cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
O Bañal, Castro, Carballedo
Segundo o INE en 2016 o lugar contaba con 1 habitante, un home.
Steven Waddington
Steven Waddington, nado en Leeds o 28 de novembro de 1968, é un actor inglés coñecido por interpretar o papel de Duncan Heyward no filme de Michael Mann O derradeiro dos mohicanos (1992).
Nande, Castro, Carballedo
Toponimia
O topónimo fai referencia ás terras de, antropónimo visigótico.
Cthulhu Macula
Nomeamento
As características de superficie de Plutón están a ser bautizadas de xeito provisional, estes nomes informais selecciónanse dunha lista xerada a partir dunha enquisa en liña realizada a comezos do 2015, co tema de "criaturas relacionadas coas mitoloxías do inframundo". "Cthulhu" foi o nome máis popular nesta categoría da enquisa. O nome recibiu reacción positiva da prensa e das redes sociais, cun editorial do Chicago Tribune apoiando o nome e a súa orixe democrática. O nome Cthulhu podería ser enviado á UAI coma nome oficial. Cthulhu Macula foi inicialmente unha regio, pero agora considérase que é a maculae máis grande, a cal abrangue o ecuador de Plutón.
Cecil Rhodes
Traxectoria
Rhodes decide entrar en política, e en 1880 preséntase para a Asemblea do Cabo por Barkley West, un distrito rural con maioría de votos boers, pero consegue saír elixido. A principal preocupación do Parlamento do Cabo cando Rhodes entra nel era o futuro de Basutolandia, onde o ministro Gordon Sprigg tentaba restaurar a orde logo dunha rebelión provocada pola súa política de desarmar aos basuto. En 1886 ao se descubrir ouro en Johanesburgo Rhodes mercou boa parte das concesións.En 1890 Rhodes converteuse en primeiro ministro da Colonia do Cabo e implementou leis para beneficiar aos propietarios de minas e industrias, e pola lei Glen Grey favorecía a saída dos negros das súas terras para favorecer o desenvolvemento industrial. A política de Rhodes propiciou a consolidación do colonialismo británico en Suráfrica, e entrou en conflito coa República Boer do Transvaal que ambicionaba. En 1895 Rhodes apoiou un ataque sobre o Transvaal, o Jameson Raid, que fracasou e fixo que Rhodes dimitira como primeiro ministro.
Goodbye to You (sinxelo de Roxette)
"Goodbye to You" é o segundo single do dúo de pop sueco Roxette extraído do álbum Pearls of Passion, lanzado ó mercado unicamente en Suecia en 1986 baixo o selo EMI e producido por Clarence Öfwerman.
Mynämäki
Limita cos municipios de Aura, Laitila, Masku, Nousiainen, Pöytyä, Rusko, Taivassalo, Turku, Vehmaa e Eura, este último na rexión veciña de Satakunta.
Juan Muñoz de la Cueva
Juan Muñoz de la Cueva foi un bispo castelán que dirixiu a Diocese católica latina de Ourense entre os anos 1717 e 1728.
Illa Birnie
Historia
A illa Birnie converteuse en parte do protectorado das illas Gilbert e Ellice en 1937. En 1979, a illa pasou a ser parte da República de Kiribati, cando este país se independizou. Os Estados Unidos levantaron o seu reclamo en 1979 grazas ao Tratado de Tarawa. Aínda está deshabitada e de cando en cando é visitada.
Daugavpils
miniatura|esquerda Daugavpils (en letón Daugavpils, en latgalián Daugpiļs, en estoniano Väinalinn, en alemán Dünaburg, en ruso Даугавпилс, en lituano Daugpilis e en polaco Dyneburg) é unha cidade de Letonia. Con 101.057 habitantes (2012) é a segunda cidade máis poboada do país, tras Riga, a capital.
José Domingo Duquesne
Traxectoria
Dende 1775 até 1795 Duquesne foi asignado ás vilas indíxenas de Lenguazaque e Gachancipá e estudou o muysccubun, a lingua dos muiscas. Este foi o primeiro estudo dunha lingua case extinta daquela por mor da prohibición das autoridades do Imperio Españoñ en 1577 e o peche da derradeira escola bilingüe en 1638. Despois de dez anos de servizo en Lenguazaque, o 13 de xullo de 1785 Duquesne estivo traballando na parroquia da igrexa de Gachancipá.
Boeing 80
Historia operacional
O Model 80 realizou o seu primeiro servizo programado de correo e pasaxe para Boeing Air Transport o 20 de setembro de 1928, e pouco despois demostrou ser un éxito. O mellorado Model 80A entrou en servizo en setembro de 1929.
Jūrmala
Historia
esquerda|miniatura|Selo do correo letón de 2001. Na época do bispo Albrecht (1165-1229) a península de Jūrmala estaba cuberta por fragas. O Duque Jacob tiña os seus propios plans para Lielupe, quería construír un canal que conectase co mar en Lielupe Sloka, para facilitar o desprazamento en buques na capital Mitau. O proxecto quedou sen concretarse.
Praia
miniatura|250px|Praia de Majori, [[Bandeira Azul.]] Os 32 Km da costa son praias de areas finas e brancas composta de cuarzo. Durante as tormentas á costa chegan anacos de ámbar e moitas cunchas. A finais de xaneiro e principios de febreiro, o Golfo de Riga polo xeral conxélase, na praia a miúdo fórmanse grandes montañas glaciais que atraen a gran cantidade de espectadores.
Coturnix
Coturnix é un xénero de aves da orde dos galiformes, familia dos fasiánidos e subfamilia dos perdicinos, que inclúe varias especies coñecidas vulgarmente como paspallases, codornas ou codornices.
Estas aves están relacionadas filoxeneticamente coas pitas do monte, as perdices e os faisáns que, xunto coas especies de Coturnix forman un clado chamado Coturnicinae, dentro da subfamilia dos perdicinos.
Christian Gálvez
Vida persoal
Casaron o 7 de agosto de 2010 nunha leira de Torrelodones (Madrid). O alcalde de Móstoles, cidade natal de Christian, foi o encargado de casalos.
