cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uaireadair-uisge
thumb|right|Uaireadair-uisge aig Bernard Gitton aig 4:04
Ceanglaichean a-staigh
Roinn-seòrsa:àm Roinn-seòrsa:acfhainn
Fuil
thumb|right|200px|Cearcall na fala Tha fuil 'na brìgh sruthadh socraichte le lionn-fala (silteach) agus ceallan (ceallan dearga fala, ceallan geala fala, cuinnean).
Murt Ghlinne Comhainn
Dh'fhalbh saighdearan Caimbeulach fo chommand an riaghaltais gu ruige Gleann Comhann aig toiseach a' Ghearrain 1692, agus fhuair iad aoigheachd aig na Dòmhnallaich neo-amharasach anns a' ghleann. Dh'èirich na saighdearan sa chamhanaich agus thòisich iad air an luchd-aoigheachd aca a chur gu bàs - a h-uile neach fo aois 70. Mharbhadh 38 neach leis na saighdearan, ach chaidh aig a' chòrr air teicheadh ris a' mhonadh.
Doire Trasna
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
Sakhalin
Anns a' bhliadhna 2005 bha timcheall air 580,000 duine a’ fuireach air an eilean fhèin, tha Yuzhno-Sakhalinsk am baile as motha a tha ann.
Roinn-seòrsa:An Ruis Roinn-seòrsa:Eileanan
20 an Cèitean
'S e 20 an Cèitean an 140mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (141mh ann am bliadhna-leum). Tha 225 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|Càrn-cuimhne [[Blàr Inbhir Cèitein]]
Iolra
Roinn-seòrsa:Teirmean gràmair
Jens C. Skou
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às an Danmhairg
An Baile Nua
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Baile Nua.
Beul an latha
Roinn-seòrsa:àm Roinn-seòrsa:reul-eòlas
Llwyn-y-pia
Tha am baile Llwyn-y-pia ann an Rhondda Cynon Taf, a' Chuimrigh. Tha e 15.9 mi (25.6 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 143.1 mi (230.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 2178 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 198 (9.1%); rugadh 95% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Saint Etienne (còmhlan)
Tha iad air an dèanamh an àrd de Sarah Cracknell, Bob Stanley agus Pete Wiggs.
Nick Cannon
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Cannon, Nick
Slòcan
Tha slòcan càirdeach ri nori (Porphyra Tenera), seòrsa feamainn a thathas a' gabhail ann an Iapan, Coirea agus An t-Sìn.
Ùirlios
thumb|right|300px|Taobh a-muigh dhen ùirlios
Tommy Lee Jones
'S e cleasaiche à Texas sna Stàitean Aonaichte a tha ann an Tommy Lee Jones (San Saba, 15 an t-Sultain 1946).
An t-Slòbhac
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa *
Co-chaidreachas Ghranada
Eachdraidh
Thug gluasadan an neo-eisimeileachd air feadh na dùthcha, gu seachd àraidh fad às bho Bhogotá, buaidh làidir air an structar meadhanach a chuireadh air dòigh beag air bheag bho àm Poblachd Ghranada Ùire, an dèidh sgaoileadh Choloimbia Mòire. Ghabh am Bun-Reachd dhe 1843 ri sin. Bha an suidheachadh anns a’ Chaolas Panama uabhasach doirbh, is na daoine an siud ag iarraidh fèin-riaghladh.
An Cluanìn
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Dòrnaireachd
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Spòrs
Loch an Fhraoich-choire
Tha uisge Loch an Fhraoich-choire a' sruthadh do Allt an Fhraoich-choire, Abhainn Sithidh agus an uair sin do Loch Mullardoch ann an Gleann Canaich.
Peairt agus Siorrachd Pheairt a Tuath (sgìre Phàrlamaid Westminster)
Tha i ann an crìch ri Dùn Dè an Iar, Aonghas, Sruighlea, Ochail agus Siorrachd Pheairt a Deas, Ros, An t-Eilean Sgitheanach agus Loch Abar, Earra-Ghàidheal agus Bòd, Inbhir Nis, Inbhir Narann, Bàideanach agus Srath Spè agus Siorrachd Obar Dheathain an Iar agus Ceann Chàrdainn.
884
Bàsan
Roinn-seòrsa:880an
Uchd-èideadh
Roinn-seòrsa:Cogadh Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Buill-airm Roinn-seòrsa:aodach
21 an Cèitean
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Porfirio Barba Jacob
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Antioquia Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Coloimbiach Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Ealain
Marajó
Roinn-seòrsa:Braisil Roinn-seòrsa:Eileanan
Llwytgoed
Tha am baile Llwytgoed ann an Rhondda Cynon Taf, a' Chuimrigh. Tha e 21.2 mi (34.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 143.7 mi (231.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1271 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 183 (14.4%); rugadh 91% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Bucaidh
Tha iomradh air Bucaidh anns an òran Lady Onlie Honest Lucky (1787) le Raibeart Burns.
Aonadh Kalmar
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An t-Suain Roinn-seòrsa:An Danmhairg Roinn-seòrsa:Nirribhidh Roinn-seòrsa:Suòmaidh Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Poileataigs
Leas-Rìoghachd Ghranada Ùire
Bha prìomh-bhaile na Leas Rìoghachd ann an Santa Fe, neo Bogotá ris an canar e an latha an-diugh. Fhuair an dùthaich seula a’ bhaile cuideachd. ‘S e prìomh-bhaile Choloimbia a th’ann Bogotá gus na làithean againne, leis an aon seula fhathast. Bha na dùthchannan ris an canar Coloimbia, Panama, Eacuador agus A' Bheiniseala an latha an-diugh uile na bhroinn. 'S e colonaidh mu làr a bh'ann an Leas-Rìoghachd sin, rud a dh'adhbharaich trioblaid dha na Spàinntich an siud, mu dheireadh thall. Lean Coloimbia Mhòr an dèidh an neo-eisimeileachd.
Iubhar
Iubhar (Laideann taxus): craobh shior-uaine le dearcan dearga puinnseanacha oirre.
Ar-a-mach na Frainge
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Fhraing Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Eachdraidh na Frainge Roinn-seòrsa:Poileataigs
Meall nam Peithirean
'S e beinn ann an Alba a th' ann am Meall nam Peithirean. Tha e suidhichte ann am Frìth Fanaich air a' Ghàidhealtachd deas air Sgùrr Mòr. Tha Loch an Fhuar Thuill Mhòir na laighe aig cois na beinne seo.
Droim Sorn
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Droim Sorn.
Cookville, Alba Nuadh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Debert
Tha Debert ann an Siorrachd Cholchester, Alba Nuadh.
