cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stafa
Bhon bhliadhna 1968 tha Stafa aig an National Trust for Scotland. Chan eil duine sam bith a’ fuireach ann an diugh.
An Cuiltheann
Sgùrr a’ Mhadaidh, Sgùrr an Gobha, Bruach na Frìthe, Sgùrr na Banachdaich
’S e seann ainmean a th’ ann an ainmean le beathaichean is dathan. Gu tric tha ainmean bheathaichean air beanntan air feadh an t-saoghail. Tha ainmean bheathaichean air cuid de na h-àiteachan anns a’ Chuiltheann. Mar eisimpleir Sgùrr a’ Mhadaidh, Sgùrr an Gobha. Tha Bruach na Frìthe ceangailte ri beathaichean cuideachd, oir ’s e coille fèidh a th’ ann am frìth. Chan eil a’ chùis seo soilleir le Sgùrr na Banachdaich. Tha Mac an Tàilleir a’ cur air adhart gu bheil “banachdach” a’ ciallachadh “banachag” agus bhiodh sin a’ ciallachadh gun cleachte an sgìre sin airson banachaigeachd. Tha Forbes ge-tà dhen bheachd gu bheil “banachdach” a’ tighinn bho na creagan breacte coltach ris an tinneas ris an canar banachdach. Tha Forbes ag ràdh cuideachd gu bheilear a’ cluinntinn Banaraich agus Bànaraich gu h-ionadail, agus bhiodh sin a’ dol leis a bheachd aig Mac an Tàilleir.
Sgùrr Dubh, Sgùrr Dearg, Clach Glas, Blàbheinn
thumb|250px|right|Adharc an Sgurr Dheirg, no an Inaccessible Pinnacle mar a theirear rithe sa Bheurla right|250px|thumb|Sgurr Mhic Choinnich (làimh cheàrr), Sgurr Sgumain is Sgurr Dubh an Dà Bheinn air am faicinn bho [[Rubha an Dùnain]]
Uachdar Àrdair
'S e baile-beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an Uachdar Àrdair neo Uachdar Ardobhair (Beurla: Auchterarder).
Stephen Gallacher
Rugadh e ann an Dechmont, Lodainn an Iar.
Ulbha
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd *
Uilleam Ros
Sgeul-beatha
thumb|Geàrrloch - am baile far an deach Uilleam Ros a thìodhlacadh Rugadh e anns an t-Sìthean anns an Eilean Sgitheanach ann an 1762. Bha athair Uilleim na Sgitheanach agus bha e ag obair mar ceannaiche-siubhail. Bha a màthair às an Sgìre Gheàrrloich. Chaidh Uilleam dhan sgoil ann am Farrais. Thòisich e air bàrdachd a sgrìobhadh nuair a bha e anns an sgoil fhathast. An-dèidh an sgoil fhàgail thill an teaghlach air ais gu Geàrrloch. An uair sin chaidh Uilleam còmhla ris an athair air cuairtean do na h-eileanan agus air feadh na dùthcha. Mar sin chuala e na blasan eadar-dhealaichte agus fhuair e deagh eòlas orra. Air ais ann an Geàrrloch thòisich e ag obair mar mhaighstir-sgoile gus an do fhàs an slàinte aige nas bu miosa. A-rèir beul-aithris bha gaol aige air Mòr Ros à Steòrnabhagh. Ach phòs i fear eile. Greiseag roimhe sin sgrìobh e dàn: 'Feasgair Luain', 's dòcha gur e sin am fear as ainmeile aige. Ann an 1790 chaochail e leis a' chaitheamh, bha e 28 bliadhna a dh'aois.
Dayton, Ohio
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1796.
A
B’ e A a’ chiad litir den aibidil Laidinneach. Tha seann-ainm aige sa Ghàidhlig – “Ailm”.
Roinn-seòrsa:Litrichean na Gàidhlig Roinn-seòrsa:Litrichean
Bogha is saighead
Tha bogha is saighead na sheòrsa bhall-airm. Tha teud neo sreang a’ cur air bogha, agus tha saighead a’ cur air an sreang, a tha ga iomain.
Ì Chaluim Chille
Ainm an eilein
Tha Iona, ainm Beurla an eilein, a' tighinn bho leughadh ceàrr air "Ioua", a tha a' ciallachadh, 's dòcha, "eilean nan craobh iubhair". Bhon a tha ainm an eilein sa Ghàidhlig, "Ì", cho goirid, théid a shìneadh mar as trice gu "Ì Chaluim Chille" no gu "Eilean Idhe" ('s e tuiseal ginideach a tha ann an "Idhe"). Canar "Idheach" ri cuideigin à bhuinneas don eilean, agus canar cuideachd "Ì nam ban bòidheach" ris an eilean. (Fiosrachadh bho Iain Mac an Tàilleir)
Beinn Chliaid
Suidheachadh
Tha e suidhichte ann ceann a tuath an eilean Bharraigh. Tha Beinn Eireabhal air an ear agus Grianan sa deas. Cuideachd sa deas tha an A888 a' dol seachad air Beinn Chliaid agus tha am baile Cliaid suidhichte iar air a' bheinn. Ged a tha slighean beaga timcheall air Beinn Chliaid, chan eil slighe ann a leanas gu mullach na beinne.
Uster
‘S e baile mòr ann an ceann a tuath na h-Eilbheis a th’ ann an Uster. Chaidh am baile seo a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 755. Tha e suidhichte ri taobh na na h-aibhne Aa, eadar dà Loch (Greiffensee air an àirde an iar agus Pfäffikersee air an àirde an ear), aig 478m os cionn ìre na mara anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Zürich, dìreach 13km air falbh bho Zürich, ach 232km bho Ghenève agus 106km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 32,285 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 19mh baile as motha na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh. ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Uster.
140an
right|thumb|300px|[[Ptolemy]]
Dreathan donn
S'àbhaist dhaibh a bhith eadar 10 's 11 cm a dh'àirde 's tha iad caran donn. Bith iad a' fuireachd am a measg nan lùsan ìosal anns na coilltean giuthais. 'S àbhaist dhaibh neadachadh faisg air an làr neo air an làr fhèin. Tha na dreathanan-duinn gu math farsaing. Chìthear iad anns na coilltean bho Alasca thar ceanna a tuath Aimearaga a Tuath agus bho Bhreatainn thar an Roinn Eòrpa 's ceann a tuath Àisia.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Eòin
Malaidhsia
Ceangal a-mach
250px|left|thumb|Turasachd ann am Pulau Payar
An Iapan
Cultar
Bhon a tha an Iapan fada gu leòr bho thìr-mòr Àisia, gun a bhith ro fhada air falbh, fhuair i buannachdan às cultar an tìr-mòr, ach cha deach amaladh ann am buaireasan a' mhòr-thìr cho tric rè nan linntean. Bha e an comas dhith buaidhean chultarach à tìrean cèin a dhèanamh freagarrach dhan chultar aice fhèin 's an uairsin gan aonadh ri a leasachaidh. Gheibhear eisimpleirean dhen seo a thaobh biadh na dùthcha, leithid Tempura, le buinteanas ris a' Phortagail. A thaobh litreachais, chaidh an làmh-sgrìobhaidh Iapanach, Kana, a chruthachadh às na litrichean iol-fhillte Sìonach. A thaobh chreideimh, 's ann a bha Buddhachd air atharrachadh nuair a chaidh a thoirt a-steach san t-siathamh linn. Cha do sgaoil e measg an t-sluaigh gus an do nochd Hōnen agus Shinran, an fheadhainn a stèidhich an dream Jōdo 's an dream Jōdo Shin.
