cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rafael Leónidas Trujillo
Culto á personalidade
Trujillo foi proposto para o Premio Nobel da Paz, se ben o comité rexeitou a suxestión. Cando Trujillo recibía (ou chamaba) un visitante, os seus catro gardacostas disparaban cara a arriba. Obrigou aos intelectuais a escribir libros que despois se atribuía. Ademais, adxudicouse varios títulos honoríficos, como Doutor, Licenciado, Pai da Patria Nova, Benefactor da Patria ou Protector da Igrexa. Para entrar na universidade cumpría renderlle pleitesía e para graduarse era requisito indispensable facer profesión pública de fe trujillista.
Vida particular
O 30 de marzo de 1927 casou con Bienvenida Ricardo, unha rapaza de Montecristi, filla de Buenaventura Ricardo Heureaux. Un ano máis tarde coñeceu a María de los Ángeles Martínez Alba «la Españolita» e tivo un romance con ela. Desa relación naceu o 5 de xuño de 1929 Rafael Leonidas (Ramfis). Divorciouse de Bienvenida Ricardo en 1935, alegando que non podía darlle fillos. Porén, en 1936, procreou con Bienvenida a Odette. Tivo dous fillos máis con María Martínez: Angelita Trujillo (nada en París o 10 de xuño de 1939) e Rhadamés Leonidas Trujillo (nado o 1 de decembro de 1942). Ramfis e Rhadamés eran nomes de personaxes da ópera Aida de Giuseppe Verdi.
Patrimonios adquiridos
En 1940 apropiárase xa da maioría das empresas dominicanas, creando un monopolio no país. En 1960 posuía o 60 % da industria azucreira dominicana, cunha fortuna persoal de 800 millóns de dólares, chegando a ser a 6ª persoa máis rica do mundo. No momento da súa morte tiña 111 empresas no seu país.
Lara Croft
Lara Croft foi recoñecida como "A heroína humana máis exitosa na historia dos videoxogos" polo Libro Guinness dos Récords.
Historia urbana de Khartún
Fundación como avanzada militar otomá
Cara o 1860 unha base urbana foi consolidándose, mesmo con peiraos para o intenso tráfico comercial polo Nilo. Tres barrios principais configuraban a vila: o do goberno (Hakim-dariya, na ribeira do Nilo Azul), o mercado e Deims (as áreas residenciais nativas). Chegou a acadar os 50.000 habitantes.
Tasaraño, Xaviña, Camariñas
Por este lugar pasa a 6ª etapa da ruta de sendeirismo do Camiño dos Faros.
Historia urbana de Khartún
Capital da República Sudanesa
Problema que tense agravado cos millóns de refuxiados que nos últimos anos asentáronse en campamentos de acollida arredor da aglomeración tripolitana, froito do terrible conflito permanente dun país artificialmente constituído na descolonización e radicalmente dividido entre un norte islámico e o sur cristián.
Comarca do Salnés
Recibe este nome polas antigas salinas que existían na desembocadura do río Umia. No Parochiale suevorum do século VI faise mención á Comarca Saliniense. Fontes históricas apuntan á existencia de conflitos relacionados coas salinas localizadas en diferentes puntos da comarca, concretamente nas freguesías de Nogueira, Vilalonga, Noalla e Dena, actualmente pertencentes aos concellos de Meis, Sanxenxo e Meaño.
Anticipation (videoxogo)
Anticipation é un videoxogo desenvolvido por Rare e distribuído por Nintendo para a consola Nintendo Entertainment System (NES) en 1988. Pódese xogar nos modos dun xogador ou de multixogador, podendo xogar até catro xogadores entre eles ou contra opoñentes controlados por IA.
Baltasar Moscoso Sandoval
Biografía
Por mor das influencias familiares tivo unha carreira rápida e de importancia. Foi nomeado cardeal cando tiña tan só 26 anos polo papa Paulo V, e recibiu de Filipe III a tarefa de solicitar da Santa Sé a súa intervención contra os protestantes.
Marjorie Courtenay-Latimer
Fíxose famosa polo descubrimento do celacanto, en 1938, un peixe até entón só coñecido por fósiles, e que se pensaba que estaba extinto desde o cretáceo, hai 65 millóns de anos.
Encefalopatía esponxiforme bovina
Etioloxía
A enfermidade está causada por un axente contaxioso non convencional, un prión (unha proteína infecciosa), que se acumula nos animais enfermos na cabeza (incluídos encéfalo e os ollos), nas amígdalas, a medula espiñal, o espiñazo, o intestino (do duodeno ó recto) e o bazo.
A transformación industrial dos restos destes animais en fariña de carne ou de ósos non inactiva o prión. De feito, cando se comprobou a orixe nos pensos contaminados e se prohibiu o uso de fariñas animais na alimentación do gando, constatouse unha clara redución do número de novos casos. Pero esta prohibición do uso de farinas de carne e ósos na alimentación do gando bovino non se produciu ata 1997, prohibición que se estendeu no 2001 á alimentación de calquera animal de abasto.
Epidemioloxía
Os primeiros casos diagnosticados oficialmente tiveron lugar no Reino Unido en 1986, aínda que se trataba de animais mortos en 1985. Desde o Reino Unido continuouse exportando animais enfermos e penso contaminado ó resto de Europa e ó resto do mundo e foron aparecendo casos en Irlanda en 1989, en Portugal e Suíza en 1990, en Francia ou Canadá en 1993, ou nos Estados Unidos en 2005.
Incidencia
A crise das vacas tolas pode considerarse a maior crise alimentaria europea, polo elevadísimo custo que representou a morte dos animais enfermos, o sacrificio obrigatorio dos animais sospeitosos, a destrución por incineración dos cadáveres e dos pensos sospeitosos ou o complexo sistema de vixilancia que se implantou, que non evitou unha forte retracción do consumo de carne de vacún. Calcúlase que só no Reuni Unido foron sacrificadas máis de 4 millóns de reses e houbo que destruír máis de 250.000 toneladas de penso.
Compartimento posterior do antebrazo
O compartimento posterior do antebrazo é o compartimento anatomicamente máis posterior do antebrazo. Tamén é denominado compartimento extensor porque a función principal dos músculos que alberga é a extensión e a supinación.
Polo compartimento posterior discorre o nervio radial, que innerva a todos estes músculos.
