cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An Lèim
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Landskrona
Eachdraidh
Thogadh caisteal an seo ann an 1559, air seann làrach na manachainn Chaidh Landskrona agus Scåne air fad a thoirt a-steach dhan t-Suain ann an 1558. Ged a bha an t-àite fhèin fàbharach do mhalairt agus gnothaichean nam feachdan armachd, bha an t-suidheachadh poileataigeach leis an Danmhairg cho cugallach nach do leasaich malairt sa bhaile idir agus chaidh bunait a’ Chabhalaich a stèidheachadh thall ann an Karlskrona, seach an seo. Ann an 1680 fiù 's chleachd an rìgh Karl XI ainm a' bhaile seo airson baile eile air an taobh thall na dùthcha: Karlskrona. Dh’ fhàg an t-arm an gearastan ann an 1869. Cha do dh’fhàs am baile ach aig deireadh an 19mh Linn leis gu robh Tionndadh Gnìomhachais ann agus thogadh gàrradhaidhean-soithichean an seo. Sgrìobh Selma Lagerlöf a' chiad nobhail aice an seo ann an 1881. B' ann ann an Landskrona a thoisich Rolf Lassgård air an àrd-ùrlair leis an Skånska Teatern.
Old Man of Hoy
Sreap
Tha an Old Man of Hoy mòr-chòrdte a-measg nan sreapadairean. Ann an 1966 's iad Chris Bonington, Rusty Baillie agus Tom Patey an fheadhainn a bha soirbheachail gus streap air Old Man of Hoy airson a' chiad turais.
704
Bàsan
Roinn-seòrsa:700an
Leitir Beag
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
705
Bàsan
Roinn-seòrsa:700an
Èirinn Ghàidhealach
Bha Gàidhealach-Èirinneach an tùs pàganach agus bunaichte sa' mhòr-chuid air beul-aithris, ged thòisich snaidh-sgrìobhadh 'san ogham-chraobh 'san ùine tùs-eachdraidheil, is dòcha cho moch ris a' chiad linn RC. Deach an iompachadh ri Crìosdaidheachd còmhla ris an ro-ràdh na litreachas, agus bha mòran a' mhiotas-eòlais beartach ro-Chrìosdail agus Am Féinneachas ionnsaichte na h-Èireann glèidhte, ged air dhèanamh Crìosdail. Bha Èirinn 'na h-ionad cudthromach am fhoghlaim agus eòlas glèidhte rè nan Linn Meadhanach Moch. Am feadh na h-ùine seo, chuidich manaich Èirinneach a sgaoileadh (a-rithist) Crìosdaidheachd còmhla le mìrean a' chultair is na h-ealaine Gàidhealaiche ris a' Bhreatann Mhòr Angla-Sasannach agus ri h-àiteachan neo-Chrìosdail na mòr-thìre na Roinn-Eòrpa anns a' mhisean Èireannach-Albannach.
An Comann Eadar-Cheilteach
Se An Comann Eadar-Cheilteach a tha air an "Celtic League" sa Ghàidhlig. B'àbhaist dha "an Comann Ceilteach" agus "An Caidreachas Ceilteach" a bhith air.
Quibdó
Sluagh a' bhaile
Taobh chinnidh, ' s e Afro-Coloimbianaich a th' anns a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Quibdó. ‘S e Tùsanaich a th’ann an 1.1%, 3.2% dhe daoine geala/mestizos agus tha 95.7% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 84.8% dhe na daoine ann an Quibdó leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 39.3% dhe na dachannan.
Cupar Fìobha
'S e baile ann am Fìobha a th' ann an Cupar Fìobha no Cùbar. Ann an 2001, 's e 8,800 an àireamh-shluaigh a tha aige. Is e Cùbar prìomh-bhaile na Fìobha.
706
Bàsan
Roinn-seòrsa:700an
Canonbaidh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs
William Henry Harrison
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cinn-shuidhe nan Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Comhairle Siorrachd Dhùn Breatann an Ear
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Comhairlean na h-Alba *
Tìr-mòr na Sìne
Chan eil e a' gabhail a-steach:
Baile Andarsan
'S e baile ann an Contae Aontroma ann am Èirinn a Tuath a tha ann am Baile Andarsan (no Baile Mhic Aindréis ann an Gaeilge). 'S e frith-bhaile Bheul Feirste a th' ann a-nis.
Toirbheartan
'S e baile air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Toirbheartan  (Beurla: Torridon). Tha am baile suidhichte air àird an iar-thuath na h-Alba, nas motha na 100 mìle tuath air a' Ghearasdan agus mu 80 mìle air àird an iar Inbhir Nis. 'S e seo na co-chomharran aige:57° 32′ 43.13″ Tuath agus 5° 30′ 59.44″ Iar. Tha am baile agus an sgìre timcheall air ainmeil airson nam beann faisg air. Tha iad fìor-mhath airson streap.
707
Bàsan
Roinn-seòrsa:700an
Cuileann
Cuileann (Laideann: Ilex aquifolium): craobh shior-uaine le duilleagan gathach oirre, agus dearcan dearg.
Ball-airm
Buill-airm Eachdraidheil
Buill-airm nam Meadhan-aoisean
6 an t-Ògmhios
'S e 6 an t-Ògmhios an 157mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (158mh ann am bliadhna-leum). Tha 208 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Loch Dùghaill
Tha an rathad A890 a' dol seachdad air taobh iar-thuath an locha. Tha stèisean Achadh nan Seileach mu 500 meatair air falbh bho bruach a tuath, stèisean dhen rathad-iarainn gu Caol Loch Aillse a bhios a' ruith seachad air ann an loch seo cuideachd. Mar sin tha e furasta don luchd-turais Loch Dùghaill a ruigsinn.
Uisge Dubh Èireann
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Uisge Dubh Èireann (Beurla: River Deveron neo bho sean, "Dovern")
Rubha Aconi
Tha Rubha Aconi (Beurla: Point Aconi) air An t-Eilean Mòr ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Ratharsair
Bailtean
Fhad 's a bha 192 duine a' fuireach ann an Ratharsair anns a' bhliadhna 2001, a-rèir cunntas-sluaigh cha robh ach 161 duine a' fuireach anns an eilean ann an 2011. Tha iomadh taighean nan iar-dhachaidh. 'S e Inbhir Àrais am prìomh baile.
Ochail agus Siorrachd Pheairt a Deas (sgìre Phàrlamaid Westminster)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Comhairle Chlach Mhanainn Roinn-seòrsa:Comhairle Pheairt is Cheann Rois
Abhainn Bhalgaidh
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Taidh-Bhàn (eilean)
Tha Taidh-Bhàn, (Sìonais Tradaiseanta: 臺灣 no 臺灣; Sìonais Shìmplichte:台湾 Hanyu Pinyin: Táiwān; Tongyong Pinyin: Táiwan; Wade-Giles: T'ai²-wan1; Tai-Bhànais: Tâi-oân) na eilean ann an Àisia an Ear. Thathas a' toirt Taidh-Bhàn sa chumantas air na tìrean a th' air an riaghladh le Poblachd na Sìne agus air Poblachd na Sìne fhèin, a tha a' riaghladh eilean Tai-Bhàn, Lanyu anns a' Chuan Sèimh far oirthir Taidh-Bhàn, na Pescadores ann an Caolas Taidh-Bhàn, agus Kinmen 's na h-eileanan Matsu far oirthir Fujian. Tha buidhnean-eilean Taidh-Bhàn agus Penghu (ach Roinnean Taipei is Kaohsiung) air an riaghladh gu h-oifigeil mar Mhòr-roinn Taidh-Bhàn agus Poblachd na Sìne.