Yémeda
Demografía
Evolución da poboación de Yémeda desde a década dos 20 ata agora:
Anhídrido de ácido
Xeralmente, un anhídrido de ácido é un composto orgánico formado por dous grupos acilo enlazados ao mesmo átomo de oxíxeno. Normalmente, os grupos acilo son dun mesmo tipo de ácido carboxílico, polo que se di que son anhídridos simétricos con fórmula (RC(O))2O. Estes anhídridos simétricos noméanse substituíndo a palabra ácido do nome do seu ácido carboxílico parental pola palabra anhídrido. Así, (CH3CO)2O denomínase anhídrido acético. Tamén existen anhídridos ácidos mixtos ou asimétricos, como o anhídrido acético fórmico (neste caso os nomes dos dous ácidos colócanse por orde alfabética).
Preparación
Os anhídridos de ácidos prepáranse na industria de diversas maneiras. O anhídrido acético prodúcese principalmente por carbonilación do metil acetato. O anhídrido maleico prodúcese por oxidación do benceno ou o butano. As rutas de síntese no laboratorio enfatizan a deshidratación dos correspondentes ácidos. As condicións requiridas varían dun ácido a outro, pero un axente deshidratante común é o pentóxido de fósforo: Os cloruros ácidos son tamén precursores efectivos
Análogos de xofre
O xofre pode substituír o oxíxeno, tanto no grupo carbonilo coma na ponte. No primeiro caso, o nome do grupo acilo encérrase ente parénteses para evitar a ambigüidade no nome, por exemplo, anhídrido (tioacético) (CH3C(S)OC(S)CH3). Cando dous grupos acilo están unidos ao mesmo átomo de xofre, o composto resultante denomínase tioanhídrido, por exemplo, tioanhídrido acético ((CH3C(O))2S).
Kentucky
Ata 1792
En 1776, Kentucky pasou a ser oficialmente controlada polos Estados Unidos, e a rexión fíxose un dos condados de Virxinia, atraendo diversos habitantes doutras rexións de Virxinia. Con todo, os iroqueses continuaron atacando asentamentos americanos. Estes indíxenas estaban equipados con armas de fogo, fornecidas polos británicos. Estes controlaban unha pequena rexión no noroeste do actual estado de Kentucky. Unha forza militante, controlada por George Rogers Clark, conquistou os tres asentamentos británicos que se localizaban no noroeste da rexión. Tales asentamentos fornecían as armas modernas de guerra aos iroqueses. Coa captura destes asentamentos, os ataques iroqueses diminuíron.
1792 - 1865
Durante as primeiras décadas do século XIX, Kentucky prosperou economicamente. Os ricos pastos da rexión central de Kentucky facían dela un lugar ideal para a crianza de cabalos. O tabaco empezou a ser cultivado en grande escala en Kentucky a partir da década de 1830. Preto de 30 anos despois, Kentucky xa era a maior produtora de tabaco do país. Outros cultivos importantes eran o millo e o trigo. Kentucky tamén se fixo unha das maiores produtoras de bebidas alcóholicas (principalmente o whisky) a partir da década de 1840. A variedade de ríos que atravesan o estado axudaron aos agricultores e aos comerciantes de Kentucky a prosperar. Estas facendas utilizaban gran cantidade de traballo escravo.
Durante a guerra, a poboación de Kentucky estaba dividida en dúas. Moitos eran pro-abolicionistas, especialmente os habitantes que vivían nos principais centros urbanos do estado. Outros, principalmente agricultores, estaban a favor do uso do traballo escravo. Os pro-abolicionistas querían a participación do estado á beira da Unión, e os que apoiaban o uso do traballo escravo querían que Kentucky se unise á Confederación. Ata familias enteiras estaban divididas. Preto de 75 mil habitantes do estado loitaron á beira da Unión, e preto de 30 mil persoas loitaron á beira da Confederación.
Estevo Pedro X Azarean
Estevo Pedro X Azarean (en Ստեփանոս Պետրոս Ժ. Ազարեան, Step’anos Petros Ž. Azarean (ISO 9985) ), nado o 31 de decembro de 1826 en Constantinopla (Imperio Otomán) e finado o 1 de maio de 1899 na mesma cidade, foi o 10º Patriarca de Cilicia da Igrexa Católica Armenia dende o 6 de xullo de 1881 até o seu pasamento.
Traxectoria
Permaneceu no cargo até a súa morte, o 1 de maio de 1899 en Constantinopla.
Outrage
O documental inclúe, entre outros políticos, o gobernador de Florida, Charlie Crist, o congresista de California David Dreier, o antigo alcalde de Nova York, Ed Koch e o antigo congresista por Luisiana, Jim McCrery. Tamén inclúe entrevistas con Barney Frank, Jim McGreevey, Tammy Baldwin... Non escaravella en políticos que están no armario que non van contra os dereitos dos homosexuais.
Enguídanos
Demografía
Evolución da poboación de Enguídanos desde a década dos 20 ata agora:
Enrico Fermi
O traballo científico de Fermi
Despois da segunda guerra mundial, Fermi dedicouse á física de partículas, á que deu contribucións importantes. O elemento de número atómico 100, descoberto un ano após a súa morte, recibiu o nome de Fermio na súa honra.
Green Street (filme)
Green Street é un filme británico-estadounidense de drama sobre a violencia do fútbol no Reino Unido. Foi dirixido por Lexi Alexander e está protagonizado por Elijah Wood e Charlie Hunnam. No filme, un estudante estadounidense métese nun grupo violento do West Ham, os Green Street Elite, liderado polo irmán do seu cuñado.
Andoni Ortuzar
Andoni Ortuzar Arruabarrena (Abanto Zierbena, 13 de xullo de 1962), é un xornalista e político español pertencente ao Partido Nacionalista Vasco (PNV), ex director de EITB, exmembro do Parlamento Vasco e presidente do PNV.
500 Millas de Indianapolis de 1958
As 500 Millas de Indianápolis de 1958 foi unha carreira de automobilismo de Fórmula Un, celebrada o 30 de maio de 1958 no Circuíto de Indianápolis. Foi a cuarta carreira da tempada de.
Marina Baixa
Economía
Aínda que se poden destacar algunhas industrias tradicionais da zona, como son a industria do chocolate na La Vila Joiosa ou o cultivo da néspera en Callosa d'en Sarrià, a actividade máis propia desta comarca é o turismo. Tódolos municipios costeiros notaron un gran crecemento de poboación debido ao gran fluxo de turistas, así como os municipios do interior viron freada a perda de poboación debido á chegada de novos residentes procedentes do norte de Europa. Dentro desta comarca sitúase o encravamento turístico máis importante de toda a península, a vila de Benidorm.
