Á_lus_do_candil
O tesouro
miniatura|Imaxe das dúas torres e a igrexa que inspiraron o conto Pola década dos anos trinta vai pasar unha tempada a un pazo, alá polo val do Cabe. Ten moito tempo para ler e pasear polos xardíns. Ao lado do pazo está a igrexa, coa súa torre-campanario e a torre do tesouro. Describe a igrexa que foi hospital de peregrinos, de mármore azul da contorna e con estatuas xacentes de cabaleiros. E soña que os cabaleiros se erguen dos seus sartegos e cobran vida. Faise amigo do señor cura, cóntalle o soño e o abade dille que é un soño de adiviñación do pasado, que el lle vai contar a historia que alí aconteceu. Quedan para cear e empeza o relato despois dunha boa descrición da casa reitoral. Alá polos anos 80 do século XIX don Juan María atopa na torre (a do tesouro) unha moeda que semella ser grega. Pensa nun posible tesouro e vai co criado Ramón cavar ás escondidas. O criado dille que non vai atopar o tesouro. Enfádase don Juan e ameaza o Ramón: por que sabe do tesouro e que sabe?! Aquí o cura bota man dos papeis onde ten escrita a historia. Conta o Ramón que hai trinta anos, o vello fidalgo, seu pai, mandou cavar no chan da torre para gardar a ferramenta a dous homes, o Pedro e o Pirata. E topou o Pirata unha ola chea de moedas de ouro e prata, mentres o outro saía levar terra. Tapou todo para volver coller o tesouro na mañá seguinte. Mais pola noite o Pedro foi cachear o sitio e topou unha moeda de prata e pensou que o Pirata e o fidaldo o levaran todo. Mais o certo é que o levou todo na súa besta. O triste final do Pedro foi que cando tentaba escapar o confundiron cun ladrón e o propio don Juan (debíao saber, pois morreu ás súas mans” ) e o seu irmán o mataron a tiros. Porque o Pedro, que levaba oito anos fóra do lugar e de acordo cunha criada tentou roubar na caixa forte do pazo. O tesouro estaba enmeigado porque o Pirata que fuxira para América tamén morreu acoitelado por un ñáñigo na Habana. Don Juan decide investigar máis nos arquivos da casa e dá cun manuscrito con letras de muller datado en 1850 que contén a historia do tesouro. miniatura|Imaxe actual da torre do tesouro Henri de Folch é un cabaleiro templario que foxe porque o rei Francés prohibiu a Orde do Temple, vai cara a Santiago cos que puido salvar do seu castelo e vén ferido por bateren cuns ladróns no camiño. Son recibidos por don Diego con todos os honores e festas. Pasa o tempo e mentres cura vaise namorando de dona Violante, a muller moza de don Diego, que os dous son trobadores poetas. Don Diego descóbreos e mata o francés, enterrando o corpo na igrexa. Meses despois morre dona Violante. Tapouse todo e non se sabe moi ben o final de don Diego, se foi frade bieito en Samos ou morreu na guerra contra os mouros. Hai unha referencia a cando os irmandiños asaltan o pazo e sáltase ao tempo da Francesada cando os franceses chegan ao pazo e don Francisco de Balboa se pon á fronte da guerrilla. Danlles acobillo no pazo para prepararlles unha trampa e matalos. Así que os levan á igrexa para que vexan o sartego dun cabaleiro francés. Para sorpresa do tenente ao ver a lápida chámase coma el, é un seu devanceiro templario. Os guerrilleiros estaban agochados nas torres e danlle morte por sorpresa aos franceses. Don Francisco manda que o tenente sexa enterrado na igrexa noutro sartego xunto ao seu antepasado.