cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carwitz
‘S e baile beag (Gearmailtis: Ortsteil) am broinn na sgìre dùthchail Feldberger Seenlandschaft air an àirde an ear-thuath na Gearmailt a th’ ann an Carwitz. 'S ann à Karva (bo) ann am Pobalais a tha an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1216 mar Carwytze. B' e baile iasgaich nan locha a bh' ann agus bhuineadh e dhan Àrd Dhiùcachd Mhecklenburg-Strelitz. 'S e taigh-tasgaidh a th'ann an taigh a bh' aige. Tha Carwitz suidhichte aig 88m os cionn ìre na mara ri taobh Loch Carwitzer See, anns an stàit Mecklenburg-Vorpommern, dìreach ri taobh nan crìoch ri Brandenburg, 123km air falbh bho Rostock, 86km bho Bherlin agus 269km bho Hamburg. 'S ann leis an sgìre Landkreis Mecklenburgische Seenplatte a tha am baile agus tha 325 duine a' fuireach ann.
An Pháirc
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Carwitz
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Àird Chlach
'S e baile ann an an ear-thuath na h-Alba sa tha ann an Àird Chlach (Beurla: Ardclach). Tha e na laighe air Uisge Fionn Èireann
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Inbhir Narann
Abhainn Fèisidh
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Fèisidh ("faith" + "isidh"; Beurla: River Feshie)
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Alison Johnstone
'S e neach-poileataigs a tha ann an Alison Johnstone BPA. Rugadh i ann an Dùn Èideann san 11 an Dàmhair 1965.
Thaghadh i ann an 2007 airson Lodainn agus chaidh i na co-cheannard Phàrtaidh Uaine na h-Alba còmhla ri Roban Harper gu ruige 2008.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Lodainn Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Uaine na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Port Stíobhaird
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann am Port Stíobhaird.
Na h-Eileanan Siar
right|thumb|Suidheachadh nan Eileanan Siar Tha na h-Eileanan Siar no na h-Eileanan an Iar air taobh an iar na h-Alba. Ann an eachdraidh, chleachdadh an t-ainm 'Innse Gall'. Chleachdadh cuideachd 'An t-Eilean Fada' mar far-ainm orra. Eadar-dhealaichidh an Cuan Sgitheanach na h-Eileanan Siar agus na h-Eileanan a-staigh.
Port Stíobhaird
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Na h-Eileanan Siar
Thèid an riaghladh fon ùghdarras ionadail Comhairle nan Eilean Siar.
Gàidhlig san Eilean Siar
Aig a' chunntas-sluaigh 2011, bha Gàidhlig aig 52% den àireamh-shluaigh.
Na h-Eileananan
right|thumb|250px|Na h-Eileanan Siar
Ceanglaichean a-mach
*
Brian Ó Comhain
'S e taoiseach na h-Èireann agus riochdaire dioplòmasach a bha ann am Brian Cowen  (Gaeilge: Brian Ó Comhain). Rugadh e san 10mh, am Faoilleach 1960 ann an Tulach Mhór, Contae Uíbh Fhailí. Tha e na bhall den phàrtaidh Fianna Fáil agus na Teachdaire Dáil airson Contae Úi Fháili, mar a bha a h-athair roimhe. Bha e na mhinisteir airson maoineachas anns an Riaghaltas aig Bertie Ó h-Each-Thighearna bho 1998-2008. Rinneadh Taoiseach dheth nuair a leig An t-Each-Thighearna dheth an dreuchd bhon 7mh, an Cèitean 2008.
Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn Roinn-seòrsa:Taoisigh na h-Èireann
Buille-cinn
right|200px|thumb|Buille-cinn Tha buille-cinn na buille a bheir thu do bhàlla neo duine eile led cheann.
Roinn-seòrsa:Sabaid
Na h-Innse Gall
350px|right|Na h-Eileanan Siar agus Na h-Eileanan a-staigh Canar Innse Gall ri dà shreath de dh'Eileanan far costa Iar na h-Alba. Mu thuath, tha na h-Eileanan Siar agus nas fhaide deas tha na h-Eileanan A-staigh.
Builgean
Is dòcha tha thu lorg builgean-thalmhainn
358
Bàsan
Roinn-seòrsa:350an
Joggins
right|300px
Builgean
right|200px
Joggins
Tha Joggins ann an Siorrachd Chumberland, Alba Nuadh.
Builgean
Tha builgean na bhàlla tana trìd-shoilleir de lionn air a lionadh le àile neo gas.
Na h-Innse Gall
Na h-Eileanan a-staigh
Faic cuideachd: Na h-Eileanan a-staigh
Builgean
Roinn-seòrsa:eòlas-nàdair
Bulle
Na h-Innse Gall
Na h-Eileanan a-staigh
Roinn-seòrsa:Innse Gall
Joggins
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Buinneach
Tha buinneach, an spùt neo spùt dubh galar a bheir ort a bhith a’ cac ro thric, air sgàth gu bheil an cac fhèin na lionn.
Roinn-seòrsa:Slàinte
Contae Chorcaí
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Chorcaí (tuiseal ainmneach: Corcaigh, Laideann: Comitatus Corcagiensis). Tha e suidhichte air an àirde an iar-dheas na dùthcha, ann an Còigeamh Mumhan. Tha 519,032 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 7,460km², an siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an treas a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Chorcaí le Ciarraí, Luimneach, Port Láirge agus Tiobraid Árann. Bha 854,118 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir. 'S e An Cnoc Buí (703m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.
Craobh-àirc
Craobh-àirc (Laideann: quercus suber): craobh, seòrsa daraich air a bheil rùsg aotrom a chleachdas daoine airson àrcan a dhèanamh.
Achadh Eochaille
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Achadh Eochaille.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Contae Chorcaí
Sgìrean Ionadail
Tha 21 baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn an Chorcaí:  Baróidigh, Barraigh Mhóra, Beanntraí, Béarra, Cairbrigh Thoir (an Roinn Thoir), Cairbrigh Thoir (an Roinn Thiar), Ciarraí Cuirche, Cineál Aodha, Cineál mBéice, Cionn tSáile, Condúnaigh agus Clann Ghiobúin, Cúrsaigh, Dúiche Ealla, Mainistir Fhear Maí, Múscraí Thiar, Múscraí Thoir, Orbhraí agus An Choill Mhór, Uí Bhána agus Barraigh Rua, Uí Mhic Coille agus Corcaigh fhèin. A bharrachd air sin, tha 249 parraistean (air an sgaradh eadar ceithir sgìreachdan-easpaig: Ciarraí, Cluain, Corcaigh agus Ros, Port Láirge agus Lios Mór) agus 5,580 bailtean fearainn sa chontae.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Craobh-àirc
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Craobhan
Simón Bolívar
B’ e Simón Bolívar (, ainm fada: Simón José Antonio de la Santísima Trinidad Bolívar y Palacios Ponte y Blanco) saighdear agus neach-poileataigs às A' Bheiniseala. Rugadh e ann an Caracas air an 24mh latha dhen Iuchar 1783 agus chaochail e ann an Santa Marta, (Poblachd Ghranada Ùire) air an 17mh latha dhen Dhùbhlachd 1830.Shaoraich e Aimearaga Laideann agus chuir e ruaig air feachdan na Spàinne. ‘S e a’ chiad ceann-suidhe Choloimbia a bh’ ann.
