aí a palabra "güelfo") e a casa dos Hohenstaufen de Suabia, señores do castelo de Waiblingen (e de aí a palabra "xibelino").
Frederico I e Henrique VI
Frederico I intentou restaurar a autoridade do emperador no Imperio (Honor Imperii). En Alemaña reconciliouse cos güelfos ao designar a Güelfo VI marqués de Toscana e duque de Spoleto, e co seu primo Frederico, fillo de Conrado III, ao que investiu como duque de Suabia. Ademais, tratou de asegurar a súa autoridade ao estender a rede feudal de vasalos a persoas fieis, e así creou o ducado de Austria en 1156, o margraviato de Brandeburgo, recoñeceu como rei ao duque de Bohemia en 1158, e confiando a unha nobreza de servizo de orixe servil (ministeriais), uns territorios de dominio rexio ampliados, como en Suabia, Franconia ou Misnia (actual Meissen).
Frederico I non estivo en condicións de regresar a Italia até 1174. O 29 de maio de 1176 enfrontouse en Legnano cos seus inimigos da Liga Lombarda, baixo a dirección de Milán, pero as forzas imperiais foron tan definitivamente derrotadas, que Frederico tivo que recoñecer ao papa Alexandre III en outubro dese ano (tratado de Anagni), e pactar unha tregua en Venecia en maio de 1177. Despois de 6 anos de tregua, na paz de Constanza o emperador tivo que garantir ás cidades lombardas as liberdades e a xurisdición comunais e o goce de case todos os regalia (especialmente de recrutar exércitos, exercer xurisdición dentro dos seus muros e administrar as súas finanzas salvo unha suma para o tesouro imperial), pero retivo a fidelidade das cidades lombardas, designando xuíces de apelación en cada cidade, así como mantendo puntos fortificados no campo, e un maior dominio sobre as zonas rurais. Ademais, mantiña o seu poder e administración directa en Ancona, Spoleto e Toscana, o que lle permitía intervir no val do Po e nos dominios pontificios, o que redobrou os temores do papa, de modo que o emperador como rei de Italia non vira significativamente minguada a súa autoridade real tal e como estaba en 1158, ao iniciarse a querela.
Inocencio III e Otón IV
miniatura|[[Otón IV do Sacro Imperio Romano Xermánico|Otón IV e Inocencio III danse as mans. (Heidelberg, Cod. Pal. germ., 1450).]] miniatura|170px|esquerda|[[Filipe de Suabia, Rei de romanos. (Sankt Gallen, miniatura de ca.1200).]]
Frederico II e Conrado IV
O apoio do papa Inocencio III outorgado a Frederico II, fronte a Otón IV, estivo tamén mediatizado pola renuncia de Frederico ao trono do Reino de Sicilia en favor do seu fillo Henrique, para así verse libre o papa das tenaces imperiais. En 1215, Frederico II foi coroado Rei de romanos e recoñecido no IV concilio de Letrán, e tomou a cruz para unirse á Quinta Cruzada. Inocencio III morreu en 1216, e o seu sucesor Honorio III (1216–1227) proseguiu cos preparativos da cruzada; porén, o rei Frederico II, debido aos seus problemas en Alemaña para facer valer a súa autoridade, non estivo presente na mesma.
A pesar da excomuñón, o emperador iniciou de novo a cruzada o 28 de xuño de 1228 e, ante as noticias de que o papa invadira o seu Reino de Sicilia, Frederico regresou a Italia en maio de 1229, derrotou ao papa, e ambos os soberanos pactaron a paz nos tratados de San Xermano o 20 de xullo de 1230, e de San Ceprano, o 28 de agosto de 1230, polos que Frederico II devolvía ao papa os territorios pontificios ocupados e as posesións pontificias en Sicilia, e o papa levantaba a excomuñón ao emperador; así mesmo, tamén se acordou a paz coa Liga lombarda.
