cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Crocodilianos
Morfoloxía e fisioloxía
O tamaño dos crocodilianos oscila entre o das especies pequenas de Paleosuchus e Osteolaemus, que chegan de 1 a 1,5 m, á do crocodilo de auga salgada, que alcanza os 7 m e pesa ata 2 000 kg, aínda que algunha especie prehistórica, como o Deinosuchus do Cretáceo tardío, eran aínda máis grandes e alcanzaban os 11 m e 3 450 kg. Adoitan ter dimorfismo sexual, no que os machos son moito máis grandes que as femias. Aínda que presentan certa diversidade na forma do morro e dentes, todas as especies de crocodilianos teñen esencialmente a mesma morfoloxía corporal. Teñen un corpo robusto con forma de lagarto, con morros alongados e aplanados e colas comprimidas lateralmente. As patas son de reducido tamaño; os pés anteriores teñen cinco dedos con pouca ou ningunha membrana interdixital, e os pés traseiros teñen catro dedas palmadas e unha rudimentaria quinta deda. O esqueleto é bastante típico dos tetrápodos, aínda que o cranio, pelve e costelas están especializadas; en concreto, os procesos cartilaxinosos das costelas permiten que o tórax se colapse cando se mergullan e a estrutura da pelve pode acomodar grandes masas de comida, ou máis aire nos pulmóns. Ambos os sexos teñen cloaca, unha soa cámara cunha única saída na base da cola na cal se abren os orificios intestinal, urinario e o tracto reprodutor. Alberga o pene dos machos e o clítoris das femias. O pene dos crocodilianos está permanentemente erecto e depende de músculos cloacais para a súa eversión, e de ligamentos eásticos e un tendón para recollerse. Os testículos ou ovarios están localizados preto dos riles.
Locomoción
miniatura|esquerda|Os crocodilianos, como este [[aligátor do Mississippi, poden camiñar con "paso alto" coas patas estendidas case verticalmente, a diferenza doutros réptiles.]] O "paso alto" dos crocodilianos, no que levantan o ventre e a maioría da cola manténdoos separados do chan, é algo único entre os réptiles vivos. Lembra en certa medida o modo de camiñar dos mamíferos, e ten a mesma secuencia de movementos da patas: anterior esquerda, posterior dereita, anterior dereita, posterior esquerda. O "paso baixo" é similar ao alto, pero sen elevar o corpo do chan, pero é bastante diferente do camiñar reptante dos lagartos e píntegas. O animal pode cambiar dun modo de camiñar ao outro instantaneamente, pero o "paso alto" é a forma usual de locomoción en terra. O animal pode elevar o corpo e utilizar esta forma de camiñar inmediatamente, ou pode dar un ou dous pasos con "paso baixo" antes de elevar o corpo. A diferenza da maioría dos outros vertebrados terrestres, cando os crocodilianos incrementan o seu paso aumentan a velocidade á cal a metade inferior de cada pata (en vez de toda a pata) se move cara adiante; deste xeito, aumenta a lonxitude da alancada mentres que a duración do paso diminúe.
Respiración
miniatura|esquerda|Vídeo de [[fluoroscopia de raios X dunha femia de aligátor do Mississippi mostrando a contracción dos pulmóns ao respirar.]] Tradicionalmente críase que os crocodilianos respiraban como os mamíferos, e o fluxo de aire movíase nos seus pulmóns dentro e fóra de forma mareal, pero os estudos publicados en 2010 e 2013 concluíron que respiran dunha forma máis similar ás aves, con fluxos de aire que se moven nos pulmóns nun bucle unidireccional. Cando un crocodiliano inhala, o aire flúe a través da traquea e os dous bronquios primarios (vías primarias), que se ramifican noutras vías aéreas secundarias. O aire segue movéndose a través destas, despois pasan por vías terciarias máis estreitas, e despois por vías secundarias polas cales non pasara a primeira vez. O aire flúe despois de volta ás vías primarias e é exalado ao exterior. Estas válvulas aerodinámicas dentro da árbore bronquial foron hipotetizadas para explicar como é posible que os crocodilianos teñan un fluxo de aire unidireccional sen a axuda dos sacos aéreos que teñen as aves.
Os pulmóns dos crocodilianos están unidos ao fígado e á pelve polo músculo diafragmático (análogo do diafragma dos mamíferos). Durante a inhalación, os músculos intercostais externos expanden as costelas, permitindo que o animal tome máis aire, mentres que o músculo isquiopúbico causa que as cadeiras se movan cara abaixo e tiren da barriga cara a dentro, e o músculo diafragmático tira do fígado para atrás. Cando exhalan, os músculos intercostais internos empurran as costelas para adentro, mentres que o recto do abdome tira das cadeiras e fígado para diante e da barriga para adentro. Como os pulmóns se expanden no espazo antes ocupado polo fígado e son comprimidos cando este se move para atrás, este movemento é ás veces denominado "pistón hepático". Os crocodilianos poden tamén usar estes míusculos para axustar a posición dos seus pulmóns; controlando así a súa flotabilidade na auga. O animal afúndese cando tira dos pulmóns en dirección caudal e flota cando estes se moven cara á cabeza. Isto permítelles moverse pola auga sen crear perturbacións que poderían alertar a potenciais presas. Ademais, poden tamén xirar e retorcerse movendo os pulmóns lateralmente.
Alimentación
Son animais fundamentalmente carnívoros, e as dietas das diferentes especies poden variar en relación coa forma do morro e a agudeza dos dentes. As especies con dentes afiados e morros delgados e longos, como o gavial e o crocodilo de auga doce australiano, están especializados en comer peixes, insectos e crustáceos, mentres que as especies con morros moi anchos e dentes romos, como o aligátor da China e o caimán C. latirostris, especialízanse en comer moluscos de cunchas duras. As especies con morros e dentes de características intermedias entre as outras dúas, como o crocodilo de auga salgada e o aligátor do Mississippi, teñen dietas xeneralizadas e oportunistamente comen invertebrados, peixes, anfibios, outros réptiles, aves e mamíferos. Aínda que son principalmente carnívoros, varias especies foron observadas comendo froitas, polo que poden exercer un papel na dispersión de sementes nos seus hábitats.
