cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Caleb Ross
Caleb Ross, nado en Whangarei o 10 de decembro de 1981, é un actor neozelandés de cine e televisión. É coñecido por interpretar a Lex na serie de televisión de ciencia ficción The Tribe. En 1998, interpretou a Logan Patterson en Shortland Street. Ó longo da súa carreira, apareceu en Xena: Warrior Princess, Hercules: The Legendary Journeys, Mercy Peak e Revelations - The Initial Journey. Tamén é músico e posúe varias guitarras.
Colina
Historia
A colina descubriuna Adolph Strecker en 1864 e sintetizouse quimicamente en 1866. Nos Estados Unidos en 1998 a colina foi clasificada como un nutriente esencial polo “Food and nutrition Board” A importancia da colina como nutriente foi observada inicialmente en investigacións sobre a insulina, nas cales se descubriu que a colina é un nutriente que prevén o fígado graxo. En 1975 os científicos descubriron que a administración de colina aumentaba a síntese e liberación de acetilcolina polas neuronas. Hoxe sábese que a colina é un nutriente dietético importante para que as células funcionen de maneira normal. Os humanos necesitan colina na súa dieta, xa que esta é indispensable para a síntese de compoñentes esenciais das membranas e é unha fonte importante de grupos metilo.
Función no feto
Durante o embarazo, a demanda de colina é moi grande, xa que se utiliza como substrato para construír membranas celulares, para aumentar as reservas de colina no feto e na placenta e para incrementar a produción de lipoproteínas. Ademais destas funcións, a colina ten moito que ver na formación e desenvolvemento do cerebro. O crecemento do cerebro é moi rápido durante o terceiro trimestre do embarazo e continúa desenvolvéndose ata os 5 anos de idade. Durante este período hai unha demanda moi alta de esfingomielina, que se forma a partir da fosfatidilcolina. Ademais, precísase colina para a produción do neurotransmisor acetilcolina, o cal pode influír na estrutura e organización de determinadas rexións do cerebro, na neuroxénese, mielinización e formación da sinapse. A acetilcolina tamén está presente na placenta e axuda ao control da proliferación e diferenciación das células. A colina tamén intervén na metilación dos dinucleótidos no ADN do cerebro (esta metilación pode cambiar a expresión xenómica entre outros efectos). Un aspecto importante é que a actuación da colina no feto depende da súa concentración. A concentracións baixas de colina, esta utilízase para a formación de fosfolípidos. Cando a concentración aumenta, a colina libre convértese en betaína nas mitocondrias do fígado (a betaína utilízase como fonte de grupos metilo para metilacións do ADN). A concentración tamén é moi importante para que poida chegar colina ao cerebro e así asegurar unha correcta formación deste órgano. O transporte de colina cara ao cerebro faise pola mediación dun transportador específico. Este ten baixa afinidade pola colina. Cando as concentracións de colina son superiores a 14 umol/L a colina únese ao transportador e diríxese ao cerebro. A colina almacénase unida á membrana en forma de fosfatidilcolina, e poderá ser utilizada por exemplo, para a síntese do neurotransmisor acetilcolinesterase.
Múnic
Historia
Moitos dos mellores edificios e espazos da cidade datan deste período, baixo o estilo arquitectónico maximiliano, nomeado así por Maximiliano I. Entre estes están a Ludwigstraße, a Ruhmeshalle e a Königsplatz, dos arquitectos Leo von Klenze e Friedrich von Gärtner, e a estatua "Baviera", feita por Schwanthaler. miniatura|esquerda|A Ohel Jakob, a [[sinagoga principal de Múnic, inaugurada o 9 de novembro de 2006 tras ser esnaquizada en 1938 durante a Kristallnacht, a Noite dos cristais rotos.]]
Economía
Múnic destaca tamén por ser a segunda cidade con máis editoriais de todo o mundo, só por detrás de Nova York. O Süddeutsche Zeitung, un dos principais diarios en lingua alemá, edítase na cidade. Unha gran cantidade de industria correspondente ao resto de medios de comunicación concéntrase na súa área de influencia económica: a televisiva a Unterföhring e a cinematográfica a Geiselgasteig.
Actividades culturais e lúdicas
Estas son algunhas actividades culturais salientábeis da cidade:
miniatura|Carro de Hacker-Pschorr durante o desfile de inicio da festa da cervexa
Símbolos
O escudo da cidade mostra en cor prateada un monxe bieito co hábito negro de contorno dourado e zapatos vermellos. Na man esquerda sostén un libro de xuramento e levanta a dereita para facelo.
Omaha, Nebrasca
Omaha foi fundada en 1854 por especuladores da veciña Council Bluffs ao longo do río Missouri. Durante o século XIX, a localización de Omaha no centro dos Estados Unidos fixo que a cidade se convertese nun importante centro de transporte. Ao longo do resto do século, os sectores do transporte e do comercio foron moi importantes na cidade, xunto cos seus ferrocarrís e as súas fábricas de cervexa. No século XX, os matadoiros de Omaha, uns dos máis grandes do mundo, e as súas plantas empacadoras de carne, gañaron moita importancia a nivel internacional.
Cágado
miniatura|dereita|235px|Cágados.
Un cágado (tamén chamado cabezolo, cabezudo, cagote, cagulo, cullarapo, cullareto, culler ou relo) é a larva dos anfibios, especialmente dos anuros como ras e sapos, que despois dunha metamorfose convértese en anfibio adulto. Xeralmente son larvas acuáticas, aínda que tamén hai algunhas terrestres.
Hiperoartios
Os hiperoartios (Hyperoartia) son unha clase de ágnatos ou peixes sen mandíbulas, coñecidos vulgarmente co nome de lampreas.
Taxonomía
miniatura|Geotria australis. miniatura|Petromyzon marinus. miniatura|Ichthyomyzon greeleyi. miniatura|Ichthyomyzon unicuspis. miniatura|Eudontomyzon danfordi. miniatura|Eudontomyzon mariae. miniatura|Lampetra fluviatilis. miniatura|Lampetra tridentata.
Pita do monte cantábrica
Poboación
Nos últimos censos realizados rexístranse 293 machos en Asturias, 243 en León, 23 en Cantabria, 22 en Lugo e 3 en Palencia. Diversos autores estudaron o descenso da súa densidade de poboación na segunda metade do século XX. O status da subespecie pasou de considerarse vulnerábel a en estado crítico, especialmente nos extremos da súa área de distribución.
