cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kirtlebridge
Eachdraidh
'S e na Irvine a bh'ann an teaghlach na bu treasa an seo o shean. Bha iad an sàs ann an còmhstri eadar Albannaich oir bha dlùth càirdeas aca le Clann 'Ic Iain. 'S e iad a thug an Tùr air a bheil Bonshaw, ann an 1545. Thogadh loidhne-rèile an seo ann an 1849 ach dhùnadh an stèisean ann an 1960. Thachair tubaiste rèile marbhtach an seo air 27 an Giblean 1872. Bhuail trèana luath à Lunnainn trèana luchd slaodach. Chaochail 11 duine san tubaiste. 'S e buaireas ann an Cathair Luail, far a dh'fhàg an trèana à Lunnainn an stèisean fadalach, a bha aig cnag na cùise. Chaidh eaglais a thogail sa bhaile ann an 1840 agus chaidh i a leasachadh ann an 1897. Tha i dùinte is an togalach ri reic. A-rèir carragh-chuimhne san eaglais, fhuair 20 duine à Kirtlebridge bàs sa Chogadh Mòr.
Nóvita (Chocó)
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Nóvita. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast, fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Miseanaraidh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Dreuchdan
1855
Bàsan
Roinn-seòrsa:1850an
Linn an Ath-bheòthachaidh
Faic cuideachd
Renaissance artistique
Jean-Yves Le Drian
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Bhreatainn Bheag Roinn-seòrsa:Poileataigs
Martletwy
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Auguste Rodin
Gaol
Bheireadh boireannach eile buaidh fa leth mòr air beatha Rodin, tè air an robh Camille Claudel, a bha an sàs ann am buidheann dhe oileanaich a fhuair Rodin, mu 1884. Dh’aidich Rodin gun do thòisich e air cuspairean gu math drùis-mhiannach agus gnèitheasach a dh’obair nuair a choinnich e Camille Claudell. Chaochail i ann an 1943 an dèidh 30 bliadhna a chuir seachad ann an taigh-cuthaich.
124
Bàsan
Roinn-seòrsa:120an
Nobhaileag
Nobhailean cloinne
Roinn-seòrsa:Litreachas
Nodaway County, Missouri
thumbnail|right|[[Taigh-cùirte Nodaway]] Tha Nodaway County  ann an Missouri, na Stàitean Aonaichte.
484
Bàsan
Roinn-seòrsa:480an
Laphroaig
Chaidh an taigh-stail a chur air bonn 1815 leis na bràthairean Alex is Donald Johnston. Tha e aig a' chompanaidh Fortune Brands a-nis.
20 an t-Iuchar
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Na h-Eileanan Mhoiriseas
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga-an-Ear
Ronald Coase
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Coinneach I na h-Alba
Aistean co-cheangailte ris
Rìghrean na h-Alba
An t-Ìochdar
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Uibhist a Deas
Dùn Phris agus Gall-Ghàidhealaibh (sgìre Phàrlamaid Westminster)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phris
Reul-eòlas
right|250px|thumb|[[neul (reul-eòlas)|neul am partan]] thumb|right|250px|An t-Oll. Iain Caimbeul Brown FRSE, Reuladair Rìoghail air son [[Alba]] thumb|right|250px|Amharclann Rìoghail, [[Dùn Eideann]]
Litreachas Reul-eòlais
Tha litreachas anns a’ Ghàidhlig mu dheidhinn reul-eòlais nas pailte na litricheas mu dheidhinn saidheans eile air bith. Is e leabhar feumail Reul-eòlas leis an Ollamh Pàdraig Moore, eadar-theangaichte le Iain Aonghas MacLeòid. (Faic clàr-fiosrachaidh shìos.)
Siligo
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eadailt
Ratzeburg
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Cille Bhrìghde an Iar
Còmhla ri Seamill agus Portencross bha 4,393 duine a' fuireach an seo ann an 2001.
Tha Arainn le Gaoda Bheinn ri fhaicinn bhon an seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath
Ynys-ddu
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerffili Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Olga Tokarczuk
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Andrew Bonar Law
B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte a bh' ann an Andrew Bonar Law (16 an t-Sultain 1858 – 18 an Dàmhair 1923).
Bàta-tumaidh
thumb|HMS Vanguard, bàta-tumaidh ann am [[Faslann.]] Is e seòrsa long, uidheamaichte a dhol fodha agus an uairsin a sheòl fo bharr na mara, a tha ann am bàta-aigeil, bàta-tumaidh neo bàta-fo-mhuir. Cleachdar airson obair leis a’ chabhlach neo rannsachadh saidheansail.
Contae Mhuineacháin
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Mhuineacháin (tuiseal ainmneach: Muineachán, Laideann: Comitatus Monaghanus). Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha, ann an Còigeamh Uladh. Tha 60,483 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 1,891km², an siathamh siorramachd as lugha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an ceathramh as lugha a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Mhuineacháin le Ard Mhacha, Lú, Fear Manach, Cabháin, Tír Eoghain, agus an Mhí. Bha 200,442 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir. 'S e Sliabh Beatha (370m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.
Buenaventura
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Buenaventura. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
Aberaeron
Tha am baile Aberaeron ann an Ceredigion, a' Chuimrigh. Tha e 70.0 mi (112.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 183.3 mi (295.0 cilemeatair) bho Lunnainn. Ann an 2011 bha 1390 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1390 (59.9%).
Tha Slighe Costa na Cuimrigh a' dol tron bhaile.
Cunntas
'S e prògram cloinne a th' ann an Cunntas a th' air BBC a h-aon.
1431
MCDXXXI
Sathara an Iar
Tha Sathara an Iar air liosta nan Dùthchannan Aonaichte a-mach o na 1960an. Roimhe sin bha Sathara an Iar na colonaidh Spàinnteach agus an uair sin (1975-76) pàirt de Mharoco. Tha iad ag iarraidh neo-eisimeileachd.
Iomraidhean
thumb|left|250px|Cairt: Sathara an Iar
1432
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1432 (MCDXXXII).
21 an t-Iuchar
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Mariehamn
Aistean co-cheangailte
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eorpa Roinn-seòrsa:Suòmaidh
Nelson Mandela
Beatha obrach
Ann an 1964, thugadh binn beatha do Mhandela. Chuireadh gu prìosan Eilean Robben e ri linn riaghaltas Hendrik Verwoerd. A dh'aindeoin a' bheachd a bha cumanta ann am meadhanan an t-saoghail gum b' e ceannairceach a bh' ann am Mandela, chuir a cho-obraiche, Oliver Tambo, iomairt air dhòigh ann an 1980 gus Mandela a shaoradh on phrìosan. B' e iomairt eadar-nàiseanta a bh' ann a rinn Mandela ainmeil air feadh an t-saoghail. Ann an 1981, thug Comhairle Baile Ghlaschu an duais 'Saorsa a' Bhaile' dha, rud a sgaoil an uairsin gu Obar Dheathain, Dùn Dèagh, Greenwich, Islwyn in Gwent, Kingston Upon Hull, Midlothian, Newcastle agus Sheffield.
