cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Akbar
Primeiros anos
Tras o caos pola sucesión do fillo de Sher Shah Suri Islam Shah, Humayun reconquistou Delhi en 1555, e recuperou o trono despois de 15 anos no exilio., á fronte dun exército en parte proporcionado polo seu aliado persa Tahmasp I, porén morrería uns meses despois, en 1556, a causa dunha caída dende unha das escaleiras da súa biblioteca. O titor de Akbar, Bairam Khan, ocultou a morte para prepararse para a sucesión de Akbar. Akbar sucedeu ao seu pai o 14 de febreiro de 1556 (mentres o imperio se atopaba no medio dunha guerra contra Sikandar Shah para reclamar o trono dos mogoles) baixo a rexencia de Bairam Khan, ou Bahram Khan, un nobre turcomán, cuxa política enérxica de afastamento de pretendentes ao trono e dunha rigorosa disciplina militar asegurou a consolidación do imperio recentemente restaurado. En Kalanaur, (Punjab), Akbar, de 14 anos, foi entronizado por Bairam Khan nunha plataforma recentemente construída, que aínda se mantén en pé. Foi proclamado Shahanshah (en persa "Rei de Reis" ). Bairam Khan gobernou no seu nome ata que alcanzou a maioría de idade.
Campañas en Afganistán e Asia Central
A expedición de Cabul foi o comezo dun longo período de actividade nas fronteiras do norte do imperio. Durante trece anos, a partir de 1585, Akbar permaneceu no norte, trasladando a súa capital a Lahore no Punjab mentres se enfrontaba a desafíos máis aló do paso de Khyber. A ameaza máis grave proveu dos uzbekos, a tribo que expulsara ao seu avó, Babur, da Asia Central. Foran organizados baixo Abdullah Khan Shaybanid, un capaz xefe militar que tomara Badakhshan e Balkh de mans dos afastados parentes  Timurid de  Akbar, e cuxas tropas  uzbecas agora representaban un serio desafío para as fronteiras do noroeste do Imperio mogol. As tribos afgás na fronteira tamén estaban inquietas, en parte debido á hostilidade dos yusufzai de Bajaur e Swat, e en parte debido á actividade dun novo líder relixioso, Bayazid, o fundador do movemento roshani. Tamén se sabía que os uzbecos estaban a subvencionar aos afganos.
Conquistas no val do Indo
Mentres estaba en Lahore tratando cos uzbekos, Akbar tratara de subxugar o val do Indo para asegurar as provincias fronteirizas. Enviou un exército para conquistar Caxemira na conca superior do Indo cando, en 1585, Ali Shah, o rei reinante da dinastía Shia Chak, negouse a enviar ao seu fillo como refén á corte  mogola. Ali Shah rendeuse inmediatamente aos mogoles, pero outro dos seus fillos, Yaqub, coroouse a si mesmo como rei e liderou unha obstinada resistencia aos exércitos mogoles. Finalmente, en xuño de 1589, o propio Akbar viaxou desde Lahore a Srinagar para recibir a rendición de Yaqub e as súas forzas rebeldes. Baltistán e Ladakh, que eran provincias tibetanas adxacentes a Caxemira, xuraron lealdade a Akbar. Os mogoles tamén se trasladaron a conquistar Sind no val inferior do Indo. Desde 1574, a fortaleza norteña de Bhakkar permanecera baixo control imperial. Agora, en 1586, o gobernador mogol de Multan tentou sen éxito asegurar a capitulación de Mirza Jani Beg, un gobernante independente de Thatta no sur de Sind. Akbar respondeu enviando un exército mogol para cercar Sehwan, a capital fluvial da rexión. Jani Beg reuniu un grande exército para enfrontarse aos mogoles. As forzas mogoles superadas en número derrotaron ás forzas sindi na batalla de Sehwan. Despois de sufrir máis derrotas, Jani Beg rendeuse aos mogoles en 1591 e, en 1593, rendeu homenaxe a Akbar en Lahore.
Organización militar
Akbar organizou o seu exército e a nobreza mediante un sistema chamado mansabdari. Baixo este sistema, a cada oficial do exército asignábaselle un rango (un mansabdar) e asignábaselle un número de cabalaría que tiña que fornecer ao exército imperial. Os mansabdars dividíronse en 33 clases. Os tres primeiros rangos de mando, que ían desde 7000 a 10000 soldados, estaban normalmente reservados para os príncipes. Outros rangos entre 10 e 5000 foron asignados a outros membros da nobreza. O exército permanente do imperio era bastante pequeno e as forzas imperiais consistían principalmente en continxentes mantidos polos mansabdars. As persoas normalmente eran designadas para un mansab baixo e logo promovidas, en función dos seus méritos e do favor do emperador. Requiríase que cada mansabdar mantivese un certo número de soldados de cabalería e o dobre dese número en cabalos. O número de cabalos era maior porque había que descansalos e substituílos rapidamente en tempos de guerra. Akbar empregou medidas estritas para garantir que a calidade das forzas armadas se mantivese nun alto nivel; os cabalos inspeccionábanse regularmente e normalmente só se empregaban cabalos árabes. Os mansabdars estaban ben remunerados polos seus servizos e constituían o servizo militar mellor pago do mundo nese momento.
Alianzas matrimoniales
Outros reinos de Rajput tamén estableceron alianzas matrimoniais con Akbar, pero non se insistiu no matrimonio como condición previa para formar alianzas. Dous clans principais de Rajput mantivéronse á marxe: os Sisodias de Mewar e Hadas de Ranthambore. Noutro punto de inflexión do reinado de Akbar, Raja Man Singh I de Amber foi con Akbar a atoparse co líder Hada, Surjan Hada, para realizar unha alianza. Surjan aceptou unha alianza coa condición de que Akbar non casase con ningunha das súas fillas. En consecuencia, non se asinou ningunha alianza matrimonial, pero Surjan converteuse en nobre e púxose a cargo de Garh-Katanga.
Relacións cos portugueses
No ano 1572, o Imperio mogol anexou Guyarat e adquiriu o seu primeiro acceso ao mar despois de que os funcionarios locais informasen a Akbar que os portugueses comezaran a exercer control no Océano Índico. Por tanto, Akbar era consciente da ameaza que supoñía a presenza dos portugueses e contentouse con obter un cartaz (permiso) deles para navegar na rexión do Golfo Pérsico. Na reunión inicial dos mogoles e os portugueses durante o asedio de  Suraten 1572, os portugueses, recoñecendo a forza superior do exército  mogol, optaron por adoptar a diplomacia en lugar da guerra. O gobernador portugués, a pedimento de Akbar, envioulle un embaixador para establecer relacións amigables. Os esforzos de Akbar para comprar e asegurar dos portugueses algunhas das súas pezas de artillería compactas non tiveron éxito e, por tanto, Akbar non puido establecer a armada  mogol ao longo da costa de Guyarat.
