cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rasa
Tha am baile Rasa ann am Blaenau Gwent, a' Chuimrigh. Tha e 22.1 mi (35.6 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 134.2 mi (215.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 3115 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 228 (7.3%); rugadh 95% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Blaenau Gwent Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Patach
thumb|Patach Tha Patach na fuaimreag sa aibidil Eabhra. Tha i co-ionnan ri “A|à”. Roinn-seòrsa:fuaimreagan Eabhra
Bangalore
thumb|right|250px|Cùirt Karnataka ann am Bangalore
Tha Bangalore, cuideachd ainmichte mar Bengaluru (Kannada: ಬೆಂಗಳೂರು), anns na h-Innseachan.
'S e prìomh bhaile stàit Karnataka a th' ann. Tha e ainmeil airosn a ghnìomhachas choimpiutaireach agus thathas ag ràdh Silicon Valley na h-Innseachan ris.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Na h-Innseachan
Kamatz
Tha Kamatz (ָ) na fuaimreag sa aibidil Eabhra. Tha i co-ionnan ri A. Roinn-seòrsa:fuaimreagan Eabhra
An Howff
thumb|An Howff Is e an Howff seann chladh ann an Dùn Dè, Alba a bha fad bhliadhnaichean na àite cruinneachaidh do luchd-ciùird a' bhaile. Chaidh a stèidheachadh an 1564, 's tha e air a dhìon mar thogalach clàraichte de roinn-seòrsa A le Alba Aosmhor.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Àrainneachd Eachdraidheil Alba
Cholam
Tha Cholam (חוֹלָם) na fuaimreag sa aibidil Eabhra. Tha i co-ionnan ri o. Roinn-seòrsa:fuaimreagan Eabhra
Córdoba, An Spàinn
Freumhan an ainm
‘S ann gu math connspaideach ‘s a tha freumhan an ainm air sàilleabh nach eil Freumh-fhaclachd na sgìre idir soilleir. Tha a h-uile coltas ann gur ann à Qorteba (Gàidhlig: muileann) no Qart-tuba (Gàidhlig: Baile Math) ann am Foinìsis a th’ ann an t-aimn. A bharrachd air sin, tha an t-iar-leasachan Tartesianais -oba no –uba gu ìre mhath cumanta ann an ceann a deas na Spàinne. Sgrìobhadh قرطبة ann an Arabais, a thug Córdoba dhuinn an lath an-diugh.
Eachdraidh
Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936, ged a bha an corr dhen roinne dealas dhan Phoblachd.
Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Iuchar is an Lùnastal mìosan as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Córdoba. Tuitidh 605mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 568mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite uabhasach tioram a th' ann. center|600px
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
The Joy Formidable
thumb|250px|The Joy Formidable (Barcelona, 2011). Is e còmhlan ciùil às a' Chuimrigh a tha ann an The Joy Formidable.
Tha Ritzy Bryan, Rhydian Dafydd agus Matt Thomas anns a' chòmhlan.
Ceanglaichean a-mach
An duilleag oifigeil
997
B' e bliadhna cumanta sa' Mhìosachan Iulianach a bha ann an CMXCVII.
Bàsan
Roinn-seòrsa:990an
Königswinter
thumb|Sealladh bhon Drachenfels air Königswinter `S e baile anns an sgìre Rhein-Sieg-Kreis ann an Nordrhein-Westfalen sa’ Ghearmailt, a tha ann an Königswinter. Tha mu 40.000 neach a’ fuireach ann. Tha Königswinter suidhichte eadar bruach an Ear abhainn Rhein agus an Siebengebirge (na seachd beanntan) mu choinneimh baile Bhonn. `S e am Petersberg aon de na seachd beanntan seo. Air mullach na beine tha taigh-òsta mòr ainmeil far an tachair mòran cho-labhairtean nàiseanta agus eadar-nàiseanta.
`S e Drachenfels an t-ainm a tha air aon de na beanntan eile. Tha a' bheinn seo ainmeil ann an saoghal na turasachd on a chaidh bàrdachd le Lord Byron fhoillseachadh, The castled craig of Drachenfels.
Eaconomaidh
Is e baile turasachd a tha ann an Königswinter. On a chaidh na ciad Sasannaich beartach air an "Grand Tour" suas an Rhein don bhaile, chaidh bun-structar turasachd a leudachadh, thogadh taighean-òsta, taighean-bìdh agus chaidh treinn-beinne gu mullach dà bheinn, am Petersberg agus an Drachenfels fhosgladh ann an 1883. Bidh na bàtaichean mòra turasachd a' tadhail air Königswinter, an cuid as motha às an Òlaind air an turas don Eilbheis. Tha an t-slighe-choiseachd Rheinsteig a' dol tron Siebengebirge (na seachd beanntan), slighe a thòisicheas ann am Bonn agus a tha a' ruith gu ruige Wiesbaden.
Tha fìon a' fàs air bruachan an Siebengebirge.
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean
5 an Cèitean
'S e 5 an Cèitean an 125mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (126mh ann am bliadhna-leum). Tha 240 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Centrelea
Tha Centrelea ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
5 an Cèitean
Breithean
thumb|left|100px|Karl Marx
Centrelea
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
5 an Cèitean
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Pacho
'S e baile beag ann an Cundinamarca, Coloimbia, a th' ann am  Pacho. Tha e suidhichte mu 88km air falbh bho Bhogotá shuas anns na na h-Andes. Tha am baile fhèin aig àirde dhe 2,136m os cionn ìre na mara, ach tha àiteachan cho àrd is cho ìosal na 1,000m agus 3,700 os cionn ìre na mara. 'S e baile le gnàth-shìde chàilear a th' ann le teodhachd mheadhanach dhe 19˚, rè na bliadhna, ach tha gnàthan-shìde eile shuas agus shìos air a’ mhòintich. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1624.
