cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Imperio Inca
Yanaconas
Basicamente os «yanakuna» foron poboación escollida polas súas habilidades para prestar un servizo especial, documéntanse grupos yanakuna levados desde Chan Chan ao Cuzco para os seus servizos metalúrxicos, así como grupos cañaris trasladados ao val de Yucay para o cultivo do millo. No caso da produción de millo dos cañaris de Yucay, serviu para a alimentación directa das panacas cuzqueñas.
Heliozoos
Orixinalmente, os heliozoos agrupáronse nunha clase formal denominada Heliozoa ou Heliozoea, pero os distintos ordes que a formaban presentan diferenzas moi salientables e agora considérase que non están relacionados entre si. Actualmente, heliozoo tómase como un termo descritivo que se aplica a varios grupos de protistas, que son os seguintes :
Imperio Inca
O usufruto da terra
Algúns cronistas indican que a repartición das terras era anual, Guamán  Poma sinala que esa repartición realizábase despois da colleita no oitavo mes do calendario inca e que esa actividade recibía o nome de «chacraconacuy» (isto correspondía aos meses de xullo e agosto). John Murra sinala que esta cerimonia anual era unha cerimonia de reafirmación das terras e que existía unha continuidade na tenencia da terra por parte de cada familia. A cerimonia do «chacraconacuy» contemplaba a fertilización da terra, a limpeza e reparación de canles e quenllas así como sacrificios á deusa «pachamama».
Os mercadores
Os do norte tiveron dous niveis, un primeiro nivel que se encargaba de desecar peixe para logo trasladalo á serra lindeira e intercambialos; o outro nivel correspondía aos poboadores que non posuían ningún tipo de terra e que só se dedicaban ao intercambio de roupa de la, chaquira, algodón, feixóns, peixe, sal e outras cousas. A estes especialistas no intercambio chamóuselles «mindalaes» e comerciaron no actual Ecuador.
Reciprocidade e redistribución
A base que sustentaba a reciprocidade simétrica, ou apoio mutuo e recíproco entre parentes no interior do aillu, estaba dada pola posesión en común da terra, explotada comunitariamente para a produción especializada e nos pastos, e en forma familiar nas partes dedicadas ao cultivo de subsistencia. A terra do aillu dividíase en certo número de sectores, tendo en conta as súas condicións ecolóxicas e os ciclos rotativos dos cultivos, tendo cada familia dereito a ter acceso a terras en cada un dos sectores, o que determinaba un esforzo por controlar o máximo de pisos ecolóxicos. O parentesco representaba o sistema regulador da organización das relacións de produción, distinguindo entre parentes próximos e afastados. Entre os primeiros a reciprocidade nas relacións de produción e distribución era xeneralizada, mentres que entre os segundos era máis específica porque as prestacións que se intercambiaban eran contabilizadas para ser devoltas na mesma forma e cantidade.
Cando algúns pobos do imperio non podían satisfacer as súas necesidades básicas porque as rexións en que vivían foran afectadas por malas colleitas ou outras catástrofes, o Estado incaico redistribuía unha parte dos alimentos, materias primas e produtos manufacturados almacenados.
Tamén utilizaba os bens acumulados para custear os gastos das constantes expedicións militares, e para premiar os servizos realizados por algúns funcionarios, xeralmente nobres.
Deuses menores
Á parte do gran Viracocha e a súa corte terreal de Amauta, ou sabios e primeiros sacerdotes e administradores, o segundo cordón de clérigos, a nobreza militar e os aillus ou gremios, rexidos ata no seu máis mínimo movemento pola lei do Inca, o pobo tiña o seu panteón con outros deuses menores, aos que -talvez- lle resultaba máis sinxelo e próximo dirixirse á busca de favores e solucións.
Textilería
Estes cumbi enfeitábanse con plumas, placas de metais preciosos e chaquiras, cunchas de cores como colgantes, etcétera. A súa confección estaba a cargo das acllas nos acllahuasi ou obradoiros téxtiles. Os cumbi só eran usados pola nobreza.
Arte plumario
O cronista Santa Cru Pachacuti conta que, para os grandes acontecementos, como o matrimonio de Huayna Cápac con súa irmá o día que recibiu a  borla ou mascaipacha insignia do poder, recubríronse os teitos de palla dos palacios e os templos do Cuzco coas máis vistosas mantas, confeccionadas con plumas multicolores. O espectáculo debeu ser magnífico e sobrecolledor, pois as brillantes cores dos teitumes contrarrestaban coa sobriedade das pedras e as sanefas de ouro dos muros palacianos.
Ourivaría e metalurxia
Para a creación de armamento utilizábase cobre e aliaxes deste; como o bronce, sobre todo para a elaboración de coitelos cerimoniais e machadas para a nobreza. Tamén se cre que utilizaron platino e ferro, aínda que só para a elaboración de pequenos ornamentos.
Música
miniatura|A [[quena, é talvez (xunto coa frauta de pan) o instrumento máis representativo da música inca.]] Os incas contaron con varios instrumentos musicais de vento e percusión entre os que se atopan: a quena, a tinya ou huancara, o cabaciña, a frauta de pan e a baqueta. A música desempeñaba un papel importante en distintas ocasións. Sábese que había música amorosa, guerreira, fúnebre e agrícola. A música inca compoñíase de cinco notas musicais.
Os instrumentos musicais empregados nas manifestacións corporais eran diversos segundo as danzas para interpretar, os integrantes, as rexións ou os motivos das celebracións.
Febre aftosa humana
Signos e síntomas
Aparecen xeralmente:
Catoira
Lugares de interese
As Torres de Oeste eran unha antiga fortificación localizada na desembocadura do río Ulla e actualmente neste lugar celébrase agora a Romaría Viquinga.
Sardiña
Subespecies
Algúns autores recoñecen dúas subespecies:
Uso culinario
No caso das conservas, baixo a denominación sardina podían enlatarse diversas especies próximas. Pero desde o ano 2003, un Regulamento europeo obriga a etiquetar como "conservas de sardiñas" só as elaboradas a partir da especie Sardina pilchardus, e como "conservas de produtos tipo sardiña" as elaboradas a partir doutras especies como:
Festas gastronómicas
miniatura|Sardiña no [[Museo Galego do Entroido.]]
