cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Szczecin
Eachdraidh
Fhuair Szczecin, neo Stettin sa Ghearmailtis, a chuid chòirichean (Gearmailtis: Statsrechten) mar bhaile ann an 1243 bhon Rìgh Barnim I. Dh’fhàsadh am baile na bu Ghearmailtiche mean air mhean agus chaidh e ainmeachadh prìomh-bhaile Diùcachd Phomerania ann an 1309 is e fo bhuaidh uachdaranachd Shlàbhach air an robh na Griffin. Leasachadh Stettin gu luath taobh mhalairt eadar 1243 agus 1630 is fiù’s nochd clàs bhùirdeasach. Fhuair am baile ballrachd na Lìog Hansa is chruthaich e càirdeas sochairichte le Frankfurt-am-Oder. Chuir na Suainich, is 800 Gàidheil nam measg, ruaig air na Griffin ann an 1631. Chaidh Stettin a chur ris an t-Suain gu h-oifigeil tro Chòrdadh Westphalien ann an 1648. Le sin, chaidh a chuid cheanglaichean leis an Hansa a ghearradh, is bha am baile ann an droch staing eaconomach gus an tug A’ Phrùis ionnsaigh air na Suainich ann an 1713, is thug iad thairis e. Dh’fhàg na Suainich am baile an ceann seachd bliadhna, fiù’s nach do dh’aidich iad a-riamh gun do chaill iad e. 'S e baile Pruiseanach bho 1720, is an uair sin Gearmailteach bho 1871, le muinntir Gearmailteach nan tàmh an seo gu ruige 1945. A bharrachd air sin, b' e prìomh-bhaile na Roinne Phomerania eadar 1815 agus 1945. Rugadh a’ bhana-phrionnsa Sophie Friederike Auguste von Anhalt-Zerbst-Dornburg, am biodh na Iompaire na Ruise, an seo ann an 1729. Nuair a chùl-ghairm Riaghatas na Frainge Àithne Nantes ann an 1685, thug ùghdarrasan na Prùise cuireadh dha na Pròstanaich Frangach (Fraingis: Huguenot) is ràinig na mìltean dhuibh, is iad a’ leasachadh a’ bhaile cuideachd. Le sin, dh’fhàs Stettin a bhith fear dhe na bailtean na bu bheairtiche is na bu chudromaiche air a’ Bhaltach co-dhiù. Ràinig mòran dhe dhaoine bho air feadh na Gearmailte is chuidich iad le fàs an eaconamaidh. Bha mu 76,000 a’ fuireach a seo ann an 1870 is mu 240,000 ann an 1920. Chaill A’ Ghearmailt Stettin an dèidh an Dàrna Cogaidh, is chuireadh am baile ris A’ Phòlainn air an 5 an t-Iuchar 1945. Tha Szczecin, le ainm ùr ann am Pòlais, air a bhith am broinn Poblachd na Pòlainn bhon àm sin. thumb|center|800px|Szczecin
Boa
'S e seòrsa de nathair mhòr a tha ann am Boa. Tha iad uile san teaghlach "boidae".
Luzon
Roinn-seòrsa:Na_h-Eileanan_Filipineach Roinn-seòrsa:Eileanan
Cendl
Tha am baile Cendl ann am Blaenau Gwent, a' Chuimrigh. Tha e 21.9 mi (35.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 133.3 mi (214.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 3730 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 301 (8.1%); rugadh 95% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
4 an Cèitean
Fèillean
thumb|left|160px|Claidheamh-solais [[Star Wars]]
999
Faic cuideachd - 999 (soilleireachadh)
Còbra
Roinn-seòrsa:Snàigean
Molega, Alba Nuadh
Tha Molega' ann an Siorrachd na Banrìghinn, Alba Nuadh.
Sgorr Ruadh
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air leth air Toirbheartan, Eilean Ratharsair, An t-Eilean Sgitheanach, A' Chomraich, Srath Carann, Loch Carrann agus Beinn Eighe.
Creag Dunain
Roinn-seòrsa:Alba
Bruach-an-Iar
200px|thumb|right|Bruach-an-Iar 'S e earrann de thìr ann an Àisia a tha ann am Bruach-an-Iar (Arabais الضفة الغربية, aḍ-Ḍiffä l-Ġarbīyä, Eabhra: הגדה המערבית, Hagadah Hamaaravit, Beurla: West Bank). Tha i suidhichte air bruach an iar na h-aibhne Iòrdan. Tha an dùthaich Iòrdan air an taobh eile na h-aibhne. Tha crìochan aice le Iosrael san iar is sa deas is sa tuath. Tha i cho mòr ri 5.800 cilemeatair ceàrnach.
Drochaid Dhè, Gallobha
Eachdraidh
Ann an 1763 chaidh rathad a chruthachadh leis an arm eadar Port Phàdraig agus Cathair Luail, a dheidheadh tro Dhrochaid Dhè. Bhathar ag iarraidh an rathad seo a chleachdadh airson Èirinn a cholonachadh.
Ceanglaichean a-mach
Drochaid Dhe, Gallobha
An Muileann Iarainn
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae an Chabháin
Taibhse an Opra
Cò a tha an Taibhse?
thumb|200px|An prìomh-caractar ri dhealbh [[Lon Chaney, Sr. in the dealbh-film 1925, an freagarrachadh as ainmeile mus an cleas-ceòlach]] Bha 'n Taibhse air bhreith ri Erik ann am baile beag dlùth ri Rouen, an mac àrd-chlachair. Ruith e air falbh aig aois òig às an taigh athair, far a robh a gràinead cuspair uamhann ri a phàrantan. Rè h-ùine, thadhail e na fèillean, far a bha e ann am foillseachadh-culaidhean-fhanaid air fhoillseachadh ris a' "mharbhan beò." Shiubhail e mun cuairt an Eòrpa agus an Àisia leis na Dubh-shiùbhlaich. An-siud, fhuair e ealain lùth-chleasach is cheòlach agus gheuraich e ealantachd mhì-fhallain. Dh'fhàs e cuideachd staoireadair eòlach.
Martyn Bennett
B' e Martyn Bennett fear-ciùil ùr-ghnothach a mheasgaich ceòl Albannach traidiseanta agus modhannan as ùire. 'S e bh' ann ach fear de na luchd-ciùil Albannach as cudromaiche ri a linn-sa. Rugadh e air an 17mh an Gearran 1971, ann am Baile Naoimh Eòin, An Talamh Ùr, Canada. B' e mac an t-seinneadair Gàidhlig is eòlaiche ainmeil, Mairead Bennett, às an Eilean Sgitheanach. An uair a bha e 6 bliadhna de dh'aois, thàinig iad ri Ceann a' Ghiùthsaich, Alba, far an deach a thogail a-measg beartas de dhualchas na h-Alba, an dà chuid Gaidhealach is Gallta, a thug buaidh mhòr air a cheòl. Rinn e ceòl clasaigeach aig an RSAMD ann an Glaschu, far an do choinnich e ris a bhean, Kirsten, a' ceumnachadh ann an 1994.