O Barreiro, Dexo, Oleiros
O Barreiro é un lugar da parroquia de Dexo no concello de Oleiros, na provincia da Coruña.
Facultade de Ciencias Económicas e Empresariais de Santiago de Compostela
Administración e Goberno
=== Xunta de facultade === A Xunta de Facultade, como órgano colexiado de goberno do centro, aproba as liñas xerais de actuación no ámbito da Facultade e supervisa o labor dos seus órganos de dirección e xestión e está formado por:
Doutor, doutora honoris causa
Etimoloxía e uso
No haber de todo centro de ensino superior que se prece existe unha selecta lista composta por científicos, investigadores, pensadores ou artistas de prestixio distinguidos co Doutoramento "Honoris Causa", algo que constitúe, probablemente, un dos mellores escaparates do seu potencial académico e de investigación.
Colpodea
Os Colpodea (colpodeos) son unha clase de protozoos ciliados, que comprende unhas 200 especies que habitan en augas doces e no solo. Os cilios corporais son tipicamene uniformes, e están sostidos por dicinetias de estrutura característica, con cilios en ambos os cinetosomas. A "boca" pode ser apical ou ventral, con máis ou menos policinetias asociadas prominentes. Moitos son asimétricos, e as células enróscanse lateralmente e despois desenróscanse antes da división, a cal ten lugar dentro de quistes. Un xénero representativo é Colpoda, que é un ciliado con forma de ril común en ambientes ricos en materia orgánica.
Mesón de Pardo, San Clodio, Leiro
Toponimia
O topónimo "Mesón" pode facer referencia a un establecemento público onde se serve comida, ou tamén pode estar vinculado cun orónimo que fai referencia a unha zona chá e elevada, nunha relación figurada co termo meso semellante á existente entre meseta e mesa.
El Imparcial (restaurante)
Historia
A finais do século XIX o restaurante pasou a mans dos fillos de Manuel García (Manuel García II e Severino García, quen logo se convertería en propietario único). O restaurante trasladouse en 1933 a outro local da mesma rúa, neste caso facendo esquina coa rúa Salta. En 1965 produciuse un derrubamento no inmoble que pechou o restaurante ata 1969.
Also sprach Zarathustra
Contido da obra
Despois das primeiras experiencias na Illa do Volcán, comeza a idea do eterno retorno do idéntico, e ante o convencemento de que o que pode ofrecer coas súas doutrinas é un froito aínda non maduro, decide abandonar aos seus amigos na busca da soidade como medio para profundar os seus coñecementos.
Personaxes da obra
En resumo, a estrutura da obra xira arredor de Zaratrusta e é el quen determina que esta se desenvolva nunha dirección determinada. É profesor, mestre dunha doutrina e a súa acción móvese co obxectivo de comunicala aos humanos.
Vladimir Jabotinsky
Sionismo
Tras o pogrom de Kishinev (1903), Jabotinsky, vencéllase ao movemento sionista, e axiña convértes nun dos seus líderes, ao tempo esfórzase por aprender o hebreo como lingua falada, nos anos seguintes, Jabotinsky organiza unidades de autodefensa nas comunidades xudías de Rusia para responder aos numerosos progromos que se sucedían.
CW Redondela
Historia
Foi fundado en 1999 e participou en varias edicións na primeira división da Liga Galega de Wáter-polo.
Natsionalna Telekompaniia Ukrainy
Historia do Telecentro de Kíiv
En 1953, termínase de construír o edificio do Telecentro de Kíiv, xusto logo da inauguración dos Telecentros de Moscova e Leningrado. A programación regular comeza en 1956, para antes dese ano, a programación só consistía na exhibición de películas e documentais dúas veces ao día. A programación do Telecentro era en vivo, xa que era a única forma de transmitilos, sendo os programas gravados frecuentes a mediados de 1960.
Servizos
Opera a canle de televisión UT1, o único con cobertura nacional (ao redor do 97% do territorio ucraíno). A súa programación esta orientada cara a todos os sectores da sociedade do país, así como ás minorías étnicas. Os seus principal prioridade son os informativos, que están diversificados a distintos tipos de público, sendo orientados á ciencia, a cultura, o entretemento ou os deportes. De acordo aos índices de audiencia, UT1 supera de xeito significativo a todas as canles privadas, de data máis recente.
Yuri de Souza
Traxectoria
Comezou a xogar ao fútbol en Portugal, onde viviu dende os cinco anos de idade. Formouse nas categorías inferiores do FC Maia, debutando co primeiro equipo no ano 2000. Xa comezada a tempada 2002/03 foi traspasado ao Boavista FC, co que remataría o curso, e nos dous seguintes anos foi cedido ao Gil Vicente FC e ao Estoril Praia.
Factor de crecemento nervioso
Amor romántico
Recentes estudos atoparon que a concentración de NGF no plasma sanguíneo é significativamente maior en individuos que tiveron unha relación romántica con outra persoa durante menos de 12 meses [227 (14) pg/ml], que naqueles que non tiveron relacións románticas [149 (12) pg/ml] ou que tiveron unha que durou máis de 12 meses [123 (10) pg/ml].
Norma (ópera)
Norma é unha ópera en dous actos con música de Vincenzo Bellini e libreto en italiano de Felice Romani (baseado na traxedia Norma, ou l'infanticide de Alexandre Soumet). Foi estreada no Teatro alla Scala de Milán o 26 de decembro de 1831. É considerada un exemplo da suprema altura da tradición belcantista. "Casta diva" foi unha das arias máis coñecidas no século XIX.
La Celestina
Versións
- La comedia de Calisto y Melibea, de 16 actos. Publicouse por primeira vez en Burgos(1499), sen título e sen o nome do autor. Apareceu unha segunda edición en Toledo (1500) na que aparece a carta de El autor a un su amigo e uns versos acrósticos (lidas verticalmente as iniciais, forma unha frase na que se di que Fernando de Rojas é o autor de La Celestina. Hai unha terceira edición en Sevilla.
Autor
Fernando de Rojas dinos na carta O autor a un su amigo que o primeiro acto de La Celestina pertence a un escritor anónimo, logo, pódese considerar a existencia de dous autores.
Argumento
Por consello do seu criado Sempronio, Calisto recorre a unha vella prostituta e agora alcaiota profesional chamada Celestina quen, facéndose pasar por vendedora de artigos diversos, pode entrar nas casas e dese xeito pode actuar de casamenteira ou concertar citas de amantes; Celestina tamén rexenta un prostíbulo con dúas pupilas, Areusa e Elicia.