Glaschu Ùr
Tha Glaschu Ùr (Beurla: New Glasgow) ann an Siorrachd Phiogto, Alba Nuadh.
Bùirdeiseach
Alderman Aldermanno
Siùrsachd
Boireann-dligheachas
Tha Sheila Jeffreys, neach-oilthigheach allail aig an Oillthigh na Melbourne 'san Astràilia, a' tagradh gun fulaing obraichean-drùise bho co-fhiosrachd meallta agus air an fhìrinn sin feumaidh obraichean-drùise a' bruidhinn de fiosrachadh math sam bith ann an obair-drùise air mhì-chreidsinn a bhith. 'S cur an aghaidh seo ri a tairgse 'na leabhar an deicheid 1990 'Droch-Chreideamh Leasbach' a tha a' tagradh gum bu chòir do h-uile bean air chreidsinn a bhith. Bhuilich Jeffreys ri sgàineadh sìos ùr agus an dèanamh lochdach de h-uile taigh-strìopachais 'san stàid Astràilianach de Tasmàinia agus tha i a' cur taic ris a' bhuidheann na h-imriche an aghaidh obraichean-drùise, Ionnsaigh Meas, àitheanta am measg nan obraichean-drùise cho "Ionnsaigh Mhì-mheas".
Cábán tSíle
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann an Cábán tSíle.
Colombo
left|200px|thumb|Colombo
22 an t-Iuchar
'S e 22 an t-Iuchar an 203mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (204mh ann am bliadhna-leum). Tha 162 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Bathais
A bharrachd, tha bathais a’ ciallachadh àite rèidh cas air beann neo creag.
Vallenato
'S e seòrsa dhe cheòl a th' ann am Vallenato. 'S ann an ceann a tuatha Coloimbia a tha e.
1433
Bàsan
Roinn-seòrsa:1430an
Douglass North
B' e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a bha ann an Douglass Cecil North. Rugadh e san 5 an t-Samhain 1920 ann an Cambridge, Massachusetts agus chaochail e November 23 an t-Samhain 2015 ann am Benzonia, Michigan.
Còmhla ri Robert Fogel bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 1993.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd Roinn-seòrsa:Daoine as Na Stàitean Aonaichte
Contae Luimnigh
Sgìrean Ionadail
Tha ceithir baranachdan deug (Gaeilge: barúntacht) am broinn na Luimnigh: Clann Liam, Conallaigh Íochtaracha, Conallaigh Uachtaracha, Uí Chuanach, Cois Sléibhe, Cois Máighe, An Déis Bheag, Gleann an Choim, Caonraí, Cill Mocheallóg, Na Líbeartaí Thuaidh, Uaithne Beag, Pobal Bhriain, Seanaid agus Cathair Luimnigh. A bharrachd air sin, tha 131 parraistean (ann an trì sgìreachdan-easpaig: Caiseal-Imleach, Luimneach agus Cill Fhionnúrach) agus 2,068 bailtean fearainn sa chontae.
Popayán
'S e baile eachdraidheil ann an iar dheas Coloimbia a th' ann am Popayán. Bha e fa-leth cudromach anns na làithean a dh'fhalbh na a tha e an latha an-diugh. Chuir iomadh cheannsaiche seachd ùine mhòr neo bheag ann am Popayán, Jorge Robledo nam measg. 'S e 19 an teodhachd mheadhanach aige. 'S e prìomh-bhaile na roinne Cauca a th'ann Popayán. Tha e suidhichte 557km air falbh bho Bhogotá. . Bha àireamh-sluaigh dhe 257,512 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a' chunntais-shluaigh mu dheireadh. 'S e Popayán an 25mh baile as motha na dùthcha. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1537.
Hondùras
Eachdraidh
Chuireadh às do tràilleachd an seo ann an 1824. 250px|left|thumb|Honduras
Coimheatailt
Tha dall-sgìomh, disbheagadh neo laghdachadh na mheatailt truaillidh, (mar is trice) an òr neo an airgid.
Alexis de Tocqueville
Tha an leabhar seo sònraichte cliùiteach airson mar a bha tuigse aige air eachdraidh na dùthcha agus cho tric ‘s a bhruidhinn Tocqueville air rudan a thachaireadh thairis air na bliadhnachan a bha rin tighinn. Dh’aithnich...?
Ged a bha Tocqueville mothachail air trioblaidean, agus na paradoxes, a bha rin lorg anns an t-siostam Aimeireagach tha Democracy in America làn dòchais airson, agus a dèanamh moladh air, na Stàitean Aonaichte agus e ag ràdh mu dheireadh “ann an America chan e na Stàitean Aonaichte a chunnaic mi a-mhàin ach fìor-chruth agus nàdar Deamocrasaidh fhèin.”
Plumair
thumb|right|200px
Caidreabhas
Roinn-seòrsa:poileataigs
Lochan na h-Achlaise
'S e loch ann an Alba a tha ann an Lochan na h-Achlaise neo Lochan na-Hachlich. Tha e suidhichte ann am Mòinteach Raineach air a' Ghàidhealtachd. Tha Loch Bà san àird a tuath dheth agus Lochan na Stainge is Loch Buidhe san iar-tuath.
Pàdraig Grannd
B' e bàrd Gàidhlig a bh' ann an Pàdraig Grannd (1783-1867), 'Pàdraig Mòr nan Òran'. 'S ann à Srath Spè a bha e. Bha e na Bhaisteach agus sgrìobh e òrain chràbhach. Chaidh na h-òrain a rinn e fhoillseachadh anns an leabhar Dàin Spioradail.
St. Peter Port
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Stanley Baldwin
B' e neach-poileataigs à Sasainn a bh' ann an Stanley Baldwin, 1ad Iarla Baldwin Bewdley (Bewdley, 3 an Lùnastal 1867–Stourport-on-Severn 14 an Dùbhlachd 1947). Bha e na phrìomhaire san Rìoghachd Aonaichte trì tursan: bho 1923 gu ruige 1924, eadar Andrew Bonar Law agus Ramsaigh MacDhòmhnaill, bho 1924 gu ruige 1929, agus mu dheireadh thall bho 1935 gu ruige 1937, eadar Ramsaigh MacDhòmhnaill agus Neville Chamberlain.
Derek Mackay
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Alway
Tha am baile Alway ann an Casnewydd, a' Chuimrigh. Tha e 12.3 mi (19.8 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 121.1 mi (194.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 7911 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 821 (10.4%); rugadh 88% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
An Abhainn Dubh, Siorrachd Phiogto
Tha An Abhainn Dubh (Beurla: Black River) ann an Siorrachd Phiogto, Alba Nuadh.
Córas Iompair Éireann
Chaidh a stèidheachadh ann an 1947, ann an 1991 chaidh a ath-cruthachadh nuair a chaidh a roinneadh eadar trì companaidhean obrachaidh fa-leth.
