cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
División de Honra B de Rugby 2001-2002
Formato de competición
Nesta edición o número de participantes mantívose en dez, e o formato non foi modificado, contanto cunha única fase de liga regular, trala cal os dous primeiros equipos da táboa acadaron o ascenso directo á División de Honra, e os dous últimos o descenso directo a Primeira Nacional.
Mafia Galega
Mafia Galega foi un colectivo musical nacido da emigración que entre os anos 2000 e 2010 contribuíu a promover á cultura galega a través dos seus artistas hip hop e dos seus xogos tradicionais.
Francesco Bartolozzi
Francesco Bartolozzi, nado en Florencia o 21 de setembro de 1725 e finado en Lisboa o 7 de marzo de 1815, foi un gravador italiano.
Grace Paley
Docencia
Paley impartiu cursos de escritura no Sarah Lawrence College dende 1966 ata 1989. Tamén traballou na Universidade de Columbia, na Universidade de Syracuse e no City College de Nova York. Paley resumiu a súa idea do ensino durante un simposio titulado "Educating the Imagination" ("A educación da imaxinación") organizado por "Teachers & Writers Collaborative", que ela contribuíra a fundar, en 1996:
Isadora Duncan
miniatura|dereita|[[Sergei Yesenin e Isadora Duncan, 1923.]] Dora Angela Duncanon, coñecida como Isadora Duncan, nada en San Francisco o 26 ou o 27 de maio de 1877 e finada en Niza o 14 de setembro de 1927, foi unha artista e bailarina estadounidense.
Mos (homónimos)
O topónimo galego Mos pode referirse a:
Fra Bartolommeo
Traxectoria
As figuras de Bartolommeo son xeralmente pequenas, pero tamén ten figuras maiores, como a considerada a súa mellor obra, San Marcos ou San Sebastián.
Diario de Operaciones del Sexto Cuerpo del Ejército
Historia
O Diario de Operaciones... era un periódico de guerra. Foi editado polo Sexto Corpo do Exército español, que se instalou en Lugo durante a Guerra de Independencia. Facíase nunha imprenta portátil que levaba consigo o cuartel xeral deste corpo militar.
Every Best Single+3
Every Best Single+3 é o primeiro álbum recompilatorio de grandes éxitos do grupo de J-Pop chamado Every Little Thing, lanzado ó mercado o 31 de marzo do ano 1999 baixo o selo avex trax e producido por Max Matsuura. O álbum contén tódolos singles lanzados pola banda dende "Feel My Heart" en 1996 ata "Someday, Someplace" en 1999, e ademais inclúe tres novas cancións como agasallo para os fans (por iso o título do álbum ten o “+3”), entre as que destaca a canción "KIMOCHI", que inicialmente ía ser un single máis, pero finalmente só foi usada dentro de comerciais da televisión xaponesa. A canción "(When) Will It Rain" é un instrumental por parte de Ichiro Ito. Tódalas cancións do álbum están ordenadas en forma cronolóxica de acordo a orde nas que foron lanzadas ó mercado.
Overlord (filme de 2018)
Overlord estreouse nos Estados Unidos o 9 de novembro de 2018 a través de Paramount Pictures. O filme recadou 41 millóns de dólares sobre un orzamento de 38 millóns.
Alexis Bledel
Alexis Bledel, nada o 16 de setembro de 1981 en Houston, Texas, é unha actriz e modelo estadounidense. Coñecida polo papel de Rory Gilmore na serie de televisión Gilmore Girls.
Mercedes Oliveira
Publicacións colectivas
Outras:
División de Honra B de Rugby 2002-2003
Formato de competición
Nesta edición o número de participantes mantívose en dez, e o formato non foi modificado, contanto cunha única fase de liga regular, trala cal os dous primeiros equipos da táboa acadaron o ascenso directo á División de Honra, e os dous últimos o descenso directo a Primeira Nacional.
Os dez equipos participantes foron o ADUS, Arquitectura, Oviedo, Bera Bera e CDU Granada participantes na edición anterior; o Ciencias e Getxo descendidos da División de Honra; o CAR e CDU Málaga ascendidos da Primeira Nacional; e o BUC da Primeira Nacional que ocupou a praza deixada polo Montjuic, equipo que desapareceu.
PO-255
A PO-255 é unha estrada autonómica que une as poboacións de Ponte Caldelas e Petán (A Cañiza). É un tramo da antiga C-531 que unía Vilagarcía de Arousa con Xinzo de Limia.
Hashim Thaçi
Antigo líder do grupo guerrilleiro Exército de Liberación de Kosovo, Thaçi é reclamado pola xustiza serbia desde 1997 polas súas actividades paramilitares. Está considerado terrorista por Serbia e polo Departamento de Seguridade Nacional dos Estados Unidos. En 2020 o Tribunal Especial para Kosovo con sede na Haia acusouno de crimes de guerra e crimes contra a humanidade, o que provocou a súa dimisión da presidencia do país.
Castro de Rañobre
Polo castro pasa unha estrada, hai varias vivendas e é empregado como zona agrícola.
José María Odriozola
José María Odriozola Lino, nado en Pontevedra o 23 de xullo de 1939, é un dirixente deportivo galego, presidente da Federación Española de Atletismo.
Castro de Rañobre
Tumbas do castro
En abril do 2009 durante as obras do porto exterior da Coruña nos límites do peche exterior que delimita o terreo expropiado atopáronse varias tumbas do castro de Rañobre a máis de 200 metros do castro.
José María Odriozola
Traxectoria
Fillo do enxeñeiro agrónomo Miguel Odriozola (Misión Biolóxica de Galicia) e sobriño do bibliotecario e historiador Antonio Odriozola, criouse nunha acomodada e prestixiosa familia pontevedresa. Estudou en bioloxía na Universidade Complutense de Madrid, onde se licenciou a comezos da década dos sesenta. Nesa época tamén tivo o seu primeiro contacto co deporte de alta competición, ao acadar campionatos de España tanto en rugbi como en atletismo, onde conseguiu os títulos estatais de campión universitario en 800 m e en 4x400.
Nippon Professional Baseball
Considérase que a orixe de liga está na fundación do "Club de Béisbol do Gran Xapón de Tokio" (大日本東京野球倶楽部, Dai-Nippon Tōkyō Yakyū Kurabu) en 1934 e a Liga Xaponesa de Béisbol orixinal. A actual NPB foi fundada coa reorganización desta última liga en 1950. A competición actual consta de dúas conferencias de seis equipos cada unha: a Central League e a Pacific League. Cada temporada, os equipos gañadores de cada liga compiten nas Series do Xapón, as finais polo campionato da NPB.
