cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pico Turquino
miniatura|250px|Pico Turquino. O Pico Turquino é o punto de maior altitude da illa de Cuba con 1 974 metros sobre o nivel de mar. É o único lugar de Cuba onde se rexistrou oficialmente unha nevarada en febreiro de 1900.
Historia
No alto atópase un busto de José Martí que colocou, no ano do centenario do seu nacemento (1953), Celia Sánchez Manduley acompañada do seu pai. O busto é obra da escultora Jilma Madera.
George Russell
2019: tempada de novato
En outubro de 2018 anunciouse que Russell pilotaría para Williams Formula 1 Team como piloto titular, con Robert Kubica comoo seu compañeiro de equipo. Na pretempada, o equipo non participou nas dúas primeiras xornadas, e no resto ocupou en xeral os últimos postos en canto a mellores tempos.
Mercedes (2022–)
Russell comezou o desde a parte traseira da grella debido ás penalizacións por cambiar os compoñentes do motor. Fixo unha parada en boxes para os pneumáticos slick antes de que a pista estivese seca, perdendo tempo e finalmente rematou fóra dos puntos. Chocou co pole-sitter Sainz na primeira curva do, recibindo unha penalización de tempo e provocou a retirada de Sainz. Máis tarde pediu desculpas a Sainz e describiu a carreira como o seu "pior domingo" do ano a pesar de quedar quinto. Clasificouse na terceira posición para o Gran Premio de São Paulo e superou a Verstappen e Kevin Magnussen para gañar o sprint. Mantivo o liderado durante a carreira para rematar por diante de Hamilton e conseguir a súa primeira vitoria no Gran Premio e a primeira de Mercedes da tempada. Russell rematou a tempada cuarto no campionato de pilotos, anotando 275 puntos fronte aos 240 de Hamilton.
Oscar Cullmann
Traxectoria
Estudou filoloxía antiga e teoloxía. Foi profesor en Estrasburgo, Basilea e a Sorbona. Experto en interpretación bíblica e historia das Igrexas. Fixo importantes achegas ao ecumenismo sendo un dos artífices do diálogo entre o luteranismo e a Igrexa católica.
Pensamento
A unión das Igrexas non debe supoñer uniformidade, senón diversidade. Non deben perder a súa substancia nin a súa identidade. Concede a posibilidade dun papel de primacía ao papado, sen poderes xurisdicionais.
O seu pensamento potencia a idea de que a antropoloxía cristiá primixenia afirma a bondade do corpo que non se concibe como un mal a superar como no dualismo grego de raíz platónica. No Evanxeo o home é unitario non un composto de dúas substancias corpo e alma.
No More Loud Music
No More Loud Music é un recompilatorio de sinxelos da banda belga de rock alternativo dEUS, editado en novembro do 2001 polo selo Island Records. Conten, en orde cronolóxica, os sinxelos dos álbum Worst Case Scenario, In a Bar, Under the Sea e The Ideal Crash, e unha canción nova "Nothing Really Ends".
Xamena
Historia
Xamena repobouse fortemente con posterioridade, sen que se realizasen grandes obras de acondicionamento e nin sequera de reparación. As infrastruturas existentes non son suficientes para faceren fronte ás necesidades dos seus habitantes (rede viaria, subministración de auga, cloacas, recollida de lixo, electricidade etc).
Rúa de Francos, Calo, Teo
Toponimia
Segundo Nicandro Ares de Francos di J.M. Piel que ten un dobre significado, o de individuos procedentes da Francia ou o de homes libres, alén de descendentes dun home chamado Franco.
Copa do Mundo de Rugby a 7 2013
A Copa do Mundo de Rugby a 7 2013 foi a sexta edición da Copa do Mundo de Rugby a 7 celebrada entre o 28 e o 30 de setembro en Moscova, a capital de Rusia. O estadio principal foi o Estadio de Luzhnki, aínda que tamén se disputou algún partido entre mulleres no Gordook Stadium. O campionato foi organizado polo World Rugby, máximo organismo do rugby a nivel internacional. Os campións foron de Nova Zelandia tanto na categoría masculina coma na categoría feminina.
Na competición masculina, os All-Blacks lograron a vitoria despois de que na final se impuxeran con moita claridade ante a selección de rugby de Inglaterra. No terceiro lugar rematou o combinado da selección de Fidxi que veu na batalla polo terceiro lugar ante.
Willard Libby
Traxectoria
En 1943 foi nomeado profesor de Química na Universidade de Chicago, onde permaneceu ata o seu nomeamento polo presidente Eisenhower en 1954 como membro da Comisión de Enerxía Atómica dos Estados Unidos. En 1959 renunciou ao devandito cargo para volver ensinar química como profesor na Universidade de California, Os Ánxeles, aínda que entre 1960 e 1962 continuou sendo membro do comité consultivo xeral da AEC (Comisión de Enerxía Atómica dos Estados Unidos), posto ao que tamén renunciou en 1962 ao ser nomeado director do Instituto de Xeofísica e Física Planetaria.
Colibrí
Ao voaren producen un son rumbante característico xerado polo batido das súas ás, que aletean a altas frecuencias audibles polos humanos. Poden voar peneirándose suspendidos quedos no aire con altas velocidades de batido alar, normalmente de 50 veces por segundo, que lles permiten tamén voar a velocidades que superan os 15 m/s (54 km/h).
Os colibrís teñen o metabolismo máis elevado de todos os animais homeotermos. Para conservar a enerxía cando escasea a comida, e de noite cando non están procurando comida, entran nun torpor, un estado similar á hibernación, no que a súa taxa metabólica se fai máis lenta ata chegar a 1/15 da súa taxa normal.
Dimorfismo sexual
Os colibrís femias, como adoitan ser máis grandes, requiren máis enerxía, e os seus bicos máis longos facilitan unha busca de néctar máis efectiva entre as gretas das flores de corola alta. Así, as femias son mellores buscando comida, obtendo néctar e soportando as demandas enerxéticas do seu maior tamaño corporal. A selección direccional favorece así os colibrís máis grandes na obtención de alimento.
Nos machos que chegan á madurez dunha especie, Phaethornis longirostris, parece que evolucionou na punta do seu bico unha arma parecida a unha daga como un trazo de dimorfismo sexual secundario para defender as áreas de apareamento.