Bodach Stòrr
Tha Bodach Stòrr ainmeil a-measg an luchd-sreap. Chan urrainnear an stac a ruigsinn ach ma bhios a’ mhuir air falbh. Tha na fulmairean (Fulmarus glacialis) cunnartach don luchd-sreap ma thèid iad ro fhaisg orra. Chithear fàsgadairean (Stercorarius parasiticus) agus fithich an seo cuideachd.
Gòrdon MacGilleFhinnein
Bha e cuideachd an sàs Suirbhidh Chànanach na h-Alba ann an Dùn Èideann.
Saighdear
Iomraidhean
جندي (رتبة عسكرية) Militaire
Montevideo
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Aimearaga a Deas Roinn-seòrsa:Uruguaidh Roinn-seòrsa:Bailtean
Michigan
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte‎ *
Dhaka
Iomradh
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia a Deas Roinn-seòrsa:Bailtean
Coatbridge, Chryston agus Bellshill (sgìre Phàrlamaid Westminster)
Tha Coatbridge, Chryston agus Bellshill na sgìre Phàrlamaid Westminster.
Bonaid
Tha bonaid na sheòrsa aide gu tric cruinn. Tha ciall eadar-dhealaichte aige: an còmhdach os cionn inneal càir.
Eileamaid cheimigeach
Cuirear rian air na h-eileamaidean ris a' chlàr phillteach, a dh'fhoillsich Dmitri Mendeleev bho thùs ann an 1869.
Santiago Pérez de Manosalbas
Beatha
Fhuair e a chuid fhoghlaim aig an sgoil Colegio del Espíritu Santo, a steidhich agus ga stiùireadh leis a' charaid agus a neach-chomhairle aige Lorenzo María Lleras, far an tug e dotaireachd ann an Lagh.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Loch Cill Chriosd
thumb|Sealladh air Loch Cill Chriosd
Lofsöngur
Focail
Vér deyjum, ef þú ert ei ljós það og líf,
1771
Bàsan
Roinn-seòrsa:1770an
Euskirchen
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Lofsöngur
Focail
oir is tusa ar n-aon tèarmunn.
Bidh sinn a 'crith agus a' toirt taing le deòir crith,
O, is tu ar beatha as binne gach madainn,
Bòid
Tha bòid na gheall cudromach neo sòlaimte. Feumaidh BPA a’ dèanamh bòid-dhiliseachd do banrìgh Shasainn – tha sin gu math connspaideach. Nì a h-uile ball den SS bòid gu Adolf Hitler.
Ivy League
* Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte
Murdaich
Roinn-seòrsa:BBC Alba Roinn-seòrsa:TBh Roinn-seòrsa:Telebhisean Gàidhlig
Graeme McDowell
'S e cluicheadair goilf a th' ann an Graeme McDowell (30 an t-Iuchar 1979).
Eilean Dubh, na h-Eileanan Samhraidh
Tha na h-aiseagan a' dol seachad air anns an t-siubhail aca eadar Ulapul is Steòrnabhagh.
Loch Lonachan
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Lonachan. Tha e suidhichte anns Eilean Sgitheanach. Tha e na laighe aig ceann a deas Gleann Shuardail. Tha Beinn nan Càrn sa deas dheth.
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Lonachan, agus mar sin chan rathaidean ann a leanas chun na loch seo.
Tiriodh
Bratach
thumb|Bratach Thiriodh Bhuannaich Dòmhnall Camshron à Sgairinis co-fharpais airson bratach ùr an eilein a dhealbhadh ann an 2018. Chaidh am bratach a thogail a' chiad turas 8 Sultain 2018.
Fiadh-bheatha
’S ann an Tiriodh a tha an àireamh as motha de thraoin ann an Albainn - 346 a-mach à 1059 a chaidh a chunntadh ann an Albainn ann an 2016.
Provence-Alpes-Côte d'Azur
'S e région na Frainge a tha ann am Provence-Alpes-Côte d'Azur. Tha e na laighe ann an iar dheas na Frainge. Tha Marseille na phrìomh-bhaile.
SS Great Britain
thumb|250px|right|SS Great Britain Chuireadh an SS Great Britain air bhog aig Bristol ann an 1845. B’ ise an dàra tè de na trì luing mhòir a dhealbh an t-innleadair ainmeil Isambard Kingdom Brunel. B’ innte a chiad long-chuain a chaidh air togail le slige iarainn agus a chiad long-chuain a bhi iomanaichte le bidhis, ged ’s a bha làn seòil orra cuideachd.
Tha a slige 274 troighean anns an fhàd 'us bha i uidheamaichte le innealan fiarachd a dhealbh Brunel fhèin. Aig an àm cha ghabhadh e dhèanamh a thogail inneal-stoith le comas a thionndaich luath gu leòr a dh’ioman bidhis-uisge gu dìreach, airson an aobhar sin, dh’iomain na h-innlean fearsaid na bidhis tro bheart de rothan-fhiacalachd le riochd-bheairt 1:3. (1 car a-staigh: 3 car a-mach). Bha i grunnan bliadhna air an triall ri Astràilia agus nuair a bha a latha seachad anns a’ mhalairt siud, chaidh a chleachdadh mar slige gual aig Port Stanley anns na h-Eileanan Mailbheana. Mu dheireadh chaidh i air tìr an siud, far an do laighe i air a’ chladach gu 1976, nuair a chaidh a toirt dhachaidh ri Bristol. Chaidh a ath-uidheamachadh a bhi na long-taisbeanaidh, mar a tha i chun latha an diugh (2008).
Dàta eile
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Teicneòlas Roinn-seòrsa:Bàtaichean
Geir Hilmar Haarde
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Poileataigs
Isambard Kingdom Brunel
Tha Isambard Kingdom Brunel (Portsmouth, 9 an Giblean 1806 - Lunnainn, 15 an t-Sultain 1859) a measg na h-innleadairean as ainmeile ann an eachdraidh Bhreatainn. Am measg nan obraichean as ainmeile aige tha an Great Western Railway 1834-1837, trì longan-cuain mòra: an SS Great Western (1837), an SS Great Britain (1845) agus an SS Great Eastern (1857), agus Drochaid Clifton, thairis air an abhainn ann am Bristol.
Marcus Garvey
''Is e bun a th'anns an aiste seo. Is urrainn dhuibh a chuideachadh leis a mheudachadh.''
Lübeck
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
1774
Bàsan
Roinn-seòrsa:1770an
Bolgan (lus)
Roinn-seòrsa:Luibhean
Beirut
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia an Iar-Dheas Roinn-seòrsa:Leabanon Roinn-seòrsa:Bailtean
Slèite
Tha a’ cholaiste Ghàidhlig, Sabhal Mòr Ostaig ann an Slèite.
Loch Buidhe, an t-Eilean Sgitheanach
Tha an loch seo cho mòr ri 2.7 ha (6.7 acair). 'S e 0.7 km (0.4 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 271 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 221 m (725 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2.8 km (1.7 mìle) air falbh bhon mhuir. Thèid Loch Buidhe a lìonadh le Allt Tarsuinn.