Comparación coa MLB
Outra diferenza entre os béisbol profesional xaponés e norteamericano, é que os partidos no Xapón poden acabar en empate. Se o resultado do encontro está empatado despois da disputa de nove entradas, xóganse outras tres máis adicionais. Senón hai gañador despois das doce entradas o partido é declarado empatado. Estes partidos non contan nin como vitorias nin como derrotas na clasificación. Esta regra tamén se aplica nas eliminatorias cunha única excepción: as Series do Xapón. Nesta eliminatoria final, que vence o primeiro equipo que consegue catro vitorias, no caso de haber empates pode ser preciso disputar máis de sete xogos. Se as series teñen que ser estendidas, todos os partidos despois do sétimo non teñen límite de entradas. Exclusivamente para a temporada 2011, debido ao terremoto e tsunami de Sendai e o conseguinte accidente nuclear de Fukushima, implementáronse unha serie de regras especiais para o empate:
Julen Lopetegui
En 2003 iniciou a súa carreira como adestrador, dirixindo primeiro o Rayo Vallecano e máis tarde o Real Madrid Castilla, antes de ingresar nas categorías inferiores da selección española, onde traballou catro anos. Despois de adestrar o Porto entre 2014 e 2016, foi nomeado novo seleccionador de España, substituíndo ao xubilado Vicente del Bosque. Dirixiu a selección española durante dous anos, ata que foi despedido un día antes do inicio do Mundial de 2018, ao coñecerse a súa fichaxe polo Real Madrid para a seguinte campaña.
Tras unha breve etapa no Real Madrid, chegou en 2019 ao banco do Sevilla, club ao que dirixiu durante máis de tres anos, gañando a Europa League en 2020.
Traxectoria como xogador
As súas grandes actuacións co Logroñés válenlle para ser fichado en 1994 polo Futbol Club Barcelona. Con todo comezou con mal pé no Barça, a comezos da tempada 1994-95 cometeu un espectacular fallo na final da Supercopa ante o Real Zaragoza. A pesar de que o gol encaixado non supuxo a perda do trofeo, si que puxo en dúbida a calidade de Lopetegui. Finalmente Carles Busquets, suplente de Andoni Zubizarreta nas tempadas anteriores, arrebatou o posto a Lopetegui. Lopetegui xogou moi pouco na súa etapa barcelonista (apenas 5 partidos de Liga en 3 tempadas). Comezou a tempada 1996-97 xogando de titular o partido de ida da Supercopa de España pero coa chegada de Vítor Baía terminou a tempada como terceiro porteiro do equipo, situación que xa coñecera na súa etapa madridista.
Jason Terry
Traxectoria profesional
O 19 de febreiro de 2014, Terry foi traspasado ós Sacramento Kings xunto a Reggie Evans, a cambio de Marcus Thornton. Debido a unha lesión nun xeonllo, non disputou ningún partido cos Kings.
O 17 de setembro de 2014, Terry foi traspasado ós Houston Rockets xunto a dúas futuras eleccións da segunda rolda do Draft, a cambio de Alonzo Gee e Scotty Hopson.
Arabia Terra
300 px|esquerda|miniatura|As capas do cráter [[Tikonravev (cráter)|Tikonravev en Arabia, visto dende a Mars Global Surveyor (MGS). Algúns científicos pensan que no pasado este cráter albergou un gran lago.]] 250 px|dereita|miniatura|Cráter no bordo do gran cráter [[Cassini (cráter)|Cassini, visto pola sonda HiRISE. As capas do bordo puidéronse depositar polo efecto da auga, xa que se pensa que Cassini unha vez contivo un gran lago.]]
Eugénie Grandet
Foi traducida ó galego por Emma Lázare Rodríguez e publicado por Biblos Clube de lectores no 2005. A tradución de Lázare gañou o Premio de Tradución Plácido Castro de 2003.
Vodka
Xeneralidades
Os costumes para bebela difiren segundo o seu lugar de consumo. Nos países bálticos e de Europa oriental, a bebida é tomada soa e sen mesturar, servíndose en vasos ben fríos e acompañada acotío de comida. Nos países occidentais, é utilizada principalmente en combinados, aínda que o auxe das chamadas vodkas "premium" fai que cada vez sexa máis frecuente consumir vodka por si soa.
Descrición básica do proceso de elaboración
A continuación a vodka é sometida a un proceso de filtración, cuxo obxecto é eliminar calquera tipo de impurezas que puidesen persistir. A filtración varía dunha destilería a outra, aínda que o método máis común é o uso de filtros de carbón orgánico, xeralmente de madeira de bidueiro ou maceira. Outros métodos inclúen a utilización de areas de cuarzo, metais preciosos ou mesmo diamantes. En ocasións a vodka é arrefriada a moi baixas temperaturas para provocar a solidificación de eventuais residuos.
Eurowings
Eurowings GmbH é unha aeroliña alemá con sede en Düsseldorf que pertence totalmente ao Lufthansa Group. Serve unha rede de destinos domésticos e europeos ademais dalgunhas rutas de longo alcance e ten bases nos aeroportos de Berlín-Tegel, Colonia/Bonn, Düsseldorf, Hamburgo e Viena-Schwechat.
Capela Sistina
Contexto histórico
A virada do Quattrocento para o Cinquecento foi un dos momentos máis influentes na Historia da Arte Occidental, quizais mundial. Italia, con epicentro en Florenza, deu ao mundo unha ampla gama de xeniais artistas. miniatura|250px|esquerda|[[Sisto IV, por Melozzo da Forlì]] A Capela Sistina é un dos locais máis propicios para aquilatar a dimensión desta explosión creativa. Para a súa feitura concorreron os maiores nomes dos que dispuña Italia no momento.
Licor café
miniatura|dereita|300px|Gotiños con [[crema de augardente e licor café.]]
División de Honra B de Rugby 2003-2004
Formato de competición
Nesta edición o número de participantes mantívose en dez, e o formato non foi modificado, contanto cunha única fase de liga regular, trala cal os dous primeiros equipos da táboa acadaron o ascenso directo á División de Honra, e os dous últimos o descenso directo a Primeira Nacional.