Caldas (Roinn)
'S e fear dhe na 32 roinnean ann an Coloimbia a th'ann an Caldas. Tha Roinn Caldas dìreach ann an teas mheadhan an sgìre far a bheilear a' deànamh mhòr-chuid a' chofaidh ann an Coloimbia (El Eje Cafetero). 'S e Manizales prìomh-bhaile na roinne. Tha baile leis an aon ainm dìreach mu dheas Medellín anns a' Ceàrn Cathaireil a' Mhedellín.
Dealanair
'S e Dealanair (à dealan) neach a tha ag obair còmhla ri dealan. Mar as àbhaist 's ann dhan chlas-obrach a bhuinneas a' mhòr-chuid dhe na dealanairean, leis gur e ciùird a th' annta. A dh'aindeoin sin, a cuid dhaibh ann a bhuinneas dhan a' bhùirdeasachd, ma bhios companaidh aca.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Abhag
Roinn-seòrsa:Cù
Whauphill
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Soirbidh, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann an Whauphill. Tha e suidhichte aig 55m os cionn ìre na mara, air Leth-eilean na Machrach, air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975), eadar Cille Chainneir agus Am Magh Crom. Tha e 299km air falbh bho Obar Dheathain, 117km bho Ghlaschu, 63km bho Dhùn Phrìs agus 151km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh ann an Whauphill. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus turasachd. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoil ann agus le sin feumar a dhol dhan bun-sgoil ann an Cill chainneir agus dhan àrd-sgoil ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach.
1437
Bàsan
Roinn-seòrsa:1430an
Lutjegast
‘S e baile beag san sgìreachd (Duitsis: gemeente) Grootegast, eadar Groningen agus Leeuwarden, ann an ceann a Tuath nan Tìrean Ìsle a th' ann an Lutjegast (IPA:ˈlʏtjəˌɣɑst). Tha e suidhichte ri taobh na Slighe-Uisge Prinses Margrietkanaal, leth meatair os cionn ìre na mara, anns an roinn (Duitsis: Provincie) Gronongen, 132km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 189km bho Rotterdam, 206km bho Eindhoven, 184km bho Den Haag agus 92km bho Utrecht. Tha 1,014 duine a' fuireach ann.
George Lucas
thumb|350px|George Lucas at the [[Time 100 2006 gala, covered by video blog Rocketboom.]] 'S e stiùiriche is riochdaire fiolm ainmeil às na Stàitean Aonaichte a th' ann an George Lucas.
Achadh na h-Eaglaise
Eachdraidh
Bha muinntir a' bhaile gu math tàcarach, is iad uile nam breabadairean, mus do nochd inneal a dhèanadh an dreuchd san 19mh Linn. 'S ann à Eaglesfield a bha am fear mu dheireadh a chaidh a chrochadh a-riamh ann an Dùn Phrìs: chaidh òganach air an robh Raibeirt Mac a' Ghobhainn a chur gu bàs ann an 1868, air casaidean mhurt agus èigneachaidh. B' e Thomasina Scott, a bha dìreach 11 bliadhna a dh'aois, na h-ìobairt. A-rèir carragh-chuimhne san sgìre, fhuair 46 duine à Eaglesfield bàs sa Chogadh Mhòr.
Carraig an tSionnaigh
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Bun na Dubh Abhann
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Arainn Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath
Mòinteach Raineach
Tha a' Mhòinteach Raineach ainmeil airson bheathaichean agus lusan sònraichte, gu h-àraidh Roid Raineach (Laideann: Scheuchzeria palustris) a fhuair ainm bhon àite. Tha a' mòinteach a' cur dragh mòr air innleadairean a thogas rathaidean agus rathaidean-iarainn. Nuair a chaidh rathad-iarainn iar na h-Alba a thogail thairis air a' mhòintich, bha aca ris a thogail air làr de dh'fhiodh, freumhan agus mìltean de thunnaichean de thalamh agus luaithre.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Bealltainn
Tha “May Day” a tha a’ tachairt air an aon latha, caran eadar-dhealaichte. Ged a bha an t-sean “May Day” mar Bealltainn, a-nis, 's e fèis na luchd-obraich, a bha mòr anns an Aonadh Sobhiat 7c.
495
Bàsan
Roinn-seòrsa:490an
Curium
Cleachdadh
Roinn-seòrsa:Actanach Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt
24 an t-Iuchar
Tachartasan
thumb|150px|[[Simón Bolívar]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Immanuel Kant
Epistimeòlas
Mar sin thàinig e suas leis an teòirig gu bheil dà sheòrsa breith (Gearmailtis Urteil) ann: a priori agus a posteriori. Tha na breithean a priori (ro làimh) stèidhichte air an reusan a-mhàin, a dh'aindheoin a h-uile ciad-fàth, agus le sin tha iad deimhinne (an-còmhnaidh fìor). Tha na breithean a posteriori (às dèidh làimh) stèidhichte air fèin-fhiosrachadh, agus mar sin tha iad cuingealaichte agus mì-chinnteach agus cha ghabh an cur air a h-uile suidheachadh. thumb|Kritik der reinen Vernunft, prìomh dhuilleag an leabhair, 1781 Bha Hume den bheachd nach urrainn do mhac an duine an lagh adhbharach a mhothachadh. Chan urrainn dhuinn mothachadh gu bheil rudeigin a' tachairt air sgàth rudeigin eile. Bha Kant den bheachd gur e pàirt de reusan a th' anns an lagh adhbhrachaidh dìreach air sgàth 's gun tachair e an-còmhnaidh, chan ann dìreach aon turas nuair a chì sinne e. 'S e pàirt de ar n-inntinn a th' ann (eisimpleir de bhall a' tighinn a-steach a sheòmar. Bidh sinn a' coimhead an toiseach cò às a thàinig e. Cha dèan cat sin.
Tùsan
Roinn-seòrsa:Feallsanaich Ghearmailteach Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Niocaragua
Iomraidhean
250px|left|thumb|Niocaragua
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Aimearaga Mheadhanach
Bean-bainnse
Tha bean-bainnse na boireannach a tha a’ pòsadh, nuair a phòsas e. Gu h-àbhaisteach, tha an aodach as breagha aig bean-bainnse, mar dreasa geal, fada. Is ise a chaith an suim as motha cuideachd.
Dail Riata
Aistean co-cheangailte
Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
Siorrachd Àir Meadhain (sgìre Phàrlamaid Westminster)
Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o Coinegan a Deas.
Český Krumlov
Eachdraidh
Bhuineadh am baile dhan Ostair-Ungaire bho 1867 gu ruige 1918.
Gleann Comhann, Alba Nuadh
Tha Gleann Comhann (Beurla: Glencoe) ann an Siorrachd Phiogto, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Bogag
'S e am "partan gorm" (Callinectes sapidus) am partan as cudromaiche a dh'ithear mar seo anns na Stàitean Aonaichte agus gheibhear e eadar an Giblean is an t-Sultain. Thathar a' cleachdadh iomad seòrsa partan san t-Seapan gus sushi a dhèanamh mar maki-zushi no temaki-zushi. Anns an Eadailt, thathar ag ithe bogagan Partan Coitcheann na Mara-Meadhanach, gu h-àraid ann am bàgh Venice far an canar moeca ris gu h-ionadail.