Spermophilus
Spermophilus é un xénero de roedores da familia Sciuridae. A maioría das especies, xeralmente denominadas esquíos de terra (unhas 40 en total), situábanse normalmente neste xénero. Porén, Spermophilus en senso amplo considerouse parafilético e, á parte dos claramente distintos e recoñecidos como xéneros Cynomys, Marmota, e Ammospermophilus, foi dividido en oito xéneros por Kristofer Helgen e colegas.
Luísa Villalta
Traxectoria
Desenvolveu unha intensa actividade cultural: deu seminarios, recitais de poesía e palestras, entre outros. Colaborou en varias publicacións, entre elas, Man Común, A Nosa Terra, Festa da Palabra Silenciada, Tempos Novos, Grial, Luzes de Galiza, Agália, Boletín Galego de Literatura, A Trabe de Ouro, Enclave ou Página abierta. Participou en entidades como a Asociación de Escritores en Lingua Galega, o Foro da Cultura Galega ou A Mesa pola Normalización Lingüística.
Eleccións municipais en Zas
Corporacións democráticas en Zas desde a aprobación da Constitución de 1978:
Uña, Cuenca
miniatura|300px|dereita|Localización da [[provincia de Cuenca.]] Uña é un concello da provincia de Cuenca na comunidade de Castela-A Mancha. Esténdese por unha área de 23.25 km² onde no ano 2007 vivían 123 habitantes.
Barely Legal
Barely Legal é o álbum de estrea da banda sueca The Hives, editado o 22 de setembro de 1997. O título do álbum fai referencia á súa idade, xa que todos os membros da banda menos un (o guitarrista Nicholaus Arson) acabaran de cumprir recentemente os 18 anos, a mínima idade que pode figurar legalmente nunha película pornográfica.
Cabeceira municipal
A cabeceira municipal é a localidade que conta con inmobles para os servizos públicos e instalacións importantes, como edificio da xunta ou pazo municipal, escolas, biblioteca, servizo postal, policía, auditorio, bancos, mercado e conexións co autovías ou estadas principais.
Lista de zonas arqueolóxicas da provincia da Coruña
Esta é unha lista das zonas arqueolóxicas da provincia da Coruña que están declarados, de forma definitiva, como BIC polo Ministerio de Cultura ou pola Xunta de Galicia.
Martin Gardner
Obra escrita publicada e contribucións
Ademais das súas colaboracións na revista Scientific American, Gardner escribiu máis de 70 libros que abranguen unha ampla variedade de temas: puzzles, xogos lóxicos, pseudociencia, filosofía e, por suposto, matemáticas. O seu talento radicaba na súa capacidade para presentar conceptos complexos de maneira accesible e entretida para o público en xeral.
Durban
miniatura|Vista da praia e da cidade de Durban. Durban (eThekwinien en zulú) é unha cidade da provincia de KwaZulu-Natal, Suráfrica, localízase nunha baía natural e ten un dos maiores portos do Océano Índico.
Posúe 3.100.000 habitantes. O 68,3 % dos habitantes son de etnia negra, o 19,9 % son asiáticos, o 8,98 % son brancos e o 2,82 % colorados. O 63 % da poboación fala zulú, 30% inglés, 3'4% xosa, 1'4% afrikaans, 0'7 % sesotho.
Historia
En 1824 Francis Farewell e Henry Fynn, aventureiros e comerciantes británicos deixaron a colonia do Cabo para establecer un negocio de comercio de marfil en Natal, máis tarde uníuselles Nathaniel Isaacs que marchara na súa busca e xuntos estableceron un posto comercial nun terreo que lles dera o rei Shaka dos zulús, que denominaron Port Natal, o pequeno asentamento converteuse nunha cidade e en 1835 déronlle o nome de Durban, en honra do gobernador da colonia do Cabo, Benjamin d'Urban. Os boers establecéronse sobre as montañas de Drakensberg en 1838 e, despois dunha serie de batallas, o goberno do Cabo construíu un forte. En 1844 o territorio pasou a formar parte da colonia do Cabo e os colonos británicos comezaron a establecerse na cidade. A partir de 1860 os británicos trouxeron milleiros de traballadores da India e doutros países asiáticos para traballaren nos campos de cana de azucre. Mahatma Gandhi viviu na cidade, e foi onde adquiriu conciencia política, ao ver a discriminación que sufrían os indios.
Uclés
Demografía
Evolución da poboación de Uclés desde a década de 1930 ata agora:
No Cities to Love
Gravación e edición
O 22 de decembro de 2014, No Cities to Love foi posto en streaming accidentalmente tres semanas antes pola discográfica da banda, Sub Pop Records. Cara o día 30 de xaneiro de 2015, dez días despois do seu lanzamento, o disco levaba vendidas 28 000 copias nos Estados Unidos segundo Nielsen SoundScan.
Teatro Nacional São João
O Teatro Nacional São João é un teatro na cidade de Porto, en Portugal. Atópase na praza Batalha, no centro histórico da cidade. A historia do teatro comeza en 1794, cando a autoridade principal do Porto, Francisco de Almada e Mendonça, encargou ó arquitecto italiano Vicente Mazzoneschi o proxecto dun teatro de ópera. O teatro orixinal construíuse entre 1796 e 1798 e foi nomeado São João na honra do príncipe rexente Xoán, máis tarde coroado rei como Xoán VI de Portugal. O interior do teatro é semellante ó Teatro São Carlos de Lisboa, construído un pouco antes.
Shaka
Traxectoria
Ao primeiro atacou pequenas bandas e clans, con fáciles vitorias, dando aos superviventes a posibilidade de se unir ás súas forzas, co que se convertían en zulús e tamén atacou aos langenis, dos que non esquecía o trato que lle deran na infancia.
Igrexas en Gotland
Antecedentes
Dende aproximadamente o ano 1400 non se construíron novas igrexas e a actividade de construción relixiosa descendeu drasticamente. Internamente, algunhas igrexas recibiron novos adornos na forma de novos retablos ou frescos durante os séculos XV e XVI. Tras a Reforma, introduciuse un novo tipo de retablos e púlpitos. Eses elementos post-Reforma dos séculos XVII e XVIII están moi ben representados nas igrexas da illa.
