cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Distrito de Castelo Branco
Xeografía física
No tocante á orografía, as maiores altitudes sitúanse na serra da Estrela. A fronteira do distrito queda moi próxima á máxima altitude do continente portugués, a Torre (1.993 m). Tamén nos límites do distrito sitúanse outras altitudes elevadas: o punto máis elevado da serra do Açor (1418 m) queda na fronteira co distrito de Coímbra, e a segunda maior elevación da serra da Malcata (1072 m) sitúase no límite co distrito da Guarda, moi preto de España. No interior do distrito, os puntos máis elevados son os cumes da Gardunha (1227 m), de Alvelos (1084 m) e de Muradal (912 m).
Aínda que o encoro do Castelo do Bode fica fóra dos límites do distrito de Castelo Branco, a súa albufeira é a maior extensión represada do distrito. Outros encoros relevantes sitúanse no Zêzere (encoro da Bouçã e encoro do Cabril), no Texo (encoro de Fratel no curso portugués e encoro de Cedillo no Texo internacional) e noutros ríos e regatos (encoro do Corgo na ribeira de Isna, encoro do Pisco no río Ramalhoso, encoro de Meimoa na ribeira de Meimoa, encoro da Idanha e encoro de Penha Garcia no Ponsul e encoro da Toulica na ribeira de Aravil.
Antigo Hospital de San Roque
En tempos modernos
Cando deixou de exercer a súa función hospitalaria foi convertido en residencia do bispo auxiliar da arquidiocese. Tras da súa adquisición pola Xunta de Galicia, o edificio foi sometido nos últimos anos do século XX a unha profunda rehabilitación e adaptación funcional, a fin de dotalo de espazos adecuados para os depósitos bibliográficos e o desenvolvemento de actividades de carácter científico e cultural. As novas instalacións foron inauguradas o 14 de febreiro de 2001.
Estación de esquí
miniatura|Estacións de esquí en [[Bariloche (Arxentina).]]
Paul Erdős
Traxectoria
O 20 de setembro de 1996, aos 83 anos, sufriu un infarto de miocardio e morreu mentres asistía a unha conferencia en Varsovia. Está enterrado xunto á súa nai na tumba 17A-6-29 no cemiterio da rúa Kozma en Budapest.
Caso de violación en grupo de Delhi en 2012
miniatura|250px|Protesta silenciosa na [[Porta da India, en Delhi.]] O caso de violación grupal de Delhi do 2012 foi un caso de violación en grupo e asalto mortal que ocorreu o 16 de decembro de 2012 en Munirka, un barrio do distrito sur de Delhi. O incidente produciuse cando unha rapaza de 23 anos interna de fisioterapia, Jyoti Singh foi agredida, violada e torturada nun autobús no que viaxaba co seu amigo, Awindra Pratap Pandey. Había outras seis persoas no autobús, incluíndo o condutor, todos os cales violaron á rapaza e mallaron no seu amigo. Trece días despois do ataque, foi transferida a un hospital de Singapur para tratamentos de emerxencia, pero morreu por mor das feridas dous días despois. O caso xerou grande atención nacional e internacional, e as protestas contra os gobernos central e estatal por non protexer axeitadamente ás mulleres tiveron lugar en Nova Delhi, onde milleiros de manifestantes se enfrontaron ás forzas de seguridade. Protestas semellantes tiveron lugar nas principais cidades do país. Debido a que a India non permite á prensa publicar o nome das vítimas de violación, a vítima foi coñecida como Nirbhaya, que significa "sen medo", e a súa vida e morte convertéronse nun símbolo da loita feminina de rematar coas violacións e a común práctica de atacar a vítima como responsable do suceso.
Arrestouse a todos os imputados, acusados de agresión sexual e asasinato. Un dos acusados, Ram Singh, morreu en custodia policial o 11 de marzo de 2013 no cárcere de Tihar. Segundo algúns artigos publicados, a policía dixo que Ram Singh se colgou, mais os avogados da defensa e a súa familia sospeitan que o asasinaron. O resto dos acusados foron levados a xuízo e a acusación presentou as súas probas o 8 de xullo de 2013. Os acusados menores foron condenados por violación e asasinato e recibiron a sentenza máxima, tres anos nun reformatorio. O 10 de setembro de 2013, os catro acusados adultos foron declarados culpables dos cargos e tres días despois foron condenados a morte por aforcamento.
Verme da seda
Fases do ciclo vital
As fases do ciclo vital e unha forma de crianza caseira é a seguinte:
Investigación
Actualmente, as investigacións están enfocadas á xenética dos vermes da seda e na posibilidade de aplicarlles enxeñería xenética. Disponse de miles de cepas desta especie, e describíronse nela unhas 400 mutacións mendelianas. Outras fontes indican que hai unhas 1 000 cepas domesticadas endogámicas en todo o mundo. Un desenvolvemento útil para a industria da seda é crear mediante cruzamentos coas mutacións axeitadas vermes da seda que poidan alimentarse dunha maior variedade de alimentos, á parte das follas de moreira branca, incluíndo unha dieta artificial. A investigación do xenoma da especie tamén dá a posibilidade de modificar por enxeñaría xenética o animal para que produza diversas proteínas, como fármacos, en lugar das proteínas da seda. As femias de Bombyx mori son tamén uns dos poucos organismos con cromosomas homólogos que se manteñen xuntos só polo complexo sinaptonémico (e non por sobrecruzamentos) durante a meiose.
Cociña
miniatura|Pratos de pupas de vermes da seda. Nalgunhas culturas cómense as pupas de verme da seda.
Lendas sobre o verme da seda
Os chineses gardaron en segredo o seu coñecemento sobre a produción da seda, pero, segundo unha historia, unha princesa chinesa que foi dada en matrimonio ao príncipe de Khotan trouxo ao oasis o segredo da produción de seda, xa que "ocultou os vermes da seda no seu pelo como parte do seu dote", probablemente na primeira metade do século I d.C.. O comercio da seda entre a China e occidente creou unha ruta comercial coñecida como Ruta da seda, que durou varios séculos. Contra o ano 550 d.C. dise que uns monxes cristiáns levaron de contrabando vermes da seda nuns bastóns ocos ou bambús desde a China ao Imperio Bizantino, o que acabaría co monopolio da produción de seda na China.
