cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Crith-thalmhainn Haiti 2010
Naidheachd Latha Air Latha
14.01.2010: Measaichte gu bheil 45,000-50,000 marbh. Tha 2,000,000 duine gun dhachaigh agus 3,000,000 an èiginn. Tha taic bho thìrean cèin a' tòiseachadh air tighinn a-steach tron phrìomh raon adhair. Tha feachdan-riaghaltais Peru, Brazil an Haiti mar a tha agus a' toirt cobhair.
Arm na Breatainne
Tha 112,100 neach saighdear san arm mar saighdear làn-thìde, nam measg 3,600 Gurkha, agus tha cuideachd mu 34,000 saighdear pàirt-ùine anns an Territorial Army. Mar sin tha mu 146,000 saighdear anns an arm air fad. Tha an t-arm Bhreatannach ri lorg ann an iomadach ceàrnaidh den t-saoghal agus e gu tric a' cur saighdearan a-mach fo bhratach nan Dùthchannan Aonaichte. An dràsta, tha an t-arm ag obair ann an Cosobho, Cìopras, a' Ghearmailt, Afganastan agus iomadh àite eile.
A' Mhanachainn
Tha an fhéis fìdhleireachd Blazin' in Beauly a' gabhail àite sa bhaile gach bliadhna bho na thòisich i ann an 2001.
Stefán Jóhann Stefánsson
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Poileataigs
Elisha Cuthbert
Roinn-seòrsa:Daoine à Canada
Fàrothais
'S e cànan Gearmanach Tuath a th' innte. Tha i na cànan màthaireil aig suas ri 66,000 duine; 45,000 dhiubh a bhios a' fuireach anns na h-Eileanan Fàro agus 21,000 ann an àitichean eile, anns an Danmhairg airson a' mhòr-chuid. 'S e Innis-Tìlis an cànan as fhaisge air Fàrothais, ach chan urrainn do luchd-labhairt nan cànan ud am fear eile a thuigsinn. Tha sgrìobhadh na Fàrothaise nas coltaiche ri Innis-Tìlis, oir 's ann air an fhreumhachadh a chaidh a shuidheachadh agus chan ann air fuaimean chànan an làtha an-diugh.
Bridge of Weir
Tha gnìomhachas leathair cudromach don bhaile. Tha a' chompanaidh chàraichean Lincoln às na Stàitean Aonaichte a' cleachdadh leathar à Bridge of Weir anns na càraichean Continental line aca.
Eachdraidh
'S e baile an ìre mhath ùr a th' ann: chaidh an t-ainm 'Bridge of Weir' a chleachdadh airson a' chiad uair anns an 18mh linn. Mus deach am baile a thogail ged-tà, bha tuathanasan beaga ann.
Mos Tudlach
Chaidh am bun-sgoil a thogadh ann an 1968 is a leudachadh ann an 1978.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:An Comhairle Mhoireach
Còiseam II na h-Alba
Aistidhean Co-Cheangailte
Roinn-seòrsa:Rìghrean na h-Alba Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Llanarth
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceredigion Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1554
Bàsan
Roinn-seòrsa:1550an
Tannara Mhòr
Chan eil rathaidean air an eilean, tha slighe a-mhàin a’ dol timcheall a’ bhàidh ris an canar “the Anchorage”. Tha an slighe a’ tòiseachadh san àird an ear-thuath an eilein aig Rubh' Àird na Goine, a’ dol sìos chun a' chidhe gu Garadheancal san àird an ear-dheas. Tha bàtaichean a’ dol eadar an eilean agus Aichillidh Bhuidhe, a tha mu 1.5 mìle air falbh san tìr–mòr Alba.
John Russell, 1d Iarla Russell
Iomraidhean
Russell, John Russell, John
Tannara Mhòr
Bhon bhliadhna 1970 bidh an Summer Isles Philatelic Bureau a’ foillseachadh stampaichean às an eilean fhèin airson nam mìltean de na luchd-turais a tha a’ tadhail air Tannara Mhòir gach bliadhna.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Samhraidh
Ainmean-Àite na h-Alba
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Buidhnean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Gàidhlig
Seumas VIII Alba agus III Shasainn
B' e tagarach a' chrùin Alba is Shasainn a bha ann an Seumas Frangan Èideard Stiùbhart (Beurla: James Francis Edward Stuart).
Peter Maxwell Davies
Dh'fhuirich e ann an Sanndaigh o 1971. Ann an 1977 chruthaich e an Fèis Naoimh Magnus còmhla ri George Mackay Brown, is bha opara The Martyrdom of St Magnus le ceòl le Maxwell Davies is teacsa le Brown pàirt dhi. Sgrìobh e oparan eile, mar The Lighthouse, suidhichte air tachartas sna h-Eileanan Flannach nuair a chaidh triùir luchd an taigh solais air seachran, agus Kommilitonen!.
1721
MDCCXXI
Àrd-Dhiùcachd Würzburg
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
1722
Bàsan
Roinn-seòrsa:1720an
1557
MDLVII
Putumayo (Roinn)
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Beinn Bhuidhe
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Muile
An Tarbh (iris)
Roinn-seòrsa:Irisean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Sabhal Mòr Ostaig
Stiùiriche fhilmichean
'S e stiùiriche fhilmichean an neach a tha os cionn a h-uile càil a tha ealantach, cruthachail air neo dràmadach anns a' phròiseas far a bheil a cur film air dòigh. 'S e gu bheil an stiùiriche an urra ris na cleasaichean a thaghadh cuideachd. Fo laghan an An Aonaidh Eòrpaich 's e an stiùiriche 's a th' ann ùghdar an fhilm. Canar riochdaire fhilmichean ris an neach a tha os cionn ghnothaichean practaigeach neo-chuthaichail san aon phròiseas. Seo an neach a cho-ordanas am pròiseas.
Charles W. J. Withers
'S e ollamh airson cruinn-eòlas eachdraidheil ann an Oilthigh Dhùn Èideann a tha ann an Charles W. J. Withers (FBA, FRSE). Rugadh e air 6 an Dùbhlachd 1954 agus fhuair e a chuid foghlaim ann an Daniel Stewart's College ann an Dùn Èideann, an uair sin chaidh e do dh'Oilthigh Chill Rìmhinn (B.Sc.) agus rinn e Ph.D. ann an Oilthigh Chambridge.
Patrick Moore
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:Reul-eòlaichean
271
B' e bliadhna chumanta sam Mìosachan Iulianach a bha ann an 271 an dèidh Chrìosta.
Robbie Williams
A dhreuchd o chionn ghoirid
On a dhealaich e bho Chambers, tha Robbie air fheuchainn gus a luchd-càinidh àicheadh. Leis a' chom-paitreach-sgrìobhaidh ur, Stephen Duffy, tha Robbie air iomadh òran eile a sgrìobhadh, a' toirt a-steach an àireamh a h-Aon, "Radio",
Seumas Mac a' Phearsain
Oisean
Ann an 1759, thachair Mac a' Phearsain ris an t-Urr. John Home, sgrìobhaiche-dràma ainmeil, aig an robh ùidh mhòr ann an seann bhàrdachd Ghàidhlig. Bha Home ag iarraidh air Mac a' Phearsain dàin Ghàidhlig eadar-theangachadh gu Beurla. Ged a bha Mac a' Phearsain aindeonach an toiseach, dh'eadar-theangaich e corra dàin. Chòrd iad ri John Home gu mòr, ris an Dr Hugh Blair agus ri daoine cumhachdach foghlamaichte eile, agus mhol iad do Mhac a' Phearsain leabhar slàn a chuir ann an clò. B' e sin Fragments of Ancient Poetry a nochd ann an 1760.