Teaghlach agus Foghlam
‘S e daoine chumhachdail bheairteach le freumhan ann an Dùthaich nam Basgach a bh’ ann a theaghlach. Fhuair iad an sloinneadh bhon a’ bhaile bheag ris an canar Ziortza-Bolibar, ann am Bizkaia. Ràinig iad A' Bheiniseala anns an 16mh Linn. Bha oighreachdan mòra aca air feadh na dùthcha, tràillean agus mèinnean òir, airgid agus copair cuideachd. Cheannaich a sheannair tiotal uaisle ann an 1728.
B' e còrnailear a bh’ ann athair, Juan Vicente Bolívar y Ponte. Bhuineadh a mhàthair, María de la Concepción Palacios y Blanco, do theaghlach beairteach. Thogadh e ann an Caracas aig taigh Shimón Rodríguez, o chionn ’s gun do bhàsaich athair nuair a bha Bolívar dìreach 2½ bliadhna a dh’aois, is a mhàthair nuair a bha e naoi. Bha e dlùth air Hipólita, tràill dhubh is i ga thogail an àite a phàrantan mairbh. Bha triùir peathraichean is bràthair na bu mhotha aige, Juan Vicente, María Antonia, Juana agus María del Carmen. Bhàsaich an tè mu dheireadh na leanabas. Thug Hipólita agus Simón Rodríguez buaidh mhòr air, is fhuair e na beachdan poilitigeach aige bhon fhear sin.
Fhuair e a chuid fhoghlaim bho sreath dhe oidean is tìdsearan ainmeil anns an dùthaich aige. Nuair a bha e 14 bliadhna a dh’aois chaidh e dhan sgoil saighdearachd Milicias de Veraguas. Bha athair air a bhith os cionn na sgoile sin o chion fhada is dh’ionnsaich e mòran a chleachd e anns na cogaidhean is iomairtean a rinn e an aghaidh na Spàinne. Choilean e a chuid fhoghlaim le turas gus An Roinn Eòrpa is thill e dhachaidh ann an 1807.
A’ Chiad Iomairt
Cha robh Bolívar idir an sàs anns a’ chiad iomairt an aghaidh na Spàinne anns A’ Bheiniseala ann an 1809 ach ghabh e pàirt ann am misean gu Lunnainn ann an 1810 còmhla ri reubaltaich eile is iad ag iarraidh air an Rìoghachd Aonaichte gun tugadh iad taic dhaibh. Rèitich e leis na daoine ann an Sasainn taobh mhalairt agus fiù ’s choinnich e ris an Diùc Wellington.
Ghairm Caracas a chuid neo-eisimeileachd ann an 1811 nuair a bha An Fhraing a’ toirt ionnsaigh air An Spàinn air taobh thall a’ chuain. Dh’fhàs Bolívar a bhith na chòrnailear aig an àm sin is e fo òrdughan Miranda. Chaill na reubaltaich an iomairt sin is theich Bolívar bhon daingneach aig San Felipe ann an 1812 gus na h-oighreachdan aige. Rinn e brath air Miranda, thug e seachad e dhan na Spàinntich is le sin fhuair e cead-siubhail. Chaidh e gu Curaçao. Dh’fhàg Bolívar is a càirdean air Miranda gun do rinn esan fhèin brath air a’ phoblachd aca.
A’ dh’aindeoin sin, bha na daoine na aghaidh o chionn ’s gu robh iad amharasach gur e dìreach gluasad daoine bheairteach nam bailtean a bh’ ann na rinn e. Thug na llaneros, dròbhairean às an dùthaich is deagh shaighdearan cuideachd, an cuid taic dhan Spàinn is le sin chaidh e Caracas an an 1814. Chuir na reubaltaich an greim e is iad dhen bheachd gu robh e na bu choireach. B’ fheudar do Bholìvar an dùthaich fhàgail a-rithist. Bha an Rìgh Fernando VII air ais os cionn an riaghaltais thall anns an Spàinn is Napoléon an greim ann an Elba. Le sin, chuir an Rìgh arm mòr air dòigh is chaidh na feachdan sin do dh’Aimearaga, far an do chuir iad ruaig air na reubaltaich.
Air Fògradh
Ràinig Bolívar Iaimeuca ann an 1815. Sgrìobh e litir fosgailte is e ag iarraidh air an t-saoghal gu lèir gum beireadh taic dha na reubaltaich. Cha d’fhuair e taic ach bho Haiti, poblachd bheag dhe seann thràillean. Chuir ceann-suidhe, Alexandre Pétion na dùthcha fàilte chridheil orrasan is taic airgid na lùib. Le sin, b’ urrainn dha na reubaltaich an iomairt aca a thoisich a-rithist. ‘S e Pétion fhèin a dhearbh do Bholívar gum bu chòir dha saorsa a thoirt dha na tràillean air feadh Aimearaga a Deas. Thug e ionnsaigh air A’ Bheiniseala a-rithist ann an 1816. B’ urrainn dha an t-Eilean Margarita a ghlacadh, is corra bailtean air oirthir An Roinn Charaibeach cuideachd. A’ dh’aindeoin sin chaill e an iomairt is thill e gu Haiti, fiù ’s gun do shaoraich na tràillean a dh’aontaich iad an t-arm aige.
Pearù
Ràinig e Pearù air a’ chiad latha dhen Shultain 1823. Chuir an riaghaltas e os cionn na feachdan aca is nochd iomairt chruaidh an aghaidh Arm Righ na Spàinne. B’ fheudar dha na feachdan sin a’ sabaid shuas eadar na Beanntan na h-Andes agus ann an ceann a deas na dùthcha. Chaidh an ceann-suidhe Tagle a chur às an dreuchd agus thug an riaghaltas an dreuchd gu Bolívar. Leasaich e an t-arm is dh’aontaich e ne feachdan aige. Leis na h-atharrachaidhean sin, b’ urrainn dha na Pearuanaich an iomairt a bhuannachadh is cuir iad crìoch air buaidh na Spàinne anns an dùthaich aca air an 6mh latha dhen Dhùbhlachd 1824.
Ministear na Gàidhlig
'S e ministear ann an riaghaltais na h-Alba a tha ann am Ministear na Gàidhlig.
Simón Bolívar
Anns an fhicsean
Sgrìobh Gabriel García Marquez nobhail, El General en su laberinto, mu dheidhinn Bolivar.