Oroxenia acadiana
Foi aproximadamente contemporánea coa fase bretónica da oroxenia varisca de Europa (con eventos metamórficos da mesma época no suroeste de Texas e norte de México) e tamén coa oroxenia de Antler da Gran Cunca.
Complexo do delta acadiano
O complexo do delta de Catskill consta dunha secuencia de rochas que se fai de gran máis groso cara á parte superior. O seu maior grosor dáse na parte leste de Pennsilvania e adelgaza cara ao oeste contra Ohio. A paleoxeografía de Catskill parece consistir en moitos pequenos ríos, que depositaban a súa carga de sedimentos ao longo da chaira aluvial costeira que tiña unha lonxitude de centos de quilómetros.
Constante (matemáticas)
En matemáticas, o adxectivo constante significa que non varía. O substantivo constante pode ter dous significados diferentes. Pode referirse a un número fixo e ben definido ou a outro obxecto matemático. O vocábulo constante matemática (e tamén constante física) emprégase ás veces para distinguir este significado do outro. Constante tamén pode referirse a unha función constante ou ao seu valor (é un uso común para identificalos). Tal constante adoita representarse por unha variable que non depende da variable ou variables principais do problema estudado. Isto é o caso, por exemplo, dunha constante de integración que é unha función constante arbitraria (que non depende da variábel de integración) engadida a unha función para conseguir todas as primitivas da función dada.
Constantes no cálculo
Integrar unha función dunha variable a miúdo implica unha constante de integración. Isto xorde debido á natureza do operador integral como o inverso do operador diferencial, indicando que a finalidade da integración é recuperar a función orixinal antes da diferenciación. O diferencial dunha función constante é cero, como se sinalou antes, e o operador diferencial é un operador linear, polo que as funcións que só difiren nun termo constante teñen a mesma derivada. Para expresalo, engádese unha constante da integración a unha integral indefinida; isto asegura que se inclúen todas as solucións posibles.
Arquitectura
A palabra arquitectura refírese tamén en moitas ocasións á actividade do deseño de calquera outro sistema, non tendo que estar necesariamente relacionado con mundo da edificación. O termo pode atoparse con grande facilidade no mundo da tecnoloxía da información ou da enxeñaría informática.
Tratados históricos
Segundo Vitruvio, o arquitecto debería esforzarse para cumprir cada un dos tres atributos do mellor xeito posíbel. Leon Battista Alberti, na súa obra De Re Aedificatoria, baseada nas ideas de Vitruvio, viu á beleza como unha cuestión de proporción, aínda que nela os ornamentos tamén tiñan a súa importancia. Para Alberti, as regras da proporción eran aquelas que gobernaban a idealizada figura humana, o que el chamou "o medio dourado". O aspecto máis importante da beleza era polo tanto unha parte inherente do obxecto, máis que un aplique superficial, e estaba baseado en verdades recoñecibeis e universais. A noción do estilo nas artes non foi desenvolta até o século XVI, cando o escritor italiano Giorgio Vasari escribiu os seus tratados sobre historia da arte. Dende o século XVIII, todos estes tratados traducidos a outras linguas como o italiano, o francés, o castelán e o inglés.
Conceptos contemporáneos da arquitectura
O arquitecto de rañaceos do século XIX, Louis Sullivan, promoveu un precepto primordial no eido do deseño arquitectónico: "A forma segue á función".
A práctica profesional da arquitectura
Aínda que na actualidade adoita considerarse que a principal actividade da arquitectura vai dirixida ao deseño de espazos para o refuxio e a habitación (as vivendas), só a partir do século XIX comezaron os arquitectos a preocuparse polo problema do aloxamento, a habitabilidade e a hixiene das vivendas, e a ampliar o seu ámbito de actuación máis aló dos monumentos e edificios representativos.
Teoría e práctica
Moitos arquitectos pensan que a relevancia da Teoría sobre a Práctica non debe ser moi enfatizada. Vitruvio dixo: " A Práctica e Teoría son os pais da Arquitectura. A Práctica é a frecuente e continua contemplación do xeito de executar calquera traballo dado, ou do mero traballo das mans, para a conversión do material no mellor e máis preparado camiño. A Teoría é o resultado do razoamento o cal demostra e explica que o material traballado foi tan transformado para cumprir o seu fin proposto. Porque o arquitecto soamente práctico non é capaz de asignar os suficientes razoamentos ás formas que el adopta; e o arquitecto soamente teórico tamén erra, abarcando a sombra en vez da substancia. O que é teórico e ó mesmo tempo práctico, está polo tanto, dobremente armado; e é capaz de probar, non só as propiedades do seu deseño, senón tamén de levalo ata a execución.
Relación sexual humana
Coito anal
No sexo anal a penetración realízase no ano da parella (xa sexa este home ou muller). O termo «coito anal» non se utiliza na linguaxe usual. En linguaxe académico chámase ás veces «pedicación» (do latín pœdicatio ou  pœdicationis).
A persoa que é penetrada pode exercer forza cos músculos do esfínter anal, apertando o pene e aumentando a sensación pracenteira. O seme exaculado queda depositado no recto ata que os excrementos sigan o seu curso natural ao exterior.
Coito oral
O sexo oral posúe catro variantes:
Igrexa de Santa María do Castelo de Castronuño
A Igrexa de Santa María do Castelo é un templo católico situado na localidade de Castronuño (provincia de Valladolid), declarado Ben de Interese Cultural. Está moi preto do encoro de Castronuño.
Xosé Lesta Meis
Traxectoria
Casou con Rogelia Raso Naya.
Henri Léon Lebesgue
Obras
Ademais de aproximadamente 50 artigos, escribiu dous libros: Leçons sur l'intégration et la recherché des fonctions primitives (1904) e Leçons sur les séries trigonométriques (1906).
O Barral, Álvare, A Pastoriza
O Barral é un lugar da parroquia de Álvare no concello lugués da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 18 habitantes (10 homes e 8 mulleres).
Concheiros, Ver, Bóveda
Está situado a 351 metros de altitude, separado do resto da aldea pola liña de ferrocarril. Nesta aldea está a igrexa parroquial de San Vicenzo.
