cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Catedral de Santiago de Compostela
Fachada leste ou da Quintana
No século XVII, José de Vega y Verdugo deseñou unha estrutura que pechase a cabeceira da catedral, formada daquela por distintas capelas e portas de disposición irregular. Creouse así a fachada da catedral que dá á praza da Quintana, un muro uniforme de pedra que oculta a cabeceira orixinal, disposto en tres lenzos e con tres portas (máis outra accesoria a carón da Porta Santa). De sur a norte, son a Porta Real, a Porta Santa e a Porta dos Abades.
Esta porta da Quintana dá a un angosto corredor onde reciben sepultura os Abraldes, e que conduce á verdadeira Porta Santa pola que se entra ao deambulatorio da ábsida do templo. Desde o 2004, é unha porta de bronce, obra do escultor santiagués Suso León que veu substituír a anterior, de Paco Leiro. Na cara externa represéntanse as imaxes de Xesús, Santiago e outros peregrinos; na cara interna, seis escenas da vida do Apóstolo: como pescador no lago Tiberíades, escoitando a Xesús, evanxelizando en Galicia, a decapitación, a translación do seu corpo e o descubrimento do sepulcro.
Torre norte ou da Carraca
En abril de 2010 instalouse unha réplica da antiga carraca, por non ser posible a súa restauración, que pasará a formar parte do Museo Catedralicio. A nova é unha copia fiel do antigo instrumento e foi realizada coa mesma clase de madeira de castiñeiro, consta de catro caixas de resonancia rectangulares cunha lingüeta en cada unha que ao virar sobre un eixe dentado e golpealas fainas soar; as caixas están colocadas en forma de cruz e cada brazo mide algo máis de dous metros. Este antigo instrumento, en desuso na liturxia, facíase tocar durante as celebracións de Semana Santa como símbolo de dó pola morte de Xesús, para acalar o son das campás durante esta época de recollemento.
Interior da catedral
A iluminación provén das fiestras dos dous pisos das naves laterais do período románico, na capela maior son polilobuladas e as que corresponden ó deambulatorio son ollos de boi. A ornamentación interior pódese apreciar nos capiteis historiados da parte da ábsida e nos adornos vexetais da galería.
Capela maior
miniatura|esquerda|Detalle da capela maior. A capela maior era románica na súa orixe pero foi reformada completamente durante o barroco por orde do novo mestre de obras, José Vega y Verdugo, nomeado por Inocencio X, a partir de 1657. Sobre un proxecto inicial de Pedro de la Torre e baixo a dirección do salmantino José Peña de Toro, distintos artistas (como o catalán Onafre, Bernardo Cabrera, o ourive Xosé Clemente) foron realizando obras e introducindo modificacións. Os piares e columnas románicas foron revestidas por columnas salomónicas, xaspes vermellos e mármores negros. Cando Vega y Verdugo marcha a Granada en 1672 só estaba construído o primeiro corpo do baldaquino, que é continuado por Domingo de Andrade, que substitúe a cúpula prevista por unha forma piramidal de tres corpos.
Capela de Alba
Erguida en 1529 e accesible dende o extremo noroeste do claustro, posúe un retablo no que se representa a Transfiguración, vencellado ao obradoiro de Xosé Gambino.
Capela das Reliquias
Contén unha importante colección de reliquias que se iniciou durante a Idade Media ao ser utilizada para conter os restos mortais dos diferentes bispos da catedral. Os relicarios están colocados nun retablo neogótico que veu substituír un anterior de Bernardo de Cabrera e Gregorio Español do ano 1630 e que quedou medio esnaquizado por un incendio en 1921, aínda que non sufriron dano os relicarios nin as súas reliquias. O novo retablo foi deseñado por Rafael de la Torre e tallado polo escultor compostelán Maximino Magariños, en 1924; foi doazón da emigración galega en Cuba.
Capela da Comuñón
O sepulcro do arcebispo Raxoi atópase á dereita da capela e na parte esquerda está o do arcebispo Lope de Mendoza, axeonllado ós pés da Virxe, obra de Ramón Constenla (1900). Hai outros sepulcros, do bispo de Ourense Álvaro López de Valladolid e de Martín López (1477), cóengo da catedral.
Outros elementos de interese
A basílica está cuberta por un tellado de lousas de granito en chanzos (que foron cubertas de tella no século XVIII). As cubertas foron pensadas con usos rituais, e aló estaba a Cruz dos farrapos, gran cruz de bronce do século XIV-XV colocada sobre un Agnus Dei, ante a que era tradición que os peregrinos queimasen a súa roupa vella unha vez alcanzado o final da viaxe. Hoxe son visitables dentro dos percorridos guiados organizados polo cabido.
Wikipedia
Etimoloxía
Isto dá como resultado que Wikipedia significa "educación rápida" ou "enciclopedia rápida".
Cupresoideas
Xéneros
A subfamilia das cupresoideas comprende once xéneros con especies actualmente viventes; destes, cinco son monotípicos (é dicir, inclúen a unha soa especie).
Curetes
Na mitoloxía grega, os Curetes foron sete ou nove xenios, fillos de Soco e Combe e nados en Eubea. Por veces, como é o caso de Hixino ou Estrabón, confúndense cos Coribantes. Os seus nomes eran Primneo, Mimante, Acmón, Damneo, Ocítoo, Ideo e Meliseo.
Combe tamén foi chamada Calcis, porque disque inventou as armas de bronce, ou porque os Curetes bateron as súas armas de bronce para que o estrondo permitira pasar desapercibido a Zeus. Noutras tradicións, os Curetes eran fillos de Apolo e da ninfa Dánae, ou de Zeus e Hera ou mesmo fillos de Xea.
Vaxina
1: trompas de Falopio; 2: ovario; 3: vexiga urinaria; 4: sínfise púbica; 5: glándula de Skene; 6: uretra; 7: clítroris; 8: bulbo do vestíbulo; 9: labios menores; 10: labios maiores; 11: ovarios; 12: colon; 13: útero; 14: fórnix; 15: cérvix; 16: recto; 17: vaxina; 18: ano; 19: glándula de Bartholin.]]
Na cultura popular
A sociedade occidental tratou polo xeral a sexualidade, e a vaxina especialmente, como tema tabú e con moitos prexuízos en parte pola presión relixiosa cristiá e islámica.