O primeiro censo completo realizouse en 2019 e revelou que quedan cando menos 292 exemplares, un 80% en León e o 20% en Asturias.
Anna's Retreat
Anna's Retreat é unha cidade das Illas Virxes Estadounidenses, na illa de Santo Tomé. É a segunda cidade máis grande nas Illas Virxes Estadounidenses despois de Charlotte Amalie.
Pita do monte cantábrica
Ameazas
Numerosos factores limitantes inflúen na dinámica poboacional do Tetrao urogallus cantabricus en toda a súa área de distribución, incluídas a degradación, perda e fragmentación do seu hábitat. A estrutura do bosque xoga un papel importante na determinación da aptitude e ocupación do hábitat. Quevedo el al. encontraron que a estrutura de bosque aberto con arbustos de arando ben distribuídos era o seu tipo de hábitat preferido. O uso dos recursos forestais para a produción de madeira causou, e continúa causando, cambios significativos na estrutura do bosque, tales como a composición das especies, a densidade e altura das árbores, o tamaño da zona forestal e a vexetación do sotobosque.
Herba do coitelo
Propagación
A especie non parece producir sementes viábeis a pesar de que certos autores consideran que as sementes xeromolan abundantemente tras os incendios, podendo permanecer no banco de sementes durante varios anos. A propagación vexetativa é moi intensa, fragmentándose a planta e enraizando os fragmentos.
Kitsune
Orixe
En contraste, o folclorista xaponés Kiyoshi Nozaki argumenta que o kitsune xaponés adquiriu atributos positivos ao redor do século IV; e que soamente na China e Corea se presentaron atributos negativos. Estima que, baseándose nunha colección de libros do século XVI chamado Nihon Ryakki, os raposos e os humanos vivían moi correlacionados no antigo Xapón, e que deu como resultado a aparición de lendas indíxenas acerca dos kitsune. A investigadora Karen Smyers, unha investigadora do deus Inari, menciona que a idea do raposo como un ser sedutor ante o ser humano e a conexión dos mitos do raposo no budismo, foron introducidos ao folclore xaponés a través das historias chinesas, mais sostén que algunhas historias de raposos conteñen elementos únicos no Xapón.
Antón Riveiro Coello
Mencións e premios
É fillo predilecto de Xinzo de Limia, fillo adoptivo do concello de Baltar, xuíz honorario do Couto Mixto e foi presidente fundador da Asociación Cultural Barbantia.
Kitsune
Kitsunetsuki
miniatura|354px|O kami Inari (esquerda) e os seus serventes raposo (ao fondo) axudan o ferreiro Munechika (dereita) a forxar a espada ko-kitsune-maru (Pequeno Raposo) ao final do século X. A lenda é o argumento do drama [[Noh|nō Sanjo Kokaji.]] O kitsunetsuki (狐憑き ou 狐付き) literalmente significa "o estado de estar posuído por un raposo". A vítima é principalmente unha muller nova, na que o raposo entra debaixo das súas unllas ou a través dos seus seos para alimentarse da súa enerxía vital e facerse máis forte. Nalgúns casos, a expresión facial da vítima cambia dunha forma que é parecida á dun raposo. A tradición xaponesa menciona que a posesión dun raposo pode facer que se a vítima é analfabeta teña a habilidade temporal de ler.
Esposas e amantes
Outras historias mostran aos kitsunes casando con outros. Cando chove cun ceo despexado, é chamado ás veces kitsune no yomeiri ou a voda do kitsune, en referencia a unha lenda que describía unha voda entre as criaturas que ocorreu durante devandita choiva. O evento é considerado un bo agoiro, pero os kitsune obterán vinganza de calquera que non foi convidado.
Círculo de Praga
O Círculo Lingüístico de Praga ou Escola de Praga (en checo Pražský lingvistický kroužek, en ruso Пражский лингвистический кружок - Pražskij lingvističeskij kružek, en francés Cercle linguistique de Prague) foi un grupo de críticos literarios e lingüistas establecidos na cidade de Praga, parte do múltiplo movemento chamado Formalismo ruso. Os seus membros desenvolveron métodos de estudos semióticos e de análise estruturalista entre os anos 1928 e 1939. Despois da segunda guerra mundial e tralo golpe de estado de Checoslovaquia de 1948 o Círculo desfíxose, mais a Escola de Praga seguiu a ter influencia no funcionalismo lingüístico.
Aguada de Arriba, Aguada, Carballedo
Patrimonio
A capela de San Roque de Aguada de Arriba foi restaurada polo Obradoiro de Emprego durante o ano 2003.
Helene Mayer
Helene Mayer, nada en Offenbach am Main (Hessen, Alemaña) o 10 de decembro de 1919 e finada en Múnic (Baviera, Alemaña) o 10 de outubro de 1953, foi unha esgrimista que competiu pola Alemaña nazi nos Xogos Olímpicos de Berlín de 1936, a pesar de ter deixado Alemaña e vivir nos Estados Unidos e da orixe xudía da súa familia.
Bernardo Mateo Sagasta
Bernardo Mateo Sagasta Echeverría, nado en Pontevedra o 21 de setembro de 1866 e finado o 2 de novembro de 1937, foi un enxeñeiro agrónomo e político galego.
Jenifer Bartoli
Jenifer
É o seu primeiro álbum e saíu á venda en 2002. Inclúe composicións de Lionel Florencia (Donne-moi le temps) e Marc Lavoine (Nos points communs). Con cancións como Au soleil, J'attends l'amour e Des mots qui résonnent !, o álbum recibiu un disco de platino da IFPI por alcanzar o millón de copias vendidas en Europa.
L'amour & moi
O luns 17 de setembro de 2012 apareceu o quinto disco da cantante, titulado "L'amour & moi".
Distincións e premios
2004
Why Are You OK
Why Are You OK é o quinto álbum da banda estadounidense de indie rock Band of Horses, publicado o 10 de xuño de 2016 a través do selo Interscope Records. Producido por Jason Lytle, de Grandaddy, o disco foi precedido polos sinxelos "Casual Party", "In A Drawer" e "Solemn Oath". É o derradeiro traballo da banda co guitarrista Tyler Ramsey e o baixista Bill Reynolds, que deixaron Band of Horses en 2017.
Rana muscosa
Rana muscosa é unha especie de ránido endémica de California. Vive nas Montañas de San Jacinto, Montañas de San Bernardino e Montañas de San Gabriel do sur de California e no sur de Sierra Nevada. Está na lista federal de especies en perigo.