571
571
Àrd-diùcachd Bherg
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
An t-Seic-Slòbhac
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:An t-Seic Roinn-seòrsa:An t-Slòbhac
Kyle Carey
Ann an 2004 thàinig an dàrna clàr aice a-mach, 'North Star', a chaidh a' chlàradh ann an Glaschu le Seumas Egan. A-rithist, ’s e measgaich de dh’òrain ùra sa Bheurla agus òrain sa Ghàidhlig ga th’ ann.
Obrachadh càraideach
Roinnidheachd
's e so-roinnte à clì a th’ anns an obrachadh *. Ma tha e fìor airson a h-uile paidhir eileamaid den àlach:
Sgaoilidheachd
Ma tha dà obrachadh càraideach ann, ⊙ agus ⊕ can, agus ma tha e fìor gu bheil:
Uilleam MacMhathain
B' e sgoilear agus ministear a bh' anns an Urramach Uilleam MacMhathain (25 an Lùnastal 1910–30 an t-Samhain 1995  ) (Far-ainm: Uilleam a' Mhiseanaraidh; Beurla: Rev. William Matheson)
A Bheatha Sgoilearach
Fhad's a bha e sa mhinistrealachd, ghabh e an cothrom eòlas fhaighinn air beul-aithris agus eachdraidh gach sgìre far an robh e ag obair.
Crìsdean Dillon
Ann an 1964 ghluais Crìsdean gu Trosaraidh ann an Uibhist a Deas far an do thòisich e air Laideann, Fraingis agus Gearmailtis ionnsachadh. Nuair a bha e 14 bliadhna a dhʼaois ghluais e gu Taigh an Uillt, agus chaidh e dhan sgoil san Òban. Às dèidh dha an sgoil fhàgail fhuair e oideachadh ann an Ceiltis agus Gearmailtis aig Oilthigh Dhùn Éideann agus an déidh sin ann an Oilthigh Ghlaschu.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Dillon, Crìsdean
Benedikt Sigurðsson Gröndal
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Poileataigs
Piorna
Tha piorna neo biùrna na innleachd chruinn air an tionndaidhear snàth. Cleachdar e le cuibhle gu tric.
Còiseam I na h-Alba
Aistidhean Co-Cheangailte
Roinn-seòrsa:Rìghrean na h-Alba Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
1726
MDCCXXVI
Kathleen Jamie
Rugadh i ann an Siorrachd Rinn Friù agus thogadh i ann an Currie faisg air Dùn Èideann.
Bill Wyman
'S e Bill Wyman a chluich an giotàr beus anns Na Rolling Stones bhon àm a chruthaich iad ann an 1962 gun do dh'fhàg e ann an 1991. Tha e air a bhith pòsta trì tursan.
Fiodh
'S e stuth co-dhèanta a tha ann am fiodh, le snàithlichean de cheallalos ann am meatrags de lignin. 'S ann ragach agus righinn a tha e agus tha 1 billean tunna fiodha ga chleachdadh a h-uile bliadhna.
273
Bàsan
Roinn-seòrsa:270an
Pàirc Thanachais
Tha Pàirc Thanachais, air a h-iomradh mar Tannadice am bitheantas, na lann-cluiche bhall-coise suidhichte air Sràid Thanachais anns a` chathair albannach Dùn Dèagh. Tha an lann-cluiche na dachaigh do Dhùn Dèagh Aonaichte agus tha comas-lìonaidh 14,223 aice. Tha an lann-cluiche suidhichte mu choinneamh Pàirc Dhens, dachaigh còmh-strìtheach na cathrach, C.B. Dùn Dèagh. `S e suidheachadh àraid a tha seo, an dà àrd-àite ball-coise as fhaisge air a chèile san Rìoghachd Aonaichte.250px\right
Ailbeart
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
Roibeard Ó Maolalaigh
Dreuchdan
Bha e 'an ollamh Gàidhlig ann an Roinn na Ceiltis aig Oilthigh Ghlaschu a-mach o 2005 agus b' esan a' chiad duine a-riamh ann an 2010 a fhuair Cathair na Gàidhlig ann an Alba Bha e 'na leas-ollamh aig Scoil an Léinn Cheiltigh ann am Baile Àtha Cliath roimhe agus roimhe sin
Am Bràighe (iris)
B’ e Am Bràighe iris Gàidhlig à Alba Nuadh a chaidh fhoillseachadh eadar an samhradh 1993 agus am foghar 2003. Nochd e mu cheithir tursan gach bliadhna ann am Màbu, Ceap Breatainn, Alba Nuadh.
Bha mu chairteal de na pìosan anns a’ Ghàidhlig agus a’ chuid eile sa Bheurla. Tha eisimpleirean air loidhne aig Nova Scotia Historical Newspapers Online.
Aodh mac Choinnich
Aistidhean Co-Cheangailte
Roinn-seòrsa:Rìghrean na h-Alba Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
1564
Bàsan
Roinn-seòrsa:1560an
COSMOnot
Roinn-seòrsa:Irisean Gàidhlig
Mongùs
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Mongùs Roinn-seòrsa:Mamalan Roinn-seòrsa:Peataichean
Coloimbia
Ro àm a' cheannsachaidh
Bha mòran bhuidhne dhe tùsanaich nan tàmh air an fhearann far a bheil Coloimbia an latha an-diugh. Tha na Tùsanaich ann fhathast ann an corra sgìre, ach tha an àireamh-shluaigh aca air thuiteam gu mòr bhon àm a thàinig na Spàinntich. 'S e òr-cheàrdaichean agus tuathanaich a bh' annta. Bha treudan dhe daoine Arawak, Muisca agus Carib nan tàmh air feadh na dùthcha. Bha an dùthaich gu mòr an sàs gnothach Tràilleachd thar a' Chuain Shiar eadar an 16mh Linn agus an 19mh Linn.
Sankt Peterburg
Bha ainm a' bhaile gu math connspaideach fad an 20mh linn. Thug Peadar Mòr ainm le coltas Gearmailteach air a' bhaile ùr aige is e ag iarraidh prìomh-bhaile na b' Eòrpaiche agus na b' adhartaiche. Ach b' fheudar dhan Tsar an t-ainm atharrachadh gu Petrograd aig àm a' chiad cogaidh ann an 1914. Chaidh an t-ainm air atharrachadh a-rithist gu Leningrad mar chuimhne air Lenin nuair a bha na Comannaich os cionn riaghaltas na dùthcha ann an 1924. Chaidh an t-ainm tùsail a thoirt air ais ann an 1991 nuair a bhrist an t-Aonadh Sobhiat a-mach a chèile.
Coloimbia
Rèidio
Thoisich a' chiad sheirbheis rèidio ann an Coloimbia ann an 1929, ged a thòisich a' Chompanaidh Marconi an teicneolas a chur air dòigh ann an 1923. 'S e HJN an t-ainm a bha air an t-seirbheis is 's e ceann-suidhe na dùthcha Miguel Abadía Méndez a fhosgail i. Dà bhliadhna as a dhèidh thòisich HKF, a' chiad sheirbheis marsantach, ann an 1931. Bhàsaich an seinneadair Tango Argantaineach Carlos Gardel ann an tubaist plèana ann am Medellín ann an 1935 agus le sin rugadh Radio Perdiodismo (Aithrisean naidheachd ràdio). Chaidh na stèiseanan nàiseanta RCN, Caracol agus Todelar a chur air bhog ann an 1945. Tha mòran stèisein rèidio ann an latha an-diugh. Seo liosta na stèiseanan rèidio as cudromaiche ann an Coloimbia:
Ali Abbasi
B' àbhaist dha obair mar neach-taic aig na gailearaidhean ealain aig Comhairle Baile Ghlaschu. Ann an 1994, thòisich e ag obair aig BBC Scotland a' toirt seachad fiosrachadh mu na rathaidean agus siubhal. A bharrachd air na naidheachdan-siubhail a libhrigeadh, dh'obair e cuideachd mar teicneolaiche fuaim nuair a bhathar a' craoladh a-muigh.