Comunicación
Outra forma de comunicación acústica son os golpes coa cabeza. Estes normalmente empezan cando a animal estando na auga ergue o morro e permanece quedo. Pasado certo tempo, abre moito as mandíbulas e despois as pecha de golpe cun movemento como para morder que fai un forte ruído, e isto vai inmediatamente seguido dun forte golpe contra a auga, salpicando, despois do cal pode mergullar a cabeza e producir moitas burbullas. Algunhas especies despois roxen, mentres que outras dan pancadas na auga coas súas colas. Os episodios de golpear coa cabeza esténdense a todo o grupo. O propósito deste comportamento varía, pero parece estar asociado co mantemento de relacións sociais e tamén se usa no cortexo. Os individuos dominantes poden ademais exhibir o seu tamaño corporal mentres nadan na superficie de auga, e un subordinado sométese colocando a cabeza nun ángulo agudo coas mandíbulas abertas antes de retirarse baixo a auga.
Crecemento e mortalidade
Malia os coidados materiais que reciben, as crías son moitas veces depredadas. Mentres as femias transportan sucesivamente algunhas crías á área de gardería, outras esperan no niño e son capturadas polos depredadores que axexan o niño. As crías son unha fonte de comida para a maioría dos animais que se alimentan de ovos, e están tamén sometidos a ataques acuáticos por tartarugas, peixes e serpes. As aves de presa tamén causan baixas, e en todas as postas pode haber individuos malformados que é improbable que sobrevivan. No norte de Australia, a taxa de supervivencia das crías do crocodilo de auga salgada é de só o 25%, pero con cada ano que sobrevivan a taxa mellora, chegando a un 60% ao quinto ano. As taxas de mortalidade son bastante baixas nos subadultos e adultos, aínda que ocasionalmente son depredados por grandes felinos e serpes. O xaguar e a londra xigante poden depredar caimáns en Suramérica. Noutras partes do mundo, os elefantes e hipopótamos poden matar crocodilos como autodefensa. Os autores difiren sobre se ten lugar moito canibalismo nos crocodilianos. Os adultos non comen normalmente a súa propia descencencia, pero hai evidencias de que os subadultos se alimentan de xoves e de que adultos atacan os subadultos. Nos crocodilos do Nilo, os machos rivais ás veces matan a outros durante a estación reprodutora.
Taxonomía
miniatura|O cuarto dente inferior dos [[crocodilos, como o deste Crocodylus palustris, é visible cando pechan a boca.]]
Cría en catividade
A crianza en granxas de aligátores e crocodilos empezou pola gran demanda das súas peles, mais agora case todas as partes do animal poden comercializarse. A pel do ventre e os costados é a que produce unha pel de mellor calidade, a carne cómese, as vesículas biliares son moi valoradas no leste de Asia, e as cabezas son ás veces convertidas en adornos. Na medicina chinesa tradicional, a carne de aligátor dise que cura o catarro común e prevén o cancro, mentres que varios órganos internos crese que teñen propiedades medicinais.
En mitoloxía e folclore
Os crocodilianos teñen importantes papeis en mitos e lendas de varias culturas do mundo e puideron inspirar historias sobre dragóns. Na relixión exipcia antiga, Ammit, o devorador demoníaco das almas indignas, e Sobek, o deus do poder, a protección e a fertilidade, son representados ambos con cabeza de crcocodilo. Isto reflicte a visión que tiñan no antigo Exipto do crocodilo como predador terrorífico e parte importante do ecosistema do Nilo. O crocodilo era un dos animais que os exipcios momificaban. Os crocodilos estaban asociados con varias deidades acuáticas dos pobos de África occidental. Durante a época do Imperio de Benín, os crocodilos eran considerados os "policías das augas" e simbolizaban o poder do rei ou oba de castigar os criminais. O Leviatán descrito no Libro de Xob podía estar baseado nun crocodilo. En Mesoamérica, os aztecas tiñan un deus crocodilo da fertilidade chamado Cipactli que protexía as colleitas. Na mitoloxía azteca, a deidade terrestre Tlaltecuhtli represéntase ás veces como un monstro parecido a un crocodilo. A civilización maia tamén asociaba os crocodilianos coa fertilidade e a morte.
Parque Natural de l'Alt Pirineu
Orografía
Dentro dos límites do parque atópase a Pica d'Estats, que con 3.143 metros de altitude é o meirande cumio de Cataluña. Porén existen outros cumios que sobresaen ou se achegan ós 3.000 metros. Estas montañas son froito do movemento chamado oroxenia alpina, ocasionado polo achegamento das placas tectónicas ibéricas e eurasiática. No lado oposto está o Santuario de Arboló coma punto máis baixo do parque con 600 metros. O clima do parque está condicionado polo relieve, namentres que nos fondos dos vales predomina un clima submediterráneo de tendencia continental nos cumios das montañas predomina o clima medio europeo alpino. Entre elas existen zonas de transición onde o clima pódese considerar coma subalpino. Ademais existen lagoas de montaña formadas pola sobreexcavación glacial. Estas lagoas son dun gran valor xeolóxico pola súa orixe e porque non foron afectadas pola construción de infraestruturas hidroeléctricas ou a introdución de especies exóticas.
Orientales, la Patria o la tumba
Versión abreviada
Que a sus bravos en fieras batallas
Y muriendo, también libertad! (BIS)
Versión completa
El Oriente sin nombre ni ser;
Ante el dogma que Mayo inspiró,
Se electrizan en fuego marcial,
Y en su enseña más vivo relumbra
Palmo a palmo con ciego furor.
Nuestras lanzas defienden su brillo,
Mucho cuestas tesoro sin par!
Tempestades el Cielo fulmina,
La Amazona soberbia del Sud,
As aves na cultura popular galega
A bubela
miniatura|300px|Bubela O máis característico desta ave é o seu cheiro desagradable, motivo polo que recibe os nomes de galo merdeiro, galo merdento ou galo merdoso, créndose popularmente que a femia embouta o niño con excrementos humanos. O certo é que o cheiro se debe a que deixa amorear no interior do niño as dexeccións dos polos.
O carrizo
Como adxectivo, carrizo describe a unha persoa de baixa estatura ou un animal moi pequeno.
O paspallás
Sinonimia: Cascallás, pantallá, pantallás, parpallá, parpallán, parpallás, parpalliz, pascuallá, paspallá, paspallar, paspalleta, paspalló, pazcuallá, pazpallá, pazpallar, pazpallaz, pazpallota, pazparallaz.