Relacións con outros reinos contemporáneos
Akbar tamén foi visitado polo explorador francés Pierre Malherbe.
Asociación coa aristocracia musulmá
Durante a primeira parte do seu reinado, Akbar adoptou unha actitude represiva cara ás seitas musulmás que foron condenadas pola ortodoxia como herética. En 1567, seguindo o consello do Shaikh Abdu'n Nabi, ordenou a exhumación de Mir Murtaza Sharifi Shirazi, un xiíta enterrado en Delhi, debido á proximidade da tumba á de Amir Khusrow, argumentando que un "herexe" non podía ser enterrado tan preto da tumba dun santo sunita, o que reflicte unha actitude restritiva cara aos xiítas, que continuou a persistir ata principios do século XX. década de 1570. Suprimiu o mahdavismo en 1573 durante a súa campaña de Gujarat, no transcurso da cal o líder Mahdavi Bandagi, Miyan Sheik Mustafa, foi arrestado e levado en cadeas ao xulgado para xulgalo e liberado despois de dezaoito  meses. Porén, como Akbar caeu cada vez máis baixo a influencia do misticismo panteísta sufí de principios da década de 1570, provocou un gran cambio na súa perspectiva e culminou no seu cambio do islam ortodoxo tal e como se profesaba tradicionalmente, a favor dun novo concepto do islam que transcende o límites da relixión. En consecuencia, durante a última metade do seu reinado, adoptou unha política de tolerancia cara os xiítas e declarou a prohibición do conflito xiíta-sunita, e o imperio mantívose neutral en materia de conflitos sectarios internos. No ano 1578, o emperador mogol Akbar referiuse a si mesmo como:
Personalidade
Akbar non era alto, pero si de complexión forte e moi áxil. Tamén se destacou por varios actos de valentía. Un deses incidentes ocorreu no seu camiño de regreso de Malwa a Agra cando Akbar tiña 19 anos. Akbar cabalgou só diante do seu escolta e enfrontouse a unha tigresa que, xunto cos seus cachorros, saíu dos arbustos que se cruzaban no seu camiño. Cando a tigresa cargou contra o emperador, alegouse que despachara ao animal coa súa espada nun golpe solitario. Os seus asistentes achegáronse e atoparon ao emperador parado en silencio á beira do animal morto.
Akbar tamén visitou Vrindavan, o lugar de nacemento de Krishna no ano 1570, e deu permiso aos Gaudiya Vaisnavas para construír catro templos, que eran Madana-mohana, Govindaji, Gopinatha e Jugal Kisore.
Azul (homónimos)
Tamén pode referirse a:
-680
Outros
Historia ano a ano
AT&T Center
O AT&T Center (orixinalmente SBC Center) é un pavillón cuberto, situado en San Antonio, Texas, Estados Unidos. Ten 18 581 asentos para baloncesto, 13 800 para hóckey sobre xeo, e 19 000 para concertos.
Javier Bardem
Cinema
En 2000 gañou a Copa Volpi no Festival de Cine de Venecia, pola película Antes que anochezca (Before Night Falls), que representa a súa consagración internacional. Por esta mesma película na que interpretaba a Reinaldo Arenas, foi nomeado no ano seguinte ao Oscar ó mellor actor, sendo o primeiro actor español nomeado a ese premio. A súa fama aumentou notablemente tanto dentro como fóra de España a raíz deste papel.
En 2003 obtén o premio Goya á mellor interpretación masculina protagonista polo seu papel en Os luns ó sol. Na cerimonia de entrega dese premio manifestouse, igual que outros moitos compañeiros de profesión que luciron adhesivos e insignias, contra a guerra e a invasión de Irak por parte de EEUU co apoio do goberno español.
Txiki Begiristain
Aitor Begiristain Mugika, máis coñecido como Txiki Begiristain, nado en Olaberria (Guipúscoa) o 12 de agosto de 1964, é un exfutbolista español. Xogaba de centrocampista e foi internacional coa selección española. Actualmente é o director deportivo do FC Barcelona.
Lola Dueñas
Lola Dueñas, nada en Madrid o 6 de outubro de 1971, é unha actriz española.
José Asensio
José Asensio Torrado, nado na Coruña o 18 de maio de 1892 e finado en Nova York o 24 de febreiro de 1961, foi un militar galego.
Timidina
Propiedades
Non é tóxica e como parte dun dos nucleótidos do ADN aparece de forma natural en todos os organismos vivos e virus de ADN. Aínda que o seu nome debería ser desoxitimidina, úsase case sempre o de timidina, xa que como aparece fundamentalmente formando parte dos nucleótidos do ADN e alí leva sempre a desoxirribosa, non hai necesidade de distinguir. O ARN en vez de nucleótidos coa base nitroxenada timina, leva nucleótidos coa base uracilo (unida a ribosa), pero só se diferencian nun grupo metilo, polo que a base timina pode chamarse tamén 5-metiluracilo.
Julio Álvarez Gómez
Julio Álvarez Gómez, nado en 1958 en Ribadavia, é un político galego.
Traxectoria
Estudou Dereito, foi funcionario do Ministerio de Facenda, e actualmente exerce a avogacía. Director provincial do INEM en Ourense (1988) e deputado no Congreso dos Deputados (1996-2000). En 2003 foi elixido concelleiro en Toén, e en 2005 foi elixido deputado na Deputación de Ourense polo Partido dos Socialistas de Galicia. Profesor na Facultade de Dereito do campus de Ourense e vocal da Asociación Inclusión.
Gerardus Mercator
Biografía
De ascendencia alemá, Mercator realizou os seus estudos na Universidade Católica de Lovaina en 1530, so a dirección do astrónomo Frisius, quen o iniciou na construción e representación do globo. En 1538, publicou o seu primeiro mapa do mundo, que seguía ao mapa da Terra Santa que sacara a luz no ano anterior. A partir de 1552, aceptou a cátedra de cosmografía da universidade de Duisburgo e traballou na elaboración dunha proxección da Terra que o levou a publicar, en 1569, as 18 follas de «A proxección de Mercator» que por fin fornecían aos navegantes unha descrición real dos contornos das terras. miniatura|esquerda|Estatua de Mercator en Rupelmonde.