O Interregno
Neste momento, os xibelinos podían aspirar á hexemonía sobre toda Italia e calquera alivio á terrible presión que estes exercían sobre o papa era ben recibido: de aí que Alexandre IV acollese ben aos embaixadores casteláns prometéndolles que na querela imperial se atería á máis estrita xustiza. Tras unha vacante de tres meses, o patriarca de Xerusalén, Xacobe Pantaleón, de orixe francesa, foi elixido en setembro de 1261 novo papa, co nome de Urbano IV (1261–1264), quen nunca pisaría Roma e, aínda que mantivo unha teórica actitude de neutralidade entre os dous candidatos, o castelán e o inglés, non estaba disposto a que calquera deles puidese sumar as súas forzas ás dos seus inimigos xibelinos. Ante isto, ideou unha arbitraxe que lle permitise demorar a súa sentenza o tempo que fose necesario.
Tras a batalla de Benevento, Carlos puido estender a súa influencia pola Lombardía, desde Vercelli até Treviso, e desde Reggio Emilia até Módena, e con Oberto Pelavicino sometido e reducido a Cremona e Piacenza, só resistían a Carlos as cidades de Pavía e Verona; o seu poder estaba consolidado no Piemonte, onde os pequenos nobres se someteron a el para non caeren baixo os máis poderosos condes de Savoia ou os marqueses de Montferrato, e Toscana foi sometida coa resistencia de Pisa e Siena. Porén, os xibelinos non se resignaron, e urxiron a vinda de Conradino, o fillo de Conrado IV e sobriño de Manfredo, que a pesar de ser excomungado en novembro de 1267, entrou en decembro en Verona, proseguindo a súa campaña por Pavía e Pisa; o mesmo papa Clemente IV, pediu o apoio a Carlos de Anjou para derrotalo. Mentres, o seu parente, o infante castelán Henrique de Castela (don Arrigo), xa senador en Roma desde xullo de 1267, reclamaba a posesión do Reino de Sardeña como beneficio da súa participación na empresa anxevina. Ante a negativa, sublevouse en Roma, e aproveitando a ausencia do papa asaltou a residencia papal e fixo prisioneiros a todos os cardeais presentes. Pasara ao bando xibelino, e foi excomungado o 5 de abril de 1268; e en xullo de 1268, Conradino foi recibido con grande entusiasmo en Roma.
A fin dos poderes universais
miniatura|esquerda|240px|[[Pedro III de Aragón chega a Sicilia nas Vésperas sicilianas.]]
O reino de Sicilia continental desvinculouse da casa de Anjou e constituíuse en dominio dos reis de Aragón, non da corte nin do Reino de Aragón, senón do propio rei a título individual.
En Toscana, o 6 de agosto de 1284 os pisanos foron derrotados polos xenoveses na illa de Meloria, o que arruinou o poder marítimo de Pisa. Os pisanos entregaron o goberno ao conde Ugolino della Gherardesca, que logrou deter a caída de Pisa no poder dunha Liga güelfa toscana (Florencia, Lucca, Pistoia, Volterra, e outras cidades); pero Ugolino, ao practicar unha política ambigua con güelfos e xibelinos en beneficio propio co fin de perpetuarse no poder, pereceu nunha insurrección xibelina en 1288. Esta insurrección levou ao poder ao conde Guido da Montefeltro, quen asegurou o poder de Pisa fronte a unha nova Liga güelfa toscana, pactando a paz coas güelfas Florencia e Lucca en 1293. Mentres, en Florencia, a pacificación do cardeal Latino Malebranca (1280) trouxera de regreso aos exiliados xibelinos, pero durou pouco, xa que unha rebelión (1282) levou ao poder ao rico popolo grasso e, debido ás querelas entre os nobres e entre eles e o pobo, en 1292 a instancias de Giano della Bella, a nobreza foi apartada completamente do goberno, o que se transmitiu a outras cidades toscanas como Lucca, Pistoia, Siena ou Arezzo. En Pistoia, a querela entre as dúas ramas da familia güelfa dos Cancellieri, coñecidos como brancos e negros, provocou a entrega á señoría a Florencia, e a querela introduciuse nesta última cidade.
A expedición (Romzug) do Rei de romanos Henrique VII de Luxemburgo a Italia (1310–1313) para ser coroado emperador contou co beneplácito do papa Clemente V, e tamén pretendeu pacificar e reconciliar as faccións güelfas coas xibelinas, e recobrar os seus dereitos imperiais en Italia.