Descrición
miniatura|Rana muscosa Rana muscosa mide de 4 a 8,9 cm de longo. A súa cor e debuxo son variables. É amarelada, acastañada ou oliva con marcas negras e marróns. O seu nome específico, muscosa, significa 'musgosa' en latín, inspirado pola súa coloración que lembra os musgos. Pode ter coxas amarelas ou laranxas. Cando se colle na man emite un cheiro defensivo que lembra ao do allo.
Jovino Gutiérrez Alba
Jovino Gutiérrez Alba, nado en Vilarello (Cervantes) en 1909, foi un guerrilleiro anarquista galego.
Rana muscosa
Quitridiomicose
Fixéronse estudos nos que ras adultas sas foron expostas á compaña de ras infectadas durante polo menos dúas semanas e desenvolveron a enfermidade. O contaxio require máis tempo nos cágados, xeralmente unhas sete semanas. As ras poden estar predispostas á infección se os seus sistemas inmunitarios están debilitados ou por outros factores, como os pesticidas. Os estudos realizados indican que R. muscosa é de forma natural máis susceptible ao fungo quitridio que moitas outras ras.
Conservación
A primeira reprodución en catividade con éxito destas ras ocorreu en 2009 cando se criaron tres cágados no Zoo de San Diego. Os traballadores conservacionistas do zoo planearon a liberación das ras sobreviventes da crianza en catividade na súa área nativa das Montañas de San Jacinto.
Caso Asunta Basterra
Antecedentes
Porto coñeceu o xornalista Alfonso Basterra, natural de Bilbao, en 1990. Casaron en 1996 e vivían nun gran piso que os pais de Porto deran á súa filla. En 2004 viaxaron á China e adoptaron a Yong Fang, de nove meses, á que chamaron Asunta, no Instituto do Benestar de Guiyang. En xaneiro de 2013, a parella separouse, e Basterra mudouse a un apartamento próximo ao piso familiar. Asunta pasaba o tempo entre os dous fogares, camiñando a curta distancia entre ambos.
Morte e investigación
De acordo cos datos recollidos durante a investigación, a mesma xirou en torno a unha serie de pistas, entre as que se atopan:
Reconstrución
Nunha primeira versión dos feitos, Rosario Porto declarara que deixou a Asunta sobre as 19:00 horas na súa casa de Santiago de Compostela, e que cando regresou un par de horas despois, a nena xa non estaba. Modificou o seu testemuño cando coñeceu a existencia de imaxes de cámaras de seguridade nas que se vía no coche xunto á menor en dirección a Teo. Segundo a nova versión, Porto regresou a Santiago de Compostela contra as 17:50, deixando a Asunta cerca da casa do pai, e volveu á súa casa de Montouto. Tamén o testemuño subministrado por Alfonso Basterra incorreu en contradicións.
Chlamydophila psittaci
Ciclo de vida e método de infección
miniatura|dereita|200px|Ciclo de vida de Chlamydophila psittaci. Chlamydophila psittaci é unha pequena bacteria de 0,5 micrómetros, que sofre varias transformacións durante o seu ciclo de vida. Está en forma de corpo elemental fóra dos hóspedes, o cal non é biolóxicamente activo, pero é moi resistente aos estreses do ambiente natural e así pode sobrevivir fóra do hóspede. O corpo elemental viaxa desde unha ave infectada aos pulmóns dunha ave ou persoa non infectadas en pequenas gotas, e é responsable da infección. Unha vez nos pulmóns, o corpo elemental é captado pola célula nunha vesícula chamada endosoma por un proceso chamado fagocitose. Porén, o corpo elemental non se destrúe pola fusión de lisosomas, como é típico noutros materiais fagocitados, senón que se transforma nun corpo reticulado e empeza a replicarse dentro do endosoma. Os corpos reticulados deben utilizar parte da maqueinaria celular do hóspede para completaren a súa replicación. Os corpos reticulados despois volven a converterse en corpos elementais, e son liberados nos pulmóns, xeralmente despois de causar a morte da célula hóspede. Os corpos elementais poden así infectar novas células, no mesmo organismo ou nun hóspede novo. Deste xeito, o ciclo de vida de C. psittaci está dividido entre a fase de corpo elemental, que pode infectar a novos hóspedes pero non se pode replicar, e o corpo reticulado, que se replica pero non pode causar novas infeccións.
Klaxons
Klaxons é unha banda de música inglesa do estilo new rave.
A Eirexe, Aguada, Carballedo
A Eirexe é un lugar da parroquia de Aguada, do concello lugués de Carballedo na comarca de Chantada. Segundo o INE en 2016 tiña 19 habitantes (11 mulleres e 9 homes).
Gran Premio de Australia de 1996
Carreira
A carreira estivo marcada polo dominio de Jacques Villeneuve, que liderou a maior parte da carreira pero o seu debut nas carreiras viuse estragado por unha fuga de aceite ao final da carreira. Hill atrapou e pasou a Villeneuve.
A Eirexe, Aguada, Carballedo
Patrimonio
A igrexa data de principios do século XIII e é de estilo románico, a excepción da fachada e a sancristía. A porta sur presenta un arco apuntado.
Visigodos
O saqueo de Roma
En 401 Alarico marchou contra Italia, pero foi vencido preto de Pollentia (6 de abril do 402) e despois en Verona. Probabelmente Estilicón negociou con Alarico a súa axuda contra outros bárbaros como Radagaiso, e crese que lle foi ofrecida a confirmación como Magister militum e gobernador de Iliria, cuns límites que entraban en contradición coas reivindicacións territoriais de Oriente. O partido nacionalista romano, talvez instigado polo goberno de Constantinopla, acusou a Estilicón de preparar a entrega do Imperio a Alarico, e urdiu un complot. Estalou unha revolta de tropas que obrigou a Estilicón a se refuxiar nunha Igrexa, sendo asasinado no momento de saír (tras prometérselle que salvaría a vida se saía) por Olimpo, baixo ordes do Emperador Honorio (23 de agosto do 408). Alarico regresou a Italia e obtivo novas concesións de Honorio que se estableceu en Rávena, pero unha vez que se retiraron os visigodos, Honorio non mantivo as súas promesas. Os visigodos marcharon cara a Roma e apoiaron a proclamación dun usurpador chamado Prisco Atalo (409), que era de orixe xonia e probabelmente ariano, o cal concedeu a Alarico o título de Magister militum. Pero Atalo non quixo ou non puido cumprir as súas promesas e o rei visigodo regresou a Roma, depuxo ao usurpador (14 de agosto do 410) e os seus homes saquearon a cidade eterna durante tres días, tras o cal abandonárona levándose con eles a Atalo e a Gala Placidia, irmá de Honorio. De Roma pasaron ao Sur devastando Campania, Apulia e Calabria. Alarico morreu no sitio de Cosenza (410) e sucedeuno o seu cuñado Ataúlfo. Este pactou con Honorio a saída de Italia a cambio da concesión do goberno das Galias (territorios que escapaban do control de Roma, pois se someteron a Constantino).
