cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aeroporto de Alta
O aeroporto é servido por Norwegian Air Shuttle e Scandinavian Airlines (SAS) con avións Boeing 737 voando a Tromsø e Oslo. Widerøe opera servizos a varios aeroportos rexionais en Finnmark, alimentando as rutas das aeroliñas máis grandes. Ten tamén un pequeno número de voos chárter internacionais. O primeiro aeroporto da zona foi un aeródromo militar construído pola Luftwaffe en 1943 que foi gravemente danado durante a segunda guerra mundial. O aeroporto civil inaugurouse o 4 de maio de 1963. Nun principio os servizos foron proporcionados por SAS cara os principais aeroportos do norte e cara Oslo, pero nos anos 70 abríronse varios aeroportos rexionais en Finnmark, e Widerøe comezou a operar para conectalos. A importancia rexional de Alta aumentou en 1990, cando se converteu no centro de conexións da nova SAS Commuter. Norwegian comezou a voar ao aeroporto en 2003 e no ano 2009 inaugurouse unha nova terminal.
Zhu Xi
Zhu Xi e a arte da caligrafía
Os manuscritos están expostos en museos da China (Museo de Nanjing, no Museo do Palacio de Beijing, no Museo da provincia de Liao Ning) e o Xapón (Museo do Palacio de Taipeh e Museo Nacional de Toquio). Algunhas pezas atópanse en coleccións privadas na China e no estranxeiro. O Thatched Hut Hand Scroll, unha das obras mestras Zhu Xi, atópase nunha colección privada.
miniatura|500px|Thatched Hut Hand Scroll.
Estilo caligráfico
A xente nos vellos tempos dixo que os ósos dun suxeito leal foron bordados na caligrafía de Yan Zhenqing. Cando observo a execución das pinceladas de Zhu Xi, de feito estou convencido da verdade desta opinión.
Os escritos son excitantes, delicados e con estilo. Verdadeiramente, este tipo de caligrafía é unha marabilla da natureza.
Eurafrasia
Eurafrasia é o supercontinente máis grande da Terra. Coñécese tamén cos nomes de Eurasiáfrica, África-Eurasia, Afro-Eurasia, Afroeurasia ou continente euroasiáticoafricano
Lateralidade
Tipos de lateralidade
A seguinte lateralidade que encontramos é a desharmónica. Esta, a súa vez, divídese en tres tipos:
Tamén existen outros tipos de lateralidade que non se encontran definidos nos dous apartados anteriores como:
Lingua potawatomi
O potawatomi (neshnabémwen) é unha lingua algonquina falada polo pobo potawatomi, que vivía tradicionalmente na rexión dos Grandes Lagos, nos actuais Míchigan, Wisconsin e Ontario. No ano 2012, nove persoas potawatomi, todos eles maiores, eran os únicos falantes da lingua. As tribos federalmente recoñecidas de Míchigan están a traballar para a revitalización da lingua.
O Barreiro, Artes, Ribeira
O Barreiro é un lugar da parroquia de Artes no concello coruñés de Ribeira, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 11 habitantes (6 homes e 5 mulleres).
Rede informática
Segundo paso
Unha vez temos cada equipo coa súa tarxeta de rede, conectámolos todos. Isto pode facerse con diferentes topoloxías. Unha das máis comúns é a da imaxe, cun bus.
Neda, Arxemil, O Corgo
Neda é un lugar da parroquia de Arxemil no concello lugués do Corgo, na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2013 tiña 4 habitantes (1 home e 3 mulleres).
Satoru Iwata
En xuño de 2014 detectóuselle un tumor no conduto biliar nun exame médico rutineiro, operándose do mesmo e retornando ao traballo en outubro dese mesmo ano. O tumor reapareceu no ano 2015 e Iwata faleceu o 11 de xullo debido as complicacións causadas por esta doenza. Moitos membros da industria dos videoxogos e afeccionados expresaron a súa tristeza pola morte de Iwata a través de comunicados públicos e das redes sociais. Iwata foi premiado a título póstumo co premio "Lifetime Achievement Award" na cerimonia de 2015 dos Golden Joystick Awards.
Revitalización da empresa (2003–2009)
Nunha entrevista en marzo do 2004, Iwata afirmou: "Os xogos chegaron a unha rúa sen saída". Insistiu en que os desenvolvedores gastaban demasiado tempo enfocándose no núcleo de gamers entusiastas, e que serían incapaces de conseguir beneficios de non achegarse máis ao xogador medio. Tamén expresou o seu desexo de que Nintendo, considerada unha empresa conservadora por aquel entón, se convertese nunha pioneira na vangarda do entretemento. Iwata decidiu que no canto de competir nas especificacións técnicas aproveitaría a súa experiencia previa como desenvolvedor de videoxogos para producir hardware e xogos innovadores e entretidos.
Relacións públicas
En 2011 Iwata axudou a instituír Nintendo Direct, unha serie de conferencias de prensa en liña abertas ao público xeral, na que se informaba dos vindeiros xogos e produtos de Nintendo dunha forma distinta ás canles de comunicación habituais da industria. Estes vídeos adoitaban ser breves e cun ton humorístico, reflectindo a personalidade do propio Iwata e contrastando co ton xeralmente máis serio amosado das empresas competidoras Sony e Microsoft. Un destes vídeos foi unha parodia dunha pelexa entre Iwata e o presidente de Nintendo of America Reggie Fils-Aimé para promocionar a inclusión dos avatares dixitais Mii no videoxogo Super Smash Bros. para Nintendo 3DS e Wii U. Os memes na internet comezaron a ser habituais a causa destes vídeos, como por exemplo a imaxe de Iwata mirando fixamente un feixe de bananas que formaba parte dun vídeo promocional da serie Donkey Kong gravado para a E3 de 2012.
Como resultado destas aparicións nas series Iwata Asks e Nintendo Direct Iwata converteuse na cara pública de Nintendo, quen desfrutaba conversando cos reporteiros e adoitaba contarlles historias antes das entrevistas ou conversar con eles de forma casual para pasar o tempo.
Arshak I de Iberia
Arshak I, tamén coñecido como Arsaces, foi rei de Iberia entre 93 a. C. e 81 a. C., ano no que morreu.