Angra do Heroísmo
Século XVII
João Baptista da Silva Leitão de Almeida Garrett, máis coñecido como o autor Almeida Garrett, naceu en 1799 en Porto, Portugal. En 1809, a súa familia fuxiu da segunda invasión francesa realizada polas tropas de Soult, buscando refuxio en Angra do Heroísmo. Mentres estaba nos Azores, foi educado polos seus tíos, todos eles destacados eclesiásticos. (O seu tío, Dom Frei Alexandre da Sagrada Família, foi o vixésimo quinto bispo de Angra). En 1818, Almeida Garrett deixou a illa e trasladouse a Coímbra para estudar na universidade.
Tomorr
Antigamente, a contorna de Tomorr (en grego Άμυρον Amyron) estivo habitada por dexaris, unha tribo do Epiro que pertencía ao grupo caonio
miniatura|dereita|200px|Tomorr Segundo as lendas albanesas, Tomorr foi un xigante que leou con outro xigante chamado Shpirag por unha moza. Os dous xigantes matáronse entre eles, e cando oíu isto a moza, esta afogou nas súas bagoas formando o río de Osum.
José García Barzanallana
José García Barzanallana y García de Frías, nado en Madrid o 24 de febreiro de 1819 e finado, tamén, en Madrid o 21 de febreiro de 1903, foi un avogado e político español, de familia asturiana, que foi ministro de Facenda durante o reinado de Afonso XII. Seu pai Juan García Barzanallana e seu irmán Manuel García Barzanallana tamén era facendistas coma el.
Traxectoria
A súa carreira política comezou en 1857 cando obtivo a súa acta de deputado por Teruel. Nos dous seguintes procesos electorais non saíu elixido polo que non volveu ao Congreso até 1864, cando obtivo un escano por Lugo e Teruel e, de novo, nas eleccións de 1867 por Alacant, Cuenca e Guadalaxara. Máis tarde, en 1876, foi elixido senador por Lugo, e no ano seguinte (1877) pasou a ser senador vitalicio.
Pistoleirismo
Como resposta, o terrorismo anarquista matou en 1919 a Bravo Portillo, en 1929 ó Conde de Salvatierra e en 1921 ó presidente do goberno Eduardo Dato. O grupo "Los Solidarios", formado para facer fronte a estes asasinatos, matou en 1923 ó cardenal zaragozano Juan Soldevila y Romero.
Centro Histórico de Angra do Heroísmo
O Centro Histórico de Angra do Heroísmo localízase na cidade de mesmo nome, na Illa Terceira, nos Azores. É un conxunto arquitectónico clasificado como patrimonio mundial pola UNESCO.
Aescwine de Essex
Traxectoria
Hai moi pouca evidencia dispoñíbel acerca da súa existencia. O seu nome Æscwine primeiro aparece nunha xenealoxía saxoa que se conserva na Biblioteca Británica Add. MS 23211, presumibelmente de finais do século IX. Nesta xenealoxía dise que foi fillo de Offa, fillo de Bedca, fillo de Sigefugl, fillo de Swæppa, fillo de Antsecg, fillo de Gesecg, fillo de Saxnot (deus dos saxóns), este último fillo de Odín.
Catedral de Ourense
Foi declarada Monumento Nacional o 3 de xuño de 1931 e recibe os honores de basílica desde 1867, por Breve Pontificio do papa Pío IX asinado o 30 de xuño dese ano. Está rexistrada como Ben de Interese Cultural co código RI-51-0000771.
Orixes
As incursións dos musulmáns a finais do século IX destruíron o templo -e a cidade- pero, ó pouco, o rei Afonso III o Magno costeou a reconstrución dun templo dedicado á Virxe, a san Xoán e a san Martiño, entre os anos 886 e 889, pero Almanzor volveu destruír a cidade no 988, quedando vacante o bispado durante case un século.
Construción
O deambulatorio constrúese entre 1620 e 1633, coa consecuencia, como xa se dixo, do derrubamento das ábsidas laterais. A torre das Campás tomou a forma actual entre o XVII e o XVIII. A capela do Cristo construíuse en pleno barroco.
Delphinus (constelación)
Delphinus ou Golfiño, é unha pequena constelación do hemisferio norte moi preto do ecuador celestial. Xa fóra inserida na lista de Tolomeo de 48 constelacións e tamén forma parte da lista moderna de 88 constelacións aprobadas pola UAI.
Catedral de Ourense
Descrición
O desenvolvemento urbanístico da cidade ó redor da catedral privou a esta de espazos libres ó seu redor de amplitude suficiente para poder apreciar o edificio no seu conxunto. Non hai moitos anos derrubáronse varias edificacións que había acaroadas á cabeceira, co que se despexou a vista desa parte do templo. Tamén as había e houbo que derrubalas, no muro sur da nave maior, cara o pé da igrexa.
Fachadas
A catedral de Ourense abre á praza de San Martiño, polo oeste; á rúa Juan de Austria, polo norte; e á praza do Trigo, polo sur. A cabeceira dá á antiga praciña das Flores (hoxe praza de Los Suaves ) e rúa da Unión.
Fachada sur
<Gallery> Ficheiro:Ourense, Catedral, fachada.JPG|Fachada sur. Ficheiro:Ourense, catedral 06-09.JPG|Cornixa da fachada sur. Ficheiro:Ourense, catedral 06-10a.JPG|Portada sur. </Gallery>
Fachada occidental
Non é certa a afirmación de Ángel del Castillo de que "A fachada principal é, en gran parte, moderna, conservando da antiga un fermoso rosetón", ou que a portada románica "está embebida na fachada nova". As reformas realizadas conservaron practicamente a fachada orixinal, co engadido dos contrafortes sobre ela.
Capela Maior
O retablo maior, gótico, é obra de Cornielles de Holanda, quen o talla entre 1516 e 1520. Consta de cinco panos e catro corpos (que se reducen a tres no pano central polo maior tamaño das imaxes). Neste pano central aparecen as imaxes de San Martiño, como patrón de Ourense e titular do templo, e sobre el a da Asunción, copatroa da catedral. O resto do retablo contén diferentes imaxes da vida de Virxe María e de Xesús (o Nacemento de María, a Anunciación, a Visitación, o Nacemento de Xesús, a Epifanía, a Circuncisión, o Bautismo, a Derradeira Cea, a Oración no horto, a Flaxelación, a Crucifixión, o Desencravo, o Enterro e a Resurrección).
