cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eachdraidh nan damaichean air a' Ghàidhealtachd
Ro-ràdh
right|250px|thumb|Loch Mhonair ron dama Bho thòiseach an naoidheamh linn deug gu timcheall 1870, bha iarrtas gun cheann airson talamh treabhta is inghilt airson feòil-caoraich is clòimhe. Nuair chaidh prìs na clòimhe sìos thionndaidh na h-uachdarain gu gnothaichean ùra is mar sin bha àireamh a bha fàs de thaighean-eunaidh a nochdadh air feadh na Gàidhealtachd. Gu math trice bha mòran luchd-obrach anns na h-àiteachan sin is mar a b’ àbhaist geamairean, stalcairean is buachaillean air am brosnachadh a bhith a’ cumail crodh, oir gu mòr bha na coimhearsnachdan ùra sin stèidhichte ann an ceàrnan iomallach den Gàidhealtachd. Mar sin, dh’fhuirich mòran daoine sa Ghàidhealtachd airson solaraich goireasan do luchd-turais a bha ann airson sealg, iasgach, coiseachd cnuic is spòrs. Mar eisimpleir, aig Pait, ri taobh Loch Mhonair aig ceann Gleann Srath Farrar, bha stàball airson ceathrar eich is sabhal airson ochdnar crodh-laoigh a chumail, is togalaichean eile a bharrachd air na taighean airson luchd-obrach. Bha a’ choimhearsnachd aig Pait coltach ri tuineachaidhean an iomadh àite eile air feadh na Gàidhealtachd.
170
Bàsan
Roinn-seòrsa:170an
1472
Bàsan
Roinn-seòrsa:1470an
1473
MCDLXXIII
Frìd
'S e bodach-sìthe beag a th' ann am Frìd.
Droichead na Dothra
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Domhnach Míde
thumb|Eaglais ann an Domhnach Míde
'S e frith-bhaile ann am Baile Átha Cliath a tha ann an Domhnach Míde (Beurla: Donaghmede).
519
Bàsan
Roinn-seòrsa:510an
Compton Mackenzie
Leabhar-chlàr
Seo cuid de na leabhraichean as ainmeile aige:
Loch Mhòrair
Eileanan san loch
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Baile Eilidh
Spòrs
Lorgar am club ball-coise Helensburgh Football Club ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Beinn nan Càrnan
'S e beinn anns na h-Eileanan Siar, Alba a th' ann am Beinn nan Càrnan.
Dalswinton
Eachdraidh
Tha am baile stèidhichte ri gach taobh an rathaid a thog na Ròmanaich o chion fhada, fais air daingneach. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1292 mar Dalsuyntone. Thog an teaghlach Cuimeanach Tùr an seo sna meadhan aoisean. Chaidh am baile a chithear an latha an-diugh a leasachadh san 18mh Linn an dèidh do fhear-malairt à Glaschu, air an robh Patrick Miller, an oighreachd a cheannachd ann an 1785. Thogadh eaglais anabarrach an seo ann an 1881. Tha i air a dhèanamh ann an iarann preasach ann an taigh-gnìomhachais an Glaschu: 's e dòigh cunnarach a chleachdadh aig deireadh na 19mh Linne ri eaglaisean a thogail air an dùthaich. A-rèir carragh-chuimhne san sgìre, fhuair ceithir duine thar fhichead às a' pharraist bàs sa Chogadh Mòr agus trì duine deug eile san Dàrna Cogadh.
Iain F MacLeòid
Sgeul-beatha
'S e à Nis, Leòdhas a tha Iain F MacLeòid fo thùs. Chaidh e a dh'Oilthigh Ghlaschu far an do rinn e ceum ann an Ceiltis. Bha e na sgrìobhadair aig Sabhal Mòr Ostaig.
Euphonium
'S e inneal-ciùil pràise a tha ann an euphonium.
Roinn-seòrsa:Innealan-ciùil
Ath-bheothachadh Cànain
Ann an Atharrachadh Cànain tha cànan sluaigh ag atharrachadh gu cànan eile. Bidh sin a' tachairt gu h-àraidh bho mhion-chànanan gu mòr-chànanan ann an dùthchannan far a bheil mion-chultar agus mòr-chultar a' fuireach. Gu tric tòisichidh Atharrachadh Cànan le dà-theangachas ann an aon ghinealach, agus air adhbharan poilitigeach agus inbhe cha chuir an ginealach sin am mion-chànan air adhart ris an ath ghinealach. Aig deireadh na cùise bidh sin a' leantainn gu bàs cànain.
Leabhraichean
Roinn-seòrsa:Cànanachas
El Aaiún
Tha El Aaiún 1,441km air falbh bho Dhakar (Senegal), 1,885km bho Algiers (Aildiria), 1,033km bho Nouakchott (Mauritania), 995km bho Rabat (Maroco), agus 318km bho Shanta Cruz (An Spàinn). Bhon bhliadhna 1976 tha am baile fo smachd Mharoco.
Costa Ìbhri
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann Costa Ìbhri  neo an t-ainm oifigeil Côte d'Ivoire  (an oirthir eabarach).
Instituto Federal da Bahia
'S e Oilthigh Bahia (Instituto Federal da Bahia, IFBA), stèidhichte ann an 1910, an t-oilthigh as motha ann am Bahia (Braisil).
7 an Gearran
S e 7 an Gearran an 38mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 327 latha (328 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Campamento (Antioquia)
Sluagh a' bhaile
Tha 9,688 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 7,238, a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, ‘s e pàtran àireimh-shluaigh uabhasach traidiseanta a th' ann.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Antioquia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
An t-Urramach Dr Alasdair Stiùbhairt
Eachdraidh-beatha agus obair eaglais
Rugadh e ann an sgìre Blàr Athall ann an Siorrachd Pheairt. Bha e na mhinistear airson Eaglais na h-Alba ann an Moulin bho 1786 gu 1805.
Fitheach
Beathachadh
Coltach ris an iolair tha am fitheach a' tighinn beò air eòin bheaga, air uain, agus, feadh a' gheamhraidh, air cairbh bheathaichean a tha a' faotainn bàis le plàigh, le fuachd, no le gort.
Cobhartach
'S e an t-sùil a' chiad nì air am bheil am fitheach a' toirt ionnsaigh nuair a tha e ag iarraidh cobhartaich; agus tha e gu minig a' dalladh chaorach le a sgiathan, agus an sin a' spìonadh a-mach an sùilean, agus gam marbhadh.
Sean-fhaclan is mìneachadh orra
Tha e coltach gur e am fitheach eun cho tràth air a' bhliadhna 's a nì a nead 's a th' anns an ealtainn. Is e a nàdar seo a dhèanamh, agus fhad 's a bhios am fitheach beò bidh e air a riaghladh le a nàdar.