Eduardo Moreiras
Traxectoria
Estudou Filosofía e Letras na Universidade de Santiago de Compostela, e viviu en Vigo. Foi fundador e director da revista Mensajes de poesía entre 1948 e 1950. Traduciu ao castelán os poemas de Paul Éluard e de Elena Bono. A partir de 1955 escribiu só en galego.
Julian Bailey
Resultados completos no campionato British Touring Car
(clave) (Carreiras en grosa indican pole position) (Carreiras en itálica indican volta rápida)
Jean-de-Dieu Soult
Primeiros anos
Entrou no exército en 1786 á idade de dezaseis anos e foi ascendido a segundo tenente en 1791 e a capitán dous anos despois. Participou en diversas accións de guerra durante a Convención, pero destacou especialmente na vitoria conseguida en Fleurus, a mediados de 1794, polo que foi nomeado xeneral. Demostrou as súas dotes como estratego militar nas campañas de Suíza e Italia entre 1799 e 1800, nas que estivo ás ordes do xeneral André Masséna. Napoleón deulle o mando militar do Piemonte e posteriormente dirixiu a Garda consular. Ascendeu a mariscal en 1804, un día antes da proclamación de Napoleón como emperador. En 1805 contribuíu decisivamente na vitoria napoleónica na Batalla de Austerlitz. Tamén estivo presente na guerra contra Rusia e Prusia dende 1806 até 1817. Foi gobernador da vella Prusia e recibiu o título de duque de Dalmacia.
Cadeas para a neve
Alternativas
Tamén hai algunhas que susbtitúen a cadea por un cable de aceiro; o seu funcionamento é idéntico.
Lliçà d'Amunt
Historia
O nome de Lliçà d'Amunt vese ligado ás parroquias de Sant Julià e Sant Esteve de Palaudàries, que dende as súas orixes formaban parte do dominio feudal de Montbui. Ambas as parroquias son nomeadas no 1059 cando o conde Ramon Berenguer I fixo as paces con Mir Geribert e lle cedeu o feudo de Montbui que el reclamaba como parte da herdanza da súa muller Guisla de Besora, filla do anterior señor feudal dominador da zona: Gombau. Estas parroquias non se separaron máis e foron conformadas como municipio propio no 1836.
Tirinto
Historia
No período clásico é citada entre as cidades que achegou soldados na batalla de Platea, ata que despois das Guerras Médicas foi destruída, do mesmo xeito que Micenas, por un exército de Argos, que pretendía así aumentar o seu poder na zona. Parte dos seus habitantes aumentaron a poboación de Argos e outros refuxiáronse en Epidauro, en Hermione e en Halias. Pausanias visitou as súas ruínas no século -II.
Historia da lingua galega
Do latín ao romance galego-portugués
miniatura|180px|[[Foro do burgo de Castro Caldelas|Foro do Bo Burgo de Castro Caldelas, privilexio rodado do rei Afonso VIII. Primeiro documento real en lingua galega. Allariz, 1228.]] A evolución do latín coloquial falado na Gallaecia occidental ata o que hoxe coñecemos como lingua galega produciuse de maneira progresiva, paseniña e por tanto imperceptible. Esta constante evolución non permite marcar un límite cronolóxico exacto no que este latín coloquial se converte en galego, mais no século VIII a lingua da igrexa e da administración era tan distante da falada que xa se poden recoñecer dous sistemas diferentes: o latín e o galego. Nesta altura a nova lingua, continuación dun latín coloquial propio, cheo de trazos lingüísticos celtas e xermánicos (entre outros), desempeñará o papel de ser propia dos rexistros informais, unha lingua falada mais non escrita. Xa desde o século IX aparecen documentos en latín con numerosas voces romances (ben por descoñecemento do latín, ben pola presión da lingua falada): ovelia, conelium, estrata, celleiro, auterio...
Entre os eclesiásticos e os homes de letras, había unha tendencia a conservar as formas cultas do latín, que detiña a evolución levada a cabo na fala dos nobres e campesiños. A tendencia maniféstase en formas de palabras antigas, fórmulas relixiosas ou de cortesía: se Deus quer, que en paz descanse, que Deus conserve, con perdón, con licenza e outras que se conservan no galego actual.
No final do século XII e comezo do XIII é cando o galego, igual que o resto das linguas romances, comeza a usarse na escrita. O documento máis antigo datado é a Notícia de Fiadores, de 1175. O documento literario máis antigo dos coñecidos hoxe é a cantiga satírica Ora faz ost'o senhor de Navarra de Johan Soarez de Pávia, escrita arredor do ano 1200. Dos comezos do século XIII datan os primeiros documentos non literarios en galego, Notícia de Torto (1211) e o Testamento de Afonso II de Portugal (1214). Recentemente foi achado o documento máis antigo escrito no actual territorio de Galicia, o cal data do ano 1228. Trátase do Foro do bõ burgo de Castro Caldelas outorgado por Afonso IX en abril do dito ano ao municipio de Allariz. O máis antigo documento latino-galego-portugués, encontrado en Portugal, é chamado de Doação à Igreja de Sozello, encóntrase no Arquivo Nacional da Torre do Tombo, e é datado no ano 870.
Esplendor medieval do galego-portugués
En comparación coa lírica, a prosa literaria medieval en galego é escasa e tardía. Cómpre ter en conta que os centros culturais da época eran os mosteiros e escolas monacais, nos que imperaba o uso do latín eclesiástico. Aínda así, a partir de fins do XIII, e máis de modo significativo nos séculos XIV-XV, os temas de maior difusión na Europa medieval recóllense en lingua galega. Mostra son os relatos do ciclo bretón arredor da figura do rei Artur, os textos referentes á historia e destrución de Troia, como a Historia Troiana e a Crónica Troiana; e os Miragres de Santiago, conxunto de relatos que contan desde a destrución de Xerusalén ata a milagrosa intervención do Apóstolo en diferentes situacións. Inclúense algúns textos dentro da prosa, que son traducións ou translacións doutras linguas con elaboración propia: Crónica Xeral Galega, General Estoria, Crónica Galega de 1404 e Crónica de Santa María de Iria.