Capela do Santo Cristo
Considérase "a máis fermosa mostra desa polifonía decorativa que é o barroco galego". Foi construída por Juan de Herrera entre 1565 e 1578, sendo bispo Fernando Tricio Arenzana, sobre o que era a antiga sancristía, e ampliada entre 1674 e 1685 por Diego de Arén, para acoller e honrar a imaxe milagreira dun Cristo que trouxera, no século XIV, o bispo Vasco Peres Mariño desde Fisterra. Desde un primeiro momento, esta imaxe foi obxecto da devoción popular (segundo Risco, "de moita veneración en toda galicia e norde de Portugal"; "...acode moita xente do norde de Galiza, de Portugal, e doutros lados") e está rodeada de numerosas lendas.
Pórtico do Paraíso
No século XVI, Rodrigo Gil de Hontañón realizou diversas obras de reforma e ampliación na Catedral, que tamén afectaron o Pórtico. Este perdeu o tímpano -substituído hoxe por unha estrutura calada- e as columnas laterais, desapareceron as estatuas-columna que había na contraportada e substituíuse a bóveda por outra estrelada. Tamén se retallaron as basas dos piares, que reproducían figuras zoomórficas -como en Santiago- por considerarse infernais.
Olu Malau
400px|miniatura|As Three Sisters ao norte da illa de [[Makira.]] Olu Malau (ou Three sisters) é un arquipélago nas Illas Salomón, situado na provincia de Makira-Ulawa.
Antonio Gamoneda
Traxectoria
Mentres traballaba no banco tomou contacto coa resistencia intelectual ao franquismo, tomando parte activa. Deuse a coñecer no mundo da poesía con Sublevación inmóvil (1953-1959), obra publicada en Madrid en 1960 que supuxo unha ruptura coas tradicionais regras realistas da época, e coa que foi finalista do premio Adonais. En 1969 creou e dirixiu os servizos culturais da Deputación da provincia de León e promoveu a creación da colección Provincia de poesía, para fomentar desde as institucións oficiais unha cultura progresista. Foi privado da súa condición de funcionario, sendo despois contratado de novo por sentenza xudicial.
Durante esta segunda etapa, entre 1979 e 1991, foi director xerente da Fundación Sierra-Pambley, creada en 1887 por Francisco Giner de los Ríos baixo os principios da Institución Libre de Enseñanza. Posteriormente foi membro do Padroato até 2007.
Anorexia nerviosa
Unha persoa con anorexia nerviosa chámase anoréxica. Unha persoa anoréxica pode ser tamén bulímica.
Húrin
Húrin Thalion é un personaxe ficticio pertencente ao legendarium de J. R. R. Tolkien, que aparece nas súas obras The Children of Húrin, O Silmarillion e The War of the Jewels. Foi un heroe e un dos maiores guerreiros entre os homes da Primeira Idade. Húrin, cuxo nome significa firme, resolto en Sindarin, era o fillo máis vello de Galdor, o Alto e Hareth, e tiña un irmán máis novo, Huor.
Anorexia nerviosa
Manifestacións clínicas
A anorexia mental presenta desnutrición con alteracións tróficas e trastornos vexetativos periféricos moi acusados (taquicardia, hipotermia) que poden evolucionar cara a un estado comatoso. A pel engúrrase e deshidrátase. A anorexia sente apatía, inercia intelectual, indiferenza e, ás veces, desesperación
Causas
Moitos especialistas consideran que a influencia dos medios de comunicación é a principal (mais non a única) causa de trastornos alimentarios. Isto porque os medios polo xeral impoñen o estereotipo en que a delgadeza é un factor importante, se non indispensábel, para o éxito social e económico dunha persoa, desde programas de televisión ata filmes e revistas. Tal influencia é bastante negativa nos nenos e adolescentes, época na que se está formando a personalidade, e casos de rapazas entre 11 a 14 anos anoréxicas existen con relativa frecuencia.
Gustavo Pittaluga Fattorini
Traxectoria
Foi profesor de Jimena Fernández de la Vega.
Húrin
Biografía
Húrin proseguiu cara á fraga de Brethil, onde morreran os seus fillos, e reuniuse coa súa muller na tumba deles en Cabed-en-Aras, xusto antes de que ela morrese tamén. Enfurecido e desesperado, foi na procura da Xente Haleth, á que culpaba da morte da súa muller e dos seus fillos, e instigou unha revolta que acabou cos derradeiros Haladin. Hardang, o xefe de Brethil, temeroso de Húrin, encarcerouno e tentou asesinalo, mais Manthor defendeu a causa de Húrin e osdous conseguiron pór á Xente de Brethil na contra de Hardang e asasinalo. Porén, o propio Manthor morreu.
Húrin volveuse reunir cos foraxidos, e o grupo viaxou a Nargothrond, onde Húrin matou o Anano Mîm, que reclamara para si o tesouro de Glaurung, facendo que unha maldición recaese sobre o ouro. Húrin e os seus foraxidos levaron o tesouro (incluíndo o colar Nauglamír) ao reino de Doriath, insultando a Thingol ao darllo como pagamento por "ter coidado ben" dos parentes de Húrin. Deste xeito, Húrin fixo que Doriath tamén fose maldicido, o que acabou provocando a súa caída.
Telonemios
Aínda que foron estudados principalmente en ambientes mariños, tamén se poden encontrar en augas doces.
Galería de imaxes de Betanzos
Galería de imaxes do concello de Betanzos na provincia da Coruña.
Enxeñaría civil
Campos de aplicación
Debido ao elevado custo dos traballos que se acometen boa parte dos traballos que se realizan son para o Estado, ou ben para grandes compañías que pretenden a explotación dunha infraestrutura a longo prazo (autoestradas e túneles de peaxe, compañías de ferrocarril etcétera). Con todo, as súas técnicas son tamén aplicadas para obras semellantes ás anteriores pero de máis pequena escala, como poderían ser:
Desta forma, un enxeñeiro civil non se limita ás grandes obras de infraestrutura, moi raras debido ao seu elevado custo.
Dornheim
A principal atracción da vila é a súa igrexa, onde o 17 de outubro de 1707 o compositor alemán Johann Sebastian Bach casou coa súa primeira muller, Maria Barbara Bach.
Amar Sonar Bangla
Letra
miniatura|Rabindranath Tagore, compositor da letra.