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Buidhe.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Victor Dubuisson
Rugadh e ann an Cannes, an Fhraing. Tha e a' cluich gu proifeiseanta o 2010.
Cailtidh
'S e baile ann am Fìobha faisg air an M90 a tha ann an Cailtidh (Beurla: Kelty).
Chase & Status
thumb|Chase & Status, SonneMondSterne 2018 Is e còmhlan ciùil dealanach à Lunnainn, Sasainn, a tha ann an Chase & Status.
Ostfriesische Inseln
thumb|right|300px|Ostfriesische Inseln thumb|right|150px|Sanas rathaid a tha ag ràdh gu bheil càraichean toirmisgte Tha na Ostfriesische Inseln (Eileanan Frìosach an Ear; Beurla: East Frisian Islands) suidhichte anns a’ Chuan a Tuath. Tha iad eadar còig agus deich cilemeatair air falbh bho chladach Sagsainn Ìosail. Tha seachd eileanan ann, far a bheil daoine a’ fuireach. Is e Borkum le 32 km² an t-eilean as motha, agus is e Baltrum le 6 km² am fear as lugha. Tha iad agus a' mhuir timcheall orra nam pàirt dhen phàirc-nàiseanta Lower Saxony Wadden Sea National Park.
Pàipear-balla
Roinn-seòrsa:Acfhainn
Innis Fhionghain
thumb|Innis Fhionghain 'S e baile ann an Siorrachd Rinn Friù a tha ann an Innis Fhionghain (Beurla: Inchinnan). Tha e suidhichte air a' mhòr-rathaid A8 eadar Rinn Friù is Grianaig, dìreach air àird an ear-dheas Arasgain. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 53′ 0" Tuath agus 4° 25′ 0″ Iar.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Rinn Friù
Blà Bheinn
'S e beinn anns a' Chuiltheann anns an Eilean Sgitheanach a tha ann am Blà Bheinn. Tha i 928 m a dh'àirde agus 's e an aon Bheinn Rothaich anns a' Chuiltheann nach eil na phàirt de dhruim a' Chuilthinn, ach tha i mu a choinneamh air taobh eile Gleann Sligeachain. Tha dà mhullach oirre agus tha ceum cumhang gan ceangal ri chèile.
Oilthigh Bergen
'S e oilthigh rannsachaidh na stàite ann am Bergen ann an Nirribhidh a th' ann an Oilthigh Bergen (Nirribhis: Universitetet i Bergen). Chaidh a stèidheachadh ann an 1946. Chuir an t-Eaconamaiche Finn E. Kydland bliadhnaichean seachadh ag obair ann.
Moilibdeanum
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt Roinn-seòrsa:Meatailtean trastach
Gábor Kósa
Dreuchd
Am measg nam prìomh raointean rannsachaidh aige tha miotas-eòlas Sìneach, cleachdadh seann shamanachas Sìneach (wu), agus Manichaeism Sìneach.
Boma
Roinn-seòrsa:buill-airm
A' Cheò na h-Abhalon
Fosgladh gnìomhadh
Tha an cridhe na sgeulachd air Morgaine (gu tric air chantainn ri Morgan a' Bhean-shìdh ann an sgeulan eile), a th' air nochdadh le Bradley cho bean a' dèanamh spàirn a shàbhaladh a dualchas prìomh-mhàthaireil Ceilteach air tìr far a tha Crìosdaidheachd prìomh-athaireil a' bagradh a mhilleadh an dòigh-beatha draoidheach. Nì an leabhar iomraidhean cuideachd do na beathannan de Gwenhwyfar (Guinevere), Viviane, Morgause, agus mnathan eile a tha gu tric air bruthadh a thaobh ann an aithrisean eile nan sgeulan. Tha an Rìgh Artar agus na Marcaichean am Bùird Chuairtich 'nam caractaran-taicidh, an àite prìomh-charactaran.
Artair
thumb|Rìgh Artair, grèis-bhrat, timcheall air 1385 'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Artair. 'S e ainm baistidh fireann a th’ ann. 'S e ainm cumanta a th' ann, nochdaidh e ann an iomadh dùthaich Eòrpach, mar Arthur sa Bheurla, mar Artur anns na cànain Slàbhach agus Gearmanach, mar Arturo ann an Spàinntis agus mar Arttu no Artturi ann an Fhionnlannais.
Bunachas
Dh'fhàs an t-ainm Arthur fasanta anns an 19mh linn gu h-àraidh aig àm Bhictorianach nuair a nochd ùidh mhòr aig na daoine ann am miotas-eòlas meadhan aoiseach.
Rob Donn MacAoidh
B' e bàrd Gàidhlig a bh' ann an Rob Donn MacAoidh (1714–1778) no Rob Donn mar as fheàrr a dh'aithnichear e.
Laidin
thumb|Na còig glinn ann an Eadailt a Tuath, far a bheil Laidin ga bruidhinn 'S e buidhean de mhion-chànain a bhruidhneas anns na glinn ann an Eadailt a Tuath. Tha i ga bruidhinn le timcheall air 30.000 duine, ged a tha dà-chànanas ann an Tirol a Deas agus dà-theangachas gu math cumanta, gu h-àraid ann an Trentino is Veneto. Gu ìre tha an cànain dìonta ann an cuid de na sgìrean (Tirol a Deas is Trentino) mar chànan sgoile no mar chànan seirbheisean riaghaltais.
Loch an Droma Bhàin
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch an Droma Bhàin. Tha e suidhichte anns an Eilean Sgitheanach. Tha e na laighe deas air Glac an Skulamus.
Leòdhas
Foghlam
thumb|Colaiste a' Chaisteil
1926
Bàsan
Roinn-seòrsa:1920an
Leabhar Dhèir
Am maiseachadh
Is léir gun deach deagh smaoineachadh a dhèanamh ro làimh air an sgeama maiseachain, oir tha siostam coileanta ann. Tha ceithir coltasan làn-duilleige ann de na soisgeulaichean. Tha gach fear dhiubh mu choinneimh duilleag de theacsa air a bheil oir de mhaiseachadh fighte Ceilteach. Tha an leabhar a’ tòiseachadh le meanbh-choltas làn-duilleige den cheathrar shoisgeulaichean. Agus tha e a’ dùnadh le dà thaobh-duilleige an aghaidh a chéile, gach fear dhiubhsan cuideachd le meanbh-choltas làn-duilleige de na soisgeulaichean. Tha an teacsa mu dheireadh de Eòin a’ crìochnachadh le meanbh-choltas leth-dhuilleige de dhithis fhireannach. Tha tùs-litrichean beaga maisichte air feadh an teacsa. Tha deich duilleagan ann cuideachd, iad uile san dàrna leth den leabhair, anns a bheil dealbhan de dh’fhireannaich, de bheathaichean, no sgrochlaidhean sìmplidh.
1778
right|thumb|Carl Linnaeus MDCCLXXVIII
Llan-gwm
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Fynwy Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Llangwm
Corsaca
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:régions na Frainge Roinn-seòrsa:Eileanan
Caisteal Leòdhais
Ceanglaichean a-mach
Leòdhas
Ho Chi Minh (baile)
'S e Baile Ho Chi Minh prìomh-bhaile a' cheàrn Dong Nam Bo, Bhiet-Nam. Anns a' bhliadhna 2009 bha 7.123.340 duine a' fuireach an-seo. Mar sin 's e Ho Chi Minh am baile as motha ann am Bhiet-Nam. Tha Port Adhair Tan Son Nhat faisg air a' bhaile.