Pen-y-waun
Tha am baile Pen-y-waun ann an Rhondda Cynon Taf, a' Chuimrigh. Tha e 22.0 mi (35.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 144.9 mi (233.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 2913 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 305 (10.5%); rugadh 94% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Cogadh a' Chaidreachais Thrìpilte
Thòisich an cogadh ann an 1864 nuair a thug Paraguaidh ionnsaigh air Braisil, is iad a’ dìon Uruguaidh, a bha a’ fulang a' Cogaidh Shìobhalta aig an àm. Thug na trì dùthchannan eile ionnsaigh air Paraguaidh cuideachd, is mhair an cogadh 6 bliadhna. Cha b’ urrainn do Pharaguaidh ruaig a chur air na feachdan sin is chaill iad an cogadh ann an dòigh doirbh, marbhtach: chum An Argantain agus Braisil 169.174 km² dhe fhearainn, is thuit àireamh-sluaigh Pharaguaidh bho 1,525,000 ron chogadh gu 221,000, is dìreach 28,000 fìreanaich nam measg. A bharrachd air sin, b’ fheudar do Pharaguaidh iasadan dhe £3,220,000 a phàigheadh dhan na bancaichean ann an Sasainn. Bha na h-iasadan aig dùthchannan a’ chaidreachais uabhasach àrd cuideachd is bha an sgìre ann an droch staing an eaconomaidh fad bliadhnaichean an dèidh a’ chogaidh.
Donald Sutherland
'S e cleasaiche à Brunswick Nuadh ann an Canada a th' ann an Donald Sutherland neo Donald McNichol Sutherland (St John, 17 an t-Iuchar 1935).
Andy Griffith
B' e cleasaiche agus neach-ciùil à Carolina a Tuath sna Stàitean Aonaichte a bha ann an Andy Griffith neo Andy Samuel Griffith (Mount Airy 1 an t-Ògmhios 1926 - Manteo, 3 an t-Iuchar 2012).
Silvia
Sluagh a' bhaile
Tha 30,960 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 26,850, a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, 's e pàtran àireimh-shluaigh uabhasach traidiseanta a th' ann.
Daoine Ainmeil
Ezequiel Hurtado (1825 – 1890): Ceann-suidhe na dùthcha ann an 1884.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Coloimbia
Dún Bó
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Dún Bó.
Tulcea
Eachdraidh
B' e Αιγισσός a chanadh na seann Ghreugaich ris an sgìre seo. Tha e coltach gur ann às an fhacal tukla (Gàidhlig: leacag) an an Turcais 's a th'ann an t-ainm. A dh'aindeoin sin, tha cuid a dhaoine dhen bheachd gur ann à facal Turcais eile, tul (Gàidhlig: cnoc). Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais mar Tulcea ann an 1416 nuair a ghabh Impireachd nan Otomanach os làimh e.
Àird Laoigh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Andy Wightman
'S e sgrìobhaiche, neach-iomairt airson ath-leasachadh fearainn, eachdraiche agus neach-poileataigs a tha ann an Andy Wightman BPA.
Cathair-thalmhainn
Luibh-eòlas
Fasaidh a' chathair-thalmhainn ann an faichean, feuraich, ri taobh achaidhean is slighean air feadh na Roinn-Eòrpa bhon Mhuir Mheadhanach gu Cearcall na h-Arctaig, nan Stàitean Aonaichte is Àisia a Tuath.
Envigado
Daoine Ainmeil
Fernando González Ochoa (1895-1964),Feallsanaiche agus ùghdair.
Singilte
Roinn-seòrsa:Teirmean gràmair
Spèil
Faic cuideachd
スケート
Dún Geimhin
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Dún Geimhin.
Rudolstadt
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Dayspring, Alba Nuadh
'S e coimhearsnachd a th' ann an Dayspring ann an Siorrachd Lunenburg, Alba Nuadh, Canada.
Hainan
'S e Hainan (Sionais: 海南) an eilean mòr a tha e suidhichte anns a' Chuan Sèimh.
1281
MCCLXXXI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1280an
Ernest Borgnine
B' e cleasaiche à Connecticut sna Stàitean Aonaichte a bha ann an Ernest Borgnine neo Ermes Effron Borgnino (Hamden, 24 am Faoilleach, 1917 – Los Angeles, 8 an t-Iuchar, 2012).
893
Bàsan
Roinn-seòrsa:890an
Ceann Garbh Meallan Chuaich
Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Ceann Garbh Meallan Chuaich san 10 am Màrt 2007.
Lodainn an Ear
Poileataigs
Tha e na sgìre sam Pàrlamaid Westminster. Thagh e Seòras Kerevan (SNP) mar Ball Pàrlamaid ann an 2015 agus Martin Whitfield (Làbarach) ann an 2017.
Tha an mòr-chuid na shiorrachd na sgìre sam Pàrlamaid na h-Alba agus tha e anns an roinn Alba a Deas ach tha pàirt na siorrachd ann an sgìre Lodainn Mheadhanach a Tuath agus Baile nam Feusgan. Tha an sgìre sin anns an roinn Lodainn. Tha Iain Gray (Làbarach) na BhPA airson Lodainn an Ear agus Colin Beattie (Làbarach) na BhPA airson Lodainn Mheadhanach a Tuath agus Baile nam Feusgan.
Brosnachadh
Tha brosnachadh na òran, òraid neo dàn, airson faireachdainn làidir, misneachail, neo tìr-ghràdhach, a chuir ort. Bha iad gu math cumanta aig aon àm, agus tha Brosnachadh Bhruis (Scots Wha Hae) le Raibeart Burns na dheagh-eisimpleir. Roinn-seòrsa:Litreachas Roinn-seòrsa:Bàrdachd
Sili
Tha am baile Sili ann am Bro Morgannwg, a' Chuimrigh. Tha e 5.5 mi (8.8 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 133.3 mi (214.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 4445 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 385 (8.7%); rugadh 75% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
An Crios-Grèine
'S e an Crios-Grèine, an rian-grèine neo siostam na grèine a tha an t-ainm air a' Ghrian agus a h-uile planaid a tha a' dol mu a cuairt.
Pentre
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Rhondda Cynon Taf Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Na Sopranos
'S e prògram telebhisean a' leantainn air beatha a' cheannaird Mhafia, Tony Soprano ann an New Jersey a tha anns Na Sopranos.
An Sionnach Sgianach
TBH
Roinn-seòrsa:Dealbhan-èibhinn Roinn-seòrsa:Marvel Roinn-seòrsa:BBC Alba
Khartoum
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Afraga a Tuath
Soillseachadh
B’ e An Soillseachadh (Fraingis: Les Lumières; Gearmailtis: Aufklärung; Beurla: Enlightenment; Eadailtis: Illuminismo) gluasad feallsanachail, poiliteagach agus sòisealta a thòisich anns An Fhraing, Alba A’ Ghearmailt agus Sasainn is a sgaoil às an sin gu ruige na Roinn Eòrpa air fad agus na Stàitean Aonaichte anns an 18mh Linn, neo Linn an t-Solais mar a chanadh e. Chan atharrachadh làmhachas làidir ann an siostam poiliteagach na Roinne Eòrpa fad na linne sin idir, gu seachd àraidh anns An Fhraing. A dh’aindeoin sin, dh’adhbharaich an dà chuid fàs an eaconomaidh is an t-sluaigh agus smuaintean an t-Soillseachaidh sreath dhe tachartasan a thug làmh an uachdair dha na bùirdeasaich, gu sònraichte Ar-a-mach na Frainge agus an Tionndadh-gnìomhachais. Tha an t-ainm Soillseachadh, ann an cànan air choireigin, a’ sealltainn gu robhar airson reusanachd an àite baoth-chreideamhan agus aineolas a brosnachadh. Thathar dhen bheachd gun do mhair an gluasad sin fad an 18mh, ged an robh gluasadan inntleachdail ann eile cuideachd aig an aon àm. Chuir Cogaidhean na Frainge crìoch air an t-Soillseachadh gu grad.