Jóhann Hafstein
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Poileataigs
Muammar al-Gaddafi
Os cionn na dùthcha
Dh’fhoillsich e an Leabhar Uaine (Arabais:الكتاب الأخضر‎ al-Kitāb al-Aḫḍar) anns na 70an, is chleachd e an leabhar gus a chuid fheallsanachd phoiliteagach a thoirt gu bàrr, is ‘s e seòrsa dhe roghainn nàiseanta dhan Shòisealachd agus dhan Chalpas a bh' ann, le eileamaidean Ioslamach na measg. Ann an 1977 cruthaich e an Jamahiriya/ﺟﻤﺎﻫﻴﺮﻳﺔ neo "Stàit na daoine uile gu lèir", le na mìltean dhe comataidhean a’ stiùireadh an riaghaltais. Ann an 1982, thoirmisg na Stàitean Aonaichte in-mhalairt a’ Pheatrail bho Libia, mar cheum peanasach o chionns gu robh an dùthaich sin a’ toirt taic do cheannarcaich. Ann an 1986, an dèidh spreadhadh ann an talla-dannsa ann am Berlin, is dithis bho Aimearaga air am marbhadh, thug na Stàitean Aonaichte ionnsaighean le plèanaichean cogaidh air Tripoli agus Benghazi. A bharrachd air sin, chuir iad smachd-bhannan eaconamach an gnìomh an aghaidh Libia. Aig deireadh na 80an bhite a’ fàgail air Riaghaltas Libia taobh a bhith an sàs anns na h-ionnsaighean an aghaidh plèanaichean aig companaidhean adhair mar Phan Am agus UTA, is an turas sin ‘s e na Nàiseanan Aonaichte fhèin a chuir smachd-bhannan an gnìomh, ann Am Màrt 1992.
Vosges (département)
'S e département na Frainge a tha ann an Vosges. Tha e na laighe ann an Lorraine.
1565
Bàsan
Roinn-seòrsa:1560an
Ailbhe
Bunachas
Is dòcha gun tàinig an t-ainm seo bhon t-seann fhacal Gàidhlig "albho" (geall). Nochd e ann am beul-aithris Èireannach, far an robh an t-ainm Ailbhe aig aon de na bana-ghaisgich den Fhianna. Chaidh an t-ainm a chleachdadh cuideachd airson fireannach, bha naomh fireannach ann san 6mh linn aig an robh an dearbh ainm. Chaidh cruth na Beurla a chur ris: "Alby" mar ainm boireannach agus "Albert" mar ainm fireannach.
Craig Levein
Roinn-seòrsa:Ball-coise Roinn-seòrsa:Ball-coise Albannach Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Guiana Fhrangach
'S e àite ann an Aimearaga a Deas fo riaghladh na Frainge a tha ann an Guiana Fhrangach neo Guiana na Frainge (Fraingis: Guyane française, gu h-oifigeil Guyane). 'S e Cayenne am prìomh-bhaile aige.
Mill a h-Uile Rud
Turasan
Chaidh iad air turasan air feadh nan Stàitean Aonaichte agus cuideachd ann an Alba agus anns an Roinn Eòrpa. Chluich iad ann an Steòrnabhagh, Dùn Èideann agus Glaschu. Chluich iad cuirm-chiùil bheò air Rapal air BBC Radio nan Gàidheal agus bha prògram mu an deidhinn air a sgaoileadh anns an t-sreath, Ealtainn.
276
Bàsan
Roinn-seòrsa:270an
Medb
'S e caractar anns an ùr-sgeulachdan Ceilteach a th' ann am Medb (Seann-Ghàidhlig: Medb, Meadhan-Ghàidhlig: Meḋḃ, Nuadh-Ghaeilge Thràth: Meaḋḃ no Meadhbh).
Calpachas
‘S e siostam eaconomach a th' ann an Calpachas, far a bheil a’ mhòr-chuid dhe na dòighean-saorachaidh ann an làmhan prìobhaideach. San Chalpachas, bithear a’ cur airgid an seilbhe ann an saorachadh, roinneachd, reic agus seirbheisean gus prothaidean mòra a dhèanamh ann am margaid shaor, fharpaiseach. Gabhaidh sin a-steach nithean gnìomhachas mar an talamh agus goireasan nàdarra, a bharrachd air cosgaisean obrach agus maoineachadh. Thathar air iomadach teòiridh a sgrìobhadh airson beachd-smuainealas a’ Chalpachais a mhìneachadh, neo fhìrinneachadh agus chàin a chur air seilbh prìobhaideach agus calpa, neo fiù 's aithris a thoirt air ciamar a dh’obraicheas na margaidean agus am buaidh a bheir riaghailtean nan riaghaltasan air seilbh agus margaidean. A rèir Karl Marx, bidh còmhstri ann eadar a' Bhùirdeasachd agus am Mòr-shluagh an-còmhnaidh.
1730
MDCCXXX
1905
Bàsan
thumbnail|Maighstir Ailean
Prestatyn
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Ddinbych Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
An Cùl-cinn
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Asaint
Inbhir Ìonaid
Chaidh an làmh-sgrìobhainn ainmeil Làmh-sgrìobhainn Fheàrnaig a sgrìobhadh eadar 1688 agus 1693 le Donnchadh nam Pìos (Donnchadh MacRàth) bho Inbhir Ìonaid.
Loch an Inbhir
Eaconomaidh
Tha iasgach is turasachd na roinnean as cudromaiche do dh'eaconomaidh a' bhaile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Asaint Roinn-seòrsa:Cataibh
Geir Hallgrímsson
B' e bancair, neach-lagha, agus neach-poileataigs à Innis Tìle a bh' ann an Geir Hallgrímsson. Rugadh e air 16 an Dùbhlachd 1925 ann an Reykjavík. Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík, Oilthigh Innis Tìle agus Oilthigh Harvard. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1970. Bha e na fhorsætisráðherra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) bho 1974 gu ruige 1978 às leth Sjálfstæðisflokkurinn (Gàidhlig: Pàrtaidh na Neo-eisimeileachd), ann an co-bhann le Framsóknarflokkurinn. Nuair a bha esan a' stiùireadh na dùthcha leasaich Innis Tìle a chuid chrìochan mara gu 200 mìle mu timcheall an eileain agus thug iad air An Rìoghachd Aonaichte ainm a chur gu còrdadh sìthe an dèidh Cogadh an Troisg (Innis-Tìlis: Troskastridin). Phòs e aig Erna Finnsdóttir ann an 1948 agus fhuair iad triùir chloinne còmhla. Bha e os cionn Seðlabanki Íslands (Gàidhlig: Banca Nàiseanta Innise Tìle) bho 1986 gu ruige 1990. Chaochail Hallgrímsson ann an Reykjavík air 1 an t-Sultain 1990.
Loch nan Dùbhrachan
Bhathar ag ràdh gun robh “each-uisge”, uile-bhiast anns an loch.
Adhamh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
Pagastàn
Iomraidhean
thumb|left|250px|Pagastàn
Bòrd (àirneis)
|thumb|240px|right| Se Bòrd (Seann-Lochlannais: borð) a tha ann am pìos àirneis le mullach rèidh agus casan oirre. Tha deasg na bhòrd.