Kevin Butcher
Traxectoria
En 1988, ano da publicación do seu primeiro libro, ingresou no Departamento de Moedas e Medallas do Museo Fitzwilliam, da Universidade de Cambridge. Posteriormente, logo dunha etapa como investigador en Inglaterra cunha bolsa Leverhulme Trust, trasladouse a Beirut, no Líbano, para exercer como profesor asociado no departamento de Historia e Arqueoloxía na American University (1995-2007). Nesa cidade estivo, ademais, moi involucrado nas escavacións internacionais no seu distrito central.
Castrelo, San Xoán de Río
Santa María de Castrelo é unha parroquia do concello ourensán de San Xoán de Río na comarca da Terra de Trives. No ano 2007 tiña 89 habitantes (43 homes e 46 mulleres) distribuídos en 13 entidades de poboación, o que supón unha diminución de 23 habitantes en relación ao ano 2000.
Toledo BM
O Toledo Balonmano ou Lábaro Toledo Balonmano é un equipo de balonmán da cidade de Toledo, Castela-A Mancha (España) que actualmente milita na Liga ASOBAL na que debutou na tempada 2009-2010.
Lamasendín, Arcos, Chantada
Lamasendín e un lugar na parroquia de Arcos, no concello de Chantada, na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. No ano 2008
Liberdade provisional
Fianza e medidas cautelares
Polo xeral, a liberdade provisional decrétase so dous condicionantes:
Nouméa
Historia
A cidade mantén gran parte da mestura única de Nova Caledonia coa cultura francesa e antiga cultura melanesia. Aínda hoxe perdura a influencia militar de guerra dos Estados Unidos, tanto co calor que moitos neo-caledoneses senten cara aos Estados Unidos despois de experimentar a relativa amabilidade dos soldados americanos como cos nomes de varios dos barrios de Nouméa. Distritos como "Receiving" e "Robinson", ou mesmo "Motor Pool", golpean o oído angloparlarte, ata que o contexto histórico queda claro.
Comunidades étnicas
As comunidades étnicas autodeclaradas dos 179.509 residentes na área urbana da Gran Nouméa no censo de 2014 foron as seguintes:
Slo Burn
Traxectoria
Slo Burn ten unha sonoridade semellante á de Kyuss, debido á característica voz de John Garcia e ao traballo de produción de Chris Goss no uníco traballo que editaron, o EP Amusing the Amazing. Con todo, a súa música é máis directa e menos complexa que a da Kyuss, que en moitas ocasións alcanzaba a sicodelia.
No ano 2017 Slo Burn reuniuse e tocou en varios festivais europeos como o Desertfest de Londres e o Freak Valley en Alemaña. A banda tamén realizou un único concerto nos Estados Unidos no Psycho Las Vegas 2017.
Quimono
Como o quimono é un traxe dunha soa peza, axusta ao corpo de cada persoa, levando un mesmo patrón, xa que normalmente o lado esquerdo envolvese sobre o dereito (de modo invertido se se usa para funeral). A faixa ancha que se axusta ao quimono recibe o nome de obi, coa que se amarra mediante nó sinxelo.
Santa Helena
Entre 1791 e 1833, Santa Helena converteuse no sitio dunha serie de experimentos na conservación, reforestación e intentos de aumentar a precipitación artificial. Esta intervención ambiental está estreitamente relacionada coa conceptualización dos procesos de cambio ambiental e axudaron a establecer as raíces do ambientalismo.
Compañía Británica das Indias Orientais (1658-1815)
A importación de escravos foi declarada ilegal en 1792. O gobernador Robert Patton (1802-1807) recomendou á empresa a importación man de obra chinesa para complementar a man de obra rural. Os obreiros culis chegaron en 1810, e o seu número chegou a 600 en 1818. A moitos se lles permitiu permanecer, e os seus descendentes integráronse na poboación. Un censo de 1814 rexistraba 3.507 habitantes na illa.
Demografía
200px|miniatura|dereita|Illa de Santa Helena.
Provincia de Ang Thong
Ang Thong (en อ่างทอง) é unha provincia da Tailandia. A súa capital é a cidade de Ang Thong.
Biólogo, bióloga
<div class="thumb tright" style="background:#f9f9f9; padding:5px; border:1px solid gray; margin:0.5em; font-size:15px;"> 155px 122px Louis Pasteur (esquerda) e Lynn Margulis (dereita), dous destacados biólogos. Un biólogo ou unha bióloga é un científico dedicado á bioloxía. Os biólogos estudan os organismos vivos e a súa relación coa súa contorna. Os biólogos involucrados na investigación de base tentan descubrir os mecanismos que gobernan o funcionamento dos organismos vivos. Os biólogos que se dedican á investigación aplicada tentan desenvolver ou mellorar procesos médicos, industriais ou agrícolas. Algúns biólogos traballan en postos directivos coordinando ou supervisando a investigación. Os técnicos levan a cabo tarefas especializadas utilizando equipamento de laboratorio.
Xeosfera
Composición
Está composta por sobre todo por 3 tipos de elementos químicos: ferro, osíxeno e silicio, que xunto ao resto dos elementos forman as rochas e minerais que existen nesta capa.
Historia da arquitectura
A Historia da Arquitectura estuda a evolución e historia da Arquitectura no mundo considerando varias influencias, a artística, sociocultural, política, económica e tecnolóxica. En xeral, a cuestión é como relacionar o significado (funcións intanxibles, propostas, símbolos) co medio construído (táboas, xanelas, teitos, camiños) a través das necesidades da vida (comida, traballo, comunidade etc.) no contexto histórico. A Historia da Arquitectura, como calquera outra forma de coñecemento, é moi subxectiva sobre as limitacións e potenciais da historia divisada como unha disciplina. Polo tanto, houbo moitas perspectivas no estudo da Arquitectura, a maioría delas occidentais.
No século XIX, a arquitectura do pasado foi entendida como unha perspectiva formal, facendo énfase nas características morfolóxicas da forma, técnica e materiais. Neste período tamén foi vista a emerxencia individualista do arquitecto, a amálgama de cuxas intencións converteríanse no suxeito dos movementos artísticos. Sobre isto, a historia da arquitectura é unha subcategoría da historia da arte, a cal céntrase na evolución dos principios e estilos no deseño dos edificios e das cidades.