Dh'imrich e gu Muile ann an 1999 agus chùm e air ag aonachadh nan diofar dhòighean ri chèile gu ann Glen Lyon agus le Grit a thàinig a-mach ann an 2003. Chaochail Martyn Bennett ann an Dùn Èideann air an 30mh latha den Fhaoilleach 2005 as deidh tinneas fada le aillse. Dh'fhàg e a bhean chòir, Kirsten agus a mhàthair, Mairead.
Cwm
Tha am baile Cwm ann am Blaenau Gwent, a' Chuimrigh. Tha e 17.9 mi (28.8 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 131.9 mi (212.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 4136 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 342 (8.3%); rugadh 94% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Skird Hill
'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' ann an Skird Hill.
A' Phruis
B' e a' Phruis (Gearmailtis: Preußen; Laideann: Borussia, Prutenia; Làitbhianis: Prūsija; Liotuànais: Prūsija; Pòlais: Prusy; Seann Phruisis: Prūsa) stàit neo-eisimeileachd ann am meadhan na Roinn Eòrpa far a bheil a' Phòlainn, a’ Ghearmailt agus Kalingrad, sgìre Ruiseanach ri taobh na Mara Bhaltaich an latha an-diugh. Bha a' mhòr-chuid de dh'fhearann na Pruise suidhichte eadar na h-aibhnichean Vistula agus Nemen.
1 an Cèitean
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Campoalegre
Freumhan an Ainm
'S e ainm fa leth Spàinntis a th'ann Campoalegre. Tha dà fhacal Spàinntis ann: campo (achadh) agus alegre (sunndach). Le sin, tha an t-ainm a' ciallachadh An t-Achadh Sunndach.
Loidig mhatamataigeach
Eachdraidh
Aig a bhunait, ’s e loidig Aristotle a th’ ann ged tha cruth ailseabra eas-chruthach air an-diugh. B' e George Boole agus Augustus De Morgan anns an Naoidheamh Linn Deug a chuir am follais dòigh òrdail matamataigeach airson loidig a mheasadh. Thàinig à seo inneal ùr a bha iomchaidh airson bun-bheachdan matamataig a rannsachadh, agus feallsanachd matamataig a shoilleireachadh gu mòr. Rinn Grigore Moisil sàr obair air a' chuspair seo.
A' Chaitheamh
thumb|Bitheagan na chaitheimh (Mycobacterium tuberculosis) 'S e tinneas nan sgamhan a tha anns a' Chaitheamh. Bidh fulangaiche a' casadaich is a' cur a-mach fala. B' àbhaist dha a bhith gu math pailt ri linn Bhictoria agus fiù 's gu'n Dàrna Cogadh. Bha mòran àiteachan air a' Ghaidhealtachd agus ann an àrainneachdan glan eile far am faigheadh na fulangaich leighis le bhith a' gabhail anail ghlan.
Taigh-dubh
'S e an taigh-dubh no taigh-bàrnaidh an togalach traidiseanta Gàidhealach a b' àbhaist a bhith cumanta ann an Èirinn agus ann an Albainn.
Pàrtaidh Spùinneadairean na RA
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Spùinneadairean na RA *
Droichead Uí Dhálaigh
'S e baile ann an Contae an Chabháin a tha ann an Droichead Uí Dhálaigh (Beurla: Mountnugent neo Daly's Bridge).
Belleisle, Alba Nuadh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Binga Fea
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Clach-ghainmhich
thumbnail|Clach-ghainmhich
Bloomington, Alba Nuadh
Tha Bloomington ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
Allt an Dotair
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Córdoba, An Spàinn
‘S e baile mòr ann an ceann a deas na Spàinne a th’ ann Córdoba (IPA: korðoβa). Thathar dhen bheachd gur e ainm Phoenicianach a th’ann, bho Qorteba (muileann gaoithe) neo Qart Tuba (deagh bhaile). Tha e suidhichte aig 120m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Guadalquivir,, 237km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha agus 121km bho Shevilla. Tha 328,547 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, an treas baile as motha na h-Andalusia agus an 11mh baile na Spàinne.
The Joy Formidable
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Ceòl
Königswinter
Eaconomaidh
Tha factoraidhean mòra ann an Königswinter: Hayes-Lemmerz anns a' bhaile fhèin agus Dinova ann an Oberdollendorf ach tha an cuid as motha de mhuinntir a' bhaile ag obair ann am Bonn agus Köln.
5 an Cèitean
Tachartasan
thumb|160px|Quo Vadis
Pacho
Freumhan an Ainm
'Se Guataque neo Gotaque an t-ainm a bha air an àite seo mus do ràinig na Spàinntich, a tha a' ciallachadh cnoc bhon fhacal gua ann am Muisca. Fhuair am baile an t-ainm Pacho bho Diego Pacho, an ceann-feadhna Tùsanach mu dheireadh, a tha a' ciallachadh deagh athair, bho Pá (athair) agus Chó (math) ann am Muisca.
Cill Rìmhinn
Daoine Ainmeil
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Fìobha
Segol
Tha Segol na fuaimreag sa aibidil Eabhra. Tha i co-ionnan ri e, mar ann an “led”.
Clementsport
Tha Clementsport ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
Ierusalem
Eachdraidh
Thugadh breith air an Nàsach Adolf Eichmann ann an taigh-chùirt ann an Ierusalem ann an 1961.
Round Hill
'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' ann an Round Hill.
Suidheachadh
Tha e suidhichte deas air a' bheinn The Witter aig ceann a tuath an eilean Hòigh ann an Arcaibh. Tha Round Hill 137m (449 troigh) de dh'àirde. Air mullach na beinne chan eil dad sònraichte ann a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. 'S e Ward Hill a mhàthair-mhullaich; tha e na laighe deas air Round Hill.
Rangachadh Élő
right|thumb|Tàileasg Thathar a' chleachdadh rian Rangachadh Élő gus sgil dàimheach de chluicheadairean a thomhas ann an geamannan dithis leithid tàileisg no Scrabble. Chaidh ainmeachadh air fear Árpád Élő, fear saidheans Aimeireaganach a rugadh san Ungair ann an 1903 agus a dh'imrich dha na Stàitean Aonaichte leis a phàrantan ann an 1913.
Round Hill
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Albrecht Dürer
B' e dealbhadair, gràbhalaiche agus matamataigear às a' Ghearmailt a bha ann an Albrecht Dürer.
Clo-mheas
Tha clo-mheas gu math cumanta ann am biadh Innseanach, còmhla ri spìosradh eile tha e ann an garam masala, ann an deas nan Innseachan cleachdar e ann am biadh ris an canar biryani. Tha e na chunghais cudromach ann an leigheas Ayurveda agus ann an leigheas tradaiseanta Sìonach.
Teòclaid
250px|thumb|right|Thig seoclaid as cumainte sna caochlaidhean dorcha, geala, agus na bainne, le stuthan-tàthte an chòco a' cuideachadh leis an dath dhonn. thumb|200px|Mìr leaghadh chrann na t-seoclaide Se biadh milis a tha ann an teòclaid (chocolate) a tha donn, mar is trice, neo uaireannan geal, neo dubh. Dèanar le ponairean à Aimearaga a Deas. Tha e cumanta mar pàirt de chèicean 7c, neo pùdar airson deoch teth.