Ministear na Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Gàidhlig Roinn-seòrsa:Alba
Sloibhìnia
thumb|right|250px|Sloibhìnia
Daoine ainmeil
'S e bàrd Romansach Sloibhiniach a tha ann an France Prešeren. Is ann iomraiteach a tha e mar bhàrd nàiseanta na Sloibhinia.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Dùthchannan *
359
Bàsan
Roinn-seòrsa:350an
John Adams
B' e an dàrna cheann-suidhe nan Stàitean Aonaichte (1797 – 1801) agus riochdaire dioplòmasach a bha ann an John Adams (An Dàmhair 30, 1735 – an t-Iuchar 4, 1826). Stèidhich e an Acadamh Aimeireaga nan Ealan is nan Saidheans ann an 1780 còmhla ri James Bowdoin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cinn-shuidhe nan Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Mongòilia
'S e dùthaich ann an Àisia a tha ann am Mongòilia  neo Dùthaich nam Mongol.
Tha crìochan aice sa tuath leis an Ruis agus sa deas le Sluagh-phoblachd na Sìne. 'S e Ulan Bator prìomh-bhaile Mhongòilia.
'S e an dàrna dùthaich as motha gun cheangal ris a' mhuir an dèidh Casachstàn. Tha an cuid as motha na dùthcha na raon, tha beanntan san àird a tuath ‘s san àird an iar. Tha am fàsach Gobi san àird a deas na dùthcha.
Ceanglaichean a-mach
thumbnail|left|250px|Taigh anns an stoidhle traidiseanta
thumbnail|right|250px|Spòrs air an dùthaich
Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Meadhan Àisia
1987
MCMLXXXVII
Blàr Flodden
thumb|right|Carragh-cuimhne Bhlàir Flodden Chaidh an cath ainmeil air a bheil Blàr Flodden a chur air an 9mh latha den t-Sultain ann an 1513 ann an Northumbria, nuair choinnich arm na h-Alba ri arm Sasannach. 'S ann air sgath an àireamh glè mhòr de dh’uaislean a chall am beatha air taobh na h-Albannaich, còmhla ris an rìgh fhèin, a tha an cath seo comharraichte. Chan ann dìreach ceannardan na h-Alba a chaidh a chur às aig a’ bhlàr, ach beatha innleachdail na dùthaich, oir bha na h-uaislean aig an àm sin an sàs gu mór anns a’ bheatha innleachdail na dùthaich.
Bho 1511, bha Alba agus Sasainn an sàs ann an cogadh mòr, iomadh-fhillte Eòrpach ris a chanar Cogadh na Lìoge Naomh, no Cogadh na Lìoge Chambrai. Bha an Rìgh Seumas IV airson taic a thoirt don Fhraing, air sàilleibh an t-seann chaidreamh eadar na dà rìoghachd, fhad ’s a bha an Rìgh Eanraig VIII Shasainn a’ dèanamh ionnsaigh oirre. Aig an aon àm, bha Pàpa na Ròimhe an strì an aghaidh na Frainge, le cobhair bho Eanraig VIII. Leis an robh Eanraig VIII san Fhraing, bha arm Sasannach aig Blàr Flodden fo cheannard Iarla Surrey, Tòmas Norfolk (seanair Anne Boleyn).
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Alba
Aquileo Parra Gómez
B’ e José Bonifacio Aquileo Elías Parra Gómez saighdear, neach-malairt agus neach-poileataigs à Coloimbia. Rugadh e ann am Barichara, Santander air an 12 an Cèitean 1825, agus chaochail e ann am Pacho, Cundinamarca air an 4 an Dùbhlachd 1900. Bha e na bhall a’ Phàrtaidh Libearalach, agus na cheann-suidhe na poblachd eadar 1876 is 1878.
Toiseach tòisichidh
Cha b’ urrainn dha ach clas a còig aig a’ bhun-sgoil a choileanadh leis gun do leig e an sgoil airson a dh’obair mar reiceadair adan agus le sin rinn e fortan gu math làidir dhà fhèin an ceann  corra bhliadhna, is e ag obair ann am puirt na h-aibhne Mhagdalena (mar Neiva, Magangué agus Mompós). Leis gu robh fosgladh an t-slighe gu Carare uabhasach cudromach taobh ghnìomhachais, thug e dreuchd mar riochdaire a’ companaidh ga stèidheachadh gus an slighe ath fhosgladh agus a chumail a’ dol, ach dh’fhàilnich e leis cho fiadhaich ‘s a bha na Tùsanaich a shabaid na aghaidh agus leis cho gann ‘s a bha deagh bhathair ri reic.
Beatha Poblach
Chaidh dithis fhir-ainmichte a chur an àite aige dà thurais ann an 1877 air sàilleabh gu robh e gu math tinn: a’ chiad turas ‘s e an Seanailear Sergio Camargo a fhuair an dreuchd, is Salvador Camacho Roldán an dàrna turas. An dèidh a’ chinneas a leigeil, bha e an sàs anns an àiteachas air an oighreachd aige ann am Pacho, ach an ceann mu fhichead bliadhna, ann an 1897 dh’ iarr Pàrtaidh Libearalach gun  stiùireadh e an aghaidh an Riaghaltais aig Miguel Antonio Caro Tovar e, ach b’ fheudar dha a h-uile càil a leigeil an ceann greiseag. Chaochail e air an oighreachd aige, an dèidh dhan bheatha poblach a leigeil gu tùr.
Rinn Riaghaltas a’ Cho-Chaidreachais Ghranada ionnsaigh an aghaidh na Stàite Shantander, agus chaidh Parra a ghlacadh an dèidh a’ chatha aig El Oratorio, a thachair 15mh an Lùnasdal 1860, far an  do chaill na feachdan libearalach  aig ceann-suidhe na Stàite sin, Antonio María Pradilla. Chaidh Parra a thoirt gu Bogotá agus bha e anns a’ phrìosan an siud gu ruige 18mh an t-Iuchar 1860, nuair a thug feachdan a’ Chauca, ann an ar-a-mach an aghaidh Riaghaltas na dùthcha, os làimh a’ phrìomh-bhaile agus chuir iad ruaig air feachdan an Riaghaltais. Shabaid e ri taobh Eustorgio Salgar, ceann-suidhe na Stàite Shantander, an aghaidh na feachdan aig an t-Seanailear Canal gus an tug iad orra. Thug e os làimh ceannas a’ Cho-chruinneachaidh Bun-Reachdail ann an Santander 18mh an t-Sultain 1862. An ceann bliadhna thug e pàirt anns a’ Cho-chruinneachadh dhe Rionegro a dh’ath-leasaich am Bun-Reachd agus, ann an 1866, chaidh e a thaghadh mar sheanadair agus an uair sin bha e na chathraiche an -Seanaidh. Leis gur e neach-malairt agus a bh' ann, chuir iad e os cionn Rùnaireachd a’ Mhaoineachaidh (Ministrealachd a’ Mhaoineachaidh an latha an-diugh) nuair a bha Manuel Murillo Toro agus Santiago Pérez de Manosalbas nar cinn-suidhe na dùthcha, eadar 1872 agus 1876, agus gur e ball uabhasach cudromach an dà Riaghaltais a bh' ann co-dhiù.