Selección de hóckey a patíns masculina de Macau
A selección de hóckey a patíns masculina de Macau é o equipo que representa á Região Administrativa Especial de Macau da República Popular da China nas competicións internacionais de hóckey a patíns organizadas pola CARS ou polo CIRH en categoría masculina. Depende da Federação de Macau de Patinagem. Ao longo dos anos ten participado nas principais competicións deste deporte a nivel de seleccións, o Campionato do Mundo, o Campionato de Asia, e a Copa das Nacións de Montreux, se ben a súa última participación no Campionato do Mundo data do 2005, no que finalizou na 16ª e última posición, polo que se viu relegado ao Campionato do Mundo "B". É a maior potencia do hóckey a patíns en Asia, gañando sete títulos do Campionato de Asia, entre eles as catro últimas edicións de xeito consecutivo.
Pequín
Etimoloxía
A cidade volveu ao nome de Běijīng durante a ocupación xaponesa, e chamaríase de novo Běipíng despois do final da segunda guerra mundial, cando os xaponeses abandonaron a China. O Partido Comunista da China cambiou de novo o nome da cidade en 1949, como mostra da súa intención de establecer a capital do novo réxime na cidade. Despois da proclamación da República Popular, o nome Běipíng seguiu usándose en Taiwán, onde o goberno de refuxiados da República China negou a lexitimidade ás autoridades comunistas do continente. Desde a década de 1980, os medios taiwaneses tamén usaron o nome Běijīng. Nótese que o nome chinés actual e tradicional Běijīng é o correspondente á forma tradicional galega "Pequín", mentres que o nome da época nacionalista Běipíng adoitaba transcribirse en Occidente en variantes da ortografía de Wade-Giles como Peiping, Peip'ing, Pei-ping ou Pei-p'ing.
Yanjing (燕京, pinyin: Yānjīng, Wade-Giles: Yen-ching) é outro nome que se lle deu e recibe popularmente Pequín, en referencia ao antigo estado de Yan que existía na zona durante a dinastía Chou. Este nome aparece no nome da cervexa Yanjing local e no da Universidade de Yenching, unha institución de alto nivel fusionada coa Universidade de Pequín. Pequín é o Khanbaliq, Cambaluc ou Cambaluc descrito nas viaxes de Marco Polo e Ibn Battuta.
Prehistoria
En Zhoukoudian, nas aforas do suroeste da cidade, atópase un importante asentamento de Homo erectus con restos humanos que datan de hai 700.000 a 500.000 anos, os máis importantes (Home de Pequín), e ata 250.000 anos antes da nosa era.
Dadu
miniatura|Templo de [[Confucio construído cara a 1285 durante a ocupación mongol.]] En 1215 Xenxis Kan conquista e incendia Zhongdu. O seu neto Kublai Khan, que está a conformar o maior imperio coñecido, o Imperio Mongol, decide en 1264 reconstruíla coma a súa nova capital. Co precedente de Xanadú (Shangdu, capital de verán na Mongolia Interior) e segundo os principios do Libro dos Ritos, entre 1267-93 eríxese a nova cidade de Dadu ou Khanbaliq (Cambaluc) ao nordeste da vella Zhongdu (que se manterá coma vila chinesa mentres a nova será a cidade mongol ou tártara).
Caco Senante
Juan Carlos Senante, máis coñecido por Caco Senante, nado o 25 de outubro de 1949 en Santa Cruz de Tenerife, é un cantante canario.
Traxectoria
Na década dos 70 comezou a cantar música popular latinoamericana, afección que deixaría a partir de 1975 cando comezou a compoñer as súas propias cancións. Dentro do seu repertorio encóntranse versións musicais de poemas escritos por poetas canarios e temas relacionados con Canarias.
O Sisto, O Alto de Xestoso, Monfero
O Sisto é un lugar da parroquia do Alto de Xestoso no concello coruñés de Monfero na comarca do Eume. Tiña 15 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 8 eran homes e 7 eran mulleres.
Cortaúnllas
O cortaúnllas é unha pequena ferramenta con coitelas curvas que se utiliza para cortar as unllas. Sam Valentin Fogerty e Chapel Carter son considerados os inventores do cortaúnllas.
A mecánica do cortaúnllas é unha combinación de dúas pancas que permiten realizar unha potente presión de corte sen apenas esforzo. O mango é unha panca de segundo xénero que preme as dúas follas de corte até unilas. As follas actúan con gran forza, e dan lugar a unha combinación de panca de terceiro xénero. Os fíos das follas realizan un movemento curto para vencer a resistencia que ofrece a unlla.
Artavasdes I de Armenia
Traxectoria
Segundo o historiador Cyril Toumanoff, Artavasdes foi o rei que, de acordo cos anais medievais xeorxianos, interferiu en Iberia a petición dun nobre local, e instalou ao seu fillo, Arshak, no trono da rexión. Dese modo Artavasdes puido ser o responsable da institución da Dinastía Artáxida de Iberia.
Cerceta do Baikal
A Cerceta do Baikal (Anas formosa ou Nettion formosum) é unha pequena anátida migratoria asiática. As probas moleculares realizadas á especie (Johnson & Sorenson, 1999) e os estudos de conduta (Johnson et al., 2000) suxiren que a cerceta do Baikal non ten parentes próximos entre os parrulos viventes, polo que debería ser clasificada dentro dun xénero zoolóxico distinto de Anas.
