cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Drochaid Mhic Iain
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Dùn Phrìs, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Drochaid Mhic Iain. Tha e suidhichte aig 93m os cionn ìre na mara, ann an ceann a tuath na roinne Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Am Magh Fada agus Logarbaidh, ri taobh na h-aibhne Anainn. Tha e 14km air falbh bho Dhùn Phrìs agus 110km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Drochaid Mhic Iain. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air coilltearachd agus àiteachas. Chaidh am baile a stèidheachadh dìreach ann an 1820. Tha taigh-òsda agus seirbheisean a' mhòir-rathaid ann. Tha bun sgoil ann ach feumar a dhol dhan àrd sgoil anns a' Mhagh Fada.
Eachdraidh
Mar a tha an t-ainm a' cur nar cinn, s' ann le Clann 'Ic Iain a bha an sgìre air fad o shean. Chaidh eaglais a' bhaile a thogail ann an 1819, air tobhtaichean an t-sean eaglais bho 1743. Chaidh clag na h-eaglaise a thoirt bhon Tùr a bhuineadh do Chlann 'Ic Iain ann am Beattock. Chaidh an lùchairt Raehills a thogail san dàrna leth na 18mh Linne. Chruthaich an t-innleadair Thomas Telford drochaid an seo ann an 1818, a bha cho cudromach a thug i ainm dhan bhaile a dh'fhàs mus a timcheall. Thogadh tè ùr na àite ann an 1939. Chaidh am mòr-rathad a thogail ann an 1966 agus seirbheisean còmhla, a tha a' toirt airgead agus dreuchdan dhan sgìre. A-rèir carragh-chuimhne san sgìre, fhuair trì duine deug às a' pharraist bàs sa Chogadh Mòr agus ceithrear eile san Dàrna Cogadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs
Paramadair
Is e luach cunbhalach a tha ann am paramadair. Tha e stèidhichte airson feart de siostam fa-leth. Mar sin tha paramadair mar crìoch do shiostam.
Tha gèidse de shiostam rathad-iarainn na h-eisimpleir simplidh ann an innleadaireachd. Is e a tha ann an gèidse an astar eadar na iarainnean. Feumaidh don gèidse a bhi cunbhalach air feadh siostam rathad iarrainn. Is paramadair shiostaim a tha ann. Gu dearbh, Tha an gèidse na phrìomh pharamadair do siostam rathaidean-iarainn sam bith.
Tha gèidse de na prìomh rathaidean-iarainn ann an Èirinn 1600mm. Tha rathaidean-iarainn aig Bòrd na Mona, ach chan eil an gèidse aca ach 915mm. Mar sin chan urrainn do thrèanaichean aig Iarnród Éireann a ruith air rathaidean-iarainn Bòrd na Mona, ach is urrainn dhaibh a ruith air Northern Ireland Railways.
Roinnean an Iar Thuath
250px|thumb|right|Roinnean an Iar Thuath
Anam
A-rèir feadhainn, b' e anam an roinn de dhuine, neo uaireannan beathaichean, a tha do-fhaicsinneach, agus a-rèir feadhainn, a mhaireas beò an dèidh dha bàsachadh. Tha an creideamh seo na mheadhon Crìosdaidheachd, Islam, fiù ’s Buddhachd.
Roinnean an Iar Thuath
'S e aon de na territories Chanèidianach a tha ann an Roinnean an Iar Thuath (Beurla: Northwest Territories, Fraingis: les Territoires du Nord-Ouest). Tha e suidhichte san àirde a tuath na dùthcha. Tha Yellowknife na phrìomh-bhaile.
Anam
Aistean co-cheangailte
Roinn-seòrsa:Creideamh
Roinnean an Iar Thuath
'S e 1,140,835 cilemeatair ceàrnagach an farsaingeachd aige. Anns a' bhliadhna 2006 bha 41,464 duine a' fuireach an seo.
Tha aon de na h-eileanan as motha air feadh an t-Saoghail stèidhichte ann an Roinnean an Iar Thuath :
29 an t-Ògmhios
'S e 29 an t-Ògmhios an 180mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (181mh ann am bliadhna-leum). Tha 185 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumbnail|Ìomhaigh Robert Peel, Ceàrnag Sheòrais, Glaschu, Alba
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Fucking, An Ostaire
thumb|right|250px|An sanas-trafaige air ghoid as trice '[[An Ostair|san Ostaire, aig a' bheul dham bhaile beag de Fucking. Th' an sanas nas ìsle ("Le ur toil, chan cho luath!") a' bruidh'nn ri stiùireadairean a' greas.]]
'S e baile beag anns An Ostair Iochdar a tha ann am Fucking []. Anns a' bhliadhna 2001 bha 91 duine a' fuireach an seo. Thàinig an t-ainm bhon ainm Focko, duine a bha a' fuireach anns an àite fhèin anns an 6mh linn. Tha Fucking a' ciallachadh: cinneadh Fhocko.
Lochan Coir' a' Ghobhainn
thumb|Allt bho Lochan Coir' a' Ghobhainn
Fucking, An Ostaire
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:an Ostair
Loch a' Mhuillidh
thumb|Loch a' Mhuillidh
Lochan Coir' a' Ghobhainn
'S e buidhean de dhà loch ann an Alba a tha ann an Lochan Coir' a' Ghobhainn. Tha e suidhichte ann am Minginis anns an Eilean Sgitheanach. Tha iad nan laighe san iar-thuath air Ceann na Beinne.
Tha an loch as motha cho mòr ri 0.7 ha (1.7 acair). 'S e 0.4 km (0.3 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 174 m a dh'fhad san àite as dìriche. Tha bàrr uisge an locha mu 86 m (282 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 0.8 km (0.5 mìle) air falbh bhon mhuir.
Loch a' Mhuillidh
'S e loch beag ann an Alba a tha ann an Loch a' Mhuillidh; ainmean eile: Loch a' Mhuilinn is Loch Moilie. Tha e suidhichte ann an Gleann Srath Farair ann an Siorrachd Inbhir Nis mu mhìle san àird an iar air Loch Beannacharan agus mu 5 mìle san àird an ear air Loch Monar. Tha coille an Carnach ag èirigh suas le bruthach cas air cladach a tuath.
Lochan Coir' a' Ghobhainn
Tha am fear eile cho mòr ri 0.4 ha (1 acair). 'S e 0.3 km (0.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 125 m a dh'fhad san àite as dìriche. Tha bàrr uisge an locha cuideachd mu 86 m (282 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 0.7 km (0.5 mìle) air falbh bhon mhuir. Chan eil eileanan anns na lochan seo.
