cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Annie Laurie
Tha bruachan Mhacsuel àluinn, Mu'n laigh gu tràth an driùchd; 's an sin thug Anna bhòidheach An gealladh dhomhs' nach muth; An gealladh dhomhs' nach muth; Air chuimhne bidh mar bha; 'S airson Anna bhòidhich, fhìnealt' Gu'n rachainn fhìn gu bas.
Mar dhriùchd a tigh'nn air neòinean Tha teàrnadh foil a ceum; 'S mar osnaich caoin ghaoth shamhruidh Tha binn ghuth m' annsachd sèimh; Tha binn ghuth ra' annsachd sèimh; 'Se 'n saogh'l gu leir dhomh 'gràdh; 'S airson Anna bhòidhich fhìnealt' Gu'n rachainn fhìn gu bas.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceòl Roinn-seòrsa:Bàrdachd
Eigh-shruth
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Bergamo
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eadailt
Caomhan
thumb|Naomh Cóemgen, 498 - 618 'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Caomhan. 'S e ainm baistidh fireann a th' ann. Nochdaidh e anns a' Bheurla mar Kevin, uaireannan ann an Èirinn mar Kevan agus anns a' Chuimrigh mar Cefin.
Västerbottens län
Eachdraidh
B' e Johan Graan a' chiad riaghladair nan roinne.
Ceann Loch Gilb
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Ceathramh Mhoire
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Stàilinn
Roinn-seòrsa:Meatailt
Vasily Grossman
B' e neach-aithris agus sgrìobhadair Ucràineach/Sobhiatach, a bh' ann am Vasily Semyonovich Grossman (Ucràinis: Василь Семенович Гроссман, Iùdais: וואסילי גראסמאן). Rugadh e ann am Berdychiv air 12 an Dùbhlachd 1905 agus chaochail e ann am Moscobha air 14 an t-Sultain 1964. Bhuinneadh e do theaghlach Bùirdeasach, Iùdhach neo-creideamhach: bha athair na innleadair agus bha a mhàthair na neach-teagaisg Fraingis. Bha athair na Menshevik a ghabhadh ri deamocrasaidh sòisealta. Fhuair e a chuid foghlaim aig Oilthigh na Stàite ann am Mosgo. Thoisich e ri sgeulachdan goirid a sgrìobhadh fhathast a bha e ag obair ann am mèinn ann an Stalino Oblast agus chòrd iad seo gu mòr ri Maksim Gorky agus Mikhail Bulgakov. Chuir Grossman seachad bliadhnaichean An Dàrna Cogaidh na neach-aithris airson a' phàipeir-naidheachd Krasnaya Zvezda (Gàidhlig: Rionnag Dhearg). Bha e an sàs anns gach uile cath agus blàr aig Stalingrad, Mosgo, Kursk agus, mu dheireadh thall, ann am Berlin. B' e Grossman a' chiad neach-aithris a chunnaic agus a sgrìobh mu dheidhinn nan campaichean-dùmhlachaidh agus an t-Uile-losgadh. Bha esan an làthair nuair a shaoraich an t-Arm Dearg ìobairtich nan Nàsach aig Treblinka agus Majdanek.
Sgoil Lionacleit
Àrd-sgoil ann am Beinn na Faoghla. Tha i a' libhrigeadh foghlam àrd-sgoile eadar AS1 agus AS6 dha na h-Eileanan mu Dheas seach Barraigh agus Bhatarsaigh, 's iad Bearnaraigh, Uibhist a Tuath, Griomasaigh, Beinn na Faoghla, Uibhist a Deas agus Eirisgeigh. Dh'fhosgail an sgoil ann an 1987.
Spàinntis
Ceannsachadh Aimearagaidh
thumb|left|200px |Ceannsachadh Aimearagaidh
Bun-sgoil Shlèite
San Fhaoilleach 2006 bhathar air iarradh an sgoil a thionndadh gu sgoil le Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig a-mhàin. An uair sin thoisich deasbad mòr eadar na parantan a bha ag iarraidh foghlam tro Bheurla agus an fheadhainn a bha ag iarraidh foghlam tron Ghàidhlig. San 21mh den t-Sultain thàinig an Comhairle chun a' cho-dunadh sgoil a chruthachadh le Foghlam tro mheadhan na Gàidhlig aig a bheil roinn Bheurla cuideachd. Mar sin chaidh Bun-sgoil Shlèite a stèidheachadh mar Sgoil Ghàidhlig san Lùnasdal 2007.
Pointe-à-Pitre
Cruinn-eòlas agus Gnàth-shìde
Mar iomadach baile air an àirde an ear A’ Chairibian, bidh an t-uisge a’ dòrtadh os cionn Phointe-à-Pitre gu cunbhalach tron bhliadhna, ged am bidh e nas fhliche eadar An t-Iuchar agus An t-Samhain, nuair a bhios stoirmean mòra ann. Gheibh am baile 1500mm –2000mm dhe uisge gach bliadhna. Tha e gu math teth, le teodhachd mheadhanach dhe mu 32 °C fad an latha agus 20 °C fad na h-oidhche.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Fhraing Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Drochaid Bhuinne
'S e baile ann an Comhairle na h-Eaglaise Brice a tha ann an Drochaid Bhuinne (Beurla: Bonnybridge). Tha e suidhichte mu 4 mìltean iar air an Eaglais Bhric. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 0′ 12.94″ Tuath agus 3° 53′ 8.68″ Iar.
33
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1933
Cead-dealbhachaidh
Planaichean Structarail agus Planaichean Ionadail
Is e sgrìobhainnean farsaing, ro-innleachdail a tha sna Planaichean Structarail, a’ gabhail a-steach àrainnean móra, uaireannan grunnd Chomhairlean Ionadail còmhla. Tha iad a’ toirt frèam do na Planaichean Ionadail.
34
Bàsan
Roinn-seòrsa:30an
Baile nan Gall
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir an Ear
Pòlais
Eiseimpleir
Seo eiseimpleir den chòmhradh laitheil anns a' Phòlais agus anns a' Ghàidhlig:
Srath Irbhinn
thumb|right|250px|Abhainn Irbhinn anns na Muilnean Ura 'S e srath a tha ann an Srath Irbhinn far a bheil Abhainn Irbhinn a' ruith. Tha e suidhichte air àird a deas Chill Mheàrnaig.
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas na h-Alba
Wildernis
‘S e baile beag dùthchasail air iomall George, ann an ceann a deas Afraga a Deas a th’ ann am Wildernis. Tha e suidhichte ri taobh na mara, ann am meadhan na roinne Rubha an Iar (Afrikaans: Wes-Kaap, isiXhosa: iNtshona Koloni), anns an sgìre Eden, eadar Sedgefield agus Thembalethu. Tha e 1,013km air falbh bho Johannesburg, 445km bho iKapa, 638km bho Bhloemfontein  agus  1,068km bho Phretoria, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 6,164 duine a’ fuireach anns a’ bhaile agus 's e Afrikaans a th’ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Wildernis. Chaidh am baile seo a stèidheachadh ann an 1877 le tuathanach le freumhan ann an Sasainn air an robh George Bennet. Chaochail Balthazar Johannes Vorster, seann phrìomhair, an seo ann an 1983 agus P. W. Botha, seann cheann-suidhe na dùthcha ri linn Apartheid, an seo ann an 2006. Tha am baile seo ainmeil airson a chuid deagh thràighean is a phàirc nàdarra, agus le sin tha e cliùiteach taobh thurasachd. A bharrachd air sin, cha mhi an teodhachd nas ìsle na 10° neo nas àirde na 22° feadh na bliadhna.