As prostitutas Elicia e Areusa, que perderon a Celestina e aos seus amantes, traman que o fanfarrón Centurio asasine a Calisto, pero este en realidade só armará un alboroto. Mentres, Calisto e Melibea gozan do seu amor, pero ao oír a axitación na rúa e crendo que os seus criados están en perigo, Calisto salta o muro da casa da súa amada, cae e mátase. Desesperada Melibea, suicídase e a obra termina co choro de Pleberio, pai de Melibea, quen lamenta a morte da súa filla.
Cepido, Dexo, Oleiros
Cepido é un lugar da parroquia de Dexo no concello de Oleiros, na provincia da Coruña.
Kent (grupo musical)
Traxectoria
O seu seguinte álbum, Du & jag döden, publicouse en 2005 e acadou os primeiros postos das listas durante varias semanas. Dous dos singles incluídos neste traballo, Max 500 e Palace & Main, acadaron o número un. Nese mesmo ano xurdiron rumores que apuntaban a que a banda estaba gravando un novo álbum e en outono apareceu The Hjärta & Smärta EP, anunciado só un par de semanas antes da súa publicación, e que situou de novo ao grupo no número un da lista de sinxelos. Este EP contiña cinco temas, entre eles o éxito Dom som försvann, cuxo videoclip gañou un premio nacional.
Museo Nacional de Arte de Cataluña
Historia e características
Das coleccións destaca a dedicada á arte románica. O museo expón unha serie de pinturas murais, que o converten en único no mundo. Tamén se mostran diversas tallas en madeira, pezas de ourivesaría, esmaltes e esculturas en pedra. A maioría das pezas son exemplares da arte románica de Cataluña.
Merlot
miniatura|Uvas merlot.
Ngultrum
Historia
India asiste ao goberno butanés dende a década de 1960 no desenvolvemento económico do país. O ngultrum non se troca independentemente con outras moedas, mais é intercambiable coa rupia india.
Ramón Méndez Gaite
Ramón Méndez Gaite, nado en Ourense e finado en Cuba en setembro de 1924, foi un sacerdote e escritor galego.
Haifa al-Mansur
Vida persoal
Haifa al-Mansur reside en Bahrain co seu marido, Bradley Neimann, un diplomático estadounidense, e os seus dous fillos, Adam e Hailey.
As Pontes de Gatín, Liber, Becerreá
As Pontes de Gatín é un lugar da parroquia de Liber no concello lugués de Becerreá na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2011 tiña 22 habitantes (12 homes e 10 mulleres).
Atlas Coelestis
O Atlas - o máis grande que xamais se publicara - contén 26 mapas das principais constelacións visibles dende Greenwich, con debuxos feitos no estilo rococó por James Thornhill. Tamén se presentan dous planisferios deseñados por Abraham Sharp.
Historia
A publicación tivo un éxito inmediato, converténdose no estándar de referencia para os astrónomos profesionais por case un século. Aínda así, foron levantadas tres obxeccións con respecto a el: o alto prezo, gran tamaño (facéndoo difícil de manexar) e a baixa calidade artística (moitas críticas facíanse aos debuxos de James Thornhill, especialmente en canto á representación de Acuario).
Baruya
Os ritos de iniciación masculinos
Kalave- etapa de transición
O Kayareumala, o cazador de casuarios
O Tsaimaye, O fabricante de sal
D. Boon
'''Dennes Dale "D." Boon''', nado o 1 de abril de 1958 no barrio de San Pedro nos Ánxeles (California) e finado o 22 de decembro de 1985, foi un vocalista, compositor e guitarrista estadounidense. Boon foi coñecido por ser o guitarrista e cantante da banda californiana de hardcore punk Minutemen. En 1985 morreu nun accidente de tráfico con 27 anos de idade.
Muscicapinos
Descrición
A subfamilia foi descrita en 1822 polo naturalista escocés John Fleming, no volume 2 da súa obra:
Skip Barber
John "Skip" Barber III, nado en Filadelfia (Pensilvania) o 16 de novembro de 1936, é un expiloto de automobilismo estadounidense, fundador da escola de pilotaxe Skip Barber Racing School.
Traxectoria
Barber comezou a competir en 1958 mentres estudaba na Universidade Harvard, onde obtivo un título en inglés.
Arabexo, Val do Dubra
Santa María de Arabexo é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Val do Dubra. Segundo o INE en 2019 tiña 222 habitantes (123 mulleres e 99 homes) distribuídos en 16 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 408 habitantes.
Cronotopo
Variedades
Bakhtin estuda principalmente os cronotopos das diversas variantes da novela europea, e establece diferentes tipoloxías. No cronotopo do encontro predomina o elemento temporal, e está ligado a o      cronotopo do camiño, sendo este un lugar de preferencia dos encontros, podendo atoparse de forma casual representantes de todos os niveis e estratos sociais, relixións ou nacionalidades. Desempeña un importante papel temático na historia da novela como punto privilexiado de entrelazamento dos acontecementos, dende a novela bizantina ou grega á novela cabaleiresca, a novela picaresca, ou a novela histórica rusa.
O cronotopo do castelo aparece a finais do século XVIII en Inglaterra na      novela gótica, e algo máis tarde na novela histórica. É este un espazo impregnado do tempo do pasado histórico.
Na literatura galega podería falarse de cronotopo do pazo na literatura de Ramón Otero Pedrayo (aparecendo tamén en lingua castelá nalgunha obra de Torrente Ballester como Filomeno, a mi pesar), espazo definido por unha unidade con entidade cultural e temporal singulares. O cronotopo da lareira define un lugar de encontro con posibilidades de apertura cara ao fantástico.
La Concordia (Monforte de Lemos)
La Concordia foi un semanario editado en Monforte de Lemos entre 1902 e 1903.
Trapecio
Área dun trapecio
Se só se coñecen as lonxitudes dos catro lados, entón podemos calcular a área así:
onde a é a medida do lado de maior lonxitude e c é o lado menor, para que tanto o denominador, como o valor da raíz, sexan números positivos.
