cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sagsainn Ìosail
Na bailtean mòra
Is e Hànobhar le 516.000 luchd-àiteachaidh am baile as motha ann an Sagsainn Ìosail. Anns an dàrna àite tha Braunschweig (luchd-àiteachaidh: 245.220) anns an ear-dheas Sagsainn Ìosail. Anns an treas àite is e Osnabrück (165.000) anns an deas, baile cudthromach le oilthigh, agus is e àite-suidhe an easbaig Caitligich. Tha Oldenburg (158.500) ann am meadhan Sagsainn Ìosail, agus tha Göttingen (129.000) le oilthigh cliùiteach deas air Hànobhar. Tha Wilhelmhaven (83.500) le port-mara domhainn do bhàtaichean bathair agus Emden (51.700) agus Cuxhaven (52.000) le port-iasgaich anns an Tuath Sagsainn Ìosail aig Cuan a Tuath. Is e Celle (71.300) agus Lüneburg (71.900) an geata don Lüneburger Heide. Dh’fhàs Hameln (58.900) ainmeil leis an sgeulachd Der Rattenfänger von Hameln (Pìobaire nan radan ann an Hameln) leis na bràithrean Grimm.
Daoine cudthromach
Tha Robert Koch à Clausthal faisg air Hànobhar iomraiteach ann an rannsachadh air bitheagan ghabhaltach, gu h-àraid a thaobh lorg na caitheimh. Ann an 1905 fhuair e Duais Nobel eòlas-leighis.
Dòighean traidiseanta
Mar as àbhaist bidh an càl-greannach a’ buain an-dèidh a’ chiad reòthadh 'san gheamhradh. An toiseach bidh na daoine a' coiseachd air na sràidean bheaga do thaigh-seinnse a’ bhaile. Air an t-sràid cluichidh iad Boßeln, gèam sònraichte coltach ri Roadbowling. Bidh iad a’ toirt troilidh le leann agus Schnaps neo Korn (deoch làidir) còmhla riutha, agus ma bhios crois an rathaid ann neo tachartasan sònraichte anns a’ ghèam, feumaidh a h-uile duine òl. Mar as trice bidh na daoine air an deagh shunnd, mus ruig iad an taigh-seinnse. An uair sin ithidh iad Grünkohlessen: Sin càl-greannach le buntàta agus Pinkel (isbean le spìosrach às an àite fhèin) agus hama agus muicfheoil bruichte. Ma bhitheas iad deiseil, bidh ceòl agus dannsa ann agus bidh iad a’ taghadh Rìgh-Càil.
Tì
Tha cupa tì uabhasach cudthromach ann an Ostfriesland anns an Tuath Sagsainn Ìosail. Tha seann lagh ann ris an canar Reachd nam Friseach. Tha e math an aghaidh eucairdeis. Seo e: Chan fhaodadh tu duine a thilg a-mach às do thaigh, mura òladh tu trì cupannan tì le Kandis (siùcar cruaidh) agus uachdar còmhla ris.
Friesengeist/Moorgeist
Is e taibhse a’ mhonadh an t-ainm a tha air Kornbrand le lusan, deoch làidir eile. Bithear ga losgadh airson mionaid, mus òlar e.
Eachann MacDhòmhnaill
thumb|Carragh-cuimhne Shir Eachann MacDhòmhnaill
Chaidh e gu Ceylon ann an 1902 ach cha robh na h-oifigearan eile a bha e còmhla ris toilichte gun robh iad ag obair còmhla ri mac croiteir agus ann an 1903, a rèir cuid luchd-eachdraidh chuir iad pìos anns a’ phàipear-naidheachd ag ràdh gun robh e co-ghnèitheach agus b’ toil leis companaidh le balach beag. Seo pìos dhen sgeulachd sin : -
Tùsan
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Sàil Chaorainn
’S e beinn ann an Srath Chluanaidh air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann an Sàil Chaorainn. Tha i 1,002m de dh’àirde agus ’s e Beinn Rothaich a th' ann. Tha e suidhichte eadar Loch Cluanaidh agus Gleann Afraig aig ceann droma a thig bho Chàrn Ghluasaid agus Sgùrr nan Conbhairean. 'S e an sreath de bheanntan sin a' chiad fhear a chithear nuair a thigear a Chinn Tàile bho Ghleann Moireasdan. Tha an t-ainm a' toirt iomradh air caorann, craobh a nochdas ann an iomadh ghleann san sgìre seo.
Teàrlach Mòr
A bheatha
An ceann na 8mh linne thagh rìgh Teàrlach Mòr Aachen airson an rath a b' fheàrr aige. Thog e cill, "Pfalzkapelle", a tha na pàirt den àrd-eaglais Aachener Dom an-diugh, agus pàlas impireil.
Meatailt gotach
thumb|right|[[Type O Negative, ann am Berlin.]]
Médanos de Coro
Roinn-seòrsa:Fàsaichean Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas
Akerbeltz
Seann-chleachdaidhean
Bhathar a' coimhead air a' ghobhar mar chomharradh a' bhàis anns na seann-làithean agus air sgàth sin, bha gach tuathanach a' dèanamh cinnteach aig àm gun robh aon ghobhar dubh san t-sabhal aca air a' char as lugha gus an cum seo air falbh galaran.
Anns na h-ealain
thumb|El Aquelarre le Goya Rinn am peantair Goya grunn dealbhan co-cheangailte ri Akerbeltz is na cruinneachaidhean Akelarre. Cha b' e Basgach a bha ann an Goya ach fhuair e eòlas air cleachdaidhean is cultar nam Basgach tro charaid Leandro Fernández de Moratín agus cuideachd cultar an neo-ghèillidh ann an Dùthaich nam Basgach san 17mh linn.
Victor Grignard
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
Seòlaid an Iar-thuath
Dh'fhosgail e gu buileach air a' chiad turas ann an 2007.
Gruf Hill
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Tatacoa
'S e seo am farsaingeachd aige: 300 cilemeatair ceàrnagach.
Chambers Encyclopedia
Fhoillseachadh an dara iris, an "Century Edition", anns an 20mh cheud anns na beagan bliadhnaichean a roimhe a' chogadh mhòr. Is docha gur e seo an cuairt-iùil as fhearr a fhoillsich Chambers riamh. Chaidh ath-bhualadh air an cuid bu mhotha de na fìor dealbhan 'on chiad iris, agus bha pailteas de foirmle matamataig fhathast a' nochdadh far an robh iad buntainneach ris a' chùise,  agus bha earrannan feumail air teicneolasan ùra, coltach ri rèidio. Bha saidheansan coltach ri ceimigeachd air leum air adhart anns an eadar-àm agus aig bun-ìre bha iad an iomadh dòigh fhreagarrach ri "reference ginearalta" eadhan anns na 1970an.
Teòirim
Briathran eile
Roinn-seòrsa:Matamataig
Sàghadal
'S e baile ann an Earra-Ghàidheal agus Bòd a tha ann an Sàghadal (Beurla: Saddell). Tha e ann an Cinn Tìre, an aghaidh Eilean Arainn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Alfred Werner
B' e Alfred Werner (Mulhouse 12 an Dùbhlachd 1866 - Zürich 15 an t-Samhain 1919) Ceimigear às An Eilbheis. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1913.
Protractair
Tha cruth an inneal freagarrach ri:
Köthen
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
1208
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1208 (MCCVIII).
Sròn-adharcach
Tha cuid a’ smaoineachadh gun thàinig sgeul an “unicorn” à aon-adharcaich.