Alasdair Camshron (Bàrd Thùrnaig)
Thàinig Camshron gu bhith na bhàrd aig an robh cliù: nochd grunn phìosan bàrdachd leis sna pàipearan aig tuath agus dh'aithris e feadhainn de a dhàin do Chomann Gàidhlig Inbhir Nis. Cha robh a bhàrdachd idir a' beantainn do chùisean poilitigeach no de dh'aoir ach 's ann mu chuspairean dùthchail a bha a rannan.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig
Alasdair II na h-Alba
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Rìghrean na h-Alba Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
Blàr Dhùn Chailleann
Air 21mh Lùnasdal 1689 thug rèiseamaid Gallta nan Cameronians, a bha a' seasamh chòirichean Rìgh Uilleim, buaidh air na h-ionnsaighean a rinneadh le na Seumasaich air a' bhaile, agus chaidh ruaig callmhor a chuir air na fineachan Gàidhealach.
Cailbhin
Bunachas
Nochd an t-ainm seo leis an diadhair Fhrangach Jean Calvin (1509-1564) a bha an sàs anns an Ath-Leasachadh. 'S e meanbh ainm den fhacal "calve" a th' ann ann an cainnt Nòrmannach is cainnt Picard, an sgìre far an do rugadh Calvin. Tha e a' nochdadh ann am Fraingis mar "Chauve". Tha e a' ciallachadh "fear beag maol". Ged as e ainm sloinnidh a bh' ann an toiseach chaidh a chleachdadh bhon 19mh linn a-mach mar chiad ainm gus urram a thoirt do Jean Calvin. Chaidh e a-steach don Laideann mar "Calvinus" (bho 'calvus' maol)
Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig
thumb|Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu Tha Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig (ainm goirid: FTG; Beurla: Scottish Gaelic-medium education, ainm goirid: GME ) a' toirt chothroman do chlann foghlam anns na sgoiltean fhaiginn tro mheadhan na Gàidhlig seach tro mheadhan na Beurla. Tha Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig ri làimh ann an ceithir-deug a-mach à trithead sa dhà ùghdarrasan ann an Alba an-diugh.
Àireamhean
A-rèir staitistearachd aig Bòrd na Gàidhlig bha ann an 2016:
37
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1937
HMS Astute
thumb|HMS Astute san 9 an t-Iuchar 2007 HMS Astute, long fo mara niùclasach den Chabhlach Rìoghail, a chaidh air grunnd aig Caol Acain san 22 an Dàmhair 2010. Chaidh a slaodadh dheth leis a' bhàta-slaodaidh Anglian Prince, a tha stèidhichte ann an Steòrnabhagh. Chaill sgiobair an Astute a chomannd an dèidh na tubaiste.
38
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1938
Beinneag Mhòr
'S e beinn anns a' Mhonadh Ruadh a tha ann am Beinneag Mhòr (Beurla: Bynack More). Tha i 1090 meatair a dh'àirde agus 's e Beinn Rothaich a th' ann.
Dalarnas län
Eachdraidh
Chanadh Kopparbergs län dhan roinn seo gu ruige 1997. B' e Peter Kruse a' chiad riaghladair nan roinne.
Auld Lang Syne
An Tìm a bh' ann o chian. (Auld Lang Syne )
An còir seann luchd-eòlais dhol à beachd,
'S gun chuimhn' orra bhith ann?
Mo charaid earbsach gabh mo làmh,
Gur tric a ghrunnaich sinn san t-struth,
Seo dhut mo làmh, mo charaid fìor,
Rivera (Huila)
'S e baile beag faisg air Elías ann an Huila, Coloimbia, a th' ann an  Rivera (Seann ainm: San Mateo). Tha e suidhichte 20km air falbh bho Neiva, prìomh-bhaile na roinne, anns na na h-Andes. Tha àirde meadhanach dhe 705m os cionn ìre na mara. 'S e baile le gnàth-shìde theth a th' ann le teodhachd mu 27˚ thar cheann, fad na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1888.
Daoine Ainmeil
José Eustasio Rivera (1889 - 1928):  Sàr bhàrd agus sgrìobhadair.
John Williams
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Yr Hôb
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir y Fflint Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Skåne län
Freumhan an ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à Skáney ann an Lochlannais - a thàinig à Proto-Ghearmailtis Skaþin (milleadh) agus awjō (eilean) - a tha an t-ainm.
1009
MIX
Hyères
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Fhraing
Làn-thoradh Dùthchail
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Eaconomachd
29
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1929
Glaschu Ceilbhinn (Sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
Tha teis-meadhan Ghlaschu anns an sgìre seo, còmhla ri Gailearaidh is Taigh-tasgaidh Kelvingrove, a' chathair-eaglais agus na trì oilthighean Ghlaschu, Oilthigh Ghlaschu, Oilthigh Srath Chluaidh agus Oilthigh Chailleannach Ghlaschu. San fharsaingeachd 's e sgìre nas beartaiche anns a bhaile a tha innte. Aig àm a' chunntais-sluaigh ann an 2001 bha 65,625 daoine a' fuireach ann, 2.03% dhiubh a' bruidhinn Gàidhlig (chaidh crìochan na sgìre beagan air an atharrachadh bhon àm sin ge-tà).
1910an
Bha na 1910an, sa 20mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1910 is 31 an Dùbhlachd 1919. 'S e an dàrna deich-bliadhna den linn.
MV Hildasay
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bàtaichean
Penmaenmawr
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Glenwood Springs, Colorado
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1885.
19mh Linn
right|300px|thumb|Impire Bhreatainn
1820an
Roinn-seòrsa:19mh linn *
Apartheid
B’ e Apartheid (IPA: aˈpɑrtɦɛɪ̯t) Poileasaidh poileataigeach agus siostam dhe sgaradh-cinnidh a mhair bho 1948 gu ruige 1990 ri linn riaghaltasan a’ Pàrtaidh Nàiseanta ann an Afraga a Deas (agus Naimibia nuair i a bha fo bhuaidh Afraga a Deas). Nochd am facal airson a' chiad turas ann an òraid a rinn Jan Smuts ann an 1917 nuair a bha esan na phrìomhair. Tha am facal a’ ciallachadh "dealachadh'" neo fiù’s "sgaradh" ann an Afrikaans is Duitsis, ach thathar ga chleachdadh ann an iomadach cànan an latha an-diugh is tha brìgh an fhacail air fàs nas fhaide, gu seachd àiridh gus cunntas a thoirt air dealachadh-cinnidh air choireigin,ann an caochladh shuidheachadh air feadh an t-saoghail.