Sistemática
Os colibrís fósiles coñécense desde o Plistoceno do Brasil e as Bahamas; porén, ningún foi aínda descrito cientificamente, e coñécense fósiles e subfosiles dunhas poucas especies existentes. Ata recentemente, os fósiles máis vellos non foron identificados con seguridade como de colibrís.
En 2013, desenterrouse un fósil de hai 50 millóns de anos en Wyoming que se considerou predecesor tanto dos colibrís coma dos cirrios, grupos que despois diverxerían.
Estabilidade do voo
Durante condicións de fluxo de aire turbulento creadas experimentalmente nun túnel de vento, os colibrís adoptan unha posición da cabeza e orientación estables cando se peneiran en posición fixa para alimentarse. Cando os refachos de vento son laterais, os colibrís compénsano ao incrementar a amplitude dos ángulos planos dos seus batidos de ás e variando a orientación e ampliación da área superficial conxunta das plumas da cola ao darlles forma de abano. Mentres están voando peneirándose sobre unha posición fixa, o sistema visual do colibrí pode separar o movemento aparente causado polo movemento do propio colibrí dos movementos causados por forzas externas, como un predador que se aproxima. Na natureza, na que son moi comúns os movementos no fondo moi complexos, os colibrís son capaces de voar peneirándose con precisión fixos sobre un lugar grazas á coordinación rápida da visión coa posición corporal.
Aprendizaxe vocal e cantos
Os cantos dos colibrís consisten en píos, chíos, asubíos e zunidos, e orixínanse en polo menos sete núcleos especializados do prosencéfalo. Nun estudo de expresión xenética, demostrouse que estes núcleos permiten a aprendizaxe vocal (capacidade de adquirir vocalizacións por imitación), un raro trazo que só aparece noutros dous grupos de aves (papagaios e Passeri) e uns poucos grupos de mamíferos (entre os que están os humanos, cetáceos e morcegos). Nos pasados 65 millóns de anos, só nos colibrís, papagaios e Passeri entre 23 ordes de aves puideron evolucionar independentemente sete estruturas prosencefálicas similares para o canto e a aprendizaxe vocal, o que indica que a evolución destas estruturas está baixo unha forte restrición epixenética posiblemente derivada dun antepasado común.
Migración
O Selasphorus rufus reprodúese máis ao norte que ningunha outra especie de colibrí, a miúdo en grandes cantidades en zonas temperadas do oeste de Norteamérica e inverna cada vez en maior número ao longo das costas do golfo de México subtropical e Florida, con maior preferencia que na zona occidental e central de México. Ao migrar en primavera tan ao norte coma o Yukón ou a parte sur de Alasca, o S. rufus fai unha migración máis grande e aniña máis ao norte que calquera outro colibrí, e debe tolerar temperaturas que por veces están por debaixo de 0 °C no seu territorio reprodutor. Esta resistencia ao frío permítenlle sobrevivir a temperaturas por debaixo do punto de conxelación da auga, e proporciónalle a posibilidade de obter refuxio e comida abundante.
Dieta e especializacións para obter comida
Como quedan esfameados tan doadamente, os colibrís son moi dependentes das fontes de alimentos. Algunhas especies son territoriais e tratan de protexer as súas fontes de alimentación (un comedeiro ou alimentador artificial, por exemplo) da incursión doutros colibrís, intentando asegurar unha subministración futura de alimentos para eles.
Aligatóridos
Caimáns
Caiman crocodilus é o que ten a área de distribución máis grande, desde o sr de México á metade norte da Arxentina, e adoita crecer ata un modesto tamaño duns 2,2 m. O de maior tamaño e actualmente ameazado é Melanosuchus niger da cunca do río Amazonas, que medra ata algo máis dos 5 m. Esta especie, xunto co aligátor do Mississipi son os únicos membros da familia dos aligatóridos que supoñen para os humanos un perigo similar ao que representa a familia dos crocodilos.
Tintoretto
Traxectoria
Influído por Parmigianino no terreo formal e por Miguelanxo no espiritual a súa orixinalidade amósase en obras como O Lavatorio (1547), pola súa concepción do espazo baleiro e profundo ou no Miragre do escravo (1548), onde unha conmoción de gran violencia axita a todos os personaxes.
Torre (xadrez)
Teóricos do xadrez dan á Torre o valor 5, sendo a peza de maior valor despois da Raíña (ou Dama).
Paio Gómez Chariño
Traxectoria
Logo da morte de Sancho IV na primavera de 1295, apoiou a Xoán Afonso de Borgoña na súa loita polo trono. Este nomeouno alcaide de varias vilas e castelos das terras de Zamora. O poeta finou en outono dese mesmo ano en Ciudad Rodrigo, asasinado polo seu parente Rui Pérez de Tenorio, fillo dunha curmá terceira da súa muller.
Paolo Veronese
Traxectoria
Naceu co nome de Paolo Cagliari ou Paolo Caliari, e era coñecido como Veronese polo seu lugar de nacemento. Discípulo de Parmigianino, Veronese caracterízase pola linguaxe clara e luminosa, espacialidade en largura, brillante sentido decorativo, exaltación da vida profana e alegorías aptas para o adorno de grandes superficies como o Palacio Ducal de Venecia.
Proteína
Estrutura tridimensional
miniatura|dereita|200px|Estruturas tridimensionais das proteínas 300px|miniatura|Superficie molecular de varias proteínas a tamaño comparativo. De esquerda a dereita son: [[inmunoglobulina G (IgG, un anticorpo), hemoglobina, insulina (unha hormona), adenilato quinase (un encima) e glutamina sintetase (un encima).]] As proteínas presentan catro niveis de estudo ou de estrutura que dependen da configuración espacial da cadea polipeptídica, do tamaño da cadea, e do tipo de aminoácidos que posúe. As estruturas básicas son:
A estrutura primaria é a secuencia linear de aminoácidos unidos por enlaces peptídicos. Dita estrutura vén predeterminada polo secuencia do ácido nucleico que a codifica.
Transporte
Algunhas proteínas transportan substancias. Por exemplo, os gases respiratorios (osíxeno e dióxido de carbono) son transportados por proteínas como a hemoglobina e hemocianina. A hemoglobina é un exemplo de proteína que se une con alta afinidade a unha pequena molécula ligando cando o ligando está presente en altas concentracións (como ocorre nos pulmóns) e que liberan o ligando cando chegan a tecidos onde hai baixas concentracións deste.