Isaac Bashevis Singer
B' e Isaac Bashevis Singer (יצחק באַשעװיס זינגער) sgrìobhadair Iùdhach às na Stàitean Aonaichte, a rugadh ann am Leoncin anns a' Phòlainn, is a chaochail ann an Surfside, Florida. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1978. Sgrìobhadh e ann an Iùdais.
Eilean Ruisteil
Tha e cho farsaing ri 225 heactair (0,87 mìltean ceàrnagach). Tha an t-àite as àirde cho àrd ri 71 meatair neo 233  troigh. San taobh tuath tha tràigh ann air a bheil an t-ainm: "Tràigh an t-Seann Bhaile". San àird a tuath an eilein tha Loch an Alltain Duibh, agus canar "Caolas Eilean Ristol" ris a' chaolas eadar an eilean agus Old Dornie.
Pforzheim
‘S e baile mòr aig ceann a deas na Gearmailt a th’ ann am Pforzheim. ‘S ann às an Laideann Portus (Gàidhlig: Port) a tha an t-ainm agus chaidh e a stèidheachadh ann an 90 leis na Ròmanaich faisg air na h-Aibhnichean Nagold, Enz agus Würm. Tha e suidhichte aig ceann a tuath na Coille Duibhe, aig 349m os cionn ìre na mara, 522km bho Bherlin, prìomh-bhaile na dùthcha, 38km bho Stuttgart, 227km bho Mhünchen agus dìreach 27km bho Karlsruhe. Tha am baile aig cridhe Baden-Württemberg. Tha 119,781 duine a’ fuireach ann am Pforzheim.
Lochan Dubh nam Breac
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Eilean Mullagrach
Tha an t-àite as àirde 46 meatair os cionn na mara.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Samhraidh
Wangerooge
Tha taigh-tasgaidh anns an seann taigh-solais ann am meadhan a' bhaile. Tha taisbeanadh ann far am faicear rudan ceangailte le eachdraidh an eilein agus leasachadh roinn turasachd ann an Wangerooge. Taobh a-muigh chithear am bàta Gesina, bàta-teasairginn a bha air a chleachdadh bho 1971 gu 1981.
Cànan
Ach thachair tuiltean uabhasach stoirmeil anns a’ gheamhradh 1854, bhris an dàrna leth den eilean don mhuir. Sin a b’ adhbhar gun deach a’ chuid a bu mhotha de mhuinntir an eilein a ghluasad gu tìr-mòr. Bha an cànan air a bhruidhinn le 400 luchd-labhairt aig an àm ud, ach dh’fhan 85 dhiubh air an eilean. Air tìr-mòr, anns a' chuairteachadh ùr, sguir iad Frìosais a bhruidhinn. Chaochail am fear mu dheireadh aig an robh Wangerooger Friesisch ann an 1930 ann an Wangerooge agus air tìr-mòr ann an 1950.
Universidade Federal do Recôncavo da Bahia
right|thumb|380px|Universidade Federal do Recôncavo da Bahia
Canàl Cailleanach
Dè tha air a' chanal
Roinn-seòrsa:Canàlan na h-Alba
Zanzibar
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Tansania Roinn-seòrsa:Cruinn-èolas Roinn-seòrsa:Afraga
Baile a' Mhanaich
Eachdraidh
'S urrainn an t-ainm "Baile a' Mhanaich" a bhith a' tighinn às cille-mhanach a bha ann cho fada air ais ris 500AD, Teampull Chaluim Chille, 's urrainn eaglais aost airson Calum Cille a bhith pairt den a' chille-mhanach seo; is urrainn dhuibh a' faicinn na piosan a tha ann fhathast aig bonn na bhaile. Bha raon-adhair air a bhith ri thogail aig an taobh tuath den Baile a' Mhanaich ann An Dàrna Cogadh, thòisich e a bhith am prìomh ionad-stiùiridh airson an "Hebrides Rocket Range" aig 1957, aig a' mhullach de An Cogadh Fuar. A-nis 's e am Benbecula Airport a th'ann.
An Ruadh-Ghleann agus Hamilton an Iar (sgìre Phàrlamaid Westminster)
Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o Ghlaschu an Ruadh-Ghleann agus pàirtean de Hamilton a Deas.
Mozuku
'S e gnè fheamainn a th' ann am Mozuku(海雲) às an teaghlach Spermatochnaceae.
Thathar ga bhuain cuideachd ann an uisgeachan Tonga, agus anns a' mhuir mun timcheall air Tai-Bhàn.
Bùrn is Aran
'S e Sgeulachdan goirid a tha ann am Bùrn is Aran, cruinnichte le Iain Mac a' Ghobhainn (1960 agus 1987).
400an
Bliadhnaichean
Roinn-seòrsa:5mh Linn *
Euro
Eachdraidh
Air 1 am Faoilleach 1999, thòisich an euro mar an t-airgead oifigeil ann an aon dùthaich deug. Cha d' fhuair muinntir an Roinn Eòrpach na notaichean agus buinn-airgid ged-tà gus 1 am Faoilleach 2002.
SS Great Eastern
Chaidh a dealbhadh a ghiùlain 1,000 luchd-shiubhail, 5,000 tunna bhathair agus 15,000 tunna ghuail ( mar connadh). B'e amas luchd-stiùiridh companaidh na Great Eastern a bhith ga cleachdadh air an triall gu Astràilia, ach cha robh i soirbhicheall anns a' mhalairt sin.
Co-aonta Warszawa
Eachdraidh
Bha prìomh-oifisean na buidhne suidhichte ann am Mosgo, far an robh Comataidh Measaidh Poileataigeach a ghabhadh a-steach gach uile dùthaich-buill. Bha aig a' Chomadaidh ri gnothach poileataigeach rèiteachadh taobh a-staigh neo taobh a-muigh a' Cho-aonta, nan robh sin feumach dha. A thuilleadh air sin, b' e daoine às an USSR an fheadhainn na bu chumhachdaile na comataidh. 'S ann ann an dòigh seo a dhèanadh an USSR cinnteach gum biodh a' bhuidhean a gabhail ri a chuid leas a thaobh poileataigs nan dùthchannan cèin. A bharrachd air sin, bha an USSR feumach oirre airson bac a chur air saobhadh ideòlach bhon mhodal Sobhiatach eadar na dùthchannan-buill. Rinn e a' chùis turas neo dhà. Mar eisimpleir, thug e ionnsaigh air An Ungair ann an 1956 air An t-Seic-Slòbhac ann an 1969. A dh'aindeoin sin, cha tug an Co-aonta ionnsaigh air A' Phòlainn ann an 1981, is iad a' leigeil Riaghaltas na Pòlainne a' chùis a rèiteachadh na aonar.