Andreas Mogensen
Traxectoria
Foi seleccionado como astronauta pola ESA en maio de 2009, participando nas misións Soiuz TMA-16M e Soiuz TMA-18M e pasando un total de 9,84 días no espazo.
Güelfos e xibelinos
O século XIV
Pero os güelfos alcanzaron o poder en Xénova e os xibelinos expulsados pediron axuda a Mateo Visconti, mentres que os güelfos fixeron o propio con Roberto de Nápoles, a quen fixeron señor de Xénova, cargo que ostentou até 1335. O asedio xibelino a Xénova de 1318 non tivo éxito, e o papa Xoán XXII contraatacou en 1320 enviando contra Visconti unha infrutuosa expedición ao mando de Filipe de Valois, e unha cruzada dirixida polo legado papal Bernardo del Poggetto (Bertrand du Poïet). En 1322, o papa convenceu a Frederico de Habsburgo para que levase a cabo unha expedición contra Milán, e enviou o seu irmán Henrique a unha breve campaña en Brescia, pero convenceuse de que non podía loitar contra os xibelinos, que eran partidarios do Imperio.
Mateo Visconti abdicou e faleceu en xuño de 1322, sucedéndoo o seu fillo Galeazzo. Luís de Baviera venceu a Frederico de Austria en Mühldorf en setembro de 1322, quedando como único Rei de romanos.
En Milán, Visconti recuperou as posicións perdidas ante o legado papal, e Cangrande della Scala e Obizzo de Este paralizaron a Bertrand du Poïet na Romaña, en Monteveglio, en 1325.
En Alemaña, en 1349, Carlos IV, novo Rei de romanos, era aceptado en todo o Imperio. O seu goberno estivo caracterizado polo seu carácter pacífico, tanto por carácter, como consciente do feito de que o Imperio estaba xa disgregado en pequenos principados e a unidade non podía conseguirse pola forza das armas. Aínda que empregou o seu poder para parar conflitos armados entre territorios e cidades e impoñer tratados de paz denominados Landfriede, coa intención de facer así patente a existencia dunha autoridade central; porén, isto era un pobre substituto dunha inexistente autoridade central imperial.
Nos Estados Pontificios, Gil de Albornoz enfrontouse aos Visconti pola posesión de Boloña; Bernabé Visconti solicitou arbitraxe ao emperador, pero ante a negativa de cesar as hostilidades, os Visconti foron desposuídos da vigairía imperial e postos baixo o bando do Imperio en 1361. O novo papa de Aviñón, Urbano V, excomungou a Visconti e este, derrotado, tivo que aceptar a paz co papa en 1364. Tras o tratado de Brétigny (1360), Italia quedou pragada por compañías de mercenarios que viñan de Francia, ofrecendo os seus servizos a cidades e señores, arrasaban as terras e extorsionaban as poboacións; o papa Urbano V tiña a intención de devolver a sede papal a Roma, pero para iso necesitaba a axuda do emperador, para expulsar as errantes compañías mercenarias, así como para proceder contra Visconti. Na súa viaxe a Aviñón de 1365, Carlos IV asegurou a súa axuda ao papa e obtivo a aprobación dunha campaña imperial en Italia. O papa regresou a Italia en 1367 onde se encontrou co seu legado o cardeal Gil de Albornoz, que finalmente levara á práctica a pacificación e submisión ao papa da Romaña e antes de morrer formara unha Liga contra os Visconti na que se incluíron o emperador, o rei Luís I de Hungría, a raíña Xoana I de Nápoles, os señores de Padua, Ferrara e Mantua, pero non Florencia (para non violar a paz de Sarzana). Pero os señores de Milán, Bernabé e Galeazzo II Visconti contrataron a compañía de John Hawkwood. En maio de 1368, o exército imperial entrou en Italia, uníndose aos coaligados, pero os aliados de Visconti, Hawkwood e Cansignorio della Scala, señor de Verona, paralizaron a acción do exército desta alianza entre imperiais e italianos cortando os diques dos ríos Adige e Po anegando Mantua e Padua; así, Carlos IV tivo que negociar con Visconti e, a cambio dunha suma de diñeiro, o emperador restituíu a vigairía imperial e enviou de volta a Alemaña a gran parte do seu exército e, malia a indignación dos seus aliados, pasou a Toscana, onde aplicando a súa autoridade imperial interveu en beneficio propio no goberno Pisa, Siena e Lucca.