Florinda Gutiérrez Alba
Florinda Gutiérrez Alba, nado en Vilarello (Cervantes) cara 1917, foi unha guerrilleira antifascista galega.
RMS Titanic
A construción
O Titanic construíuse nos estaleiros Harland and Wolff de Belfast (Irlanda do Norte), co número de construción 401. Estaba destinado a competir cos buques RMS Lusitania e RMS Mauretania da rival Cunard Line. O Titanic, xunto aos seus irmáns da clase Olympic, o RMS Olympic e o RMS Gigantic (máis tarde renomeado a Britannic), este último aínda en construción, estaban destinados a ser os maiores e máis luxosos transatlánticos.
Cuberta G
Cara popa, diversas despensas almacenaban algúns alimentos como xeados, a froita, verduras, ovos, leite, etc. Máis a popa, algúns dos camarotes da tripulación, 3ª clase e os últimos para 2ª con dúas escaleiras e sen ascensor.
Viaxe inaugural
miniatura|300px|Ruta da viaxe inaugural, a X marca o lugar onde ocorreu o afundimento.
Entre a primeira, segunda e terceira clase, había en total 2.224 pasaxeiros, que gozaron dun fermoso palacio flotante, con luxosos comedores, piscina interior, bibliotecas, ximnasio, iluminación acotío e baños turcos.
00:00, a mala noticia
O capitán, Edward John Smith, quen estaba no seu camarote saíu cando o iceberg xa estaba afastado e informouse do ocorrido. Fixo deter decontado o barco e asemade fixo repasar por un carpinteiro todo o barco.
Rescate dos superviventes
Pero o barco máis próximo ao Titanic non era o Carpathia, senón o SS Californian, un buque de transporte mixto ao mando do capitán Stanley Lord. Este barco estaba a menos de 10 millas de distancia e tiña ao Titanic á vista, pero por mor de desconectar o telégrafo, tras o pésimo trato dado por Jack Phillips 10 minutos antes do choque ao radiotelegrafista do Californian, e ter desestimado os sinais que enviaba o Titanic mentres afundía, o Titanic ficou condenado. As contradicións nas declaracións de Lord ante a Comisión británica acabaron coa súa reputación e foi desvinculado da Leyland Line. miniatura|esquerda|Portada do [[Faro de Vigo do 23 de abril de 1912, relatando o suceso.]] O Carpathia chegou aproximadamente ás 4 da mañá ao sector e ao amencer atopou aos botes salvavidas do Titanic en medio dos témpanos de xeo. Rescatou 706 pasaxeiros, un dos cales xa morrera, e ademais subiu a bordo os botes do devandito barco, coa excepción dos pregables, retirándose do lugar ás 8:50 da mañá, momento en que o Californian, apareceu no horizonte acudindo ao rescate. Puxo rumbo de volta a Nova York e durante a travesía albergou aos pasaxeiros segundo a súa clase ata chegar a porto, onde desembarcou os pasaxeiros e os botes en medio dunha grande expectación.
Rudolf Spielmann
Rudolf Spielmann, nado o 5 de maio de 1883 e finado o 20 de agosto de 1942, foi un xogador de xadrez austríaco de orixe xudeu da escola romántica.
RMS Titanic
Opinións e evidencias verbo do final do Titanic
Pola súa banda, a popa, aínda chea de ar cae virando sobre si mesma con implosións pola presión que a deforman, esgazando as cubertas e finalmente estrélase de plano contra o fondo quedando case totalmente destruída. Só o lado de babor é recoñecible.
Rudolf Spielmann
Traxectoria
Spielmann estivo entre o puñado de xogadores que puideron gañar máis dun xogo contra Capablanca, e un dun número ata máis pequeno en ter paridade con el ( +2 -2 =8). Ambos os triunfos de Spielmann viñeron pouco despois de que Alekhine destronase a Capablanca como campión do mundo en 1927: en Bad Kissingen en 1928 e Karlsbad en 1929. Entre os grandes xogadores, soamente Paul Keres ( +1 =5) obtivo vantaxe contra o gran campión cubano.
Músculo palmar longo
O músculo palmar longo é un músculo do membro superior humano. Está situado no compartimento anterior do antebrazo, situado entre o músculo flexor ulnar do carpo e o músculo flexor radial do carpo. Posúe un tendón longo, que se estende ata a man.
Québriac
Qébriac (en Kevrieg, e en galó: Coberiac) é unha comuna francesa do departamento de Ille e Vilaine, na Bretaña.
RMS Titanic
Outras misións
En 1998, unha expedición recuperou unha peza do casco do barco de 17 toneladas para ser exhibida.
Degradación dos restos
No 2010, un equipo de investigadores descubriu a bacteria Halomonas titanicae nos restos, e sospéitase que é a responsable de acelerar a deterioración do barco.
Estados Unidos de Colombia
Despois de varios anos de guerras civís, en 1886 o partido conservador, liderado por Rafael Núñez, gañou a guerra e proclamou unha nova constitución de carácter centralista que aboliu os Estados Unidos de Colombia e creou a República de Colombia.
Pau Cendrós
Traxectoria
Tras acabar a súa vinculación co equipo da Comunidade de Madrid, volve ao RCD Mallorca cun contrato por dous anos na Segunda División. É ese ano un dos xogadores que máis minutos disputa do equipo de Palma, aparecendo en 35 partidos e marcando dous goles. Porén, trala chegada de Albert Ferrer, que esixiu a fichaxe dun xogador da súa confianza a cambio de aceptar no equipo un porteiro alemán (nacionalidade do propietario do Mallorca), rescinde o seu contrato, asinando o 17 de agosto polo Club Deportivo Lugo da mesma categoría.
Casa dos Mosaicos
A Casa dos Mosaicos é unha antiga domus romana e actual museo situado no centro da cidade de Lugo, en Galicia, onde se poden visitar restos da antiga casa, como os mosaicos ou pinturas murais.