Viroloxía
Séculos XVIII e XIX
En 1892 Dmitri Ivanovsky demostrou que a enfermidade do mosaico do tabaco, era causada por un axente "invisible" altamente contaxioso, que podía pasar a través dun filtro de porcelana Chamberland que as bacterias non poden atravesar. En 1898 Martinus Beijerinck repetiu o traballo de Ivanovski. Adicionalmente, logrou a transferencia de dito "axente filtrable" dunha planta a outra. Os seus experimentos permitíronlle concluír que dito axente contaxioso podía replicarse no novo hospedador, o que significaba que non se trataba simplemente dunha toxina, e chamouno contagium vivum fluidum. A cuestión de se o axente era un "fluído vivente " ou unha partícula aínda non estaba resolta.
Século XX
En 1979, unha campaña mundial para a erradicación da varíola dirixida pola Organización Mundial da Saúde da ONU permitiu a súa completa erradicación.
Bioloxía molecular e terapia viral
A produción in vitro de virus patóxenos de eucariotas en ausencia do organismo hóspede é moito máis complexa. Inicialmente utilizáronse ovos fertilizados de aves de curral. Actualmente, os cultivos celulares son a principal ferramenta utilizada no cultivo de virus en condicións controladas de laboratorio.
Estrutura e clasificación dos virus
O sistema de clasificación máis útil e máis usado distingue os virus polo tipo de ácido nucleico que posúen como material xenético e polo método de multiplicación xenética que empregan para obrigar a célula hóspede a producir máis virus. O ácido nucleico pode ser ADN ou ARN, que poden ser bicatenarios (ou de dobre febra, double stranded) ou monocatenarios (ou de febra simple, single stranded). Poden ser:
O último informe do Comité Internacional de Taxonomía de Virus (2005) incluía 5 450 virus distintos, organizados nunhas 2 000 especies, 287 xéneros, 73 familias e 3 ordes.
Comarca de Quiroga
Evolución poboacional
Evolución da poboación da comarca nos últimos lustros:
Cynddylan ap Cyndrwyn
Cynddylan, ou Cynddylan ap Cyndrwyn ("Cynddylan fillo de Cyndrwyn" ), foi un príncipe galés do século VII en Pengwern. Segundo algúns historiadores debeu ser tamén rei de Dogfeiling, que era unha parte do reino en Gwynedd de arredor de Rhuthun, ao norte do de Powys, en Gales.
Renny Harlin
Renny Harlin, nado como Lauri Mauritz Harjola o 15 de marzo de 1959, é un director de cine e produtor finés. Entre os seus filmes están A Nightmare on Elm Street 4: The Dream Master, Die Hard 2, Cliffhanger, Memoria letal e Deep Blue Sea.
Castro de Santo Tomás
Descrición
Foi destruído para construír vivendas. Segundo as imaxes aéreas tiña uns 180 metros de leste a oeste e 260 metros de norte a sur. Os muros tiñan uns seis metros de altura. Dentro do recinto estaba a igrexa de San Tomé de Taraza.
Justo Galán Barbero
Justo Galán Barbero, nado en Madrid e finado na Coruña o 26 de xaneiro de 1938, foi un tipógrafo e político galego.
Tigre
Na actualidade sobreviven cinco subespecies de tigres: o de Bengala (Panthera tigris tigris), posiblemente o máis coñecido polo ser humano hoxe en día, habita no subcontinente indio; o de Siberia (P. t. althaica), o tigre máis alto e corpulento; o de Sumatra, do que quedan menos de 500 exemplares, unha subespecie de tigre de -relativamente- pequenas dimensións; o de Indochina (P. t. corbetti), e o tigre do sur da China (P. t. amoyensis), o que corre máis perigo de extinción na actualidade, xa que só quedan uns trinta exemplares. O famoso "tigre branco" é, en realidade, unha variedade de tigre bengalí orixinaria do estado indio de Madhya Pradesh (antigo reino de Rewa), na que a cor leonada da pelaxe foi substituída por branco debido a unha mutación; os ollos destes tigres son azuis.
Monumento a Jan Hus
miniatura|250px|Monumento a Jan Hus. O Monumento a Jan Hus (en Pomník mistra Jana Husa) atópase no centro da praza da Cidade Vella de Praga. A colocación da primeira pedra tivo lugar en 1903 e foi inaugurado, aínda que non oficialmente, o 6 de xullo de 1915 con ocasión do quinto centenario da morte na fogueira do reformador.
Brócoli
O brócoli posúe abundantes cabezas florais carnosas de cor verde, dispostas en forma de árbore, sobre pólas que nacen dun groso talo comestíbel. É moi semellante á coliflor, mais verde no canto de branca. Dáse en climas frescos, polo que prospera pobremente durante os veráns calorosos. Habitualmente tómase fervido ou ao vapor, pero pódese consumir cru. Ten un alto contido de vitamina C, vitamina E e fibra solúbel.
Chacal (filme)
A novela está baseada no intento de asasinar a Charles de Gaulle, que aconteceu en 1963, por obra de Jean Bastien-Thiry. O coche onde estaba De Gaulle chegou a ser metrallado. Thiry era un funcionario público francés insatisfeito por perder o seu cargo na Alxeria, en virtude da independencia do país aceptada por De Gaulle.
Kuros Anavysos
Análise estilística
O kouros de Creso está no centro de dous debates arqueolóxicos actuais: en primeiro lugar, se os kouros representaban homes novos específicos ou eran representacións xenéricas de arquetipos idealizados que realmente non se parecen á persoa específica que conmemoran, e por tanto son representacións simbólicas non naturalistas que incorporan o ideal do guerreiro masculino en promáchois (ἐν προμάχοις) «nas primeiras liñas da falanxe» no campo de batalla
Alameda de Santiago de Compostela
Situación e composición
A unidade así formada é, desde o século XIX, o máis importante punto de referencia dos paseos e do ocio dos santiagueses, un espazo moi acolledor, unha especie de salón natural, moi visitada tamén polos turistas. A súa situación privilexiada, bordeando unha parte da cidade histórica —e cunha magnífica perspectiva sobre a súa fachada oeste, a máis monumental— converteuno no principal xardín urbano da cidade, destacando ademais pola variedade e porte das súas especies arbóreas ornamentais, como o conxunto dos carballos, os espléndidos eucaliptos ou a pérgola con vistas cara ao monte Pedroso, a Residencia (actual Campus Sur da Universidade) e os arredores do sur da cidadde de Santiago, que compoñen os castiñeiros de Indias no Paseo da Ferradura.