Contae Mhaigh Eo
'S e siorramachd ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Mhaigh Eo (tuiseal ainmneach: Maigh Eo, Laideann: Comitatus Magionensis). Tha 130,638 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 5,398km², an treas siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 15mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Mhaigh Eo le Sligeach, Ros Comáin agus Gaillimh. Bha 380,887 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir. 'S e Cnoc Maol Réidh (814m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.
Loch Beag, Ratharsair
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Beag. Tha e suidhichte ann an Ratharsair.
Outlander (nobhail)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Leabhraichean
Adolf Hitler
Bha Adolf Hitler (Braunau am Inn, 20 an Giblean 1889–Berlin, 30 an Giblean 1945) na Fhührer Gearmailte roimh an dàrna cogadh. Thòisich e an dàrna cogadh, agus mhurt e sia muillean Iùdhaich. Is ann an Ostair a rugadh is thogadh Hitler. Chaidh e gu Bayern, agus bha e na bhall rèiseamaid Bavarianach anns a’ Chiad Cogadh. Ghabh e os làimh am Pàrtaidh Nàsach ann an 1921 agus stèidhich e Nàsachd. Thug Anton Drexler - a bha na mheantor - agus Max Erwin von Scheubner-Richter buaidh làidir air Hitler. Theab Hitler an Riaghaltas a ghabhail os làimh ann an 1923 ann an cur-fodha stàite air an robh ban Hitlerputsch, nach robh soirbheachail a thaobh armachd ach a bha feumail dha a thaobh chleas-follaisidh. Bhasaidh Hitler anns 1945, clacaidh e gunna agus piecie metails as in ceann aige.
Shuruk
Tha Shuruk (שורוק) na fuaimreag sa aibidil Eabhra. Tha i co-ionnan ri u|ù mar ann an “rùn”.
Dinas Powys
Tha am baile Dinas Powys ann am Bro Morgannwg, a' Chuimrigh. Tha e 3.6 mi (5.8 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 132.9 mi (213.8 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 7286 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 723 (9.9%); rugadh 80% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Oilthigh Phadua
<h1 style="font: inherit; font-size: 100%; font-weight: bold; text-align: center; border: none; margin: 0; padding: 0; color: #6a6c76;"> Oilthigh Phadua
Pegal Hill
Suidheachadh
Tha e suidhichte air taobh an ear an eilean Hòigh ann an Arcaibh. Tha e 121m (397 troigh) de dh'àirde. Air mullach na beinne chan eil dad sònraichte ri fhaicinn a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. Gheibhear deagh shealladh air Rysa Little bho mhullach Phegal Hill. 'S e Knap of Trowieglen a mhàthair-mhullaich, tha e suidhiche san iar air a' bheinn seo.
An tArd Mór
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann An tArd Mór.
Tì
'S iad na ceithir seorsaichean de theatha as motha a th' air an òl air feadh an t-saoghail ach tì dhubh, tì uaine, tì oolong agus tì gheal. Gabhaidh na h-uile dhiubh a dhèanamh air an aon gnè de phreas, le diofraichean ann an dòighean giollachd 's àiteachaidh.
Crois Mhìcheil
Eachdraidh
Chaidh Ath Crogaid a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1164. Thuit àireamh-shluaigh a' bhaile anns an 18mh Linn nuair a bha na uachdaran a' gabhail ri fuadaichean nan croitear agus cuairteachadh na talmhainn. Stèidhich Walter Scott Jeannie Deans, prìomh charactar an nobhail aige Heart of Midlothian, air tè à Crois Mhìcheil air an robh Helen Walker. A-rèir carragh-chuimhne san bhaile, fhuair 41 duine à Crois Mhìcheil bàs sa Chogadh Mòr agus naoinear eile san Dàrna Cogadh.
Leon Trotsky
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Co-mhaoineas Roinn-seòrsa:Iùdhachd Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin
Sgoil-uisge
Is sgoil-uisge an roinn de saidheans innlichidh sonraichte ri cumail agus cleachdadh uisge. Deiligidh sgoil-uisge, le ceisteanan ceangailte ri sruthadh-uisge agus bruthaich-uisge.
Taghadh Albannach 2007
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Pedro Nel Gómez
thumb|right|Trí frescothan: "De la Bordadora a los Telares”, “el Problema del Petróleo y la Energía” agus “el Trabajo y la Maternidad.
Benito Mussolini
thumb|left|Bho chlì gu deas, chì thu cuirp gun bheatha an t-seann neach-poilitigs comannach Nicola Bombacci, an Diùc Benito Mussolini, a leannan dìleas Clara Petacci, am ministear Alessandro Pavolini agus an neach-poilitigs faisisteach ainmeil Achille Starace, gan taisbeanadh anns an Plaza Loreto anns an baile-mòr Milan ann an 1945. B' e Benito Amilcare Andrea Mussolini (IPA: beˈniːto mussoˈliːni, Predappio, 29 an t-Iuchar 1883 – Giulino, 28 an Giblean 1945) a thoisich am Faisisteachas anns an Eadailt. Buaidh mòr air Adolf Hitler, thàinig Mussolini gu bhith fo smachd aige. Bha Mussolini bho thùs na Shòisealach, ach thionndaidh e am pàrtaidh aige chun taobh deas. Thàinig an t-ainm “Fascisti” à “fasces”, seòrsa pasgan/tuagh a chleachdadh na Ròmanaich mar seun laghail. Thug Angelica Balabanoff càin airsan.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Daoine às an Eadailt
Agrado
Freumhan an Ainm
'S e Chimbayaco agus an uair sin Pitalito na h-ainmean an robh air an àite seo bho thùs. Bha Pitaló na cheann-feadhna anns an sgìre seo nuair a ràinig na Spàinntich. 'S e meanbhair a th'ann -ito, dìreach mar -ag anns a' Ghàidhlig. 'S ann às a' Bhaile El Pital a thàinig na ciad tìrichean. Chaidh an t-ainm a dh’ atharrachadh gu Agrado ann an 1837. Tha agrado a' ciallachadh caillear ann an Spàinntis. Chuir iad an t-ainm sin air a' bhaile o chionns gur e àite breàgha torach a th'ann, le aithnichean làn fìor uisge mu a thimcheall.
Vaslui
Eachdraidh
'S ann às an fhacal vas (Gàidhlig: coille) ann an Cuman agus uj (Gàidhlig: abhainn) ann an Turcais 's a th'ann an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1435.
Ysgir
Tha am baile Ysgir ann am Powys, a' Chuimrigh. Tha e 35.3 mi (56.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 145.6 mi (234.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 419 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 75 (17.9%); rugadh 63% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Loch na Bronn
thumb|Sealladh air Loch na Bronn
Tha Loch na Bronn cho mòr ri 3.2 acair. 'S e 0.5 km (0.3 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 204 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 85 m (279 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 0.9 km (0.6 mìle) air falbh bhon mhuir.
Tha Loch na Bronn suidhichte air an làimh chlì dhen rathad bho Chaisteal Bhròchaill gu Àrnais ach chan eil duine sam bith a' fuireach air bruach an locha. Tha Loch an Uachdair san àirde an ear-thuath dheth.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Ratharsair
Port Latharna
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Allt 'ic Àra
Tha Allt 'ic Àra (Beurla: McArras Brook) ann an Siorrachd Antigonis, Alba Nuadh.
