cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
La Llorona
Coltachaidhean ri ainmean ann an dualchasan eile
Mheudaich beul-aithris bhon Roinn Eòrpa nas leathainne dhan seann-sgeul cuideachd. Bha sgeulan nam mnathan-shìdh agus ban-spioradan eile a ghabh am caoineadh manadh a' bhàis an sgeul air a stiùireadh, agus thàth an ceangail La Llorona le linneachan agus aibhneachan ri chèile ri suirean-uisge mar na Nix, Lorelei, na Maighdeanan-mhara agus na Mealùisine. Tha làn le cur fo gheasaibh le mnàthan ann an lèineagan geala eòlas-taibhse Eòrpach, mnàthan a th' an spioradan iomluasgach a' rannsachadh dìoghaltas air eucoireigin a dh'fhulaing iad no a tha mallaichte ri beatha an eadar-sholais ath-fhuireach a' chùis thruagh am beathannan. Th'ann cuideachd ionnanachdan leis a' Mharbhadh nan Luchd-neo-chiontachd Bìoballach, a th' an Soisgeul Mhata a' samhlachadh ri "Raicheal a' caoineadh ri a clann, agus cha bhitheadh i air shocair."
Muir Åland
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas Roinn-seòrsa:Suòmaidh Roinn-seòrsa:An t-Suain Roinn-seòrsa:Muir
Patna
Anns a' bhliadhna 2001 bha 2,179 duine a' fuireach an seo.
Chaidh am baile a stèidheachadh anns a' bhliadhna 1802 le William Fullarton airson nam mèinnearan den sgìre seo. Bha athair Fullarton ag obair aig an British East India Company agus canar gun tàinig ainm a' bhaile a-rèir "Patna", baile anns na h-Innseachan.
Detroit, Michigan
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Michigan
Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Comhairlean na h-Alba *
Barbacoas (Nariño)
'S e baile beag ann an Nariño, Coloimbia, a th’ann Barbacoas. Tha e suidhichte aig 36m os cionn ìre na mara agus 236km air falbh bho Phasto, prìomh-bhaile na roinne. 'S e baile le gnàth-shìde theth a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach dhe 26˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1600.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Barbacoas
Poll an Easain
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir an Ear
Alasdair MacCoinnich
Dh'fheuch MacCoinnich a-rithist an 1793, 's e a' fàgail Fort Fork air 9 an Cèitein. An turas seo lorg e beàrn sna Rockies agus ràinig a sgioba cladach a' Chuain Shèimh air 22 Iuchar 1793.
Rob Ruadh MacGriogair
Bha Raibeart Ruadh MacGriogair, (7 am Màrt 1671–28 an Dùbhlachd, 1734), no Rob Ruadh mar a bu trice a theirte ris, na dhuine ro chliùteach ann an Alba aig toiseach na h-ochdamh linn deug. Aig amannan bha e na fhear-gnothaich speiseanta, ach aig amannan eile 's e fear-togail-creich a bh' ann, agus chuir e seachad mòran dheth bheatha fo chàrn.
Rugadh Rob Ruadh ann an Gleann-Gaoil, aig ceann Locha Ceiteirein, mar a gheibhear a-mach ann an Clàr nam Baistidhean Sgìre Bhochanan. B' iad Dòmhnall MacGregor agus Mairead Chaimbeul a phàrantan. Phòs e Màiri Eilidh NicGriogair à Comar, a rugadh aig an fhearann Lànaidh, An t-Iomaire Riabhach. Phòs iad ann an Gleann Aircleid san Fhaoilteach 1693. Rugadh ceathrar mhac dhaibh: Seumas Mòr, Rànall, Coll, agus Raibeart, neo Rob òg mar a b' fheàrr a dh'aithneachadh e.
Prionnsachd Asturias
Ceangal a-muigh
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Douglas Young
Eadar-theangachadh
Dh'eadar-theangaich e gu Beurla Ghallda bho iomadh cànan: mar eisimpleir an dealbh-chluich Na Losgannan le Aristophanes (The Puddocks, 1957) neo an dàn "Le Cimetière Marin" le Paul Valéry (The Kirkyaird by the Sea). Ged nach do nochd iad ann an clò còmhla ri Dàin do Eimhir ann an 1943, bha Young ag eadar-theangachadh bàrdachd Shomhairle MhicGill-Eain gu Beurla Ghallda cuideachd.
Iterbium
Eachdraidh
Ann an 1878 lorg Jean Charles Galissard de Marignac ogsaid ùr ann an gadolinit agus dh'ainmich e am meatailt "iterbium" air Ytterby san t-Suain. Ann an 1907 lorg Georges Urbain san Fhraing, Carl Auer von Welsbach san Ostair, agus Charles James sna Stàitean Aonaichte gun robh dà eileamaid anns an ogsaid seo.
Dùn Dè an Iar (sgìre Phàrlamaid Westminster)
Chaidh a cruthachadh ann an 1950 agus mhùth na crìochan o chionn goirid ann an 2005.
14 am Faoilleach
Tachartasan
thumb|180px|[[Conrad Bain (1975)]]
Salm 23
Aistidhean ceangailte
Roinn-seòrsa:Sailm
James Tobin
B' e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a bha ann an James Tobin. Rugadh e air 5 am Màrt 1918 ann an Champaign, Illinois agus chaochail e air 11 am Màrt, 2002 ann an New Haven, Connecticut. Rinn e an Alma mater ann an Oilthigh Harvard.
Sgùrr an Lochain
Gheibhear dhan mhullach bhon rathad A87 aig Eas nan Arm thairis air Sgùrr Beag. Dh'fhaodadh cromadh gu dìreach bho Sgùrr an Lochain. Bidh cuid ga cheangal le Creag nan Damh agus Sgùrr an Doire Leathainn air neo fiù 's leis na beanntan eile air an druim seo, ach bheir seo 9-11 uairean a thìde
Bean-shìdh
Ceanglaichean a-mach
Bean-shìdh Bean-shìdh Roinn-seòrsa:Miotas-eòlas
1939
MCMXXXIX
Contae na Mí
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae na Mí (tuiseal ainmneach: An Mhí, Laideann: Comitatus Midiensis). Tha e suidhichte ann an àirde an ear na dùthcha, ann an Còigeamh Laighean. Tha 184,135 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 2,336km², an 14mh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 12mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae na Mí le Muineachán, Lú, Iarmhí, Átha Cliath, Cill Dara agus An Cabhán. Bha 183,828 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir. 'S e Sliabh na Caillí (279m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd. Chaidh Contae na Mí a chruthachadh ann an 1297.
Feamainn
'S e seòrsaichean fàs-bheartan ioma-ceallach a tha a' fàs anns a' mhuir a tha ann am feamainn.
Saor-làithean poblach ann an Alba
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Fèisean
Coed Duon
Tha am baile Coed Duon ann an Caerffili, a' Chuimrigh. Tha e 12.8 mi (20.6 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 132.1 mi (212.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 8242 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 869 (10.5%); rugadh 92% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
1391
MCCCXCI
Airbles
Tha stèisean-rèile ann.