Sòrbais Ìochdarach
Eisimpleir
Seo Ùrnaigh an Tighearna ann an Sòrbais Ìochdarach:
Enriqueta Martí
Aithrisean is Fianais Enriqueta
Dh’fheuch Enriqueta a chur Angelita mar a nighean le Joan Pujaló. Theagaisg i fiù ‘s a’ chaileag a ràdh gun chanadh a h-athair ri Joan, ach cha robh a’ chaileag fiosrach idir air a bha Joan agus cha robh i air am fear fhacinn a-riamh. Dhiùlt Pujaló gun robh a’ chaileag ‘na nighean, oir cha robh e air a fhaicinn mus a-riamh agus dh’aithris e gun do ghabh Enriqueta oirre bhith leatromach iomadaidh àmannan ‘san àm sheachadail. Dhearbh rannsachadh leighis nach robh Enriqueta air a bhith leatromach is nach robh i air pàiste bheirsinn. Bha am fhianais dheireannach de Enriqueta gun robh Angelita gu fìor an nighean a ghoid i às a piuthar-chèile, Maria Pujaló, a chuidich i ann an asaid, ga dèanamh a chreidsinn gun do bhàsaich a’ chaileag aig breith a los ga cumail.
Templeton
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Deasaiche
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Pàipearan-naidheachd Roinn-seòrsa:Meadhanan Roinn-seòrsa:Naidheachdas
Alasdair III na h-Alba
Phòs e a rithist aig Abaid Jedburgh ri nighean òg brèagha den ainm Yolande de Dreux. Air an dara latha deug den Mhàirt 1286 bhàsaich Rìgh Alasdair. Bha e air tilleadh bho Caisteal Dhùn Èideann gu Ceann Gronna far an robh a mhnaoi. Ged a bha na h-uaislean is thriathan a bha còmhla ris aig iarraidh air fuireach gu fàsadh an aimsir nas fheàrr sa mhaidinn chan èisdeadh e rubha. Chaill e a chompanaich san dorchadas agus an ath mhaidinn lorg iad a chorp aig bonn bearraidh. Dh'fhàg seo Alba gun rìgh agus rinn Èideard a h-uile oidhirp smachd fhaighinn air Alba agus is ann mar seo a thoisich linn de chreach agus sabaid eadar an dà rìoghachd.
Loch Tatha
Faic cuideachd
Tatha, Loch
Amartya Sen
Chaidh na leabhraichean aige an eadar-theangachadh ann an 30 cànanan eadar-dhealaichte.
8 an Gearran
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Dearc-luachrach (dà-bheathach)
Madfall ddŵr Molch (Biologie) newt Salamandra salamandra Tritone (anfibi) イモリ newt
Pòsadh
Roinn-seòrsa:Eòlas-sluaigh Roinn-seòrsa:Teaghlach Roinn-seòrsa:Co-ghineadh Roinn-seòrsa:Feallsanachd a' ghràidh Roinn-seòrsa:Gnè Roinn-seòrsa:Cinneadh agus sinnsearachd Roinn-seòrsa:Òrdachaidhean comannach
8 an Lùnastal
Tachartasan
thumb|[[Seumas IV Alba|Seumas IV is Mairead Tudor]]
526
Bàsan
Roinn-seòrsa:520an
Biadh garg
Casu marzu
Tha casu marzu 'na chàise à Sardainia sa bheil cnuimheagan beòtha.
Prìomh-mhinistear Innise Tìle
'S e fear no tè a tha os cionn an riaghaltas Innise Tìle 's a th' ann am Forsætisráðherra Íslands Gàidhlig: Prìomh-mhinistear Innise Tìle).
Beinn Ghunnaraigh
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann am Barraigh
Yamoussoukro
'S e prìomh-bhaile Costa Ìbhri a tha ann an Yamoussoukro bhon Mhàirt 1983. Tha 200,659 duine a’ fuireach anns a' bhaile fhèin. (1ad am Faoilteach 2005). Tha Yamoussoukro 612km air falbh bho Mhonrovia (Liberia), 442km bho Bhamako (Màili), 472km bho Ouagadougou (Burkina Faso), 557km bho Accra (Gàna) agus 975km bho Chonakry (Gini).
Duine ainmeil às a' bhaile
'S e baile breith Félix Houphouët-Boigny, ciad cheann-suidhe Chosta Ìbhri, a tha ann an Yamoussoukro.
Loch Eireachd
Tha Loch Eireachd ann an Alba faisg air Dail Chuinnidh, agus tha e 14.5 miltean (23.3 km) a dh'fhaide.
Haiti
'S e an dàrna pàirt den eilean Hispaniola a tha anns an dùthaich Haidhti, Heitidh no Haiti (IPA: ˈhaiːti ). Mar sin dheth tha crìoch aice le Poblachd Dhoiminicia. Tha i na laighe anns na Greater Antilles anns a’ Mhuir Chairibianach. Tha Haiti a’ gabhail a-steach grunn eileanan beaga, m.e.:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Roinn Charaibeach Roinn-seòrsa:Greater Antilles
Brian Jones
iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Riga
Tha  Riga  (Latvian: Rīga) na phrìomh-bhaile agus am baile as motha anns an Laitbhe. Tha e na laighe air bruaich na h-aibhne Daugava, ri taobh a' Chamais Riga, aig a' Mhuir Bhaltaich. Tha Riga 529km air falbh bho Vilnius (Liotuàinia), 870km bho Mhosgo (An Ruis), 279km bho Tallinn (Eastòinia) agus 844km bho Bherlin (A' Ghearmailt). Tha meadhan a' baile dìonta leis an UNESCO airson ailtireachd cliùiteach anns an stoidhle Art Nouveau.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eorpa
Treamlod
Tha am baile Treamlod ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 79.5 mi (127.9 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 206.3 mi (332.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 376 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 129 (34.3%); rugadh 68% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Glas Tuathail
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann an Glas Tuathail.
1996
thumb|right|150px|An [[Lia Fàil]] 'S e bliadhna-leum a bha ann an 1996 (MCMXCVI).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1990an
Loch Nibheis
Chan fhaighear ann ach le bàta neo aiseag. Tha dà aiseag a' toirt seirbhisean chun an locha. Bidh aon dhiubh a' ruith bho Mhalaig gu Inbhir Aoidhe ann an Cnòideart is Tairbeart Loch Nibheis agus am fear eile, "Knoydart Seabridge" a' dol eadar Malaig is Inbhir Aoidhe.
Tha aiseag aig Caledonian Mac a' Bhriuthainn air a bheil an t-ainm "Loch Nibheis".
Bathar-cruaidh
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Coimpiutaireachd Roinn-seòrsa:Teicneòlas
Topeka, Kansas
'S e prìomh-bhaile Kansas a tha ann an  Topeka. Tha e suidhichte air bruach an Abhainn Kansas san àirde an earra-thuath na stàite. Anns a’ bhliadhna 2011 bha 128,188 duine a’ fuireach an seo. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1854. Rugadh Charles Curtis, an 31a iar-ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte 1860 anns a' bhaile fhèin.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Kansas
Georg Friedrich Händel
Chaochail e air 14 an Giblean 1759 ann an Lunnainn agus chaidh a thìodhlacadh ann am Westminster Abbey.
Camelidae
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Càmhal
An Dotair Ailean Dòmhnallach
'S e seinneadair a bh' ann an Dotair Ailean Dòmhnallach (1899-1965). Bha na far-ainmean “an Dotair Mòr” no “Ailean Chrìsdein” air, agus rugadh e ann an Harrapol anns an Eilean Sgitheanach. Bha e na phìobaire cuideachd.