Caisteal Chiosmuil
thumb|right|250px|Caisteal Chiosmuil thumb|right|250px|Am broinn a’ chaisteil
Nictaux a Deas
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Faidhbhile
'S e craobh mhór a tha ann am faidhbhile (Laideann: Fagus sylvatica). Tha rùsg min agus duilleagan liomharra oirre. Tha i cumanta mar fhiodh.
Oilthigh Jagiellon
Tha an t-Oilthigh Jagiellon (anns a’ Phòlainntis Uniwersytet Jagielloński, anns a’ Bheurla Jagiellonian University ) ann an Kraków anns an taobh a Deas a' Phòlainn. Canar gur e am fear as fheàrr anns a’ Phòlainn an-diugh. Chaidh a stèidheachadh ann an 1364 le rìgh Phòlannach Casimir III. Mar sin is e an dàrna oilthigh as sine ann am meadhan na Roinn Eòrpa agus tha e ri measg na h-oilthighean as aosmhor air feadh an t-saoghal.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:A' Phòlainn
Borgarnes
Eachdraidh
A rèir an Landnámabók, b' e fear air an robh Skalla-Grímur a thug seilbh air an talamh san sgìre air fad agus gun do thog e daingneachadh ann:
Baisteadh
Roinn-seòrsa:Creideamh
Charles J. Pedersen
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
The Witter
Suidheachadh
Tha beinn eile leis an dearbh ainm aig ceann a deas an eilein. Tha a' bheinn sin 54m (177 troigh) de dh'àirde.
Oidhche Shàmhach (òran)
Oberndorf
Aig deireadh an 19mh linn bha am baile còmhdaichte le uisge às an abhainn, chaidh sgrios mòr a dhèanamh ris a' bhaile. B' fheadar do mhuinntir a' bhaile an àite fhàgail agus baile ùr a thogail. Chaidh Eaglais Naomh Nicholas a chur sìos ann an 1906. Ach bha na daoine ag iarradh àite eile air ais mar àite cuimhneachadh an òrain. Eadar 1924 agus 1937 thog iad eaglais bheag ris an canar Stille-Nacht-Kapelle (Eaglais bheag Oidhche Shàmhaich).
C.B. Obar Dheathain
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball-coise Roinn-seòrsa:Sgiobannan ball-coise Roinn-seòrsa:Ball-coise Albannach Roinn-seòrsa:Sgiobannan ball-coise Albannach
Nad Aislingean
Illiqp't: An ceann Illbientological Research Laboratories ann an San Francisco, thachair e ri Anna nuair a bha i air turas dìomhair agus i a' sireadh nam builean troma airson toirt air ais dhan phlanaid aice.
Tim Ceartas: Leth duine, leth inneal, rinn Anna ann an sead a h-athair e nuair a bha i òg agus i ag iarraidh càraid. Nis, bidh Tim a sgrìobhadh nan òran agus a' leigeil an t-srutha chruaidh.
Ceanglaichean a-muigh
Nad Aislingean Roinn-seòrsa:Ceòladairean le Gàidhlig
Gath na grèine
thumb|Gathan na grèine Tha gath na grèine a' comharrachadh sreath solas na grèine.
Riyadh
Àitichean inntinneach
Kingdom Tower (Arabic: برج المملكة‎) ‘S e an togalach as àirde air feadh Saudi Arabia.
Coimisean Napier
Ro-eachdraidh
Bha suidheachadh na Gàidhealtachd aig deireadh an 19mh linn glè dhuilich. Bha mòran de chroitearan ann am bochdainn, bha na mìltean air fàgail thairis air a’ chuan agus bha daoine fhathast air am fuadachadh a-mach às na bailtean aca gus tuathanasan chaorach a chruthachadh nan àite agus a chur air croitearan a dhol a dh’iasgachd. Bha màl a’ dìreadh fhad ’s a bha meudachd an fhearainn a’ cromadh. Bha na daoine gu tùr eisimealach air na h-uachdarain agus cha robh cothrom aca am beatha fhèin a stiùireadh. Cha robh tèarainteachd sam bith aca air an fhearann. Aig an aon àm ann an Èirinn thòisich croitearan air a bhith soirbheachail an aghaidh uachdaran le sgur màl a phàigheadh. Leis a’ bheachd Èireannach chuir croitearan ann an Cille Mhoire san Eilean Sgitheanach romhpa sgur am màl a phàigheadh agus mu dheireadh thall, às dèidh strì fhuair iad màl 25% na b’ ìsle ann an 1881.
An Coimisean
Le sin chaidh coimisean a chur an cèill leis an riaghaltas gus sgrùdadh air suidheachadh eaconomaigeach agus sòisealta nan croitearan agus coitearan air a’ Ghàidhealtachd aig deireadh na 19mh linn. ’S e An t-Uasal Napier ceann a’ choimisean agus Calum MacNèill an Rùnaire. Chaidh iad timcheall air a’ Ghàidhealtachd bhon Chèitean 1883 agus dh’èist iad ri 775 duine (a’ mhòr-chuid anns a’ Ghàidhlig) ann an 61 àite. Chaidh a h-uile rud a sgrìobhadh sìos gu mionaideach agus eadar-theangachadh. Chaidh fhoillseachadh ann an 1884 anns a’ Bheurla. ’S e obair fîor chudromach a rinn Coimisean Napier airson na Gàidhealtachd. B’ e sin a’ chiad turas a bha ùidh phoblach anns a’ Ghàidhealtachd agus ann an suidheachadh nan daoine, agus a’ chiad turas a chaidh oidhirp a dhèanamh faighinn a-mach mu dheidhinn seo. ’S e fianais cudromach a th’ anns na h-agallamhan, chan ann dìreach air sgàth ’s gun deach an dèanamh le mòran daoine air feadh na Gàidhealtachd ach gu h-àraidh air sgàth ’s gu bheil iad cho mionaideach agus air an innse leis na croitearan fhèin. Bha an coimisean ag iarraidh gum faigh gach duine ann an Alba cothrom an aithisg a leughadh agus gum biodh leth-bhreac de na leabhraichean anns gach leabharlann.
Salcraig
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Baile Ráth Seain
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann am Baile Ráth Seain.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Ruadhail
Eachdraidh
Tha sloinnidhean airson Thùsanaich mar Wallace agus Welsh pailt an sgìre ach tha an t-ainm-àite fhèin a' sealltainn gu robh na treubhan Sasannach gu math cumhachdail an seo an dèidh àm nan Ròmanach. Tha an eileamaid weald gu math cumanta san sgìre: Ruthwell, Mousewald, Torthorwald. Thog iad Crois le rùn-sgrìobhadh Lochlannach oirre san eaglais san 8mh Linn. Tha an sgrìobhadh ag ràdh: ᛣᚱᛁᛋᛏ ᚹᚫᛋ ᚩᚾ ᚱᚩᛞᛁ ᚻᚹᛖᚦᚱᚨ / ᚦᛖᚱ ᚠᚢᛋᚨ ᚠᛠᚱᚱᚪᚾ ᛣᚹᚩᛗᚢ / ᚨᚦᚦᛁᛚᚨ ᛏᛁᛚ ᚪᚾᚢᛗ, Krist wæs on rodi. Hweþræ'/ þer fusæ fearran kwomu / æþþilæ til anum. "Bha Crìosd air a' Chrois. Ach / thàinig daoine cròdha/ dhan thighearna aca". Bhristeadh a' Chrois ri àm An Ath-Leasachaidh agus fhalaich daoine a' bhaile e fo thalamh. Chaidh i a chàradh ann an 1818 leis a' mhinistear.