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 25,414 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach  11,917 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, 's e daoine geala a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Pacho (is mòran dhuibh mestizos). 'S e Tùsanaich a th' ann an 0.1% agus tha 0.2 % dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 87% dhe na daoine ann am Pacho leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 21.6% dhe na dachannan.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am Pacho. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Daoine Ainmeil
Chaochail Aquileo Parra Gómez (1825 - 1900), ceann-suidhe na dùthcha eadar 1876 agus 1878, ann am Pacho.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann am Pacho
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
1958
MCMLVIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1950an
Y Clas-ar-wy
Tha am baile Y Clas-ar-wy ann am Powys, a' Chuimrigh. Tha e 39.0 mi (62.8 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 136.5 mi (219.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 967 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 90 (9.3%); rugadh 48% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Powys Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Chris Ballance
'S e neach-poileataigs Albannach agus dràmaire a tha ann an Chris Ballance. Rugadh e san 7 an t-Iuchar 1952 ann an Sasainn. Mar BhPA riochdaich e Alba a Deas eadar 2003 is 2007. Tha e na bhall de Phàrtaidh Uaine na h-Alba.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Uaine na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Cill Rìmhinn
thumb|500px|right|Am baile bhon Tùr Rìoghail 'S e baile ann an Alba an ear (Fìobha) sa tha ann an Cill Rìmhinn (Beurla: St Andrews). 'S e baile gu math aosda a tha ann, ainmeil airson an oilthigh aige, agus mar "dhachaigh a' ghoilf". Chaidh Aonghas I a thiodhlaic an seo. Chaidh Oilthigh Chill Rìmhinn a chur air bhonn an-seo ann an 1411.
Bràigh na h-Aibhne Deas
Tha Bràigh na h-Aibhne Deas (Beurla: Upper South River) ann an Siorrachd Antigonis, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Segol
Roinn-seòrsa:Fuaimreagan Eabhra
Clementsport
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
An t-Sròn Reamhar
‘S e baile meadhanach agus port gu math cudromach faisg air Machair an Sgithich, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' anns An t-Sròin Reamhair (IPA: ənˠ̪ t̪ʰɾɔːn ɾãũ.əɾ, Beurla: Stranraer, Beurla Ghallta: Stranrawer). Tha e suidhichte eadar ìre na mara fhèin shìos aig a' chidhe agus 23m os cionn ìre na mara shuas air a' bheinn, eadar Loch Rìoghaine, Bàgh Luis agus Na Rannaibh, air an àirde an iar Dùn Phris is Gall-Ghàidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975). Tha e 309km air falbh bho Obar Dheathain, 118km bho Ghlaschu, 93km bho Dhùn Phrìs agus 165km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh anns An t-Sròin Reamhair. Tha eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus turasachd, gu h-àraidh na bàtaichean. Taobh fhoghlaim, tha còig bun-sgoiltean agus aon àrd-sgoil ann.
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à sròn agus reamhar anns a' Ghàidhlig fhèin a tha an t-ainm, leis gu bheil e ann an tairbeart nàdarra ri taobh nan Rannaibh. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn, mòran bhliadhna an dèidh Chuimris, agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Bhaile na h-Ùige fhèin anns an 18mh Linn. A dh' aindeoin sin, tha cuid dhen beachd gur ann à seann chuimris a tha e, leis gu robh an cànan làidir air an àirde an iar-dheas na h-Alba an dèidh nan Ròmanach. Tha cruth na tìre agus fuaimneachadh an ainm sa sgìre a' gabhail ris an teòiridh Ghàidhealach.
Eachdraidh
Chaidh baile a chlàradh faisg air Loch Rìoghaine le Ptolemy, ris an canadh Rerigonium, a tha a' ciallachadh Àite an Righ. Thathar dhen bheachd gur e An t-Sròn Reamhar neo Machair an Sgithich a bh' ann. 'B e port-mara airson aiseig a tha ann. An sin bha seirbheis aiseagan a' ruith gu Beul-Feirste le Stena Line le seirbheisean gluasadach gu Machair an Sgithich ann an 2011. Ann an 1763 chaidh rathad a chruthachadh leis an arm eadar Port Phàdraig agus Cathair Luail, a dheidheadh tron t-Sròn Reamhar. Bhathar ag iarraidh an rathad seo a chleachdadh airson Èirinn a cholonachadh. Bha e na Bhorgh Rìoghail le dleastanasan riaghlaidh eadar 1855 agus 1930, nuair a chuireadh às dhan t-siostam.
Poileataigs
'S ann gu Comhairle Choimhearsnachd na Sròine Reamhaire fhèin a bhuineas a' mhòr-chuid dhen t-Sròn Reamhair. Tha 6,418 duine a' fuireach san sgìre air fad. Tha 14 comhairlichean coimhearsnachd a' riochdachadh na sgìre. A bharrachd air sin, tha pìos eile sa bhaile na phàirt Uachdar Marc Iùbhair agus Belmont, le 10 comhairlichean a' riochdachadh sgìre far a bheil 2,340 a' fuireach ann. Thathar a' cumail coinneamhan na comhairle gach mìos. Tha e a' buntainn dhan uàrd-taghaidh 01 (An t-Sròn Reamhar agus na Rannaibh) airson Comhairle na Roinne.
Gnàth-shìde
'S ann ann an sgìre mòran nas blàithe (Cuibheasachd bhliadhnail: 8.6 °C) agus mòran nas fhliche (Cuibheasachd bhliadhnail: 1087mm) an coimeas ris an còrr dhen dùthaich 's a tha An t-Sròn Reamhar. Tha sileadh trom ann, fiù 's fad na mìosan nas tioraim, leis nach eil e idir fad air falbh bhon mhuir air an àirde an iar na h-Alba. 'S e àite Cfb ann an sgèile Köppen-Geiger a th' anns An t-Sròin Reamhair. Chan eil an t-sneachd idir pailt an seo. Tha diofar mhòr eadar am mìos as fhliche agus am mìos as tioraim: 57mm eadar an Cèitean (dìreach 62mm) agus an Dàmhair (119mm). Fad na bliadhna, bidh an teothachd ann am fiaradh mheadhanach: 11.4 °C.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhaile na h-Ùige
Achadh Dubhthaigh
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Achadh Dubhthaigh (Beurla: Aghadowey).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Oilthigh Erfurt
Chaidh Oilthigh Erfurt a stèidheachadh ann an 1392 ann an Erfurt ann an Thüringen. B’ e am fear seo an treasa oilthigh as sine anns an dùthaich ris an canar a' Ghearmailt an-diugh. Bha e na oilthigh a bu mhotha aig an àm siud. Ach chaidh a dhùnadh ann an 1816, nuair a chaidh am baile Erfurt don Phruis.
An dèidh ath-aontachadh na Gearmailt ann an 1990, dh’fhosgail Oilthigh Erfurt a-rithist ann an 1994. An-diugh 's e tè de na ceithir oilthighean ann an Thüringen.
Daoine cudthromach ann an Oilthigh Erfurt:
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
998
B' e bliadhna cumanta sa' Mhìosachan Iulianach a bha ann an CMXCVIII.