Historia do viño
Grecia clásica
O costume de augar o viño, é dicir diluír con auga o contido tras a fermentación, empezou a realizarse cos gregos. Só se empregaba puro nas celebracións relixiosas ou rituais. Poñense exemplos desta práctica na mitoloxía grega, desta forma Anfictión ensinaba á poboación a mesturar a auga co viño. Hai que entender esta práctica de augado baixo a idea de que os viños gregos eran moi densos. Os rituais de intoxicación con viño nos simposios (Συμπόσιον) denominábanse enthousiasmos, que vén significar 'divina posesión', servíase viño aos asistentes que bebían dunha gran copa denominada psykter que se pasaban duns a outros. Os simposiums dividíanse en dúas etapas claramente diferenciadas, a primeira parte era de satisfacción gastronómica onde servían manxares de todo tipo. A segunda etapa, máis prolongada no tempo, os participantes reclinabanse e facíanse servir de cervexa e viño, a miúdo tomaban uns aperitivos salgados denominados tragemata, xeralmente compostos de xudías, froitas secas, pasteis doces etc. Na antiga Grecia os anfitrións (denominados symposiarch) podían convocar unha festa na súa propia casa que denominaban ágape (literalmente: amor fraternal), o symposiarch (anfitrión) era o encargado de mesturar as proporcións de auga e viño para os invitados nun recipiente cóncavo denominado cráter (o viño denso antes de mesturar denominábase acratos), ás veces delegábase esta función aos máis vellos, ou os que mellor coñecían aos compoñentes de grupo. Algunhas dos costumes culinarios e de reunión festiva atópanse na literatura da época como é o caso de O banquete de Platón. Os gregos herdaron dos exipcios o coñecemento acerca do transporte así como tamén da conservación do viño en ánforas, cuxo selaxe facía con resina de piñeiro (o que dá nome a un vello viño bebido hoxe en día en Grecia denominado: Retsina que ten aromas de trementina), o viño para o uso diario gardábase en peles de cabra con forma de botella (similar ás botas de viño). O viño era reservado para ocasións especiais, tan só as clases acomodadas incluíano na súa dieta a diario. Era moi común beber un viño no que se cocían grans de cebada e herbas aromáticas diversas (ás veces mesturábase cervexa), a tal mestura denominábana: ptisane (orixe da palabra tisana).
Os aditivos eran moi comúns nos viños gregos, tras a fermentación engadíase por exemplo xeso coa intención de clarificalos (como era o caso dos viños das illas de Zacynthus e Leucadia), auga mariña (como nos viños de Rodas e Cos). Coa intención de mellorar o resultado final mesturábanse viños como en Icaria, os viños de Quíos que se mesturaban con viños de Lesbos e Eritrea. Os moscateles de Naxos e Thasos que se engadían aos viños fortes de sabor procedentes de Corinto (que segundo as lendas era un viño que facía confesar aos criminais se era bebido en abundancia). O viño de Mende do que dicía que ata os propios deuses se mexaban nas alfombras de pracer ao bebelo. Algúns dos viños que se mencionan nos detalles da olería da época son descoñecidos e non fan referencia fiable a ningún lugar xeográfico viño bibline e viño pramniano. Un dos viños que se fixo popular posteriormente en Roma foi o karoinon (oinos -> ver en grego e kariunon -> con forma de noz) polo que debía ser un viño que se transportaba en barricas en forma de noz.
Período Al-Ándalus
No século VII emerxe desde Medina e a Meca unha nova relixión: o islam. Esténdese desde Afganistán ata o sur da fronteira de Imperio bizantino. Esténdese ata invadir parte da península Ibérica e derrotar aos visgodos na Batalla de Guadalete no ano 711, pasan os Pireneos e no ano 732 detense o avance musulmán na Batalla de Poitiers liderada polo franco Carlos Martel. Esta derrota fai recuar o imperio musulmán detrás dos Pireneos ocupando a península durante case oito séculos no que se denominou Al-Ándalus. Os preceptos relixiosos islámicos prohiben a inxesta do viño, pasando a ser unha bebida tabú. Ou o que é o mesmo halal segundo as leis dietarias do islam, a pesar diso o consumo de viño non desaparece aínda que si queda reducido a unha mínima expresión. Algún dos altos mandatarios como Abderramán III gustaban de incluír viño nas súas festas e toleraba o seu consumo sempre que fose moderado.
O viño en Galicia
miniatura|Viñedos na [[Ribeira Sacra, Ourense]]
Suráfrica
miniatura|esquerda|Viñedo en [[Groot Contstantia en Suráfrica. Este viñedo é un dos máis antigos na zona. O viñedo de Groot Constantia foi vendido ao goberno do Cabo por £5 275 en poxa pública en 1885.]] O Imperio holandés plantou a vitis vinifera con propósitos comerciais a mediados do século XVII, para iso a Compañía Holandesa das Indias Orientais decide en 1640 establecer un punto de avituallamento aos barcos que pasan o cabo de Boa Esperanza. A compañía holandesa apunta a Jan van Riebeeck como un dos primeiros colonos, chegan en 1652 á ladeira da montaña da Mesa. En 1659 empezáronse a prensar as primeiras uvas autóctonas do Cabo e en 1689 foron transferidas cubas a barcos con rumbo a Xava. En 1679 o novo gobernador de Mauricio Simon van der Stel (1639-1712) pode comprobar unha viticultura florecente a pesar de que a súa calidade é baixa. En 1685 Simon adquire algunhas terras do grande estado de cidade do Cabo (Groot Constantia), hoxe en día unha das grandes zonas viticultoras de Suráfrica, e incopora máis de 100.000 brotes de parras procedentes de Europa. Posteriormente, en 1778, a área de Groot Constantia véndese ao alemán Hendrik Cloetey e planta uvas Frontignac ( denominadas Moscatel de gran miúdo -uscat Blanc à Petits Grains ) con elas faise un dos viños máis afamados da zona que é o vin de Constance. Este viño acompañou no exilio a reis e emperadores de Francia, así como a Luís Filipe I e Napoleón Bonaparte que se fixeron con substanciosas cantidades del.
A revogación do edicto de Nantes en 1685 por parte de Luís XIV, que autorizaba a liberdade de culto aos protestantes calvinistas; fai que algúns deles logren escapar a Holanda e finalmente acaben viaxando a Stellenbosch, Paarl e Franschhoek (a esquina francesa). Estes refuxiados levan consigo vides e o coñecemento de viticultura necesarios para poder desenvolver os cultivos en Suráfrica. A rexión pasa a estar baixo o control británico en 1814 e a partir deste instante Inglaterra convértese no principal mercado para os viños de Suráfrica. O descubrimento de minerais preciosos en Suráfrica fai que haxa un incremento da poboación e con iso unha maior demanda de viño. O mercado local crece ata a chegada da phylloxera en 1885 que produce a devastación de todas as plantacións. O viño surafricano non se recupera ata o final da primeira guerra mundial.
Ein deutsches Requiem
Instrumentación
Ademais da utilización de coro e soprano e barítono solistas, a partitura de Brahms require da utilización de:
Lockheed Constellation
Deseño
O Constellation tivo tamén varias versións militares. Á parte do C-69 inicial a Forza Aérea dos Estados Unidos pediu en 1948 dez L-749 aos que chamou C-121A e VC-121B. Os pedidos posteriores, que tamén foron denominados C-121, foron todos Super Constellation normais. A Armada dese país tivo tamén Super Constellation, que foron usados como transportes (algúns deles fixeron tamén tarefas meteorolóxicas) e como alerta temperá aerotransportada, estes últimos bautizados como Warning Star.