Hill of Midland
Suidheachadh
Bho mhullach na beinne gheibhear deagh shealladh air an eilean Hòigh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Llanddewi Ystradenni
Tha am baile Llanddewi Ystradenni ann am Powys, a' Chuimrigh. Tha e 57.5 mi (92.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 146.4 mi (235.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 296 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 27 (9.1%); rugadh 51% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Manach
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Gàidhlig Mhanainn
Coimeas
Gu tric, tha sg (Gà) co-ionnan ri st (GMh). Mar eisimpleir: ushtey (uisge), eeast (iasg), fastyr (feasgar).
An Riabhachan
'S e beinn ann an Gleann Canaich a’ Ghàidhealtachd a th’ anns an Riabhachan. Tha e 1,129 m de dh’àirde agus ’s e Beinn Rothaich a th' ann. Tha e suidhichte ann an àite air leth iomallach eadar Atadal agus Canaich eadar Loch Monar agus Loch Mullardoch. Thathar ag ràdh gur e aon de na Beanntan Rothaich as iomallaiche a th' ann. Tha an t-ainm a' toirt iomradh air strìopan glasa air a' bheinn.
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air Loch Monar, Loch Mullardoch, Oighreachd Atadail, Beanntan Ghleann Afraig, Achadh na Seileach, Srath Farair agus Toirbheartan.
Carbon dà-ogsaid
'S e co-thàthadh ceimigeach dèanta bho dà atam ogsaidean agus aon atam gualain a tha ann an carbon dà-ogsaid (foirmle ceimigeach CO2).
Bithidh lusan, algae, agus saidhean-bhitheagan a' cleachdadh foto-cho-chur a dh' iompachadh carbon dà-ogsaid agus uisge, comhla ri lùths solais, gu carbohaidreatan agus ogsaidean. Cuideachd, bithidh caochladh pròiseasean nàdarrach is daonna a' dèanamh carbon dà-ogsaid, a' gabhail a-staigh losgadh guail is carbohaidreatan, brachadh siùcaran, bruchdaidhean beanntan-theine is giosaran, agus analachadh ainmhidhean.
Francis William Aston
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Nefud
Tha am film Lawrence of Arabia a’ cluich an-seo.
Lann Fhìonain
Tha e ann an Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain (Siorrachd Obar Dheathain ro 1975). Tha e mu 25 mìltean (40 km) san àird an iar air Obar Dheathain. Tha e suidhichte air bruach Allt Lann Fhìonain.
Dòmhnall Aonghais Bhàin
Rugadh e air 12 an Dùbhlachd 1926 ann an Loch Baghasdail.
HTML
ʼs e seo a chithear leis aʼ bhrabhsair:
Corcaigh
Is e Corcaigh an t-ainm air Cathair agus Contae Èireannach. Tha Corcaigh suidhichte an Contae Chorcaí, Còigeamh Mumhan, ainm a tha sònrachadh iar-dheas na h-Èireann.
Caisteal Eilean Donnain
Airson iomadach bliadhna chaidh a ghleidheadh le Clann MhicRath às leth MhicCoinnich Shiophort. As t-earrach 1719 rinneadh gearasdan dhen chaisteal le na Spàinntich a bha a' toirt taic do ar-a-mach nan Seumasach, mus deach Blàr Ghleann Sheile a chur. Chaidh ionnsaigh a thoirt air a' chaisteal le Cabhlach Rioghail Bhreatainn, agus dh'fhàgadh na thobhta lom e.
1215
MCCXV
Poznań
Eachdraidh
Shaoraich Ar-a-mach na Wielkopolska, an aghaidh na Gearmailte, am baile is an roinn ann an 1918 – 1919 is na Gearmailtich dìreach air a’ Chogadh Mhòr a chall. ‘S e phrìomh-bhaile na Roinne Phoznań a bh’ann. Chaidh Oilthigh Phoznań a stèidheachadh ann an 1919, neo Oilthigh Adam Mickiewicz mar a chanar an latha an-diugh. Bha muinntir na Pòlainn fo bhuaidh chruaidh dhoirbh nan Nàsach fad an Dàrna Cogadh is fhuair iad droch làimhseachadh bhuapa. Ann an 1945, ghairm Adolf Hitler gur e daingneach (Gearmailtis: Festung) a bh’ann Poznań far am biodh na Gearmailtich a dheànamh sabaid  deireannach an aghaidh nan Ruisianach. Chuairtich An t-Arm Dearg am baile is an uair sin thug iad ionnsaigh air gàrraidhean-bacaidh nan Gearmailteach anns a’ Chath Phoznań, air sàilleabh gu robh e dìreach air an t-slighe eadar Warsaw agus Berlin, is chrìochnaich an gnothach le ionnsaighean air an daingneach, is chaidh droch sgrios is mhilleadh a dhèanamh air a’ bhaile. Bho dheireadh an Dàrna Cogaidh, tha Poznań air a bhith na phrìomh-bhaile na sgìre mu thimcheall, a dh’aindeoin atharrachaidhean crìochan na comhairle ann an 1957, 1975 agus 1999. Le sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Wielkopolska, tè dhe 16 anns A’ Phòlainn, a th’ann am Poznań an latha an-diugh.
Cruinn-Eòlaos
‘S e Loch Kiekrz (Pòlais: Jezioro Kierskie), air an àirde an iar-thuath a’ bhaile, a th’ann an loch as motha san sgìre. Tha lochan mòra eile ann, mar eisimpleir Loch Malta, seòrsa dhe dàm chruthachadh air an abhainn Cybina ann an 1952, Loch Strzeszyn air an abhainn Bogdanka, agus Loch Rusałka, dàm eile air an abhainn Bogdanka cuideachd, a chaidh a thogail ann an 1943. Thathar gan cleachdadh an dà loch seo airson snàmh agus Loch Kiekrz airson luingearachd is ràmhach.
Penrith
Tha Penrith na bhaile ann an Sasainn a tuath, a bha ann an Cumberland, ach a-nis ann an Cumbria. Tha an Lake District faisg air Penrith. Tha ainm Gàidhlig air a’ bhaile, Pìorait.
Càrn Rìoghain
‘S e baile beag dùthchasail agus port gu math cudromach faisg air An t-Sròn Reamhar, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann am Machair an Sgithich neo Càrn Rìoghain (Beurla/Beurla Ghallta: Cairnryan). Tha e suidhichte eadar ìre na mara fhèin shìos aig a' chidhe agus 34m os cionn ìre na mara shuas air a' bheinn, ri taobh Loch Rìoghain, air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975). Tha e 303 km air falbh bho Obar Dheathain, 110 km bho Ghlaschu, 91 km bho Dhùn Phrìs agus 159 km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh anns An t-Sròin Reamhair. Tha eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus turasachd, gu h-àraidh na bàtaichean. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoil ann agus le sin feumar a dhol dhan bun-sgoil agus dhan àrd-sgoil anns An t-Sròin Reamhair.
Fritz Pregl
Thug e airgid a dh'Acadamh nan Saidheans ann am Vienna agus chruthaich iad an Duais Fritz Pregl.