Predición da estrutura e simulación
O proceso de pregamento de proteínas e a súa unión a outras moléculas poden ser simulados utilizando técnicas como a mecánica molecular, en especial, a dinámica molecular e o método Monte Carlo, que cada vez máis aproveitan a computación distribuída e en paralelo (proxecto Folding@home; modelado molecular en GPU). O pregamento de pequenos dominios proteicos en hélice alfa como as "cabezas" da proteína vilina e a proteína accesoria do VIH simulouse con éxito en silicio (no PC), e os métodos híbridos que combinan a dinámica molecular estándar con cálculos de mecánica cuántica permitiron a exploración dos estados electrónicos das rodopsinas.
Historia
As proteínas foron descritas por primeira vez polo químico holandés Gerardus Johannes Mulder e nomeadas polo químico sueco Jöns Jacob Berzelius en 1838. Mulder levou a cabo a análise elemental de proteínas comúns e encontrou que case todas as proteínas tiñan a mesma fórmula empírica, C400H620N100O120P1S1. Chegou á errada conclusión de que poderían estar compostas por un só tipo de molécula (moi grande). O termo "proteína" proposto por Berzelius deriva do grego πρωτεῖος (proteios), que significa "primario", "á cabeza", ou "situado diante". Mulder seguiu os seus traballos identificando os produtos da degradación das proteínas como o aminoácido leucina para a cal calculou un peso molecular (case correcto) de 131 Da.
Célula folicular tiroide
Funcións
As hormonas tiroides son transportadas polo corpo por vía sanguínea, e controlarán o metabolismo das células de todo o corpo. Unha glándula tiroide normal produce un 80% de T4 e un 20% de T3, aínda que a T3 é catro veces máis potente ca a T4.
Super Rugby
A primeira edición de 1996 do Super Rugby contaba con doce equipos de tres países: Australia, Nova Zelandia e Suráfrica; países cuxas seleccións dominaron as primeiras edicións da Copa do Mundo. A orixe deste novo formato hai que buscala coa chegada do profesionalismo ao rugby, momento no que estas tres federacións crearon a SANZAR, un organismo encargado da organizar a competición. No ano 2006 chegou a primeira ampliación da competición, pasando esta a denominarse Super 14 debido a incorporación de dous novos equipos. En 2011 o número aumentou a 15, momento no que adoptou o actual nome de Super Rugby. En 2016 chegaron dous equipos de novos países: a Arxentina e o Xapón. Debido á pandemia de COVID-19 o formato mudou, ficando equipos tan só dos países oceánicos. Nas temporadas 2022 e 2023 o torneo recibirá o nome de Super Rugby Pacific. Os equipos dominadores da competición teñen sido os neozelandeses, destacando os Crusaders con dez títulos.
Antes do profesionalismo
En 1993 participaron no Super 10 os conxuntos neozelandeses de Auckland, Otago, North Harbour e Waikato; os australianos de Queensland e Nova Gales do Sur; os surafricanos de Natal, Transvaal e Northern Transvaal; e o conxunto de. A final enfrontou a Transvaal e a Auckland, vencendo o equipo surafricano por 20 a 17.
Gran Premio de Alemaña de 2013
O Gran Premio de Alemaña de 2013 foi unha carreira de Fórmula Un que se celebrou o 7 de xullo de 2013, en Nürburgring, Nürburg, Alemaña. Foi a novena carreira da tempada.
Q2
A sesión foi infrecuente ao final, con Nico Rosberg eliminado debido a un erro por parte do equipo Mercedes. Felipe Massa foi o máis rápido de novo por diante de Kimi Räikkönen tamén de novo. Jean-Eric Vergne foi eliminado, así como Adrian Sutil, Esteban Gutiérrez, Sergio Pérez Mendoza e Paul di Resta, nunha cualificación decepcionante para o equipo Force India.
Tierra del Pan
Características
Está formado por 24 concellos esparexidos por un territorio de 849,59 km², o que escasamente supón un 8 % do territorio da provincia de Zamora.
Edificio España
Ante a súa venda no ano 2014 ao magnate chinés Wang Jianlin, o Concello de Madrid esixíalle unicamente conservar intactas a fachada frontal e os laterais, como establece a lei de protección de edificios históricos, logo de ser rebaixado do nivel 2 (grao estrutural) ao nivel 3 (grao parcial).
César Lombera
Obra pública
miniatura|[[Ramón María del Valle-Inclán|Valle-Inclán, no Paseo dos Leóns da Alameda de Santiago de Compostela.]]
Outeiro (banda)
Traxectoria
A banda comezou como un trío con Pepe Bordallo ó baixo, Fernando Llorca á batería e Rubén Péz á guitarra, para máis adiante incorporar a Lorenzo Cuasante (nun inicio como músico de estudio). Gravaron un disco na liña de Return to Forever ou Colosseum II en Madrid coa discográfica folk Ruada, ó que titularon Ollos de marzal. O disco non chegou a reeditarse en CD polo que só existen os vinilos da edición orixinal, agora convertidos en pezas de colección. A formación tivo unha efémera existencia, pois trala edición do seu primeiro e único disco e actuar nuns cantos concertos esta disolveuse no inverno de 1980.
Guayabetal
Guayabetal é un concello colombiano do departamento de Cundinamarca, que se atopa na provincia de Oriente, a 65 km de Bogotá. Formouse no lugar que hoxe ocupa durante a década de 1920 ó 1930 dentro da xurisdición de Quetame e consolidouse coa estrada a Villavicencio.
Gyromitra esculenta
Taxonomía
Este fungo describiuno en 1800 o micólogo Christian Hendrik Persoon, co nome Helvella esculenta, e tomou o seu actual nome binomial aceptado cando o micólogo sueco Elias Magnus Fries o situou no xénero Gyromitra en 1849. O nome do xénero deriva dos termos do antigo grego gyros/γυρος, 'redondo' e mitra/μιτρα, 'diadema, fita para a cabeza'. O seu epíteto específico deriva do latín esculentus, 'comestible'.
Toxicidade
miniatura|En venda cun signo de advertencia, [[Praza do Mercado, Helsinqui.]] As reaccións tóxicas deste fungo coñécense desde hai polo menos cen anos. Os expertos especularon que a reacción era máis de tipo alérxico e específica de determinados consumidores, ou unha identificación incorrecta, en lugar dunha toxicidade innata ao fungo, debido á ampla variedade de efectos observados. Algúns sofren síntomas graves ou morren, mentres que outros non presentan síntomas despois de comer cantidades similares destes cogomelos do mesmo prato. Outros envelénanse ao comer este fungo durante moitos anos sen efectos nocivos. Porén, o fungo é agora amplamente recoñecido como potencialmente mortal.