Baile Uí Rónáin
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann am Baile Uí Rónáin.
Camanachd Bhòid
'S e sgioba iomain a tha ann an Camanachd Bhòid agus 's e Sgìre a Deas an sgìre aca.
Brisg
'S e slis thana thioram de bhuntàta a tha ann am brisg.
Cille Mhàrtainn
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Bogsa-piàna
right|thumb|300px|Bogsa-piàna
Roinn-seòrsa:Innealan-ciùil
Cille Mheàrnaig
Tha grunn dòighean litreachaidh eile ann: Cill Mhearnaig,  Cill Mheàrnag, is Cill-mheàrnag.
Criosaidh Dick
Phos i an t-eachdraiche Iain Mac a' Bhrataich ann an 1959 agus bha còignear chloinne aca.
Marc Ruskell
Mar BhPA riochdaich e roinn Alba Mheadhanach agus Fìobh eadar 2003 is 2007 agus a-rithist o 2016. Tha e na bhall de Phàrtaidh Uaine na h-Alba.
Maolros
'S e baile beag ann an Alba a Deas a tha ann am Meall-Ros neo Maolros (Beurla: Melrose). Tha e anns na Crìochan air Abhainn Thuaidh.
Ann an 2001 bha 1,656 duine a' fuireach an seo.
Llan-faes
Tha am baile Llan-faes ann am Bro Morgannwg, a' Chuimrigh. Tha e 13.3 mi (21.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 143.8 mi (231.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 397 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 38 (9.6%); rugadh 64% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Graywood
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Baile an Chaisil
thumb|250px|Baile an Chaisil ‘S e baile beag ann am Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Baile an Chaisil.
Lodainn an Iar
Roinn-seòrsa:Siorrachdan na h-Alba *
Na Pùballan
Ann an 2001 bha 8,065 duine a' fuireach an seo.
Thomas R. Cech
‘S e Ceimigear às Na Stàitean Aonaichte a th’ann Thomas R. Cech (Chicago (Illinois) 8 an Dùbhlachd 1947). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1989, còmhla ri Sidney Altman.
Na Pùballan
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Tormod MacGill-Eain
Obair anns na Meadhanan
B' ann anns an 1970an a choisinn e cliù anns na meadhanan leis a' phrògram Tormod air Telly - a' chiad phrògram comadaidh Ghàidhlig. Sa phrògram, sgrìobh e agus bha e ri cleasachd ann an sgeidsichean èibhinn, a bharrachd air a bhith a' seinn agus ag innse sgeulachdan. Thathas ag ràdh nach b' aon uair a chaidh banais a stad ach am faiceadh na bha an làthair Tormod air an telebhisean.
Bogsa-phutan
Is e bocsa-ciuil seann nòs a tha ann am bocsa-phutain. Bithidh clar-iuchar an fhuinne air taobh deas an innil agus uidheamaichte le aon, dha, neo tri ròdan-iuchair. Tha gach rod-iuchair a' seinn scàla diatonachd fa-leth.
Camanachd Inbhir Aora
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Camanachd Roinn-seòrsa:Sgiobaidhean iomain
Loch na Leanna
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Ratharsair
Corr Garaidh
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Granville Centre, Alba Nuadh
Tha Granville Centre ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
Bruis
right|200px
1963
Bàsan
Roinn-seòrsa:1960an
Lisbon
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:A' Phortagail Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean na Roinn Eòrpa
Meallan Buidhe
Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde is àirde rinneach mullach na beinne. Canar Marilyn, Beinn Rothaich, Murdo, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àirde na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Meallan Buidhe san 8 an t-Òg-mhios 2009.
Abhainn Iòrdan
thumb|200px|left|Abhainn Iòrdan
Hampton, Alba Nuadh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Juan de Dios Aranzazu
B’ e Juan de Dios Aranzazu (La Ceja, Antioquia,8mh am Màrt 1798 - Bogotá, 14 an Giblean 1845) neach-poileataigs à Coloimbia, is e a’ chiad cheann-suidhe na dùthcha à Antioquia. Bha e na Riaghladair air Antioquia eadar 1832 agus 1836. Thòisich e na ciad seiseanan Mòr-dhàil Roinn na h-Antioquia.
Beatha
Rugadh e 8mh am Màrt 1798 ann an La Ceja, Antioquia, is e mac María Antonia González agus José María de Aranzazu a bh’ ann is ‘s e fear-malairt gu math beartach dhe freumhan Spàinnteach a bha na athair. Na òige, dh’ionnsaich e Lagh aig a’ Cholaiste San Bartolomé, ann am Bogotá. Bha esan fhèin ann sàs ann an gnothach aig an teaghlach aige cuideachd, is le sin b’ fheudar dhàsan a dhol mun cuairt air feadh Choloimbia agus na dùthchannan mu a thimcheall mar A' Bheiniseala agus Eileanan a’ Chairibianach.
Basgais
Tha dùmhlachd luchd-bruidhinn as àirde ann am Bizkaia, Gipuzkoa, taobh tuath Nafarroa agus Lapurdi, Nafarroa Ìochdarach agus Zuberoa ann an iar Département Pyrénées-Atlantiques san Fhraing. Tha na Basgaich fhèin pailt air feadh gach aon dhe na seachd roinnean, a' gabhail a-steach Araba, ach cha do mhair an cànan anns a' mhòrchuid de dh'Araba, taobh an iar Bhizkaia is taobh a deas Nafarroa ged a tha i ag ath-shìoladh ann a-rithist an cois ath-bheòthachadh a' chànain.
A bharrachd air a' bhun-tomhas, tha sia prìomh dhual-chainntean ann, Bizkaiera, Gipuzkera, Nafarrera Uachdarach, Nafarrera Ìochdarach is Zuberera. Ged a tha iad seo air an ainmeachadh a-rèir ainmean nan roinnean, cha cho-ionnan sgìre nan roinnean is sgìrean nan dual-chainntean.
Ainmean a' chànain
thumb|left|200px|Bonn Barscunes, linn nan Ròmanach Chaidh grunn bhonn a lorg on 1d is 2na linn AC ann an taobh a tuath na Spàinne air a bheil an t-ainm barscunes sgrìobhte ann an aibidil Ìbeireach ann an sgìre faisg air Iruña far an robh na Vascones a' fuireach san linn sin. Tha cuid ag argamaid gu bheil ceangal eadar am facal barscunes agus Vascones nan Ròmanach.
Cuideachd, tha Alfonso Irigoyen ag argamaid gu bheil an t-ainm Euskara a' tighinn on ghnìomhair àrsaidh enautsi "abair", leis an leasachan -(k)ara "dòigh gus rudeigin a dhèanamh"; mar sin "an dòigh bruidhinn"). Tha aon rud ann a tha a' cur taic ris an teòraig seo agus sin leabhar air a bheil Compendio Historial, air a sgrìobhadh ann an 1571 leis an sgrìobhadair Bhasgach Esteban de Garibay far a bheil ainm a' chànain a' nochdadh mar enusquera.