Meanbh-chuileag
Dòigh-bheatha
Nì na meanbh-chuileagan boireann inbheach bìdeadh gu math faisg air na h-ionadan sìolachaidh aca (ged a chaidh an lorg suas ri 1km air falbh uapa), agus faisg air an talamh. Is ann sa chamhanaich a thig iad a-mach gu sònraichte, ach bìdidh iad uair sam bith dhen latha ma tha e sgòthach a chionn 's gur e gainnead solais a thàlaidheas a-mach na meanbh-chuileagan boireann. Cha bhi iad cho beòthail ma bhios a' ghaoth nas luaithe na 6mph no an taisead fo 60-75%.
Tha giallan lannach fiaclach goirid orra a dh'obraicheas cha mhòr mar shiosaran ach nach adhbharaich ach lotan gu math eu-domhain agus ri linn sin, cha dèid aca air bìdeadh tro aodach agus feumaidh iad craiceann a tha ris. Tha histamines 'nan smugaid a bhrosnaicheas sruthadh an fhala san lot agus ged a dh'adhbharaicheas sin atadh, cha bhi droch-bhuaidh aice ach air daoine aig a bheil droch-aileirgidhean 'nan aghaidh.
Buaidh na h-aimsire is shealgairean
A bharrachd air sin, tha luchd-rannsachaidh san Eilean Sgitheanach agus ann an Earra Ghàidheal air dà ghnè de dh'fhìneag dhearg a lorg (Parafeiderium stuarti agus Centrotrombidium blackwellae) aig a bheil larbhachan a tha 'nam faoighichean 's a' tighinn beò air meanbh-chuileagan inbheachd.
San Albais
Tha i a' nochdadh san Albair mar midge agus mar mheanbhair midgie agus a' riochdachadh an dà chuid na cuileige agus rudeigin no cuideigin a tha beag leibideach. A bharrachd air sin, tha a h-ìomhaigheag a' nochdadh ann am faclan mar midge-merchant "marsanta de rudan beaga" agus midge's knee-buckle "rud a tha do-chreidsinneach beag.
An Eaglais Shaor
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd
Dail M'Fhaolain
Ainm a' bhaile
A-rèir Iain Mhic an Tailleir tàinig an t-ainm "Dalmellington" bhon ainm Beurla "Meling’s farm" ach tha feadhain eile ag ràdh gun tàinig e bhon ainm Gàidhlig "Dael Meallain Tuinn" a tha a' ciallachadh "the fort of assembly of the moat-surrounded mound". A-rèir Sabhal Mòr Ostaig 's e "Dail M'Fhaolain" an t-ainm Gàidhlig a th' air Dalmellington
Rùm
An t-Eilean
Tha Ceann Locha (Beurla: Kinloch) na clachan as motha anns an eilean, tha e suidhichte san àird an ear an eilean aig ceann Loch Scresort, far a bheil am port-mara cuideachd. Tha Caisteal Cheann Locha faisg air a' bhaile a chaidh a thogail ann an 1900. 'S e "A' Bhrideanach" an t-àite as fhaide san iar dhen eilean. 'S e Askival (812 meatair/2,664 troigh) a’ bheinn as àirde a tha anns an eilean. Tha i suidhichte mu 5 cilemeatair san àird a deas Cinn Locha. Canar "Na Cuilthionnan Ruma" leis na beanntan anns an eilean, tha iad eadar-dhealaichte bho na Cuiltheann anns an Eilean Sgitheanach.
Eachdraidh
Reic MacLean of Coll Rùm don Marquess of Salisbury ann an 1845, chleachd esan an t-eilean airson spòrs agus fois a ghabhail. Ann an 1888, cheannaich John Bullough à Lancashire Rùm. An uair sin bha e aig Sir George Bullough, bha esan a' feuchainn ainm an eilein ag atharrachadh gu Rhum air sgàth 's nach toil leis a bhith na "Laird of Rum".
Piedras (Tolima)
Sluagh a' bhaile
Taobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Piedras ach tha 0.5% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 84.3% dhe na daoine ann an Piedras leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 27.1% dhe na dachannan.
Abu Dhabi
‘S e prìomh-bhaile agus am baile as motha na h-Iomaratan Arabach Aonaichte a tha ann an Abu Dhabi (Arabais: أبو ظبي). Tha e na laighe anns an taobh tuath na dùthcha. 'S e prìomh-bhaile na Iomarat Abu Dhabi cuideachd.
453
Bàsan
Roinn-seòrsa:450an
Laureano Gómez Castro
Ceann-suidhe na Dùthcha (1950-1953)
Chaidh Laureano Gómez ainmeachadh na Mhinistear na Dùthchannan Cèin ann an 1948, ach leig esan a dhreuchd an ceann greiseag an dèidh fhoill-mhortadh Jorge Eliécer Gaitán, oir cha robh barrantas eadar-nàiseanta ann, leis gu robh iad dhen bheachd gur e na Tòraidhean a bha an sàs anns an gnothach fuillteach sin. ‘S e esan an aon tagraiche a bh’ann airson a’ Chinneas ann an 1949, leis gun do dhiùlt tagraiche nan Libearalach, Darío Echandía Olaya, an iomairt is easan ag ràdh nach robh teàrrainteach ann airson daoine a’ Phàrtaidh aige air sàilleabh sreath dhe fhoill-mhortaich a thug àite (mar Ghaitán), a mharbh a bhràthair fhèin (Vicente Echandía) agus leis gu robh ainneart nan guerrillas ùr, Libearalaich agus Comannaich, a’ fàs gu luath. Airson a’ chiad uair ann an eachdraidh na dùthcha, fhuair an Dotair Gómez a bharrachd air millean bhòtaichean, is le sin thug e an ceannas os làimh 7mh an Lùnasdal 1950.
Anns an dàrna làimh, tha feadhainn dhen bheachd gur e Riaghaltas dìreach eagalach aingidh a bha aig Gómez Laureano air sàilleabh an t-suidheachaidh dòrainn taobh a’ chogaidh sìobhalta neo-oifigeil anns an dùthaich an dèidh Am Bogotazo. Anns an làmh eile, saoilidh a’ mhòr-chuid dhe na Tòraidh agus daoine na h-Eaglaise Chaitligeach gur e fìor churaidh poileataigeach a bh’ ann Gómez, leis gun do bhrosnaich e am foghlam Crìosdaidh, chruthaich e Ecopetrol (Companaidh Nàiseanta a’ Pheatral), chuir e siostam na cìsean air dòigh, agus a bharrachd air sin dh’fhàs an eaconomaidh aig àm ùpraid sòisealta. Leasaichidh Gòmez Laureano cùisean sòisealta tro chaitheamh poblach.
A’ Bhuidhean Nàiseanta
Lean Gómez mar cheannard nan Tòraidh, ged a bha e na fhògarrach thall thairis agus mar sin chuir e ainm gu Còrdadh dhe Benidorm ann an 1956 le ceannard nan Libearalach Alberto Lleras Camargo an aghaidh Riaghaltas an airm.
Suòmaidh
'S e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa a tha ann an Suòmaidh neo An Fhionnlann. Tha i suidhichte ann an Lochlainn eadar an t-Suain agus an Ruis, tha Nirribhidh san taobh tuath dhith. Tha Helsinki na prìomh-bhaile. Tha eileanan beaga ann ris an canar Åland. Tha iad nan stàit saor ann an Suòmaidh.