Xenética de poboacións
Cabo destacar, que a perda de variabilidade xenética nas poboacións trae consigo dous graves problemas:
Bujar Nishani
Bujar Faik Nishani, nado en Durrës o 29 de setembro de 1966 e finado en Berlín o 28 de maio de 2022, foi un político albanés militante do Partido Democrático de Albania, Presidente de Albania desde o seu nomeamento como novo presidente o día 24 de xullo de 2012 ata 2017. Como resultado da súa vitoria Bujar Nishani foi elixido no Parlamento albanés cunha maioría simple de 73 votos dun total de 140, sen o consenso da oposición, substituíndo a Bamir Topi.
Miguel García Vivancos
Traxectoria
A súa obra está exposta nos Museo de Arte Moderna de Nova York, París, Río de Xaneiro, Skopje e no Museo Internacional de Arte Naíf "Manuel Morán" de Xaén.
Claude Lévi-Strauss
Traxectoria
Claude Lévi-Strauss estudou Dereito e Filosofía na Sorbona. Non continuou os seus estudos de dereito, senón os de filosofía en 1931. Despois duns anos no ensino secundario, colleu unha oferta de última hora para ser parte da misión cultural francesa no Brasil, país ao que serviría como profesor visitante na Universidade de São Paulo.
Lars Eidinger
Traxectoria
En 2016 formou parte do xurado internacional da 66ª edición do Festivalde Berlín e nese ano recibiu o Deutscher Hörbuchpreis ao mellor lector pola versión en lingua alemá do audiolibro de The Planet Trillaphon As It Stands In Relation To the Bad Thing de David Foster Wallace.
Políglota
Teorías
Unha teoría suxire que un aumento brusco nos niveis de testosterona nun bebé mentres está no útero materno pode incrementar a asimetría do cerebro, mentres que outros suxeriron que o traballo duro e o tipo correcto de motivación —que calquera adulto pode aplicar— son os factores clave do poliglotismo. A neurocientífica Katrin Amunts estudou o cerebro do políglota alemán Emil Krebs e determinou que a área do cerebro de Krebs que era responsábel dos idiomas —a área de Broca— estaba organizada dunha maneira diferente en comparación cos cerebros dos monolingües.
Estratificación social
Características
O termo estratificación social emprégase ás veces como sinónimo de clase social por algúns economistas, sociólogos e científicos políticos debido a que non posúe a connotación marxista que si ten o termo clase social.
Agolada
Patrimonio
No Monte Farelo hai constancia da existencia noutro tempo dunha capela chamada de San Silvestre. Atópanse varias construcións notorias, aínda que en certo estado de ruína, como a fortaleza dos condes de Borraxeiros, do século XVI, a torre dos Vilar de Ferreirós, a casa de Quintela dos Arias Loureiro e a casa dos Traspenas.
Festas e celebracións
As Festas patronais de Agolada na parroquia de Ferreiroa, son o 29 de xuño, festividade de San Pedro. O día 12 de cada mes celébrase a feira, tanto de gando, coma de alimentación, téxtil, ferramentas etc. Amais, previa á feira do 12 de agosto, o 11 dese mes celébrase a romaría medieval, acompañada da mostra de artesanía. A derradeira fin de semana do mes de xullo celébrase a festa dos chofers.
Dó
Dó pode referirse a:
Praia de Ondarreta
Ligazóns externas
miniatura|esquerda|250px|Praia de Ondarreta
Helena Blavatsky
Orixe, matrimonio e viaxes
180px|esquerda|miniatura|Helena Blavatsky contra 1850 Blavatsky era filla de Peter von Hahn, coronel de orixe alemá establecido en Rusia e de Helena de Fadeyev, filla dunha familia da nobreza rusa, que traballou como novelista. Por parte materna, era neta da princesa Helena Dolgorukov, botánica e escritora. Despois da prematura morte da súa nai, Helena creceu baixo os coidados das súas avoas en Saratov, onde o seu avó servía como gobernador. Helena amosou talento como pianista e segundo testemuños dalgúns contemporáneos, estaba dotada de certos poderes psíquicos ou sobrenaturais. Axiña se mostrou interesada no esoterismo, lendo algunhas obras da biblioteca persoal do seu bisavó, que fora iniciado na masonaría a finais do século XVIII.
Traballo, dedicación e controversias
Segundo o crítico británico William Emmett Coleman, para escribir Isis Unveiled, Blavatsky tería que necesitar estudar 1400 libros, o cal sería imposible xa que viaxou constantemente cunha pequena cantidade de libros na súa biblioteca persoal. Por outra banda, se Blavatsky lese todos os libros (moitos dispoñibles so nalgúns museos ou bibliotecas distantes) dos que cita fragmentos literais in extenso durante os seus libros, tería que empregar varias vidas.
Patria potestade
Etimoloxía
Procede da frase latina patria potestas, literalmente poder do pai.
Jill Clayburgh
Traxectoria
Clayburgh asistiu ás mellores escolas grazas á boa situación económica da súa familia. Nunha delas tomou a decisión de ser actriz e estudou no Charles Street Repertory Theater de Boston para trasladarse de novo a Nova York a finais da década de 1960, actuando en varias obras teatrais de Broadway.
Subdivisións de Costa do Marfil
thumb|450px|Mapa de Costa do Marfil.
José Antonio Ferreiro González (policía)
Traxectoria
José Antonio Ferreiro era membro da Policía Armada, un extinto corpo policial español. Destinado en Gasteiz, o 23 de setembro de 1978 recibiron na súa comisaría unha chamada avisando de que había un home atado a un poste, nas aforas da cidade, cunha bomba no peito. Cando cinco policías se presentaron no sitio, preto do lugar de Argandoña, non había ninguén, pero estourou unha bomba. Como resultado da explosión, catro policías foron feridos e Ferreiro faleceu no acto.
Real español
A primeira moeda cuñada con esa denominación data do século XIV no reino de Castela.
A fama dos reais españois
Incluso o real de oito foi o modelo do dólar estadounidense, xa que este real circulaba amplamente nos Estados Unidos durante a Guerra da independencia norteamericana, e foi a primeira moeda de curso legal neste país até que unha lei de 1857 desautorizou o seu uso. (E moitas das moedas actuais, tales como o dólar canadense, o iuán chinés, así como moedas de Hispanoamérica e de Filipinas están baseadas no real de 8).
Fernando VII
Durante o reinado de Fernando VII emitíronse moedas de 1, 2, 4 e 8 marabedís en cobre, de 4, 10 e 20 reais en prata e de 80, 160 e 320 reais en ouro. Hai que sinalar que a moeda de 10 reais de billón era un reselado de moedas francesas que o rei trouxo a España despois do seu exilio en Francia.