Eideard VIII
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:An Teaghlach Rìoghail Breatannach Roinn-seòrsa:Rìghrean na Rìoghachd Aonaichte
1734
MDCCXXXIV
283
Bàsan
Roinn-seòrsa:280an
Biorramaid
right|300px|thumb|Biorramaidean anns an [[Fàsach|fhàsach]]
Eilean a' Bhotail
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Samhraidh
Kansas
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte‎ Roinn-seòrsa:Kansas‎
Comann Ìosaid
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd
Crois
Iosa is an Crois
Chaidh Iosa air a cheusadh air crois (“a’ Chrann-Cheusaidh”), agus sin mar a tha na Crìosdaidhean ga chleachdadh (cha crèidh na JWs neo Mùslamaich gun d’thachair sin san dòigh seo. Crèididh gun do chaochail Iosa air crann, agus na Mùslamaich nach do cheus iad e idir).
Spencer Compton, 1st Earl of Wilmington
B' e stàitire Breatannach a bh' ann an Spencer Compton, 1ad Iarla Wilmington, KG, KB, PC (18 am Màrt 1673 – 2 an t-Iuchar, 1743). B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte eadar 16 an Gearran 1742 agus 2 an t-Iuchar, 1743.
Gazella bennettii
center|300px|thumb|Roinnean far a bheil Gazella bennettii cumanta
Àlach
Ann am matamataig, ’s e buidheann no seata nithean sam bith a th’ ann an àlach. Mar eisimpleir, tha na ceithir dathan: dearg, buidhe, uaine agus gorm, nam buill de dh’ àlach nan dathan uile. Ged tha bun-bheachd nan àlach simplidh, ’s e fear de na smaoineasan bunaiteach ann am matamataig nar latha an-diugh. ’S e teòiridh àlach sgoilearachd feartan nan àlach, agus tha cuid mhath de mhatamataig stèidhichte air.
Creach Beinn
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Muile
Àlach
Iomraidhean air àlaichean
Ma tha an liosta fada, agus pàtran nam ball follaiseach, ’s urrainnear beàrn ( ... ) a chur ann. Mar eisimpleir tha a’ chiad chaogad àireamh chothromach dhearbh:
Anns an dòigh cheudna, tha àlach nan àireamhan nàdarra corra:
Eadar-ghearradh àlach
’S e eadar-ghearradh nan àlach A agus B àlach nan eileamaidean uile a tha an dà chuid na bhall de A agus na bhall de B. Tha seo air a sgrìobhadh: A ⋂ B. Mar eisimpleir:
Ma tha A ⋂ B = ∅, tha na h-àlaichean neo-thàthach. Tha e soilleir gu bheil:
Dealan-dè
Pieridae
Libytheidae
Hàcraig
'S e baile ann an Gallaibh a tha ann an Hàcraig (Beurla: Halkirk). Ann an 2011 bha 982 duine a' fuireach an seo.
Llanfair Clydogau
Tha am baile Llanfair Clydogau ann an Ceredigion, a' Chuimrigh. Tha e 58.0 mi (93.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 171.5 mi (275.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 623 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 268 (43.0%); rugadh 47% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Gaor Bheinn
Bho mhullach Gaor Bheinn gheibhear seallaidhean air beanntan Chnòideirt, Loch Cuaich, Loch Abar agus Àird Gobhair.
Bun-sgoil Taobh na Pàirce
Faodaidh clann a thig tron sgoil leantainn orra aig Àrd-sgoil Sheumais Ghilleasbuig far a bheil iomadh cuspair ga theagasg tro mheadhan na Gàidhlig.
Prionnsalachd Reuß-Ebersdorf
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
Liabost
Rinneadh am film "The Silver Darlings," às an leabhar le Neil Gunn, an seo.
IJmuiden
‘S e baile mòr agus port cudromach faisg air Zandvoort, air an àirde an iar nan Tìrean Ìsle air iomall Amsterdam a th’ ann an IJmuiden (IPA:  ɛi̯mœydə). Tha suidhichte aig ìre na mara, am broinn na sgìre Velsen, 60km air falbh bho Rotterdam.
Ainm a’bhaile
Ann an 1848, bliadhnachan mus do thoisich obraichean air Canàl a’ Chuain a Tuatha (Duitsis: Noordzeekanaal), dh’fhoillsich am fear-aithris Simon Vissering (mu dheireadh thall na ollamh is na mhinistear sa chaibineit aig Van Lynden van Sandenburg) artaigil far an tug e dealbhan dhe turas air bàta bho Amsterdam gu ruige "IJ-muiden" (= beul na h-IJ). Nuair a chaidh an canàl a thogail ann an 1876, thugadh an t-ainm IJmuiden air am port ùr a chaidh a chruthachadh air inbhir a’ chanàil.
Mìosachan
Faic cuideachd
* *
Will Lamb
Tùsan
Roinn-seòrsa:Gàidhlig Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Cànanaichean
Port Chnocaidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1677. Bha e ainmeil mar port iasgach sgadain anns an 19mh linn ach chan eil mòran bhàtaichean iasgaich air fhàgail an seo anns na làithean an diugh. right|300px|thumb|Bow Fiddle Rock faisg air Port Chnocaidh
Donnchadh MacGillÌosa
Bha a chruinneachadh sgeulachdan goirid Màiri Dhall agus Sgeulachdan Eile air an gearr-liosta Leabhar Albannach As Fheàrr 2013 aig Comann Crann na h-Alba.
1575
1575
Cille Pheadair
'S e baile ann an Siorrachd Rinn Friù a tha ann an Cille Pheadair (Beurla: Houston). Tha e suidhichte ann an Gleann Ghriobhaidh mu 6 mìltean air àird an iar-thuath Phàislig.
Loch Barabhaig
thumb|Sealladh air Loch Barabhaig
Ceann Loch Biorbhaidh
'S e baile air a’ Ghàidhealtachd a tha ann an Ceann Loch Biorbhaidh (Beurla: Kinlochbervie). Tha am baile suidhichte air taobh an iar-thuath Chataibh.
Seacadh
Is e seacadh anns an eaconamaidh dha ràithe leantach lùghdachaidh LTD.
Each
Tha an t-Each (Equus caballus neo Equus ferus caballus) na bheathach ceithir-chasach callta, a tha air a chleachdadh airson marcachd, slaodadh chairtean, tarraing chrann-treabhaidh agus mar sin air adhart.
Murchadh Moireach
Bha Murchadh Moireach (1890-1964) ’na shaighdear agus ’na bhàrd Gàidhlig à Leòdhas. Rugadh e ann an Sgìre Bhac agus bha athair na ghreusaiche. B' e Murdo Murray a bh’ air sa Bheurla. Chaidh e do Sgoil MhicNeacail ann an Steòrnabhagh agus bha e 'na dux ann an 1909. Fhuair e MA bho Oilthigh Obar Dheathain ann an 1913. Ghabh e anns an arm ann an 1914. Nuair a bha e 'n sàs anns a' Chogadh Mhòr, bha e a' cumail leabhar-latha an dà chuid sa Ghàidhlig agus sa Bheurla. Nuair a thàinig crìoch air a' chogadh, bha e ag obair mar thidsear is an dèidh sin mar neach-sgrùdaidh airson sgoiltean.
Cànanachas na Gàidhlig
Tùsan
Roinn-seòrsa:Gàidhlig Roinn-seòrsa:Cànanachas
1740
Bàsan
Roinn-seòrsa:1740an
Boyacá (Roinn)
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Ioràc
'S e dùthaich ann an Àisia a tha ann an Ioràc  neo Iarac neo Iraq, ainm oifigeil: Poblachd Ioràic  (Arabais: جمهورية العراق (Jumhūrīyatu l-‘Irāq). Tha i suidhichte aig ceann an earra-thuath na ruith-bheanntan Zagros agus a’ gabhail a-steach pàirt den Fhasach Sirianach agus den Fhasach Araibianach. Tha crìochan aice san iar-thuath le Siria, san iar le Iòrdan, sa tuath leis an Tuirc, san ear le Ioràn agus sa deas le Cuibhèit is Aràibia na Sabhd. Tha dà abhainn mhòr ann, an Tigris agus an Euphràtes.