Ṣan'ā'
'S e prìomh-bhaile Iemein a tha ann an Ṣan‘ā’ (Arabais:صنعاء, uaireannan Sanaá neo Sana'a) Tha San‘a’ suidhichte air àrd-thìr Iemein, tha beanntan mòra timcheall air, m. e. Beinn Jabal Nuqum agus Beinn Aiban. 'S e aon de na bailtean as aosda a tha ann an Iemen, canar gun deach am baile a thogail anns an 6mh linn RC. Bha daoine a’ fuireach ann an seann bhaile Ṣan'ā' fad 's 2,500 bliadhna. Tha mòran seann taighean ann, nas motha na 100 mosg agus seann bhallaichean airson a’ bhaile a dhìon, cho àrd ri 20-30 troighean. Tha am Bāb al-Yaman (geata Iemein) a tha anns a’ bhalla seo nas sine na 700 bliadhna. Tha am mosg al-Jami'a l-Kabir aon de na mosgan as aosta air feadh an t-saoghail Ioslamach. Mar sin dheth tha Ṣan'ā' air an dìon mar dualchas na cruinne leis an UNESCO. Tha am Suq al-Milh (Margadh Salainn) cliùiteach airson a h-uile bathar as urrainnear ceannachd an seo. 'S e am port-adhair eadar-nàiseanta, an Ṣan'ā' International Airport, am fear as cudromaiche den dùthaich.
Na Balcain
thumb|350px|right|Leth-eilean nam Balcan leis na h-aibhnichean [[Soča-Krka-Sava mar chrìocha orra gu tuath]] 'S e na Balcain buidheann de dhùthchannan Slàbhach leis a' Mhuir Adriach air aon taobh agus am Muir Dubh air an taobh eile. Bha iad fada fo smachd Ìompaireachd nan Turcach mu dheas ach, aig toiseach na ficheadamh linne, bha iad fo bhuaidh Rìoghachd na h-Ostaire 's na h-Ungaire a bha tuath orra. Bha stàitean Slàbhach mar Bhosna agus an t-Sèirb ag iarraidh a bhith gu tur neo-eisimeileach bho smachd na h-Ostaire agus bha iad a' coimhead ris an Ruis airson taic.
Teàrlach II
B' e Teàrlach II Rìgh Shasainn, Alba is Èireann eadar 1660 agus 1685.
Calum MacFhearghuis
Rugadh e ann an 1929. Chaidh a thogail ann am Port Mholair, Leòdhas.
Meas
Toradh
Tha seanfhaclan ann a dh'innseas mar a bheir a' ghaoth buaidh air measan. Mar eisimpleir:
Heinrich Wieland
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigearan Gearmailteach Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
1218
Bàsan
Roinn-seòrsa:1210an
Rùsg
'S e stuth tiugh mar chraiceann a tha ann an rùsg, a tha fàs air taobh a-muigh craobhan. Chan eil ceallan an ruisg beò, ach tha e a' dìonadh am pàirt den craoibhe far a bheil na ceallan beò. 'S e facal a thathas a' gabhail air oirean tana mircean (seòrsa feamainn).
Blantaidhr
'S e baile ann an Alba meadhanach a tha ann am Baile an t-Saoir neo Blantaidhr (Beurla: Blantyre). Tha e faisg air Glaschu.
Sgùrr na Lapaich
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air Loch Monar, Loch Mullardoch, Oighreachd Atadail, Beanntan Ghleann Afraig, Achadh na Seileach, Gleann Srath Farair agus Toirbheartan.
Bheactor
Is e a tha ann an bheactor, neo Uimhir Bheactor uimhir nach gabh mìneachadh leis a' mheud a-mhàin air sgaths gu bheil rian aige air barrachd uimhir. Is e an rian am feart de bheactor a tha ga roinneadh bho uimhir scalar (a gabhas làn mìneachadh le meud a- mhàin) agus a tha fosgladh suas gnè ailseabra sònraichte ri bheactoran agus so-fuasgailte le triantanachd.
Margadh na Nollaige
Na Margaidhean
Gheibhear a h-uile seòrsa bìdh cuideachd, gu h-àraidh biadh às an àite fhèin no biadh sònraichte a tha freagarrach do àm na Nollaige. Bidh na beicearan a' reic Printen, Lebkuchen is Spekulatius (seòrsa aran-cridhe bog no cruaidh) no Christstollen (aran milis le measan tiormaichte). Bidh mìlsean à seòclaid no cnò-almoin greideachte le siùcair rim faighinn cuideachd. A bharrachd air sin gheibhear isbeanan, iasg is feòil. Reicear caochladh de bhiadh tradaiseanta agus eadar-nàiseanta.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cultar Roinn-seòrsa:Nollaig
1220
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1220 (MCCXX).
Hans Fischer
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigearan Gearmailteach Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Àbhaidh
'S e baile beag ann an Siorrachd Mhoireibh a tha ann an Àbhaidh (Beurla: Advie), far a bheil drochaid thar an Uisge Spè a thogadh ann an 1922.
Lon dubh
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Eòin
Co-sheòrsachd
Cleachdadh is na dlùth an dàimh fhaclan
'S urrainn dham fhacal air chleachdadh a bhith mar ainmear no buadhair a thoirt dealbh air daoine ‘gus an suidheachadh grèitheach, eachdraidh na drùise, no fèin-aithneachadh. Ge-tà, seach cuiridh faclan mar “fearas-feise” is “banas-feise” cudthrom air an sealladh feòlmhor, mar sin b' urrainn do dragh suas èirigh. Tha roinn nan daoine a’ faireachdainn a bheil an facal ro-sgrùdail is mar sin truailleachadh beagan. Mar sin, nuair toirt iomladh air duine (an àite modh na drùise), tha co-sheòrsach no leasbach ann am bitheanas nas fheàrr. (B’ fheàrr le roinn nam co-sheòrsach gu fìor an facal fearas-feiseach/banas-feiseach thar co-sheòrsach, faicinn an sean cho toirt dealbh air suidheachadh grèitheach agus tè mu dheireadh ri toirt dealbh air buidheann dùthchasail no comannach-poileataiceach le a chan eil iad a’ cur fèineachd air.
Giorgio Napolitano
'S e neach poileataigs às an Eadailt a tha ann an Giorgio Napolitano. Rugadh e air 29mh an t-Ògmhios 1925. Tha e na cheann-suidhe na Eadailt an-dràsda.
Ciric
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
Am Mòd Nàiseanta Rìoghail
'S e am Mòd Nàiseanta Rìoghail am prìomh thachartas cultarach ann an saoghal na Gàidhlig, a rèir An Comunn Gàidhealach, am buidhean a chuir am Mòd air bhonn ann an 1874.
B'e tachartas fairpaiseach neo-dhreuchdail, do dh'òigridh agus inbhich, a th'anns a Mhòd. Tha farsaingeachd de cho-fharpaisean ann, m. e.: co-fharpaisean beul-aithris, seinn 's an t-seann nòs, òrain Gàidhlig is còisirean Gàidhlig, ceòl traidiseanta, co-fharpaisean ionnstramaidean, a' gabhail a-steach fidheall, a' Phìob Mhòr, clàrsach amsaa. Bidh co-fharpaisean ann air litreachas, leughadh bàrdachd no a' Bhìobaill cuideachd.
Ronaldinho
A Bheatha Pearsanta
Na òige leig Ronaldinho fhaicinn dè cho ealanta 'sa bha e le ball le bhith a' cluich futsal agus ball-coise air an tràigh, agus an deidh grèis ghabh e an sàs ann am ball-coise na bu thraidiseanta. Thog e aire dhaoine nuair a bha e 13 bliadhna a dh'aois agus e air 23 tadhal a chur an aghaidh sgioba àraid. Fhuair e tuilleadh cliù le cho math 'sa chluich e san Cupa na Cruinne dhan fheadhainn fo aois 17 san Èiphit an 1997.
Caergybi
Is e eilean mòr an iar-thuath na Cuimrigh a tha anns an Ynys Môn, a tha roinnte bhon tìr mhòir leis an Linne Menai. Tha Caergybi suidhichte air eilean beag air a bheil an t-ainm Holy Island. Tha an t-eilean ceangailte ri Ynys Môn le drochaid agus cabhsair.