Turgalicia
Historia e estrutura
Turgalicia foi creada o 22 de setembro de 1992, durante o primeiro goberno de Manuel Fraga na Xunta de Galicia. Dependeu dende aquela da consellería que levase asignada a área de Turismo: entre 1992 e 1997 dependeu da consellería de Política Territorial, Obras Públicas e Vivenda; entre ese ano e 2005, da consellería de Cultura, Comunicación Social e Turismo; nese ano regresou á consellería de Industria ata que en 2009 volveu depender da Consellería de Cultura e Turismo.
Valtierra
Historia
Tivo unha importante presenza árabe e foi parte do imperio de Muza Ben Muza, máis tarde forma parte da Taifa de Zaragoza e máis adiante da de Tudela-Lleida. Terminou de ser conquistada polos cristiáns de Afonso o Batallador rei de Navarra e Aragón no ano 1110 outorgando á vila o Foro de Sobrarbe e o título de Moi nobre e Moi leal, cando Navarra e Aragón separáronse esta como consecuencia da morte de Afonso I en 1134, a nobreza decidiu formar parte de Navarra e Tudela non se uniu a Aragón, formando parte de Navarra.
Patrimonio artístico
dereita|miniatura|Igrexa de Santa María.
Economía
Valtierra foi historicamente unha vila dedicada plenamente aos labores agrícolas e durante séculos ao redor delas desenvolveuse a vida no municipio. Dentro do sector primario destacan os cultivos de millo, verduras (brócoli, coliflor, tomate, pemento, berenxena), o cereal, e os verbascos. Na gandería destaca o gando ovino, bovino e porcino. A comezos do século XXI acadaban tamén grande importancia o sector secundario e o sector terciario.
Ano (astronomía)
miniatura|200px|Retrato do papa [[Gregorio XIII, quen estableceu o calendario gregoriano.]] Un ano é o espazo de tempo que a Terra tarda en dar unha volta completa arredor do Sol. Tómase como referencia a orientación Sol-Terra en relación con outros corpos celestes distantes.
Características
Tamén se usa o termo para designar o período orbital de calquera planeta.
Santos
Uns 39 km² do municipio están na parte leste da illa de San Vicente, moi chá e xunto á costa, na cal se concentra a maioría da súa poboación. Os máis de 230 km² situados no continente son pouco poboados e posúen reservas ecolóxicas de Mata Atlántica.
Jórvik
Historia
O lugar de Konungsgurtha (en nórdico antigo significa a Corte do Rei), atópase rexistrada a finais do século XIV como área inmediatamente exterior da porta principalis sinistra, a porta occidental do acantonamento romano que aínda se mantén no día de hoxe en King's Square, Ainsty, Yorkshire. Quizais indicaba unha residencia real viquinga sobre os restos da fortaleza romana.
O reino viquingo foi absorbido por Inglaterra en 954 tras a derrota de Eric I de Noruega na batalla de Stainmore. Tras a anexión de Jórvik a Northumbria, baixo o goberno do conde de Wessex, o título de rei de Jórvik soaba redundante e foi substituído por "conde de York", en 960. A perda de independencia política de Jórvik non significou unha alteración da situación económica e o éxito comercial obtido: cara ao ano 1000, o crecemento urbano foi espectacular, superado só por Londres. Aínda que algúns dos condes de York foron nórdicos como os reis de Jórvik, foron sucedidos por normandos tras a conquista. Guillerme I o Conquistador acabou cos últimos vestixios de independencia na rexión e estableceu guarnicións militares na cidade. O condado de York foi abolido por Henrique II de Inglaterra.
A Cabana, A Cabana, Ferrol
A Cabana é un lugar da parroquia da Cabana no concello de Ferrol na provincia da Coruña, conta cun centro urbano e é o lugar máis poboado da parroquia. Tiña 298 habitantes no ano 2007 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 147 homes e 151 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2004 cando tiña 335 habitantes.
Som kirguiz
Billetes
En 1993 o novo goberno emitiu billedes de 1, 10 e 50 tyiyn, e o Banco de Kirguizistán emitiu billetes de 1, 5 e 20 som. En 1994, o Banco Central emitiu unha segunda serie de billetes en denominacións de 1, 5, 10, 20, 50 e 100 som. En 1997, emitiuse unha nova serie coas mesmas denominacións de 1994, e engadía os billetes de 200, 500 e 1.000 som. O último billete emitido foi o de 5.000 som en 2009.
Tritón (anfibio)
Características
Nestas vértebras os dous extremos son cóncavos, e son eficientes para a natación, xa que confiren flexibilidade ao esqueleto axial. A maioría dos peixes teleósteos adoitan presentalas, e tamén os tetrápodos acuáticos.
Bioloxía
Moitos tritóns producen toxinas, que se encontran nas secrecións da pel, como mecanismo de defensa contra os depredadores. Os tritóns do xénero Taricha, do oeste de Norteamérica, son particularmente tóxicos; Taricha granulosa, das zonas costeiras do Pacífico noroeste, produce tetrodotoxina máis que suficiente para matar un ser humano adulto. Para provocar danos, as toxinas teñen que penetrar no organismo sendo inxeridas ou a través dunha lesión da pel.
Wado-ryu
Wado-ryu ( kanji: 和道流, hiragana: わどうりゅう) é un estilo de karate, creado polo mestre xaponés Hironori Otsuka, en 1932, que é unha evolución da forma primitiva do estilo Shotokan na cal son engadidas moitas técnicas do estilo Yoshin-ryu, de Jujutsu. O estilo foi creado por causa da diverxencia entre os puntos de vista de mestre Gichin Funakoshi e de Hironori Otsuka. Por causa da súa orixe, acostúmase dicir que o Wado-ryu é o estilo de karate con maiores características xaponesas, pois o creador xa era un recoñecido mestre de jujutsu.
Taipalsaari
Taipalsaari é un municipio de Finlandia situado na rexión de Carelia do Sur. En 2018 a súa poboación era de 4 715 habitantes. A superficie do termo municipal é de 761,94 km2, dos cales 417,06 km2 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 13,67 hab./km².