Baixo as presións do pluralismo posmoderno, teorías recentes intentaron abrir a arquitectura a unha nova variedade de interpretacións. Novas teorías lingüísticas foron populares na metade dos noventa e intentaron "ler" os elementos arquitectónicos como unha linguaxe autónoma, contribuíndo ó curso do proxecto da Teoría Crítica. O traballo de Hermeneutics constitúe outra perspectiva da historia da arquitectura e céntraa sobre a situación natural entendida fenomenoloxicamente. Aínda que ambos identifiquen a arquitectura como unha especie de linguaxe, eles difiren nas referencias; a Teoría Crítica é amplamente autoreferenciada, mentres que Hermeneutics é contextual.
Arquitectura do renacemento
A arquitectura renacentista mostrouse clásica, pero sen pretender ser neoclásica. Co descubrimento dos antigos tratados (incompletos) da arquitectura clásica, deuse marxe a unha nova interpretación daquela arquitectura e a súa aplicación ós novos tempos. Coñecementos obtidos durante a idade media foron engadidos de formas novas, incorporando os elementos da linguaxe clásica.
Arquitectura neoclásica
Paralelamente, profundamente influenciados polo contexto cultural da Ilustración europea, os arquitectos do século XVIII pasaron a rexeitar a relixiosidade intensa da estética anterior e a esaxeración do Barroco, e buscábase unha síntese espacial e formal máis racional e obxectiva, pero aínda non se tiña unha idea clara de como aplicar as novas tecnoloxías nunha nova arquitectura. Inseridos no contexto do Neoclasicismo nas artes, os arquitectos volven novamente ao ideal clásico.
A Baia, Argalo, Noia
A Baia é un lugar da parroquia de Argalo no concello coruñés de Noia, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 23 habitantes (13 homes e 10 mulleres).
Peggy Lee
Lee foi citada como influencia por artistas tan diversos como Bobby Darin, Paul McCartney, Bette Midler, Madonna, k.d. lang, Elvis Costello, Dusty Springfield ou Dr. John. Como compositora colaborou co seu marido, Dave Barbour, Sonny Burke, Victor Young, Francis Lai, Dave Grusin, John Chiodini e Duke Ellington, quen afirmou:
Composición
Nun momento en que a mocidade comezaba a afeccionarse ao rock and roll, ela foi un dos principais piares das gravacións de Capitol. Foi a primeira da "vella garda" en recoñecer ese novo xénero, como se evidencia nas súas gravacións de The Beatles, Randy Newman, Carole King, James Taylor e outros músicos. Dende 1957 ata o seu último disco para a compañía en 1972, normalmente producía dous ou tres álbums anuais, incluíndo estándar (a miúdo producido nun estilo diferente do orixinal), as súas propias composicións, e material de artistas mozos.
Lee foi candidata a doce Grammy, gañando o premio á mellor interpretación vocal pop feminina polo seu éxito de 1969 "Is That All There Is?". En 1995 recibiu o Grammy á carreira artística.
Praxidike (lúa)
Praxidike (ou en grego Πραξιδίκη), tamén coñecida coma Xúpiter XXVII, é unha lúa irregular de movemento retrogrado do planeta Xúpiter. Foi descuberta por un equipo de astrónomos da Universidade de Hawaii liderado por Scott S. Sheppard no ano 2000, e recibiu a designación provisional de S/2000 J 7. A lúa recibiría o nome de Praxidike oficialmente en agosto do 2003, Praxidike na mitoloxía grega era a deusa do castigo.
Sigmund Freud
Ao fundar a psicanálise, Freud desenvolveu técnicas terapéuticas como o uso da asociación libre e descubriu a transferencia, establecendo o seu papel central no proceso analítico. A redefinición de Freud da sexualidade para incluír as súas formas infantís levouno a formular o complexo de Edipo como principio central da teoría psicanalítica. A súa análise dos soños como realizacións de desexos proporcionoulle modelos para a análise clínica da formación de síntomas e os mecanismos subxacentes da represión. Sobre esta base, Freud elaborou a súa teoría do inconsciente e pasou a desenvolver un modelo de estrutura psíquica que comprende o ego, superego e id. Freud postulou a existencia dunha libido, enerxía sexualizada coa que se invisten os procesos e estruturas mentais e que xera apegos eróticos, e unha pulsión de morte, fonte de repetición compulsiva, odio, agresividade e culpa neurótica. Nas súas obras posteriores, Freud desenvolveu unha ampla interpretación e crítica da relixión e da cultura.
Carreira inicial e matrimonio
Freud comezou a fumar tabaco aos 24 anos; inicialmente fumador de cigarros, fíxose fumador de puros. Cría que fumar melloraba a súa capacidade de traballo e que podía exercer o seu autocontrol para moderalo. A pesar das advertencias sanitarias do seu colega Wilhelm Fliess, continuou como fumador, e finalmente sufriu un cancro bucal. Freud suxeriu a Fliess en 1897 que as adiccións, incluída a do tabaco, eran substitutos da masturbación, "o único gran hábito".
Uoleva
Transporte
A Uoleva adóitase chegar en barco. Os servizos poden ser arranxados polos propietarios dos complexos ou por varios operadores estranxeiros en Pangai.
Azorín
Novela
As novelas de Azorín pódense dividir en catro etapas:
Dominio (bioloxía)
Os dominios subdivídense en reinos.
Calidade dos alimentos
A calidade dos alimentos ten como obxecto non só as calidades sensoriais e sanitarias senón tamén a rastrexabilidade dos alimentos durante os procesos industriais que van dende a súa recolección, ata a súa chegada ao consumidor final.
Virtude
miniatura|[[Antropomorfismo|Personificación da virtude (grego ἀρετή) na biblioteca de Celso en Éfeso, Turquía.]] A virtude (do latín virtutem), é a acción máis apropiada á natureza de cada ser; é a integridade e excelencia moral, poder e forza, castidade ou pureza. Esta acción propia de cada ser é tamén o ben propio de cada ser. No home, por tanto, a virtude é a excelencia da súa parte esencial que é a alma.
Sagunto, Valencia
Xeografía
O extenso termo municipal de Sagunt limita ao norte con Soneja, Fondeguilla, La Vall d'Uixó, Almenara (da provincia de Castelló), Algar de Palància, Quart de les Valls, Benavites, Benifairó de les Valls, Faura, ao leste con Canet d'en Berenguer e o mar Mediterráneo, ao sur con Puçol e El Puig e ao oeste con Petrés, Gilet, Albalat dels Tarongers, Estivella, Torres-Torres, Alfara d'Algímia, todas elas na provincia de Valencia.
