cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gualan
Cleachdaidhean
Tha gualan ga chleachdadh airson lùtha, mar eisimpleir o ghual no bho ghual-fhiodha. Chan eil mòran achaidhean-guail air a' Ghàidhealtachd seach aon faisg air Machaire Shanais a dhùin ann an 1967 agus fear eile ann am Brùra a dhùin ann an 1974.
Na Stàitean Aonaichte
Eachdraidh
Bha nan Stàitean an sàs a' Chogaidh Mhòir agus an Dàrna Chogaidh, airson na Caidreachais an dà àm. Às dèidh an Dàrna Chogaidh, bha iad cudromach anns an stèidheachadh nan Dùthchannan Aonaichte. Aig an aon àm, bha iad an sàs a' Chogaidh Fhuair an aghaidh na h-Aonachd Sobhiatach, anns an Cogadh Bhiet-Nam gu sònraichte. Bha cogaidhean-ionaid eile ann an Aimeireaga a Deas, Meadhan-Ameireaga is dùthchannan eile.
Poileataigs
Tha dà phàrtaidh phoileataigeach a-nis, am Pàrtaidh Deamocratach is am Pàrtaidh Poblachdach. Bha Franklin D. Roosevelt, John F. Kennedy, agus Barack Obama nan cinn-shuidhe as ainmeil nan Deamocratach, agus bha Abraham Lincoln, Dwight D. Eisenhower, agus Ronald Reagan nan cinn-shuidhe as ainmeil nam Poblachdach. Bha taghadh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte ann air 4mh an t-Sultain 2016, a chaidh a bhuannachadh le Donald Trump, dhan Pàrtaidh Poblachdach. Chaill e taghadh a' chinn-suidhe ann an 2020 is ann an 2021 thug e misneachd do luchd-taic a thug ionnsaigh air togalach a' Chapitol, far a bheil Pàrlamaid nan Stàitean Aonaichte is i a' dearbhadh gum bi Joe Biden an t-ath-cheann-suidhe. Chaochail ceathrar anns an fhòirneart agus aonar eile an dèidh sin.
Na Stàitean
Tha an USGS a' roinn ranntairean a tha fo uachdranas nan Stàitean Aonaichte ann an: stàitean agus sgìre Cholumbia, co-fhlaitheasan, ranntairean agus ionadan measgaichte eileanach no iomallach.
1256
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1256 (MCCLVI).
Co-chomharran
Co-chomharran sorcaireach
Tha co-chomharran sorcaireach feumail airson sgrùdadh shiostam aig a bheil co-chothromach chuairteil mu aiseal.
Mu
right|thumb
Rúscaigh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Llansilin
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Powys Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Nu
right|thumb
Am Bac
thumb|Cala ann am Brèibhig, am Bac. 'S e roinn agus clachan ann an Leòdhas eadar Nis agus Steòrnabhagh a tha anns A' Bhac. Tha Sgoil a' Bhac le trì clasaichean Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig agus ceithir clasaichean Beurla, sgioba ball-coise agus an Eaglais Shaor ann.
Loch nan Uan
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch nan Uan. Tha e suidhichte ann am Minginis anns an Eilean Sgitheanach. Tha Loch a' Ghille-chnapain na laighe san iar-thuath agus tha a' bheinn Arnaval (369 m) san ear-dheas dheth.
Tha an loch seo cho mòr ri 1.2 ha (3 acair). 'S e 0.5 km (0.3 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 174 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 248 m (814 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2.3 km (1.5 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch seo tro allt chun an ear do Loch a' Ghille-chnapain.
Matterhorn
'S e fear de na beanntan as àirde ann an Eòrpa-an-Iar a tha ann am Matterhorn (Eadailtis: Monte Cervino, Fraingis: Mont Cervin neo Le Cervin). Tha e 4,478 meatair (14,693 troigh) a dh'àirde. Tha e anns an Eilbheis agus anns an Eadailt.
Twitter
Is e goireas lìonrachaidh shòisealta air-loidhne a th' ann an  Twitter ( / <span title="/ˈ/ primary stress follows">ˈ t w <span title="/ɪ/ short 'i' in 'bid'">ɪ t <span title="/ər/ 'er' in 'finger'">ər  /   ) far am bi luchd-cleachdaidh a' cur theachdaireachdan goirid de 140-caractar gu an "luchd-leantainn". Theirear "ceilearadh", " tweeteadh" no "tweetigeadh" ri seo mar eadar-theangachadh air a' Bheurla "tweeting".
Obar Chiardair
Ann an 2020 bha 1,170 duine a' fuireach an seo.
Kigali
Chaidh Kigali a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1907, nuair a bha Rwanda na colonaidh gearmailteach. B’àbhaist don mwami (rìgh ruanda) a bhith a’ fuireach ann an Nyanza, ach bha cumhachd na colonaidh stèidhichte ann am Butare. Ach chaidh Kigali a thaghadh mar prìomh-bhaile anns a’ bhliadhna 1962, air sgàths gu bheil e suidhichte ann am meadhan na dùthcha. 'S e teas meadhan poileataigeach agus cultarach a tha ann. Tha an riaghaltas agus an ceann-suidhe Ruanda a’ fuireach an-seo. Tha an Kigali International Airport faisg air a' bhaile. Tha am baile sgapte air ceithir beanntan, 's e Mt. Kigali le 1,850 m (6,075ft) a’ bheinn as airde.
Am Both Cheit
thumb|Bathgate aig àm na [[Nollaige.]]
Rathad an Loch Mhòir
Tha Rathad an Loch Mhòir ann an Eilean Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Leonid Hurwicz
Còmhla ri Roger Myerson agus Eric Maskin bhuannaich e an Duais Nobel ann an 2007.
Am Both Cheit
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Glenn Theodore Seaborg
Còmhla ri Edwin McMillan, Joseph W. Kennedy agus Arthur Wahl rinn e plutonium-238 ann an 1940. Ann an 1944 rinn e ameireagium còmhla ri sgioba eile agus ro-innis e gum bu sreath coltach ri sreath nan lantanach a bha anns na h-eileamaidean an dèidh do dh'actinium, sreath nan actanach.
Loch an Sgùirr Mhòir
Tha an loch seo cho mòr ri 2.6 ha (6.4 acair). 'S e 0.7 km (0.4 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 277 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 126 m (413 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 0.7 km (0.5 mìle) air falbh bhon mhuir. Thèid a lìonadh le iomadh allt agus tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch seo chun an deas tro Allt Mheididh don mhuir aig Bàigh Talasgar.
Cumhachd na Gaoithe
Lùths cineatagach
Tha an Raon-Sguabta (RS) = (π x T2)/4
thumb|250px|Riochd Tomhais de Dealaadtair Gaoithe, sealladh ‘on bheulaibh
Sir Cyril Norman Hinshelwood
'S e ceimigear à Sasainn a th' ann an Cyril Norman Hinshelwood (Lunnainn 19 an t-Ògmhios 1897 - Lunnainn 9 an Dàmhair 1967). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1956, còmhla ri Nikolay Nikolayevich Semyonov.
Cumhachd na Gaoithe
Rian a-mhàin
Is e an meatair (m) a tha na h-aonad tomhais do Fad.