Igrexa de Santa María do Rosario de San Sadurniño
Historia
No interior están os sepulcros con estatuas xacentes dos dous primeiros señores de San Sadurniño, Fernando de Andrade e Xoán Freire de Andrade, así como o da muller do primeiro, Inés de Castro.
Antonio Blanco Freijeiro
Traxectoria
Fillo de Antonio Blanco Porto. Estudou Filosofía e Letras na Universidade de Santiago de Compostela e despois en Madrid, onde tamén se licenciou en Filoloxía Clásica. Especializouse en Arqueoloxía Clásica con Antonio García Bellido, e completou a súa formación nas universidades de Oxford e Heidelberg. Traballou no Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) e foi catedrático de Arqueoloxía, Epigrafía e Numismática na Universidade de Sevilla e de Arqueoloxía na Universidade Complutense de Madrid. Dirixiu as escavacións de Ceal e La Guardia (Xaén). Colaborou na prensa especializada e en Cuadernos de Estudios Gallegos. Foi membro da Real Academia de la Historia e da de Bellas Artes de San Fernando. En 1983 obtivo o Premio Nacional Fray Luis de León de Lenguas Germánicas pola súa tradución de Historia de la Edad de Piedra (1982), de H. Müller-Karpe. Logo de padecer algúns problemas cardiacos, finou repentinamente na madrugada do 6 de xaneiro de 1991, sendo soterrado no panteón familiar de Marín.
Monica Bellucci
Traxectoria
Os seus primeiros pasos profesionais foron encamiñados a exercer a avogacía, aínda que decidiu exercer de modelo para poder pagarse os estudos na Universidade de Perugia, se ben abandonou os seus estudos de dereito.
En 1988, trasladouse a un dos puntos neurálxicos da moda europea, Milán, firmando para a prestixiosa firma Elite Model Management. En 1989 xa era unha modelo aclamada en París e incluso ao outro lado do Atlántico, Nova York. Posou para Dolce & Gabbana e para a marca francesa Elle entre outras. Ese mesmo ano, Monica, toma clases de interpretación, para converterse en actriz.
Monica Bellucci, domina varios idiomas ademais do italiano, a súa lingua natal, coma o francés e o inglés. Isto valeulle para poder actuar en diversos idiomas sen dificultade.
Sinde, Carcacía, Padrón
Sinde é un lugar da parroquia de Carcacía no concello coruñés de Padrón, na comarca do Sar. Segundo o padrón municipal (INE 2013) ten 63 habitantes (25 homes e 38 mulleres).
Galicismo
Galicismo fonético
Existe unha hipótese que supón que a pronuncia afrancesada (velar) do "r" no portugués meridional non é máis ca unha moda instalada na corte portuguesa de Coímbra en base ao prestixio da lingua francesa daquela, que logo se estendeu á fala común. Unha proba desta teoría é a inexistencia desta pronuncia aínda hoxe no norte de Portugal.
Villafranca de los Barros
Xeografía
Xunto con Almendralexo, é o centro comarcal da comarca Tierra de Barros.
Retrete
Idade Media
En Europa é máis raro que os excrementos estean disecados. Aínda que os castelos funcionaban como os mosteiros de Bután e mais os fortes indios, onde os excrementos caían ao baleiro, no caso das cidades existían máis problemas, posto que era pouco habitual que existise un sistema organizado de colleita e evacuación dos excrementos. Os habitantes utilizaban a miúdo botes de cuartos que eran baleirados nas rúas xunto co lixo. Así, en 1671 en Berlín, os excrementos acumuláronse até tal punto diante dunha igrexa que unha lei foi aprobada para obrigar os campesiños de visita na cidade a embarcar unha parte con eles ao seu regreso. O caso de París pouco mellor era, pois os habitantes defecaban directamente nas rúas, namentres que en Versalles os cortesáns facían as súas necesidades detrás das portas, sobre os balcóns ou nos xardíns, sen agochárense. As prácticas variaban entre os países: Inglaterra tampouco non era mellor que Francia: as cabanas enriba dos ríos existiron, pero de maneira escasa. Os contidos fecais eran revendidos aos granxeiros veciños da cidade e, durante as guerras anglo-españolas, eran empregados para fabricar o salitre para o po do canon. As foxas instaladas nas adegas, corrían o risco continuo de desbordamento.
Retretes e latrinas
miniatura|Inodoro pendurado dun baño público O termo latrina designa principalmente un retrete precario, pouco avanzado, como poden ser as gabias ou os buratos no chan recubertos dunha simple táboa. O termo segue sendo empregado no exército. Segue estando correntemente utilizado nos países en desenvolvemento e ás veces nas zonas rurais dos países desenvolvidos. Decote é empregada a forma en plural latrinas.
Clasificación das latrinas segundo aplicación
A latrina xeradora de fertilizante transforma os excrementos sólidos en fertilizante ou terra mellorada que pode ser utilizada na quinta familiar sen perigo ningún para a saúde. Consta de dúas cámaras independentes situadas por enriba do nivel do terreo. As cámaras constrúense sobre unha base de cemento de 5 cm de espesura, cunha malla de ferro, quedando illada totalmente do terreo. Internamente as cámaras están impermeabilizadas con morteiro de cemento e seladas na parte superior cunha lousa de cemento reforzada con ferro. Esta lousa superior ten un orificio que comunica con cada unha das cámaras, onde se colocan os vasos especiais. Utilízase alternativamente cada unha das cámaras por un tempo aproximado de medio ano, que é o tempo que cómpre para que a cámara chea, que foi selada cun plástico, procese naturalmente o material defecado mesturado con papel e cinza ou cal. Unha vez transcorrido este tempo pódese retirar o contido da cámara, quitando algúns ladrillos que foron dispostos para este fin. O material -que presenta unha aparencia terrosa, enxoita e sen cheiros- pode ser empregado a modo de fertilizante.
Lamela, Martín, Bóveda
Toponimia
O orónimo Lamela é un topónimo que provén do latín, e indica un lugar con lama ou lodo.
Fontebieita
O topónimo galego Fontebieita pode referirse a:
Retrete
Datos relacionados
O día 19 de novembro celébrase o Día Mundial do Retrete, instaurado en 2013. O obxectivo da celebración é destacar a importancia dos inodoros na hixiene pública, e crear conciencia sobre os millóns de persoas que viven sen ter acceso a un saneamento xestionado de forma segura.