Jacqueline Susann
Jacqueline Susann, nada en Filadelfia o 20 de agosto de 1918 e finada en Nova York o 21 de setembro de 1974, foi unha escritora e actriz estadounidense, coñecida principalmente pola súa novela Valley of the Dolls, un libro que rompeu récords de vendas e que deu orixe a un filme en 1967 co mesmo título, así como a unha serie televisiva.
Carreira interpretativa e vida persoal
Trala súa chegada a Nova York, Susann fixo pequenos papeis en filmes, obras teatrais (entre elas The Women), e anuncios. Un ano máis tarde conseguiu un traballo teatral de certa importancia, interpretando unha modelo, e gañando 25 dólares á semana. Mentres estaba en Nova York coñeceu un axente, Irving Mansfield, co cal mantivo unha relación, a pesar do feito de non sentirse atraída sexualmente por el. A cambio, Mansfield apoiou a Susann publicando fotos súas nas seccións de teatro e sociedade da prensa neoiorquina. A estratexia funcionou, e a parella casou o 2 de abril de 1939 en Filadelfia.
División de Honra Prata de balonmán
Sistema de competición
Cada vitoria suma dous puntos, mentres que o empate suma un punto e a derrota non suma ningún. Ao final da liga, o campión é:
Jacqueline Susann
Traballos póstumos
Antes de falecer, Susann planeou unha secuela de Valley of the Dolls. En 2001 o escritor Rae Lawrence escribiu a novela Shadow of the Dolls, baseada nas notas que Susann deixara para facer unha posible secuela.
Palacio de Aquisgrán
O palacio antes de Carlomagno
miniatura|250px|esquerda|A construción de [[Aquisgrán, miniatura de Jean Fouquet, nas Grandes Chroniques de France, do século XV. Carlomagno aparece en primeiro plano.]] Xa na Antigüidade, os romanos elixiron o lugar de localización da actual Aquisgrán debido á existencia dunhas fontes termais, así como pola súa posición de posto avanzado cara á provincia de Xermania Inferior. Denominada Aquae Granni, o lugar foi acondicionado con termas sobre unha superficie de 20 hectáreas, que estiveron en uso entre o século I e o século IV. A cidade romana creceu intimamente unida ás devanditas termas segundo un deseño urbano en plan hipodámico clásico que sucedía ó anterior campamento lexionario. Un palacio destinábase a residencia do gobernador da provincia romana ou mesmo do propio emperador chegado o caso. No século IV, tanto a cidade como o palacio romanos resultaron destruídos como consecuencia da Invasión dos bárbaros.
A elección de Aquisgrán
O feito de instalarse en Aquisgrán permitiu tamén a Carlomagno controlar máis de preto os asuntos referentes aos saxóns. Carlomagno viu igualmente todas as vantaxes que ofrecía o lugar: rodeado de bosques abundantes en caza, contaba con realizar abundantes cazarías nas proximidades, como correspondía a un membro da nobreza por esas datas. Doutra banda, a medida que a súa idade aumentaba, o emperador alegrábase de poder aproveitar os mananciais de auga quente de Aquisgrán.
Cloruro de guar hidroxipropiltrimonio
Foron estudados os efectos da densidade de carga catiónica nunha concentración de guar en solución acuosa e o tempo de duración deste no tratamento de decoloramento do cabelo nos europeos. Un método de test mecánico foi aplicado con éxito para determinar a eficacia dos produtos catiónicos para mellorar a facilidade de peitearse. Os resultados foron confirmados nunha determinada formulación nun champú aplicado a un cabelo virxe e branqueado.
José Antonio Santiso Miramontes
Traxectoria
Santiso ocupou o cargo de conselleiro sucedendo a Juan Miguel Diz Guedes. Posteriormente, a partir do 2005 ata a súa reincorporación á alcaldía, ocupou un escano no Parlamento de Galicia.
A Ermida, Lebozán, Beariz
Toponimia
O topónimo deriva do latín, que é unha igrexa pequena, polo xeral lonxe ou fóra dun núcleo de poboación, ou tamén pode facer referencia a un sitio ermo ou sen traballar.
Fragmosoma
miniatura|Formación do fragmosoma nunha célula de planta moi vacuolada. De arriba a abaixo: 1) Célula en interfase cun vacúolo central grande. 2) Cordóns citoplasmáticos que empezan a penetrar no vacúolo. 3) Migración do núcleo ao centro da célula e formación do fragmosoma. 4) Complétase a formación do fragmosoma e formación da banda da preprofase (puntos vermellos dos extremos), que marca o futuro plano da [[división celular.]]
Real Sociedad Española de Química
A RSEQ é membro de EuCheMS (European Association for Chemical and Molecular Sciences) unha organización sen ánimo de lucro, fundada en 1970, que promove a cooperación entre sociedades científicas e técnicas europeas no eido da química.
Mela Casal
Mela Casal, nada en Boqueixón en 1948, é unha actriz galega.
Traxectoria
Estivo nomeada ó Premio Mestre Mateo á mellor actriz protagonista en 2008 pola súa interpretación de Sofía en A vida por diante. Tamén conta cunha grande experiencia teatral.
Pharrell Williams
Como parte de The Neptunes, Williams produciu numerosos éxitos de diversos artistas. Williams gañou sete Premios Grammy, incluíndo dous con The Neptunes.
Fractura umeral proximal
Para outro tipo de fractura no úmero: Fractura umeral
Sinorhizobium meliloti
Simbiose
A simbiose entre S. meliloti e as súas plantas hóspede empeza cando a planta segrega un conxunto de betaínas e flavonoides na rizosfera, como: 4,4′-dihidroxi-2′-metoxichalcona, crisoeriol, cinarosida, 4′,7-dihidroxiflavona, 6′′-O-malonilononina, liquiritixenina, luteolina, 3′,5-dimetoxiluteolina, 5-metoxiluteolina, medicarpina, staquidrina, e trigonelina. Estes compostos atraen S. meliloti á superficie dos pelos radicais da planta, onde as bacterias empezan a segregar o factor Nod.
Iron Man 3
Preprodución
En setembro de 2011 Marvel Studios chegou a un acordo para filmar a película principalmente nos estudos EUE/Screen Gems de Wilmington en Carolina do Norte. En abril de 2012 Ben Kingsley entrou en negociacións para interpretar un vilán en Iron Man 3. Despois The Walt Disney Company na China,  Marvel Studios e DMG Entertrainment anunciaron un acordo para coproducila na China. DMG en parte financiaría e produciría na China con Marvel. DMG tamén distribuiría o filme na China en cooperación con Disney.