Na Glasáin
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha anns Na Glasáin (Beurla: Windy Arbour).
Jena
Eachdraidh
Ràinig an Ath-leasachadh gu Jena ann an 1523. Thug muinntir a’ bhaile ionnsaighean air taighean-cràbhaidh nan Doiminiceach is nan Carmeliteach fad na bliadhnaichean a lean sin. Stèidhich an Rìgh Jan Freidrich à Sagsainn Oilthigh Jena (Oilthigh Jena Friedrich Schiller mar an canar e an-diugh) ann an 1558.
Dh’fhàs an t-oilthigh a bhith am fear na bu mhotha is na bu chliùitiche anns a’ Ghearmailt air fad aig deireadh an 18mh Linn is le sin bha Jena uabhasach làidir taobh Feallsanachd aislingeach (le ollamhan mar Johann Gottlieb Fichte, Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Friedrich Schiller agus Friedrich Wilhelm Joseph Schelling) agus romansaidheachd tràth (le bàird mar Novalis, na bràithrean Schlegel agus Ludwig Tieck). Choinnich Goethe agus Schiller aig an an oilthigh ann an 1743 agus bha deagh chàirdeas maireannach aca.
Bangla
Eisimpleir
Tha gach uile duine air a bhreith saor agus co-ionnan ann an urram 's ann an còirichean. Tha iad air am breith le reusan is le cogais agus mar sin bu chòir dhaibh a bhith beò nam measg fhèin ann an spiorad bràthaireil.
Na Rolling Stones
Breatainn (1964 - 1967)
Between the Buttons (1967)
1967 is air adhart
Undercover (1983) Rewind (1971-1984) (1984)
A Bigger Bang (2005)
Rarities 1971-2003 (2005)
Aoradh
Roinn-seòrsa:Creideamh
Bohoslužba
Na Glaschnoic
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
BBC Radio 5 Live
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:BBC
Poblachd Dhoiminicia
'S e dùthaich anns na Greater Antilles anns a’ Mhuir Chairibianach a tha ann am Poblachd Dhoiminicia neo A' Phoblachd Dhominicanach (Spàinntis: República Dominicana, IPA: re'puβlika domini'kana). 'S e an dàrna phàirt den eilean Hispaniola a th' anns a' Phoblachd, agus mar sin dheth tha crìoch aice le Haiti. Tha Cùba agus Iaimeuca san taobh an iar agus tha Puerto Rico san taobh an ear dhith.
Eugene O'Neill
B' e sgrìobhadair drama às na Stàitean Aonaichte a bha ann an Eugene Gladstone O'Neill. Bha freumhan Gàidhealach aige. Rugadh e ann an Eabhraig Nuadh ann an 1888 agus chaochail e ann am Boston ann an 1953. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1936.
Bathar-bog
Tha bathar-bog na prògraman agus an dàta a th' ann an cuimhne coimpiutair. Faodaidh seo a chur an aghaidh bathar-cruaidh.
Gu tric, cha bhi daoine a' beachdachadh gur e bathar-bog a th' ann an dàta idir (an aghaidh nam prògram), ach dh'fhoillsich am beachdair ainmeil, John von Neumann, ris an linn 40, gum faod an dà chuid dàta agus prògraman a thasgadh anns an aon seòrsa cuimhne. B' e seo beachd an coimpiutair prògram-taisgte, agus atharrachadh mòr aig an àm. Bithidh a h-uile coimpiutair dèanta leis an ailtireachd sin an diugh.
Cuideachd, faodaidh prògram a dh'oibreachadh air prògram eile. An uair a ghabhas prògram, prògram eile mar dàta, canaidh sinn gur e meata-prògram a th' ann.
Gàna
Tha am facal "Ghana" a' ciallachadh "Warrior King", (Rìgh an luchd-cogaidh)
Dail Beithich
Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1469 mar Dalbaty. A-rèir carragh-chuimhne a' bhaile, fhuair 146 duine à Dail Bheithe bàs sa Chogadh Mòr agus seachd duine thar fhichead eile san Dàrna Cogadh. Bha Faisisteachas uabhasach làidir an seo ron an Dàrna Cogadh agus fiù 's bha am meur na bu mhotha nam Faisisteach suidhichte sa bhaile bheag seo ann an 1934, far an robh ballrachd mu 400 duine ann, le clèireach-baile os an cionn.
Wikimedia
thumb|right|200px|Ìomhaidh Wikimedia Tha Wikimedia na buidheann a tha a' cur ri chèile pròiseactan eadar-dhealaichte. Mar eisimpleir, Wikipedia, Wiktionary agus Wikiquote.
Ficsean-saidheans
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Litreachas
Beul Feirste
Aistidhean co-cheangailte
left|200px|thumb|Beul-Feirste
Irn Bru
Roinn-seòrsa:Deoch
BBC Radio 4 Extra
S e stèisean-rèidio a tha ann am BBC Radio 4 Extra. 'S e rèidio nàiseanta Breatannach bhon BhBC a th' ann.
Robert F. Engle
Roinn-seòrsa:Eaconamaiche Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomacachd Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
534
Bàsan
Roinn-seòrsa:530an
C.B. Hibernian
Duaisean
Buadhaiche Alba: 1903, 1948, 1951, 1952
Gráinseach Ghormáin
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann an Gráinseach Ghormáin.
Canaib
Roinn-seòrsa:Luibhean
Iarthar na Cathrach
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Aghastar
B’e aghastar ball neo ròpa air a chur timcheall air ceann eich gus an gabhar os làimh e.
Dealbhan
= Aghastaran Eile =
Coffs Harbour
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
Perceton
Chaidh Perceton a thogail anns na Meadhan-Aoisean. 'S e Eaglais Pherceton aon de na h-eaglaisean as sine a tha ann an Sgìre Irbhinn. Tha an leac-uaghach as sine à 1698.
Ceann Tòrr
Giùlan
Tha e na laighe air an A96.
1490
Bàsan
Roinn-seòrsa:1490an
Beinn Rothaich
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich
Sòdhaigh
Eachdraidh
Ann an 1953 dh’imrich an cuid as motha de mhuinntir an àite a Mhuile. Bhon àm sin chan eil mòran dhaoine a’ fuireach ann.
Baile Ùr Ghlinn Lus
Còmhdhail
Chan eil seirbheis rèile ann. A dh'aindeoin sin, tha seirbheis bhus a' frithealadh a' bhaile:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhaile na h-Ùige
Flùr na h-Alba
Seo an teacsa anns a' Ghàidhlig:
Gini
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Gini  neo Guinea  ainm oifigeil: Poblachd Ghini (Fraingis: République de Guinée).
14 an Gearran
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Làgan
Roinn-seòrsa:Biadh
Ariège
Eachdraidh
Chruthachadh an département ri linn na Rèabhlaid Frangaich air 4 Màrt 1790 a-mach às na sgìrean Comté de Foix (Languedoc) agus Le Couserans (Gascogne)
Puerto Rico
'S e eilean anns a’ Mhuir Chairibianach a tha ann am Porto Rìceo no Puerto Rico, (Spàinntis is Beurla: Puerto Rico). Tha i pàirt de na Stàitean Aonaichte, ach tha riaghaltas aca fèin. Tha an dùthaich na ball den Cho-fhlaitheas cuideachd. Tha i na laighe san taobh an ear Poblachd Dhoiminicia, san taobh an iar Eileanan na Maighdinn agus mu 2,000 km san taobh an ear air Florida.