Clementsvale
Tha Clementsvale ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
998
Bàsan
Roinn-seòrsa:990an
Clementsvale
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Esperanto
right|thumb|Bratach Esperanto right|thumb|An "samhla Iubaili" Esperanto thumb|right|A chiad leabhar san Esperanto le L. L. Zamenhof
'S e Esperanto an cànan fuadain as ainmeile agus as soirbheachaile de na h-uile a chaidh an cruthachadh (Volapük, Ido, Interlingua, Novial, ⁊c.) air son conaltradh eadar na pobaill den talamh a dhèanamh nas fhasa.
Eachdraidh
Chuireadh air bog e leis an Dr. Ludwick Lazurus Zamenhof, lighiche Pòlainneach, ann an 1887, agus an diugh cha mhòr nach eil dùthaich sam bith air an talamh far nach eil luchd-labhairt Esperanto. Sa mhòr-chuid de na tìrean chan eil na h-Esperantaich pailt, ach tha Esperanto làidir ann am Braisil agus àireamh ait' eile. Is ann air faclan cumanta cànanan na h-Eòrpa (gu h-àraidh nan cànan Laideannach) a tha faclair Esperanto stèidhichte, ach tha Esperanto fada nas fhasa a dh'ionnsachadh na teanga sam bi eile, a chionn ‘s nach eil gnìomhairean neo-riaghailteach, mura-bhith no gnàthasan-cainnt mì-sheaghach innte. Thèid aig duine tùrail sam bith Esperanto a thogail ann an deicheamh den ùine a tha e ag iarraidh airson, can, Fraingis no Gearmailtis a dh'ionnsachadh.
Litreachas agus eadar-theangaichean
Tha a’ chànan seo saidhbhir ann an litreachas eadar-theangaichte agus tùsail. Gheibhear eadar-theangaidhean Esperanto de dh'iomadach leabhar cudthromach: am Bìoball, an Coràn, am Bhagavad Gita, obraichean Shakespeare, Goethe, Dante, Cervantes, ⁊c. Tha eadar-theangaidhean de litreachas Esperanto ann an cànanan eile – mar eisimpleir an duan fada La infana raso (An Cinneadh Leanabail) leis a' bhàrd Esperantach Albannach Uilleam Auld (1924-2006), a chaidh fhoillseachadh anns a' Ghàidhlig, còmhla ri àireamh eadar-theangaidhean eile, air duilleagan-lìn an Association of Esperantophone Writers (Esperantlingva verkista asocio). Thatar a' measadh La infana raso mar sàr-obair an litreachais ann an Esperanto, agus air bhunait na h-oibre seo, chuireadh ainm Auld air adhart mar tagraiche air son Duais Nobel ann an Litreachais ann an 1998.
Breithneachadh
Chan eil Esperanto gun breithneachadh, math is dona. Mar eisimpleir, bha mòran argumaidean san eachdraidh, agus thàinig cànain ùra eadar-nàiseanta as, mar "Ido" agus "Interlingua".
Am measg na beachdan an aghaidh:
Tuilleadh leughadh
Roinn-seòrsa:Cànain chruthaichte
Tzerey
Tha Tzerey na fuaimreag sa aibidil Eabhra. Tha i co-ionnan ri e. Roinn-seòrsa:fuaimreagan Eabhra
Màrtainn MacGilleMhàrtainn
Bha Màrtainn MacGilleMhàrtainn (Beurla: Martin Martin) (?–9 an Dàmhair 1718) 'na sgrìobhadair bhon Eilean Sgitheanach. Tha e ainmeil às an leabhar a rannsaich agus a sgrìobh e A Description of the Western Islands of Scotland (1703; dàrna eagran 1716), agus gu h-àraid às an chunntas a th' ann air na h-eileanan Hiort. Bha e air cuairt a thoirt do Hiort ann an 1697, agus cunntas fhoillseachadh air sin anns an leabhar A Late Voyage to St Kilda (1698).
Bunaidh e do Bhealach faisg air Dùn Tuilm an ceann a tuath an Eilein Sgitheanaich. Cheumnaich e le MA bho Oilthigh Dhùn Éideann ann an 1681. Theagaisg e Dòmhnall a' Chogaidh eadar 1681 is 1686, is bha e na oide do Ruaraidh Òg MacLeòid às na Hearach ann an Dùn Èideann eadar 1686 is 1695. Chaidh e na oide gu treas mac Iarla Bhradford ann an Lunnainn ann an 1708 ris an do rinn e cuairt na h-Eadailte mus deach e do dh'Oilthigh Leiden agus cheumnaich e le MD ann an 1710 nuair a thill e a Lunnainn. Às déidh sin dh'fhuirich e ann an Lunnainn gus an do bhàsaich e "of an Asthma" ann an Knightsbridge air 9 an Dàmhair 1718.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach MacGilleMhàrtainn, Màrtainn
Ierusalem
'S e prìomh-bhaile na h-Iosrael agus Phalastaine a tha ann an Ierusalem (Eabhra: יְרוּשָׁלַיִם Yerushalayim; Arabais: القُدس al-Quds; Greugais: Ιεροσόλυμα; Laideann: Aelia Capitolina; Beurla: Jerusalem). Tha eachdraidh aig Ierusalem a' sìneadh tarsainn air miltean de bhliadhnaichean agus gabhaidh an eachdraidh ud a-steach iomadach nàisean, rìoghachd, creideamh agus cogadh. Tha àite chudthromach aig Ierusalem ann an trì de na creideamhan is motha agus cumhachdach anns an t-Saoghal : Crìosdaidheachd, Islam agus Iùdhachd.
Bailtean Co-cheangailte
center|thumb|1300px|
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia-an-Iar-Dheas Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Israel Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Alt na nGealbhán
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Alt na nGealbhán.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Round Hill
Suidheachadh
Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Round Hill san 20 am Faoilleach 2012 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills".
Rangachadh Élő
Dh'innlich e an rian seo gus feabhas a chur air rangachadh nan cluicheadairean ann an tàileasg ach thathar 'ga chleachdadh airson iomadh geama an-diugh, fiù geamannan eadar sgiobaidhean mar baseball.
Roinn-seòrsa:Geamaichean Roinn-seòrsa:Matamataig Roinn-seòrsa:An Ungair Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte
Jorge Eliecer Gaitán
B' e neach-poileataigs agus tagraiche ann an taghadh a' chinn-shuidhe ann an Coloimbia ann an 1948 a bha ann an Jorge Eliecer Gaitán. Rugadh e 23 am Faoilleach, 1903 ann an Cucunubá. Chaidh e a mharbhadh san 9 an Giblean 1948 agus bha ùpraid anns na sràidean ann am Bogotá, a chuir droch chron air a' bhaile. 'S e am Bogotazo an t-ainm a th' air.