25 an t-Iuchar
'S e 25 an t-Iuchar an 206mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (207mh ann am bliadhna-leum). Tha 159 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Caerllion
Tha am baile Caerllion ann an Casnewydd, a' Chuimrigh. Tha e 13.0 mi (21.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 121.6 mi (195.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 7871 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 774 (9.8%); rugadh 78% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Beinn Òb
Suidheachadh
Tha e suidhichte ann an tuath an eilean Bharraigh, iar-dheas air a' bhaile Thiarabhagh. Tha Beinn Eireabhal sa tuath is Grianan na laighe san iar-dheas. Tha Loch Òb suidhichte san ear-dheas aig cas na beinne. Ged a tha an rathad A888 a' dol seachad timcheall air an taobh tuath is taobh an ear Beinn Òb, chan eil slighe ann a leanas gu mullach na beinne.
Tha Beinn Òb 137m (449 troigh) de dh'àirde. A rèir an "Database of British and Irish hills" rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh a thaobh àirde na beinne san 27 an t-Samhain 2011. Tha an àirde rinneach de 96m a' sgaradh Beinn Ob bho na beanntan eile agus 's e Sheabhal a mhàthair-mhullaich. 'S e HuMP a th' ann. Air mullach na beinne chithear càrn a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde.
Sigrid Undset
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Nirribheach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine à Nirribhidh
Neville Chamberlain
Bha e na Phrìomh-mhinistear san Rìoghachd Aonaichte bho 1937 gu ruige 1940, eadar Stanley Baldwin agus Winston Churchill. Bha e ainmeil airson an Cùmhnaint Munich is a fhoirgheall cogaidh an aghaidh na Gearmailte ann an 1940. Chaochail e le aillse na h-innich an dèidh dha leig a dhreuchd suas.
Loch Eigheach
thumb|Loch Eigheach
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Dealbhadair-èibhinn
right|thumb|Dealbhadair-èibhinn ag obair
'S e Dealbhadair-èibhinn neach a nì dealbhan aoireil, air neo eisgeil agus èibhinn airson pàipearan-naidheachd agus na meadhanan mar obair a dhreuchd. Thathar daonnan a' dèanamh sgeig air luchd-poileataigs.
An t-Ath-Leasachadh
Anns a’ Ghearmailt
Chaidh am foillseachadh tron chlò-bhualadh ùr gu math luath eadar a h-uile duine. O chionn ’s gun robh na daoine deiseil agus deònach airson ath-nuadhachadh, chleachd iad na h-argamaidean Lùtair airson an eaglais fhàgail. Theich mòran mhanachan agus cailleachan dubha às na manachainnean cuideachd. Cha robh na Reichfürsten deònach airgead a phàigheadh don Phàpa tuilleadh. Mar sin chaidh iad uile ri chèile airson eaglais nuadh a stèidheachadh ris an cante Eaglais Phròstanach. Thàinig an t-ainm bhon fhacal Ghearmailteach „Protest“ a tha a’ ciallachadh casaid, gearan.
Roinnidh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain
Kasabian
Clàran
Roinn-seòrsa:Ceòl Roinn-seòrsa:Còmhlain roc
Dyke White
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Luchd-ealain Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Pàipearan-naidheachd
Gotha
Eachdraidh
Chaidh Gotha a chlàradh airson a' chiad turais air 25 an Dàmhair 775 mar Villa Gotaha, ann an sgrìobhainn aig Teàrlach Mòr. Tha Villa a' ciallachadh taigh ann an Laideann agus tha gotaha a' ciallachadh deagh uisgeachan ann an t-seann Ghearmailtis. Chan eil Gotha idir faisg air abhainn agus chuireadh sin bacadh air malairt, a bharrachd air duilgheadasan a thaobh solar uisge. Le sin, thogadh canal ann an 1369, a' toirt uisgeachan nan aibhnichean Hörsel agus Apfelstädt às na coilltean a tha còrr is 25km bho Ghotha. Thug sin piseach air eaconomaidh na sgìre. Chaidh abaid a thogail an seo ann an 1251, ach chaidh a leigeil bàn ri linn an Ath Leasachaidh ann an 1525. Thoisich An t-Ath Leasachadh an seo ann an 1515 nuair a shearmonaich Martin Luther anns a' bhaile. Eadar 1572 agus 1680 bha Gotha na phàirt Sachsen-Coburg. Rinn Cogadh nan 30 Bliadhna droch bhuaidh air a' bhaile. B' e prìomh-bhaile na Diùcachd Sagsainn-Gotha-Altenburg a bh' ann bho 1680 gu ruige 1826. Chaidh a' chiad Almanach de Gotha fhoillseachadh an seo ann an 1763. Chaidh am baile a thoirt a-steach gu Thüringen ann an 1920, an dèidh Ar-a-mach na Gearmailt.
La Unión (Nariño)
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Pen-caer
Tha am baile Pen-caer ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 89.1 mi (143.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 214.3 mi (344.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 454 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 187 (41.2%); rugadh 65% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Clach Chlann 'ic Ailein
ʼS e clach shnaighte ainmeil a tha ann an Clach Chlann ’ic Ailein (Beurla: Clanranald Stone), bhon Tobha Mhòr ann an Uibhist a Deas. Tha i a-nis ann ann Taigh-tasgaidh Chill Donnain. Snaighte air a’ chloich tha suaicheantais Chlann ’ic Ailein. Thathar a’ smaoineachadh gun deach a snaigheadh anns an 16mh Linn airson Iain Mùideartach, ceann-cinnidh Chlann ’ic Ailein. Thathar a’ smaoineachadh cuideachd gun robh i bho thùs ann am balla ann an seipeal, no caibeal, anns an Tobha Mhóir.
26 an t-Iuchar
'S e 26 an t-Iuchar an 207mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (208mh ann am bliadhna-leum). Tha 158 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Acainn
S' e buill-ealainn no buill-acainn no innealan a tha ann an acainn no uidheam.
Zenana
Roinn-seòrsa:dualchas
William Gladstone
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Ptolomaidh
Tuilleadh Fiosrachadh
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Achlais
Roinn-seòrsa:Corp
142
Bàsan
Roinn-seòrsa:140an
Guga
Tha e na chleachdadh aig muinntir Nis bho linn Oisein a bhith a' dol a dh'eilean Shùlaisgeir, le sgothan fosgailte, a dh'iarraidh ghugannan. Tha iad ris an cleachdadh seo fhathast.
Bhiodh na Nisich a' fuireach 7 latha no 8 air Eilean Shùlaisgeir bho chionn còrr is 400 bliadhna, agus a' toirt air ais leotha làn an eathair de dh'eòin 's de dh'itean.
Chan eil bàgh ann anns an gabh eathar tìr, mar sin, 's ann suas aodann na creige aig ìochdar geodhaidh a tha na h-eathraichean air an tarraing.
27 an t-Iuchar
Tachartasan
thumb|right|150px|[[Monique Sluyter]]
Toirt am bruid
Roinn-seòrsa:Eucoir
Dòmhnall II na h-Alba
B' e Rìgh Alba eadar 889 is 900 a bh' ann Dhòmhnaill II na h-Alba. (Domnall mac Causantín). Bha e na mhac Rìgh Còiseam I agus na cho-ogha ri Eochaid agus Còiseam II a lean e mar Rìgh.
Cill Bharróg
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Beinn Eilideach
'S e beinn faisg air Ulapul a th' ann am Beinn Eilideach. Tha i 558 meatair a dh'àirde. Tha clach-thriantachaidh aig mullach na beinne.
Translink
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Èirinn a Tuath Roinn-seòrsa:Giùlan
Swinton
thumb|Swinton House faisg air Swinton 'S e baile anns na Crìochan a tha ann an Swinton. Tha e suidhichte mu 8 cilemeatair (5 mìltean) san earra-dheas air na Dùintean faisg air crìochan na h-Alba. Tha e ann an Siorrachd Bhearaig, aon de na Siorrachdan traidiseanta a bha ann an Alba. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 43′ 11.05″ Tuath agus 2° 15′ 51.19″ Iar.
Penalun
Tha am baile Penalun ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 67.6 mi (108.8 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 197.5 mi (317.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 827 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 114 (13.8%); rugadh 61% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Albany, Eabhraig Nuadh
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eabhraig Nuadh
Contae Dhoire
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Èirinn a Tuath Roinn-seòrsa:Èirinn
Toledo, Ohio
'S e baile ann am Ohio, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Toledo. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 287,208 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 187m os cionn ìre na mara,
Bologna
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eadailt
Nis, Leòdhas
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Sgìrean Eilean Leòdhais
28 an t-Iuchar
'S e 28 an t-Iuchar an 209mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (210mh ann am bliadhna-leum). Tha 156 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Baile Eighe
Tha caisteil ainmeil faisg air a' bhaile, Ayton Castle. Chaidh a thogail anns na 1860an ann an stoidhle ris an canar Scots Baronial style.
1450
MCDL
Achadh
'S e achadh pìos talmhainn, mar is tric air a chuartachadh le feansa neo callaid, airson àitich neo airson beathaichean a chumail ann. Tha “achadh-“ glè chumanta ann an ainmean na h-Alba, thig e gus a’ Bheurla mar “Ach-“ neo “Auch-”, agus uaireannan “Auchen-“.
Lá
B' e pàipear-naidheachd a bha ann an Lá. Chaidh a fhoillseachadh ann an Èirinn a Tuath bho 1981 gu deireadh 2008. Anns na bliadhnaichean mu dheireadh chaidh a fhoillseachadh 5 làithean gach seachdain (Diluain - Dihaoine). B' e sin an t-aon phàipear naidheachd riamh a chaidh air fhoillseachadh sa Gàidhlig (Gàidhlig na h-Èireann) nas trice na iris 's an t-seachdain.
Costa Rica
'S e dùthaich ann an Aimearaga Mheadhanach a tha ann an Costa Rica (ainm oifigeil: Poblachd Chosta Rica, Spàinntis: República de Costa Rica, IPA: re'puβlika ðe 'kosta 'rrika). Tha crìochan aice le Niocaragua sa tuath agus le Panama sa deas. Tha am Muir Cairibianach anns an taobh an ear agus an Cuan Sèimh san taobh an iar.
Tubará
Eachdraidh
'S e Tùsanaich Monacá a bha agus a tha a' fuireach anns an sgìre seo mus do ràinig na Spàinntich ann an 1533, le Perdo de Heredia os an cionn. Chan eil fios againne an latha an-diugh nan robh cànan Arawak no Carib a bha ga bruidhinn. Bha am manach Spàinnteach an Naomh Luis Beltrán a' fuireach an seo gu ruige 1565. Stèidheachadh tèarmann thùsanach an seo ann an 1661 a mhair gu ruige 1886 nuair a ghairmeadh nach robh Tùsanach no Tùsanach fhathast beò ann: reiceadh an sgìre air fad dhan raon phrìobhaideach air sàilleabh gu robh Peatrail ann. Chaidh tèarmann thùsanach a chur air dòigh a-rithist, eadar 1905 agus 1948. B' e cogadh sìobhalta eile a chur às dha.
1866
MDCCCLXVI
David Crystal
'S e cànanaiche a th' ann an David Crystal. Rugadh e ann an Èirinn a Tuath air 6 an t-Iuchar 1941 agus thogadh e sa Chuimrigh agus ann an Sasainn.
Obair
Tha an leabhar as ùire aige mu dheidhinn cànan nan teacsaichean fòn-làimhe: Txtng: The Gr8 Db8
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cànanaichean Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Breatannach Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn a Tuath
Darwin, Astràilia
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
Thomas Mann
Anns a chuid obair, choimhead Thomas Mann gu math mionaideach air dòighean-beatha nan Gearmailteach. Uaireannan bha e a' tarraing e air na beachdan aig Goethe, Nietzsche agus Schopenhauer agus cleachd e dealbhan às a’ Bhìoball cuideachd.
Lochan a' Chlaidheimh
Is dòcha gu bheil sibh a' lorg Loch a' Chlaidheimh
Bentpath
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs
Freetown
'S e prìomh-bhaile Siarra Leòmhann a tha ann an Freetown. Tha e suidhichte ann an ceàrn an iar na dùthcha aig a' Chuan Siar. 'S e teas meadhan malairteach agus poileataigeach a tha anns a’ bhaile. Tha an treasamh port-mara nadarra as motha air feadh an t-Saoghail aig Freetown. 'S e an Lungi International Airport am port-adhair eadar-nàiseanta a tha ann an Siarra Leòmhann. Tha e na laighe faisg air baile. Tha Freetown 361km air falbh bho Mhonrovia (Libèiria), 125km bho Chonakry (Gini), 459km bho Bhissau (Gini-Bissau) agus 735km bho Bhamako (Màili). Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha, aig 77m os cionn ìre na mara.
Lublin
Eachdraidh
Ann an 1392, fhuair am baile buannachdan mòra taobh mhalairt bhon Rìgh Władysław Jagiełło, is nuair a ràinig an t-sìth eadar A’ Phòlainn is Liotuàinia dh’fhaodadh do Lublin a bhith na ionad malairt deatamach is e a’ dèiligeadh ri pàirt mòr a’ mhalairt a bh’ann eadar an dà dhùthaich. Chaidh roinn (Pòlais: Wojwodstwa) a chur air chois anns an sgìre mu thimcheall Lublin ann an 1474. Dh’ fhàs am baile gu luath anns an 15mh Linn agus an 16mh Linn. Ghabhadh àite fèilltean malairt mòra Co-fhlaitheas na Pòlainn - Liotuàinia ann an Lublin. Chumadh caochladh phàrlamaid nan Uachdaran (Sejm) ann an Lublin fad an 16mh Linn. Chaidh aonadh na dùthcha ri Liotuàinia a ghairm ann an Lublin air 26 an t-Ògmhios 1569. ‘S e Liublinas an t-ainm ann an Liotuànais. Bha fheadhainn dhe na sgrìobhadairean agus luchd-ealain ath-bheothachadh na Pòlainn a’ fuireach is ag obair ann an Lublin, Sebastian Klonowic agus Jan Kochanowski nam measg. Chaochail esan an seo ann an 1584. Chaidh Àrd Chùirte a chuir air chois ann an Lublin ann an 1578, is e an Taigh-cùirte na b’ àirde a bh’ann an Roinn na Pòlainn Ìosail air fad.