Emilio Corral Vázquez
Traxectoria
Coa chegada da Guerra Civil, Corral foi mobilizado para traballar na Fábrica de Armas, como montador de precisión. "Polas noites poñía a radio clandestina e escoitaba falar a Salvador de Madariaga con admiración", el mesmo lembrará daquela época. A Madariaga tivo o azo de coñecelo persoalmente co galo dunha recepción no Concello d'A Coruña, no ano 1976: "Alí estaba eu coa gaita -narra Corral-, e entón el [Madariaga] quedou a mirar, achegouse a min e púxose a cantar en galego: O gaiteiro de Loroña / mala centella o xante / non quere tocar a gaita / sen que lle dean chiculate".
Acabada a conflagración, Corral fica por un tempo a traballar na fábrica de armas ata que en 1947, no tempo do alcalde Alfonso Molina e por iniciativa do concelleiro Antonio López Prado, créase a Banda Municipal da Coruña. Corral aproba a oposición e pasa a ser titular de clarinete na mesma, converténdose co tempo no derradeiro dos membros fundadores que fica vivo. Como compoñente da banda gañaba moi pouco, unhas tres veces menos do que lle pagaban na Fábrica de Armas, pero el prefire este traballo e dedícase a copiar partituras para completa-los seus ingresos.
Pantera Rodríguez
Traxectoria
Fillo dun mariñeiro, por consello dun antigo boxeador da súa mesma vila, Vicente Martiñán, aos dezaseis anos mudouse a Zaragoza e posteriormente a Madrid para dedicarse ao boxeo. En Madrid debutou como afeccionado en 1972. Nese ano e en 1976 proclamouse campión de España de afeccionados na categoría de pesos pesados. En 1977 pasou a profesional, e gañou por nove veces o título dos pesos pesados, ata que se retirou invicto en 1987. Obtivo o título de campión europeo dos pesos pesados en 1978, pero perdeuno aos puntos contra o italiano Lorenzo Zenon en 1979 e non o recuperou contra o francés Lucien Rodriguez en 1981. Pelexou contra o uruguaio Alfredo Evangelista por dúas veces, co resultado de combate nulo ambas.
O 8 de abril de 2000 recibiu unha homenaxe no polideportivo de Fontecarmoa, no Carril e dous meses despois falecía dun tumor cerebral.
Vida persoal
Estaba casado con María Josefa Lorenzo Figueira e tiña dúas fillas: Ana Belén (1982) e María Dolores Rodríguez Lorenzo (1989).
Superóxido dismutase
Bioquímica
A SOD protexe das reaccións nocivas do superóxido, defendendo a célula da súa toxicidade. A reacción do superóxido con non radicais está prohibida polo espín. En sistemas biolóxicos, isto significa que as súas principais reaccións son consigo mesmo (dismutación) ou con outro radical biolóxico como o óxido nítrico (NO) ou cun metal de transición. O radical anión superóxido (O2−) dismuta espontaneamente a O2 e peróxido de hidróxeno (H2O2) bastante rapidamente (~105 M−1s−1 a pH 7). A SOD é necesaria na célula porque o superóxido reacciona con dianas celulares sensibles e fundamentais. Por exemplo, reacciona co radical NO, e xera peroxinitrito tóxico.
Provenza
Idade Media
En 1245, morre Ramón Berenguer V de Provenza, cuxos catro fillos estaban casados: Margarida con Luís IX de Francia (San Luís), Sancha con Ricardo de Cornualla, Leonor con Henrique III de Inglaterra e Beatriz con Carlos I de Anjou, conde de Anjou e do Maine, irmán de San Luís. É este último quen recibe en herdanza os dous condados de Provenza e Forcalquier, transmitíndoos á primeira casa capeta de Anjour.
Pero no entanto, o condado de Provenza-Forcalquier fora desmembrado. Conforme ao tratado de Meaux-París (1229) que implicou a fin da cruzada albixense, á morte de Afonso de Poitiers, en 1271, o marquesado pasa ao rei de Francia Filipe III de Francia que o cede desde 1274 ao papa Gregorio X para que se convertese no condado Vennesino.
En 1388, a cidade de Niza e a súa vigairía -a división administrativa correspondente- a cidade de Puget-Théniers e os vales do Tinée e do Vésubie constitúense nas terras novas de Provenza e póñense baixo a protección da casa de Savoia, é a desdición de Niza a Savoia. Estas terras tomarán o nome de condado de Niza en 1526.
Serra (ferramenta)
A inclinación dos dentes da serra vén determinada en función do material e da forma de corte pretendida provocando a separación ou o desgaste das fibras do obxecto a cortar.
Motoserra
150px|right|miniatura|Motoserra Serra mecánica que consiste nunha lámina de metal arredor da cal xira unha cadea dentada movida por un motor, utilizada para cortar as árbores, tronzalas en toros e espolalas. Funcionan con motores de combustión a dous tempos cun cilindro.
Refuxio Roxelio Pereira Muíños
Características
O refuxio dispón de dúas amplas liteiras con capacidade para 30 persoas, así como luz eléctrica, auga corrente, ducha de auga quente, calefacción, caixa de urxencias, lugar para cociñar e cheminea.
Florent Piétrus
Traxectoria profesional
Piétrus comezou a súa carreira no Élan Béarnais Pau-Orthez da LNB Pro A francesa (1999–04). Presentouse ó Draft da NBA de 2003 pero non foi seleccionado. Dende entón, xogou na Liga ACB para o Baloncesto Málaga (2004–07), CB Estudiantes (2007–08), Valencia Basket (2008–10), Saski Baskonia (2010), e outra vez co Valencia (2010–13).
Fosfano
Historia
O fosfano foi obtido por primeira vez en 1783 por Philippe Gengembre (1764–1838), un estudante de Lavoisier, quentando fósforo branco nunha solución acuosa de potasa. En 1789 Lavoisier recoñeceu correctamente o gas como un composto de fósforo e hidróxeno en lugar de consideralo a forma gaseosa do elemento fósforo, como ata entón. En 1844 Paul Thénard, fillo do químico francés Louis Jacques Thénard, usou unha trampa fría para separar o difosfano do fosfano xerado a partir do fosfuro de calcio, demostrando que o difosfano é o responsable da inflamabilidade espontánea asociada co fosfano e tamén da pátina alaranxada ou marrón que o gas pode deixar en superficies debido a un proceso de polimerización. O nome orixinal, "fosfina", foi usado por vez primeira para compostos organofosforados en 1857, analogamente ao uso de "aminas". O término usaríase para o gas PH3 cara 1865.