Ceann-suidhe na Poblachd
Bha e na thagraiche airson na Libearalaich Adhartach aig na taghaidhean a’ chinneas dhe 1876 an aghaidh an Tòraidh Bartolomé Calvo agus am Libearalach Meadhanach Rafael Núñez. Chaidh Parra a thaghadh airson an teirm bho 1876 gu ruige 1878.
Bha dà amais bhunaiteach aig an Riaghaltas aige: leasachadh na còmhdhail (gu h-àraidh tro Rèile an Tuatha) agus neartachadh an fhoghlaim poblach neo-chreideamh. Dh’adhbhraich dearbhadh a’ chinn-suidhe Parra gum biodh am foghlam neo-chreideamh neo-aonachd armaichte nan Tòraidh (Cogadh sìobhalta dhe 1876), agus dh’adhbhraich sin iomadh ar-a-mach làidir eile an aghaidh an Riaghaltais Nàiseanta, gu h-àraidh anns na Stàitean dhe Antioquia, Cauca agus Tolima. Thug esan orra anns a’ chogadh le taic bho na Libearalaich neo-eisimeileach (an fheadhainn a bha ri taobh Núñez airson a’ chinneas). Mar aicheamhail, chuir e na easbaigean dhe Pasto, Popayán, Santa Fe de Antioquia agus Medellín às an dùthaich airson taic a thoirt gu ar-a-mach nan Tòraidh.
Ceanglaichean a-mach
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Sean-Bheith
thumb|Sean-Bheith
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Sean-Bheith (Beurla: Shanvey).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Cnoc Iòrdain
Tha Cnoc Iòrdain (Beurla: Jordanhill) na phàirt de Ghlaschu, Alba.
Bhuin an ionad don teaghlach Crawford à Cill Bhreannain a thog taigh mòr ann an 1562. Reic iad an oighreachd dom bancair Alexander Houston ann an 1750 agus cheannaich Archibald Smith i ann an 1800. Reic an teaghlach i airson colaiste foghlaim ann an 1912. Dh'fhosgail an colaiste ann an 1921 agus chaidh e na phàirt de dh'Oilthigh Srath Chluaidh ann an 1993.
Abhainn Tuilnein
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Tuilnein (Beurla: River Dulnain)
Cnoc Iòrdain
Gu tric, canar Cnoc Iòrdain mar ainm goirid air Colaiste Cnoc Iòrdain.
Abhainn Tuilnein
Bailtean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Cnoc Iòrdain
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Glaschu
Fano
‘S e baile meadhanach ann an ceann a tuath na h-Eadailt a th’ ann am Fano (Dual-chaint: Fan, Laideann: Fanum Fortunae). Tha e suidhichte aig 18m os cionn ìre na mara, faisg air Urbino, eadar Senigallia agus Venezia, anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Pesaro e Urbino, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Marche, ri taobh na mara, 218km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 353km bho Mhilano, 199km bho Phadova agus 141km bho Fhirenze. Tha 64,342 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Tha am baile faisg air inbhir na h-aibhne Metaurus.
Seic
Thàinig a' chiad seic liosairte a-steach ann an Lunnainn ann an 1717, agus thàinig na leabhraichean seic a-steach anns a’ Ghàidhlig co-dhiù deich ar fhichead bliadhna air ais. A réir coltais, b’ ann aig Iain Noble, 'na uachdaran oighreachd Fearann Eilean Iarmain, a bha a’ chiad fhear.
Roinn-seòrsa:Airgead
Fano
Eachdraidh
Bhuineadh Fano do Stàitean na h-Eaglaise.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eadailt
Achadh Gallan
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Achadh Gallan.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
An Àirc
right|thumb
Is An Àirc am bàta san deach Noah, agus a theaghlach, às an Tuil. A-rèir Leabhar Genesis anns a’ Bhìoball, 's e long mhòr a bha ann, agus chuir Noah beathach boireann is beathach fireann den gach gnè air. Creididh cuid gu bheil an Àirc fhathast air Beinn Ararat ann an Cabhcas, ach cuid eile gur e dìreach sgeul a tha ann.
Roinn-seòrsa:Creideamh
Sgùrr a' Chadha Dheirg
'S e beinn ann an Alba a th' ann am Sgùrr a' Chadha Dheirg. Tha e suidhichte ann am Frìth Fanaich air a' Ghàidhealtachd. Tha e deas air Sgùrr nan Each a tha na mhàthair-mhullaich aige. Tha Loch Fanaich deas air a' bheinn seo.
1300
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1300 (MCCC).
Sgùrr a' Chadha Dheirg
Tha Sgùrr a' Chadha Dheirg 868m (2848 troigh) de dh'àirde. 'S e Corbett a th' ann. Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Sgùrr a' Chadha Dheirg san 10 an Dùbhlachd 2012.
1300
Bàsan
Roinn-seòrsa:1300an
Sgùrr a' Chadha Dheirg
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Frìth Fanaich
Dubhais
Caisteal Dhubhais
thumb|left|Caisteal Dhubhais Tha tobhta Caisteal Dhubhais suidhichte ear-dheas air Dubhais. Chaidh a thogail mar chaisteal fiodhach le dùn is gàrradh an sin anns an 12na linn le "Freskin". Chaidh an daingneach cloiche agus am balla-cùirteir a thogail ann an 1305 leis an Ridire Raghnall Cheyne. Tha Caisteal Dhubhais na làrach àrsaidh chlàraichte.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:An Comhairle Mhoireach
Brandenburg
Is e aon stàit de na sia stàitean deug anns a' Ghearmailt a tha ann am Brandenburg, agus ’s e Potsdam faisg air Berlin am prìomh-bhaile aice. Tha Brandenburg coltach ri fainne, fainne timcheall air Berlin, prìomh-bhaile na Gearmailt. Tha Brandenburg suidhichte mu thuath agus mun ear na Gearmailt. Tha crìochan aice leis a' Phòlainn san ear, san deas le Sagsainn, san iar le Sagsainn-Anhalt agus Sagsainn Iosail agus san tuath le Mecklenburg-Vorpommern.
Eachdraidh
Tha Brandenburg suidhichte ann am meadhan na Ròinn Eòrpa. Bha an dùthaich seo fo raon-dèighe tiùgh anns an linn-eighe mu dheireadh agus chruthaich an dèigh cruth na tìre. Tha Brandenburg a Tuath gu math rèidh, ach anns an deas chìthear na sreathan Lausitzer Höhen neo Sorauer Sandberge, am Fläming agus beanntan beaga faisg air Berlin, na Müggelberge , na Havelberge agus an Semmelberg faisg air a' bhaile Bad Freienwalde.
Cha b' e am Mark Brandenburg a bh’ ann an mar a tha an stàit Brandenburg an-diugh. Bha sgìre Mark Brandenburg fada na bu lugha. Bha an sgìre a' fàs ge-tà. Fhuair iarla den Mark Brandenburg, Johann Sigismund, barrachd dùthchannan beaga ann an 1614 agus fhuair e a' Phruis mar chòir-fearainn ann an 1618. Chrùin an iarla den Mark Brandenburg fhèin mar Rìgh anns a' Phruis ann an 1701. On àm seo gu 1946 bha am Mark Brandenburg na phàirt de a' Phruis.
