cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ynys Elidius
Tha Ynys Elidius (Beurla: St Helen's; Còrnais: Ynys Elidius neo Enys Elidius; Laideann: Telius) anns na h-Eileanan Syllan.
Fuendetodos
Freumahn an Ainm
Tha a h-uile coltas ann gur ann às na faclan Spàinntis fuen (Gàidhlig: tobar) agus todo (Gàidhlig: uile) 's a tha an t-ainm. Ghabhadh sin Tobar nan Uile dhuinn sa Ghàidhlig.
Am Bruthach Uachdrach (uàrd)
Tha am Bruthach Uachdrach aon dhen naoi uàrdan am broinn Comhairle na h-Eaglais Brice. Bidh e a' taghadh triùir chomhairlichean. Roinn-seòrsa:Uàrdan na h-Alba Roinn-seòrsa:Uàrdan na h-Eaglaise Brice
Slighe Cladach Ynys Môn
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:A' Chuimrigh
Taghadh Albannach 2021
thumb|Seòmar-deasbaid, Pàrlamaid na h-Alba
Auckland Region
Roinn-se%C3%B2rsa:Roinntean Shealainn Nuaidh
Ferdinand Marcos
Rugadh e ann an Sarrat, anns na h-Eileanan Filipineach, agus bha e na cheann-suidhe eadar 30 an Dùbhlachd 1965 agus 25 an Gearran 1986. Leig e a dhreuchd suas ann an 1986 an dèidh do sluagh-fhianaisean agus theich e gu na Stàitean Aonaichte. Chaochail e ann an Hawaii ann an 1989. Chaidh e a thìodhlachadh anns na h-Eileanan Filipineach ann an 2016.
Gonzalo Jiménez de Quesada
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:An Spàinn
An t-Eilean Sgitheanach, Loch Abar agus Bàideanach (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Hanshin Tigers
tar-shealladh
Is e na Hanshin Tigers an sgioba ball-coise as mòr-chòrdte ann an Iapan agus tha mòran de luchd-leantainn cruaidh aca.
Canon Kenyon Wright
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Pàislig Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Pàirc Dùthcha Pollok
thumb|Drochaid Polloktoun
Ceit Fhoirbeis
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Manawatu-Whanganui Region
Roinn-se%C3%B2rsa:Roinntean Shealainn Nuaidh
Johannes Kepler
B' e reul-eòlaiche às a' Ghearmailt a bha ann an Johannes Kepler (Weil der Stadt, 27 an Dùbhlachd 1571 - Regensburg, 15 an t-Samhain 1630). Bha e na oileanach aig Oilthigh Thübingen. Dh'obair e ann an Graz eadar 1594 agus 1600, far an do sgrìobh e Mysterium Cosmographicum. Dh'imrich e do Phràg ann an 1600 gus còmhla ri Tycho Brahe ag obair, ach chaochail Brahe ann an 1601. Ann am Pràg sgrìobh Kepler Astronomia Nova, a tha a' toirt cunntas air na laghan aig Kepler mu ghluasad nam planaidean. Dh'imrich e do Ghraz ann an 1611 agus dh'obair e cuideachd ann an Linz, Sagan agus Regensburg far an do chaochail e ann an 1630.
Sugar Land, Texas
Sugar Land (no anns a’ Ghàidhlig fhèin Tìr Shiùcair), ‘s i am baile faisg air Houston ann an Teacsas. Bha 109,414 cunntas-sluaigh nan Stàitean ann an 2022.
Rèile Breatannach Clas 334
Mion-fhiosrachadh cabhlach
none|thumb|800x800px|Rèile na h-Alba Clas 334
Trier
Eachdraidh
B' e an treubh Cheilteach na  Treveri a stèidhichte am baile agus b' e Magnus Maximus a thog baile Ròmanach an seo mi 16 RO. Rinneadh creach air an t-Sionagog ann an Zuckerbergstrasse ri àm Kristallnacht ann an 1938. Thathar air iomadh Stolperstein a suidheachadh ann an Trier mar chuimhneachan dha na daoine a chaidh a chur gu bàs tron t-Shoah.
Rèile Breatannach Clas 385
Is e seòrsa ioma-aonad dealain a th' anns an Rèile Breatannach Clas 385 AT200 air a thogail le Rèile Hitachi airson Rèile na h-Alba. Tha iomlan de 70 aonad air a bhith air a thogail, roinnte a-steach do 46 seataichean trì-car agus 24 seataichean ceithir-car. Stèidhichte dheth an dealbhadh den Hitachi A-train, tha iad pàirt den teaghlach thoradh Hitachi AT200. left|thumb|Slige-bodhaig Clas 385 a' fhaidhinn a thogail le Hitachi aig Obraichean Kasado. left|thumb|Clas 385 aig stèisean Ghlaschu Mheadhan
Jeanne d'Arc
Dh'fhuirich i anns a' chùirt gu ruige 1430 is i a' dol gu Compiègne far an do shabaid i ri na Sasannaich agus na Burgandaich. Chaidh a glacadh leis na Sasannaich agus loisg iad i ri bacan 30 an Cèitean 1431. Chaidh i na naomh ann an 1920.