El Cabe
Historia e características
Subtitulado Semanario de intereses generales y noticias, apareceu o 17 de febreiro de 1883. Saía á rúa normalmente os días 1, 9, 17 e 25 de cada mes. O fundador e propietario era Víctor García de Casares, que tamén era o director. Contaba coas seccións Crónica Local, Sección de Noticias, Sección de Variedades, Cosas que pasan, Correspondencia e Charadas. Cesou a súa publicación a finais de 1885 e pasou a denominarse El Valle de Lemos ao comezo de 1886.
James Watt
Traxectoria
James Watt naceu o 19 de xaneiro de 1736 en Greenock, Renfrewshire, un porto do Fiorde Clyde. O seu pai era carpinteiro de ribeira, armador e contratista, mentres que a súa nai, Agnes Muirhead, procedía dunha familia distinguida e tivo unha boa educación. Os dous eran convencidos Presbiterianos e Covenants. O avó de James, Thomas Watt, era profesor de matemáticas e alcalde da baronía de Cartsburn.
Tiña un irmán chamado John, que morreu nun naufraxio cando James tiña dezasete anos.
En 1763 observou que as máquinas de vapor Newcomen desaproveitaban gran cantidade de vapor, e en consecuencia unha alta proporción de calor latente de cambio de estado susceptíbel de ser transformado en traballo mecánico. En 1766 deseñou un modelo de condensador separado do cilindro, a súa primeira e máis importante invención, que permitiu un maior aproveitamento do vapor, e polo tanto mellorou o rendemento económico da máquina. Esta contribución foi un factor determinante na Revolución Industrial.
Familia
En 1764, Watt casou coa súa curmá Margaret Miller, coa que tivo cinco fillos, dous dos cales sobreviviron á idade adulta. Margaret morreu en 1772. En 1777, Watt casou con Ann MacGregor, a filla dun fabricante de colorantes de Glasgow, que o sobreviviu a el, morreu en 1832.
Campo Grande, Mato Groso do Sur
A capitalidade
En 1932, co motivo da Revolución Constitucionalista, a cidade aliñouse coas posicións que triunfaban en San Paulo e autoconstituíuse como estado, con Vespasiano Martins como gobernador. A sede do goberno situouse no predio da Maçonaria. Mentres, a capital oficial do estado, Cuiabá, continuaba do lado legalista, co que na práctica se crearon dous estados, o de Mato Groso e o de Maracaju, do que era capital Campo Grande, entre o 11 de xullo e outubro de 1932. Coa vitoria legalista, desaparece o efémero de Maracaju, e a capital de Mato Groso segue sendo Cuiabá.
James Watt
Conmemoracións
Watt figura no primeiro lugar, xunto con Edison, nunha lista de 229 figuras significativas da historia da tecnoloxía que elaborou Charles Murray no seu libro ''Human Accomplishments". Na lista das 100 persoas máis influentes da historia, elaborada por Michael H. Hart en 1.978, aparece no 22º lugar.
Haciendo Fortuna
Haciendo Fortuna, disco do grupo rock asturiano Fuera de Serie, foi un mini-lp gravado en maio de 1989 en Madrid nos estudios Sonoland, sendo producido polo propio grupo e mesturado por Fernando Forner. Foi o seu terceiro traballo discográfico.
Pero no me busques
Pero no me busques, disco do grupo rock asturiano Fuera de Serie, foi un sinxelo gravado en 1989 en Madrid nos estudios Sonoland, sendo producido polo propio grupo e mesturado por Fernando Forner. Foi o seu cuarto traballo discográfico e o primeiro sinxelo, que promocionaba o anterior, ''Haciendo fortuna.
Antigo cemiterio xudeu de Praga
O número de tumbas de xente enterrada é incerto, porque hai varias capas de tumbas. En calquera caso, estimouse que hai aproximadamente 12 000 tumbas aparentemente visibles, nas cales descansan máis de 100 000 xudeus.
Montaña de Agra, Ouselle, Becerreá
Montaña de Agra é un lugar da parroquia de Ouselle no concello lugués de Becerreá na comarca dos Ancares. Segundo o IGE, en 2011 tiña 20 habitantes (8 homes e 12 mulleres).
Sindicato Agrícola de Ouviaño
O Sindicato Agrícola de Ouviaño foi unha organización agraria que existiu na parroquia de Ouviaño no concello de Negueira de Muñiz durante a Segunda República.
Enfermidade mental
Historia
Na Idade Media ao trastorno mental relacionábaselle co demo pois pensaban que a persoa estaba posuída por espíritos malvados e que tiña algunha relación coa bruxaría, así que o tratamento era a tortura ou a fogueira para liberar a alma.
Concilio Vaticano Primeiro
Sesións
Tivo catro sesións:
Enfermidade mental
Etioloxía
Mediante o cálculo da varianza total observada dun xenotipo obtéñense os datos da heredabilidade mediante un método univariacional. No caso dos cinco trastornos mencionados anteriormente demostrouse que en todos os casos presentan valores positivos de heredabilidade, polo que se conclúe que devanditos trastornos son heredables.
810
Outros
Historia ano a ano
O Mollón, Dexo, Oleiros
O Mollón é un lugar da parroquia de Dexo no concello de Oleiros, na provincia da Coruña.
Cumio (topografía)
Xeralmente, o termo cumio só é empregado para os picos montañosos que posúen un grao significativo de prominencia topográfica ou singularidade topográfica (gran distancia ao momento máis próximo de maior elevación); así, un bloque rochoso próximo á cima principal dunha montaña non é considerado un cumio.
Subcumios o Cumios secundarios
Os cumios próximos a outro máis alto, con menor prominencia ou illados, que non alcanzan un determinado valor límite, normalmente son considerados subcumios (tamén chamados subcima, subcumes ou subpicos) ou cumios secundarios do pico principal e, por tanto, parte da mesma montaña.
Dista definición temos excepcións como o Mont Blanc de Courmayeur (4.765 m) que tindo una prominencia topográfica de só 27 metros e separado do cumio do Mont Blanc por o Colle Major (4.742 m), por a sua importancia histórica, morfológica e alpinística, está incluida dintro das catromiles de los Alpes.
Lorbé, Dexo, Oleiros
dereita|miniatura|Torre de Lorbé.