Trì Rianan
Tomhaisear bocsa air trì rianan: Fad (F), Leud (L) agus Domhainnead (D), an treas rian.
Eric Maskin
Còmhla ri Roger Myerson agus Leonid Hurwicz bhuannaich e an Duais Nobel ann an 2007.
831
Bàsan
Roinn-seòrsa:830an
An Caolas Mòr, Alba Nuadh
Tha An Caolas Mòr (Beurla: Grand Narrows) ann an Eilean Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Àrainneachd Eachdraidheil Alba
Gàidhlig aig Àrainneachd Eachdraidheil Alba
Tha Oifigear Gàidhlig agus Plana Gàidhlig aig Àrainneachd Eachdraidheil Alba. Tha faclair aca a mhìnicheas facalan sònraichte air an àrainneachd eachdraidheil. Tha goireasan Gàidhlig aca, gu h-àraid follseachaidhean Gàidhlig ann an cruth pdf, torr dhiubh airson clann-sgoile agus tidsearan.
Raitear
Airson a' bhaile ann an Siorrachd Pheairt, faic Blàr Ghobharaidh.
Rho
right|thumb|Rho
Roinn-seòrsa:Aibidil Ghreugach
Flint, Michigan
'S e baile ann am Michigan, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann am Flint. Bha 99,002 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2014. Tha e suidhichte aig 229m os cionn ìre na mara.
1251
Bàsan
Roinn-seòrsa:1250an
Abergwili
Tha am baile Abergwili ann an Sir Gaerfyrddin, a' Chuimrigh. Tha e 53.9 mi (86.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 179.1 mi (288.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1571 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 887 (56.5%); rugadh 76% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Gaerfyrddin Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Pi
thumb|Pi
A' Ghearmailt
'S e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa a tha anns a' Ghearmailt     (ainm oifigeil: Poblachd Fheadaraileach na Gearmailt). Tha crìochan aice leis an Danmhairg, gun ear leis a' Phòlainn agus le Poblachd nan Teacach, gu deas leis an Ostaire agus an Eilbheis agus gun iar leis an Fhraing, a' Bheilg agus an Òlaind agus le Lucsamburg. 'S e Berlin prìomh bhaile na Poblachd.
Gardenstown
Ann an 2001 bha 733 duine a' fuireach an seo.
Àitichean
Tha seann eaglais ann, eaglais Naomh Eòin, a chaidh a stèidheachadh ann an 1513. Chaidh a h-ath-thogail ann an 1875.
Cuan Argtach
right|Cuan Argtach
Wicca
Barrachd fiosrachaidh
Roinn-seòrsa:Nua-phàganachd Roinn-seòrsa:Nua-ghluasadan cràbhach Roinn-seòrsa:Buidseachd
Bailiùn
Tha bailiùn na bhalg cruinn neo ugh-chruthach a tha làn àile neo gas gus an èirich e san adhar.
Katrín Jakobsdóttir
Cabineit Jakobsdóttir
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineit fhad 's a tha Jakobsdóttir air a bhith os cionn an riaghaltais. Tha iad a' buinntinn uile gu Framsóknarflokkurinn, Sjálfstæðisflokkurinn agus Vinstrihreyfingin - grænt framboð:
Phi
Roinn-seòrsa:Aibidil Ghreugach
István Sándorfi
B' e peantair is neach-ealain Ungaireach a bh' ann an István Sándorfi (Fraingis: Étienne Sandorfi). Rugadh e air 12 an t-Ògmhios 1948 ann am Budapest, An Ungair agus chaochail e air 26 an Dùbhlachd 2007 ann am Paris, an Fhraing.
Frederick Sanger
B' e ceimigear à Sasainn a bh’ ann am Frederick Sanger (Rendcomb, 13 an Lùnasdal 1918–Cambridge, 19 an t-Samhain 2013). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd anns a' bhliadhna 1958. Choisinn e an duais seo a-rithist ann an 1980, an turas seo còmhla ri Paul Berg agus Walter Gilbert.
Fìorachas druidheil
Tha na leabhraichean sin làn ìomhaighean àlainn, Synesthesia (Greugais: Συναισθησία) agus iomraidhean subsaigeach na fìrinne, is sin a’ cuideachadh leis a bhith a’ sealltainn dhuinn na ceanglichean a th’ann eadar na tha beò agus gaotharlanachd, o chionns nach eil a h-uile càil idir fìor ach a-rèir bheachd an t-seanachaidh fhèin neo air sàilleabh a’ bhruadair a th’ann. Mar sin, tha am bàs uabhasach cudromach, oir chan eil sin a’ toirt an gnothach gu ceann, leis gu bheilear ag innse gur e dìreach ceum eile a th’ann. Mar as àbhaist, bidh mòran charactaran marbh a’ nochdadh eadar an fheadhainn a tha fhathast beò, ann an dòigh nàdarrach co-dhiù. Mar eisimpleir, ann an Ciad Bliadhna dhe Uaigneas (Spàinntis: Cien años de Soledad) le García Márquez, nochdaidh Melquíades air feadh an àite fad na sgeòil, a dh’aindeoin gun do bhàsaich e o chionn fhada.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Litreachas
838
Bàsan
Roinn-seòrsa:830an
839
Bàsan
Roinn-seòrsa:830an
Beanntan Sierra Nevada
250px|thumb|Suidheachadh Beanntan Sierra Nevada 250px|thumb|Mount Whitney
Visby
‘S e baile meadhanach agus port na Suaine a th’ ann an Visby (IPA: viːspʏ). Tha e suidhichte air an eilean Gotland, an t-eilean nas motha san innis-mhuir Stile, thall sa Mhuir Bhaltach eadar an t-Suain agus Laitbhia. anns an sgìre Dalarna, 189km air falbh bho Stockholm, prìomh-bhaile na dùthcha, 249km bho Uppsala agus 376km bho Ghöteborg. Tha 22,593 duine a' fuireach ann.
Freumhan an ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à vi (Gàidhlig: àite crabhach) agus by (baile) ann an Lochlannais a tha an t-ainm. Bheireadh sin Baile Crabhach duinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh.
Ùig, Leòdhas
An Sgìre as iomallaiche ann an Leòdhas.
'S e Tràigh Ùige an tràigh as motha a th' ann, ach tha tràighean eile aig Mangarstaigh, Mealasta, Riof agus Bhaltos a tha uamhasach brèagha cuideachd. Chaidh na Fir-thàileisg Leòdhais a lorg an seo cuideachd anns an 19mh linn.
Jason Bonham
Jason Bonham R. 15 Iuchair 1966
An aon mhac aig John Bonham, dromadair leis a' chòmhlan-ciùil Led Zeppelin. 'S e sàr-dhromadair a th' ann an Jason fhèin agus tha luchd-leantainn Zeppelin an-còmhnaidh an dòchas gun tig e còmhla leis an triùir eile a bha ann an Led Zeppelin le athair airson ath-aonadh. Chluich Jason le Led Zeppelin aig an aontachadh gu Talla Cliù Rock Agus Roll ann an 1996.