An dèidh an dàrna Chogaidh, ann an 1947, chaidh an stàit Brandenburg a stèidheachadh, ach, bho 1949 bhuin e do German Democratic Republic, an dàrna Ghearmailt, a bha na stàit shòisealach. Ann an 1952 chaidh a dhealachadh ann an trì pìosan. Bha an dùthaich Brandenburg an-diugh air a stèidheachadh a-rithist, an dèidh fichead bliadhna ’s a h-ochd deug ann an 1990, nuair a dh’aontaich an dà Ghearmailt. Is e aon de na sia stàitean deug anns a’ Ghearmailt a tha ann am Brandenburg. Is e dùthaich a th’ ann a bha a’ leum gu h-obann a-staigh ann an àm ùr. Cha robh sin furasta idir.
Eaconomaidh
An-diugh tha Brandenburg coltach ri stàitean eile ann am meadhan na h-Eòrpa, le rathaidean mòra, le bùthan mòra far am faighear a h-uile rud ri cheannachd a thathas ag iarraidh. Ge-tà, tha trioblaid aig Brandenburg a tha aig gach stàit anns an Roinn Eòrpa cuideachd – chan eil cosnaidhean gu leòr ann am Brandenburg, chan eil obair aig gu bhith sia deug às a’ cheud de na daoine gu lèir.
Bha 2,553,648 daoine a’ fuireach ann am Brandenburg ann an 2006, ’s e sin 87 daoine air an aon chilemeatair cheàrnagach. Tha an cuid as mòtha a’ fuireach anns na bailtean beaga agus bidh iad ag obair ann an àiteachas agus anns an gnìomhachas-bìdh. Tha achaidhean mòra ann, le eòrna, seagal, cruithneachd agus asparag. Bidh na tuathanaich a‘ bhleòghainn 174,000 bò dà thuras gach latha, dh’fhuirich 788,200 muc ann. Tha 144,489 caora ann agus bha gach cearc a’ laighe 295 ùgh ann am bliadhna 2004. Tha 39,000 daoine ag obair anns an àiteachas, ann an 6700 pìos-fearainn.
Is e cularannan beaga agus glè spiosrach a th’ anns na glasraich as ainmeile à Brandenburg. Tha iad a’ tighinn às an sgìre air an t-ainm Spreewald (coille air bruach Abhainn Spree) taobh a deas Bhrandenburg.
Tha cridhe eaconomachd de Bhrandenburg faisg air Berlin. Tha obraichean-stàilinn aig Eisenhüttenstadt agus anns a' bhaile Brandenburg an der Havel. An sin gheibhear factaraidh airson innealan clò-pàipeirean cuideachd agus muilnean-stàilinn. Anns an tuath, ann an Schwedt, chìthear fineadairean ola agus dà mhuilinn pàipeir. Ann am Brandenburg a Deas tha 15,000 duine ri mèinnearachd-ghuail. Is ann an Jänschwalde a tha an stèisean-dhealain gual duinn as motha san t-Saoghal. Tha a’ ghual air a chleachdadh airson ginidearadh-dealain anns an stèisean-cùmhachd aig Vattenfall, a bheir dealan don Ghearmailt an Ear air fad.
Sgìrean agus bailtean mòra
Na bailtean mòra gun sgìre:
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Dùn nam Frangach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
An Seanmhullach
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann An Seanmhullach (Beurla: Castledawson).
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Meg Bateman
Tha Vivienne Mairead 'Meg' Bateman (13 an Giblean 1959 ) na bana-bhàrd is neach-acadaimigeach.
Rugadh Bateman ann an Dùn Èideann. Rinn i ceum na Ceiltis aig Oilthigh Obar Dheathain is chrìochnaich i ollamhachd air bàrdachd chreidmheach Ghàidhlig. An uair sin, theagaisg i aig Oilthigh Dhùn Èideann is Oilthigh Obar Dheathain. Nochd a cuid bàrdachd ann an iomadh duanaire, mar eisimpleir Other Tongues (1990) agus Twenty of the Best (1990). Tha i air eadar-theangachadh bàrdachd Gàidhlig ann am Beurla ann an Anthology of Scottish Women Poets (1991) agus Creachadh na Clàrsaiche (1993). Chaidh a' chiad chruinneachadh le tionndaidhean Beurla aice fhoillseachadh ann an 1997, Aotramachd is dàin eile, a' dèiligeadh ri breòiteachd a' ghaoil is dhàimhean daonna. Tha i ag obair mar òraidiche aig Sabhal Mòr Ostaig anns an Eilean Sgitheanach agus mar phrìomh òraidiche urramach aig Oilthigh Chill Rìmhinn. Bhuilich Oilthigh na Gàidhealtachd an tiotal “proifeasair” oirre ann an 2015.
Leabhar ann am Beurla
Meg Bateman and John Purser, ‘Window to the West: Culture and Environment in the Scottish Gàidhealtachd’, 2020, (pdf, 960td, 206MB)
Coinneach MacGuaire
Tha Coinneach MacGuaire (Beurla: Ken MacQuarrie) air a bhith na àrd-stiùiriche aig BBC Nations and Regions bho 2016. Bha e 'g obair aig Radio nan Gàidheal.
Beatha
'S ann à Muile a tha e. Chaidh e dhan àrd-sgoil anns an Òban.
Tha e ag obair airson na Gàidhlig agus Beurla air am BBC. 'Sann as na Hearadh a bha màthair Coinneach. Rinn Coinneach Eòrpa agus Dé a' Nis? agus bha seo air BBC Alba. Bha Coinneach ag obair gu trang airson na Gàidhlig.
Thug e Òraid an t-Sabhail ann an 2012.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:BBC Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Òraidichean an t-Sabhail
Y Gilfach-goch
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Rhondda Cynon Taf Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Blàr San Jacinto
B' e seo blàr a chuireadh faisg air an abhainn San Jacinto ann an Texas eadar arm Texasach fo stiùir General Sam Houston agus arm Mexicanach le General Sanat Ana air a cheann, ann an 1836.