Albrecht Dürer
Rugadh e 21 an Cèitean 1471 ann an Nürnberg. Dh'obair e mar phreantas le Michael Wolgemut ceithir bliadhna gu 1490 is shiubhail e ann an Nördlingen, Konstanz, Colmar agus Strasbourg. Thill e gu Nürnberg far an do phòs e Agnes Frey ann an 1494 is far an do mhair e fad a bheatha. Shiubhail e anns an Eadailt ann an 1495 mus do stèidhich e bùth-obrach ann an Nürnberg agus a-rithist eadar 1505 is 1507. Chaochail e ann an 1528.
Jorge Eliecer Gaitán
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Albrecht Dürer
Ealain
Tha e ainmeil airson dealbhaidh uisge-dhathach de mhaigheach (1502), fèin-phortraidean agus gràbhalachd a rinn e de shròn-adharcach Innseanach ann an 1515.
Matamataig
Dh'fhoillsich e a' chiad ceàrnag sheunta ann an Eòrpa ann an 1514 ann am Melancholia, gràbhalachd aige. Dh'fhoillsich e cuideachd leabhar ann an ceithir iom-leabhraichean mu mhatamataig, Unterweisung der Messung mit dem Zirkel und Richtscheit ('Teagasg ann an tomhas le gobhal-roinn agus oir dhìreach') ann an 1525 is 's e a' chiad leabhar mu mhatamataig sa' Ghearmailtis a bha ann.
6 an Cèitean
'S e 6 an Cèitean an 126mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (127mh ann am bliadhna-leum). Tha 239 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Albrecht Dürer
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luchd-ealain Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
6 an Cèitean
Tachartasan
thumb|[[Tony Blair (2007)]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Herbert A. Hauptman
B' e matamataigear agus ceimigear às Na Stàitean Aonaichte a bha ann an Herbert Aaron Hauptman (Eabhraig Nuadh 14 an Gearran 1917–Buffalo 23 an Dàmhair 2011).
Rugadh is thogadh e ann an Eabhraig Nuadh is rinn e ceum ann am matamataig aig Oilthigh Cholumbia. Chaidh e sa' chabhlachd nan Stàitean Aonaichte ann an 1940 is dh'obraich e mar thuairmsear sìde. Dh'obraich e ann an Deuchainn-lann Rannsachaidh a' Chabhlaich gu ruige 1970. Aig an aon àm sgrìobh e an tràchdas aige, "Algairim Euclaideach n-sheallach" fo Jerome Karle aig Oilthigh Mharyland.
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1985, còmhla ri Karle.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Iùdhaich
Saalburg-Ebersdorf
‘S e baile beag faisg air Bad Lobenstein, air an àirde an ear-dheas na Gearmailte a th’ ann an Saalburg Ebersdorf. Chaidh am baile a chruthachadh ann an 2003 tro aonadh Saalburg agus Ebersdorf. Tha e suidhichte shuas aig 71.89m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Saale, am broinne na stàite Thüringen. Tha am baile 74km air falbh bho Altenburg, 72km bho Erfurt, 92km bho Chemnitz agus 253km bho Bherlin. Tha 3,553  duine a' fuireach ann.
Tredegar
Tha am baile Tredegar ann am Blaenau Gwent, a' Chuimrigh. Tha e 20.4 mi (32.8 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 134.9 mi (217.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 14610 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1212 (8.3%); rugadh 95% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Saalburg-Ebersdorf
Eachdraidh
B' e prìomh-bhaile na Prionnsalachd Reuß-Ebersdorf a bh' ann Ebersdorf bho 1678 gu ruige 1848.
Cornwallis Park
Tha Cornwallis Park ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Saalburg-Ebersdorf
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Tredegar
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Blaenau Gwent Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Am Bogotazo
thumb|right|250px|Upraid ann am Bogotá 'S e Am Bogotazo ùpraid a thachair ann am Bogotá an dèidh bàis tagraiche a' chinn-shuidhe Eliécer Gaitán air an 9mh latha dhen Ghiblean 1948.
Tachartasan
Mharbh Juan Roa Sierra an tagraiche Libearalach, is chaidh esan fhèin a mharbhadh anns a’ bhad leis na daoine a bha an làthair cuideachd. Chan eil fhios aig duine sam bith carson an do rinn e sin. Nochd gràisg aimhreiteach fheargach aig co-labhairt na Stàitean Aimearaganach. ‘S e toiseach a’ chuthaich a bha sin.
Bha mòran plunndrainn ann, leis gu robh an t-Arm agus Am poileas às an làthair. Ghabh na daoine aig Gaitán stèisean radio os làimh agus dh’iarr iad air Mariano Ospina Pérez an ceannas a leigeil dheth. Chan urrainn dhan cheann-suidhe aontachadh fhaighinn leis na Libearalaich airson an suidheachadh a chiùineadh is dh’fhàs a h-uile càil suidheachadh na bu mhiosa. Mu dheireadh thall, ‘s e na saighdearan a chuir smachd air an t-suidheachadh.
Bha Fidel Castro ann am Bogotá aig an àm airson chruinneachadh oileanaich le taic airgid a fhuair e bho Juan Domingo Perón, ceann-suidhe aig an àm. Chuidich Castro na Libearalaich ann an aimhreit a bha seo.