Àrasaig
Taigh Àrasaig
Thogadh Taigh Àrasaig ann an 1863, chaidh e ath-thogail ann an 1937 an dèidh do teine, agus bha e na ionad-trèanaidh sònraichte don Special Operations Executive san Dàrna Cogadh. Thogadh Stad-rèile Bhiasdail mar stad prìobhaideach airson an taighe ann an 1907, ach tha e fosgailte ri luchd-siubhail.
Colaiste Swarthmore
Is colaiste phrìobhaideach ann am Pennsylvania, stèidhichte ann an 1864, a tha ann an colaiste Swarthmore ([] no []). Bha na stèidheadairean nan Cuaigearan, ach tha a' cholaiste neo-eaglaisich a-nis.
Otto Stern
Rugadh e ann an Silesia (anns a' Phòlainn a-nis) agus dh'ionnsaich e fiosaigs aig Oilthigh Bhreslau. Theagaisg e aig ETH Zürich, Oilthigh Phràg, Oilthigh Fhrankfurt agus Oilthigh Rostock. Chaidh e na ollamh aig Oilthigh Hamburg ann an 1923 agus dh'imrich e do Phittsburgh aig an Carnegie Institute of Technology ann an 1933. Bhuannaich e an Duais Nobel ann am Fiosaigs ann an 1943. Chaochail e ann an 1969.
Gath (iris)
B' e Gath an t-ainm air iris sa Ghàidhlig a bha foillsichte le Gath Earranta. Mar ionadach an iris Gairm, chaidh a' chiad eagran Gath fhoilleachadh san Lùnastal 2003. Bha sgeulachdan, aistean, agus bàrdachd anns gach eagran; chaidh a bharrachd air 500 sgeulachdan fhoilleachadh. Bhuilich Bòrd na Gàidhlig maoineachadh calpa agus dh'fhoillsicheadh Gath gu leth bliadhna eadar 2003 is 2008. Dh'fhoillsich Crìsdean Whyte, Aonghas Phàdraig Caimbeul, Maoilios Caimbeul, Meg Bateman, Aonghas Dubh MacNeacail, Iain Moireach, Alison Lang, Moray Watson, Rob Shirley, Fionnlagh MacLeoid, Gregor Addison agus Eilidh Rosach anns an iris. B' iad Dòmhnall E. Meek, Jo NicDhomhnaill agus Richard Cox na deasaichean.
Arad
Eachdraidh
Bhuinneadh am baile dhan Phrionnsalachd Transsilvania bho 1541 gu ruige 1699.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an Romàinia Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:Bailtean
IONIS Education Group
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Oilthighean
Hessen-Homburg
B’ e dùthaich bheag ann an cridhe na Gearmailt, taobh a-staigh Ìmpireachd Naomh na Ròimhe, a mhair bho 1622 gu ruige 1866 a bh’ anns an Iarlachd Hessen-Homburg (Gearmailtis: Landgrafschaft Hessen-Homburg, IPA: zaksən maɪnɪŋən). B’ e Homburg vor der Höhe a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha. Bha an stait bheag seo air a cuairteachadh le Frankfurt, Hessen agus Nassau. Chaidh an Iarlachd a chruthachadh ann an 1622 nuair a sgaradh oighreachdan an Iarla Hessen-Darmstadt ann an dà leth. Bha e air aonachadh leis A' Phruis ann an 1866.
Robbie Coltrane
Telebhisean
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Bad Homburg vor der Höhe
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Anton Drexler
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
Tinneas Alzheimer
'S e tinneas na h-eanchainne a tha ann an tinneas Alzheimer.
Domhan
'S e fànas agus ùine agus a h-uile rud a tha annta a tha anns an domhan.
Ynys Enlli
Tha àite sònraichte aig Ynys Enlli ann an cultar na Cuimrigh air sgàth 's gur e eilean iomallach làn spioradalachd a th' ann, agus tha cuid a' cur an cèill gur e àite tìodhlacaidh King Arthur a th' ann cuideachd. Mar sin tha e tarraingeach do sgrìobhadairean, neach-ealain is luchd ciùil.
Bryn Celli Ddu
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Ynys Môn Roinn-seòrsa:Làraichean eachdraidheil
Robbie Shepherd
Bha Shepherd ainmeil mar phreasantair Take The Floor air BBC Radio Alba airson 35 bliadhna agus mar cholbhaiche seachdaineil anns an Albais airson pàipear-naidheachd Press and Journal. Sgrìobh Shepherd cuideachd leabhraichean air dannsa Albannach agus ceòl.
Na Cùmhnantaich
An Cùmhnant Nàiseanta
Bha an Cùmhnant Nàiseanta 1638 an aghaidh Eaglais na Ròimhe agus poileasaidhean Rìgh Theàrlaich I. Chaidh an Cùmhnant a sgrìobhadh air 28 An Gearran, ann an Eaglais nam Manach Liath ann an Dùn Èideann.