Nochd comhaireachd làidir an aghaidh apartheid taobh a-staigh na dùthcha. Dh’fheuch an riaghaltas ris an iomairt seo a mhùchadh: thoirmisg iad na buidhnean dùbhlanach is chuir iad na dùbhlanaich na bu chudromaiche, mar Nelson Mandela, dhan a’ phrìosan. Dh'fhailich leasachadh fad na 80an piseach a thoirt do shuidheachadh na dùthcha agus ann an 1990 thoisich an ceann-suidhe F. W. de Klerk crìoch an t-siostaim a rèiteachadh. Thug taghaidhean saora aite mu dheireadh thall ann an 1994 agus bhuannaich Nelson Mandela agus a phartaidh, an ANC.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga a Deas Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs
Eindhoven
‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente), ann an ceann a deas nan Tìrean Ìsle a th' ann am Eindhoven (IPA: ɛi̯nt.ˌɦoː.və(n), Laideann: Endhovia). Tha e suidhichte ri taobh na h-aibhnichean Dommel agus Gender, 22m os cionn ìre na mara, anns an roinn Brabant a Tuath (Duitsis: Noord-Brabant), 112km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 88km bho Rotterdam, 107km bho Den Haag, 77km bho Utrecht, 52km bho Bhreda agus 77km bho Mhaastricht. Chaidh Eindhoven a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1232 mar Endehoven, nuair a tug an Diùc Hendrik I à Brabant còirichean (Duitsis: Stadsrechten) dhan bhaile. 'S ann à eind (Duitsis: deireadh) agus hoove (Duitsis: 14 Ha) a th' ann an t-ainm. Tha 218,456 duine a' fuireach ann. A bharrachd air sin, ‘s e an còigeamh baile as motha na dùthcha a th' ann an Eindhoven. 'S e Eindhovens Dagblad a th' ann pàipear-naidheachd a' bhaile.
Slòbhacais
'S e cànan Innd-Eòrpach a tha ann an Slòbhacais. 'S e seo an cànan oifigeil anns an t-Slòbhac.
Roinn-seòrsa:Cànain Slàbhach Roinn-seòrsa:An t-Slòbhac
Bae Colwyn
Daoine ainmeil
Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Rembrandt
B' e Rembrandt Harmenszoon van Rijn (IPA: rɛmbrɑnt ˈɦɑrmə(n)soːn vɑn ˈrɛin, Laideann: Rembrandus Hermanni Leidensis, Leiden, 15 an t-Iuchar 1606 - Amsterdam, 4 an Dàmhair 1669) peantair ainmeil às Na Tìrean Ìsle. Phòs e ri Saskia van Uylenburgh ann an 1634. Rugadh e anns Na Tìrean Ìsle ri linn Poblachd nan Seachd Roinnean Aonaichte, nuair a bha an dùthaich uabhasach beairteach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ealain Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Am Muileann Ùr
thumb|Tùr a' Mhuilinn Ùir a chaidh a thogail ann an 1525 le Sir Hugh Campbell 'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir an Ear a tha anns Am Muileann Ùr agus Greenholm (Beurla: Newmilns and Greenholm). Tha am baile suidhichte anns an t-Srath Irbhinn. Tha e mu 25 mìltean air àird an iar-dheas Ghlaschu. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 36′ 24.36″ Tuath agus 4° 19′ 58.46″ Iar.
José Eustasio Rivera
Beatha
An dèidh bàs athar chaidh Rivera ainmeachadh fear-lagha rùnaire gu Coimisean nan Crìochan eadar Coloimbia agus A' Bheiniseala agus air 19 an t-Sultain 1922 chaidh e dha na choilltean-uisge air na crìochan faisg air a bhaile aige fhèin far a fhuair e a-mach mu dhroch shuidheachadh nan daoine san àite thall siud, air an dìobradh leis an Riaghaltas. Ann am Manaos air 18 an t-Iuchar 1923, chuir Rivera iomradh gu Ministreachd nan Dùthchannan Cèin, a’ càineadh gu robh daoine à Coloimbia a’ faighinn fìor dhoch làimhseachadh air na crìochan. Thill e gu Bogotá air 12  an Dàmhair. Bha esan an lùib Comataidh Nàiseanta Dììona ann an Neiva, air sàilleabh gu robh comhstrì ann le Pearu. An uair sin, sgrìobh e sreath dhe artaigilean anns na pàipearan-naidheachd eadar An Giblean agus An Cèitean 1924 mun chùis, ach do thachair càil.
25
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1925
Baile Eachaidh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Frìth Fanaich
Oighreachd Fhanaich
Tha an oighreachd a' gabhail a-steach 3700 ha. Chaidh a reic gu teaghlach ann an 1976.
Joaquín Mosquera
Beatha ann am Poileataigs
Ann an 1810 chaidh e dhan airm agus bha e an sàs ann an iomadh còmhradh, is fhuair e caipteanachd. B’ e sàr fhear-lagha a bh' ann agus bha cliù aige a chionn ’s gur e deagh riaghladair sìobhalta a bh’ ann airson a’ bhaile aige fhèin rè àm cogadh na neo-eisimeileachd, agus fhuair e àite mar bhall a’ Mhòr-Dhàil aig àm na Coloimbia Mòire is e na mhinistear cuideachd.
Conchobhar
Cruthan eile
Nochd e cuideachd mar Conchubhar no mar ainm goirid Conchar.
Ysbyty Ifan
Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Llandudno
250px|thumb|Llandudno bho Y Gogarth 'S e baile ann am Bwrdeistref Sirol Conwy, a' Chuimrigh a tha ann an Llandudno (Cille Tudno). Tha an cille fhèin, a chaidh air togail, neo ath-thogail 's na meadhan aoisean, suidhichte air slèibh tuathail a' Ghogairth. Is prìomh-bhaile Glan Conwy a tha anns a' bhaile a tha suidhichte air machair eadar tìr-mhòr na Cuimrigh agus an leth-eilean Y Gogarth. Ann an 2001 bha 15,000 duine a' fuireach an seo.
Richard Wagner
B' e neach-ciùil Gearmailteach a bha ann an Richard Wagner (Leipzig, 22 an Cèitean 1813 - Venezia, 13 an Gearran 1883).
1018
MXVIII
Soillse
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Buidhnean Gàidhlig
Mukawa
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An t-Seapan
Sigmund Freud
'S e teiripiche-inntinn Ostairech Iùdhach a bha ann an Sigmund Freud (ainm slàn: Sigismund Schlomo Freud, Freiberg am Mähren 6 an Cèitean 1856 – Lunnainn 23 an t-Sultain 1939).
Rugadh e ann am Freiberg am Mähren ann an Ostair-Ungaire (Příbor anns an t-Seic anns an latha an-diugh). Bha e na oileanach aig Oilthigh Vienna, agus dh'obraich e ann as dèidh sin gus 1938, nuair a bha aige ri teicheadh air na Nàsaich. Chaochail e an ath bhliadhna ann an Lunnainn.
Ged nach eil daoine agus luchd-saidheans cho measail air psychoanalysis aig toiseach 21d linn ris na bha iad 100 no 50 bliadhna na bu thràithe, tha e cinnteach gum b' i ceum gu math cudromach ann an leasachadh leigheasadh tinneasan-inntinn, agus chithear a buaidh air meur an saidheans sin fhathast.
1019
Bàsan
Roinn-seòrsa:1010an
Aspen, Colorado
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Colorado
Croesyceiliog
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Torfaen Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1020
Bàsan
Roinn-seòrsa:1020an
Bearaig a Tuath
'S e baile ann an Lodainn an Ear a tha ann am Bearaig a Tuath (Beurla: North Berwick). Tha e suidhichte eadar Meall Bhearaig agus eileanan bholcànach mar Fhiodra agus an Creag nam Bathais.