A rodaxe
dereita|miniatura|No porto de Wilmington localizouse a batalla polo petroleiro. miniatura|A mansión de Aldrich Killian en Florida é en realidade Villa Vizcaya, edificio construído entre 1914 e 1916 en Coconut Grove (Miami) A rodaxe comezou en Wilmington (Carolina do Norte) o 23 de maio de 2012 nos estudios EUE/Screen Gems so o título de produción Caged  Heat. O director de fotografía John Toll optou por primeira vez na súa carreira por traballar con cámaras dixitais, por convir mellor para os efectos visuais, empregando fundamentalmente unha cámara Arri Alexa. Entre o 4 e o 6 de xuño de 2012 rodousen en Cary (Carolina do Norte) na sede de Epic Games e no SAS Institute, cunha grande árbore de Nadal colocada no xardín central. No aeroporto internacional de Wilmington tamén se rodou unha escena e o porto de Wilmington serviu como localización para a batalla culminante polo petroleiro, xunto coa recreación sonora do peirao. O derrubamento da casa gravouse nunha plataforma hidráulica giubo que se podía dobrar e dividir en dous anacos. Toda a metraxe interior realizouse sen imaxes xeradas por ordenador, que só se empregaron para engadir exteriores e para a armadura de Iron Man.
Resto do mundo
Na China, onde tivo lugar parte da produción tivo os mellores rexistros nun único día e de estrea con 21.500.000 millóns e na fin de semana logrou 64.100.000, o que fixo da China a mellor estrea, seguido de 23.100.000 en Rusia e CIS e o Reino Unido, Irlanda e Malta con 21.200.000. Cunha recadación total de 124.000.000 foi a mellor recadación do cine estadounidense na China de 2013, o segundo mellor mercado logo de Norteamérica, e por diante de Corea do Sur (64.200.000) e o Reino Unido, Irlanda e Malta (57.100.000).
Territorio dependente
Os territorios dependentes contan cun sistema administrativo diferente ao da metrópole ou as unidades que conforman a metrópole (por exemplo, provincias e departamentos). Polo xeral gozan de menores dereitos administrativos e políticos que unha subunidade nacional (autonomía ou goberno local). Este tipo de administración varía segundo o nivel de dependencia do territorio. Así existen territorios completamente deshabitados.
Prehistoria
Bronce Medio en Europa
No referente aos adornos metálicos, a súa variedade é innumerábel: brazaletes espiraliformes, nocelleiras, colgantes, alfinetes, aneis, pendentes, pasadores, broches etc. Mención especial merecen os torques retorcidos irlandeses, que dende a súa rexión orixinaria, se difundiron por toda Europa, recibindo o nome de Torques de Tara en honor a este santuario gaélico, o Outeiro de Tara. Unha obra excepcional, que supera o cualificativo de mero ornamento, é o Carro solar de Trundholm (chimpado como ofrenda ao fondo dun pantano en Dinamarca).
Aínda que o mundo argárico se circunscribiu ás actuais provincias de Almería e Murcia, así como parte das de Málaga e Granada, toda a metade sur da península Ibérica se viu afectada pola súa influencia, moi clara na cultura de Atalaia (sur de Portugal) e na cultura das Motillas (A Mancha). A medida que nos desprazamos cara ao norte, a influencia argárica faise máis difusa, aínda que se constatou que houbo relacións comerciais coas rexións setentrionais. Na zona galego-portuguesa parece que houbo grupos moi relacionados co mundo atlántico, como o demostran as súas manifestacións artísticas (os petróglifos) ou os atesouramentos (coma o tesouro de Caldas de Reis, Pontevedra, con máis de 25 kg de obxectos metálicos fabricados con ouro aluvial da Península pero con paralelos bretóns e irlandeses, e que está considerado a maior acumulación de ouro da Prehistoria europea). Na Meseta hai unha serie de sitios arqueolóxicos (Los Tolmos de Caracena en Soria, Cogeces del Monte en Valladolid, Abia de la Obispalía en Cuenca, e outros máis) que permiten falar dun horizonte denominado Protocogotas (ou tamén Cogeces) que acusa, indistintamente, a influencia argárica e atlántica, sobre un substrato epicampaniforme.
Bronce final en Europa
miniatura|190px|Armas propias da Cultura dos Campos de Urnas.
Idade de Ferro en Europa
Chamáselle Idade de Ferro ao período no que se desenvolveu a metalurxia do ferro, metal máis duro que a aliaxe de bronce e un dos elementos máis abundantes do noso planeta. Os primeiros artefactos de ferro fundido datan do III milenio a. C. e foron achados en Anatolia. A Europa comezaron a chegar a partir do 1200 a. C., durante o Bronce Final.
Garellas, Millarada, Forcarei
Garellas é un lugar da parroquia de San Amedio da Millarada, no concello de Forcarei, na comarca de Tabeirós - Terra de Montes, na provincia de Pontevedra. No ano 2007 tiña 33 habitantes, deles 15 eran homes e 18 eran mulleres; o que supón unha diminución de 2 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.
Friedrich Gustav Jakob Henle
Friedrich Gustav Jakob Henle, máis coñecido como Jakob Henle, nado en Fürth (Baviera) o 9 de xullo de 1809 e finado en Gotingao 13 de maio de 1885, foi un médico, patólogo, anatomista e zoólogo alemán, descubridor da asa de Henle no ril.
Contribucións á ciencia
As achegas de Henle tiveron lugar nos anos comprendidos entre 1848 e 1914, o que segundo Magnus Levy constituíu a "idade heroica da medicina alemá". Os esforzos desenvolvidos pola chamada xeración intermedia, constituída entre outros por Johannes Peter Müller, Johann Lukas Schönlein, Theodor Schwann e o propio Henle, deu lugar a que a anatomía patolóxica, a fisioloxía e a microbioloxía alcanzaran un nivel espectacular e a clínica gañara en calidade e se ativera aos postulados do laboratorio.
Michelangelo
Aprendizaxe
Segundo Giorgio Vasari, un día, saíndo do xardín dos Medici –ou, segundo Benvenuto Cellini, da capela Brancacci, onde el e outros alumnos aprendían a debuxar diante dos frescos de Masaccio–, foi cando Pietro Torrigiano lle deu unha puñada e lle rompeu o nariz; como consecuencia, quedoulle o nariz chato toda a vida, tal como se aprecia claramente en todos os seus retratos.