Weiden in der Oberpfalz
Eachdraidh
'S ann à wida, a tha a' ciallachadh Seileach anns a' Ghàidhlig, s' a tha ainm a' bhaile. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1241. Thug Chogadh nan 30 Bliadhna agus a' Phlàigh buaidh uabhasach làidir air Weiden in der Oberpfalz. Eadar 1940 agus 1945 bha campa prìosanaich cogaidh ann, far a phrìosanachadh saighdearan às An Fhraing agus An t-Aonadh Sobhiatach. Thug plèanaichean cogaidh ionnsaigh air a' bhaile sa Ghiblean 1945: chaochail 60 daoine am beatha.
Better Together (iomairt)
Tha gu h-àraidh clàradh nan Òraisteach connspaideach an cois casaidean gràin-chreideimh a' bhuidhinn.
Swansea City A.F.C.
thumb|Lann-cluich "Liberty Stadium", far a bheil Swansea City A.F.C.a' cluich 'S e club ball-coise proifeiseanta a th' ann an Swansea City Association Football Club (Cuimris: Clwb Pêl-droed Dinas Abertawe). Tha e suidhichte ann an Swansea, ann an Cuimrigh a Deas. Tha iad a' cluich san lann-cluich "Liberty Stadium". 'S e geall an dath a th' aig na lèintan-dhachaigh aca agus 's ann ann an dearg is dubh a tha iad a' cluich anns na geamaichean eile. 'S iad "The Jacks" neo "The Swansair" na far-ainmean air a' chlub seo. Tha 20% den chub aig na Swansea City Supporters Society Ltd.
Portmeirion
Tha am baile suidhichte anns an sgìreachd Penrhyndeudraeth, aig inbhir Abhainn Dwyryd, mu 2 mìle (3.2 km) san ear-dheas air Porthmadog agus mu mhìle (1.6 km) air falbh bho stèisean ann am Minffordd.
Caisteal Conwy
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Conwy Roinn-seòrsa:Caistealan
Currach Cuimreach
thumb|Coracles air an Abhainn Teifi, Cuimrigh an Iar sa bhliadhna 1972. 'S e bàta tradaiseanta a th' ann an Currach Cuimreach (Cuimreis: Cwrwgl; Beurla: coracle). Chaidh a chleachdadh gu tradaiseanta anns a' Chuimrigh, ach bha e rim faicinn cuideachd ann an ceann a deas is san taobh an iar-dheas Shasainn, ann an Èirinn, gu h-àraidh air Abhainn na Bóinne, agus ann an Alba, gu h-àraid air an Uisge Spè, anns na h-Eileanan Siar is san iar-thuath na dùthcha.
An Innis
Giùlan
Tha stèisean ann. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Inbhir Nis. Tha am bus a' dol gu Hunndaidh agus Inbhir Uaraidh.
Charles Rennie Mackintosh
Rugadh Charles Rennie Mackintosh 7 an t-Ògmhios 1868 ann an Glaschu agus bhàsaich e 10 an Dùbhlachd 1928 ann an Lunnainn. Bha deichnear co-dhaltan aice. Bha athair ag obar ri poileas ann an Glaschu flùranachd (horticulture) agus bu toil leis obair anns an lios. Nuair bha Charles Rennie Mackintosh òg cha robh e slàn agus air an adhbhar sin b' fheudar dha e coiseachd mòran timcheall Glaschu. Dh'fhàs ùidh aige air nàdar agus thòisich e flùraichean agus beòthaichean agus structar nan flùraichean a pheantadh. Ann an 1883, nuair bha e 15 bliadhna a dh'aois thòisich Charles Rennie Mackintosh prìomh-chlachaireachd ionnsachadh air an Sgoil-ealain Ghlaschu. An ath-bhliadhna thòisich e obair ann an oifig phrìomh-chlachaireachd agus bha e ag ionnsachaidh pàirt-ùine ann an GSA.
Owain Glyndŵr
Beatha tràth
Rugadh Glyndŵr ann an teaghlach Angla-Chuimreach ann an 1355. Bha an teaghlach aige caran beartach agus bha fearann aca ann an ceann an ear-dheas na Chuimrigh. Fhuair e a chuid foghlam ann an Sasainn agus chuir e ùine seachad anns an arm Bhreatannach. Ghabh e pàirt ann an ionnsaidh an aghaidh Alba agus an uair sin chaidh e air ais don Chuimrigh. Bha e na neach-leantainn do Richard II, rìgh Shasainn. Ach nuair a chaill Richard a' chumhachd aige chaidh cuid dhen fhearann a bha aig Glyndŵr a thoirt air falbh le Reginald Grey, 3mh Baran Grey de Ruthyn, neach-leantainn Henry IV a bha a' fàs na bu treasa aig an àm ud.