De todas as maneiras, o rei Sabio creou a Escola de Tradutores de Toledo e o seu neto Don Dinís funda en Portugal os Estudos Gerais, dous centros que tanto normalizarán a prosa castelá e portuguesa como conseguirán a fixación dunha norma escrita, mentres en Galicia continúa certa anarquía gráfica e un fomento decrecente das obras en galego (sobre todo a partir da segunda metade do século XIV).
Séculos XVI e XVII
Así e todo, debemos deixar constancia de que o exclusivo uso oral do galego levouna á dialectalización e a fragmentación e, por tanto, á súa consideración xeral como lingua aliteraria, incapacitada para a ciencia e a cultura. A nosa literatura queda así á marxe do Renacemento e do Barroco, coincidindo paradoxalmente o século máis escuro para o galego, co Século de Ouro da literatura castelá. Posuímos algunhas cartas (como algunhas dirixidas a Diego Sarmiento de Acuña, conde de Gondomar), algún documento e escasas mostras literarias en galego que nos deixan ver a lingua da época. Paralelamente a este baleiro de literatura erudita, sobrevive a vea da lírica popular en forma de cantigas de berce, de cego, entroidos, adiviñas, lendas, romances, contos, farsas etc. Moitos deles chegaron ata hoxe por transmisión oral.
Século XVIII
No século XVIII xorden as voces de denuncia dos chamados "ilustrados", que demostran a súa inquedanza polo subdesenvolvemento do reino de Galicia e ofrecen propostas renovadoras da vida económica, social e cultural. Entre este minoritario grupo de intelectuais despunta con forza a figura do Padre Frei Martín Sarmiento, personaxe polifacético -naturista, lingüista e bibliófilo- que defendeu o uso do galego no ensino, na administración e na Igrexa, isto é, a súa normalización como lingua propia dos galegos. Sarmiento explicaba nos seus escritos:
O galego do século XIX e o Rexurdimento
Ano frutífero en publicacións foi 1880, pois nel saen á luz composicións dos autores de máis sona desta etapa: Follas Novas, de Rosalía de Castro, Aires da miña terra de Curros Enríquez, e Saudades gallegas de Lamas Carvajal. Seis anos despois aparece Queixumes dos pinos, de Eduardo Pondal. Rosalía de Castro transcende coa calidade da súa obra as nosas fronteiras para se incorporar á historia da literatura universal, ao que se lle suma o mérito de que os seus Cantares Gallegos axiña se fixeron moi populares.
esquerda|miniatura|150px|[[Valentín Lamas Carvajal|Lamas potenciou o galego con prensa monolingüe.]] A consolidación da prosa galega non se produce ata o século XX, mais a fins do XIX hai xa precedentes salientables: Maxina ou a filla espúrea, (1880) de Marcial Valladares, primeira novela galega contemporánea. Obra de gran sona entre as clases populares foi O catecismo do labrego de Lamas Carvajal. As novelas A tecedeira de Bonaval, O Castelo de Pambre e O niño de Pombas converten a Antonio López Ferreiro no mellor prosista da época. O xénero teatral foi o menos cultivado, pois desde a publicación d´A Casamenteira en 1812 até a década dos oitenta non houbo actividade editorial relacionada co teatro.
Anos 20 e 30
Pola súa parte, a Igrexa empregaba como lingua de culto o castelán alternando co latín, excepto nalgúns foros minoritarios galeguistas que crean algúns textos relixiosos -a revista Logos (1931), as Oracións da mañán (1933)- ou o colectivo Deus Fratesque Gallaetiae (1935).
Medios de comunicación
Canto á prensa escrita, existiu un único xornal diario de carácter informativo en galego, chamado Galicia Hoxe (1994-2011); mais todos os demais diarios galegos (La Voz de Galicia, Faro de Vigo, El Progreso, La Región, El Correo Gallego, Diario de Pontevedra...), os de maior tiraxe, usan como lingua vehicular o castelán, e neles o galego non acostuma pasar do 5 % de uso (e desta porcentaxe, unha gran parte son artigos de opinión e publicidade). En 1977 aparece novamente a cabeceira histórica A Nosa Terra, de carácter semanal e desaparecida en 2011, que se converteu nunha referencia do xornalismo en galego. Teñen saído outras cabeceiras en galego de maior periodicidade, como A Peneira (1984) -comarcal, zona sur de Pontevedra-, Grial, A Trabe de Ouro, Luzes de Galiza, Teima, Natureza Galega, Encrucillada (1977), Revista de Literatura, Tempos Novos etc.
Lexislación
O 13 de xuño de 2005, a Unión Europea chegou á proposta (de próxima aprobación como punto de tipo A, sen debate, polos ministros de Asuntos Exteriores da Unión) da inclusión do gaélico irlandés como nova lingua oficial e de traballo da Unión (a 21ª) e do galego (xunto co catalán e éuscaro en España) como lingua non-oficial mais oficiosa (de uso para comunicacións oficiais e de traballo) da Unión Europea, sempre que o Estado correspondente asuma os gastos e emita un aviso previo aos demais membros asistentes á reunión. Este é un paso moi importante para a supervivencia do galego no século XXI.
En 2007 o Parlamento Galego aprobou un decreto que garantía chegar ao mínimo dun 50% de ensino en galego (escola infantil, educación primaria, E.S.O., Bacharelato, Formación profesional e EPA); ademais tamén xurdiu a necesidade de crear Galescolas, isto é, escolas infantís onde se empregue a lingua do país como vehicular.
Illa St. Lawrence
Historia
Orixinalmente, a illa chamábase Sivuqaq polo pobo iupik que nel habitan. Con todo, cando o explorador danés ao servizo dos Tsares rusos, a visitou o 10 de agosto de 1728, día de San Lorenzo, pasou a ser coñecida polo nome actual, de acordo co mito do santo cristián. Crese que a illa foi a primeira en ser explorada polos europeos na rexión de Alasca.
Cabo Nordés e a contaminación por PCB
miniatura|A ex base da Forza Aérea na illa San Lorenzo Northeast Cape Air Force Station (AFS) foi unha base Forza Aérea dos Estados Unidos. Operou desde 1952 ata aproximadamente 1972. Na zona que rodea a base houbo durante séculos un campamento tradicional de varias familias iupik. Logo de que a base fose pechada na década de 1970, moitas destas persoas comezaron a experimentar problemas de saúde. Ata hoxe en día, as persoas que creceron alí teñen altos índices de cancro e outras enfermidades, posiblemente debido á exposición ao PCB do lugar.