Tha mòran raon goilf ann, agus tha cala bòidheach an seo cuideachd. Tha stèisean rèile aig am baile agus tha e a' ceangal Bearaig a Tuath ri Dùn Èideann agus ri bailtean eile ann an Lodainn an Ear mar Bhaile nam Feusgan.
Cwmbrân Uchaf
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Torfaen Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Leiden
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Thomas Guthrie
Mar sin, tha sinn a faicinn nach e duine àrdanach a bh' ann idir.
Thill e mu dheireadh a dh'Alba mu 1828, agus chaidh e a dh'obair ann am Banc an Dùn Dè gu, mu dheireadh, fhuair e cothrom àite fhaighinn mar mhinistear ann an coimhearsnachd Obar Eilid. Chuir e seachad 8 bliadhna an seo, agus a bharrachd air cliù a choisinn dha fhèin airson fhoghlam agus a choimeas-labhairt, stèidhich e banca-sàbhalaidh agus leabharlann airson an coimhearsnachd.
Chuir e cuideachd na dh'ionnsaich e a thaobh leigheas gu feum nuair a nochd an galar-àraidh anns an sgìre.
Mu fichead bliadhna an deidh sin, chaidh thaghadh mar Moderator an Eaglais Shaor.
Chuir am bochdainn a bha ri lorg ann an Dùn Èideann iongnadh air – agus bha gu math mothachail dhan an ceangal a bha eadar deoch làidir agus mar a bhiodh daoine, gu h-àraid cloinn òga, a fulang.
Bhruidhinn e fhèin mu nuair thàinig e chum baile an toiseach agus e dhem beachd
Leis an uidh a bh' aige ann an slàinte agus cothroman na h-òigridh, agus seach gu robh 10nar chloinn aige fhèin, chanadh e “I am rich in nothing but children.”
9 an Dùbhlachd
Tachartasan
thumb|[[Maol Chaluim IV na h-Alba|Maol Chaluim IV]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Ceallach
'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Ceallach. 'S e ainm baistidh fireann a th' ann. Chaidh cruth na Beurla a chur ris mar Kelly.
Bunachas
Thàinig an t-ainm bhon sheann Ghaeilge, ged nach eilear cinnteach dè am bun a tha aig an ainm seo. A rèir tradaisean 's e "ceann soilleir" an ciall aige, ach is dòcha gun tàinig e bhon fhacal "ceallach" (cogadh, còmhstri) no "ceall" (eaglais) ann an seann Ghaeilge. Thathar den bheachd gun bheil ceangal ann ris an ainm sloinnidh "Ó Ceallaigh".
Comann Camanachd Caolas Bhòid
'S e sgioba iomain Thaigh na Bruaich a tha ann an Comann Camanachd Caolas Bhòid (Beurla: Kyles Athletic) agus 's e Sgìre a Deas an sgìre aca. Stèidhicheadh iad ann an 1896. Tha iad a' cluich sa' Phrìomh Lìg.
Còiseam
Cruthan eile
A rèir Mhic an Tàilleir tha cruthan eile ann airson an ainm Constantine: Cusadain agus Cusaintin. .
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
Am Faochagach
Dh'fhaodadh gu bheil an t-ainm a' ciallachadh àite làn fhaochagan, ach tha seann litreachadh na beinne, Am Fraochagach, a' sealltainn gum faodadh gu bheil e a' ciallachadh àite làn fraoich.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Inbhir Mhuice
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
Prionnsa Teàrlach Stiùbhart
Carson a' Ghàidhealtachd?
Tha ceangal mòr eadar ainm Theàrlaich agus Gàidheil Alba. Bha e earbsach asta agus cha b' ann gun adhbhar, oir bhiodh muinntir na Gàidhealtachd, àite iomallach beanntach a bha doirbh dhan riaghaltas smachd a chumail air, a-riamh a' toirt taic dha na Seumasaich fo bhuaidh an cinn-chinnidh. 'S ann aig aois còig bliadhna fhichead a dh'fheuch Teàrlach ri Crùn a shinnsirean fhaighinn air ais. Dh'fhàg e an Fhraing mu mheadhan an t-samhraidh, 1745, agus cha b' fhada gus an robh e air tìr ann an Alba, an Eilean Èirisgeigh. Cha robh dùil aig na fineachan Seumasach ri leithid aig an àm ud, agus bha a' chuid a bu mhotha dhe na cinn-chinnidh dhen bharail nach robh cùisean fàbharach dhaibh. Ach mean air mhean chruinnich na Gàidheil còmhla ris, agus iad deiseal sabaid airson còir a theaghlaich.
Cùil Lodair
An dèidh a' bhlàir, thòisich an sgrios. Bha airgead-cinn de £30,000 air Teàrlach ach cha bhrathadh na Gàidheil e. Air an fhicheadamh latha dhen t-Sultain, 1746, fhuair e air bhòrd bàta Frangach agus cha do thill e air ais a dh'Alba a-riamh tuilleadh.
A' Bheatha às dèidh dha Alba fhàgail
Chaochail e anns an Ròimh, am baile san d' rugadh e, air an latha mu dheireadh dhen gheamhradh, 1788, gun oighre fhàgail às a dhèidh a thogadh cùis a shinnsirean. Ach dh'fhàg e ainm agus cliù nach tèid a dhìochuimhneachadh le na Gàidheil airson iomadh linn.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:Na Seumasaich
Elías (Huila)
Sluagh a' bhaile
Ged a tha  1,103 duine nan tàmh anns a' bhaile fhèin, tha 3,387 a' fuireach ann air fad, a’ gabhail a-steach nan sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Elías (is mòran dhuibh mestizos). ‘S e Tùsanaich a th’ann an 0.1% agus tha 0.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 84.4% dhe na daoine ann an Elías leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 16.5% dhe na dachannan.
Costa Hill
Suidheachadh
Gheibhear deagh shealladh air Romhsaigh is Eynhallow bho mhullach Chosta Hill.
Elías (Huila)
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean
Càrn nan Gobhar (Srath Farair)
Chan e cuairt ro fhada a th' ann a bhith a' streap na beinne seo bho cheann an rathaid Gleann Srath Farair. Bidh a' mhòrchuid ga cheangal leis Sgùrr na Ruaidhe, Sgùrr a' Choire Ghlais agus Sgùrr Fuar-Thuill.
Port-adhair Eadar-nàiseanta Ghlaschu
thumb|Togalach a’ Phuirt-adhair
11 an Dùbhlachd
'S e 11 an Dùbhlachd an 345mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (346mh ann am bliadhna-leum). Tha 20 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Cogadh na Mìle Làithean
Blàran dhe Peralonso agus Palonegro
Fhuair na Libearalaich a’ chiad mhì-bhuaidh aca dìreach corra latha an dèidh dhan chogadh a thòiseachadh aig Blàr nan Easbaig, ri taobh na h-aibhne Mhagdalena air an 24mh dhen Dàmhair 1899. Ach bha draghan uabhasach doirbh aig na Tòraidhean cuideachd. Bha iad gan sgaradh eadar dà bhuidheann: na daoine Eachdraidheil agus na Nàiseantaich is iad a’ feuchainn ri draghan na dùthcha a cheartachadh. Chuir na daoine eachdraidheil an ceann-suidhe Sanclemente às an dreuchd aige, is chuir iad José Manuel Marroquín na àite. A tuilleadh air sin, dh’ainmich na Libearalaich Gabriel Vargas Santos na cheann-suidhe, airson suidheachadh ceannardan bun-reachdail nan Tòraidh a lagachadh.