Aramach
thumb|upright|Ìomhaigh Owain Glyndŵr ann an [[Corwen]] Bha Owain Glyndŵr ag iarraidh cuideachadh bho Henry IV gus am fearann aige fhaighinn air ais, ach dhiùlt Henry sin a dhèanamh. Agus cha tug Glyndŵr saighdearan do Henry airson ionnsaigh eile an aghaidh Alba. Mar sin bha Grey dhen bheachd gum b' e brathadair a bh' ann an Glyndŵr. Chuir Glyndŵr roimhe a dhol an aghaidh Henry IV, agus thòisich e ionnsaighean an aghaidh Grey agus bailtean anns na crìochan gu Sasainn. Ged a bha feachdan Henry IV a' sabaid an aghaidh Glyndŵr, gus a' chumhachd fhaighinn air ais, cha do thachair sin ach an dearbh-chaochladh: dh’fhàs aramach an aghaidh Sasainn na bu treasa is na bu treasa. Anns an t-Sultain 1400 chuir Owain Glyndŵr fhèin an tiotal "Prionnsa na Cuimrigh" dha fhèin.
Pitești
'S e baile mòr eadar Craiova agus Târgoviște, ann an ceann a deas Romàinia a th' ann am Pitești (IPA: piˈteʃtʲ, Gearmailtis: Pitesk). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Argeș, aig 300m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Argeș fhèin. Tha 155,383 duine a' fuireach ann.
Bàgh Caswell
Goireasan
thumb|[[Slugan carraig ann am Bàgh Caswell]] Tha e furasta a dhol gu Bàgh Caswell le càr neo busaichean. Tha pàirc-chàraichean faisg air làimh agus tha busaichean a' dol do na bailtean Oystermouth agus Y Mwmbwls a tha suidhichte faisg air a' bhàgh. Chun an ear tha slighe mhath ann a leanas gu Langland Bay agus tha cas-cheum eile a' leantainn gu Brandy Cove agus Pwlldu Bay a tha san àirde an iar Bàgh Caswell.
Anns na 1850an chaidh taigh ann an stoidhle Bhictorianach a thogail air mullach na creige os cionn a' bhàgh. Chaidh an togalach seo a leudachadh mar thaigh-òsta aig an robh an t-ainm "Caswell Bay Hotel". Anns na 1990an chaidh na "Caswell Bay Court apartments" a thogail air an làrach far an robh taigh-òsta roimhe sin.
Ynysow Guen Hily
Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Men an Eskob
right|300px
Tha Men an Eskob (Beurla: Bishop Rock; Còrnais: Men an Eskob neo Men Epskop) anns na h-Eileanan Syllan.
Porth Lystry
right|300px
Golowji an Voth
Tha Golowji an Voth (Beurla: Round Island Light) anns na h-Eileanan Syllan.
Hamilton, Sealainn Nuadh
Tha Hamilton (Cànan nam Māori: Kirikiriroa ) ann an Sealainn Nuadh. Tha e air an Eilean a Tuath. Tha 153,100 a' fuireach ann.
New Grimsby
right|300px
Palmerston North
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Sealainn Nuadh
Llyfr Du Caerfyrddin
An Leabhar
A rèir William Forbes Skene (1809-92) 's e Llyfr Du Caerfyrddin aon de na "Four Ancient Books of Wales". Chan eil ach 54 duilleag air folio air fhàgail. Sin 108 duilleag gu lèir. Tha 39 dàin ann agus teacsa goirid.
Timaru, Sealainn Nuadh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Sealainn Nuadh
Whangārei
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Sealainn Nuadh
Pukekohe
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Sealainn Nuadh
Bistrița-Năsăud (Siorrachd)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Jan von Werth
Sgeulachd Jan is Griet
Mar dhuine òg bochd aig àm a’ Chogaidh Deich Bliadhna air Fhichead bha Jan von Werth a’ fuireach ann an Köln. Ged a bha e bochd, bha e miannaich air adhartas. Ghabh e gaol air Griet, caileag bhòidheach a bha na searbhanta ann an taigh ceannaiche bheartaich. Thathar ag ràdh gum faca e i a’ chiad turas nuair a bha e a’ coimhead às dèidh nan each anns a’ mhargadh far am biodh ise a’ ceannach a' bhìdh gach latha. Bha esan ag iarraidh a pòsadh, ach b’ e ceannaiche ris an robh dùil aicese pòsadh na àite, agus chuir i air falbh e.
Mureș (Siorrachd)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Galați (Siorrachd)
'S e siorrachd (Romàinis: Județ) air an àirde an ear Romàinia a th' ann an Galați (IPA: ˈɡaˈlat͡sʲ), anns an roinn traidiseanta Moldobha. 'S e Galați fhèin a th' ann prìomh-bhaile na siorrachd. A bharrachd air sin, 's e an 14mh siorrachd as motha na dùthcha a thaobh àireamh-shluaigh. Tha 536,167 a' fuireach ann.