Loch a' Mhuillidh
Tha an loch mu mìle (1,6 km) a dh'fhad agus tha an leud aige beagan nas lugha na 587 slat (537 m) aig an àite as leathainne. Tha Loch a' Mhuillidh cho mòr ri 100 acair (0,4 km²) agus tha an àrainn drèanaidh aige cho mòr ri gu bhith 37,75 mìle ceàrnagach (98 km²). Tha an doimhneachd aige 94 troigh (29 m) aig an àite as doimhne. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch don Abhainn Farrar.
Lochan Coir' a' Ghobhainn
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Lochan Coir' a' Ghobhainn agus mar sin chan eil rathaidean ann a leanas chun an locha seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Loch a' Mhuillidh
Tha Loch a' Mhuillidh suidhichte ann an sreath lochan Gleann Srath Farair. Tha uisge Loch Calavie, Loch an Tachdaidh, a' Ghead Loch agus Loch Monar a' sruthadh a-steach dhan loch seo.
Tha eilean mòr, "Eilean a' Mhuillidh", suidhichte anns an loch faisg air ceann an ear. Tha dà eilean bheag aig ceann an iar faisg air inbhir àmhainn Farair.
Teach Monaidh
'S e sgire ann am Beul Feirste ann an Contae Aontroma a tha ann an Teach Monaidh.
Loch a' Mhuillidh
Canar gu bheil an t-ainm a' dol air ais don 11mh Lord Lovat "Simon the Fox" air sgàth 's gun robh esan 'na fhalach ann an Eilean a' Mhuillidh an dèidh Blàr Chùil Lodair.
Teach Monaidh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Loch a' Mhuillidh
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
1372
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1372 (MCCCLXXII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1370an
Aragón
'S e fear de na mòr-roinnean na Spàinne a tha ann Aragó (Catalanais, IPA: əɾə'ɣo) neo Aragón (Spàinntis/Aragonais, IPA: aɾa'ɣon). Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha. Tha dà phort-adhair eadar-nàiseanta ann, (Zaragoza is Huesca). 'S e Zaragoza a th'ann prìomh-bhaile na roinne. 'S e Aragón an 4mh cheàrn as motha a tha anns a' Spàinn. Tha e cho farsaing ri 47,719 cilemeatair ceàrnagach, 9.4% na dùthcha. Anns a' bhliadhna 2009 bha 1,347,095 duine de shluagh ann, le dlùths aig àireamh 28.52 duine gach km². A bharrachd air sin, tha trì cànain oifigeil ann: Spàinntis, Aragonais agus Catalanais. Tha i na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh fo smachd nan Cortes de Aragón. Tha pàrlamaid le ceann-suidhe agus Buidheann Riaghlaidh aige. Tha trì sgìrean ann an Aragón, mar a leanas:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Omaha, Nebraska
‘S e baile mòr ann an iar-mheadhan nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Omaha. Tha e suidhichte aig 323m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-Aibhne Missouri. Tha stàit eile, Iowa, air an taobh thall agus 's e daoine bho Iowa a stèidhich am baile ann an 1854. Tha e 1,626km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha, 2,113km bho Los Angeles, 1,666km bho Phoenix agus 80km bho Lincoln, prìomh-bhaile na stàite. Tha 408,958 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 9.2% thall thairis agus ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a th'ann 12.6%.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Nebraska
1828
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1828 (MDCCCXXVIII).
thumb|Friedrich Wöhler
Bàsan
Roinn-seòrsa:1820an
Uaiseabuc Àrd
Tha Uaiseabuc Àrd (Beurla: Upper Washabuck) ann an Siorrachd Bhioctoria, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
1373
MCCCLXXIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1370an
Roinn an Iukon
250px|thumb|right|Roinn an Iukon 'S e aon de na territories Chanèidianach a tha ann an Roinn an Iukon (Beurla: Yukon,IPA: /ˈjuːkɒn/). Tha e suidhichte san àirde an iar-thuath na dùthcha. Tha crìochan aige le Alasca. 'S e an territory as lugha a tha ann an Canada. Tha Whitehorse na phrìomh-bhaile.
Teampall Phádraig
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Teampall Phádraig.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Roinn an Iukon
Thàinig an t-ainm Yukon às a' chànan Gwich’in agus tha e a' ciallachadh: "abhainn mhòr" a-rèir an Yukon River.
Iomradh
Roinn-seòrsa:Canada
Creneash
thumb|Bothan le Harry Kelly ann an Creneash
Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid
'S e aon de na 32 comhairlean na h-Alba a tha ann an Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid (Beurla: Argyll and Bute Council).
Creneash
'S e baile ann an Mhanainn a th'ann an Creneash (Beurla: Cregneash, Creneash, Cregneish), eadar Purt le Moirrey is Purt Chiarn. Is ann à Creneash a bha Ned Maddrell, agus 's e Gaidhealteachd Eileain Mhannainn a bh'ann roimhe e bhas anns a'bhliadhna 1974.
Sir Arthur Lewis
B' e eaconamaiche às an eilean Naomh Lùisia a bha ann an Sir William Arthur Lewis (Castries 23 am Faoilleach 1915 – 15 an t-Ògmhios 1991, Saint Michael Barbados).
Còmhla ri Theodore W. Schultz bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1979.
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd Roinn-seòrsa:Daoine à Naomh Lùisea
Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid
Suidheachadh
Tha Comhairle na Gàidhealtachd, Comhairle Pheairt is Cheann Rois, Comhairle Shruighlea agus Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar timcheall oirre. Tha Loch Laomainn air àird an ear dhith.
'S e Ceann Loch Gilb prìomh-bhaile ionadail na chomhairle.
Is ionann crìochan na Chomhairle agus crìochan na sgìre Phàrlamaid Westminster.
Poileataigs
Tha 11 uàrdan aig a' Chomhairle: Comhghall, Dùn Omhain, Baile Eilidh agus Laomainn a Deas, Baile Eilidh Meadhain, Eilean Bhòid, Ceann Tìre agus na h-Eileanan, Laomainn a Tuath, Earra-Ghàidheal Meadhain, An t-Òban a Tuath agus Latharna, An t-Òban a Deas agus na h-Eileanan agus Ceann Tìre a Deas, agus 36 comhairlichean. An dèidh dha na taghaidhean ionadail 2017:
Uamh 'icDhuinshleibhe
Is uamh a th' ann an Uamh 'icDhuinshleibhe ann an Ulbha le tùsan a bhuineas ri Linn Mheadhanach na Cloiche. Tha sitig shligean ann mar fhianais don seo.