Buile
Bha am baile air a mhilleadh mar bhuil air a’ chòmhstri eadar Libearalaich agus Tòraidhean agus sgaoil am brùid gu grad a dh’ iomadach baile eile, gu seachd àraidh Medellín, Ibagué agus Barranquilla. Cha b’ urrainn dhan Arm smachd a chur air a’ bhaile ach an toir air mòran làithean dhe murt, plunndrainn agus teintean. Chaidh mu 3,000 a mharbhadh anns a’ Bhogotazo is mòran air an leòinte. A bharrachd air sin, chaidh 136 toglaichean a chur às, an Lùchairt eachdraidheil dhe San Carlos, Taigh na Cùirte agus taigh-cràbhaidh nam measg. . ‘S e toiseach àm na Brùidealachd (Spàinntis: La Violencia) a bh' ann am Bogotazo cuideachd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Poileataigs
Dudley R. Herschbach
‘S e Ceimigear agus Ollamh Frank B. Baird Jr. às Na Stàitean Aonaichte a th’ann Dudley Robert Herschbach (San José 18 an t-Ògmhios 1932). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1986, còmhla ri Yuan T. Lee agus John C. Polanyi.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Iùdhaich
Delap's Cove
Tha Delap's Cove ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
An Tobar Shalainn
Cleachdaidhean eile aig Salt Springs, Alba Nuadh
Tha An Tobar Shalainn (Beurla: Saltsprings) ann an Siorrachd Antigonis, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Chirik
Tha Chirik na fuaimreag sa aibidil Eabhra. Tha i co-ionnan ri i|ì, mar ann an “tìr”. Roinn-seòrsa:fuaimreagan Eabhra
Sgoil Ghàidhlig an Àrd-Bhaile
'S e pàirt riatanach fèineachd na h-Alba Nuaidh a th' ann an Gàidhlig. 'S i cànan aig a bheil dìleab beartach, a' gabhail a-steach naidheachdan, bàrdachd, òrain, agus litreachas. Tha ceangal aig na ceudan mìltean de mhuinntir na h-Alba Nuaidh agus aig na milleanan de mhuinntir Chanada ri cultar nan Gàidheal tron shinnsearachd aca. 'S e rùn Sgoil Ghàidhlig an Àrd-Bhaile (The Gaelic Language Society of Halifax) a bhith ag àrach agus a' gabhail cùram air a' cheangal seo tro thairgsinn chùrsaichean Ghàidhlig ùr-ghnàthaichte, tron a bhith a' cur air dòigh tachartasan a bhios a' comharrachadh cultar nan Gàidheal, agus a' tabhann coimhearsnachd airson luchd-bruidhinn na Gàidhlig ann an sgìre Halafacs.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Gàidhlig
Ard a' Chléibh
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Ard a' Chléibh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Ceilt-Ìbeiris
'S e Ceilt-Ìbeiris cànan Innd-Eòrpach marbh. Bha e air a bhruidhinn ann am meadhan Iberia, far a bheil An Spàinn an-diugh.
Eachdraidh
Tha sgrìobhaidhean anns a' Cheilt-Ìbeiris air am faighinn ann am meadhan a' chinn-tìre Iberianaich eadar na h-aibhnichean Duero, Tajo, Júcar, Turia, Martín, agus Ebro. Bha na Ròmanaich a' cur Celtiberia air a' cheàrn seo.
Fuaimneachadh
Tha am fuaimneachadh aig Ceilt-Ìbeiris diofraichte bhon na cànanan Ceilteach mòr-thìreach eile: 's e cànan Q-Ceilteach a bh' innte, ach 's e cànanan P-Cheiltich a bh' anns a' Ghallais, anns an Leapontais, agus anns na cànanan Ceilteach mòr-thìreach eile.
Tùsan
Roinn-seòrsa:Cànain Cheilteach an Tìr-mhòir Roinn-seòrsa:An Spàinn
Clo-mheas
'S e clo-mheas a' chlòmh thiormaichte den chraobh Syzygium aromaticum (ainm eile Eugenia aromaticum).
Tha na craobhan mu 8 is 12 meatair a dh' àird. An toiseach tha na clòimhean bàn, an uair sin fàsaidh iad uaine agus ma bhios iad dearg bidh iad deiseil airson buineadh.
Bho thùs thàinig na craobhan à Indonesia ach tha àiteachas anns an Innd-Innse, Madagascar, Zanzibar, Pagastàn is Sri Lanca an-diugh. Tha iad a' fás anns na h-Innseachan cuideachd far a bheil an t-ainm Lavang orra.
Thàinig an t-ainm Beurla cloves agus an t-ainm Frangach clou bhon fhacal Laideann clavus a tha a' ciallachadh 'tarrag'.
thumb|left|Clo-mheas
Roinn-seòrsa:Spìosradh Roinn-seòrsa:Craobhan
Shva
Is docha tha thu lorg schwa
Tha Shva (schwa) na fuaimreag sa aibidil Eabhra. Tha i co-ionnan ri neoni (fois beag samhach) neo ə. Roinn-seòrsa:fuaimreagan Eabhra
1959
MCMLIX
Y Trallwng
Tha am baile Y Trallwng ann am Powys, a' Chuimrigh. Tha e 81.5 mi (131.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 150.9 mi (242.8 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 6437 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 785 (12.2%); rugadh 45% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Powys Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1959
Bàsan
Roinn-seòrsa:1950an
An Laitbhe
Is e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa an Ear a tha anns an Laitbhe   neo Laitbhia neo Latbhia. Tha ainmean eile oirre san eachdraidh: Lattonia, Lettonia neo Lettland. Tha crìochan aice leis an Eastòinia anns an tuath, le Liotuàinia san taobh a deas, agus leis an Ruis agus leis a' Bhealaruis anns an ear. Tha am Muir Baltach ann an àirde a tuath na dùthcha. Tha Riga na prìomh-bhaile.
Ceanglaichean a-mach
left|250px|thumb|An Laitbhe
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Laitbhe
Dùn na nGall
'S e baile a tha ann an Dùn na nGall. Tha e suidhichte ann an Contae Dùn na nGall, an Cúige Uladh, Èireann.
Tha Contae Dùn na nGall an Iar-thuath na h-Èireann, co-aithneachar Contae Dùn na nGall chun an latha an-diugh a rèir an stoidhle Ghàidhealach Tìr Chonaill.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann
Teòclaid
Roinn-seòrsa:Biadh Roinn-seòrsa:Deoch
Contae Mhaigh Eo
Eachdraidh
Chaidh an Contae a stèidheachadh ann an 1585 le Ealsaid I, a' leantainn crìochan an tighearnais a bha fo bhuaidh MhicUilleim Íochtar aig an àm. Thuit àireamh-shluaigh na siorrachd an an −29.4% aig àm na Gorta Mòire. Bha Conradh na Talún gu math gnìomhach an seo an deireadh an 19mh Linn: chuireadh air dòigh an seo ann an 1879.
Sgìrean Ionadail
Tha naoi baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn Mhaigh Eo: Buiríos Umhaill, Ceara, Cill Mheáin, Clann Mhuiris, Coistealaigh, Gaileanga, Iorras, Muraisc agus Tír Amhlaidh. A bharrachd air sin, tha 74 parraistean (ann an ceithir sgìreachdan-easpaig: Tuaim, Cill Ala, Achadh Conaire agus Cill Gaillimh) agus 3,424 bailtean fearainn sa chontae.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Victoria Vale
Tha Victoria Vale ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Cill Rìmhinn, Alba Nuadh
thumb|right|"Tigh Litreachan" ann an Cill Rìmhinn air a bheil soidhnichean trì-chànanach, 's a' Ghàidhlig nar measg
Tha Cill Rìmhinn (Beurla: St Andrews) ann an Siorrachd Antigonis, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Mark Ballard
'S e neach-poileataigs Albanach a tha ann am Mark Ballard. Rugadh e 27 an t-Ògmhios 1971 ann an Leeds, Sasainn. Mar BhPA riochdaich e Lodainn eadar 2003 is 2007. Tha e na bhall Pàrtaidh Uaine na h-Alba. Bha e cuideachd na Reactar Oilthigh Dhùn Èideann eadar 2006 is 2009. Chaidh e na cheannard Alba aig Save the Children ann an 2017 an dèidh seachd bliadhna aig Barnardo's mar cheannard poileasaidh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Uaine na h-Alba Roinn-seòrsa:Reactaran Oilthigh Dhùn Èideann Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Loch Beag, Ratharsair
Tha Loch Beag cho mòr ri 2.5 acair. 'S e 0.4 km (0.3 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 177 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 75 m (246 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 0.5 km (0.3 mìle) air falbh bhon mhuir.
Tha Loch Beag suidhichte air an làimh chlì dhen rathad bho Chaisteal Bhròchaill gu Àrnais ach chan eil duine sam bith a' fuireach air bruach an locha. Tha Loch an Uachdair san àirde an ear dheth.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Ratharsair
Iași
'S e baile mòr eadar Chişinău agus Piatra Neamț, air an àirde an ear-thuath Romàinia a th' ann an Iași (IPA: ˈˈjaʃʲ, seann ainm: Târgul Ieșilor, Turcais: Yaş, Gearmailtis: Jassenmarkt, Ungairis: Jászvásár). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Bahlui, aig 60m cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Iași. Tha 290,422 duine a' fuireach ann. 'S e an dàrna baile as motha na dùthcha 's ann.
Eachdraidh
'S ann à ainm treubh Sarmatae air an robh Iasyx 's a th'ann an t-ainm. B' iad seo a shabaid an aghaidh Mharcus Aurelius. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1408. Thug Tatari, feachdan Impireachd nan Otomanach, Cosacaich agus Arm na Pòlainne ionnsaigh air Iași ochd tursan eadar 1513 agus 1686. Bha e na phrìomh-bhaile Țara Moldovei bho 1564 gu ruige 1859, an uair sin Principatele Unite gu ruige 1862 agus, aig àm A' Chogaidh Mhòir, prìomh-bhaile Romàinia eadar 1916 agus 1918. Bha cultair Iùdhach uabhasach fhèin làidir ann an Iași ron chogadh. Ann an 1900 b' e Iùdhaich a bh' ann suas gu 51% muinntir a' bhaile. Rinneadh pogrom orra air 29 an t-Ògmhios 1941, agus an uair sin rinn an Uile-losgadh an còrr. Thug plèanaichean-cogaidh an Aonaidh Sobhiataich ionnsaigh air a' bhaile air 26 an t-Ògmhios agus 28 an t-Ògmhios 1941. Thuit Iași gu feachdan an Aonaidh Sobhiataich air 29 an Lùnasdal 1944, aig deireadh An Dàrna Cogaidh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Romàinia
Outlander (nobhail)
thumbnail|Outlander, eadar-theangachadh gu Gearmailtis Is e Outlander (ris an canar Cross Stitch san Rìoghachd Aonaichte) a' chiad fhear de ochd nobhailean eachdraidheil ioma-ghnèitheach le Diana Gabaldon. Air fhoillseachadh an 1991, tha e a' toirt dealbh air nurs, Claire Randall, san 20mh linn a shiùbhlas air ais ann an tìm don 18mh linn an Alba far an tachair dànachd is gaol rithe ann an riochd a laochain, Seumas Friseal. Tha an sreath Outlander a' gabhail a-steach caochladh seòrsa sgrìobhaidh, nam measg sin, ficsean eachdraidheil, ròisgeul, dàn-sgeul agus ficsean-saidheans/fantasaidh. Choisinn Outlander Duais RITA Ròisgeulaichean na h-Ameireagaidh airson an Ròisgeul as Fheàrr an 1991. Chaidh tionndadh telebhisein dhen t-sreath a chraoladh airson a' chiad uair air Starz sna Stàitean Aonaichte air 9mh Lùnastal, 2014. Thèid a chraoladh san RA 'son a' chiad uair an 2016.
Adolf Hitler
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Cogadh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Daoine às an Ostair
Ard Garbháin
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Ard Garbháin.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
540
Bàsan
Roinn-seòrsa:540an
Shuruk
Roinn-seòrsa:fuaimreagan Eabhra
Pistoia
‘S e baile mòr ann an ceann a tuath na h-Eadailt a th’ ann am Pistoia (IPA: pis'toja, Laideann: Pistorium). Tha e suidhichte aig 56m os cionn ìre na mara, anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Pistoia, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Toscana, ri taobh na h-Aibhne Ombrone Pistoiese, faisg air Prato, 258km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 219km bho Mhilano, 182km bho Phadova agus dìreach 31km bho Fhirenze. Tha 90,202 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. A bharrachd air sin, thug Dante Alighieri a tarraing air Pistoia san leabhar La Divina Commedia.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eadailt
Upper Granville
Tha Upper Granville ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Dinas Powys
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bro Morgannwg Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Dinas Powys
Andy Williams
B'e seinneadair Aimeireaganach a bha ann an Howard Anndra 'Andy' Williams (Lake Wall, Iowa 3 an Dùbhlachd 1927 - Branson, Missouri 25 an t-Sultain 2012).
Roinn-seòrsa:Bàsan 2012 Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Deoch theth
Tha deoch theth air a dhèanamh, mar is trice, le uisge teth is pùdar/duilleagan pris. Tha caffeine annta, gu cumanta. Tha casg air na deoch seo leis na Mormonaich.
Artaigilean eile
Roinn-seòrsa:deoch
Upper Clements
Tha Upper Clements ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Aràibia nan Sabhd
'S e dùthaich ann an Àisia a tha ann an Aràibia nan Sabhd neo Aràbia Saudach neo Saudi Arabia  neo Aràibia Saudach
'S e an rìoghachd as motha air a Rubha Arabach agus am prìomh dùthaich airson peatrol a reic a-null thairis. Ann a 1932 fhuair na trì prìomh sgìrean Al-Hasa, an Nejd agus an Hejaz an t-ainm Rìoghachd Aràibia nan Sabhd. Tha crìochan aige le Iòrdan, Ioràc, Cubhait, Catar, Bachrain, leis na h-Iomaratan Arabach Aonaichte, Omàn agus leis an Eaman. Tha an Camas Pearsach san ear-thuath air agus tha am Muir Ruadh iar air.
Lochabar-a-Tuath
Tha Lochabar-a-Tuath (Beurla: North Lochaber) ann an Siorrachd Antigonis, Alba Nuadh.
Aràibia nan Sabhd
Tha Riyadh na prìomh-bhaile agus 's e Jeddah an dàrna baile as motha a th' ann.
Jerome Karle
‘S e Ceimigear às Na Stàitean Aonaichte a th’ann an Jerome Karle neo Jerome Karfunkel (Eabhraig Nuadh 18 an t-Ògmhios 1918). Rugadh e ann an Eabhraig Nuadh agus sgrìobh e a theusais fo Lawrence Brockway aig Oilthigh Mhichigan far an do thachair e ri Isabella Karle (rugadh mar Isabella Lugowski), ceimigear eile, ann an 1942 mus robh iad an sàs anns a' Phròiseact Mhanhattan. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1985, còmhla ri Herbert A. Hauptman airson obrach a rinn iad còmhla ri a chèile ann an Deuchainn-lann Rannsachadh a' Chabhlach. Chaochail e ann an 2013.
Aràibia nan Sabhd
Uaireannan canar "Dùthaich an dà Mhosg" rithe, a-rèir na dà àitichean as cudthromaiche anns an t-saoghal Ioslamach, Mecca agus Medina.
Lochabar-a-Tuath
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Jerome Karle
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Iùdhaich Roinn-seòrsa:Pròiseact Mhanhattan
Aràibia nan Sabhd
Ceanglaichean a-mach
thumb|200px|Cuairtearan ann am Masjid Al Haram, [[Mecca]]
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Àisia-an-Iar-Dheas Roinn-seòrsa:An Ear Mheadhanach *
Cothrom-uisge
An sgoil-uisge is urrainn do co-ionnanas cothrom-uisge a mhinich sruthadh-uisge a-steach air agus a-mach à siostam.
Roinn-seòrsa:Sgoil-uisge Roinn-seòrsa:Saidheans Innlichidh Roinn-seòrsa:Uisge
Oilthigh Phadua
<div style="float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 2em; width: 25em; text-align: right; font-size: 0.86em; font-family: lucida grande, sans-serif; line-height: normal;">
<div style="border: 1px solid #ccd2d9; background: #f0f6fa; text-align: left; padding: 0.5em 1em; text-align: center;">
Tha an t-Oilthigh Phadua (Università degli Studi di Padova anns an Eadailtis), anns a’ bhaile Padova ann an ear-thuath na h-Eadailte. Chaidh a stèidheachadh anns a' bhliadhna 1222. 'S e aon de na oilthighean as sine  a tha ann air feadh na Roinn Eòrpa. An toiseach bha iad a' teagasg eòlas-lagha, eòlas-diadhaireachd, reul-eòlas agus eòlas-leighis.
An diugh tha timcheall air 65.000 oileanaich ag ionnsachadh an seo.
Aistean co-cheangailte
Oilthighean Aosmhor
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:an Eadailt
Pegal Hill
'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' ann am Pegal Hill.
Suidheachadh
Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Pegal Hill san 20 am Faoilleach 2012 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills".
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
An tArd Mór
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Porto
‘S e baile uabhasach mòr agus port gu math cudromach ann an ceann a tuath na Portagaile a th’ ann Porto (IPA: 'poɾtu, Laideann: Portus Cale). Fhuair an dùthaich a h-ainm bho ainm a’ bhaile seo. Chaidh am baile a stèidheachadh mu 275 Ro Chrìost le treubhan Ceilteach, mus do ràinig na Ròmanach. Tha Porto suidhichte ri taobh na mara, (74m amm am meadhan) air oirthir A' Cuain Shiar, aig inbhir na h-aibhne Douro. Tha Porto 274km air falbh bho Lisboa, prìomh-bhaile na dùthcha, 107km bho Choimbra agus 463km bho Fharo Tha 1,115,000 daoine a’ fuireach ann am Porto, an darna baile as motha na dùthcha.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Phortagail Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Comann Camanachd Chill Mhoire
'S e sgioba camanachd a tha ann an Comann Camanachd Chill Mhoire (Beurla: Kilmory Camanachd).
Chuireadh e air bhonn ann an 1977 agus tha iad a' cluich ann an Ceann Loch Gilb.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Camanachd Roinn-seòrsa:Sgiobaidhean iomain
Torbrook
Tha Torbrook ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Cille Chuimein
Tha Cille Chuimein (Beurla: Fort Augustus) na bhaile beag air a' Ghàidhealtachd. Tha taigh-mhanach beag ann far an robh Henry Dieckhoff a' fuireach is ag obair.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Yr Ystog
Tha am baile Yr Ystog ann am Powys, a' Chuimrigh. Tha e 73.3 mi (117.9 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 143.9 mi (231.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1641 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 70 (4.3%); rugadh 25% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Powys Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Wrocław
S' e baile mòr air an àirde an iar-dheas na Pòlainn a tha ann an Wrocław (IPA: ''vrɔt͡swaf , Gearmailtis: Breslau, Liotuànais: Vroclavas, Latbhais: Vroclava, Seacais: Vratislav, Laideann: Vratislavia). Tha e suidhichte aig 118m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Odra, anns an roinn Dolnośląskie (Ìosail Silesia). Ann an 2010 bha 632,996 dhe daoine a' fuireach ann. Tha Wrocław 386km air falbh bho Lublin, 233km bho Kraków, 302km bho Gdańsk agus 450km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha. ‘S e an 4mh baile as motha na dùthcha a th’ann. A bharrachd air sin, fhuair am baile a chuid chòirichean ann an 1242 agus chaidh oilthigh a stèidheachadh ann an 1945.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:A' Phòlainn Breslau Roinn-seòrsa:Bailtean
Hamhaig
'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann an Hamhaig (Beurla: Hawick). Tha e anns na Crìochan.
Tì
right|250px
7 an Cèitean
'S e 7 an Cèitean an 127mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (128mh ann am bliadhna-leum). Tha 238 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Hamhaig
Ann an 2001 bha 14,573 duine a' fuireach an seo.
7 an Cèitean
Tachartasan
thumb|[[RMS Lusitania]]
Hamhaig
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
7 an Cèitean
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Tì
Tha tì neo teatha na deoch bhrodach a gheibhear bho bhith a' tarraing duilleagan an luis Camellia sinensis fhèin. Tha na duilleagan teatha air an tiormachadh agus gu tric air an ocsaideachadh ro làimh. Gabhaidh na duilleagan tioram a tarraing no a masgadh ann an uisge, mar as trice, uisge teth no uisge goileach a-rèir dè an gnè theatha a th' ann. Faodaidh eadhon uisge fuar no meadh-bhlàth a chleachdadh ach bheir i ùine gu leòr mus tarraing an teatha.
'S i teatha an deoch as motha a dh' òlar san t-saoghal an dèidh uisge agus 's iomadh seorsa a tha ann le caochladh bhlas is bholaidh a gheibhear air an lus Camellia sinensis a-rèir mar a thèid a ghiollachd. Canar tì mar an ceudna ri deochannan anns nach eil Camellia sinensis ga chleachdadh. Gheibhear tì ùbhlan, tì mheasan, tì eòrna agus mar sin air aghaidh. Òlar teathannan luibheach aig nach eil ceangal sam bith ris an luis Camellia sinensis, ach a tha air an tarraing air lusan àraidh.
Preas na Teatha
Tha am preas seo gach àm uaine. Tha e a' giùlan fras mu mheudachd spiligein peasrach, bho bheil am preas a' fàs. Is ann air an deisear as fheàrr a chinneas iad.
Is ainmig a tha am preas seo, a tha cosmhail ri seòrsa ròide, a' cinntinn nas àirde na dris nan ròs, no mar as motha, sia no seachd troighean air àirde.
Is minig a shuidhichear e na shreathan, mu thuaiream trì no ceithir de throighean bho chèile. Tha an duilleach as motha mu dhà òirleach air fad, agus a h-aon air leud; tha iad a' fàs caol nam barr, mar dhuilleach dris nan ròs.
Eachdraidh
A rèir seann iris-naidheachd Ghàidhlig, b' iad muinntir Shìona leis a bu mheasail òl na teatha ann an 1894, ach b' iad muinntir Bhreatainn san dara àite aig an àm sin. Aig toiseach a' bhliadhna 1894, bha cuid de fhir-pàrlamaid Bhreatainn airson nach biodh de chìs air an tì idir. Aig an àm sin, bha dà cheud is deich millean punnd (210 000 000) tì air òl am Breatainn gach bliadhna, agus bha ceithir sgillinnean am punnd de chìs oirre. Chailleadh an Riaghaltas trì millean gu leth not Sasannach sa bhliadhna nan toireadh a' chìs sin dhith.
Tionail na tì
A' Chiad Tional
Tha a’ chiad chuid gan tional sa Mhàrt, nuair nach eil ach beagan duillich air fàs air a’ phreas, agus gun ach latha no dhà a dh' aois. Anns an àm seo, chan eil iad ach beag, uaine, agus maoth ach thathar a’ meas gur e seo gnè as fheàrr, agus le an ro fheabhas, bha iad aig aon àm air an gleidheadh fa chomhair rìghrean agus dhaoine mòra; agus airson sin, theirear Teatha rìoghail rithe ann an Sìona.
Ann an Iapan, tha iad air an trusadh leis an fhaicill as motha, agus cha bheir iad oirre nan làmhan gun làmhan grinne bhi umpa.
Tha iad a' meas gur ann a tha an dath uaine aig an t-seòrsa Tì seo ag èirigh bhon àm sam buainear an duilleach, cosmhail ri meas an-abaich, a tha mar as trice uaine agus geur sa bhlas.
An Dara Tional
Tha an dara tional air a dhèanamh mu dheireadh a’ Mhàirt: tha na duilleagan san àm seo mòr, gun a bheag de am fàileadh cùbhraidh a chall; ach tha mùthadh eadar an abaichead, cuid air teachd chum an làn chinneis, agus cuid nach eil. Ach tha iad air an tional feadh a chèile, 's a-rithist air an sònrachadh a rèir am buaidhean fa leth; agus na duilleagan as fheàrr air an reic fo ainm an t-seòrsa rìoghail ann an Sìona.
An Treas Tional
Tha an treas tional a' tachairt ann am Mìos meadhanach an t-Samhraidh, nuair a tha na duilleagan air teachd chun an làn mheudachd. 'S e seo an cruinneachadh as tomadaich, ach chan eil an Tì cho math. An dèidh dhaibh na duilleagan a chruinneachadh, tha iad air an toirt do na taighean caoineachaidh, chum an ullachadh fa chomhair feum.
Eachdraidh na Tì
Sìona
Anns an t-seann aimsir ann an Sìona, chaidh na taighean-caoineachaidh a thogail air chosgais na rìoghachd, agus dh'fhaodadh gach neach, aig nach robh cothrom air a dhèanamh aig a thaigh fhèin, a chuid Tì a thoirt do aon de na taighean-caoineachaidh, agus a tiormachadh ann; 's nuair a bha i gu tioram, làn uidheamaichte, bha iad an sin gan cur ann an cisteachan lìnigte le luaidhe thana, agus gan cur air falbh don Roinn-Eòrpa.
Iapan
Nuair a bha a' chiad tional den Tì thaghta seo air cruinneachadh ann, bhite a' cur fo fhreiceadan làidir i chum an Iompaire, agus rachadh a gleidheadh fa chomhair teaghlach an Ìompaire.
An Roinn-Eòrpa
Thachair don Tì mar thachair do an tombaca, a' leigeadh ris a’ bhuaidh a th' aig cleachdadh air a chinne-dhaonna. Mu thuaiream trì cheud bliadhna ron àm seo, cha robh aon chuid diubh aig muinntir na h-Eòrpa; ach an-diugh is tearc duine leis nach annsachd an Tì.
'S ann anns a' bhliadhna 1610 a thàinig a' chiad Tì don Roinn-Eòrpa, agus 's iad na Duitsich a thug ann i. Anns a’ bhliadhna 1666 chosg aon phunnd dhi ann an Lunnainn trì puinnd Shasannach, agus mhair i aig an luach sin gu 1707.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Deoch
Achadh Dùin
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Achadh Dùin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
St. Croix Cove
Tha St. Croix Cove ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Ard Tí Cheallaigh
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Ard Tí Cheallaigh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Yuan T. Lee
‘S e Ceimigear às Na Stàitean Aonaichte a th’ann Yuan Tseh Lee (Sìonais: 李遠哲, Hsinchu 19 an t-Samhain 1936). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1986, còmhla ri Dudley R. Herschbach agus John C. Polanyi.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Daoine à Taidh-Bhàn