Riaghaltas na h-Alba
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
711
Bàsan
Roinn-seòrsa:710an
Comhairle Baile Ghlaschu
'S e comhairle ionadail a tha ann an Comhairle Baile Ghlaschu a tha a' deiligeadh le baile Ghlaschu.
Iomlach
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Feamainn
Marcas Mac an Tuairneir
'S e sgrìobhadair agus seinneadair Sasannach a th' ann am Marcas Mac an Tuairneir a rugadh ann an Eabhraig (28mh den t-Samhna 1984).
Ceòl
Tha Mac an Tuairneir na bhall de Chòisir Ghàidhlig Inbhir Nis.
713
Bàsan
Roinn-seòrsa:710an
Aiseirigh
Tha ath-bheothachadh (renaissance) agus ath-bhreith (rebirth/reincarnation), caran eadar-dhealaichte.
Giomach uisge
right|200px|thumb|Giomach uisge thumb|Mexican style Crayfish 'S e seòrsa mhaorach a tha ann an Giomach uisge. Tha iad coltach ri giomach ach chan eil iad a' fuireach anns a' mhuir mar giomach.
Roinn Rianachdail Shònraichte Sluagh-Phoblachd na Sìne
Aistean cho-ceangailte
Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Sìona
Edwin Morgan
Beatha agus dreuchd
A bheatha a' tighinn gu crìch, fhuair Morgan luchd-leughaidh ùr às dèidh co-obrachadh a dhèanamh leis a' chòmhlan-ciùil Albannach Idlewild air an clàradh The Remote Part. Aig deireadh an òrain mu dheireadh, In Remote Part / Scottish Fiction, leugh e an dàn Scottish Fiction a chaidh a sgrìobhadh gu sònraichte airson an òrain fhèin.
B' ann air 17mh den Lùnasdal 2010 a chaidh Edwin Morgan às a rathad, leis a' ghreim mhòr. Bha e ochdad bliadhna dh'aois. Sgaoil Leabharlann Bàrdachd Albannaich am fios anns a' mhadainn. Chaidh ùmhlachdan a thoirt le luchd-poileataigs mar Ailig Salmond is Iain Gray agus Carole Ann Ní Dhubhthaigh, Prìomh Bhàrd na Rìoghachd Aonaichte.
Manuel María Ramírez Fortoul
Toiseach tòisichidh anns a’ phoileataigs
‘S e ball Mòr-dhail Bun-Reachdail na Roinne Shantander (1851) agus a’ Mhòr-dhail Nàiseanta (1852 - 1853) a bh’ann. An uair sin bha e na fhear-riaghlaidh aig an Taigh-cìse ann an Cúcuta: chaidh e air ais gus A' Bheiniseala nuair a chrìochnaich an dreuchd sin. Bha e na Bhreitheamh Coitcheann an Nàisein eadar 1 an Lùnasdal 1877 agus 15mh an t-Ògmhios 1878, agus fhad ‘s a bha e an sàs anns an dreuchd sin dh’iarr comhairle an riaghaltais gun tugadh e thairis ceannas na Poblachd air sàilleabh gu robh an dùthaich ann an suidheachadh gu math cugallach, leis nach robh fiù 's fear dhe na luchd-ainmichte (Julián Trujillo, Sergio Camargo agus Pablo Arosemena) anns a’ bhaile. Thug Ramírez an ceannas os làimh agus gu fortanach chaidh an t-òrdugh laghail a cur air bhog a-rithist ann dà latha a-mhàin, agus an uair sin thill an ceann-suidhe Parra air ais chun a’ chinneas.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Nollaig
right|300px 'S e fèill Chrìostaidh a tha ann an Nollaig, air a’ chòigeamh latha fichead den Dùbhlachd gus ceann-bliadhna Chrìosd a ghlèidheadh. A-nis, se fèis den calpachas far a bheil na bùthan a’ dol air sanas mòr gus an reic àireamh as motha na bliadhna sa chaidh. Tha Bodach Nollaige aig ceann na calpachas seo.
Baile Riobaird
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann am Baile Riobaird.
1916
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1916 (MCMXVI).
Mairead Ewing
B' e neach-poileataigs Albannach a bha ann am Mairead Ewing (Beurla: Margaret Ewing) BPA. Rugadh i mar Margaret McAdam san 1ad, an t-Sultain 1945 agus dh'ionnsaich i cànanan aig Oilthigh Ghlaschu mus deach i na thidsear. Bhuannaich i, mar Margaret Bain, Siorrachd Dhùn Breatainn an Ear ann an 1974 ach chaill i an seat seo ann an 1979. Dhealaich i o Donald Bain ann an 1980 agus phòs i Fergus Ewing ann an 1983. Bha i na BhP airson Moireabh eadar 1983 is 2001. Mar BhPA riochdaich i Moireabh eadar 1999 is 2006. Bha i na bhall de Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba.
716
Bàsan
Roinn-seòrsa:710an
Eurabol
Tha timcheall air 300 duine a' fuireach an seo. Tha na stèiseanan as faisge mu 10 mìltean air falbh ann an Baile Dhubhthaich agus ann an Goillspidh.
1318
MCCCXVIII
1995
Bàsan
Roinn-seòrsa:1990an
Angle
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Catan (cluiche)
Cur Ris
Tha ceithir prìomhail cur ris aig an cluiche Catan.
Magnus Carlsson
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain Roinn-seòrsa:Seinneadairean Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Ourense
‘S e baile mòr air an àirde an iar-thuath na Spàinne a th’ ann Ourense (Gàilisis) neo Orense (Spàinntis). Tha Ourense suidhichte ann an Roinn Ourense, shuas air còmhnard àrd, aig 327m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Miño. Tha Ourense 403km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 83km bho Santiago de Compostela, prìomh-bhaile na Gàilise. Tha 104,596 daoine a’ fuireach ann an Ourense, an 3mh baile as motha ann an Galicia agus an 61 baile na Spàinne. A bharrachd air sin, 's e prìomh-bhaile na Roinne Ourense a th’ann Ourense cuideachd.
1976
Bàsan
Roinn-seòrsa:1970an
Ceithir-cheàrnach
'S e ceithir-cheàrnach an t-ainm a th' air poileagan aig a bheil ceithir ceàrnan, goban, no taobhan. Faodaidh e bhith sìmplidh no fèin-thrasnaidh, dronnach no cuasach. Tha dà thrastan aig ceithir-cheàrnach, agus ma tha e sìmplidh 's e suim nan ceàrnan a-staigh 360°.
Ceàrnan aig goban mu choinneamh
'S ann co-leasachail a tha na ceàrnan aig goban mu choinneamh ceithir-cheàrnaich cearclaich sam bith.
Trapesium co-chasach
Ma tha trapesium cearclach tha e co-chasach. Tha loidhne cothromachaidh aige. Tha an aon fhaid aig na taobhan claon agus 's ann co-ionnan a tha na ceàrnan aig gach ceann nan loidhnichean co-shìnte.