Corre a lenda de que cando as tropas de Herodes perseguían á Sagrada Familia na súa fuxida a Exipto, atoparon un pimpín e preguntáronlle se os vira pasar. Este contestou "pin, pin; por aquí non vin", coa idea de que non os atoparan. Máis alá atoparon un paspallás e volvéronlle a preguntar, ó que este contestou "paspallás, por aí bien vas". Por este motivo, os rapaces respectan os niños do pimpín, e coidan de que ninguén os toque, mentres que van polos niños do paspallás sen remorso ningún.
Folgueroles
Folgueroles é un concello da provincia de Barcelona, en Cataluña, pertencente á comarca de Osona.
Historia
O municipio foi repoblado durante a Alta Idade Media ao redor da igrexa de Santa María, xa documentada desde o 967. O núcleo do pobo constituíuse a partir de finais do século XVI. Durante o século XVIII creáronse os barrios da Ricardera e o Carrer de la Font.
Óso occipital
miniatura|300px|dereita|Vista lateral do cranio. Na parte póstero-inferior pódese identificar o óso occipital articulado co temporal e o parietal. O óso occipital é un óso impar do cranio que constitúe o límite posterior da cabeza e a metade da súa base. Nel pódense distinguir as seguintes porcións: Estas partes dispóñense ó redor do foramen magnum ou burato occipital, onde atopamos a parte inferior do bulbo raquídeo, vasos e nervios.
Die Zauberflöte
Historia
O empresario teatral Emanuel Schikaneder pasaba graves apuros económicos, e o compositor, gran amigo seu desde a mocidade e na súa mesma situación financeira, decidiu escribir para el unha obra que podería obter unha boa recadación. Porén, variou por completo a acción ao saber que un teatro rival ía estrear outra ópera con temática similar, dotándoa dunha significación simbólica supostamente de acordo con certas prácticas masónicas, co que o elemento mítico e marabilloso adquiriu en Die Zauberflöte un gran papel. Moitas das ideas e motivos da ópera recordan os da filosofía da ilustración.
Universidade de California en Berkeley
Cada ano, máis de 8.500 estudantes reciben algún certificado, xa sexan 5.500 licenciaturas, 2.000 mestrías, 900 doutoramentos ou 200 doutoramentos en leis.
Die Zauberflöte
Acto I
Escóitanse entón trombóns e Sarastro é anunciado por un coro invisible ("Es lebe Sarastro, Sarastro lebe!"). Entra de forma triunfal, cos seus sacerdotes e montado nun carro tirado por seis leóns. Pamina implóralle que lle perdoe a súa fuxida; ela quería escapar de Monostatos, quen a estaba a acosar. Sarastro xa sabía todo isto, e sabe amais que está namorada de Tamino. O motivo de que estea secuestrada é que se segue coa súa nai perderá a súa felicidade, di Sarastro, pois a Raíña xa deixou de exercer a función de nai.
Acto II
Os tres rapaces anuncian a chegada da mañá e falan de Pamina ("Bald prangt, den Morgen zu verkuenden!"). Pamina, ao crerse rexeitada por Tamino, decide suicidarse. Está a piques de facelo, pero os tres xenios sálvana a tempo e pídenlle que teña paciencia ("Ha, Unglückliche, halt ein!").
Lista de países
Isto débese a que, antes de 1996, a normativa do COI permitía aos países que eran territorios dependentes doutras nacións participar nos Xogos Olímpicos.
Filosofía das matemáticas
Introdución
Non obstante, cara a finais do século XIX esta situación comezou a cambiar, proceso que eventualmente culminou, a fins do século XIX e comezos do XX, na chamada crise dos fundamentos:     "A imaxe tradicional das matemáticas (formal e infalible) foi cuestionada a raíz da chamada "crise dos fundamentos das matemáticas", que tivo lugar no século XIX. Dita "crise" orixinouse principalmente por dous descubrimentos: primeiro o das xeometrías non euclidianas e, segundo, o da teoría de conxuntos".
Intuicionismo
Á parte de Arend Heyting, outros matemáticos e lóxicos de nota influídos por esta visión inclúen: Hermann Weyl, que promoveu unha visión construtivista das matemáticas; a aplicación do intuicionismo á topoloxía por Alfred Tarski; os traballos matemáticos de Andrei Kolmogorov e os de Andrei Markov e os desenvolvementos dunha lóxica intuicionista por Saul Kripke.
Estruturalismo
O estruturalismo considera as matemáticas principalmente como unha ciencia que se ocupa das estruturas xerais, é dicir, das relacións dos elementos dentro dun sistema.
Empirismo
miniatura|[[John Stuart Mill]] O empirismo matemático pode trazarse á obra Un sistema de lóxica de John Stuart Mill ao afirmar que as matemáticas son "a ciencia empírica de validez máis xeral". Para Mill, os conceptos matemáticos proceden do mundo físico e as verdades da matemática son verdades sobre o mundo físico, aínda que dun carácter máis xeral. As verdades matemáticas serían as verdades máis xerais de todas. Mill propuxo que os principios matemáticos e as conclusións da ciencia deductiva (como a xeometría, aritmética, álxebra...) son indutivas. Os axiomas baséanse na observación e na xeralizacións a partir de experiencias repetidas. Por exemplo, 2 + 2 e 3 + 1 son necesariamente iguais porque un grupo de 4 cosas pode disporse en dous grupos de 2 cousas e nun grupo de 3 cousas e outro de 1. Mill anticipa que este punto de vista "debe esperarse a recepción máis desfavorable". Gottlob Frege reprendeu moitas das ideas de Mill sobre a filosofía das matemáticas na súa obra Os fundamentos da aritmética.