Historia das mulleres na enxeñaría
Terminoloxía
Aínda que o termo enxeñaría data da Idade Media, adquiriu o seu significado e uso actual só recentemente no século XIX. En resumo, un profesional da enxeñería é a persoa que utiliza os principios da enxeñaría, é dicir, a adquisición e aplicación de coñecementos científicos, matemáticos, económicos, sociais e prácticos, para deseñar e construír estruturas, máquinas, dispositivos, sistemas, materiais e procesos. Algunhas das principais ramas desta profesión inclúen a enxeñaría civil, a enxeñaría militar, a enxeñaría mecánica, a enxeñaría química, a enxeñaría eléctrica, a enxeñaría aeroespacial, a enxeñaría informática e a enxeñaría biomédica.
Século XIX: entrada nas profesións técnicas
No século XIX, as mulleres que realizaban traballos de enxeñaría a miúdo tiñan unha formación académica en matemáticas ou ciencias. Ada Lovelace (1815-1852), a filla de Lord Byron, foi educada privadamente en matemáticas antes de comezar a colaboración con Charles Babbage na súa máquina analítica coa que acadaría a designación de "primeira programadora de computadores". Hertha Marks Ayrton (1854-1923), unha enxeñeira e inventora británica que axudou a desenvolver a iluminación de arco eléctrico, estudou matemáticas en Cambridge en 1880, pero negóuselle o título, xa que as mulleres só recibían certificados de finalización nese momento. Por tanto, trasladouse á Universidade de Londres, que lle concedeu un título de licenciada en ciencias en 1881. Do mesmo xeito, Mary Engle Pennington (1872-1952), química e enxeñeira de refrixeración estadounidense, completou os requisitos para obter unha licenciatura en química na Universidade de Pensilvania en 1892, pero no seu lugar recibiu un certificado de aptitude.
Século XX: entrada a programas de enxeñaría
En 1919, despois da primeira guerra mundial, un período no que moitas mulleres traballaron no campo da enxeñaría substituíndo aos homes que estaban no fronte, fundouse a Women's Engineering Society (WES). O obxectivo da sociedade era permitir as mulleres obter formación, emprego e aceptación e as fundadoras foron Lady Katharine Parsons e a súa filla Rachel Parsons, tamén Verena Holmes primeira muller membro da Institución de Enxeñeiros Mecánicos. Tamén formaron parte desta sociedade as enxeñeiras Caroline Haslett, Margaret Rowbotham e Margaret Mary Partridge, quen animou a Beatrice Shilling (1909-1990) a estudar na Universidade de Manchester e converterse en enxeñeira aeronáutica. Mentres nos EUA Hilda Counts  e Lou Alta  Melton crearon en  1919 a  Sociedade Americana de Mulleres Enxeñeiras e Arquitectas, precursora da  SWE, co apoio de Elsie  Eaves.
En 1915 creouse nos Estados Unidos a NACA (Comité Asesor Nacional para la Aeronáutica) para emprender, fomentar e institucionalizar as investigacións aeronáuticas. O Laboratorio Aeronáutico NACA Memorial Langley contratou a Kitty Joyner como enxeñeira eléctrica en setembro de 1939.
Século XXI
En Galicia a primeira muller en dirixir unha escola de enxeñería foi Edita de Lorenzo, quen en 2009 foi nomeada directora da Escola de Telecomunicacións de Vigo. Carmen García Mateo, profesora da devandita escola recibiu en setembro de 2014 o Premio María Josefa Wonenburger Planells. En 2020 Julia González Álvarez foi elixida directora da Escola Técnica Superior de Enxeñaría da Universidade de Santiago. Irene Souto Blázquez ,enxeñeira de Camiños, Canles e Portos, foi elixida unha das Top 100 Mujeres Líderes de España. En 2022 Rosa Romero Franco foi nomeada directora da Escola Politécnica Superior de Lugo.
Deputación
Historia e características
Na súa actividade debe garantir os principios de solidariedade e equilibrio entre os municipios que a integran, para o que deberá asegurar a prestación integral e axeitada na totalidade do seu territorio dos servizos de competencia municipal e a participación na coordinación entre a administración local coa da comunidade autónoma e a do estado.
Barbuda
Historia
Os Codringtons utilizaron Barbuda durante un tempo como unha "gardería" para escravos.
Centro Arqueolóxico San Roque
Descrición
O Centro Arqueolóxico atópase situado na rúa Emilia Pardo Bazán, preto da Muralla Romana e da Capela de San Roque. Nel pódense contemplar in situ restos dun antigo cemiterio romano utilizado entre os séculos I e V. No centro pode atopar, ademais da necrópole, restos dun forno adicado á produción de cerámica, e unha piscina de carácter ritual, relacionado con cultos orientais.
Barbuda
Clima
miniatura|esquerda|Localización de Barbuda.
Ruglish
Runglish Rusinglish, Ruglish ou Russlish (en ruso; русинглиш / рунглиш), é un neoloxismo da lingua inglesa para indicar tres diferentes interferencias entre o ruso e a lingua inglesa: pidgin, a maneira de falar, e unha latinización informal do alfabeto cirílico.
David Bravo
David Bravo Bueno, nado o 20 de febreiro de 1978 en Sevilla, é un avogado andaluz especializado en dereito informático e especialmente en propiedade intelectual. Coñecido pola súa participación en debates ou faladoiros para defender o dereito a compartir cultura e coñecemento, divulgando en que consiste o dereito á copia privada ou o termo copyleft, grazas a Internet e as redes de pares (P2P) entre outras ferramentas.
Construtivismo social
Polo tanto, os datos e as prácticas da ciencia son, ou ben construcións sociais na súa totalidade (construtivismo duro) ou ben o son en parte (construtivismo brando).
Armando López Salinas
Traxectoria
Militante do Partido Comunista de España, durante a clandestinidade do partido na ditadura franquista foi membro do seu Comité Central e do Secretariado, o máximo órgano de dirección do PCE. Foi subdirector do diario Mundo Obrero, o periódico do PCE, e correspondente en Madrid de Radio España Independiente (máis coñecida como "Radio Pirenaica"), a emisora clandestina que máis tempo estivo en antena (40 anos). En marzo de 1968 pronunciou unha conferencia sobre os dereitos humanos ante os estudantes pechados na Facultade de Filosofía e Letras de USC, canda Xesús Alonso Montero, Enrique Barón e Enrique Miret Magdalena. Durante o franquismo colaborou habitualmente na revista cultural Cuadernos para el Diálogo.