Aol-tàthaidh
thumb|right|250px|Aol-tàthaidh eadar breicean B’e aol-tàthaidh measgachadh de gainmhich, sheumant, agus uisge, air a chleachdadh gus clachan-chreadha a thàthadh còmhla.
1914
Bàsan
Roinn-seòrsa:1910an
Urras Iain Muir
’S e obair, meanmna agus dìleab an fhir-gléidhteachais Iain Muir a tha a’ brosnachadh an Urrais. Rugadh Iain Muir ann Dùn Barra ann an Lodainn an Ear sa bhliadhna 1838. Chuir e an Sierra Club air chois ann an California ann an 1892, a tha a-nis ’na fhear de na buidhnean gléidhteachais as cudromaiche sna Stàitean Aonaichte.
Jeffreyston
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
An Creagán, Contae Ard Mhacha
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
Salm 31
Cia meud do mhaith a thaisg thu dhaibh
Tuinisia
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Afraga a Tuath
Crosskeys
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerffili Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Eabhraig
'S e baile eachdraicheil ann an Siorrachd Eabhraig a th' ann an Eabhraig, (Beurla: York) aithnichte cuideachd mar Iorc a rèir GOC, aig a bheil seann bhalla air a thimcheall. Tha am baile air a shuidheachadh far am bi dà abhainn (Ouse agus Foss) a' coinneachadh. Tha am baile ainmeil air sgàth eachdraidh beartaich, a chionn 's gu bheil e mu 2,000 bhliadhna dh'aois.
Às dèidh teachd nan Angles, chaidh ainm ùr Eoferwic a chuir air a' bhaile, is chleachdadh e mar prìomh-bhaile na rìoghachd Northumbria. Fhuair na Lochlannaich grèim air a' bhaile ann an 866, is chuir iad an t-ainm Jórvík air a' bhaile fhèin is sgìre fada nas fharsainge eile air a' thaobh thuath Shasainn. Mun bhliadhna 1000, dh' ainmeachadh am baile mar York.
8 an t-Iuchar
Bàsan
thumb|180px|[[Robert Burns Woodward]] thumb|left|100px|Mohammed
Seòlaid
'S e acarsaid ciall eile a th' air an fhacal seòlaid.
Caldercruix
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath
Salm 40
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sailm
Doire Mhic Cais
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an Doire Mhic Cais.
Na h-Eileanan a-staigh
Sa Deas
Tha na h-Eileanan a-staigh a Deas a’ gabhail a-steach Muile, Ìle, Diùra, na Slate Islands, na Treshnish Islands agus cuid de na h-eileanan beaga a tha timcheall air Muile. Tha iad nam pàirt den Chomhairle Earra-Ghaidheal agus Bòd. Seo cuid den fheadhainn bheaga:
Quintus Caecilius Metellus Pius
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seann-Ròimh Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Girón
Sluagh a' bhaile
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Girón, ach tha 0.6% dhe Rom agus 0.3% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 92.9% dhe na daoine ann an Girón leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 79% dhe na dachannan.
Cùba
'S e dùthaich anns an Roinn Charaibeach a tha ann an Cùba neo Ciùba, ainm oifigeil: Poblachd Chùba (Spàinntis: República de Cuba, IPA: re'puβlika ðe ˈkuβa). 'S e Cùba an t-eilean as motha anns na Greater Antilles. Tha i na laighe eadar Am Muir Caraibeach agus an Cuan Siar deas air na Stàitean Aonaichte agus na h-Eileanan Bhathama. Tha Meagsago san taobh an iar dhith. Leis na tràighean brèagha aice tha roinn na turasachd gu math làidir ann an Cùba.
Iomraidhean
280px|thumb|left|Cathair-eaglais San Cristóbal de la Habana ann an Havana)
Arnhem
‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente), air an àirde an ear nan Tìrean Ìsle, faisg air na Crìochan leis A' Ghearmailt a th' ann an Arnhem (IPA: ˈɑrnhɛm neo ˈɑrnɛm, Frysk: Arnhim, Arnhems: Ernem, Laideann: Arecanum). 'S ann à dà fhacal san Duitsis a tha an t-ainm: arend agus Heem (Gàidhlig: Iolaire agus Dachaigh). Tha e suidhichte faisg air Bocholt, ri taobh na h-aibhne Nederrijn, 16m os cionn ìre na mara, anns an roinn (Duitsis: provincie) Gelderland, 82km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 99km bho Rotterdam, 110km bho Den Haag, 55km bho Utrecht, 64km bho Almere agus 67km bho Eindhoven. Chaidh Arnhem a chlàradh airson a' chiad turas ann an 893 mar Arentheym agus fhuair am baile a chuid chòirichean ann an 1233. Tha 149,912 duine a' fuireach ann.
Droman Uí Chonbhuí
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an Droman Uí Chonbhuí.
An Eaglais Bhreac
Bha am Mòd Nàiseanta Rìoghail ann eadar an 10mh is an 18mh, an Dàmhair, 2008.
30 am Faoilleach
'S e 30 am Faoilleach an 30mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 335 latha (336 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Crios-cartachaidh
Roinn-seòrsa:Coilltearachd
Port-adhair Bhaile na h-Eaglais
Tha Port Adhair Bhaile na h-Eaglais suidhichte mu 4km dhan ear-dheas air Bàgh na h-Eaglaise ann an Arcaibh.
Ward Hill (Raghnallsaigh a Deas)
Suidheachadh
Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Ward Hill san 21 an Dùbhlachd 2012 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills".
Sràid aon-slighe
Roinn-seòrsa:trafaig
Gelligaer
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerffili Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Belisario Betancur Cuartas
Thoisich e ann am Poileataigs mar chomhairliche ann an Antioquia eadar 1945 agus 1947. Bha tòrr eòlasan aig san Riaghaltas: bha e na Mhinistear an Fhoghlaim fo Alberto Lleras Camargo fad corra mìos ann an 1960: na mhinistear na h-Obrach fo Ghuillermo León Valencia bho 1962 gu 1963. A bharrachd air sin, chuir e seachad dà bhliadhna thall thairis na thosgaire san Spàinn, bho 1975 gu 1977. B' esan an aon bhall-chruinneachaidh a thug taic do Mhariano Ospina Pérez an aghaidh Ghustavo Rojas Pinilla. Bha e na thagriache neo-oifigeil an aghaidh Mhisael Pastrana Borrero ann an 1970, ach chaill e.
Herta Müller
'Sbe sgrìobhadair à Romàinia, a sgrìobhas ann an Gearmailtis, a tha ann an Herta Müller. Rugadh i ann an Niţchidorf ann an 1953 ach tha i a’ fuireach anns a’ Ghearmailt a-nis. Bhuannaich i an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 2009. S' e an dàrna thè dheug a choisinn an duais seo a th'innte.
Leatrom
Tha leatrom 'na ghiùlan de aon no barrachd suthan no gineanan le sinich boireannach, daoine daonna air ghabhail a-staigh, a-staigh am cuirp. Ann an leatrom, 's urrainn do ann iomad torrachasan a bhith (mar eisimpleir, sa' chor de leth-càraidean, no trì-bhunaich). Tha leatrom daonna air rannsachadh nas motha na gu lèir nan torrachasan an sinich.