A pesar de que a suxestión de Mill non espertou grande interese entre matemáticos (P Kitcher: "o problema que moitas das súas formulacións son imprecisas (case convidando as coñecedas ironías de Frege) e, en adición, Mill só considera as máis rudimentarias partes da matemáticas" ), a idea básica foi eventualmente retomada por dous autores: Stephan Körner e László Kalmár. Para Körner, "as teorías científicas integradas na matemática funcionan e están xustificadas, xunto co seu marco de traballo matemático como constituíntes sincategoremáticos. das proposicións empíricas ". Para Kalmar "os axiomas de calquera rama interesante das matemáticas foron extraídos orixinalmente, máis ou menos directamente, dos feitos empíricos, e as regras de inferencia empregadas nela orixinalmente manifestaron a súa validez universal na nosa práctica do pensamento; III) a consistencia da maioría dos nosos sistemas formais é un feito empírico, (e) aínda cando se demostrou, a aceptabilidade dos métodos metamatemáticos utilizados na proba (por exemplo indución transfinita ata ceerto ordinal construtivo) é de novo un feito empírico".
Pedro Muñiz (arcebispo)
Pedro Muñiz, nado en Brión e finado en Santiago de Compostela o 29 de xaneiro de 1224, alcumado O Nigromántico, foi un relixioso e canonista galego que ocupou varios cargos eclesiásticos, sendo arcebispo de Santiago de Compostela entre 1207 e 1224. En 1211 consagrou a Catedral de Santiago de Compostela. En torno á súa figura xurdiron varias lendas arredor das supostas prácticas nigrománticas que levaba a cabo. Porén, non existe proba ningunha que demostre a súa práctica da nigromancia.
Labor como arcebispo
A comezos do século XIII era frecuente que no interior da Catedral románica houbese conflitos entre os peregrinos para obter un sitio no que poder rezar o máis preto posible da tumba de Santiago o Maior. Algúns dos enfrontamentos remataban con derramamento de sangue, quedando o edificio execrado e pechado ao culto até que o arcebispo non oficiase de novo o complexo rito de consagración do templo. Porén, o papa Inocencio III permitiu a Pedro Muñiz substituír este proceso por un simple rito de bendición. miniatura|200px|Unha das doce cruces de consagración da catedral compostelá. O [[dístico latino que a circunda di «en 1211 Pedro IV dedicou este templo ao sumo David».]] O arcebispo conseguiu tamén que o papa Inocencio emitise unha bula contraria aos falsificadores de insignias da peregrinación (o dereito da venda correspondía á basílica por medio de vendedores autorizados e controlados por ela) e que lle permitise empregar o palio arcebispal fóra das dioceses da metrópole.
Gonzalo Jar Couselo
Participación na asociación para a normalización lingüística do galego
Integrouse na asociación de funcionarios pola normalización lingüística do galego, iniciando unha serie de colaboracións, que incluíron publicacións, así como a súa participación en actos e reunións en defensa da lingua e cultura galega. As súas contribucións á normalización lingüística están recollidas na obra colectiva “En galego, con toda seguridade” e “En galego, agora e sempre”.
Xardín botánico
Historia
Seguíronlles outras cidades europeas:
Parque Natural de ses Salines
Durante máis de trinta anos houbo polémicas, a nivel cívico e político, entre os intereses turísticos urbanizadores da zona e os de protección medioambiental.
Eudorcas
Especies e subespecies
Segundo o MSW e o ITIS (ambos consultados o 16 de outubro de 2018), a clasificación do xénero é:
Mull
Historia
No século 14 Mull pasou a formar parte do Señorío das Illas. Despois do colapso do Señorío, en 1493 a illa foi tomada polo clan MacLean, e en 1681 polo clan Campbell.
Pavao Hatz
Traxectoria
Foi o alcalde da cidade de Zagreb desde o 28 de febreiro de 1872 até o 28 de maio de 1873, día da súa morte.
Inmunoensaio
Principios
Ademais da unión dun anticorpo ao seu antíxeno, a outra caracterísitca clave de todos os inmunoensaios é ter un medio de producir un sinal medible en resposta á unión. A maioría dos inmunoensaios, pero non todos, dependen da ligazón química de anticorpos ou antíxenos con algún tipo de etiqueta detectable. Existe un gran número de etiquetas en inmunoensaios modernos que permiten a detección por diferentes medios. Moitas etiquetas son detectables porque emiten radiación, ou producen un cambio de cor nunha solución, ou fluorescen baixo a luz, ou poden ser inducidos a emitir luz.
Inmunoensaios homoxéneos competitivos
Nun inmunoensaio homoxéneo competitivo, o analito non etiquetado nunha mostra compite co analito etiquetado para unirse ao anticorpo. Despois, mídese a cantidade de analito non unido etiquetado. En teoría, canto máis analito haxa na mostra, máis analito etiquetado queda desprazado e máis alta dá a medición; por tanto, a cantidade de analito non unido etiquetado é proporcional á cantidade de analito na mostra. miniatura|esquerda|Os inumoensaios non competitivos de dous sitios adoitan consistir nun analito que queda en medio facendo un "sándwich" entre dous anticorpos. Os [[ELISAs xeralmente utilizan este formato.]]
Papel
Fabricación do papel
A madeira está composta por:
O papel
No século XIX a industrialización reduciu o custo da fabricación de papel. En 1844 o canadense Charles Fenerty e o alemán F. G. Keller desenvolveron independentemente procesos para conseguir polpa das fibras de madeira.
Manufactura
As fibras para a súa fabricación requiren dunhas propiedades especiais, como alto contido en celulosa, baixo custo e fácil obtención, polo que as máis comunmente usadas son as vexetais. A materia prima máis común é a polpa de celulosa, proveniente de madeira de árbores, principalmente piñeiros, polo seu prezo e a calidade da súa fibra (moi longa), e eucaliptos, pois é moi barata e resistente. Tamén se utilizan outros materiais, como o algodón e o cánabo. Dependendo do tipo de materia prima utilizada e do proceso ao que esta fora sometida, os produtos obtidos serán distintos en canto a calidade da pasta do papel, así como a tipos de papel e cartón. Así mesmo, tamén dependerá do tipo de maquinaria empregada en cada proceso.
Pulper
O  pulper é unha gran cuba, normalmente a nivel inferior ao do chan, en cuxo interior se atopa unha gran hélice. Ao engadir a pasta de papel, comeza o proceso de disgregación de fibras, primeiro polo impacto ao caer os fardos, despois polo rozamento da hélice coa pasta e finalmente polo rozamento das mesmas fibras entre si. Esta acción xera calor que axuda á dispersión.
Tela
É unha malla moi fina onde se coloca a pasta de papel e comeza o desgote e secado.
Manipulado
Estas medidas veñen dadas porque antigamente o papel contábase a man. Separábanse as follas de cinco en cinco (dedo = 5 follas) equivalentes a un caderno pequeno, con cada cinco cadernos pequenos de papel formábase unha man (man = 25 follas), e vinte mans de papel formaban unha resma.
Formatos
Máis información sobre formatos de papel.
Aplicacións
O papel úsase para infinidade de cousas. Á parte das máis habituais (escritura, impresión...) hai unha serie de usos curiosos:
Conservación
O papel é un dos principais soportes de información, ademais de constituír a memoria histórica e cultural das civilizacións, non só das que o utilizan senón dos que o manufacturan. Polo mesmo é necesario ter en conta a súa conservación e resgardo adecuado, xa que tanto o plasmado nel, como o soporte, forman parte da memoria documental da humanidade.
Museos
O Museo Suízo do Papel, a Escritura e a Imprenta, situado en Basilea, Suíza, está dedicado á fabricación de papel, a imprenta e a escritura. Mostra as antigas técnicas artesanais de elaboración de papel, de imprenta e de encadernación. O museo está situado nun edificio restaurado que xa funcionaba como muíño de papel hai máis de 500 anos.
Ramón de Andrés-García López
Traxectoria
Foi nomeado alcalde de Santiago de Compostela en 1891. Foi deputado provincial en varias lexislaturas.
François Viète
Traxectoria
Viète era hugonote e sufriu os problemas das guerras de relixión no seu país. Non obstante, entre 1570 e 1602 ocupou varios cargos gobernamentais, como membro do parlamento, maître de requêtes (unha especie de maxistrado de alto rango) e asesor privado dos reis Carlos IX, Henrique III e Henrique IV.
Obra
miniatura|Opera, 1646 Viète nunca ocupou ningún cargo directamente relacionado coas matemáticas e todo o seu traballo pode considerarse como a obra dun afeccionado. Os dous períodos en que se dedicou intensamente ao traballo matemático foron entre 1564 e 1567 cando foi titor na casa dos Parthenay e entre 1584 e 1589, cando a súa condición de hugonote o mantivo fóra da función pública.
Viète tamén desempeñou un papel na determinación do calendario gregoriano, aínda que máis tarde se involucrou nunha estéril e inxusta polémica con Clavius, contra quen publicou os folletos Libellorum supplicum in regia magistri relatio kalendarii vere Gregoriani ad eccelesiasticos doctores exhibita pontifici maximo Clement VIII (1600) e Francis Vietae adversus Christophorum Clavium expostulatio (1602).
Bernard Marcel Porto
Traxectoria
Chegou a Galicia en 1916. Colaborou en Vida Gallega, Galicia, América Galicia, e foi correspondente de El Heraldo Gallego. En 1925 retornou a Arxentina onde foi correspondente de España Ilustrada, Héroes, Armas y Letras, El Diario Universal, El Pueblo Gallego, El Debate e El Diario de Pontevedra e foi secretario de redacción da revista Idea Latina. En 1947 publicou o folleto Las danzas nativas en el arte e posteriormente Función y existencia del teatro independiente.
Pelham Humfrey
miniatura|Partitura do himno Hear my crying O God ("Escoita o meu choro, oh, Deus"), de Pelham Humfrey Pelham Humfrey (variantes do nome: Humphrey e Humphrys), nado en Londres en 1647 e finado en Windsor, Inglaterra, o 14 de xullo de 1674, foi un compositor inglés do Barroco. Foi o primeiro da nova xeración de compositores ingleses marcada polo inicio da Restauración en coller relevancia.
Cinecromo
O cinecromo foi unha técnica para o coloreado de filmes inventada polo fotógrafo galego Enrique Barreiro e patentada en 1925. Con esta técnica rodou en 1927 o filme Pontevedra, cuna de Colón, conservada na Filmoteca Nacional Española e restaurada en 2020.
José María Beltrán Carbajal
Traxectoria
Comerciante e oficial do Concello do Carballiño. Dirixiu o periódico Ecos del Arenteiro. Foi nomeado alcalde do Carballiño en xuño de 1921.
Le jeune Karl Marx
thumb|August Diehl e Raoul Peck no 67º Festival Internacional de Cinema de Berlín.
Argumento
Con 26 anos Karl Marx tense que exiliar da súa Prusia natal coa súa muller, mentres trataba de converterse nun escritor político e sociolóxico relevante. Coñece a Friedrich Engels en 1944 en París, un mozo fillo dun dono de varias fábricas téxtiles de Manchester, quen indagara sobre a vida dos traballadores e traballadoras das fábricas inglesas (A situación da clase obreira en Inglaterra). Logo comezan a complementarse e a facer traballos xuntos, chegando a crear, nun acto da Liga dos Xusto a Liga Comunista no seu sitio. O filme remata con Marx e Engels escribindo e publicando o coñecido Manifesto Comunista en 1848.
Departamento do Paso de Calais
Xeografía
Cursos de auga: Authie, Canche, Ternoise, Liane, Sensée, Scarpe, Deûle, Lys, Aa.
BMW
Modelos de automóbiles
Con todo, antes de estandarizar sobre as designacións das series a mediados dos anos 1970, BMW principalmente usou a cubicaxe do motor para asignar os seus modelos. O exemplo máis notable é o 2002.
Vigo Rugby Club
O Vigo Rugby Club é unha entidade deportiva da cidade de Vigo, en Galicia, fundada en 1988, cuxo primeiro equipo sénior masculino competiu catro tempadas na División de Honra, a máxima categoría da liga española de rugby. Dende 2015 recibe oficialmente a denominación comercial de Blusens Networks Universidade de Vigo por razóns de patrocinio.
Tempada 2013/14
miniatura|dereita|Encontro contra o [[Club de Rugby Arquitectura Técnica|CRAT no 2012]] Na liga 2013-14 o primeiro equipo do Vigo RC acadou a permanencia despois de rematar a tempada regular na 11ª posición da táboa, tendo que disputar unha eliminatoria de permanencia contra o Sant Cugat.
Luís Castedo Expósito
É pai do catedrático da universidade da Coruña Luís Castedo Ribas.