Staoin
Cleachdadh
Cleachdar staoin ann an umha, feòdar agus sòdar.
Ioràc
Ceangal a-mach
thumb|200px|Bagdad anns a' bhliadhna 1977 thumb|right|200px|Abhainn Tigris agus am baile Mhosul
Vézelay (Yonne)
‘S e clachan ann an cridhe na Frainge a th’ ann an Vélezay (IPA: ve’zlɛ). Tha e suidhichte aig 302mos cionn ìre na mara, anns an sgìre (Fraingis: Région) Bourgogne anns an roinn (Fraingis: Département) Yonne, 187km  air falbh bho Pharis, prìomh-bhaile na dùthcha, 98km bho Dijon agus 175km bho Bhesançon. Chan eil ach 473 duine aig a’ bhaile. Thathar a’ cinntinn fìon-dhearcan chardonnay, melon agus pinot an seo. ‘S e fear dhe na bailtean as brèagha na Frainge a th' ann.
Tighearna
Facal-freumhachd agus cleachdadh
Roinn-seòrsa:Ainmean
Biel/Bienne
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Amhlaidh
Cruthan eile
Nochd e mar ainm sloinneadh cuideachd, Mac Amhlaoibh, Beurla: MacAulay, teaghlach ann an Àird nan Capall, Siorrachd Dhùn Bhreatainn.
Poll Iù
'S e baile beag aig ceann Loch Iùbh a th ' ann am Poll Iù (Beurla: Poolewe) Tha e mu 4 mìle (6.5 km) ear-thuath air Geàrrloch air an rathaid A 832 agus mu dhà mhìle (3 km) iar air Loch Ma-ruibhe. Tha Abhainn Iubh a' sruthadh tron bhaile. 'S e aon de na h-aibhnichean as giorra ann an Alba a tha innte, tha i a' ruith airson mìle (1.6 km) eadar Loch Ma-ruibhe is a' mhuir.
Lawrencium
Eachdraidh
Thagair sgiobachain aig Berkeley ann an agus ann an Dubna gun do lorg iad eileamaid le àireamh atamach 103 ach chuir comataidh IUPAC roimhpe gum bu e an sgioba Berkeley an do lorg lawrencium ann an 1971. Dh'ainmich iad e air Ernest Lawrence a thionnsgail an saighclotron, seòrsa de ghreasadair-mhìrean.
Niobium
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt
Inbhir Ghòrdain
Anns a' bhliadhna 2001 bha 3,890 duine a' fuireach an seo.
Iain Noble
An t-Eilean Sgitheanach
Bha Iain car leam-leat a thaobh Drochaid an Eilein. Bha e gu mòr airson na drochaid an toiseach gus gnìomhachas a bhrosnachadh ach thàinig an dà latha air a bheachd às a dhèidh sin 's e fo dhragh buaidh drochaide air cultar an eilein ach chuir e an caochladh roimhe a-rithist nuair a thòisich leasachadh eaconomach an eilein.
1910
Breithean
thumbnail|150px|David Niven
Pearù
'S e Lima am prìomh-bhaile aice.
Manila
'S e prìomh-bhaile na h-Eileanan Filipineach a tha ann am Manila, ainm oifigeil: Baile Mhanila (cànan Filipineach: Lungsod ng Maynila). Tha am baile suidhichte air cladach Manila bay aig inbhir an Abhainn Pasig. Tha e suidhichte mu 950 cilemeatair air falbh san àird an earra-dheas Hong Kong. 'S e an darna baile as motha anns na h-Eileanan Filipineach a thaobh àireamh-shluaigh, 's e Quezon City am baile as motha den dùthaich seo. Tha nas motha na 14 millean duine a' fuireach anns an ard-bhaile Mhanila. Tha riaghaltas na h-Eileanan Filipineach suidhichte an seo. Mar sin dheth tha Manila na theas meadhan poileataigeach den dùthaich.
Ceanglaichean a-mach
400px|thumb|Manila
Chepman and Myllar Press
300px|thumb| Duilleag on [[Leabhar Ùrnaighean Obar Dheathain. (Leabharlann Nàiseanta na h-Alba).]]
Chepman and Myllar Prints
An dà leabhran eile às an 16mh linn:
Charles Watson-Wentworth, 2nd Marquess of Rockingham
Bha am feallsanaiche Edmund Burke na rùnaire prìobhaideach aig Rockingham.
Francisco Javier Zaldúa
B' e Francisco Javier Martínez de Zaldúa y Racines fear-lagha agus neach-poileataigs à Coloimbia, a rugadh ann am Bogotá, 3 an Dùbhlachd 1811, agus chaochail esan an siud fhèin 21 an Dùbhlachd 1882. An dèidh bheatha fhada anns a' phoileataigs am broinn a' Phàrtaidh Libearalach, chaidh Zaldúa a thaghadh mar Cheann-suidhe na dùthcha airson an teirm  1882 - 1884. Bhàsaich e an ceann 8 mìos san dreuchd.
1747
MDCCXLVII
592
Bàsan
Roinn-seòrsa:590an
Glas-leac Mòr
Tha e na phàirt de na h-Eileanan Samhraidh. Tha e suidhichte san àird an iar-thuath Tannara Bige. Tha Eilean Mullagrach san àird a tuath dheth agus tha Eilean Ruisteil san ear-thuath dheth.
1748
thumb|Criostalan phlatanum. MDCCXLVIII
Farsaingeachd
'S ann ann am farsaingeachd a tha meud geoimeatrach an uachdair, no a' chumaidh a chaidh a dhealbhadh air. Tha bun-bheachd na farsaingeachd imfhiosach, agus tha an fharsaingeachd furasta a h-annaladh, mas e cumadh sìmplidh (m.e. ceàrnag no cearcall) air plàna a th' ann. Mur h-e, is coltach gum bi feum air modhan-obrach geoimeatrais dhiofarachaidh adhartaich airson farsaingeachd uachdair annaladh.
Farsaingeachd poileagain
200px
Parailealogram
...far a bheil b na bonn a' pharailealograim agus a na h-àirde aige air a tomhas gu h-ingearach ris a' bhonn.
Max Planck
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann am Fiosaigs Roinn-seòrsa:Luchd-saidheans Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Richard Cox
'S e cànanaiche agus foillsichear a tha ann an Richard A. V. Cox. Tha ùidh shònraichte aige ann an cànanachas eachdraidheil, ainmean-àite agus faclaireachd.
Foghlam is Dreuchdan
Dh'ionnsaich e ceàrd fhoillsichear aig Oilthigh Shruighlea mus deach e a Shabhal Mòr Ostaig a theagasg far an d' fhuair e urram ollaimh cuideachd.
1587
MDLXXXVII
Suranam
Tha Suranam   , gu h-oifigeil Republiek Suriname, ann an Aimearaga a Deas. B' àbhaist an t-ainm "Nederlands Guyana" a bhith oirre.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas Roinn-seòrsa:Suranam
1749
MDCCXLIX
Crannag
Dachaighean
Chaidh cuid dhe na crannagan an Alba a thogail ro 500 RC. Thathas a' creidsinn cuideachd gun robh cuid dhiubh gan cleachdadh chun na 17mh linne.