Thoisich còmhraidhean eadar NATO agus an Co-aonta airson pròiseas dì-armachadh a chur air bhog mean air mhean aig deireadh nan 80an. Cha tachradh sin às aonais an sàr obair phoileataigeach a rinn Mikhail Gorbachev, agus b' esan a lughdaich feachdan na USSR a bha anns na dùthchannan air àirde an ear na Roinn-Eòrpa. Chuir ar-a-maich a thachairt as t-fhoghar 1989 agus briseadh à chèile an USSR fhèin crìoch air Co-mhaoineas agus agus mar sin, chaidh an Co-aonta Warszawa à bhith air 1 an t-Iuchar 1991 ann am Pràg, nuair a chuir dùthchannan-buill a' Cho-aonta ainmean gu sgrìobhainn a chuir crìoch oifigeil air. An ceann dìreach ochd bliadhna, air 12 am Màrt 1999, dh'aonaich An t-Seic, An Ungair agus A' Phòlainn gu NATO. Rinn An t-Slòbhac, Romània, Bulgàiria, Eastonia, Lettonia agus Lituania an aon rud ann an 2004. Mu dheireadh thall ghabh Albàinia agus Poblachd na Cròthaise ri NATO ann an 2009.
SS Savannah
Ann an 1819 sheòl long uidheamaichte le inneal-stoithe agus don b' ainm Savannah thar a' Chuan Siar, b' ise a chiad long-smùid a dhèanamh am bòidse sin, ged nach robh na h-innlean aige a ruith fad na siubhail.
Lebor Gabála Érenn
Tùsan
Chaidh a sgrìobhadh mar sheòrsa de Seann-Tiomnadh Ghàidhealach far an robh na Gàidheil a' sireadh Tìr a' Gheallaidh, is lorgar ann buaidh bho obraichean Crìostaidh eile, mar eisimpleir:
Iain Mac a' Ghobhainn
Ceanglaichean a-muigh
* Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig Mac a' Ghobhainn, Iain
Skopje
Aistean co-cheangailte
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eorpa
Beinn na Duatharach
Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Beinn na Duatharach san 2 an Gearran 2013.
Mial-theanga
Tùsan
Roinn-seòrsa:Faoighiche
Naomh Adhamhnán
Chan eilear buileach cinnteach far an do rugadh e, ach canar cuid gum b' e Ráth Bhoth ann an Contae Dhún nan Gall an t-àite-breith aige. Ann an 679, thòisich e mar aba ann an Abaid Ì Chaluim Chille. B' e esan an naoidheamh aba an dèidh Chaluim Cille. Chaochail e ann an 704. Tha e na naomh ann an Èirinn agus Alba agus tha e na dhuine cudromach ann an eachdraidh an dà dhùthaich cuideachd. Dh'fhàs e ainmeil air sgàth 's na leabhraichean a sgrìobh e.
Seumas VI na h-Alba is Seumas I Shasainn
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Rìghrean na h-Alba Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Buidheag (lus)
Roinn-seòrsa:Luibhean
Sgoil Mhalairt Innise Tìle
Eachdraidh
Chaidh an sgoil a stèidheachadh ann an 1905 leis an aonadh-ciùird Comann Luchd-malairt Reykjavik agus Comann Copenhagen Reykjavik. As t-samhradh 1922, ghabh Comhairle Malairt Innise Tìle thairis rianachd na sgoile, agus bhon uairsin tha i air a bhith fo stiùir na sgoile. Cheumnaich oileanaich na sgoile an toiseach ann an 1945, ach thug am prògram fo-cheumnach an fheadhainn a bha air ceum gnìomhachais a dhèanamh dà bhliadhna. Bha sia clasaichean aig an sgoil bho 1944 – 1970, ach ann an 1971 chaidh an dà ìre as ìsle a leigeil sìos agus an àite sin chlàraich oileanaich san sgoil le dioplòma nàiseanta no sgoil èigneachail, agus às deidh 1974 foghlam èigneachail co-òrdanaichte.
Port-au-Prince
'S e prìomh-bhaile Haiti a tha ann am Port-au-Prince (Cànan Creole: Pòtoprens). 'S e cuideachd am baile as motha na dùthcha. Tha am baile suidhichte air a' chamas La Gonave.
Sgoil Mhalairt Innise Tìle
Prògram
Anns a' chiad bhliadhna, bidh a h-uile oileanach a' leantainn prògram cumanta. Bithear an uairsin a' speisealachadh ann an aon de na ceithir raointean a leanas: malairt, saidheans, saidheansan sòisealta no cànanan. Ach, anns gach raon anns a' chiad dà bhliadhna, tha am fòcas air cùrsaichean gnìomhachais practaigeach, leithid cunntasachd, eaconamas agus coimpiutearachd. Bidh na cùrsaichean seo airidh air oileanaich airson an dioplòma gnìomhachais (Innis-Tìlis: "Verzlunarpróf") aig deireadh an dàrna bhliadhna. A thaobh aois agus ìre acadaimigeach nan oileanach, tha an dioplòma gnìomhachais a' toirt iomradh timcheall air na h-ìrean san Rìoghachd Aonaichte agus air teisteanas an àrd-sgoil anns na Stàitean Aonaichte.
Ja, vi elsker dette landet
Focail
men i verste[d] nød blåøyet
𝄆 det gav døden selv sin ære —
mødrene har grett,
800an
Roinn-seòrsa:9mh Linn *
Naomh Augustine à Hippo
Rugadh e ann an Thagaste ann an Afraga a Tuath, a bha na phàirt den Ìmpireachd Romanach, ann an 354. Lean e Manichaeachd mus deach e na Chrìstean ann an 387 ann am Milan. Chaidh e na shagart ann an Hippo ann an 391 is na easbaig ann an 396. Chaochail e ann an 430 nuair a chreach na Bhandalan Hippo.
Iomraidhean
Augustine à Hippo, Naomh Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean
1786
MDCCLXXXVI
1929
Bàsan
Roinn-seòrsa:1920an
R
Roinn-seòrsa:Litrichean na Gàidhlig Roinn-seòrsa:Litrichean
Speinne Mòr
Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Speinne Mòr san 2 an Gearran 2013.
Anton Chekhov
Rugadh e ann an Taganrog ann an 1860 far an robh e na sgoilear aig sgoil ceangailte ris an eaglais Ghreugach. Dh'fhuirich e ann an Taganrog an dèidh do athair an teaghlach a ghluasad gu Mosgo. An dèidh sin dh'ionnsaich Chekhov leigheas ann am Mosgo is dh'obraich e mar dhotair-teaghlaich. Sgrìobh e sgeulachdan goirid, bhuannaich e an Duais Phushkin agus sgrìobh e ceithir dealbhan-cluiche as ainmeile: Чайка ('Am Faoilleag', 1896), Дядя Ваня ('Uncail Vanya', 1899), Три Сестры ('Trì peathraichean', 1901) is Вишнёвый сад ('Gàrradh nan Sirisean', 1904). Chaochail e ann an 1904.
Blàr Boyacá
Beul-aithris
Innsidh am beul-aithris dhuinn mu dheidhinn an droch àigh a fhuair Barreiro ann an Aimearaga an oidhche ud ann am Boyacá nuair a chuir balach òg, a bha eadar 11 agus 14 bliadhna a dh’aois, an Seanalair agus an greim. Dhiùlt Pedro Pascasio Martínez an t-òr a thabhann an Seanalair dhà. Thathar ag ràdh gun do dh’ àrdachadh Simón Bolívar gu oifigear neo sàirdseant e.
Stèisean Inbhir Narann
<br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
Caol meadhanach .