Tha Caergybi air a bhith na phort cudthromach air taobh conaltradh co-dhiù bho thoiseach an 19mh linn, nuair a rinneadh ionad-phacaid dheth, airson a' puist rìoghail "The Irish Mail" eadar Lunnainn agus Caisteal Átha Cliath. Rinneadh rathad-puist, innlichte le Tómas Telford, bho Lunnainn gu Caergybi ann an 1815. Ràinig an rathad-iarainn Caergybi ann an 1847.
Friedrich Engels
Engels agus Alba
Such in Scotland were the Gaels, the supporters of the Stuarts from 1640 to 1745. Such in France were the Bretons, the supporters of the Bourbons from 1792 to 1800. Such in Spain were the Basques, supporters of Don Carlos. Such in Austria are the Panslavist South Slavs, who are nothing more than the waste products of a highly confused development which has gone on for a thousand years."
Gabrielle Keiller
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ealain Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Os-fhìreachas
Geòlas
Is e eòlas-talmhainn neo sgoil-chreige an saidheans nàdarra a sgrùdas stuth agus cruth na talmhainn.
Na h-Eileanan Dearga
Tha Na h-Eileanan Dearga (Beurla: Red Islands; Mikmac: Gwesaosek) ann an Siorrachd Richmond, Alba Nuadh.
George W. Bush
Chaidh George W. Bush (rugadh 6 an t-Iuchar, 1946) a thaghadh mar ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte ann an 2000 agus bhuannaich e an dara thaghadh aige ann an 2004. 'S e Poblachdach a th' ann am Bush agus mus robh e na ceann-suidhe 's e Riaghladair Texas a bh' ann. S' ann bho Midland ann an Texas a bhuineas e agus tha tuathanas aige ann an Crawford faisg air Waco. 'S e ceann-suidhe a bh' ann an athair, George H. W. Bush, cuideachd a sheas eadar 1988 agus 1992.
An dèidh na ionnsaighean sgeimhleadh a thachair air an 11 den t-Sultain, ris an canar 9/11, dh'òrdaich Bush ionnsaigh air Afghanistan agus ann an 2003 Ioràc. Chaidh gach dùthaich a chuir fo cheannsail agus greim fhaighinn air prìomhaire na h-Ioràc, Saddam Hussein agus e a-nis air dheuchainn aig cùirt airson droch-gnìomhan aige nuair a bha è an cumhachd. Tha taghaidhean saor aca ann an Ioràc a-nis airson a chiad turas ach tha torr bhlàr is trioblaid a dol fhathast agus feagal ann gum toisich cogadh agus aramach san dùthaich.
3mh mìle-bliadhna
Is docha tha thu lorg 3mh mìle-bliadhna RC
Tuaim
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
1936
Breithean
thumbnail|150px|[[Robert Redford]]
30 am Màrt
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Llanfihangel
Tha am baile Llanfihangel ann am Powys, a' Chuimrigh. Tha e 86.1 mi (138.6 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 162.0 mi (260.7 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 460 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 242 (52.6%); rugadh 51% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
305
Bàsan
Roinn-seòrsa:300an
Feallsanachd
‘S e sgrùdadh cheistean bhunasaich a th’ ann am feallsanachd agus tha i a’ cur ceistean mu bheò-bhith, eòlas, luachmhorachd, reusan, inntinn agus cànan. Canar feallsanaiche ri neach a nì feallsanachd.
Baile a' Chip
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Afraga a Deas Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Bailtean
Spioradalachd
'S e ceangal ris rudan diadhaidh a tha ann an spioradalachd, ach chan eil mìneachadh soilleir sam bith ann.
Leabhar Mhormoin
Tha Leabhar Mhormoin, Tiomnadh Eile Iosa Chriosd na teacs bunaiteach a tha aig na Mormonaich.
Irène Joliot-Curie
B' e fiosaigiche agus ceimigear às an Fhraing a bha ann an Irène Joliot-Curie (Paris 12 an t-Sultain 1897–Paris 17 am Màrt 1956). Fhuair i an Duais Nobel ann an Ceimigeachd anns a' bhliadhna 1935 còmhla ris an duine aice, Frédéric Joliot-Curie, dìreach an dàrna thè a choisinn an duais seo. Gu h-iongantach, 's e nighean Marie Curie, a' chiad thè a fhuair an duais a bh'ann co-dhiù is Pierre Curie.
Srath Gaoithe
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Pheairt is Cheann Rois
1229
MCCXXIX
Siorrachd Annapolis
right|thumb|200px
Bailtean eile
Roinn-seòrsa:Siorrachdan na h-Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Alba Nuadh
Criomthann
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
Johannesburg
Tha Johannesburg (IPA: joˈɦɐnəsbœrx, isiZulu: eGoli) na bhaile mòr ainmeil ann an Afraga-a-Deas, ann an taobh a tuath den dùthcha. Rinn Johannesburg beartas aige air mèinean, gu h-àraid mèinean daimean. Chaidh am baile a steidheachadh ann ann 1886. Tha e suidhichte aig 1,753m os cionn ìre na mara agus tha 957,441 duine a' fuireach ann. Thathar a' bruidhinn ceithir cànain sa bhaile seo: Beurla: 31.1%, Zulu: 19.6%, Afrikaans: 12.1% agus Xhosa: 5.2%. 'S e an treas baile as motha na dùthcha a tha' ann Pretoria.
31 am Màrt
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Garadh dubh
Is e garradh a tha a' cuartachadh Taobh Siar den Eilean Leodhas, a' dol bho Phort Nis anns an tuath (gu deas air Sgiogartsta) agus a' leantainn gu faisg air Carlabhagh. Chan eil fhios dè cho aosda sa tha e, ach tha arc-eolaichean den bheachd (SAR 36) gur ann an Linn an Umha a bhuineadh e, oir se sin an uair a thoisich duine a' fuireach air an taobh siar, nan rèir-sa. Is e balla gu math fada a th' ann ach cha deach mòran rannsachaidh dhèanamh air, ged gu bheil e follaiseach gur e seo pios mòr de eachdraidh an eilein. Tha pàirtean dheth air crìonadh ged a tha pàirtean dheth fhathast ri faicinn - gu sònraichte faisg air a' chosta an Nis.
Paul Karrer
B' e Paul Karrer, (Mosgo 1889–Zürich 1971), am bith-cheamagair Eilbheiseach a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1937 còmhla ri Walter Norman Haworth. Rugadh e ann an Mosgo, anns an Ruis, ach bha a phàrantan às an Eilbheis, agus ann an 1892, thill a phàrantan chun na h-Eilbheis. Leann e Ceimigeachd aig Oilthigh Zürich fo Alfred Werner, agus fhuair e PhD ann an 1911. Chaidh a leabhar, Lehrbuch der Organischen Chemie fhoillseachadh ann an 1927 agus chaidh a ath-fhoillseachadh 13 tursan. Chaidh e a-mach ann an seachd cànanan cuideachd. Bha e pòsta, agus bha da mhac aige.
East Margaretsville
Tha East Margaretsville ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
Taigh-solais Orasaigh
thumb|Taigh-solais Orasaigh 2009
Air 10 an t-Samhain, 1857, lasadh solais Taigh-solais Orasaigh còmhla ri Rubha na Gall (Muile), Caol Acain agus Uisinis (Uibhist a Deas). Dhʼinnlich Thomas Stevenson acainn ùr teannachaidh solais a chaidh a chleachdadh sna h-àiteachan sin dhan chiad uair. Bha neart an t-solais ag atharradh a-rèir an astair air na taobhan diofraichte bhom faiceadh an solas. Bʼ e leasachadh a bha seo ann an sreath de leasachaidhean a thug e a-steach anns an t-siostam dioptric, far a bheil gathan gan cuir tro mheasgachadh de mheudaichearan. Chaidh cuid de na leasachaidhean sin a shealltainn anns an Fhèill-thaisbeanaidh Mòr ann an Lunnainn ann an 1851.