Roinn-seòrsa:Texas
Ziortza-Bolibar
‘S e clachan beag ann an ceann a tuath na Spàinne a th’ ann Ziortza-Bolibar. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1051 agus tha an t-ainm a’ ciallachadh Srath na Muilne ann am Basgais, bho bolu (muileann) agus ibar (srath). Tha Ziortza-Bolibar suidhichte aig 162m os cionn ìre na mara. Tha Ziortza-Bolibar 336km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 45km bho Bhilbao, am baile as motha ann an Dùthaich nam Basgach Tha dìreach 408 daoine a’ fuireach ann an Ziortza-Bolibar, Tha Spàinntis agus Basgais gam bruidhinn ann an Ziortza-Bolibar.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Dùthaich nam Basgach
Achadh Lí
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Achadh Lí.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Sráid Uí Áráin
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Sráid Uí Áráin.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
361
Bàsan
Roinn-seòrsa:360an
Caerau
Tha am baile Caerau ann an Caerdydd, a' Chuimrigh. Tha e 3.2 mi (5.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 134.2 mi (216.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 10691 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 924 (8.6%); rugadh 93% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerdydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Abhainn Neithich
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Neithich (Beurla: River Nethy)
Bumpair
right|thumb|Bumpair (dathte)
Tha bumpair na phàirt den chàr. Tha bumpairean mu bheulaibh is mu chùlaibh a’ chàr, agus tha iad ga dìonadh bho cron. Gu tric, cuirear sticearan orra, gu h-àraid sticearan ag ràdh dè’n stàit a tha an càr às, mar “GB” airson Breatann, “CH” air an t-Eilbheis agus “PL” air Pòlainn. Roinn-seòrsa:càraichean
Abhainn Neithich
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
1 an t-Ògmhios
'S e 1 an t-Ògmhios an 152mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (153mh ann am bliadhna-leum). Tha 213 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Anne Boleyn]]
Comhairlean na h-Alba
thumb|Comhairlean na h-Alba
Tha 32 Comhairlean na-Alba ann a tha a' deiligeadh ri cùisean ionadail.
Thomas Jefferson
'S e a' phrìomh ùghdar de dh'Fhoirgheall Neo-eisimeileachd nan SA (US Declaration of Independence), agus nas anmoiche an treas ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte (bho 1801 gu 1809), agus riochdaire dioplòmasach a bha ann an Thomas Jefferson (13 an Giblean 1743 – 4 an t-Iuchar 1826).
Comhairlean na h-Alba
Shealtainn, ann an 1975, còmhla ri siostam de comhairlean roinneil agus comhairlean
Thomas Jefferson
Roinn-seòrsa:Cinn-shuidhe nan Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Comhairlean na h-Alba
sgìreil air an tìr-mhòr. Chruthaicheadh na 29 comhairlean eile ann an 1996 nuair a
chuireadh an siostam aonadach an àite nan roinnean agus sgìrean.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Alba * Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Étretat
‘S e sgìre dùthchasail air an àirde an ear-thuath na Frainge ri taobh na mara anns a’ cheàrn Haute-Normandie agus na sgìre Seine-Maritime a th’ ann an Étretat. Tha e suidhichte aig 10m os cionn ìre na mara, 70km air falbh bho Rouen agus 180km bho Pharis, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha an àrainneachd mhara cho pròiseil an sin, gu seachd àraidh na creagan geala faisg air a’ chladaich. Bha an sgrìobhadair Guy de Maupassant uabhasach dèidheil air Étretat.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Fhraing
1301
Bàsan
Roinn-seòrsa:1300an
Bun-craoibhe
right|300px
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Craobhan
Drochaid Mhira
Is docha tha sibh a' lorg Aiseag Mhira (Albert Bridge)
Tha Drochaid Mhira (Beurla: Marion Bridge) air Abhainn Mhira ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Barcelona
Freumhan an ainm
Tha luchd-rannsachaidh dhen bheachd gur ann às an ainm 34px|(Barkeno) (Barkeno) ann an Ibearais no Foìnis a th' ann. Bha baile fo bhuaidh nan Ròmanach an seo air an robh Colonia Faventia Julia Augusta Pia Barcino ann an Laideann (Βαρκινών ann an Greugais). Bha teòiridh eile ann a chanadh gur robh an t-ainm ceangailte ri Hamilcar Barca, athair Hannibal, ach chan eile mòran dhaoine a' gabhail ri seo an latha an-diugh. Fad nan linntean dh'atharrachadh fuaimeanachadh an ainm mar a leanas: Barcilonum → Barceno → Barchelona → Barçalona → Barcelona.
Eachdraidh
Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833.
Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an Lùnastal a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann am Barcelona. Cha thuit ach 621mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 552mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite caran fliuch a th' ann, an taca ri àiteachan eile san Spàinn. center|600px
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Catalòinia Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Spàinn
Constanța
'S e baile mòr agus port cudromach eadar Varna agus Tulcea, air an àirde an iar-dheas Romàinia a th' ann an Constanța (IPA: ˈkonˈstant͜sa). Tha e suidhichte ri taobh na Mara Dhuibhe, aig 25m cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Constanța. Tha 283,872 duine a' fuireach ann. 'S e an còigeamh baile as motha na dùthcha 's a th'ann an Constanța.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Romàinia
1988
Bàsan
Roinn-seòrsa:1980an
362
Bàsan
Roinn-seòrsa:360an
Nancy Dorian
Fad 40 bliadhna rinn Nancy Dorian sgrùdadh air ìre na Gàidhlig aig na daoine anns an sgìre seo. Bha i airson faighinn a-mach a bheil diofair eadar Gàidhlig seann daoine agus daoine òga agus ciamar a bha an cànan ag atharrachadh tro na bliadhnaichean crìonaidh. Tha i a’ feuchainn ri bàs cànain a mhìneachadh le sin. Nì i dealachadh eadar Tha an dàrna seòrsa a’ ciallachadh daoine fileanta le Gàidhlig làn abairtean agus gnathasan-cainnt agus faclair slàn. Tha an seòrsa eile a’ ciallachadh daoine le Gàidhlig a tha briste a thaobh gràmair, faclair, gnasan-cainnt agus fileantachd.
Airson an cànan a mheasadh thug i seantansan ri eadar-theangachadh ri daoine agus rinn i sgrùdadh air na seantansan. Gu tric bhiodh i a' bruidhinn ri daoine mu dheidhinn chuspairean làitheil agus a' sgrùdadh a' chànain bho sin.
Tuilleadh leughaidh
Roinn-seòrsa:Cànanaichean Roinn-seòrsa:Gàidhlig Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Tunis
'S e prìomh-bhaile Thuinisia a tha ann an Tunis (Arabais: تونس, Tūnis). Anns a’ bhliadhna 2004 bha 728,453 a' fuireach anns a’ bhaile fhèin. Tha Tunis suidhichte air an ear-thuath na dùthcha air Gulf of Tunis, pàirt den Mhuir Mheadhanach. Tha Tunis 1,570km air falbh bho Rabat (Maroco), 635km bho Algiers (Aildiria), 514km bho Tripoli (Libia), 401km bho Valletta (Malta), agus 600km bhon An Roimh (An Eadailt).
Seo cuid dhiubh:
Air an taobh eile den Bab el Bahr (ainm eile:Sea Gate  neo Porte de France), tha am baile nua-aimsireil neo an Ville Nouvelle (Fraingis). 'S e teas meadhan poileataigeach agus cridhe malairteach a tha ann. Tha port-adhair eadar nàiseanta faisg air a’ bhaile: Tunis-Carthage International Airport.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Afraga a Tuath
Aiteann
Tha an t-Aiteann (Laideann: Juniperus communis) na chraobh shior-uaine le dearcan puinnseanach oirre.