Cuideachd, ri linn nam Fuadaichean, ghabh seanair Daibhidh MacDhùnleibh, am fear-trusaidh ainmeil, fasgadh innte fhad 's nach robh taigh aige.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Ulbha
1829
MDCCCXXIX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1820an
Gadolinium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an gadolinium le samhla Gd agus àireamh atamach 64.
'S e meatailt bof agus lantanach a tha ann. Mar na lantanaich eile, tha an aidheon +3 as cudromaiche ann an a cheimigeachd aige.
Eachdraidh
Ann an 1930 rinn Félix Trombe gadolinium fìor-ghlan.
Cleachdadh
Cleachdar gadolinium ann an niùtron-sgiathan ann an readhactaran niùclasach agus mar stuth iomsgaraidh ann an MRI.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Lantanach Roinn-seòrsa:Meatailt
Herbert Simon
B' e eaconamaiche agus eòlaiche-inntinn às na Stàitean Aonaichte a bha ann an Herbert Alexander Simon (15 an t-Ògmhios 1916, Milwaukee, Wisconsin – 9 an Gearran 2001, Pittsburgh, Pennsylvania).
Bha e na ollamh aig an Oilthigh Charnegie Mellon. Bha e ag obair anns na roinnean "cognitive psychology", eòlas coimpiutair agus leasachadh-rianachd cuideachd.
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1978.
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Strath Bhlàthain
'S e baile air àird a deas Comhairle Shruighlea a tha ann an Strath Bhlàthain (Beurla: Strathblane).
Tha am baile suidhichte mu 12 mìltean air àird a tuath Ghlaschu, 14 miltean air àird an earra-dheas Dhùn Bhreatann is 20 mìltean air àird an iar-dheas Shruighlea.
Tha Mugdock Castle faisg air Srath Bhlàthain. thumb|left|Mugdock Castle
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shruighlea
23 am Faoilleach
'S e 23 am Faoilleach an 23mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 342 latha (343 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Beinn Bhreagh
Tha Beinn Bhreagh ann an Siorrachd Bhioctoria, Alba Nuadh. Seo far an robh Alexander Graham Bell a' fuireach.
23 am Faoilleach
Tachartasan
thumb|200px|[[Naomh Lùisia]]
Doc Penfro
Tha am baile Doc Penfro ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 77.1 mi (124.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 206.9 mi (332.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 9359 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 866 (9.3%); rugadh 73% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
23 am Faoilleach
Breithean
thumbnail|left|180px|[[Stendhal]]
Doc Penfro
Tha Slighe Costa Sir Benfro a' dol tron bhaile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
23 am Faoilleach
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Beinn Bhreagh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Meadhan na h-Alba (roinn-phàrlamaid na h-Alba)
'S e roinn-phàrlamaid na h-Alba a tha ann an Meadhan na h-Alba (Beurla: Central Scotland).
Tha 9 buill roinne-pàrlamaid agus 7 buill liosta aice.
Chruthachadh i ann an 1999 is mhùth a crìochan ann an 2011. Bha Cill Mhearnaig agus Lùghdan san roinn seo ro 2011 ach tha i a-nis ann an Alba a Deas.
Buill Pàrlamaid
Buill roinne-pàrlamaid o 2016:
Buill liosta:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Prìomh-loch Mòr
thumb|Sealladh air Prìomh-loch Mòr
'S e loch ann an Alba a tha ann an Prìomh-loch Mòr. Tha e suidhichte ann am meadhan an eilean Rùm. Tha e na laighe tuath air Prìomh-loch Beag agus tha Loch Bealach Mhic Neill agus Loch Gainmhich san ear dheth.
Tha an loch seo cho mòr ri 1.2 ha (3 acair). 'S e 0.5 km (0.3 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 211 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 218 m (715 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 3.5 km (2.1 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch seo gu deas do Phrìomh-loch Bheag.
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Prìomh-loch Mòr agus mar sin chan rathaidean ann a leanas chun an locha seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Rùm
Canaigh
'S e eilean anns na h-Eileanan Tarsainn a tha ann an Canaigh (Beurla: Canna). Anns a’ bhliadhna 2011 bha 12 daoine a’ fuireach an seo.
Tha Canaigh ainmeil airson nan eòin aige.
Cruinn-eòlas
'S e an Càrn a' Ghaill an cnoc as àirde air Canaigh le 210 m (689 troigh) de dh'àirde. 'S e an àird an iar an eilein tha Ceann Creag-airighe le 130 m de dh'àirde.
Eachdraidh
Bhuineadh an t-eilean do Clann 'Ic Ailein ro 1827, is bha Alasdair mac Mhaighstir Alasdair na bhàillidh Canaigh eadar 1749 agus 1751. An dèidh sin bhuineadh an t-eilean don teaghlach Thom. Thog Allan W. Thom an eaglais Pròstanach ann an 1914 mar chuimneachan air an athair aige.
Cheannaich Iain Latharna Caimbeul, seinneadair agus sgoilear Gàidhlig, Canaigh ann an 1938. Anns a’ bhliadhna 1981 thug e an t-eilean do dh'Urras Nàiseanta na h-Alba, ach bha cead aige a bhith a’ fuireach ann an Taigh Chanaigh, gus an do chaochail e ann an 1996. Chum Mairead Fay Sheathach, a' bhean aige, air cruinneachadh stuthan Gàidhlig, gus an do chaochail i anns a’ bhliadhna 2004, bha i 101 bliadhna a dh’aois còmhla ri Magda Sagarzazu a dh'fhuirich an sin. Fhàg Sheathach an leabharlann agus an tasglann fìor mhath a tha ann an Taigh Chanaigh don Hebridean Trust. Tha planaichean aca gum bi an leabharlann fosgailte mar àite rannsachaidh don a h-uile duine.