Percorrido artístico
Finalmente, logo da morte de Bramante (1514) e de Rafael Sanzio (1520), Michelangelo conseguiu a total confianza do papado.
En 1516 o papa León X, sucesor de Xulio II, un Medici, comisionou a Michelangelo para reconstruír o interior da basílica de San Lourenzo, en Florencia, e adornala con esculturas, traballo que no ano 1520 debeu abandonar con grande amargura. (O exterior da igrexa aínda hoxe non está adornado). Do proxecto orixinal consérvanse numerosos debuxos e unha maqueta de madeira. A partir de 1520 e ata 1530, Michelangelo traballou en Florencia e construíu a Sancristía Nova da Basílica de San Lourenzo e a Biblioteca Laurenciana, en especial a súa escaleira.
Vida amorosa
O artista mantivo relacións con diversos mozos, como Cecchino dei Bracci, polo que sentía un grande afecto. Cando en 1543, Bracci faleceu, Michelangelo deseñoulle a tumba, na igrexa de Santa María in Aracoeli de Roma, e encargou que a realizase o seu discípulo Urbino. Tamén Giovanni da Pistoia, xove e belo literato, foi durante un tempo íntimo amigo, e é posible que mantivese unha relación amorosa con Michelangelo na época na que empezou a pintar a bóveda da capela Sistina; esta relación quedou reflectida nuns sonetos moi apaixonados que Giovanni lle dedicou.
Tommaso Cavalieri
miniatura|O rapto de Ganímedes, debuxo realizado para Tommaso Cavalieri, conservado no [[Castelo de Windsor.]] Nunha viaxe realizada a Roma en 1532, coñeceu ao mozo Tommaso Cavalieri, un patricio de intelixencia pouco común e amante das artes que deixou no artista unha viva impresión. Pouco despois de coñecelo, envioulle unha carta na que lle confesaba: «O ceo fixo ben impedindo a plena comprensión da vosa beleza... Se á miña idade non me consumo aínda de todo, é porque o encontro con vos, señor, foi moi breve».
Cómpre recordar que a Academia Platónica de Florencia quixo imitar a cidade grega de Pericles. Esta asociación cultural de carácter filosófico, promovía o diálogo intelectual e a amizade entre homes nun ton idealista, semellante á relación de Sócrates cos seus discípulos na antiga Grecia. Dentro deste contexto é onde se pode entender a psicoloxía, o gusto e a arte de Michelangelo. O artista cría que a beleza do home era superior á da muller e, por tanto, o amor que sentía por Tommaso era unha forma que tiña de renderse ante a "beleza platónica".
Vittoria Colonna
miniatura|esquerda|Retrato de Vittoria Colonna debuxado por Michelangelo. Vittoria Colonna era descendente dunha familia nobre, e unha das mulleres máis notables da Italia renacentista. De moza casou con Fernando de Ávalos, marqués de Pescara, un home poderoso que morreu na batalla de Pavía cando loitaba no bando español ao servizo de Carlos I. Logo da morte do seu esposo retirouse da vida cortesá e dedicouse á práctica relixiosa. Uniuse ao grupo de reformistas erasmistas de Juan de Valdés, Reginald Pole e Ghiberti, que seguían unha doutrina que apostaba pola contrarreforma.
Primeiras obras
Outra escultura da mesma época, contra 1490, é tamén un relevo con tema mariano, a Virxe da escaleira, que presenta un certo esquema parecido ás de Donatello, pero nela móstrase toda a enerxía da escultura de Michelangelo, tanto na forma do tratamento dos planos da figura coma no seu contorno tan vigoroso e a anatomía do neno Xesús coa insinuación do contrapposto.
Logo da morte en 1492 de Lourenzo o Magnífico, e por iniciativa propia, realizou a escultura dun Hércules de mármore na súa casa paterna; escolleu este tema porque Hércules era, desde o século XIII, un dos patróns de Florencia. A estatua foi comprada polos Strozzi, que lla venderon a Giovanni Battista Palla, e a quen lla adquiriu o rei de Francia Henrique III, e foi colocada nun xardín de Fontainebleau, onde Rubens a debuxou antes da súa desaparición en 1713; dela só queda este debuxo e un esbozo conservado na casa Buonarroti.
A Florencia gobernada por Piero de Medici, fillo de Lourenzo o Magnífico, non satisfacía a Michelangelo, que viaxou a Boloña en outubro de 1494. Alí descubriu os plafóns en relevo da porta de San Petronio de Jacopo della Quercia, un mestre escultor do gótico tardío, do cal integrou no seu estilo as amplas dobras das vestiduras e o patetismo dos personaxes. Recibiu o encargo de Francesco Aldovrandi de realizar tres esculturas para completar a sepultura do fundador do convento de San Domenico Maggiore, chamada Arca de Santo Domingo, para a que esculpiu un Anxo portando un candelabro, axeonllado que forma parella con outro realizado por Niccolò dell'Arca, ademais dun San Próculo e un San Petronio, que actualmente se conservan na basílica de San Domenico de Boloña. Acabadas estas obras, no termo de pouco máis dun ano, volveu a Florencia.
Primeira estancia en Roma
Ao mesmo tempo que realizaba o Baco, por encargo de Jacopo Galli esculpiu un Cupido de pé, que pasou a pertencer, máis tarde, á colección dos Medici e que hoxe está desaparecido.