Santuario da Nosa Señora do Corpiño
O santuario da Nosa Señora do Corpiño, máis coñecido simplemente coma O Corpiño, é un santuario situado no lugar do Corpiño, na parroquia de Santa Baia de Losón pertencente o concello de Lalín, nun pequeno outeiro situado no alto do val do río Deza, a medio camiño na estrada que vai de Silleda a Vila de Cruces.
Vicente Araguas
Traxectoria
Licenciouse en Filoloxía Inglesa na facultade de Filosofía e Letras de Santiago de Compostela, doutorándose o 27 de novembro de 2014 na Universidade da Coruña. En 1968 deu os seus primeiros recitais como cantautor, ao tempo que participou nas manifestacións universitarias que se realizaron nese ano en Santiago de Compostela. No seu primeiro disco (1968) gravou as cancións Agora, Poema triste, A cea e Os corpos (texto de Alfredo Conde). No segundo disco (1970) gravou O camaleón e A Léo Ferré, compañeiro e participou no disco colectivo Cerca de mañana (1972).
Black Liberation Army
Formación
Outros, entre os que se inclúe o revolucionario Geronimo Pratt (tamén coñecido como Geronimo Ji Jaga), suxerían a idea de que a organización funcionou máis como un refuxio para os ex-Black Panthers que como unha organización resultado do cisma. A organización sería concibida, por tanto, como un movemento máis amplo que o Partido.
Maria João Pires
Maria João Pires, nada en Lisboa o 23 de xullo de 1944, é unha pianista portuguesa.
Juan Tamariz
Juan Tamariz Martel, nado en Madrid o 18 de outubro de 1942, é un ilusionista e humorista español. De gran creatividade e sentido do humor, posúe versatilidade, flexibilidade e imaxinación á hora de facer os seus famosos xogos.
Maria João Pires
Traxectoria
No ano 2006 a pianista mudouse ao Brasil tendo declarado que sufriu moito en Portugal debido ao seu proxecto, o Centro de Belgais para o Estudo das Artes. No Brasil adquiriu unha casa nos arredores da cidade de Salvador, capital do estado da Baía.
Hauru no Ugoku Shiro
Personaxes
(Voces de dobraxe na versión orixinal xaponesa)
Dólar estadounidense
Orixe do nome
Desde o territorio neerlandés de Nova Ámsterdam (actualmente Nova York) o tálero holandés (daler) foise estendendo por todas as colonias británicas de América do Norte na época da Revolución Estadounidense e chegou a adoptarse como unidade monetaria nos novos Estados Unidos de América na súa fundación, coa denominación adaptada á ortografía inglesa que hoxe coñecemos: dollar ("dólar"). A moeda de oito reais españois, cuxa circulación era tamén moi habitual nas colonias británicas, pasou entón a ser coñecida no mundo de fala inglesa como spanish dollar.
ISBN
Notas técnicas
Debe notarse tamén que, en moitas ocasións, a consecución dun ISBN territorial propio considérase unha cuestión identitaria. Que as Antillas holandesas, as antigas repúblicas soviéticas ou iugoslavas e os territorios de fala propia en estados multilingües (cataláns con Andorra en España, flamengos en Bélxica, alemáns e italianos en Suíza ou franceses no Canadá, Suíza e Bélxica) cheguen a ter un código territorial distintivo dentro do ISBN é interesante para as súas reclamacións culturais e mesmo aspiracións independentistas. Neste sentido, o seu comportamento é o mesmo que ante a consecución de dominios de internet.
Goda, Artes, Ribeira
Goda é un lugar da parroquia de Artes no concello coruñés de Ribeira, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 31 habitantes (11 homes e 20 mulleres).
Martha Graham
A súa influencia na danza é equiparada á que tivo Picasso nas artes plásticas, Stravinskii na música ou Frank Lloyd Wright na arquitectura.
Selección de hóckey a patíns masculina de Andorra
Equipo
Estes foron os xogadores convocados para o Campionato do Mundo disputado en Pontevedra e Vigo en 2009.
San Cibrán, Donas, Gondomar
Debe o seu nome a San Cibrán, santo que é venerado nunha capela do lugar. miniatura|Cruceiro en San Cibrán.
País Vasco (rexión histórica)
A polémica do termo "Euskal Herria"
Existe polémica en canto ó termo Euskal Herria, sendo para algúns sinónimo da rexión histórica do País Vasco e para os outros sinónimo de Euskadi, que é a de uso preferente no ámbito oficial. O País Vasco corresponde nesta acepción a unha comunidade autónoma española, situada no extremo nororiental da franxa cantábrica, lindando ao norte co Mar Cantábrico e Francia, ao sur coa Rioxa e Castela e León, ao oeste con Cantabria e ao leste con Navarra. Intégrano as provincias (denominadas territorios históricos no ordenamento autonómico) Áraba, Guipúscoa e Biscaia agrupando 253 municipios: Áraba 51, Guipúscoa 88 e Biscaia 114.
Hegoalde
Estas provincias son parte de dúas comunidades autónomas: o País Vasco e Navarra.
Política
miniatura|300px|Mural nacionalista irlandés en [[Belfast, mostrando solidariedade co nacionalismo vasco. Pode apreciarse no mesmo un mapa do País Vasco.]]
Deporte
miniatura|150px|O centrocampista do [[Real Madrid Xabi Alonso cando militaba no Liverpool FC]] miniatura|150px|Miguel Indurain gañou o [[Tour de France por cinco veces consecutivas]] O principal deporte do País Vasco, como no resto de Europa, é o fútbol. Os equipos Athletic de Bilbao, Real Sociedad, Osasuna e Alavés están presentes na liga española. O Athletic de Bilbao ten unha política de fichar só xogadores vascos (de Navarra, a CAV ou o País Vasco francés). Esta política ten sido aplicada cunha flexibilidade variable.
Aviron Bayonnais é outro bo club con certos trazos vascos, pero o Biarritz é claramente o máis prominente.