29 am Faoilleach
Tachartasan
thumb|Ben Peach (air an làimh dheas) agus John Horne air beulaibh taigh-òsta [[Innis nan Damh 1912)]]
Joris van der Haagen
B' e Joris van der Haagen (Ainm slàn: Joris Abrahamsz van der Haagen, Arnhem neo Dordrecht, mu 1615–Den Haag, 23 an Cèitean 1669) peantair ainmeil às Na Tìrean Ìsle. Rugadh e anns Na Tìrean Ìsle ri linn Poblachd nan Seachd Roinnean Aonaichte, nuair a bha an dùthaich uabhasach beairteach. Bha na e speisealach anns na seallaidhean-tìre.
100
Bàsan
Roinn-seòrsa:100an
Salm 45
Chan eil dòigh ann air aithneachadh cò an rìgh no cuin a chaidh seo a sgrìobhadh, ach ghabh na h-Iùdhaich ris anns na linntean a lean mar phìos a bha ag aithris air tighinn an t-Slànaighear agus chum na ciad sgrìobhadairean Chrìosdaidh ris a’ bheachd-sa.
Stèisean Cheann a' Ghiùthsaich
thumb|right|250px|Caledonian Sleeper bho [[Lunnainn ann an Ceann a' Ghiùthsaich]] 'S e Stèisean Cheann a' Ghiùthsaich (Beurla: Kingussie railway station) an stèisean-rèile ann an Ceann a' Ghiùthsaich. Tha e suidhichte air "Prìomh Loidhne na Gàidhealtachd" eadar Peairt agus Inbhir Nis. <br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
Snùcair
Riaghailtean
'S e break an t-ainm a th' air an àm, nuair a chluicheas dìreach aon chluicheadair ann aon shreath. 'S urrainn a bhith a 147 puingean air a char as motha ann an aon bhreak. 'S e maximum (uas-mheud) an t-ainm a tha air a' bhreak seo, agus bidh e coileanta glè ainneamh.
Mùn
B’e mùn lionn caithte a thèid a-mach às a’ bhodhaig an dèidh dha bhith air a’ chruinneachadh san aotraman.
Naoise
Nuair bha Deirdre air bhreith, dh'fhàisnich Cathbad an draoidh a bhitheadh i àlainn, ach bheireadh i na bàsan nam gaisgeach ainmeile na h-Uladh. Shocraich Conchobhar ga h-àrach ann an dealachadh, agus nuair bha i aig aois dhòigheil, phòsadh e i. Ge-tà, dh'fhàs Deirdre 'steach do rìbhinn àlainn, ged aonarach, agus choinnich i, ghabh gaol mòr air, agus ruith air falbh le Naoise, laoch, sealgair, is seinneadair òg brèagha, com-pàirtichte le a bhràithrean, Àrdan agus Ainle.
"Nan robh ann fear cho dubh ris an neabhan sin, craiceann cho geal ris an sneachda sin, agus gruaigean cho dearg ris an fhuil sin, bu mhiann leam e phòsadh," thuirt Deirdre, ann an mar a bha 's dòcha 'n ciad nochdadh a dàrna lèirsinn.
1969
MCMLXIX right|200px|thumb|Buzz Aldrin air a' Ghealaich
Bàsan
Roinn-seòrsa:1960an
Ceann Rois
thumb|Mapa Cheann Rois 'S e baile ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an Ceann Rois (Beurla: Kinross). Tha e anns an t-siorrachd traidiseanta Ceann Rois.
Eanach Mór
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
Maol Chinn-Dearg
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air beanntan Chinn Tàile, Gleann Seile, Loch Cuaich agus Chnòideirt.
La Mesa
'S e baile beag ann an Cundinamarca, Coloimbia, a th' ann an La Mesa neo Guayabal de la Mesa. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha aig 1200m os cionn ìre na mara agus 65km air falbh bho Bhogotá, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e baile le gnàth-shìde bhlàth a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach mu 22˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1777.
Santa Mónica, Calafòrnia
‘S e baile mòr air an àirde an iar nan Stàitean Aonaichte a th’ ann am Santa Mónica. Chaidh an t-àite seo a chlàradh airson a’ chiad turas ann am 1769 le Gaspar de Portolà de Rovira (Riaghladair Calafornia a Deas). Tha e suidhichte aig 37m os cionn ìre na mara, air tràigh bhrèagha ri taobh a' Chuain Shèimhe, 3,715km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 547km bho San Francisco, 2,824km bho Chicago agus 2,575km bho St. Louis. Tha 89,736 duine a' fuireach anns a’ bhaile, an 80mh baile as motha na stàite.
Eun-turais
Migrobirdoj Trekvogel Flyttfågel
An t-Uabhas
250px|thumb|right|Còmhdach CD an Uabhais, Togaibh Ur Guth!'S e còmhlan-ciùil garaids no punc a th' anns an Uabhas, a tha stèidhichte anns an Eilean Sgitheanach. Chaidh an còmhlan a chur air chois ann an 2010 le Roddy Neithercut (guth), Sìleas Landgraf (giotàr), Oisean MacUrcrin (beus) agus Tim Armstrong (drumaichean). Dh'fhàg Oisean tràth ann an eachdraidh a' chòmhlain agus ghabh Hester Levack am beus os làimh. Anns an Fhaoilleach, 2011, chuir iad CD air bhog, Togaibh Ur Guth, le còig òrain ùra Ghàidhlig, agus ceithir leasanan Gàidhlig cuideachd na chois, Gaelic for Punks. Chaidh an CD a chlàradh aig 16 Ohm Studio ann an Glaschu air £150 not ann an dà latha. Tha an t-Uabhas air cluich aig cuirmean-ciùil air feadh na h-Alba, air a' Ghàidhealtachd, ann an Inbhir Nis, ann an Glaschu agus ann an Dùn Èideann. Tha an ceòl air fad aca ann an Gàidhlig agus 's e luchd-labhairt na Gàidhlig fileanta a th' annta uile.
Hoddom
Eachdraidh
Chaidh eaglais a thogail an seo le Naomh Mungo eadar 572 agus 575 ann an àite far an robh tèarmann pàganach ro làimhe. Chan eil càil air fhàgail bhon àm ud sin o chionn 's gun do thogadh na toglaichean ann am fiodh. Thogadh crois san 8mh Linn ann an stoidhle gu math àbhaisteach ann an ceann a tuath Shasainn, a chaidh a lorg san 19mh Linn. Chaidh Caisteal a thogail san 17mh Linn is mean air mhean leasachadh e fad na linntean, gu seach àraidh aig deireadh na 19mh Linne. Chuairtich an Caisteal an dèidh do Mhàiri I Alba fhàgail ach ghèill na luchd-dìon dìreach an ceann latha. Chaidh e a chuairteachadh a-rithis ann an 1559 agus rinn feachdan à Sasainn droch mhilleadh airsan san ath bhliadhna. Tha tobhtaichean an t-sean eaglaise, a chaidh a thogail ann an 1610, ri fhaicinn ged an do deach tè ùr a thogail ann an 1817.