Llanfrynach
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Powys Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Siorrachd Bhioctoria
Ainmean Gaidhlig
Baddeck Badaig Barra Glen An Gleann Mór Bay St. Lawrence Bàgh Labhruinn Boularderie Island An t-Eilean Mòr, Alba Nuadh Cain's Mountain Beinn Nan Leòdhasach Cape North Ceap Nòr Dingwall Inbhir Pheofharain, Alba Nuadh Englishtown Baile nan Gall, Alba Nuadh Englishtown Ferry Aiseag Baile Nan Gall Estmere Eastaimìr French River Abhainn nam Frangach, Siorrachd Bhioctoria Gillis Point Rubha Nan Giolasach Goose Cove Còbh Anndra Grass Cove Còbh An Fheòir Hazeldale Dail A' Challtaine Indian Brook Abhainn a' Chùbair Iona Sanndraigh Jamesville Baile Sheumais Jersey Cove Còbh Dhauphine Little Narrows An Caolas Beag, Siorrachd Bhioctoria Lower Washabuck Uaiseabuc Ìosal MacKinnon's Harbour Intreabhal Chloinn'ic Fhionghain Middle River An Abhainn Mheadhanach Neil's Harbour Acarsaid Nìll North Gut An Gut-a-Tuath North River Bridge Drochaid na h-Aibhne Tuath North Shore An Cladach-a-Tuath, Siorrachd Bhioctoria Ottawa Brook An Acarsaid Red Point An Rubha Dearg Rooster Hill Cnoc a' Choilich Skir Dhu Sgeir Dhubh South Haven An Acarsaid-a-Deas, Siorrachd Bhioctoria South Cove An Camus A Deas South Gut An Gut-a-Deas St. Ann's Baile Anna St. Ann's Bay Bàgh Ban-Naomh Anna Tarbot Tairbeart Tarbotvale Gleann an Tairbeirt Upper Washabuck Uaiseabuc Àrd Washabuck Uaiseabuc Washabuck Bridge Drochaid Uaiseabuc West Tarbot Tairbeart An Iar White Point An Rubha Geal Wreck Cove Camus na Luinge Briste
Siorrachd Yarmouth
Bailtean
Roinn-seòrsa:Siorrachdan na h-Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Alba Nuadh
Falkland Ridge
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Sneachd
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eòlas-aimsir
Eaconomaidh
Is e a tha ann an eaconomaidh an iomlanas de cosnadh beòshlainte a tha muinntir ris, agus na daoine fa-leth a' dèanamh malairt le chèile. Chanar "eaconomaidh ionadail" ri leir-suim na gnìomhan a tha muinntir sgìreil a' gabhail fo làimhe, Chanar "eaconomaidh roinneil" ri leir-suim na gnìomhan ann an roinn dhùthaich. Chanar "eaconomaidh nàiseanta" ris an leir-suim de gnìomhan taobh a-steach ranntairean nàiseanta.
Calum MacMhaoilein
Obair
Chuir e dreach Gàidhlig air an òran ainmeil 'Flower of Scotland' ann an 1975.
Leabhraichean do dh'òigridh
An uair sin, bha an sreath 'Na Solais' ann. Thug Sgeama Tabhartasan Sònraichte na Gàidhlig aig Roinn Foghlam na h-Alba cothrom do dh'ùghdarrasan ionadail, tro Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig, 's do Acair co-obrachadh gus na leabhraichean seo a thoirt gu bith. Sgrìobh MacMhaoilein Am Fear Farchluais (2000) san t-sreath seo.
Mìle-bliadhna
* Roinn-seòrsa:Bliadhnaichean Roinn-seòrsa:Àm
Badain Jaran
Tha na dùnan as àirde air feadh an t-saoghal an seo. Tha cuid cho àrd ri 500 meatair (1,600 troighean).
1233
MCCXXXIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1230an
Yossi & Jagger
Tha Yossi & Jagger (Eabhra: יוסי וג'אגר) na film 2002 Israelach air sheòladh le Eytan Fox, mu dà saighdeir, Yossi agus Lior (a bheil ainmichte "Jagger", seach tha 'n tarraingeachd neach-iomraiteach aige) a bheil ann an gaol agus a bheil aig a' chrìoch Israel is Lebanon a tha a' feuchainn a lorgadh cuid shìth agus solas às a' ghnàth-chùrsa lathail chogaidh 'nan suirghe somalta. Chan eil iad a' creidsinn gu h-àraidh anns na h-adhbharan a bheil iad ann, mar sin a' meudachadh na draghan.
Gealach
right|thumb 'S i a' Ghealach (samhla: ; Laideann: Luna) an aon saideal nàdarrach aig an t-Saoghal. 'S ise a' chòigeamh ghealach as motha anns a' Chrios-ghrèine. Tha an t-astar cuibheasach eadar meadhan an t-Saoghail agus meadhan na Gealaich 384,403 cileameatairean (238,857 mìltean), mu 30 uiread trast-thomhas an t-Saoghail. Tha trast-thomhas na Gealaich 3,474 cileameatairean (2,159 mìltean) - beagan a bharrachd air cairteal fhir an t-Saoghail. Tha sin a' dèanamh gu bheil tomhas-lìonaidh na Gealaich faisg air 1/50mh fhir an t-Saoghail. Tha iom-tharraing aig a h-uachdair mu 1/6mh iom-tharraing an t-Saoghail. Tha a' Ghealach a' cuartachadh An Saoghal gu lèir turas ann an 27.3 làithean, agus 's iad na h-atharrachaidhean cuartach ann an cruinneadaireachd siostam an t-Saoghail, na Gealaich 's na Grèine a tha an urra ri na ceumannan-Gealaich a bhios ag ath-thachairt sna h-uile 29.5 làithean.
Dannsa
thumb|right|Dannsa anns an stoidhle tràidiseanta
Is e a tha ann an dannsa, gluasad an comh-ruith le ceòl. Lorgar dannsa ann am muinntirean tùsanach, mar as trice an co-bhonn le gnàthan-chreideimh. Am measg muinntirean nas leasaichte, nochdaidh dannsaichean ann an co-theacs sòisealta, còmhla ri neo saor bho ghnàthan-chreideimh.
Alba
Alba ùr-nodha
Tha sia bailtean mòra ann an Alba:
Caisleán an Bharraigh
Eachdraidh
Chaidh am baile agus an caisteal a stèidheachadh ann an 1235 le ridire Normanach air an robh De Barra agus fhuair am baile a chuid chòirichean bhon Rìgh Seumas VI ann an 1613. Chuir na Gàidheil agus feachdan na Frainge ruaig air Arm na Breatainne ri linn Ar-a-mach na Frainge agus Ar-a-mach Comann nan Èirinneach Aonaichte (Gaeilge: Cumann na nÉireannach Aontaithe), ann an 1798. Bha am buaidh a thugadh air Gearrasdan nan Gall cho làidir is iad nan ruith air falbh cho luath aig peilear dearg am beatha mar eich, gun tugadh Rèisean Chaisleán an Bharraigh air a’ Chath siud. Chaidh Lìg Nàiseanta Fearann na h-Èireann (Gaeilge: Conradh na Talún) a chuir air dòigh anns a’ bhaile air an 21 an Dàmhair 1879, le Mícheál Mac Dáibhéid, a bhuineadh don tSráid, baile beag eile sa sgìre. Dh’fhàs am baile na bu mhotha fad na 90an is toiseach na 21mh Linn le cuideachd bho luchd-poileataigs-ionadail, gu h-àraidh bho Éanna Ó Coinnigh, a tha na Taoiseach an latha an-diugh.