Ceart-cheàrnaich bheantainneach
300px|center
San José del Guaviare
Freumhan an Ainm
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chaidh ainmean-àite a chruthachadh le freumhan anns na creideamhan nan Spàinnteach: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm aige oir chaidh e a steidheachadh air an latha aig Naomh Seosaiph, neo José ann an Spàinntis. Tha am baile suidhichte faisg air an drochaid Nowen air an abhainn Guaviare.
Min-bhuidhe
right|thumb|Biadh à min-bhuidhe Is e min-bhuidhe seòrsa flùir ghairbh a th' air a bleith bho ghràinean maoise bhuidhe a chaidh an tìoradh. Bhon as e coirce no cruithneachd Innseanach a theirear ri maois cuideachd, theirear min Innseanach rithe mar an ceudna. Is e bun-bhiadh a th' anns a' mhin-bhuidhe ann an iomadh ceàrn dhen t-saoghal far an tèid a bleith mìn, meadhanach mìn no garbh. Tha a' mhin-bhuidhe nas bitheanta mar bhiadh nan Gàidheal ann an Ceap Breatainn na tha i an Alba.
Loch Carrann
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Liam MacArtair
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Arcaibh
Na h-Eileanan Chomoro
'S e dùthaich ann an Afraga a tha anns na h-Eileanan Chomoro neo Comòras neo na Comoros. 'S e buidheann de eileanan a th' annta. Tha iad suidhichte san ear air Afraga. 'S e Moroni am prìomh-bhaile aca.
Cànanachas
'S e cuspair acadaimeagach a tha ann an Cànanachas. Tha e a' dèiligeadh ri sgrùdadh cànain.
Faic cuideachd
= Tùsan =
1977
MCMLXXVII
721
Bàsan
Roinn-seòrsa:720an
Randolph County, Arkansas
Anns a' bhliadhna 2010, bha 17,969 daoine a' fuireach ann.
Tibirita
‘S e baile beag ann an Cundinamarca, Coloimbia, a th’ann Tibirita. Tha e suidhichte anns a’ cheàrn Almeidas, aig 121 km bho Bogotá. Tha àireamh-shluaigh dhe 2,888 aige. Tha e suidhichte air an ear-thuatha na roinne, aig 1,980m os cionn ìre na mhara. Tha teodhachd mheadhanach dhe 18 Celsius air feadh a' bhliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1593.
Neach-seinn àirde
Gu h-eachdraigheil, cha robh mnàthan ceadaichte a sheinn 'san Eaglas, mar sin bha na dleasnasan nan òranaichean-àirde air thoirt ri balaich, agus nas fhadalaiche dhan fir-seinn-spothaidh, gun robh 'nam fir gun robh am guthlagan an sàs ann am cor ro-òigeach tron seòl an spothaidh.
Seòrsaichean nam mnàthan-seinn àirde
Tha dà seòrsa na neach-seinn àirde gaolach gu h-àriadh dham Fhrangaich an Dugazon agus an Falcon, a bheil seòrsachan a' ghutha eadarrach eadar an neach-seinn àirde agus an neach-seinn leth-àrd: tha Dugazon 'na guth-gogaid nas doirche, tha Falcon 'na guth àirde cumhachdach nas doirche.
Seallaibh cuideachd
Roinn-seòrsa:Seinn Roinn-seòrsa:Guth Roinn-seòrsa:Ceòl
Comhairle Lodainn an Iar
'S e comhairle ionadail a tha ann an Comhairle Lodainn an Iar a tha a' dèiligeadh ri Lodainn an Iar.
Abraham Lincoln
Rinn e an òraid ainmeil aig Gettysburg ann a 1863 is chaidh ath-thaghadh ann an 1864. Chaidh e a mharbhadh le John Wilkes Booth air 15 an Giblean 1865.
Taigh-solais Àird nam Murchan
Togalaichean
Tha an rathad chun an taigh-solais gu math caol is lùibeach, mar sin tha solas trafaig ann. Canar gur e sin an t-aona fear a tha ann airson 50 mìle.
Boncath
Tha am baile Boncath ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 71.8 mi (115.6 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 195.1 mi (314.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 720 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 441 (61.3%); rugadh 66% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Maseru
'S e an t-aonar baile mòr a tha anns an dùthaich seo. Anns a’ bhliadhna 2004 bha mu 180,000 duine a’ fuireach an seo. Gus a’ bhliadhna 1966 bha Maseru na prìomh-bhaile Basutoland, a bha fo smachd an Rìoghachd Aonaichte. B' e an Kingsway, rathad mòr eadar port-adhair Leabua Jonathan  (a-nis: Mejametalana Airport) agus an lùchairt rìoghail ann am Maseru a' chiad rathad leacte. Rinn iad sin dìreach mus tàinig Ban-rìgh Ealasaid II a cheilidh air Leasoto anns na 1960mh.
Port an t-Sròim
Tha e ainmeil airson aimhreit ann an 1883. B' e ceann-rèile a bha ann agus thog na luchd-obraich fianais an aghaidh a bhith ag obair DiDòmhnaich.
Inbhir Eidh
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Paul Samuelson
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Kenneth Arrow
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Eaconamaiche
Peata
thumb|right|[[Gearra-mhuc]] thumb|right|Mar is trice, tha còin nam peataichean, ach bidh cuid ag obair cuideachd thumb|right|An [[cat agus an cù na peataichean as fheàrr le daoine]]
Newton
A rèir an 2na Lagh Newton,
Mìnicheadh
'S e a tha ann an Newton:
Bun Dúraí
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Farrais
'S e baile air a' Comhairle Mhoireibh  a tha ann am Farrais (Beurla: Forres). Tha e mu 30 mìltean air àird an ear Inbhir Nis.
Miraflores
Sluagh a' bhaile
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Miraflores, ach tha 0.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 86% dhe na daoine ann an Miraflores leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 25.3% dhe na dachannan.
Gairbheal
thumb|right|Gairbheal aosda faisg air [[Adelaide, Astràilia a Deas]]
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Obair
Achadh an t-Sìthidh
thumb|Achadh an t-Sìthidh
12 an t-Ògmhios
Tachartasan
thumb|[[Helsinki]]
Stòthachd
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eòlas Roinn-seòrsa:Feallsanachd
Cur-ris
Neoni agus àireamhan àicheil
’s e neoni a th’ ann an x:
Nise, chionns gu bheil:
’S e toirt air falbh na h-aon rud ri cur-ris àireimh àicheil, ach thoir an aire nach eil toirt air falbh co-iomlaideach mar a tha cur-ris.
Bloighean
Chan urrainnear dà rud a chur-ris ma tha iad eadar-dhealaichte. Nan cuireadh ceithir ùbhlan agus dà orainsear ri trì ùbhlan agus orainsear, bhiodh seachd ùbhlan agus trì orainsearan ann. ’S urrainnear na h-ùbhlan agus na h-orainsearan a chur-ris fa leth ach chan urrainnear an cur-ris mar-aon. Ach ’s urrainnear mur eil sin a’ cunntadh ùbhlan is orainsearan ach pìosan measa. ’S ann mar seo cuideachd le bloighean:
Bheactaran
Anns an aon dòigh, ma tha na codaichean de \mathbf{a}, an cois na h-axes x agus y, na bheactaran:
Ceig
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain
Bello
Sluagh a' bhaile
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Bello (is mòran dhuibh mestizos), tha 0.1% dhe Tùsanaich agus 7.7% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 92,9% dhe na daoine ann an Itagüí leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 91,4,7% dhe na dachannan.
Gràdh
Sònrachadh gràdh
thumb|250px|right|[[Dàibhead agus Iaineatan Tha 'n t-ionnran Bìoballach air Dàibhead agus Iaineatan le cuid mhòr air leughadh ris an sgeul de dà leannain, seach th'ann mòran dearbhadh gun robh iad ann am gaol. "La Somme le Roy", 1290 AD; soilleirichte Frangach ms (tuairisgeul); Taigh-gleidhidh Bhreatainn]]
1326
Bàsan
Roinn-seòrsa:1320an
An Nobhail Ghàidhlig
An Nobhail Ghàidhlig
Gus an fhicheadamh linn, cha do sgrìobh neach sam bith nobhail anns a’ Ghàidhlig, ged a chuir àireamh luchd-foillseachaidh leabhraichean ruisg agus bàrdachd a-mach anns na linntean 19 agus 20. B’e a chiad nobhail iomlan – anns an seagh “nuadhasach” den fhacal – Dùn Aluinn, no an t-Oighre ‘na Dhìobarach le Iain MacCormaic (1912). Roimh sin, ann an 1908, dh’ fhoillsich MacCormaic nobhail ghoirid Gu’n d’ thug i spéis do’n Armunn, agus eadar 1909 agus 1910 dh’ fhoillsich an iris An Sgeulaiche pàirt de sgeul goirid le Aonghas MacDhonnchaidh leis an tiotal An t-Ogha Mór. Mar sin, tèid againn air ràdh gun do rugadh an nobhail Gàidhlig le sgrìobhaidhean MacCormaic agus MacDhonnchaidh, ged nach robh ealain na nobhail ann an cànan nan Gàidheal ach na “leanabas” aig an àm sin. Bhitheadh e fada fhathast gus an nochdadh nobhail “inbheach”. Ann an 1923 thàinig a-mach an nobhail mhaoth-inntinneach Cailin Sgiathanach le Seumas MacLeòid, ach cha do thog ealain an nobhail a ceann ann an da-rìribh a-measg nan Gàidheal gu 1971, nuair a nochd A’ Leth Eile  le Cailein MacCoinnich. On àm sin lean sreath de nobhailean: Gainmheach on Fhàsaich le Màiri NicGillEathain (1971); Raonaid (1981) le Cairistiona Dick; Có ghoid am bogha-froise? le Fearghas MacFhionnlaigh (1978); agus Deireadh an Fhoghair le Tormad Caimbeul (1979). Cha do sgrìobh Iain Mac a’ Ghobhainn nobhail fhada sam bith, ach dh’ fhàg e làrach le a nobhailean goirid Iain am measg nan reultan (1970), agus An t-Aonaran (1976). Dh’ fhoillsich GAIRM a sgeul Murchadh ann am meidhisean, ann an 1979, agus leis na sgrìobhaidhean sin, stèidhich Mac a’ Ghobhainn puist-seòlaidh air son na nobhail Ghàidhlig. Ach cha b’e ach an dèidh na bliadhna 2000 a thàinig an nobhail Ghàidhlig gu ìre le sgeòil a thoill coimeas leis an litreachas as fheàrr anns a’ Bheurla agus ann an cànanan eile. Stèidhich an Roinn Ceiltis aig Oilthigh Ghlaschu Comhairle nan Leabhraichean air son taic a chur ri foillseachadh na Gàidhlig. Le comhair na Comhairle, thòisich CLÀR a dh’ fhoillseachadh sreatha de leabhraichean (nobhailean, nobhaileagan agus eile) fon ainm Ùr Sgeul. Mar eisimpleir, ann an 2004 thàinig a-mach Là a’ Dèanamh Sgèil do Là  le Aonghas Pàdraig Caimbeul; ann an 2005, Gymnippers Diciadain le Màrtainn Mac an t-Saoir; lean Shrapnel le Tormod Caimbeul (2006); Dìleas Donn le Norma NicLeòid (2006); agus An Taigh-Samhraidh le Aonghas Pàdraig Caimbeul (2007). Ach bhris Aonghas Pàdraig Caimbeul grunnd ùr le a nobhail bharraichte An Oidhche Mus do Sheòl Sinn (2003). Chaidh an nobhail seo ainmeachadh anns a’ chiad deich ann an clàr aig an iris The List air son na ceud leabhraichean a b’ fheàrr a chaidh a-riamh a sgrìobhadh ann an Alba.
Carnlach
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Carnlach.
Lèine
Mar eisimpleir, ann an òran aig Runrig Fada bho Abhainn an t-Saoghail , tha an lèine a nochdadh mar ìomhaigh de soirbhicheas (an saoghal nan Gall). Le na facail "Fhuair mi mo lèine" tha fear an òrain a' ciallachadh gun do choisinn e beò-shlàinte freagarrach dha fhèin.
Chester A. Arthur
Roinn-seòrsa:Cinn-shuidhe nan Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Comhairle Lodainn an Ear
Poileataigs
Tha na Làbaraich a' riaghladh a' Chomhairle Lodainn an Ear. Tha 22 comhairlichean ann, 9 Làbaraich, 6 SNP agus 7 Tòraidhich.
Carraig Fhearghais
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Siorrachd Dhùn Phris, Dail Chluaidh agus Srath Thuaidh (sgìre Phàrlamaid Westminster)
Tha pàirtean na sgìre ann an Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh, Comhairle nan Crìochan agus Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas.
1328
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1328 (MCCCXXVIII).
Quebec (baile)
'S e prìomh-bhaile na mòr-roinn Quebec a tha ann an Quebec (IPA: /kəˈbɛk/, Fraingis: Québec). Tha e suidhichte san àirde a deas na mòr-roinne Quebec.
Malta
Is e Malta a tha anns an Aonadh Eòrpach.
Coinneach Odhar
Coinneach Odhar
Bhiodh na Gàidheil eudmhor mu chliù am fàidh fèin, agus is dòcha gun cuireadh iad facail le Tòmas ann am beul Choinnich.
13 an t-Ògmhios
Tachartasan
thumb|[[Naomh Antaine an Padua|Naomh Antaine le A. Böcklin]]
Coinneach Odhar
Coinneach Odhar
Bha a' Bhaintighearna am measg an fheadhainn a lean e gus an àite sin. Is ann an uair a bha iad a' magadh air, air an rathad, a thionndaidh e rithe, agus a rinn e an fhàisneachd ainmeil mun cluinnear gu tric fhathast.
Dìleab eachdraidheil
Ann a bhith a' toirt dhuibh beagan eile de sgeulachdan mun fhiosaiche seo, chan iarradh sinn gum biodh sibh gan gabhail gu lèir mar an fhìrinn oir is dòcha gur e faoineas a tha ann am mòran dhiubh. Ach dh'iarradh sinn gun dèanadh sibh beagan tuigsinn air cò às a dh'èirich na sgeulachdan seo gus an tig sibh gu bhith creidsinn gu bheil dìomhaireachd mhòr timcheall air ur beatha air an talamh agus gu bheil an Cruinne-cè da-rìribh iongantach.
Feumar a ràdh gun robh an sluagh bho shean a' toirt cus creideis do thaibhsean is do mhanaidhean, ach tha an cuid sgeulachdan is bheachdan ag innse dhuinn gu robh iad geur-mhothachail nan smuaintean air dìomhaireachd na Cruitheachd, air mòralachd an Tì sin a tha ga cumail suas, agus air sòlaimteachd beatha an duine.
Biodh a' Ghàidhlig measail agaibh, agus bithibh an-còmhnaidh dìleas do chànain bhur sinnsire, ach aig an aon àm thoiribh an làn aire don Bheurla. Tron Ghàidhlig thèid agaibh air a' Bheurla a labhairt nas ceòlmhoire agus a tuigsinn nas fheàrr.
Plastair
Tha plàst\plastair na còmhdach glaodhach a chuireas tu air leòn. Tha iad geal, donn neo gorm.
An Tearmann
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Tearmann.
Pabaigh
Fiosrachadh eile
Th a trì eileannan beaga anns na h-Eileanan Siar aig a bheil an t-ainm "Paabay". Cluinnear an t-ainm "Papa" gu math tric ann an Arcaibh agus ann an Sealtainn cuideachd. Tha a h-uile ainm ceangailte leis an ainm „papar“
Rapal
Ann an 2007, stèidhich Rapal farpais bliadhnail airson òran ùr nuadh ann an Gàidhlig.
Ceangal a-muigh
Larach-lin Rapal
Uisge Bhiorbhaigh
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Uisge Bhiorbhaigh (Beurla: Bervie Water). Tha e a' sruthadh tro A' Mhaoirne.
Uachdaran
Is dòcha gu bheil thu a' lorg uachtaran
Tha uachdaran na dhuine dom buin fearann, neo fhear glè chudromach.
Benjamin Harrison
B' e an 23mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte (1889-1893) a bha ann an Benjamin Harrison (An Lùnastal 20, 1833 – Am Mart 13, 1901). Bha Grover Cleveland na cheann-suidhe roimhe agus as dèidh Harrison.
Montreal
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Canada
Pen-twyn
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerdydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1330
Bàsan
Roinn-seòrsa:1330an
Eochair na gCailleach
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Corr Cloch.
El Cocuy
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Carraig Uí Ruagain
'S e baile beag ann an Contae Aontroma, Èireann a Tuath a tha ann an Carraig Uí Ruagain.
Uisge Chollaidh
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Uisge Chollaidh (Beurla: Cowie Water)
Carraig Uí Ruagain
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Bidean nam Bian
Mar as trice bithear a' dèanamh air a' bheinn seo bhon rathad A82 agus a' dìreadh tro Coire an Lochan, suas dhan druim. Bidh a' mhòrchuid a' dìreadh an dà Bheinn Rothaich agus a' cromadh tro Coire Gabhail, The Lost Valley sa Bheurla.
Stèisean Drochaid Urchaidh
An-diugh cleachdar togalaichean an stèisean mar bothag.
<br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
1332
Bàsan
Roinn-seòrsa:1330an
Theodore Roosevelt
Roinn-seòrsa:Cinn-shuidhe nan Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Cridhe
Ro William Harvey bhiodh daoine a' creidsinn gur e teas a chruthachadh a bha ann an amas a' chridhe ach dhearbh Harvey gun robh an fhuil a' dol chuairt bhon chridhe gu na buill is air ais dhan cridhe.
Blàr Chùil Lodair
Cùil Lodair fhèin
Is ann ann am muinntir na h-Alba agus gu h-àraidh anns na Gàidheil a bha Teàrlach a' cur earbsa. Dh'fhàg e an Fhraing ann am bàta cogaidh agus nuair a ràinig e Alba, 's ann ann an Èirisgeigh a thàinig e air tìr an toiseach.
Ach nuair a ràinig na Gàidheil Inbhir Nis, chaidh feadhainn aca air feadh na dùthcha a dh'iarraidh bidhe agus a dh'fhaicinn an teaghlaichean. Cuideachd, chaidh feadhainn aca a chur tuath, gu Siorramachd Rois is Gallaibh, a shabaid ri feachdan an riaghaltais a bha an-sin fo smachd a' Mhorair Loudoun. Mar sin, bha arm a' phrionnsa air a lagachadh.
Cumhagaidh
Tha Cumhagaidh suidhichte anns an Tèarmann Nàdair Nàiseanta (NNR) Gleann Afraig.
Picseal
right|thumb|Picseal
Mbabane
'S e prìomh-bhaile Dùthaich nan Suasaidh a tha ann am Mbabane. Anns a’ bhliadhna 2003 bha mu 70,000 duine a' fuireach anns a’ bhaile fhèin. Tha e suidhichte air bruach Abhainn Mbabane anns na Beanntan Mdimba. 'S e seo an co-chomharran aige: 26° 19’ Deas agus 31° 08’ Ear. Tha Mbabane 305km air falbh bho Phretoria (Afraga-a-Deas), 490km bho Mhaseru (Leasoto) agus 150km bho Mhaputo (Mòsaimbic). Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha, aig 1,156m os cionn ìre na mara.
Bruce Springsteen
Seinneadair is neach-ciùil ainmeil à Jersey Nuadh sna Stàitean Aonaichte a tha ann am Bruce Frederick Joseph Springsteen (Long Branch, 23 an t-Sultain, 1949). Bidh e tric a' cluich leis an còmhlan The E-Street Band. 'S e 'The Boss' am far-ainm aige.
Cill Fhinn
Aig ceann iar a' bhaile tha eas ann ris an canar Easan Dhochairt.
Eartra
'S e Asmara am prìomh-bhaile agus am baile as motha a tha ann.
Pinnt
Se tomhas lionna a tha ann am pinnt. Tha co-ionnan ris an ochdamh cuid de ghalan. Cleachdar gus leann agus bainne a reic.
Barbosa
Freumhan an Ainm
Fhuair am baile an t-ainm aige bho Dhiego Fernández de Barbosa, an duine a cheannaich am fearann far a bheil am baile an an 1795. 'S e Hatillo de Barbosa agus Llanos de Barbosa na ciad ainmean a bha air a' bhaile, bho dhà fhacal ann an Spàinntis: Hatillo (tuathanas cruidhe) le freumhan anns an fhacal Gotach Fata (Aodach) agus llanos (tìr còmhnard rèidh) bhon fhacal Laideann Planus. 'S e meanbhar a th' ann -illo, dìreach mar -ag anns a' Ghàidhlig.
Lachlan MacIlleathain
Chleachd e iomadh far-ainm nuair sgrìobh e. Nam measg, sgrìobh e fon ainm 'Lachlann na Gàidhlig' agus 'Lachann nam Mogan'. Sgrìobh e pìosan anns An Teachdaire Gaelach agus Cuairtear nan Gleann fo ainmean eile, nam measg 'Am Bùirdeiseach Bàn', 'An Gaidheal anns a' bhaile', 'Eóghan Og' agus 'MacTalla'.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Collaich Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig MacIlleathain, Lachlan
Cionn Droma
Tha làrach seann chaisteil ann. Chaidh e a thogail san 13mh linn. Tha sàr-ghàrraidhean nan laighe aig cais a' chaisteil.
Uisge Losaidh
Bailtean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
1334
Bàsan
Roinn-seòrsa:1330an
Comhairle Aonghais
'S e comhairle ionadail a tha ann an Comhairle Aonghais a tha a' dèiligeadh ris an t-siorrachd traidiseanta Aonghais ach a-mhàin Dùn Dè.
Bloemfontein
Chaidh Bloemfontein a stèidheachadh le Henry Douglas Warden à Breatainn anns a' bhliadhna 1846.
Obar Phuill
Dh’fhàs am baile cliùiteach do na luchd-turais nuair a dh’fhoillsich Sir Walter Scott an rann ainmeil aige: The Lady of the Lake ann an 1810. Tha an rann ag innse mun bhoideachd Loch Ceiterein a tha faisg air Obar Phuill.
399
Bàsan
Roinn-seòrsa:390an
Secret Garden
Chlàr Josh Groban an t-òran "You Raise Me Up" ("Dh'àrdaich Thu Mi Suas") air a Nas dlùithe na bliadhna 2003 agus bha e fuasgailte ris a' chlàr-ciùil bhig. Ràinig an clàr-ciùil an bàrr na Billboard 200 agus ràinig an t-òran an bàrr nam cairtean-iùil inbheach co-aimsireach. Sheinn e aig a' Chuach Bharraichte XXXVIII ri ùmhlachd ris an sgioba na NASA a bhàsaich 'san Tubaist na Spàlaig-Fhànais Cholumbia.
Rubha Ìomhair
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
An Ceapan
thumb|Taigh-seinnse anns a' Cheapan a chaidh a thogail ann an 1703 Tha An Ceapan (Beurla: Kippen) na bhaile beag ann an Comhairle Shruighlea. Tha e suidhichte mu 15km (10 mìle) an iar air Shruighlea faisg air an Abhainn Dhuibh. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 7′ 36.41″ Tuath agus 4° 10′ 24.28″ Iar.
Woodrow Wilson
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cinn-shuidhe nan Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:An Cogadh Mòr Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Pentyrch
Tha am baile Pentyrch ann an Caerdydd, a' Chuimrigh. Tha e 6.3 mi (10.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 136.3 mi (219.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 5934 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1219 (20.5%); rugadh 77% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerdydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Bathar-bog Gàidhlig
Tùsan
Roinn-seòrsa:Bathar-bog Roinn-seòrsa:Coimpiutaireachd Roinn-seòrsa:Gàidhlig
Comhairle Baile Obar Dheathain
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Comhairlean na h-Alba
Prometium
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Lantanach Roinn-seòrsa:Meatailt
Sandhead
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Tòrr nan Clàr
'S e baile air a' Ghàidhealtachd a th' ann an Tòrr nan Clàr neo Loch Carrann (Beurla: Lochcarron). Tha e suidhichte air bruach a iar-thuath Loch Carrainn. Tha na shìneadh mu dà mhìle air a' bhruach agus a' gabhail a-steach cuid tuineachaidhean beaga eile. Ann an 2001 bha 923 duine a' fuireach ann.
Carbad-adhair
Chruthaich na bràithrean Montgolfier na chiad bailiùnaichean anns an robh daoine a' siubhal tron adhair ann an 1783. Ghiùlain a' chiad bailiùn caora, tunnag agus coileach ach bha a' chiad bailiùn le paidhleatan anns an Sultain 1783 agus e a' dol 5 mìltean ann an 25 mionaidean. B' e Jean-Pierre Blanchard agus John Jeffries na chiad daoine a chaidh thar Caolas Shasainn ann an 1785.
1339
MCCCXXXIX
1810
Bàsan
Roinn-seòrsa:1810an
Seumas MacLeòid
Rugadh agus thogadh e air Sgalpaigh na Hearadh. Sgrìobh e an nobhail Cailin Sgiathanach.
Stèisean na Crìon-Làraich
<br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Bìoras
thumb|Coròna-bhìoras SARS-COV-2
Droichead Ceis
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Droichead Ceis.
Baile Sheàrlot
'S e prìomh-bhaile na mòr-roinn Eilean Eòin a tha ann am Baile Sheàrlot (Beurla: Charlottetown, IPA: /ˈʃɑrlɪtaʊn/). Tha e suidhichte ann am meadhan an eilein.
Port Teadhaich
thumb|Port Teadhaich 'S e baile ann an Comhairle Shruighlea a tha ann am Port Teadhaich (Beurla: Port of Menteith). Tha am baile suidhichte air àird an earra-dheas Loch Innis MoCholmaig far a bheil an A81 a' tachairt ris an B8034. 'S e Port Teadhaich an t-aona tuineachadh aig an loch. Air àird a thuath tha Beinn Dearg (426 meatair) ann. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 11′ 2.4″ Tuath agus 4° 17′ 6″ Iar.
Chaidh am baile a stèidheachadh mar "Burgh of barony". Anns a' bhliadhna 1457 chuir Rìgh Seumas III Alba an t-ainm "port" ris.
Lògaidh, Siorrachd Obar Dheathain
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain
Samarium
Eachdraidh
Ann an 1879 lorg Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran samarium ann an samarskit agus dh'ainmich e e air am mèinnear seo.
An Sròm Mòr
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Guernsey
Is e Geàrnsaidh an t-ainm air an eilean as motha. Ach tha eileanan beaga eile ann, feadhainn far a bheil daoine a’ fuireach cuideachd:
738
Bàsan
Roinn-seòrsa:730an
Knoxville, Tennessee
Is e baile mòr air taobh an deas Na Stàitean Aonaichte ann an Tennessee a tha ann an Knoxville. Anns a’ bhliadhna 2011 bha 178,874 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 270m os cionn ìre na mara.
Contae Ros Comáin
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Ros Comáin (Laideann: Comitatus Roscomensis). Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha, ann an Còigeamh Chonnacht. Tha 64,065 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 2,463km², an 11mh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an còigeamh as lugha a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Ros Comáin le Uíbh Failí, Gaillimh, Iarmhí, Maigh Eo, Sligeach, Liatroim agus Longfort. Bha 253,589 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir. 'S Sliabh an Choire (410m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.
Mionc
Eachdraidh
Dh'iom-phortaicheadh am mionc Aimearaganach do Bhreatann Mhòr o thùs ann an 1929 ach an-dràsta tha mioncan ath-fhiadhaichte air feadh na Bhreatainne Mhòire, a' toirt leis Leòdhas agus Arainn agus Na Hearadh. Tha tuathanasan a' togail mioncan airson feannadh.
Neuenhagen bei Berlin
‘S e baile air iomall Bherlin, air an àirde an ear na Gearmailt a th’ ann an Neuenhagen bei Berlin. 'S ann à neu (nuadh) agus hage (callaid) anns a' Ghearmailtis a tha an t-ainm. Chaidh am baile a stèidheachadh mu 1230 agus chaidh e a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1375 mar Nyenhove. Dh'fhuirich an sgrìobhadair Hans Fallada an seo eadar 1930 agus 1932, mus do dh' fhalbh e a Berkenbrück, agus b' ann an seo a sgrìobh e an nobhail Kleiner mann, was nunn? Tha Neuenhagen bei Berlin suidhichte aig 58m os cionn ìre na mara ri taobh na h-Aibhne Neuenhagener Mühlenfließ, anns an stàit Brandenburg, 164km air falbh bho Dresden, 160km bho Leipzig agus  146km bho Mhagdeburg. Tha am baile a' buntainn don cheàrn (Gearmailtis: Kreis) Märkisch-Oderland agus tha 17,185 duine a' fuireach ann.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Sniaul
Is i Sniaul a' bheinn as àirde anns an t-Eilean Mhanainn. Is ann as an t-seann Lochlannais airson "Beinn na Sneachda" a thanaig an t-ainm, agus tha seo ana-soillear ann an "Snaefell", ainm na beinne as Beurla. Tha i 621 m (2034 troighean) a dh'airde.
Baile Uí Fhiacháin
thumb|250px|Baile Uí Fhiacháin ‘S e baile ann am Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Baile Uí Fhiacháin.
Jamala
A beatha
Rugadh i 27 an Lùnasdal 1983 ann an Osch ann an Cìorgastan. Thogadh i an seo air sgàth 's gun deach an teaghlach aice fhuadach bhon a' Chriom gu Meadhan Àisia le Iosif Stalin. An dèidh briseadh an Aonadh Sovietaich ann an 1991 ghluais iad air ais gu Aluschta ann an ceann a deas leth-eilean a' Chriom.
Regina, Saskatchewan
'S e prìomh-bhaile na mòr-roinn Saskatchewan a tha ann an Regina (IPA: /rɨˈdʒaɪnə/). Tha e suidhichte san àirde a deas na mòr-roinne.
Harry S. Truman
Truman Truman
Creimiche
'S iad na creimichean no criomadairean beathaichean a tha san òrdugh Rodentia. Nam measg tha:
Rhiwbeina
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerdydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Frédéric Mistral
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Frangach Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
Dwight D. Eisenhower
Eisenhower Eisenhower
Leòdhas agus na Hearadh
Ged a nach eil ainm no tiotal fa leth ann, 's ann air aon eilean a tha Leòdhas agus na Hearadh. Còmhla, is iad an t-eilean as motha ann an Alba. Is iad an treas eilean as motha anns h-Eileanan Breatainn às dèidh Breatann fhèin agus Èireann.
Stèisean Àird Laoigh
Chan eil an Cadalaiche Cailleanach a' stad an seo.
Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran
B' e ceimigear às an Fhraing a bha ann Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran, a chanadh François Lecoq de Boisbaudran.
1813
Bàsan
Roinn-seòrsa:1810an
Allt Grànnda
Bailtean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Neapàl
'S e dùthaich ann an Àisia a Deas a tha ann an Neapàl  neo Neapal ainm oifigeil: Stàit Neapàil (IPA: neˈpaːl). Tha crìochan aice le Sìona sa tuath agus leis na h-Innseachan sa Deas. Tha Kathmandu na phrìomh-bhaile. Tha a' bheinn as àirde air feadh an t-Saoghail, Beinn Everest, ann an Neapàl. Tha an Hinduachd uabhasach làidir ann an Neapàl.
744
Bàsan
Roinn-seòrsa:740an
2 am Faoilleach
'S e 2 am Faoilleach an dàrna latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 363 latha (364 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|150px| Rodney MacDonald, 26mh Prìomhair na h-Alba Nuadh
Aibidil Ghreugach
B’e aibidil Ghreugach an aibideil as cumanta san t-saoghal. Thòisich e leis na Greugaich, a’ tighinn à freumhan ann am Muir Meadhan-Tìre an Ear leis na Phoenecians.
Na h-Eileanan Sheiseall
Tha an dùthaich a’ gabhail a-steach 155 eileanan eile.
Casg leatruim
Tha casg leatruim laghail ann an Alba on Achd Casg Leatruim (1967). Chan eil casg leatruim ri fhaighinn air iarrtas. Feumaidh dà lighiche aontachadh ri chèile air adhbhar anns na Riaghailtean Casg Leatruim (Alba) (1991) is fios a thoirt do dh'Àrd-Oifigear Slàinte na h-Alba. B' e cumhachd ghlèidhte fo chùram Westminster a bha ann an casg leatruim ron Achd na h-Alba (2016) air sgàth 's gun do chreid am Prìomhaire, Tony Blair, gum biodh buaidh mhòr na h-eaglaisean air a' phàrlamaid ùr. Chaidh an lagh atharrachadh mar phàirt den ath-leasachaidhean an dèidh do Choimisean Mac a' Ghobhainn.
Ernst Rowohlt
Na sgrìobhadairean aige
Dh'fhoillsich Rowohlt grunn sgrìobhadair, ann an dà chuid às a' Ghearmailt fhèin agus bho thall thairis, sgrìobhadair ùra nam measg:
Pretoria
Chaidh Pretoria a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1855 le Marthinus Pretorius. Thaghadh esan an t-ainm airson urram a thoirt don athair aige: Andries Pretorius a bha na ghaisgeach nàiseanta. Bhon 1ad an Cèitean 1860 bha Pretoria na phrìomh-bhaile Poblachd Afraga a Deas neo (ZAR). Nuair a dh’atharraich Poblachd Afraga a Deas gu Afraga a Deas ann an 1961, bha Pretoria na phrìomh-bhaile riochdachail. Bha mì-chliù air a' bhaile mar: “Prìomh-bhaile Apartheid (sgaradh-cinnidh). Ach dh’atharraich sin aig an àm nuair a bha Nelson Mandela na chiad cheann-suidhe dhubh. Bha esan a’ fuireach anns na Union Buildings ann am Pretoria. Tha an riaghaltas Afraga a Deas ag obair an seo. Tha an togalach na laighe air Meintjies Kop. 'S e an còigeamh baile as motha na dùthcha a tha' ann Pretoria.
Eadar-theangachadh a' Bhìobaill gu Gàidhlig
Cha b' ann ach an dèidh Blàr Chuil Lodair ann an 1746 gun do thòisich an Society in Scotland for Propagating Christian Knowledge air Gàidhlig a chur air a' Bhìoball ann an da-rìreabh a-mach on bhliadhna 1755. Anns a' chiad dol a-mach, chaidh an Tiomnadh Nuadh fhoillseachadh le Seumas Stiùbhart (1701-1789), ministear Chill Fhinn, agus am bàrd Dùghall Bochanan ann an 1767. Stèidhich Seumas obair air an tionndadh Ghreugais agus chuir Dùghall piseach air a' Ghàidhlig. Chaidh am Bìoball slàn fhoillseachadh mar thoradh air sin ann an 1801.
Croit
Mar is tric, bithidh mu chòig acair (2 heactair) anns gach croit agus cuid mhòintich suas ri 70 acair an aghaidh gach croit. Ann cuid de na sgìrean tha na croitean fa-leth nas lugha ach mòinteach ana-mhòr. Anns an Eilean Dubh, air an dara làimh, tha sgìrean far a bheil croitean fa-leth a' cuibhrigeadh suas ri 30 acairean den talamh mhath ach gun mòinteach cumanta a bhith aca idir.
Rionnach
right|200px
1347
Bàsan
Roinn-seòrsa:1340an
Girardota
Eachdraidh
Chaidh am baile ris an canar Girardota an latha an-diugh a steidheachadh gu h-oifigeil leis a’ Cheann-suidhe Juan de Dios Aranzazu (1798 – 1845), ann an 1833 anns a' Ghleann Aburrá, ga sgaradh bho Bharbosa. Bha Aranzazu fhathast na Riaghladair ann an Antioquia aig an àm. A bharrachd air Girardota, steidhich esan 5 bailtean eile ann an Antioquia: Campamento, Liborina, Entrerríos, Ebéjico agus Cocorná. A tuilleadh air sin, thug e fearann mar thabhartas airson am baile Aranzazu ann an Caldas a stèidheachadh cuideachd.
3 am Faoilleach
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Fómeque
Sluagh a' bhaile
Tha 12,157 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 8,056, a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, ‘s e pàtran àireimh-shluaigh gu math traidiseanta a th' ann an seo.
1348
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1348 (MCCCXLVIII).
Stèisean an Arthar agus na Tairbeart
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Rhuthun
Tha am baile Rhuthun ann an Sir Ddinbych, a' Chuimrigh. Tha e 113 mi (182 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 175 mi (281 cilemeatair) bho Lunnainn. Ann an 2011 bha 5265 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 2195 (41.7%).
Neustrelitz
‘S e baile meadhanach air an àirde an ear-thuath na Gearmailt a th’ ann an Neustrelitz (IPA: nɔʏˈʃtʁeːlɪts, Platdüütsche: Nieg Strelitz). 'S ann à neu (nuadh) anns a' Ghearmailtis agus strelci (losgadh) ann an Poblanais tha an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1278 agus b' e prìomh-bhaile Àrd Dhiùcachd Mhecklenburg-Strelitz eadar 1701 agus 1918 a bh'ann. Bha an sgriobhadair Hans Fallada san taigh-caothaich an seo bho 4 an t-Sultain 1944 gu 13 an Dùbhlachd 1944. Tha e suidhichte aig 73m os cionn ìre na mara ri taobh Loch Zierker See, anns an stàit Mecklenburg-Vorpommern, 101km air falbh bho Rostock, 96km bho Bherlin agus 204km bho Hamburg. ‘S ann leis an sgìre Landkreis Mecklenburgische Seenplatte a tha am baile agus tha 20,399 duine a' fuireach ann.
An Gleann, Contae Aontroma
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Gleann. (Beurla: Glynn)
Reul-bhad
Casan na grèine (Zodiac)
Virgo - A' Mhaighdean (reul-bhad) no An Òigh
408
Bàsan
Roinn-seòrsa:400an
Cuiteag
'S e seòrsa iasg a tha ann an cuiteag (ainm saidheansail: Merlangius merlangus (L. 1758)).
Suðurland
'S e roinn ann an Innis Tìle a th' ann an Suðurland (Gàidhlig: Tìr a Deas). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, eadar Austurland, Höfuðborgarsvæðið, Norðurland eystra, Norðurland vestra, Suðurnes agus Vesturland. 'S e Selfoss a th' anns a' bhaile as motha na roinne, far a bheil a cuid rianachd phoblaich suidhichte.
Eachdraidh
Eadar 965 agus 1874 bhuinneadh a' mhòr-cuid dhen talamh ann an Suðurland gu landsfjórðungur (Gàidhlig: Cairteal) air an robh Sunnlendingafjórðungur/Rangæingafjórðungur còmhla ri Höfuðborgarsvæðið agus Suðurnes. Bha sgìrean mòra air an àirde an ear na roinne ann an Austfirðingafjórðungur cuideachd. Chaidh Sgìreachd-easbaig Skálholt a stèidheachadh an seo ann an 1056. 'S ann aig ìre nam bailtean s' a thathar a' toirt seachad na rianachd phoblaich an latha an-diugh, ged a thathar a' cleachdadh nan roinnean airson anailise stadastaigeil. B' e roinn-phàrlamaid a th' ann an Suðurland gu ruige 2003 cuideachd, nuair a chaidh na sia roinnean-phàrlamaid a th' ann a-nis a stèidheachadh.
Kingston, Tennessee
Is e baile air taobh an deas Na Stàitean Aonaichte ann an Tennessee a tha ann an Kingston. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 5,934 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 233m os cionn ìre na mara.
Tjalling Koopmans
B' e eaconamaiche às na Tìrean Ìsle a bha ann an  Tjalling Charles Koopmans  (28 an Lùnasdal 1910 ann an 's-Graveland – 26 an Gearran 1985 ann an New Haven, Connecticut, na Stàitean Aonaichte).
València
Freumhan an ainm
Tha cuid a luchd-rannsachaidh dhen bheachd gur ann à Valentia Edetanorum, (IPA: waˈlentia, Gàidhlig: Gaisge) ann an Laideann a th' ann an t-ainm air sàilleabh gun tug an sgìre gu seann shaighdearan arm nan Ròmanach anns an dàrna linn. Chleachadh an t-ainm بلنسية‎ (Balansiyya) airson na sgìre air fad agus مدينة التراب (Medina at-Turab) airson a’ bhaile ann an Arabais ro 1245  – ‘s e an abhainn Turia a shruthas tron bhaile fhèin. Chaidh fuaimneachadh an ainm atharrachadh fad na linn gu nàdarra gu baˈlenθja ann an Spàinntis – ged a thathar ga fhuaimnechadh ann an dòigh gu math dlùth air Laideann ann an Catalanais: w → b agus t → s.
Kurów
S' e Kurów (Liotuànais: Kuruvas, Latbhais: Kurova) clachan anns a' Phòlainn an ear-dheas, eadar Puławy is Lublin, air Abhainn Kurówka faisg air Końskowola. Tha e na phrìomh-bhaile den gmina ann an voivodship Lublin, agus tha 2782 daoine ann (ann an 2006). Tha Kurów 29km air falbh bho Lublin, 229km bho Kraków, 406km bho Gdańsk agus 127km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1185.
1816
Bàsan
Roinn-seòrsa:1810an
Loch Shamhnan Insir
Tha an loch seo cho mòr ri 1.3 ha (3.2 acair). 'S e 0.6 km (0.4 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 266 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 258 m (846 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.7 km (1.1 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch seo gu tuath tro Allt Shamhnan Insir chun na mara.
21 an t-Ògmhios
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
An Tuil
Saoil an robh thu a' lorg na leanas?
Am Baile Meadhanach, Alba Nuadh
thumb|200px|right|[[Taigh-tasgaidh]]
Abhainn Theòrsa
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Theòrsa (Beurla: River Thurso neo Strathmore Water)
4 am Faoilleach
'S e 4 am Faoilleach an ceathramh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 361 latha (362 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
BBC Scotland
'Suaicheantas BBC Scotland Bho 2021.'
Rèidio
Tha ionadail naidheachdan a' craoladh bho Shalcraig (Crìochan na h-Alba), Dhùn Phrìs (Deas), Obar Dheathain (Ear-thuath) agus Inbhir Nis (Gàidhealtachd).
Roinn-seòrsa:BBC
Lann Abhaigh
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Lann Abhaigh (Beurla: Glenavy).
Amherst, Alba Nuadh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
412
Bàsan
Roinn-seòrsa:410an