Annapolis Royal
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Aylesford, Alba Nuadh
right|300px
Windsor, Alba Nuadh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Port Williams, Alba Nuadh
Tha Port Williams ann an Siorrachd an Rìgh, Alba Nuadh. Tha ~1000 daoine a'fuireach ann.
Baile Mhainisdeir
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Canada Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Àthfort
'S e baile beag ann an ear-thuath na h-Alba a tha ann an Àthfort, Àthphort neo  Àfard (Beurla: Alford).
Timiș (Siorrachd)
'S e siorrachd (Romàinis: Județ) air an àirde an iar Romàinia a th' ann an Timiș (IPA: ˈtimiʃ), anns an roinn traidiseanta Banat. 'S e Timișoara a th' ann prìomh-bhaile na siorrachd. A bharrachd air sin, 's e an siorrachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an t-siamh a thaobh àireamh-shluaigh. Tha 683,540 a' fuireach ann.
Siorrachd an Rìgh, Eilean Eòin
Tha Siorrachd an Rìgh ann an Eilean Eòin. Se  Georgetown  am prìomh-bhaile.
Kentville, Alba Nuadh
Tha Kentville ann an Siorrachd an Rìgh, Alba Nuadh. Tha 6,094 a' fuireach ann.
Lawrencetown, Siorrachd Annapolis
Tha Lawrencetown ann an Siorrachd Annapolis, Alba Nuadh. Tha 668 a' fuireach ann.
Tiverton, Alba Nuadh
Tha Tiverton air An t-Eilean Fada ann an Siorrachd Digby, Alba Nuadh. Tha ~300 a' fuireach ann.
Wolfville, Alba Nuadh
Eachdraidh
Bhiodh na daoine tùsanaich a' frithealadh an àite timcheall Wolfville 's iad a' sealg. Bha bradain anns an abhainn Gaspereau faisg air làimh.
Siorrachd a' Phrionnsa, Eilean Eòin
Bailtean
Princes County, Prince Edward Island
Cleachdaidhean Oidhche Challainn sa Ghearmailt
Bleigiessen
acair – gheibh thu cuideachadh nuair a bhios thu nad èiginn
Slugan carraig
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Muir
Ilfov (Siorrachd)
'S e siorrachd (Romàinis: Județ) ann an ceann a deas Romàinia a th' ann an Ilfov (IPA: ˈtele:orman), anns an roinn traidiseanta Muntenia. 'S e Bucharest a th' ann prìomh-bhaile na siorrachd. A bharrachd air sin, 's e an 25mh siorrachd na dùthcha a thaobh àireamh-shluaigh. Tha 388,738 a' fuireach ann.
Clough Williams-Ellis
'S e ailtire a bha ann an Sir Bertram Clough Williams-Ellis, (28 an Cèitean 1883–9 an Giblean 1978).
Aachen
Aachen an-diugh
Bidh duais "Karlspreis" ann airson a' chuid obrach ro aonachd na Roinn-Eòrpa a h-uile bliadhna deasghabhail ann an talla a' bhaile. 'S e "RWTH Aachen" an t-oilthigh cliùiteach ann an Aachen. Bidh co-fharpais eadar-nàiseanta airson marcadh "CHIO Aachen" a' tachairt a h-uile samhradh. 'S e Alemannia Aachen a th' ann sgioba ball-coise a' bhaile. Tha an raon aca Tivoli ri taobh an raoin CHIO anns a' cheàrn Soers
Constanța (Siorrachd)
'S e siorrachd (Romàinis: Județ) air an àirde an ear-dheas Romàinia a th' ann an Constanța (IPA: ˈkonˈstantsa), anns an roinn traidiseanta Dobruja. 'S e Constanța fhèin a th' ann prìomh-bhaile na siorrachd. A bharrachd air sin, 's e an 5mh siorrachd nas motha na dùthcha a thaobh àireimh-shluaigh. Tha 684,082 a' fuireach ann.
Eryri
Ainmean
Gu eachdraidheil canar "Eryri" anns a' Chuimris ris an roinn timcheall air a' bheinn Yr Wyddfa. Is dòcha gu bheil an t-ainm seo ceangailte ris an fhacal Chuimreach eryr a tha a' ciallachadh "iolaire" neo mar tha Sir Ifor Williams, sgoilear Chuimreach, a' cumail a-mach is dòcha gu bheil an t-ainm dìreach a' ciallachadh "àrd-tìr". Tha dlùth-cheangal aig an t-ainm Eryri ri eachdraidh, dualchas is cultar na Cuimrigh.
Àrainneachd
Bho thùs bha agus tha coilltean ann le craobhan eadar-dhealaichte. 'S e an darach neo-ghasagach (quercus petraea) a' chraobh as cumanta a th' ann. Tha craobhan beithe, craobhan-uinnsinn (fraxinus excelsior), caorainn (sorbus) is craobhan-calltainn rim faicinn cuideachd. Bha prògraman coilltearachd ann agus thogadh coille chònach mar Gwydir Forest faisg air Betws-y-Coed, ach a-nis leigear na craobhan a' fàs gu nàdarra a-rithist.