Virus de Epstein-Barr
É principalmente coñecido por ser o causante da mononucleose infecciosa (febre glandular). Tamén está asociado con determinadas formas de cancro, como o linfoma de Hodgkin, linfoma de Burkitt, cancro gástrico, carcinoma nasofarínxeo, e as condicións asociadas co virus da inmunodeficiencia humana (HIV), como a leucoplaquia pilosa e os linfomas de sistema nervioso central. Hai probas de que a infección polo EBV está asociada cun risco máis alto de ter certas doenzas autoinmunes, especialmente dermatomiosite, lupus eritematoso sistémico, artrite reumatoide, síndrome de Sjögren, e esclerose múltiple. Uns 200.000 casos de cancro ao ano poden atribuírse ao EBV.
Viroloxía
miniatura|dereita|300px|Diagrama simplificado da estrutura do EBV.
Entrada na célula
O EBV pode infectar tanto a células B coma a células epiteliais, aínda que utiliza mecanismos diferentes en cada un dos dous casos.
Replicación lítica
O ciclo lítico, ou infección produtiva, ten como resultado a produción de novos virións infecciosos. O EBV pode realizar a replicación lítica tanto en células B coma en células epiteliais. Nas células B, a replicación lítica normalmente só ten lugar despois da reactivación tras unha latencia. En células epiteliais, a replicación lítica a miúdo segue directamente á entrada do virus na célula.
Latencia
A diferenza da replicación lítica, a latencia non dá lugar á produción de novos virións, senón que o ADN circular xenómico do EBV permanece no núcleo celular en forma de episoma, e é copiado pola ADN polimerase celular. Durante a latencia, só se expresa unha porción dos xenes do EBV. O EBV latente expresa os seus xenes seguindo tres posibles patróns, chamados patróns de latencia. O EBV pode persistir en estado latente dentro das células B e células epiteliais, pero en ambos os tipos de células son posibles diferentes patróns de latencia.
O EBV pode mostrar os seguintes tres programas de latencia: Latencia I, Latencia II, e Latencia III. Cada programa de latencia leva á produción dun conxunto determinado e limitado de proteínas e de ARNs virais.
Na infección primaria, o EBV replícase en células epiteliais orofarínxeas e establece infeccións con Latencias III, II, e I nos linfocitos B. A infección latente por EBV dos linfocitos B é necesaria para que o virus persista, e para a subseguinte replicación en cálulas epiteliais, e a liberación de virus infecciosos na saliva. As infeccións con Latencias III e II de linfocitos B, e con Latencia II de células epiteliais orais, e con Latencia II de células NK ou células T pode orixinar tumores malignos, marcados pola presenza do xenoma de EBV uniforme e a expresión xénica.
Transformación dos linfocitos B
O lugar onde se localiza a persistencia do EBV podería ser a medula ósea. Os pacientes EBV-positivos aos que lles substituíu a súa medula ósea por outra procedente dun doante EBV-negativo fanse EBV-negativos despois do transplante.
Ángel Anido
Traxectoria
Estudou Medicina na Universidade de Santiago de Compostela, licenciándose con 21 anos. En 1874 obtivo o grao de doutor. Trasladouse a Vigo onde foi médico municipal e director do Hospital da Casa-hospicio. Embarcouse para Montevideo a principios de 1876, permanecendo no país seis anos. Marchou a Arxentina en 1882 onde foi médico do Asilo Romero Jiménez e despois da Asociación Española de Socorros Mutuos e de Italia Unita. Tivo unha abnegada actuación na Revolución de 1890 como membro da Cruz Vermella. Colaborou en Almanaque Gallego, e pertenceu á Asociación Patriótica Española de Buenos Aires da que foi elixido presidente en 1900.
Gazte Abertzaleak
Gazte Abertzaleak (GA) (Mozos Patriotas en éuscaro) son os mozos do partido Eusko Alkartasuna (EA) (Solidariedade Éuscara en éuscaro), agora parte do EH Bildu en Hegoalde e EH Bai en Iparralde. Os seus ideais son os de Eusko Alkartasuna, aínda que goza de autonomía para desenvolver as súas propias iniciativas.
Illa Riesco
Minería
Durante os anos 2000, a sociedade mineira Illa Riesco, constituída por capitais de Empresas Copec e Ultramar, adxudicouse as minas Elena e Río Eduardo e Estancia Invierno, este último xacemento manterase en poder de BHP Billiton ata o ano 2017, data en que expira o seu contrato de concesión.
Inuit Ataqatigiit
Nas eleccións lexislativas do 15 de novembro de 2005, obtivo un 22,6% dos votos e sete escanos dun total de 31.
A Barcula, Ardemil, Ordes
A Barcula é un lugar da parroquia de Ardemil no concello coruñés de Ordes da comarca de Ordes. Tiña 37 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística, dos cales 15 eran homes e 22 eran mulleres.
Heroes (serie de televisión estadounidense)
A hélice
Este símbolo aparece moi frecuentemente no decorrer da serie, sexa soamente no escenario ou en situacións ligadas aos personaxes principais. No episodio 12 da primeira temporada, "Godsend", o símbolo é revelado por Ando Masahashi como sendo unha combinación de dous caracteres xaponeses: sai, que significa "grande talento" e yo, que significa "enviado por Deus". Este símbolo tamén lembra moito un segmento de RNA, conectándoo á mutación xenética que dá aos heroes os seus poderes.
Zygentoma
Descrición e ecoloxía
Os Zygentoma teñen corpos aplanados dorsoventralmente, xeralmente cun perfil alongado ou oval. As súas antenas son delgadas e móbiles. Os ollos compostos adoitan ser pequenos e algunhas especies que viven en covas, como moitos Nicoletiidae, carecen totalmente de ollos. Poden ter ata tres ocelos. A mandíbulas son curtas, e as pezas bucais non están especializadas. Moitas especies teñen tamén varios apéndices curtos nos seus segmentos abdominais, pero a característica máis distintiva do grupo é a presenza de tres filamentos longos parecidos a colas que se estenden desde o último segmento. Estes tres filamentos son xeralmente subiguais en tamaño, agás nalgúns membros da familia Nicoletiidae, nos cales son curtos, e os cercos son difíciles de detectar. Os dous filamentos laterais son os cercos abdominais, mentres que o medial é o epiprocto.