An t-Eilean Cruinn
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean_ann_an_Eilean_Cheap_Bhreatainn
Ealain nan Ceilteach Pàganach
thumb|Pìos ealain à 480 BC, a chaidh a lorg ann an Vix, [[an Fhraing]]
Ealain nan Ceilteach Eileanach ro linn Crìosdaidheachd
Bhiodh uaislean na dùthcha ag iarraidh obair ealain mar seudraidh agus armachd. Cha robh togalaichean sòghail cudthromach dhaibh. Chaidh ceanglaichean cultarach agus poileataigeach a stèidheachadh eadar na h-Eileanan Breatannach agus an Roinn Eòrpa aig an àm a bha na Ròmanaich ann an Sasainn. B' ann an sin a nochd an creideamh Crìosdaidh airson a' chiad uair. Ach cha tug na Ròmanaich buaidh mhòr air cultar na h-Èireann neo na h-Alba.
Melvin Calvin
Tha e nas ainmeil airson na h-obrach air carbon-14, a chleachd e na pròiseasan ceimigeach ann am foto-cho-chur a thuigsinn.
Engativá
thumb|right|240px|Engativá ann am Bogotá
Tengger
'S e fàsach ann an Àisia a tha anns an fhàsach Tengger (Tenggeli Shamo, 腾格里沙漠, Beurla: Tengger Desert)
332
Bàsan
Roinn-seòrsa:330an
Port Neasaig
Poileataigs
'S ann gu Comhairle Choimhearsnachd Chille m' Èataine a bhuineas Port Neasaig, a ghabhas a-steach An Druim Mòr, Damnaglaur agus sgìre mhòr ann an ceann a deas nan Rannaibh. Tha 810 duine a' fuireach san sgìre air fad. Tha naoinear comhairlichean coimhearsnachd a' riochdachadh na sgìre agus thathar a' cumail coinneamhan na Comhairle gach mìos ann am bun-sgoil an Droma Mhòir. Tha e a' buntainn dhan uàrd-taghaidh 02 (Wigtown an Iar) airson Comhairle na Roinne.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhaile na h-Ùige
Buidseachd
Ro-shealladh
thumb|right|Hans Baldung Grien: Buidsichean. Dealbh-fiodha, 1508 Tha a cholann sònraichte fhèin aig dualchas nam brìghean a' làimhseachadh le draoidheachd, creideamh, spioradan caoimhneasach agus gamhlasach, agus deas-ghnàth; agus cha lorg na smuaintean seo mac-samhlaidhean soilleire ann an dualchasan eile.
Leughadh nas fhaide
Clàr leis a' cheann-là an foillseachaidh:
Buidseachd Roinn-seòrsa:Corpeòlas Roinn-seòrsa:Dìomhaireachas
Banais
Roinn-seòrsa:Fèisean
842
Bàsan
Roinn-seòrsa:840an
Samuel L. Jackson
'S e actair ainmeil a tha ann an Samuel L. (Leroy) Jackson (Washington, D.C., 21 an Dùbhlachd 1948) Tha e air nochdadh ann an torr diofar fhiolmaichean, m.e. Pulp Fiction.
John Cowdery Kendrew
B' e John Cowdery Kendrew (Àth nan Damh 24 am Màrt 1917 – Cambridge 23 an Lùnasdal 1997) ceimigear à Sasainn. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1962, còmhla ri Max Ferdinand Perutz airson na h-obrach aca air structaran nam pròtain cruinneach.
Eanstair
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Fìobha
Sampi
right|thumb|Sampi
An t-Urramach Niall Ros
A Bheatha Phearsanta
Chaochail e ann an Dùn Èideann air Dihaoine 17 an Dùbhlachd 1943. Dh'fhàg e a bhean, dithis ghillean agus nighean.
Banana
Ged a tha daoine ag ithe meas a' bhanana san latha an-diugh, bho thùs dh'ith iad na flùraichean agus na tiùbaran. Bha na measan beaga agus bha na sìl mòra. B' e Musa acuminata, planta à Gini Nuadh Phaputhach a bha na shinnsear na bananathan nuadh ach fhuair iad stuth ginteil bho dà spèiseis neo-fhiosraichte eile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Measan
Aardvark
Aardvarkaichean agus Alba
Rinn Elizabeth Balneaves film mu dheidhinn aardvark a chaidh a ghluasad à Afraga gu sù anns an Rìoghachd Aonaichte.
Cailleach an Deucoin
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Daoine air a bheil ainm air nòs Gàidhealach Roinn-seòrsa:Gàidheil
337
Bàsan
Roinn-seòrsa:330an
Banca
Iomraidhean
* Roinn-seòrsa:Eaconomachd
Alice Munro
Tha Alice Ann Munro née Laidlaw (rugadh 10 an t-Iuchar 1931) na sgrìobhadair Canadianach a bhios a' sgrìobhadh ann am Beurla.
Sgrìobhaidhean
Tha i air a ràdh gun tug na sgrìobhadairean seo buaidh oirre: William Maxwell, Eudora Welty, John Updike, Carson McCullers, Katherine Anne Porter, Flannery O'Connor, James Agee, Cheever, Joyce Carol Oates, Peter Taylor, William Trevor, Edna O'Brien, Richard Ford.
An t-Òs a Deas
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean_ann_an_Eilean_Cheap_Bhreatainn
1271
Bàsan
Roinn-seòrsa:1270an
Kalmar
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain Roinn-seòrsa:An t-Suain
Teis-Meadhon a' Phòin Mhòir
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
Achadh nan Càrn
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
1272
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1276 (MCCLXXVI).
Tachartasan
thumb|150px|[[Èideard I Shasainn]]
20 an Giblean
Tachartasan
thumbnail|120px|Ìomhaigh Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
George Santayana
Beatha
Bha a mhàthair, Josefina Borrás, pòsta aig George Sturgis, marsanta bho Bhoston, agus dh'fhuirich i anns a’ bhaile sin gu bàs Sturgis ann an 1857. Le triùir chloinne, thill i do Mhadrid ann an 1861. Thachair i an sin ri seann charaid Agustín Santayana. Phòs iad agus bha aon phàiste aca, Jorge (a bhiodh an uair sin George). Ghabh an teaghlach còmhnaidh ann an Madrid agus Ávila.
Weilburg
‘S e baile meadhanach faisg air Frankfurt, ann an cridhe na Gearmailte a th’ ann am Weilburg. Tha e suidhichte aig 172.80 m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Lahn, am broinne na stàite Hessen. Tha am baile 200km air falbh bho Stuttgart, 105km bho Köln, 44km bho Wiesbaden agus 422km bho Bherlin. Tha 12,561 duine a' fuireach ann.
George Santayana
Dàin
(“Of thee the Northman by his beachèd galley”)
Loch Droma
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Frìth Fanaich
952
CMLII
Caolas Naoimh Anndra
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
1274
MCCLXXIV
Coileach-Frangach
Ged a thàinig an t-eun seo à Aimearaga a Tuath bho thus, 's e coileach-Frangach no cearc-Fhrangach a chanas na Gàidheil ris. A bharrachd air sin, se "turkey" a tha air, sa Bheurla, ged nach eil ceangail aige ris An Tuirc!