Navia Rivas
Navia Rivas de Castro, nada en Boimorto o 24 de xullo de 1992, é unha cantante e política galega do BNG. É responsable internacional de Galiza Nova, integrante do consello nacional do BNG e concelleira polo mesmo partido en Santiago de Compostela.
Illa de San Simón
Actualidade
O arquipélago pode ser visitado de balde durante dúas horas en grupos de 300 ou 400 persoas que saen en catamarán dende os peiraos de Cesantes e Santo Adrán.
Acceso
Peirao e catamarán que realiza diariamente as visitas guiadas á illa|miniatura
Partido da Nación Occitana
Historia
Fontan concebiuno como unha formación independentista e etnista, que propuña a unión das clases occitanas para a liberación nacional nun vago etnicismo de inspiración marxista e libertaria. O seu eco social e militancia xa eran reducidos de entrada, e pronto entraría en crise, xa que ao dar apoio aos independentistas de Alxeria, indirectamente se llo daban a Charles de Gaulle.
Shirley Chisholm
Shirley Anita St. Hill Chisholm, nada o 30 de novembro de 1924 e finada o 1 de xaneiro de 2005, foi unha política, educadora e escritora estadounidense que en 1968 foi a primeira muller afroamericana elixida para o Congreso dos Estados Unidos e representou o 12.º distrito congresional do estado de Nova York na Cámara de Representantes durante sete mandatos de 1969 a 1983. Tamén foi a primeira afroamericana en buscar a candidatura presidencial ó interior dun dos grandes partidos dos Estados Unidos e a primeira muller en competir pola candidatura presidencial do Partido Demócrata. Foi elixida para formar parte do National Women's Hall of Fame en 1982; ademais, en 2015, o presidente Barack Obama concedeulle de maneira póstuma a Medalla Presidencial da Liberdade, considerada o máis alta honra civil dos Estados Unidos.
Gran Premio de Hungría de 1989
O Gran Premio de Hungría de 1989 foi unha carreira de Fórmula Un que se disputou o 13 de agosto de 1989, no circuíto de Hungaroring. Foi a décima carreira da tempada de 1989. A carreira, disputada sobre 77 voltas, gañouna Nigel Mansell para Ferrari logo dunha manobra de adiantamento marabillosa a Ayrton Senna. Foi a súa segunda vitoria para o equipo italiano.
Cualificación
Mansell, pola súa banda, tivo unha mala cualificación e só puido cualificarse 12º, case a sete décimas do seu compañeiro de equipo Berger e a máis de dous segundos de Patrese, posteriormente queixouse do tráfico.
Aerodramus bartschi
Etimoloxía
Para a do xénero véxase Aerodramus.
Nome vulgar
Na maioría dos idiomas a especie coñécese vulgarmente como salangana das Marianas e, ás veces, como salangana de Guam, coas adaptacións propias de cada lingua.
Óso
Óso esponxoso (reticulado)
O óso esponxoso non contén osteóns, senón que as láminas intersticiais están de forma irregular formando unhas placas chamadas trabéculas. Estas placas forman unha estrutura esponxosa deixando ocos cheos da medula ósea vermella. Dentro das trabéculas están os osteocitos, os vasos sanguíneos penetran directamente no óso esponxoso e permiten o intercambio de nutrientes cos osteocitos. O óso esponxoso é constituínte das epífises dos ósos longos e do interior doutros ósos.
Fracturas
miniatura|200px|Fractura de cadeira en paciente de 17 anos posterior á caída sobre unha escaleira.
Roscón
A rosca de Pascua
En Galiza o tradicional era que os padriños regalasen ovos aos nenos, ou, nalgunhas zonas facíanse biscoitos ou pan doce con manteiga no que se lle puñan por riba ovos coa casca e se cocían no forno. O que está claro é que o roscón é xa unha tradición da Pascua galega. Adóitase tomar na merenda do Domingo de Resurrección ou coma almorzo o Luns de Pascua. Faise cos mesmos ingredientes que o roscón convencional, ás veces máis enfeitado con ovos de chocolate, cabelo de anxo, xema torrada etc.
A rosca de Reis
miniatura|Roscón de Reis. É unha tradición moi común en toda Europa Occidental, especialmente nos países tradicionalmente católicos, e por extensión, en Hispanoamérica. Cómese no día de Reis e consiste na mesma receita que o roscón tradicional ou de Pascua, no que se lle engaden no interior da masa figuriñas (as máis das veces da Virxe e San Xosé, e unha faba, sinal de má sorte, ou da obriga de pagar a rosca).
Thérèse Raquin
Foi traducido ó galego por Isabel Soto e foi publicado pola Editorial Hugin e Munin no ano 2017.
Abrazar, estender e extinguir
Exemplos
Durante a "guerra dos navegadores", Microsoft engadiu a posibilidade de que o Internet Explorer funcionase cos controis ActiveX para rachar a compatibilidade con Netscape Navigator, que utilizaba compoñentes baseados en Java e nun sistema de extensións propios. A respecto de Java, Microsoft omitiu a Interface Nativa de Java e incluíu J/Direct para a mesma función co fin de evitar que se convertese na plataforma de desenvolvemento principal en Windows.
McDonnell Douglas DC-10
A súa fabricación rematou en 1989, con 386 entregas a aeroliñas xunto con 60 KC-10 de reabastecemento en voo. O DC-10 verdeu máis que o semellante Lockheed L-1011 TriStar. O máis longo e pesado McDonnell Douglas MD-11 foi o seu sucesor. Tras fusionarse con McDonnell Douglas en 1997, Boeing actualizou moitos DC-10 en servizo como o MD-10 cunha cabina de cristal para eliminar o posto do enxeñeiro de voo. En febreiro de 2014 o DC-10 fixo o seu derradeiro voo comercial de pasaxeiros. O modelo seguiu sendo operado como cargueiro, sendo o seu maior operador FedEx Express. O Orbis Flying Eye Hospital é un DC-10 adaptado como quirófano para ollos. Algúns exemplares están expostos, mentres que outros DC-10 están almacenados.
Museo Diocesano e Catedralicio de Lugo
O Museo Diocesano e Catedralicio de Lugo é un museo situado en Lugo, que acolle pezas de distinto interese, sobre todo de carácter relixioso.
Christiansted
Arquitectura
Edificios de pedra sólida en cores pastel con tellados vermellos brillantes aliñan as calzadas de *lastros, engadindo un toque de estilo arquitectónico europeo do século XVIII.