Provincia de Buriram
Xeografía
Buriram está situado no extremo sur da Meseta de Khorat, que conta con varios volcáns extinguidos na súa xeografía. O clima é tropical monzónico, con temperaturas estivais arredor dos 37 °C e invernais nocturnas arredor do 8 °C. Limita, no sentido das agullas do reloxo, comezando polo oeste, coas provincias de Sa Kaeo, Nakhon Ratchasima, Khon Kaen, Maha Sarakham e Surin. Ao sur atópase con Camboxa, coa provincia Oddar Mean Chey.
Xoán Antón Pérez-Lema
Traxectoria
Foi membro da executiva do PNG-PG, e xefe do gabinete da Consellaría da Presidencia da Xunta entre 1987 e 1989, sendo conselleiro Pablo González Mariñas. Ten exercido tamén como asesor xurídico do Consello da Xuventude de Galicia, defendendo xudicialmente a obxectores e insubmisos até que se acadou a supresión do servizo militar obrigatorio.
Taenia solium
Descrición
T. solium  é un animal triblástico acelomado. Ten normalmente de 2 a 3 m de lonxitude, pero pode chegar a ser máis longa.
T. solium ten un ciclo de vida moi similar a Taenia saginata. As súas larvas enquistadas ou cisticercos teñen tres posibles morfoloxías. O máis común é o cisticerco chamado de "celulosa", que ten unha vesícula chea de líquido de 0,5 cm a 1,5 cm de longo e un excólex invaxinado. A forma "intermedia" dos cisticercos ten escólex, mentres que a forma "racemosa" non ten un escólex evidente pero é máis longo e moito máis perigoso. Os cisticercos teñen 60 mL de fluído, e un 13% dos pacientes poden ter no seu corpo os tres tipos morfolóxicos de cisticercos no seu cerebro.
Helicobacter
Helicobacter é un xénero de bacterias gramnegativas que teñen unha forma helicoidal característica. Inicialmente foron consideradas membros do xénero Campylobacter, pero desde 1989 teñen o seu propio xénero. O xénero Helicobacter pertence á clase Epsilonproteobacteria e comprende actualmente máis de 30 especies.
Divina Galica
Andaina como piloto
O piloto oficial de Hesketh Racing, Rupert Keegan, participara nun par de roldas da serie nacional británica en 1977, e ao comezo da tempada de Fórmula 1 de Hesketh ofreceu a Galica a oportunidade de substituílo no equipo nun Hesketh 308E. Galica levouse o patrocinio de Olympus con ela (substituíndo o patrocinio anterior da revista Penthouse), pero non puido cualificar o 308E para ningunha das dúas primeiras carreiras da tempada do Campionato Mundial de 1978. Despois do segundo fracaso volveu á serie inglesa da fórmula un, o campionato británico Shellsport, agora unha serie totalmente de Fórmula 1. Co seu TS19, Galica logrou o segundo lugar na rolda de Zandvoort. Con todo, na súa ausencia Trimmer mercara un coche McLaren M23 ex oficial, e co envellecido TS19, Galica tiña poucas posibilidades de ser competitiva. Na súa segunda participación, máis tarde na tempada, no seu propio M23 só logrou un sétimo lugar.
Foro (Internet)
Foro de discusión
A primeira das mensaxes determina o tema ou fío de discusión inicial e, a partir dela, iníciase toda unha serie de mensaxes que, de feito, son as respondidas polos usuarios que lle contestan ao tema inicial.
Canguro
Terminoloxí­a
É falsa a crenza que se ten, de que a palabra gangurru foi empregada polos nativos australianos, co significado de "non entendo", cando os europeos tentaron comunicarse con eles. Na variedade de inglés que se fala en Australia existen distintos termos para se referir aos canguros, por exemplo as palabras buck, boomer e jack, empréganse para os animais macho; para as femias, doe, flyer e jill; e a cría do canguro é chamado joey. Ademais, como nomes colectivos existen en inglés as seguintes formas: mob ("multitude), troop ("compañía" ou "tropas"), e court ("corte"). Coloquialmente tamén se coñecen como roos (singular "roo"), o cal é un clipping da palabra orixinal kangaroo, quedando reducida tan só a roo.
Descrición física
Durante moito tempo os canguros foron considerados como animais estraños. Os primeiros exploradores ao describilos dicían que as súas cabezas eran coma as dos cervos, pero sen cornos; poñíanse de pé coma o home, e saltaban coma as ras. Todo isto, xunto coa aparencia das femias coa súa cría, coma seres de dúas cabezas, fixo que os exploradores non falasen destas criaturas nas súas narracións cando retornaban aos seus fogares.
Vida social
O macho excitado segue á femia receptiva, que sobe a súa cola. Pode ter lugar un xogo que preceda á cópula, no cal o macho e a femia frotan as súas colas. Unha cola arqueada é síntoma de que un membro da parella, ou os dous, están preparados para o apareamento. Ás veces, pode verse como o macho frota as costas da femia antes de se aparearen.
Adaptacións
A cría fica no marsupio arredor de 9 meses, antes de que comece a saír da bolsa por breves espazos de tempo; e é alimentado pola súa nai ata unha idade de 18 meses.
En 2004 comezou un proxecto de colaboración entre Australia (especialmente pagado polo estado de Victoria) e os Institutos Nacionais de Saúde dos Estados Unidos para a secuenciación do xenoma dos canguros. O xenoma dun marsupial coma o canguro é de grande interese para os científicos que realizan estudos comparativos de xenómica, dado que os marsupiais se atopan nun estado ideal de diverxencia evolutiva dos homes: os ratos atópanse demasiado preto e non desenvolveron funcións moi diferentes, mentres que as aves son xeneticamente remotas. A industria dos lácteos tamén ten expresado algún interese por este proxecto.
Provincia de Chainat
Historia
Orixinalmente a cidade principal era Sankhaburi. No reinado do Rei Mongkut (Rama IV), o principal asentamento da provincia estableceu a súa localización actual. Durante as guerras contra os birmanos, foi unha importante base militar, e como todos estes enfrontamentos obtiveron éxito, a cidade obtivo o nome de Chai Nat, que significa lugar de vitoria.
Símbolos
miniatura|esquerda|Selo provincial A selo provincia amosa a roda de Dharma, e detrás desta, represéntase o monte Khao Phlong e o río Chao Phraya. A roda simboliza a fe dos habitantes.