Castiñeiro de Pará
Castaña
Os capuchinos (primates) saben abrir as castañas usando un coio como engra. A cápsula contén un burato pequeno nun extremo, que permite a roedores como os agutís, abrila ao rillaren e comeren parte do interior, soterrando o resto, esperando consumilo posteriormente, de xeito que algunhas destas sementes "agochadas" poden xermolar para producir árbores novas. En realidade, a maioría das sementes son "sementadas" polos agutís en locais sombreados, xermolan logo dun ano e o desenvolvemento das árbores depende da cantidade de luz solar que eventualmente poida acadar as plantas novas, polo que ás veces a planta debe agardar a que outra árbore caia para que unha clareira de luz permita o crecemento da nova.
Peter Shaffer
Peter Levin Shaffer, nado o 15 de maio de 1926, é un dramaturgo inglés, autor de obras recoñecidas con diversos premios e galardóns, varias das cales foron levadas ao cinema, coma é o caso de Amadeus.
Pandoravirus
Descubrimento
O descubrimento dos Pandoravirus realizado por un equipo de científicos franceses dirixido por Jean-Michel Claverie e Chantal Abergel, publicouse na revista Science en xullo de 2013. Déronlle o nome de Pandoravirus facendo referencia á caixa de Pandora, xa que consideraban que as súas características "fan pensar na caixa de Pandora: abrir esta caixa vai romper verdadeiramente os alicerces do que se sabía sobre os virus ata agora". Outros científicos observaran previamente partículas similares aos Pandoravirus, pero debido ao seu enorme tamaño relativo non se esperaba que fosen virus. En 2008, en Alemaña, o parasitólogo Patrick Scheid, atopou unha destas partículas que vivía en amebas atopadas en lentes de contacto dunha muller que padecía queratite; neste caso documentouse amplamente o seu desenvolvemento dentro do hóspede ameba e o organismo non se confundiu esta vez cunha bacteria e déuselle o nome inicial de "endocitobiontes".
O descubrimento de Mimivirus, un virus de ADN grande nucleocitoplasmático cun tamaño xenómico dunhas 1,1 megabases, realizouse en 1992 pero non se recoñeceu como virus ata 2003, xa que se pensou ao primeiro que era unha bacteria. Megavirus, descuberto en 2011, ten un xenoma de aproximadamente 1,2 megabases.
As aventuras do barón Munchausen
As aventuras do barón Munchausen (en The Adventures of Baron Munchausen) é un filme de 1988 coescrito e dirixido por Terry Gilliam e protagonizado por John Neville, Sarah Polley, Eric Idle, Jonathan Pryce, Oliver Reed e Uma Thurman. O filme está baseado nos contos do século XVIII sobre o nobre alemán Barón de Münchhausen e as súas proezas de guerra contra o Imperio Otomán.
Selección sexual
O concepto foi articulado por primeira vez por Charles Darwin e Alfred Russel Wallace que a describiron como un proceso que leva á especiación, mediante o cal en moitos organismos evolucionaron características cuxa función era deletérea para a súa supervivencia individual, e despois desenvolveuna Ronald Fisher a principios do século XX. A selección sexual pode levar xeralmente aos machos a que extremen os esforzos para demostrar a súa fitness para que os escollan as femias, producindo un dimorfismo sexual en características sexuais secundarias, como os adornos na plumaxe das aves como as aves do paraíso e pavos reais, ou as cornamentas de cervos, ou as melenas dos leóns, causado por un mecanismo de retroalimentación positiva coñecido como descontrol fisheriano (Fisherian runaway), no que a herdanza nun dos sexos do desexo dun trazo no outro sexo é tan importante coma que o outro sexo teña ese trazo para producir o efecto de descontrol (runaway). Aínda que a hipótese do fillo sexy indica que as femias preferirían descendencia masculina, o principio de Fisher explica por que a proporción de sexos é 1:1 case sen excepción. A selección sexual tamén se dá en plantas e fungos.
Ronald Fisher
Isto causa un drástico incremento tanto nas características rechamantes do macho coma na preferencia das femias por elas, ata que as restricións físicas prácticas deteñen unha maior esaxeración do carácter. Créase un bucle de retroalimentación positiva, producindo estruturas físicas extravagantes no sexo non limitante. Un clásico exemplo de elección das femias e potencial selección descontrolada é a ave Euplectes progne. Nesta especie os machos teñen longas colas que son seleccionadas pola elección das femias; os gustos das femias en canto á lonxitude da cola son aínda máis extremas, xa que en experimentos as femias son atraídas por colas aínda máis longas que as que se dan na natureza. Fisher comprendeu que a preferencia das femias polas colas longas pode transmitirse xeneticamente, conxuntamente cos propios xenes para a cola longa. As crías destas aves e ambos os sexos herdarán ambos os conxuntos de xenes, e as femias expresarán a súa preferencia xenética polas colas longas, e os machos mostrarán a súa cobizada cola.
Descontrol fisheriano (Fisherian runaway)
Como xa se avanzou na sección de historia, a hipótese de Fisher ou descontrol ou desbocamento fisheriano (Fisherian runaway), desenvolvida por Ronald Fisher, postula que os ornamentos elaborados dos machos son seleccionados polas femias, simplemente, porque son máis atractivos para estas. Esta hipótese, tamén chamada do bo xene, postula que a atracción por un determinado carácter estaría relacionada con que o trazo en cuestión é a exteriorización dun xenotipo superior. miniatura|dereita|[[Euplectes progne mostrando en voo o esaxerado tamaño da súa cola.]] O tamaño da cola dalgunhas aves, por exemplo en Euplectes progne, pode estar relacionado coa capacidade de voo destas. As femias en principio seleccionarían o macho coa cola máis longa, o mellor voador, e os seus trazos transmitiríanse á súa descendencia. Deste xeito, a femia aseguraríase de ter descendentes con mellores capacidades para o voo. O sistema retroalimentaríase, xa que a colas máis longas, maior éxito reprodutivo, e descendentes coa cola máis longa. Nas femias a existencia dun xene que as predispuxera a seleccionar ao macho con maior cola tamén se vería beneficiada.
O principio do hándicap
miniatura|dereita|Pregamentos cutáneos faciais nun macho de orangután, [[Pongo pygmaeus.]] O principio do hándicap, desenvolvido por Amotz Zahavi, postula que algunhas femias seleccionan machos con ornamentos que supoñen unha desvantaxe na supervivencia precisamente por isto, porque son unha desvantaxe, un hándicap. No mesmo exemplo anterior, un macho de ave cunha cola moi longa pode estar máis exposto aos depredadores que outro coa cola máis curta. Que este macho se presente ante a femia demostraría que a súa xenética superior lle permitiu, a pesar do hándicap da súa cola, sobrevivir en perfectas condicións. Este macho sería mellor, por tanto, que outro macho de cola curta que tiña máis fácil sobrevivir.
Interpretación moderna
As ciencias da psicoloxía evolutiva, ecoloxía do comportamento humano e sociobioloxía estudan a influencia da selección sexual nos humanos, e adoitan ser campos controvertidos.
Dimorfismo sexual
As diferenzas nas características sexuais secundarias entre machos e femias dunha especie denomínanse dimorfismo sexual. Isto pode ser tan sutil como unha diferenza de tamaño (dimorfismo no tamaño dos sexos) ou tan extremo como ter cornos ou patróns de cor especiais. Os dimorfismos sexuais abundan na natureza. Exemplos son a posesión de cornamentas só polos cervos macho, as coloracións máis brillantes de moitas aves macho en comparación coas femias da súa especie, ou mesmo diferenzas acusadas na morfoloxía básica, como a gran separación entre os ollos dos machos das moscas de ollos pedunculados Diopsidae. O pavo real, coa súa elaborada e colorida cola, da que carecen as femias, considérase a miúdo como o caso máis extraordinario de dimorfismo sexual. O macho e a femia do paxaro Setophaga caerulescens e do Rupicola rupicola tamén difiren radicalmente nas súas plumaxes. Os primeiros naturalistas mesmo crían que as femias eran unha especie distinta. O maior dimorfismo no tamaño sexual en vertebrados dáse en peixes como certos peixes sapos (machos diminutos, practicamene parasitos das femias) e nos cíclidos habitantes de cunchas Neolamprologus callipterus (con machos 30 veces maiores que as femias). Hai tamén un claro dimorfismo sexual en tamaño en moitas especies de arañas e de aves de presa.
Balaústre
En Galicia forman parte da evolución das varandas sinxelas de madeira dos patíns e corredores da casa tradicional, cara as solainas de pedra traballada que aparecen en pazos e casas grandes. Tamén aparecen balaustradas traballadas nos balcóns de diferentes edificios en vilas e cidades, así coma en escaleiras públicas e elementos de igrexas e catedrais.
Célula enterocromafín
Funcións
As células enterocromafíns son estimuladas pola hormona gastrina, unha molécula que se produce no antro estomacal polas células G.
Pedro Gómez Sarmiento
Traxectoria
Foi bispo de Tui, Badaxoz, Palencia, (1525-1534), e arcebispo de Santiago de Compostela, (1534-1541). Foi nomeado cardeal polo papa Paulo III o 18 de outubro de 1538, durante o reinado de Carlos I. En Roma usaba o Pazo do Cardeal Altemps, sede de cardeais españois na Roma renacentista, que ostentaban a denominación cardinalicia de Santiago. miniatura|esquerda|"Episcopológio tudense" publicado por [[Galicia Diplomática en 1892.]] Irmán de Alonso Sarmiento (prior de Aracena, Huelva), a monxa María Sarmiento e de Ana Sarmiento, esposa de Alonso de Aragón, Conde de Ribagorza e Duque de Villahermosa.
Copa Intertoto
Disputouse entre 1962 e 1967 baixo o nome de Copa de Fútbol Internacional, sendo asumida en 1995 pola UEFA. A última edición xogouse en 2008.
Os equipos galegos na Intertoto
O Celta gañou o torneo, e conseguiu a clasificación para a Copa da UEFA no ano 2000 tras impoñerse nunha das finais da Intertoto ó Zenit San Petersburgo. O Deportivo, pola súa parte, disputou a final no ano 2005, na que foi derrotado fronte ó Olympique de Marsella pero clasificouse no ano 2008 cando disputou a final e derrotou ao Bnei Sakhnin.
Campións da Copa Intertoto
En cursiva, o resultado no estadio do gañador.
PBC CSKA Moscova
Historia
Os anos 2000 significaron o retorno do CSKA Moscova á elite do baloncesto europeo: entre o 2001 e o 2010 participou en nove ocasións na "Final Four", conseguindo o título en 2006 e 2008. No 2001 disputou a "Final Four" da Suproliga, e nos anos 2003, 2004 e 2005 repetiu participación na "Final Four" da Euroliga. A tempada 2004-05 estivo moi preto do título: gañou tódolos partidos das diferentes fases da Euroliga excepto un (en Moscova fronte ao FC Barcelona), e se clasificou para disputar a "Final Four", organizada na súa propia cidade, mais perdeu a semifinal ante o Tau Cerámica, e o partido polo terceiro e cuarto posto ante o Panathinaikos. A campaña seguinte, 2005-06, os moscovitas resarcíronse e conquistaron a Euroliga na "Final Four" de Praga, dirixidos polo base grego Theodoros Papaloukas.
Peste bubónica
Os tres tipos de praga son o resultado das vías de infección: peste bubónica, peste septicémica e peste pulmonar. A peste bubónica propágase principalmente por pulgas infectadas que habitan en animais pequenos. Tamén se pode propagar mediante a exposición ós fluídos corporais dun animal infectado con peste. Na forma de peste bubónica, as bacterias entran pola pel por mor da trabada das pulgas que viaxan a través dos vasos linfáticos até o ganglio, facendo que esta trabada inche. O diagnóstico realízase atopando as bacterias no sangue, esputo ou líquido dos ganglios linfáticos.
A prevención dáse a través de medidas de saúde pública, por exemplo: a través do manexo de animais mortos en áreas onde a peste é unha doenza común. Para este padecemento non se atoparon vacinas útiles para a súa prevención. Existen varios antibióticos que son eficaces para o tratamento, nos que se inclúen a estreptomicina, xentamicina e doxiciclina. Se non se trata a doenza, a taxa de mortalidade rolda entre un 30% a un 90% do total dos infectados. A morte, se é que esta sucede dáse arredor dos dez días. Co tratamento axeitado a porcentaxe de risco de morte é dun 10%. En todo o mundo rexístranse uns 650 casos documentados ó ano, que resultan nunhas 120 mortes. Esta doenza é moito máis común en África.