Mosteiro de Santa María da Santa Espiña
O mosteiro da Santa Espiña é un mosteiro cisterciense que se atopa no vale do río Bajoz nos Montes Torozos. Sitúase no municipio de Castromonte na provincia de Valladolid, comunidade autónoma de Castela e León, España.
Retablo
Xunto o retablo do altar maior, no lado do Evanxeo, se atopa na estatua orante que representa á infanta-raíña Sancha Raimúndez, fundadora do Mosteiro, realizada en alabastro, aínda que a infanta no recibiu sepultura alí, se non no Panteón de Reis de Santo Isidoro de León.
Uso actual
Para os amantes da natureza, o mosteiro acolle unha exposición permanente de bolboretas, insectos e distintos artrópodos dos cinco continentes. Localizada nunha sala do claustro da hospedaría, esta exposición componse de 3000 exemplares que forman parte dunha colección total de máis de 10 000 exemplares.
Brazil (filme)
Sinopse
Sam Lowry (Jonathan Pryce) é un tecnócrata eficiente pero soñador cun posto de terceira categoría dentro da xigantesca máquina burocrática que move (ou paraliza) a unha antiutopía opresiva, inhumana, afundida pola ineficiencia e ameazada polo terrorismo.
Alfabeto latino
Chámase así a este alfabeto porque era, en orixe, o empregado polos romanos para escribiren a súa lingua, o latín.
Letras
Por exemplo, os alfabetos utilizados para o francés e para o galego non son idénticos (así, a letra ç non se emprega en galego e o francés, pola contra, utiliza á), por moito que os dous poidan ser retrotraídos ao alfabeto latino. Polo tanto, non sería falso falarmos dun alfabeto francés e dun alfabeto galego.
Nome das letras
Os romanos, en efecto, non tentaron dar un nome real ás súas letras: designábanas tal e como se pronunciaban, cousa que só podía funcionar ben coas non oclusivas ou continuas e as vogais (que probabelmente se pronunciaban longas). Atópanse xa que logo dous tipos de letras (cinguirémonos aquí ás letras puramente latinas que non ofrecen dificultades de interpretación):
Diacríticos
Emprego de sinais diacríticos sobre letras fundamentais para modificar o seu valor. O galego, o portugués e o castelán empregan o til ( ã, ñ ), o catalán o punto medio ( ll fronte a ŀl ) e varias linguas eslavas o trazo (ł ), o ogonek (ą ), o háček ( ř ) ou o kroužek ( ů ).
Alfabeto antigo
As capitais (maiúsculas) son a forma normal deste alfabeto, sendo as minúsculas de invención tardía (minúscula carolina medieval, século IX d.C.) e, ao principio, utilizábanse non en contraste coas maiúsculas senón como sistema gráfico independente.
Fernando I das Dúas Sicilias
O 23 de xaneiro de 1799, o Reino de Nápoles foi declarado abolido para ser substituído pola República Napolitana ou República Partenopea, unha República irmá, satélite da Primeira República freancesa) que soamente duraría até o 13 de xuño de 1799. Fernando foi restaurado no trono por un curto espazo de tempo, porque o 30de marzo de 1806, o emperador Napoleón I de Francia declarou a Fernando deposto e nomeou rei ao seu irmán máis vello Xosé Bonaparte.
Indol
Propiedades xerais e distribución
O indol pode sufrir substitución electrofílica, principalmente na posición 3. Os indois substituídos son elementos estruturais (e para algúns compostos os precursores sintéticos) dos alcaloides derivados do triptófano triptaminas, como o neurotransmisor serotonina, e a melatonina. Outros compostos indólicos son a hormona vexetal auxina (ácido indolil-3-acético, IAA), triptofol, o fármaco antiinflamatorio indometacina, o betabloqueante pindolol, e o alucinóxeno natural dimetiltriptamina.
Historia
esquerda|miniatura|120px|Estrutura orixinal de Baeyer para o indol, ano 1869. A química do indol empezou a desenvolverse co estudo da tintura índigo. O índigo pode converterse en isatina e despois en oxindol. Máis tarde, en 1866, Adolf von Baeyer reduciu o oxindol a indol utilizando po de cinc. En 1869, este investigador propuxo unha fórmula para o indol (imaxe á esquerda).
A
Pode ter a función de artigo determinado feminino singular (a bolboreta), ou de preposición con distintos valores (axudar a alguén, ir a Santiago).
Indol
Acidez do carbono e litiación C-2
Alan Katritzky desenvolveu outra técnica para a litiación na posición 2 de indois non substituídos.
A
Electrónica
A é o símbolo do amperio, unidade de medida da corrente eléctrica.
Posmarcos, A Pobra do Caramiñal
Santo Isidro de Posmarcos é unha parroquia que se localiza no norte do concello da Pobra do Caramiñal. Segundo o padrón municipal de 2012 tiña 2.040 habitantes (1.051 mulleres e 989 homes) distribuídos en 36 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación co ano 1999 cando tiña 2.343 habitantes.
Trujillo, Cáceres
Trujillo é unha cidade estremeña, pertencente á provincia de Cáceres. Atópase nun estratéxico nó de comunicacións dentro da rexión. Está a 47 km de Cáceres pola A-58, a uns 60 quilómetros do Parque Nacional de Monfragüe, a uns 90 km de Plasencia e a uns 80 km de Guadalupe. Pola A-5 (Autovía do Suroeste) comunica con Badaxoz a 149 km, con Mérida a 80 km, con Navalmoral de la Mata a 70 km e con Madrid, a tan só 250 km.
William Hamilton
William Hamilton pode referirse a:
Receptor de radio
Funcionamento
Basicamente, un receptor de radio consiste nun circuíto eléctrico, deseñado de tal forma que permita filtrar ou separar unha corrente pequenísima, que se xera na antena, por efecto das ondas electromagnéticas (o fenómeno coñécese como indución electromagnética) vidas polo aire (aínda que non necesariamente, pois poden viaxar por calquera medio, incluso no baleiro) para logo amplificalas selectivamente, miles de veces, e envialas cara a un elemento cun electroimán, que é o altofalante, onde se transforma a información eléctrica en son. Neste circuíto hai un condensador variábel, que nas radios antigas ía pegado a un botón de mando de modo que ao xirala variaba a capacidade do condensador. O efecto da variación da capacidade do condensador no circuíto é filtrar correntes de distinta frecuencia, e xa que logo escoitar o transmitido por distintas radioemisoras.