Mokgweetsi Masisi
Traxectoria
En 1987, Masisi foi transferido a Desenvolvemento de Currículo e Avaliación e traballou como Especialista de Currículo de Estudos Sociais, onde supervisou un grupo de temas (Estudos Sociais, Música, Educación Relixiosa e Moral)
Traxectoria política
En 2008 enfrontouse de novo a primarias e esta vez gañou, converténdose no cadidato parlamentario do PDB por Moshupa, logrando un escano nas eleccións xerais de outubro de 2009.
Especulación
Os filósofos e a especulación
Para Aristóteles, o coñecemento especulativo é o máis grato e tamén o mellor (metafísica), e a contemplación é o fundamento da felicidade. No mundo romano, a palabra especulación ten un significado pexorativo, xa que está considerada unha actitude pouco civil ao non atender aos servizos públicos, os cales son principais para os romanos. Os filósofos da Idade Media distinguen a especulación doutras actividades teóricas baseándose en que especular é interpretar.
Lingua muisca
Descrición lingüística
Pódese describir como unha lingua aglutinante e polisintética. A orde da oración é suxeito obxecto verbo.
Gramática
O xenitivo sinálase suprimindo a vogal final do nome. Os sufixos de caso son -c(a), n(a) e -s(a), son marcadores de meta, localización e curso, respectivamente.
Os pronomes persoais:
Porén, existen tamén outro tipo de pronomes que se engaden a outras palabras como verbos e obxectos. Estes pronomes “adxacentes”, se acompañan obxectos outórganlles un carácter posesivo, e se acompañan verbos din que suxeito fai a acción.
Os demais verbos están agrupados en dous tipos de conxugación, segundo o tempo presente-pretérito estea marcado polos sufixos -squa ou -suca. A conxugación inclúe prefixos persoais (ze-, um-, a-, chi-, mi-, asγ-). Unha característica do sistema son os verbos de baixa especificación semántica, como a raíz verbal -b-ta-(-squa) que sinala transitividade, posponse ás marcas de cada verbo transitivo para adquirir un significado concreto (por exemplo u-b-ta-squa = soltar); tamén a raíz transitiva -b-ga(-squa). A raíz verbal intransitiva -mi(-squa) entra na composición dos verbos intransitivos.
Campeonato Português de Rugby
Palmarés
Até a tempada 2004/05 o campión da liga era o primeiro clasificado na táboa. Dende que na tempada 2005/06 se instalou o sistema de eliminatorias polo campionato unha vez rematada a fase de liga regular (play-off) tan so dúas veces acadou o título o primeiro clasificado na táboa:
O Pego, Rus, Carballo
O Pego é un lugar da parroquia de Rus no concello coruñés de Carballo na Comarca de Bergantiños. Tiña 11 habitantes no ano 2019 segundo datos do IGE, dos cales eran 5 homes e 6 mulleres.
Tabulé
miniatura|280x280px|Tabulé.
Características
Os seus ingredientes principais son pirixel finamente picado, bulgur, aceite de oliva, tomate, así como leituga e outras herbas aromáticas e servido con zume de limón como adubo. Nalgunhas gastronomías do Medio Oriente adóitase empregar follas de leituga para servir.
En amplas zonas do Magreb prepárase de forma semellante, substituíndo o bulgur por cuscús.
Enclave
Enclave en xeografía
A orixe dun enclave pode ser debida a razóns históricas, políticas ou mesmo xeolóxicas: certas zonas tornaranse enclaves simplemente por causa da mudanza do leito dun río.
No entanto, se a liña de costa for significativa en termos de cumprimento, o país non é tido por enclave: exemplos son os casos de Portugal (só ten fronteira con España), Corea do Sur (só ten fronteira coa Corea do Norte) e Irlanda (só ten fronteira co Reino Unido).
Enclave en cultura
En cultura enténdese por enclave o conxunto de actividades literarias desenvolvidas nun espazo social que, aínda que está situado nunha localización xeográfica distinta, está vinculado a outro que actúa como metrópole, pertencendo ambos a un mesmo sistema literario e cultural.
Amorín de Abaixo, Argozón, Chantada
Amorín de Abaixo e un lugar na parroquia de Argozón, no concello de Chantada, na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. No ano 2008 tiña 21 habitantes, dos que 8 eran homes, e 13 eran mulleres; o que supón unha perda de habitantes en relación ao ano 2006.
Bridgeport, Connecticut
Os primeiros anos
miniatura|300px|esquerda|Vista leste de Bridgeport, por John Warner Barber (1836) Os primeiros anos de Bridgeport estiveron marcados por unha dependencia da pesca e a agricultura, como outras moitas cidades en Nova Inglaterra. A situación da cidade no profundo porto de Newfield fomentou un boom na construción naval e na caza de baleas a mediados do século XIX, especialmente logo da apertura da liña do ferrocarril á cidade en 1840. A cidade pronto se industrializou a finais do século XIX e converteuse nun centro industrial de produción de produtos como a famosa fresadora de Bridgeport, accesorios de latón, carruaxes, máquinas de coser, suxeitadores, cadeiras de montar e munición.
Historia posterior
Como outros centros urbanos en Connecticut, Bridgeport saíu peor parado durante a industrialización dos Estados Unidos nas décadas de 1970 e 1980. Elevouse o desemprego, aumentou o crime, e a cidade converteuse en coñecida polos seus problemas serios de drogas. Descubriuse que moitos ex-localizacións industriais da cidade estaban altamente contaminadas, deixando a Bridgeport cun importante custo e dano ambiental. Outras localizacións foron simplemente abandonadas e queimadas, deixando algunhas áreas da cidade coma se fosen cidades pantasma.
En 1987, o proxecto residencial L'Ambiance Plaza que se atopaba en construción naquel momento, derrubouse matando a 28 traballadores da construción.
Rubén de la Barrera
Rubén de la Barrera Fernández, nado na Coruña o 18 de xaneiro de 1985, é un adestrador de fútbol galego. Dende maio de 2023 adestra o Deportivo da Coruña, da Primeira División RFEF.
Story Musgrave
Franklin Story Musgrave, nado en Boston, Massachusetts, o 19 de agosto de 1935, é un astronauta estadounidense retirado que formou parte das misións STS-6, STS-51-F, STS-33, STS-44, STS-61 e STS-80.