Iomraidhean
250px|thumb|left|Dùn Gharita ann an Fort San Felipe del Morro
Roinn-seòrsa:An Roinn Charaibeach Roinn-seòrsa:Greater Antilles
Inneal-siubhail
Tha na h-innealan dealan-deiseil Clas 66 agus Clas 70 de English Welsh & Scottish Railways na h-eisimpleirean de innlean-bathair s'an latha an diugh.
Bankend
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à Bane (Beingidh neo Bruach) ann an seann Bheurla a tha an t-ainm. Bheireadh sin Ceann na Bruaiche dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. Tha am baile suidhichte aig an ceann thall druman - tha Dùn Phris aig an taobh eile na drumain.
Jacques-Louis David
Napoleon
Às dèidh an Rèabhlaid Fhrangach, bha David na pheantair aig cùirt Napoleon. Rinn e dealbh ainmeil de Napoleon, Napoleon at the Saint-Bernard Pass (1801).
André Gide
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Frangach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
Y Mot
Tha am baile Y Mot ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 75.9 mi (122.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 202.5 mi (325.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 424 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 142 (33.5%); rugadh 63% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Stùird
'S e tinneas a th' ann an stùird (Beurla: sturdy), no dìreach ainm a thathas a' toirt air an fhaireachdainn, far am bheil neach ann an tuaineal. Thathas a' toirt stùird air galar a thig air caoraich nuair a bhios uisge am broinn an cinn.
1493
Tachartasan
thumb|[[Cristoforo Colombo ann am Puerto Rico]]
Uaireadair
right|thumb|Uaireadair-làimh
C.B. Cridhe Mheadhan-Lodainn
Duaisean
Cupa na h-Alba : 1891, 1896, 1901, 1906, 1956, 1998, 2006, 2012
Skelmorlie
thumb|Taigh ann an Skelmorlie anns an stoidhle a bha cumanta an seo. 'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath a tha ann an Skelmorlie. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 52′ 7.46″ Tuath agus 4° 53′ 18.4″ Iar.
Anns a' bhliadhna 2001 bha 1,828 duine a' fuireach an seo.
Aideachadh
B’e Aideachadh ag aithneachadh agus a’ canntainn ri sagart gu bheil rudeigin spioradail fìor, neo gun do rinn thu rudeigin ceàrr.
Mòr-thìr, Sealtainn
Tha ceithir pàirtean den mhòr-thìr cudromach ann, a' mhòr-thìr meadhain far a bheil Lerwick, an leth-eilean a deas, far a bheil am port-adhair Sumburgh agus Scalloway, a' mhòr-thìr an iar, agus Northmavine, far a bheil an tèirmineil ola Sullom Voe.
Luibh-eòlas
Ann an Alba, tha meuran na Garraidh Lusan Rìoghail Dhùn Èideann ann an Dùn Èideann fhèin, Beinn Mòr faisg air Dùn Omhain, Dawyck faisg air Peebles agus Port Logan ann an Gall-Ghàidhealaibh.
Uair
Roinn-seòrsa:Àm
Blaenau Gwent
thumb|Blaenau Gwent anns a' Chumrigh 'S e aon de na 22 ùghdarrasan ionadail aonadach anns a' Chuimrigh a th' ann am Blaenau Gwent.
Hermann Hesse
B' e sgrìobhadair Gearmailteach a bha ann an Hermann Hesse. Rugadh e ann an Calw ann an 1877 agus chaochail e ann am Montagnola ann an 1962. Rinn e Siddhartha, mu dheidhinn Buddha, agus Der Steppenwolf. Fhuair e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1946, agus sgrìobh e ann an cànan measarra; bha Hesse daonnan a' lorg seòrsa co-thàthaidh eadar saoil lathail na talmhainn agus barrachas na h-inntinne. Bha mòran fios aige ann an creidsinn an Ear, agus seo gnìomh a faodar fhaicinn anns na dealbhan a tha Hesse a' cruthachadh anns na leabhraichean aige.
Ogsatanais
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cànain Ròmansach Roinn-seòrsa:An Fhraing
Sgioba nàiseanta criogaid na h-Alba
Roinn-seòrsa:Criogaid Roinn-seòrsa:Alba
Flùr
Roinn-seòrsa:Biadh Roinn-seòrsa:Còcaireachd
Digital Object Identifier
'S e còd sreathach a th' ann an digital object identifier (Aithnichear digiteach oibseict DOI) a thèid a chleachdadh gus nithean fa leth aithneachadh le cinnt. Tha siostam DOI 'ga chleachdadh a chum sgrìobhainnean dealain gu h-àraidh, can artaigealan leabhair-latha. Chaidh siostam DOI a stèidheachadh ann an 2000.
1498
MCDXCVII
Lobamba
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Afraga a Deas
Trefonnen
Tha am baile Trefonnen ann an Casnewydd, a' Chuimrigh. Tha e 10.9 mi (17.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 121.2 mi (195.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 276 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 11 (4.0%); rugadh 87% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
16 an Gearran
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Meall Fuar-mhonaidh
thumb|Meall Fuar-mhonaidh, sealladh bho Kindrummond 'S e beinn ri taobh Loch Nis a th' ann am Meall Fuar-mhonaidh. Tha e 699 meatair a dh'àirde. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 16' 1" Tuath agus  4° 33' 49" Iar.
Àird Rubha Mòr
Suidheachadh
Gheibhear deagh shealladh bho mhullach Àird Rubha Mhòir air Maol Dòmhnaich agus air sgeirean leithid Sgeir na Muice is na Sgeirean Fiaclach.
An Port Thoir
Daoine ainmeil
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
1884
Bàsan
Roinn-seòrsa:1880an
Uachdaran na h-Éireann
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
ISO
'S e buidheann eadar-nàiseanta a chum stannardan aontachadh a chruinnicheas iomadh buidheann stannardachaidh nàiseanta còmhla a th' ann an International Organization for Standardization (Buidheann eadar-nàiseanta a chum stannardachaidh, ISO).
1500
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1500 (MD).
Loch Shubhairne
Chan eil bàtaichean-aiseig a' dol thairis air Loch Shubhairne.
A rèir beul-aithris chithear uilebheist bho àm gu àm ann an Loch Shubhairne.
Lingua Franca Nova
Is e Lingua Franca Nova (giorrachadh: LFN) cànan innealta a tha air a chruthachadh leis an Dr C George Boeree à Oilthigh Shippensburg, Pennsylvania. Tha a bhriathrachas suidhichte air cànanan Ròmanach - Fraingis, Eadailtis, Portagailis, Spàinntis, agus Catalanais. Chaidh a ghràmair a dhèanamh na bu shìmplidh gu mòr agus tha e coltach ri cànanan Creole Ròmanach. Tha litreachadh fòineimeach aige a tha a' cleachdadh 22 litir bhon aibidil Ròmanach agus Cirillach.