Lista de Grandes Premios de Fórmula 1
2020–2029
Notas: ‡ Por confirmar
Xenoma
miniatura|dereita|280px|[[Cariotipo diploide humano masculino con 46 cromosomas (o cromosoma mitocondrial non se mostra). Non hai que confundir o cariotipo co xenoma, xa que o xenoma é o conxunto da información xenética, non o conxunto de cromosomas.]]
Sitio histórico nacional de L'Anse aux Meadows
Datado ao redor do ano 1000, L'Anse aux Meadows é amplamente aceptado como proba do contacto trans-oceánico precolombiano. Destaca por ser o único sitio nórdico confirmado no continente de América do Norte, a súa posible conexión con Leif Erikson, e coa exploración nórdica en América do Norte. Foi nomeado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1978.
Etimoloxía
Como a vila chegou a ser chamada "L'Anse aux Meadows" non está clara. Parks Canada, que xestiona o sitio, afirma que o nome actual anglizouse desde Anse à la Médée despois de que os anglofalantes instaláronse na área. Outra posibilidade é que "L'Anse aux Meadows" sexa unha corrupción da designación francesa L'Anse aux Méduses, que significa "Enseada das Medusas". O cambio de "Méduses" a "Meadows" pode ocorrer porque a paisaxe na zona adoita ser aberta, con prados.
Descubrimento e importancia
En 1960, George Decker, un cidadán da pequena aldea de pescadores de L'Anse aux Meadows, levou a Helge Ingstad a un grupo de montículos preto da aldea que os habitantes chamaban o "campamento indio antigo". Estes montículos cubertos de herba parecían os restos de casas. Helge Ingstad e Anne Stine Ingstad realizaron sete escavacións arqueolóxicas alí de 1961 a 1968. Investigaron oito sitios completos de vivendas e os restos dun noveno. Eles determinaron que o sitio era de orixe nórdico por mor de semellanzas definitivas entre as características das estruturas e os artefactos atopados no sitio en comparación cos sitios en Groenlandia e Islandia a partir de 1000 CE.
Conexión con sagas Vinland
right|miniatura| Territorios, viaxes e conquistas dos nórdicos en L'Anse aux Meadows Adam de Bremen, un clérigo alemán, foi o primeiro europeo en mencionar a Vinland. Nun texto que compuxo ao redor de 1073, escribiu isto
As Sagas nórdicas son versións escritas de tradicións orais máis antigas. Dúas Sagas de islandeses, comunmente chamadas Saga dos Groenlandeses e Eiríks saga rauða, describen as experiencias dos groenlandeses nórdicos que descubriron e intentaron establecerse nas terras ao oeste de Groenlandia, que chamaron Vinland. As sagas suxiren que o asentamento de Vinland fallou por conflitos dentro da comunidade nórdica, así como entre os nórdicos e os nativos que atoparon, aos que chamaron Skrælingar.
Virus de ADN
Clasificación
Dada a gran variedade de virus de ADN monocatenario que se describiron este esquema (se é aceptado polo ICTV) terá que ampliarse.
Virus de ADN bicatenario
Os baculovirus evolucionaron dos nudivirus hai uns 310millóns de anos.
Os nudivirus parecen estar relacionados cos polidnavirus.
Evolución dos bacteriófagos
Ackerman propuxo un posible curso da evolución destes fagos.
O virus infectaba ao seu hóspede desde o exterior (sen penetrar) e inxectaba o seu ADN. A replicación implicaba a transcrición en varias ondadas e a formación de concatémeros de ADN.
Os novos fagos formados libéranse pola explosión da célula infectada despois da lise das membranas do hóspede por unha peptidoglicano hidrolase. As cápsides ensamblábanse desde un punto de iniciación, desde o conector e arredor do armazón. Sufrían un elaborado proceso de maduración que implicaba a clivaxe de proteínas e a expansión da cápside. As cabezas e colas ensamblábanse por separado e uníanse máis tarde. O ADN era cortado á medida para entrar nas cápsides preformadas por un mecanismo "de cabeza chea".
Antepasado común
Historia
Na década de 1740, o matemático francés Pierre Louis Maupertuis fixo nunha serie de ensaios a primeira suxestión coñecida de que todos os organismos puideron ter un antepasado común, e que diverxiran por variacións aleatorias e selección natural. No libro Essai de cosmologie (1750), Maupertuis indicou:
Árbores filoxenéticas
Outra importante proba é que é posible construír árbores filoxenéticas detalladas (é dicir, "árbores xenealóxicas" das especies) indicando as divisións propostas e os antepasados comúns de todas as especies vivas. En 2010, Douglas L. Theobald publicou unha análise estatística de datos xenéticos dispoñibles, construíndo con eles árbores filoxenéticas, que deron un "forte apoio cunatitativo, por un test formal, á unidade da vida." Non obstante, este "test formal" foi criticado por non ter en consideración a evolución converxente, pero Theobald defendeu este método destas críticas.
Selección artificial
miniatura|O can [[Chihuahua (can)|Chihuahua e o Gran danés teñen un antepasado común, o lobo, e mostran o poder dos apareamentos selectivos de crear unha gran diversidade de formas nun períodod de tempo relativamente curto.]] miniatura|[[Pimpíns de Darwin.]]
Alfonso Fandiño Ricart
Traxectoria
Pintor de profesión e militante anarcosindicalista como os seus irmáns Antonio e Manuel, cando aconteceu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 era secretario da Federación Local de Sindicatos de Santiago de Compostela integrada na CNT. Artellou a expedición proletaria que saíu en axuda dos obreiros coruñeses. Fracasada a resistencia, fuxiu dende Muros nun bou cara a Francia. Dende alí volveu a Asturias e foi un dos animadores e secretario da Agrupación Confederal Galaica de Asturias e xa en Valencia da Federación de Agrupaciones de Gallegos Libertarios. Coa derrota da República, marchou ao exilio en Francia. Regresou á Coruña nos anos sesenta e defendeu a volta da CNT á legalidade previo pacto cos xerarcas falanxistas da CNS. Cando caeu o franquismo, militou na CNT. Finou na Coruña o 17 de setembro de 1991.