Ramón Muíños
Traxectoria
O 13 de outubro, mentres circulaba nun vehículo con dous policías máis preto do hospital de Santa Marina, en Bilbao, preto do límite con Zamudio. foi disparado por un grupo de persoas. Como consecuencia do atentado morreron Muíños e outro policía, no momento, e o terceiro policía dúas semanas máis tarde.
Recaredo Paz
Traxectoria
Malia adversidade, afronta os obstáculos cunha actitude positiva e perseverante, traballando en prol da eliminación de barreiras físicas e sociais. O seu tesón lévao a compatibilizar o traballo coa auto-formación,aprendendo a escribir á máquina e formándose en contabilidade.
Divulgador incansable, emite “Revolución en Rodas”, un programa de radio semanal con contidos que dan visibilidade á persoa con discapacidade.
Mimetismo
Mimetismo e cripse
Moitos Ortópteros (orde Orthoptera) e algúns fásmidos (orde Phasmatodea) tropicais parecen follas, o mesmo que algunhas bolboretas. O aspecto típico dos Phasmatodea (insecto pau) é o dunha rama ou palla, por exemplo.
Eleccións municipais en Cesuras
Composición das Corporacións
Corporacións democráticas no Concello de Cesuras desde a aprobación da Constitución española de 1978.
Campo de internamento de Vernet d'Ariège
Historia
250px|esquerda|miniatura|Campo de internamento Vernet d'Ariège
Foi edificado inicialmente en 1918 para prisioneiros austríacos durante a primeira guerra mundial, e no período de entreguerras foi utilizado como deposito de material.
Cólera
Etimoloxía
A orixe do termo é debatida. Pode provir do grego χΟλη (bile ou fel) e ρεω (corrente), é dicir, corrente ou fluxo da bile; ou do grego χΟληερα derivado de χηολε, que significa bile.
Síntomas
A persoa presenta sede, debilidade, atordoamento do estado sensorial, hipotensión arterial e taquipnea, e náuseas. A pel e as mucosas están secas. A perda de potasio pode determinar o desenvolvemento de convulsións musculares. A perda dos líquidos por encima do 10% do peso pode conducir a un estado de oliguria que pode desembocar nunha insuficiencia renal, con afundimento ocular, pel engurrada e somnolencia que pode conducir ata o coma.
Prevención
A prevención principal baséase no uso de auga non contaminada ou desinfectada. A cloración da auga de beber fai que o cólera non se considere unha preocupación sanitaria en Europa e Norte América. O último gran gromo de cólera nos Estados Unidos produciuse en 1910-11.
Historia
A propagación da enfermidade vai ser polas rutas comerciais (por terra e mar) cara a Rusia, despois cara a Europa Occidental, e desde Europa aos Estados Unidos. A primeira referencia documentada dun gromo de cólera fóra da India é do ano 1629, e ocorreu en Iacarta, na illa de Xava.
Desde esa época ata 1817, hai sesenta e catro informes de gromos relativamente illados de cólera, primeiramente na rexión de Goa, o primeiro territorio coñecido polos europeos na India; e posteriormente noutras localidades da costa oeste de devandito país, avanzando progresivamente cara ao leste e o norte. Na costa de Coromandel descríbense epidemias da enfermidade entre os anos 1772 e 1782. En Ganjam o cólera era prevalente no ano 1781. En Uttar Pradesh desatouse unha epidemia en abril de 1783. Entre 1781 e 1782 a enfermidade estendeuse a Sri Lanka e Birmania. Outros gromos epidémicos na India ocorreron durante 1787 e 1794 en Arcot e Vellore; no ano 1790 novamente en Ganjam; no ano 1814 en Bengala. Fóra da India, destacan gromos en Mauricio e Reunión en 1775, e en Sri Lanka o ano 1804. Tras un período de receso dos gromos, iníciase a primeira pandemia de cólera no ano 1817.
Quinta pandemia de cólera (1881-1896)
Segundo o Dr. AJ Wall, a epidemia de 1883-1887 custou 250.000 vidas en Europa e polo menos 50.000 nas Américas. O cólera cobrouse 267.890 vidas en Rusia (1892); 120.000 en España; 90.000 no Xapón e 60.000 en Persia. En Exipto o cólera cobrouse máis de 58.000 vidas. O gromo de 1892 en Hamburgo matou 8.600 persoas, aínda que en xeral o responsable da virulencia da epidemia foi o goberno da cidade ao non facer cambios nas medidas a tomar. Este foi o último brote grave de cólera europeo. Entre 1873 e 1895 a epidemia de cólera cobrouse 200.000 vidas na Arxentina. miniatura|esquerda|180px|Monumento ás vítimas do cólera na cidade de Hamburgo, no [[cemiterio de Ohlsdorf|Cemiterio central de Ohlsdorf]]
Caracterización da enfermidade
A enfermidade foi descuberta por Filippo Pacini no ano 1854, e posteriormente Jaume Ferran i Clua elaborou a primeira vacina. A infección xeralmente é benigna ou asintomática, pero, ás veces, pode ser grave. Aproximadamente unha de cada 20 persoas infectadas pode ter a enfermidade en estado grave, caracterizada por diarrea acuosa profusa, vómitos e entumecemento das pernas. Nestas persoas, a perda rápida de líquidos corporais leva á deshidratación e á prostración. Sen tratamento adecuado, pode ocorrer a morte en cuestión dalgunhas horas.
Pandemia da diversidade xenética
As análises da evolución dos polimorfismos de fragmento de lonxitude ampliada (AFLP) das cepas da pandemia de Vibrio cholerae puxo de manifesto a variación na estrutura xenética. Dous grupos foron identificados: Grupo I e Grupo II. Maioritariamente, o Grupo I consta das cepas dos anos 1960 e 1970, mentres que en gran parte o grupo II contén as cepas dos anos 1980 e 1990, baseado no cambio na estrutura do clon. Esta agrupación das cepas vese mellor nas cepas procedentes do continente africano.
Eurocopter AS350 Écureuil
Desenvolvemento
Antes de 2013 o tipo era fabricado principalmente nas instalacións de Eurocopter en Marignane, preto de Marsella; Eurocopter optou, como parte dun movemento para dispersar as súas actividades de produción de helicópteros, por comezar a fabricar o AS350 na súa fábrica de Columbus, Mississippi para as súas entregas no mercado estadounidense. O Astar foi o produto de Eurocopter máis vendido no mercado comercial estadounidense, chegando nalgún momento a vender case un helicóptero por día. En marzo de 2015 o primeiro AS350 B3e construído en Columbus recibiu a súa certificación da FAA. No mes de decembro Airbus Helicopters informou da súa decisión de dobñar o ritmo de fabricación do AS350 en Columbus en 2016 e que a instalación era capaz de producir 65 aparellos por ano.
Jalal-Abad
Historia
No século XIX unha pequena fortaleza Kokand foi construída e unha pequena qishtaq foi construída nos arredores desta. A xente local adícabase á agricultura, o comercio e a proporcionar servizos aos peregrinos que visitaban o spá de Azreti-Ayup-Paygambar que se dicía que as súas augas curaban leprosos. Na década de 1870, migrantes rusos chegaron á rexión e converteron a cidade nunha cidade de guardición e construíron un hospital militar.
Feal de Ansemil, Ansemil, Celanova
Feal de Ansemil é unha aldea da parroquia de Ansemil, no concello ourensán de Celanova, na comarca da Terra de Celanova. Tiña 21 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales 13 eran homes e 8 eran mulleres.
O escritor e exsecretario do concello de A Bola, Emilio Cao Martínez, inspirouse nesta aldea do sur ourensán para escribir o seu libro de poesía Idilios do Feal de Ansemil, finalista do premio Otero Pedrayo no ano 1982.
Eliseo Bayo
Obra
Se ben os seus libros máis coñecidos son os de temática política, nos que examina temáticas como a sociedade tradicional, ou o conflito dunha sociedade fortemente estamentada e ritualizada, escribiu sobre temas moi afastados da mesma, como novela negra, ensaio, poesía e divulgación.
Coñecido autor antifranquista, en Los atentados contra Franco (Plaza y Janés, 1976) narra o intento de asasinar ao ditador Francisco Franco por parte dun grupo de anarquistas en agosto de 1962, mediante unha bomba soterrada nunha estrada, para o cal as persoas implicadas contactaron con ETA.
Segunda lei da termodinámica
Mentres a primeira lei da termodinámica estabelece a conservación de enerxía en calquera transformación, a segunda lei estabelece condicións para que as transformacións termodinámicas poidan ocorrer. En relación á transferencia de calor, de acordo coa segunda lei: "a calor non pasa espontaneamente dun corpo de menor temperatura (frío) a un corpo de maior temperatura (quente)".
Outra maneira de ver a segunda lei é pola observación da súa relevancia. A primeira lei é en verdade, un principio de contabilidade de enerxía: as parcelas de enerxía deben sumarse. Ou sexa, a primeira lei trata das cantidades de enerxía. A segunda lei, entrementres, ao dicir que a enerxía cinética (por exemplo) pode ser integramente transformada en enerxía térmica (calor) mais non ao contrario, indica unha cualidade para a enerxía:
Para transformar calor en enerxía cinética é preciso unha máquina térmica e esta non é 100% eficiente; sempre ten que haber un fluxo de calor dun foco quente a un foco frío para que algún calor se converta en traballo, ademais a porcentaxe mínima que esa calor representa depende das temperaturas dos focos, isto é, a eficiencia máxima dunha máquina térmica depende das temperaturas dos focos de calor entre os que traballa. É por isto que se fala de degradación da calor cando este pasa a un corpo de temperatura inferior.
Tartu
Etimoloxía
Tamén ten outros nomes históricos noutras linguas. O máis estendido é o xermano «Dorpat», unha variante do latín actualmente en desuso pero que foi oficial desde 1224 até 1721. En tempos do Imperio ruso utilizouse o topónimo «Derpt» (Дерпт, 1721-1893) e «Iuriev» (Юрьев, 1893-1918), este último recoñecido na primeira mención escrita da vila.
IEC
As siglas IEC poden referirse a varias cousas, por exemplo:
Cosmoloxía
A cosmoloxía confúndese moitas veces coa astrofísica, que é a rama da astronomía que estuda a estrutura e as propiedades dos obxectos celestes e o universo como un todo a través da física teórica. A confusión ocorre porque ambas as dúas ciencias, nalgúns aspectos, seguen camiños paralelos e moitas veces considerados redundantes, aínda que non o sexan.
Nicolao Copérnico
En 1616, o traballo de Copérnico e os seus libros foron prohibidos pola Igrexa católica mentres non fosen corrixidos polos censores eclesiásticos.
Johannes Kepler
miniatura|dereita|Johannes Kepler. Johannes Kepler descubriu que as órbitas dos astros do sistema solar son elípticas. Nun dos seus ensaios escribiu: “...(sic) É polo tanto, imposible que a razón non previamente instruída puidese imaxinar calquera cousa senón que a Terra sería un tipo de casa inmensa coa cúpula do ceo no cumio; non tería movemento e, dentro dela, o Sol tan pequeno pasaría dunha rexión a outra, como un paxaro voando polo ar.”...
A importancia de Tycho Brahe
Kepler finalmente abandonou definitivamente a órbita circular e pasou a buscar as respostas por outros camiños.
O Universo en expansión
A teoría do Big Bang foi modificada en 1948 por George Gamow. O principio da propagación trouxo innovación á cosmogonía. Unha das probables hipóteses di que despois da explosión as partículas elementais xeradas desta continuaron a chocar entre si. As elevadísimas temperaturas baixaron o suficiente para que os electróns se recombinasen cos protóns. Os átomos creáronse a partir do amalgamamento da masa primordial composta polas sub-partículas de carga positiva e negativa.
Stephenie Meyer
Twilight
A novela Twilight gañou recoñecemento mundial vendéndose máis de 100 millóns de copias en todo o mundo. A novela conta con traducións a máis de 37 linguas diferentes. Meyer foi a autora máis vendida en América en 2008 e 2009, con máis de 29 millóns de libros no 2008 e 26,5 millóns no 2009. Twilight foi o libro máis vendido do ano 2008 nas librerías estadounidenses.
Leite condensado
Historia
Nicolás Appert inventou o leite condensado en 1820, e Gail Borden, Jr. en 1852, porque o leite normal non se almacenaba ben sen refrixeración por máis dunhas poucas horas. No século XIX eran frecuentes as intoxicacións alimentarias provocadas polo consumo de leite por mor á contaminación do leite por bacterias durante o proceso de muxidura das vacas e a precariedade dos procesos de conservación. Mentres tornaba dunha viaxe a Inglaterra en 1851, Borden quedou impresionado pola morte de varios nenos, disque por mor do leite de vaca en mal estado. Pescudando durante menos dun ano e estudando os seus propios fallos e os doutros, Borden atopou a inspiración nunha cápsula de evaporación que ollara aos Shakers para condensar zume, e foi quen de reducir o leite sen quemalo nin callalo. Malia non teren éxito as súas dúas primeiras factorías e só a terceira, construída co seu novo socio, Jeremiah Milbank, en Wassaic (Nova York), produciu un derivado do leite duradeiro que non necesitaba refrixeración. Borden obtivo unha patente de fabricación en 1856 e fundou a New York Condensed Milk Company en 1857.
Pazo dos Condes de Ximonde
Historia
Casou, no Pazo de Anzobre, con Elisa Puga Blanco, terceira irmá do xurista e político compostelán Luciano Puga Blanco, coñecido pola defensa que realizou do poeta Curros Enríquez. Perfecto era irmán do Letrado Cándido Conde Fernández, colaborador do bufete de Luciano Puga e que posteriormente foi Notario de Ferrol. A sobriña de Elisa Puga, Manuela Pumpido Puga, que tamén morou no pazo, contraeu matrimonio co irmán de Perfecto, Cándido Conde Fernández.
O condado de Ximonde
O segundo titular foi seu fillo Pedro Cisneros de Castro e Ulloa nado o 2 de decembro de 1770, que foi membro da Xunta Suprema que se formou na Coruña durante a Guerra da Independencia, como Rexedor de Santiago de Compostela, e representou ao Reino de Galicia na Xunta Suprema Central. Foi un importante defensor da cultura galega e faleceu en Compostela o 12 de xullo de 1824, aos 53 anos de idade.
Escola Municipal de Música e Danza de Ribadeo
Fúndase no outono de 1993. Baséase na normativa de escolas de música de Galiza, que lles permite aos centros deste estilo unhas características propias, diferenciándose así dos conservatorios.
Distrito Pader
Pader District é un distrito da Rexión Norte de Uganda, denominado así por Pader, a capital.
Iban Mayoz
Criado en Azpeitia, comezou a súa traxectoria ciclista no ciclocross, obtendo un terceiro posto (1997) e un subcampionato (2001) nos estatais desta especialidade nos seus treitos de idade (sub19 e sub23, respectivamente). En 2004 incorpórase á profesionalidade no ciclismo en estrada, ao fichar polo Relax-Fuenlabrada, onde está dous anos. En 2006 pasa ao Euskaltel-Euskadi e en 2008 ficha polo Karpin Galicia.
Termodinámica clásica
Esa abordaxe, por motivos obvios, tiña unha natureza eminentemente fenomenolóxica, as súas leis aplicábanse aos procesos macrocópicos e procedían por completo da observación dos mesmos. Non había entón unha teoría constitutiva satisfatoria para describir os sistemas macroscópicos dun punto de vista microscópico, e da que se puideren deducir estas leis.
Heaberht de Kent
Traxectoria
Heaberht é coñecido polas súas moedas e por documentos doutros reis. Actuou como testemuña en ou confirmou dous documentos de Ecgberht II, un datado en 765, tamén é mencionado nun documento de Offa, rei de Mercia, datado en 764 (atque Heaberhti regis Cantiae).
Ucraína
Idade Antiga
Durante a Idade de Ferro, o territorio habitárono os cimerios, escitas e sármatas. Entre o 700 a.C. e o 200 a.C. foi parte do reino de Escitia.
Ucraína baixo Polonia-Lituania
miniatura|Gran parte de Ucraína estivo a partir do [[século XIV dominada por Lituania e, desde a Unión de Lublin (1569), por Polonia, como se aprecia nesta imaxe da Confederación Polaco-Lituana en 1619.]] miniatura|O [[Khanato de Crimea foi unha das principais potencias musulmás en Europa oriental até finais do século XVIII.]]
Así mesmo, polo sur, o territorio de Crimea foi gobernado por khans musulmáns aliados ou vasalos do Imperio otomán. O khanato de Crimea foi un dos poderes máis forte no leste de Europa ata o século XVIII, chegando baixo Devlet I Giray na Guerra Ruso-Crimea de 1571 a capturar e arrasar Moscovia. A poboación das fronteiras sufría invasións tártaras anuais na procura de escravos para o Imperio Otomán, e precisábanse ducias de milleiros de soldados para protexeren as fronteiras do sur e facían difícil a posta en cultivo e o poboamente das terras do sur, máis fértiles e con temperaturas máis suaves.
Ucraína tras os repartimentos de Polonia
Desde o principio do século XVI até o final do XVII, bandas de tártaros de Crimea, como quedou dito, fixeron incursións case cada ano nas terras agrícolas eslavas buscando cativos para vender como escravos, aínda que estas cesaron tras a anexión do khanato de Crimea por parte de Rusia, en 1783, e a rexión foi poboada por emigrantes doutras partes de Ucraína.
Revolución laranxa
miniatura|Para defender os seus dereitos democráticos, viaxaron á capital miles de ucraínos de todo o país. miniatura|120px|[[Viktor Yanukovych.]] O ano 2004, Viktor Yanukovych, daquela primeiro ministro, foi declarado gañador das eleccións presidenciais, manipuladas segundo os observadores internacionais presentes. O escrutinio causou un clamor popular en apoio do candidato da oposición, Viktor Yushchenko, que encabezou a pacífica Revolución laranxa contra os resultados. Esta revolta impulsou a Viktor Yushcheko e a Iulia Timochenko ao poder, deixando a Yanukóvich na oposición.
Crimea
Nunha acción unilateral, polos acontecementos políticos en Ucraína e o apoio ruso ás forzas opositoras, a península de Crimea foi anexionada a Rusia en 2014, creando un novo conflito entre os dous estados.
Xeografía
A Ucraína ten un clima temperado continental, aínda que se atopa un clima máis mediterráneo na costa sur de Crimea.
Demografía
Segundo o censo de 2001, a poboación de Crimea alcanzaba os 2 033 700 habitantes, cuxa composición étnica era a seguinte:
Relixión
A principal relixión en Ucraína é o cristianismo ortodoxo, que no país está en cisma, seguida do catolicismo. As tres igrexas principais son :
A maioría dos católicos pertence á Igrexa católica bizantina ucraína, con orixe na Unión de Brest, que practica o rito oriental e que recoñece a autoridade do papa. Porén, existen outras minorías pertencentes á:
ARN polimerase
Control da transcrición
A ARN polimerase realiza a síntese de novo, grazas ás interaccións específicas co nucleótido de iniciación que manteñen á ARN polimerase firmemente na súa posición, facilitando o ataque químico ao seguinte nucleótido. Estas interaccións específicas explican por que a ARN polimerase prefire empezar a transcrición con ATP (seguido de GTP, UTP, e despois CTP). A diferenza da ADN polimerase, a ARN polimerase ten tamén unha actividade helicase, polo que non se necesita outro encima para desenrolar o ADN.
Aiguamúrcia
Eleccións municipais
Fonte de datos: MUNICAT
Cuéllar
Localización
Está situado ao noroeste da provincia, e a medio camiño entre as cidades de Segovia e Valladolid, a 60 km e 50 km respectivamente. É cabeza do partido xudicial de Cuéllar, un dos cinco nos que se divide a provincia, así como da Comunidade de Vila e Terra de Cuéllar; pertence ademais á comarca natural Tierra de Pinares.
Campo de Internamento de Frongoch
Co nomeamento do Lord Decies (John Beresford) coma Censor en Xefe da Prensa de Irlanda tras o Alzamento de 1916, este advertiu á prensa que tiveran moito ollo co que publicaban. O Xornal Cork Free Press de William O'Brien foi un dos primeiros xornais que clausurou baixo a Acta de Defensa do Reino de 1914, despois de que o seu editor republicano, after Frank Gallagher, acusara ás autoridades británicas de mentir sobre as condicións e situación dos prisioneiros republicanos no campo de internamento.
Tordesillas
Historia
Na alta Idade Media aparece nos documentos co nome de Oterium de Sellis e máis tarde no século XIV evoluciona o topónimo e pódese ver escrita a voz Turresellarum. O topónimo refírese á súa altura, a que está sobre un pequeno outeiro. En latín altarium dá autero que á súa vez se converte en otero e despois otor. (O)TOR significa outeiro, monte e a o inicial adoita caer, polo que queda tor-de sillas.
No século IX, o fillo máis vello de Afonso III chamado García continuou o labor de repoboación destas terras desde León a través de Terra de Campos e Montes Torozos. Ocupou o Otero que máis tarde sería Tordesillas e desde alí dirixiu e centralizou a repoboación con mozárabes e con xentes chegadas desde Asturias e León. Deste xeito pode dicirse que o nacemento de Tordesillas é de orixe asturleonés.
Distrito Otuke
O distrito separouse do Distrito Lira o 1 de xullo de 2009. Forma parte da subrexión Lango, que consiste nos distritos abaixo listados, lar dun millón e medio de persoas.
Tordesillas
Festas
Na noite do sábado celébrase o "Desfile de farois", onde participan todas as penas coas súas charangas competindo por ver quen leva o farol máis bonito, que será quen leve o premio. O desfile percorre toda a vila, unha curiosa celebración que ten a súa orixe na rolda da garda nas antigas murallas.
Orixes
As súas procesións probablemente xa eran celebradas antes de 1345, posto que nese ano xa está documentada a Orde do Sepulcro que tiña ao seu cargo un Cristo Yacente dentro do Sepulcro. Ao redor de 1400 menciónase a Confraría da Beira Cruz. Con todo, é a partir da predicación de San Vicente Ferrer aos xudeus de Tordesillas en 1412, cando xorden o que coñecemos hoxe como Confrarías de Semana Santa, encargadas de procesionar imaxes da paixón, morte e resurrección de Cristo.
Monumentos
miniatura|200px|Plaza Mayor.
Sindicato de Baleira
O Sindicato de Baleira foi unha organización agraria que existiu no concello de Baleira durante a Segunda República.
Butrus Rai
Traxectoria
O 9 de setembro de 1968 foi nomeado bispo auxiliar do patriarcado de Antioquía e bispo titular de Edessa in Osrhoëne. Recibiu a consagración episcopal o 10 de novembro do mesmo ano de mans do patriarca Máximo V na catedral de santo Elías de Beirut.
A andoriña na cultura popular galega
Sinonimia e léxico derivado
Cos nomes de andoriña ou anduriña desígnanse tamén os seguintes animais:
Sampil
Co topónimo Sampil podemos referirnos a dous lugares de Galicia:
Eurocopter UH-72 Lakota
Antecedentes
O programa LHX do Exército dos Estados Unidos comezou a principios dos anos 80, propoñendo dous deseños de helicópteros cunha elevada porcentaxe de compoñentes dinámicos. Un foi unha versión utilitaria lixeira ("LHX-U") para asalto e movemento táctico de tropas e subministracións, e o outro era unha versión lixeira de ataque/observación ("LHX-SCAT") para complementar o desenvolvemento do AH-64 Apache. A medida que se desenvolvía o programa, a versión utilitaria foi descartada e os esforzos centráronse na de ataque e recoñecemento, que finalmente converteuse no RAH-66 Comanche.
Norovirus
A infección por Norovirus caracterízase por producir náuseas, vómitos, diarrea acuosa, e dor abdominal, e nalgúns casos, perda do gusto. Pode producir tamén fatiga xeral, debilidade, dor muscular, dor de cabeza, tose, e febre baixa. O virus tende a causar vómitos e a espallarse máis facilmente en época invernal. A enfermidade é xeralmente autolimitada, e os casos de enfermidade grave son raros. O virus afecta arredor de 267 millóns de persoas e causa unhas 200.000 mortes ao ano no mundo; estas mortes prodúcense normalmente nos países subdesenvolvidos e entre os nenos pequenos, os vellos e os inmunosuprimidos.
Diagnose
As probas de ELISA que utilizan anticorpos contra unha mestura de cepas de norovirus están dispoñibles comercialmente, pero carecen de especificidade e sensibilidade.
Prevención
O virus é moi contaxioso e difícil de eliminar por completo. Un método efectivo para reducir a transmisión dos norovirus é lavar as mans con auga e xabón. Poden usarse tamén ademais frotacións con alcohol (≥62% etanol), pero isto é menos efectivo que o lavado das mans, xa que os norovirus carecen de envoltura viral lipídica. As superficies nas que pode haber partículas de norovirus poden ser desinfectadas cunha solución de 1,5% ao 7,5% de lixivia en auga, ou outros desinfectantes efectivos contra os norovirus.