Sgioba nàiseanta criogaid Sri Lanca
Tha Sgioba nàiseanta criogaid Sri Lanca fear den sgiobaichean mòra aig criogaid. Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail.
Gent
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Bheilg
An Druim Mòr
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhaile na h-Ùige
Tarsgabhaig
Tha Tarsgabhaig (Beurla: Tarskavaig) ’na bhaile beag croitearachd air taobh shiar Shléite anns an Eilean Sgitheanach.
Tanabata
thumb|right|Fèis Thanabata ann an Tokyo, 2010 Is e fionnsgeul agus fèis Iapanach a th' ann an Tanabata  (<span class="t_nihongo_kanji" lang="ja">七夕 <sup class="t_nihongo_help noprint"><span class="t_nihongo_icon" style="color: #00e; font: bold 80% sans-serif; text-decoration: none; padding: 0 .1em;">? , a' ciallachadh "An t-Seachdamh Oidhche"). Theirear Fèis na Rionnaige no Fèis a' Bhreabadair rithe cuideachd, agus tha i air a cumail air an t-seachdamh latha dhen Iuchar. A-rèir an fhionnsgeòil, bidh na diathan Orihime (air a riochdachadh leis an rionnag Sgleòdhag) agus Hikoboshi (Leisgeag Ìosal) a' coinneachadh uair sa bhliadhna aig Sgrìob Chloinn Uisnich, mas e oidhche shoilleir a bhios ann. Bidh clann ga comharrachadh air an 7mh latha den Iuchar, a' crochadh an guidhean sgrìobhte ri geugan bambù, agus a' sgeadachadh àitean le origami.
Hannes Þórður Pétursson Hafstein
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:An Danmhairg
Sgioba nàiseanta criogaid Shasainn
Roinn-seòrsa:criogaid Roinn-seòrsa:Sasainn
Teàrlach I
Ged a rugadh e ann an Alba, chaidh Teàrlach Stiùbhart a thoirt gu deas na naoidhean ann an 1603, nuair a shealbhaich athair, Seumas VI Alba, crùn Shasainn ann an Aonadh nan Crùintean.
1885
thumb|180px|Victor Hugo MDCCCLXXXV
1494
Chaochail
Roinn-seòrsa:1490an
Bhuia, na h-Eileanan a-staigh
Thàinig ainm an eilein bhon fhacal Seann Lochlannais agus tha e a’ ciallachadh "Eilean Taighe".
Casnewydd
Bailtean ann an ùghdarras ionadail Casnewydd
Roinn-seòrsa:Siorrachdan na Cuimrigh Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Cantal
'S e Aurillac am prìomh-bhaile.
Trianaid agus Tobago
'S e dùthaich bheag anns a' Mhuir Chairibianach a tha ann an Trianaid agus Tobago no Trinidad agus Tobago, (Beurla: Trinidad and Tobago, (IPA: ˈtrɪnɪdad ɒnd təˈbego). Tha i na laighe anns na Lesser Antilles san ear-thuath na Bheiniseala agus deas air Greanada. Tha Barbados san ear-thuath dhìth agus Guidheana san ear-dheas. Tha dà eilean mòr ann: Trianaid agus Tobago, agus a bharrachd air sin tha 21 eileanan beaga ann cuideachd. 'S e Trianaid an t-eilean as motha. Tha Tobago fada nas lugha, chan eil am farsaingeachd ach 6% den dùthaich gu lèir. Tha dìreach 4% muinntir na dùthcha a' fuireach ann an Tobago.
Leth-eilean Wirral
Dh'àitich na Lochlannaich ann an Wirral, agus ionad pàrlamaid ionadail aca aig Thingwall agus tha dìleab aca a' nochdadh an ainmean àite eile 's an sgìre, Frankby, Greasby, Irby (ged a tha cuid eòlaich air ceangal an t-ainm seo leis a' Ghàidhlig "Airigh"), Hilbré (eilean tioram aig West Kirby) agus Wallasey (leth-eilean, roinnte o tìr mòr le boglaich sàile mus an do thàinig e a bhith na baile iomraill de Poll a' Ghrùthain rè an 19mh linn).
Èirinn (eilean)
Bailtean Mòra
Seo liosta na bailtean as motha na h-Èireann:
Sgioba nàiseanta criogaid na h-Innseachan
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Criogaid Roinn-seòrsa:Na h-Innseachan
Allt
Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas Roinn-seòrsa:Uisge
Eaconomachd
اقتصاد fa:اقتصاد Økonomi Økonomi اقتصاد Экономика Ekonomický systém Uchumi
Trainspotting (Leabhar)
thumb|right|200px|Irvine Welsh 'S e Trainspotting a' chiad nobhail a sgrìobh Irvine Welsh, sgrìobhadair à Dùn Eideann.
Sauðárkrókur
Eachdraidh
Ann an 1856 Sauðárkrókur a chuid chòirchean malairt agus, ann an 1871, dh' fhosgail gobha bùth an seo.
An Cuan a Tuath
Roinn-seòrsa:Muir Roinn-seòrsa:An Danmhairg Roinn-seòrsa:Nirribhidh Roinn-seòrsa:An Fhraing Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:A' Bheilg Roinn-seòrsa:Sasainn
Jeremy Renner
'S e cleasaiche agus neach-ciùil à Calafòrnia sna Stàitean Aonaichte a tha ann an Jeremy Renner. Rugadh e ann am Modesto, 7 am Faoilleach 1971. Thòisich e ann an 1995 nuair a chluich e anns an fhilm National Lampoon's Senior Trip. Ann uair sin bha e ri fhaicinn air an telebhisean, ann an Deadly Games agus ann an Strange Luck.
Sri Jayawardenapura
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia a Deas Roinn-seòrsa:Sri Lanca Roinn-seòrsa:Bailtean
Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach
'S e dùthaich eileanach anns an Roinn Charaibeach a tha ann an Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach no St. Vincent agus na Grenadines Tha i na laighe anns na Lesser Antilles anns a’ Mhuir Chairibianach eadar Naomh Lùisia agus Greanada. Tha Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach a’ gabhail a-staigh St. Vincent, an t-eilean as motha, agus 2/3 de na Grenadines, buidheann de eileanan beaga. Tha an dùthaich na ball den Cho-fhlaitheas.
Liotuànais
Tha i na cànan oifigeil ann an Liotuàinia, far a bheil i ga bruidhinn le 2,960,000 duine. Tha i aig nas motha na 3 millean duine gu lèir air feadh an t-saoghail.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cànain Bhaltach
Carson City, Nevada
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Nevada
205
Bàsan
Roinn-seòrsa:200an
Barrachan
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhaile na h-Ùige
Corse-du-Sud
thumb|Suidheachadh Corse-du-Sud thumb|[[Gearradh-arm Corse-du-Sud]]
Eilean Orasaigh
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh
Joseph Smith Jr
Chuir paca peilearan ann is anns a bhràthair nuair a bha iad ann am prìosan ann an Illinois is bhàsaich e air 27 an t-Ògmhios 1844.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd
Barichara
S´e baile beag ann an Santander, (Coloimbia) a th' ann am Barichara. Chaidh e a dh' ainmeachadh Làrach Dhualchas na Cruinne aig ìre nàiseanta ann an 1978 agus tha e suidhichte air leathad àrd. S' e "am baile beag nas àlainne ann an Coloimbia" am far-ainm aige agus a bharrachd air sin s' e an aon bhaile ann an Coloimbia far nach eil ach toglaichean cloiche agus tha ailtireachd bho anmannan nan Spàinnteach ann fhathast. Tha am baile suidhichte aig 340km air falbh bho Bhogotá agus 118km bho Bhucaramanga, aig 1,300m os cionn ìre na mara. Tha teodhachd mheadhanach dhe 21 ºC ann air feadh na bliadhna. Tha àireamh-shluaigh dhe 7063 aige. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1705.