Real Academia Nacional de Farmacia
Historia
Nos estatutos de 1989 e no seu regulamento de réxime interior de 1990 normalizouse e ampliouse o número de académicos, quedando constituída por 50 académicos numerarios, dos que 38 serían farmacéuticos, e 12 de ciencias afíns. Os académicos correspondentes —nacionais e estranxeiros— serían 173, deles 22 delegados en provincias e 24 en nacións de América e Europa. Creouse, igualmente, a categoría de académicos supernumerarios.
A Real Academia Nacional de Farmacia denomínase, desde 2002, Real Academia Nacional de Farmacia. O seu lema, medicamenta non mella ("os medicamentos non son mel"), é unha frase atribuída a Plinio o vello.
Agustín Sixto Seco
Agustín Sixto Seco, nado en Meá (Mugardos) o 3 de decembro de 1926 e finado en Santiago de Compostela o 30 de decembro de 2004, foi un médico e intelectual galeguista.
Escorpións
Os escorpións ou alacráns son animais invertebrados artrópodos (con patas formadas por varios segmentos) que pertencen á orde Scorpiones estando encadrado na clase dos arácnidos.
Etimoloxía e orixes
O nome escorpión deriva do latín scorpio/scorpionis. Existen rexistros científicos da existencia dos escorpións hai máis de 400 millóns de anos. Segundo indagacións, foron eles os primeiros artrópodos que conquistaron o ambiente terrestre. Nesta adaptación, foilles moi útil a carapaza de quitina que compón o seu exoesqueleto e que evita a evaporación excesiva.
Ciclo vital
Son animais carnívoros e teñen xeralmente hábitos nocturnos e crepusculares, cando cazan e se reproducen. A súa alimentación está baseada en diversos insectos tales como grilos, escaravellos, cascudas, e tamén doutros aracnídeos, as arañas. Unha curiosidade é o feito de que, en tempos de escaseza completa de alimento, practican o canibalismo para sobreviviren, ou sexa, devoran os seus semellantes. Os escorpións conseguen comer cantidades inmensas de alimento, mais só precisan inxerir un 10% da comida que necesitan, podendo pasar ata un ano sen comer e consumindo pouquísima auga, case nada durante a súa vida enteira.
E se houber un accidente?
Se aínda así un accidente con escorpións ocorrese, primeiro debese evitar o pánico, lavar a zona con auga e xabón, aplicar compresas de auga morna e procurar un médico.
Mitoloxía
Hixino (Astronomía, II, 34) aínda recolle outra tradición, segundo a cal Orión vangloriábase de ser quen de matar a calquera animal co que se atopase, ante o que a Terra, indignada, fixo nacer ese inmenso escorpión, que acabou con el.
Invasión musulmá da Península Ibérica
Contexto xeral
Pero o factor quizais máis importante para a caída visigoda foi a grave crise demográfica do reino, que nos últimos vinte e cinco anos perdeu máis dun terzo da súa poboación. Isto foi debido ás epidemias de peste e aos anos de seca e fame de finais do século VII, especialmente durante o reinado de Ervixio; e que se repetiron tamén con gran dureza baixo o de Witiza, o antecesor de Rodrigo.
Ademais, existía unha fractura política importante entre dous grandes clans político-familiares godos na súa loita polo trono, e que levaba varios decenios dividindo politicamente o reino e xerando constantes problemas. Dunha parte estaba o clan xentilicio de Vamba-Éxica, ao que pertenceu ou ao que estaba vinculado Witiza, e doutra o clan de Chindasvinto-Recesvinto, ao que pertencía Rodrigo. Esta situación dividiu o estamento aristocrático-militar en dúas faccións cada vez máis irreconciliables; ata o punto de considerar algunha historiografía aos witizanos como instigadores e mesmo aliados, explícitos ou oportunistas, dos musulmáns.
A axuda que os xudeus prestaron aos conquistadores debeuse a que aqueles, na súa maioría conversos forzados pero finxidos, eran reiteradamente fustrigados pola lexislación visigoda (con algunhas excepcións, como cos reis Viterico e Suintila, e contra o criterio de bispos como Santo Isidoro, que os defendía). E sabían, polo que ocorrera no Norte de África, que melloraría a súa situación ao recibir dos gobernantes árabes o mesmo status que a poboación cristiá.
Pero ademais dos xudeus etnicamente puros da diáspora, no norte de África había bérberes que profesaban o xudaísmo por proselitismo e mestizaxe, moitos dos cales deron apoio aos árabes na súa conquista, e uníronse a eles (como moitos bérberes cristiáns) por lazos de clientela. Verdade ou pretexto, esta acusación de traizón foi a utilizada contra eles.
Finalmente, as divisións dinásticas internas entre os nobres visigodos sobre a sucesión de Witiza facilitaron aínda máis o desenvolvemento da conquista.
Conflito interno do reino visigodo
Porén, un sector da nobreza apoiou a outro rei, Axila II, que era dux da Tarraconense. Axila II gobernou no nordeste (no sur de Francia, na actual Cataluña e no val do Ebro, é dicir, as provincias visigodas de Iberia e Septimania, en parte equivalentes ás antigas provincias romanas de Narbonense e Tarraconense) e mesmo acuñou moedas propias. Pode que incluso fose, desde 708, rei asociado a Witiza, a cuxo clan parece que pertencía (algunhas fontes cítano como fillo seu, aínda que é pouco probable).
O reino, pois, estaba nunha situación de conflito civil ou, polo menos, dividido con algunha clase de acordo de repartición e asociación, como xa ocorrera no pasado. E aos poucos meses de subir Rodrigo ao trono, nunha situación non unánime e vulnerable. Os partidarios de Axila II enviaron legacións ao norte de África para buscar o apoio militar dos árabes e bérberes do norte de África. A entrada dos efectivos militares árabes comezou a principios do ano 711.