Calman geal-amhach
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eòin
Ceann
right|300px|thumb|Ceann right|thumb|Claigeann
Turlann
Ann an 2001 bha 520 duine a' fuireach an seo.
Poileataigs na h-Alba
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Hami
'S e fàsach ann an Àisia a tha ann am Fàsach  Hami (Beurla: Desert of Hami)
Colann
'S e th' ann an colann ach am pàirt meadhanach dhen bhodhaig. Bidh na buill-bodhaig agus am muineal a' sìneadh às a' cholainn.
Milford, Siorrachd Annapolis
Tha Milford ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
Ward Hill (Arcaibh)
Suidheachadh
Tha an t-ainm "Ward Hill" a' tighinn bhon fhacal Lochlannais "varði" a tha a' ciallachadh tùr-rabhaidh. Nochdaidh e an-diugh mar "-ward" neo "-wart" ann an ainmean-àite Arcaibh. Gu eachdraidheil bha e cumanta airson a' bheinn as àirde anns an eilean air sgàth 's gum b' e sin an t-àite a b' fheàrr gus teine-rabhaidh a lasadh.
Loch Dubh
thumb|Sealladh air Loch Dubh
1237
Bàsan
Roinn-seòrsa:1230an
Sionnach
Gnàthachadh
Chan fhàg an sionnach a gharadh gu feasgar; agus an sin thèid e a-mach air feadh nan coilltean agus an fhearainn airson cobhartaich, agus fanaidh e a-muigh gu madainn. Ged a tha e ro dhìobhalach am measg eunlaith agus uan, tha e a' dèanamh feum mòr le bhith a' cur às do iomadh creutair millteach agus gràineil. Ann an Iapan, measar mar Dhiadhachd an fhogharaidh e, beathach a tha a' dìon bàrr an ruis.
Francis Peacock
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Abercarn
Tha am baile Abercarn ann an Caerffili, a' Chuimrigh. Tha e 11.6 mi (18.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 129.4 mi (208.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 5139 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 600 (11.7%); rugadh 91% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Cliabhair
Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Cogadh Chaco
‘S e an Cogadh na bu motha agus na b’ fhuiltiche a thachairt ann an Aimearaga a Deas anns an 20mh linn a bh' ann Cogadh Chaco (Spàinntis: La Guerra del Chaco, Guaranaidh: Cháko Ñorairõ). Mhair e bhon An t-Sultain 1932, nuair a thug Boilibhia ionnsaigh air Paraguaidh, gu ruige An t-Ògmhios 1935. Shabaid na dùthchannan sin an dà thaobh airson na crìochan aca a rèiteachadh agus airson peatrail.
Cliabh
Is bun an aiste seo.
Faic cuideachd:www.smo.ac.uk/cliabh
Gustave Flaubert
Mar sgrìobhadair rosg na b' fheàrr dàrna leth na 19mh linne, thug Gustave Flaubert buaidh làidir air litreachas na Frainge leis cho domhainn 's a bha a chuid mhion-sgrùdadh eòlais-inntinn agus am fìorachas litreachail aige, air sgàth cho soilleir 's a bha e taobh cleachdaidhean na daoine agus a’ cho-chomann, agus air sàilleabh cho cumhachdail 's a bha an stoidhle aige anns na nobhailean mòra a sgrìobh e, mar eisimpleir Madame Bovary (1857), Salammbô (1862), L'Éducation sentimentale (1869), neo fiù 's na sgeulachdan goirid aige, mar Trois Contes (1877).
Arne Tiselius
Urraman
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1948 airson na h-obrach aige air electrophoresis is meadhg na fala.
Bàrdachd Ghàidhlig
19mh linn
Bha Niall MacLeòid à Gleann Dail ainmeil mar ùghdar nan òran binne, mu dhèidhinn gaoil, Eilein Sgitheanaich agus cianalais, leithid 'An Gleann San Robh Mi Òg'.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Litreachas Roinn-seòrsa:Gàidhlig
Caisteal Dhùn Bhreatainn
thumb|An caisteal bho Linne Chluaidh. 'S e Caisteal Dhùn Bhreatainn caisteal aosda a tha na laighe aig Dùn Breatann, os cionn comar Linne Chluaidh agus Uisge Leamhna air carraig mhòir air a tha Ail Chluaidh. Bha tuineachadh air a' charraig bho Linn an Iarainn. Bhon 5mh gu 9mh linn, bha an caisteal na chathair Rìoghachd Srath Chluaidh, agus bha e cudromach mar àite ro-innleachdail gu àm an Dàrna Cogaidh, ged a bha an cuideam aige a' beagachadh uidh air n-uidh. Tha e an-diugh fosgailte do luchd-turais.
Aberchwiler
Tha am baile Aberchwiler ann an Sir Ddinbych, a' Chuimrigh. Tha e 119.9 mi (193.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 180.0 mi (289.7 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 293 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 81 (27.6%); rugadh 54% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Aillse-chraicinn
Tha aillse chraicinn na seòrsa aillse a tha a' fàs air craiceann. Is urrainn do blianadh an aillse seo thoiseachadh. Tha e gu math cumanta ann an Astràilia, air sgàth gu bheil aimsir grianach is teth aca, agus tha a' mhorchuid nan daoine geala.
6 an Giblean
'S e 6 an Giblean an 96mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (97mh ann am bliadhna-leum). Tha 269 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|Lethbhreac den tiomnadh air a ghlèidheadh ann an Tasg-lannan Nàiseanta na h-Alba.
Sgùrr Dubh Mòr
Tha Loch Coir' a' Ghrunnda an iar air.
Poilitigs
Iomraidhean
*
Kamakura
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An t-Seapan
Colla
'S e eilean ann an Earra-Ghàidheal ann an Alba eadar Àird nam Murchan agus Tiriodh a tha ann an Colla neo Cola.
Lùth
Is e an t-aonad neirt anns an t-Siostam Eadar-nàiseanta nan Aonadan a tha ann an "Joule" (comharra J).
Llangynllo
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Powys Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
William Giauque
B' e ceimigear à Canada a bha ann an William Giauque (Niagara Falls, Ontario, 12 an Cèitean 1895– Berkeley, Calafòrnia, 28 am Màrt 1982). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1949 airson na h-obrach aige air ceimigeachd aig tèothachdan fìor ìosal.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine à Canada
Fàsach Lop
thumb|300px|Sealladh bhon adhar air an fhàsach Lop 'S e fàsach ann an Àisia a tha ann am Fàsach Lop neo Lop Nur neo Lop Nor (Beurla: Lop Desert).
'S e seo am farsaingeachd aige: 100.000 cilemeatair ceàrnagach.
Umha
thumb|Sean-umha
Cleachdaidhean Innlichidh
Is meatailt cosgail a tha ann an umha, air sgaths gannad a bhu-mheatailtean. Theid a cleachadh mar sin ann an innleadaireachd airson mirean oibre a tha feumail air a fheartan de durad agus do-mheirgte. Cleachdar e a dheanamh lannan-breith airson drochaidean mora de stailinn agus an tacain a bhitheas a breith cuideaman mora ach nach siubhal gu luath- mar eisimplir an bordan-tionndaidh.