Roinn-seòrsa:Corp
Oscar Wilde
Sgrìobhadair ruisg
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Èireannach Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn
Menntaskólinn í Reykjavík
Àiteachan
Tha an sgoil air a bhith ag obair ann an ceithir àiteachan air feadh na dùthcha fad mìle bliadhna:
Maighstirean is Ministearan
Roinn-seòrsa:Iain Mac a' Ghobhainn Roinn-seòrsa:Leabhraichean
T
’S e T an fhicheadamh litir den aibidil Laidinneach agus an t-seachdamh litir deug ann an aibidil na Gàidhlig. 'S e Teine an t-aimn a th' air anns an aibidil Ghàidhlig stèidhichte air lusan.
Roinn-seòrsa:Litrichean na Gàidhlig Roinn-seòrsa:Litrichean
Oilthigh Johns Hopkins
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Oilthighean anns na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Foghlam
Seumas V Alba
Gàidhlig
Tha cuid a' cumail a-mach gur e athair Sheumais, Seumas IV an rìgh mu dheireadh na h-Albann a bha fileanta sa Ghàidhlig. Tha fios againn gun robh Gàidhlig aige bho fhianais Pedro Ayala, an tosgair Spàinnteach - uime sin, ’s e Seumas am fear mu dheireadh air a bheil cinnt againne, ged a tha cuid eile ag ràdh gun do bhruidhinn Seumas V i.
U
Roinn-seòrsa:Litrichean na Gàidhlig Roinn-seòrsa:Litrichean
Ceòlas
Duaisean
Chaidh Ceòlas ainmneachadh airson iomadh dhuais urramach, air sgàth na rinn e airson na coimhearsnachd agus an eaconomaidh ann an Uibhist:
FilmG
’S e co-fharpais fhilmichean ghoirid sa Ghàidhlig a th’ ann am FilmG. Chaidh FilmG a chur air bhog le MG Alba ann an 2008 leis an amas tàlant ùr a thoirt gu bàrr a thèid a leasachadh airson BBC ALBA.
1790
MDCCXC
An t-Urramach Gilleasbuig Farcharson
Obair Sgrìobhaidh
Sgrìobh e laoidhean, no bàrdachd chràbhach, cuideachd.
1930
Bàsan
Roinn-seòrsa:1930an
Cànan Earranta
Rinn iad agus reic iad na bhideothan agus leabhraichean taice dhan t-sreath de phrògraman telebhisein airson ionnsachadh na Gàidhlig, Speaking Our Language.
1791
thumbnail|150px|Wolfgang Amadeus Mozart MDCCXCI
Lochain Teanna
Tha an loch seo cho mòr ri 1 ha (2.5 acair). 'S e 0.4 km (0.3 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 149 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 67 m (220 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.9 km (1.2 mìle) air falbh bhon mhuir.
Blàr Allt a' Bhonnaich
Innleachd is ullachadh
Cha b' urrainn dha na Sasannaich Sruighlea a ràining bhon àirde an ear, far an robh an talamh ro bhog, no bhon àirde an iar, far an robh coille dhùmhaill. A bharrachd air sin, leag na h-Albannaich rè na h-ùine a bha iad a' campachadh ann craobhan air slighean anns a' choille agus chladh iad àireamh mòr shlochd anns an talamh chòmhnard; chuir iad breug-riochd de bharrach is feur air na slochdan.
Beàrnaraigh Mòr
Tha Beàrnaraigh Mòr (neo dìreach Beàrnaraigh) 'na eilean ri taobh Leòdhas.
Blàr Allt a' Bhonnaich
A' chiad latha den bhlàr
An uair sin mhothaich am Brusach don bhuidheann aig Clifford is Beaumont, agus chuir e a-mach an roinn Thòmais Randolph nan aghaidh. Chuir Randolph na daoine aige ann an schiltron (cearcall de shleaghadairean leis na sleaghan aca air an cur a-mach às a' chearcall) faisg air Cille Naomh Ninean. Ged a chuartaich na marcaichean Sasannaich iad agus ged a bha iad a' toirt aghaidh orra bho gach taobh, chùm na saighdearan aig Randolph riutha, agus nuair a ghluais iad air adhart chun buidheann nam marcaichean gus an roinn, theich na Sasannaich.
Carme Ballester i Llasat
B’ e Carme Ballester i Llasat (Barcelona, 27 an Giblean 1900 — Paris, 1972) an dàrna bean aig Lluís Companys i Jover, ceann-suidhe Chatalòinia. Bha i an sàs anns a’ phàirtidh Estat Català (Gàidhlig: Stàit Chatalanach) fad na 30an agus phòs i ri Lluís Companys ann an 1936, an dèidh a sgaradh-pòsaidh bho Joan Duran. Bha i a’ fuireach ann am Paris ri linn Cogadh Sìobhalta na Spàinne gus a bhith còmhla ri a leas-mhac, Lluís Companys i Micó, a bha tinn san ospadail. Nuair a chuireadh an duine aige gu bàs thall san Spàinn, thòisich i ri cuideachadh a thoirt gu Saighdearan-saorsa na Frainge agus chuireadh i Iùdhaich air falach bho na Nàsaich fad an Dàrna Cogadh. Chaochail i ann an 1972. Fhuair i peinsean mar ìobairteach nan Nàsach bho Riaghaltas na Frainge.
Lus-an-eallain
Buadhan leigheasach
thumbnail|left Bha suim mhòr aig muinntir na Gàidhealtachd gu h-àraid dha bhuadhan leigheasach an luis seo agus a' chreachlaich-dearga. (Geranium sanguineum)
Rudyard Kipling
B' e sgrìobhadair Sasannach a bha ann an Rudyard Kipling. Rugadh e anns na h-Innseachan ach bha e na sgoilear aig an United Services College ann an Westward Ho! mus do thill e do na h-Innseachan ann an 1882 far an deach e na neach-aithris is sgrìobh e sgeulachdan goirid, bàrdachd is nobhailean, mar eisimpleir The Jungle Book agus Kim. Chaochail e ann an Lunnainn ann an 1865.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Sasannach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Cailein T. MacCoinnich
Tuilleadh Leughaidh
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Hearaich MacCoinnich, Cailein T.
Èirisgeigh
Tha Èirisgeigh aon de na h-àitean far a bheil a' Ghàidhlig as làidire. Ann an 2001, bha 78.2 sa cheud de na daoine nan luchd-labhairt na Gàidhlig. Tha cròileagan Gàidhlig air an eilean agus bun-sgoil Gàidhlig air Uibhist a Deas.
Eachdraidh
Co-dhùin Tighernas nan Eilean leis ‘MacDonalds of Clanranald’ agus cheannaich Còirneal Gordon à Cluny an talamh ann an 1838 agus thòisich na Fuadaichean. Shaoil Còirneal Gordon gun robh na caoraich math airson tairbheachd agus bha e a’ gluasad na muinntir a-mach.
An Ceòl
Chruinnich Marsaili NicUalraig Fhriseal na h-òrain ann an Uibhist a Deas agus Èirisgeigh. Chuir i na h-òrain air pàipear agus chuir i a’ clàrachadh fuaime air siolandairean cèire cuideachd. Sgrìobh i an ceòl ann an ceithir leabhraichean airson piàno agus guth. ’S dòcha gur e an t-òran as ainmeil e an ‘Eriskay Love Lilt’.
An Eaglais
Thogadh an eaglais St Michael’s eadar 1893 agus 1903. ’S e eaglais inntinneach a th’ ann. Thog iad i airson Maighstir Ailean. Rinneadh an altair leis tosach bàta-teasairginn bhon HMS Hermes agus tha clag na h-eaglaise bhon bhàta Ghearmailteach, an Derfflinger.
Na Ponaidhean
Bha an t-eilean ainmeil airson a’ phonaidhean cuideachd. ’S e Eriskay Pony a th’air. Tha iad gam breith le còta dubh no donn agus tha an còta a’ fàs liath mar tha iad fàs aosta. Bha muinntir an eilean a’ cleachdadh nam ponaidhean airson mòin a thogail no ceilp. B’ iad na ponaidhean sàmhach, làidir, coibhneil a bha iad a’ cumail beò. Cha do chum iad each eile air an eilean agus mar sin ’s e brìod aosta agus an loidhne fìon-fhuil gu bheil air ais bhon an-diugh gu an t-àm nan Cruithneach.
Q
’S e Q an t-seachdamh litir deug den aibidil Laidinneach.
610an
Bliadhnaichean
Roinn-seòrsa:7mh Linn *
Rutherfordium
'S e meatailt trastach glè rèidio-bheò agus fuadain a tha ann. Tha an cor ogsaidicheadh IV cudromach sa' cheimigeachd de rutherfordium, mar eisimpleir sna co-thàthaidhean rutherfordium clòraid (RfCl4), rutherfordium fluaraid (RfF4) agus rutherfordium ogsaiclòraid (RfOCl2).
Hilum
Roinn-seòrsa:Luibh-eòlas
Stèisean Eilginn
250px|right|thumb|Stèisean-rèile ann an [[Eilginn]] 'S e Stèisean Eilginn (Beurla: Elgin railway station) an stèisean-rèile ann an Eilginn. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Inbhir Nis. Chaidh e fhosgladh 25mh dhen Mhàirt 1858.
Druim Fada
Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Druim Fada san 28 an Dàmhair 2001.
Na Guthan
Roinn-seòrsa:Iain Mac a' Ghobhainn Roinn-seòrsa:Leabhraichean
Na Speuclairean Dubha
Coltach ris An t-Aonaran, tha e a' dèiligeadh le duine a tha a' dol as a chiall...
Genova
‘S e baile mòr agus port cudromach air an àirde an iar-thuath na h-Eadailt a th’ ann an Genova (IPA: 'dʒɛːnova, Beurla: Genoa, Fraingis: Gênes, Gearmailtis/Laideann: Genua). Tha e suidhichte aig 20m os cionn ìre na mara, ri taobh na Mara Mheadhanach anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Genova fhèin, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Liguria, faisg air na crìochan leis An Fhraing, 400km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 118km bho Mhilano agus 197km bho Fhirenze. Tha 610,766 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 6mh baile as motha na dùthcha.
A' Cheinia
Iomradh
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga an Ear *
Leabhar
thumb|Leabhraichean 'S e meadhan-stòraidh airson fiosrachaidh a tha ann an leabhar.
Nathair
Is docha tha sibh a' lorg nathair (Ceòl) right|thumb
Milkshake
thumb|Milkshake
'S e cop bhainne milis maistrichte, reòite no fuaraichte, a bh' air fhàgail a-muigh fo fhuachd 's fo reòthadh, a th' ann an Milkshake.
Ceisteachar
Tha ceisteachar 'na fhacal-foincsein a chleachdar gus ceist a dhèanamh de dh'abairt, mar eisimpleir ciamar no càit(e).
Gàidhlig
Seo liosta dhiubh:
cía (cò) agus ce, ci
Dh'èirich iomadh ceisteachar às an uairsin:
Nebraska
'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann an  Nebraska. Tha i suidhichte ann am meadhan na dùthcha. Tha 1,826,341 duine a' fuireach anns an stàite. Tha Lincoln na prìomh-bhaile ach 's e Omaha am baile as motha a tha ann an Nebraska. Tha e air a bhith na stàit bho 1 am Màrt 1867.
An Herald
Ghluais am pàipear do oifigean ùra air Sràid Albion ann an 1980. Bha iad air an dhealbhadh coltach ris an togalach Black Lubyanka aig an Daily Express ann an Lunnainn.
Dh’atharraich Eòghann Friseal ainm a’ phàipear gu The Herald anns a’ Ghearran 1992. Cheannaich na manaidsearan (leis an ainm Caledonian Newspapers) e anns a’ Chéitean 1992. Cheannaich Scottish Television e an sin ann an 1996, agus dh’ atharraich an t-ainm acasan gu Scottish Media Group an déidh dhaibh seilbh fhaighinn air a’ phàipear.
Genolier
Eachdraidh
Bhuineadh am baile gu Poblachd Rhodàinia bho 1802 gu ruige 1810.
Magangué
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Magangué. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Each-uisge (Creutair miotasach)
Atharrachaidh an t-each-uisge gu each geal ma bhios luchd-siubhail a’ tighinn gu cladach no bruach loch, uaireannan bidh diollaid agus srianach air. Leis an dòchas gum bi an t-siubhail aige nas fhàsa is nas luaithe leumaidh an luchd-siubhail air muin an eich airson lioft fhaighinn. Bidh e ceart gu leòr, cho fad 's a bhios iad air tìr, ach ma thèid iad faisg air uisge bidh am fear glaodhte gu dròim an eich. Leumaidh an t-each-uisge dhan loch no dhan mhuir agus ithidh e an duine.
Sauk Centre
‘S e baile beag faisg air West Union ann an iar-mheadhan nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Sauk Centre. Tha e suidhichte aig 381m os cionn ìre na mara ri taobh Loch Sauk, 1,653km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha agus 167km bho Shaint Paul, prìomh-bhaile na stàite. Tha am baile ann an cridhe Mhinnesota. Tha 3,971 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 2% thall thairis agus ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 3.8%.
Hanoi
Ceangal a-muigh
thumb|250px|Opra ann an Hanoi
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia an Ear-Dheas Roinn-seòrsa:Bhiet-Nam Roinn-seòrsa:Bailtean
Plátōn
Roinn-seòrsa:Feallsanaich Greugach Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seann-Ghrèig
Loch Aisig
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Màiri II Shasainn is Alba
Roinn-seòrsa:Na Seumasaich Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:Rìghrean Shasainn Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:Rìghrean na h-Alba
11 an Lùnastal
'S e 11 an Lùnastal an 223mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (224mh ann am bliadhna-leum). Tha 142 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Dubnium
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Meatailt Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailtean trastach
Camanachd Àird nam Murchan
'S e sgioba iomain a th' ann an Comann Camanachd Àird nam Murchan. (Beurla: Ardnamurchan Camanachd)
Anna, Bànrigh Shasainn, Alba is Èireann
'S i am monarc mu dheireadh de thaigh rìoghail nan Stiùbhartach a bha a' riaghladh am Breatainn. Ge Stiùbhartach i, cha do chòrd i ri na Seumasaich, oir shaoil iadsan gun robh Seumas mac Sheumais VII is II na oighre dligheach. Agus rud eile, cha robh sliochd aig Anne.
Y
B’ e Y an còigeamh litir air fhichead den aibidil Laidinneach. B' e sinnsear tùsail aig "Y" an litir Seimeach Waw, a rinn na litrichean F, U, V, is W. Faic F. Thainig e a Υψιλον (Upsilon) sa aibidil Greugach
1932
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1932 (MCMXXXII).
Anaximander
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Tuirc Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seann-Ghrèig Roinn-seòrsa:Feallsanaich Ghrèigeach
Teine-èiginn
Ann a bhith a' togail an teine-èiginn, bha gach teine san dùthaich air a leigeil às agus teine ùr air fhadadh le teas-suathaidh. Bha dà chrioman de dh'fhiodh freagarrach air an suathadh ri chèile gu làidir gus an gabhadh iad teine às an teas a thogadh an suathadh.
Seaborgium
Rinneadh caractarachd ri 12 iosatòpaichean de sheaborgium. Tha 271Sg, le leth-bheatha 2.4 mionaidean, as seasmhaiche.
Contae Thír Eoghain
Cànan agus Cultar
Bha sgìre Gaeltacht ann an Contae Thír Eoghainn sìos ri na 1920'n. Is ann ann an Gaidhealtacht Thír Eoghain a rugadh an sgrìobhadair ainmeil Maoilis na gCopaleen.
Gleann Iucha agus An Eaglais Bhreac an Ear (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an Gleann Iucha agus An Eaglais Bhreac an Ear (Beurla: Linlithgow and Falkirk East).
Llanhenwg
Tha am baile Llanhenwg ann an Sir Fynwy, a' Chuimrigh. Tha e 14.5 mi (23.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 120.9 mi (194.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 485 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 42 (8.7%); rugadh 74% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Oilthighean Aosmhor
An Ungair
Oilthigh Pecs 1367
Aistean Co-Cheangailte
Roinn-seòrsa:Oilthighean
Santo Domingo
Tha 18 oilthighean ann an Santo Domingo. ‘S e an t-oilthigh Universidad Autónoma de Santo Domingo (UASD) an t-oilthigh as sine anns an t-Saoghal ùr, chaidh a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1538.
Beinn a' Chlaidheimh
'S e beinn ann an Achadh an Iasgair air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann am Beinn a' Chlaidheimh. Tha e suidhichte ann an àite glè iomallach eadar Dùn Dòmhnaill agus Loch Ma-ruibhe. Tha e 913.96m de dh'àirde, agus tha e 44cm ro bheag airson a bhith na Beinn Rothaich. Bha i aithnichte mar Bheinn Rothaich, ach chaidh ath-mheasadh a dhèanamh ann an 2012, agus tha i a-nis na Corbett.
1797
Bàsan
Roinn-seòrsa:1790an
A' Bhruiseal
Tha a' Bhruiseal na laighe ann am meadhan na dùthcha. Tha am baile cudromach anns an t-saoghal phoileataigeach, o chionn 's gu bheil prìomh-oifisean an Aonaidh Eòrpaich ann, prìomh-oifisean NATO agus prìomh-oifisean Pàrlamaid na Roinn-Eòrpa. Chaochail am peantair Pieter Brueghel Mòr an seo ann an 1569.
Clachan Ghlinn Lus
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à baile agus clach anns a' Ghàidhlig fhèin a bh' ann seann ainm a' bhaile. Bheireadh sin Baile na Cloiche dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. A dh’ aindeoin sin, tha cuid dhen bheachd gur ann à lùb a th’ann an t-ainm ùr, a bheireadh Gleann an Lùib dhuinn, ged a tha gleann agus ainm na h-aibhne mòran nas coltaiche. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Bhaile na h-Ùige fhèin anns an 18mh Linn.
Gnàth-shìde
'S ann ann an sgìre mòran nas blàithe (Cuibheasachd bhliadhnail: 8.4 °C) agus mòran nas fhliche (Cuibheasachd bhliadhnail: 1142mm) an coimeas ris an còrr dhen dùthaich 's a tha Clachan Ghlinn Lus. Tha sileadh trom ann, fiù 's fad na mìosan nas tioraim, leis nach eil e idir fad air falbh bhon mhuir air an àirde an iar na h-Alba. 'S e àite Cfb ann an sgèile Köppen-Geiger a th' ann an Clachan Ghlinn Lus. Chan eil an t-sneachd idir pailt an seo. Tha diofar mhòr eadar am mìos as fhliche agus am mìos as tioraim: 62mm eadar an Cèitean (dìreach 64mm) agus an Dàmhair (126mm). Fad na bliadhna, bidh an teothachd ann am fiaradh mheadhanach: 11.6 °C. thumb|center|350px
Sacagawea
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Tùsanaich Aimeireaga a Tuath Roinn-seòrsa:Shoshoni
Manuel María Mallarino
Ceann-suidhe na Dùthcha
Nuair a chaidh an t-òrdugh laghail air ais leis an leas-ceann-suidhe José de Obaldía os a chionn, oir gun do chuir iad às dhan cheann-suidhe José María Obando, b’ fheudar dhan Chòmhdhail leas-ceann-suidhe ùr a thaghadh airson an teirm dhe dà bhliadhna eadar 1855 agus 1857. Chaidh an t-seann seansalair Mallarino a mholadh mar thagraiche an Aonaidh nàiseanta agus thug e an dreuchd os làimhe 1 dhen Ghiblean 1855. An aon latha b’ fheudar dha Mallarino dreuchd a’ chinn-suidhe a thoir os làimhe cuideachd, oir cho-dhùin an Còmhdhail gu robh Obaldía fhèin bu choireach airson Obando a thoirt a-mach agus chuir iad dheth e. Le sin, b’ fheudar dhuibh neach-ainmichte a lorg, is chaidh an Seanalair Joaquín París Ricaurte, fear dhen fheadhainn am broinn an Airm a chuir às do Mhelo, a mholdadh airson an dreuchd. Nuair a bha e os cionn an Riaghaltais bha caibineit dà-phàirtidh aige, leth chuid Libearalaich, leth chuid Tòraidhean. Le sin, thachair rud gu math anabarrach dhàsan: fhuair e taic bho gach uile buidheann ann an saoghal poiliteagach na dùthcha, fiù’s lùghdaich e an Arm gu na bu lugha na 400 saighdearan.
Llanofer
Tha am baile Llanofer ann an Sir Fynwy, a' Chuimrigh. Tha e 21.3 mi (34.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 124.4 mi (200.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1369 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 104 (7.6%); rugadh 63% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Dul
'S e baile beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an Dul (Beurla: Dull).
Leucippus
Roinn-seòrsa:Feallsanaich Greugach Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seann-Ghrèig
Bohrium
'S e meatailt trastach glè rèidio-bheò agus fuadain a tha ann. Tha an cor ogsaidicheadh VII cudromach sa' cheimigeachd de bhohrium. Chan eil ach aon co-thàthaidh bhohrium fhathast, bohrium ogsaiclòraid, BhO3Cl.
Betws-y-Coed
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Conwy Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Clì Gàidhlig
Bòrd-stiùiridh
Cathraiche: Pam Talbot Iar-chathraiche: Ridseard MacBhàtair Buill: Aonghas MacNeacail, Seumas Whannel, Eòin Lincoln, Eilidh Ros, Fionnlagh Hickey, Gillian Cockwill