461
Bàsan
Roinn-seòrsa:460an
313
Bàsan
Roinn-seòrsa:310an
Conakry
'S e prìomh-bhaile Ghini a tha ann an Conakry neo Konakry (Cànan Maninka: Kɔnakiri). Tha e suidhichte air an Eilean Tombo anns a’ Chuan Siar. Ach tha e a’ gabhail a-steach an Kaloum Peninsula a-nis cuideachd, o chionn 's gun do dh’fhas am baile nas motha. Mar sin chan urrainnear a ràdh le cinnt cia mheud daoine a’ tha a’ fuireach an seo. Tha an U.S. Bureau of African Affairs ag ràdh gu bheil mu dhà mhillean duine ann. 'S e am baile as motha den dùthaich a tha ann cuideachd. 'S e seo an co-chomharran aige: 9° 30’ 33” Tuath agus 13° 42’ 44” Iar. Tha Conakry 538km air falbh bho Bhanjul (A' Ghaimbia), 714km bho Bhamako (Màili), 990km bho Nouakchott (Moratainia agus 705km bho Dhakar (Seanagal). Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha, aig  336m os cionn ìre na mara.
Hamburg
Eaconomaidh
Is e àite glè chudthromach anns a’ Ghearmailt agus anns an Roinn-Eòrpa airson malairt agus trafaig a tha ann an Hamburg. Is e Hamburg an sgìre as beartaiche anns an Roinn-Eòrpa, an dèidh Lunnainn, am Bruiseal agus Luxembourg
Àiteachan inntinneach
Ann an St. Pauli, faisg air am Fischmarkt, tha na Landungsbrücken, àite far a bheil na bàtaichean mòra a’ ruigsinn air Hamburg. left|thumb|110px|Taigh-solas Neuwerk
Chan eil an taigh as sine den bhaile anns a’ bhaile fhèin ach air an eilean Neuwerk. 'S e taigh-solas a tha ann, chaidh a thogail anns a’ bhliadhna 1310.
Aoine
Thubhairt seann-mhallachd na Gàidhlig “Àireamh na h-aoine ort!”
Rabindranath Tagore
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Innseanach Roinn-seòrsa:Bàird Roinn-seòrsa:Daoine às na h-Innseachan
Nua-libearalas
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eaconomachd Roinn-seòrsa:Poileataigs
Gaspar de Rodas
'S e a' chiad riaghladair air na tìrean far a bheil Antioquia, Caldas, Quindío agus Risaralda an latha an-diugh a bh' ann Gaspar de Rodas (1518-1607). Tha an ceannsaiche sin bho Extremadura buileach nas cudromaiche airson eachdraidh na h-Antioquia, gu h-àraidh anns na sgìrean ann an àirde an iar agus mu thuatha, na a thathar ag ràdh mar as tric.
1402
MCDII
463
Bàsan
Roinn-seòrsa:460an
Uamh Àrd-Achaidh
Toradh-Rannsachaidh
'S ann tron linn Mheadhan-leacaich (mu eadar sia is seachd mìle bliadhna air ais) a chaidh an uamh ùisneachadh; lorgadh buill-acainn air an dèanamh à clach-spòir. Tha sin a dearbhadh gum biodh sealgairean a’ tadhal air an uaimh bho àm gu àm. Rinn iad sin tron linn Nuadh-leacaich agus tro Linn an Umha. Tha coltas ann gun do dh’fhàs an àite na bu chudthromaiche timcheall air a’ bhliadhna 800 RC. Aig an àm seo chaidh cagailte mhòr a thogail faisg air beul na h-uaimhe. Chleachdadh beul na h-uaimhe cuideachd airson rudan pearsanta a thasgadh neo is dòcha airson tachartasan cràbhach no deas-ghnàthach a chumail.
Rè mìle bliadhna rachadh na cleachdaidhean seo a chumail a’ dol. Mu dheireadh thall dh’fhàs tom de luath na cagailte cho àrd gun robh cunnart ann gun rachadh beul na h-uaimhe a dhùnadh. Mar sin chaidh staidhre de mu cheithir meadar a dh’ fhaide a thogail feuch am faigheadh a-steach dhan uaimh a-rithist.
Achadh an Locha
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath
11 an t-Iuchar
Tachartasan
thumb|[[Raibeart I na h-Alba|Raibeart Brus]]
Rèabhlaid
250px|right|thumb|[[Vladimir Lenin]]
Ameireagium
Cleachdadh
Cleachdar ameireagium-241 ann an innealan-raibhe toite agus cuideachd eileamaidean nas truime a dhèanamh, mar eisimpleir ununpentium.
J. M. G. Le Clézio
’S e sgrìobhadair às an Fhraing a th’ ann an Jean-Marie Gustave Le Clézio. Rugadh e ann an Nice ann an ceann a deas na Frainge ann an 1940, ach tha dlùth dàimh aig a theaghlach leis na h-Eileanan Mhoiriseas. ‘S ann am Mor-Bihan anns a' Bhreatainn Bheag a bha na sinnsearan aige. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 2008.
Duibhleitir
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath
Arailt MacMhaolain
B' e neach-poileataigs à Sasainn agus riochdaire dioplòmasach a bh' ann am Maurice Harold Macmillan 1ad Iarla Stockton, OM, PC (Gàidhlig: Arailt MacMhaolain Lunnainn, 10 an Gearran 1894 – Chelwood Gate 29 an Dùbhlachd 1986). Bha e na Phrìomh-mhinistear san Rìoghachd Aonaichte bho 1957 gu ruige 1963, eadar Anthony Eden agus Ailig Dùghlas-Home. Is ann as an Eilean Arainn a bha na sinnsearan aig Arailt MacMhaolain.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:Sasainn Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Botsuana
'S e fàsach a tha ann an 70% den dùthaich. Tha am Fàsach Kalahari suidhichte ann an iar-dheas Botsuana. 'S e an Okavango Delta an t-inbhir as motha air an t-Saoghail. Tha e ann an earra-thuath na dùthcha.
Helsingør
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Danmhairg
Biosmat
'S e meatailt a tha ann. Tha e glè bheagan rèidio-beò ach tha an leth-bheatha 209Bi 1.9 × 1019 bliadhna fada.
Eachdraidh
Bha biosmat ainmeil ann an cianaimsir, ach ann an 1753 dhearbhaich Claude François Geoffroy gum b' e meatailtean eadar-dhealaichte a bha ann am biosmat, staoin agus luaidhe.
An Tìr Glan
Tha Buddhachd na Tìre Glaine (Sìonais shimplichte: 净土宗; Sìonais thraidiseanta: 淨土宗; Pinyin: Jìngtǔzōng; Seapanais: 浄土仏教, Jōdo bukkyō; Coirèanais: 정토종, jeongtojong; Bhiet-Namais: Tịnh Độ Tông) am measg nan sgoiltean Bùdach as motha anns an t-saoghal, a chreideas gu sònraichte anns a' Bhuddha, Amitābha, a tha a' fuireach ann an Tìr Glan anns an taobh an iar. Mar sin, thèid an sgoil aithneachadh mar Buddhachd Amitābha cuideachd. Creididh luchd na sgoile, ma mheòraicheas iad gu dìleas air Amitābha, gun tig e aig àm am bàis agus gun toir iad dhan Tìr Ghlain iad, far an tèid an soillseachadh. Seinnidh cuid mantra sònraichte a' moladh Amitābha mar eileamaid dhen mheòrachadh aca.