Comann Camanachd an Eilein
'S e sgioba iomain a th' ann an Comann Camanachd an Eilein (Beurla: Skye Camanachd).
A' Ghualainn
Tha raointean goilf ainmeil an seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
Alison Krauss
'S e seinneadair às na Stàitean Aonaichte a tha ann an Alison Krauss (23 an t-Iuchar 1971), a bhios a' seinn anns an nòs Bluegrass. Bidh ise a' cluich na fìdhle cuideachd. B' ann às A' Ghearmailt a bha a h-athair.
Poblachd Ghranada Ùire
Eachdraidh
Nochd Poblachd Ghranada Ùire mar stàit neo-eisimeileach an dèidh gun do bhrist Coloimbia Mhòr a-mach às a chèile ann an 1830, is i a’ leantainn na chaidh a chur ron cho-chruinneachadh Apulo (28mh latha dhen Ghiblean 1830). Le sin, thug an Seanailear Rafael Urdaneta, ceann-suidhe mu dheireadh Choloimbia Mòire, an Riaghaltas do Dhomingo Caicedo Santamaría air an 3 latha dhen Chèitean 1831.
Llanfihangel Pont-y-moel
Tha am baile Llanfihangel Pont-y-moel ann an Torfaen, a' Chuimrigh. Tha e 16.1 mi (26.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 125.1 mi (201.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 4847 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 393 (8.1%); rugadh 91% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Aran-coirce
thumb|Aran-coirce agus clapshot Tha aran-coirce no bonnach air a dhèanamh air min-choirce garbh, sòda arain, salann, geir leaghte, agus uisge teth. Thathar ga fhuine ann an àmhainn, no ga bhruich air greideal.
Alba
Roinn-seòrsa:biadh
13
Bàsan
Roinn-seòrsa:10an
14 an Dùbhlachd
Tachartasan
thumb|[[Mùl Deas, 14 an Dùbhlachd 1911]]
Bàsan
thumbnail|George Washington
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
14
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1914
Morabhia
thumb|right|200px|Morabhia thumb|right|200px|Morabhia anns an t-Seic
Inbhir Lìteann
Ann an 2001 bha 2,586 daoine a' fuireach ann.
Loch Toll an Lochain
thumb|Sealladh air Loch Toll an Lochain
Fairport, Eabhraig Nuadh
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eabhraig Nuadh
Aimsir
Ceanglaichean a-mach
*
Barrancabermeja
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Barrancabermeja. Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
Eachdraidh
Chunnaic daoine às an Roinn Eòrpa am baile, air an robh Latora neo Latocca, airson a' chiad turais air 12 an Dàmhair 1536. Chleachdadh na Spàinntich an t-àite seo airson tursan sgrùdaidh a dheànamh suas an abhainn. Ged a bha daoine a' fuireach ann fad nan linntean, 's e dìreach ann an 1922, aig toiseach toisichidh gnothach an Ola, nuair a dh'fhàs am baile na bh mhotha. Chan e rud gun trioblaid a bh' ann idir. Nuair a bha José Eustasio Rivera an lùib Comisean Sgrùdaidh nan Dùthchannan Cèin agus nan Colonaidhean ann an 1935 dh’fhoillsich e sreath dhe artigilean ann an Nuevo Tiempo de Bogotá, air an robh "Falsos postulados nacionales" (Gàidhlig: Beachd-bharailean-brèige Nàiseanta), anns an do dh’ fhàg e air iomadh daoine, an ceann-suidhe Pedro Nel Ospina Vásquez agus an t-seann mhinistear Esteban Jaramillo, nam measg, gu robh iad ri foill agus coirbeachd, a thaobh cùmhnantan na pìoba a bheireadh ola eadar Cartagena de Indias agus Barrancabermeja.
1034
Bàsan
Roinn-seòrsa:1030an
Sen Kolomm Vyghan
‘S e baile beag ann am ceann a tuath na Còrn a th’ ann Sen Kolomm Vyghan (Laideann: Sancta Columba Minor, Beurla: St Columb Minor). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Naomh Calum Beag anns a’ Chònais agus tha e suidhichte faisg air a’ Mhuir, eadar Porth agus Quintrell Downs, dìreach ri taobh Tewyn Plustry, 49km air falbh bho Phensans agus 17km bho Truro prìomh-bhaile na dùthcha. Bha dìreach 3,586 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile ann an 1951. Tha na figearan sin a-nis am broin an fheadhainn do Thewyn Plustry. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1284. Tha e na pàirt Tewyn Plustry a-nis.
16
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1916
Gòrdan (sgìre Phàrlamaid Westminster)
Chaidh a cruthachadh ann an 1983 agus mhùth a crìochan ann an 1997 agus 2005.
Peekskill, Eabhraig Nuadh
‘S e baile ann an ceann an tuath nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Harrison. Tha e suidhichte ann am Westchester County, Eabhraig Nuadh. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 23,583 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 39m os cionn ìre na mara.
16
Bàsan
Roinn-seòrsa:10an
1032
Bàsan
Roinn-seòrsa:1030an
Cealsach
'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann Cealsaigh, Cealso neo Cealsach (Beurla: Kelso). Tha e anns na Crìochan.
1033
Tachartasan
Chaidh Rahden (A' Ghearmailt) a chlàradh airson a' chiad turas.
Santa Fe, New Mexico
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Meagsago Nuadh
Ezequiel Hurtado
B’ e Ezequiel Hurtado Hurtado neach-poileataigs, saighdear agus stàitire à Coloimbia, a bha na cheann-suidhe na dùthcha eadar 1883 agus1884. . Rugadh e ann an Silvia, anns a’ Chauca air 14mh an Dùbhlachd 1825 agus dh’eug e ann am Popayán 24mh an t-Sultain 1890. Mac Nicolás Hurtado agus María Trinidad Hurtado, fhuair Ezequiel Hurtado a chuid fhoghlaim anns an sgoil San José agus an dèidh sin dh’ionnsaich e Lagh aig Oilthigh Chauca, far an tug e ceum air 27mh am Faoilleach 1852. An uair sin bha e na ollamh aig an oilthigh sin.
Cucunubá
Ceanglaichean A-mach
[http://www.weather.com/weather/tenday/l/Cucunuba+Colombia+COXX8377#/! An t-sìde ann an Cucunubá] Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
1041
MXLI
Jan Palach
Jan Palach is Saoghal na Gàidhlig
Sgrìobh Somhairle MacGill-Eain an dàn Gàidhlig mu dhèidhinn Jan Palach:
El Cerrito, Calafòrnia
‘S e baile air an àirde an iar Nan Stàitean Aonaichte ann an Calafòrnia a th' ann an El Cerrito. Tha an t-ainm a’ ciallachadh An Cnoc Beag sa Ghàidhlig, bho dhà fhacal Spàinntis: Cerro (Cnoc) agus -ito (-ag). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1906, le fògarraich a bha a’ teiche Crith-thalmhainn Shan Francisco. Tha e suidhichte aig 267m os cionn ìre na mara, ri taobh a' Chuain Shèimh, anns an stàit Calafòrnia, air iomall Shan Francisco. Tha am baile 3,905km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 564km bho Los Angeles, 2,969km bho Chicago agus 2,790km bho St. Louis. Tha 23,549 duine a' fuireach anns a’ bhaile. Chaochail an Ceimigear Edwin Mattison McMillan an seo ann an 1991.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Calafòrnia
Gràdh Geal Mo Chridh'
Gràdh Geal Mo Chridh'
'S iomadh oidhche fhliuch fhuar Ghabh mi cuairt 's mi leam fhìn Gus an d'ràinig mise an t-àit' Far 'n robh gràdh geal mo chridh'
Sgùrr Fuar-Thuill
Chan e cuairt ro fhada a th' ann a bhith a' streap na beinne seo bho cheann an rathaid Gleann Strath Farair. Dh'fhaodadh a cheangal le Sgùrr na Ruaidhe, Sgùrr a' Choire Ghlais agus Càrn nan Gobhar.
Gràdh Geal Mo Chridh'
Gràdh Geal Mo Chridh'
Ged nach eil sinn fhathast pòsd' Tha mi 'n dòchas gum bi Fhad 's a mhaireas mo dhà dhòrn Cha bhi lòn oirnn a dhìth.
'S e tionndadh ur-nuadh a choisinn sluagh-ghabhaltachd o chionn 25 bliadhnachan a th' anns an leagail so suas. Seo sios tionndadh nas sìne, a dh'fhoillsichear ann an 1917 (no ann an 1909 no ann an 1921, dh'fhaodte; chaidh an cruinneachadh de dh'òrain fhoillseachadh ann an 3 pairtean). 'S iomadh oidhche fhliuch is fhuar 'Ghabh mi cuairt is mi leam-fhìn Gus an d'ràinig mi'n t-àit’ Far'n robh gràdh geal mo chridh'. Sèist:<i>Bheir mi òro bhan ho Bheir mi òru bhan hi Bheir mi òru o hó 'S mi tha brònach 's tu 'm dhìth</i> Fada siar air aghaidh cuain 'Se mo dhuan-sa 'chruit mo chridh, Guth mo luaidh anns gach stuadh 'Ga mo nuallan gu tìr. Sèist Is tu m'òige is mo rùn, Mo re-iùil thu anns an oidhch', Tha mo dhrùidheachd ad' shùil, Tha mo chuireadh ad' loinn. Sèist 'Na mo mheoirean cha robh ceòl 'S 'na mo chlàrsach cha robh àgh, Rinn do phòg-sa mo leòn 'S fhuair mi eòlas air dàin. Sèist
Liontan Ruairidh
Ann an 2001 bha 1,459 duine a' fuireach an seo. Tha mòran coimiutairean a' fuireach ann, is iad ag obair ann an Dùn Èideann.
Coinneach
thumb|[[Coinneach I na h-Alba| Coinneach mac Ailpein, rìgh na Dail Riata]] 'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Coinneach. 'S e ainm baistidh fireann a th' ann. Chaidh e a-steach don Bheurla mar Kenneth. Ach feumar a bhith faiceallach leis an ainm seo, air sgàth 's gun deach an t-ainm "Cinaed" a steach don Bheurla mar Kenneth cuideachd.
Great Basin
'S e seo am farsaingeachd aige: 492,000 cilemeatair ceàrnagach.
Pìobaireachd
Sgeadaich
Tha an t-ùrlar 'Sgeadaich' ga cleachdadh de mun ceart 4% an ceòl sean. Tha am pàtran aige mar seo:
'Liriceach Gu Math Fighe'
Tha am pàtran aig 'Liriceach Gu Math Fighe' mar seo:
baB baB
Air fhighe
Tha an t-ùrlar 'Air fhighe' ga cleachdadh de mun ceart 38% an ceòl sean. Tha am pàtran aige mar seo:
Faclairean Gàidhlig
An 20mh linn
Loidhne-ama
A' 21d linn
B' e am Faclair Beag a' chiad fhaclair mòr a tha a' dol an dà chuid on Ghàidhlig gun Bheurla agus on Bheurla gun Ghàidhlig. 'S e faclair air loidhne le Michael Bauer agus Uilleam MacDhonnchaidh a th' ann agus chaidh fhoillseachadh ann an dà cheum. Dh'fhoillsich iad tionndadh digiteach dhen fhaclair aig Dwelly an toiseach tràth ann an 2009 agus beagan as dèidh sin leis an fhaclair ùr as a bheil barrachd air 40,000 innteart a-nis.
Sòrbais
Foghlam
Tha còir aig gach pàiste air foghlam fhaighinn tro mheadhan na Sòrbais, an dòchas gun tig a h-uile sgoilear gu fileantachd phragtaigeach anns an dà chànan Sòrbais agus Gearmailtis. A bharrachd air sin, tha an t-Sòrbais ga teagasg mar chuspair fa leth ann am bun-sgoiltean eile. Tha an t-Sòrbais ga teagasg ann an ceithir àrd-sgoiltean, agus tha dà sgoil-chòmhnaidh ann cuideachd ann an Cottbus agus ann am Bautzen. A bharrachd air sin, tha ceòl tradaiseanta, bàrdachd agus dannsa tradaisenta gan teagasg airson cultar nan Sòrbach a neartachadh. Chaidh coimeas a dhèanamh eadar sgoiltean gun Sòrbais agus feadhainn le Sòrbais agus fhuaireadh a-mach gun robh an aon ìre aig na sgoiltean, air neo gun robh na sgoilearan na b' fheàrr aig an robh an t-Sòrbais.
Fàsach Chihuahuan
thumb|right|300px|Suidheachadh Fàsach Chihuahuan thumb|left 'S e aon de na fàsaichean as motha air feadh an t-Saoghail a tha ann am Fàsach Chihuahuan.
Fàsach Mhòr na Gainmhich
thumb|right|300px|Suidheachadh Fàsach Mhòr na Gainmhich 'S e aon de na fàsaichean as motha anns an t-Saoghail a tha ann am Fàsach Mhòr na Gainmhich, (Beurla: Great Sandy Desert).
Oilthigh na Bànrigh, Kingston
'S e fear dhe na h-oilthighean as sine ann an Canada a th' ann an Oilthigh na Bànrigh aig Kingston. Tha àrainn an oilthigh faisg air meadhan a' bhaile Kingston ann an Ontario, Canada.
Chaidh a stèidheachadh ann an 1841 le bann sgrìobhte rìoghail bhon Bhànrigh Bhictoria. Tha timchioll air 25,000 oileanaich ga fhrithealadh.
Ceanglaichean a-mach
Bànrigh, Oilthigh na
Na Dùintean
Ann an 2001 bha 2,594 duine a' fuireach an seo.
Beinn Chlìbric
Mar as trice bithear a' dèanamh air a' bheinn seo bho Vagastie air an rathad A36. Mar as trice bithear a' gabhail an aon slighe sìos, agus cha bhithear ga ceangal le beinn eile.
1052
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1052 (MLII).
80an RC
Bha na 80an, sa 1 Linn RC eadar 1 am Faoilleach 89 is 31 an Dùbhlachd 80.
Leeuwarden
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle Leeuwarden (gemeente)
90an RC
Bha na 90an, sa 1 Linn RC eadar 1 am Faoilleach 99 is 31 an Dùbhlachd 90.
Beinn Mhòr Asaint
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Cataibh
An Ungair
Eachdraidh
Bha An Ungair na phàirt Impireachd nan Otomanach ro 1699leis gun do cheannsaich Süleyman I an sgìre. Bhuineadh An Ungair dhan Cho-aonta Warszawa eadar 1955 agus 1990. Air 12 am Màrt 1999 ghabh an dùthaich ri NATO.
Ithaca, Eabhraig Nuadh
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eabhraig Nuadh
Rochester, Eabhraig Nuadh
Is e baile mòr air taobh an tuath Na Stàitean Aonaichte ann an Eabhraig Nuadh a tha ann an Rochester. Anns a’ bhliadhna 2011 bha 210,855 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 154m os cionn ìre na mara.
Sgùrr nan Eag
Tha Sgùrr nan Eag gu math creagach agus tha pailteas de dh’eagan air a mhullach. Ann an droch shìde chan eil e follaiseach cò an t-eag as àirde, agus tha sin a’ mìneachadh ciall an ainm.
1064
Bàsan
Roinn-seòrsa:1060an
Gèadh-glas
’S e an gèadh-glas (Anser anser) (Beurla: greylag goose) an seòrsa geòidh as cumanta ann an Albainn, gu h-àraid sna h-Eileanan Siar. ’S e cuideachd is sinnsear do na geòidh challaichte a gheibhear air tuathanas san Eòraip no an Aimeireaga. ’S e as motha agus as truime de na geòidh (genus Anser). Tha e ri fhaighinn bho thaobh an Iar na h-Eòrpa gu taobh an Ear Àisia.
Hammars Hill
'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' ann an Hammars Hill.
Suidheachadh
Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Hammars Hill san 20 am Faoilleach 2012 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills".
Budapest
Iomraidhean
left|250px|thumb|Pàrlamaid ann am Budapest
Sheòirsea a Deas is na h-Eileanan Shandwich a Deas
'S e Sheòirsea a Deas an t-eilean as motha a tha ann, le 170 cilemeatair a leud ‘s 29 cilemeatair a dh’fhad.
Merranblo
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Sheòirsea a Deas is na h-Eileanan Shandwich a Deas
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas Roinn-seòrsa:Ranntairean Thar Lear Bhreatainn
Ceann Tìobhiot
'S e clachan ann an Alba a Deas a tha ann an Ceann Tìobhiot (Beurla: Teviothead). Tha e suidhichte deas air Abhainn Thuaidh anns na Crìochan. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 20′ 23.72 Tuath agus 2° 56′ 22.66″ Iar.
Jazz
Daoine Ainmeil
Roinn-seòrsa:Modhan-ciùil
Glyntraean
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Wrecsam Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Allt an Fhùcadair
Ann an 2001 bha 647 duine a' fuireach an seo.
Bobby MacLeod
B' e cluicheadair a' bhogsa Albannach a bh' ann an Alasdair Robert Campbell MacLeod no Bobby MacLeod (1925 – 1991).
Blaidneach
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à blàdh agus achadh anns a' Ghàidhlig o shean a tha an t-ainm. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Bhaile na h-Ùige fhèin anns an 18mh Linn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhaile na h-Ùige
Port Rosnait
‘S e baile beag dùthchasail agus port faisg air Taigh Mhàrtainn, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann am Port Rosnait (Beurla/Beurla Ghallta: Isle of Whithorn). Tha e suidhichte shìos aig ìre na mara, ann an ceann a deas Leth-eilean na Machrach, air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975. Tha e 307km air falbh bho Obar Dheathain, 130km bho Ghlaschu, 64km bho Dhùn Phrìs agus 158km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh ann am Port Rosnait. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, turasachd agus iasgach. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoil ann agus le sin feumar a dhol dhan bhun-sgoil ann an Taigh Mhàrtainn dhan àrd-sgoil ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach. Tha an t-Eilean Mhanainn ri fhaicinn bho an seo nuair a bhios an aimsir math.
Eachdraidh
Ann an 1973 chaidh sealladh neo dhà às an fhilm Wickerman fhilmeadh ann an Uamh an Naoimh Ninian, a tha eadar na creagan air a' chosta eadar Port Rosnait agus Glasserton.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhaile na h-Ùige
Gàidhlig meadhan na mara
'S e Gàidhlig meadhan na mara an t-ainm a tha air dual-chainnt mheadhanach is thar-roinneil ùr na Gàidhlig. Tha i stèidhichte air na prìomh dhual-chainntean a tha beò fhathast. Tha ainmean eile oirre aig daoine ann am Beurla no Gàidhlig cuideachd, can Mid-Minch Gaelic, Standard Hebridean, BBC Gaelic , Gàidhlig bhun-tomhasach (Standard Gaelic ) no Gàidhlig Mheasgaichte (Mixed Gaelic).
Mar a thachras le rèidheachadh dhual-chainntean san fharsaingeachd, tha iomadh rud a' cur ris a' ghluasad seo, can fàs nam meadhanan Gàidhlig (leithid BBC Radio nan Gàidheal agus BBC Alba), fàs Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig, crìonadh nan dual-chainntean aig an oir (m.e. ann an Cataibh no Siorrachd Pheairt) agus gluasad nan Gàidheal dha na bailtean mòra far an tachair daoine ri dual-chainntean eile.
1080
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1080 (MLXXX).
José María Obando
Poblachd Ghranada Ur
Chaidh e a thaghadh Ceann-suidhe na Poblachd ann an 1853 le taic bho López agus Buidheann Dheamocratach na luchd-cheàirrde agus bha e uabhasach mòr-chòrde. Suidhe e san chathair 1 an Giblean. Bha beag-chuid aige anns a’ Mhòr-dhàil, leis gun do rinn na Libearalaich “gólgotas” aonta còmhla ris na Tòraidhean an aghaidh an Riaghaltais aige agus bha na Riaghaltasan ionadail agus mòr-chuid na probhaistean na aghaidh. Dìreach mus an do chuir iad e às a chathair, thug na luchd-cheàirrde agus an seanailear na làimhe dheis José María Melo tairgse dhàsan gum biodh e na dheachdaire an t-sluaigh, rud a dhiùlt e. Chaidh e a chur an greim agus a chur sa phrìosan leis na rèabhlaidich a thug an cumhachd 17mh an Giblean 1854.
Co-chaidreachas Ghranada
Nuair a chaill an rèabhlaid, ann an 1855, dh’fhàg an Seanaid agus an Àrd-chùirte airsan gu robh e as choireach, ach chaidh e shaorachadh leis an dà bhuidheann sin an dèidh na cùise-lagha. Thill Obando dhan Chauca. Rinn e rèidh leis an t-seann nàmhaid aige, Tomás Cipriano de Mosquera. Chaidh e a dh’ainmicheadh ceannard Mhailisidh A’ Chauca. Shabaid e an aghaidh ar-a-mach nan Tòraidh ann an taobh mu thuath Valle del Cauca, a chaill faisge air Buga, ann an El Derrumbado (1860).
Grytviken
'S e prìomh-tuineachadh ann an Seòirsia-a-Deas a tha ann an Grytviken. ‘S e am port-mara aige am fear as fheàrr a tha anns na h-eileanan seo.
Wakame
Roinn-seòrsa:Feamainn Roinn-seòrsa:Biadh
Domingo Caycedo Santamaría
Cogadh na Neo-Eisimeileachd
Leis an Neo-eisimeileachd a stèidheachadh a-rithist, an dèidh a' Bhàir Bhoyacá ann an 1819, Ghlac Caicedo buidheann dhe rìoghairean ann am Purificación, leis an Leas Cornailear Antonio Fominaya, seann Riaghladair ann an Socorro, os an cionn. An dèidh sin, chaidh e a dh’ainmeachadh Riaghladair agus Ceannard Coitcheanail ann an Neiva leis an t-seanalair Simón Bolívar; chuir e a’ bhuidhean armachd Vargas air bhog an siud.
Poileataigs
Chaidh a thaghadh mar bhall Pàrlamaid agus bha e an sàs anns a’ Mhòr-dhàil Nàiseanta bho 1823 gu 1827, far an robh e na chathraiche na Phàrlamaid. An uair sin chaidh e dhan sheanaid agus a bharrachd air sin chaidh e a chur air adhart gu Seanalair air buidheann-aire anns na feachdan armachd Choloimbia ann an 1827. An ath bhliadhna thill e dhan Riaghaltas ann an Neiva. An dèidh co-mhionnachadh an Sultain 1828 an aghaidh Simón Bolívar, cho-dhùin e Bolívar a thoirt dhan oighreachd aige air an robh “Fucha”. Ann an 1829 chaidh ainmeachadh Rùnaire na Roinne le Bolívar fhèin, agus an uair sin Ministear na Dùthchannan Cèin, ann an 1830. Leis gur e cathraiche Comhairle nam Ministearan a bh’ ann, bha e na cheann-suidhe na Poblachd an àite Bolívar an dèidh gun do leig esan an dreuchd aige, 2 Am Màrt a’ bhliadhna sin.
1085
MLXXXV
1082
MLXXXII
Ramses Shaffy
B' e actair agus seinneadair ainmeil às na Tìrean Ìsle a bh' ann an Ramses Shaffy (Arabais: رمسيس شافى, Neuilly-sur-Seine, 29 an Lùnasdal 1933 - Amsterdam, 1 an Dùbhlachd 2009). Bhuinneadh Shaffy do theaghlach àrdanach eadar-nàiseanta leis gur e riochdaire-dioplòmasach às an Èipheit a bh' ann athair agus bana-iarla le freumhan san Ruis agus sa Phòlainn a bh' ann a mhàthair. Dh'fhàs a mhàthair tinn leis a' Chaitheimh nuair a bha Shaffy sia bliadhna a dh'aois is b' fheudar dha a dhol gu Utrecht gu taigh piuthar a mhàthar. Gu dòrainneach, chaidh an ceòl air feadh na fìdhle agus aig a cheann thall chuireadh e fo chùram na Stàite ann an Leiden. Chaidh e gu Sgoil Ciùil ann an 1952 agus ann an 1962 chuir e buidheann dràma air dòigh, air an robh Shaffy Chantante (Gàidhlig: Shaffy a' seinn). Bha e uabhasach soirbheachail fad na 60an agus na 70an san dùthaich aige fhèin, ach bha trioblaid le deoch làidir na lùib an ceann thall. Cha do dh'aidich e a-riamh gur e co-shèorsach a bh' ann. Chaochail e ann an 2009 le aillse an t-slughain. 'S e Zing, Vecht, Huil, Bid, Lach, Werk En Bewonder (Gàidhlig: Seinn, Sabaid, Dèan gàire, Gul, Dèan ùrnaigh, Obair agus Saoil) bho 1970 a bh' ann an t-òran a bu shoirbheachaile a bh' aige a-riamh.
Hanmer
Tha am baile Hanmer ann an Wrecsam, a' Chuimrigh. Tha e 102.8 mi (165.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 151.2 mi (243.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 648 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 47 (7.3%); rugadh 44% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Theo l'Herminez
Iomraidhean
l'Herminez, Theo l'Herminez, Theo
Bradley Cooper
'S e cleasaiche à Philadelphia sna Stàitean Aonaichte a tha ann am Bradley Cooper. Rugadh e ann am Philadelphia, 5 am Faoilleach 1975.
1088
Bàsan
Roinn-seòrsa:1080an
Copenhagen
Is e Copenhagen (Danmhairgis: København, IPA: kəʊpənˈheɪgən) prìomh-bhaile na Danmhairg. Chaidh am baile a stèidheachadh anns an 11mh linn. Tha e suidhichte ri taobh a' chaolais Öresund, 157km air falbh bho Århus agus 261km bho Esbjerg.
Cachaileith
'S e nì a tha ann an cachaileith, a dhùineas agus a dh'fhosglas ann an gàrradh, neo feansa, ⁊c neo geata. Cleachdar airson a' bhuidheann de thrì stoban air am mullach ann an criogaid.
Kitty NicLeòid
Beatha
Rugadh Kitty NicLeòid ann an 1914 anns na h-Innseachan, far an robh a h-athair anns an arm. Bha a pàrantan à Leòdhas. Chuir Kitty seachad a h-òige ann an Nis. Chaidh Kitty do Sgoil Lìonail agus an uair sin do Sgoil MhicNeacail ann an Steòrnabhagh. Dh'fhàg Kitty Leòdhas airson a dhol do dh'Oilthigh Dhùn Èideann.
Bha an teaghlach air gluasad a Ghlaschu timcheall air 1941 agus bha Kitty agus a màthair a' teagasg sa bhaile. An dèidh bàs a màthar chaidh i a theagasg a Lodainn an Ear. Leig i dhith a dreuchd ann an 1974, 's rinn i a dachaigh ann an Ormiston.
Wickenburg, Arizona
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Arizona Roinn-seòrsa:Bailtean
Alex van Halen
'S e cluicheadair ainmeil nan drumaichean às na Tìrean Ìsle a th' ann an Alex van Halen (ainm slàn: Alexander Arthur van Halen, Amsterdam, 8 an Cèitean 1953). Tha van Halen a' buintinn do theaghlach làn sàr cheòladairean: b' e athair, Jan van Halen, cluicheadair saxofòn agus clarinette. 'S ann às an Innd-Innse a bha a mhàthair, Eugenie van Beers. Dh'fhàg na van Halen an dùthaich aca ann an 1962 is chaidh iad gu Pasadena, ann an Calafòrnia, far a stèidhich e an còmhlan ciùil Van Halen, ann an 1972, leis a bhràthair beag Eddie.
Cadha
Ainmean-àite
Tha am facal a' nochdadh ann an Cadha Mòr, Cadha an Lochain, An Cadha Mór, Cadha nan Each, Cadha nan Nighean agus Cadha a' Chumain.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Conaltradh Roinn-seòrsa:Trafaig Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas
1093
Bàsan
Roinn-seòrsa:1090an
Amagá
'S e baile beag ri taobh Medellín ann an Antioquia, Coloimbia, a th'ann Amagá. Tha e suidhichte anns a' Ghleann Aburrá. Ann an 2002 bha 26,954 duine a' fuireach an seo. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1788.
Sluagh a' bhaile
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Amagá, ach tha 0.3% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 87.9% dhe na daoine ann an Amagá leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig ach 54.1% dhe na dachannan.