Túpac Amaru III
Bha Juan Bustamante Dueñas (Vilque, 24 Ògmhios, 1808-Pusi, 3 Faoilleach 1868), ris an canar Túpac Amaru III, na stiùiriche dùthchasach Peruach, a bha, le iarrtas ceartas sòisealta, a ’stiùireadh ar-a-mach luchd-tuatha ann am Puno, eadar 1867 agus 1868. Air a dhìon, chaidh a chur gu bàs.
Oisean
Litreachas
Thug bàrdachd Oisein buaidh mhòr air a' Ghluasad Romansach, mar eisimpleir air a' bhàrd Johann Wolfgang von Goethe.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Bàrdachd
Reul-chrios
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Reul-eòlas
Zalău
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Romàinia
Feadag
thumb|Feadagan 'S e ionnsramaid-ghaoithe a tha ann am feadag no fìdeag.
Aiud
'S e baile eadar Cluj-Napoca agus Alba Iulia, ann an ceann a tuath Romàinia a th' ann an Aiud (IPA: ˈaˈjud, Ungairis: Nagyenyed, IPA: ˈnɒɟɛɲɛd, Gearmailtis: Straßburg am Mieresch). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Mureș, aig 258m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Alba. Tha 22,876 duine a' fuireach ann.
Prionnsalachd Transsilvania
B' e stàit leth neo-eisimeileach air an àirde an ear-dheas na Roinn-Eòrpa a mhair bho 1570 gu ruige 1711 a bh' ann am Principatus Transsilvaniae (Gearmailtis: Fürstentum Siebenbürgen, Romàinis: Principatul Transilvaniei/Principatul Ardealului, Ungairis: Erdélyi Fejedelemség, Turcais: Erdel Voyvodalığı/Transilvanya Prensliği, Gàidhlig: Prionnsalachd Transsilvania). Chaidh Prionnsalachd Transsilvania a stèidheachadh ann an 1570 nuair a chaidh An Ungair a roinn le Impireachd nan Otomanach. Mar as àbhaist, bha A' Phrionnsalach fo bhuaidh Impireachd nan Otomanach mar bhasaille, ged  bha i fo stiùr phrionnsaichean Ungairianaich gu h-oifigeil. Thathar dhen bheachd gu robh mòr-chuid Ungairianaich ann an 1595 agus a-mach 670,000: Ungairianaich 52.2%, Romàinianaich 28.4%, Gearmailtich 18.8%. Dh'atharraich sin mean air mhean agus bha mòr-chuid Romàinianach ann an 1720: Romàinianaich 49.6%, Ungairianaich 37.2%, Gearmailtich 12.4%. Dh' fhàs Pròsdanachas gu math làidir sa Phrionnsalachd o chionn's nach robh làn smachd aig na prionnsaichean Caitligich oirre. Chuireadh air dòigh cùmhnant - air an robh Fuagradh Torda -a thug saorsa creidimh dha Caitligich agus Pròstanaich. B' e a' chiad turas a thachair a lethid san Roinn-Eòrpa a-riamh. Cha robh saorsa neo còirichean sìobhtala aig na Romàinianaich idir.
Oradea
Eachdraidh
'S ann às an fhacal mòr (mare/nagy/groß) anns gach uile cànan na sgìre agus baile (vár) ann an Ungairis 's a tha ainm a' bhaile. Bha treubhan Daci agus Ceilteach nan tàmh ann, ro teachd nan Ròmanach. A rèir an leabhair Gesta Hungarorum thàinig treubhan Gazari agus Siculi dhan sgìre san 9mh Linn agus 10mh Linn. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1150 mar Varadinum. Buinneadh Oradea dhan Phrionnsalachd Transsilvania bho 1570 gu ruige 1660. Rinn na Mongolaich sgrios agus milleadh air a' bhaile ann an 1241. Sgrìobh Georg von Peuerbach an leabhar Tabula Varadiensis an seo ann an 1464. Bhuinneadh am baile dhan Ostair-Ungaire gu ruige 1922 nuair a ghabh Romàinia os làimh e. Bha coimhearsnachd Iùdhach a' bhaile uabhasach fhèin làidir ron Dàrna Chogadh. Chruthaich A' Ghearmailt Nàsach Ghetto Iùdhach an an Oradea mar phàirt an Uile-losgaidh. Rinn na Nàsaich murt air mu 25,000 dhuibh anns na campaichean-losgaidh. Chan eil fiù's 300 Iùdhaich air fhàgail ann an Oradea an latha an-diugh. B' ann air 12 an Dàmhair 1944 a thuit am baile gu feachdan an Aonaidh Sobhiataich.