1404
Bàsan
Roinn-seòrsa:1400an
1846
MDCCCXLVI
La Palma (Cundinamarca)
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Stèisean Bhaile Ùr an t-Slèibh
thumb|Stèisean-rèile Bhaile Ùr an t-Slèibh 'S e Stèisean Bhaile Ùr an t-Slèibh (Beurla: Newtonmore railway station) an stèisean-rèile ann am Baile Ùr an t-Slèibh. Tha e suidhichte air "Prìomh Loidhne na Gàidhealtachd" eadar Peairt agus Inbhir Nis.
An Port Mór
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann An Port Mór (Beurla: Blackwatertown).
Castilla-La Mancha
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Mario Monti
'S e eaconamaiche agus stàitire Eadailteach a tha ann am Mario Monti (Varese, 19 am Màrt, 1943). Chaidh foghlam aige Oilthigh Bocconi agus Oilthigh Yale. Chaidh a thaghadh mar 54mh Prìomh-mhinistear na h-Eadailte ann An t-Samhain, 2011.
26 am Faoilleach
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
A' Chreag, Siorrachd Phiogto
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Tóin re Gaoith
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
Stèisean Dhail Chuinnidh
thumb|250px|Tha an Caledonian Sleeper a' falbh Stèisean Dhail Chuinnidh 'S e Stèisean Dhail Chuinnidh (Beurla: Dalwhinnie railway station) an stèisean-rèile ann an Dail Chuinnidh. Tha e suidhichte air "Prìomh Loidhne na Gàidhealtachd" eadar Peairt agus Inbhir Nis. <br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
Roinn-seòrsa:trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Bàgh
Ciall
Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas Roinn-seòrsa:Muir
Nan Shepherd
Ceòl
Chlàr Jenny Sturgeon The Living Mountain mar òrain ann an 2020.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Albannach Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Àrd-ìre
Roinn-seòrsa:foghlam
Camas Riga
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas Roinn-seòrsa:An Laitbhe Roinn-seòrsa:Eastòinia Roinn-seòrsa:Muir
Marc Parrot
Beatha ann an Saoghal a’ Chiùil
Thug e a’ chiad cheum aige ann an Saoghal a’ Chiùil ann an 1990 leis a’ chòmhlan-chiùil Regreso a las minas, (Spàinntis: Tilleadh dha na Mhèinean) le Julián Ruiz na riochdaire. An uair sin dh’fhoillsich e dà dhiosg na aonar, is iad Sólo para locos (Airson daoine craicte a-mhàin) ann an 1993 agus Sólo para niños (Airson clann a-mhàin) ann an 1995. Chlàraich e an treas diosg aige, Cocinero ann an 1998, ach cha robh an diosg sin ga reic nuair a rinn e e, is cha do deach òrain a’ phròiseact sin fhoillseachadh. Bha e aig obair còmhla ris a’ chompanaidh ciùil Warner Music aig an àm sin.
Ann an 2001 chuir Marc Parrot diosg ùr air dòigh leis an airgead a fhuair e bhon Chaval de la Peca. ’S e Rompecabezas (Tòimhseachan) an t-ainm a bh’ air agus bha e na riochdaire còmhla ri Robin Hancock. Aig an aon àm bha e an sàs a’ togail agus a’ cur air bhog an stiùideo aige, air a bheil Grabaciones Silvestres (Clàraidhean na Coilltean). Tha e air a bhith an sàs mar riochdaire is e a’ clàradh diosgaichean na daoine eile bhon àm sin.
Trygve Haavelmo
B' e eaconamaiche à Nirribhidh a bha ann an Trygve Magnus Haavelmo. Rugadh e air 13 an Dùbhlachd 1911 ann an Skedsmo agus chaochail e air 26 an t-Iuchar 1999 ann an Oslo. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 1989.
Harold Wilson
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:Sasainn Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Arm
thumb|200px|Saighdearan Breatannach a' treànadh aig àm a' Chogadh Guilf 'S iad na feachdan armailteach uile a tha aig nàisean no dùthaich a tha ann an arm. Chanar armailt ris na feachdan an sàs ann an sabaid sònraichte.
Kirkpatrick MacMillan
B' e gobha agus innleadair à Alba a bh' ann an Kirkpatrick MacMillan (Cathair, 2 an t-Sultain 1812 - Ibidem, 26 am Faoilleach 1878. Thogadh e ann an sgìre dhùthchail ann an Siorrachd Dhùn Phris (Dùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh an latha an-diugh) ann an teaghlach luchd na tuatha uabhasach fhèin bochd: bha athair na ghobha roimhe agus rinn Kirkpatrick MacMillan preantasachd fodha. Fhuair e a chuid foghlaim san sgìre aigese fhèin agus dh'fhag e an sgoil nuair a bha e 12 bliadhna a dh'aois. Rinn e a' chiad rothair - air an robh velocipede - ann an 1839 agus, an ceann trì bliadhna ann an 1842, chaidh e a Ghlaschu air a velocipede. Mhair an turas dìreach dà latha. Chaidh càin a thoirt dha, air sgàth 's gun do chuir e nighean òg ri làr ann an Gort a' Bhaile. Chithear eisimpleir a velocipede ann an mòr-bhùth Loreburn an Dùn Phris agus fear eile san taigh-tasgaidh Riverside an Glaschu. 'S ann a dà fhacal ann an Laideann a thàinig an t-ainm: velox (luath) agus pedes (cas). Phòs Kirkpatrick MacMillan aig Elizabeth Gordon (Elsie) Goldie ann an 1854 agus fhuair iad sianar daoine-cloinne còmhla.
Pontllan-fraith
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerffili Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Edward Heath
B' e neach-poileataigs à Sasainn a bh' ann an Edward Richard George Heath (Broadstairs, 9 an t-Iuchar 1916 – Salisbury 17 an t-Iuchar 2005). Bha e na Phrìomh-mhinistear san Rìoghachd Aonaichte bho 1970 gu ruige 1974 an dèidh agus ro Arailt MacUilleim.
Baile an Áisigh
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann an Baile an Áisigh.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
James Callaghan
Cha deach e dhan oilthigh is dh'obair e airson Oifis nan Cìsean Nàiseanta far an do chuidich e leis aonadh-ciùird a stèidheachadh. Mus deach a thaghadh mar bhall pàrlamaid airson Cardiff a Deas san 1945 bha e sa' Chabhlachd Rìoghail. Chaidh e na Sheannsalair fo Harold Wilson nuair a bhuannaich Am Pàrtaidh Làbarach an taghadh ann an 1964, is na Rùnaire na Dùthcha ann an 1967 aig àm nan Buairidhean. Chaill na Làbaraich an taghadh ann an 1970 ach thill e don riaghaltas, mar Rùnaire na Dùthchannan Cèin ann an 1974, is lean e Wilson mar phrìomhaire nuair a leig esan a dhreuchd suas ann an 1976. Chaill e bhòt cion-earbsa ann an 1979 an dèidh do reifreann air tiomnadh chumhachdan do dh'Alba is chaill na Làbaraich an taghadh coitcheann. Lean Margaret Thatcher e mar phrìomhaire agus Michael Foot mar cheannard nan Làbaraich.