Åland
Is e ceàrn fèin-riaghladh de Suòmaidh anns an Roinn-Eòrpa a tha ann an Åland ('oːland anns an Suainis neo Ahvenanmaa(n maakunta) anns an Fhionnais). Tha e na laighe anns a' Mhuir Baltach, eadar Muir Åland agus Muir na h-Innis-Mhara. 'S e buidhean de eileanan a th' ann. Tha eilean mòr ann ris an canar Fasta Åland. Tha an dàrna leth de na daoine a’ fuireach an-seo. Agus tha nas motha na 6,500 eileanan beaga ann. Tha iad mu 25 cilemeatair air falbh bhon t-Suain. Is e Suainis an cànan oifigeil aca, ged a tha Åland a’ buntainn don Suòmaidh. Tha Mariehamn na prìomh-bhaile. Fhuair Åland a chuid fhèin-riaghlaidh tro rèiteachadh Lìog nan Nàisean agus Hjalmar Branting, prìomhair na Suaine aig an àm.
CLÀR
1996-2021
Chaidh faisg air 80 leabhar Gàidhlig fhoillseachadh le CLÀR eadar 1996-2021, bho chòrr is 90 ùghdar eadar-dhealaichte (còrr is 60 boireannach), agus tha leabhar-fiosrachaidh Na Leabhraichean Gàidhlig - 25 Bliadhna ann a tha a' mineachadh mar a chaidh le foillsichidhean CLÀR thar nam bliadhnachan sin. Bha Lisa Storey an luib CLÀR fad na 25 bliadhna, ach tha i a-nis air sgur aig CLÀR, is i os cionn Clò Phabaigh.
Honda (Baile)
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Honda. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
East LaHave, Alba Nuadh
East LaHave ann an Siorrachd Lunenburg, Alba Nuadh.
1282
Bàsan
11 an Dùbhlachd - Llywelyn ap Gruffydd, Prionnsa na Cuimrigh agus Gwynedd Roinn-seòrsa:1280an
Na Lochain
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à loch anns a' Ghàidhlig fhèin a tha an t-ainm. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Bhaile na h-Ùige fhèin anns an 18mh Linn. A bharrachd air sin, tha cruth na tìre a' toirt cuideam dhan teòiridh seo, o chionn 's' gu bheil loch neo dhà ri gach taobh a' bhaile.
Iomraidhean
Na Lochain
Carlos Holguín Mallarino
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Mircean
Feumalachd
'S e seo an seòrsa feamainn Eòrpach as dlùithe ri wakame, a gheibhear ann an Iapan, Coirea agus Sìona. 'S e wakame an t-ainm Iapanais air. Canaidh "rùsg" ris na h-oirean tana, "cas dhubh" ris a' ghais, agus "duilleach" ri na buinneagan. 'S e mekabu an t-ainm a th' air buinneagan Wakame ann an Iapanais.
Dìneasar
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beathaichean
An Droim Riabhach
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Ailseabra
Fàinneachan
Chan eil e riatanach gum bi eileamaid ionnannachd, no eileamaidean iom-thionndaidh aig an obrachadh iomadachaidh. ’S e sin ri ràdh, ged tha obrachadh iomadachaidh ann chan eil obrachadh roinnidh ann. Tha na slàn-àireamhan nan eisimpleir fàinne far nach eil roinneadh na h-obrachadh càraideach chionns gu bheil i fosgailte.
Ailseabra cho-choitcheann
’S e oideachadh feartan a bhuineas do na structairean ailseabrach uile a tha ailseabra cho-choitcheann. Tha i a’ dèanamh mìneachadh air na th’ ann an ailseabra fhèin mar bhun-bheachd, a’ dèanamh eadar-sgaraidh air na gnèithean ailseabra, agus a’ toirt asta na h-eileamaidean coitcheann gus na prionnsabalan co-aonachaidh a lorg. Tha seo a’ toirt barrachd tuigse do na h-ailseabran aithnichte agus a’ chomais air ailseabran ùra a dhealbhadh.
Lus
thumb|Seòrsachan eadar-dhealaichte de lusan
'S e lus no luibh fàs-bheairt ioma-ceallach anns an rìoghachd Plantae.
Beinn Tatamagouche
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Duibhis
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Susan Deacon
Chaidh i na ceannard Ùghdarrais Poileis na h-Alba ann an 2017.
Pontypridd
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Rhondda Cynon Taf Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Caledonian Railway
Roinn-seòrsa:Giùlan na h-Alba
Schwerin
‘S e baile mòr air an àirde an ear-thuath na Gearmailte a th’ ann an Schwerin (IPA: ʃveˈʁiːn, Niederdeutsch: Swerin, Laideann: Suerinum). B' e prìomh-bhaile Àrd Dhiùcachd Mhecklenburg-Schwerin a bh' anns a' bhaile eadar 1815 agus 1918. Tha e suidhichte aig 36m os cionn ìre na mara, ri taobh an Loch Schweriner See, ri beulaich na mara Bhaltach, anns an sgìre Schwerin fhèin. Tha e 412km air falbh bho Düsseldorf, 322km bho Dresden, 92km bho Hamburg agus 183km bho Bherlin, prìomh-bhaile na dùthcha. Chaidh Schwerin a stèidheachadh ann an 1158. Tha 95,220 de dhaoine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 85mh baile nas motha na dùthcha.
Còbh a' Bhìobhair
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
K. Barry Sharpless
‘S e ceimigear às na Stàitean Aonaichte a tha ann an Karl Barry Sharpless (Philadelphia (Pennsylvania) 28 an Giblean 1941). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2001, còmhla ri Ryoji Noyori agus William S. Knowles.
Jerónimo de Mendoza Galavís
B’ e Jerónimo De Mendoza Galavís (Bogotá, 11mh dhen Gearran de 1773 - Bogotá, 17 an t-Sultain 1839). neach-poileataigs à Coloimbia, a bha na cheann-suidhe na dùthcha bho 28mh an Giblean 1831 gu ruige 2 an Cèitean 1839 mar cheann-suidhe eadarach rè a’ chinneas aig Domingo Caycedo Santamaría.