Conquista militar do sur da península
Tariq aproveitou militarmente o feito de que o conde da Bética estaba con Rodrigo nunha campaña no norte, ao parecer contra os vascóns, xa que cando o rei realizaba unha campaña militar adoitaba levar os condes do reino con el. Isto era por unha dobre razón: porque necesitaba dos seus recursos humanos para reunir un exército e para evitar a súa sublevación mentres el realizaba unha campaña militar por outras terras. En anos anteriores houbo varias incursións militares árabes contra algunhas cidades do sur que foran rexeitadas ou que se retiraran ao pouco tempo despois de obter suficiente botín. Por iso, esta incursión de Tariq non espertou inicialmente unha gran preocupación.
Batalla de Guadalete
Así, só tras ver que as forzas locais do sur da península non podían con Tariq, e que este non se retiraba como ocorrera en anteriores ataques árabes, Rodrigo acudiu contra el. Rodrigo tamén atrasou a súa reacción porque se encontraba en plena loita polas terras do norte. Nese momento estaba asediando a cidade de Pamplona, cuxas murallas foran restauradas non había moito polo rei visigodo Vamba. Esta cidade ou ben caera en poder dos vascóns ou ben estaba en mans de nobres vitizanos leais a Axila II. Rodrigo, en todo caso, partiu a Toledo sen recuperala. Cando as tropas comandadas por Rodrigo entraron en contacto coas de Tariq xa pasaran varios meses dende a súa chegada ao sur. Durante ese tempo Tariq ibn Ziyad obtivera o reforzo de 5000 bérberes máis.
Conquista do terzo meridional
Unha vez conquistada Sevilla, esta converteuse na base das operacións militares. Dende esta cidade saíron dous exércitos, que empezaron a operar por separado na península: un dirixiuse a Córdoba, capital da provincia visigoda da Bética, e outro a Mérida, capital da provincia de Lusitania. Tratábase de render canto antes os centros de poder administrativo e militar visigodos (xa se explicou antes a forza militar que organizaba cada provincia), de forma que non puidese haber unha resposta coordinada e contundente destes.
Conquista do norte
Tariq, mentres, dirixiuse ao nordeste, pasando por Calatayud e chegando a Zaragoza, cidade que incendiou en parte, matando incluso os nenos e crucificando os homes por non se renderen, mentres as mulleres eran escravizadas. Este masacre tivo un efecto psicolóxico importante no resto da península, como logo veremos. Desde alí, Tariq avanzou ao oeste, seguindo a vía romana de Zaragoza a Astorga, e sometendo o curso medio e alto do río Ebro. Nesa zona aceptou un pacto de submisión co conde da familia Casius (Casio), de nome Fortún, na zona de Tarazona, pode que similar ao subscrito despois co conde Teodomiro no sueste. Este Fortún era o herdeiro dunha rica familia hispano-romana, os Casio, terratenentes dende había séculos na ribeira media do Ebro. El e a súa familia islamizáronse, como ocorreu con outras familias nobres, e chegou a formar a dinastía dos Banu-Qasi (literalmente, os fillos de Casio), que varios séculos máis tarde foron reis da taifa daquela zona.
Consolidación da conquista
Dende esta zona do sueste, Abd el-Aziz dirixiuse pola costa para controlar todo o Levante, sometendo Valencia e Sagunt. Polo outro extremo, e partindo tamén dende Sevilla, na campaña do ano 714, o propio Abd el-Aziz someteu Huelva, Faro, Bexa, Évora, Santarem e Lisboa; e alcanzou un acordo de tipo ‘ahd nunha ampla zona ao norte de Coímbra. Así, consolidouse tamén o dominio en Galicia, moi débil ata esa data. Nese mesmo ano morreu o rei visigodo Axila II, que foi sucedido por Ardo; se ben algúns historiadores sitúan a súa morte no ano 713 (pode que coincidindo coa campaña árabe de Levante, antes citada).
Pero a voda antes citada de Abd el-Aziz, xunto ao apoio que daban estes nobres visigodos ao gobernador, e as accións deste para reforzar o seu poder fronte aos demais cargos dos conquistadores (como a asunción de varios cerimoniais e pompas rexios), así como a súa crecente autonomía na toma de decisións fronte ao goberno de Damasco, interpretáronse como un intento de rebelión contra o califa.
Tras os feitos antes citados, Ayyub quedou como gobernante interino durante seis meses, ata a chegada do novo gobernador nomeado polo walí de Ifriquiyya, irmán máis vello do asasinado. Durante os seis meses nos que Ayyub dirixiu as forzas do Califato Omeia non realizou ningunha nova campaña. O novo gobernador foi Al-Hurr (716–19), que chegou á península cun exército árabe de reforzo.
Final do proceso de conquista
Coa repartición asignáronse propiedades e bens á facenda pública, e distribuíronse outras terras entre os conquistadores, a fin de calmar os seus enfrontamentos. Incluso parte dos terreos correspondentes ao califa por jums foron entregados en usufruto, por decisión de Omar II, a cambio dun pacto feudal. Con todo iso, conseguiuse reducir a tensión entre os conquistadores. Pero tamén nisto se notou o diferente trato cara os bérberes, que foron asentados nas ladeiras dos sistemas cantábrico e central, e nas montañas andaluzas, mentres que os terreos máis fértiles do sur foron para continxentes procedentes de Siria e Exipto.
Getafe Club de Fútbol B
Historia
O club volveu ascender a Terceira no ano 2004. Do mesmo xeito que o primeiro equipo, o Getafe B mantivo unha boa serie de resultados desde entón, quedando nos últimos dous anos nos postos que permiten disputar o playoff para subir a Segunda División B. O filial xetafense certificou o seu ascenso á división de bronce na tempada 2009/10.
O Pedrón, Álvare, A Pastoriza
O Pedrón é un lugar da parroquia de Álvare no concello lugués da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 12 habitantes (7 homes e 5 mulleres).
Alelo
Ecuacións
A seguinte ecuación (normalmente chamada ecuación de Lee) pode usarse para calcular o número de posibles xenotipos nun organismo diploide para un xene específico cun número dado de alelos.