Beta
Tha e a' ciallachadh moran rudan eile, m.e.
Fàsach Ordos
Tha e suidhichte san àirde a deas Mongolia, Sìona. The e air àrd-thìr.
1246
Bàsan
Roinn-seòrsa:1240an
Copar
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an copar le samhla Cu agus àireamh atamach 29.
Co-mheatailtean cudromach
Tha copar na bun mheatailt de na co-mheatailtean cudthromach prais agus umha. Is e a tha ann an prais co-mheatailt de copar agus sinc, tha na riochdan de copar agus sinc ag aobharachadh feartan eadar-dhealaichte air praisean. Tha 60/40 prais cumanta. Is e a tha ann an umha co-mheatailt de copar agus staoin.
Llangynog, Powys
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Powys Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Sir Robert Robinson
B' e ceimigear à Sasainn a bha anns an Ridire Robert Robinson (Chesterfield, 13 an t-Sultain 1886-Great Missenden, 8 an Gearran 1975).
Loch Eadar dà Bhaile
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Eadar dà Bhaile. Tha e suidhichte san àird an ear an eilean Ratharsair. Mar a bhios ainm a' bhaile a' sealltainn, tha e na laighe eadar am Baile Meadhanach agus Baile a' Chùirn. Tha Loch an Rathaid san àird a tuath dheth.
Lewiston, Maine
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Maine
317
Bàsan
Roinn-seòrsa:310an
Llangynyw
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Powys Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Dèigh
Tha dèigh neo eigh(re) na uisge reòite. Cleachdar airson iomadh rudan, mar deochan, taighean (igloo) 7c.
817
817
The Dark Crystal
Tha The Dark Crystal (An Criostal Dorcha) 'na fhilm dealbhachd le Jim Henson a nochd ann an 1982. Mar a' chuid as motha dhen obair aig Henson, tha na caractaran 'nan luchd-brèige, ach cha nochd na caractaran bho Muppet Show leis an do bhuannaich e cliù (ged tha cuid dhe na cleasaichean-ghutha air an cleachdadh). Tha dealbhadh nan caractaran is creutairean le Brian Froud. Sgrìobhadh an sgeulachd le David Odell, a dh'obair le Henson mar sgrìobhadair-buidhne air The Muppet Show. Rinneadh ceòl an fhilm le Trevor Jones. Tha am film seo a' dèanamh oidhirp ri nàdar a' mhaith is an uilc a rannsachadh.
Sagsainn-Anhalt
Bailtean beaga cudthromach
thumb|right|150px|Quedlinburg thumb|right|150px|Stendal
Bailtean beaga eile
Is e Aschersleben (26.112), ris an canar geata don Harz, am baile as sine ann an Sagsainn-Anhalt. Chaidh a bhonn-stèidheachadh ann an 753. Faisg air na beanntan Harz tha Stendal (37.137), le togalaichean agus eaglaisean ann an stoidhle Backsteingotik (clachan a rinneadh à criadh-loisgte ) agus Wernigerode (29.627), far am bi trèana-smùid chun a' Bhrocken a’ tòiseachadh. Tha lùchairt ann cuideachd ann an stoidhle romansach coltach ri Neuschwanstein.
The Dark Crystal
Sgrìobhaidhean Dòigheile
Gu h-àrsaideach, bha cànan fhuadain fhèin aig aon sìol, na Skeksis. Chleachdadh fo-thiotalan Beurla airson co-chainnt nan Skeksis, ach bha seo air a leigeil seachad an dèidh sgrùdadh far an deachd grunnan luchd-amhairc a bhuaireadh leis na fo-thiotalan. Fhathast, ged-tà, chithear am brìgh àrsaideach ann an seallaidhean roghnaichte air am fuasgladh na DVD ùr.
Sagsainn-Anhalt
Bailtean beaga eile
Tha Naumburg (29.627) ainmeil airson àrd eaglais “Naumburger Dom St. Peter und Paul” le ceithir stìoballan. Chaidh tòisicheadh air togail a' chathar-eaglais seo ann an 1213.
Latha a' Bhreitheanais
Anns a' chreideamh Chrìosdail, thathar dhen bheachd gum bi Ìosa Crìosd a' breithneachadh a h-uile neach gu pearsanta.
Epsilon
'S e Epsilon (Ε, ε) a' chòigeamh litir den aibidil Ghreugach. Tha e co-ionnan ri E (goirid) san aibidil Ròmanach.
Cosgais cuairt-bheatha
Roinn-seòrsa:Cosgaisean Roinn-seòrsa:Seilbheachadh bun-structair
9 an Giblean
Bàsan
thumb|left|220px|Portmeirion, chruthaiche le [[Clough Williams-Ellis|Sir Bertram Clough Williams-Ellis]]
1248
Bàsan
Roinn-seòrsa:1240an
Iain MacLeòid
Rugadh Iain MacLeòid, no Iain Sheonaidh Iain Alasdair 'ic Iain 'ic Nèill, ann an 1933 ann an Glaschu. Thogadh e ann an Glaschu.
Loch an Rathaid
Tha Loch an Rathaid cho mòr ri 6.9 acair. 'S e 0.8 km (0.5 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 324 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 52 m (171 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 0.4 km (0.2 mìle) air falbh bhon mhuir.
10 an Giblean
Tachartasan
180px|thumb|Lech Kaczyński
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
An t-Sultain
thumb|An t-Sultain, Les Très Riches Heures du duc de Berry, Chantilly. 'S e an t-Sultain an naoidheamh mìos sa bhliadhna. Tha 30 latha sa mhìos.
Trearddur
Tha am frith-rathad astair Slighe Cladach Ynys Môn (Cuimris: Llwybr Arfordirol Ynys Môn; Beurla: Anglesey Coastal Path) a' dol tron bhaile. Tha an cas-cheum mu 124 mìle (200 km) de dh'fhaid agus a' leantainn iomall-fairge Ynys Môn. Tha e na phàirt de Shlighe Costa na Cuimrigh, cas-cheum mu 870 mìle (1,400 km) de dh'fhaid.
Tulach Mhór
‘S e baile meadhanach ann an Contae Uíbh Fhailí, ann an cridhe na h-Èireann a th’ ann an Tulach Mhór. Tha e suidhichte ri taobh a’ Chanàil Mhòir, aig 73m os cionn ìre na mara, 104km air falbh bho Ghaillimh, 178m bho Bheul-Feirste agus 83km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 11,346 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. Bha Cath an seo eadar Feachdan Shasainn agus [saighdearan às A’ Ghearmailt ri linn Ar-a-mach na Frainge agus Ar-a-mach Comann nan Èireannach Aonaichte (Gaeilge: Cumann na nÉireannach Aontaithe), ann an 1798. Chaidh am baile a mhilleadh ann an tubaiste bailiùin 13 bliadhna ro làimhe, ann an 1785, a’ chiad tubaiste adhair na cruinne.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Hermann Staudinger
B' e ceimigear às a' Ghearmailt a bha ann an Hermann Staudinger (Worms 23 am Màrt 1881–Freiburg im Breisgau 8 an t-Sultain 1965). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1953 airson a nuadh-lorgan ann an ceimigeachd mhòr-mhoileciuileach.