Clàr
Se rud a tha rèidh ann an clàr. Uaireannan, tha e co-ionnan ri bòrd, ach cleachdar airson liostaichean 7c m.e. ann an clàr-àma; roinnean na bodhaig, m.e. clàr-fhiacail is clàr-aodainn; neo rud a tha dìreach comhnard.
Tha clàr a' ciallachadh reacoird cuideachd.
Seabhag
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eòin-chreachaidh
Medellín
Chaidh Medellín a stèidheachadh ann an 1616 leis an Spàinnteach Francisco Herrera Y Campuzano mar El Poblado de San Lorenzo (Tuinneachadh Naoimh Lawrence) anns an sgìre ris an canar El Poblado gus an-diugh. Ann an 1675 stèidhich A' Bhanrìgh Companach Mariana na h-Ostaire am Villa de Nuestra Señora de la Candelaria ("Baile Naoimh Mhàiri à Chandelaria").
Plana Mòr Medellín
Rè na 1950an dhealbhachadh luchd-gnìomhachas, luchd-malairt agus an Riaghaltas Ionadail Am "Plan Mòr Medellín" (PMM) (Plan Pìdhleat), plana airson leasachadh a' bhaile air feadh a' Ghlinne Aburrá agus mu dheireadh thall chruthachadh sin a' chiad cheàrn cathaireil ann an Coloimbia. 'S e Paul Wiener agus José Luis Sert na ailtirean a bha os cionn a' phròiseact. Bha cladhachadh na h-Aibhne Mhedellín, stiùireachadh tuineachaidhean ùra air buthaich a' ghlinne, cruthachadh làraich gnìomhachasail ann an sgìre Guayabal, dealbhachadh cathaireil airson is gum biodh am baile ann an co-fhuaimneachd leis an abhainn, togail Pàirc Ball-Coise ùr, agus stèidheachadh làraich riaghal anns an La Alpujarra a-measg nam pròiseactan a bu chudromaiche anns a' PhMM.
Beò Cultarail fad na deicheadan a dh'fhalbh
Thoir iomadh ionadan cultarail beò dhan bhaile, mar an Taigh-Chluiche Pablo Tobón Uribe (1967), Taigh-Tasgaidh an Ealainn Nòis Ùir (1978), agus An Taigh-Tasgaidh Cathaireil (1987). Fhuair An Taigh-Tasgaidh Traidiseanta na h-Antioquia an darna fhosgladh oifigeil aige le mòran dhen chuid obrach a rinn Fernando Botero ann an 2000. Tha oilthighean ùra air a fhosgladh anns a' bhaile cuideachd: Oilthigh Medellín (1950) agus Oilthigh Eafit (1960).
Eaconamaidh
Tha an turasachd air a dhol gu math air adhart anns na bliadhnachan a dh'fhalbh.
Foghlam
Tha a bharrchd air 30 oilthighean ann am Medellín is iad a' sgaoileadh an fhoghlaim air feadh na h-Antioquia, an "Eje Cafetero" (sgìre a' Chofaidh) agus Costa na Cairib. 'S e Oilthigh na h-Antioquia, an t-Oilthigh Nàiseanta Coloimbia agus an Colaiste Jaime Isaza Cadavid (poblach), agus an t-Oilthigh EAFIT, Oilthigh Medellín, An t-Oilthigh Pàpanach Bolivarianach, an t-Oilthigh San Buenaventura, Sgoil Inneallaidearachd na h-Antioquia, Oilthigh Santo Tomas, SENA (Seibheis Nàiseanta Ionnsachaidh) agus CES am feadhainn as cudromaiche. A bharrachd air sin, tha ionadan teic-eòlais curomaich ann, mar ITM (Institiùd Nàiseanta an Teic-Eòlais).
Còmhdhail Adhair
thumb|left|Port-Adhair Eadar-nàiseanta José María Córdova thumb|right|Port-Adhair Olaya Herrera
Þorsteinn Pálsson
Caibineit Phálsson
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineitean fhad 's a bha Pálsson os cionn an riaghaltais. Bhuinneadh iad uile gu Alþýðuflokkurinn, Framsóknarflokkurinn agus Sjálfstæðisflokkurinn:
Medellín
Sluagh a' Bhaile
A-rèir Roinn Nàiseanta Riaghlach na Staitistearachd, bha sluagh dhe 2,223,078 daoine aig Medellín ann an 2005, is le sin bha e an dàrna bhaile a bu mhotha ann an Coloimbia. The metropolitan area of Medellín in 2005 included 3,312,165 inhabitants. Bha 5820 daoine airson gach ciolomeatair ceàrnagach anns a' bhaile. Bha 130,031 daoine nan tàmh ann am bailtean beaga co-cheangailte ris a' bhaile-mòr; 'Se fireannaich a bh'ann 46.7% agus boireannaich a bh'ann 53.3% an t-sluaigh. Tha ìre neo-litireachd dhe 9.8% anns na daoine nas aosda na 5 bliadhna a dh'aois. Tha cumhachd dealain aig 98.8% na taighean ann am Medellín, fìor uisge aig 97.3%, agus tha fòn aig an taigh aig 91% dhuibh.
Buidhne Chinnidheach
Seo Co-mhisgeachd Chinnsidheach a' bhaile:
Fhuair Medellín iomadh in-imrich às An Spàinn rè na 17mh agus 18mh linntean, a bharrachd air beagan inimreachais gun taghadh à Àfraga an Iar. Chaochail a' mhòr-chuid nan Tùsanach fo bhuaidh tinneasan às an Roinn Eòrpa, agus dh'eadar-phòs iomadh nam feadhainn a mhaireadh beò leis na prìomh In-Imrich Spàinnteach, fireannaich anns a' chumanntas; thoisich inimreachas nam boireannach Spàinnteach air dheireadh. Thigeadh in-imrich à Lebanon, à Iòrdan, às a' Ghearmailt, agus à Portagail rè an 19mh linne. 'S e Paisas air a bheil iomadh dhaoine à Medellín, le freumhan Spàinnteach anns a' chumanntas, gam measgachadh le fuil Àfraganach agus Tùsanach. Tha coimhearsnachd bheag Afro-Coloimbianach and Zambo-Coloimbianach ann (daoine le freumhan Tùsanach agus Àfraganach).
Cultar
Tha tùs Spàinnteach aig a' chultar Paisa, agus tha traidiseanan Caitligeach, gnìomhachasail, dìorrsach, agus hospitable aige. Thathar ag ràdh gum bruidhinn na Paisas gu ciùin luath, le gàire, agus gu bheil iad dèidheil air an tairbheadaireachd, air an rodeo, air a' ceòl, air a' bhàrdachd, air a' bhall-coise, agus na ho-ro-gheallaidhean. Tha iad uabhasach moiteil às a' bhaile aca. 'S e "rumba" ris an canar beatha na clubaichean, na taighean-sheine, na ceàrnagan agus na sràidean gach deireadh sheachdain.
Fèisean
A-measg na fèisean eile tha fèis Eadar-nàiseanta na Bàrdachd (An t-Iuchar) (a fhuair an Right Livelihood Award ) ann an 2006, Taisbeanadh a' Mhiotais agus an Fhionnsgeul (An Dùbhlachd) agus ColombiaModa (tachartas gnìomhachas an Fhasain).
Jim MacGilleEathain
Dùn Dèagh Aonaichte
Stèidhich e poileasaidh òigridh co-eagraichte sa bhad, poileasaidh a chuireadh a-mach mòran cluicheadairean math òg air feadh nam fichead bliadhna a lean. Chleachd e, sa chiad dol a-mach, an t-eòlas a bh' aige air saoghal ball-coise na h-Alba gus cluicheadairean fiosrachail a cheannach, a leigeadh leis an sgioba agus an stoidhle cluich ath-chruthachadh a dh' aon inntinn leis an dòigh còidseadh aige.
Auvergne
Tha Clermont-Ferrand na phrìomh-bhaile.
Tormod MacLeòid (Am Bàrd Bochd)
Eachdraidh a Bheatha
B' e athair Murchadh Macleòid à Pabail agus a mhàthair Seonag NicCoinnich. Bha ceathrar bhràithrean agus còignear pheathraichean aige. Ann an 1932, phòs e Mòr Nicleòid à Ranais agus bha ceathrar duine cloinne aca; Dollag, Murdo John, Tormod agus Seòras.
Innis Tìle
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa *
Aithbhreac inghean Coirceadail
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bàird Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig Aithbhreac inghean Coirceadail Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig
Botal
Tha botal neo buideal na shoitheach caol-mhuinealach. Tha e a’ cumail lionn neo deoch. Mar is àbhaist, nithear le plastaig neo gloinne.
Cruach Choireadail
'S e beinn ann an Alba a th' ann an Cruach Choireadail. Tha e suidhichte ann am meadhan Eilean Mhuile tuath air an rathad A849. Tha e 618m (2028 troigh) de dh'àirde. Air mullach na beinne chithear càrn a bhios mu mheatair air falbh san ear bhon phuing as àirde. 'S e Graham is Marilyn a th' ann.
Glas-leac Beag
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Samhraidh
Niall Mòr MacMuireadhaigh
Bha Niall Mòr MacMuireadhaigh (no MacMhuirich) (c.1550-an dèidh 1613) air aon de na filidhean mu dheireadh a bhuineadh do Chlann Mhuirich (sliochd an fhilidh ainmeil Muireadhach Albanach Ó Dálaigh). Tha co-dhiù ceithir da chuid dhàn air tighinn a-nuas thugainn, nam measg an dàn gràidh ainmeil ‘Soraidh slàn don oidhche a réir’. A rèir dualchas an teaghlaich, bha ochd ginealach deug eadar Niall Mòr agus Muireadhach Albanach, a thàinig a dh’Alba còrr is trì cheud bliadhna ro linn Nèill Mhòir.
Llangybi
Tha am baile Llangybi ann an Ceredigion, a' Chuimrigh. Tha e 59.5 mi (95.8 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 172.8 mi (278.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 639 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 356 (55.7%); rugadh 59% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Bliadhna
'S e bliadhna a tha ann an tìde a chaitheas an Talamh ann a bhith a’ dol timcheall air a’ ghrèin. Tha dà mhìos deug ann, agus 365 làithean ann (366 aig bliadhna leum).
Sérigny (Orne)
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Fhraing
Roentgenium
Cleachdadh
Tha roentgenium glè thearc agus chan eil cleachdaidhean ann.
Dionnasg an Fhearainn
thumb|Suaidheantas Dhionnasg an Fhearainn (1880an)
Thòisich an dàrna Dionnasg an Fhearainn mar phàrtaidh poileataigeach ann an Glaschu ann an 1909. Bha iad airson féin-riaghaladh ann an Albainn, agus bha buill de Dhionnasg an Fhearainn air leth cudromach ann a bhith a’ cur air bonn Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba ann an 1934.
Frida Kahlo
Bliadhnaichean fadalach
Ged bha 'n obair Kahlo seòrsaichte air uairibh ri os-fhìreach agus dh'fhoillsich i iomadh amannan leis na luchd-os-fhìreachas Eòrpach, chonnsaich i an t-ainm. A ro-oidhirpich le cuspairean boireannach agus an saor-chridheachd a bhrùth i a-mach le, rinn e i rudeigin de samhail na beanalachd 'sna deicheadan deireannach na linn 20mh.
La Guajira (Roinn)
'S e tè dhe na 32 roinnean ann an Coloimbia a th' ann an La Guajira. 'S e Riohacha prìomh-bhaile na roinne. Tha am Fàsach La Guajira anns an Roinn seo.
Loch Bhraoin
thumb|Loch Bhraoin 'S e loch-mara ann an Siorrachd Rois ann an Alba a tha ann an Loch Bhraoin (Beurla: Loch Broom). Tha e mu 14.5 cileamatair a dh'fhad (eadar Inbhir Làthail agus Rubha Cadail). Canar Frìth Inbhir Làthail airson na sgìre a tha san ear air Loch Bhraoin.
Old Firm
Aistean co-cheangailte
Ball-coise Albannach
Rangers
Carraig Uí Leighin
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Èirinn
C.B. Celtic
Tha Celtic ainmeil airson Cupa na Roinn Eòrpa a bhuannachadh ann an 1967. 'S iad a chiad sgioba bhon an Rìoghachd Aonaichte, agus gu dearbh a chiad sgioba ann an taobh a tuath na Roinn Eòrpa, a bhuannaich an cupa. Ruig iad an geama deireannach a-rithist ann an 1971 ach chaill iad 2-1 an aghaidh Feyenoord, sgioba bhon an Òlaind. Bhon an uairsin thànaig iad faisg air grèim fhaighinn air a chupa UEFA ann an 2003 ach chaill iad ri F.C. Porto 3-2 anns an geama deireannach.
1755
MDCCLV
Auckland
250px|right|thumb|Auckland. 'S e Auckland am baile as motha ann an Sealainn Nuadh. Ann an 2017, bha àireamh-sluaigh Auckland aig 1,657,000.
Rudha Stòir
thumb|Rudha Stòir thumb|An taigh-solais 'S e an rudha as tuathaiche den leth-eilean Stòr a tha ann an Rudha Stòir no Rubha Stoir (Beurla: Point of Stoer no Stoer Head).Tha rathad singilte a' leantainn an seo bho Loch an Inbhir.
1756
MDCCLVI
Bogsa
'S e bocsa a tha ann an soitheach a tha sia-taobhach. Nithear iad le iomadh rudan leithid fiodh, cairt-bhòrd, msaa. Bithear an cleachdadh gu tric gus stuthan eile a chumail annta no gus stuthan a ghluasad o àite gu àite.
An t-Sile
Dealbhan
thumb|left|200px|[[Beinn-theine Parinacota san àird a tuath Sile]] thumb|200px|Gleann Elqui ann am meadhan na Sile. thumb|left|200px|Pàirce nàiseanta Conguillío san àirde a deas Sile thumb|200px|Grey Glacier san àirde a deas Sile.
Bòcan
Roinn-seòrsa:Miotas-eòlas
HEC Paris
Seann Oileanaich
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:An Fhraing
Almain
Eachdraidh
Ann an 1807 lorg Humphry Davy gun robh sodium agus potasium ann an alm agus meatailt eile, a dh'ainmich e aluminium. Ann an 1825 rinn Hans Christian Ørsted aluiminium neo-ghlan. Ann an 1827 rinn Friedrich Wöhler rannsachadh cosail agus rinn e aluiminium fìor-ghlan.
Bha factaraidh aluiminiuim ann am Foithir. Thog am British Aluminium Company taigh dealain-uisge airson aluiminium fhìnicheadh ann an 1896. Aig toiseach thàinig am bauxite, clach-aluiminiuim, à Latharna na h-Èireann air a' Chanàil Chailleanach ach nas fhaide thàinig an clach à Gàna tro an t-Eilean Loisgte. Dhùn am factaraidh ann an 1970. Thog an companaidh a dhàrna factaraidh ann an Ceann Loch Lìobhann eadar 1905 is 1909 is an stèisean cumhachd na stèisean as motha anns an t-saoghal aig an àm sin. Chaidh na ceàrdaichean a dhùnadh ann an 2000.