Loch Buidhe, Mòinteach Raineach
thumb| Loch Buidhe air a beulaibh le Lochan na Stainge air a chùlaibh
Tha an loch mu 580 slat (531 m) a dh'fhad agus tha an leud aige mu 440 slat (440 m) aig an àite as leathainne. San fharsaingeachd tha e mu 292 slat (267 m) a leud. Tha Loch Buidhe cho mòr ri 35 acair agus tha an àrainn drèanaidh aige cho mòr ri gu bhith 11 mhìle ceàrnagach (28.5 km²). 'San fharsaingeachd tha an loch gu math eu-domhain le 3 troigh (0.9 m) aig an àite as doimhne. Tha bàrr uisge an locha mu 981 troigh (300 meatair) os cionn na mara.
114
Bàsan
Roinn-seòrsa:110an
Castilla y León
'S e fear de na mòr-roinnean na Spàinne a tha ann Castilla y León (IPA: kas'tiʎa i le'on). Tha e suidhichte dìreach ann am meadhan na dùthcha, ri taobh na Madrid. ‘S e Ávila prìomh-bhaile na Roinne. 'S e Castilla y León an ceàrn as motha a tha anns An Spàinn. Tha e cho farsaing ri 94,223 cilemeatair ceàrnagach, 18.6% na dùthcha. Anns a' bhliadhna 2008 bha 2,553,301 duine de shluagh ann, le dlùths aig àireamh 26.57 duine gach km². Tha trì cànain gam bruidhinn ann an Castilla y León: Spàinntis, Leonais agus Gailìsis. Tha i na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh fo smachd an Cortes de Castilla y León. Tha pàrlamaid le ceann-suidhe agus Buidheann Riaghlaidh aige. Tha naoi sgìrean anns Castilla y León, mar a leanas:
Bamako
Anns a’ bhliadhna 2006 bha 1,690,471 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin. Mar sin dheth 's e am baile as motha den dùthaich a tha ann. Canar gur e Bamako am baile a dh’fhàsas as luaithe a-rèir àireamh-shluaigh a tha ann an Afraga .'S e teas meadhan malairteach a th’ ann agus tha port aige. Tha gnìomhachas aodaich, meatailt agus iasgaich gu math làidir. Thàinig an t-ainm Bamako às a' chanan Bambara, tha e a' ciallachadh "Boglach Chrogaill.
Bucharest
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eorpa Roinn-seòrsa:Romàinia
Bàrr (cnoc)
right|400px
Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas
474
Bàsan
Roinn-seòrsa:470an
Baile an Teampaill (Baile Átha Cliath)
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann am Baile an Teampaill.
Chía (Cundinamarca)
Sluagh a' bhaile
Tha 97,896 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 24,055, a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Chía. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
Kommúnistaflokkur Íslands
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Phoenix, Arizona
Eadraidh
Chaochail an dòrnaire ainmeil Muhammed Ali an seo ann an 2016.
An Caol Arcach
thumb|An Caol Arcach
'S e caolas leathann a tha anns a' Chaoil Arcach (Beurla: Pentland Firth). Tha e eadar Arcaibh agus Gallaibh.
Tha na sruthan uabhasach làidir ann, suas gu 12 snaidhm, is tha an cuairt-shruth as cunnartaiche ann, The Swilkie, faisg air Stròma. A rèir faoinsgeulachd Tìleach, is ann anns an Swilkie far am bi Mysing, rìgh na mara, a' meileadh salainn airson na mara.
Hildburghausen
‘S e baile meadhanach faisg air Coburg ann an cridhe na Gearmailte a th’ ann an Hildburghausen. Tha e suidhichte aig 381m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Werra am broinn na stàite Thüringen. Tha am baile 74km air falbh bho Weimar, 64km bho Erfurt, 114km bho Nürnberg agus 298km bho Bherlin. Tha 11,746 duine a' fuireach ann.
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia
Àirde nan Tòraidh
Chumadh na Libearalaich an suidheachadh làidir anns a’ Chòmhdhail fad iomadh bhliadhna, ach cha robh ach aon cheann-suidhe ùr aca gu ruige 1930. Bha an t-Seanalair Rafael Uribe Uribe, inntleachdail agus saighdear a chaidh a mharbhadh ann an 1914 os cionn a ‘ Phàrtaidh rè na bliadhnaichean sin nuair a bha iad na bheagchuid. An dèidh sin stiùireadh an t-Seanalair Benjamín Herrera iad, gus a bhàsaich e fhèin ann an 1928. Bha am Pàrtaidh iomadh thurais an sàs ann an Riaghaltasan Nàiseanta le ministear no dithis aca anns a’ chaibineit.
Abhainn Abrams
'S e abhainn ann Alba Nuadh a tha ann an Abhainn Abrams (Beurla: Abrams River). Tha i ann an Siorrachd Yarmouth
William Sharpe
Còmhla ri Merton Miller agus Harry Markowitz bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1990.
Diùcachd Mhecklenburg-Güstrow
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
Beinn Ghot, Tiriodh
'S e beinn ann an Tiriodh, Alba a th' ann am Beinn Ghot.
Linne Mhoireibh
right|300px
Álvaro Uribe
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Antioquia Roinn-seòrsa:Medellín Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Rhymni
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerffili Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Abhainn Tusket
'S e abhainn ann Alba Nuadh a tha ann an Abhainn Tusket (Beurla: Tusket River). Tha i ann an Siorrachd Yarmouth
Dòmhnall Iain MacDhòmhnaill
Creideamh
Bha Dòmhnall Iain mothachail gun robh cho briathrach ‘s a bha am bàrdachd aige ga fhàgail doirbh a thuigsinn, aig amannan, do’n t-sluagh mhòr. Agus tha e coltach gun do rinn e oidhirp stoidhle nas simplidh agus tradaiseanta a chleachdadh nuair a bha e a' sgrìobhadh nan laoidhean aige agus ‘s iad na pìosan as ainmeil, aithnichte ‘san latha an diugh.
São Paulo
'S e baile-mòr faisg air Santo André agus Bertioga ann am Braisil a tha ann an São Paulo (IPA: sɐ̃w̃ 'pawlu). Tha e na phrìomh-bhaile den stàit São Paulo. Tha e suidhichte ann an sgìre mhòr air a bheil Coille a' Chuain Shiar (Portagailis: Mata Atlântica), aig 769m os cionn ìre na mara, 123km air falbh bho Taubaté, 357km bho Rio de Janeiro, 339km bho Churitiba agus 874km bho Bhrasília, prìomh-bhaile na dùthcha. Chaochail Paulo Freire an seo ann an 1997.
Kölsch
Teaghlach cànain
Tha a' bhuidheann nas àirde, Ripuarian Franconian, a' sealltainn gu bheil Kölsch a' gabhail a-steach cuid fhacail a tha ceangailte le Frangais. 'S e as adhbhar gun robh Köln fo smachd Napoleon Bonaparte eadar 1794-1815. Chithear eisimpleirean ann an: malad, Fraingis: malade (a bhith tinn), Panz no  Pänz,  Fraingis: panse (clann bheag) agus Parraplü, Fraingis: parapluie (sgàilean uisge).