Juan Manuel Santos Calderón
'S e neach-poileataigs, neach-aithris agus eòlaiche-eaconomaidh à Coloimbia. a th’ ann Juan Manuel Santos Calderón. Rugadh e air an 10mh latha dhen Lùnasdal 1951 ann am Bogotá. Bha e na cheann-suidhe na dùthcha bhon an 7mh latha dhen Lùnastal 2010 gu 2018. An dèidh a bhith an sàs anns na meadhanan thòisich e ann an saoghal poilitigeach mar bhall a’ Phàirtidh Libearalach is bha e os cionn ministrealachd na Malairt Eadar-nàiseanta fo Chésar Gaviria. An uair sin leig e am Pàrtaidh Libearalach is chaidh e dha na Tòraidh fo Andrés Pastrana Arango is e na Mhinistear a’ Mhaoineachaidh. Dh’fhàsadh e na bu treasa is na bu treasa am broinn an Riaghaltais aig Álvaro Uribe, a ghabh thairis a’ chinneas ann an 2002, Chuir e na Libearalaich ris a chùlaibh gu tur agus bha còmhla ris an fheadhainn a stèidhich Pàrtaidh an Aonaidh Nàiseanta (Spàinntis: Partido Social de Unidad Nacional). Chaidh e ainmeachadh mar Mhinistear an Dìona ri linne an Riaghaltais aig Uribe bhon Iuchar 2006 gu ruige Chèitein 2009.
Santa Rosa de Viterbo
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Seanadh Nàiseanta na Cuimrigh
‘S e Seanadh Nàiseanta na Cuimrigh a’ bhuidheann a tha air a thaghadh le sluagh na dùthcha, a tha a’ deasbad phoileasaidhean, ag aontachadh laghan a bhios a faighinn buaidh air a’ Chuimrigh agus a' cosg airgid a tha air a thoirt seachad le riaghaltas na Rìoghachd Aonaichte. Chaidh an Seanadh a stèidheachadh ann an 1999 as dèidh referendum ann an 1997. Tha 60 buill anns an t-Seanadh. Tha 40 dhiubh a riochdachadh roinnean-taghaidh fa leth, agus càch air a thaghadh bho chòig roinnean a rèir siostaim riochdachaidh cho-roinneil. Thèid buill an t-Seanaidh a thaghadh airson greise ceithir bliadhna. Chaidh an taghaidhean a chumail ann an 1999, 2003 agus 2007. Thèid cumhachdan gnìomhach an t-Seanaidh a thiomnadh do Phrìomh-Mhinistear an t-Seanaidh. Bidh esan a’ toirt uallach air ministearan Riaghaltais an t-Seanaidh, dleastanais ghnìomhach a cho-lìonadh. ‘S iad sin an caibineat. Thèid gnìomhan an t-Seanaidh fhèin a stiùireadh leis an Oifigear Riaghlaidh a tha fhèin na bhall dhen t-Seanadh.
Àireamh-shluaigh
Penduduk
Bonnach-luirg
B' e an dleastanas air a' chloinn, mu àm an earraich, deagh shùil a chumail air crodh a bha gu breith nuair a bha an crodh uile ag ionaltradh anns a' mhonadh, agus bhite a' toirt a' bhonnaich-luirg don chiad aon a gheibheadh an laogh òg an taic a mhàthar.
Frombork
Eachdraidh
Bheir na sgrìobhainnean guth air an ainm Laideann Castrum Dominæ Nostræ (Caisteal ar Bhaintighearna), do  Mhoire, freumh an ainm-àite Frauenburg ann an Gearmailtis, bho frau (boireannach) agus burg (Daingneach), neo Frombork anns an dòigh-labhairt Phòlais. Ach nochdaidh an dùn fon ainm Warmia ann an caochladh sgrìobhainn Laideann, a bharrachd air Ermeland, leis gu robh cathair-eaglais am broinn a’ chaisteil cuideachd. Mean air mhean nochd clachan aig bun a’ chaisteil, is fhuair e còirichean mar bhaile ann an 1310 bhon Easbaig Eberhard von Neisse, air a mhisneachadh leis na Laghan Lübeck. Dh’fhuirich Frombork suarach tàireil taobh an eaconomaidh an coimeas ris a’ bhaile chumhachdail Hansa Braniewo, a tha faisg air làimhe, is e a-riamh ri cùlaibh Warmia, far an robh na h-Easbaigean.
Vinstrihreyfingin - grænt framboð
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Fòn
right|300px|thumb| Fòn
Na Stàitean Aonaichte
Eachdraidh
Chaidh na Stàitean a stèidheachadh an ceathramh latha dhen t-Iuchar, 1776, nuair a thòisich ar-a-mach anns a' chiad 13 colonaidhean imrich aig Breatainn Mhòr ann an Ameireaga an aghaidh na Rìoghachd Aonaichte. B' e an "Ar-a-mach Ameireaganach" an t-ainm air an strì seo agus sheas i seachd bliadhna gu Còrdadh Pharas ann an 1783 nuair a dh'aithnich Breatainn Mhòr gun robh na Stàitean Aonaichte neo-eisimeileach. Ann an 1787, shoidhnig riochdairean às a h-uile tìrean bun-reachd ùr. Tha e na bun-reachd nan Stàitean fhathast san latha an diugh.
Dominion, Alba Nuadh
Tha Dominion ann an Eilean Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh. Chuirear air bun ann an 1906.
Kappa
Roinn-seòrsa:Aibidil Ghreugach
Torraibh
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Gualan
Cruthan
Ann an daoimeanan tha a h-uile atam gualain ceangailte ri ceithir ataman eile ann an structar ceithir-shliosnach agus sin as coireach tha daoimeanan glè chruaidh. Chan eil eileagtronan saor ann agus mar sin 's e còmhdach-dealain a tha anns an daoimean. Cruaidh is gu bheil daoimean, tha graifit maoth is e co-dhèanta a fhillidhean anns a bheil a h-uile atam ceangailte ri trì ataman eile is eileagtron saor aig gach atam. 'S urrainn do na fillidhean a shleamhnachadh air muin a chèile is sin as coireach tha e maoth is 's e stuth-giùlain a tha ann air sgàth nan eileagtronan saora.
Siorrachd a' Mhainisdeir
Tha Siorrachd a' Mhainisdeir (Beurla: Guysborough County) ann an Alba Nuadh. Se Baile Mhainisdeir am prìomh-bhaile.
Thüringen
Eaconomaidh
Tha àiteachas cudthromach cuideachd. Tha cruithneachd, eòrna agus biatas-siùcar air am plantadh anns an dùthaich rèidh. Anns na gleanntan tha lusan agus measan a’ fàs.
Eachdraidh
Gus am bliadhna 1920 bha Thüringen ri moinn ann an stàitean eadar-dhealaichte agus air a riaghladh le diùc. An dèidh a’ chiad cogaidh chaidh na stàitean seo a chuir ri chèile gu aon stàit leis a’ phrìomh-bhaile Weimar. Chaidh a’ chiad Poblachd na Gearmailt a stèidheachadh a-mhàin ann am Weimar ann an 1919. Chaidh crìoch a chur air ann an 1933 nuair a thàinig Hitler agus a’ phartaidh Nàsach gu cumhachd. An dèidh an Dàrna Cogadh dh'fhuirich Thüringen anns a’ phàirt Ruiseach agus an uair sin dh'fhàs e na phàirt dhen DDR. Ann 1989 thuit Balla Bherlin agus chaidh a' Ghearmailt aonachadh.
Àitichean eachdraidheil
Is e àite eile cliùiteach a tha anns a’ Wartburg. Is e caisteal a th’ ann air cnoc àrd faisg air Eisenach. B’ e Màrtainn Lùtair am fear-àiteachaidh a b’ ainmeile. Dh'fhuirich e anns a’ chaisteal bho 1520 gu 1522 fo tèarmunn an riaghladair de Weimar agus dh’eadar-theangaich e am Bìoball an-seo.