Síntomas
Os síntomas de envelenamento por este fungo son tipicamente de tipo gastrointestinal e neurolóxico. Os síntomas aparecen ás 6–12 horas do seu consumo, aínda que os casos de envelenamento máis graves poden presentarse antes, mesmo en só dúas horas despois da inxestión. Os síntomas iniciais son gastrointestinais, cun comezo súbito de náuseas, vómitos e diarrea acuosa, que pode ser sanguinolenta. A deshidratación pode desenvolverse se o vómito ou diarrea son graves. Pouco despois aparecen mareos, apatía, vértigos, tremores, ataxia, nistagmo patolóxico e dores de cabeza; a miúdo hai febre, o que é unha característica distintiva que non se desenvolve despois do envelenamento por outro tipo de fungos. Na maioría dos casos de envelenamento, os síntomas non progresan moito desde os iniciais e os pacientes recupéranse pasados 2–6 días de enfermidade.
Seis poemas galegos
miniatura|Seis poemas galegos, con prólogo de [[Eduardo Blanco Amor|E. B. A., Nós, 1935. ]] Seis poemas galegos é un poemario do poeta e dramaturgo español Federico García Lorca (1898–1936), unha escolma de seis poemas en galego, unha homenaxe á paisaxe e a lingua de Galicia. Escritos entre 1932 e 1934, foron publicados en 1935 en Santiago de Compostela pola Editorial Nós (fundada en 1927 por Ánxel Casal), edición príncipe prologada en castelán por Eduardo Blanco Amor. Admirador de Rosalía de Castro, de Eduardo Pondal e Manuel Curros Enríquez, así como dos poetas medievais galegos Martín Codax e Mendinho, e dos portugueses Luís de Camões ou Gil Vicente, os poemas xorden por mor das viaxes realizadas por Lorca a Galicia dende 1931.
Xestación
miniatura|O mártir na fachada da capela do [[Convento de San Paio de Antealtares|Convento de S. Paio de Antealtares, que puido servir de inspiración para o branco galán do poema "Danza da lúa".]] Galicia, a súa cultura e as súas paisaxes, entraron a formar parte da vida e das lembranzas de Lorca dende a súa primeira visita en 1916. En 1917 escribiu nun artigo: «Compréndese, vendo a paisaxe de Galicia, o carácter triste dos seus habitantes e a súa música, que di de penas, de amores, de imposibles». Ó repertorio de cancións que tocaba e cantaba nos concertos íntimos que ofrecía ós seus amigos incorporáronse cantigas, romances e cancións do folclore galaico-portugués. Era admirador da obra de Rosalía de Castro, e coñecía ben a de Valle-Inclán. Na súa conferencia sobre Góngora («La imagen poética de don Luis de Góngora», 1926) demostraba ter coñecemento dos tres cancioneiros que recollen case a totalidade da produción lírica galaicoportuguesa entre os séculos XII e XIV: o Cancioneiro da Biblioteca Vaticana, o Cancioneiro Colocci-Brancuti e o Cancioneiro da Ajuda. En 1928, na súa conferencia «Las nanas infantiles», aparece de novo o seu interese polas cancións populares de Galicia e refírese a unha cuestión que lle chama a atención: a presenza de numerosas cancións de procedencia galega e asturiana en Granada, froito da colonización da Alpujarra ó final da Reconquista, tema sobre o que volveu incidir en distintas ocasións. miniatura|[[Ernesto Guerra da Cal e Lorca en Madrid en 1934.]] Lorca tiña en Madrid varios amigos galegos: o musicólogo Jesús Bal y Gay, os poetas Eugenio Montes e Serafín Ferro e o mozo Ernesto Guerra da Cal (Ernesto Pérez Guerra), quen exerceu unha maior influencia sobre Lorca. Nacionalista galego, Pérez Guerra fascinaba a Lorca «pola súa prestancia física, pola súa vitalidade, pola súa intelixencia e pola paixón coa que falaba de Galicia e cantaba cancións galegas».
Emilio Bidegaín
Emilio Bidegaín Lázaro foi un comerciante e político galego.
Vaca
Tartessos
En diversos achados arqueolóxicos en xacementos ibéricos atopáronse pezas con forma de pel de boi que terían sido empregadas como ornamentos peitorais. Este motivo artístico podería ter antecedentes en Micenas, Chipre e Mesopotamia e está presente en elementos arquitectónicos e funerarios de necrópoles e poboados ibéricos do sur peninsular. A súa orixe parece estar no comercio do cobre, que dende Chipre se exportaba a todo o Mediterráneo en lingotes con forma de pel de boi, e que á súa vez proviría do comercio de reses. Esta forma de representación do boi remite á súa consideración como animal sagrado, que ten orixe na área sirio-palestina e foi adoptada polas elites ibéricas.
Exipto
miniatura|esquerda|150px|Deus [[Apis.]] miniatura|200px|Sepulcro de [[Sennedjem, século XIII a.C..]]
Hinduísmo
Para o hinduísmo a vaca é un animal sagrado, o cal implica non matala nin comela. O hinduísmo considera que cómpren 86 reencarnacións para chegar de diaño a vaca, e unha máis para converterse en ser humano. Quen mate unha vaca renacerá no chanzo máis baixo da cadea de reencarnacións. Na India o aprecio polos animais está influído polo budismo, pero a sacralización da vaca ten a súa orixe nos primeiros vedas, onde é representada como o arquetipo da nai vizosa e do cosmos. Na mitoloxía hinduísta a vaca é o animal que guía ó home despois de morto para axudarlle a cruzar o río Vaitarni, que separa o mundo do ceo.
Gandaría bovina en Galicia
No relativo á mellora das razas, a principio do século XX prodúcese en Galicia un amplo debate sobre a necesidade de mellora das razas autóctonas, que se consideraban dexeneradas, e a introdución de innovacións no ámbito da hixiene e do control de enfermidades. O máis significativo neste campo é a introdución dunha raza mellorada de aptitude mixta (leite, carne, tiro) que pasou a ser coñecida como vaca marela ou vaca rubia galega, e que se obtivo do cruzamento de exemplares selectos de vaca do país e da raza Simmenthal suíza, ou en ocasións da raza pardo-alpina. O resultado destes cruzamentos foi unha raza máis produtiva, con máis peso medio, maior rendemento lácteo e, sobre todo, cárnico (arredor dun 30%), con femias máis fértiles e mellores criadoras.
Heráldica
As becerras son empregadas tamén, debuxadas sen cornos e con ubres pequenos. Úsanse ás veces como armas falantes, como no caso das armas dos Becerra, Tenreiro, Vaquerizo ou Vaquero. Adoita representarse os bois andantes e bucleados, ás veces emuselados, cos cornos cara arriba e unha mata de crina entre eles. Pola contra, o touro leva os cornos dirixidos cara adiante e normalmente preséntase enfurecido, erguido sobre as patas traseiras, en sable, ouro ou goles, excepcionalmente vilenado. En Galicia atópase nos escudos dos Barreiro, Vervetouros (coas súas variantes Berbetoros e Vervetoros), Borrás, Campra, Herce, Touriño e Tourón, tamén con frecuencia como armas falantes.
PH
Definición
en que [H+] representa a actividade de H+ en mol/dm3.
Cálculo de pH dalgunhas solucións acuosas
O valor de pH dunha solución pode ser estimado se se souber a concentración en ións H+. Preséntanse a continuación varios exemplos:
Solución acuosa de ácido clorhídrico (HCl) 0,1M:
Fanoi, Abadín
Xeografía
As entidades (e o seu número de habitantes) son A Barqueira (3), Os Beos (10), Caboxo (43), As Cavadas (abandonado), O Celeirote (20), Fanoi Vello (3), Os Fornos (9), Goela (4), A Irexa (7), Membribe (3), O Paxariño (4) e Regorredeiro (15). Os lugares (que xeralmente forman parte dalgunhas das entidades) son Os Arantes, Caboxo de Abaixo, Caboxo de Arriba, O Cal, O Castelo da Portela, Cima de Vila, As Laguceiras, Lidín, A Porta de Bouza, Tezán, O Vilar Novo e A Zurreira.
Ollo de gato (catadióptrico)
dereita|miniatura|Un exemplo de catadióptrico laranxa
Ultimate (deporte)
A Federación Mundial de Disco Volador (WFDF) foi fundada no ano 1985 e é o organismo internacional responsábel dos deportes de disco voador. É unha federación formada por Asociacións Internacionais de Disco Voador, sen membros individuais, e está a cargo de eventos como os campionatos mundiais, as normativas e as regras do xogo.
August Pi i Sunyer
Actividade médica e académica
Desde entón ata que marchou ao exilio dedicouse á medicina. Creou un centro de investigación fisiolóxica no Laboratorio Municipal de Barcelona, dirixido por Ramon Turró i Darder, quen foi o seu amigo e de quen se considerou discípulo. Dos seus experimentos con animais realizou diversas descubertas sobre os reflexos, os estímulos físicos e a súa influencia na respiración. En 1920 pasou a dirixir o Instituto de Fisioloxía da Mancomunitat, onde creou unha escola de certo prestixio internacional. En 1912 fundou a Sociedade Catalá de Bioloxía, foi presidente da Real Academia de Medicina de Barcelona entre 1926 e 1939, e foi director da publicación Treballs de la Societat de Biologia (1913-1938), onde publicou a maior parte dos seus traballos.
Actividade política
En memoria deste insigne médico escolleuse o seu nome para o Instituto de Investigacións Biomédicas August Pi i Sunyer, creado en Barcelona en 1996.
Silvio Frondizi
Traxectoria
Foi asasinado pola "Alianza Anticomunista Arxentina", ou máis coñecida como a AAA.
Todus multicolor
Niño
Nidifican entre abril e xullo. Cavan os seus niños en barrancos terrosos, a pouca altura das súas bases, con profundidades duns 25 cm. Tamén poden escavalos en toros podrecidos ou en cavidades naturais na pedra. En zonas costeiras areosas tamén poden escavar o seu niño na entrada de covas de cangrexos. Pon 3 ou 4 ovos de cor branca, de 15,5 mm de longo e 13,5 mm de ancho. Cando saen ou entran do niño fano de xeito súbito.
A batalla dos deuses
Foi estreado en galego o 12 de marzo de 2017 a través da tvG2.
Sistema de escrita
miniatura|dereita|550px|Sistemas de escrita no [[Terra|mundo.]]
Propiedades xerais
Os sistemas de escrita diferéncianse doutros posíbeis sistemas de comunicación simbólica, en que un sistema de escrita está sempre asociado a, polo menos, unha lingua falada. Pola contra, as representacións visuais como debuxos, pinturas, e elementos non verbais nos mapas, como liñas fronteirizas, non están asociados a unha lingua. Algúns símbolos informativos, como os de home e muller, tampouco están asociados a ningunha lingua, porén poden chegar a formar parte da linguaxe se se presentan frecuentemente xunto con outros elementos lingüísticos. Algúns outros símbolos, como os números e o símbolo &, non están asociados a ningunha lingua específica, mais se usan habitualmente na escrita e, xa que logo, deben ser considerados como integrantes dun sistema de escrita.
Vea
Interese médico
Se un catéter intravenoso ten de ser inserido, para a maioría das finalidades realízase nunha vea periférica (unha vea próxima á superficie da pel na man ou brazo, ou menos utilizado, na perna). Algúns fluídos altamente concentrados ou medicamentos irritantes deben fluír para dentro das largas veas centrais, que son ás veces utilizadas cando o acceso periférico non se pode obter. Os catéteres poden ser administrados na vea cava superior para estes usos: crese que unha utilización por un longo período de tempo será necesaria, un punto permanente extra pode ser inserido cirurxicamente.
Sistema de escrita
Clasificación funcional dos sistemas de escrita
miniatura|dereita|Libro de texto de [[Puyi onde se observa o alfabeto inglés. Aínda que as letras inglesas van de esquerda a dereita, as explicacións en chinés van de arriba a abaixo, como tradicionalmente se escribe.]] Téñense feito varias clasificacións dos sistemas de escrita. A máis común e básica delas é a que divide os sistemas en tres amplos tipos: logográficos, silábicos e alfabéticos (ou segmentarios). Porén, os tres tipos poden atoparse en calquera sistema de escrita en diferentes proporcións, facendo con frecuencia difícil clasificar un sistema dun modo único. O termo sistema complexo úsase ás veces para describir aqueles sistemas nos que esta amálgama fai problemática a clasificación. Lingüistas modernos teñen en conta estas aproximación.