Inbhe oifigeach
thumb|Inbhe oifigeach na Basgaise ann an Nafarroa 'S Laideann, Spàinnis agus an Fhrangais na cànan aig an robh inbhe oifigeach gu eachdraidheil air feadh Dùthaich nam Basgach. Ge-tà, bha seòrse de dh'inbhe aig a' Bhasgais ann an cuid de na sgìrean. Mar eisimpleir, bha cairt ionadail ann an gleann Ojacastro far an robh Basgais ann aig àm ged a tha e san La Rioja an-diugh a thug cead do na Basgaich an cànan a chleachdadh ann am pròiseasan laghail san 13mh is 14mh linn.
Tha rianachd gach roinne a' brosnachadh a' chànain aig ìre eadar-dhealaichte. Thathar ga bhrosnachadh gu làidir sa Choimhearsnachd Fhèin-riaghlaidh ach gu fann san Fhraing. Tha an taic a gheibh an cànan ann an Nafarroa a' crochadh air dè an roinn dhen dùthaich sa bheilear. Stèidhich riaghaltas Nafarroa roinntean eadar-dhealaichte - roinn Bhasgach san tuath, roinn bhreac ann am meadhan na dùthcha is roinn neo-Bhasgach san deas leis an "Ley de Vascuence" ("Lagh na Basgais"), rud a tha air leth connspaideach am measg nam Basgach.
Sanndraigh, Alba Nuadh
Tha taigh-tasgaidh, Baile nan Gàidheal, an seo.
Fairge
right|300px
Baile Uí Shírín
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Luleå
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain Roinn-seòrsa:An t-Suain
859
Bàsan
Roinn-seòrsa:850an
Cerium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an cerium le samhla Ce agus àireamh atamach 58. 'S e meatailt bog agus lantanach a tha ann.
Iòrdan (dùthaich)
'S e Amman am prìomh-bhaile aice. Tha an Abhainn Iòrdan san iar na dùthcha.
Ceanglaichean a-mach
thumb|left|Petra, làrach àrsaidh ann an Iòrdan thumb|right|200px| Iòrdan
Richard R. Ernst
‘S e Ceimigear às An Eilbheis a th’ann Richard Robert Ernst (Winterthur, 14 an Lùnasdal 1933). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1991.
Santa Marta (baile)
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Santa Marta
An Sruthan Domhain
Tha An Sruthan Domhain ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
Dlighe Ohm
Riochdar seo leis a’ cho-ionnanachd
Far a bheil:
São Tomé agus Príncipe
Tha São Tomé suidhichte dìreach rud beag tuath crios meadhan an t-Saoghail.
Inbhir Pheofharain, Alba Nuadh
thumb|An acarsaid ann an 2010
Lochan gun Ghrunnd
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Ratharsair
Camsan
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Cùirt an Fhearainn
ʼS e cùirt a réir lagh na h-Albann a tha ann an Cùirt an Fhearainn (Beurla: The Land Court). Tha e stéidhte ann an Dùn Éideann. ʼS e cùirt chuspaireil a thʼ innte, aʼ déiligeadh ri deasbadan eadar morairean fearainn agus luchd-gabhaltais, croitean agus croitearan.
Back Centre, Alba Nuadh
Tha Back Centre ann an Siorrachd Lunenburg, Alba Nuadh.
Meallan na Saobhaidhe
Tha Meallan na Saobhaidhe 685m (2250 troigh) de dh’àirde. 'S e Graham a th' ann agus 's e Meall Gorm a màthair-mhullaich aice.
Abhainn nam Frangach, Siorrachd Bhioctoria
Tha Abhainn nam Frangach (Beurla: French River) ann an Siorrachd Bhioctoria, Alba Nuadh.
2007
MMVII
Drochaid Urchaidh
Chaidh am baile a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1751. Ged a tha Drochaid Urchaidh glè bheag, tha stèisean aige agus tha taigh-òsta ann.
Eanraig am Maraiche
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Seòladairean agus Rannsachairean Roinn-seòrsa:Daoine às a' Phortagail
Dalton
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs
864
864
Dealan-uisge
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Innleadaireachd Roinn-seòrsa:Uisge
Kayak
An-diugh thèid an kayak a chleachdadh air aibhnichean is air a' mhuir, agus tha diofar sheòrsaichean is mheudan ann. Mar as trice cleachdaidh aon duine an kayak, ach gheibhear cuideachd feadhainn airson dithis. Bithear a' cleachdadh aon ràmh le dà phleadhaig. Tha e diofraichte bhon chanù, leis gu bheil e nas ìsle agus dùinte, fhad 's as e bàta fosgailte a th' ann an canù agus cleachdar aon ràmh sìmplidh.
Aonadh Rugbaidh
Dùthchannan far a bheil rugbaidh cumanta
right|thumb|280px|[[Sgioba nàiseanta rugbaidh Afraga-a-Deas|Afraga-a-Deas a' cluich an aghaidh Samoa ann an 2007.]] right|280px|thumb||[[A' Ghearmailt an aghaidh na Beilg]] right|280px|thumb|[[An Spàinn an aghaidh na Teicich]]
Riaghailtean
Nuair a thathar air a ghearradh-sìos, feumar a leigeil mu sgaoil am balla. Tha dà rud eile annasach le rugbaidh, sin an scrum neo caigeann, agus an rucas neo ruc. Tha scruman a' tachairt nuair a dh'iarras an rèitear e, agus bidh rucan a' tachairt gu nàdarra. Cuideachd, bidh na "adhairtich" (forwards) a-mhàin a' gabhail scrum, ach is urrainn do chuideigin sam bith a dhèanamh ruc. Bidh an rèitear a' cur scruman air dòigh nuair a bhios peanas ann, neo cluich mi-cinnteach, bidh an reitear a' gabhail am balla gus an scum half aig fear de na sgiobannan.
Abhainn a' Chùbair
Tha Abhainn a' Chùbair (Beurla: Indian Brook) ann an Siorrachd Bhioctoria, Alba Nuadh.
Tràigh Bhioctoria
Chaidh taigh-solais a thogail ann ann an 1901 is chaidh a chlàrachadh ann an 2015 air sgàth an luachan eachdraidheil, ailtireach is coimhearsnail.
Mion-chànanan
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Cànanachas
Alt (gràmar)
An t-alt sa chànanan eile
Roinn-seòrsa:Teirmean gràmair
Loch Tahoe
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Lochan Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte
865
Bàsan
Roinn-seòrsa:860an
Leticia (baile)
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Leticia
Port a' Bhàigh, Alba Nuadh
Tha Port a' Bhàigh ann an Siorrachd Lunenburg, Alba Nuadh.