C.B. Dùn Dèagh Aonaichte
Hibernian Dhùn Dèagh
B'e Pàirc Thanachais làrach a' chiad gheama riamh a bh'aig Hibs Dhùn Dèagh ann an Lìog na h-Alba; Lìte Athletic an sgioba nan aghaidh. Ghlèidh Lìte 3-2 ach bha Hibs Dhùn Dèagh a' sìor chosnadh cliù dhaibh fhèin ann am farpaisean cupa. Bhuannaich iad cupa ionadail eile, an Cupa Siorrachd Fharfair, air a' chiad fheuchainn air 25 Màirt, 1911.
Dùn Dèagh Aonaichte
Bha Dùn Dèagh Aonaichte fo sgàil air feadh nam bliadhnaichean a lean gus an do chuir iad Jerry MacGilleChiar ann an dreuchd manaidsear a' chlub as t-samhradh 1959. Ged a chrìochnaich iad aig 35 às na 37 sgiobannan uile gu lèir ann an 1958/59, ghabh cùisean car sònraichte math dhaibh bhon uairsin.
Dùthaich
O thùs bha am facal a' ciallachadh "oighreachd" no "dìleab".
Iomraidhean
*
C.B. Dùn Dèagh Aonaichte
Ivan Golac agus na bliadhnaichean an dèidh MhicIlleathain(1994 a-mach)
Cha do dh'èirich cùisean cho math dhan chlub anns na beagan bliadhnaichean an dèidh Cupa na h-Alba a bhuannachadh ge-tà. Dh'fhairtlich air Golac seasmhachd àite Aonaichte a chumail anns a' Phrìomh Roinn, seach mar a b’ àbhaist do Jim MacGilleEathain a bhith a' dèanamh. Ged a ghlèidh e Cupa na h-Alba anns a chiad ràith aig stiùir a' chlub, chrìochnaich Aonaichte ann an 6mh àite sa Phrìomh Roinn ann an 1993-1994; an t-àite a b’ ìsle aig an robh iad bho chionn 19 bliadhna.
Geàrr-chùnntas Eachdraidh
Nochdadh sa chuairt deireannach gun bhuaidh
CBDA 2 A.S. Roma 0 A.S Roma 3 CBDA 0 (3-2 do A.S Roma)
Gini-Bissau
Nuair a fhuair an dùthaich neo-eisimeileachd bhon Phortagail, chuir iad Bissau (ainm a’ phrìomh-bhaile aice) ri ainm na dùthcha. Mar sin cha bhiodh measgachadh ann le Gini.
Côte-d'Or
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Cupa na h-Alba (Ball-coise)
Eadar an Dà Chogadh
1927 Celtic
1935 Rangers
1938 East Fife
Julie Fowlis
'S e seinneadair à Uibhist a Tuath, Alba a tha ann an Julie Fowlis (1979). Bidh i a' seinn anns a' Ghàidhlig; theab nach do chlàraich òrain sam bith anns a' Bheurla.
Thug i Òraid an t-Sabhail ann an 2017.
Cupa na h-Alba (Ball-coise)
1960 - 1979
1961 Dùn Phàrlain Athletic
1962 Rangers
Sigurður Eggerz
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:An Danmhairg Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Innis Tìleach Roinn-seòrsa:Bàird Roinn-seòrsa:Litreachas
Cupa na h-Alba (Ball-coise)
1960 - 1979
1968 Dùn Phàrlain Athletic
Saoidhean
Se seòrsa iasg a tha ann an ucas, ugsa neo saoidhean (pollachius virens, pollachius pollachius 7c).
Leughadh
Сайда
Cupa na h-Alba (Ball-coise)
1960 - 1979
1976 Rangers
1978 Rangers
1980 - 1999
1992 Rangers
2000 gus latha an-diugh
2001 Celtic
2002 Rangers
Bodfari
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Ddinbych Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Uchd
Se uchd a tha air broilleach neo roinn na bodhaige eadar na glùinean agus am meadhan, nuair a bhios tu nad shuidhe.
Seantrabh
'S e fo-bhaile ann am Baile Átha Cliath a tha ann Seantrabh (Beurla: Santry).
Cinn Tàile
thumb|right|250px|Ceithir de na Còig Peathraichean bho Drochaid Seile thumb|right|250px|Beanntan Chinn Tàile bho Màm Ratagan 'S e sgìre de mhonaidhean air taobh an iar-thuath na Gàidhealtachd a th' ann an Cinn Tàile (cuideachd Cinn Tàile MhicCoinnich neo Cinn Tàile Mhic Rath). Tha e a' gabhail a-steach beanntan air taobh tuath Gleann Seile agus rathad A87 eadar Loch Dubhthaich agus Loch Cluanaidh. Chan eil na crìochan soilleir agus tha iad air atharrachadh gu tric rè nan linntean. Aig aon àm bha Cinn Tàile a' gabhail a-steach Caisteal Eilean Donain, agus an sgìre gu tuath gu ruige Loch Monar, agus cha robh sgìrean ann a tha ann an-diugh.
Beinn Liath Bheag
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Frìth Fanaich
1512
Bàsan
Roinn-seòrsa:1510an
El Callao
‘S e baile mòr ann am Pearu a th’ann El Callao. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1635.
Sasannaich
Luchd Sasainn. 'S e Sasannach fear no tè a tha beò ann an neo aig a bheil ceangal ri Sasainn.
1891
Bàsan
Roinn-seòrsa:1890an
Catrìona, An Ranntair a Tuath
250px|right|thumb|Sealladh. Tha Catrìona na bhaile-mòr ann an an Ranntair a Tuath, Astràilia.
Maighstir (labhair ri)
Inbhe an pòsaidh
Sa' Bheurla, gu h-ùidheil, bha Ms. air a thagradh cho mac-shamhladh ri Mr., gu h-àraidh 'san nòs na malairt. Cha do chomharraich an inbhe an pòsaidh an t-ainm boireannach tùsail, Mistress, agus cha robh dèanta sònrachadh gus an teachd an ainme lùghdachan Miss ri bean gun pòsadh 'san Linn Victoria. Anas dèidh sin dh'fhàs Mrs. an t-ainm ri bean phòsta.
211
Bàsan
Roinn-seòrsa:210an
Latha Mhartin Luther King
Am Faoillteach 15, 1929
Clovenfords
Tha e suidhichte mu mhìle tuath air Caddonfoot, far a bheil dìreach trì taighean.