Sistemas de escrita logográficos
150px|miniatura|Carácter arcaico chinés para "sol" (ri), 1200 A.C. miniatura|150px|Carácter moderno chinés (ri) co significado sol ou día
Humberto Viola
Traxectoria
O Capitán Humberto Viola estaba destacado na provincia de Tucumán onde traballaba en intelixencia baixo as ordes do Xeneral Luciano Benjamín Menéndez.
Sistema de escrita
Sistemas de escrita logográficos
Ás veces os logogramas son chamados ideogramas, unha palabra que se refire a símbolos que representan graficamente unha idea abstracta, pero os lingüistas evitan este uso pois, igual que os caracteres chineses son con frecuencia compoñentes semántico–fonéticos, os símbolos teñen un compoñente que representa o significado e un compoñente fonético complementario que representa a pronunciación. Algúns non lingüistas distinguen entre lexicografía e ideografía, onde os símbolos lexicográficos representan palabras e os símbolos ideográficos representan palabras ou morfemas.
Sistemas de escrita silábicos
Inda así, existen silabarios cunha gran cantidade de elementos. O script Yi, por exemplo, ten 756 símbolos (ou 1.164 se contamos como sílabas distintas as que teñen un ton diacrítico particular, como ocorre en Unicode). O script chinés, usado para escribir o chinés medieval e as linguas chinesas modernas, tamén representa sílabas e inclúe glifos distintos para case todas as sílabas, das que hai varios milleiros en chinés medieval. Porén se considera un script logográfico máis ca un silabario, porque primariamente representan morfemas e inclúe diferentes caracteres para representar morfemas homófonos con diferentes significados.
Sistemas de escrita consonánticos: Abjads
O primeiro tipo de alfabeto en ser desenvolvido foi o abjad. Un abjad é un sistema de escrita alfabético onde hai un símbolo por consoante. Os abjads difiren dos alfabetos regulares no feito de que estes posúen caracteres apenas para sons consonánticos. As vogais xeralmente non son marcadas nun abjad.
Sistemas de escrita con vogal inherente: Abugidas
miniatura|250px|Manuscrito abugida balinés en folla de palmeira (cara 1800) Un abugida é un sistema de escrita alfabético cuxos símbolos básicos denotan consoantes cunha vogal inherente, onde modificacións consistentes dun símbolo básico indican outras vogais alén da inherente.
O nome abugida deriva dos catro primeiros caracteres da escrita etíope, tal como é usada nalgúns contextos relixiosos. O termo foi acuñado por Peter T. Daniels.
Turun Filharmoninen Orkesteri
A Turun Filharmoninen Orkesteri (en finés) ou Åbo Filharmoniska Orkester (en sueco), en galego Orquestra Filharmónica de Turku é unha orquestra da cidade de Turku (Finlandia). Fundada en 1790, é a orquestra máis antiga de Finlandia e unha das máis antigas do mundo.
Niklas Zennström
miniatura|Niklas Zennström en 2005 Niklas Mårten Zennström, nado o 16 de febreiro de 1966 en Järfäll, é un empresario sueco do sector da tecnoloxía da información, cofundador con Janus Friis de Skype e dos servizos de internet Kazaa, Joost e Rdio.
José Carlos Lariño
Traxectoria
Militou no Deportivo catro tempadas máis, pero a chegada de Campanal e Gatell na última delas pechoulle a porta da titularidade, polo que deixou o club no verán de 1967. Fichou entón polo Valladolid, co que xogou dous anos na Segunda División, antes de regresar a Galicia para xogar no Ourense, da mesma división. O equipo ourensán descendeu esa tempada, e en outubro de 1970, Lariño anunciou a súa retirada do fútbol, aos 28 anos de idade.
Perlora
Localización
A parroquia, de 10,96 km², localízase na zona central da costa de Carreño, estendéndose cara ao interior, ata a zona central do concello. Limita co mar Cantábrico ao NE, coas parroquias de Priendes e de Albandi ao leste, coa de Quimarán ao sueste, coa de Llorgozana ao sur, coa de El Pieloro ao suroeste e a de Candás ao nordeste. A distancia media con Candás, a capital do concello, é de 2,95 km, a 1 km da entidade de Perán e a 4,90 km de Colloto.
Campos de Sport de El Sardinero
Historia
O 16 de febreiro de 1913, no que foi a presentación oficial do Racing Club, inauguráronse os vellos Campos de Sport do Sardinero cun torneo local. O estadio que posteriormente alí se erixiu serviu durante 75 anos (pertencendo ao Racing desde a tempada 1952-53, en que o comprou por 3 millóns e medio de pesetas, ata 1984 en que pasou a mans do Concello), ata ser clausurado co último encontro da tempada regular Racing-Granada (0-0), o 15 de maio de 1988. A derriba tivo lugar aquel mesmo 17 de xuño. Unha placa conmemorativa no actual Parque de Mesones recorda o lugar exacto.
Características
As dimensións do terreo de xogo son de 105 por 68 metros. Ao longo de cada unha das dúas bandas laterais do campo de xogo atópase un foso, construído para evitar o acceso do público ao campo pero sen quitarlle visibilidade.
Sixeberto III
Para satisfacer as esixencias de autonomía da aristocracia local, o seu pai cédelle no ano 632 o reino de Austrasia e instálase en Metz no ano 634, pero segue estando baixo a tutela do rei franco ata a morte de Dagoberto no ano 639. Nese ano, Sixeberto recibe como herdanza Austrasia, aínda que agora liberada de toda dependencia de Neustria.
Arturo Mor Roig
Labor ministerial
A súa xestión como Ministro do Interior caracterizouse pola derrogación da Lei N° 18.975, que prohibía as actividades dos partidos políticos, coa posterior devolución dos bens aos partidos. Ademais, impulsou a creación da Cámara Nacional Electoral, e a sanción do Código Electoral incluíndo a convocatoria a eleccións xerais para o 11 de marzo de 1973. Impulsou o Gran Acuerdo Nacional, baseado no proxecto La Hora de los Pueblos, que buscou o diálogo e a saída electoral ao goberno militar.
Faiza Jama Mohamed
Traxectoria
En 2004 Faiza Jama Mohamed escribiu editoriais para Pambazuka News defendendo a importancia do Protocolo africano sobre os Dereitos das Mulleres. Tamén escribiu para The Guardian.