To Leave A Trace
Licenza
Todos os temas publicados polo grupo están baixo a licenza «Creative Commons Recoñecemento Compartir Igual 3.0», o que os converte en música libre.
Primeira división española de fútbol
Participación de estranxeiros
Nos anos 1990 autorizouse a participación dun terceiro estranxeiro por equipo, e posteriormente dun cuarto, coa condición de que só tres coincidisen á vez sobre o terreo de xogo. Coa "Sentenza Bosman" de 1995, que abriu as portas da Liga a todos os europeos, reducíronse a tres as prazas de extracomunitarios por club, para protexer os intereses dos xogadores españois.
Equipos galegos
Un total de 4 equipos galegos pasaron pola Primeira División na súa historia: Celta de Vigo, Deportivo da Coruña, SD Compostela e Pontevedra CF. Deles, o Deportivo foi o único que se proclamou campión, na tempada 1999-00.
Palmarés
Aínda así, dous equipos, Barcelona e Real Madrid, acapararon 31 dos últimos 37 campionatos de liga. Esta hexemonía repítese noutras ligas internacionais, a liga portuguesa, onde Benfica e Porto foron campións en 35 das últimas 39 tempadas; a liga exipcia, onde destaca o Al-Ahly con 42 dos 62 campionatos; a Premier League escocesa, onde Celtic e Rangers reúnen 106 dos 124 títulos (incluíndo os últimos 36); a Serie A italiana, na que Inter e Juventus suman 15 dos últimos 16 títulos; ou a Bundesliga alemá, con 17 dos últimos 23 títulos para o Bayern München.
Samuel Morse
Traxectoria
Obsesionado cos usos da electricidade, de 1832 consérvanse notas súas dun sistema de telegrafía e comeza a desenvolver a idea dun sistema telegráfico de fíos de ferro cun electroimán incorporado. En 1835 construíu o primeiro telégrafo e fixo unha primeira demostración para os seus alumnos, pretendía construír un telégrafo práctico e espertar o interese do público e do goberno no aparello. Xunto con Afred Vail dedicouse a desenvolver ese telégrafo e un alfabeto para ser utilizado por el, o primeiro telegrama enviouno en 1838 e a partir de 1844 comezou a estar operativo.
Paulo de Carvalho
Traxectoria
En 1968 a chamada a filas púxolle fin á banda. Regresado á vida civil formou parte de varios grupos, entre eles a Banda 4 e o proxecto Fluido, que fundou, e o Thilo´s Combo. A pesar de que nos dous primeiros proxectos foi o vocalista principal, só en 1970 inicia unha auténtica carreira de solista ao ser convidado para cantar "Corre Nina", no Festival RTP da Canción.
Senado de España
Antecedentes
Durante a Segunda República Española quedou suprimido o Senado, decisión adoptada na sesión do 27 de outubro de 1931 por 150 votos contra 100. Tras perder a votación, Ángel Ossorio y Gallardo acusou os deputados conservadores e agrarios, que se retiraron do Parlamento, de non apoiarlle para impedir o triunfo do unicameralismo que preconizaban os socialistas.
Oona Chaplin
miniatura|250px|Oona Chaplin, 2013 Oona Castilla Chaplin, nada en Madrid o 4 de xuño de 1986, é unha actriz e bailarina española. É a neta de Charlie Chaplin e a bisneta do autor estadounidense Eugene O'Neill.
Santo André, Santo André de Chamoso, O Corgo
Santo André é un lugar da parroquia de Santo André de Chamoso, no concello lugués do Corgo na comarca de Lugo. Segundo o IGE, en 2016 tiña 34 habitantes (13 homes e 21 mulleres).
Sancho III de Castela
Sancho III de Castela, tamén chamado o Desexado, nado en Toledo en 1134 e finado o 31 de agosto de 1158, foi rei de Castela.
Dreaming of You
Gráficos
álbum
Ien
Introdución do ien
miniatura|Un dos primeiros [[billetes dun ien, anverso e reverso.]] No século XIX, o real de oito español de prata circulaban en abundancia polo sueste asiático, a costa chinesa e o Xapón. Estas moedas foran introducidas dende Manila durante un período de máis de 250 anos, e viñan en barcos coñecidos como os galeóns de Manila dende Acapulco. Ata mediados do século XIX a maioría destes reais de oito estaban cuñados nas casas de moeda esopañolas en Hispanoamérica, principalmente en México, aínda que a partir da década de 1840 comezaron a ser rapidamente substituídos por outros pesos de prata das novas repúblicas latinoamericanas. Na segunda metade do século XIX realizáronse moedas nesas zonas a semellanza dos pesos mexicanos; a primeira delas foi o dólar de Hong Kong, cuñado na Casa da Moeda de Hong Kong entre 1866 e 1868. Estas moedas non foron ben recibidas pola poboación chinesa, que preferiu os oito reais mexicanos, e por iso o goberno de Hong Kong deixou de cuñar moeda e vendeu a maquinaria ao Xapón, para establecer a súa propia casa de moeda.
Cambio flotante
A partir da desvalorización do dólar en 1971, o goberno xaponés aceptou unha nova taxa de cambio fixo cos Acordos do Smithsonian, asinados a finais de ano, deixando a taxa de cambio en 308 iens por dólar. Non obstante, iso influíu de forma negativa no referente á oferta e demanda, anulándose estas taxas en 1973 e pasando a ser as divisas de cambio flotante.
Intervención do goberno xaponés no mercado de divisas
A pesar da intervención, as presións do mercado causaron que o ien seguise subindo, chegando a alcanzar a taxa de 271 iens por dólar en 1973, antes de que se notase o impacto económico da crise do petróleo de 1973. O alto prezo do ien provocou que o ien se depreciase nun intervalo de 290 a 300 iens entre 1974 e 1976. A reaparición dun superávit comercial fixo que o ien volvese valer 211 iens por dólar en 1978, aínda que debido á crise do petróleo de 1979 fixo que o ien baixase de novo a 227 iens por dólar en 1980.
Anos posteriores á burbulla
O ien entrou en declive durante a burbulla financeira e inmobiliaria do Xapón e continuou así a partir dese momento, chegando a un tope de 134 iens por dólar en 2002. A política do Banco do Xapón de manter os xuros cero evitou o investimento en iens, causando un carry trade de investidores que cambiaron os investimentos en iens por outros noutras moedas fortes. Iso causou unhas perdas de aproximadamente un billón de dólares. En febreiro de 2007, The Economist estimou que o ien estaba desvalorizado nun 15 por cento fronte ao dólar e nun 40 por cento fronte ao euro.