Héctor Germán Oesterheld
Ediciones Frontera
Máis tarde continuou creando novos personaxes, como "Ticonderoga", con Pratt; "Randall the Killer", con Arturo del Castillo; "Sherlock Time", con Alberto Breccia; "Joe Zonda" e "Rolo, el marciano adoptivo" con Francisco Solano López.
A editorial pechou ao cabo de cinco anos, debido a problemas económicos, o éxodo de gran parte dos debuxantes e á venda de títulos a outras editoriais, que a levaron finalmente á quebra. Cando as débedas eran xa insostibles, a editorial Emilio Ramírez quedoullas como forma de pago en 1961. En 1962 os títulos pasaron a Vea y Lea, e publicáronse ata 1963.
Como personaxe
Logo volve utilizarse a si mesmo para a segunda parte do Eternauta. Nesta é un participante activo da historia, e ocupa un rol de narrador da mesma.
Zenit San Petersburgo
O FC Zenit San Petersburgo é un club profesional de fútbol da cidade de San Petersburgo en Rusia. O equipo foi fundado en 1925, e compite na Liga Premier de Rusia, torneo que gañou en 2007, 2010 e 2011/12.
Ricardo Carballo Calero
Últimos anos
En 1979 foi nomeado por Alejandrino Fernández Barreiro, responsable do departamento de educación da Xunta Preautonómica, presidente da comisión encargada de establecer unhas normas lingüísticas para o uso administrativo da lingua galega. Xubilouse en 1980 mais mantivo a súa actividade creadora e seguiu colaborando con diversas asociacións, como a Associaçom Galega da Língua (AGAL), de tendencia lusista, e da cal era membro de honra. En 1981 foi nomeado membro da Academia das Ciências de Lisboa.
O escritor
Segundo Pilar Pallarés "a súa poesía conecta intimamente coa europea e é testemuño, temática e esteticamente, dun século XX do que Carvalho se recoñece fillo". A súa obra poética, na que hai modernismo, neotrobadorismo, hilozoísmo, creacionismo, ultraísmo etc é ampla: (Pretérito imperfeito 1927-1961 -que recolle os primeiros libros-; 1980, Futuro condicional (1961-1980), 1982; Cantigas de amigo e outros poemas (1980-1985), 1986; Reticências... (1986-1989), 1990).
Lepisma saccharina
Aspecto
A lonxitude dun peixiño de prata, sen incluír as súas extremidades, é de entre varios milímetros e un centímetro . O brillo metálico do seu corpo débese ás súas escamas prateadas, que aparecen despois da súa terceira muda. As ninfas das primeiras fases son abrancazadas. Presenta dúas longas antenas na cabeza e outros tres apéndices semellantes na parte posterior, un filamento caudal que é en realidade o décimo e derradeiro segmento do abdome e dous cercos.
Calidade de servizo
QoS en escenarios sen fíos
Os sistemas de comunicacións xa estandarizados con restricións QoS de retardo e jitter en contornos sen fíos (Ex. GSM e UMTS) só poden garantir os requisitos para unha porcentaxe (<100%) dos casos. Isto implica un "Outage" no servizo, xerando as cortes de chamadas e/ou as mensaxes de "rede ocupada". Doutra banda, algunhas aplicacións de datos (Ex. WiFi) non requiren de restricións de máximo retardo e jitter, polo que a súa transmisión só necesita da calidade media da canle, evitando a existencia do Outage.
Pinnípedes
Características
Son de tamaño grande, con lonxitudes que oscilan entre 1,4 e 5,7 m ou máis, e peseos de entre os 60 kg e as 3,5 t. O corpo é fusiforme, coa cabeza arredondada ou deprimida, o pescozo curto, así como a cola, que non se utiliza para a locomoción. Os primcipais mecanismos propulsores na auga son os membros, que están transformados en aletas e que sobresaen do tronco só na súa porción distal. Os pavillóns auditivos externos non existen (morsas e focas) ou é moi pequeno (nos otaríidos). O sentido do oído parece ser moi importante; a abertura do conduto auditivo péchase cando cando o animal se mergulla, e as vibracións poden transmitirse só polas súas paredes. O mesmo ocorre coas aberturas nasais. Os ollos son moi grandes e están adaptados á visión dentro e fóra da auga.
Nuhase
Sarrupsi viuse ameazado e considerou prudente declararse vasalo de Suppiluliumas, que estaba na fronteira. Suppiluliumas apoderouse de Nuhase (ou polo menos de parte) e expulsou a Tushratta das súas posesións.
Sabino Acquaviva
Traxectoria
Foi profesor entre 1967 e 1971 na Universidade de Trento. , foi profesor de socioloxía na Universidade de Padua, e director do seu departamento de socioloxía entre 1985 e 1988. Foi colaborador de programas da RAI, entre elas La notte della repubblica de Sergio Zavoli, e mais tamén en xornais e revistas.
Obras
En 1980 publicou con Gottfried Eisermann, Alto Adige. Spartizione subito? sobre as minorías étnicas no Tirol do Sur, Acquaviva na obra nega a existencia dun grupo étnico plurilingüe nativo e puña en dúbida a eficacia do proxecto de autonomía para a conservación das dúas comunidades.
Guepardo
É un animal que presenta un comportamento atípico, se o comparamos cos outros membros da mesma familia, xa que as súas garras non son completamente retráctiles, permanecendo visíbeis mesmo cando están recollidas ao máximo, sendo usadas para permitir unha maior adherencia ao solo cando corre, acelera e manobra no terreo (porén, as crías conseguen subir ás árbores por teren as garras máis finas). e caza ás súas presas mediante persecucións a alta velocidade, en vez de tácticas como a caza á espreita ou en grupo; é o máis rápido de todos os animais terrestres, conseguindo atinxir velocidades por riba dos 110 km/h en carreiras curtas (dun máximo de 400 a 500 m).
Nomes vulgares
Guepardo deriva do latín científico gapardus (rexistrado en Francia en 1622, en J. B. Gramaye, Africae illustratae libri decem, Tournay, t. II, p. 38), ou outras formas do latín moderno, e que pasou como préstamo, por medio da lingua franca da África do Norte ao italiano da época como gattopardo, rexistrado a principios do século XVII e composto de gatto, "gato" e pardo, "leopardo". Esta antiga forma debe a súa fama moderna pola novela de Giuseppe Tomasi di Lampedusa, O gatopardo (Il Gattopardo) (1958), levada ao cinema en 1963 por Luchino Visconti.