Blas Piñar
Inicio da súa traxectoria política
En 1962, e tras unha viaxe por Hispanoamérica e Filipinas, Blas Piñar escribiu un artigo na terceira do diario ABC, de Madrid, titulado «Hipócritas», que criticaba con dureza a política exterior dos Estados Unidos. Debido ás boas relacións bilaterais que por aquel entón mantiña España cos EE. UU. -das cales dependía en boa medida o seu recoñecemento internacional- o ministro de Asuntos Exteriores, logo de dar toda clase de explicacións ao embaixador norteamericano, destituíu a Piñar, sen que por iso minguase neste a súa fidelidade ao réxime de Franco.
Fuerza Nueva
Fundador da editorial Fuerza Nueva como unha especie de «partido» nun réxime sen partidos, así como caixa de resonancia estratéxica dos seus actos e mobilizacións por todo o territorio español, opúxose decididamente á desfiguración interna do réxime e ao seu baleirado ideolóxico, manifestando o seu rexeitamento á Lei Orgánica do Estado de 1967.
Myrna Mack
Morte
miniatura|179x179px|Marco Vinicio Cerezo Arévalo, responsábel político da morte de Myrna Mack. Foi asasinada fronte á súa oficina na Cidade de Guatemala, acoitelada 27 veces, por un escuadrón da morte das Forzas Armadas de Guatemala (supostamente creado pola Escola das Américas) baixo o réxime do demócrata cristián Marco Vinicio Cerezo (presidente entre 1986 e 1991). En abril de 2004, despois dun xuízo dirixido pola Corte Interamericana de Dereitos Humanos e grazas á tenaz actividade da súa irmá Helen Mack, o goberno de Guatemala recoñeceu publicamente que os seus axentes cometeran o asasinato e implementaron medidas de reparación á súa familia.
Agrupación de Electores Independientes por Zamora-Unión del Pueblo Zamorano
Ideoloxía
ADEIZA defínese nos seus Estatutos como unha organización política de compoñente ideolóxico esencialmente pluralista, avanzada no social, autónoma no económico, de vocación política progresista e de conviccións integradoras e centristas.
Organización e financiamento
O máximo órgano do partido é o Congreso xeral, que se reúne ordinariamente cada catro anos, podendo realizarse convocatorias extraordinarias. Nos Congresos participan todos os afiliados ao día no pago das cotas, non existindo a figura dos compromisarios. O Comité Executivo é o máximo órgano de goberno interno entre congresos, e está formado polo Presidente, Vicepresidente Executivo, Secretario Xeral, Tesoureiro, oito Secretarios Executivos e o Coordinador da organización xuvenil.
Carmen Miranda
Traxectoria
Boa parte do éxito da carreira de Carmen Miranda foi debida á política de boa veciñanza do Goberno estadounidense creada por Franklin D. Roosevelt, o seu fin era a creación de lazos que unisen os Estados Unidos con Suramérica.
Ricote
250px|miniatura|Ricote e a súa horta.
Ricote é un municipio español da Rexión de Murcia, pertencente á comarca do Valle de Ricote.
Gran Premio de Hungría de 1998
En outubro de 1998, os organizadores foron multados por 1 millón US $, con 750.000 US $ suspendidos, debido a unha invasión de pista. Como non se repetiu esta invasión nos dous anos seguintes, a multa foi de 250.000 US $.
Jacquerie
A Jacquerie
A pesar do comando de Guillaume Cale e os seus capitáns, a masa de campesiños en revolta non estaba unificada en ningún ideal común, alén da manifestación de desagrado. É incerto se entre os líderes da revolta había planos ou non para unha mudanza fundamental na organización política.
Moañesa de Música e Danza
Instrumentos
Na Banda de gaitas a percusión está formada polo tambor, o bombo e pandeireta. Na sección de canto acompañan as cancións con pandeireta, o pandeiro e a lata.
Repertorio
As pezas interpretadas pola agrupación son pezas tradicionais. Diferéncianse as que interpreta a sección do Grupo de canto e danza e as da Banda de gaitas. Nas seccións de canto e baile tradicional teñen un carácter de pezas buscadas  polos mestres, moitas veces recollidas nun traballo de campo. A banda de gaitas elixe pezas de base tradicional e popular. Entre as máis populares atópanse “A ribeirana popular”, "A festa na eira", "A freixa" ou a “Foliada dos morenos”.
Socios e socias
Intégranse compoñentes desde o cinco ata os setenta anos. Hai dous rangos de idade con forte presenza na Moañesa de música e danza: de 8 a 13 anos e de 35 a 45 anos.
Indumentaria
Os compoñentes visten con dúas indumentarias, o taxe de acotío e un segundo traxe de gala no que as mulleres levan ricos mantóns.
Colmenar Viejo
Hisotoria e características
Ata 1991, Tres Cantos pertencía ao termo municipal de Colmenar Viejo.
Monte Chingolo
Monte Chingolo é unha localidade do partido de Lanús (zona sur do Gran Bos Aires, Arxentina). A súa orixe remóntase a un salgadeiro fundado por Juan Manuel de Rosas o 23 de novembro de 1815.
Poboación
Monte Chingolo era en 2001 a segunda cidade máis poboada do partido con 85.060 habitantes, o que representa un 19% do total do partido.
Joseph Merrick
Vida
Como as deformacións de Joseph empezaban a ser xa espectaculares, moitas persoas agrupábanse na rúa para observalo, feito que fixo que Mary Jane o levase e trouxese persoalmente do colexio. Tamén o levaba consigo cando daba clases na escola dominical. Así, Joseph pasou toda a súa infancia ao lado da súa nai, o que lle provocou unha gran dependencia dela. De maior, sempre a recordou como unha nai moi cariñosa e entregada aos seus fillos.
Na Leicester Infirmary, operárono da protuberancia en forma de trompa de elefante que deu orixe ao seu alcume. Joseph recordaba que a operación foi moi dolorosa pero que lle conseguiron quitar medio quilogramo de tecido e que puido volver comer mellor e falar con máis claridade. Mentres se recuperaba da operación, acrecentouse o seu desexo de non regresar á Work House e pensou como podía gañarse a vida. Exhibirse nas feiras ambulantes da época era a única saída para el aínda que non lle gustaba a idea. Merrick soubo por un xornal que un coñecido promotor de feiras chamado Sam Torr estaba en Leicester e decidiu escribirlle contándolle a súa situación e que estaba interesado en traballar para el. O promotor, en canto o viu, soubo que ía facer negocio. Inmediatamente incorporouno na súa feira e así Joseph empezou en 1883 o seu tránsito por Inglaterra exhibíndose. O seu número era unha grande atracción.