Guy de Chauliac
Guy de Chauliac nado en Chaulhac (Languedoc) no ano 1300 e finado en Aviñón o 25 de xullo de 1368, foi un cirurxián francés e un dos máis importantes médicos na Idade Media que tamén practicou a ortopedia. miniatura|Chirurgia, 1493
Rituais nórdicos
Non está claro ata que punto os mitos coñecidos corresponden ás crenzas relixiosas dos escandinavos en tempos precristiáns, nin como actuaba a xente na vida cotiá. Os escandinavos non deixaron ningún texto sobre as súas prácticas relixiosas, e os textos cristiáns sobre o tema están influenciados por malentendidos e prexuízos negativos, xa que os cristiáns viron as crenzas nórdicas como supersticións e culto ó demo. Foron atopadas algunhas evidencias arqueolóxicas, pero non é doado interpretar de forma illada o material escrito.
Illa de Tambo
A illa de Tambo atópase no fondo da ría de Pontevedra, e pertence ao concello de Poio do que esta separado por unha canle de 1,1 km pero de pouca profundidade. A súa superficie é de 0,28 km², cunha altura máxima de 80 m, aínda que toda a súa parte central supera os 50 metros de altitude. O seu perímetro acada os 4 km.
Historia
Entre os diversos restos prehistóricos da illa destaca un castro, que ocupa toda a parte central da illa e está catalogado pola Dirección Xeral de Patrimonio co código GA36041043.
No século XII a illa de Tambo pertencía á raíña Dona Urraca e foi doada ao convento de San Xoán de Poio. Os veciños de Combarro usaron a illa durante séculos, onde traballaban as súas terras e celebraban romarías. En 1589 a capela foi vítima do saqueo do corsario Francis Drake, o cal botou a figura de Santa María de Graza ao mar.
En 1846, coa desamortización de Mendizábal, deixou de pertencer aos monxes de Poio e anos despois foi mercada polo ministro de Xustiza, Eugenio Montero Ríos. Nese mesmo século construíuse un lazareto na illa, que entre os anos 1865 e 1879 foi usado para poñer en corentena os mariñeiros que chegaban ao porto de Marín. Debido ás protestas dos cidadáns de Pontevedra, o lazareto foi trasladado á illa de San Simón, na ría de Vigo, e en 1889 a illa converteuse en penitenciaría militar.
Embargo dos Estados Unidos a Cuba
A data de 2018, o embargo cubano aplícase principalmente a través de seis estatutos: a Lei de comercio co inimigo de 1917, a Lei de asistencia ao exterior de 1961, a Normativa de control de activos cubanos de 1963, a Lei de democracia cubana de 1992, a Lei Helms-Burton de 1996 e a Lei de reforma e mellora das exportacións de sancións comerciais de 2000. O obxectivo declarado da Lei de democracia cubana de 1992 é manter sancións a Cuba sempre que o goberno cubano se negue a avanzar cara á "democratización e o maior respecto dos dereitos humanos". A Lei Helms-Burton restrinxiu aínda máis aos cidadáns dos Estados Unidos realizar negocios en Cuba ou con Cuba, e pon restricións a prestar asistencia pública ou privada a calquera goberno sucesor da Habana a menos e ata que se cumpran certas reclamacións contra o goberno cubano. En 1999, o presidente Bill Clinton ampliou o embargo comercial ao non permitir comerciar con Cuba ás filiais estranxeiras de empresas estadounidenses. No 2000, Clinton autorizou a venda de produtos "humanitarios" a Estados Unidos a Cuba.
Crise dos mísiles cubanos
Despois da crise dos mísiles cubanos (outubro de 1962), Kennedy impuxo restricións ás viaxes o 8 de febreiro de 1963, e o 8 de xullo de 1963 foi emitido o Regulamento de control de activos cubanos, de novo baixo a Lei de comercio co inimigo en resposta á instalación en Cuba de armas nucleares soviéticas. Baixo estas restricións, os activos cubanos nos EUA quedaron conxelados e consolidáronse as restricións existentes.
Impacto do embargo
En novembro de 1991, o embaixador cubano, Ricardo Alarcón, nun discurso na Asemblea Xeral das Nacións Unidas, citou 27 casos recentes de contratos comerciais interrompidos pola presión dos Estados Unidos. O xornal británico Cuba Business afirmou que British Petroleum fora aparentemente disuadida polas autoridades estadounidenses de investir na exploración de petróleo Cuba a pesar de que estaba inicialmente interesada. Petroleum Economist afirmou, en setembro de 1992, que o Departamento de Estado dos Estados Unidos desalentou vigorosamente que empresas como Royal Dutch Shell e Clyde Petroleum investisen en Cuba. Esta presión non funcionou en todos os casos. Segundo o xornal mexicano El Financiero, o embaixador dos Estados Unidos en México, John Negroponte viaxou para coñecer a dous homes de negocios mexicanos que asinaron un acordo téxtil con Cuba o 17 de outubro de 1992. A pesar da representación, o acordo avanzou e finalmente representou 500 millóns de dólares en capital estranxeiro. Todo isto sucedeu antes da firma da Lei de democracia cubana.
Restricións ao turismo de cidadáns e residentes estadounidenses
Propiciado por un interese pola suposta demanda non explotada de produtos en Cuba, un número crecente de congresistas a favor do libre comercio, apoiados por lexisladores do oeste dos Estados Unidos e das Grandes Planicies que representan o mundo agrícola, trataron cada ano desde 2000 de rebaixar ou levantar as normativas que impiden aos americanos viaxar a Cuba. Catro veces durante ese período de tempo, a Cámara dos Representantes dos Estados Unidos falou a favor de suavizar as restriccións ás viaxes e, no 2003, o Senado estadounidense fixo o mesmo. Todas as veces o presidente George W. Bush ameazou con vetar o proxecto de lei. Ante a ameaza de veto, cada ano o Congreso abandonaba o seu intento de levantar as restriccións de viaxes antes de enviar a lexislación ao presidente.
Cubano-estadounidenses
O 13 de abril de 2009, o presidente Barack Obama aliviou a prohibición de viaxar, permitindo aos cubanoestadounidenses viaxar libremente a Cuba, e o 14 de xaneiro de 2011, permitiuse aos estudantes e misioneiros relixiosos viaxar a Cuba cumprindo certas condicións.
Críticas ás leis e regulamentos sobre o embargo
O 1 de maio de 2009, o presidente venezolano Hugo Chávez, mentres falaba sobre a súa reunión co presidente dos Estados Unidos, Barack Obama, nun cumio días antes, declarou: "Se o presidente Obama non desmantela este salvaxe bloqueo ao pobo cubano, entón é toda mentira, todo será unha gran farsa e o imperio dos Estados Unidos estará vivo e coleando, ameazándonos." En xuño de 2009, Moisés Naím escribiu en Newsweek : "O embargo é o exemplo perfecto usado polos antiamericanos en todas as partes para expoñer a hipocresía dunha superpotencia que castiga unha pequena illa mentres convive con ditadores noutros lugares".