'S e seo na co-chomharran aige: 55° 37′ 8.06″ Tuath agus 2° 52′ 58″ Iar.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Ailig Salmond
Beatha
Rugadh agus thogadh e ann an Gleann Iucha agus bha e na oileanach aig Oilthigh Chill Rìmhinn far an do dh'ionnsaich e eaconomachd agus eachdraidh meadhan-aoiseil. An dèidh an oilthigh dh'obair e mar eaconomaiche ann an seirbheis chatharra agus airson Banca Rìoghail na h-Alba. Ghabh e mar bhall ann am Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba nuair a bha e na oileanach.
Trafaig
'S e trafaig am facal airson bathar a tha air an rathad eadar dà àite.
Ann an co-theacsa dhe na rathadan-iarainn, 's e a tha ann an trafaig a h-uile trèana a tha na shiubhal air an rathad-iarainn, ach airson trèanaichean innlichidh, nuair a bhios an slighe an seilbh innleadair airson obair càraidh.
Faodaidh don fhacal cuideachd a' ciallachadh teachdairean a tha a' siubhal sìos teudan fóin.
Àth na Sglèata
'S e sgìre ann an Dùn Èideann a tha ann an Àth na Sglèata.
Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
1517
Bàsan
Roinn-seòrsa:1510an
Cnàmh an ugain
Se cnàmh an ugain air an cnàmh an roinn thoisich do ghualann.
Pàirc nan Laoch
Dh'fhosgail e ann an 1998. Chaidh an Cuach Shrath Deàrn a chluich air ann an 2005.
Hermann Jónasson
1956 - 1958
Bhuinneadh iad seo uile gu Alþýðubandalagið, Alþýðuflokkurinn agus Framsóknarflokkurinn:
1938 - 1939
Bhuinneadh iad seo uile gu Framsóknarflokkurinn:
Toirt air falbh
Faic cuideachd: Àireamhan àicheil is neo-àicheil.
Baile a' Chaisteil Nuadh
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Iain Banks
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Albannach Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Damnaglaur
Còmhdhail
Chan eil seirbheis rèile neo bus ann idir.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhaile na h-Ùige
Reidius
Is e reidius an t-ainm airson an astar eadar cearcall agus a lar. Is feart do cearcall sam bith gu bheil luach cunbhalach air an reidius aige.
Roinn-seòrsa:Matamataig
Mohammed
Toiseach beatha agus Mecca
Rugadh Muhammad timcheall air a’ bhliadhna 570 AC gu treubh Arabach den ainm Quraysh ann an taobh a deas sgìre Hijaz. ’S e teaghlach uasal a bh' annta agus mu chòig ginealach ro Muhammad fhuair iad smachd air baile Mhecca agus, fon shinn-seanair aige, chaidh an àite a stèidheachadh mar aon de na prìomh bhailtean airson malairt anns an Ear-Mheadhan le càirdeas ri Impireachd an Roimh còrdaidhean le na dùthchannan eile mun cuairt – Impireachd Phearsia agus na Rìoghachdan ann an Yemen agus an Itiop. Agus ’s ann mar seo a chaidh an coimhearsnachd ris am buineadh Muhammad, le marsantachd fìor aig a chridhe, a chuir air dòigh.
Fleisdear
Tha leistear neo fleisdear na fhear a dhèanamh shaighead. Is ann à freumh seo a tha an sloinneadh “Fletcher” (Mac a’ Fhleisdeir). Mar as àbhaist 's ann dhan chlas-obrach a bhuinneas a' mhòr-chuid dhe na fleisdearean, leis gur e ciùird a th' annta. A dh'aindeoin sin, a cuid dhaibh ann a bhuinneas dhan a' bhùirdeasachd, ma bhios companaidh aca.
Ugh
right|200px|thumbnail|Seòrsaichean diofraichte den uighean
Calum Brus
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Taigh nam Morairean Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Gers
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Ùth
right|thumb|300px|[[Gobhar]]
1893
MDCCCXCIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1890an
Eaglais Fheichin
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha a h-uile coltas ann gur ann às a' Ghàidhlig fhèin a tha ainm a' bhaile. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Dhùn Phrìs fhèin anns an 14mh Linn. B' e Fiachan (Laideann Vigean) na aba ann an Contae na hIarmhí thall ann an Èirinn.
Àireamhan àicheil is neo-àicheil
Ma thathar a' labhairt iomradh air àireamhan co-fhillte, 's e fìor-àireamh a th' ann mar as cumanta ma thathar ag ràdh dearbh rithe.
Cur-ris agus toirt air falbh
'S e an aon rud cur-ris àireimh àicheil agus toirt air falbh àireimh deirbhe:
Iomadachadh
Le bhith nas foirmeile, 's e àireamh dhearbh air a h-iomadachadh le −1 a th’ ann an àireimh àicheil:
Togail foirmeil nan àireamhan àicheil is neo-àicheil
'S e sin ri ràdh:
Iain Eairdsidh MacAsgaill
An Astràilia
Ann an 1983, chuir an Dr Iain Napier MacAsgaill leac, no clach-uaighe, far an robh Iain Eairdsidh a thìodhlaiceadh.
Inbhir Àir
Gàidhlig
Chaidh a’ chòisir Còisir Òg Ghàidhlig Inbhir Àir a chur air bhonn sna 1950an le Dòmhnall MacÌosaig à Diùra, aig an robh taigh-òsta an Durward air Prestwick Road. B’ e sàr sheinneadair ainmeil a bh' ann an Dòmhnall fhéin, anns na 1950an agus 1960an. Bha e pòsta aig Màiri Nic a' Mhaoilein, tè de pheathraichean Nic a’ Mhaoilein à Muile. Chaidh a' chòisir ma sgaoil ann am meadhan na 1960an nuair a chaochail Dòmhnall.
Port Rìgh
'S e Port Rìgh prìomh-bhaile an Eilein Sgitheanaich. Anns a´ bhliadhna 1950 bha 1500 neach a' fuireach ann, ach dh'fhàs am baile na bu motha tro na bliadhnaichean agus ann an 2005 bha 2500 neach ann. Baile seirbhis agus baile margaid a tha ann.
Inbhir Àir
Sgìrean Phàrlamaid
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Siorrachd Inbhir Àir Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Deas
Cilybebyll
Tha am baile Cilybebyll ann an Castell-nedd Port Talbot, a' Chuimrigh. Tha e 32.6 mi (52.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 159.4 mi (256.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 4633 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1252 (27.0%); rugadh 87% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
1521
Bàsan
Roinn-seòrsa:1520an
Loch Fiachanais
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Fiachanais agus mar sin chan eil rathaidean ann a leanas chun an locha seo.
A' Chomraich
Ann an 2020, ri linn a' choròna-bhìorais, chaidh gnìomhachasan agus goireasan poblach fad an leth-eilein a dhùnadh.
762
Bàsan
Roinn-seòrsa:760an
Bith-cheimigear
'S e ceimigear a tha a' dèanamh fòcas air raon ceimigeachd air a bheil bith-cheimigeachd, agus iad ag obair air a' bheatha agus rudan bèo 's a th' ann an bith-cheimigear.