Os proxectos de Gian Galeazzo estendéronse tamén cara a Toscana, contra Florencia, orixinándose tres guerras entre estes dous poderes (1390–92, 1397–98, 1400–02). Inicialmente Milán contou cos seus aliados lombardos, Alberto de Este, marqués de Ferrara, Francisco I Gonzaga, señor de Mantua, así como das cidades de Siena e Perugia, e das faccións xibelinas de Toscana e Romaña, mentres que Florencia contaba con Boloña e coa compañía de John Hawkwood.
Desde entón, e até a metade do século XV, producíronse unha serie de guerras practicamente continuas entre unha alianza das repúblicas de Florencia e de Venecia, fronte a unha nova época de expansión milanesa dos Visconti, as chamadas guerras de Lombardía.
Riot grrrl
Riot Grrrl (ou Riot Grrl) é un movemento musical feminista que tivo o seu esplendor na década dos 90 pero que continúa tendo unha significante influencia na música e cultura actual. O termo Riot Grrrl é tamén a designación dun xénero, referido á música punk rock feita polos membros iniciais do movemento. Tamén pode referirse aos individuos auto-proclamados Riot Grrrls, que continúan promovendo a subcultura punk feminista do "faino ti mesmo" creando bandas de mulleres, festivais de música centrados nas mulleres, reunións e publicacións independentes ou fancines.
Lyoko
Historia
A cuadrilla coñeceu a William Dunbar, que lles fixo tantos favores que lle propuxeron que fora a Lyoko, posto que, ademais, necesitaban a outro guerreiro, pois as batallas estaban a deixalos sen tempo para estudar, preparar exames e descansar. Entrando no sector 5 con Aelita descubriu que era máis forte que todos os guerreiros de Lyoko (Odd, Yumi, Jeremie, Ulrich e Aelita). A súa arma era unha espada enorme capaz de lanzar fortes campos de enerxía. Estaba a loitar contra os vermes cando de súpeto a Scyphozoa posuiuno transformándoo en esbirro de XANA (William-XANA), e Aelita non puido facer nada para evitalo. No final da terceira tempada XANA utilizouno para destruír o núcleo de Lyoko. A destrución acabou con Lyoko, aínda que non co supercomputador, polo que Jeremie conseguiu restaurar Lyoko xunto con Aelita, que xa recuperara a súa memoria (unha das chaves de Lyoko).
Sandbox 1: Mirror da Ermida
Segundo os libros de Código Lyoko, que seguen unha secuencia temporal alternativa, existen dous sectores máis, denominados sandboxes.
Moto (Overbike)
É o vehículo de Ulrich. Ten forma de moto dunha soa roda e cun reactor que usa para voar (que o fai moi pouco pois non lle fai falta porque el é máis rápido).
Táboa (Overboard)
É o vehículo de Odd. Ten forma de táboa de surf lila e é capaz de voar.
Aeroescorregador (Overwing)
É o vehículo de Yumi. Ten unha forma estilizada e curvilínea, parecido a un scooter, e desprázase levitando sobre o chan ou voando.
Transportador
Ten forma de esfera branca, o suficientemente grande como para que dentro caiban os cinco Guerreiros de Lyoko. Ten gravado o Ollo de XANA en cor azul escuro. Para utilizalo, os Guerreiros deben situarse no bordo dun sector. Despois, Jeremie teclea a clave SCIPIO (Escipión en galego), e o transportador vén voando, ábrese por un lateral mostrando unha aurora de luz branca, "traga” aos guerreiros, e lévaos á praza do sector 5. Tamén se pode programar cunha chamada atrasada, é dicir, introdúcese o contrasinal SCIPIO e despois dun período de tempo determinado, vén. Esta función utilízaa Aelita no episodio 57 (Aelita), para ir ao sector 5 sen a axuda de Jeremie. Franz Hopper tamén pode chamalo, cousa que fixo no episodio 28 (Territorio descoñecido) para salvar a Aelita duns monstros de XANA.