Non obstante, o director do hospital tivo a idea de pór un anuncio na prensa solicitando axuda económica para poder facer un fondo para Joseph e así xustificar poder telo aloxado de por vida. A resposta da sociedade inglesa foi un éxito; recibíronse cuantiosas sumas de diñeiro. Solucionado o tema económico, habilitáronse unhas habitacións para Joseph que se converterían no seu último fogar.
A personalidade
Tiña un vocabulario extenso e, a pesar de ter pasado a maior parte da súa vida no ambiente da farándula, non só sabía ler e escribir correctamente, senón que tamén o facía con estilo notable; feitos que, no Londres vitoriano de finais do século XIX, resultarían sobresalientes para calquera persoa de clase media ou baixa. Precisamente é dos estudos dos seus escritos de onde se deduce unha persoa de carácter inxenuo e infantil, e de mirada marabillada e simplificadora. É tamén imprescindible subliñar o profundo amor que nunca deixou de sentir pola súa nai, cuxa morte sempre recoñeceu como a traxedia máis grande da súa vida. Quizais porque coa súa ausencia se foi todo o amor que recibía, e porque foi a única que viu tras el a persoa.
O doutor Treves sorprendeuse de que Merrick coñecera a obra de Jane Austen á que admiraba. Durante parte dos séculos XIX e XX, Austen non era unha escritora tan coñecida como pode ser hoxe en día, e só os moi iniciados en literatura inglesa a coñecían, o que demostra o nivel de lectura de Merrick. Gustáballe gardar recortes de periódicos de artigos ou anuncios que lle interesaban. Algúns gardounos desde os tempos nos que vivía nas feiras e conservounos até a súa morte.
O poema de Watts
Joseph Merrick sempre impresionou pola súa especial sensibilidade. Un reflexo dela é un cuarteto que escribiu e que uniu a outros catro versos do poeta e pastor protestante Isaac Watts, que escribiu tres libros de poesía. Os baptistas acostuman usalos como himnos cantados nos seus servizos relixiosos. Este en concreto, que parece o favorito de Joseph, atópase no libro segundo de Horae Lyricae. É un fragmento dun poema titulado False Greatness ("Falsa Grandeza") cuxos catro primeiros versos son de Merrick e os catro últimos de Watts:
Gran Premio de Mónaco de 1989
O Gran Premio de Mónaco de 1989 foi unha carreira de Fórmula Un celebrada o 7 de maio de 1989 no Circuíto de Mónaco en Monte Carlo, Mónaco. Foi a terceira carreira do Campionato do Mundo de pilotos de.
Paolo Giordano
Traxectoria
Paolo Giordano vive en San Mauro Torinese, o seu lugar de orixe. O seu pai, Bruno, é xinecólogo, mentres que a súa nai, Iside, é profesora de inglés; Ten unha irmá máis vella.
The Polar Express
Sinopse
Der Polarexpress 极地特快
31 de agosto
O 31 de agosto é o 243º día do ano do calendario gregoriano e o 244º nos anos bisestos. Quedan 122 días para finalizar o ano.
Philipp Melanchthon
Traxectoria
En 1529 acompañou a Xoán de Saxonia na Dieta de Espira e foi un dos que asinaron a protesta de Espira, pola que os príncipes luteranos en minoría do Imperio reclamaron a tolerancia relixiosa ao emperador Carlos V, acto do que tomou o seu nome o protestantismo. miniatura|esquerda|Cabeza dunha estatua de Melanchton nunha escola de Frankfurt Philipp Melanchthon foi o creador da palabra "psicoloxía" para designar a disciplina á que se refería como "o estudo da alma". Partindo do radical grego psykho ("alma"), derivado á súa vez de psykhé ("soplo de vida", "alento"), máis o sufixo loxía ("ciencia", "disciplina", "tratado"), formado a partir de logos ("palabra"). A partir do século XVII, coa oposición dos pensadores da época comezou a empregarse a palabra como "estudo do funcionamiento da mente humana" ou do "comportamento humano". Non foi ata a partir do segundo cuarto do século XIX cando a disciplina foi aceptada no ámbito científico.
Tomé de Aquino
Tomé de Aquino ou Tomás de Aquino, nado en Roccasecca, (Nápoles) en 1225 e finado en Fossanova o 7 de marzo de 1274, foi un presbítero, frade, teólogo, filósofo e xurista católico pertencente á Orde dos Predicadores, é considerado o principal representante do ensino escolástica e unha das maiores figuras da teoloxía sistemática. En materia de metafísica, a súa obra representa unha das fontes máis citadas do século XIII, ademais de ser punto de referencia das escolas do pensamento tomista e neotomista. A Igrexa católica nomeouno Doctor Angelicus, Doctor Communis e considera a súa obra fundamental para os estudos de filosofía e teoloxía. En 1999, Xoán Paulo II engadiu un novo título a estes tradicionais: Doctor Humanitatis.
Primeiros anos
A decisión contrariou á súa familia, que planificara que Tomé sucedese ao seu tío á fronte da abadía de Montecasino. Decatados de que Tomé dirixiríase a Roma para iniciarse nos estudos do noviciado, os seus irmáns secuestrárono e retiverono durante máis dun ano nos castelos familiares de monte San Giovanni e Roccasecca nun intento de evitar que asumise o hábito dominico e para obrigalo a renunciar á súa nova aspiración. Pasou este tempo de proba dando clases particulares ás súas irmás e comunicándose con membros da Orde Dominica. Os familiares desesperáronse por disuadir a Tomé, que seguía decidido a unirse aos dominicos. Nun momento, dous dos seus irmáns recorreron á medida de contratar a unha prostituta para seducilo. Segundo a lenda, Tomé afastouna empuñando un ferro de lume e dous anxos aparecéronselle mentres durmía e fortaleceron a súa determinación de permanecer célibe. Ao ver que todos os seus intentos de disuadir a Tomé fracasaran, Teodora buscou salvar a dignidade da familia facendo que Tomé escapase pola xanela durante a noite.