Howwood
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Rinn Friù
Loch an Tuim
thumb|Sealladh air Loch an Tuim
Blonag
Tha blonag na shaill gheal à mucan. Cleachdar ann a bhith a deasachadh biadh.
Iolair
Rèis-bheatha
Mairidh an iolair beò gus am bi i dlùth air leth-cheud bliadhna. Tha seòl aice air a clòimh a thilgeil nuair a tha i a' fàs trom agus mall, agus air an dòigh seo tha i ga neartachadh fhèin mar gun tilleadh a h-òige a-rithist.
Sionagog
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Àiteachan-adhraidh Roinn-seòrsa:Iùdhachd
1758
Bàsan
Roinn-seòrsa:1750an
The Rankin Family
'S e còmhlan-ciùil à Mabou, Alba Nuadh, Canada a tha anns na The Rankin Family. Tha ceathrar ann, Jimmy Rankin, Cookie NicFhraingein, Raylene NicFhraingein is Heather NicFhraingein.
Liosta de dh'Achdan na h-Alba
Faic cuideachd
*
Cas-gwent
Tha Slighe Costa na Cuimrigh a' tòiseachadh/crìochnachadh ann an Cas-gwent.
Prishtina
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eòrpa Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
1759
MDCCLIX
1598
MDXCIX
Bànrigh Bhictoria
Air 10 an Gearran 1840 phòs a' Bhànrigh Bhictoria Ailbeart Saxe-Coburg-Gotha agus bha naoinear chloinne aca. Chaochail am Prionnsa Ailbeart air 14 an Dùbhlachd 1861. 'S e am fiabhras breac a thug bàs dha.
José Hilario López
Ceann-suidhe na Dùthcha
Nuair a bha e os cionn an Riaghaltais thoisich e pròiseas cur às do dh’àiteachan-glèidhidh nan Tùsanach, agus chuir e às do thoirmisg air reic na h-àiteachan-glèidhidh. Seo a’ chiad rud a dh’adhbharaich còmhstri eadar López agus na Buidhnean Deamocratach, ach chuidich sin Uachdarain às-mhalairte a bhith, o chionn 's gun do bhrosnaich sin desplazamiento luchd-obrach Tùsanach gu ruige na sgìrean far an robhar a’ dèanamh tombaca, leis nach robh an lus sin fo mhonopolaidh na Stàite nas motha. Dh’adhbharaich sin àrdachadh ann am prìsean a bhith am broinn na dùthcha fhèin cuideachd, o chionn 's gu do sholarachadh deagh chuid stuth nan Tùsanach anns na h-àiteachan-glèidhidh am margaidh sin aig prìsean uabhasach ìosal.
1760
MDCCLX
1599
Bàsan
Roinn-seòrsa:1590an
Linus Torvalds
Oilthigheach
Fhuair e ollamhachd urramach o Oilthigh Stockholm ann an 1999, o Oilthigh Helsinki ann an 2000 is bhuannaich e an Duais Vollum o Cholaiste Reed ann an 2005.
Co-chruinneachadh dhe Rionegro
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Antioquia Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs
Aodhan
Cruthan eile
'S e Aodhagan an t-ainm meanbhach air Aodhan.
Einsiedeln
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Loch Mòr, Diùirnis
thumb|Sealladh air Loch Mòr
Crucornau Fawr
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Fynwy Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Klaas Hendrikse
Iomraidhean
Hendrikse, Klaas Hendrikse, Klaas Hendrikse, Klaas
Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca
S' e Oilthigh Celso Suckow da Fonseca (Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca, CEFET-RJ), stèidhichte ann an 1917, an oilthigh as motha ann an Rio de Janeiro (Braisil).
Bodha
thumb|right|250px|Bodha 'S e bodha a tha ann an creag anns a’ mhuir. Gu h-àraid tè a thèid a bhàthadh aig muir-làn.
Bòdhran
Roinn-seòrsa:Innealan-ciùil
Giorgos Seferis
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Greugach Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghrèig Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Coirc Bheinn
Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Coirc Bheinn san 2 an Gearran 2013.
Volodymyr Zelensky
'S e comaig agus neach-poileataigs na h-Ucràin a tha ann an Volodymyr Oleksandrovych Zelensky (Ucràinis: Володимир Олександрович Зеленський). Rugadh e san 25mh latha den Fhaoilleach 1978 ann an Kryvyi Rih. Chaidh a thaghadh mar cheann-suidhe anns a' bhliadhna 2019. Tha e na bhall de Shearbhant na Daoine (Sluha Narodu, SN), pàrtaidh poileataigeach anns an Ucràin.
Manuel Murillo Toro
Beatha
Rugadh Manuel Murillo Toro ann am baile beag ris an canar Chaparral, anns an Tolima, ann an 1816. Chaidh e a chur gu Bogotá airson leigheas ionnsachadh, ach leig esan an cùrsa sin airson an lagh ionnsachadh, agus dh’obair e airson Vicente Azuero agus Lino de Pombo nuair e na oileanach fhathast; thug e ceum ann an 1836.
Sgrìobhaidhean
Taobh a chuid obrach anns na meadhanan agus mar ùghdair, stèidhich e Gaceta Mercantil de Santa Marta, (Pàipear-naidheachd Marsanta dhe Santa Marta) ann an 1847  agus bha e an sàs ann an caochladh pàipearan eile. Chuir a bhàs, aig deireadh 1880, crìoch air a’ bhuaidh a bheireadh na smaointean libearalach-raidigeach air Riaghaltas an nàisein, o chionn 's gun robh làmh an iuchair aig sreath dha riaghaltasan Tòraidh rè faisg air 50 bliadhna. chuimhne air na adhartasan taobh a’ chonaltraidh a rinn e. Chaidh am pàirc ball-coise Manuel Murillo  Toro ann an Ibagué, prìomh-bhaile na Tolima, a chur air dòigh mar chuimhne airsan.
Àth nan Damh
Iomradh
Ath nan Damh Ath nan Damh
Fiosaig
Co-ghluasad
Seo an roinn de eòlas-nàdair a dhèiligeas le cnapan stuth fo bhuaidh cumhachdan-eiginn (no forsaichean). Tha co-gluasadan clasaigeach stèidhichte air trì dlighean a chaidh air ainmeachadh le Isaac Newton, mar àlach chanar "Na dlighean co-ghluasad Newtoin" dhaibh.
Gobhlan-gaoithe
thumb|left|Gobhlan-gaoithe thumb| Hirundo rustica
100an
Is dòcha gu bheil thu a' lorg an 2na Linn
Iain N. MacLeòid
Beatha
Phòs e Anna nighean Chaluim MhicLeòid à Breaclait. B'e a mhac Calum Iain MacLeòid a chaidh a nall à Alba Nuadh.
Obair Sgrìobhaidh
Chruinnich e am bàrdachd aig Iain Mac a' Ghobhainn, Iain Phàdraig, Bàrd Iarsiadair.
Deasaiche
MacLeòid, Iain N. (deas.) 1916. Bàrdachd Leòdhais (Glaschu: Alasdair MacLabhruinn agus a Mhic)
Cairo
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Afraga a Tuath Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Èipheit Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
A' Bheiniseala
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas *
Machair
thumb|Machair Bheàrnaraigh ann an [[Uibhist a Tuath]] Tha am facal Gàidhlig machair a' ciallachadh fadhlainn ìseal thorrach air costa Èirinn no Alba agus gu sònraichte anns na h-Eileanan Siar. Tha dà sheòrsa machair ann:
Stafa
Tha Stafa mu 200 meatair a dh’ fhad agus 600 meatair a leud le 33 heactair ceàrnagach de mheud. Tha an t-àite as àirde 42 meatair (138 troigh) os cionn na mara.