Bacău
'S e baile mòr eadar Miercurea Ciuc agus Vaslui, air an àirde an ear-thuath Romàinia a th' ann am Bacău (IPA: ˈˈbaˈkəw, Ucràinis: Бакеу, Ungairis: Bákó). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Bistrița, aig 165m cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Bacău. Tha 144,307 duine a' fuireach ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Romàinia
867
Bàsan
Roinn-seòrsa:860an
Dàibhead agus Iaineatan
Ciallachadh Suirgheach
[1] M. K. Hopkins. (1983) "Bràthair-Peathar Pòsaidh 'san Eiphit Ròmanach." Rannsachaidhean Coimeasach sa' Chomann agus Eachdraigh. 22 (duilleag. 311)
Contra-danns Albannach
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Cultar Roinn-seòrsa:Alba
Potsdam
Tha tòrr lùchairtean eile ann am Potsdam, mar eisimpleir: is e Das Neue Palais an lùchairt as motha anns a’ bhaile, tha an Neue Orangerie agus am Marmorpalais ann cuideachd. Anns an lùchairt Schloss Cecilienhof thàinig Winston Churchill ( an-dèidh Clement Richard Attlee), Harry S. Truman agus Iosif Stalin còmhla ann an 1945 airson co-labhairt ainmeil "Cò-labhairt Photsdam" (Potsdam Conference sa Bheurla) an-dèidh an Dàrna Cogadh. Anns a’ cho-labhairt seo chaidh a' Ghearmailt a sgaradh le ceithir pàirtean poileataigeach. 180px|right|thumb| Cò-labhairt Photsdam le Churchill, Truman and Stalin, 1945
A bharrachd air na lùchairtean agus na gàraidhean is toil leis an luchd-turais taighean na luchd-tuineachaidh às an Òlaind. Thàlaidh Rìgh Frederic Uilleam I luchd-ciùird agus luchd-malairt do Bhrandenburg ann an 1733 agus thog iad fhèin cairteal a’ bhaile le 133 taigh à clachan-chrèadha.
Ceanglaichean a-muigh
Tha tòrr dealbhan anns an Wikipedia Commons :
Cambuidea
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia an Ear-Dheas
Hirwaun
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Rhondda Cynon Taf Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Maurice
Giorrachadh
Tadhailidh Maurice aon àm deireannach le Clive, do dùnadh air am càirdeas, is a' toirt dealbh de àm ri teachd le Alec. Tha 'n dìth chòmhnaidh Chlive aig cluinntinn mar a tha air thigh'nn an follais eadar Maurice agus Alec ga fhàgail gun cainnt agus murrach a thuigsinn.
Conrad Bain
B' e cleasaiche à Alberta ann an Canada a bha ann an Conrad Bain neo Conrad Stafford Bain (Lethbridge, 4 an Gearran 1923 – Livermore, 14 am Faoilleach 2013).
C.B. Cille Mheàrnaig
Tùsan
Roinn-seòrsa:Ball-coise Roinn-seòrsa:Sgiobannan ball-coise Roinn-seòrsa:Ball-coise Albannach Roinn-seòrsa:Sgiobannan ball-coise Albannach
Ruaraidh Iain MacLeòid (Am Morair Minginis)
Rugadh is thogadh Ruairidh Iain ann am Port nan Long ann an sgìre Mhinginis dhen Eilean Sgitheanach. B’ ann às na Hearadh a bha a phàrantan bho thùs, ach ghluais iad chun an Eilein Sgitheanaich anns na ficheadan mar phàirt de Sgeama Rèiteachaidh an Fhearainn a bha a’ gabhail àite aig an àm.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Sabhal Mòr Ostaig
Cluain Eoghain
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Bayswater, Alba Nuadh
Tha Bayswater ann an Siorrachd Lunenburg, Alba Nuadh.
Sarah Boyack
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Leann-ubhal
Cider
Barr Thràù
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Barr Thràù.
Ricardo Rendón
B' e dealbhadair agus Peantair à Coloimbia a bha ann an Ricardo Rendón Bravo. Rugadh ann an Rionegro faisg air Medellín san 11 an t-Iuchar 1894 agus chaochail e ann am Bogotá san 28 an Dàmhair 1931.
Cnoc Clochdhroma
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Cnoc Clochdhroma.
Östersund
Eachdraidh
A rèir beul-aithris Lochlannach bho àm nan creach, b' ann às an eilean Frösön (Suainis: Eilean Freya) a bha a' Bhana-Dhia Freya. Thoisich crìostachadh Lochlainn bho an seo san 13mh Linn, nuair a thogadh an eaglais ann am Frösön. Thàinig an t-Arm ann an 1682 agus bha gearstan mòr ann, gu ruige an 21mh Linn. Leasaicheadh feachdan ann an Östersunf fad nan linntean: gunnaichean-mòra ann an 1892, pleànaichean-cogaidh ann an 1926 agus saighdearan-coise a bharrachd ann an 1927. Chaidh baile ùr a thogail an seo ann an 1786 leis an Rìgh Gustav II, an dèidh dheasbaid a mhair bliadhnaichean. Thàinig an rèile ann an 1879, a thug piseach air an eaconomaidh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain Roinn-seòrsa:An t-Suain
Curraidh
Is dòcha tha thu a' lorg cuaraidh neo curaidh right|thumb|300px|Curraidhean Innseanach
Curraidh: biadh spiosraichte teth a thàinig as an Aisia-a-Deas. Mar is àbhaist, tha feòil ann, ach chan eil feum air. Pakistan
León de Greiff
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia Roinn-seòrsa:Bàrdachd
Llanharan
Tha am baile Llanharan ann an Rhondda Cynon Taf, a' Chuimrigh. Tha e 12.0 mi (19.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 142.3 mi (229.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 6969 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 909 (13.0%); rugadh 87% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Parabòla
agus
Robert Stevenson
B' e innleadair a bh' ann an Robert Stevenson (Glaschu, 8 an t-Ògmhios 1772 — Dùn Èideann, 12 an t-Iuchar 1850), a tha ainmeil air sgàth nan taighean-solais a thog e.
Rugadh Robert Stevenson 8 an t-Ògmhios 1772 ann an Glaschu. Nuair a bha e dà bhliadhna a dh'aois chaochail athair agus dh'imrich a mhàthair a Dhùn Èideann far an deach Robert don sgoil. Ann an 1787 phòs a mhàthair a-rithist le Thomas Smith. Bha factaraidh obair-iarainn aige. Rinn e cuideachd lampaichean ùra le dealradairean aig an robh solas na bu shoilleire. Anns an àm seo cha robh na taighean-solais ach tùir le teine air a' mhullach no solas fann bho choinnlean. Bha na taobhan-mara glè chunnartach agus chaidh mòran bhàtaichean fodha. Thòisich Thomas Smith air taighean-solais a thogail leis na lampaichean ùra. Chaidh Robert don oilthigh ann an Glaschu agus an uair sin chaidh e ag obair leis a h-oide. Thog iad còmhla cuid taighean-solais air feadh na dùthcha.
Ann an 1805 thòisich Robert air planaichean a dhèanamh airson taigh-solais air "Creag a' Chluig" a thogail. 'S e creag anns a' mhuir a th' ann an "Creag a' Chluig" a bhios mu dheidhinn trì mìle air fhichead bho Obar Bhrothaig. B' e obair glè dhoirbh agus chunnartach a bh' innte. Bha a' chreag fo uisge aig làn mara. Chaidh a h-uile rud feumail a thoirt ann air bàtaichean seòlaidh – clachan, iarainn agus luchd-obrach. Cha robh ach piocaidean agus spaideachan aca. Anns a' gheamhradh no nam bitheadh an t-sìde dona, stoirmeil cha b' urrainn dhaibh a bhith ag obair. Bho àm gu àm sgrios a' mhuir na thog iad. Ann an 1811 bha an taigh-solais deiseil.