Familias
Os Lepismatidae son a familia máis grande deste grupo, que inclúe os espéciemes de maior tmaño. É unha familia de distribución cosmopolita con máis de 200 especies. Moitas son antropófilas, xa que viven nas casas humanas. Algunhas especies son inquilinas en colonias de formigas.
Investigación sobre a produción de combustibles
Como os lepismas poden consumir a lignocelulosa da madeira, son un tipo de insectos (xunto coas térmites, cascudas comedoras de madeira, avespas da madeira e outros) que están sendo investigados para o seu posible uso como produtores de biocombustible. Os aparatos dixestivos destes insectos actúan como biorreactores naturais nos cales os procesos químicos degradan a celulosa. Foron estudados coa esperanza de desenvolver procesos de produción de biocombustible rendibles comercialmente.
San Mateo Atenco
miniatura|250px|San Mateo Atenco.
Adega (industria)
Unha adega, bodega ou cava é aquela parte dunha construción que se dedica para gardar o viño e outras bebidas, polo xeral é subterránea, e por extensión o establecemento onde se fabrica o viño. As adegas teñen a misión de protexer a bebida de influencias externas, nun lugar escuro e cunha temperatura constante. O viño consérvase en pipotes para que madureza e posteriormente pode ser tamén conservado en botellas. As primeiras adegas das que se ten noticia conservaban o viño en ánforas.
Ampliación (filme)
Estreouse en galego a través da TVG o 29 de abril de 1989.
Libra de Xibraltar
Billetes
En 1914, o goberno introduce billetes de 2 e 10 xilins, 1, 5 e 50 libras. Os billetes de 2 xilins e 50 libras deixaron de producirse coa nova edición de 1927. O billete de 10 xilins foi substituído pola moeda de 50 peniques. En 1975, os billetes de 10 e 20 libras foron introducidos, seguidos do de 50 en 1986. O billete de 1 libra deixou de circular no 1988. Na nova edición do 1995, foi introducida por primeira vez a palabra "libras esterlinas" en lugar de só "libras".
Franco francés
Antes da Revolución Francesa
O franco foi introducido polo rei Xoán II de Francia no 1360. O seu nome vén da inscrición Johannes Dei Gratia Francorum Rex (Xoán pola graza de Deus Rei dos Francos) e o seu valor foi establecido como 1 libra de Tours. Os francos foron acuñados máis tarde baixo o reinado de Carlos V de Francia, Henrique III de Francia e Henrique IV de Francia.
Edgeøya
Xeografía
A illa ten unha superficie de 5.074 km², que a converten por tamaño na 3ª do arquipélago. Deles, 2.102 km² están cubertos por glaciares, sendo o principal o Edgeøyjøkulen.
Está separada de Spitsbergen ao oeste polo Storfjorden, e, ao norte, o Freemansundet sepáraa da illa de Barents; na parte sur occidental localízase o Tjuvfjorden.
Parque Nacional Kruger
Coto de caza
En 1896, o virus Rinderpest azoutou á maior parte da fauna salvaxe e ao gando da rexión. Co obxectivo de preservar aos animais de caza para futuros cazadores, o Volksraad de Transvaal votou a favor dun pequeno goberno do coto de caza. Os fondos para o Coto de Caza Sabie foron asignados o ano 1898, pero estalou a guerra. Despois da Segunda Guerra Boer, o Maior (máis tarde Tte. coronel) James Stevenson-Hamilton foi nomeado o primeiro gardián en 1902 The reserve was located in the southern one-third of the modern park. e poucos meses despois, agregouse a área desde o río Sabi até o río dos Olifants.
Parque nacional
miniatura|León no Parque nacional Kruger. miniatura|Elefante no Parque nacional Kruger. miniatura|Leopardo no Parque nacional Kruger. Stevenson-Hamilton tivo éxito no uso de devandito sistema para deter a chegada masiva de turistas. Polo ano 1916 unha comisión gobernamental foi nomeada para estimar o futuro das reservas. En 1926, como un acto de reconciliación, a administración británica denominou as reservas como Paul Kruger e declarou que sería o primeiro parque nacional de Suráfrica.
O Canedo, Ardemil, Ordes
O Canedo é un lugar da parroquia de Ardemil no concello coruñés de Ordes da comarca de Ordes. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2010 tiña 45 habitantes (21 homes e 24 mulleres).
Kirsty Hooper
Traxectoria
Licenciouse en Linguas modernas na Universidade de Oxford, onde foi alumna do profesor John Rutherford. Alí iniciou o seu labor investigador sobre a cultura e lingua galegas, polas que comezou a sentir interese, e foi unha das responsables da tradución ao inglés de Cousas (1926/1929) de Castelao como membro do Centro de Estudos Galegos do Queen's College de Oxford. Doutououse en Filoloxía hispánica coa tese de doutoramento Estranxeira na miña patria: Gender and Nation in the Pre-1914 Writings of Sofía Casanova (1861-1958), lida no ano 2001 baixo a dirección de John Rutherford na Universidade de Oxford.
Centro Ecuestre de Antela
Características
Estas instalacións contan cunha pista de velocidade (sendo coñecida baixo a denominación de Hipódromo de Antela), de 1.400 metros de longo por 20 de ancho, bancada para público e cun picadeiro de dimensións olímpicas. Nela realízanse xornadas de carreiras, nas que se comprobou o seu excelente comportamento. Por dimensións e calidade pódese comparar coas mellores de España.
Carreiras en 2020
O programa de carreiras que se celebrarán no hipódromo de Antela inclúe 4 datas:
Prolactina
A prolactina actúa tamén de modo similar a unha citocina e como un importante regulador do sistema inmunitario. A prolactina ten importantes funcións relacionadas co ciclo celular como factor de crecemento, diferenciación e antiapoptótico. Actuando como factor de crecemento que se une a receptores de citocinas ten tamén unha profunda influencia na hematopoese, anxioxénese e está implicado na regulación da coagulación sanguínea a través de varias vías. En conxunto, "informouse de máis de 300 accións distintas da PRL en varios vertebrados, como efectos no equilibrio de auga e sales, crecemento e desenvolvemento, endocrinoloxía e metabolismo, cerebro e comportamento, reprodución, e regulación inmune e protección". A prolactina actúa de modo endócrino, parácrino e autócrino, a través do receptor da prolactina e un gran número de receptores de citocinas.
Varición nos niveis
Tamén se atopou que comparando os machos non emparellados cos que acaban de ser pais ou esperan ser proximamente pais, nestes dous últimos aumentan os niveis de prolactina.
Elena Davydova
Traxectoria
Precisamente neste ano deuse a coñecer internacionalmente, durante a primeira edición da American Cup celebrada en Orlando (Estados Unidos). Alí asombrou a todos no seu exercicio de barra de equilibrios, ó facer un salto mortal cara a atrás que ninguén ata entón fixera. Acabou terceira nesa competición, que foi gañada pola romanesa Nadia Comaneci, unha ximnasta que Davidova admiraba moito.
Christophe Darbellay
Christophe Darbellay, nado o 7 de marzo de 1971 en Martigny, é un político suízo, presidente do Partido Popular Cristián Demócrata desde o 2 de setembro de 2006.
Tom Jones
Amais, pode referirse a:
Sociedade Deportiva Cultural Cabreiros
Estadio
O Cabreiros xoga no Estadio de Acea, de Cabreiros, Xermade
Historia da hamburguesa
A vella hamburguesa
Moito antes de que se producise a disputada invención da hamburguesa nos Estados Unidos, en Europa xa existían alimentos con certas similitudes culinarias. No século XII, os mongois, unha tribo nómade, adoitaban portar durante as súas continuas travesías a súa propia comida, composta por diversas variedades de lácteos (airag) e carne de animais (cabalo ou camelo). Na época de Xenxis Kan (1167-1227), o seu exército de xinetes chegou a ocupar cara ao Oeste parte dos territorios actuais de Rusia, Ucraína e Casaquistán, formando a denominada Horda de Ouro. Este exército de cabalaría movíase rápido, polo que, cando non lles era posible deterse para xantar, estaban obrigados a ter que alimentarse mentres cabalgaban. Por iso puñan uns anacos de carne en forma de filetes baixo as cadeiras de montar e así a carne se desmenuzaba co trotar constante e cociñábase coa calor animal. Dise que este alimento a base de carne picada propagouse polo vasto territorio do Imperio Mongol até a súa escisión na década de 1240. Era habitual que seguisen aos exércitos agrupacións de diferentes animais (rabaños ou mandas de cabalos, ovellas, bois, etc) que proporcionaban a contribución proteica necesaria para a dieta dos guerreiros. Marco Polo fai descricións dos costumes culinarios dos guerreiros mongois, indicando que a carne dun poni podía proporcionar a comida diaria a cen guerreiros.
Hamburgo e o seu porto
Durante a primeira metade do século XIX, Hamburgo está establecido como un dos portos máis importantes na travesía transatlántica cara a América de pasaxeiros e mercadorías. A maioría dos emigrantes que viaxaban ao «Novo Mundo» embarcaban alí. Desta forma, a compañía alemá Hamburg America Line (denominada tamén Hamburg Amerikanische Packetfahrt Actien Gesellschaft (HAPAG)) converteuse durante case un século na compañía de transporte de mercadorías e persoas a través do Atlántico con máis volume de tráfico. A compañía comezou a operar no ano 1847 e os inmigrantes alemáns empezaron a utilizala, moitos deles fuxindo da Revolución de Marzo. A gran maioría dos colonos e inmigrantes procedentes de diversas partes de Europa do Norte tomaron este porto para dirixirse aos Estados Unidos, introducindo os seus costumes culinarios no país de acollida. A cidade de Nova York era o destino máis habitual dos barcos que viaxaban desde a cidade hanseática. Nos diversos restaurantes da Gran Mazá ofrecíanse os filetes ao estilo de Hamburgo co obxecto de atraer aos mariñeiros alemáns. Nos menús aparecía frecuentemente steak cooked in the Hamburg style («filete [estadounidense] cociñado ao estilo de Hamburgo»), ou mesmo bifteck à hambourgeoise. Esta situación fixo que, desde os Estados Unidos, calquera preparación elaborada con carne picada evocase nos inmigrantes europeos recordos do porto e, por extensión, do mundo que deixaron atrás.
Novo continente: os Estados Unidos
A alta capacidade de produción gandeira de carne vacúa e a súa alta demanda debido ao consumo pola sociedade estadounidense, fai florecer unha potente industria cárnica a finais de século. Pronto xurdiron problemas e corrupcións diversas entre empresas da industria cárnica que comprometían a sanidade e hixiene da carne. A comezos de século, o autor Upton Sinclair publica un «libro denuncia», en forma de crítica velada, titulado A Xungla (The Jungle), no que narra de forma ficticia as conspiracións e a corrupción empresarial da industria cárnica dos Estados Unidos. O libro concienciou á sociedade acerca da salubridade no procesado da carne vacúa e creouse a Lei de Pureza de Alimentos e Drogas patrocinada pola Administración de Alimentos e Medicamentos estadounidense. «The Jungle» marca un fito na historia posterior da hamburguesa, e as cadeas de restaurantes deberon demostrar a súa hixiene no cociñado da carne, debido ao efecto que provocou a súa polémica publicación na sociedade estadounidense de comezos de século XX. O autor Arthur Kallett publica no ano 1933 un libro titulado: «100,000,000 guinea pigs; dangers in everyday foods, drugs, and cosmetics» (100,000,000 cobaias; perigos nos alimentos cotiáns, medicamentos e cosméticos) no que alerta por primeira vez do contido conservante que posúen as hamburguesas.
As polémicas orixes
Outro dos presuntos inventores é o cociñeiro Fletcher Davis (denominado familiarmente 'Old Dave'), quen afirmaba ter a ocorrencia de pór a carne picada entre pans a finais de 1880 en Athens (Texas). Fletcher tiña un posto rueiro xunto coa súa muller na St. Louis World's Fair (Exposición Universal de San Luís) de 1904. O xornalista texano Frank X. Tolbert menciona a un vendedor chamado Fletcher Davis que servía nunha cafetaría situada no 115 de Tyler Street en Athens, a finais da década de 1880. Os habitantes da zona aseguran que Davis estivo a vender sándwiches de carne picada durante esa época, sen pór unha denominación clara ao seu invento. Durante a década de 1980, a cadea de xeados Dairy Queen filmou un documental sobre o lugar de nacemento da hamburguesa.