"O embargo foi un fracaso en todos os aspectos. Non cambiou o rumbo nin a natureza do goberno cubano. Non libera un só cidadán cubano. De feito, o embargo conseguiu que o pobo cubano estivese máis empobrecido, sen que fosen un pouco máis libres. Ao mesmo tempo, privou aos estadounidenses da súa liberdade de viaxar e custoulle aos agricultores estadounidenses e outros produtores miles de millóns de dólares de potenciais exportacións".
En xuño de 2011, o ex-candidato á presidencia demócrata, George McGovern, acusou aos exiliados cubanos en Miami" de manter vivo o embargo. Antes de visitar Cuba, el dixo: Barack Obama discutiu reducir o embargo durante a campaña do 2008 á presidencia dos Estados Unidos, aínda que prometeu mantelo. En decembro de 2014, definiu o embargo como un fracaso e pediu ao Congreso dos Estados Unidos que promulgase a lexislación necesaria para levantalo completamente.
Lobishome
Características
O lobishome de noite cámbiase en lobo de distintos xeitos. Os primeiros síntomas da doenza preséntanse en forma de fonda tristura. A seguir, nun día determinado, xeralmente un venres ás doce da noite, foxe da casa e prodúcese a transformación. Fai entón toda clase de ruindades e crimes, especialmente con seres humanos. Namentres anda de lobo, non hai pau, nin pedra, nin arma branca, nin bala que o poida ferir.
Galicia
Un dos casos máis coñecidos de lobishome foi Manuel Blanco Romasanta, o lobishome de Allariz.
1370
Mortes
Historia ano a ano
Troita arco da vella
miniatura|220px|Exemplar de grande idade no zoo de Oregón.
Hábitat e bioloxía
En canto á dieta, os adultos son xeralistas, alimentándose de invertebrados e peixes de escaso tamaño, mentres que os alevíns aliméntanse de zooplancto
Dinastía Tang
Historia
Ao caer a dinastía Han, no ano 220 d. C., a China viviu un longo período de desunión, caos social, desorde política e illamento económico e cultural entre o sur e o norte. O país reunificouse no 589 coa dinastía Sui e entrou nunha etapa de prosperidade e estabilidade ata a aparición do despotismo e a burocracia durante o reinado do cruel, extravagante e licencioso gobernante Yang Di. O sinólogo Guillermo Dañino Ribatto sostén que "os chineses aceptaron sempre que o mandato do ceo podía retirarse e ser outorgado a un revolucionario"; agrega ademais que "neste caso o vencedor foi Li Shimin (597-649), quen, por piedade filial, puxo o seu pai no trono antes de asumir el mesmo a función de emperador e fundar a dinastía Tang".
Decadencia do imperio Tang
A derrota militar en 751 polos árabes na batalla do Talas marcou o final da autoridade Tang en Asia Central.
Valeria Luiselli
Recoñecementos
Ao igual foi honrada co premio “5 Under 35” de National Book Foundation e beneficiaria de Bearing Witness Fellowship of The Art for Justice Fund. No 2016, foi unha das finalistas do National Book Critics Circle Award nos Estados Unidos.
Aethelwald de Anglia Oriental
Aethelwald viviu durante un tempo de axitación política e relixiosa en Anglia Oriental, cuxos reis cristiáns adoitaban morrer violentamente e mostráronse incapaces de frear os ataques do veciño reino de Mercia, liderado por Penda. Aethelwald foi o último dos sobriños de Raedwald en gobernar Anglia Oriental. Morreu no 664 e foi sucedido por Ealdwulf, o fillo do seu irmán Æthelric.
Contexto histórico
dereita|miniatura|314x314px|Un mapa dos [[Anglosaxóns|reinos anglosaxóns, incluíndo lugares relevantes para oreinado de Æthelwald]]
Sínodo de Whitby
Naquela época, a peste estendeuse por Europa e Inglaterra anglosaxoa. Faleceron pola súa causa, entre outros o bispo Cedd, o arcebispo Adeodato de Canterbury, e Eorcenberto de Kent. Aethelwald faleceu tamén en 664.
Eloy Luís André
Traxectoria
Fillo do médico de Vilardevós Ángel Luis Barreira e de Purificación André, quedou orfo de pai cun ano de idade. A nai casou en segundas nupcias cun notario de Ponteareas. Eloy foi vivir cos avós paternos, Anselmo e Sabela, e, cando estes finaron, cos tíos Xacinto e Xenerosa. Fixo os seus estudos no Colexio dos Padres Escolapios de Celanova e no Instituto de Ourense, recibindo clases de Juan Sieiro González. Comezou o ciclo universitario en Santiago de Compostela, trasladándose logo para a Universidade de Salamanca, onde os rematou. Alí iniciou o seu trato con Miguel de Unamuno. Pasou a Madrid, á Universidade Central, para efectuar a doutoramento (1901-1902), e estabelecendo contactos con Francisco Giner de los Ríos.
Outros aspectos
O escritor galego Silvio Santiago realizou un breve retrato humano dun André xa entrado en anos na súa novela autobiográfica Vilardevós (1961, Galaxia).
2. Bundesliga 2012/13
Eliminatoria de permanencia
O 16º clasificado da 2. Bundesliga enfrontouse ao 3º clasificado da 3. Bundesliga nun encontro a dobre partido. O campión ten unha praza na 2. Bundesliga da tempada 2013–14.
O Dynamo Dresden venceu a eliminatoria (2–1) e salvou a categoría.
William Harrison Dillard
Traxectoria
A súa segunda medalla de ouro chegou a proba de relevos 4×100 metros, onde os estadounidenses gañaron con 40,6. O cuarteto formábano por esta orde Norwood "Barney" Ewell, Lorenzo Wright, Harrison Dillard e Mel Patton.
Ángela Pumariega
miniatura|Ángela Pumariega navegando en Xixón en 2012. Ángela Pumariega Menéndez, nada o 12 de novembro de 1984 en Xixón, é unha regatista española do Real Club Astur de Regatas.