Retorno a Toscana
Polas mesmas datas, Michelangelo traballou no Tondo Taddei, un relevo de mármore de 109 cm de diámetro que amosa a Virxe co Neno e san Xoán Bautista tamén neno, colocado á esquerda suxeitando un paxaro nas mans. A figura de Xesús e a parte superior da Virxe están acabadas, pero o resto non. O relevo foi adquirido por Taddeo Taddei, protector do pintor Rafael Sanzio, e actualmente consérvase na Royal Academy of Arts de Londres. Outro altorrelevo, o Tondo Pitti, tamén en mármore, empezado para Bartolomeo Pitti, mostra a Virxe sentada con Xesús apoiado sobre un libro aberto nos xeonllos da súa nai. Atópase no Museo Nacional do Bargello desde o ano 1873 e coma o anterior está inacabado.{{Sfnp|Baldini|1978|p=97}}
Para a capela dos Piccolomini da catedral de Siena, realizou entre 1503 e 1504, catro imaxes, as de San Paulo, San Pedro, San Pío e San Gregorio (este último de autoría incerta), cunha gran riqueza de dobreces nas vestiduras e un bo equilibrio entre as sombras e as luces. Na parte posterior están só esbozadas, xa que se esculpiron para ser colocadas dentro duns nichos do altar realizado por Andrea Bregno entre 1483 e 1485.{{Sfnp|Baldini|1978|p=104}}
A "traxedia da sepultura" de Xulio II
En 1513, cando terminou a pintura da bóveda da capela Sistina e Michelangelo cría que xa podería esculpir os mármores do sepulcro, faleceu o papa Xulio II e aprazouse a execución durante dúas décadas máis. Realizáronse seis proxectos diferentes e finalmente en 1542 o sepulcro foi construído como un retablo con só sete estatuas, e instalouse na igrexa de San Pietro in Vincoli e non na basílica do Vaticano. A grande escultura do sepulcro é a figura do Moisés, a única das ideadas no primeiro proxecto que chegou ao final da obra. A colosal estatua, coa "terribilitá" da súa mirada, amosa un dinamismo extremo. Está colocada no centro da parte inferior, de maneira que se converte no centro de atención do proxecto definitivo, coas estatuas de Raquel e Lea situadas unha a cada lado. O resto do monumento foi realizado polos seus axudantes.
No Escravo rebelde, en comparación cos debuxos iniciais de Michelangelo, conservados en Oxford, apréciase a transformación que fixo, obrigado pola forma primitiva do bloque de mármore: a perna dereita, que no debuxo quedaba medio escondida, na escultura vese completamente apoiada no bloque; os brazos no debuxo estaban atados detrás, nas costas, mentres que na estatua se mostran, o dereito, verticalmente subindo polo bordo do bloque, e o esquerdo en ángulo recto cara a atrás; finalmente, a cabeza está virada cara arriba, nun claro recordo da expresión da escultura do Laocoonte e os seus fillos, de cuxo descubrimento en Roma foi testemuña Michelangelo.
Outras obras escultóricas
Outra obra sobre o mesmo tema e realizada durante a mesma época (1556) é a Piedade Palestrina, un grupo escultórico co Cristo, a Virxe e María Magdalena, de dous metros e medio de altura. Michelangelo empregou para a súa elaboración un fragmento dunha construción romana; na parte posterior pódese apreciar un anaco da decoración antiga dun arquitrabe romano. Atópase inacabada e, logo de estar na capela do Palazzo Barberini de Palestrina, actualmente pódese ver na Galería da Academia de Florencia.
Tondo Doni
Separados por unha balaustrada, atópanse Xoán o Bautista e un grupo de "ignudi" (nus). Esta pintura pode verse como a sucesión das diversas épocas na historia do home: os "ignudi" representarían a civilización pagá, san Xoán e san Xosé a era mosaica e a Virxe co Neno a era da Redención, a través da encarnación de Xesús. Esta interpretación está sostida tamén polas cabezas esculpidas sobre a cornixa orixinal: dúas sibilas, representando a idade pagá, dous profetas, que representan a idade mosaica, e a cabeza de Cristo como a era da Redención, con frisos intermedios de animais, máscaras de sátiros e o emblema dos Strozzi.
Basílica de San Pedro
Michelangelo foi nomeado arquitecto da basílica de San Pedro en 1546 aos 72 anos de idade, á morte de Antonio da Sangallo o Mozo. A construción da basílica fora empezada a contruirse sobre a antiga basílica de San Pedro, por mandato do papa Xulio II e baixo a dirección do arquitecto Bramante; a partir do falecemento deste último, fíxose cargo Rafael Sanzio, que modificou a planta e transformouna nunha cruz latina. Cando Michelangelo recibiu o encargo das obras en 1547, por parte do papa Paulo III, modificou de novo a planta e volveu, con lixeiras variacións, á idea orixinal de Bramante de cruz grega, pero reduciu as catro esquinas do cadrado para que as áreas máis pequenas puidesen ter luz directa. Correspóndelle en particular a modificación da cúpula central respecto ao proxecto de Bramante: suprimiu o anel con columnas e deulle un perfil máis elevado. Ao suprimir as torres, a cúpula converteuse no elemento predominante. Obtivo permiso do papa, ante a vista das súas maquetas, para demoler parte da construción de Sangallo e, sen alterar de forma substancial o interior, conseguiu impoñer o seu estilo persoal e achegar unha grande unidade ao conxunto. A maior parte das obras realizáronse entre os anos 1549 e 1558.
Con lixeiros retoques no proxecto ideado por Michelangelo, que deixou unha maqueta para a cúpula central realizada entre os anos 1558 e 1561, realizouse a terminación das obras, 24 anos logo da súa morte, polos arquitectos Giacomo della Porta e Domenico Fontana, cunha altura de 132 metros e un diámetro de 42,5 metros.
Porta Pía
miniatura|Cara interna da [[Porta Pia, segundo o deseño de Michelangelo.]] O papa Pío IV encargoulle un proxecto para a Porta Pia, o artista presentoulle tres; o papa escolleu o de menor custo e empezouse a construción en 1561.
En 1853 Virginio Vespignani restaurou o ático e, durante os anos 1861-1868, construíuse a porta exterior.
A poesía dedicada a Tommaso Cavalieri e Vittoria Colonna
miniatura|A Piedade, debuxo feito a petición de Vittoria Colonna. Posteriores e máis numerosos son os escritos para Tommaso Cavalieri, inspirados en Petrarca, o primeiro deles datado en 1532, onde trata abertamente do amor e onde se entende ata que punto consumía a Michelangelo a paixón por Tommaso: «Detéñase neste intre o tempo e a hora, / o día e o sol na súa antiga senda, / para que eu te teña, e non polo meu mérito, / desexado e doce señor meu, / por sempre nos indignos e prontos brazos». As loanzas desmesuradas ao mozo aprécianse tamén nas cartas que lle dirixía: «O voso nome aliméntame o corazón e a alma e enche o un e a outra de tanta dozura, que non sinto nin a tristura nin o temor da morte des que o teño na memoria».miniatura|esquerda|A Crucifixión para Vittoria Colonna.Os poemas que lle dedicou a Vittoria Colonna foron principalmente de tema relixioso, posto que os dous tiñan este tipo de inquedanzas, e concentrábanse principalmente no pecado e a salvación eterna, xa nun ton de angustia e amargura. Nun madrigal describe a amiga como «unha verdadeira mediadora entre o ceo e el, unha muller divina á que implora benevolencia e condescendencia co fin de elevar a súa miseria á altura do camiño tortuoso da benaventuranza». O máis interesante dos poemas desta época é a síntese que fai Michelangelo das teorías neoplatónicas e a práctica dun cristianismo envorcado cara ao espírito.