Țara Românească
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs
Baia Mare
Eachdraidh
'S ann às na facal airson mòr ann an Ungairis agus Romàinis (nagy/mare) agus bánya (mèinn) ann an Ungairis 's a tha ainm a' bhaile. Chaidh Baia Mare a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1329 mar Rivulus Dominarum. Buinneadh e dhan Phrionnsalachd Transsilvania bho 1554 gu ruige 1660. Bhuinneadh am baile dhan Ostair-Ungaire gu ruige 1920 nuair a ghabh Romàinia os làimh e. Bha coimhearsnachd Iùdhach a' bhaile uabhasach fhèin làidir ron Dàrna Chogadh. Stèidhich Simon Hollósy Colonaidh Luchd-ealain Baia Mare (Ungairis: Nagybányai művésztelep) an seo ann an 1896, a mhair gu ruige 1937. Chruthaich A' Ghearmailt Nàsach Ghetto Iùdhach ann am Baia Mare mar phàirt an Uile-losgaidh. Rinn na Nàsaich murt air 5,916 dhuibh anns na campaichean-losgaidh. Chan eil ach 82 Iùdhaich air fhàgail ann am Baia Mare an latha an-diugh.
Rìoghachd na h-Alba
Nuair a bhuail a' phlàigh-dhubh air Alba, bha an sluagh air fàs o leth-mhillean gu millean ach ri linn na plàighe, thuit sinn gu millean. Thòisich e air fàs a-rithist sa chiad phàirt dhen t-siathamh linn deug agus sna 1690, bha mu 1.2 millean duine a' fuireach ann.
Bha an dà chuid bratach an leòmhainn agus crois Naomh Anndra 'nam brataichean aig Alba agus chaidh an tè mu dheireadh sin fhilleadh a-staigh do bhratach an Aonaidh ann an 1603.
Lagh
Nuair a thàinig fiùdalachd a dh'Alba fo rìgh Daibhidh I, bha buaidh dhomhain aige air lagh na h-Alba oir stèidhich seo sealbh fearainn fiùdalach ann an iomadh sgìre ann an taobh a deas is an ear na dùthcha agus mean air mhean, sgaoil seo air feadh na dùthcha. Ged a bhiodh an rìgh ag ainmeachadh siorraman mar luchd-rianachd is luchd-togail chìsean rìoghail o shean, ghabh iad ri dreuchdan laghail thar ùine. Chùm tighearnan fiùdalach cùirtean cuideachd airson còmhstrithean eadar na gabhaltaichean aca a bhreithneachadh. Mun cheathramh linn deug, bha cuid dhe na cùirtean fiùdalach seo air fàs cho làidir 's gun robh iad cha mhòr nan rìoghachdan beaga fa leth anns nach robh ùghdarras aig cùirtean an Rìgh ach nuair a thigeadh e gu brathadh. Bha laghan ionadail aig na borghan cuideachd a bha, mar is trice, a' dèiligeadh ri cùisean co-cheangailte ri marsantachd is malairt a dh'fhàs car coltach ri obair cùirtean nan siorraman. Cha robh uachdranas laghail ach aig cùirtean na h-eaglaise a thaobh phòsaidhean, cùmhnantan stèidhichte air bòidean, oighreachd is dligheachd-bhreithe. Bha na judices nan oifigearan rìoghail a chùm sùil air na "cùirtean" ìseal, mar chùirtean nam baran, aba no feadhainn eile aig an ìre ud. Ach a dh'aindeoin sin, b' e an giuistear prìomh-oifigear an lagha ann an Rìoghachd na h-Alba an dèidh Dhaibhidh I agus chumadh e cùirtean agus thugadh e aithrisean dhan rìgh fhèin gu pearsanta. Bha dà ghiuistear ann mar is trice a-rèir crìochan nan cànan ann an Alba: Giuistear na h-Alba agus Giuistear Lodainn ach bha giustear fa leth aig Gall-Ghàidhealaibh aig amannan. Thàinig lagh coitcheann na h-Alba, an ius commune, gu bith aig deireadh na linne seo a thug còmhla gnàthasan lagha na Gàidheal is nam Breatannach agus feadhainn à Sasainn nan Angla-Nòrmannach agus tìr-mòr na Roinn Eòrpa.
An t-arm
Before the Wars of the Three Kingdoms in the mid-seventeenth century, there was no standing army in the Kingdom of Scotland. In the Early Middle Ages war in Scotland was characterised by the use of small war-bands of household troops often engaging in raids and low level warfare. By the High Middle Ages, the kings of Scotland could command forces of tens of thousands of men for short periods as part of the "common army", mainly of poorly armoured spear and bowmen. After the "Davidian Revolution" of the twelfth century, which introduced elements of feudalism to Scotland, these forces were augmented by small numbers of mounted and heavily armoured knights. These armies rarely managed to stand up to the usually larger and more professional armies produced by England, but they were used to good effect by Robert I at the Battle of Bannockburn in 1314 to secure Scottish independence. After the Wars of Scottish Independence, the Auld Alliance between Scotland and France played a large part in the country's military activities, especially during the Hundred Years' War. In the Late Middle Ages under the Stewart kings forces were further augmented by specialist troops, particularly men-at-arms and archers, hired by bonds of manrent, similar to English indentures of the same period. Archers became much sought after as mercenaries in French armies of the fifteenth century in order to help counter the English superiority in this arm, becoming a major element of the French royal guards as the Garde Écossaise. The Stewarts also adopted major innovations in continental warfare, such as longer pikes and the extensive use of artillery. However, in the early fifteenth century one of the best armed and largest Scottish armies ever assembled still met with defeat at the hands of an English army at the Battle of Flodden Field in 1513, which saw the destruction of a large number of ordinary troops, a large section of the nobility and the king, James IV. In the sixteenth century the crown took an increasing role in the supply of military equipment. The pike began to replace the spear and the Scots began to convert from the bow to gunpowder firearms. The feudal heavy cavalry had begun to disappear from Scottish armies and the Scots fielded relatively large numbers of light horse, often drawn from the borders. James IV brought in experts from France, Germany and the Netherlands and established a gun foundry in 1511. Gunpowder weaponry fundamentally altered the nature of castle architecture from the mid-fifteenth century.