Traxectoria
Foi seleccionado como astronauta pola NASA en agosto de 1967, participando nas misións STS-6, STS-51-F, STS-33, STS-44, STS-61 e STS-80 e pasando un total de 53,41 días no espazo.
Carlos Baute
Traxectoria
Con 13 anos (1987) uniuse ao grupo de pop venezolano Los Chamos e posteriormente comezou a súa carreira en solitario (1994). Entre os premios que recibiu ou foi nomeado atópanse dous Ondas, Dial, Premios da Música, Premios Amigo, ademais de certificacións en Discos de Ouro e Platino. En total, o valor estimado das súas vendas son de 5 millóns a nivel mundial.
Pazo de Saa
Historia
Considérase a don Gregorio Arias Mariño, familiar do Santo Oficio, como fundador do morgado e Casa de Saa (fonte Pai Crespo).
Bárbore
Historia
Bárbore é o máis vello dos tres ents orixinais que seguen vivos Dise que outrora vagou por todas as fragas da Terra Media, incluídas as Montañas Bretemosas, o Bosque Escuro, e as Montañas Azuis. Despois de perderen as mullerents, contra a fin da Terceira Idade, el e mais o resto dos ents trasladáronse ao bosque de Fangorn. Isto provocou que se illasen e que non lles chegase ningunha información do mundo exterior. A chegada de Merri e Pipin atraeu a atención de Bárbore e fixo que emprendese accións contra Saruman por ter tallado as súas árbores. Así, liderou os ents na guerra contra o mago e os seus orcos.
Concepto e creación
Tense conxecturado que moitas das peculiaridades de Bárbore están baseadas no escritor e amigo de Tolkien C. S. Lewis, un home grandeiro e ruidoso.
Venancio Vázquez López
Vida persoal
Celebrou un casamento con Maria Dores Rodríguez y Cubas. Tivo por fillos a Dores, Guillerme, Anxo e Venancio Vázquez Rodríguez.
Casa do Óptico
miniatura|dereita|200px|Fachada da casa do Óptico, reconvertida na sede da EOI de Ribadeo. A Casa do Óptico é unha casa de indianos situada en Ribadeo, no lugar do Xardín. Construída nun terreo de 2940 m², conta con tres plantas de 225 m² (medidas polo SIXPAC).
Historia e características
Foi construída a comezos do século XX. Na actualidade é a sede da EOI de Ribadeo, despois de albergar entre 1955 e 1958 o Instituto Laboral Ribadense e máis tarde o Centro de FP de Ribadeo (anos 1970) e despois ó Centro de adultos Dámaso Alonso, que pasou a depender do Instituto Carlos M. Rodríguez de Valcárce.
Miranda do Corvo
Historia
miniatura|Mosteiro de Santa Maria, Semide. A primeira referencia á rexión de Miranda do Corvo data de finais do século X, aínda que hai evidencia arqueolóxica de presenza humana moito antes. Un documento do século X que dicía que estas terras estaban asociadas co Mosteiro de Lorvão en 998, identificaba unha estrutura militar en Miranda do Corvo que incluía unha torre. Hoxe en día acreditase que a poboación das freguesías de Vila Nova e Chão de Lamas decorreu a prehistoria. Cavadas arqueolóxicas arredor do poboado romano de Eira Velha en Lamas ten vestíxios dunha importante comunidade agrícola ao longo das estradas romanas. esquerda|miniatura|235x235px|Estación de tren de Miranda a finais do século XIX e comezos do XX. O máis antigo poboado, no Alto do Calvário, suxere un período de colonización datado da Idade Media, a partir da datación de tumbas e do composto térreo.
En 1383 durante o Interregno (1383-1385), Miranda abriu as portas ao rei Xoán I de Castela cando ele viaxaba en dirección a Lisboa para facer fronte ó Mestre de Avis.
CDUP
O Centro Desportivo Universitário do Porto ou CDUP é un club de rugby portugués da cidade de Porto. O CDUP é un dos equipos máis importantes de Portugal ao achegar tres xogadores á Selección de rugby de Portugal na Copa do Mundo de Rugby 2007. En Portugal, o rugby é considerado traditionalmente un deporte universitario.
La Perla (centro de detención)
Situación
Estaba situado sobre a Ruta Nacional N° 20, que une a cidade de Córdoba con Carlos Paz. A 12 quilómetros da cidade, sobre a man dereita, fronte á fábrica Corcemar, indo cara a Carlos Paz. As instalacións son visíbeis desde a ruta.
Responsábeis
Sasaian foi o segundo e era responsable de dos centros clandestinos de detención La Perla, A Ribeira, Malagueño, "D-2" da Policía de Córdoba.
O Capitán Héctor Vergez oriúndo de Victorica, provincia da Pampa, foi xefe da III sección de Operacións Especiais OP3 La Perla durante o ano 1976.
Durante
miniatura|300px|[[24 de marzo de 2007: recuperación dos terreos do CCD "La Perla" para construír un "espazo para a memoria"]] No libro "Sobrevivientes de la Perla" os autores relatan:
En 1984 o suboficial Alberto Vega declarou á CONADEP que el trasladaba aos detidos a uns poucos quilómetros de La Perla (Córdoba), colocábaos fronte a unhas fosas cos ollos vendados, amordazados e coas mans atadas ás costas, onde eran fusilados e os seus corpos queimados con cal antes de tapar a fosa (Nunca más).
O 25 de maio de 1977 o persoal de La Perla festexou a data patria (Revolución de Maio). Os torturadores puxeron unha gran mesa no centro da cuadra de detidos e serviron chocolate entre eles. Mentres tanto todos os secuestrados debían permanecer de pé, á beira dos seus colchóns, e cos ollos vendados. Ao comezo todos deberon cantar o himno nacional (Nunca Más, Cartapacio 4279.
Michael Redd
Inicios
Michael Redd vivía cos seus pais, Haji e James, a quince minutos do campus da Universidade de Ohio State. O pai de Redd, pastor nunha igrexa cristiá protestante, fora un gran xogador con aspiracións de chegar á NBA. James Redd foi All-American no West High School, antes de ser recrutado polos mellores adestradores do país, incluídos Bobby Knight, Digger Phelps, George Raveling e Dick Vitale. Desafortunadamente, a súa nai enfermouse e James tivo que ocuparse dela en casa, acudindo á Universidade Capital e desbaratando as súas aspiracións de chegar a ser profesional. Con todo, James non se arrepinte daquilo, xa que alí coñeceu a Haji, a súa esposa. En cambio, James seguiu coa súa segunda chamada, a de seguir a Deus. A súa maneira de servirlle foi abrindo unha igrexa para predicar o evanxeo. Redd estivo envolvido desde pequeno no traballo do seu pai, polo que tamén é un devoto cristián.