Traxectoria
Na modalidade Match Race, compartindo tripulación coas galegas Támara Echegoyen e Sofía Toro, foi campioa de España en 2010 e 2011, campioa iberoamericana en 2010 e campioa de Europa en 2011. Así mesmo, tamén coas dúas galegas como compañeiras, conseguiu a medalla de ouro nos Xogos Olímpicos de 2012 nesta mesma modalidade, con barcos da clase Elliott 6m, sendo esta a primeira vez que se introduciu o match race na categoría feminina nuns Xogos.
Jurijus Veklenko
Festival de Eurovisión
Jurijus gañou a final nacional do ano 2019 coa canción "Run with the Lions, representando así a Lituania no Festival de Eurovisión 2019 en Tel Aviv.
Ilyushin Il-62
Deseño
O primeiro prototipo estivo listo en setembro de 1962 e foi inspeccionado polo mesmo Nikita Khrushchev, pero ata xaneiro do ano seguinte non faría o seu voo inaugural. Durante catro anos o equipo de deseño, dirixido por Vladimir Kokkinaki, estivo traballando para mellorar determinados aspectos, e o avión entrou en servizo coa aeroliña Aeroflot en marzo de 1967.
En 1971 apareceu o Il-62M, con motores máis potentes e económicos que, xunto coa instalación dun novo tanque de combustible na deriva, aumentaba o alcance operacional do avión. Esta variante entrou en servizo con Aeroflot en 1974.
A.C. Milan
Dos inicios á segunda posguerra
En marzo de 1919 o nome do equipo cambiouse a Milan Football Club e no 1926 inaugúrase o estadio San Siro, mandado construír polo presidente Piero Pirelli, e que ata 1947 hospedaba só ao Milan, xa que o Inter xogaba no Arena Civica. No período de entreguerras, os diavoli, obtiveron só postos de media táboa, non pasando do terceiro posto conseguido nas tempadas 1937-1938 e 1940-1941. As estrelas da época foron Aldo Boffi e Giuseppe Meazza.
Tras algunhas tempadas frouxas, nas que o único éxito foi a Copa Italia de 1966-67, o retorno ao banquiño de Rocco levou ao equipo a conquistar o noveno título de liga e a Recopa de Europa 1967-1968, conquistada no De Kuip de Rotterdam, fronte ao Hamburgo con dous goles de Kurt Hamrin. Na liga do ano seguinte,o Milan queda en segundo posto por detrás da Fiorentina, pero gaña a súa segunda Copa de Europa, vencendo na final de Madrid ao Ajax de Rinus Michels. Ese mesmo ano o Milan adxudícase a Copa Intercontinental ao vencer os dous partidos da final contra os arxentinos do Estudiantes (3-0; 1-2). A este éxito de equipo súmase a vitoria de Rivera no Balón de Ouro 1969, primeiro italiano en conseguilo. esquerda|miniatura|Formación do Milan na 1974-1975 Os anos setenta e oitenta
Dos anos noventa a hoxe
esquerda|miniatura|Mauro Tassotti, Fabio Capello e Adriano Galliani coa Champions League do 1994 A serie de éxitos internacionais do Milan de Sacchi interrómpese o 20 de marzo de 1991 na "noite de Marsella", cando Adriano Galliani, durante o partido de volta dos cuartos de final da Copa de Europa contra o Olympique de Marseille, fai retirar o equipo do terreo de xogo cando perdía 1-0, polo apagado dun foco do estadio. A decisión de non volver ao campo, aínda despois da restauración da iluminación, implicou que se dera o partido por perdido 3-0 e a descualificación do equipo durante un ano de todas as competicións europeas. Pechouse así a etapa de Sacchi, que ao final da tempada deixou o seu posto a Fabio Capello, para converterse no novo seleccionador nacional italiano.
Bronquio
Histoloxía
A membrana mucosa tamén experimenta unha transición desde un epitelio columnar pseudoestratificado ciliado inicial a un epitelio cuboideo simple e despois a un epitelio escamoso simple. O epitelio bronquial ten células caliciformes e glándulas submucosas asociadas, as cales diminúen conforme os bronquio son máis pequenos. Diminúe progresivamente a ciliatura e a altura do epitelio na árbore bronquial.
Viñas, Artes, Ribeira
Viñas (á espera da oficialización da forma As Viñas ) é un lugar da parroquia de Artes no concello coruñés de Ribeira, na comarca da Barbanza. Segundo o padrón municipal (INE 2012) ten 39 habitantes (20 homes e 19 mulleres).
Santa Mariña, Cabreiros, O Corgo
Santa Mariña é un lugar da parroquia de Cabreiros no concello lugués do Corgo, na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2013 tiña 41 habitantes (22 homes e 19 mulleres).
Lingua nuu-chah-nulth
A lingua nuu-chah-nulth (nuučaan̓uł), é unha lingua wakash falada polo pobo nuu-chah-nulth na costa oeste da illa de Vancouver, dende Barkley Sound até Quatsino Sound, na Columbia Británica. O nuu-chah-nulth é unha lingua wakash meridional relacionada co nitinaht e co makah. A orixe do termo "nuu-chah-nulth", que quere dicir "ó longo do exterior [da illa de Vancouver]" data da década de 1970, cando varios grupos de falantes da lingua se uniron, rexeitando o termo incorrecto "nootka" (que quere dicir "camiñar" e foi erradamente interpretado como o nome do lugar, que en realidade se chama Yuquot). O nome dado polas fontes máis antigas é tahkaht; que tamén foi empregado para referirse a eles mesmos (a raíz aht quere dicir "pobo").
IUPAP
A IUPAP (Unión Internacional de Física Pura e Aplicada, nas súas siglas inglesas) é unha asociación fundada en 1922 que ten como obxectivos a promoción da cooperación internacional no campo da Física, a difusión dos coñecementos científicos, a normalización de símbolos, unidades, nomenclatura e patróns, e a libre circulación de científicos.
O seu presidente é o doutor Y. Petroff, e ten a súa sede na American Physical Society (APS, Sociedade Estadounidense de Física).
Joly Braga Santos
Joly Braga Santos, nado en Lisboa o 14 de maio de 1924 e finado na mesma cidade o 18 de xullo de 1988, foi un compositor de música erudita e mestre portugués, condecorado coa Ordem de Sant'Iago da Espada en 1977.