Uisge Lìteann
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
An Cloigín Gorm
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Iain Dòmhnallach (Hoddan)
Rugadh agus thogadh Iain ann am Pabail Uarach, anns an Rubha, Leòdhas, am measg ceathrar pheathraichean; Dolina, Magaidh Anna, Murdina is Seasaidh, agus a bhràthar Calum. Bhiodh athair, Aonghas Dòmhnallach (Tonkan) ri bàrdachd, agus thog sin meas dha air òrain bho na bha e gu math òg. ’S aithne gum biodh e a’ tadhal air na taighean-cèilidh cho luath ’s a bha cead aige, is e cho dèidheil air na sgeulachdan, seanchas is òrain a bh’ aig na seòladairean, agus ’s ann an sin a thòisich ri seinn.
Creutairean (Miotas-eòlasach)
IAPAN
Roinn-seòrsa:Miotas-eòlas
Dango
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Biadh Roinn-seòrsa:An t-Seapan
Cros-dhàn
An latha chi 's nach fhaic, a Ghaidheil,
H-uile 'meas tha 'n gleann 's an cruachan;
Sruighlea, Alba Nuadh
Stirling, Nova Scotia
Na h-Eileanan Fàclainn
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas Roinn-seòrsa:An Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:Ranntairean Thar Lear Bhreatainn
Cambridge, Massachusetts
'S e baile faisg air Boston ann am Massachusetts anns na Stàitean Aonaichte a tha ann an Cambridge. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 105,162 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 12m os cionn ìre na mara. Tha Oilthigh Harvard ann an Cambridge.
Liborina
'S e baile beag ann an Antioquia, Coloimbia, a th’ ann Liborina. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha aig 700m os cionn ìre na mara agus 115km air falbh bho Mhedellín, prìomh-bhaile na roinne. 'S e baile le gnàth-shìde theth a th’ ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 24˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1832.
Eugene Wigner
B' e fiosaigiche às an Ungair a bha ann an Eugene Wigner. Bhuannaich e an Duais Nobel ann am Fiosaigs ann an 1963 còmhla ri Maria Goeppert-Mayer agus J. Hans D. Jensen airson obrach air an niùclas atamach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ungair Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann am Fiosaigs Roinn-seòrsa:Pròiseact Mhanhattan
Liborina
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Antioquia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
151
Bàsan
Roinn-seòrsa:150an
Raymond Burr
Roinn-seòrsa:Daoine à Canada Roinn-seòrsa:Cleasaichean
Bean-nighe
Cho luath 's a chitheadh a' bhean-nighe neach a' tighinn, rachadh i à sealladh a' fàgail a teachdaireachd dhuilich agus a crònan tiamhaidh na dèidh.
Frontier County, Nebraska
thumbnail|right|Taigh-cùirt ann am Frontier County, Nebraska Tha Frontier County  ann an Nebraska, na Stàitean Aonaichte. 'S e  Stockville  am prìomh-bhaile.
Caesium
Eachdraidh
Ann an 1881 rinn Carl Theodor Setterberg caesium fìor-ghlan. Lorg e gum bu e an dòigh as fheàrr caesium a dhèanamh a bha ann an sruth dealain tro mheasgachadh CsCN agus Ba(CN)2 a chur.
Woods Hole, Massachusetts
'S e baile ann am Massachusetts, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Woods Hole. Anns a’ bhliadhna 2000 bha 925 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 6m os cionn ìre na mara.
Gruagach
Anns an Eilean Sgitheanach, tha clach dhen t-seòrsa sin ri faicinn fhathast air Cnoc a' Ghruagaich.
1868
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1868 (MDCCCLXVIII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1860an
Reinhard Selten
Is e eaconamaiche às a' Ghearmailt a tha ann an Reinhard Selten. Rugadh e san 5 an Dàmhair 1930 ann am Breslau (Wrocław an-diugh), baile a tha a-nis anns a' Phòlainn. Chaochail e 23 an Lùnastal 2016 anns a' Phòlainn.
Ìosaigh
thumb|Ìosaigh, [[na h-Eileanan Siar air a cùlaibh]] 'S e eilean san àird an iar thuath an Eilein Sgitheanaich a tha ann an Ìosaigh (IPA: [ˈiəs̪aj], Beurla: Isay). Tha e suidhichte ann an Loch Dhùn Bheagain agus tha e na phàirt de na h-Eileanan a-staigh. Tha na h-eileanan Mingay agus Clett faisg air. 'S e seo na Co-chomharran aige: 57° 31′ 0″ Tuath, 6° 39′ 0″ Iar. Tha e cho farsaing ri 60 heactair, agus tha an t-àite as àirde cho àrd ri 28 meatair (92 troigh). Thàinig an t-ainm Ìosaigh bhon fhacal Seann Lochlannais "ise-øy" a tha a’ ciallachadh "Eilean eighe. Anns an 19mh linn bha timcheall air 90 duine a’ fuireach anns an eilean. Ach aig àm nan Fuadaichean, dh’fheumadh a-uile duine an eilean fhàgail airson Ìosaigh a chur fo chaoraich.  Anns na 1980an bha an t-eilean aig an neach-ciùil Donovan. An-diugh chan eil daoine sam bith a’ fuireach ann. Còmhla ris  na h-Eileanan Ascrib agus Loch Dhùn Bheagain 's e  Special Area of Conservation a th' annta.
MacBheatha na h-Alba
Tha an Asgair Shasannach ag innis dhuinn gur e MacBheatha aon de trì rìghrean Albannach a ghèill ri cumhachd Cnud Mhòr ( gu tric "Cnut" no "Canute"), Rìgh nan Lochlannaich agus Rìgh Shasainn, an Danmhairg agus an Nirribhidh, anns a bhliadhna 1031.
Dar es Salaam
Iomradh
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Afraga-an-Ear Roinn-seòrsa:Bailtean
31 an t-Iuchar
Tachartasan
thumb|180px|[[Friedrich Wöhler]]
Seòladair
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Muir
Châtenay-Malabry
'S e baile meadhanach mòr ann an ceann a tuath na Frainge a th’ ann an Châtenay-Malabry. Tha e suidhichte aig 104m os cionn ìre na mara anns an sgìre (Fraingis: Département) Île de France anns an roinn (Fraingis: Région) Hauts-de-Seine, aig dìreach 10.8km air falbh bho Pharis. Tha àireamh-sluaigh dhe 32,310 aig a’ bhaile.