High School
Mike Krzyzewski queríalle para Duke, mentres Minnesota, Iowa e Cincinnati tamén fixeron presión para fichalo. Ao final, Redd elixiu permanecer en casa, aceptando unha bolsa para estudar na Universidade de Ohio State.
Universidade
A gran campaña de Ohio State valeu para que o equipo entrase de novo no torneo NCAA. Alí eliminaron a Murray State, Detroit, Auburn (primeiro cabeza de serie da rexión sur) e St. John's para clasificarse a unha Final Four na que os Buckeyes non chegaban desde 1968. Nas semifinais caeron ante Connecticut Huskies 64-58. Ohio State pasou do 8-22 do pasado ano ao actual 27-9, o maior cambio dun ano para outro que se deu en 25 anos na División I da NCAA. Redd terminou a tempada con 19.5 puntos, 5.6 rebotes e 2.4 asistencias en 5 minutos menos de xogo.
Xogador franquía (2003-2011)
Naquela tempada 2003-04, Redd consolidouse na NBA. Liderou aos Bucks con medias de 21.7 puntos, 5 rebotes e 2.3 asistencias para clasificar a Milwaukee a playoffs. Caeron en primeira rolda ante Detroit Pistons por 4-1. Foi nomeado Xogador do Mes de xaneiro na Conferencia Este tras facer 22.4 puntos, 4.2 rebotes e 1.9 asistencias e levar aos Bucks a un balance de 11-5. Anotou 40 puntos (récord persoal en puntos) fronte a Orlando Magic e New Orleans Hornets. Foi elixido para participar, por primeira vez, no All-Star Game e foi incluído no Terceiro quinteto da NBA. No All-Star anotou 13 puntos en 15 minutos.
Na tempada 2004-05, Milwaukee no canto de progresar, caeu en picado tras finalizar cun récord de 30-52. Redd si que mellorou as súas prestacións con 23 puntos, 4.2 rebotes e 2.3 asistencias de media, no que era o seu último ano de contrato. Durante o verán de 2005, o principal interesado en Redd foron os Cavaliers, que ofreceron un contrato de 72 millóns durante 5 anos. Non chegou a ser o escudeiro de LeBron James porque os Bucks ofreceron un contrato de 90 millóns en 6 anos e Redd mantívose no equipo.
Na tempada 2008-09, os Bucks perderon a Redd para o resto de tempada debido a unha lesión nos ligamentos do seu xeonllo esquerdo. Michael lesionouse o 24 de xaneiro de 2008 fronte a Sacramento Kings. Redd declarou despois do partido: "Estou profundamente descontento pero todo na vida pasa por unha razón e estes son agora os plans de Deus comigo". A principios desta campaña, Redd perdeuse tamén 14 partidos debido a outra lesión de xeonllo. Fronte aos Kings, asinou o seu mellor partido da tempada con 44 puntos. Redd fixo nos 33 partidos que disputou 21.2 puntos, 3.2 rebotes, 2.7 asistencias.
Phoenix Suns (2011-2012)
Tras rematar o último ano do seu contrato cos Bucks, asinou o 29 de decembro de 2011 cos Phoenix Suns un contrato dun ano. Redd fixo o seu debut cos Suns o 12 de xaneiro de 2012, anotando 14 puntos na derrota de Phoenix contra os Cleveland Cavaliers. No seu regreso a Milwaukee para xogar contra os Bucks, o 7 de febreiro de 2012, recibiu unha grande ovación polo seu antigo público, e anotou 14 puntos na vitoria do seu equipo.
Malú
Traxectoria
Gravou unha das cancións principais do musical de Broadway Jesucristo Superstar xunto a Sergio Rivero, gañador da cuarta edición de Operación Triunfo (Telecinco).
Provincia de Chaiyaphum
Símbolos
O lema da provincia é: "Cidade enmeigada, lar de heroes, de picos de montañas, bosques de elefantes, fervenzas, bonita seda, encantadoras mulleres, budistas conscientes..
Maruca do Mediterráneo
A maruca do Mediterráneo, é un peixe osteíctio da orde dos gadiformes e familia dos lótidos, que vive nas costas do Atlántico nordeste.
Moitas veces a maruca do Mediterráneo confúndese cunha especie moi semellante, Molva dypterygia, o peixe pau ou maruca azul, de xeito que nalgunhas estatísticas sobre pesca, e en moitos mercados, estas marucas aparecen indistintamente con un ou outro nome.
Nomes galegos
Pola súa parte, Ríos recolleu en diversos portos galegos os nomes populares de maruca, martilonga, meruca (unha variante de maruca) e, nada menos que en 15 localidades, o de peixe pau, indicando, iso si, que en todos os casos á identificación foi dubidosa.
Características
O seu hábitat é poco coñecido, aínda que este peixe se captura normalmente polos arrastreiros demersais en zonas subtropicais a profundidades bastante grandes.
Victoria, Australia
Cambio climático
miniatura|esquerda|330px|Echuca: Temperatura diaria media do aire en casa meteo, de 1881 a 1992; en NASA
Maruca do Mediterráneo
Pesca e estado das poboacións
Este peixe esá considerado por todos os expertos (Ifremer, CIEM etc.) desde vulnerábel a moi vulnerábel, debido á sobreexplotación. Ademais, esta especie considérase que é moi pouco resilientes, xa que son necesarios polo menos 14 anos para que poidan duplicar a súa poboación, por varias razóns, entre elas:
Ofelia Rey Castelao
Traxectoria
Estudou Xeografía e Historia na Universidade de Santiago de Compostela. É catedrática de Historia Moderna na Facultade de Xeografía e Historia da Universidade de Santiago dende o 2002. Foi directora da revista Obradoiro de Historia Moderna (1990-2005), responsable para a Europa Mediterránea da International Commision of Historical Demography, e directora de estudos na École des Hautes Études en Sciences Sociales en París nos anos 2004 ata 2012.