Chaidh An Tom Aiteann ainmicheadh air.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Craobhan
James Madison
B' e an ceathramh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte (1809 – 1817) agus riochdaire dioplòmasach a bha ann an James Madison (16 Màrt 1751 – 28 an t-Ògmhios 1836).
Roinn-seòrsa:Cinn-shuidhe nan Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Calman
'S e eun liath is geal a tha ann an calman (Laideann: Columbidae). Tha iad a' gabhail ionnsachaidh dol dhachaigh à àite fad air falbh. Tha ainmean eile air: colaman, colar  , colgan  , colm  , colman  , colum  , agus columan. Tha iad gu math cumanta sna bailtean, far a bheil iad a' dèanamh mòran trioblaid.
Tha an t-ainm 'Calum' càirdeil ris.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Eòin Roinn-seòrsa:Feòil
Abhainn Athfhinn
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Athfhinn (Beurla: River Avon).
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Liz Lochhead
Tha Ealasaid 'Liz' Lochhead (rugadh 26mh den Dhùbhlachd, 1947) na bana-bhàrd agus bana-dhràmadaiche à Newarthill, Siorrachd Lannraig a Tuath.
Cùl-ionad
Aig tòiseachd nan seachdadan, dh'aontaich i leis a' bhuidhinn sgrìobhaichean aig Philip Hobsbaum, a bha deatamach don adhartas ealanach ann an Alba is a thug ballrachd do Alasdair Gray, Seumas Kelman is Tomas Lionaird. Sgrìobh i na dealbhan-chluiche Blood and Ice, Mary Queen of Scots Got Her Head Chopped Off (1987), Perfect Days (2000) agus thionndaich i Tartuffe, le Molìère, dhan Beurla Ghallda; obair a fhuair deagh chliù critigeach. B'e a rèiteachadh de Medea, le Euripedes, a bhuainnich Duais a' Chomuinn Saltire mar leabhar a' bhliadhna ann an 2001. Sgrìobh i son BBC Rèidio a 4: Blood and Ice (11mh den t-Ògmhìos, 1990), The Perfect Days (16mh den Chèitinn, 1999), Mary Queen of Scots Got Her Head Chopped Off (11mh den Ghearrain) agus The Stanley Baxter Playhouse: Mortal Memories (26mh den t-Ògmhìos, 2006). Mar a' chuid obrach aice san taigh-chluiche, bidh a chuid bhàrdachd beòthail le gnàthasan cainnt innsginneach. Am measg nan cruinneachaidhean aice tha Memo For Spring (1972), True Confessions and New Clichés (1985), Bagpipe Muzak (1991) agus Dreaming Frankenstein and Collected Poems (1984). Tha i air co-obrachadh ris an sgrìobhaiche òrain is seinneadair Mìcheal Marra.
Ann an Fhaoilleach 2001, chaidh i a h-ainmeachadh mar Prìomh Bhàrd nan Albannach, am bàrd nàiseanta, a' leantainn air Eideann Mòrgan a bhàsaich am bliadhna an-uiridh.
Lochhead, Liz Lochhead, Liz
Taidigeastàn
‘S e dùthaich ann an Àisia a tha ann an  Taidigeastàn neo Tajikistan ainm oifigeil: Poblachd Thaidigeastàn (Taidigis: Ҷумҳурии Тоҷикистон, Tajikistan sa Bheurla). Tha i suidhichte ann an Meadhan Àisia. Tha crìochan aice san ear le Sluagh-phoblachd na Sìne, sa tuath le Cirgiostàn, san iar le Usbagastàn agus sa deas le Afganastan.
'S e Dushanbe am prìomh-bhaile aice.
Ceanglaichean a-mach
thumb|250px|left|Sealladh air Taidigeastàn bhon adhar thumb|250px|Beanntan ann an Taidigeastàn
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Meadhan Àisia
Hans Christian Andersen
B' e Hans Christian Andersen (2 an Giblean 1805 - 4 an Lùnasdal 1875) sgrìobhadair às an Danmhairg. Ann an Lochlainn, cuiridh iad H.C. Anderson a th' air. Tha e ainmeil airson sgeulan-sìthche mar “Bànrigh na Sneachda”, “A' Mhaighdeann-mhara bheag”, “An t-Isean Grànnda”, agus "Thumbelina".
Àirneis
right|300px
'S e bùird, leapannan, cathraichean, is preasan msaa agus nithean eile, a tha ann an àirneis, a ghabhas gluasad, air am bidh feum agaibh anns an taigh, neo ‘s docha gàrraidhean. Bidh ceithir (uaireannan trì) casan air gach pìos àirneis, agus tha iad dèanta le fiodh, meatailt, plastaig neo leathar gu h-àbhaisteach. Bidh sibh nur suidhe, neo nur cadal air cuid – leapannan, agus cathraichean/sòfa, a’ cur stuth air/ann cuid eile - bùird is preasan.
Faic cuideachd
*
Cànanaiche
'S e duine a th' ann an cànanaiche (cuideachd Cànan-eòlaiche) a tha a' sgrùdadh cànanan no a tha ag obair ann an cànanachas.
Cànanaichean ainmeil
thumb|right|Noam Chomsky aig "World Social Forum" ann an 2003
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Cànanachas Roinn-seòrsa:Cànanaichean
Rouen
'S e baile mòr air àirde an ear-thuath na Frainge a th’ ann an Rouen (IPA: ʁwɑ̃). A bharrachd air sin 's e prìomh-bhaile a’ cheàrn Haute-Normandie agus na sgìre Seine-Maritime, ainmeil airson a chuid eaglaisean is gu sònraichte a cathair-eaglaise. Tha Rouen suidhichte air an abhainn Seine, agus trì uillt nas lugha, ris an canar Aubette, Robec agus Cailly agus tha oilthigh aige.
Eachdraidh
'S e seann bhaile Ceilteach a bh’ ann an Rouen gu ruige a’ chiad linn ro Chrìosd, nuair a thuit e fo bhuaidh nan Ròmanach. Bha e na phàirt dhen Ghallia Lugdunensis is an uair sin na Roinn Lugdunensis II. Thionndadh daoine a’ bhaile dhan A’ Chrìosdaidheachd anns an 5mh Linn. Bha am baile gu math cudromach dha na Treabhan Frangach mus tug na Lochlannaich ionnsaigh air a’ bhaile iomadach turas anns an 9mh Linn. Dh’fhàs Rouen a bhith fear dhe na puirt na bu chudromach aig ìre na Roinn Eòrpa anns na Meadhan-Aoisean Iosal, air sàilleabh na sochairean aige; A dh’aindeoin sin, chaill Rouen a chuid shochairean ann an 1382, nuair a thug am baile taic gu ar-a-mach an aghaidh Charles VI, Rìgh na Frainge.