Ás de Aelita
Obtenas na cuarta tempada, co seu novo traxe. Bástalle con pasar a man por un brazalete con forma de estrela rosa que leva na boneca e nas súas costas aparecen unhas ás de luz rosa que lle permiten voar con máis axilidade que se fora nun vehículo. Foi no episodio 67 (Dobre ou nada) cando cambiaron de traxes e vestimenta, e  cando Aelita se sorprendeu, Jeremie díxolle que tiña moito tempo libre e Aelita díxolle: “Es o vento que impulsa as miñas ás”.
Skidbladnir (Skid)
Os NavSkids son alargados, con deseño estilizado. Son grises escuros, e teñen unha xanela de cristais opacos desde a cal se pode ter unha vista óptima do Mar dixital. Os NavSkids teñen unha raia de cor ao longo, por baixo da xanela. O de Odd ten a raia morada, o de Ulrich amarela, o de Yumi vermella e o de William azul claro, a xogo coas súas respectivas vestimentas. Nunha ocasión, Odd chegou tarde ao Skid e gritou: “Ei, esperádeme!”. Con todo, o NavSkid que estaba a chegar tarde era o de Ulrich, e non o de Odd. En dous cromos do álbum de cromos de Código Lyoko os deseños das naves cambian un pouco, pois as raias desaparecen, e cambia un pouco o deseño xeral. Por dentro, a cabina de Aelita é bastante espazosa, e conta cun posto de mandos repleto de botóns, sensores, pancas e teclas que Aelita, combinándoos cunha pantalla que aparece diante dela, utiliza para pilotar o Skidbladnir. O interior dos NavSkids é pouco maior que o tamaño dos seus ocupantes, para que estes caiban de pé. Cando os NavSkids se colocan en posición horizontal, os Guerreiros de Lyoko pasan de estar de pé a estar sentados sobre unha butaca.
Ailurops ursinus
Descrición
A especie foi descrita en 1824 polo naturalista neerlandés Coenraad Jacob Temminck, en Monographies de mammalogie. 1: 10. obra en varios volumes editada por Dufour & d'Ocagne en París e Leiden entre 1827 e 1841. Temminck encadrouna no antigo xénero Phalangista, que describiran en 1795 Étienne Geoffroy Saint-Hilaire e Georges Cuvier, e que hoxe está obsoleto, designándoa co nome de Phalangista ursina.
International Plant Names Index
Descrición
Un proxecto similar, que fai unha listaxe de nomes de fungos, é o Index Fungorum.
Historia da escultura
A representación da figura humana foi un dos temas principais até o século XX. Coa aparición de novos materiais artificiais e ferramentas mecanizadas, así como co desenvolvemento dos medios de comunicación, a evolución dos estilos acelerouse e diversificouse. Os comezos da arte experimental que deu lugar á abstracción chegou a ser unha práctica escultórica dominante durante practicamente cincuenta anos, despois de que a tradición figurativa se impuxera durante séculos. A tradición escultórica foi cuestionada tanto no eido mercantil como no deseño industrial. O canbio que ocasionou tanto no ámbito social como político e filosófico no período vivido entre as dúas guerras mundiais permitiu que a arte abstracta, a partir de 1945, se concentrase na expresión das cualidades físicas dos materiais e na investigación da sensación visual.
Ácido propiónico
O seu anión (CH3-CH2-COO-), ésteres e sales reciben o nome de propionatos ou propanoatos.
Lingua rutena
miniatura|200x200px|Uso oficial do ruteno panónico en Voivodina, Serbia O ruteno (autodeniminado русиньска бесїда ou русиньскый) é unha variante lingüística eslava oriental falada polos rutenos da Europa Central. Algúns lingüistas non a consideran unha variante, mais é unha lingua separada que ten seu propio código ISO 639-3, mentres que outros a consideran como un dialecto da lingua ucraína. Trátase dun asunto contemporaneamente polémico, e ámbalas dúas posicións posúen tamén implicacións políticas.