Noutras artes
A RAI (Radiotelevisione italiana), realizou en 1990, unha serie-documental sobre a vida de Michelangelo co título d'A Primavera de Michelangelo, inspirado no libro Unha estación de xigantes de Vicenzo Labella. Este autor, xunto con Julian Bond, encargáronse do guion do documental que foi dirixido por Jerry Londo e protagonizado por Mark Frankel.
Alosa (xénero)
Taxonomía
A sistemática do xénero é extremadamente complexa: as especies de Alosa viven en multitude de hábitats distintos, e moitos taxons son migratorios. Incluso hai poblacións recluídas en lagos —en Killarney (Irlanda) e en dous lagos do norte de Italia— cun fluxo xenético nulo fóra do núcleo confinado endogámico. Tamén hai especies nativas dos mares Negro e Caspio, así como do golfo Pérsico.
Lista de presidentes de Corea do Sur
Presidentes da Cuarta República
(1917–1979) ! rowspan="2" width="50" | !4 Kyu-hah
Presidente da Quinta República
(1931-) ! width="50" |
Presidentes da Sexta República
(1946–2009) ! width="50" | Independente
Galadriel
Literatura
Segundo o dito en Unfinished Tales, Galadriel vivía coa familia de súa nai no porto Telerin de Alqualondë cando coñeceu a Teleporno (posteriormente coñecido como Celeborn), quen se convertería no seu esposo e co-gobernante. Durante a grande conmoción da fin dese período, ela e máis Celeborn partiron desde Valinor para chegar por mar a Beleriand separados da maioría dos Noldor. Galadriel non se viu directamente implicada na revolta dos príncipes Noldorin e nas loitas na defensa de Alqualondë durante a matanza, mais foi incluída na Prohibición dos Valar por ter marchado sen permiso. Unha vez en Beleriand, ela e máis Celeborn recibiron a benvida de Thingol e viviron en Doriath. Celeborn, segundo esta versión, era neto de Olwë. Cando chegaron os Noldor, Galadriel restabeleceu o contacto cos seus irmáns.
Juscelino Kubitschek
Traxectoria
Fillo do vendedor João César de Oliveira e da profesora de orixe checa Julia Kubitschek, formouse en medicina en 1927, fixo cursos complementarios en París e Berlín. Comezou a traballar como médico na policía de seu estado, onde coñeceu o futuro gobernador Benedito Valadares, que o iniciou na política en 1934 como xefe do seu gabinete. Despois foi deputado federal e alcalde (en portugués: prefeito) de Belo Horizonte. En 1950 co país redemocratizado, foi elixido gobernador de Minas Xerais. Finalmente, en 1956, foi elixido presidente do Brasil, tendo como vicepresidente a João Goulart.
O goberno como presidente
No fin do seu goberno, a alta inflación foi un dos motivos da elección do seu opositor, Jânio Quadros.
División de Honra B de Rugby 2004-2005
A tempada 2004-2005 da División de Honra B foi a sétima edición da segunda competición de liga do rugby en España, creada en 1998 pola Federación Española de Rugby.
Sotero, papa
Vida e pontificado
O feito máis destacábel do seu goberno é a epístola que lles dirixe aos corintios, confundida coa Segunda epístola de Clemente, e que non se conserva; porén, si se gardan anacos da resposta de agradecemento que lle escribiu Dionisio, o bispo desa cidade grega. Acompañando a carta ía unha cantidade de diñeiro recollido pola diocese de Roma e enviada á de Corinto, polo que a este papa se lle coñece como o da caridade.
Morte e santidade
Como todos os papas anteriores ao edicto de Milán, foi considerado santo. Tamén se ten sinalado que foi mártir, se ben isto non está demostrado. A súa festa é o 22 de abril, a canda o papa Caio. Foi soterrado no camposanto de Calisto, ao pé da vía Apia. En tempos de Serxio II os seus restos foron levados á basílica de san Silvestre e Martiño dos Montes e posteriormente á basílica de san Sisto Vello. Outras fontes apuntan que as súas reliquias se conservan na catedral de Toledo.
Lista de monarcas de Galicia
Reis suevos de Galicia (409-585)
Período Escuro (469-550)
Reis de Galicia co condado portucalense
A repartición territorial dos fillos de Sancha e Fernando supuxo a creba do tradicional espazo político da Galicia altomedieval, e a formación de dous novos reinos, Castela e León. Así, o territorio coñecido como Reino de Galicia viuse reducido ás terras galegas —incluíndose nelas o condado portucalense—, se ben o termo Galicia seguirá a ser empregado para designar o conxunto dos tres reinos, mais perdendo paseniñamente a súa significación política.
Dinastía de Borgoña
Petra Rudolf
Petra Rudolf, nada en Múnic, Alemaña, en 1957, é unha física do estado sólido. É catedrática na Universidade de Groningen, Países Baixos. Desde 2018 é a Presidenta da Sociedade Europea de Física (EPS).
Tamar Novas
Tamar Novas Pita, nado en Santiago de Compostela o 3 de outubro de 1986, é un actor galego.
Traxectoria
A raíz da popularidade adquirida grazas a Mar adentro fixo un cameo na popular serie Siete Vidas (Telecinco) e máis recentemente fixo outra aparición capitular en Mesa para cinco (La Sexta). Tamén formou parte do elenco principal da primeira temporada da serie da TVG A vida por diante.
As Ventelas, Lebozán, Beariz
Xeografía
O lugar das Ventelas linda ao norte coa estrada nacional N-541, que é a súa principal vía de comunicación, e a aldea das Antas, que pertence tamém a Beariz. Situada entre a serra do Cando e a serra do Candán, nunha das ladeiras do monte Marcofán, pertence á histórica comarca de Tabeirós - Terra de Montes. O rueiro das Ventelas confórmao unha única rúa.
Patrimonio material
miniatura|Eira dos hórreos das Ventelas.
Camiño de Santiago​
A sexta etapa do Camiño Miñoto Ribeiro, discorre polos montes das Ventelas.​
Jacques Maritain
Traxectoria
Maritain, por influencia de Raissa, redescubriu a figura de Tomé de Aquino tentando actualizar o pensamento neotomista e aristotélico.