Andrew Bogut
Os seus comezos en Australia
Con 15 anos de idade, foi cortado da selección júnior do Estado de Victoria, e esa amarga experiencia fíxolle tentar mellorar. Asistiu ao "Instituto Australiano de Deportes", un centro de alto rendemento para deportistas novos do seu país, e no seu último ano alí fixo 29 puntos e 14,5 rebotes, sendo convocado pola súa selección para disputar o Campionato do Mundo Júnior de 2003, onde conseguiron a medalla de ouro, sendo nomeado mellor xogador do torneo.
Hagadá
Por celebrar esta liberación, o Pessach é a máis importante das festas xudías, e cada xudeu ten por mandato narrar ás futuras xeracións estes feitos. A Hagadá contén a narración desta liberación, as oracións, cánticos e proverbios xudeus que acompañan a esta festividade. En realidade, non existe un só texto de Hagadá: as diversas ramas do xudaísmo teñen as súas variantes, conforme á orientación do rabino específico de cada sinagoga. Tamén corporacións e institucións poden ter o seu texto particular de Hagadá.
Pouta
Cos nomes de poutas, farpas, gadoupas ou garras coñécense os pés dalgúns animais que teñen as unllas longas, fortes, curvas e aguzadas, así como cada unha destas unllas.
Estudos morfoxenéticos indican que é a forma máis antiga de unlla presente entre os vertebrados, sendo a forma plana típica nos humanos ou os pezuños ou cascos dos artiodáctilos modificacións evolutivas.
Provincia de Chanthaburi
Distritos
dereita|miniatura|250px|Distritos da provincia. A provincia está subdividida en 9 distritos (amphoes) e 1 subdistrito (king amphoe). Os distritos e o subdistrito son á súa vez divididos en 76 comunas (tambons) e estas en 690 poboados (moobans). (muban).
Premio Capital Verde Europea
miniatura|dereita|400px|[[Vitoria, Capital Verde Europea 2012]] O Premio Capital Verde Europea (en inglés: European Green Capital Award) é un galardón instituído e xestionado pola Comisión Europea para recoñecer ás cidades que mellor se ocupan da protección e conservación do ambiente e da contorna vital dos seus habitantes. A cidade que cada ano ostenta a capitalidade exerce de modelo de actuación verde e comparte as súas prácticas con outras cidades.
Pobo mosuo
Dous mil anos de matrilinealidade
A súa rexión foi conquistada polos exércitos dos emperadores da China e converteuse en parte do imperio chinés. Pero os mosuo non adoptaron os patróns patriarcais chineses e non foron forzados a facelo debido ao lugar remoto no que viven (hoxe en día para chegar fan falta 9 horas en jeep).
Sen maridos, só nais
Case sen excepción, os homes seguen vivindo, mesmo despois de seren pais, na casa da súa nai, e axudan a criar os fillos das súas irmás.
Esther Ballestrino
Desaparición, secuestro, tortura e asasinato
Entre o xoves 8 de decembro e o sábado 10 de decembro de 1977 un grupo de militares baixo o mando de Alfredo Astiz secuestrou a un grupo de 12 persoas vinculadas á Nais de Praza de Maio. O grupo completo secuestrado estaba integrado por Azucena Villaflor de Vicenti, Esther Ballestrino de Careaga, María Ponce de Bianco (as tres fundadoras de Nais de Praza de Maio), as monxas Alice Domon e Léonie Duquet, e os activistas de dereitos humanos Angela Auad, Remo Berardo, Horacio Elbert, José Julio Fondevilla, Eduardo Gabriel Horane, Raquel Bulit e Patricia Oviedo.. Entre elas atopábase Esther Ballestrino, xunto coas outras fundadoras de Nais de Praza de Maio Azucena Villaflor e María Ponce, e as monxas francesas Alice Domon e Léonie Duquet.
Mansión Seré
A Mansión Seré, tamén chamada Quinta de Seré ou Atila foi un centro clandestino de detención (CCD), durante a última ditadura Arxentina (1976-1983).
Historia
Era unha casa antiga situada na Rúa Blas Parera no límite entre as localidades de Castelar e Ituzaingó, Partido de Morón, Provincia de Buenos Aires.
Desalojo
Desalojo é un grupo galego de rock orixinario da Pobra do Caramiñal, que comezou a súa andaina polo 2003.
Níðhöggr
miniatura|dereita|250px|Ilustración do Níðhöggr nun manuscrito islandés do século XVII Níðhöggr na mitoloxía nórdica é un dragón que habita no Niflheim, o inferno nórdico, onde permanece comendo as raíces do Yggdrasil, a árbore do mundo. Vive en eterno conflito con Veðrfölnir, o falcón que vive entre os ollos dunha aguia na copa da árbore. A Edda poética localízao en concreto no Náströnd, o lugar onde penan os perxuros, adúlteros e asasinos.
Pobo bubi
Os bubi son un grupo étnico bantú de África central que é indíxena da illa de Bioko, na Guinea Ecuatorial. Outrora o grupo de maioría na rexión, a poboación experimentou un decline agudo por mor da guerra e as doenzas durante as expedicións portuguesas. O seu nome provén do bubi amigo, como muni, máis ó sur, e tamén se chaman bocho ou mondjo "persoa". Tamén son chamados ediyas.
Metro de Nova York
División A
Tamén coñecida como División IRT, pois ata 1940 estas liñas eran operadas pola Interborough Rapid Transit Company. miniatura|280x280px|Estación elevada da Rúa 125, na liña da Sétima Avenida-Broadway.
No cine
O metro de Nova York ten aparecido de forma protagonista en moitos filmes. Un dos máis notables na película de 1971 The French Connection. A persecución do remolque do metro polo coche do protagonista baixo a liña elevada de BMT West End é considerada como unha das mellores escenas de persecución na historia do cine. No ano 1974 estréase The Taking of Pelham One Two Three, centrado no secuestro dun tren número 6 en Manhattan. O filme de culto The Warriors, de 1979, basea o seu argumento nunha grupo de mozos delincuentes tomando o metro dende o norte do Bronx ata Coney Island, no sur de Brooklyn. O filme de 2004 Spider-Man 2 conta cunha secuencia dunha loita e choque dun tren elevado fóra de control en Manhattan, aínda que na realidade foi filmado no metro de Chicago.
Ordovícico
O Ordovícico ou Ordoviciano é un período da escala de tempo xeolóxico, correspondente á era paleozoica do eón fanerozoico, que comezou hai 488,3 ± 1,7 millóns de anos e terminou hai 443,7 ± 1,5 millóns de anos.