Gainisg
Their iad "gainisg" ris an t-seòrsa feòir a tha a' fàs air tanalaich nan loch.
Leas-abhainn
Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas Roinn-seòrsa:Uisge
Libèiria
Tha crìochan aice san ear-thuath le Gini, san iar-thuath le Siarra Leòmhann agus san iar le Costa Ìbhri. Tha Libèiria suidhichte aig a’ Chuan Siar. 'S e Monrovia am prìomh-bhaile aice.
Ceanglaichean a-muigh
left|200px|thumb|Cairt: Libèiria thumb|200px|Rathad bho [[Monrovia gu Ceàrn Lofa]]
Chubut
Departamentos
Departamento (priomh-bhailtean):
1 an Lùnastal
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Robert Mallet
B' e creag-eòlaiche, innleadair is seismeòlach Èireannach a bh' ann an Robert Mallet (1810–1881).
1462
MCDLXI
Cnoc Lín
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann an Cnoc Lín.
Language Death (David Crystal)
Anns an ro-ràdh mìnichidh Crystal ciamar a thàinig cànan-eòlaichean gu co-dhùnadh aig co-labhairt cànanachais ann an 1992 gu bheil droch fheum aig mion-chànanan air taic agus gun tàinig cànan-eòlaichean bho gach ceàrnaidh an t-saoghail còmhla airson beachdachadh air an t-suidheachadh agus na ghabhas dèanamh an aghaidh bàs cànain. Tha Crystal glè làidir den bheachd gu bheil cànanan a cheart cho àraidh air sàbhaladh is a tha beathaichean is lusan, agus gun urrainn ath-bheothachadh cànain a bhith soirbheachail.
Uisge Leamhna
Is docha tha sibh a' lorg Abhainn Lìobhann
Raibeart Ò Baoghail
Cha do phòs e riamh. Chaochail e ann an Lunnainn an 1691 nuair a bha e 64 bliadhna dh'aois.
Fonn Dhoichtidh
Tha port aige agus tha raon-goilf air àird an iar a' bhaile.
Steingrímur Jóhann Sigfússon
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Poileataigs
2 an Gearran
Bàsan
thumbnail|Alasdair MacGill-Eain
Glaistig
Roinn-seòrsa:Miotas-eòlas
Robert Merton
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Seac MacConaill
Thug e seachad Òraid an t-Sabhail ann an 2004.
Funky Chicken
'S e stoidhle Dannsaidh a bha mòr anns na 60an a tha ann am Funky Chicken. Bha James Brown glè mheasail air, ’s e ag èigheachd a-mach “Do the Funky Chicken!”  aig a chuirmean-ciùil. B' e stoidhle a bh' ann a bhith a’ sèideadh do ghàirdeanan mar sgiathan circe agus a’ crathadh do thòin cuideachd. 'S ann à seo a thàinig an abairt “Crath d' iteag-earbaill!”
Oilthigh Ghlaschu
Tha sgioba iomain fìor mhath aig an oilthigh cuideachd.
Dlighe Úi Bhaoghail
Is Dlighe-aile a tha ann an Dlighe Úi Bhaoghail, aithnichte agus daingnichte leis an Eireannach Raibeart Ó Baoghail (1627-1691)(q.v. Ó Baoghail, Raibeart ).
Ceangailean
Thermische Zustandsgleichung idealer Gase
1465
MCDXLV
Croitear
thumb|right|300px 'S e croitear (à croit) neach a tha ag obair ann an sèorsa àiteachais ris an canar croitearachd, fo Achd na Croitearachd (1886). Mar as àbhaist an Alba, bidh croitearan ag obair ann an taobh tuath na dùthcha, gu seach-àraidh ann an Earra-Ghàidheal, Siorrachd Inbhir Nis, Siorrachd Rois, Cataibh, Gallaibh, Sealltainn air pìosan beaga fearainn agus iad gu math tric ag obair ann an cosnaidhean eile aig an aon àm, leis cho cugallach ‘s a tha an cuid obrach air an talamh. Cleachdar facal eile (tuathanach) airson neach eile nach eile ag obair fon Achd, seach ann an suidheachadh laghail eadar-dhealaichte.
Bercelium
Eachdraidh
Ann an 1949 rinneadh an toiseach bercelium aig Glenn Theodore Seaborg, Albert Ghiorso, agus Stanley G. Thompson. Chleachd iad an greasadair-mhìrean 60 òirleach aig Oilthigh Chalafòrnia, Berkeley. Dh'ainmicheadh iad e air Berkeley, co-shìnte ri terbium air Ytterby anns an t-sreath nan lantanach.
Cleachdadh
Roinn-seòrsa:Actanach Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt
Inbhir Anainn
‘S e baile beag dùthchasail agus port iasgaich faisg air Dùn Phris, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Inbhir Anainn neo Anainn. Tha e suidhichte aig 20m os cionn ìre na mara, air an àirde an iar-dheas Dhùin Phris is Ghall-Ghàidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phris ro 1975), eadar Cathair Ruairidh agus Greatna, ri taobh na h-aibhne Anainn. Tha e 251km air falbh bho Obar Dheathain, 116km bho Ghlaschu, 24km bho Dùn Phris agus 107km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallda th' ann an dà chànan aig a' mhòr-chuid dhuibh ann an Inbhir Anainn, ged a tha Pòlais làidir cuideachd. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, coilltearachd, taighean-gnìomhachais agus dreuchdan ann an Cathair Luail. A bharrachd air sin, tha an t-àite làn seirbheisean dhen a h-uile sheòrsa. Taobh fhoghlaim, tha ceithir bun sgoiltean agus àrd sgoil ann. Ann an 2001 bha 8,389 duine a' fuireach an seo. Tha an t-Slighe Srath Anainn air a bhith a' dol tron bhaile bho 2009.
An Còrsa Feàrna
'S e baile ann an Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh a tha anns a' Chòrsa Feàrna (Beurla: Carsphairn) neo Carrsa Feàrn(a). Tha am baile suidhichte eadar Dail M'Fhaolain agus Clachan Eòin air a' mhòr-rathaid A713. Chan eil ach 115 duine a' fuireach an seo.
Ò Canada
Bho chuan gu cuan le òran binn, Do chliù nì sinn a luaidh,
1871
Breithean
thumb|Iona ('Ì Chalium Chille') le Samuel Peploe
Rìoghachd Württemberg
B’ e dùthaich neo-eisimeileachd anns a’ Ghearmailt a bh’ anns an Rìoghachd Württemberg (Gearmailtis: Königreich Württemberg) eadar 1806 agus 1918. Chruthachadh a Rìoghachd nuair a ghairm Napoleon Bonaparte gur e rìgh an àite diùc a bh' ann ceannard na Diùcachd Württemberg ri linn atharrachadh mòr a rinn e air structair phoileataigeach na Gearmailt a thaobh Co-chaidreachas na Rèine, an dèidh dha chur às do dh' Ìmpireachd Naomh na Ròimhe. Mhair an stàit seo mar sgìre fad Ìmpireachd na Gearmailte (1871 – 1918). B’ e Stuttgart a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha. B' e an Teaghlach uasal Württemberg a bha os a cionn. Thug Ar-a-mach na Gearmailt buaidh mhòr air Württemberg agus leig an Righ Wilhelm II dheth an crùn. Chaidh poblachd, a bhuineadh dhan Phoblachd Weimar fhèin, a stèidheachadh na h-àite.