Riaghaltas
Bha rìghrean tràtha nan Albannach gu mòr an eisimeil tighearnan mòra nam mormaer (morairean), a bha ann ro linn nan iarlan, agus nan toísech (toiseach), a bha ann ro na taidhnichean ach a-mach o rìoghachd Daibhidh I, chaidh siorramachdan a stèidheachadh a thug barrachd smachd dìreach dhan rìgh agus a chuingich cumhachd nan tighearnasan mòra mean air mhean. Chaidh maoir-cheartai agus Coimiseanairean an t-Solair a stèidheachadh san t-seachdamh linn dheug agus dh'fhàs an riaghaltas ionadail fada nas èifeachdaiche ri linn sin. Eadar bàrain na cùirte a chùm a' dol agus stèidheachadh seiseanan na h-Eaglaise, chaidh aca cumhachd nan tighearnan ionadail a dhaingneachadh.
Brataichean
Following the Union of the Crowns in 1603, James VI, King of Scots, commissioned new designs for a banner incorporating the flags of the Kingdom of Scotland and Kingdom of England. In 1606, a Union Flag was commissioned, combining the crosses of Saint George, (the Flag of England), with that of Saint Andrew. There was also a Scottish version of this flag, in which the cross of Saint Andrew overlaid the cross of St George. This design may have seen limited, unofficial use in Scotland until 1707, when the English variant of the same, whereby the cross of St George overlaid that of St Andrew, was adopted as the flag of the unified Kingdom of Great Britain.
Foghlam
Until the fifteenth century, those who wished to attend university had to travel to England or the continent, and just over a 1,000 have been identified as doing so between the twelfth century and 1410. Among these the most important intellectual figure was John Duns Scotus, who studied at Oxford, Cambridge and Paris and probably died at Cologne in 1308, becoming a major influence on late medieval religious thought. The Wars of Independence largely closed English universities to Scots, and consequently continental universities became more significant. This situation was transformed by the founding of the University of St Andrews in 1413, the University of Glasgow in 1450 and the University of Aberdeen in 1495. Initially these institutions were designed for the training of clerics, but they were increasingly used by laymen who would begin to challenge the clerical monopoly of administrative posts in the government and law. Those wanting to study for second degrees still needed to go abroad. The continued movement to other universities produced a school of Scottish nominalists at Paris in the early sixteenth century, of which John Mair was probably the most important figure. By 1497 the humanist and historian Hector Boece, born in Dundee, returned from Paris to became the first principal at the new university of Aberdeen. These international contacts helped integrate Scotland into a wider European scholarly world and would be one of the most important ways in which the new ideas of humanism were brought into Scottish intellectual life.
Airgead
B' e Daibhidh I a' chiad rìgh Albannach a chuir a-mach a bhuinn fhìn agus gu luath, bha taighean-cùinnidh ann an Dùn Èideann, Bearuig agus Rosbrog. Bha na buinn a chaidh a bhualadh ann an Alba an toiseach coltas ris an fheadhainn Shasannach ach a' sealltainn lethcheann an rìgh seach aodann. Cha deach cus bhonn a bhualadh agus tha coltas gun robh buinn Shasannach cumanta is cudromach san linn seo ann an Alba. 'S e an nòbal a' chian bhonn òir (6s. 8d.) a chaidh a bhualadh le Daibhidh II. Thug Seumas I a-steach sgillinnean is leth-sgillinnean de bhileon (sin co-mheatailt de dh'airgead agus meatailt neo-uasal) agus nochd feòirlingean fo Sheumas III. Chaidh an crotach (1½ d) agus leth-chrotach a bhualadh fo Sheumas V agus chaidh bonn dà sgillinn, an ceann cruaidh, a bhualadh fo Mhàiri Bànrigh na h-Alba airson comas a thoirt "don t-sluagh chumanta aran, deoch, feòil is iasg a cheannach". Thàinig crìoch air na buinn de bhuileon ann an 1603 ach mhair na buinn dà sgillinn de chopar gu ruige Achd an Aonaidh ann an 1707.