Cargos académicos
Castedo ocupou os cargos de:
O Gran Suxi
O Gran Suxi (ミスター味っ子, Misutā Ajikko) é un anime baseado nun manga de Daisuke Terasawa que se publicou na revista Shonen Magazine e que se recompilou en 19 tomos. A serie de televisión foi emitida orixinalmente entre 1987 e 1989 no Xapón, e contaría cun total de 99 episodios. En Galiza foi emitida a partir de 1994 na TVG dentro do contedor Xabarín Club. O 11 de outubro de 2010, reestrease a serie na canla tvG2 dentro tamén no devandito programa.
Imperio do Xapón
O Imperio do Xapón (大日本帝国) refírese comunmente ao Xapón desde a Restauración Meiji en 1868, pero non foi oficial ata 1895 cando comezaron as guerras chino-xaponesa e ruso-xaponesa ata a fin da segunda guerra mundial e a nova constitución do Xapón de 1947.
Galería de imaxes da Torre de Hércules
Galería de imaxes da Torre de Hércules. miniatura|120px|Escudo da Coruña A Torre de Hércules é un faro romano da cidade da Coruña.
Jeanneke Pis
Está situada entre os números 10 e 12 da calella da Fidelidade (impasse de la Fidélité/Getrouwheidsgang) da capital belga, que dá á rúa dos Carniceiros (rúe des Bouchers / Beenhouwersstraat), preto da Grand Place.
O seu significado
No entanto, para o público acabou por simbolizar tamén a fidelidade, e é tradicional botar moedas nas cuncas da fonte, en proba da lealdade pola persoa amada.
Kārlis Balodis
Kārlis Balodis, nado no Pazo de Bilstiņu (parroquia de Koknese) o 20 de xuño de 1864 e finado en Riga o 13 de xaneiro de 1931, foi un economista, estatístico, demógrafo e político letón. Foi o autor do proxecto de planificación económica do Estado Palestino (1918), asesor económico do Ministerio de Guerra alemán, autor do sistema de tarxetas de racionalización de alimentos e o planificador dun plan de restauración de granxas alemás de posguerra baseado en cálculos estatísticos (1919). Un dos fundadores da Universidad de Letonia (1919), profesor da Facultade de Economía e Dereito e membro da Saeima (1928-1931) desde onde se especializou na planificación económica da independente República de Letonia.
Coral (animal)
O coral, pedra, planta ou animal?
Precisamente, ese cambio é a orixe dun mito, do que dá conta Ovidio (43 a.C.-17 d.C.) na súa Metamorfose, segundo o cal o coral nacía das gotas de sangue que caían do pescozo de Medusa tras ser decapitada pola espada de Perseo; así, cando o coral saía do mar convertíase nunha pedra, o que é acorde coa lenda que conta como a cabeza de Medusa petrificaba a quen a miraban. Plinio o Vello, no século I, tamén cría que era unha planta que, ao entrar en contacto co aire endurecíase, converténdose nunha pedra que pasaba de ser de cor verde a un vermello moi intenso.
Aínda que, no século IX o erudito persa Al Biruni (era matemático, astrónomo, físico, filósofo, astrólogo, historiador e farmacéutico) clasificou as esponxas e ao que hoxe coñecemos como corais como animais, argumentando que respondían ao tacto, a xente seguía crendo que os corais eran plantas, e houbo que esperar á segunda metade do século XVIII para que os corais se incluíran no reino animal. Incluso o propio Linneo que, en 1753, no tomo I da súa obra [[Species Plantarum]], situou a corais e esponxas no reino vexetal.
O coral do Mediterráneo
Hoxe é raro e no norte do Mediterráneo, onde os coralistas xenoveses, sicilianos, corsos, sardos, croatas, gregos e cataláns colléitano aínda a profundidades de 100, 150 ou incluso 200 m.
Christian Santos
Unionistas de Salamanca
A continuación regresou ao fútbol español como novo xogador do Unionistas de Salamanca, da Primeira División RFEF. No seu segundo partido marcou dous goles fronte ao Linares, despois de saír do banco na segunda metade. Acabou a tempada con 14 partidos e 4 goles, un deles o tanto que supuxo a vitoria por 2-1 sobre o seu exequipo, o Deportivo da Coruña.
Xeografía de Galicia
A costa
A maioría da poboación vive á beira das rías atlánticas, nos maiores núcleos urbanos e as súas áreas de influencia. As rías teñen importancia pesqueira, contribuíndo a que a costa galega sexa unha das zonas pesqueiras máis importantes do mundo. Asemade atraen multitude de turistas polas magníficas vistas e praias.
O interior
Galicia é percorrida de norte a sueste por dúas fallas tectónicas, partindo as características do chan galego por ditos lugares. Así, atopámonos na zona do Porriño con canteiras de granito, rocha moi abundante en boa parte de Galicia, pero ausente no extremo nordeste.
Xi Jinping
Vida persoal
É coñecido por ser fanático por fútbol. Incentivou a práctica do mesmo no país, convertendo o deporte en obrigatorio nas escolas chinesas, alén de construír miles de campos de fútbol espallados polo país. Tamén deu valor ao Campionato Chinés de Fútbol.
Felipe Gutiérrez de la Peña
Traxectoria
Era Cabaleiro da Nobreza Colexiada. Encabezou a candidatura do Comité electoral-popular de Santiago ás eleccións municipais de 1881, foi nomeado alcalde de Santiago de Compostela por Real Orde de 25 de xuño e tomou posesión o 1 de xullo. Permaneceu no cargo até 1883. Foi bibliotecario arquiveiro da Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago (1889).
540
Outros
Historia ano a ano
Gustavo IV Adolfo de Suecia
Traxectoria
Era o fillo de Gustavo III de Suecia e Sofía Madalena de Dinamarca.
Óscar I de Suecia
Infancia e xuventude
Dado o seu importante lugar na liña sucesoria, Óscar aprendeu rapidamente a lingua sueca, o que lle permitiu desempeñar o posto de intérprete de seu pai.
Fillos con Emilie Högqvist
Os fillos foron chamados en privado príncipes de Laponia.
Pacto de Varsovia
Historia e características
O tratado foi establecido por Nikita Khrushchev o 14 de maio de 1955. Oficialmente denominado Tratado da Amizade, Colaboración e Asistencia Mutua. Foi firmado pola Unión Soviética, Albania, Bulgaria, Romanía, Alemaña do Leste, Hungría, Polonia e Checoslovaquia.