Pensamento
Dende o punto de vista ético, entende que existen leis enraizadas na natureza humana. Considera que existe unha lei natural que garante a dignidade e inviolabilidade do ser humano e que é reveladora da súa igualdade esencial e impulsora da súa liberdade. Os dereitos humanos teñen o seu alicerce na lei natural.
Galán
O topónimo Galán pode referirse a:
Ribadeo, Ribadeo
Santa María do Campo de Ribadeo é unha parroquia do concello de Ribadeo, situada na comarca da Mariña Oriental e no arciprestado de Ribadeo. Segundo o IGE, en 2008 tiña 6283 habitantes (2.931 homes e 3352 mulleres), 712 máis que no 2004. En épocas de grande afluencia turística, a poboación de feito pode chegar até os 20 000 habitantes. Ten unha densidade de poboación de 2731 hab./km², repartidos nunha entidade de poboación e 4 lugares.
Patrimonio
A Praza Maior, ou Praza principal, foi construída cara ao ano 1570. En 1812 mudóuselle o nome polo de Praza da Constitución, pero en 1823, coa reacción fernandina, foi cambiado o nome polo de Praza Real. Entrado o ano 1836 volve a ser cambiado o nome polo de Praza de Isabel II, nome que conservou ata 1869, no que de novo volve a chamarse da Constitución. Este nome volveuse perder durante a guerra civil, sendo coñecida como Praza de Calvo-Sotelo até a derradeira década do século XX, cando se recuperou o nome de Praza da Constitución. Este segue a ser o nome oficial, se ben o pobo adoptou familiarmente o nome de Praza de Abaixo.
Harriet Beecher Stowe
Harriet Beecher Stowe, nada con nome de Harriet Elisabeth Beecher en Litchfield (Connecticut) o 14 de xuño de 1811 e finada en Hartford (Connecticut) o 1 de xullo de 1896, foi unha abolicionista e escritora estadounidense.
Traxectoria
Criouse en Hartford e en 1832 a familia mudouse a Cincinnati, outra fervente cidade da causa abolicionista, onde o seu pai se converteu no primeiro presidente do Seminario Teolóxico de Lane. Alí obtivo coñecemento propio da escravitude e os suburbios e animouse a escribir Uncle Tom's Cabin, a primeira gran novela estadounidense cun heroe afroamericano.
Proteína precursora amiloide
Xenética
A mutación A673T no xene da APP protexe contra a enfermidade de Alzheimer. Esta substitución está adxacente ao sitio de clivaxe da beta-secretase e dá lugar a un 40% de redución na formación de amiloide beta in vitro.
Procesamento postraducional
O procesamento amiloidoxénico da APP foi ligado á súa poresenza en balsas lipídicas. Cando as moléculas de APP ocupan unha rexión da membrana de balsa lipídica, son máis acesibles ao encima e clivados diferencialmente pola beta-secretase, mentres que as moléculas de APP fóra dunha balsa son clivadas diferencialmente pola alfa-secretase non amiloidoxénica. A actividade de gamma-secretase foi tamén asocidada con balsas lipídicas. O papel do colesterol no mantemento das balsas lipídicas foi citado como unha posible explicación das observacións de que os xenotipos con niveis altos de colesterol e de apolipoproteína E son fctores de risco importantes para a enfermidade de Alzheimer.
Formación e reparación sináptica
A inferencia lóxica é que ao acumularse excesivamente o Aβ na enfermidade de Alzheimer, os niveis do seu precursor a APP, deberían estar elevados tamén. Porén, os corpos das células neuronais conteñen menos APP en función da súa proximidade ás placas amiloides. Os datos indican que este déficit na APP orixínase dun declive na produción máis que dun incremento na catálise. A perda da APP das neuronas pode afectar a déficit fisiolóxicos que contribúen á demencia.
Exportación de ferro
Un estudo feito en ratos revelou unha perspectiva diferente sobre a enfermidade de Alzheimer, xa que encontrou que a APP posuía actividade ferroxidase similar á da ceruloplasmina, a cal facilita a exportación de ferro por medio da interacción coa ferroportina. Parece que esta actividade está bloqueada polo cinc atrapado polo Aβ que se acumula no Alzheimer. Atopouse que un polimorfismo dun só nucleótido na 5'UTR do ARNm da APP pode alterar a súa tradución.
Porto Príncipe
Fundación de Porto Príncipe
Os ingleses non atacaron o lugar. Varios nobres pediron terras á coroa francesa no Hôpital. Un dos primeiros foi sieur Joseph Randot. Ao tempo a administración francesa convenceuse da necesidade de estabelecer unha capital para controlar mellor a parte francesa da illa de Santo Domingo. Foron descartadas Petit-Goâve e Léogane, a primeira polo seu mal clima, moi propenso ao paludismo, e a segunda polo seu relevo, que facía difícil a defensa. Coidouse polo tanto mellor outro lugar e foi escollido Port-au-Prince.
Galegos nos Xogos Olímpicos de 2012
Alessandra Aguilar e Vanessa Veiga
300px|miniatura|Vanessa Veiga, á dereita da imaxe, no maratón de Londres 2012. As dúas atletas disputaron o maratón feminino o domingo 5 de agosto. Aguilar rematou no 26º lugar, cun tempo de 2:29:19, e Veiga cruzou a meta no posto 98, cun tempo de 2:46:53.
Teresa Portela
Teresa Portela pasou pola rolda previa e polas semifinais de K-1 200m o día 10 de agosto mentres que a final tivo lugar ó día seguinte. A piragüista galega rematou en cuarto lugar, a tan só dúas décimas do bronce.
Historia da literatura galega (1951)
Edición de 1971
Nesta edición, destaca o engadido de novos apartados nalgúns capítulos e o feito de que algúns dos apartados da primeira edición son ampliados e divididos agora en capítulos independentes. É o exemplo de "Poetas independientes" da edición en castelán que na galega se divide en dous, "O realismo social" e "Os independentes", en que se engaden novos autores. No primeiro deles incorpóranse a Luís Seoane, Celso Emilio Ferreiro e Valentín Paz-Andrade; no segundo, a Manuel Casado Nieto, Eduardo Moreiras e Ernesto Guerra da Cal, entre outros, mentres que son eliminados Jesús Bal y Gay, Manuel Luís Acuña e Avelino Gómez Ledo.
Edición de 1981
Esta edición foi publicada pola Editorial Galaxia e nela non se encontran cambios significativos con respecto á edición de 1971.