Rannsachadh
Chaidh rannsachaidhean gu math mionaideach air a dhèanamh mu Kölsch, gu h-àraidh leis an ollamh Adam Wrede (* 12. 4 1875 ann Düsseldorf; † 21. 12. 1960 ann an Köln). Dh’fhoillsich e trì faclairean nach eil a' gabhail a-steach nam facal a-mhàin ach briathraicheas is abairtean cuideachd. Rannsaich e eachdraidh nam facal agus ciamar a bha iad ag atharrachadh tro na linntean. An uair sin bha e gan ceangal le ainm-eòlas is eachdraidh baile Köln.
Tha buidhean ann leis an t-ainm Akademie för uns Kölsche Sproch (acadamaidh don chànan Kölsch againn). Chaidh a stèidheachadh ann an 1983 leis an Stadtsparkasse Köln (Cologne Savings and Loan Association) mar fonndas cultarach a' bhanca. Tha an acadamaidh a' dèanamh cùrsaichean mu litreachas is cuspairean cànanach agus cuiridh iad fèisean air bhonn. Tha iad a' cruinneachadh is ag rannsachadh a' chànain agus gam foillseachadh. Tha leabharlann aca, tha mu 15.000 leabhar ann a tha ceangailte leis a' chànan. Tha cruinneachadh de mheadhanan eile, bhideo, clàran is dealbhan aca cuideachd.
Àrd-sgoil
B’e àrd-sgoil sgoil airson cloinne a tha mu dhà bhliadhna dheug a dh’aois gu sia deug, neo ochd deug. Roimhe, tha bun-sgoil, agus an dèidh làimhe, tha oilthigh.
Malabhaidh
Tha crìochan aice san iar-thuath le Saimbia, sa tuath le Mòsaimbic agus san earra-dheas le Tansainìa. 'S e Lilongwe prìomh-bhaile na dùthcha, ach 's e Blantyre am baile as motha a th' ann. left|200px|thumb|Cairt Mhalabhaidh
B’ e David Livingstone a’ chiad duine Eòrpach a ràinig air Malabhaidh anns a’ bhliadhna 1859. An uair sin b' iad na h-Albannaich a thòisich air eaglaisean agus miseanan a thogail, gu h-àraidh timcheall air Loch Mhalawi. thumb|250px|left|Loch Mhalawi le bàtaichean traidiseanta
Mosgo
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eorpa Roinn-seòrsa:Bailtean
17 an t-Iuchar
Breithean
thumb|left|150px|[[Derek de Lint]]
Loch Bà
Chan eil duine sam bith a' fuireach air bruach no faisg air Loch Bà. Mar sin chan eil rathaidean ann ach aig ceann an ear-thuath an locha, far a bhios an A82 a' dol seachad. Tha Loch Bà math airson iasgach, gu h-àraidh bric.
Abhainn a' Bhradain, Alba Nuadh
'S e abhainn ann Alba Nuadh a tha ann an Abhainn a' Bhradain (Beurla: Salmon River) ann an Siorrachd Cholchester.
Batan
'S e bioran goirid a tha ann am batan. Cleachdar e gu tric gus luchd-ciùil a stiùireadh neo mar comharradh-diolanais ann an gearradh-arm. Tha conjurer a’ cleachdadh bioran mar batan cuideachd.
Roinn-seòrsa:Acfhainn Roinn-seòrsa:Ceòl
Bàta-foluaimein
thumb|300px|Bàta-foluaimein aig [[RNLI.]] thumb|300px|Bàta-foluaimein sa Ruis thumb|300px|Falbhaidh bàta-foluaimein air sneachda
Denver
'S e Denver am prìomh-bhaile agus am baile as motha a tha ann an Colorado. (IPA: /ˈdɛnvɚ/). Tha e suidhichte ann am meadhan na stàite air cois na Beanntainn Creagach a Deas. Anns a’ bhliadhna 2012 bha 634,265 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 1,564-1,731m os cionn ìre na mara,
Pròsdanachas
‘S e seòrsa dhe creideamh Chrìosdail a th’ann am Pròsdanachas (Laideann: Protestantes). Anns a’ bhitheantas bheir am facal Pròsdanachas a-steach caochladh bhuidheann Chrìosdail a sgar bhon an Eaglais Chaitligeach ri linn an Ath-leachaschaidh anns an 16mh Linn, neo buidhnichean le freumhan anns an fheadhainn sin neo fiù’s a bhios a’ com-pàirteachadh an cuid beachdan. ‘S e tè dhe trì geugan na Crìosdaidheachd a th' ann am Pròsdanachas, còmhla ris an Eaglais Chaitligeach agus an Eaglais an Iar.
William Butler Yeats
B' e sgrìobhadair Èireannach a bha ann an William Butler Yeats. Rugadh e ann am Baile Átha Cliath ann an 1865 agus chaochail e ann an Roquebrune-Cap-Martin ann an 1939. Bha uidh mhòr aige sna Seann-Cheiltich. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1923.
Siorrachd Bhearaig, Roxburgh agus Salcraig (sgìre Phàrlamaid Westminster)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Mirow
‘S e baile beag air an àirde an ear-thuath na Gearmailt a th’ ann am Mirow (IPA: miːʁoː). 'S ann à mir (sìth) ann an Slàbhais agus villa (àite) ann an Laideann a tha an t-ainm.
Amòinia
Aig a bhrùthadh àbhaisteach tha amòinia a' goilidh aig −33.34 °C de theothachd. Tha amòinia glè sho-sgaoilte ann an uisge (47% cuideam aig 0 ºC).
Cleachdadh
Roinn-seòrsa:Eòlas-nàdair
Aonghas MacIllFhialain
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Uibhistich
Abhainn Mersey, Alba Nuadh
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba Nuaidh
Baile Ghrífín
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann am Baile Ghrífín.
1854
MDCCCLIV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1850an
Tredegar Newydd
Tha am baile Tredegar Newydd ann an Caerffili, a' Chuimrigh. Tha e 16.8 mi (27.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 134.3 mi (216.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 4728 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 346 (7.3%); rugadh 97% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Facal
'S e an t-uirigleadh as lugha le ciallachadh a tha ann am facal. Ann an Gàidhlig agus Beurla, mar as trice, sgrìobhar spàsan eadar faclan, ach chan eil ann an Sìonais no Seapanais.
Manordeifi
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
18 an t-Iuchar
Bàsan
thumb|left|150px|[[Jane Austen]]
Arthur Balfour
Rugadh e ann an Whittingehame, faisg air Baile Adainn, Lodainn an Ear, Alba. Dh'ionnsaich e beus-eòlas aig Oilthigh Chambridge.
Cursa-òbrach
Chaidh e na BhP airson Hertford ann an 1874 agus riochdaich e an sgìre seo gu 1885, nuair an deach e a thagadh airson Manchester an Ear. Ann an 1885 chaidh e na Cheann-Suidhe Bòrd Riaghaltais Ionadail, agus na Rùnaire na h-Alba ann an 1886. Bha e na Phrìomhaire bho 11 an t-Iuchar 1902 gu 5 an Dùbhlachd 1905. Bha e na BhP airson City of London o 1906 gu 1922 nuair a chaidh e na Iarla Balfour agus Viscount Traprain.
482
Bàsan
Roinn-seòrsa:480an
Geàrr-loch Ùr
Tha Geàrr-loch Ùr (Beurla: New Gairlock (sic)) ann an Siorrachd Phiogto, Alba Nuadh.
Bàta-ràmh
thumb|right|Gondola