163
Bàsan
Roinn-seòrsa:160an
Buirciona Faso
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga-an-Iar
Cois Bá
Daoine ainmeil
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
1467
MCDLXVII
Bristol
'S e baile mòr ann an Sasainn an iar-deas a th' ann am Bristol. Tha 441,300 daoine a' fuireach anns a' bhaile.
Bailiùn-adhair teth
right|200px
Tha bailiùn-adhair teth na shoitheach-adhair san cruth bhailiùin. Se inneal dìridh agus seòlaidh sna speuran.
Barium
Eachdraidh
Ann an 1774 dhearbhaich Carl Wilhelm Scheele gun robh barait, no barium sulfat, a' cumail eileamaid ùr. Ann an 1808 rinn Humphry Davy barium fìor-ghlan nuair a chuir e sruth dealain tro shalainn barium leaghte. Dh'ainmich e barium air barait. Tha an t-ainm "barait" a' dol às a' Ghreugais βαρύς no "trom".
Achd na Gàidhlig 2005
'S e a' chiad lagh le Pàrlamaid na h-Alba gus a' Ghàidhlig aithneachadh foirmeil fhaighinn ann an Alba a tha ann an Achd na Gàidhlig. Chaidh a h-aontachadh gu h-aon ghuthach leis a' Phàrlamaid air 21mh an Giblean 2005.
Bhampair
Bha am Bhampair a' cur fir is nigheanan òga gu bàs troimh bhith a' traoghadh an cuid fala.
Uilleam MacDhunlèibhe
'S e bàrd Gàidhlig a bh' ann an Uilleam MacDhunlèibhe (1808-1870), neo William Livingstone sa Bheurla. Rugadh e ann an Cill a-Rubha, Ìle. Bha e ag obair mar thàillear, ach dh'ionnsaich e tòrr leis fhèin mu dhèidhinn eachdraidh, litreachas agus cànain, mar eisimpleir Laideann, Greugais neo Fraingis.
1872
Bàsan
Roinn-seòrsa:1870an
Aurich
‘S e baile meadhanach faisg air Wilhelmshaven air àirde an iar-thuath na Gearmailte a th’ ann an Aurich. Tha e suidhichte aig ìre na mara anns an sgìre Ostfriesland anns an stàit Sagsainn Ìosail (Gearmailtis: Niedersachsen), 409km air falbh bho Bherlin agus 166km bho Hamburg. Tha 40,491 duine a' fuireach anns a’ bhaile.
1469
Bàsan
Roinn-seòrsa:1460an
Llyswyrny
Tha am baile Llyswyrny ann an Casnewydd, a' Chuimrigh. Tha e 11.7 mi (18.9 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 121.5 mi (195.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 11428 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1028 (9.0%); rugadh 84% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Sousaphone
Roinn-seòrsa:Innealan-ciùil
4 an Gearran
Breithean
thumb|150px|Eric Garcetti
Mì-rian ana-chaidreamhach na pearsantachd
DSM
Sònraichidh an Leabhran Breithneachail is Àireamhail nan Galar Inntinneil (on Bheurla Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) clò-bhualadh ceathramh, DSM IV-TR = 301.7, 'na leabhran air a chleachdadh gu cumanta airson bhreithneachaidh nan galar inntinneil, mì-rian ana-chaidreamhach na pearsantachd ('san Aisil II Grunnan B) cho:
Comharraichidh dearbhadh ùr gun èirich leanaban dhan Ghalar Ana-chaidreamhach na Pearsantachd airson am coimhearsnachd, a thuilleadh am sliochd ginteil. Feumaidh an neach a bhith air a’ char as lugha 18 bliadhnaichean a dh’aois airson a’ bhreitheachaidh a’ ghalair seo (Dearbhadh B), ach bha na luchd am bitheanta a thug breithneachadh le GACP ‘nan inbhich air bhreitheachadh le Galar Giùlain ‘nan leanaban. Tha am bitheantas a’ ghalar seo 3% ann am fireannaich agus 1% ann am boireannaich, mar chuir am DSM IV-TR an cèill.
Feallsanaiche
thumb|right|300px
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Eòlas
Caisteal Dhùghlais
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Na h-Eileanan Cròlainneach
Tha iad a' gabhail a-steach:
Tha cladaichean ann an uamh anns an Eilean Mhòr a' sealltainn gun robh duine a’ fuireach ann 8000 bliadhna air ais. Eadar 1820 is 1920 bha iomadh theaghlaichean a’ fuireach ann. Chaidh am fuadaich bhon a' Chomraich anns na 1820an agus bha ceud aca ath tuinich anns an Eilean Mhòr. Bha iad a' feuchainn a bhith beò le iasgach agus croitearachd. Ach an-dè bhliadhnaichean dh'imrich iad air ais don Chomraich, mar sin chan eil duine sam bith a' fuireach anns an eilean o chionn 1920.
Nathair (Ceòl)
'S e inneal-ciùil pràise a tha ann an nathair.
Lowell, Massachusetts
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1653.
Ailm
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Craobhan
Àirne
Airne Airne
Bàislig
right|200px|thumb|Bàislig. right|200px|thumb|[[Bàislig Naomh Pheadair ann an Ròimh]]
Tha bàislig (basilica) na eaglais mhòr, neo eaglais àrd-easbaig. Is ann bhon Laideann a thàinig am facal Gàidhlig “bàislig” agus am facal Beurla “basilica”, agus thug na Ròmanaich e bhon Ghreugais Basiliké Stoà, a’ ciallachadh Stoa rìoghail. Tha am facal fhèin ro-Chrìosdaidh, agus bha bàisligean air a thogail anns a' Ghrèig ann an 2 linn RC, mar togalaich poballach. San latha an diugh, feumaidh am Pàpa a ràdh cò na h-eaglaisean a tha nam bàisligean.
Luinne Bheinn
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Henri Bergson
B' e sgrìobhadair agus feallsanaiche às an Fhraing a bha ann an Henri Bergson (IPA: /bɛʁksɔn/). Rugadh e ann am Paris ann an 1859 agus chaochail e an siud fhèin ann an 1941. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1927.
5 an Gearran
Tachartasan
thumbnail|180px|Ìomhaigh Robert Peel, Ceàrnag Sheòrais, Glaschu, Alba
Altaussee
Eachdraidh
Chaochail an sgrìobhadair Gearmailteach Jakob Wassermann an seo ann an 1934.
Tunna
Tunna Lionaidh
Tona ingelesa