Giùlan
thumb|MV Loch NibheisTha port na mara mòr nàdarrach ann a tha suidhichte eadar Canaigh agus Sandaigh. Anns a’ bhliadhna 2005 leudaicheadh an cidhe. Cleachdaidh aiseagan Chaledonian Mac a' Bhriuthainn e. Tha an t-aiseag MV Loch Nibheis a' ruith eadar Malaig is Canaigh, Eige, Rùm is Eilean nam Muc.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh
30 an t-Ògmhios
'S e 30 an t-Ògmhios an 181mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (182mh ann am bliadhna-leum). Tha 184 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
1374
MCCCLXXIV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1370an
Braunau am Inn
‘S e baile ann an ceann a tuath na h-Ostair a th’ ann Braunau am Inn. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 810 agus chaidh e ainmeachadh na bhaile ann an 1260, is le sin ‘s e fear dhe na bailtean as shine na h-Ostair. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Inn, faisg air na crìochan leis A' Ghearmailt, anns a’ cheàrn (Gearmailtis: Bezirk) Braunau am Inn fhèin, anns an sgìre (Gearmailtis: Land) Oberösterreich anns an roinn (Gearmailtis: Region) Innviertel. ‘s e fiù ’s baile Babhàrianach ro 1779. Tha e suidhichte aig 352m os cionn ìre na mara, 225km air falbh bho Ghraz, 247km bho Vienna, prìomh-bhaile na dùthcha agus 52km bho Salzburg. Tha 16,182 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ostair Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
An Trá Ghearr
'S e sgire ann am Beul Feirste ann an Contae Aontroma a tha ann an An Trá Ghearr.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Firenze
‘S e baile uabhasach mòr ann an ceann an tuath an Eadailt a th’ ann an Firenze (IPA: fi’rɛntse, bho Laideann Florentia, Beurla/Fraingis: Florence, Spàinntis: Florencia). Tha e suidhichte anns an roinn Toscana, faisg air na Beanntan Appeninne, ri bruich na h-Aibhne Arno, 249km air falbh bho Milano agus 230km bhon Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 368,901 duine a' fuireach ann am Firenze, an 7mh baile as motha ann an dùthaich. Chaochail Galileo Galilei an siud ann an 1642.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eadailt
Gleann an Tairbeirt
Tha Gleann an Tairbeirt (Beurla: Tarbotvale) ann an Siorrachd Bhioctoria, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Basel-Landschaft (Kanton)
'S e roinn (Fraingis: Canton, Gearmailtis: Kanton, Eadailtis: Cantone) anns An Eilbheis a th'ann Basel-Landschaft (Eadailtis: Basilea Campagna, Fraingis: Bâle-Campagne, Rumantsch: Basilea-Champagna). Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha, dìreach ri taobh na crìochan leis An Fhraing agus A' Ghearmailt. 'S e Liestal a th'ann prìomh-bhaile na roinne. 'S e Gearmailtis a tha ga bruidhinn air feadh na roinne, fiù's aig ìre oifigeil. Gabh an roinn sin ris An Eilbheis ann ann 1501. Tha an t-ainm oifigeil na roinne a' ciallachadh Tìr Bhasel. 'S e an 10mh roinn as motha na h-Eilbheis, a thaobh àireamh-sluaigh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eilbheise
Siria
'S e dùthaich ann an Àisia an iar-deas a tha ann an Siria    ainm oifigeal: Poblachd Arabach Shirianach (Arabais: الجمهورية العربية السورية). Tha i suidhichte aig a’ Mhuir Meadhanach. Tha crìochan aice san iar le Leabanon, san iar-dheas le Iosrael, sa deas le Iòrdan, san ear le Ioràc agus leis an Tuirc anns an tuath. 'S e Damascus prìomh-bhaile na dùthcha.
Loch Maol a' Choire
thumb|Loch Maol a' Choire
Siria
Eachdraidh
Bha Siria na phàirt Impireachd nan Otomanach ro 1922.
Ceanglaichean a-mach
Bosra|thumbnail|left|250px|Taigh-cluiche Romanach ann am Bosra
Loch Maol a' Choire
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Maol a' Choire, ainm eile: Loch Mhaolach-coire. Canar cuideachd Mulach-Corrie no Gillaroo Loch ris. Tha e suidhichte ann an Asaint mu dà mhìle san àird an iar-dheas air Innis nan Damh aig ceann Loch Asainte agus mu 4 mìle air falbh bho Loch an Inbhir.
Siria
Ceanglaichean a-mach
thumbnail|250px|right|Siria
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Àisia an Iar-Dheas
Bissau
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Afraga an Iar Roinn-seòrsa:Bailtean
Loch Maol a' Choire
Tha an loch mu 600 slat (548 m) a dh'fhad agus tha an leud aige beagan nas lugha na 250 slat (228 m) aig an àite as leathainne. Tha Loch Maol a' Choire cho mòr ri 20 acair agus tha an àrainn drèanaidh aige cho mòr ri gu bhith 512 acair. 'S e 5 troigh (1.5 m) an domhainneachd mheadhanach aige le 8 troigh (2.4 m) aig an àite as doimhne. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch seo tro Allt na Glaice Moire do Abhainn Traligill, a bhios a' dol gu ceann Loch Asainte faisg air inbhir Abhainn Loanan.
Inbhir Ùige
Tha Inbhir Ùige, prìomh-bhaile Ghallaibh, air ceann a tuath na h-Alba beagan mhìltean deas air Taigh Iain Ghròt. Ann an 2001 bha 7,333 duine a' fuireach an seo.
Loch Maol a' Choire
Fhuair Loch Maol a' Choire an t-ainm "Gillaroo Loch" air sgàth 's gu bheil na bric anns an loch coltach mar na "Gillaroo Trout"  ann an Lough Melvin.
Nína Tryggvadóttir
B' e peantair agus bàrd à Innis Tìle a bh' ann an Nína Tryggvadóttir air neo Jónína Tryggvadóttir (Seyðisfjörður, 16 am Màrt, 1913 - Eabhraig Nuadh 18 an t-Ògmhios, 1968).
Inbhir Ùige
thumb|left|Caisteal Inbhir Ùige Thogadh Caisteal Inbhir Ùige (58.42336°N, -3.08164°W) anns an 12mh linn nuair a bha Gallaibh na phàirt den iarlachd Nirribheach Arcaibh fo riaghaltas Harald Maddadsson. Tha pàirt den bhaile, "Pulteneytown", na raoin-ghlèidhteachais.
Nína Tryggvadóttir
B' e Gunndóra Benjamínsdóttir, bean-taighe, agus Tryggvi Guðmundsson, tìdsear a bh' ann a cuid phàrantan. Ruitheadh iad bùth ann an Seyðisfjörður, far an do rugadh Nína, gu ruige 1920 nuair a ghluais an teaghlach gu Reykjavík. Bha dithis bhràithrean aig Nína, Olaf a rugadh ann an 1910 agus Viggó a rugadh ann an 1918, agus bha còignear leth-pheathraichean aice cuideachd. Nuair a thàinig i gu Reykjavik, thòisich Nína a cuid ionnsachaidh aig Sgoil Chloinne Reykjavík agus an uairsin nas fhaide air adhart aig Sgoil nam Ban Reykjavik. Bha Asgrímur Jónsson, peantair, na nàbaidh don teaghlach agus tha e glè choltach gu bheil e air Nina a stiùireadh gu làimhseachadh agus cleachdadh peant ola. A thaobh seo, ge-tà, cha deach mòran a dhèanamh mu chultar is ealain. Chaidh an Comann Càirdeas Ealain a stèidheachadh ann an 1919 agus tha a' chiad taisbeanadh ealain foirmeil aca san aon bhliadhna. Ann an 1933, thòisich Nína peantadh agus ealain a dh' ionnsachadh gu foirmeil le Finni Jónsson agus Johann Briem, agus dà bhliadhna às deidh sin chaidh i dhan Det Kongelige Danske Kunstakademi  ann an Copenhagen far an do dh' ionnsaich i ealain ann bho 1935 gu ruige 1939.
Inbhir Ùige
Sràid as giorra san t-saoghal
Ann an 2006, dhearbhaich Guinness World Records gur e sràid ann an Inbhir Ùige - Ebenezer Place, nach eil ach 2.06m (6" 9') a dh'fhaid agus air nach eil ach aon doras - an t-sràid as giorra san t-saoghal . Nochd Ebenezer Place mar sràid oifigeil ann an 1887.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Gallaibh
Purt le Moirrey
Tha Purt le Moirrey na bhaile bheag Mhanainn.
240px|left|thumb|Raad Reayrt ny Baie, Purt le Moirrey
Roinn-seòrsa:Eilean Mhanainn
Nína Tryggvadóttir
Tro na bliadhnaichean 1943 gu 1946, bha Nína ann an Eabhraig Nuadh, le taic-airgid on stàit Innis Tìleach. An sin, fhuair i fhèin agus Innis Tìleach eile, Louisa Matthíasdóttir, foghlam neach-ealain Gearmailteach, Hans Hofmann, a theich às a' chogadh. Rè a cuid ionnsachaidh, fhuair Nina cuireadh taisbeanadh a dhèanamh aig gailearaidh ealain a bharrachd air obair air film aig Taigh-cluiche Macmillan aig Oilthigh Cholumbia ann an Eabhraig Nuadh, air an robh mòran spèis.
Anns na bliadhnaichean dìreach às deidh a' chogaidh, cha robh mòran ealain ann an Innis Tìle. An uairsin ghabh Nína pàirt ann an taisbeanadh radaigeach ris an canar Taisbeanadh an t-Sultain, a chùm buidheann de luchd-ealain òga as t-fhoghar 1947, agus dh' obraich iad air leabhraichean dealbhachaidh. Chaidh cuireadh a thoirt dhi gu taisbeanadh a-rithist ann an gailearaidh ealain ann an Eabhraig Nuadh san Dàmhair 1948. Beagan mhìosan an dèidh sin, phòs i aig Alfred L. Copley, lighiche Gearmailteach a theich dha na Stàitean Aonaichte ann an 1935 agus a bha na neach-ealain. Thill i an uairsin gu Innis Tìle ann an 1949 gus na rudan a bhuineadh dhi fhaighinn air ais, ach chaidh diùltadh siubhal dha na Stàitean Aonaichte.
Bha nighean aig Nina agus Alfred, Unu Dóru Copley, mus do ghluais iad gu Paris as t-fhoghar 1952. Às an sin, ghluais an teaghlach a Lunnainn còig bliadhna às deidh sin, far an do chùm Nina dà thaisbeanadh a bharrachd air aon sa Ghearmailt mus do ghluais iad a-rithist gu Eabhraig Nuadh ann an 1959.
Ann an 1963, an aon bhliadhna a thionndaidh i leth-cheud bliadhna a dh'aois, chùm Nína taisbeanadh ann an Talla an Neach-ealain aig Comann Luchd-ealain Lèirsinneach Innise Tìle. Ghabh i os làimh a bhith ag obair air ìomhaigh breac-dhualach aig Eaglais Skálholt. Am measg na h-obraichean breac-dhualach aice bha obraichean mòra airson Taigh-Òsta Loftleidir agus Landsbanki, a chaidh an dà chuid a stèidheachadh fo stiùireadh Alfred, an duine aice. Bhàsaich Nína le aillse air 18 an t-Ògmhios, 1968. As t-samhradh 2018, cho-dhùin Una Dóra Copley, nighean Nina, leabharlann obair-ealain a màthar a thoirt air ais a Reykjavik.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Dwyrain Trewiliam
Tha am baile Dwyrain Trewiliam ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 69.7 mi (112.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 199.1 mi (320.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1784 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 217 (12.2%); rugadh 59% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Uisge Carrann, Siorrachd Dhùn Phrìs
Carrann airson soilleireachadh
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Carrann (Beurla: River Carron). 'S ann Bealach Dhail Mhìn a thòisich an abhainn.
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
1375
MCCCLXXV
Terbium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an terbium le samhla Tb agus àireamh atamach 66.
1375
Bàsan
Roinn-seòrsa:1370an
Terbium
'S e meatailt cho chruaidh ri luaidhe agus lantanach a tha ann. Mar na lantanaich eile, tha an aidheon +3 as cudromaiche ann an a cheimigeachd aige.
Cleachdadh
Cleachdar terbium ann an fosfaran ann an sgrìnichean agus tiùbaichean fluaraiseach.
Spiorad
right|thumb|Dealbh den spiorad ann an leabhar Utriusque cosmi maioris scilicet et minoris metaphysica, physica atqve technica historia, le [[Robert Fludd (1619).]] B’e spiorad anam neo taibhse. Se pàirt den trianaid Criosdaidh a tha ann an Spiorad Naomh
Terbium
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Lantanach Roinn-seòrsa:Meatailt
Spiorad
Tha spiorad a’ ciallachadh misneach cuideachd.
Roinn-seòrsa:Creideamh
Anarag
thumb|right|Parka Inuit
Air sgàth nach eil iad fasanta, cuirear an t-ainm “anarag” air feadhainn nach eil fasanta, neo a’ leantainn cur-seachadan neo-fhasanta mar train spotters agus Trekkies.
Roinn-seòrsa:aodach
Zeeland
Is docha tha sibh a' lorg Sjælland (Zealand/Seeland) ann an Danmhairg
Liathach
'S e beinn ann an Toirbheartan air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann an Liathach. Tha mu shia mullaich aige, agus tha dà dhiubh, Spidean a' Choire Lèith (1055 m) agus Mullach an Rathain (1023m), nam Beanntan Rothaich. Tha e san tuath de Ghleann Toirbheartan. 'S e Clach-ghainmhich Thoirbheartanach a th' anns a' chreig, agus chithear na striopan a tha e a' cruthachadh bho astar. 'S e comharra sònraichte do bheanntan Thoirbheartan a th' ann.
Mar as trice bithear a' dèanamh air a' bheinn seo bhon rathad A896 agus a' tòiseachadh san ear, a' coiseachd dhan iar. Tha am pàirt eadar an dà mhullach sin gu tric caol agus cas, agus tha iomadh binnean ri streap air an t-slighe.
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air leth air Beinn Eighe, Beinn Àilleagain, An t-Eilean Sgitheanach, A' Chomraich, agus na h-Eileanan Siar.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
434
Bàsan
Roinn-seòrsa:430an
Contae Laoise
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Laoise (tuiseal ainmneach: Laois, Laideann: Comitatus Licensis). Tha e suidhichte ann an teas-mheadhan na dùthcha, ann an Còigeamh Laighean. Tha 80,559 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 1,720km², an 22 siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 23 a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Laoise le Tiobraid Árann, Uíbh Fhailí, Cill Dara, Ceatharlach agus Cill Chainnigh. Bha 153,930 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir. 'S e Ard Èireann (527m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd. Chaidh Contae Laoise a chruthachadh ann an 1556.
Sgìrean Ionadail
Tha aon baranachd deug (Gaeilge: barúntacht) am broinn na Laoise: Baile Ádaim, Clann Donnchadha, Clár Maí Locha, Cuileannach, Port Laoise Thiar, Port Laoise Thoir, Port na hInse, Sliabh Mairge, An Sráidbhaile, Tigh na hInse agus An Choill Uachtarach. A bharrachd air sin, tha 53 parraistean (ann an ceithir sgìreachdan-easpaig: Cill Ala, Átha Cliath, Osraí agus Cill Dara-Leithghlinne) agus 1,162 bailtean fearainn sa chontae.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Bertil Ohlin
Còmhla ri James Meade bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 1977 airson an obrach air malairt eadar-nàiseanta is gluasadan calpa eadar-nàiseanta.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Tuaim, Contae Aontroma
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Tuaim.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Béal Deirg
‘S e baile ann am Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Béal Deirg.
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
22 am Faoilleach
'S e 22 am Faoilleach an 22na latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 343 latha (344 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumbnail|[[Bànrigh Bhictoria]]
Northern Ireland Railways
thumb|right|250px|Trèana den NIR
'S e Northern Ireland Railways am Prìomh Companaidh Rathad Iarainn ann an Èirinn a Tuath. Tha NIR an treas rathad iarainn as motha anns na h-Eileanan Breatuinneach. Tha e an seilbh Translink.
Branndair NIR
Tha siostam NIR a' coinneachadh le agus air altachadh ri siostam Iarnród Éireann aig Poyntzpass air a' chrioch eadar Contae Ard Mhacha agus Contae Lú. Tha am prìomh loidhne na ruith eadar Poyntzpass agus Steisean Beul Feirste Meadhanach agus tha meur-loidhnean na ruith bho Bheul-Feirste ri Beannchar, Latharna agus Doire.
Coltach ri Iarnród Éireann tha geidse de 1600mm aig NIR, agus tha riaghailtean obrachaidh cumanta ris an da chompanaidh.
Trachdadh NIR
Is e rathad-iarainn nan siubhalaich a mhain a tha ann an NIR, nach eil a' giulain bathair idir.
Coltach ri na rathaidean-iarainn Breatainneach, thogadh na rathaidean iarainn fa-leth anns an Ulaidh airson trachdadh measgaichte, ach chrion an trachdadh seo gu mor bho na 1950'n. B'e an trachdadh bathair mu dheireadh air NIR na treana "loidhne" eadar Garadh Adelaide aig Beul Feirste agus Garadh Cé a Thuath an Baile Atha Cliatha, a dh'iompaich uaganan nan ciste mhor, Sgurr na treanaichean sin a' ruith aig deireadh na 1990'n.
Tha trachdadh eadar-naiseanta aig NIR air an seirbhis "Enterprise" a thathas nan ruith eadar Beul Feirste agus Baile Atha Cliatha. Tha da threana air an seirbhis seo, treana steidhichte air Beul Feirste, le sgioba NIR agus treana steidhichte aig Steisean Ui Chonnghaile an Baile Atha Cliatha, le sgioba Iarnród Éireann
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Èirinn Roinn-seòrsa:Èirinn a Tuath Roinn-seòrsa:Giùlan
Baile nam Frangach
Tha Baile nam Frangach (Beurla: Frenchvale) ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
1376
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1376 (MCCCLXXVI).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1370an
Tulaigh na Croise
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Tulaigh na Croise.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Beinn Àilleagain
'S e beinn ann an Toirbheartan air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann am Beinn Àilleagain, cuideacd Beinn Alligin. Tha dà mullaich aige, agus tha dà dhiubh, Sgùrr Mòr (986 m) agus Tom na Gruagaich (922m), nam Beanntan Rothaich. Tha e san tuath de Loch Toirbheartan. 'S e Clach-ghainmhich Thoirbheartanach a th' anns a' chreig, agus chithear na striopan a tha e a' cruthachadh bho astar. 'S e comharra sònraichte do bheanntan Thoirbheartan a th' ann.
thumbnail|left|250px|Na Rathanan aig Beinn Àilleagain Mar as trice bithear a' dèanamh air a' bheinn seo bhon rathad 3km taobh an iar de bhaile Thoirbheartan agus tha iomadh binnean ri streap air an t-slighe.
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air leth air Beinn Eighe, Liathach, An t-Eilean Sgitheanach, A' Chomraich, agus na h-Eileanan Siar.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Purt Çhiarn
250px|left|thumb|Purt Chiarn
Wilmette, Illinois
‘S e baile faisg air Chicago ann an ceann a tuath nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Wilmette. Tha e suidhichte aig 197m os cionn ìre na mara, ri taobh Loch Michigan, 969km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha, 436km bho St. Louis, agus 2,799km bho Los Angeles, air an taobh thall na dùthcha. Tha am baile air an àirde an iar-thuath Illinois. Tha 27,087 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Thug Antoine Ouilmette, fear-malairt à Canada, ainm dhan àite seo.
Purt Çhiarn
Roinn-seòrsa:Eilean Mhanainn
Wilmette, Illinois
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Illinois
Abhainn Charsla
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Charsla (Beurla: River Cassley). Tha a' ceangail Abhainn Òiceall faisg air Caol Catach.
Iasgach
thumb|300px|Iasgairean anns na h-Innseachan
Is iasgair neach a chosnas a bheo-shlainte le faighinn iasg a mach as bùrn neo sal. Is iasgaireachd gnìomh iasgair.
Iasgaireachd an Albann
Is e iasgaireachd na mara an seòrsa iasgaireachd as cudthromaiche do dh'eaconomaidh na h-Alba, agus tha na prìomh-bhailtean iasgaich air taobh sear na duthcha. Tha Am Broch agus Ceann Phadruig na bailtean iasgaich as cudthromaiche ann an Alba 's an latha an-diugh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Iasg
Long Loch
thumb|Sealladh air Long Loch
'S e loch ann an Alba a tha ann an Long Loch. Tha e suidhichte ann am meadhan an eilean Rùm. Tha Prìomh-loch Beag, Loch Bealach Mhic Neill agus Loch Gainmhich san ear dheth.
Tha an loch seo cho mòr ri 6.1 ha (15.1 acair). 'S e 2 km (1.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 932 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 162 m (531 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 3.8 km (2.4 mìle) air falbh bhon mhuir. Thèid an loch a lìonadh le allt bho Phrìomh-loch Beag is alltan eile agus tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch seo gu deas tro Abhainn Sgàthaig.
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Long Loch agus mar sin chan eil rathaidean ann a leanas chun an locha seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Rùm
Na h-Eileanan Bhathama
Tha na h-Eileanan Bhathama neo na Bahàmas a' toirt a-staigh còrr is 2000 eilean beag. Tha iad nan laighe anns a' Chuan Siar san taobh an ear Florida agus na Stàitean Aonaichte. 'San taobh a deas tha Cùba agus an Roinn Charaibeach. Tha roinn na turasachd gu math làidir anns an dùthaich seo.
Ceanglaichean a-mach
250px|thumb|left|Turasachd anns na h-Eileanan Bhathama
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Roinn Charaibeach
Anart
right|thumb|Linum usitatissimum L. - Flax
Fàisneachd
thumb|300px|right|Tha an duine seo ann an [[Rhumsiki, Cameroon a' cleachdadh partan mar fàisneachd. Se nggàm a tha air an stoidhle seo. ]]
Anart
B’e anart stuth air a dhèanamh à lìon, air a chleachdadh airson aodach-leapa, tubhailtean-bùird 7c a dhèanamh
Roinn-seòrsa:aodach
Fàisneachd
Fàisneachd neo Fàistinneachd: a' gabhail, neo oidhirp a' gabhail fiosrachaidh mu rudan agus àm ri teachd, tro dòighean neo-saidheansail neo draoidheachd.
Fàisneachd sa Bhioball
Tha Criosdaidheachd, Iùdhachd agus Ioslam gu math na aghaidh.
Seo Lebhiticus Caibideil XIX, rann 26:
Baile Gheàrr Lios
‘S e baile beag dùthchasail agus port faisg air Soirbidh, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann am Baile Gheàrr Lios (Beurla/Beurla Ghallta: Garlieston). Tha e suidhichte shìos air a' chladaich aig ìre na mara, air Leth-eilean na Machrach, far a shruthas an Allt Cill Fhilleinn gu màthair-uisge na Linne Shalmhaigh aig Bàgh na Geàrr Lios, air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975), eadar Taigh Mhàrtainn agus Blaidneach. Tha e 299km air falbh bho Obar Dheathain, 120km bho Ghlaschu, 58km bho Dhùn Phris agus 150km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh ann am Baile Gheàrr Lios. Tha eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus turasachd. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil ann ach feumar a dhol dhan àrd-sgoil ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach.
Fàisneachd
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Fàisneachd
Baile Gheàrr Lios
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à Garbh/Gèarr agus lios anns a' Ghàidhlig fhèin agus ton (baile) sa Bheurla a th' ann an ainm a' bhaile. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Bhaile na h-Ùige fhèin anns an 18mh Linn. Tha ainmean-àite measgaichte mar sin gu math pailt ann an Alba.
Fàisneachd
Iomraidhean
Divination
Baile Gheàrr Lios
Eachdraidh
B' e am baile a bu bheairtiche na Machrach a bh' ann fad an 18mh linn, nuair a bha an sgìre ann an teis-mheadhain mhalairt. Thòisicheadh leasachadh a' bhaile anns na 1760an nuair a thogadh iomadh taigh spaideal. Chaidh am port agus an cidhe a leasachadh ann an 1815, a' cleachdadh prìosanaich às An Fhraing mar luchd-obrach. Ràinig an Rèile dhan bhaile ann an 1876, a thug piseach mòr air malairt san sgìre. Chaidh an eaglais a chithear an-diugh a thogail ann an 1876 cuideachd. B' e D. Thomson an ailtire.
Poileataigs
'S ann gu Comhairle Choimhearsnachd Bhaile Gheàrr Lios fhèin a bhuineas Baile Gheàrr Lios, a ghabhas a-steach an sgìre mu timcheall a' bhaile. Tha dìreach 415 duine a' fuireach san sgìre air fad. Tha 12 comhairlichean coimhearsnachd a' riochdachadh na sgìre agus thathar a' cumail coinneamhan na Comhairle gach mìos ann Talla Stuaim, ann am Baile Gheàrr Lios. Tha e a' buntainn dhan uàrd-taghaidh 03 (Meadhan Ghall-Ghàidhealaibh) airson Comhairle na Roinne.
Gnàth-shìde
'S ann ann an sgìre mòran nas blàithe (Cuibheasachd bhliadhnail: 8.6 °C) agus mòran nas fhliche (Cuibheasachd bhliadhnail: 1059mm) an coimeas ris an còrr dhen dùthaich]'s a tha Baile Gheàrr Lios. Tha sileadh trom ann, fiù 's fad na mìosan nas tioraim, leis nach eil e idir fad air falbh bhon mhuir air an àirde an iar na h-Alba. 'S ann gu math stoirmeil 's a tha e agus bidh gailleannan ann fad na bliadhna. 'S e àite Cfb ann an sgèile Köppen-Geiger a th' ann an Baile Gheàrr Lios. Chan eil an t-sneachd idir pailt an seo. Tha diofar mhòr eadar am mìos as fhliche agus am mìos as tioraim: 56mm eadar an t-Ògmhios (dìreach 61mm) agus an Dàmhair (120mm). Fad na bliadhna, bidh an teothachd ann am fiaradh mheadhanach: 11.7 °C.
Còmhdhail
Chan eil seirbheis rèile ann. A dh'aindeoin sin, tha dà sheirbheis bhus a' frithealadh a' bhaile:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhaile na h-Ùige
435
Bàsan
Roinn-seòrsa:430an
Asarbaideàn
Is e dùthaich eadar an Roinn-Eòrpa an Ear agus Àisia an Iar a tha ann an Asarbaideàn neo Asarbajan, (Azərbaycan, IPA: ɑ:zɚbai'ʤɑ:n). Tha crìochan aice leis an Ruis anns an tuath, leis an Tuirc san iar, leis a' Chairtbheil san iar-thuath, le Airmeinia san iar agus le Ioràn sa deas. Tha am Muir Caspach san ear dhith. Tha Asarbaideàn gu math beartach, o chionn 's gu bheil ola aice. Tha Baku na prìomh-bhaile.
Eachdraidh
Chaidh an dùthaich air fad a cheannsachadh le Impireachd nan Otomanach fo Mhurad IV, eadar 1623 agus 1639. Nuair a thuit An t-Aonadh Sobhiatach às a chèile thoisich cogadh eadar Airmeinia agus Asarbaideàn agus chailleadh an roinn Nagorno-Karabakh.
Ceanglaichean a-muigh
thumb|left|250px|Asarbaidean
thumb|right|250px|NASA satellite, dealbh Asarbaideàn
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia an Iar-Dheas
1830
MDCCCXXX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1830an
Raibeart III, Rìgh Alba
Bha Raibeart III na rìgh ann an Alba eadar an Lùnasdal 1390 agus an Giblean 1406.
Nunavut
250px|thumb|right|Nunavut 'S e aon de na territories Chanèidianach a tha ann an Nunabhùt (IPA: /ˈnuːnəvʊt/, cànan Inuktitut: ᓄᓇᕗᑦ). Tha e suidhichte san àirde an earra-thuath na dùthcha. Tha Iqaluit na phrìomh-bhaile.
Guillermo León Valencia
B' e fear-malairt, agus riochdaire dioplòmasach agus neach-poileataigs à Coloimbia bh’ ann an Guillermo León Valencia Muñoz (Popayán, 27 an Giblean 1909 - Eabhraig Nuadh, 4 an t-Samhain 1971). Bha e na cheann-suidhe Choloimbia eadar 7 an Lùnastal 1962 agus 7 an Lùnastal 1966, nuair a bha an dùthaich air a sgiùrsadh le ainneart marbhtach fuilteach eadar luchd-leantainn an dà phàrtaidh cumhachdail. 'S ann do theaghlach beairteach a bhuineadh e: bha athair, Guillermo Valencia Castillo, na bhàrd ainmeil. Chaidh e do dh' Oilthigh a' Chauca. Phòs e aig Susana López Navia à Palmira, faisg air Cali, ann an 1931 agus rug i ceathrar duine-cloinne dha. B' e ise a' chiad bhean a' chinn-suidhe a chaochail tron teirm an duine aige a-riamh.
Nunavut
'S e Nunavut an territory as motha a tha ann an Canada. 'S e am fear as oige a tha ann cuideachd. Fhuair iad neo-eisimeileachd bho Roinnean an Iar Thuath air 1 an Giblean 1999 tron Nunavut Act agus tron Nunavut Land Claims Agreement Act,.
Raibeart III, Rìgh Alba
Roinn-seòrsa:Rìghrean na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Nunavut
Rinneadh Achd nan Cànan Oifigeil ann an 2008 leis an Nunavut Legislative Assembly. Tha an t-Achd ag ràdh gu bheil an cànan Inuit (i.e. Inuktitut agus Inuinnaqtun), Beurla agus Fraingis nan cànain oifigeil ann an Nunavut le inbhe agus còraichean co-ionnan eadarra.
Guillermo León Valencia
Bha Valencia na thosgair thall anns An Spàinn deich turas agus na Mhinistear nan Dùthchannan Cèin fad còrr is mìos ann an 1953. Chaidh a thaghadh ceann-suidhe na dùthcha ann an 1962. bha e an aghaidh na deachdaireachd aig Gustavo Rojas Pinilla agus, às aonais Valencia agus Alberto Lleras Camargo, dh' fhuiricheadh Pinilla san chumhanchd gu sìorraidh. B' e a phrìomh-amas sìth a thoirt air ais dhan dùthaich: thug e ministrealachdan gu Libearalaich agus Tòraidhean ged a bha dubh ghràin aca. Bha Valencia cuideachd na thosgair anns na Stàitean Aonaichte eadar 2005 agus 2006. Rinneadh fanaid airsan anns na meadhanan o chionns gun tuirt e "Arriba España!" (Suas leis an Spàinn ann an Spàinntis) nuair a chuir e fàilte air Charles de Gaulle, ceann-suidhe na Frainge aig an àm.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Nunavut
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Canada
Loch 'ic Eamoinn
Tha Loch 'ic Eamoinn (Beurla: McAdam's Lake) ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
Damascus
Tha Damascus (Arabais: دمشق Dimashq) na phrìomh-bhaile Shiria agus cuideachd am baile as motha na dùthcha. Chaidh am baile a stèidheachadh mu 9000 bliadhna RC, mar a tha cladhaichean àrc-eòlais anns an Tell Ramad a' sealltainn. Mar sin dheth 's e aon de na bailtean as aosta air feadh an t-saoghail. Tha meadhan na seann bhaile dìonta leis an UNESCO.
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia-an-Iar-Dheas Roinn-seòrsa:Bailtean
21 am Faoilleach
'S e 21 am Faoilleach an 21na latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 344 latha (345 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|180px|Vladimir Lenin
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Silesia Seiceach
thumb|right|200px|Silesia Seiceach anns an t-Seic (no pàirt Seiceach de [[Silesia|Shilesia)]] 'S e dùthach eachdraidheil anns an t-Seic a tha ann an Silesia Seiceach (České Slezsko sa' Sheacais, České Sliezsko sa' Shlobhacais, Czech Silesia sa Bheurla, Czeski Ślůnsk sa' Shilesianaich, Tschechisch Schlesien sa Ghearmailtis, Śląsk Czeski sa Phòlais). 'S e pàirt den dùthaich eachdraidheil nas motha, Silesia, aig a tha pàirtean eile sa Phòlainn agus sa Ghearmailt.
Roinn-seòrsa:An t-Seic
1377
MCCCLXXVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1370an
Achadh an Dá Chora
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an Achadh an Dá Chora.
Zipaquirá
'S e baile meadhanach ann an Cundinamarca, Coloimbia, a th’ann Zipaquirá. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha aig 2,650m os cionn ìre na mara agus 47km ait falbh bho Bhogotá. ‘ S e baile le gnàth-shìde caran fuar a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach dhe 14˚ aige, rè na bliadhna. 'S e Zipaquirá an 45mh baile as motha na dùthcha. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1600.
Freumhan an Ainm
'S e ainm Tùsanach a th'ann Zipaquirá. Thathar a' creidsinn gu bheil e a' ciallachadh Baile an Rìgh ann an Chibcha, bho Zipa neo Rìgh. 'S e eileamaid gu math cummanta ann an ainmean-àite na sgìre seo a th'ann am facal Zipa. Tha feadhainn eile a' smaoineachadh gur e Chicachica an t-seann ainm aige, a tha a' ciallachadh Cas ar Dalta, neo fiù's Chipaquicha, Cas ar n-Athar.
Achadh an Dá Chora
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha