cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lios na gCearrbhach
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Lios na gCearrbhach (Beurla: Lisburn).
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Eòrpium
Eachdraidh
Bha Eugène-Anatole Demarçay an amharas gun robh samplaichean samarium truaillte le eileamaid eile agus ann an 1901 lorg e eileamaid ùr is dh'ainmich e e air Eòrpa.
Ceann Iorrais
thumb|250px|Ceann Iorrais ‘S e ceann-tìre ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Ceann Iorrais.
Ronald Reagan
Bha tinneas Alzheimer air nuair a bha e nas shine.
La Estrella
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am La Estrella. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Loch gCaol
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Saint John, Brunswick Nuadh
'S e am baile as motha den mhòr-roinn Bhrunswick Nuadh a tha ann an  Saint John. Tha e suidhichte san àirde a deas na mòr-roinne.
Sgùrr Mòr (Gleann Cingidh)
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air Loch Cuaich, Loch Airceig, beanntan Chinn Tàile, Gleann Seile agus Chnòideirt.
6 am Faoilleach
Tachartasan
150px|thumb|[[Manuel María Mallarino]]
Tomás Cipriano de Mosquera
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia Roinn-seòrsa:Poileataigs
Inbhir Snàthaid
Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar, frith-rathad astair eadar Glaschu agus an Gearasdan, a' dol tron bhaile.
Uisge Àir
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Uisge Àir (Beurla: River Ayr)
1356
Bàsan
Roinn-seòrsa:1350an
Abhainn Dhùin
Bailtean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Linne
thumb|right|250px|[[Linne Foirthe]] Is e slighe mara eadar dà chladaich a tha ann an linne
Eithne
Togail Ceòlmhor
'San 1980, dh'aonaich Eithne Clannad, le a piuthar Máire, agus a bràithrean Pól, agus Ciarán agus a h-uncailean leth-aona Noel agus Padraig Ó Dubhagáin. Chluich Eithne an bòrd-iuchrach agus dh'ullaich seinn cùl-taic air am clàran-ciùil Cran Ull (1980) agus Fuaim (1982). 'San 1982 (gu dlùth mus dh'fhàs Clannad iomraiteach air "Theme From Harry's Game"), dh'fhàg an riochdaire 'gus grèidhear Nicky Ó Riain Clannad agus dh'aonaich Eithne e a thòiseachadh a dreuchd fhèin.
Comhairle na Gàidhealtachd
Rianachd na Comhairle
Comhairlichean an dèidh dha na taghaidhean ionadail 2017:
20 an t-Ògmhios
'S e 20 an t-Ògmhios an 171mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (172mh ann am bliadhna-leum). Tha 194 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Beinn Hòb
Mar as trice bithear a' dèanamh air a' bheinn seo bho Mhuiseal air an rathad eadar Altnahara agus Òb. Mar as trice bithear a' gabhail an aon slighe sìos, agus cha bhithear ga ceangal le beinn eile.
Dòrnach, Siorrachd Dhùn Phris
Eachdraidh
Amang thaim Williame of Dowglas/Uilleam Dubhghlas nam measg
Eilean Bhuchain
Tha e ann an Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain (Siorrachd Obar Dheathain ro 1975). Tha e mu 16 mìltean (26 km) san àird a tuath air Obar Dheathain. Tha e suidhichte air bruach Uisge Ythan.
Trowbridge
'S e sgìre air taobh an ear Caerdydd a th' ann an Trowbridge ann an a' Chuimrigh. Tha e 4.3 mi (7.0 cilemeatair) bho mheadhan Caerdydd, agus 127.7 mi (205.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 15,225 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1221 (8.0%); rugadh 85% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Overijssel
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Comhairle Choitcheann Teagaisg na h-Alba
Eachdraidh
Chaidh an GTC, mar a bha e, a stèidheachadh ann an 1965 fon Achd Chomhairle Theagaisg (Alba) 1965 leis gu robh amharas ann bu ìosail riatanasan inntrigidh do luchd-teagaisg ann an sgoiltean na h-Alba an dèidh An Dàrna Cogaidh is daoine gun chead anns an t-siostam. Thathar air a cuid chumhachdan is dleastanasan atharrachadh fad nam bliadhnaichean tro laghan ùra, mar an Achd Teagaisg agus Foghlam Oilthighe (1998) agus an Achd Inbhean ann an Sgoiltean na h-Alba (2000). Feumar gun clàraich a h-uile neach-teagaisg a tha ag obair ann an sgoiltean na stàite ann an Alba leis an GTCS, fo Achd Riaghailtean Riatanasan Inntrigidh do Luchd-teagaisg (Alba) 2005.
1821
thumb|right|150px|Napoleon Bonaparte MDCCCXXI
Curitiba
'S e baile mòr ann am Braisil a Deas a tha ann an Curitiba. Tha e na phrìomh-bhaile den stàit Paraná.
Maigh Saighead
'S e baile ann an Contae Aontroma, Èirinn a Tuath a tha ann am Maigh Saighead.
Villeta
Sluagh a' bhaile
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala agus mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Villeta, ach tha 2.4% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 88.1% dhe na daoine ann an Villeta leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 27.8% dhe na dachannan.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann am Villeta
Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba
Ged a tha iad an aghaidh neo-eisimeileachd na h-Alba tha iad dhen bheachd gum bu chòir do Phàrlamaid na h-Alba tuilleadh cumhachdan fhaighinn, gu seachd àraidh conaltradh, lùth, drogaichean agus casg-breith. Tha iad gu math neo-eisimeileach dhen phàrtaidh ann an Lunnainn.
Fir Chlis
ʼS e iongantas nàdarra a thʼ anns na Fir Chlis - solais a chithear uaireannan san adhar air oidhche dhorcha sna sgìrean fada mu thuath no fada mu dheas air an Talamh.
B' e Anders Jonas Ångström a' chiad duine a rannsaich speactram nam Fear Chlis agus dhearbhaich e gum b' ann diofraichte a bha e agus speactram na grèine.
Jean-Jacques Rousseau
Beatha
Sgrìobh e dà leabhar cudromach ann am Montmorency, nuair a bha e na thàmh aig taigh Madame D’Epinay. Julie ou la nouvelle Eloise (1761) Ann an Du Contract Social (1762) sgrìobh e mu dheidhinn na daoine anns a’ chomann shòisealta, saorsa agus ar dleastanasan. Ann an Emile ou de l’Education (1762) bheachdaich e mu dheidhinn an Fhoghlaim is na creideamhan. Fhuair a dubh-chàineadh bho ùghdarrasan na dùthcha is b’ fheudar do Rousseau An Eilbheis fhàgail. Chaidh e thall gu Breatainn còmhla ri David Hume. Thug an nobhaileag bheag Lazarillo de Tormes buaidh uabhasach fhèin làidir airsan.
Selma Lagerlöf
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Suaineach Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Eastriggs
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Inbhir Anainn, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann an Eastriggs. Tha e suidhichte aig 490m os cionn ìre na mara, air an àirde an ear-dheas Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Greatna agus Dòrnach. Tha e 351km air falbh bho Obar Dheathain, 136km bho Ghlaschu, 30km bhon Dùn Phrìs agus 140km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 1,876 duine a' fuireach an seo agus 's e Beurla a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Eastriggs. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus gnìomhachas. A bharrachd air sin, tha talla a' bhaile, ionad-sòisealta, taigh-seinnse agus taigh-tasgaidh anns a’ bhaile. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil ann ach feumar a dhol dhan àrd sgoil ann an Inbhir Anainn.
Na h-Eileanan Tarsainn
thumb|Na h-Eileanan Tarsainn air mapa [[na h-Eileanan Siar|nan Eileanan Siar]] 'S e innis-mhuir bheag a tha anns na h-Eileanan Tarsainn. Tha iad suidhichte anns na h-Eileanan a-staigh san àirde an iar Alba. Tha an t-Eilean Sgitheanach san àird a tuath dhiubh agus tha Muile san àird a deas.
Inis Gluaire
'S e eilean faisg air an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Inis Gluaire.
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Camarun
Cruinn-eòlas
'S e Mount Cameroon a’ bheinn as airde a tha ann an Camarun.
Roger Ebert
B'e sgrìobhadair à Illinois sna Stàitean Aonaichte a bha anns am Roger Ebert neo Roger Joseph Ebert (Urbana, 18 an t-Ògmhios 1942 - Chicago, 4 an Giblean 2013).
Comhairle nan Eilean Siar
Poileataigs
Na taghaidhean ionadail 2017:
Rapunsail
Gnìomhadh
Dh'fhuirich càraid gun clann ri taobh de gàradh ballach a bhuin ri ban-draoidh. Bha a' bhean air turas mu dheireadh thall is ghabh i sealladh roinn de luibh, air chantainn ri "Rapunsail", a' fàs sa' ghàradh is dh'iarr i i ris a' bhàrr a' bhàis. Fad dà oidhche, dh'ealaidh a fear a-steach dham ghàradh a chruinneachadh roinn na luibhe dhi, ach air an treas oidhche, nuair bha e a' dìreadh am balla a thilleadh dhachaigh, nochd a' bhan-draoidh is thagair i e de goid. Ghuidh e ri ìochd, ag ràdh gun robh a bhean air turas is ag iarraidh an luibh, is dh'aontaich a' bhean shean a thoirt dha roinn na luibh, air a' chumha gun gheibheadh i am bìodag nuair rugadh i. Èiginneach, dh'aontaich am fear; rugadh bìodag; nochd a' bhan-draoidh 's ghabh i a' bhìodag air falbh. Dh'ainmich i i Rapunsail. Nuair ràinig Rapunsail dà bliadhna dheug a dh'aois, ghlais a' bhan-draoidh i air falbh ann an turaid domhan sa' choille, a' falach an doras. Nuair chaidh a' bhan-draoidh a thadhal Rapunsail, sheas i fon uinneig aig a' bhàrr na tùraide is ghairm suas dhi:
Nuair ghairm an prionnsa 'n oidhche sin, leig a' bhan-draoidh na dualan sìos a tharrang e suas. Ri a oillt lorg e fhèin ag amharc a' bhan-draoidh an àite Rapunsail, nach robh àite sam bith air lorgadh a bhith. Feargach, thuirt a' bhan-draoidh gu fanaideach dha nach chitheadh e Rapunsail a-chaoidh a-rithist, leum e bhon turaid 'na eu-dòchas, agus rinn na drisean fodha e dall.
Mìneachadh
Mhair Rapunsail a chinntinn a-steach do bean òg an dèidh dhùin a' bhan-draoidh i air falbh 'san turaid. Th' an sgeul a' tighinn thairis cho rabhadh ri pàrantan nach urrainn dhaibh am clann gu bràth cumail agus feumaidh iad asda leigeil uaireigin.
Liosta nam beathach
Òrdugh Mantodea (Burmeister, 1838)) (Beurla: mantises, praying mantises)
(Beurla: flower mantis)
=
Teaghlach Rhaphidophoridae (Beurla: cave crickets, camel crickets, cave wetas) (Māori: tokoriro) (Sìnis: 驼螽科)
Teaghlach Tettigoniidae (Beurla: bush crickets, katydids, long-horned grasshoppers)
Saalfeld/Saale
‘S e baile meadhanach faisg air Rudolstadt ann an cridhe na Gearmailte a th’ ann an Saalfeld/Saale. Tha e suidhichte aig 235m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Saale am broinn na stàite Thüringen. Tha am baile 37km air falbh bho Weimar, 43km bho Erfurt, 57km bho Ghera agus 252km bho Bherlin. Tha 25,098 duine a' fuireach ann.
Zug (Kanton)
'S e roinn (Fraingis: Canton, Gearmailtis: Kanton, Eadailtis: Cantone) anns An Eilbheis a th'ann Zug (Eadailtis: Zugo, Fraingis: Zoug). Tha e suidhichte ann an cridhe na dùthcha. 'S e Zug a th'ann prìomh-bhaile na roinne. 'S e Gearmailtis a tha ga bruidhinn air feadh na roinne, fiù's aig ìre oifigeil. Gabh an roinn sin ris An Eilbheis ann ann 1352. Tha an t-ainm oifigeil na roinne a' ciallachadh Roinn Zug. 'S e an 18mh roinn as motha na h-Eilbheis, a thaobh àireamh-sluaigh.
9 am Faoilleach
Tachartasan
thumbnail|150px|[[Jimmy Page]]
Donald Trump
Eachdraidh phearsanta
Dhubh-chàineadh e airson droch-chainnte gnèitheachais, agus thilg 15 boireannach air gun do chlaoidh e iad gu sàrachadh cleamhnasach.
Trump mar fear-poileataigs
Air 8 an t-Samhain 2016 bhuannaich e taghaidhean nan Stàitean Aonaichte, a' chiad neach a rinn seo a-riamh an aonais eòlas anns an Arm air neo poileataigs, gidheadh fhuair Hillary Clinton faisg air trì millean bhòtan a barrachd, agus Mike Pence na iar-cheann-suidhe.
Trump ann an litreachas agus ceòl
Bhuannaich duanag Bheurla Ghallda le Lorna Wallace às Cill Mheàrnaig duais Raibeirt Burns ann an Sealainn Nuadh. Tha "A Scot’s Lament fur her American Fellows (Oan their election of a tangerine gabshite walloper)" na thiotal an dàin.
1363
Bàsan
Roinn-seòrsa:1360an
Oilthigh Rostock
Chaidh a stèidheachadh ann an 1419 le cead bho Pàpa Màrtainn V. Mar a b’ àbhaist aig an àm seo bha iad a’ teagasg eòlas-lagha, eòlas-leighis agus feallsanachd, ach an toiseach cha robh eòlas-diadhachd ann. Anns an 15mh linn bha an t-Oilthigh Rostock ri measg na h-oilthighean mòra anns a’ Ghearmailt. Thàinig na h-oileanaich às an Òlaind, à Lochlainn, às a' Phòlainn, às an Ruis agus à Stàitean eile timcheall air a’ Mhuir Bhaltach.
1651
'S e bliadhna AD a bha ann an 1651 (MDCLI).
Iruña
‘S e baile mòr ann an ceann a tuath na Spàinne a th’ ann Iruña (IPA Basgais: i'ɾuɲa) neo Pamplona (IPA Spàinntis: pam' plona). Tha an Euskaltzaindia a’ moladh an fhoirm Iruñea, ach ‘s e Iruña an t-ainm a thathar a’ cleachdadh aig ìre oifigeil. Chaidh e a stèidheachadh ann an 74 Ro Chrìosd. Tha Iruña suidhichte shuas aig 490m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Arga. Tha Iruña 325km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 250km bho Bharcelona. Tha 198,491 daoine a’ fuireach ann an Iruñea, am baile as motha ann an Coimhearsnachd le Còirichean Nafarroa agus an 3mh baile na Spàinne. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile Nafarroa a th’ ann Iruña cuideachd.
An Aghaidh Mhòr
Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail san Aghaidh Mhòr sa bhliadhna 1969.
Oirthear Maí
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Oirthear Maí. Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
11 am Faoilleach
Tachartasan
thumbnail|180px|[[Iain MacDhòmhnaill]]
An Comunn Gàidhealach
Ceanglaichean a-mach
An Comunn Gàidhealach
Austurland
Siorrachdan ann an Austurland
Tha trì sheann shiorrachd ann an Austurland: Austur-Skaftafellssýsla, Norður-Múlasýsla agus Suður-Múlasýsla.
Zuid-Holland
'S e tè dhe na 12 roinnean nan Tìrean Ìsle a th' ann an Zuid-Holland (IPA:ˈzœy̆t ˈɦɔlɑnt, Laideann: Hollandia Australis). 'S e Den Haag a th' ann prìomh-bhaile na roinne ach 's e Rotterdam a th' anns a' bhaile as motha. Tha crìochan aig Zuid-Holland le 5 roinnean eile: Noord-Holland agus Utrecht ann an ceann a tuath: Gelderland air an àirde an iar: Zeeland agus Noord-Brabant ann an ceann a deas. A bharrachd air sin, tha àirde an iar na roinne ri taobh A' Chuain a Tuath.
A' Ghleann Aburrá
thumb|left|250px|Sealladh air a' Ghleann Aburrá. Tha [[Bello agus Medellin rim faicinn.]]
Ceanglaichan A-mach
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Antioquia Roinn-seòrsa:Gleanntan
Giobraltair
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:An Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:Ranntairean Thar Lear Bhreatainn
Contae Fhear Manach
Sgìrean Ionadail
Tha ochd baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn Fhear Manach: Clann Amhlaoibh, Clann Cheallaigh, Cnoc Ninnidh, An Chúil, Lorg, An Machaire Buí, An Machaire Steafánach agus Tír Cheannada. A bharrachd air sin, tha 22 parraistean (ann an dà sgìreachd-easpaig: Cill Mhór agus Clochair) agus 2,162 bailtean fearainn sa chontae.
Philippe Pétain
Teaghlach
Bhuineadh Pétain do theaghlach dhe croitearan caitligeach. Chaidh e dhan sgoil saighdearachd Saint-Cyr ann an 1886 agus dhan Àrd Colaiste a’ Chogaidh (Fraingis: École Supérieure de Guerre) ann an Paris an ath bhliadhna, is bha e an siud gu ruige 1906. Bha e follaiseach gu robh airson eòlas-cogaidh dìonadach agus sabaid na trainnsichean daingnichte. Chaidh e a chur suas gu còrnaileir ann an 1912.
An Cogadh Mòr
Bha e faisg air a bhith a' leigeil dheth a dhreuchd mus do thòisich an cogadh ann an 1914 is chaidh a chur suas a-rithist, an turas seo gu bhith na sheanailear. Ghabh e pàirt anns an iomairt soirbheachail ann an Champagne ann an t-Sultain 1915, is e os cionn Dàrna Arm na Frainge. An ath bhliadhna, bha Charles de Gaulle òg a-measg a chuid oifigearan aig Verdun, is Pétain a' stiùireadh iomairt dìon a’ bhaile.
Prìosan agus bàs
Cho-dhùineadh gun robh e ciontach de thraoidhtearachd an dèidh don cogadh ann an Sigmaringen anns a' Ghearmailt. Lùghdaicheadh a bhinn-bhàis do bhinn-bheatha agus dh'fhuirich e ann an caisteal ann an Ile de Yeu mus do chaochail e ann an Port-Joinville ann an 1951.
Carlos Lleras Restrepo
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Deportivo Independiente Medellín
thumb|right|250px|Estadio Atanasio Girardot 'S e Deportivo Independiente Medellín fear dhe na trì sgiobaidhean ball-coise proifeiseanta ann am Medellín agus an sgìre aige.
Eilean Dubh
Eileanan ann an Alba:
Eòin Dòmhnallach (Cille Mhoire)
Ann an 2000 chaidh MBE a bhuileachadh air, air an obair luachmhor a rinn e|ann an glèidheadh a’ chultair Ghàidhealaich ann an Tròndairnis, agus ann an 2011 fhuair e duais Sàr Ghàidheal bho Shabhal Mòr Ostaig. Bha e an sàs gu mòr leis an eaglais, far an robh e na chlarc an t-seisein, agus na phrecentor fad iomadh bliadhna.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Sabaneta
Eachdraidh
Innsidh na seann leabhraichean mu dheidhinn Envigado dhuinn gun do deach am baile Sabaneta a stèidheachadh 27mh an Lùnastal 1896 leis an t-Urramach Jesús María Mejía, a bha na shagart a’ pharraiste ann an Envigado fhèin. ‘S e ceann-latha fa leth cudromach airson eachdraidh na sgìre, gun teagamh, leis gun do chuir iad a’ chiad chloiche airson an eaglais ionadail a thogail. Ged a tha e gu math soilleir gur e Maighstir Jesús a bhrosnaich adhartas na sgìre, bha e a’ dol mus do ràinig esan, oir bha sgoil nam balach anns an àite ann an 1858 ma-thà: tha sin a’ ciallachadh nan robh baile ann, gu robh uiread dhe taighean ann an àite beag anns a’ char as lugha. Cha do thoisich Maighstir Jesús an sagartachd aige ann an Envigado ach ann an 1880 agus bho 1879 bha dà sgoile ann ma-thà, tè airson na balaich, teile airson na nigheanan, leis an sgoil sin fo stiùireadh Adelaida Correa.
Cruinn-eòlas
Tha fearann a’ bhaile a’ dol bho fhaichean còmhnard rèidh gu ruige àiteachan le beanntan àrda. 'S e Piedras Blancas (2,650m) ann an La Romera, an Cuchilla Santa Teresa (2,200m), an cnoc Los Gallinazos ann am Pan de Azúcar (1,800 msnm), agus na cnuic Cerro Morrón, La Siberia agus El Ancón na h-àirdean as motha.
Soirbidh
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Baile Gheàrr Lios, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann an Soirbidh neo 'Sorbaidh (Beurla/Beurla Ghallta: Sorbie). Tha e suidhichte aig 23m os cionn ìre na mara, air Leth-eilean na Machrach, air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975), eadar Taigh Mhàrtainn agus Cille Chainneir. Tha e 300km air falbh bho Obar Dheathain, 120km bho Ghlaschu, 61km bho Dhùn Phrìs agus 151km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh ann an Soirbidh. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus turasachd. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil ann ach feumar a dhol dhan àrd-sgoil ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach.
1365
MCCCLXV
Soirbidh
Iomraidhean
Soirbidh
Fuath-bìdh
Tha Fuath-bìdh 'na galar-ithe comharraichte le dìth-bìdhidhe toillteach agus spàirn a' ghnìomhachaidh. Tha Fuath-bìdh 'na ghalar deacair, gabhail a-staigh iomasgladh an t-eòlais-inntinn, eòlais-comainn agus beò-eòlais.
Atlético Nacional
'S e Atlético Nacional fear dhe na trì sgiobaidhean ball-coise proifeiseanta ann am Medellín agus an sgìre aige.
Loch Fada, Minginis
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Ceann a' Ghiùthsaich
Daoine ainmeil
Roinn-seòrsa:Am Monadh Ruadh Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
San Diego, Calafòrnia
‘S e baile mòr agus port cudromach air an àirde an iar nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an San Diego. Chaidh an t-àite seo a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1542 le Juan Cabrillo (Saighdear agus Maraiche às A' Phortagail) ach cha do stèidheachadh am baile gus 1769, nuair a chuir Gaspar de Portolà misean agus daingneachadh air dòigh an seo. Tha e suidhichte ri taobh na crìochan le Meagsago, aig 22m os cionn ìre na mara ri taobh A' Chuain Sèimhe, 3,652km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 738km bho San Francisco, 2,784km bho Chicago agus 2,512km bho St. Louis. Tha 1,322,553 duine a' fuireach ann, an dàrna baile as motha na stàite agus an ochdamh fear as motha na dùthcha.
Dà-Spioraideach
Tha na luchd seo air sealladh gu tric ri le dà spioraid a' lìonadh aon corp. Tha an aodach gu h-àbhaisteach 'nam measgachadh an t-aodaich fireannich dhualchasaich agus boireanich dhualchasaich. Tha na dleasnasan sònraichte an t-seòrsa 's a' chomainn 'nam cinnidhean. Mar eisimpleir, am measg na Lakota bh'ann deas-ghnàth fad an Dannsa na Grèine gun robh rìomhaichte 'mhàin le Dà-Spioraideach a' chinnidhe sin. (Seallaibh winkte(uingte))
Tha 'n facal "berdache," ged chan eil coitcheann, as trice air chleachdadh le luchd-corpeòlas an-dràsda a chiallachadh fireannach dualchasach thairis-sheòrsach gnìomhadh dreuchd cudthromach ('s dòcha, aach cha daonnan, spioradail 'na gnàths) ann am comann sam bith às na society from Ameireaganaich Dùthchasach (leis an thairis bacadh ciallachail) ris na Sibeirich ris na Innsean a' Chuain Shèimh.
Bò Ghàidhealach
Eachdraidh
B' e crodh dubh a bu chumanta bho chionn dà linn, ach thàinig gun d' fhuair crodh ruadh làmh an uachdair rè an naoidheamh linn deug. B' e bun-stèidh eaconomaidh Gàidhealtachd na h-Alba fad linntean a bh' anns a' bheathach seo agus aig ìre ionadail, gheibheadh bainne, càise, ìm, gaoisidean airson an t-snìomhaidh agus (mu dheireadh thall) craiceann is leathar a rachadh a chur gu feum mòr.
Dinbych-y-pysgod
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1369
Bàsan
Roinn-seòrsa:1360an
César Gaviria Trujillo
’S e agus riochdaire dioplòmasach, eaconomaiche agus neach-poileataigs à Coloimbia a th’ ann an César Augusto Gaviria Trujillo (IPA:θesaɾ auˈɣusto ɣaˈβiɾja tɾuˈxiʝo, Pereira, 31 an Cèitean 1947). Bha e na cheann-suidhe na dùthcha eadar 1990 gu ruige 1994. Phòs e aig Ana Milena Muñoz Gómez à Pereira ann an 1978 agus rug i dithis duine-cloinne dha. 'S e boireannach uabhasach beairteach a bhuineas do theaghlach malairteach a th’ innte. An dèidh an oithigh fhàgail, bha Gaviria na dheasaiche aig a' phàipeir-naidheachd La Tarde ann am Pereira fhèin. Tha ainneart na dùthcha air buaidh mhòr a thoirt air na Gaviria: chaidh a bhràthair a thoirt am bruid le ceannarcaich ann an 1996 agus chaidh a phiuthar a mharbhadh ann an 2006.
Seán Ó Riada
Mise Éire
Rinn agus threòraich an Riadach ceòl airson foireann-ciùil le buaidh o Sheann-Nòs agus o cheòl Clasaigeach a bha air a chleachdadh air filmichean is dealbhan-cluiche, mar a rinn cumadairean Eòrpach eile mar Dvořák (An t-Seic), Bartók (an Ungair) agus Ralph Vaughan Williams (Sasainn). Ann an 1959, cho-obraich e le George Morrison air film ris an canar “Mise Éire”, mu dheidhinn stèidheachadh Phoblachd na h-Èireann. Choisinn e cliù gu nàiseanta, is rinn e sreathan is filmichean eile, m.e. “Saoirse” (1960), “An Tine Bheo” no prògram air rèidio, “Our Musical Heritage”. Thuirt Ó Riada gum bu chòir do dhuine èisteachd ri Seann-Nòs mar a dh’èisteadh pàiste ri òrain às na h-Innseachan.
1827
MDCCCXXVII
Raibeart II, Rìgh na h-Alba
Òige
Nuair a chaochail Raibeart I ann an 1329, ghabh Eideard III Shasainn brath air an t-suidheachadh agus thugadh ionnsaighean a-rithist air Alba leis na Sasannaich. Bha Raibeart an làthair, aois 17, aig cath mòr Halidon an 1333, a bha na chall mòr dha na h-Albannaich.
Roinn-seòrsa:Rìghrean na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Croitearachd
Tùsan Gabhaltas Croitearachd
Ged a bhios mòran daoine a' cumail a-mach gu bheil gabhaltas croitearachd sònraichte ri na sgìrean croitearachd a-mhàin, chan eil sin buileach fìor. Is e a tha ann an gabhaltas croitearachd ach nòs gabhaltais ro-aithnichte an lagh na h-Alba fo an t-ainm "kindly tenancy" (gabhaltas coibhneil), roimhe meadhan an naoidheamh linn deug, bha am modh gabhaltas seo measaichte a bhith seann fhasanta agus cha do mhair e ach an Siorrachd Dhùn Phris. Nuair a dh'aontaich an Riaghaltas a sheasamh còirichean nan Croitearan an lùib sgrùdadh a' Choimisean Napier ann an 1884 agus stèidheachadh Achd na Croitearachd (1886), lorg iad samhail airson "gabhaltas croitearachd" anns an gabhaltas coibhneil. Leis an inneal seo, sheachnaich an riaghaltas an rèitich a chaidh air dèanamh ann an Èirinn 's an comh-aimsir, far an d'fhuair na mion-tuathanaich Èireannach ceart am fearann a bha iad ag àiteachadh a cheannachd.
San Juan del Cesar
Freumhan an Ainm
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chaidh ainmean-àite a chruthachadh le freumhan anns na creideamhan nan Spàinnteach: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm aige oir chaidh e a steidheachadh air an latha aig Naomh Iain, neo Juan ann an Spàinntis. 'S ann às an fhacal Chet-tzar neo Sasare, a tha a' ciallachadh uisge ciùin ann an cànan Tùsanach na sgìre, a thàing an t-ainm Cesar.
Michael Bauer
'S e cànanaiche agus faclairiche às A' Ghearmailt a tha ann am Michael Bauer neo Mìcheal Bauer (München, 4 an t-Samhain 1974). Tha e an sàs rannsachadh is teagasg na Gàidhlig taobh a-muigh an oilthigh, cruthachadh goireasan Gàidhlig digiteach (mar bhathar-bog Gàidhlig is foillseachadh). Rinn e ceum ann an cànanachas agus Gàidhlig aig Oilthigh Dhùn Èideann eadar 1998 is 2002 agus ged a bha e na shaoranach Gearmailtich o thùs, fhuair e saoranachd Bhreatunnach ann an 2010. Tha e cuideachd na bhall dhen Document Foundation, am fonndas a tha a' dealbhadh LibreOffice.
Coileach dubh
'S e eun a tha ann an coileach dubh, (Laideann: Tetrao tetrix, Beurla: "Black Grouse"). Tha e gu math cumanta anns an Roinn-Eòrpa a-tuath. Tha e a’ neadachadh anns a’ mhòinteach.
Hawaii (eilean)
Tha Hawaii ann an Hawaii. Se eilean agus siorrachd Hawaii a th'ann. Se Hilo na prìomh-bhaile.
Balley Chashtal
Tha Balley Chastal (Baile a' Chaisteil, Beurla: "Castletown") na bhaile air Eilean Mhanainn.
Theodor Fontane
A Bheatha
Ann an 1848, shabaid e anns na sràidean airson pàrlamaid Ghearmailtich agus sgrìobh e ceithir artaigealan gus taic a thoirt do na radaigich an lùib ar a-mach sa Ghearmailt. An dèidh sin chuir Fontane roimhe an obair aige a chrìochnachadh agus tighinn beò mar sgrìobhadair. Sgrìobh e aithrisean poileataigeach agus reic e iad don phàipear-naidheachd Dresdner Zeitung.
thumb|Drochaid briste aig Abhainn Tatha Eadar 1852 agus 1860 chaidh e a-rithist do Shasainn agus do dh'Alba cuideachd, an uair sin, eadar 1874 agus 1876, chaidh e don Fhraing, don Dhanmhairg agus don Eadailt, don Ostair agus don Eilbheis. Chruthaich e nobhailean, baileadan agus sean-fhaclan, agus sgrìobh e cuideachd mu na tursan aige: aithrisean, rosg eile agus bàrdachd, a bharrachd air 250 rann. Dh'eadar-theangaich Fontane Hamlet bho Bheurla gu Gearmailtis ann an 1842 agus dheasaich e aiste mu thuras do dh’ Alba, Jenseit des Tweed, (1860) agus mu sgrìoban ann an Sasainn agus ann an Alba, Wanderungen durch England und Schottland, (1844-1859). Is e rann ainmeil a tha am bailead Die Brück’ am Tay (sa Bheurla: The Bridge of Tay) (1880), far a bheil triùir taibhsean a' tarraing trèana à Dùn Èideann sìos far drochaid-rèile na Tatha.
Is e sgrìobhadair cliùiteach Gearmailteach a tha ann an Theodor Fontane, eadhon an-diugh. Chan eil clann anns a' Ghearmailt nach b' fheudar dhaibh an rann Herr von Ribbeck auf Ribbeck im Havelland ionnsachadh ann an sgoil, ach chìthear craobh nan peuran anns an rann gu ceart ann an Ribbeck, baile beag ann am Brandenburg.
Paramadair
Cleachdar paramadairean gu mòr ann an deuchainnean fiosag agus ann an innleadaireachd.
Roinn-seòrsa:Innleadaireachd Roinn-seòrsa:Eòlas-nàdair
Roinnean an Iar Thuath
Iomradh
Roinn-seòrsa:Canada
Balley Keeil Eoin
Se Balley Keeill Eoin baile beag Eilean Mhanainn. An seo tha Cronk Keeill Eoin (Cnoc Cill Eoin), air a bheil àite tràidiseanta den Tynwald (chan eil an cnoc air cleachdadh ach aon turais, gach bliadhna)
Roinn-seòrsa:Eilean Mhanainn
Creneash
Roinn-seòrsa:Eilean Mhanainn
Sir Arthur Lewis
B' e esan a chiad duine dubh a bhuannaich an Duais seo.
Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid
Suidheachadh
Bha a’ chuid as motha de Chomhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid a’ buntainn don t-siorrachd traidiseanta Earra-Ghàidheal seach leth-eilean A' Mhorbhairne a tha aig Comhairle na Gàidhealtachd an-diugh. Tha e a’ gabhail a-steach an Eilean Bhòid cuideachd a bha aig Siorrachd Bhòid agus am pàirt iarach den t-Siorrachd Dhùn Bhreatainn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Comhairlean na h-Alba *
Gadolinium
Eachdraidh
Ann an 1880 lorg Jean Charles Galissard de Marignac, ceimigear às an Eilbheis, loidhnean ùr ann an speactram samarskit agus dh'ainmich e an ogsaid ùr Yα. Dhearbhaich William Crookes gum bu eileamaid ùr a bha ann an Yα agus dh'ainmich Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran e "gadolinium" air a' cheimigear Fionnlannach Johan Gadolin.
433
Bàsan
Roinn-seòrsa:430an
Canaigh
Cruinn-eòlas
Tha Canaigh, eilean à basalt, mu 7 km (4.3 mìltean) a leud agus 1.5 km (0.9 mìle) air fhad. Tha an t-eilean Haoisgeir (Beurla: Haiskeir) mu 10 km an iar-dheas Chanaigh. Tha an t-eilean ceangailte ris an Eilein Gainmhich le drochaid.
30 an t-Ògmhios
Breithean
thumb|180px|Seac MacConaill
Bissau
'S e prìomh-bhaile Ghini-Bissau a tha ann am Bissau. Anns a’ bhliadhna 2004 bha 355,000 duine a’ fuireach anns a' bhaile fhèin. Tha am baile suidhichte air bruach an Abhainn Geba faisg air a' Chuan Siar. 'S e seo an co-chomharran aige: 11°52' Tuath agus 15°36' Iar. 'S e am baile as motha den dùthaich cuideachd. Tha Bissau 208km air falbh bho Bhanjul (A' Ghaimbia), 331km bho Chonakry (Gini), agus 375km bho Dhakar (Seanagal). Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha, aig ìre na mara. Anns a’ bhliadhna 1687 chaidh Bissau a stèidheachadh leis a' Phortagail mar dùn agus àite-malairt. Bha e na prìomh-bhaile Portuguese Guinea ann an 1942 agus an uair sin aig Gini-Bissau nuair a d’fhuair an dùthaich neo-eisimeileachd anns a’ bhliadhna 1974. Tha Bissau cliùiteach airson na h-àrd-fhèille aige.
Loch Maol a' Choire
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Asaint
Nína Tryggvadóttir
Às deidh dhi crìoch a chur air a cuid ionnsachaidh agus ùine ghoirid ann am Paris, thill Nína a Innis Tìle. Thòisich an Dàrna Cogadh, agus dh'fhuirich Nína san dùthaich. Chùm i a; chiad taisbeanadh prìobhaideach aice de luchd-eòlais ann an 1942, naoi bliadhna mus deach Gailearaidh Nàiseanta Innis Tìle a stèidheachadh.
Terbium
Eachdraidh
Ann an 1843 lorg Carl Gustaf Mosander, ceimigear às an t-Suain, terbium còmhla ri erbium ann an ittria, clach à Ytterby san t-Suain.
Anarag
B’e anarag seacaid thiugh bhlàth air a bheil cochall.
Zeeland
'S e tè dhe na 12 roinnean nan Tìrean Ìsle a th' ann an Zeeland (IPA:ˈzeːlɑnt, Laideann: Zelandia). ' S e Middelburg a th'ann prìomh-bhaile na roinne ach 's e Terneuzen a th' anns a' bhaile as motha. Tha crìochan aig Zeeland le 2 roinn eile: Zuid-Holland ann an ceann a deas agus Noord-Brabant air an àirde an ear. A bharrachd air sin, tha crìochan eadar-nàiseanta leis A' Bheilg ann an ceann a deas na roinne.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Bertil Ohlin
B' e eaconamaiche agus neach-poileataigs às an t-Suain a bh' nn an Bertil Gotthard Ohlin (IPA: ˈbærtil uˈliːn) (Klippan 23 an Giblean 1899–Stockholm 3 an Lùnasdal 1979). Thug e ceum bho Oilthigh Lund agus dotaireachd bho Oilthigh Stockholm. A bharrachd air sin, choileanadh e a chuid fhoghlaim aig Oilthigh Harvard. Eadar 1929 is 1965 bha e na ollamh anns an Sgoil Eaconomais Stockholm (Handelshögskolan).
22 am Faoilleach
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Purt Çhiarn
Tha Purt Çhiarn (Beurla: "Port Erin") na bhaile bheag Mhanainn faisg air Purt le Moirrey.
Abhainn Charsla
Bailtean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Fàisneachd
Fàisneachd sa Bhioball
Agus Deuteronomi caibideil XVIII:
Nunavut
Eileanan
Tha cuid de na h-eileanan as motha air feadh an t-Saoghail stèidhichte ann an Nunavut:
Silesia Seiceach
Tha i a' stèidheachadh ann am pàirt an ear-thuath den t-Seic. Le mu 4,459 km2 's ise an dùthaich as lugha den stàit. Tha crìochan aice leis a' Phòlainn, an Ostair agus le pàirt eile den t-Seic, Morabhia. Tha mu mhillean duine a' fuireach ann. Tha an dualchainnt aca glè choltach ri Pòlais.
Eglwyswrw
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Isle Madame
Tha 4,300 duine a' fuireach ann. . Tha e anns a' mhòr-chuid sluagh air Acadia, oir mòr sluagh à Massachusettes.
Fìobh an Ear-Thuath (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann am Fìobh an Ear-Thuath (Beurla: Fife North East).
Prìosan
300px|thumb|Prìosan ann an Alba
Feartan Prìosain
Bidh suidheachadh nam prìosan gu math eadar-dhealaichte bho dhùthaich gu dùthaich, ach seo na feartan nas àbhaistiche a leanas:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Lagh
Torsten Haß
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gearmailteach Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Morven Christie
Filmichean
Seo liosta de chuid de na filmichean as ainmeile aice:
Purt ny hInshey
Roinn-seòrsa:Eilean Mhanainn
Bert Weedon
A bheatha
Chaochail e ann am Beaconsfield, Buckinghamshire nuair a bha e 91 bliadhna a dh'aois.
Speuradaireachd
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Fàisneachd Roinn-seòrsa:Speuradaireachd
Contae an Longfoirt
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae an Longfoirt (tuiseal ainmneach: An Longfort, Laideann: Comitatus Longfordiensis). Tha e suidhichte ann an teas-mheadhan na dùthcha, ann an Còigeamh Laighean. Tha 39,000 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 1,044km², an cethreamh siorramachd as lugha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an dàrna as lugha a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae an Longfoirt le Muineachán, Liatroim, Iarmhí agus Ros Comáin. Bha 115,491 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir. 'S e Carn Clainne Aodha (906m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.
Galicia
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Galicia
Georgia
Is urrainn do Georgia a' ciallachadh -
438
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:430an
An Caol Catach
thumb|An Caol Catach
Iomraidhean
Catach, Caol Roinn-seòrsa:Cataibh
Niamey
Àitichean cudthromach:
Corra-bhàn
'S e eun a tha ann an Corra-bhàn (Laideann: Ardea alba; Beurla: Great Egret). Ann an Sealainn Nuadh canar Kōtuku ris. Bidh iad a’ fuireach anns na roinnean tropaigean air feadh an t-Saoghail. Tha an corra-bhàn cho àrd ri aon meatair.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Eun-grunnachaidh Roinn-seòrsa:Eun-uisge
Comhairle Siorrachd Àir an Ear
Suidheachadh
Tha Comhairle Siorrachd Àir a Tuath, Comhairle Siorrachd Rinn Friù an Ear, Comhairle Siorrachd Lannraig a Deas, Comhairle Siorrachd Àir a Deas agus Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh timcheall oirre. Bha a' chuid as motha den Chomhairle Siorrachd Àir an Ear a' buntainn don t-siorrachd traidiseanta Siorrachd Inbhir Àir a bha a' gabhail a-steach Comhairle Siorrachd Àir a Deas agus pàirt den Chomhairle Siorrachd Àir a Tuath cuideachd.
Brìghde
Teaghlach
Le Tuireann, bha i 'na màthair Chreidhne, Luchtaine agus Ghoibniu.
Abertawe
Tha am baile Abertawe (Cuimris: [abɛrˈtʰawɛ], Beurla: Swansea ['swɒnzi]) anns a' Chuimrigh. Tha an t-ainm Cuimris a' ciallachadh "Inbhir Tawe" ('s e Tawe ainm na h-aibhne a tha a' ruigsinn na mara ann an Abertawe). Tha an t-ainm Beurla a' ciallachadh "Eilean Svein", ged-tà. 'S e Abertawe an dàrna baile as motha anns a' Chuimrigh agus an 26mh baile as motha anns an Rìoghachd Aonaichte.
Alice Springs
250px|right|thumb|Alice Springs. Tha Alice Springs (Mparntwe, Mbwana) na bhaile-mòr ann an Sgìre a Tuath, Astràilia. Air sgàth làthaireachd a ’bhaile ann am filmichean, litreachas agus gnìomhachas na turasachd, tha Alice Springs air a thighinn gu bhith na àite ainmeil ann an Astràilia.
Gleann Chailbhidh
Tha an t-àite ainmeil airson a' mhì-cheartais a rinneadh an seo air 24 an Cèitean 1845, nuair a chaidh 18 teaghlaichean fhuadach, mu 90 daoine uile gu lèir, le Seumas Gillanders Seumarlan do MacDhonnachaidh Chinn Dheise. Bha Gillanders ag amas aon tuathanas caora a chruthachadh anns a' ghleann gu lèir. Cha d'fhuair muinntir Gleann Chailbhidh fasgadh neo tearmain san sgìre as dèidh an fhuadach siud ach an cladh Eaglais a' Chnoic far an do dh'fhan cuid dhuibh gus an tàinig an geamhradh.
Elba
Tha Elba agus na h-eileanan eile (Gorgona, Capraia, Pianosa, Montecristo, Giglio agus Giannutri) uile taobh a-staigh Pàirce Nàiseanta Innis-mhuir na Toscana (Eadailtis: Parco Nazionale Arcipelago Toscano). Tha Corsica, a tha fo riaghladh na Frainge, 50km mu dheas air Elba. Tha an t-eilean air a roinneadh ann an ochd sgìrean: Portoferraio, Campo nell'Elba, Capoliveri, Marciana, Marciana Marina, Porto Azzurro, Rio Marina agus Rio nell'Elba. Tha uachdar uile gu lèir dhe 224km² agus oithrir mu 147km aige. 'S e Monte Capanne, aig 1,018m, a’ bheinn as àirde. Tha àireamh-sluaigh dhe 30,000 air an eilean.
Seumas I, Rìgh na h-Alba
Uair eile, mar a bha bitheanta ri linn nan Stiùbhartaich, dh'fhàgadh Alba fo stiùir oighre òg, Seumas II, nach robh ach na naoidhean fhathast.
St. Gallen (Kanton)
'S e roinn (Fraingis: Canton, Gearmailtis: Kanton, Eadailtis: Cantone) anns An Eilbheis a th' ann St. Gallen (Eadailtis: San Gallo, Fraingis: St-Galle, Rumantsch: Son Gagl). Tha e suidhichte air an àirde an ear-thuath na dùthcha, dìreach ri taobh na crìochan leis A’ Ghearmailt, An Ostair agus Liechtenstein. 'S e St. Gallen fhèin a th' ann prìomh-bhaile na roinne. 'S e Gearmailtis a tha ga bruidhinn air feadh na roinne, fiù 's aig ìre oifigeil. Gabh an roinn sin ris An Eilbheis ann ann 1803. Tha an t-ainm oifigeil na roinne a' ciallachadh Roinn St. Gallen. 'S e an 5mh roinn as motha na h-Eilbheis, a thaobh àireamh-sluaigh.
Sardainia
Cruinn-eòlas
Tha Sardinia cho mòr ri 24.090 km2 agus ann an 2009 bha 1.672.404 a' fuireach ann.
Cànanan
Ged a tha Eadailtis aig muinntir an eilean gu lèir. tha Sàrdais aig 80% dhiubh.
Gerhart Hauptmann
Eachdraidh a bheatha
Chaochail e anns an 6 an t-Ògmhios 1946 ann an Agnetendorf, Silesia.
Na leabhraichean aige
Seo cuid den fheadhainn às cudthromaiche:
Comhairle Siorrachd Àir a Tuath
Suidheachadh
Tha an cuid as motha dhith air tìr-mòr na h-Alba far an robh an t-siorrachd traidiseanta Inbhir Àir. Tha a' chomhairle a' gabhail a-steach cuideachd an t-eilean Arainn a bha aig Siorrachd Bhòid agus cuid de na h-eileanan ann an Linne Chluaidh, m. e.: Cumaradh Mòr agus Cumaradh Beag.
441
Bàsan
Roinn-seòrsa:440an
Loch Seile
Aig ceann an loch, chaidh carragh-cuimhne a thogail ann an 1815, mar chuimhneachan air fir nam fineachan Gàidhlig a thuit san ar-a-mach nan Seumasach ann an 1745.
Melilla
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Afraga a Tuath Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
18 am Faoilleach
'S e 18 am Faoilleach an 18mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 347 latha (348 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Maighread Bennett
Tha an Dr. Maighread Bennett (1946–) na seinneadair Gàidhlig agus neach-cruinneachaidh beul-aithris. Rugadh Maighread ann am Port Rìgh anns an Eilean Sgitheanach, ann an teaghlach a bha gu math ceòlmhor. Às dèidh dhi an sgoil fhàgail, dh’fhàs i ainmeil mar eòlaiche ann am beul-aithris, agus tha i air a bhith a’ seinn fad a beatha. Bho 1984 gu 1995 dhʼobraich i le Sgoil Eòlais na h-Alba ann an Dùn Èideann. Bha a mac Martyn ainmeil cuideachd mar cheòladair.
Strìopachas sràide
Cunnartan
Tha strìopaichean sràide glè sho-leònte ri ionnsaighean corporra 's èigneachadh, cho math ri mèirle, tro luchd-dèilige, strìopairean. Lorg an rannsachadh aig a' bhoireann-dhlighiche Melissa Farley mu dheidhinn 854 strìopaichean an naoi dùthchannan, a' gabhail Aimearaga a-steach, gun robh ionnsaigh air thoirt air 95% nam ban, agus bha 75% dhiubh air èigneachadh. Thuirt 89% nam ban agallaichte gun do dh'iarr iad fhàgail strìopachas. Ge-tà, chan urrainn mòran dhaoine an strìopachas fhàgail an dàrna cuid oir tha iad fodhan stiùireadh neach eile third party (mar strìopair, cèile no ball-teaghlaich ceannsgalach), no oir tha iad so-leònte gu maoineadach agus chan urrainn iad a chosnadh airgead gu leòr an dòigh eile. Mar eisimpleir, b' urrainn tràilleachd a bhith aca, no b' urrainn iad a thaiceadh an teaghlach.
'S e cuideachd gu tric na h-ìobairtich a' bhruid airson lean-mharbhaichean a tha strìopaichean a chionn 's gun streap iad gu gnàthach a-steach dhan charbad fhir aineolach orra, a' feuchainn a sheachnadh a' tarraing aire riutha fhèin no an luchd-dèilige is thèid iad leis na fir ri h-àiteachan far an nach cuir neach casg orra, agus mar sin faodaidh iad a dhol às an t-sealladh fad làithean is fad seachdainean mus thoir neach sam bith an aire. Gabhaidh na h-eisimpleirean as ainmeile nam lean-marbhadh a-steach Seoc an Reubainnear, Gary Ridgway, Na Hillside Stranglers, Arthur Shawcross, agus Robert Pickton.
Carrann, Srath Spè
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Srath Spè
Gerry Rafferty
Rugadh e ann am Pàislig. Dh'ionnsaich e òrain tradaiseanta Albannach is Èireannach bhon mhàthair aige agus bha buaidh air Rafferty bho òrain nam Beatles is Bob Dylan. Thòisich e òrain a sgrìobhadh leis fhèin, nuair a bha e òg.
Ròn glas
Roinneachd
thumb|left|Roinnean far a bheil na ròin ghlasa beò Tha na ròin ghlasa rim faicinn air costachan a' Chuain a Tuath far a bheil iad a' fuireach air cladaichean le oitirean-gainmhich no air costachan creagach. Tha an ròn glas gu math cumanta anns na h-Eileanan Siar.
Briodachadh
thumb|Cuilean, 10 làithean a dh'aois Bidh ròn boireann a' breith aon chuilean air tìr. Tha còta geal air a' chuilean aig àm breith. Air sgath 's gu bheil bainne na màthar gu math saidhbhir ann an geir bidh an cuilean a' tighinn dhen chìch aig aois eadar trì is còig seachdainean. An uair sin tha e neo-eisimeileach gu leòr gus fhalbh a-mach gu muir. A rèir coltais chan eil cùram sam bith bho phàrantan ann an dèidh sin do na cuileanan.
Whitehorse
'S e prìomh-bhaile Roinn an Iukon a tha ann an  Whitehorse  (IPA: /ˈʍaɪthɔrs/). Tha e suidhichte san àirde a deas na dùthcha.
Herbrandston
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Clár Chlainne Mhuiris
Freumhan an Ainm
Tha e gu math coltach gur ann à dà fhacal ann an Gaeilge a tha an t-ainm: clár (drochaid chlàraich), clann san tuiseal ginideach (clann) agus an t-ainm Muiris (Muireach). Tha cruth na tìre a' gabhail ri seo cuideachd. Bheireadh sin Drochaid Chlàraich Cloinne Mhuirich dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. Tha cuid eile dhen bheachd gur ann à Bàrr a tha e.
La Rioja (An Spàinn)
'S e fear de na mòr-roinnean na Spàinne a tha ann La Rioja (IPA: la ri'oxa). Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha. 'S e Logroño a th'ann prìomh-bhaile na roinne agus tha port-adhair ann siud cuideachd. Tha La Rioja aon-roinneil. 'S e La Rioja an 16mh cheàrn as motha a tha anns a' Spàinn. Tha e cho farsaing ri 5,045 cilemeatair ceàrnagach, 1% na dùthcha. Anns a' bhliadhna 2009 bha 308,968 duine de shluagh ann, le dluths aig àireamh 16.01 duine gach km². ‘S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn ann an La Rioja. Tha i na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh fo smachd an Parlamento de La Rioja. Tha pàrlamaid le ceann-suidhe agus Buidheann Riaghlaidh aige.
Comhairle Siorrachd Àir a Deas
Suidheachadh
'S e Inbhir Àir prìomh-bhaile ionadail na chomhairle.
Maurice Maeterlinck
B’ e sgrìobhadair agus feallsanaiche às a' Bheilg a bha ann am Maurice Polydore Marie Bernard Maeterlinck (IPA: /mo.ʁis ma.tɛʁ.lɛ̃ːk/). Rugadh e ann an Gent ann an 1862 agus chaochail e ann an Nice ann an 1949. Sgrìobhadh e anns an Fhraingis. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas anns a’ bhliadhna 1911.
Robert Garioch
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Albannach Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
U2
Ged nach eil Gaeilge na h-Èireann aig U2, chlàr iad òran le tiotal Gàidhlig air, An Cat Dubh, mu dheidhinn nighean aig an robh Gàidhlig, air a bha Bono glè mheasail 's a dhiùlt e nuair a bha iad òg ann am Baile Àtha Cliath. Tha U2 air deagh obrach a dhèanamh ann an co-bhann còmhla ri Anton Corbijn, dealbhadair chamara às Na Tìrean Ìsle.
Clàran le U2
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Béal Leice
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
Beinn Eighe
Tha Beinn Eighe diofraichte bho na beanntan Toirbheartanach timcheall oirre leis gu bheil clach-quarz Cambrach air na mullaichean aige, a tha a' coimhead soilleir geal.
Royal Caledonian School
thumb|A' chiad sgoil 1828.|250px|right
1385
Bàsan
Roinn-seòrsa:1380an
16 am Faoilleach
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Cibo Matto
'S e measgachadh jazz, hip-hop, trip-hop, bossa nova, ceòl afragach agus ròc seapanach a tha sa cheòl aca. O thus, 's e biadh a bha prìomh chuspair ann am mòran nan òran aca.
Goilear
Tha goilearan air a bhi deanta do iomadh samhuil ré an tri cheud bhliadhna a chaidh. Is ann an goilear bu simplidh goilear a' phoit: coire duinte ach airson piob a tharruinneas stoth dheth. Cleachdar goilearan den seòrsa seo chun latha an diugh air innealan beaga a theid air reic mar deideagan. Ged a chaidh cleachdadh air goilearan den leithid air innealan-taosgaidh gu deireadh an ochdamh linn deug, chan eil goilearan mòr den samhuil seo eifeagachd.
Eduard Frankfort
B' e peantair ainmeil às Na Tìrean Ìsle a bh'ann an Eduard Frankfort (ainm slàn: Eduard Salomon Frankfort, Meppel, 21 an t-Iuchar 1864 - Laren, 19 an Lùnasdal 1920). Fhuair e a chuid fhoghaim ann an Amsterdam san sgoil Atelier Bing agus an uair sin san Rijksakademie van Beeldende Kunsten (Gàidhlig: Acadamh Nàiseanta nan Ealainean-sùla). Phòs e ri Klara Kloots ann an 1911. Bha athair, Salomon Simon Frankfort, na fhear-malairt gu math cràbhach agus tarraingeadh Eduard dealbh mu dheidhinn na coimhearsnachdan Iùdhach far a thogadh e fhèin.
Crann-togail
Dleasdanas nan Crann-togail
Chanar dleasdanas crann-togail ris an comas a tha aig crann-togail a thogail cuideam aig luaths agus aig astar bho a phrine larach.
Corra-ghritheach
Coltas
Faodaidh a' chorra-ghritheach a bhith beò fad 25 bliadhna.
Egilsstaðir
Eachdraidh
''B' e Steinbjörn Kurts a bh' ann mac Ref Ruadh; Chaidh e a dh'Innis Tìle agus thàinig e a Vopnafjörður. Thug bràthair a mhàthar Eyvindur fearann dha air an t-slighe eadar Vopnafjörður agus Vestradalsá; b' ann ann an Hof 's a bha e a' fuireach. Bha mic a nàbaidh Þormóður a' fuireach ann an Sunnudalur, an dàrna Refur ann an Refsstaðir, agus an treas, Egil, ann an Egilsstadir, athair Þórarin agus Þrastar agus Hallbjarnar agus Hallfríðar, air an robh Þorkell Geitisson''.
Hook
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Àine
'San Eòlas-ur-sgeulachd na h-Eirinn, bh' Áine (cuideachd Aillen) 'na ban-dia a' ghaoil, an toraidh, a' chruidh agus na gealaich is a' ghrian. Bha i 'na nighean Egobail, agus 'na piuthar Aillen agus/no Fennen. Ann an roinn nan seòrsa na h-ùr-sgeulachd, tha i 'na bean Gerold Iarla; ann an seòrsachan eile, 'n àite 'bhith pòsda, dh'èignich e i, agus b'fhaodainn e air mharbhadh leatha bhith a leanas; ann an seòrsachan eile fhathast na h-ùr-sgeulachd, tha i 'na bean Mhanannain mac Lir, aon nan Tuatha Dè Danann. Bha 'n cuirm na h-Oidhche Leth an t-Samhraidh air chumail 'na h-urram. 'San Sìorrachd na Luimnich, bha i 'na banrigh nan sìthiche. Tha i air uairibh samhlaichte ri Danu.
446
Bàsan
Roinn-seòrsa:440an
Creag nan Damh
Tha an t-ainm a' toirt iomradh air fèidh a tha pailt anns an sgìre.
Lochan a' Mhonaidh
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Rùm
Bargod
Tha am baile Bargod ann an Caerffili, a' Chuimrigh. Tha e 14.5 mi (23.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 133.7 mi (215.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 11412 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1143 (10.0%); rugadh 95% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
13 am Faoilleach
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Lancaster
Bailtean-cèile is co-cheangailte
Bailtean-cèile: Is bailtean co-cheangailte:
Cill Mhór, Contae Ard Mhacha
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an Cill Mhór.
Gleann a' Chaolais
Tha Beinn a' Bheithir timcheall air a' bhaile, beinn aig a bheil dà Rothach - Sgorr Dhearg (1,024 m; 3,360 troigh) agus Sgorr Sgurr Dhòmhnaill (1001 m; 3,284 troigh).
La Llorona
right|frame|Adriana Lamar as "La Malinche" in the 1933 Mexican [[film La Llorona]]
A-rèir ri beul-aithris, tha La Llorona (IPA: /la joˈɾona/ - "là-eò-RÒ-nà" ('San Argentina:IPA: /la ʒoˈɾona/ - "là-deò-RÒ-nà"), Spàinntis ris "A' Bhean Chaoineadh"), air uairibh air chantainn ris A' Bhean sa' Gheal no A' Bhean Chaoineadh 'na taibhse bhean a' caoineadh a clann marbh, a th' am nochaidhean air uairibh air chumail a mhanadh bàs. Th' ann mòran atharrachaidhean 'sna sgeulan air La Llorona, a tha còrdte sa' Mheagsago, Na Stàitean Aonaichte (gu h-àraidh 'sna comannan mòra nam Meagsaganach-Aimearaganach), agus ri farsaingeachd an còrr nan Aimearagan.