O guepardo real
Observouse por primeira vez en 1926 na que daquela era Rodesia do Sur (hoxe Zimbabue). En 1927 o naturalista Reginald Innes Pocock declarouno como unha especie separada, pero revogou esta decisión en 1939 debido á falta de probas. Parecía máis grande que un guepardo, e a súa pel tiña unha textura diferente. Houbo outro avistamento en 1986, o primeiro en sete anos. En 1987 até, trinta e oito exemplares se rexistraran, moitos deles a través de peles.
En 2012, a causa deste patrón de cor alternativa encontrouse nunha mutación no xene da "aminopeptdidase transmembrana Q" ("Taqpep").
Distribución e hábitat
O seu hábitat en Irán son as zonas desérticas, moitas delas con precipitacións de menos de 100 mm ao ano. O seu territorio esténdese desde as chairas e salinas até os outeiros erosionados e esgrevios, en alturas de eté os 2.000-3.000 m. A vexetación, alí onde a hai, está composta por unha escasa cuberta de arbustos, de máis ou menos un metro de altura, dos xéneros Salsola, Artemisia, Zygophyllum, Astragulus, Aphaxis e outros.
Alimentación
O guepardo aliméntase esencialmente de mamíferos que pesen por debaixo dos 40 kg, principalmente antílopes novos ou pequenos (gacelas, oribís, impalas, raficeros etc.), facóqueros, lebres do Cabo e tamén aves (pintadas ou galiñas de Guinea, avetardas, avestruces). A captura de presas maiores (cobos, damaliscos, ñus etc.) é consecuencia de que o guepardo pode cazar en grupos.
Relación de presas abatidas polos guepardos en África oriental
Total (25 especies) - 173
Reprodución
Os machos, porén, permanecerán xuntos para cazaren en grupo de maneira máis efectiva e defenderen mellor o seu territorio, o que determina que se forme un forte vínculo entre eles. Porén, ás veces se observaron alianzas entre machos non emparentados.
Importancia económica
Os guepardos son domados aínda no mundo moderno. Un exemplo é Burmani, criado en Inglaterra no Parque de animais salvaxes de Eagle Heights desde a idade de tres meses. Anteriormente fora criado nun Parque de cervos en Alemaña, e é tan manso que perdeu o seu instinto de cazador.
Aaron Klug
Investigacións científicas
Nos anos 1970, Klug usou os métodos de diagramas de difracción de raios X, que, combinados coa microscopía electrónica, permitiulle descifrar os complexos proteínicos do ácido nucleico, así como a obtención de imaxes tomadas en diferentes ángulos, e combinándoas logrou reconstrucións tridimensionales dalgunhas proteínas.
Inmunoglobulina A
miniatura|Molécula dímera de IgA. 1. [[cadea pesada de inmunoglobulina|cadea pesada 2. cadea lixeira 3. cadea J 4. compoñente secretor.]] miniatura|Ig A.
Patoloxía
A neuropatía de IgA está causada polo depósito de IgA nos riles. Non se sabe aínda por que aparecen estes depósitos de IgA nesta enfermidade crónica. Algunhas teorías suxiren que unha anormalidade do sistema inmunitario dá lugar a estes depósitos.
Diocese católica latina de Copenhague
Territorio
A diocese abrangue toda Dinamarca, incluíndo ás Illas Feroe e a Groenlandia. A sé arcebispal é a cidade de Copenhague, onde está a catedral de Santo Óscar. O territorio está organizado en 50 parroquias.
Historia
O 15 de marzo de 1892 a prefectura apostólica foi elevada ao rango de vigairía apostólica.
Majadahonda HC
Historia
A S.A.D. Hielo Majadahonda foi fundada en 1992 como Majadahonda Hockey Club tomando o relevo do CH Boadilla e do CH Madrid. Na tempada 1996-97 xogou por primeira vez na Superliga, a máxima categoría do hóckey sobre xeo no estado español. Un ano máis tarde conseguía o seu maior éxito ao proclamarse campión. No 2002 o CH Madrid retomou a súa actividade, polo que o Majadahonda non presentou equipo na categoría sénior. Dende o 2004 o Majadahonda HC continúa competindo na máxima categoría do hóckey sobre xeo español, chegando na tempada 2008-09 a superar os cuartos de final no play-off polo título ao Txuri-Urdin donostiarra en tres partidos, gañando o primeiro por 3-2, perdendo o segundo por 5-6 e gañando o definitivo por 4-1, e a xogar por primeira vez en nove anos as semifinais do play-off polo título, onde caeu en dous encontros (6-1 e 8-2) contra o campión da liga regular, o FC Barcelona que finalmente se proclamaría campión de liga contra o CG Puigcerdà.
Juan López Suárez
Traxectoria
López Suárez estudou Medicina na Universidade de Santiago de Compostela e en Madrid para logo marchar como investigador bioquímico a outros centros de Europa e América. Á súa volta a Galicia implicouse de cheo no pulo de numerosas iniciativas sociais e culturais. Pero tamén científicas, como a Misión Biolóxica de Galicia que fundou co fin de renovar a agricultura galega mediante a introdución de modernas técnicas de cultivo e de cría de gando. En 1916 adquiriu o Pazo de Arxeriz no Saviñao, onde máis adiante, no ano 1922, fundaría a industria láctea Arxeriz, iniciativa pioneira en Galicia da que logo xurdiría o grupo LARSA.
Arquidiocese católica latina de Bagdad
Historia
A diocese de Babilonia (ou Bagdad) foi erixida o 6 de setembro de 1632, e comprendía ás catro provincias de Mesopotamia: Bagdad, Basora, Mosul e Emid.
Säckpipa
miniatura|dereita|Modelo tradicional de säckpipa, feito por Leif Eriksson. miniatura|Modelo moderno de säckpipa, feito por Alban Faust. Punteiros en A e G, tres bordóns e un fol.
Kiya
miniatura|Representación da cabeza de Kiya, Altes Museum, Berlín Kiya foi unha das esposas de Akhenatón, faraón da dinastía XVIII, consérvase pouca documentación histórica sobre a súa vida e o seu papel, en contraste coa primeira e principal esposa do faraón, Nefertiti. Polo seu nome, infrecuente en Exipto, suxeriuse que podería ser unha princesa de Mitanni e contra a metade do reinado do faraón gozou dun importante papel na corte, cando lle deu unha filla, desaparecendo dos rexistros poucos anos antes da morte do seu home. miniatura|dereita|250px|Tapa dun [[Vaso canopo coa figura de Kiya, Metropolitan Museum of Art ]]