Causa Galiza
Causa Galiza foi unha organización política galega de carácter independentista e socialista. Fundouse no ano 2012 e en 2014 reconverteuse en partido político. Disolveuse en 2023.
Historia
O 18 de abril de 2023 anuciou a súa disolución por "debilitamento orgánico" e a constitución dun foro de debate.
Cámara de Representantes dos Estados Unidos
A Cámara de Representantes dos Estados Unidos (en United States House of Representatives) é unha das dúas cámaras do Congreso estadounidense (un poder lexislativo bicameral) xunto co Senado.
Escudo de Bahrain
miniatura|220px|dereita|Escudo de armas do Reino de Bahrain.
Lynx Edicions
Relacións empresariais
A editorial mantén acordos de colaboración con entidades como BirdLife International (a organización mundial máis importante para o estudo e a conservación das aves), o Instituto Smithsoniano de Washington, D.C., Conservation International, o American Museum of Natural History, de Nova York. En colaboración coa IUCN, The World Conservation Union e Conservation International publicou a obra Threatened Amphibians of the World (Anfibios ameazados do mundo).
SOA
Deseño e Desenvolvemento SOA
Nun ambiente SOA, as conexións da rede propia fan accesibles os recursos propios a outros participantes da rede, coma se fosen servizos independentes, ós cales téñense acceso dunha maneira estandarizada. A maioría das definicións SOA identifican a utilización de servizos Web (empregando SOAP e WSDL) na súa implantación, de todas as maneiras pódese implantar SOA empregando calquera tecnoloxía baseada en servizos.
Alondras Club de Fútbol
Segunda etapa: Nace o actual Alondras CF
En 1951 un grupo de aficionados creou un novo equipo, rescatando o nome de Alondras, segundo a acta de constitución, porque "este equipo fue lo que en otras épocas supo representar con honor al pueblo de Cangas en todas las competiciones en las que tomó parte".
Na campaña 1951-52 comeza xogando no Campionato de 2ª División da Serie B, ascendendo en 1957 a Serie A logo de quedaren subcampións.
Década de 1960
A campaña 1967-68 rematou co Alondras na 8ª posición da 3ª división, pero con serios problemas económicos. Aumentouse o déficit até as 300.000 pesetas, e a empresa Massó solicitou a devolución do campo. No verán de 1968 foi elixido presidente Antonio Velloso Romero.
Frente de Liberación Popular
O seu máximo dirixente foi Julio Cerón Ayuso, outros militantes destacados foron Manuel Vázquez Montalbán, Miquel Roca i Junyent, José Luis Leal Maldonado, Vicente Albero Silla, Ángel Abad ou José Ramón Recalde.
Senado romano
Na República
Co acceso aos dereitos cidadáns dos plebeos, o Senado perdeu o dereito de referendar os actos dos Comicios Centuriados. Pero pola contra asumiu o dereito de nomear ditador, e pronto lexislou sobrepoñéndose ás Asembleas Tribunadas, acadando un gran poder.
No Imperio
Coa chegada da dinastía Severa, de orixe militar, o senado foi progresivamente acurrunchado en favor da orde ecuestre e da nova burocracia imperial nada do exército, ata que o emperador Aureliano excluíu aos senadores dos postos militares.
O Vilar das Pedras, Álvare, A Pastoriza
O Vilar das Pedras é un lugar da parroquia de Álvare no concello lugués da Pastoriza na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2019 tiña 8 habitantes (4 homes e 4 mulleres).
Circuíto de Watkins Glen
Todos os gañadores de Fórmula 1, no circuíto de Watkins Glen
Record:Jim Clark, Graham Hill (3 Veces)
Illa Real
Historia e características
As illas son evacuadas durante os lanzamentos, xa que están por baixo das rutas tomadas polos foguetes espaciais.
VG-20
A VG-20, tamén coñecida como Circunvalación ou Segundo Cinto de Vigo é unha autoestrada de titularidade estatal que circunda a cidade de Vigo polo sur.
León o Diácono
León o Diácono (en grego Λεών) foi un historiador bizantino do século X de cuxa vida persoal se coñece moi pouco.
Alençon
Historia
Está testemuñada a existencia dunha pequena aglomeración galo-romana, que se mantén durante as época merovinxia e calorinxia. Durante o século X, Alençon foi o lugar de enfrontamento entre Normandía e a rexión do Maine. Do ano 1080 data a primeira mención a un burgus (burgo fortificado). Foi ocupada polos ingleses durante as guerras Anglo-Normandas de 1113 a 1203. En 1285 foi erixido en ducado, no ano 1549 foi unido definitivamente ao dominio do rei. O 17 de xuño de 1940 o exército alemán invadiu Alençon durante a segunda guerra mundial. O 12 de agosto de 1944 foi a primeira cidade do continente en ser liberada polo exército francés, baixo o mando do Xeneral Leclerc.
Rayo Vallecano de Madrid B
O Rayo Vallecano B é o equipo filial do Rayo Vallecano. Fundado en 1973, actualmente xoga na Terceira División RFEF. Xoga de local na Ciudad Deportiva Rayo Vallecano.
Saa, San Pedro do Incio, O Incio
Saa é unha aldea da parroquia de San Pedro do Incio, no concello lugués do Incio. Está situada a 560 metros de altitude, anexa a San Pedro.
Agricultura
Idade Moderna
Durante o Antigo Réxime os países do sur e leste de Europa prolongaron o sistema económico feudal, especialmente na agricultura, podéndose falar dunha refeudalización evidente desde a crise do século XVII, na que se reafirmou a posición predominante dos señores fronte aos campesiños, que seguían sendo a inmensa maioría da poboación, pero que non tiñan posibilidade de iniciar a acumulación do capital necesaria para a transformación agraria. En cambio, na Europa noroccidental, especialmente nos Países Baixos e Inglaterra, os cambios sociais e políticos (revolución burguesa) víronse acompañados no campo por unha revolución agrícola previa á Revolución Industrial do século XVIII, que intensificou os cultivos, aumentando os rendementos grazas a melloras técnicas e produtivas (rotación de cultivos de catro follas de  Waasland; apeiros de  Jethro  Tull) e á introdución de novos cultivos.