Tras o terremoto de Tōhoku de 2011 o ien subiu vertixinosamente, ata chegar a unha marca de 76 iens por dólar, non batido dende a segunda guerra mundial.
Liverpool
Séculos XVII e XVIII
En 1720 Liverpool aínda non se comunicaba con Manchester máis que polo Mersey e o Irwell, mais estes ríos eran pouco profundos para ter circulación de barcos cargados, que bloqueaban con frecuencia a navegación, cando o duque de Bridgewater, coa axuda do enxeñeiro Brindley abriu unha nova vía bastante importante para satisfacer as necesidades do comercio.
Século XIX
miniatura|esquerda|A rúa Lime de Liverpool nunha foto da década de 1890. A comezos do século XIX, un 40% de todo o comercio mundial pasaba por Liverpool. A mediados de século, Liverpool tiña vinte e cinco dársenas anchas, cómodas e espazosas que ocupaban unha superficie de veinticinco hectáreas para albergar os numerosos barcos de todo o mundo que chegaban ó seu porto. En 1830, Liverpool e Manchester convertéronse nas primeiras dúas cidades unidas por vía férrea co ferrocarril de Liverpool e Manchester, debido á crecente demanda de materias primas das industrias situadas en Manchester. A poboación tamén medrou axiña, especialmente nos anos 1840 por mor da chegada de emigrantes irlandeses durante a Gran Fame.
Século XX
Durante os anos 1960, Liverpool converteuse nun centro cultural xuvenil, con The Beatles como máximos representantes. A partir dos anos 1970, os peiraos e as industrias caeron en declive e nos anos 80 a taxa de desemprego era das máis altas do Reino Unido. A finais de século, deseñouse un plan de rexeneración que continúa agora e a economía recuperouse con crecementos maiores á media nacional.
Ramón Baltar Feijoo
Ramón Baltar Feijoo, finado en Madrid o 24 de setembro de 2014, foi un avogado galego.
Vida persoal
Casou en Madrid en 1971 con Carmen García-Peñuela Negrón e foi pai de Dolores, Yago e Ernesto Baltar García-Peñuela.
Hibridación ADN-ADN
Método
Para avaliar o perfil de fusión dun ADN hibridado, o ADN bicatenario únese a unha columna de cromatografía e a mestura é quentada en varios pasos. En cada paso de quentado, lávase a columna; as secuencias que se "funden" (separan) comveértense en monocatenarias e son arrastradas polo lavado da columna. As temperaturas ás que o ADN marcado sae da columna reflicten a cantidade de semellanza entre secuencias que hai (e a mostra de auto-hibridación serve de control). Estes resultados combínanse para determinar o grao de simellanza xenética entre organismos.
Uso en zooloxía
Cando se compara o ADN de varias especies desta maneira, os valores de semellanza xenética obtidos permiten situar as especies nunha árbore filoxenética, o que é unha posible estratexia para realizar unha sistemática molecular. Charles Sibley e Jon Ahlquist foron os pioneiros desta técnica, e utilizaron a hibridación ADN–ADN para examinar as relacións filoxenéticas das aves (taxonomía das aves de Sibley–Ahlquist) e primates.
Historia de Viena
Esplendor tardobarroco
Os problemas derivados dunha cidade antiga, densamente ocupada e pechada, e da evidente desconexión e falta de integración das dúas áreas urbanas constituídas non puideron seren resoltos no século XVIII. Non foi ata a chegada do ferrocarril (1837), coa planificación da rede de estacións a través da urbe, que a capital imperial atopou a maneira de resolver a unificación do seu organismo urbano, e fíxoo cunha das obras de sutura urbanística máis notables da historia. A cidade que albergara a Mozart ou Haydn deu paso á que viviron e pasearon Brahms, Freud, Klimt, Schönberg ou Wittgenstein. O resultado ofrece o caso único e paradoxal no que a cidade barroca envolve ao ensanche do XIX. 800px|miniatura|Composición panorámica completa (360º) da cidade histórica aínda illada polas murallas e o glacis na metade do século XIX (C.Zajicek sobor vistas de E.Hütter)
Manuel Baltar Santaló
Manuel Baltar Santaló, nado en Padrón en 1897 e finado no mesmo concello o 5 de xuño de 1981, foi un farmacéutico galego.
Iberia
miniatura|250px|[[Moeda acuñada na Iberia.]] Iberia é o nome polo cal os gregos coñecian desde tempos remotos o que hoxe chamamos Península Ibérica. O historiador grego Heródoto cita o topónimo Iberia para designar á península, que é coñecida en todo o mundo grego. O termo Iberia é grego e o termo Hispania é latino.
Ana Cibeira
Ana Cibeira Vázquez, nada en Caracas en 1977, é unha filóloga, poeta e artista da colaxe galega.
Ébola
Clasificación
300px|miniatura|[[Árbore filoxenética na que se comparan os Ebolavirus e os Marburgvirus. Os números indican a porcentaxe de confianza das ramas.]] Os xéneros Ebolavirus e Marburgvirus foron inicialmente clasificados como especies do xénero, hoxe obsoleto, Filovirus. En 1998 a ICTV pasou o xénero Filovirus á familia Filoviridae, constituída por dous xéneros específicos: virus de tipo Ébola e virus de tipo Marburg. En 2000, propúxose cambiar a denominación "virus de tipo..." por "-virus" orixinando os nomes dos xéneros actuais Ebolavirus e Marburgvirus.
Os datos das taxas de cambio xenético indican que Ebolavirus e Marburgvirus diverxeron hai uns poucos miles de anos. Porén, hai datos de fósiles xenómicos (paleovirus) nos xenomas de mamíferos que indican que a familia dos filovirus (Filoviridae) ten unha antigüidade de polo menos dez millóns de anos. Atopáronse virus "fosilizados" moi relacionados cos ebolavirus no xenoma do hámster chinés.
Fisiopatoloxía
miniatura|Esquema da patoxénese. As principais dianas da infección son as células endoteliais, fagocitos mononucleares, e hepatocitos. Despois da infección, sintetízase unha glicoproteína segregada polo virus (sGP). A replicación do virus Ébola supera a síntese de proteínas da célula infectada e as defensas inmunes do hóspede. A glicoproteína (GP) do virus forma un trímero, que une o virus ás células endoteliais que recobren a superficie interior dos vasos sanguíneos. A sGP forma un dímero que interfire coa sinalización dos neutrófilos (un tipo de glóbulo branco do sangue), o cal permite que o virus evada a acción do sistema inmunitario ao inhibir as etapas iniciais da activación dos neutrófilos. Estes glóbulos brancos serven tamén como portadores do virus, que o transportan por todo o corpo a áreas como os ganglios linfáticos, fígado, pulmóns, e bazo.
Control da infección
A OMS considera moi importante a instrución da poboación xeral sobre os factores de risco e as medidas de protección individuais. Estas inclúen evitar o contacto directo con persoas infectadas e lavar as mans regularmente con auga e xabón. En África, a carne de caza é un importante recurso alimenticio, polo que debería manipularse con roupas protectoras e cociñarse suficientemente antes de ser consumida. As epidemias entre os animais salvaxes están sendo vixiadas desde 2003 para intentar previr os gromos entre as poboacións humanas. Os vellos rituais de enterramentos tradicionais, e os que requiren embalsamamento ou unción dos corpos, deberían ser desaconsellados ou modificados.
Vacina
En 2011, informouse do desenvolvemento dunha vacina exitosa contra o ébola en ratos. A diferenza das precedentes, pode ser liofilizada e dese modo almacenada durante longos períodos para ser usada durante os gromos. En 2009 probouse unha vacina experimental feita no Canadá coa que se tratou preventivamente a un científico alemán que puido ser infectado accidentalmente nun laboratorio. Porén, nunca se chegou a demostrar que o científico se infectara realmente no accidente polo EBOV. As vacinas de VSIV recombinantes que expresaban as proteínas do EBOV ou do SUDV utilizáronse con éxito en modelos de primates non humanos como profilaxe post-exposición.
De 2007 a 2011
O virus volveu a aparecer en Kasai Occidental (República Democrática do Congo) en novembro de 2008, e as mostras tomadas foron analizadas en laboratorios de Gabón e Suráfrica. En decembro de 2008, informouse de que o virus Ébola matara a 9 persoas e infectara a 21 na provincia de Kasai Occidental. Días despois, a organización Médicos sen Fronteiras informou de 11 mortes na mesma área, e de 24 casos en tratamento. En xaneiro de 2009, Angola pechou parte das súas fronteiras coa República Democrática do Congo para previr o espallamento da doenza.
Epidemia de 2013-16
O 8 de agosto de 2014, a OMS declarou que a epidemia era unha emerxencia pública internacional. En outubro de 2014, xa eran decenas de miles de persoas as que estaban en corentena en Liberia, Guinea e Serra Leoa. Os custos económicos da xestión da epidemia, o peche de fronteiras e cesamento do comercio están supoñendo un custo económico enorme para os países afectados, e un colapso do seu sistema sanitario. En total, a OMS informou de ao termo da epidemia no 14 de xaneiro de 2016 o número de casos sospeitosos acumulados fora de 28.638 e o de mortes de 11.315, aínda que a OMS considera que estas cifras están moi subestimadas. Segundo a OMS o 10% dos falecidos foi persoal sanitario que atendía aos doentes. A finais de 2015 a epidemia foi remitindo, e o 7 de novembro de 2015 Serra Leoa foi declarada libre da transmisión do ébola, e o 29 de decembro de 2015 Guinea foi tamén declarada libre da transmisión do ébola. Finalmente, o 14 de xaneiro de 2016 Liberia foi declarada pola OMS como libre do virus. De todos modos programouse por precaución para os tres países un período de vixilancia de 90 días. Pero durante ese período apareceu un novo caso en Serra Leoa o 15 de xaneiro de 2016 e posteriormente outro. Deste modo non se puido dar por definitivamente concluída a peor epidemia de ébola da historia, que empezara en decembro de 2013. Finalmente, o gromo deixou de ser considerado oficialmente "emerxencia" o 29 de marzo de 2016.
Fóra de África. Tamén foron afectados cidadáns estranxeiros que estaban en África occidental (médicos, sanitarios e relixiosos), que foron evacuados aos seus países. Entre eles estaban dous relixiosos españois que acabaron falecendo en Madrid,  e unha das enfermeiras que os atendeu, a becerreense Teresa Romero, quedou infectada, no que foi o primeiro caso de infección por este virus adquirida fóra de África, e finalmente conseguiu recuperarse. Outro caso de morte por ébola fóra de África foi o dun cidadán liberiano morto en outubro de 2014 nun hospital de Texas, EUA, que viaxara a EUA despois de contaxiarse en Liberia; dúas das enfermeiras que o coidaron quedaron contaxiadas e superaron satisfactoriamente a doenza. Ademais, un doutor sudanés da ONU contaxiado evacuado de Liberia a Alemaña morreu finalmente nun hospital alemán. O 23 de outubro houbo outro caso en Nova York; un médico que regresara de África, onde tratara pacientes de ébola, presentou síntomas e foi diagnosticado de ébola, pero superou a doenza. O 29 de decembro de 2014 confirmouse o primeiro caso de Ébola en Reino Unido, ao caer enferma unha enfermeira que estivera en África; dérona de alta o 24 de xaneiro de 2015. En maio de 2015 deuse un caso de ébola en Sardeña, Italia nunha enfermeira que estivera en Serra Leoa, que se recuperou totalmente. Tamén se trasladaron pacientes desde África a Noruega, Suíza, os Estados Unidos, Francia, os Países Baixos, Italia e o Reino Unido.
Perigosidade e arma biolóxica
Dada a natureza letal do virus Ébola e a non existencia de vacina nin de tratamento efectivo, está clasificado como axente de bioseguridade de nivel 4, e como axente de bioterrorismo de Categoría A polos Centros de Control e Prevención de Enfermidades dos Estados Unidos. Ten o potencial de ser utilizado como arma na guerra biolóxica.
Segundo o Dr. Ken Alibek (Kanatjan Alibekov), antigo director da organización para a fabricación, desenvolvemento e investigación en guerra biolóxica soviética/rusa Biopreparat, en Rusia conseguiuse preparar os ebolavirus como arma biolóxica e mesmo facer un virus quimera ou virus recombinante entre o virus ébola e o da varíola chamado "Ebolapox". Non obstante, as afirmacións do Dr. Alibek non foron confirmadas e algúns expertos dubidan que as investigacións sobre este virus estivesen tan avanzadas na URSS.
Anticorpos
200px|miniatura|dereita|Investigadores examinando preparacións de cultivos celulares con [[anticorpo monoclonal|anticorpos monoclonais. Estes cultiváronse no laboratorio e os investigadores analizan os produtos para seleccionar os que parezan máis prometedores.]] No tratamento do ébola probouse o uso tanto de anticorpos humanos naturais extraídos de superviventes da infección coma de anticorpos monoclonais producidos por enxeñaría xenética (fármaco ZMapp).
Véxase tamén
125px|dereita
Praias de Sanxenxo
Nos trinta e seis quilómetros da costa de Sanxenxo pódense atopar moitas praias das máis variadas características; urbanas como Silgar, Baltar e Caneliñas, ou máis tranquilas como Areas, Montalbo, Magor e A Lanzada; con algunha excepción son de area branca e fina. Todas elas destacan pola calidade das súas augas e servizos, convertendo a Sanxenxo no municipio con máis bandeiras azuis de España desde o ano 2004.
Cardeal Richelieu
Política interior
Nese cargo, acometeu unha forte centralización do poder, dando orixe ao célebre centralismo francés propio da monarquía absoluta e seguido polas faccións dominantes tras a revolución francesa. Nesta liña acabou violentamente co que consideraba un Estado protestante dentro da monarquía francesa. Combateu coas armas os hugonotes ripándolles as súas prazas fortes e a súa organización autónoma. O feito de armas máis célebre foi a toma de La Rochelle en 1628, onde dirixiu persoalmente as operacións militares construído un dique mediante un alarde de enxeñería bélica que illou á cidade do mar. As hostilidades cos hugonotes remataron mediante a imposición da paz de Alais de 28 de xuño de 1629 na que se garantía a liberdade relixiosa recoñecida por Henrique IV no Edicto de Nantes, pero desartellando todo poder político protestante.
Fundou a Academia Francesa como elemento clave da identidade cultural e simbólica da monarquía francesa e mandou erguer a Universidade da Sorbona e o Palacio Real de París.
Os gastos da monarquía xeraron unha forte presión fiscal. O imposto directo nominal, a talla, chegou a triplicarse e a dedución da renda bruta das terras achegouse ao 13 por cento. Isto, unido a un crónico estado de guerra, trouxo a fame e as pragas así como grandes bolsas de pobreza. Tal estado de cousas ocasionou a eclosión de movementos relixiosos de atención aos desfavorecidos como as irmandades e conferencias de Vicente de Paúl, a quen nalgún momento Richelieu apoiou, pero a quen lle fixo caso omiso na súa reclamación dunha política de pacificación.
Miðvágur
Miðvágur é unha vila e capital do concello de Vágar, nas Illas Feroe. Foi concello ata o 1 de xaneiro de 2009, cando este máis o concello de Sandavágur fusionáronse para facer o concello de Vágar.
Sitúase no sur da costa da illa de Vágar, Miðvágur é a localidade máis poboada desta illa faroesa. Durante anos, Miðvágur foi coñecido por ser un bo lugar para a caza.
Relixión
En Miðvágur reside un sacerdote da Igrexa das Illas Feroe que serve en tódolos templos de Vágar e no de Mykines, xa que ambas illas constitúen unha soa parroquia. A Igrexa ten na vila unha casa de misión. Hai tamén unha pequena comunidade evanxélica.
Juan Antonio Reig Plà
Juan Antonio Reig Plà, nado en Cocentaina o 7 de xullo de 1947 é un bispo católico español.
Juan Gil Sequeiros
Vida persoal
Casou con María Teresa Padín Anido.
Mámoa de Boi Morto
A mámoa do Boi Morto é un monumento megalítico situado situado no lugar de Fraíz, na Estrada, no linde co lugar de Valadares (Forcarei), tamén coñecido co nome de Campo da Mámoa. Está formado por unhas cinco mámoas, non moi separadas unhas das outras. Ao lado das mámoas atópase a chamada lagoa Sacra de Olives, sobre a que se contan diversas lendas.
Frundo
Propiedades
As follas conteñen un óleo esencial rico en terpenos mais de composición variada. Os principais compoñentes son o a -pineno, o 1,8 cineol, o mirceno e o limoneno. Ademais tamén se reportaron o ß -cadineno, o 11-selineno-4-ol, o ß -terpineno, o p -cimeno, o cariofileno, o 4,11-selinadieno, o ß -elemenoneno, o xermacrone e outros.
OU-122
Percorrido
Nace a uns 385 m de altitude, a carón da desembocadura do río Casaio no río Sil, e ascende até os 1765 m de altitude. Ao pouco de comezar hai un desvío á dereita cara a Robledo pola estrada OU-0802. Logo de pasar a carón do encoro de Casoio comeza a ascender. No km 5 atravesa Viladequinta, no km 8 atravesa o lugar do Trigal e pouco despois hai un desvío á esquerda cara á Portela. No km 11 hai un desvío á esquerda cara a Lardeira, e no km 16 hai un desvío á dereita cara a Casaio pola estrada OU-123. Ao chegar á Fonte da Cova continúa como estrada LE-126.
Just Dance
miniatura|Logotipo da canción. "Just Dance" (en galego, "Só baila") é unha canción interpretada pola cantante estadounidense Lady Gaga, escrita por Gaga, Akon e producida por Nadir Khayat e incluída no seu álbum de estudio debut, The Fame.
Reino de Iberia
Emprégase o termo de Iberia caucásica ou Iberia do Leste, para distinguilo da tamén denominada Iberia polos antigos gregos: a Península Ibérica. Algúns eruditos cren que o Cáucaso era o lugar orixinal das tribos que posteriormente migraron á Península Ibérica, dada a coincidencia nos nomes.
Historia antiga
A área estaba habitada por varias tribos emparentadas entre si, chamadas xeralmete iberos polos autores antigos. O reino local, Kartli recibe o seu nome dun xefe místico, Kartlos.
Joaquim Jordà
Traxectoria
En 2000 concedéuselle o Premio Nacional de Cine de Cataluña, e en 2006 (a título póstumo) o Premio Nacional de Cinematografía.
Péntatlon moderno
No segundo evento, esgrima, os competidores enfróntanse nun combate de esgrima con espada, dunha duración de 1 minuto a tocado único. O branco válido nos combates de espada é todo o corpo; isto mantén a veracidade histórica da orixe do moderno péntatlon.
Red Road
Argumento
Jackie Morrison traballa como operadora de CCTV para o concello de Glasgow. Mira a xente no seu día a día, e intenta protexela como pode. No filme, preséntase a esta persoa como, a pesar de ollar o mundo con grande atención, cunha vida illada del.
Péntatlon moderno
O gañador da proba é aquel pentatleta que logra cruzar en primeiro lugar a meta da proba de campo-travesa.
Henrique I de Castela
Traxectoria
A rexencia de Berenguela foi contestada pola familia Lara, nobres casteláns que xa se destacaran polas súas intrigas durante a minoría de idade de Afonso VIII. Encabezados polo conde Álvaro Núñez de Lara, negaban a oportunidade de que unha muller se fixese cargo da rexencia do reino, empuxando a Berenguela a renunciar á rexencia para evitar os mesmos conflitos que caracterizaron os primeiros anos do reinado do seu pai Afonso VIII.
Alternativa dos Veciños
Organización
Este sistema de implicación cidadá na xestión municipal ten o seu reflexo nos orzamentos participativos do concello, no que toman parte as entidades veciñais de cada parroquia.
Hippoglossoides elassodon
Hippoglossoides elassodon, coñecido en galego como platuxa xaponesa, é unha especie de peixe teleósteo da orde dos pleuronectiformes, suborde dos pleuronectoideos, familia dos pleuronéctidos e subfamilia dos pleuronectinos, unha das catro recoñecidas actualmente no xénero Hippoglossoides.
O partido
O partido (en El partido) é un telefilme en lingua castelá de coprodución galega dirixido por Juan Calvo e estreado no ano 2006. Esta comedia de 90 minutos de duración conta no seu elenco con actores galegos como Carlos Blanco, Antonio Durán "Morris" ou Pepo Suevos entre outros.
Viitasaari
Viitasaari é unha cidade de Finlandia situada na rexión de Finlandia Central. En 2018 a súa poboación era de 6 368 habitantes. A superficie do termo municipal é de 1 589,13 km2, dos cales 340,67 km2 son auga. O concello ten unha densidade de poboación de 5,10 hab./km².
Drosophila
Etimoloxía
O termo "Drosophila", significa "amante do resío", e procede das voces gregas latinizadas científicas δρόσος, drósos, "resío", e φίλος, phílos, "amigo de, amante de".
Reprodución
A Drosophila varía amplamente na súa capacidade reprodutiva. Algunhas como D. melanogaster aparéanse sobre fontes alimenticias relativamente raras e grandes e teñen ovarios nos que maduran de 10 a 20 ovos á vez, para que poidan poñerse todos xuntos nun mesmo lugar. Outras que se aparean sobre substratos máis abondosos pero menos nutritivos, como as follas, poden poñer só un ovo ao día. Os ovos teñen un ou máis filamentos respiratorios preto do extremo anterior, cuxas puntas se estenden por riba da superficie e permiten que o oxíxeno chegue ao embrión. As larvas non se alimentan da materia vexetal propiamente dita, senón de lévedos e microorganismos presentes nos substratos en descomposición nos que se produciu a posta. O tempo de desenvolvemento varía amplamente entre as distintas especies, e oscila entre 7 e máis de 60 días, e depende de factores ambientais como a temperatura, substrato sobre o que se crían, e o ateigado de individuos que estea o lugar onde se desenvolven. Numerosos estudos atoparon que as moscas da froita poñen ovos utilizando un ciclo ambiental. Se poñer os ovos de noite é máis favorable porque é máis difícil que os sequen os parasitos, a descendencia xurdida deles terá máis vantaxes que a xurdida de ovos postos de día. Como os ovos se poñen cun reloxo biolóxico, Drosophila melanogaster adáptase aos seus ciclos ambientais, o que lle proporciona vantaxes.
Sistemática
Probas obtidas en estudos filoxenéticos suxiren que os seguintes xéneros se orixinaron a partir de especies do xénero Drosophila:
Ultreya (organización)
Decálogo
miniatura|300px|[[Manuel Lesteiro López, Álvaro de las Casas e Filgueira Valverde, cos ultreyas en Pontevedra en 1932.]]
Radio Televisión Española
Radio
En radio, Radio Nacional de España conta con cinco emisoras, das cales catro abarcan o territorio nacional e unha é exclusiva para Cataluña.
Servizos para o exterior
Para a emisión ao estranxeiro, Radio Televisión Española posúe dúas canles extras:
María Domínguez Remón
Traxectoria
En 1934 a progresista Editorial Castro de Madrid publicou o libro Opiniones de mujeres, no que se recolleron catro das súas conferencias: Feminismo, La mujer en el pasado, en el presente y en el porvenir, El socialismo y la mujer e Costa y la República e na que defende a lei de divorcio e a igualdade. O volume complétase cun prólogo e unha conferencia da avogada e xornalista Hildegart Rodríguez.
Recoñecementos póstumos
En 1999 a Deputación Provincial de Zaragoza concedeulle, a título póstumo, a medalla de Santa Isabel.
En xullo de 2018 a Asociación “Herstóricas. Historia, Mujeres y Género” e o Colectivo “Autoras de Cómic” creou un proxecto de carácter cultural e educativo para visibilizar a achega histórica das mulleres na sociedade e reflexionar sobre a súa ausencia consistente nun xogo de cartas. Unha destas cartas está dedicada a Domínguez Remón.
O Piñeiro, Queixeiro, Monfero
O Piñeiro é un lugar da parroquia de Queixeiro no concello coruñés de Monfero na comarca do Eume. Tiña 8 habitantes no ano 2010 segundo datos do INE, dos cales 3 eran homes e 5 eran mulleres.
Bongó
O bongó é un instrumento musical de pel ou tamén chamado de parche que se toca coas mans. Tócase moito polos países de África. Os timbais pertencen a súa familia. Case nunca se levan en orquestras.
O Preço Certo
En Portugal, o concurso tivo inicialmente unha versión na década dos 90, con Carlos Cruz, máis tarde pasouno a presentar Nicolau Breyner. A voz en off do programa era de Anonio Macedo. En 2002 o programa regresou á RTP1 co nome "O Preço Certo em Euros", presentado por Jorge Gabriel e coa voz en off de Miguel Vital, que se mantén ata hoxe. Un ano despois, o 29 de setembro de 2003, pasa a presentar o programa o actor e humorista Fernando Mendes. No outono de 2006, o programa volveu ao nome orixinal pasando a chamarse de novo "O Preço Certo".
Formato
O día 5 de abril de 2014 foi emitido na RTP1 o especial "Preço Certo - Especial 2500" no pavillón Multiusos de Fafe.