Beatha
Fhuair e a chuid fhoghlaim aig an sgoil San Bartolomé. Thoisich e a dh’obair mar Riaghailtear a’ Phuist ann an Santafé (Bogotá an latha an-diugh), ann uair sin na Riaghailtear na Alcabalas (cìs dhe 10% air bathair) ann an Girón, na bhreitheamh na deicheamhan (cìsean na h-eaglaise) ann an Roinn Vélez agus riaghladair a’ Chomhairle ann an Santafé ann an 1808 cuideachd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Innis (eilean)
Innis: eilean beag neo talamh/tìr beag a tha air cuairteachadh le uisge. Ann an sean Ghàidhlig, chleachdar air eileanan air fad, ach thàinig am facal Lochlannach a-staigh na h-àite.
Ceanglaichean a-staigh
* Roinn-seòrsa:Muir Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas
Protactinium
Cleachdadh
Cleachdar protactinium-231 ann an deiteadh protactinium-torium ach tha e glè thearc agus rèidio-bheò airson cleachdaidhean eile.
An Geata Mòr
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Ain-Riaghailteachd
Tha an t-ainm Ain-riaghailteachd sa Ghàidhlig (cuideachd, 'anargachd' neo anarcachas) gu math coltach ris an fhacal Greugais αναρχία ("às aonais archonan (riaghladair/riaghailt)"), agus co-ionann ri Anarchism (Beurla). Chan eil i a' ciallachadh mì-òrdugh ach 's e feallsanachd poilitigeach a tha innte a tha, ann an spiorad, a' nochdadh air feadh eachdraidh. Chaidh a cruthachadh mar shiostam ar-a-mach (aig an aon àm ri Marxachas) san 19mh linn an aghaidh ùghdarrasan, mì-cheartais is mì-chothromachd agus airson comainn far a bheil cumhachd aig na daoine fhèin.
1980
Breithean
thumb|Ronaldinho
Baile Sheumais
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Melgar
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Melgar. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Abhainn Ìle
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Ile (River Isla). Tha i ann an Siorrachd Pheairt.
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Edda Heiðrún Backman
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Y Barri
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bro Morgannwg Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Astràilia a Deas
right|150px right|200px right|300px
'S e tè de na Stàitean Astràilianach a th' ann an Astràilia a Deas, air taobh a deas mòr-thìr Astràilia. 'S e Adelaide am prìomh-bhaile a th' innte agus 's e am baile as motha anns an stàit gu lèir.
An Gort Breac
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Jón Óskar Ásmundsson
Obair
Foillseachaidhean Eachdraidheil
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Innis Tìleach Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Litreachas Roinn-seòrsa:Bàrdachd Roinn-seòrsa:Bàird
Adelaide
300px|right
Beinn Eòin
Tha an ainm fhèin bho Eòin MacNèill, a dh'fhuirich ann mu thimcheall 1855.
Tràth neo-choileanta
Roinn-seòrsa:Teirmean gràmair
Bruis-pheant
right|200px|thumb|Bruis-pheant
Ferney-Voltaire
'S e baile beag Frangach faisg air na crìochan leis an Eilbheis a th’ ann am Ferney-Voltaire, neo Fernex o shean. Tha e suidhichte aig 422m os cionn ìre na mara, 112km air falbh bho Lyon, dìreach 7km bho Ghenève agus 406km bho Pharis, prìomh-bhaile na dùthcha. Chaidh an t-ainm sin a chur air a’ bhaile ann an 1878 mar chuimhne air Voltaire, sgrìobhadair agus feallsanaiche a bha nam tàmh an sin bho 1755. Rinn esan sàr-obair: nuair a ràinig e cha robh ach mu cheud a’ fuireach anns a’ bhaile air fad. Leasaich Voltaire na fèithean mu timcheall airson àiteachas a bhrosnachadh is thog e caisteal beag, eaglais agus mòran dhe taighean cuideachd. A bharrachd air sin, chaidh mòran luchd-ealain gu Ferney aig an àm. Le sin, bha mu 1,000 a’ fuireach an seo nuair a bhàsaich Voltaire ann an 1778. Tha 7726 daoine a' fuireach ann am Ferney-Voltaire a-nis.
Mikhail Bakunin
Aithrisean
"Ma tha Stàit ann, tha ceannsachadh ann agus mar sin, tràilleachd."
Koichi Tanaka
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seapan
Oilthigh Nàiseanta Colombia
<div style="float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 2em; width: 25em; text-align: right; font-size: 0.86em; font-family: lucida grande, sans-serif; line-height: normal;">
<div style="border: 1px solid #ccd2d9; background: #f0f6fa; text-align: left; padding: 0.5em 1em; text-align: center;">
Raleigh, Carolina a Tuath
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1792. Tha NCSU, oilthigh na stàite Carolina an Tuath, suidhichte ann. Tha e pàirt den "Triantan Rannsachaidh" còmha ri Durham agus Chapel Hill.
27 an Cèitean
Tachartasan
thumb|[[Niccolò Paganini]]
Wharton, Alba Nuadh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
UTV
'S e craoladair malairteach ann an Èirinn-a-Tuath a tha ann an UTV (Bheurla:'UTV' no Ulster Television). Tha e suidhichte ann an Beul-Feirste.
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Èirinn Roinn-seòrsa:Craoladh Roinn-seòrsa:Èirinn a Tuath
Melbourne
'S e baile ann an Astràilia, am prìomh-bhaile de Victoria, agus am fear as motha san dùthaich as dèidh Sydney a tha ann am Melbourne.
Tràth caithte
Tha an Tràth caithte (Beurla ‘’past tense’’) a sheallas dè thachair neo a bha a’ tacradh.
Ged a tha tràth caithte aig na cànanan Eòrpach, gheibhear mòran cànanan, gu h-àraid ann an Aisia aig nach eil fear, m.e. Sìonais.
Roinn-seòrsa:Teirmean gràmair
Guala Dhubh
'S e baile-beag is baile fearainn a th'anns a' Ghuala Dhubh (Gulladuff ) a tha suidhichte ann an Contaidh Dhoire, Còigeamh Uladh, Èirinn. Bha 405 neach a' fuireach ann ann an 2001 a-rèir cunntas-sluaigh 2001 agus dh’fhàs an t-sluaigh gu 594 ro chunntas-sluaigh 2011. Tha e suidhichte ann an Sgìre Mheadhan Uladh.
Rolf Lassgård
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Duileasg
'S e duileasg (palmaria palmata) fear de na feamainnean dearga. Tha e dosrach goirid meanbh, ach tha e a' fàs gu math fada shìos a' chladaich. Mar seo, chan fhaighear ach le tràigh mhòr e.
An Ranntair a Tuath
Is e roinn mòr de Astràilia a tha san Ranntair a Tuath, sa cheann a tuath den dùthaich. Chan e stàit a tha ann idir, ged a tha e aibheiseach mòr, agus chan eil ach 244,800 duine a' fuireach ann
Duileasg
ALBA
Ann an Alba, gheibhear as t-samhradh e.
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Feamainn
Tràth teachdail
'S e an “Tràth teachdail” (Beurla ‘’future tense’’) a sheallas de bhios a’ tacradh.