Loureiro de Abaixo
O topónimo galego Loureiro de Abaixo pode referirse a:
San Pedro de Mor, Alfoz
Patrimonio
A parroquia ten un volume considerable de cruceiros.
Forza centrífuga
Confusión sobre o termo
Actualmente téndese a restar importancia á forza centrífuga cando se ensina o movemento circular; no seu lugar reálzase a importancia da forza centrípeta, dado que é a forza real e responsábel de manter o movemento circular e de proporcionar a aceleración centrípeta.
Fernando Carazo
Fernando Carazo Castro, nado na Coruña o 6 de abril de 1904 e finado en Belo Horizonte o 18 de xullo de 1986, foi un futbolista e carpinteiro galego que destacou no Brasil.
Carreira no fútbol
En 1926 fichouno o Palestra Itália paulista, que anos máis tarde se convertería no Palmeiras. Alí o seu apelido foi en ocasións italianizado e escrito como Carazzo. Con este equipo gañou dous Campionatos Paulistas: o campionato extra de 1926, no que superaron na final ao Sírio cun gol de Amílcar Barbuy, e o de 1927.
-419
Outros
Historia ano a ano
O Castro de Ouro, Alfoz
Patrimonio
O castelo do Castro de Ouro foi levantado sobre un antigo castro celta e domina o val que rega o río Ouro. Hai quen di que neste simbólico monumento foi preso o Mariscal despois de tres anos de loita contra os enviados dos Reis Católicos. Antigamente foi propiedade da diocese de Mondoñedo, que o perdeu por causa do mariscal e posteriormente o volveu recuperar. A torre foi restaurada a mediados do século XVI para convertela en Cámara do Bispo e abandonada anos máis tarde. O concello restaurouna a principios do século XX para facer dela a Casa Consistorial, o xulgado e unha escola para nenos. Co tempo foi quedando para a casa do Concello, mais no 1990, co traslado deste ao lugar da Seara, quedou convertida no Museo do Mariscal. Da antiga fortaleza de estilo gótico consérvanse a Torre da Homenaxe, a capela e restos das murallas, con partes visibles de foxos e contrafoxos. A Torre é de construción cúbica de tres plantas construída en perpiaño de granito e coroada por ameas. A planta baixa ten como acceso unha porta arqueada flanqueada por 2 xanelas xeminadas. Nos pisos superiores hai unha fila de tres xanelas xeminadas en cada un. Nos laterais repítese o modelo de ventá, tanto na planta baixa como no primeiro piso. No segundo piso a xanela é alintelada. Está declarardo Ben de Interese Cultural.
Théophraste Renaudot
Protestante e médico
En 1609 casa e establécese en Loudun, levando unha vida modesta. Encontra entón ao predicador franciscano François Leclerc du Tremblay, chamado o père Joseph, místico e ardente partidario da Contrarrefoma católica, que o leva a interrogarse sobre a cuestión da pobreza no reino de Francia, que causaba estragos a principios do século XVII. Conseguiu facer chegar á raíña rexente María de Médicis un tratado, Sur la condition des pauvres ("Sobre a condición dos pobres"), que lle valeu obter o título de médico ordinario do rei Luís XIII, en 1612. Favor que foi da noite para a mañá, quizais pola oposición dos devotos católicos entón moi hostís aos protestantes.
Un dos fundadores da prensa
Os irmáns Richer encargáronse da súa publicación até 1635. Théophraste Renaudot continuou esta importante publicación até 1643. .
A Fraga, Vilapedre, Vilalba
A Fraga é un lugar da parroquia de Vilapedre, no concello lugués de Vilalba, na comarca da Terra Chá. Segundo o IGE, en 2010 tiña 8 habitantes (4 homes e 4 mulleres).
Club Baloncesto Rosalía de Castro
Historia
O Club seguiría medrando ao amparo do Instituto Rosalia da capital galega, onde cada vez o número de persoas pertencentes ao Club aumentaba, cun equipo en Primeira Nacional durante os anos 1995, 1996, 1997 e 1998, conseguindo ese último ano o ascenso á Liga EBA.
Na tempada 2008-09 o equipo acada unha 18ª posición que o leva a descender á LEB Prata.
Eduardo Sanjurjo (homónimos)
O nome Eduardo Sanjurjo pode referirse a:
Nahum Tate
Obra
Daquela, Tate comezou a facer unha serie de adaptacións de dramas isabelinos. A súa versión de Richard II, de William Shakespeare, alterou os nomes dos personaxes e cambiou o texto de xeito que cada escena estaba, nas súas propias palabras, "chea de respecto pola maxestade e a dignidade das Cortes". Porén, malia estas precaucións, The Sicilian Usurper (1681), como se nomeaba a súa versión, foi suprimida na terceira actuación por causa dunha posible interpretación política.
Felisindo Álvarez Xesteira
Traxectoria
Fillo de Lino Álvarez Álvarez. Na ditadura de Primo de Rivera promoveu o periódico Hermandad en 1928 e fundou un círculo republicano no Carballiño. Militante do Partido Radical Socialista, durante a Segunda República foi alcalde do Carballiño (1931-1934) e deputado provincial. En novembro de 1933, aínda sendo alcalde, pasouse ao Partido Republicano Gallego, integrándose posteriormente en Izquierda Republicana, da que foi elixido vocal do Comité Nacional en abril de 1934. Cesado como alcalde en outubro de 1934, foi reposto en febreiro de 1936, permanecendo no cargo ata o 19 de abril, cando dimitiu para ser presidente da Deputación de Ourense ata o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936.
Recoñecementos
O Concello do Carballiño concedeulle a insignia de ouro e fíxolle unha homenaxe o 30 de agosto de 1987.
Vida persoal
Casou no Carballiño con Rosa Valeiras en febreiro de 1927.
Mimas
Características físicas
A área de superficie de Mimas é un pouco menor cá superficie de España. A baixa densidade de Mimas, 1,15 g/cm ³, indica que está composto principalmente de xeo de auga, con só unha pequena cantidade de rocha. Debido ás forzas gravitacionais que actúan sobre ela, a lúa non é perfectamente esférica, o seu eixo máis longo é preto dun 10% máis grande có eixo máis curto. A forma elipsoidal de Mimas é especialmente visible en imaxes recentes da sonda Cassini.