Ronald George Wreyford Norrish
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Sasainn Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Baile Mhullaich
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Fìobha
Saidheans
right|300px
Chan ann an saidheans (sòisealta, nàdurra neo diadhachd) ach cruinneachadh fiosrachaidh air a chuir an eagar.
Ceann Fhàil
thumb|right|250px|Talla a' bhaile ann an Ceann Fhàil 'S e baile ann an Alba meadhonach a tha ann an Ceann Fhàil (Beurla: Bo'ness no Borrowstounness).
Sigurður Ingi Jóhannsson
'S e fear-poileataigs Innis Tìle a th' ann an Sigurður Ingi Jóhannsson. Rugadh e san 20 an Giblean 1962 ann an Selfoss. Tha esan na bhall Framsóknarflokkurinn (Gàidhlig: Am Pàrtaidh Adhartach), an treas fòrsa poileataigeach san Alþingi, agus a tha san riaghaltas ann an co-bhann  còmhla ri Vinstrihreyfingin - grænt framboð agus Sjálfstæðisflokkurinn. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 2009 agus bha e na labhraiche eadar 2011 agus 2013. Bha Jóhannsson na fhorsætis­ráð­herra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) eadar-amail bho 2016 gu ruige 2017. Fhuair e a chuid foghlaim air an dùtrhaich aig Menntaskólinn að Laugarvatni agus an uair sin aig Colaiste Rìoghail Leigheis is Àiteachas (Danmhairgis:  Kongelige Veterinær- og Landbohøjskole) thall an Copenhagen san Danmhairg.
956
Bàsan
Roinn-seòrsa:950an
Karlskrona
Freumhan an ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à krona (Gàidhlig: crùn) agus Karl (Teàrlach) ann an Suainis a tha an t-ainm. Bheireadh sin Crùn Theàrlaich dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh.
An Dùbhlachd
thumb|An Dùbhlachd, Les Très Riches Heures du duc de Berry, Chantilly. 'S e an Dùbhlachd an dàrna mìos dheug, agus an tè mu dheireadh den bhliadhna. Tha 31 latha sa mhìos.
Co-ghnèitheachd
Cleachdadh is na dlùth an dàimh fhaclan
Smaoineachadh a ‘s urrainn dhan eugsamhail fhaclan a bhith breisleachail agus air an-tromachadh, nuair tha àraidheachd cudthromach, feumaidh faclan ùra thighinn a-steach do cleachdadh, gu h-àraidh nuair th’ann daoine nach cuir fèineachd cho co-sheòrsach. Tha neo-iol-sheòrsach oidhirp eile aig co-dheasachd a bheil a’ buannachd sgaoileadh.
Seòrsachan
Tha roinn de rannsachair a-steach dhan togalach comannach a' ghaoil cho-sheòrsaich is feòlmhorachd air a chomhairleachadh a bhitheadh an bun-smuain de co-sheòrsachd nas fheàrr air tuigsinn cho "co-sheòrsachdan." Comharraichidh iad a bheil dàimean co-sheòrsach air a bhith agus mair a bhith cruthaichte ann am caochladh de dòighean eusamhaile tro comannan eugsamhaile. Tha na caochlaidhean air dhèanamh tro luchd-corpeòlas Stephen O. Murray a-steach do trì seòrsa:
Tricead
Gu h-eachdraidheil, ge-tà, ann an àitean far an bha dàimean co-sheòrsach aoncihte 'san dualchas, den t-seòrsa cho a' Ghrèig seann, cuidean na Melanesia, an Linn an Ath-bheòthachaidh 'san Fhlorence, agus Sèapan ro-nuadh, bha dàimean-ghaoil an sàs ann an trom chuid as motha na t-sluaigh fir.
Sìolachadh an aghaidh brodagan
Tha rannsachadh eòlasail a' maireann a-steach do tuairmsean eugsamhaile timcheall na cùisean a bheir èirigh do suidheachadh-miann no modh. Tha seo a' gabhail a-staigh mus breith cùisean brogadail agus sìolachadh. Airson cùisean comannach de roghainn, seallaibh ion-oibrichteachd gu h-ìosal.
Nua-bhàrdachd Ghàidhlig
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Leabhraichean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Litreachas
344
Bàsan
Roinn-seòrsa:340an
Poblachd Meadhan Afraga
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann am Poblachd Meadhan Afraga,  ainm eile:Poblachd Mheadhan Aifric, (Fraingis: République Centrafricaine, IPA: ʀepyblik sɑ̃tʀafʀikɛn, neo Centrafrique, IPA: sɑ̃tʀafʀik). Tha i suidhichte ann am Meadhan Afraga. Tha crìochan aice sa tuath leis an t-Siad, san ear le Sudàn agus Sudàn a Deas, sa deas le Poblachd na Congo agus le Poblachd Dheamocrach na Congo agus san iar le Camarun. 'S e Bangui am prìomh-bhaile. Tha 2/3 den dùthaich a’ laighe timcheall air an abhainn Ubangi a tha a’ ruith gu deas dhan abhainn Congo, agus tha 1/3 den dùthaich a’ laighe timcheall air an abhainn Chari, a tha a’ ruith gu tuath do Lake Chad. Tha a' Phoblachd seo aon de na dùthchannan as bochda air an t-saoghail.
Baile Meireanach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Fìobha
Cù-Chulainn
Ainmeachadh Chu Chullain
Chuir an rìgh ga iarraidh agus dh'iarr e air a thighinn chun na cuirme gu taigh Chullain. Thuirt Setanta gun deigheadh e ann ach nach robh na balaich eile air gu leòr iomain a chluich fhathast agus gun leanadh e iad.
An uair a bha iad deiseil de iomain, dh'fhàg Setanta na balaich eile agus chaidh e gu taigh Chullain. Bha e a' ruith agus e a' tilgeil a chamain umha agus a chnag airgid roimhe. Bhuaileadh e am ball leis a' chaman agus bheireadh e air a' chaman a-rithist mus tuiteadh e chun na talmhainn.
Cac
'S e spùt dubh a tha air nuair a tha e san sruth.
Bidh tuathanaich a' sìneadh seo air an achaidhean gus an torrachas a thoirt an àrd. 'S e todhar gu math nàdarrach a th' ann an cac agus tha e a' toirt seachd mòran bheathachadh don Pholl.
Beinn Nibheis
Chan eil ciall an ainm soilleir. Tha caochladh fhacal-fhreumhan air moladh, mar nèamh agus nimheil.
Tha a' bheinn ainmeil airson na sìde chunnartach chaochlaideach air a' mhullach aice. Air sgàth seo agus a liuthad streapadair gach bliadhna -- mòran dhiubh gun an eòlas riatanach air beanntan -- bithidh tubaistean mharbhtach a' tachairt gu tric.
Bàrd
thumb|right|250px|[[Carl Spitzweg: „Am Bàrd bochd“ (1839)]] 'S e bàrd cuideigin a sgrìobhas bàrdachd.
Aer Arann
Bha Aer Arann stèidhichte ann an 1970 airson Eilean Àrann ann an Èirinn.
959
959
Antonio Machado Ruiz
Iomradh
Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn Roinn-seòrsa:Bàrdachd
OpenOffice.org
Ceanglaichean dhan taobh a-muigh
Roinn-seòrsa:Coimpiutaireachd Roinn-seòrsa:Bathar-bog
Siorrachd Antigonis
Tha Siorrachd Antigonis ann an Alba Nuadh. Se Antigonis am prìomh-bhaile.
Asal
Eachdraidh
Tha an t-asal (equus asinus) a' tighinn on asal fhiadhaich Afraganach, gèineas aig a bheil trì fo-ghèineasean: Chan eil cinnt dè an fho-gh on dàinig an t-asal taighe ach 's iad na h-Èiphitich aig an robh e an toiseach faisg air 6000 bliadhna air ais.
Gleann Canaich
Beanntan
Air an taobh thuath m.e.:
Cill Chomhghain
Iomraidhean
Cill Chomhghain
Cian-chonaltradh
right|250px|thumb|Tùr semaphore
Achadh an Iúir
'S e baile ann an Contae an Chabháin a tha ann an Achadh an Iúir (Beurla: Virginia).
Gini Mheadhan-Chriosach
Tha crìochan aice 'sa tuath le Camarun agus san earra-dheas le Gabon. Tha an Gulf of Guinea san iar na dùthcha. 'S e Gini Mheadhan-Chriosach an dùthaich as lugha a-rèir àireamh-shluaigh a tha ann an Afraga. thumbnail|left|300px|Cairt: Gini Mheadhan-Chriosach
Cath
'S e sabaid a tha ann an cath (Beurla: battle - batail) eadar buidhnean mòra, gu h-àraidh mar pàirt de chogaidh. Tha "Blàr" againn mar facal eile airson cath, ach tha sin a' ciallachadh an talamh fhèin, mar ann am Blàr Ghobharaidh.
Belleville, Ontario
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Canada
Cille Chùithbeirt
‘S e baile beag agus port air an oirthir faisg air Caisteal Dhùghlais, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Cille Chùithbeirt. Tha e suidhichte aig 65m os cionn ìre na mara, ann an cridhe na roinne Dùn Phris is Gall-Ghàidhealaibh (Siorrachd Chille Chùithbeirt ro 1975), eadar Baile Ùr nan Stiùbhartach agus Dail Bheithe, aig inbhir na h-aibhne Uisge Dhè. Tha e 40km air falbh bho Dhùn Phris, 112km bho Glaschu, 64km bhon An t-Sròn Reamhar agus  135km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 3,447 duine a' fuireach anns a' bhaile agus 's e Beurla a th' ann a’ chiad chànain aig a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Cille Chùithbeirt, ged an robh Gàidhlig fhathast beò ro 1700. Tha eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, turasachd agus iasgach. B' àbhaist dha a bhith na bhaile-siorrachd.
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Poileataigs
Bàta-iasgaich
Fishing vessel Barco pesquero Navire de pêche כלי שיט לדיג 漁船 어선 Fiskebåt Barco de pesca Рыболовное судно Fiskefartyg
An t-Eilean Sgitheanach
Roinn turasachd
Tha an Ionad Àros faisg air Port Rìgh a' reic mòran stuth do luchd turais.
An Eala Bhàn
'S e An Eala Bhàn òran gaoil le Dòmhnall Ruadh Chorùna. Chaidh a sgrìobhadh sa Chogadh Mhòr mu dheidhinn nighean air an robh e measail ann an Uibhist a Tuath.
Cleveland, Ohio
‘S e baile mòr ann an ceann a Tuath nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Cleveland. Tha e suidhichte aig 185m os cionn ìre na mara, ri taobh Loch Erie agus aig inbhir na h-aibhne Cuyahoga, eadar Lakewood agus Euclid, air iomall Cincinnati, anns an stàit Ohio. Tha am baile 490km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 3,290km bho Los Angeles, 884km bho Bhoston agus 496km bho Chicago. Tha 396,815 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaidh Cleveland a stèidheachadh ann an 1796, agus fhuair e an t-ainm bho Mhoses Cleaveland, a bha os cionn na luchd-sgrùdaidh a stèidhich am baile. Chaidh oilthigh a chur air dòigh an seo ann an 1880.
Focșani
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Romàinia
Luis F. Leloir
Rugadh e ann am Paris ann an 1906 agus dh'imrich a theaghlach, a bha às an Argantain o thùs, gu an Argantain nuair a bha e dà bhliadhna a dh'aois. Dh'ionnsaich e leigheas aig Oilthigh Bhuenos Aires is an dèidh sin dh'obraich e fo Bernard Houssay a bhuannaich an Duais Nobel ann an Leigheas ann an 1947. Rannsaich e beirmearan ann an Cambridge còmhla ri Malcolm Dixon agus rannsaich e co-bheirmearan anns na Stàitean Aonaichte eadar 1943 is 1945 an dèidh don Riaghaltas na Argantaine Houssay a chur à dreuchd. Thill e gu an Argantain airson institiud ùr agus prìobhaideach a stiùireadh, is e air stèidheachadh le taic bho Houssay. Rannsaich e bith-cheimigeachd siùcairean an siud.
Casse-Croûte
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Biadh Roinn-seòrsa:Bun
Arichat
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
Eòghann MacLachlainn
A Bheatha
Rinn e obair cuideachd do Chomann Gàidhealtachd na h-Alba a' sgrùdadh làmh-sgrìobhaidhean a bh' aca airson an iomairt anns an robh an Comann an sàs gus na dàin Oisein le Seumas Mac a' Phearsain a dhearbhadh. Sgrìobh e aithisg air na làmh-sgrìobhaidhean leis an tiotal The Celtic Analysis (a-nis aig NLS Adv.MS.72.3.4).
Mar bhàrd, sgrìobh e ann an Laidin agus Greugais a bharrachd air Beurla agus Gàidhlig. Dh'fhoillsich e leabhar bàrdachd, Metrical Effusions, ann an 1807.
965
Bàsan
Roinn-seòrsa:960an
Quechua
Gnìomhairean
Mar eisimpleir, leis a' ghnìomhair muna (gràdhaich)
Poutine (biadh)
Roinn-seòrsa:Biadh
Lochan a' Mhill Dhuibh
'S e dà loch bheag ann an Alba a tha ann an Lochan a' Mhill Dhuibh. Tha iad suidhichte air a' Ghàidhealtachd air sliabh deasach Ghleann Canaich. Tha na lochan mu 330 slat (300 meatair) a dh'fhad agus tha iad cho mòr ri 6.2 acair (2.5 ha). Tha bàrr uisge nan lochan mu 376 meatair os cionn na mara. Tha uisge Lochan a' Mhill Dhuibh a' sruthadh mu thuath do Abhainn Canaich.
Baile Iongrach
'S e baile ann an Comhairle Fhìobha a tha ann Baile Iongrach (Beurla: Ballingry).
Bedford, Alba Nuadh
Tha Bedford faisg air Halafacs ann an Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
An Blaic
'S e baile ann an Contae an Chabháin a tha ann An Blaic.
Maesyfed
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Powys Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Alison Lang
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Lang, Alison
Tiops
Roinn-seòrsa:Biadh
Cùl Choinnich agus Port Seton
Ann an 2001 bha 5,499 duine a' fuireach an seo agus 5501 ann an 2011.
Sappho
Roinn a dàna-ghaoil air sheòladh ri mnathan. Tha 'n facal leasbach fhèin bunaichte às an ainm an eilein den Lesbos às a thàinig i. ('S e an bun a th' innte a co-fhacal nas neònaiche sapphach, bunaichte às a h-ainm.)
Málaga
Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an Lùnastal a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann am Málaga. Cha tuit ach 534mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 639mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite tioram a th' annː center|600px
Brabhsair-lìn
Brabhsairean agus a' Ghàidhlig
'S e Opera a' chiad bhrabhsair a bha ri fhaighinn sa Ghàidhlig, eadar tionndadh 5.12 a chaidh a sgaoileadh ann an 2000 gu 6.06 ann an 2001. Bha beàrn ann an uair sin far nach robh brabhsair sam bith ri fhaighinn nach robh a thionndadh air dheireadh chàch. Thàinig tionndadh Gàidhlig de Firefox 3.6 a-mach an uairsin ann an 2010 agus gu goirid 'na dhèidh tionndadh ùraichte de dh'Opera 11 agus Firefox 4.0 22 dhen Mhàrt 2011. Tha Internet Explorer, am brabhsair aig Microsoft, air a bhith ri làimh a-mach o 11 dhen Dùbhlachd 2012 air siostaman Windows 8 ri linn pacaid cànain na Gàidhlig.
Bydgoszcz
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Pòlainn
Siorrachd Richmond
Ainmean Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Siorrachdan na h-Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Eilean Cheap Bhreatainn
Regensburg
‘S e baile mòr faisg air Nürnberg, air an àirde an ear-dheas na Gearmailte a th’ ann an Regensburg (Fraingis: Ratisbonne, Beurla: Ratisbon, Eadailtis/Laideann/Spàinntis: Ratisbona). Tha e suidhichte aig 343m os cionn ìre na mara, aig comar nan aibhnichean Regen agus Dainiub, am broinne na stàite Bayern. Tha am baile 215km air falbh bho Stuttgart, 105km bho Mhünchen, 111km bho Phassau agus 401km bho Bherlin. Tha 140,276 duine a' fuireach ann.
Fàsach Thal
'S e fàsach ann an Àisia a tha ann am Fàsach Thal (Beurla: Thal Desert).
Tha e suidhichte ann am Punjab, Pagastàn.
Corinto
'S e baile beag ann an Cauca, Coloimbia,  a th'ann Corinto. Tha e suidhichte 118km air falbh bho Phopayán (prìomh-bhaile na roinne) agus dhe 53km bho Chali, ann an sgìre ris an canar an Sliabh Meadhanach (Spàinntis: La Cordillera central) ann na na h-Andes. 'S e baile le gnàth-shìde theth a th’ann le teodhachd mu 24˚ thar cheann, rè na bliadhna, ged a tha teodhachd mu 13˚ faisg air a’ bhaile. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1867.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Corinto. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
Daniel Rutherford
'S e ceimigear agus lusaiche Albannach a bha ann an Daniel Rutherford (3 Samhain 1749–15 Dùbhlachd 1819). Tha e ainmeil mar am fear a lorg naitridean.
Rugadh is thogadh e ann an Dùn Èideann agus bha e na oileanach aig an oilthigh an sin far an do dh'ionnsaich e leigheas fo William Cullen agus Joseph Black. Sgrìobh e an tràchdas aige air De aere fixo dicto aut mephitico. An dèidh oilthigh shiubhal e anns an Fhraing agus san Eadailt is thill e gu Dùn Èideann ann an 1775 is e ag obair mar lèigh prìobhaideach. Bha e an sàs le Colaiste Rìoghail nan Lèighean Dhùn Èideann is fhrithealaich e mar cheann-suidhe eadar 1796 is 1798. Chaidh e na ollamh luibh-eòlais aig Oilthigh Dhùn Èideann is stiùiriche Garradh Rìoghail nan Lusan ann an 1786. Chaochail e ann an Dùn Èideann.
Beinn na Gucaig
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Ármhach
'S e baile ann an Contae an Chabháin a tha ann an Ármhach.
27 an Giblean
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Fàsach Cholistan
Thàinig an t-ainm Cholistan bhon fhacal Tuirceach "Chol", a tha a' ciallachadh Fàsach. Mar sin dheth tha Cholistan a' ciallachadh "Tìr na Fàsaich".
Anton Corbijn
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ealain Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Voltaire
Ged an do sgrìobh e iomadach rud, cha leughar an-diugh ach a chuid fheallsanachd ann an rosg: mar eisimpleir sgeulachdan agus nobhailean (‘s e Candide an leabhar as ainmeile aige), Lettres philosophiques, Dictionnaire philosophique agus na litrichean a sgrìobh e. Thathar a’ leigeil seachad a’ mhòr-chuid dhen dràma, dàn mòr agus na leabhraichean eachdraidheil a fhuair deagh chliù fad na 18mh linne. Tha e cliùiteach fhathast gus an latha an-diugh air sgàth an nòs sgrìobhaidh dreachmhor pongail ìoronasach cruaidh a bh’ aige.
Tomás Ó Rathaile
Eachdraidh-bheatha
Rugadh e ann an Lios Tuathail ann an Contae Chiarraí ann an Èirinn agus fhuair e foghlam aig àrd-ìre aig Ollscoil Ríoga na hÉireann. Bha iomadh ollamhachd aige, 's ann an Coláiste na Tríonóide eadar 1919-1929 airson na Gaeilge agus Coláiste na hOllscoile Corcaigh eadar 1929-1935 ann an Corcaigh airson nan cànan Ceilteach agus ann an An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath eadar 1935-1941. Bha e an uairsin na cheannard os cionn Roinn na Ceiltis aig Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath eadar 1942 is 1947.
Samoa (dùthaich)
'S e dùthaich bheag a th' innte, air eileanan beaga air fad. Tha e ainmeil airson na traighean bòidheach, agus airson an sgioba rugbaidh a tha aice. Tha Apia na prìomh-bhaile.
Tomás Ó Rathaile
Teaghlach
'S e sgoilearan a bha na bhràthair is na phiuthar cuideachd. Bha ise, Cecile Ní Rathaile, na sgoilear Ceilteach cuideachd agus dh'fhoillsich i gu sònraichte mu Tháin Bó Cúailnge. Bha a bhràthair Alfred Ó Rathaile na cheann-suidhe aig Coláiste na hOllscoile Corcaigh agus cuideachd na Teachta Dála (TD) (ball pàrlamaid na h-Èireann) airson Cathair Chorcaigh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cànanaichean Roinn-seòrsa:Sgoilearan na Gàidhlig Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn
Tenzin Gyatso
Roinn-seòrsa:Budhachas Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Daoine à Tibeit
Greiz
‘S e baile meadhanach faisg air na crìochan le Sagsainn, air an àirde an ear-dheas na Gearmailte a th’ ann an Greiz. Tha e suidhichte aig 265m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Weiße Elster, am broinne na stàite Thüringen. Tha am baile 26km air falbh bho Ghera, 90km bho Erfurt, 55km bho Chemnitz agus 224km bho Bherlin. Tha 21,284 duine a' fuireach ann.
A' Mhuir Dhubh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas Roinn-seòrsa:An Tuirc Roinn-seòrsa:Muir
972
Bàsan
Roinn-seòrsa:970an
Cùl Dùn Beithe
'S e baile ann an Alba a tha ann an Cùl Dùn Beithe neo Coilltean Beithe (Beurla: Cowdenbeath). Tha e ann am Fìobha, còig mìltean iar air Dùn Phàrlain agus 18 mìltean tuath air a' phrìomh-bhaile, Dùn Èideann, fhèin.
Poli
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eadailt
Camus nam Frangach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
Càrlabhagh
Rugadh Christine Primrose an seo ann an 1950.
390
Bàsan
Roinn-seòrsa:390an
Kyūshū
Roinn-seòrsa:An t-Seapan Roinn-seòrsa:Eileanan
Maoilios Caimbeul
'S e bàrd Albannach a tha ann am Maoilios Caimbeul. Tha e a' sgrìobhadh ann an Gàidhlig. Rugadh e air 23 am Màrt 1944 ann an Stafainn san Eilean Sgitheanach.
Béal Átha hÉis
'S e baile ann an Contae an Chabháin a tha ann am Béal Átha hÉis.
Vladimir Prelog
B’ e Vladimir Prelog (Sarajevo 23 an t-Iuchar 1906 – Zürich 7 am Faoilleach 1998) Ceimigear à Croàisia. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1975, còmhla ri John Warcup Cornforth.
Wombat
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Pocanach Roinn-seòrsa:Mamalan
Iorras
thumb|250px|Iorras ‘S e Baranachd ann an Contae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Iorras.
Baile Shéamais Dhuibh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae an Chabháin
Paramore
Stèidhichte seinneadair Hayley Williams, Jeremy Davis, a tha a' cluich am beus, drumair Zac Farro agus Josh Farro, a tha a' cluich a' ghiotàir, an còmhlan-ciùil ann an 2004. Leig na bràthraichean Farro an dreuchd suas ann an 2010 agus chan eil ach Williams agus Taylor York san còmhlan-ciùil a-nis.
Freumh-fhaclachd
Is e facal-fhreumhachd sgrùdadh thùis fhaclan, agus rothlas cruth is ciall fhaclan tro thìde.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:cànanachas
29 an Giblean
Tachartasan
thumb|200px|Michiel de Ruyter
975
Bàsan
Roinn-seòrsa:970an
Cluainidh, Fìobha
thumb|Taighean ùra ann an Cluainidh. 'S e baile ann am Fìobha faisg air Cardenden agus Cair Chaladain a tha ann an Cluainidh.
Moire
Ainmean eile: (Greugais: Μαρια, 'Maria', Aramais: ܡܪܝܡ, 'Maryam', Eabhra: מרים, 'Miriam', Arabais: مريم, 'Maryeme ')
Glaschu
Meadhan na Cathrach
Tha Meadhan na Cathrach air a chuairteachadh le Abhainn Chluaidh air a thaobh a deas, leis an t-Sràid Àird is Margadh an t-Salainn air a thaobh an ear, agus air a thaobhan a tuath is an iar leis a' mhòr-rathad M8 a chaidh a thogail eadar 1968 agus 1972. Tha iomadh àite agus togalach cudromach suidhichte ann am meadhan na cathrach, m.e.:
Ceann an Ear
Tha Ceann an Ear Ghlaschu a' sìneadh bho Mheadhan na Cathrach gu siorrachdan Lannraig a Tuath is Lannraig a Deas. Dlùth ri Cathair-eaglais Ghlaschu tha cladh air a bheil Cladh Mór Ghlaschu; beagan a deas air tha pàirc Lèanag Ghlaschu leis taigh-tasgaidh Lùchairt a' Phobaill. Tha taigh-grùide Wellpark Brewery far a bheil Tennent's Lager air a dhèanamh, margaid ainmeil Barrowland agus ionad-cluiche ball-coise aig C.B. Celtic (Celtic Park) ann cuideachd. Ge-tà, 's e sònaichean taigheadais mar Charntyne agus Easterhouse a tha a' cruthachadh pàirt as motha dhen cheàrn.
A' Ghàidhlig ann an Glaschu
Tha làrach-lìn fa leth ag innse Sgeul na Gàidhlig aig Oilthigh Ghlaschu.
Canaich
Tha an rathad A831 bho Dhruim na Drochaid dhan Mhanachainn a' leantainn tro Chanaich.
Samoa Aimearaganach
Tha Samotha na h-Aimeireaga neo Samotha Aimearaganach (Samòais: Sāmoa Amelika; Beurla: Amerika Sāmoa) ann an Samotha, agus fo smachd aig na Stàitean Aonaichte. Tha i na laighe anns a' Chuan Shèimh. Mar sin dheth tha i pàirt de Roinn a' Chuain Shèimh. 'S e Pago Pago prìomh-bhaile na dùthcha, ach tha an riaghaltas steidhichte ann am Fagatogo.
Dùn Bhlàthain
'S e baile ann an Alba meadhanach a tha ann an Dùn Bhlàthain (Beurla: Dunblane). Tha e suidhichte ann an Comhairle Shruighlea agus tha e faisg air Sruighlea.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shruighlea
Na Forcaichean
Is docha tha sibh a' lorg Gleann Eilg (na Forcaichean)
Cnò-mheannt
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Spìosradh Roinn-seòrsa:Craobhan
Béal Átha Conaill
'S e baile ann an Contae an Chabháin a tha ann am Béal Átha Conaill.
Sàmais
Sàmais Earach
1. Sàmais Deasach
4. Sàmais Lule
Gràmar
Tha eachdraidh chruaidh aig na Sàmi agus le duilgheadasan an cultar aca a chumail beò, bha duilgheadasan ann an cànan a chumail. Anns an 19mh linn bha iomadh lagh an aghaidh na Sàmais agus bho 1913 gu 1920 cha robh an cànan ceadaichte ann an sgoiltean nan siùbhladairean-inilt.
Baile nan Stiùbhartach
thumb|Eaglais ann am Baile nan Stiùbhartach 'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir an Ear a tha ann am Baile nan Stiùbhartach (Beurla: Stewarton). Tha Cille Mhàra, Fenwick, Dunlop agus Lugton faisg air. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 40′ 48″ Tuath agus 4° 30′ 55″ Iar.
Opra
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Ceòl Roinn-seòrsa:Cultar Roinn-seòrsa:Opra Roinn-seòrsa:Dealbhan ciùil
Màiri NicGumaraid
Tùsan
Màiri NicGumaraid Roinn-seòrsa:Eilean Leòdhais
An Abhainn Bheag, Siorrachd Antigonis
Tha An Abhainn Bheag (Beurla: Bayfield) ann an Siorrachd Antigonis, Alba Nuadh.
Piatra Neamț
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Romàinia
Gleann Eilg, Alba Nuadh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
970
Bàsan
Roinn-seòrsa:970an
Coille an Daigeir
Tha Coille an Daigeir (Beurla: Dagger Woods) ann an Siorrachd Antigonis, Alba Nuadh.
Siorrachd Chromba
Roinn-seòrsa:Siorrachdan na h-Alba
Oiligh
thumb|250px|Oiligh ‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Oiligh.
Dún an Rí
'S e baile ann an Contae an Chabháin a tha ann an Dún an Rí.
Am Magh Leamhna
Tha na bailtean Alexandria, Bonhill agus Renton ann.
Cair Ail
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Fìobha
Tearmann Caithreach
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Cnoc na Fèille
Faclan
Ceangailte le ròpa
Gleann Uige, Alba Nuadh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Beattock
Eachdraidh
Bha an teaghlach Johnstone gu math làidir an seo bho 12mh Linn gus an 18mh Linn. Thog iad daingneach air a bheil Lochwood, a chaidh a losgadh leis na Maxwell ann an 1585. A rèir carragh-chuimhne san eaglais, fhuair ceithir duine thar fhichead às a' pharraist bàs sa Chogadh Mòr agus seachdnar eile san Dàrna Cogadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs
Dinnsear
Ceanglaichean a-mach
thumb|left|Dinnsear
Nun (litir)
fa:ن Nun นูน wuu:ن
Leabanon
Eachdraidh
Bha Leabanon na phàirt Impireachd nan Otomanach ro 1922.
Ceanglaichean a-mach
thumb|left|Leabanon
Top of Hellia
Suidheachadh
Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Top of Hellia san 20 am Faoilleach 2012 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills".
Peter D. Mitchell
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Sasainn Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Georg Wittig
B' e Georg Wittig (Berlin 16 an t-Ògmhios 1897 – Heidelberg 26 an Lùnasdal 1987) Ceimigear às A' Ghearmailt. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1979, còmhla ri Herbert C. Brown. Ghabhadh ri Nàsachd.
An Cnoc Rua
'S e baile ann an Contae an Chabháin a tha ann am An Cnoc Rua.
Gelsenkirchen
'S e baile-mòr a th' ann an Gelsenkirchen a tha ann am meadhan na Gearmailt.
Na h-ath-bhailtean mu thimcheall a' bhaile
Herne, Bochum, Essen is ath-phàirtean Recklinghausen: Gladbeck, Dorsten, Marl, Herten
985
985
Bryn-mawr
Tha am baile Bryn-mawr ann am Blaenau Gwent, a' Chuimrigh. Tha e 22.0 mi (35.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 132.1 mi (212.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 5321 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 425 (8.0%); rugadh 93% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Cogadh
Tha cogadh (Seann-Ghàidhlig: Cocad) 'na sheòrsa de chòmhstri ainneartach eadar dùthchannan, buidhnean armachd neo saighdearan.
1954
MCMLIV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1950an
An Chrois
‘S e baile beag ann an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann An Chrois. Tha e suidhichte aig 35m os cionn ìre na mara, eadar Loch Measca agus Loch Coirib, 203km air falbh bho Doire, 243km bho Bheul Feirste, 190km bho Chorcaigh, 33km bho Ghaillimh agus 198km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Bad Lobenstein
‘S e baile beag faisg air Greiz agus Saalburg-Ebersdorf, air an àirde an ear-dheas na Gearmailte a th’ ann am Bad Lobenstein (Lobestein gu ruige 2005). Tha e suidhichte shuas aig 560m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Saale, am broinne na stàite Thüringen. Tha am baile 83km air falbh bho Altenburg, 73km bho Erfurt, 100km bho Chemnitz agus 261km bho Bherlin. Tha 6,108 duine a' fuireach ann.
Comhachag
Beul-aithris
Tha mi nas eòlaich' air coille na bhith fo eagal na caillich'-oidhche.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Eòin-chreachaidh Roinn-seòrsa:Eun feòil-itheach
Cinn Tìre
Ceangailtean a-muigh
Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd Roinn-seòrsa:Leth-eileanan na h-Alba
Omàn
Is e Sultanachd a tha ann an Omàn  (IPA: [omaːn]) neo Oman  (Arabais: سلطنة عُمان, thar-litreachadh: Sulṭanachd Omàn) a tha na dùthaich neo-eisimeileach ann an iar-dheas na h-Àisia. Tha i suidhichte air a' cheàrnag ear-dheas den Rubha Mòr Arabach. Tha crìoch an iar-thuath mu choinneamh na h-Iomaratan Arabach Aonaichte, tha crìoch le Aràibia nan Sabhd dhan iar, agus le Iemen dhan iar-dheas. Tha oir na Mara Arabaich aige dhan deas agus dhan ear, agus Linne Omàin air an ear-thuath. Air barrachd an seo tha dà roinn dealaichte dhan Sultanaid, Madha agus Musandam a tha cuairtichte le ranntairean nan h-Iomaratan Arabach Aonaichte.
Diàbha
Tha Diàbha cho mòr ri ~150,000 cilemeatair ceàrnagach agus mar sin 's e Diàbha an 13mh eilean as motha air feadh an t-Saoghail.
Nicola Sturgeon
Tha i a' fuireach ann an Glaschu cuide ris an duine aice, Peter Murrell, a bha na àrd-oifigear gnìomha Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba.
Madadh-allaidh
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cù Roinn-seòrsa:Mamalan
Berlin an Ear, Alba Nuadh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Tsade
Roinn-seòrsa:aibidil Eabhra
Comann Camanachd a' Ghearastain
'S e sgioba iomain stèidhichte anns a' Ghearastan a tha ann an Comann Camanachd a' Ghearastain (Beurla: Fort William Shinty Club.
An Chorrchloch
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Trefaldwyn
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Powys Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Anndra Arbuckle
'S e neach-poileataigs Albannach a th' ann an Anndra Arbuckle (Beurla: Andrew Arbuckle). Rugadh e san 12 an Giblean 1944 ann am Fìobha. Bha e na thuathanach agus dh'obair e mar dheasaiche an àiteachais airson an Dundee Courier airson 15 bliadhnaichean. Mar BhPA riochdaich e Alba Mheadhanach agus Fìobh eadar 2005, nuair a thoir Keith Raffan, an Lib-Deamach ro Arbuckle air an liosta, suas, is 2007. Tha e na bhall de Phàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba.
Na Duilleagan Gàidhlig
Bha Life and Work fhathast gu math òg nuair a chaidh co-dhùnadh a dhèanamh, foirlionadh a fhoillseachadh gach mìos airson luchd-labhairt na Gàidhlig. Chaidh a’ chiad fhear a fhoillseachadh san Fhaoilleach 1880, agus cha do sguir e idir bhon uair sin chun an latha an-diugh. Cha robh iris Ghàidhlig riamh ann aig an robh beatha cho fada. Agus anns an ùine seo gu léir cha robh aig Na Duilleagan Gàidhlig ach cóignear de luchd-deasachaidh, bho sgìrean eadar-dhealaichte air a’ Ghàidhealtachd.
Bruce Merrifield
Bha e na oileanach aig UCLA is chaidh e san Institiud Meadaigeach Rockefeller ann an 1949 far an do dh'obraich e air grunnan-feòla is leasaich e dòigh airson polypeptides a co-chur air taic sholadach is le inneal a tha cur nan ceimigean ris an iom-obrachadh. Dh'fhulaing e le cnàimhseagan nuair a bha e òg is fhuair e leigheasadh le réididheachd. Dh'fhulaing e le aillse a' chraicinn nuair a bha e na bu shine.