Loch Lìobhann
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Lìobhann (Beurla: Loch Lyon). Tha e suidhichte ann an Gleann Lìomhann ann am Mòinteach Raineach, a' Ghàidhealtachd agus ann an Siorrachd Pheairt cuideachd.
Linn na Deighe
Ceanglaichean a-mach
BBC Naidheachdan 2020-01-09: Fianais ann an Toirbheartain gur dòcha gun robh linn-deighe eile ann (o chionn 1800 millean bliadhna)
Seann-Lochlannais
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cànain Ghearmaineach
Mary Mallon
thumb|left|Mary Mellon, dealbh ann an pàipear-naidheachd ann an 1909 Bha Mary Mallon (An Chorr Chríochach an t-Sultainn 23, 1869 – an t-Samhain 11, 1938), cuideachd àitheanta ri Typhoid Mary, 'na ciad neach 'sna Stàitean Aonaichte a bheirsinn an ionnanachd neach-giùlain slàinte an fhiabhrais bhric. Air feadh a dreuchd mar chòcaire sa' cheàrnaidh Eabhraig Nuadh, tha 53 luchd àitheanta a bhith air chur fo tinneas troimhpe, is bhàsaich trì nan luchd seo as a' ghalar. Tha a suaicheantas ann an cuid airson a diùltaidh dhealasaich a pàirte fhèin 'san sgaoilteadh a' ghalair, còmhla le a diùltadh a stadadh a h-obair mar còcaire. Bha i air chur gu danarra air leth dà uair air North Brother Island le ùghdarrasan slàinte fhollaisich agus bhàsaich i air an eilean. 'S e comasach gun rugadh i leis a' ghalar, oir bha a màthair tinn leis an fiabhras bhreac fad a leatromachd.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Slàinte Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Barrathon
Tòisichidh na ruitheadairean ann am Bàgh a' Chaisteil agus thèid iad timcheall an eilein gu deiseil.
Ceanglaichean a-muigh
Làrach-lìn oifigeil 'Barrathon'
Saorsa (leabhar)
Ceanglachaidhean a-muigh
Roinn-seòrsa:Leabhraichean Gàidhlig
Muine Bheag
‘S e baile meadhanach sa Chontae Cheatharlach air an àirde an ear-dheas na h-Èireann a th’ ann am Muine Bheag. Tha e suidhichte faisg air Ceatharlach, ri taobh na h-aibhne Béaru, aig 45m os cionn ìre na mara, 257km air falbh bho Dhoire, 221bho Bheul Feirste, 135km bho Chorcaigh agus 86km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 2,950 duine a’ fuireach anns a’ bhaile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
1523
MDXXIII
Meatailt
Saoil a bheil thu an tòir na leanas: meatailt trom?
Taigh
'S e taigh àite a thogas duine no daoine airson còmhnaidh. Mar is àbhaist tha ballaichean mun cuairt le mullach air an taigh.
Bòrd-geal
250px|thumb|right|Bòrd-geal 'S e bòrd-geal a tha air bòrd geal air an sgrìobh thu le peann dathte sònraichte. B’ àbhaist do bòrd-dubh a bhith nas cumanta ach air sgàth gun robh stùr cailce trioplaideach, thàinig buird-geal a-staigh. Tha iad glè chumanta sna sgoiltean.
Seanagal
Eachdraidh
Chuireadh às do thràilleachd an seo agus ann an cuid a cholonaidhean eile na Frainge air 27 an Giblean 1848.
Corwen
Tha am baile Corwen ann an Sir Ddinbych, a' Chuimrigh. Tha e 103.9 mi (167.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 171.0 mi (275.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 2265 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1084 (47.9%); rugadh 66% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Canidae
= Teaghlach Canidae - (Beurla: Dogs) =
Gnè Nyctereutes
Roinn-seòrsa:Cù
Ashgabat
Tha an rathad-iarainn Trans-Caspian railway a’ stad an seo. 'S e Ashgabat Airport am port-adhair aige.
Dè a-nis?
Ceangal a-muigh
Roinn-seòrsa:BBC Alba Roinn-seòrsa:TBh Roinn-seòrsa:Telebhisean Gàidhlig
Ceatharlach
‘S e baile meadhanach sa Chontae Cheatharlach air an àirde an ear-dheas na h-Èireann a th’ ann an Ceatharlach. Tha e suidhichte faisg air Muine Bheag, ri taobh na h-aibhne Béaru, aig 47m os cionn ìre na mara, 241km air falbh bho Dhoire, 204bho Bheul Feirste, 149km bho Chorcaigh agus 71km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 13,698 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin agus 20,030 san sgìre sgìre air fad. ‘S e prìomh-bhaile na siorramachd a th’ann Ceatharlach agus an dàrna bhaile as motha na contae cuideachd. Chaidh manachainn a stèidheachadh san àite far a bheil am baile san 5mh Linn agus thug àrd-reachdas cudromach àite an sin ann an 630.
Haute-Garonne
'S e département na Frainge a tha ann an Haute-Garonne (Ogsatanais: Garona Nauta). Tha e na laighe ann am Midi-Pyrénées.
Cyffylliog
Tha am baile Cyffylliog ann an Sir Ddinbych, a' Chuimrigh. Tha e 112.9 mi (181.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 177.2 mi (285.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 482 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 255 (52.9%); rugadh 60% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
RMS Lusitania
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bàtaichean Roinn-seòrsa:An Cogadh Mòr
1896
Bàsan
Roinn-seòrsa:1890an
Reul
Liosta nan reultan
Betelgeuse - Spor Dearg
Castor & Pollux - Gaolag ⁊ Gradhag
Rigel - Spor Liath
Ian Wright
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:Ball-coise Roinn-seòrsa:TBh
Amisfield
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha a h-uile coltas ann gur ann à Lochlannais hempr (còrcach) agus feld (achadh) a tha an t-ainm, a' toirt dhuinn Achadh na Còrcaich anns a' Ghàidhlig. 'S ann gu math pailt 's a tha ainmean-àite Lochlannach ann an iar-dheis na h-Alba, gu h-àraidh nas fhaisge air a' Mhuir.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs
Abèidh
Ann an 2001 bha 2,202 duine a' fuireach an seo.
An Gleann Cain
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas na h-Alba Roinn-seòrsa:Alba
30 an Gearran
right|thumb|Miosachan Suaineach, bho 1712, air a bheil 30mh an Gearran
Motala
'S e baile meadhanach faisg air Väversunda anns na Suaine a th' ann am Motala. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha ri taobh Loch Vättern anns an sgìre Östergötland, anns an roinn (Suainis: län) Östergötlands län aig astar dhe 193km bho Stockholm agus 203km bho Ghöteborg. Tha 29,789 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 37mh baile na dùthcha, a-rèir àireamh-sluaigh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain Roinn-seòrsa:An t-Suain
771
Bàsan
Roinn-seòrsa:770an
Haute-Marne
thumb|Suidheachadh Haute-Marne thumb|[[Gearradh-arm Haute-Marne]] 'S e département na Frainge a tha ann an Haute-Marne. Tha e na laighe ann an Champagne-Ardenne.