Rugadh Gustave Flaubert ann an Rouen ann an 1821, oir bha athair agus a bhràthair nan dotairean-lannsa aig ospadal a' bhaile.
Chaidh am baile a mhilleadh aig àm an Dàrna Cogaidh.
Gnàth-shìde
'S e gnàth-shìde a' chuain a tha ann an Rouen, leis an t-uisge a’ dòrtadh air feadh na bliadhna, fad 131.2 làithean agus tha na geamhraidhean gu math boga oir tha Rouen gu math faisge air a’ mhuir. Bidh a’ ghaoth a’ sèideadh, mar as àbhaist, bhon iar-dheas gus an àirde an iar, is tha e gu math stoirmeil sa gheamhradh.
Sluagh-phoblachd na Sìne
Na bi a' measgachadh le Poblachd na Sìne.
Airson ciall eile, faic Sìona.
'S e dùthaich ann an Àisia a tha ann an Sluagh-phoblachd na Sìne, (Beurla: People's Republic of China), ainm traidiseanta: Sìona     neo An t-Sìn. 'S e an dùthaich as motha ann an Àisia an Ear, agus an dùthaich as motha a-rèir àireamh-shluaigh san Saoghal air fad. Tha 1/4 den daoine san t-saoghal a' fuireach ann.
Tha Beijing na phrìomh-bhaile.
Iomraidhean
thumbnail|left|250px|West Lake ann an  Hangzhou, ceàrn Zhejiang left|thumbnail|250px|Taobh tuath Sìona, eadar Chengde agus Hebei.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia an Ear Roinn-seòrsa:Sìona
Loch Sleadale
thumb|Sealladh air Sleadale
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Sleadale. Tha e suidhichte ann am Minginis anns an Eilean Sgitheanach. Tha a' bheinn Stockval (416 m) san ear-thuath agus Loch a' Bhac-ghlais‎ sa deas dheth.
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Sleadale agus mar sin chan eil rathaidean ann a leanas chun an locha seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Murcia
’S e baile meadhanach faisg air Alacant air an àirde an ear-dheas na Spàinne a th’ ann am Murcia (IPA: murθja). Tha e suidhichte aig 61m os cionn ìre na mara, 350km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 472km bho Bharcelona. Tha 439,889 duine a’ fuireach ann am Murcia. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Mhurcia a th’ann cuideachd.
Freumhan an ainm
‘S ann gu math connspaideach ‘s a tha freumhan an ainm air sàilleabh nach eil Freumh-fhaclachd a' bhaile idir soilleir ach tha a' mhòr-chuid nan luchd-rannschaidh dhen bheach gur ann à facal air choireigin ann an Laideann fo riochd Arabais. Tha a h-uile coltas ann gur ann à myrtus (Gàidhlig: miortal) a tha e. Tha cuid eile a' cantainn gur ann à Myrtea no Murtea (Gàidhlig: miortlach) a tha an t-ainm. Thuirt Gaius Plinius gu robh miortlach mòran na bu chumanta an seo na ann an àite sam bi eile san Spàinn.
Eachdraidh
Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833.
Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an Lùnastal a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann am Murcia. Cha thuit ach 297mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 870mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite tiomarm a th' ann. center|600px
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Contae Chiarraí
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Chiarraí (tuiseal ainmneach: Ciarraí, Laideann: Comitatus Kerriensis). Tha e suidhichte air an àirde an iar-dheas na dùthcha, ann an Còigeamh Mumhan. Tha 154,502 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 4,701km², an còigeamh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 13mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Chiarraí le Luimneach, agus Corcaigh. Bha 293,880 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir. Tha Corrán Tuathail (1032m), a' bheinn as àirde ann an Èirinn agus an Dún Mór, an t-àite as fhaide air an àirde an iar na dúthcha, sa chontae. Chaidh Contae Chiarraí a chruthachadh ann an 1233.
Sgìrean Ionadail
Tha naoi baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn an Chiarraí:  Clann Mhuiris, Corca Dhuibhne, Dún Ciaráin Theas, Dún Ciaráin Thuaidh, Gleann na Ruachtaí, Maigh gCoinchinn, Oireacht Uí Chonchúir, Triúcha an Aicme agus Uíbh Ráthach. A bharrachd air sin, tha 86 parraistean (a' mhòr-chuid ann an sgìreachd-easpaig Chiarraí, agus baile fearainn ann an Luimneach) agus 2,756 bailtean fearainn sa chontae.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Ainu
Dh'fhaoidte gu bheil Ainu (no Aino) ag iomradh air:
363
Bàsan
Roinn-seòrsa:360an
Murchadh Friseal
'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann am Murchadh Friseal (Beurla: Murdo Fraser), BPA. Rugadh e 5 an t-Sultain 1965 ann an Inbhir Nis. Mar BhPA tha e a' riochdachadh Alba Mheadhanach agus Fìobh. Tha e na bhall de Na Tòraidhean agus bha e na iar-cheannard fo Annabel Goldie eadar 2005 is 2011.
Ann an 2011 bha e na thagraiche airson ceannardais na phàrtaidh ach chaill e an taghadh do Ruth Davidson. Chaidh e na neach-labhairt airson a' bhun-reachd agus cùisean a-muigh ann an 2020.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba
Loch Dabhach a' Phùir
thumb|Sealladh air Loch Dabhach a' Phùir
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Dabhach a' Phùir. Tha e suidhichte air a' Ghàidhealtachd mu 7 cilemeatair san iar-dheas air Inbhir Nis. Tha Loch Nis faisg air, dìreach mu 500 meatair san ear-thuath anns a' Ghleann Mhòr.
Tha an loch mu 1.6 cilemeatairean a dh'fhad agus mu 350 meatair a leud aig an àite as leathainne. Thèid an loch a lìonadh san iar-dheas leis an Abhainn Nis a bhios a' sruthadh a-mach às an loch san ear-thuath.
Tha Loch Dabhach a' Phùir na phàirt dhen Canàl Cailleanach. Nuair a chaidh an Canàl Cailleanach a thogail, dh'àrdaich bàrr uisge an locha mu 3 meatair, tha e a-nis mu 16 meatair (51 troigh) os cionn na mara. Tha e mu 50 troigh aig an àite as doimhne.
Tha an rathad A82 a' dol seachad air bruach tuathail an locha, mar sin tha e furasta ri ruigsinn. Tha Taigh Dabhach a' Phùir, togalach às an 18mh linn, suidhichte air bruach an locha. Tha na gàrraidhean aige tarraingeach don luchd-turais.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Froilán Largacha
B’ e Froilán Largacha Hurtado (Popayán, 15 an Dùbhlachd 1823 - Bogotá, 5 an Cèitean 1892) fear-lagha agus neach-poileataigs à Coloimbia a bha na cheann-suidhe na dùthcha eadar 10 an Gearran 1863 gu ruige 4 an Cèitean 1863 mar bhall a’ chomataidh riaghlaidh a stiùireadh an dùthaich fhad 's a bhathar a’ deiseachadh a’ bhun-reachd dhe 1863.