Austin Motor Company
1919–1939: éxito entre guerras
A American Austin Car Company loitou por vender pequenos coches Austin no mercado estadounidense. Funcionou como unha filial en gran parte independente de 1929 a 1934 reavivouse despois da bancarrota co nome "[American Bantam]» de 1937 a 1941. Chegaron a ser máis coñecidas como a primeira empresa en presentar o prototipo de traballo Bantam Reconnaissance Car, aforrando tempo usando o morro de Austin e as defensas do que evolucionaría cara ao icónico e exitoso "Jeep" da "Segunda Guerra Mundial" Willys MB. Por desgraza, o deseño foi entregado a Willys e Ford para a súa produción cun deseño revisado do morro e guardalamas, mentres que Bantam só construiría remolques durante a guerra.
Qazaq Handiǵy – Altyn Taq
Qazaq Handiǵy – Altyn Taq é un filme casaco de 2019 dirixido por Rustem Abdrashev. Foi escollido como candidato de Casaquistán para o Óscar ó mellor filme internacional na 92ª edición dos premios, mais finalmente non foi nomeado. O filme é o segundo dunha serie, que comezou con Diamond Sword en 2017.
Kata
Explicación
dereita|miniatura|Motobu Choki Naihanchi Respecto da forma en que se practica a Kata, podemos facer unha comparación entre os distintos niveis dun mesmo estilo. No kenjutsu ou no "kobujutsu", estilos que se basean no control de armas e polo tanto un erro pode causar serias lesións, as kata en parellas dos graos baixos practícanse moi lentamente e con moito cuidado. Nos graos altos (Dan) as kata realízanse a maior velocidade e as lesións evítanse só mediante a alta sensibilidade e coordinación de ambos os practicantes, os cales dominan conceptos como o tempo e a distancia á perfección.
Batalla
Unha batalla é un combate entre dous ou máis contendentes onde cada un deles tratará de derrotar os demais. Normalmente teñen lugar nun contexto de guerra ou campaña militar, e normalmente poden ser ben definidas polo espazo, o tempo e acción levada a cabo.
Richard G. Doty
Traxectoria
Richard Doty graduouse en Historia na Universidade Estatal de Portland en 1964 e posteriormente acadou o doutoramento en Estudos Lationoamericanos na Universidade do Sur de California en 1968.
Histona H2B
A histona H2B é unha das cinco proteínas histonas que forman parte da estrutura da cromatina nas células eucariotas. Forma parte do octámero dos nucleosomas da cromatina. Presenta un gran dominio globular do que sobresae unha longa cola N-terminal.
Función
Aínda que só foron estudadas a fondo unhas poucas isoformas da histona H2B, atopouse que as variantes da histona H2B desempeñan importantes funcións. Se certas variantes deixasen de funcionar, os centrómeros non funcionarían correctamente, a integridade do xenoma perderíase, e a resposta aos danos no ADN sería silenciada. Concretamente, nalgúns eucariotas inferiores, unha variante da histona H2B únese a unha variante da histona H2A chamada H2AZ, localiza xenes activos, e facilita a transcrición nesas rexións. Nos ratos, unha variante chamada H2BE axuda a controlar a expresión dos xenes olfactorios. Isto apoia a idea de que as isoformas da histona H2B puideron terse especializado en diferentes tecidos.
Ubiquitinación
Os residuos de ubiquitina engádense xeralmente á lisina en posición 120 da histona H2B. Ao ubiquitinar esta lisina inhíbese a transcrición. Os cientíicos descubriron outros sitios de ubiquitinación en anos recentes, pero non están ben estudados ou comprendidos polo momento. Os encimas que conxugan a ubiquitina e as ubiquitina ligases regulan a ubiquitinación da histona H2B. Estes encimas usan a cotranscrición para conxugar a ubiquitina á histona H2B. Os niveis de ubiquitinación da histona H2B varía ao longo do ciclo celular. Todos os residuos de ubiquitina son retirados da histona H2B durante a metafase e reconxugados durante a anafase.
Finau Tabakaucoro
Traxectoria
Tabakaucoro asistiu á escola do distrito de Navatu en Nasinu, a escola Draiba Fijian, a escola Adi Cakobau e a escola secundaria Suva. Estudou historia na Universidade de Vitoria en Wellington de 1964-1967. Para complementar a súa bolsa do goberno, tivo varios traballos a tempo parcial. Traballaba como aia e camareira. Tamén traballaba nunha tenda de velas e nunha fábrica de costura de panos e fundas de almofada. Despois de graduarse, realizou unha formación docente en Epsom Secondary Teachers College.
Bilurico maculado
Costumes
As femias poden aparellarse con máis dun macho, ocupándose estes da incubación dos ovos.
Cirurxián
Historia
Existen dúas obras que, se ben son novelas históricas, ilustran o desenvolvemento da cirurxía e a anestesioloxía nos seus primeiros tempos (séculos XIX e principios do XX), chamadas O triunfo da cirurxía e O século da cirurxía, de Jürgen Thorwald.
Antes do descubrimento da anestesia e a asepsia, a cirurxía era un procedemento traumático e de último recurso, cunha taxa de morte altísima e reservado case exclusivamente aos procedementos de amputación.
Samanunu Cakobau-Talakuli
Nomeada para o Senado de Fidxi en xuño de 2006 como unha dos nove candidatos ó goberno de Fidxi, Talakuli tamén foi designado para o Gabinete como Ministro sen carteira. Como a filla máis vella do último Vunivalu de Bau, foi considerada a xefa de maior rango da Confederación Kubuna; con todo, ela non era membro de Bose Levu Vakaturaga.
Teramo Calcio
A Società Sportiva Teramo Calcio é un club de fútbol italiano da cidade de Téramo (nos Abruzos). Foi fundado en 1913 (e refundado en 2008) e actualmente compite na Lega Pro Seconda Divisione, tras ascender na tempada 2011–12.
Isomería estrutural
Isomería de grupo funcional
Se as funcionalidades son as mesmas pero cambia a súa posición, os isómeros estruturais que se formarían non serían isómeros funcionais. O 1-propanol e o 2-propanol son isómeros estruturais, pero non isómeros funcionais. Ambos os dous son alcohois. O grupo funcional (cadea carbonada-O-H) está presente en ambos os compostos, aínda que non son o mesmo.