Frutos Cerecedo Lapatza
Frutos Cerecedo Lapatza, nado cara a 1894 e finado en Pontevedra o 22 de maio de 1975, foi un empresario e político galego.
Loño, Vila de Cruces
San Mamede de Loño é unha parroquia que se localiza no concello de Vila de Cruces. Segundo o IGE de 2012 tiña 111 habitantes (61 mulleres e 50 homes), distribuídos en 8 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 156 habitantes.
Segunda Idade
Esta idade caracterizouse polo auxe de Númenor, o apoxeo de Sauron na Terra Media (que asistiu á creación dos Espectros do Anel), e as primeiras guerras dos Aneis entre Sauron e os Elfos.
Medina Sidonia
Xeografía
Unha pequena parte do termo municipal pertence ao Parque Natural de Los Alcornocales, unha das áreas máis prezadas en canto a riqueza natural e paisaxística refírese de toda Andalucía. O termo acolle ademais gran parte do percorrido do Corredor verde das dúas Baías, que é unha vía verde que une a Baía de Cádiz e a Baía de Alxeciras.
Enxerto (agricultura)
miniatura|250px|Melón,[[Cucumis melo, enxertado no talo dunha Cucurbita ficifolia]] 250px|miniatura|Enxerto nunha [[oliveira.]] 250px|miniatura|Enxerto nunha [[maceira.]] 250px|miniatura|Enxerto de fenda.
Aceleración do ciclo
O uso de enxertos permite acelerar a madureza reprodutora de plántulas seleccionadas, aproveitando a madureza do pé. Tamén permite iniciar novas plantacións enxertando pólas adultas en pés xa establecidos. Os pólas adultas conservan a súa idade e poden producir froitos ao ano seguinte.
Procedemento
Para realizar un enxerto, os tecidos de ambas as dúas plantas deben entrar en contacto. En ningún momento as células se mesturan; os tecidos por riba e por baixo do punto de enxerto fican por completo diferentes. A unión vén dada pola formación dun calo parenquimático a raíz do corte. Algunhas das células do calo transfórmanse, en condicións axeitadas, en meristema cambial que pode volver a producir tecido vascular, establecendo así a comunicación simplástica entre ambas partes. A temperatura e humidade do enxerto debe manterse controlada para favorecer esta unión. Nos enxertos en plantas herbáceas, as comunicacións vasculares do xilema e floema fórmanse directamente a partir do parénquima o calo. Na primeira fase do proceso de enxerto, as células postas en contacto reaccionan ante o tecido estraño. Só despois da unión se completa mediante a división dos tecidos adxacentes nas superficies opostas, e a firmeza da fixación aumenta amodo. A efectividade depende da formación de condutos vasculares entre as partes e o depósito de polisacáridos no tecido de unión. Nos catro primeiros días, aproximadamente, a división celular é activa, e o número de traqueidas experimenta un rápido aumento; durante un período posterior a diferenciación continúa, pero non aumenta o número de traqueidas; e nos 3 días a seguir as traqueidas continúan diferenciándose pero non aumentan en número. A resistencia do enxerto é proporcional á cantidade de polisacáridos depositados na unión. A restauración da continuidade vascular prodúcese ao final da primeira e durante a segunda fase, polo aumento do número de elementos traqueidais.
De xema, de gomo ou de burbulla
miniatura|300px|Pasos da realización dun enxerto de xema. Neste sistema de enxerto coñécense varios tipos, porén os máis utilizados son: Este sistema, tamén chamado enxerto inglés, usa un anaco de casca do esgallo que se introduce baixo a casca do toro do padrón. O esgallo obtense dunha póla nova, tirando unha sección rectangular da zona que arrodea unha xema foliar, semellante a un escudo romano. Este escudo enxértase baixo a casca do padrón a través dunha fenda en forma de T, de xeito que fique protexido e aprisionado. Faise cando a casca se desprende doadamente da madeira. Aproximadamente aos 15 ou 20 días despois de enxertar tíranse as cintas de amarre por perigo estrangulamento (polo engrosamento da planta). Cando agroman as xemas enxertadas, córtase a parte superior do padrón para lles permitir ser a póla dominante. É un enxerto universal.
Cambridge, Massachusetts
miniatura|Mapa de situación das cidades veciñas de Cambridge e Boston, unha a cada beira do río Charles. miniatura|Fotografía aérea do distrito histórico de Harvard House, ao pé do río Charles, en Cambridge, coñecido comunmente como "as casas do río". Cambridge é unha cidade situada no condado de Middlesex no estado de Massachusetts, Estados Unidos. No censo de 2010 tiña unha poboación de 105.162 habitantes e unha densidade poboacional de 5.713,94 persoas por km². Segundo a Oficina do Censo dos Estados Unidos, Cambridge ten unha superficie total de 18,4 km², dos que 16,54 km² corresponden a terra firme e 1,87 km² (o 10,15 %) é auga.
Lingua adioukrou
Escrita
Hai materiais para a aprendizaxe da lingua e traducións de textos relixiosos, entre os que destaca o Novo Testamento (1998)
Planum Australe
Accidentes xeolóxicos
Hai dúas subrexións dentro de Planum Australe - Australe Lingula e Promethei Lingula. Estas subrexións están cortadas polos grandes canons Promethei Chasma, Ultimum Chasma, Chasma Australe e Australe Sulci. Formulouse a teoría de que estes canons puideron ser labrados polos vento catabáticos. O cráter máis grande de Planum Australe é McMurdo Crater.
Epifaniy Shanov
Epifaniy Shanov (en Епифаний Шанов), nado o 18 de outubro de 1849 en Kazanlak e finado o 17 de febreiro de 1940 tamén en Kazanlak, foi un eclesiástico católico búlgaro, vigairo apostólico de Macedonia entre 1895 e 1924.
Merza, Vila de Cruces
Hidrografía
O río Toxa crea, antes de desembocar no río Deza, unha das fervenzas máis importantes de Galicia, a fervenza do Toxa. Á beira deste río atópase o mosteiro de Carboeiro, considerado un dos mellores expoñentes do románico galego. Aínda que tanto a fervenza coma o mosteiro pertencen aos termos do concello de Silleda, existe unha ruta de sendeirismo por esta parroquia que une ambas as localizacións.
Patrimonio
O seu pasado fidalgo queda reflectido no Pazo da Torre, con escudo, chemineas e contorno arborado; na casa dos Villar-Somoza, do século XVIII; e nas de Caxide (no Outeiro) e Parceiro (en Sulago).