Eadar 1811 agus 1833 thog Robert Stevenson sia taighean-solais dheug ann an Alba. Rinn e cuideachd planaichean airson drochaidean, claisean-uisge agus calaichean. Bha triùir den mhic agus dithis de na h-oghaichean aige nan fir-togail taighean-solais cuideachd.
British Midland International
B' e loidhne adhair a bha ann am British Midland International (BMI).
An Baile Glas
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Baile Glas.
Coille-Ghuail
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Coille-Ghuail (Beurla: Killywool).
Ulapul
'S e port ann an Alba a tuath a tha ann an Ulapul. Tha an t-aiseag a’ dol eadar Ulapul agus Steòrnabhagh ann an Leòdhas.
Tha meadhan a' bhaile eadar Market Street agus Shore Street na raoin-ghlèidhteachais. Tha sin a' gabhail a' phuirt-mara cuideachd.
Cuspair (gràmar)
Tha cuspair (Beurla: object) sa' ghràmar a’ ciallachadh rudeigin air an tèid buaidh a’ ghnìomhair. Tha am facal “doras” na chuspair ann an “dùin an doras!”, agus “dh’fhosgail mi an doras”.
Florencia (baile)
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 163,323 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 21,519 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Co-thàthadh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigeachd
Gleann Urachaidh (Iomain)
Sgioba Iomain
Sgire-Cluiche : Sgire a Deas
Na Creagan Gorma, Alba Nuadh
Tha Na Creagan Gorma ann an Siorrachd Lunenburg, Alba Nuadh.
Dùmhlachd-sluaigh
thumb|Dlùths-sluaigh anns an Rìoghachd Aonaichte ann an 2011. Tha dùmhlachd-sluaigh a' ciallachadh cia mheud daoine a tha a' fuireach ann an dùthaich no baile. Tha e ag obair a-mach le roinn an àireamh-shluaigh leis an fharsaingeachd. 'S e seòrsa de dhlùths a tha innte. Mar eisimpleir, tha àireamh-shluaigh aig an Fhraing de 60,561,200, agus tha an fharsaingeachd de 551,695 cilemeatair ceàrnagach (km²) mar sin tha an dùmhlachd-sluaigh aice mu 109.8 daoine le cilemeatair ceàrnagach.
Saarland
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Moldàibhia
Ceangal a-mach
= Dealbhan =
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Moldàibhia
Loch Afraig
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Afraig neo Loch Afraic (Beurla: Loch Affric). Tha e suidhichte air a' Ghàidhealtachd ann an Gleann Afraig. Tha e mu 16 cilemeatairean san iar dheas air Canaich agus chan fhaighear an seo ach air slighe bhig.
An Corrán, Contae Dhoire
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Eisimeileachd (gràmar)
Tha gnìomhair “Eiseimleach” (Beurla ‘’dependent’’) den riochd a leanas naisgearan, mion-fhacail, 7c mar “cha”, “nach”, agus “gu”, m.e. “cha ‘’’dèan’’’ mi sin”. Roinn-seòrsa:Teirmean gràmair
Camanachd an Òbain
'S Camanachd an Òbain aonan de na trì sgiobaidhean camanachd a tha san Òban. Tha iad a' cluich sa' Phrìomh Lìg.
Clann MacPhàrlain
Thà an Clann Mhic Phàrlain (no Clan MacFarlane as Beurla). Bu an Clann bhò Earra-Ghàidheal, bhò na bruachan Loch Laomainn agus agair iad sinnsireachd bhò na Iarlan an Leamhanach. Thà na Pàrlanaich (MacFarlanes) fhuair mu an domhan.
An Cuach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Clann Chamshron
Eachdraidh a' chinnidh
Shabaid na Camshronaich fo Eòghann Camshron aig Blàr Coille Chnagaidh ann an 1689.
Catalòinia
Tha ceithir sgìrean ann:
Schleswig-Holstein
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Catalòinia
Iomradh
Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Catalòinia
18 an Cèitean
'S e 18 an Cèitean an 138mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (109mh ann am bliadhna-leum). Tha 227 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Târgu Jiu
'S e baile meadhannach eadar Reșița agus Craiova, air an àirde an iar Romàinia a th' ann an Târgu Jiu (IPA: ˈtɨrɡu ˈʒiw, Ungairis: Zsilvásárhely, Gearmailtis: Turgukukuli). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Jiu, aig 102m cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Gorj. Tha 82,504 duine a' fuireach ann.
Greifswald
Daoine ainmeil
==Bailtean co-cheangailte ==
Earra-Ghàidheal agus Bòd (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an Earra-Ghàidheal agus Bòd (Beurla: Argyll and Bute).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
1970
Bàsan
Roinn-seòrsa:1970an
Cúil Raithin
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
877
Bàsan
Roinn-seòrsa:870an
Cromleax
thumb|Cromleax Thuit e a-steach don phrais làn deoch dhraoidheil nuair a bh' e na phàiste is tha am buaidh air bhith air bhon uairsin, chan fhaod e an deoch òl nas motha a-rèir Cocairix, an draoidh. 'S e an caraid as fhearr aig Asterix a th' ann.
Mitú
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Ceàrn (Matamataig)
thumb|250px|’S ann ann an ceàrn na th' ann de thionndadh de loidhne AB, mun ghob A, gus an suidhich i air muin na loidhne AC
Loch an Droma
'S e loch beag ann an Alba a tha ann an Loch an Droma. Tha e suidhichte air a' Ghàidhealtachd iar air Loch Mullardoch eadar Carn na Breabaig agus Sgùrr na h-Eige.
Port na Banrighinn a Tuath
Is e baile ann am Fìobha a Deas a tha ann am Port na Banrighinn a Tuath (Beurla: North Queensferry). Tha e suidhichte air taobh a tuath Linne Foirthe mu choinneimh Chas Chaolais (Beurla: South Queensferry).
Doire na Flatha
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Doire na Flatha.
Sìdhe
Tha Sìdhe (AEF, Gaeilge nuadh: sí; Gàidhlig: sìth) 'na facal na Gaeilge 's na Gàidhlig a' cur iomradh air na tolman an talmhainn gun robh air smaoineachadh a bhith dachaigh ri sluagh os-nàdarra co-cheangailte ris na sìthichean nan dualchas eile, 'gus nas anmoiche ris na luchd-àiteachaidh seo fhèin. Tha na Sìthichean (no Sìth) air chreidsinn gu h-eugsamhail a bhith na sinnsearan, na spioradan an nàdair, no na ban-diathan 's na diathan fhèin.
Llantrisant
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Rhondda Cynon Taf Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
David Letterman
S'e cleasaiche à Indiana sna Stàitean Aonaichte a tha ann an David Letterman neo David Michael Letterman (Indianapolis, 12 an Giblean 1947).
19 an Cèitean
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Gnìomhair neo-riaghailteach
Gnìomhairean neo-riaghailteach na Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Teirmean gràmair