Curcuma
'S e freumh den lus Zingiber officinale a tha ann an curcuma  (Laideann: Curcuma longa). Tha e anns an teaghlach Zingiberaceae, far a bheil càrdamon agus dinnsear cuideachd. Tha curcuma a' tighinn à Àisia a Deas. Tha dith air na lusan blàth eadar 20 °C is 30 °C fhaighinn agus mòran uisge airson fàs. Cruinnichear na freumhan gach bliadhna, gan gaoil airson cuid uairean a thìde agus an uair sin gan tiormachadh ann an àmhainn teth. Meilear iad gu pùdar a chleachdar mar spìosradh. Tha curcuma gu math cumanta ann am biadh Àisianach. Cleachdar e airson dath buidhe a chur ri aodach is pàipear agus ann an leighis Ayurveda cuideachd. Anns na Meadhan-Aoisean chanadh "cròch Innseanach" ris cuideachd, air sgàth 's gun deach a chleachdadh an àite cròch a bha fada nas daoire.
Neul Oort
Tha an Neul Oort neo Neul Öpik-Oort aig taobh a-muigh an Crios-Grèine. Creidear gur e an t-àite far an robh reultan earballach ann bho thùs. Tha an t-ainm a' tighinn as an reul-eòlaiche Òlaindeach Jan Hendrik Oort.
Uisge For
'S e abhainn ann an Albainn a tha ann an Uisge For, no mar a chanas cuid Uisge Foir(the) no Abhainn Foirthe.
Torino
‘S e baile uabhasach mòr ann an ceann a tuath na h-Eadailte a th’ ann an Torino (IPA: toˈriːno, Laideann: Augusta Taurinorum, Piemontais: Turin). Tha e suidhichte aig 204m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-Aibhne Po, anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Torino, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Piemonte, eadar Nice agus Milano, a 524km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 336km bho Venezia, 331km bho Phadova agus 319km bho Fhirenze. Tha 911,823 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.
An Cabar
Tha an Cabar 559m (1834 troigh) de dh'àirde. 'S e Marilyn a th' ann. Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air An Cabar san 10 an Dùbhlachd 2012.
Edwin Muir
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Albannach Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Y Wig
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bro Morgannwg Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Ealasaid Báthory
Beatha
Bha i air bhreith ann an Nyírbátor ‘san Ungaire là ‘n-diugh air Lùnasdal 7? 1560 agus bhàsaich i air Lùnasdal 21, 1614 ann am Čachtice ‘san Slovakia là ‘n-diugh.
Prothaid
Zisk Profito Профит Superávit Прибыль Zisk Профит Vinst
Maoim-sneachda
Roinn-seòrsa:Uisge Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas
Końskowola
Is e Końskowola (IPA: kɔɲskɔˈvɔla, Liotuànais: Konskovolia, Latbhais: Koņskovola) baile beag anns a' Phòlainn an Ear-dheas, eadar Puławy is Lublin faisg air Kurów. Tha e na phrìomh-bhaile den gmina ann an voivodship Lublin, agus tha 2188 duine a' fuireach an seo (ann an 2005). Bha Henryk Sienkiewicz, sgrìobhadair ainmeil às a’ Phòlainn a’ cleachdadh an àite seo anns an leabhar aige: With Fire and Sword. Tha Końskowola 38km air falbh bho Lublin, 210km bho Kraków, 399km bho Gdańsk agus 119km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.
Caochlaidhean eadar Gàidhlig agus Gaeilge
Tha Gàidhlig coltach ri Gàidhlig na h-Èireann, ged nach eil dualchainntean so-thuigseach gu aontachail. 'S e 'n dualchainnt as dlùithe a tha air bhruidhinn 'san Dùn nan Gall, cho dealbhaichte leis a' chiallairt "Ciamar a tha thu/sibh?"
29 an Cèitean
Tachartasan
thumb|Peter Higgs.
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
1293
Bàsan
Roinn-seòrsa:1290an
Loch Obha
'S e an loch leis an cuairt-thomhas as fhaide san Rìoghachd Aonaichte.
1984
Saoil an robh thu a' lorg 1984 (nobhail)?
Siostam Eadar-nàiseanta nan Aonadan
Aonadan
Tha na aonadan-leasaichte cruthaichte as bun-aonadan co-cheangailte. Tha cruth de gach aonad-leasaichte a reir an cairdeas ailseabrachd eadar a bhun-fheartan.
Lios Uillt
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Machaire Rátha
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Machaire Rátha.
Dlùths
x320px|right|thumb|Anns an siolandair seo tha diofar dlùths aig gach lionn. Tha an lionn nas dlùithe anns an ìochdar. Anns an fharsaingeachd tha dlùths agus dùmhlachd (samhla: ρ) a' ciallachadh àireamh nan corp no tomas a' chuirp air an roinn leis an tomhas-lìonaidh aige.
Tha e comasach dlùths dà-sheallach a mhìneachadh, mar eisimpleir tha dlùths-sluaigh agus dùmhlachd-sluaigh a' ciallachadh àireamh an t-sluaigh a tha a' fuireach ann an ceàrnaidh thoirte.
Joule
Is e aonad sìolaichte a tha anns an Joule, a' ciallachadh gu bheil e sìolaichte bho dà aonad nas bun-aiteach, an meatair agus an Newton. Mar sin is urrainnear an Joule a mhìnich mar Newton x Meatair.
Hugo Theorell
B' e dotair agus bith-cheimigear às an t-Suain a bh' ann an Axel Hugo Teodor Theorell (Linköping, 6 an t-Iuchar 1903–Stockholm, 15 an Lùnastal 1982). An dèidh an Karolinska Institutet agus an Institut Pasteur fhàgail, chuir e seachad bliadhnaichean ag obair aig Oilthigh Uppsala air cnàmhaidh Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1955.
1291
Bàsan
Roinn-seòrsa:1290an
Salann
'S e stuth neo mèinnearach geal a tha ann an salann, a bheir do shàl a bhlas searbh.
Neodimium
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Lantanach Roinn-seòrsa:Meatailt
1290
Bàsan
Roinn-seòrsa:1290an
Taigh-solais Bell Rock
Rinneadh obair clachaireachd cho math agus aig ìre cho luachmhòr, nach robh leasachadh no ath-thogail a dhith air anns na 200 bliadhna sa chaidh. Chaidh lampaichean ùra agus dealradairean ùra a chur an àite an seann fheadhainn anns a' bhliadhna 1842, agus bho 1988 a-mach tha e ag obair fèin-obrachail.
Móin na nIonadh
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann am Móin na nIonadh.
Cùil Lodair
'S e baile air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Cùil Lodair  (Beurla: Culloden). Tha am baile suidhichte mu 3  mìltean air àird an ear Inbhir Nis.
Timcheall air a’ chath-làrach tha tobraichean ann. Tha an "clootie well" anns na coilltean Chùil Lodair agus tè eile faisg air Munlochy. Mu mhìle deas air a' chath-làrach tha Càrn Chlabhalag (Cairns of Clava) ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Joaquín Riascos
Bha e os cionn Riaghaltas na dùthcha eadar an 12na latha dhen Chèitean agus an 28mh latha dhen Ògmhios 1857. Nuair a chuir e an cèill gu robh esan fhèin na cheann-suidhe bha dithis cheann-suidhe aig na Stàitean Aonaichte Choloimbia aig an aon àm, Riascos agus Santos Acosta Castillo, gus an do dh'aithnich Riascos gur e Santos Acosta Castillo am fìor cheann-suidhe. Thug e taic gu José María Melo anns an ar-a-mach agus shabaid e an aghaidh Mariano Ospina Rodríguez agus Tomás Cipriano de Mosquera, iomadh thuras. An dèidh sin thug e taic gu Rafael Núñez mar thagraiche a’ chinneas.
Deisciobal
Nochdar Tadh (Thaddaeus) neo Lebbaeus Thaddaeus air cuid de na liostaichean, ach ann an Soisgeul a-rèir Lùcas (6:16), nochdar “Iùdas mac Seumas”. Sgrìobh Eòin (14.22) air “Iùdas nach e Iùdas Iscariot”.
Deisciobail eile
Sgrìobh Soisgeul Lùcas air mion-charactaran a-leantainn, mar deisciobail:
Rampjaar
thumb|Adam Frans van der Meulen: Tha Louis XIV a' dol tarsainn air an Rhein aig Lobith.
Air sgàth an trioblaid sin, bhuail giorag air feadh sgìrean na dùthcha nach robh fo bhuaidh nan coigreach. B' fheudar do mhòran dhaoine chudromach a bha airson pàrtaidh na poblachd an cuid bheachdan atharrachadh air sàilleabh cumhachd nan Orangach. Le sin ‘s e deireadh a’ Chiad Linn gun Stiùbhart (Duitsis: Eerste Stadhouderloze Tijdperk) a bh' anns a’ bhliadhna sin. Tha sin a' ciallachadh gu robh an stàit gu math lag oir cha robh trì roinnean, aig a' char na bu lugha, air stiùbhard a thaghadh gus a' Phoblachd a stiùireadh fad bliadhnachan.
Tarragona
Eachdraidh
Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833.
Sgiath (bith-eòlas)
Ann am bith-eòlas, tha sgiath a' ciallachadh tè de na roinnean air eun, ialtag neo frìde a chleachdar gus itealachadh.
An Pháirc
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann An Pháirc.
Simón Bolívar
Teaghlach agus Foghlam
Phòs e ri boireannach Spàinnteach, María Teresa del Toro y Alayza, ann an Madrid ann an 1802. Chaochail i an ceann ochd mìosan anns A’ Bheiniseala leis an fhiabhras bhuidhe. Cha do phòs e ri tè neo tè a-rithist, ged an robh leanainn aige fad a bheatha, Manuela Saénz, boireannach beairteach à Quito.
A’ Chiad Iomairt
Thill e gu Cartagena de Indias an ceann greis is e na oifigear leis na feachdan a bha a’ sabaid an aghaidh na Spàinne. Bha e cho soirbheachail leis an iomairt armailt a thug e ri taobh na h-aibhne Mhagdalena gun d’ fhuair e cead bhon riaghaltas airson ionnsaigh a thoirt air A’ Bheiniseala. Bha na reubaltaich ann an droch staing an siud, oir bha mòran de dhaoine air an iomairt a leigeil dheth is leis gun do thog na Spàinntich tòrachd chruaidh orrasan. Cha robh na daoine airson a bhith ga leantainn idir. Bha làn fhios aige gum b’ fheudar dha daoine na dùthcha a roinneadh bhon an Spàinn is bha e cinnteach dìreach cho cunnartach ‘s gum biodh na sgaraidhean eadar na reubaltaich fhèin dhan iomairt. Ghairm e Cogadh gu Bàs an aghaidh na Spàinne, is gheall e gum marbhadh e gach fear is tè, Spàinnteach neo Aimeireaganach, nach tugadh taic dha na reubaltaich. Ghabh e Caracas thairis ann an 1813 is ghairm e fhèin na Dheachdaire.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Bheiniseala Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas Roinn-seòrsa:Boilibhia Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Pearù Roinn-seòrsa:Poileataigs
Sloibhìnia
Is e dùthaich ann an deas na Roinn-Eòrpa a tha ann an Sloibhìnia neo An t-Slòbhain neo Slobhinia (ainm oifigeil: Poblachd Sloibhìnia ). Tha crìochan aice ‘sa tuath leis  an Ostair, san ear leis an Ungair, san iar leis  an Eadailt, agus ‘sa deas le Croàisia. Tron eachdraidh bha Sloibhìnia pàirt den Ìompaireachd Ròmanach, pàirt den Rìoghachd Ostair-Ungaire agus na pàirt Iùgoslaibhia. Anns na 1990s bhris an Iùgoslabh às a chèile agus ann an 1991 chaidh Sloibhìnia a stèidheachadh. Ann an 2009 ghabh an dùthaich ri NATO. Bho 2004 tha i na ball anns an Aonadh Eòrpach agus bhon 2007 tha iad a’ cleachdadh an Euro. Tha Ljubljana na prìomh-bhaile.
1987
Bàsan
Roinn-seòrsa:1980an
Aquileo Parra Gómez
Beatha Poblach
Thoisich e a bheatha anns a’ poileataigs mar Rùnaire Riaghaltas na Roinn Vélez. Nuair a chuir José María Melo (an Deachdaire) às dhan Riaghaltas laghail, chaidh Parra dìreach gu ruige Ocaña, airson a bhith ri taobh Feachdan laghail an t-seann chinn-suidhe Tomás Herrera. Nuair a bha e ann am Pinchote còmhla ri ceannard Airm an Tuatha, chaidh e a dh’ainmeachadh Riaghladair Eadarach na Vélez le dleastanas airson an òrdugh bun-reachdail a stèidheachadh anns an roinn sin a-rithist. Chaidh e a thaghadh na bhall airson Vélez aig Co-chruinneachadh na Roinne sin ann an 1854 agus 1856. An uair sin chaidh e a thaghadh mar bhall a’ Cho-chruinneachadh ann am Pamplona, a dheasaich Bun-Reachd na Stàite Ùr Shantander, ach cha b’ urrainn dha a bhith an làthair. A dh’aindeoin sin, chaidh e a dh’ainmeachadh a’ chiad neach-ainmichte Seanadairean Shantander leis a’ bhuidheann sin co-dhiù. Ann an 1858 chaidh e a thaghadh mar Bhall a’ Mhòire-dhail Shantander, agus fhad ‘s a bha e na dhreuchd chaidh e a thaghadh mar riochdaire anns a’ Mhòr-dhail nàiseanta airson airson Santander (1859), agus thoisich an teirm aige 1 an Gearran 1860.
Dubhais
'S e baile beag ann an ear-thuath na h-Alba a tha ann an Dubhais (Beurla: Duffus). Tha Dubhais suidhichte ear-dheas air Hudaman agus iar-thuath air Eilginn. Tha e ann an Comhairle Mhoireibh (Siorrachd Mhoireibh ro 1975). Tha sgoil phrìobhaideach Ghordonstoun suidhichte ear air Dubhais.
Brandenburg
Eachdraidh
Eadar na h-aibhnichean Havel agus Spree bha treubhan Gearmanach, na Sueben neo Semnonen, a’ fuireach. Anns a' chòigeamh linn dh’fhàg iad an dachaigh aca agus ghluais iad dhan iar, dhan abhainn Oberrhein. Anns an dà linn s’ a tighinn thàinig Slaven, Sprewanen agus Heveller, a-steach dhan dùthaich seo. Anns a' bhliadhna 808 thug Rìgh Tearlach Mòr an sgìre do threubhan nan Abodriten, Obodriten agus Wenden, a bha a’ sabaid còmhla ris an aghaidh sluagh nan Sagsainneach. Ghàbh tòrr dhaoine ris a' chreideamh Chrìosdail agus chaidh dà sgìreachd-easbaig a stèidheachadh. Leudaich Rìgh Heinrich I (Eanraig I) an rìoghachd aige agus bhuadhaich e barrachd sgìrean anns an ear. left|thumb|300px|Clach-cuimhe Albert am mathan Bha sabaidean eadar an sluagh an-seo agus na rìghrean às an iar gu tric anns na linntean s’ a tighinn, ach bhuadhaich Albrecht der Bär (Albrecht am mathan) an dùthaich seo ann an 1157 agus stèidhich e am "Mark Brandenburg". Tha am facal "Mark" a’ ciallachadh dùthaich aig a’ chrìoch Ìompaireachd Naomh Romanach nan Gearmailteach anns na Linntean Meadhanach. Bha am facal airson siorramachd le iarla a bha aige ri crìoch a dhèanamh cinnteach. Chaidh Albrecht ainmichte mar uachdaran agus iarla anns an sgìre seo.
Sgìrean agus bailtean mòra
Landkreise in Brandenburg|right|300px An-diugh tha 14 sgìrean agus ceithir bailtean mòra gun sgìre ann am Brandenburg. Seo liosta de na sgìrean agus na prìomh-bhailtean aca, (cuideachd ann an Sorbais, ma bhios an cànan ga bruidhinn anns an t-sgìre):
Dùn nam Frangach
Tha Dùn nam Frangach neo Dùn Louisbourg (Beurla: Fortress of Louisbourg; Frangais Fortresse Louisbourg) ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh. thumb|400px|left|Louisbourg 1750 thumb|right|300px|Dùn nam Frangach sa cheo thumb|300px|Priomh-shraid
Meg Bateman
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Bateman, Meg
Y Gilfach-goch
Tha am baile Y Gilfach-goch ann an Rhondda Cynon Taf, a' Chuimrigh. Tha e 14.9 mi (24.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 143.8 mi (231.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 3315 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 286 (8.6%); rugadh 95% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
1 an t-Ògmhios
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Comhairlean na h-Alba
Chruthaicheadh trì comhairlean, Comhairle nan Eilean Siar, Comhairle Arcaibh agus Comhairle
1301
MCCCI
Bun-craoibhe
'S e am pàirt den craoibhe a tha a' maireadh an dèidh do leagail a tha ann am bun-craoibhe, no stoc.
'S urrainn do stocan ùr-fhàs. Ann am preasarlach no preas-choille tha an coilltear a' leagail cuid de na stocan do fiodha agus a' leigeil stocan eile ag ùr-fhàs.
Drochaid Mhira
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
Barcelona
'S e prìomh-bhaile Chatalòinia agus port cudromach a tha ann am Barcelona (Catalanais IPA: bəɾsəˈlonə, Spàinntis IPA: baɾθeˈlona). 'S e an dàrna baile as motha anns an Spàinn. Tha e suidhichte mu 120 cilemeatair air àird a deas na Beanntan Pirineach air oirthir a' Mhuir Mheadhanaich. Anns a' bhliadhna 2007 bha 1,595,110 duine a’ fuireach anns a' bhaile fhèin. Tha Catalanais agus Spàinntis nan cànain oifigeil ann am Barcelona.
1988
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1988 (MCMLXXXVIII).
Nancy Dorian
'S e cànanaiche a th' ann an Nancy C. Dorian. Rugadh i anns na Stàitean Aonaichte agus fhuair i PhD aig Oilthigh Mhichigan. Tha i ainmeil airson nan rannsachaidhean aice air Gàidhlig Cataibh an Ear.
Tha Dorian a’ dèanamh a-mach gu bheil roinnean aig gach cànan ann an coimhearsnachd dà-chànanach, mar eisimpleir dachaidh, iasgach, sgoil, eaglais.
Tunis
Tha an seann bhaile Carthage dìreach taobh tuath Tunis. Ann am meadhan a’ bhaile Thunis tha seann pàirt ann ris an canar Medina. Tha Medina dìonta mar Làrach Dhualchas na Cruinne leis an UNESCO. Tha Medina a’ gabhail a-steach mòran lùchairtean, mosgan, mausoleums, agus togalachan tùsail eile.
Hans Christian Andersen
Tha na bàrdachd agus na sgeulachdan aige air a bhith eadar-theangachadh anns nas motha na 150 cànain. Tha iad air bhrosnachadh filmichean, dealbhan-cluich, agus baileatan.
Ann an 1872, thuit Anderson bhon leabaidh agus bha e goirt gu mòr. Cha do dh'ath-bhuannaich e gu lèir. Chaochail e faisg air Copenhagen trì bhliadhna an dèidh sin.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Danmhairgeach Roinn-seòrsa:Daoine às an Danmhairg
Rouen
Eachdraidh
Chaidh am baile a chuairteachadh ri linne Cogadh na Ciad Bliadhna, agus chaidh Jeanne d’Arc (IPA: ʒan daʁk) a losgadh leis na Sasannaich ann an ceàrnag a’ bhaile ann an 1431.
Eaconamaidh
'S e fear dhe na puirt mara nas motha san Fhraing a th' ann an Rouen agus tha am port an sàs, còmhla ri Le Havre, a' toirt bathar bho agus gu Paris. Tha mòran gnìomhachas ann cuideachd: cotan, a' chlò, stuth-ceimigeach, uidheamachd obrachail, càraichean agus itealain. Tha raointean-gnìomhachais ri taobh na h-aibhne (Le Petit Quevilly, Le Grand Quevilly agus La Grand-Couronne), còmhla ri fìneadairean Pheatrail (Moulineaux agus Oissel).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Fhraing
Loch Sleadale
Tha an loch seo cho mòr ri 5.3 ha (13.1 acair). 'S e 1.1 km (0.7 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 464 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil ach aon eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 276 m (906 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2.7 km (1.7 mìle) air falbh bhon mhuir.
Srath, Contae Dhoire
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Caorunn
'S e sineabhar à dh'Alba a tha ann an Caorunn.
An Suaitreach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Llywelyn Mòr
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Chuimrigh Roinn-seòrsa:Rìghrean na Cuimrigh
365
Bàsan
Roinn-seòrsa:360an
Falt ruadh
Saoileadh Eachdraidheil
'S falt ruadh air lorgadh as cumanta aig na crìochan an iar 's an ear na roinne-Eòrpa nuadh. Ged tha falt ruadh 'san t-àireamh-shluaigh nan daoine daonna comannaichte le luchd air theàrnadh bho na 'Ceiltich' (Albannaich 's na h-Èireannaich), 's urrainn do dubh-ruadh no falt lì-ruadh ann an sluaighean Caucasach eil' air lorgadh a bhith. Th' an ionnsaigh nan Galatach na bliadhna 275 BC air chrìochnachadh le àireamh-shluaigh nan daoine ruadh 'san t-àireamh-shluaigh na Tuirce nuadh, cho math ri roinn nan daoine ruadh 'san Ioràn.
9/11
thumb Ann an 11 an t-Sultain 2001 thoirt ceannaircich ionnsaigh air an Ionad Malairt an t-Saoghail, no The Twin Towers, ann an New York, Na Stàitean Aonaichte. 'S aithne an tachartas mar 9/11 airson an dòigh Aimeirigeach airson bruidhinn mu cheann-làithean.
Plucan
Is dòcha tha thu lorg cnag-dealain neo pluc
Roinn-seòrsa:Àirneis
Urbino
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Eadailt
Imleach Beag Thuaidh
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Imleach Beag Thuaidh.
Caorann
Ceanglaichean a-staigh
Roinn-seòrsa:Craobhan
Cnag-dealain
Roinn-seòrsa:teicneòlas
Comhairle Inbhir Chluaidh
Tha 20 comhairliche ann, 9 Làbaraich, 6 Nàiseantaich, 2 Lib Deamaichean, 2 Neo-eisimilich agus 1 Tòraidh.
2 an t-Ògmhios
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Valledupar
' S e prìomh-bhaile na roinne Cesar, ann an Coloimbia, a th' ann Valledupar. Tha e suidhichte ann an ceann an tuath na dùthcha ri taobh na h-aibhne Ghuatapurí, 814km air falabh bho Bhogotá agus 435km bho Bhucaramanga. Tha àirde meadhanach dhe 151m os cionn ìre na mara aige. 'S e baile le gnàth-shìde theth a th’ ann le teodhachd meadhanach dhe 28˚, rè na bliadhna, leis gu bheil e faisge air oirthir na Roinn Charaibeach. 'S e Valledupar an 16mh baile as motha na dùthcha. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1550.
Alex Cole-Hamilton
Bhuannaich e Dùn Èideann an Iar san taghadh Albannach 2016. Bha dùil ann gum biodh Cole-Hamilton na thagraiche airson ceannardas a' phàrtaidh an dèidh do dh'Uilleam Rennie a leigeil a dhreuchd suas ann an 2021.
Rathad na Mira
Tha Rathad na Mira (Beurla: Mira Road) ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Abhainn Dheathain
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Dheathain (Beurla: River Don). Tha i a' sruthadh tro Srath Dheathain.
367
Bàsan
Roinn-seòrsa:360an
Karl Marx
Beatha agus obair
Bha e na oileanach sna oilthighean ann am Bonn agus Berlin. Dh'imrich e do Pharas ann an 1843, far an do choinnich e Engels, agus Lunnainn ann an 1849. Tha mòran den bheachd gur e an leabhar is cudromaiche aige Das Kapital a sgrìobh e tarsainn air trì deichead agus far an do bhris e sìos, bheachdaich e agus gu ìre dh'ainmich e an seòrsa eaconamas ris an canar Kapitalismus (Gàidhlig: calpachas) san latha an diugh. Bha e a' dol an aghaidh bheachdan eaconamas libearalaich agus lean mòran deasbaid eadar an fheadhainn a tha ag aontachadh leis agus an fheadhainn nach eil. A rèir Marx, bidh còmhstri ann eadar a' Bhùirdeasachd agus am Mòr-shluagh an-còmhnaidh.
Urraman
Dh'ainmicheadh an Oilthigh Leipzig air eadar 1953 agus 1990.
Baile an Bhogaigh
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann am Baile an Bhogaigh.
Badajoz
'S e baile meadhanach a tha ann am Badajoz (IPA: baðaˈxoθ, Estremeñu: Baajós). Tha e suidhichte anns a' Cheàrn Extremadura ann an àirde an iar na Spàinne. 'S e prìomh-bhaile na Roinne Badajoz a th' anns a' bhaile fhèin. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 875.
Eachdraidh
Mar a b' àbhaist san Spàinn, chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Beijing
'S e Beijing prìomh-bhaile Sluagh-Phoblachd na Sìne. Tha e suidhichte ann an taobh a tuath na dùthcha.
Dordrecht
‘S e baile mòr agus port cudromach air an àirde an ear-dheas nan Tìrean Ìsle a th’ ann an Dordrecht (IPA: ˈdɔr.drɛχt, Beurla: Dort, Frysk: Doardt, Laideann: Dordracum). Tha an t-ainm a’ ciallachadh tarraing acair na h-Aibhne Thure, bhon fhacal draeg (tarraing acair) ann an Duitsis. Tha e suidhichte air eilean air iomall Rotterdam, aig 3m os cionn ìre na mara, aig inbhir na h-aibhnichean Oude Maas, Beneden, Merwede, Nieuwe Merwede, Hollands Diep agus Dordtsche Kil, anns an roinn Zuid-Holland (An Òlaind a Deas). Chaidh Dordrecht a chlàradh airson a' chiad turas ann an 846 agus noch an t-ainm Thuredrech mu 1120. Fhuair Dordecht a chuid chòirichean (Duitsis: Stadsrechten) ann an 1220. Dh'fhàs Dordrecht gu math beairteach fad an 12mh Linn agus an 13mh Linn tron mhalairt. Chaidh an sgìre a sgiùireadh le droch tuiltean ann an 1427, a chruthaich an t-eilean far a bheil am baile an latha an-diugh. 'S e am baile as sine na dùthcha a th'ann agus tha e dìreach 38km air falbh bho Dhen Haag (Prìomh-bhaile na dùthcha), 64km bho Amsterdam, 44km bho Utrecht agus 202km bho Ghroningen. Tha 118,528 duine a' fuireach anns a’ bhaile fhèin, leis gur e 24mh baile as motha na dùthcha.
Tamhlacht, Contae Dhoire
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Calltainn
Cuirear an t-ainm nas sine, "coll", air an treas litir, C|c, den seann aibidil Gàidhealach.
Lewis Dòmhnallach
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Tunga
Tha am baile suidhichte anns an t-Siorrachd traidiseanta Cataibh air cladach an ear Chaolas Tunga (Kyle of Tongue). Tha Beinn Hòb agus Beinn Laoghail deis air a’ bhaile. 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 28′ 42.2″ Tuath agus 4° 25′ 4.76″ Iar.
Phil Gallie
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte