cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Peanta
Faic cuideachd
Peinture
Eibhir
Tha clach-ghràin a' gabhail a-steach 20% èiteag air a' char as lugha den tomhas-lìonaidh, mioca agus feldspar.
Càrn an Tuirc
'S e beinn faisg air Bràigh Mhàrr ann am Pàirc Nàiseanta a' Mhonaidh Ruaidh a tha ann an Càrn an Tuirc. Tha e 1019 meatair a dh'àirde agus 's e Beinn Rothaich a th' ann.
A' Ghrèig
'S e dùthaich ann an ear-dheas na h-Eòrpa a tha anns a' Ghrèig    no a’ Ghréig (Ελλάδα sa Ghreugais). Gu tuath tha crìochan aice le Albàinia, Masadoinia a Tuath agus Bulgàiria agus leis an Tuirc gun ear. Tha a’ Mhuir Mheadhanach gun iar-dheas. 'S e An Àithne am prìomh bhaile.
Bailtean Mòra
Seo lista na bailtean as motha na Grèige:
Kharkivska Oblast
'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th'ann an Kharkivska Oblast (Ucràinis: Харківська́ о́бласть, ainm neo-fhoirmeil: Kharkivshchyna). 'S e Kharkiv fhèin's a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Tha i suidhichte air an àirde an ear-thuath na dùthcha faisg air na crìochan leis An Ruis.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Kharkivska Oblast
Borðeyri
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Innis Tìle
22 an t-Sultain
Tachartasan
thumb|[[Šiauliai, bratach a' bhaile]]
Blackwater Reservoir
thumb|right|250px|An dam dhen Blackwater Reservoir 'S e stòr-amar anns na beanntan os cionn Ceann Loch Lìobhann ann an Loch Abar a th' anns an Blackwater Reservoir. Tha an dam aige 914m de dh'fhaide agus le sin 's e an dam as fhaide a th' ann air a' Ghàidhealtachd. Tha e 27m de dh'àirde agus tha e suidhichte air a' mhòinteach gharbh 305m a dh'àirde. 'S e aon de na h-àiteachan as fliuch ann am Breatainn leis an uisge anns air a' mhòinteach agus a' tighinn bhon mhuir.
1653
MDCLIII
Castelló (roinn)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Co-chomann València
-hou
'S e îlot am facal co-ionnan a tha anns an Fhraingis, tha e ceangailte leis an fhacal Beurla islet.
Leabhraichean
Roinn-seòrsa:Teirmean gràmair Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Llandeilo
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Gaerfyrddin Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Osamu Shimomura
'S e Ceimigear, Bith-eòlaiche agus Ollamh às An t-Seapan a th’ann Osamu Shimomura (Seapanais: 下村 脩, Kyoto  27 an Lùnasdal 1928). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2008, còmhla ri Martin Chalfie agus Roger Y. Tsien.
Loch a' Ghlinne
Tha an loch seo cho mòr ri 26.6 ha (65.7 acair). 'S e 3.8 km (2.3 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 1.1 km a dh'fhad san àite as dìriche. Tha tòrr eileanan aig ceann an iar na locha. Tha bàrr uisge an locha mu 6 m (20 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.8 km (1.1 mìle) air falbh bhon mhuir. Thèid an loch a lìonadh gu h-àraid bhon iar le Abhainn a' Ghlinne Mheadhonaich, ach tha mòran alltain bhon tuath is bhon deas a lìonadh cuideachd. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach à Loch a' Ghlinne chun an iar tro Allt a' Ghlinne chun na mara.
Santa Cruz de Tenerife
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Canàrach
Bearnard
Bunachas
Thàinig an t-ainm bho thùs bho ainm Gearmanach. Tha e a' gabhail a-steach na faclan ber(n) (mathan) agus hard (calma).
Moscovium
'S e eileamaid glè rèidio-bheò agus fuadain a tha ann. Rinneadh caractarachd ri 4 iosatòpaichean de mhoscovium. Tha 289Mc, le leth-bheatha 220 ms, as seasmhaiche.
Càrn na Claise
Tha a' bheinn suidhichte dìreach 4km san ear den rathad A93, mu 13km san deas de Bhràigh Mhàrr agus mu 4km san ear san ear thuath de dh'ionad-sgìthidh Ghleann Sìth. 'S e an dòigh as luaithe a bhith a' tòiseachadh bhon rathad A93 agus a' dìreadh bho thaobh an iar-thuath thairis air Sròin na Gaoithe. Dh'fhaodadh a ceangal le Càrn an Tuirc san tuath, agus Glas Maol agus Creag Leacach san deas, agus fiù 's leis an dà bheinn rothaich san iar, Tolmount agus Tom Buidhe.
Pàpa Griogair XVI
B' e Pàpa Eadailteach a bha ann am Pàpa Griogair XVI (Laideann GREGORIUS P.P. XVI, O.S.B. CAM., Belluno, 18 an t-Sultain 1765 - Cathair na Bhatacain, 1 an t-Ògmhios 1846). B' e Bartolomeo Alberto Cappellari an t-ainm a bh' air bho thùs. Chaidh a thaghadh air an 2 an Gearran 1831 mar phàpa an dèidh bàs Pàpa Pius VIII. 'S e an 254mh fear a bh'ann.
Chernihivska Oblast
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Chernihivska Oblast
Ceann Loch Chille Chiarain
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Écréhous
thumb|right|250px|Suidheachadh Les Écréhous right|thumb|250px|Sealladh air Les Écréhous 'S e buidheann de dh’eileanan is chreagan anns na h-Eileanan a' Chaolais a th’ anns na Écréhous (Fraingis: Les Écréhous;  Jèrriais: Êcrého; Beurla: The Écréhous ).
Cluj (Siorrachd)
'S e roinn (Romàinis: Județ) air an àirde an iar-thuath Romàinia a th' ann an Cluj (IPA: kluʒ, Gearmailtis: Klausenburg, Ungairis: Kolozs). Tha e suidhichte eadar Mureș, Alba, Bihor, Sălaj agus Bistrița-Năsăud. 'S e Cluj fhein a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Thathar dhen bheachd gur ann à Castrum Clus (Gàidhlig: Caisteal Fosgailte) ann an Laideann a tha an t-ainm Cluj. 'S e Cluj an 12mh roinn as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 4mh a thaobh àireimh-shluaigh.
Loch Aruisg
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Cupa MhicShimidh
Bidh an geama a' gluasad eadar a' Mhanachainn agus Cill Targhlain gach bliadhna is mar as trice bidh tòrr dhaoine a' nochdadh ann. Mur h-eil sgioba seach sgioba a' buannachadh, cùmaidh an sgioba a bhuanaich am biladhna roimhe an Cupa.
Minquiers
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Sgùrr nan Ceathramhnan
'S e beinn ann an Afraig an Iar air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann an Sgùrr nan Ceathramhnan. Tha i 1,151 m de dh’àirde agus ’s e Beinn Rothaich a th' ann. Tha i suidhichte air faisg air Gleann Afraig agus Gleann Ealchaig ann an sgìre glè iomallach. Tha an t-ainm a' tighinn bho ceathramh, na ceithir pàirtean den tìr, a tha a' bheinn seo a' roinn. Tha ceithir dromannan a' ruith sìos bhon mhullach agus feumar a bhith cùramach air cromadh anns a' cheò. Tha trì mullaichean air druim a tuath, Stuc Bheag (1075 m), Stuc Mòr (1041 m) agus Stob Fraoch Choire (918 m). Tha mullach air druim an iar (1143 m), agus Stob Coire na Cloiche 915 m) air druim an ear.
Will Smith
'S e cleasaiche à Pennsylvania sna Stàitean Aonaichte a tha ann an Will Smith (Philadelphia, 25 an t-Sultain 1968).
Crùn na Bàrdachd
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duaisean Roinn-seòrsa:Gàidhlig
Loch Fada
Loch Fada anns an Eilean Sgitheanach:
Bhaltair
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
Providence, Rhode Island
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1636.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Rhode Island
1658
MDCLVIII
Málaga (provincia)
Freumhan an ainm
‘S ann gu math connspaideach ‘s a tha freumhan an ainm air sàilleabh nach eil Freumh-fhaclachd na sgìre idir soilleir. Tha a h-uile coltas ann gur ann à  m-l-k (Gàidhlig: Rìgh, riaghladh no rìoghachd) ann am Foinìsis a th’ ann an t-aimn. A bharrachd air sin, b’ ann à Tyros a bh’ ann na luchd-in-imrich sin agus b’ e Melqart (Dia a’ bhaile) a bhìte ag adhardh an sin. Tha cuid eile dhen bheachd gur ann à mlh (Gàidhlig: Salainn) no mlgh (tionndaidh) a tha e oir thathar air lorgan obair-mheatailt fhaighinn an seo. Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn. Sgrìobhadh قرطبة ann an Arabais, a thug Córdoba dhuinn an latha an-diugh.
906
CMVI
Iain Knox
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd
Frauenkirche
Am Frauenkirche
Chaidh an eaglais ùr, am Frauenkirche, a thogail eadar 1726 is 1743 a rèir nam planaichean a chruthaich George Bähr. Bha an rìgh August der Starke ag iarraidh eaglais ann an stoidhle coltach ris an àrd-eaglais anns an Ròimh no an eaglais Santa Maria della Saluteno ann an Venezia.
Ath-thogail
An dèidh ath-aonachaidh na Gearmailt thòiseachadh air an eaglais a thogail a-rithist anns an stoidhle tùsail ann an 1994. Bha mòran daoine is buidhnean eadar-dhealaichte air feadh an t-saoghail an sàs anns an obair seo. Mar eisimpleir chruthaich Alan Smith à Lunnainn crois ùr an stìobaill. B’ esan mac an athair a b' e aon de na stiùireadairean plèana a chuir bomaichean air Dresden.
Anns an 30 an Dàmhair 2005 bha a' chiad aifreann a-rithist anns am Frauenkirche. An-diugh 's e samhla na rèiteachd is na sìthe a tha anns am Frauenkirche.
Jean Calvin
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
2010
Bàsan
thumbnail|[[Edwin Morgan, bàrd Albannach]]
Poblachd na h-Èireann
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Èirinn *
Caolas Sasannach
Tha Caolas Sasannach, Caolas nan Sasannach neo Caolas na Frainge (Fraingis: La Manche; Beurla: English Channel; Breatannais: Mor Breizh) eadar Sasainn agus an Fhraing. Tha e a' ceangal an Cuan Siar agus Cuan a Tuath. Tha e mu 562 cilemeatair (350 mìle) a dh'fhad. Aig a' cheann as leatha tha e mu 240 cilemeatair (150 mìle) a leud. Aig an Strait of Dover, an t-àite as caoile, tha e dìreach 34 cilemeatair (21 mìle) a leud.
Virginia an Iar
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte‎ Roinn-seòrsa:Virginia an Iar
Peatrail
right|300px|Stèisean na peatrail
Comhachag gheal
'S e eun mòr geal a tha ann an comhachag gheal (ainm saidheansail: Bubo scandiacus, Beurla: snowy owl).
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Eòin-chreachaidh Roinn-seòrsa:Eun feòil-itheach
Ròdium
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt
Deborah Kerr
Iomraidhean
Kerr, Deborah Kerr, Deborah
Peighinn
Tha peighinn na shean thomhais-talmhainn ann an Alba an iar. Uaireannan, bha e co-ionnan ri dabhach, ach mar b’ àbhaist, a crochadh air an fhearann fhèin agus dè cho math a bha e. Se tomhais Lochlannach a bha ann, a thug ainm bho "peighinn" (sgillinn).
La Palma (eilean)
Tha Pàirc-nàiseanta ann ris an canar Parque Nacional de la Caldera de Taburiente.
Barranquilla
'S e prìomh-bhaile Roinne Atlántico ann an ceann a tuath Coloimbia a th' ann am Barranquilla (Faidhle:ltspkr.png ba.raŋ'ki.ja). Tha Barranquilla suidhichte aig beul na h-aibhne Mhagdalena, air oirthir na Mara Chairibianach 948km air falbh bho Bhogotá. 'S e an ceathramh baile as motha ann an Coloimbia, an dèidh Bogotá, Medellín agus Cali. Bha àireamh sluaigh dhe 1,146,395 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a' chunntais-shluaigh mu dheireadh. 'S e Barranquilla an 33mh baile as motha ann an Aimearaga-Laideannach Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1639.
Pàpa Pius VII
B' e Pàpa Eadailteach a bha ann am Pàpa Pius VII (Laideann PIUS P.P. VII, Cesena, 14 an Lùnasdal 1742 - Cathair na Bhatacain, 20 an Lùnasdal 1823). B' e Barnaba Niccolò Maria Luigi Chiaramonti an t-ainm a bh' air bho thùs. Chaidh a thaghadh air an 14 am Màrt 1800 mar phàpa an dèidh bàs Pàpa Pius VI. 'S e an 251 fear a bh'ann. Rugadh agus chaochail e ann an Stàitean na h-Eaglaise.
Barranquilla
Sluagh a' bhaile
Taobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' anns a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Barranquilla. A bharrachd air sin. ‘s e Tùsanaich a th’ ann 0.1%, 0.2% dhe Giupsaidhean agus tha 13.2% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 94.1% dhe na daoine ann an Barranquilla leughadh agus sgrìobhadh. A thuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 53.5% dhe na dachannan.
Pàpa Pius VII
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Daoine às an Eadailt
Michael Levitt
'S e ceimigear à Iosrael agus às Na Stàitean Aonaichte a th' ann am Michael Levitt (Eabhra: מיכאל לויט, Pretoria, 9 an Cèitean 1947). Rugadh e ann an Afraga a Deas do theaghlach Iùdhach le freumhan ann an Liotuàinia. Dh'fhàg iad Afraga ann an 1962 is chaidh iad gu Sasainn far an do rinn e dotaireachd aig Oilthigh Chambridge air tRNA. Rinn e a chiad postdoc aig an Institiud Weizmann còmhla ri Shneior Lifson, a dh'imrich e agus Arieh Warsheh do Chambridge ann an 1974 far an do rannsaich iad an structar aig lysozyme. Rinn e cuideachd postdoc aig an Institiud Salk còmhla ri Francis Crick. Dh'obraich e aig an Institiud Weizmann eadar 1979 is 1986 agus an sin aig Oilthigh Stanford. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2013 còmhla ri Arieh Warshel agus Martin Karplus.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine à Iosrael Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Daoine à Afraga a Deas Roinn-seòrsa:Iùdhaich
Stèisean Mhonadh Fotha
Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Tennessine
Eachdraidh
Ann an 2010 rinn co-sgioba Dubna (An Ruis)–Oak Ridge (Na Stàitean Aonaichte) beagan ataman de thennessine nuair a bhuail iad aidheonan calcium-48 ri ataman-amais bercelium-249. Anns an Dùbhlachd 2015 dhearbhaich IUPAC an taisgealadh agus thug iad don co-sgioba an còir an t-eileamaid ainmeachadh.
Caraidean na Cruinne
Tha ann an Caraidean na Cruinne Eadar-nàiseanta ’na lìonra de bhuidhnean dìon na h-àrainneachd ann an 74 dùthchannan air feadh na cruinne. ’Nam measg, ann an Albainn, tha Caraidean na Cruinne Alba.
Tha Caraidean na Cruinne Alba ’na bhuidhinn carthanais ann an Albainn, agus ’na bhall de Charaidean na Cruinne Eadar-nàiseanta. Chaidh a’ chiad bhuidheann ionadail de Caraidean na Cruinne a stéidheachadh ann an Albainn ann an 1972. Ann an 1977 chaidh a’ chiad choinneamh a chumail de na buidhnean ionadail gu léir ann an Albainn. Ann an 1980 chaidh Caraidean na Cruinne Alba a chur air stéidh laghail mar bhuidheann neo-eisimeileach, agus ann an 1982 bha ballrachd mu 1200 aige. Chaidh a chlàradh mar bhuidheann carthanais (SC003442) ann an 1992. Tha ballrachd mu 3000 aige a-nise.
26 an t-Sultain
Tachartasan
thumb|[[Francis Drake]]
911
B' e bliadhna chumanta sa' Mhìosachan Iulianach a bha ann an 911 an dèidh do Chrìosta.
Aarberg
'S e baile beag ann an cridhe na h-Eilbheise a th’ ann an Aarberg (IPA: ɑrˈb̥æːrg̊). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Beinn Aar, bhon fhacal Ghearmailtis Berg (Gàidhlig: Beinn). Chaidh am baile seo a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1271. Tha e suidhichte ri beulaibh na h-aibhne Aare agus air a’ Chanal Aarberg-Hagneck, aig 451m os cionn ìre na mara anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Bern, 103km air falbh bho Zürich, 126km bho Ghenève agus dìreach 17km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 4,088 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. 'S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Aarberg.
2012
'S e bliadhna-leum a tha ann an 2012 (MMXII).
Iom-obrachadh ceimigeach
Ma thèid measgachadh air dà shusbaint a tha ag iom-obrachadh ri chèile, bithidh na susbaintean tùsail gan caitheamh agus a' cruthachadh susbaintean eile.
Neskaupstaður
Eachdraidh
B' e Egil Ruadh an duine a thàinig gu Norðurfjörður agus a dh'fuirich ann an Nes; bhuinneadh a mhac Olaf, do shliochd Nesmen.
Chaidh am baile Neskaupstaður a stèidheachadh ann an 1892 mar bhaile iasgaich air oirthir Norðfjörður, air làrach tuathanais air an robh "Nes". Anns an 20mh linn, fhuair am baile am far-ainm Litla Moskva (Moscobha beag) air sgàth an taobh poilitigeach sòisealach a bha aig an t-sluagh. Chaidh film a dhèanmh mun chùis ann an 2018. Chaochail Jón Magnússon, seann phrìomh-mhinistear Innise Tìle am seo ann an 1926. Suas gu 1949, cha robh rathad dhan baile idir is na daoine a' tighinn ann air bàta. Thachair tachartas duilich anns a' bhaile ann am meadhan nan 70an nuair a rinn maoim-sneachda fìor dhroch sgrios air grunn thaighean agus chaochail 12 duine. Chaidh carragh-cuimhne a thogail anns a' phàirc bheag ann am meadhan a' bhaile mar chuimhneachan air. Anns an eadar-ama, tha an àite air a dhèanamh nios tèarainte le structaran farsaing. Thàinig Neskaupstaður còmhla ri Eskifjörður agus Reiðarfjörður ann an 1998 gus an sgìre-bhaile ùr Fjarðabyggð a chruthachadh. Fhuair a' chompanaidh Seiceach Metrostav cùmhnant airson tunail ùr a thogail eadar Eskifjörður agus Neskaupstaður ann an 2013. Thòisich cladhach an tunail - a tha 7,908 meatair a dh' fhaid - fo shuidheachadh geòlais agus gnàth-shìde gu math duilich. Chaidh an tunail, ris an canar Norðfjarðargöng, fhosgladh air Disathairne 11 Samhain 2017 le Ministear Còmhdhail Innis Tìle, Jon Gunarson, tosgair Seiceach Knot Jaroslav agus riochdairean bho bhuidhnean agus chompanaidhean fa leth.
Yochanan Vollach
Ceangal a-muigh
Roinn-seòrsa:Cluicheadairean Ball-coise Roinn-seòrsa:Daoine à Iosrael
Tarbh-boidhre
- bhìd tarbh boidhre eile e
Oganesson
Eachdraidh
Ann an 2002 rinn co-sgioba Co-institiud airson Rannsachadh Niùclasach (An Ruis)–Deuchainn-lann Nàiseanta Lawrence Livermore (Na Stàitean Aonaichte) beagan ataman de dh'oganesson nuair a bhuail iad aidheonan calcium-48 ri ataman-amais calafòrnium-249. Rinn an deuchainn-lann Ameireaganach an t-amas agus am buidheann ann an Dubna an deuchainn. Anns an Dùbhlachd 2015 dhearbhaich IUPAC an taisgealadh agus thug iad don co-sgioba an còir an eileamaid ainmeachadh.
Montagnola
‘S e clachan ann an ceann a deas na h-Eilbheis a th’ ann Montagnola. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1226. Tha e suidhichte air iomall a’ bhaile Lugano, dìreach ri taobh Loch Lugano ann an ceann a deas na roinne (Eadailtis: Cantone) Ticino, faisg air na crìochan leis An Eadailt. ‘S e Eadailtis a th’ann an cànan oifigeil agus tha am baile suidhichte aig 469m os cionn ìre na mara aig astar dhe 41km bho Ghenève, 156km bho Zürich, 155km bho Bherne prìomh-bhaile na dùthcha agus dìreach 62km bho Milano, air an taobh thall na crìochan  Tha 2,029 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaidh Montagnola a thoirt ri chèile le Agra agus Gentilino gus an sgìre Collina d’Oro (Eadailtis: Cnoc an Òir) a chruthachadh ann an 2004. Chaochail an sgrìobhadair Hermann Hesse (1877 – 1962) ann am Montagnola.
Dingwall & Skye Railway Coy.
Chaidh ath-shìneadh air an loidhne, a bha a nis na mheur de Rathad-iarainn na Gaidhealtachd eadar 1894 & 1897, nuair a chaidh fhosgladh air an 10 mìle mu bheireadh eadar Port an t-Sròin agus Caol Loch Aillse, far an do chruthaich an rathad-iarainn port ùr nan stìomair. Bho fhosgladh an loidhne gu Caol Loch Aillse sgurr na stìomairean dheth subhail bho Port an t-Sròin agus chaidh an laimrig an sin a-mach a bhith.
Odeska Oblast
Ceanglaichean A-mach
Mapaichean
Soisgeul Mhata
thumb|Mata le [[Rembrandt]]
913
B' e bliadhna chumanta sa' Mhìosachan Iulianach a bha ann an 913 an dèidh do Chrìosta.
Blàthan
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
Lurg Mhòr
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air Loch Monar, Beinn Fhionnlaidh, beanntan Ghleann Afraig, Srath Farair agus Toirbheartan.
Àireamh
Àireamhan coimeasta
Canaidh sinn gur co-thionndadh b a tha ann an c. Tha e soilleir gu bheil: agus tha iomadachadh agus roinneadh an aon rud air na h-àireamhan coimeasta. ’S e Q (Beurla: Quotient) an t-ainm aig àlach nan àireamhan coimeasta, agus ’s e for-àlach Z a th’ ann. Anns a’ chànan fhoirmeil: agus tha e soilleir gu bheil N ⊂ Z ⊂ Q.
Àireamhan co-fhillte
’S e C an comharra air àlach nan àireamhan co-fhillte. Anns a’ chànan fhoirmeil: ’S e na fìor-àireamhan am fo-àlach far a bheil b = 0. ’S mar sin tha: ’S ann dùinte a tha obrachadh àireamhachd far a bheil buil an obrachaidh den aon àlach. Mar eisimpleir tha cur-ris dùinte leis na h-àireamhan nàdarra oir ’s e àireamh nàdarra a tha ann an c far a bheil c = a + b ge b’ e air bith dè luach a tha air a agus b ach gum biodh iad nan àireamhan nàdarra. Ach chan eil toirt air falbh dùinte. ’S e àireamhan nàdarra a tha anns 5 agus 7 ach chan e àireamh nàdarra a tha anns an 5 − 7 ( = −2 ). Chan eil ach cur-ris agus iomadachadh dùinte leis na h-àireamhan nàdarra. Tha toirt air falbh dùinte cuideachd leis na slàn-àireamhan, agus roinneadh leis na h-àireamhan coimeasta agus na fìor-àireamhan. Ach tha na h-obrachaidhean àireamhachd uile dùinte (togail gu cumhachd nam measg) leis na h-àireamhan co-fhillte.
Niall O'Gallagher
Bàrdachd
Ann an 2009, fhuair Niall O'Gallagher duais bho Chomhairle nan Leabhraichean airson sgrìobhadairean ùra. Ann an 2011, ghabh e pàirt ann an Cuairt nam Bàrd ann an Èirinn. Chaidh a' chiad leabhar aige, Beatha Ùr, fhoillseachadh ann an 2013 le CLÀR. Bhon uair sin, tha dà leabhar eile air nochdadh: Suain nan Trì Latha (2016) agus Fo Bhlàth (2020). Tha e air a bhith ag eadar-theangachadh bàrdachd Chrìsdein MhicIlleBhàin gu Beurla, mar eisimpleir an dàn fada "Ceum air Cheum".
Tolmount
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Am Monadh Ruadh
915
B' e bliadhna cumanta sa' Mhìosachan Iulianach a bha ann an 915.
Ceannaiche
Bithidh gach ceannaiche a' ceannaich bathair aig prìs saor agus ga reic aig prìs daor. Theirear "ràth" ris an difir eadar cosgais an ceannaich agus prìs an reic.
Naomh Mungan
Bha Naomh Mungan, no “Ceanntighearna” (Beurla: Mungo no Kentigern; Cuimris: Cyndeyrn Garthwys; Laideann: Kentigernus) ’na naomh san 6mh Linn anns an rígheachd Bhreatannach Srath Cluaidh. Tha e ’na fhear-stéidhidh agus pàtran air Glaschu.
Bran
'S e ainm Gàidhlig a th' ann am Bran. 'S e ainm baistidh fireann a th' ann.
Tom Buidhe
Tha a' bheinn suidhichte ann an àite iomallach mu 7km san ear den rathad A93, mu 16km san ear-dheas de Bhràigh Mhàrr agus mu 7km san ear san ear thuath de dh'ionad-sgìthidh Ghleann Sìth. Mar as trice bithear ga dhìreadh bho Jock's Road ann an Gleann Doll no bho Ghleann Caladair agus ga cheangal le Tolmount, air neo dh'fhadadh a cheangal le Càrn an Tuirc no Càrn na Claise san iar, agus Glas Maol agus Creag Leacach san iar-dheas.
Llanfihangel Aberbythych
Tha am baile Llanfihangel Aberbythych ann an Sir Gaerfyrddin, a' Chuimrigh. Tha e 45.5 mi (73.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 170.2 mi (273.8 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1312 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 676 (51.5%); rugadh 66% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Miso
Roinn-seòrsa:Biadh Roinn-seòrsa:An t-Seapan
Breatainn Mhòr
'S e Breatainn Mhòr (Cuimris: Prydain Fawr, Beurla Ghallda: Great Breetain, Còrnais: Breten Veur, Beurla:  Great Britain) an t-ainm a tha air an eilean as motha anns na h-Eileanan Bhreatannach. Tha seo is coireach gu bheil Breatainn Bheag, dùthaich Ceilteach, ann air taobh an Iar na Frainge - 's e sin an t-àite far a bheil Breatannais ga bruidhinn. Anns a' Ghaeilge, cleachdar "Breatainn Bheag" air a' Chuimrigh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileanan Roinn-seòrsa:An Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Cladh Mór Ghlaschu
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cladhan ann an Alba Roinn-seòrsa:Glaschu
Bellevue, Washington
'S e baile ann an Washington, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann am Bellevue. Bha 136,426 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2014. Tha e suidhichte aig 26m os cionn ìre na mara.
Stèisean Phuirt Bhruachaidh
Eachdraidh
Tha e na stèisean as sine a tha ag obrachadh fhathast ann an Alba. Dh'fhosgail an stèisean seo 6 an Dàmhair 1838 leis an Rèile Dùn Dè agus Obar Bhrothaig. Ann an 1998 dhìult comhairlichean cead do Railtrack an togalach a sgrios. Thòisich an ath-nuadhachadh ann an 2001.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan Roinn-seòrsa:Dùn Dè
Smithson Tennant
Tha e ainmeil airson an taisgealadh de dh'iridium agus de dh'osmium.
Deuteronomi
Roinn-seòrsa:Seann Tiomnadh Roinn-seòrsa:Iùdhachd Roinn-seòrsa:Creideamh
Steiermark
thumb|300px|right|Steiermark anns an Ostair 'S e stàit anns an Ostair a tha ann an  Steiermark (Beurla: Styria). Tha e suidhichte sa deas na dùthcha. Tha e cho mòr ri 16,392 km² agus tha 1,210,971 (2013) millean duine a' fuireach an seo. Mar sin 's e sin an dàrna stàit as motha anns an Ostair a-rèir farsaingeachd. Tha Graz na phrìomh-bhaile.
Bloigh (matamataig)
Àireamhan measgaichte
'S e àireamh mheasgaichte a th' ann ma tha bloigh anabharr air a sgrìobhadh mar àireamh shlàn le bloigh cheirt ri taobh (me. 2¾, 6⅜, msaa.). Gus àireamh mheasgaichte atharrachadh do bhloigh anabharr:
Bloighean fillte
Canar bloigh fhillte ri bloigh far a bheil an t-àireamhaiche no an seòrsaiche (no an dà dhiubh) nam bloigh. Faodar bloigh fhillte a' sìmpleachadh do bhloigh chumanta, mar an eisimpleir a leanas:
Cur-ris
Chionns gu bheil na seòrsaichean eadar-dhealaichte, feumaidh sinn bloighean co-ionnan ri 3/4 agus 2/3 fhaighinn, agus an aon seòrsaiche aig an dà dhiubh.
Biodh 48 ( = 4 × 12) freagarrach gu leòr, ach chionns gu bheil 4 na factar de 12, bhiodh 12 freagarrach mar sheòrsaiche coitcheann. 'S e an seòrsaiche coitcheann as ìsle a th' anns a 12 an seo. Agus:
le àireamhan slàn
Tha àireamhaiche bloighe ag innse dhuinn dè na tha de bhloighean aonadach:
Arrecife
Eachdraidh
Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach tòiseachaidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936, ged a bha an corr dhen roinne dealas dhan Phoblachd.
Anwar El Sadat
B' e ceann-suidhe na an Èipheit a bh' ann am Muhammad Anwar El Sadat  neo أنور السادات san Arabais (El Monufia, 25 an Dùbhlachd 1918 - Cairo, 6 an Dàmhair 1981). Bha e os cionn na dùthcha eadar 1970 agus 1981. Chaochail e ann an ionnsaigh ceannairceach. Bhuannaich e an Duais Nobel na Sìthe ann an 1978, còmhla ri Menachim Begin.
Uilleam Uallas
Buinteanas aig Uallas
Rugadh Uilleam Uallas ann am Baile Inbhir Àir ri linn Rìgh Alasdair III. Cha b' ann de dh'àrd-mhaithean na h-Albann e, ach bu mhac e do dhuine uasail e dom b' ainm Shìr Maol-Chalum Uallas à Ach-na-Feàrna, Siorrachd Rinn Friù, agus do nighean aig Shìr Raoghnall MacCreamhain.
Bun-fiosrachaidh
Aig an àm a bha Uallas na bhalachan, a' fuireach ann an Cill-spindi, Siorrachd Pheairt, chaidh Rìgh Alasdair III a mharbhadh le leigeil à bhàrr eich sa bhliadhna 1286, a' fàgail leanabh de nighinn, ogha dha, nach b' fhada a mhair beò. Uime sin, bha Alba gun oighre, agus bha Iain Baliol agus Raibeart Bruis a' streap ris a' chrùn. Chuir Eideard I, Rìgh Shasainn, armailt mòr a-nuas à Sasainn a thug buaidh air Baliol, no Rìgh Iain, mar a theireadh ris, aig Dùn Bàrr.
Bha Hugh de Cressingham, am fear-ionmhais Sasannach, mar an ceudna gam pianadh a' togail airgid bhuapa fo chaochladh leisgeulan. Cha robh Albannaich cleachdta ri bhith a' pàigheadh mòran do an rìghrean dùthchasach fhèin a bha a ghnàth a' taisbeanadh co-fhulangas a bhith aca rim bochdainn. Bha iad, mar sin, gu mòr air an tàmailteachadh le bhith air an èigneachadh gu suimean ro mhòr ìocadh do Chressingham airson adhbhar sam bith, no aig àm sam bith a b' àill leis.
Uallas fon choill
Chaidh Uallas a chur gu sgoil ann an Dùn Dèagh, ach mharbh e mac Sasannaich mhòir an sin, air dha tàmailt a thoirt dha. An làrna-mhàireach, chaidh athair 's bhràthair a mharbhadh le saighdearan Sasannach agus theich a mhàthair gu taobh tuath Uisge Tatha, far an robh a cuideachd. B' èiginn dha fhèin teicheadh bho thaigh a sheanair, Raghnall MacCreamhain, gu taigh bhràthair athar, Sìr Raibeart Uallas, ann an Riccarton, baile beag mu mhìle de Chill Mhearnaig.
Gaisgeachd Uallais
Thairis air a' bhliadhna, chruinnicheadh buidheann bheag de dhaoine taghta a ghiùlaineadh bratach na h-Albann còmhla ris. Mhionnaich iad gun leanadh iad e troimh gach cunnart. Bhon uairsin, bha ainm Uallais a' cur eagal air na saighdearan Sasannaich a bh' air brùchadh a-steach do dh' Albainn, oir bha esan 's a luchd-leanmhainn a' siubhal na dùthcha 's a' dèanamh feall-fhalach iomadh turas orra. Sgap a' bhuidheann aige rè a' gheamhraidh agus phòs Uallas a leannain agus chaidh a chòmhnaidh ann am baile Lannraig.
Innleachdan-cogaidh Uallais
B' e an rian a ghabh Uallas na chiad èiridh a bhith cumail grunnan beag de luchd-leanmhainn còmhla ris fhèin, leis an tugadh e garg-ionnsaigh air buidheann bhig sam bith den arm Shasannach a gheibheadh e air leth bho chàch. Agus leis sin ghlacadh e stòr bìdh no armachd a bhiodh a' dol gu aonan sam bith de na caistealan. Leis an rian seo, bha e a' dèanamh mòran call air an nàmhaid. Aig an àm cheudna bheireadh e aire gun seachnadh e aghaidh a thoirt air buidheann lìonmhor sam bith dhiubh air nach robh e cinnteach gum b' urrainn dha buaidh fhaotainn. Bha aig an àm cheudna mòran de luchd-fearainn 's de àrd-mhaithean na rìoghachd ag obrachadh fo òrdagh-san, agus dhèanadh iad creachadh agus marbhadh air na Sasannach agus chuireadh iad na h-uile maille a b' urrainn orra.
Blàr Drochaid Shruighlea
Ràinig an t-arm Albannach mullach cnuic a tha dà mhìle an ear air Sruighlea mun tàinig Sasannach idir air fàire. Bu Sìr Iain Greumach aon de na càirdean bu dealaidh aig Uallas, agus bha Sìr Uilleam Dùghlas, uachdaran Shrath Dhùghlais mar an ceudna a' dlùth-leantainn ris.
Làithean deireannach Uallais
B' i an ath-chasaid, gun do mharbh e mòran dhaoine 's gun do rinn e mòran ainneart. Fhreagair esan gun robh sin fìor gun do mharbh e mòran Shasannach, ach gur h-ann a chionn 's gun robh iad a' dol a cheannsachadh 's a chreachadh na dùthcha dom buineadh e fhèin - Alba. Dhìt Eideard 's a chuid bhritheamhan Uallas co-dhiù gu bhith air a chur gu bàs leis a' cheann a chur dheth. Chaidh a ghiùlan gu Smithfield, àite a' chasgraidh, air an 23 latha de chiad mhìos an fhoghair, 1305, 's a làmhan ceangailte air a chùlaibh. An sin, chaidh a leth-chrochadh is a leigeil a-nuas leth-mharbh. Thugadh a mhionach às a chom agus loisgeadh mu choinneamh a shùl e. Thug iad an sin an ceann dheth, agus roinn iad a chorp na cheithir cheathramhan. Chuir iad a cheann air crann aig Drochaid Lunnainn agus a làmh dheas os cionn drochaid A' Chaisteal Nuaidh. Chuireadh a làmh thoisgeal an àite follaiseach ann am Bearaig, ceathramh eile dheth gu ruige Peairt agus a cheamhramh clì do Obar Dheathain.
Gallaibh
Dualchas & Eachdraidh
Tha dualchas Gàidhealach aig Gallaibh a dh'aindeoin a h-ainm, ach tha an dualchas sin air crìonadh gu mòr. Thadhal na Lochlannaich gun teagamh, ach chan eil ainmean àite na sgìre a thoirt fianais ris a' bheachd gun do stèidhich Lochlannaich bailtean-fhearann idir. Ged a tha eachdraidh Lochlannach aig na h-eileanan de dh'Arcaibh agus de Shealtainn dhan tuath, tha eachdraidh Lochlannaich aig iomadh baile sìos cost an ear Sasainn; Ioirc mar eisimpleir, neo Cathair Corcaigh an Èirinn tòrr nas soilleir na eachdraidh "Lochlannaich" Gallaibh.
Britheamhan
'S e an seachdamh leabhar den Seann Tiomnadh a tha ann an Britheamhan (Eabhra: Sefer Shoftim ספר שופטים).
922
Bàsan
Roinn-seòrsa:920an
Con-dobhraid
Ainm
Chaidh cruthan eachdraidheil (Cundurat 1526, Cundurat 1553, Conderet 1755, Condorit 1816, Condorrat 1864) agus brìgh an ainm a sgrùdadh anns an tràchdas PhD aig Peter Drummond, Oilthigh Ghlaschu 2014, td 228. Tha e gu math coltach gu bheil con- aig toiseach an ainm a’ ciallachadh ‘còmhla’, coltach ri con-/com- sa Bheurla, agus comh- ann an Gàidhlig an latha an-diugh. Tha e gu math coltach cuideachd gu bheil an -dorr- a’ ciallachadh ‘uisge’, coltach ri dobhar-chù ann an Gàidhlig an latha an-diugh, dwfyr san t-Seann-Chuimris, dŵr ann an Cuimris an latha an-diugh. Chan eil an -at aig deireadh an ainm chomh soilleir, ach bha facal doburnaid san t-Sean-Ghàidhlig, a’ buntainn ri uisge a’ sruthadh, agus tha facal dyfrhad ann an Cuimris an latha an-diugh, a’ ciallachadh sruthadh le uisge no bogadh ann an uisge.
1669
MDCLXIX
Stèisean Dhùn Dè
Seirbheisean
<br style="clear: both;" /> {| class="toccolours" border="1" cellpadding="4" style="margin: 0 auto; border-collapse: collapse; text-align: center;" ! Stèisean roimhe ! colspan="3" | National Rail ! an ath stèisean CrossCountry Loidhne Obar Dheathain gu Glaschu Loidhne Dùn Èideann gu Obar Dheathain Priomh Loidhne <br style="clear: both;" />
Ball-coise Aimearaganach
right|200px
Cataibh
Bailtean
Tha trì pàrrasan deug ann an Cataibh.
Milwaukee
‘S e baile mòr ann an cridhe Na Stàitean Aonaichte a th’ ann am Milwaukee (IPA: mɪlˈwɔːkiː). ‘S ann às an fhacal Tùsanach Millioke (Gàidhlig 'Talamh Math') a thàinig an t-ainm. Tha e suidhichte aig 188m os cionn ìre na mara, eadar Bàgh Mhilwaukee agus Bàgh Whitefish, ri taobh Loch Mhichigan, anns an stàit Wisconsin. Tha am baile 1,021km air falbh bho Washington, D.C. (prìomh-bhaile na dùthcha), 2,802km bho Los Angeles, 1,376km bho Bhoston agus 135km bho Chicago. Tha 603,338 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaidh am baile a stèidheachadh gu h-oifigeil ann an 1846 agus bha a’ chiad oilthigh a’ bhaile a chuir air dòigh san aon bhliadhna cuideachd. ‘S e an 31mh baile na dùthcha a th’ann Milwaukee.
Ruibidium
Taisgealadh
Ann an 1861 lorg ceimigearean Gearmailteach Robert Bunsen is Gustav Kirchhoff rubidium nuair a mion-sgrùd iad speactram eimisein an lepidolait. Tha an t-ainm a' dol à Laidinneach rubidius, dè tha a' ciallachadh "dorch-dhearg".
Belluno
‘S e baile mòr air an àirde an ear-thuath na h-Eadailt a th’ ann am Belluno (Fraingis: Bellune, Laideann: Belum, Gearmailtis: Beilun). 'S ann às an t-Seann Ceilteach belo-dunum a tha ainm a' bhaile. Tha e suidhichte aig 376m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-Aibhnichean Torrente Ardo agus Piave, anns a' Ghleann Valbelluna, eadar Beanntannan na Dolomiti agus na h-Alpi. Tha am baile am broinn na sgìre (Eadailtis: Provincia) Belluno fhèin, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Veneto, 472km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 247km bho Mhilano, 65km bho Phadova, 275km bho Fhirenze agus dìreach 33km bho Chanale d'Agordo. Tha 36,506 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.
Tirol
thumb|300px|Eaglais ann an Kappl
'S e stàit anns an Ostair a tha ann an Tirol (Beurla:  Tyrol). Tha e suidhichte san iar na dùthcha. Tha dà phàirt ann, Tirol a Tuath agus Tirol an Iar. Tha Salzburg eadarra. Tha Tirol cho mòr ri 12,648 km² agus tha 701556 (2007) millean duine a' fuireach an seo. Mar sin 's e sin an còigeamh stàit as motha anns an Ostair. Tha Innsbruck na phrìomh-bhaile.
Tha Tirol ainmeil airson deagh àitichean sgitheadh, m.e.: Kitzbühel, Ischgl agus St. Anton.
Lochan Gobhlach, an t-Eilean Sgitheanach
'S e loch ann an Alba a tha ann an Lochan Gobhlach. Tha e suidhichte anns an Eilean Sgitheanach deas air an rathad A87 eadar Caol Àcainn is an t-Àth Leathann. Tha Beinn Bhreac (437 m) san ear dheth.
Siorrachd Rois
Cruinn-eòlas
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Siorrachdan na h-Alba
Vorarlberg
thumb|300px|right| Vorarlberg 300px|right|thumb|Cruth na tìre ann an Vorarlberg, le bothan airson feòir a chumail 'S e stàit anns an Ostair a tha ann an  Vorarlberg. Tha e suidhichte san iar na dùthcha. Tha e cho mòr ri 2,601 km² agus tha 372,791 (2001) millean duine a' fuireach an seo.
Sveinn Björnsson
B' e neach-lagha, neach-malairt agus neach-poileataigs à Innis Tìle a bh' ann an Sveinn Björnsson (ˈsveitn̥ ˈpjœsːɔn). Rugadh e air 27 an Gearran 1881 ann an Copenhagen. Bha athair, Björn Jónsson na Ráðherra Íslands (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) bho 1909 gu ruige 1911 às leth Sjálfstæðisflokkurinn (Gàidhlig: Pàrtaidh na Neo-eisimeileachd). Fhuair Björnsson a chuid foghlaim sgoile aig Menntaskólinn í Reykjavík agus an uair sin thug e ceum ann an lagh bho Oilthigh Copenhagen. Phòs e aig Georgia Hansen ann an 1908 agus fhuair iad sianar chloinne còmhla. A thaobh mhalairt, stèidhich e trì companaidhean: Eimskipafélag Íslands hf (luingeanachd), Brunabótafélag Íslands (Airgead-urrais) agus Sjóvátryggingafélag Íslands (Airgead-urrais). B' e esan cuideachd a bha a-measg an fheadhainn a chuir air dòigh A' Chrois Dhearg Innise Tìle ann an 1924. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1914. B' e a' chiad cheann-suidhe na dùthcha a bh' ann am Björnsson, nuair a ghabh Innis Tìle leis a' Phoblachd ann an 1944. Lean e air san dreuchd gu ruige a bhàis. Chaochail Björnsson ann an Reykjavík air 25 am Faoilleach 1952.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Poileataigs
Uaimh, Siorrachd Pheairt
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Pheairt is Cheann Rois
2 Rìghrean
S' e leabhar san t-Seann Tiomnadh a tha sa Dàra Leabhar nan Rìgh no Ceathramh Leabhar nan Rìgh.
Berne, Indiana
‘S e baile beag ann an cridhe nan Stàitean Aonaichte a th’ ann am Berne. Tha e suidhichte aig 258m os cionn ìre na mara, eadar Rockford agus Reiffsburg, anns an stàit Indiana. Tha am baile 704km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 3,013km bho Los Angeles, 1,171km bho Bhoston agus 261km bho Chicago. Tha 4,173 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaidh am baile a stèidheachadh le daoine às An Eilbheis ann an 1852 agus thug iad ainm prìomh-bhaile na dùthcha aca fhèin (Berne) air a’ bhaile ùr.
John Barry
B' e ceòl-sgrìobhaiche à Sasainn a bh' ann an John Barry Pendergast (Gaeilge: Seán de Barra Priondragás, York, 3 an t-Samhain 1933 - Oyster Bay, 30 am Faoilleach 2011). Bhuineadh athair do Chorcaigh thall ann an Èirinn. B' e esan a sgrìobh an ceòl airson nam filmichean James Bond.
Actinium
Eachdraidh
Ann an 1899 lorg André-Louis Debierne actinium ann am pitchblende. Ann an 1902 rinn Friedrich Oskar Giesel actinium fìor-ghlan agus dhearbhaich gum bu 89 a bha anns an àireamh atamach. Tha an t-ainm a' dol às an fhacal seann-ghreugach ακτίς, no "gath".
Òr-cheàrdaichean
Roinn-seòrsa:Meatailt
A’ Chòrn
'S e siorrachd ann an Sasainn a th'ann a' Chòrn (Còrnais: Kernow, Beurla: Cornwall), tha i aig bonn Shasainn aig an taobh Iar. Tha an Caolais na Frainge aig an taobh deas den Chòrn, Devon aig an taobh ear, an Cuan na h-Èireann aig an taobh tuath, leis an Cuan Siar aig an iar. Tha a' Chòrn aon de na sia dùthchannan ceilteach, còmhla ri a' Chùimrigh, am Breatainn Bheag, Alba, Èirinn, is an Eilean Mhannainn. Tha 568,210 a' fuirich ann a' Chòrn. Tha a' Chòrn 3563 cilemeatairean mòr, agus 's e Trùru am prìomh-baile.
Bhaltair Cinneide
Bhuin e do na Ceannadaich, teaghlach uachdaranach ann an Dùn Iubhair, Siorrachd Àir, a bha ’na phàirt den Ghàidhealtachd làidir Gall-Ghàidhealach aig an àm. Tha e cha mhór cinnte gur i a’ Ghàidhlig a chànan dùthchais. Fhuair e ceum bho Oilthigh Ghlaschu ann an 1476, agus an uair sin MA ann an 1478.
Trianaid (eilean)
Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Am Port Mòr, Peairt is Ceann Rois
thumb|Am Port Mòr is [[Loch Eireann]] 'S e baile beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann am Port Mòr (Beurla: St Fillans). Tha an eaglais an seo ceangailte ri Naomh Faolan. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 23′ 30″ Tuath agus 4° 7′ 0″ Iar.
Creithleag-nan-each
Iomraidhean
{{smachd ùghdarrais} Roinn-seòrsa:Frìdean
Loch an Ime, Breacais
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch an Ime agus mar sin chan rathaidean ann a leanas chun na locha seo.
Dabeiba
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Dabeiba. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
Sotto il Monte Giovanni XXIII
‘S e baile beag ann an ceann a tuath na h-Eadailt a th’ ann an Sotto il Monte Giovanni XXIII (Bergamais: Sóta 'l Mut, Laideann: Sub Montem Ioannes XXIII). Tha e suidhichte aig 269m os cionn ìre na mara, anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Bergamo, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Lombardia, faisg air Loch Garlate, 486km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 37km bho Mhilano, 188km bho Phadova agus 226km bho Fhirenze. Tha 4,305 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.
Ceann-suidhe Innise Tìle
Is e Ceann-suidhe Innis Tìle ceannard na stàite agus an t-oifigear as àirde ann am Poblachd Innis Tìle. Tha an Ceann-suidhe air a thaghadh airson teirm a mhaireas ceithir bliadhna aig aon àm agus is e an aon oifigear a chaidh a thaghadh le taghadh dìreach. A rèir Bun-reachd Innis Tìle, is e an Ceann-suidhe prìomh neach-gleidhidh a' chumhachd riaghlaidh agus an dàrna neach aig a bheil an t-ùghdarras reachdail. Ann an cleachdadh, mar as trice chan eil com-pàirt a' chinn-suidhe ann an reachdas no gnìomhan riaghaltais ach foirmeil, gus nach bi cothrom aige air susbaint reachdail no riaghaltais. Ach, thathar a' gabhail ris gum faod e buaidh a thoirt air còmhraidhean seòmar-bùird agus eadhon riaghaltas taobh a-muigh fhastadh ma tha suidheachaidhean mar sin ann. Aig an aon àm, tha cumhachd aig a' cheann-suidhe bile a dhiùltadh bhon Alþingi agus a dhearbhadh ann am breithneachadh na dùthcha ann an reifreann, a chaidh fheuchainn trì tursan ann an eachdraidh na h-oifis. Às aonais a' Cheann-suidhe, bidh am Prìomhaire, Ceann-suidhe na Pàrlamaid agus Ceann-suidhe na h-Àrd Chùirt a’ tighinn còmhla ris a' Cheann-suidhe.
Socrates
B' e feallsanaiche cudromach Greugach a bha ann an Socrates (Greugais: Σωκράτης) (470 RC–399 RC). Dh’fhuirich e anns a’ bhaile mhòr An Àithne. Mar fheallsanaiche, bha ùidh aig Socrates air beus-eòlas. Chuir e ceistean mu dheidhinn dhaoine, mar eisimpleir, ciamar a bhios duine math gu fìor. 'S ann tric a dh’fhaighnicheadh e ceist le ceist eile na bu dhoimhne. Na linn-sa, b'e sin dòigh ùr airson comhaichidhean an toirt am follais. Anns an là an-diugh, 's e "am modh Sòcraiteach" a chanas sinn ris.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Feallsanaich Greugach Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seann-Ghrèig
Polo
'S e spòrs buidheann le eich a tha ann am Polo. Tha e cumanta ann an Àisia a Deas, Sasainn agus Argentina.
Poblachd Weimar
B' e dùthaich ann an Roinn-Eòrpa a bh' ann am Poblachd Weimar. Fhuair a' Poblachd an t-ainm seo o chionns gun do chuir air dòigh bun-reachd ùr an ann Weimar ann an 1920, an dèidh Ar-a-mach na Gearmailt. Theab Adolf Hitler an Riaghaltas a ghabhail os làimh ann an 1923 ann an cur-fodha stàite air an robh ban Hitlerputsch, nach robh soirbheachail a thaobh armachd ach a bha feumail dha a thaobh chleas-follaisidh.
1676
Bàsan
Roinn-seòrsa:1670an
Siorrachd Inbhir Nis
Daoine Ainmeil
Roinn-seòrsa:Siorrachdan na h-Alba
Puerto del Rosario
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Canàrach
Frankfurt
thumb|Sealladh air talla a´bhaile: "Römer" thumb| Na h-àrd togalaichean is an sealladh air an "Hauptwache"
Sailm
Tha Sailm (Eabhra: תְהִלִּים Th'hilliym) na leabhar san t-Seann Tiomnadh agus an Tanach.
Ward Hill (Hòigh)
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh Roinn-seòrsa:Marilyn
Iapanais
Buadhan
Riochdan Modhail
Innis Choinnich
Ged a bha 13 daoine a’ fuireach anns an eilean ann am 1961, chan eil duine sam bith a’ fuireach ann an diugh.
Thàinig ainm an eilean bho Naomh Cainnech of Aghaboe, manach agus co-aoiseach Calum Cille. Chaidh manachainn a thogail an seo le Cainneach, tha na ballaichean briste rim fhaicinn fhathast.
Loch Langaig
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Langaig. Tha e suidhichte aig ceann a tuath Tròndairnis anns an Eilean Sgitheanach. Tha e na laighe air an làimh chlì den rathad A855, faisg air an àite far a bheil Flòdaigearraidh. Tha Loch Droighinn, Loch Hasco, Loch Fada, Loch Leum nam Bradh is Loch Sheanta faisg air.
Oilthigh Uppsala
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:An t-Suain
Bùdachas
'S e creideamh agus feallsanachd a th' ann am Bùdachas (Sanscrit: Bauddha Dharma, बौद्ध धर्म), a chaidh a chur air bhonn leis an neach-teagaisg spioradail, am Buddha. Chaidh Bùdachas a stèidheachadh anns na h-Innseachan uaireigin eadar 600 agus 450 RC, agus anns an latha an-diugh, tha mu 500 millean Buddhach nan còmhnaidh anns gach dùthaich air feadh an t-saoghail. Tha Sìochantas gu math cudromach ann am Bùdachas.
Maastricht
‘S e baile mòr air an àirde an ear-dheas nan Tìrean Ìsle a th’ ann am Maastricht (IPA: maːˈstrɪxt]). ‘S ann às an Laideann Mosiae Trajectum (Gàidhlig: Àite-coise nam Maas) a th' ann an t-ainm. Tha e suidhichte aig 64m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Maas, anns an roinn Limburg, faisg air na crìochan leis A’ Ghearmailt, An Fhraing agus A' Bheilg. Tha am baile 167km air falbh bho Dhen Haag (Prìomh-bhaile na dùthcha), 175km bho Amsterdam, 142km bho Utrecht. 89km bho Tilburg agus 270km bho Ghroningen. Tha 122020 duine a' fuireach anns a’ bhaile fhèin. Chaidh Oilthigh Mhaastricht a stèidheachadh an seo ann an 1976. Tha am baile ainmeil air feadh na Roinn Eòrpa oir chaidh ainmean a chur gu Cùmhnant Mhaastricht an seo ann an 1992.
Loch Hasco
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Hasco. Tha e suidhichte aig ceann a tuath Tròndairnis anns an Eilean Sgitheanach. Tha e na laighe air an làimh chlì den rathad A855, deas air an àite far a bheil Flòdaigearraidh. Tha Loch Droighinn, Loch Langaig, Loch Fada, Loch Leum nam Bradh agus Loch Sheanta faisg air.
Alba (Siorrachd)
'S e roinn (Romàinis: Județ) ann an cridhe Romàinia a th' ann an Alba (IPA: alba, Gearmailtis: Karlsburg/Weissenburg Ungairis: Fehér). Tha e suidhichte eadar Arad, Bihor, Cluj, Hunedoara, Sibiu agus Mureș. 'S e Alba Iulia a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Thathar dhen bheachd gur ann à Castrum Apulum ann an Laideann a tha an t-ainm Alba. 'S e Alba an 16mh roinn as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 29mh a thaobh àireimh-shluaigh. Tha alba, fehér agus weiss uile a' ciallachadh geal.
Gil
Gil, seòrsa ghleann cumhang, cas is allt na ùrlar. Tha e nas motha na cunglach.
Loch-uisge
thumb|Loch Nahuel Huapi ([[An Argantain)]] Is e loch-uisge loch a tha tur-chuairtiche le fearann, mar eisimpleir Loch Nis, Loch Tatha, Loch Laomainn.
Roinn-seòrsa:Uisge *
Eòrsa
thumb|Loch na Caol - tha Eòrsa sa mheadhan agus [[Ulbha air a chulaibh]] 'S e aon de na h-Eileanan a-staigh a tha ann an Eòrsa. Tha e suidhichte air àird an iar na h-Alba, air àird an iar air còrsa Mhuile ann an Loch na Caol (Beurla: Loch na Keal). 'S e seo na Co-chomharran aige: 56° 28′ 0″ Tuath is 6° 5′ 18″ Iar.
Dàn Sholaimh
thumb|'Dàn Sholaimh' le [[Gustave Moreau.]] 'S e leabhar anns a' Bhìoball Eabhra a tha ann an Dàn Sholaimh (Eabhra שיר השירים, Shir ha-Shirim). Tha e anns an Tanach neo Seann Tiomnadh agus 's e fear de na còig rollan (megillot).
Rugbaidh lìog
Aiste ceangailte
Roinn-seòrsa:Spòrs bhuidheann Roinn-seòrsa:Còdaichean ball-coise Roinn-seòrsa:Rugbaidh
Llanllyfni
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Gwynedd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Èigil
Ann an 2001 bha 783 duine a' fuireach an seo.
George Washington
Bha George Washington air leth cudthromach ann an tràth-eachdraidh nan Stàitean Aonaichte. Bha e na cheannard cudthromach os cionn feachdan Aimeireaganach ann an Cogadh nan Seachd Bliadhna (1754-1763) an aghaidh nam feachdan Frangach ann an Ameireaga.
A’ Chiad cheann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
Fad ’s a bha e na cheann-suidhe, thàinig trì stàitean ùra a-steach do na Stàitean Aonaichte agus b’ iad Vermont, 4 an Cèitean 1791, Kentucky, 1 an t-Òg-mhios 1792, agus Tennessee, 1 an t-Òg-mhios 1796.
Dh’fhàg Washington a dhreuchd mar cheann-suidhe air 4 am Màrt 1797. Thill e d’ a fhearann ann an Mount Vernon ach cha d’ fhuair e a’ bheatha phrìobhaideach a bha e ag iarraidh oir chaidh a ainmeachadh mar Seanalair Lieutanant (ìre as àirde san arm aig an àm sin) airson rabhadh a thoirt do na Frangaich a bha a’ moidheach cogadh aig an àm.
Guadeloupe
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Fhraing Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
An Socach (Gleann Afraig)
'S e rud mòr a bhith a' streap na beinne seo leis gu bheil i ann an suidheachadh cho iomallach. Mar as trice bithear a' fuireach ann an Gleann Afraig (anns an ostail no a' campachadh), agus ga dhìreadh bho Allt Beithe tro Choire na Cloiche. Tha e reusanta a bhith ga cheangal le Sgùrr nan Ceathramhnan, agus bidh an fheadhainn èasgaidh ga cheangal cuideachd le Màm Sodhail, Càrn Eige agus Beinn Fhionnlaidh air neo le Mullach na Dheiragain. tha dromanan fada a' ceangal nam beann seo uile ri chèile agus fhaodadh coiseachd fad làithean.
Stèisean Shruighlea
Iomraidhean
<br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
Neon
'S e gas uasal a tha ann. Chan eil co-thàthaidhean de neon ann.
Llangennech
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Gaerfyrddin Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Marco Fidel Suárez
B' e Neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Coloimbia a bh' ann am Marco Fidel Suárez (Hatoviejo (Bello), 23 an Giblean 1855 - Bogotá, 3 an Giblean 1927). Bha e na cheann-suidhe eadar 1918 agus 1921. B' e an 32mh ceann-suidhe na dùthcha a bh' ann.
Gavin Maxwell
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Albannach Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Nori
Roinn-seòrsa:Feamainn
Màm Sodhail
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd