cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
7 an Lùnastal
'S e 7 an Lùnastal an 219mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (220mh ann am bliadhna-leum). Tha 146 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Mata Hari]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Lochan Gaineamhach
thumb| Am Mòinteach Raineach, tha Lochan Gaineamhach air an làimh chlì
'S e loch ann an Alba a tha ann an Lochan Gaineamhach. Tha e suidhichte ann am Mòinteach Raineach air a' Ghàidhealtachd. Tha Loch Bà san àird a deas agus Dubh Lochan san iar dheth.
Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch seo tro Allt Lochain Ghaineamhaich chun an ear do Loch Laidon.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Alasdair III na h-Alba
B' e Alasdair III (4 an t-Sultain 1241–19 am Màrt 1286) na Rìgh na h-Alba eadar 1249 is 1286. B' e rìgh làidir a bh' ann an Alasdair agus bha àm air an cathrach-rìoghal mar bu trice glè sìtheil. Aig an àm seo bha buaidh làidir Ceilteach ann an Alba fhathast agus ceangal ri Sasainn oir bha nighean rìgh Shasainn – Èideard I – am bana-phrionnsa Mairead, aig Alasdair mar bhean.
'Se rìgh cho cumhachdach 'sa lorgadh tu aig àm no àite sam bith ann an eachdraidh a bh' ann an Èideard I. Bha e mur tha air ionnsaigh a thoirt air Èirinn agus a' Chuimrigh leis a Chuimrigh a nis mar aon de na roinnean aig Sasainn. Thoisich cùisean a fàs nas miosa an deidh do bean agus mic Alasdair bàsachadh ann an tìde ghoirid. Bha seo a fàgail Rìgh na h-Alba as aonais mac a leanadh e agus e dà fhichead sa còig bliadhna a dh'aois.
Dh'ionnsaigh e an t-Eilean Sgitheanach ann an 1262 is shabaid a fheachdan ri feachdan Nirribhidh faisg air an Leargaidh Ghallda ann an 1264. Chaochail Rìgh Nirribhidh, Haakon, ann am Baile na h-Eaglaise sa gheamhradh is dh'aontaich a mhac, Rìgh Magnus, ri Alasdair, anns a' Chùmhnant Pheairt, gun deach na h-Eileanan Siar is Eilean Mhanainn nam pàirtean na h-Alba.
Aistean co-cheangailte
Roinn-seòrsa:Rìghrean na h-Alba Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
Pen-hŵ
Tha am baile Pen-hŵ ann an Casnewydd, a' Chuimrigh. Tha e 17.3 mi (27.8 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 116.4 mi (187.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 731 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 48 (6.6%); rugadh 65% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Delémont
‘S e baile air an àirde an iar-thuath na h-Eilbheis a th’ ann an Delémont (Gearmailtis: Delsberg, Eadailtis: Delemonte, Rumantsch: Delemunt). Tha e suidhichte aig 412m os cionn ìre na mara ri taobh na h-aibhne Sorne, anns an roinn (Fraingis: Canton) Jura. Tha Delémont 92km air falbh bho Zürich, 157km bho Ghenève, 81Km bho Luzern agus dìreach 47km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 11,590 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. ‘S e an 42mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh agus 's e Fraingis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Delémont. Chaidh e a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 737.
Pen-hŵ
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Casnewydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Delémont
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Loch Tatha
Tha Loch Tatha ann an Siorrachd Pheairt faisg air Cill Fhinn, agus tha e 14.55 mìle (23.42 km) a dh'fhaid.
An tuiseal ainmneach
‘S e tuiseal gràmadach gu math àbhaisteach a th’ann an Tuiseal Ainmneach (Laideann: cāsus nominātīvus, Greugais: ὀνομαστικὴ πτῶσις). Mar a tha an t-ainm a’ cur nar cinn, ‘s e an tuiseal a sheallas an t-ainm gun atharachaidhean an th’ann. Mar eiseimpleir, san ath sheantans, tha am facal cat san thuiseal ainmneach:
Tha cat an t-sagairt san eaglais.
Tha sagart san tuiseal ginideach agus tha eaglais san tuiseal tabhartach.
Roinn-seòrsa:Gàidhlig Roinn-seòrsa:Teirmean gràmair
Amartya Sen
'S e eaconamaiche às na h-Innseachan a tha ann an Amartya Kumar Sen. (Bangla: অমর্ত্য কুমার সেন Ômorto Kumar Shen). Rugadh e san 3 an t-Samhain 1933 ann an Santiniketan, na h-Innseachan.
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1998.
Mullach Eadrad
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann am Mullach Eadrad.
Amartya Sen
Eadar 1998 is 2004 bha e na "Master" den Cholaiste Trinity ann an Oilthigh Chambridge. Mar sin ' s e esan a' chiad ceannard à Aisia a bha riamh anns na Colaistean Oxbridge. Bhon uair sin tha e na ollamh ann an Oilthigh Harvard.
Mullach Eadrad
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Amartya Sen
Ceangal a-mach
Sen, Amartya Roinn-seòrsa:Daoine às na h-Innseachan
Lorg Còlbrann
thumb|Port-mara ann an Cove 'S e baile anns na Crìochan a tha ann an Lorg Còlbrann (Beurla: Cockburnspath). Tha e suidhichte faisg air a' Chuan a Tuath eadar Bearaig is Dùn Èideann. Tha e ann an Siorrachd Bhearaig, aon de na Siorrachdan traidiseanta a bha ann an Alba.
'S e seo na co-chomharran aige: 55° 56′ 0″ Tuath agus 22° 22′ 0″ Iar.
Tha port mara ann an Cove, baile beag faisg air Cockburnspath.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhearaig Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
179
Bàsan
Roinn-seòrsa:170an
Heidelberg
‘S e baile meadhanach ann an ceann a deas na Gearmailte a th’ ann Heidelberg (IPA: ' haɪdəlbɛʁk). Tha e suidhichte faisg air Mannheim, aig 116m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Neckar, anns an stàit Baden-Württemberg. Tha am baile 476km air falbh bho Bherlin, 80km bho Stuttgart, 34km bho Worms, 254km bho München agus 228Km bho Zürich, thall anns An Eilbheis. Chaidh Oilthigh Heidelberg a stèidheachadh ann an 1386. Tha 147,312 dhe dhaoine a' fuireach anns a’ bhaile fhèin, leis gur e an 6mh baile as motha na dùthcha. Tha an Coille Dhubh (Gearmailtis: Schwarzwald) agus gàrraidhean fìona uile air iomall a’ bhaile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Tsar
right|250px|thumb|Neacail II, tsar mu dheireadh na Ruis
Felidae
= Teaghlach Felidae - Cait (Beurla: Cats) =
Tsar
Is Tsar (Bulgàiris/Searbais цар, Ruisis царь, gu tric, "Czar", "Tzar" sa Bheurla), teirm Slàbhach air aon-flathach.
Felidae
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cat
Tsar
B'e tiotal oifigeil aig an riaghaladair sna staitean a leanntainn
Tiotalan sa Teaghlach rioghail na Ruis
Roinn-seòrsa:eachdraidh Roinn-seòrsa:poileataigs Roinn-seòrsa:an Ruis
Sìobar-spàs
'S e an sìobar-spàs an saoghal dealain de lìonraidhean choimpiutairean far a bheilear a' dèanamh conaltradh air loidhne.
Chaidh am facal a chleachdadh leis an ùghdar William Gibson, a' chiad turas, ged a bha rudan coltach ris air nochdadh roimhe.
Tha freumh Greugais aig a' chiad phàirt dhen fhacal, κυβερνήτης (no kybernētēs san tar-litreachadh) a tha a' ciallachadh stiùiriche, pìleat no falmadair.
Tùsan
Roinn-seòrsa:Coimpiutaireachd
1478
MCDLXXVIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1470an
8 an Gearran
'S e 8 an Gearran an 39mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 326 latha (327 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|Dì-cheannachadh [[Màiri I, Ban-rìgh na h-Alba|Màiri I]]
St Peter's College, Auckland
thumb|right|250px|St Peter's College, Auckland 'S e St Peter's College, Auckland an t-aona Àrd Sgoil Caitligeach do ghillean a-mhàin ann an Auckland, Sealainn Nuadh. Tha an sgoil gan teagaisg eadar 7 is 13 bliadhna a dh'aois. Le còrr is 1200 sgoilear a tha a' dol ann, 's e tè de na sgoiltean as motha ann an Sealainn Nuadh. Chaidh an sgoil a stèidheachadh ann an 1939.
Am measg nan daoine ainmeil a chaidh dhan sgoil, bha am bàrd Sam Hunt (1946 -) agus Sir Michael Fay (1949 -), bancair is neach malairteach.
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Sealainn Nuadh
525
Bàsan
Roinn-seòrsa:520an
Basalt
right|200px|thumb|Basalt
'S e seòrsa chloiche a tha ann am basalt. 'S e clach a bha fo chumhachd teas mòr. Mar is àbhaist, tha e dubh, neo dorch.
Roinn-seòrsa:Eòlas-talmhainn
1479
MCDLXXIX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1470an
Robert Mundell
'S e eaconamaiche a tha ann an Robert Mundell. Rugadh e air 24 an Dàmhair 1932 ann an Kingston, Canada. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomacachd anns a' bhliadhna 1999.
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd Roinn-seòrsa:Daoine à Canada
Dearc-luachrach (dà-bheathach)
thumb|Dearc-Luachrach thumb|Dearc-Luachrach Òg
'Se dearc-luachrach biast bheag a tha càirdeal ri loisgean. Tha iad beò ann an dùthaich bhlàth agus cuiridh iad a chuid mhòr den tìde aca seachad ann am bùrn. Theid an lorg ann an America a Tuath, an Roinn-Eorpa agus Àisia a tuath.
Bith am mathair a cuir uighean agus gan fhàgail. Nuair a tha na Dearc-Luachrach òg bi iad a fàgail an t-uisge airson bliadhna agus a tilleadh airson an larbha a chuir agus an dèidh sin bi iad a fuireach 'san uisge airson a choir dem beatha. Tha na Dearc-Luachrach bu math nimheil agus 'se dathan soilleir a th'aca air an cracan mar sanas do bheathaich eile.
Roinn-seòrsa:Dà-bheathaich
Fatima, Baile Átha Cliath
'S e stèisean Luas ann am Baile Átha Cliath faisg air Rialto a tha ann am Fatima.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
1877
MDCCCLXXVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1870an
Département
'S e fear de trì ìre de riaghaltas sgìreil aig a' Fhraing a tha ann an département.
Kvikne
‘S e clachan ann an sgìre Hedmark ann am meadhan Nirribhidh a bh’ ann Kvikne. Bha e suidhichte ri taobh na h-aibhne Orkla, eadar Østerdalen agus Trøndelag, 263km air falbh bho Oslo agus 172km bho Trondheim. Chaidh Kvikne a stèidheachadh mar sgìre ann an 1838 ach chaidh a sgaradh eadar Tynset (le 664 daoine) agus Rennebu (le 420 daoine) ann an 1966. Tha oifisean na Pàirce Nàiseanta Forollhogna an seo cuideachd.
Département
Chaidh 83 départements a chruthachadh leis an Seanadh ann an 1790. Tha na comhairlean coitcheann gan stiùireadh is chuir an riaghaltas nàiseanta na comhairlichean ann an dreuchd. Chaidh taghaidhean a stèidheachadh ann an 1848.
Kvikne
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Nirribhidh Roinn-seòrsa:Lochlann
Département
Tha 100 dhiubh ann uile gu lèir; 95 dhiubh anns na 22 roinnean am broinn crìochan na Frainge Eòrpaich (ris an canar la France métropolitaine) agus an còrr anns an àiteachan taobh a-muigh an Roinn Eòrpa (ris an canar outre-mer, thar a' chuain).
Iomraidhean
*
Matamataigear
thumb|[[Mary Somerville, matamataigear is neach-saidheans]] 'S e duine a tha ag obair ann am matamataig a tha ann am matamataigear.
Tha matamataigearan ag obair ann an oilthighean, mar rannsaichean is mar luchd-teagaisg, airson riaghaltasan agus ann an gnìomhachas. Ann an Alba agus fad na Rìoghachd Aonaichte tha an Institute of Maths and its Applications a' togail matamataigearan proifeasanta gu Matamataigear Cairte (CMath).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Matamataig
Tiers Cross
Tha am baile Tiers Cross ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 82.0 mi (132.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 211.1 mi (339.7 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 563 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 80 (14.2%); rugadh 74% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
180
'S e bliadhna-leum a bha ann an 180 (CLXXX).
Bàsan
Roinn-seòrsa:180an
Atlas
Is docha gu bheil thu a' lorg Atlas (uirsgeul) neo Beanntan Atlas
right|thumb|Seann Atlas
Tha atlas na leabhar chlàr-dùthcha, neo dealbhan dhùthchannan, neo cruth na tìre.
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Pòsadh
right|thumb|Cuirms pòsaidh ann an [[Lunnainn, Sasainn, 1996.]] Tha Pòsadh 'na aonadh chomannach no laghail eadar daoine air chantainn ri cèilean gun cruthnaich cinneadh. Atharraichidh an sònrachadh a' phòsaidh a-rèir ri dualchasan eugsamhala, ach tha mar as trice is 'na òrdachadh anns a bheil càirdeasan, mar as trice dlùth is feòlmhor, air aithneachadh eadar daoine. Tha aonadh mar seo gu tric air dhèanamh tron riaghailt deas-ghnàtha na bainnse. Bacaidh mòran dhualchasan pòsadh ri dithis daoine an caochladh gnè, ach leigidh roinn de dualchasan seòrsaichean ioma-phòsaidh, agus leigidh roinn pòsadh co-sheòrsach. Ann an roinn dualchasan, tha pòsadh air mholadh no èigneachail mus an tòir na feise.
Des Moines, Iowa
'S e prìomh-bhaile Iowa a tha ann an  Des Moines (IPA: /dɪˈmɔɪn/; Fraingis: "Des Moines"). Tha e suidhichte ann an àirde a deas na stàite. 'S e teas meadhan ionmhasail Iowa a tha ann. Anns a’ bhliadhna 2007 bha 196,998 duine a’ fuireach an seo. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1843.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Iowa
8 an Lùnastal
'S e 8 an Lùnastal an 220mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (221mh ann am bliadhna-leum). Tha 145 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Baile Chè
right|300px|thumb|Baile Chè
Tha Baile Chè neo Baile Cheith (Beurla: "Keith") na laighe ann an ear-thuath na h-Alba ann an Siorrachd Mhoireibh. Tha e ainmeil airson an taigh-staile aige.
Loch Ma-ruibhe
right|thumb|300px|Na h-Eileanan
Baile Chè
Tha e faisg air Hunndaidh agus Eilginn.
Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh
Tha An Spàinn air a roinneadh ann an 17 pàirtean air a bheil Coimhearsnachdan fèin-riaghlaidh (Basgaisː Autonomia Erkidegoak, Catalanaisː comunitats autònomes, Spàinntisː Comunidades Autónomas). 'S e Coimhearsnachdan fèin-riaghlaidh a th'annta air sàilleabh gu bheil cumhachdan reachdail agus laghail aca. Tha iad, gu h-ìre mar Alba. Chruthaich Bun-reachd ùr 1978 Spàinne cumhachdan airson siostam riaghlaidh ùr a chuir air dòigh san Spàinn, mar phàirt a' phròiseis anns an robhar a' deamocrachadh na stàite, an dèidh na deachdaireachd, a mhair bho 1939 gu ruige bàs Francisco Franco, ann an 1975.
Baile Chè
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh
Figearan
'S e Castilla y León a' Choimhearsnachd fèin-riaghlaidh as fharsaingiche (94,223km²) ach 's e Na h-Eileanan Balèarach an tè as lugha (1,239km²). Tha àireamh-sluaigh Andalusia mòran nas àirde na càch, ach tha àireamh-sluaigh La Rioja nas lugha na coimhearsnachdan eile. A thaobh làn-thoradh dùthchail, ann an 2010, b' e na figearan airson Madrid a bha as àirde agus La Rioja as ìsle. Tha a h-uile coltas ann gur e Dùthaich nam Basgach, no Euskadi ann am Basgais fhèin a' Choimhearsnachd fèin-riaghlaidh far a bheilear a' deànamh barrachd ùr-ghnàthachadh, an taca ri àiteachan eileː 1.5 ann an 2007. Bha na cosgaisean a thathar a' caitheamh air sgrùdadh is dealbhachadh aig 1.90 ann an 2008. Airson gach pearsa, 's ann ann an Dùthaich nam Basgach far a bheil an teachd a-steach as àirde (€32,133) agus 's ann ann an Extremadura far a bheil na figearan as ìsle (€24,020). Tha na figearan airson nam Basgach 33,8 % as àirde na airson an corr dhen stàit.
Loch Ma-ruibhe
Tha Loch Ma-ruibhe neo Loch Maolruibhe ann an Ros an Iar. Tha e 28.6 km2 (11.0 sq mi), agus tha e eadar Poll Iù agus Ceann Loch Iù mu 10km san ear-dheas de Gheàrrloch. Tha Slioch agus Achadh an Iasgair san ear-thuath dheth.
Tha uilebheist uirsgeulach aige cuideachd, muc-sheilche.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Biadh garg
Tha biadh garg 'na nàdar de bhiadh anns a bheil stuthan a tha doirbh ri ithe, mar eisimpleir biadh sa bheil mòran amòinia. Mar is trice, chan eilear a' cur ann stuthan d' an leithid a dh'aona-ghnothach ach èiridh iad nuair a thathar ag ullachadh biadh airson 's gun gabh a stòradh gun e a' seanndachadh.
Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh
Figearan
Seo liosta nan Coimhearsnachdan fèin-riaghlaidh agus am prìomh-bhaileː
Biadh garg
Ugh nam 1000 bliadhna
Roinn-seòrsa:Biadh
Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh
Rudan Neònach
Thathar a' cumail cumhachdan eile aig ìre nan roinnean. A dh'aindeoin seo, far an robh Coimhearsnachdan fèin-riaghlaidh aon-roineil ann, chuireadh an roinn agus a' Coimhearsnachdan fèin-riaghlaidh ri chèile. Seo a thachair ann an Asturias, Na h-Eileanan Canàrach, Cantàbria, La Rioja, Madrid, Mucia agus Nafarroa. Chaidh ainm Roinn Logroño atharrachadh gu La Rioja agus Roinn Oviedo gu Asturias ann an 1978 fo lagh 57/1980. A bharrachd air sin, tha dà bhaile thall air costa a tuatha Afraga a tha a' buntainn dhan Spàinn: Ceuta agus Melilla. 'S e Coimhearsnachdan fèin-riaghlaidh a th' annta, leis gu bheil cumhachdan Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh agus baile aca aig an aon àm.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Spàinn
9 an Gearran
'S e 9 an Gearran an 40mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 325 latha (326 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Jacques Monod|Lac operon]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Prìomh-mhinistear Innise Tìle
Fèin-riaghladh (1904–1918)
Fad 14 bliadhna bho 1904 gu ruige 1918 bha sèorsa fèin-riaghlaidh on Damhairg aig Innis Tìle. Thàinig sin gu crìoch an dèidh Cogadh a' Cheusair.
Rìoghachd (1918–1944)
Fhuair Innis Tìle a chuid neo-eisimeileachd an an 1918 ach lean iad orrasa mar rìoghachd is rìgh na Danmhaig ann an aonadh pearsanta leis an dùthaich gu ruige 1944.
Poblachd (1944 -)
Ann an 1944 bhòt na daoine 97% airson Poblachd a chuir air dòigh ann an Innis Tìle, a bhris an ceangal ri rìgh na Danmhaig
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Poileataigs
Beinn Ghunnaraigh
'S e beinn anns na h-Eileanan Siar, Alba a th' ann am Beinn Ghunnaraigh. Nochdaidh e air cuid mhapaichean mar Beinn Ghunaraigh cuideachd.
Suidheachadh
Tha e suidhichte meadhan an eilean Bharraigh. Tha mòran bheann timcheall air, tha Beinn Òb sa tuath, Grianan san iar agus Hartabhal is Sheabhal sa deas. Tha am baile Earsairigh san ear-dheas Beinn Ghunnaraigh. Ged a tha rathad A888 a' dol seachad air san ear-dheas cuideachd, chan eil slighe ann a leanas gu mullach na beinne.
Mick Jagger
'S e seinneadair leis na Rolling Stones a tha ann am Mick Jagger.
Beinn Ghunnaraigh
Suidheachadh
Tha Beinn Ghunnaraigh 152m (499 troigh) de dh'àirde. Air mullach na beinne chan eil dad sònraichte ri fhaicinn a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. A rèir an "Database of British and Irish hills" rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh a thaobh àirde na beinne san 14 an t-Iuchar 2013. Tha an àirde rinneach de 50m a' sgaradh Beinn Ghunnaraigh bho na beanntan eile agus 's e Sheabhal a mhàthair-mhullaich.
Mick Jagger
Rugadh e ann an Dartford ann an 1943. Stèidhich e na Rolling Stones còmhla ri Keith Richards is Brian Jones air a' ghiotàir, Bill Wyman air a' bheus is Charlie Watts air na drumaichean. Sgaoil iad an ciad albam, The Rolling Stones ann an 1964 is tha iad fhathast gnìomhach. Nochd e sna filmichean Performance agus Ned Kelly, mar Ned Kelly, am fògrach Astràilianach, ann an 1970.
Beinn Ghunnaraigh
Freumh an ainm
A rèir Borgström tha an dàrna facal ann am Beinn Gunnaraigh a' tighinn bhon fhacal Lochlannais "Gunnarserg" agus  a' toirt fianais mu àirigh Ghunnar.
1480
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1480 (MCDLXXX).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1480an
Mick Jagger
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:Seinneadairean
Blàir chatha ann an Albainn
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
Adharc
right|200px|thumb|Adharc air cinn tarbh
'S e seòrsa de chnàmh bìorach a tha ann an adharc a tha a’ fàs air cinn tairbh, mhairt, chaoraich/ghobhair, rùdan 7c. Chaidh cùirn air a dhèanamh le adharcan.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Mamalan
181
Bàsan
Roinn-seòrsa:180an
Ulm
‘S e baile ann an ceann a deas na Gearmailte a th’ ann an Ulm (seann Cheiltich Alcimoennis). Tha e suidhichte aig 478m os cionn ìre na mara ri taobh na h-aibhne Donau, anns an stàit Baden-Württemberg, 518km air falbh bho Bherlin, 67km bho Augsburg agus 45km bho Stuttgart. ‘S ann leis an sgìre Tübingen a tha am baile agus tha 119,218 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh Ulm a chlàradh airson a' chiad turais ann an 854 mar Hulma. B' e baile saor (Gearmailtis: freistadt) a bh' ann bho 1181, nuair a fhuair e còirichean sònraichte fo Lagh air an robh Reichsfreiheit ri linn Ìmpireachd Naomh na Ròimhe, gus an deach a thoirt a-steach don Rìoghachd Württemberg, ann an 1810.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Fionnbhrú
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann am Fionnbhrú.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Dún Droma
Pillgwenlli
Tha am baile Pillgwenlli ann an Casnewydd, a' Chuimrigh. Tha e 10.4 mi (16.8 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 123.0 mi (197.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 6978 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 595 (8.5%); rugadh 66% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Casnewydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
A' Ghaimbia
'S e dùthaich ann an Afraga a tha anns a' Ghaimbia, neo Gaimbia,  ainm oifigeil: Poblachd na Gaimbia. 'S e an dùthaich as lugha a tha ann anns an tìr-mhòr Afraga. Tha Seanagal na laighe timcheall oirre. Tha an Abhainn Gambia a’ ruith tro mheadhan na dùthcha. Tha an Cuan Siar anns an iar dhith, far a bheil inbhir na h-aibhne. Tha a' Ghaimbia nas lugha na 48 cilemeatair ann an leud.
'S e Banjul am prìomh-bhaile.
527
Bàsan
Roinn-seòrsa:520an
A' Ghaimbia
Laghan
Tha e mì-laghail a bhith co-sheòrsach anns a' Ghaimbia.
Ceangal a-mach
300px|thumb|left|Map: A' Ghaimbia
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga-an-Iar
Fionnradharc
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann am Fionnradharc.
Creag-eòlaiche
thumb|right|200px
Fionnradharc
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Creag-eòlaiche
'S e creag-eòlaiche neo clach-eòlaiche neo geòlaiche neach-saidheans a tha ag obair ann an raon saidheans air a bheil geòlas, agus iad a' dèanamh fòcas air rannsachadh mu dheidhinn chlachan agus creagan. Ged a chithear creag-eòlaichean sna oilthighean, far a bheil iad a' teagasg, 's ann ri obair-raoin a tha iad ris daonnan. B' e an t-seann Ghreugach Theophrastus a thoisich am meur seo ach cha b' ann ach anns an 18mh Linn a thàing sin dhan bhàrr.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Saidheans
Yamoussoukro
Cruinn-eòlas
Tha Yamoussoukro suidhichte ann am meadhan na dùthcha aig 219m os cionn ìre na mara, mu 230 cilemeatair taobh tuath Abidjan, an seann phrìomh-bhaile. 'S e seo an co-chomharran aige: 6° 48′ 24" Tuath agus 5° 16′ 22" Iar
Fiach fhaicinn
Chaidh am "Basilique de Notre-Dame de la Paix" air a togal le Félix Houphouët-Boigny. 'S e àrd-eaglais coltach ris an àrd-eaglais Naomh Phàdraig ann an Cathair na Bhatacain, ach 's e an eaglais as motha a tha ann air feadh a' chreideamh Chrisdeanach.
Ceangal a-muigh
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Afraga-an-Iar Roinn-seòrsa:Bailtean
1878
MDCCCLXXVIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1870an
Loch Eireachd
right|300px
Tha Beinn Eallair agus Geal-Chàrn mun chuairt.
Ain
right|thumb|Suidheachadh Ain right|thumb|[[Gearradh-arm Ain]] 'S e département na Frainge a tha ann an Ain (Arpitan: En). Tha e na laighe ann an taobh an ear na Frainge ann an Auvergne-Rhône-Alpes.
Loch Eireachd
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Ain
'S e Bourg-en-Bresse am prìomh-bhaile.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Ronnie Wood
'S e cluicheadair a' ghiotàir a th' ann an Ronnie Wood (Lunnainn, 1 an t-Ògmhios 1947). Thòisich e a' cluich còmhla ris Na Faces agus cuideachd a' toirt taic do Rod Stewart nuair a bha e a' seinn leis fhèin. Ghabh e leis Na Rolling Stones ann an 1976 nuair a dhealaich Na Faces agus tha e fhathast a' cluich leotha an-diugh.
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Fionnghlas
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann am Fionnghlas.
Daoine ainmeil
Rugadh Séamus Ennis (Gaeilge: Séamas Mac Aonghusa), ceòladair, seinneadair agus cruinniche-ciùil Èireannach, an seo 5 an Cèitean 1919.
Haiti
Eachdraidh
Tha eachdraidh Haiti inntinneach, air sgàth 's gum b' e Haiti a chiad phoblachd neo-eisimeileachd air feadh an t-Saoghail le daoine dhubha anns an riaghaltas an dèidh ar-a-mach soirbheachail nan tràillean. Chuireadh às do tràilleachd an seo ann an 1793 nuair a bha Louis Sononthox os cionn na dùthcha.
Fionnghlas
Daoine ainmeil
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Haiti
Eachdraidh
San 12 am Faoilleach 2010 bhualadh Haiti le crith-thalmhainn uabhasach. Thuit mìltean de thogalaichean anns a' phrìomh chathair Port-au-Prince agus bha 45,000-50,000 duine air am marbhadh. Tha 2,000,000 duine gun dhachaigh.
Chaidh ceann-suidhe Haiti o 2017, Jovenel Moïse, a mharbhadh ann an 2021. Lean Claude Joseph mar cheann-suidhe eadar-amail e.
thumb|left|[[Toussaint L'Ouverture, Ceannard ar-a-mach 's athair poileataigeach Haiti]]
1481
MCDLXXXI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1480an
Tùr CN
thumb|Sealladh air an Tùr CN às an [[Toronto|Toronto Harborfront.]] 'S e tùr anns a' bhaile-mhòr Toronto, Ont, Canada a tha an Tùr CN. 'S e an siathamh tùr mòr as àirde air an talamh. Tha e 553.33 meterean àrd de cruadhtan.
Bha e cruthaichte ann an 1976.
Fosgailte
Thoisich tuiteamas na h-uile air 1 an Dàmhair, 1976 (bha e fosgailte dhan mhòr-shluagh air 26 an t-Ògmhios, 1976).
Aisne
right|thumb|Suidheachadh Aisne right|thumb|[[Gearradh-arm Aisne]] 'S e département na Frainge a tha ann an Aisne. Tha e na laighe ann am Piocardaidh.
'S e Laon am prìomh-bhaile.
Brian Jones
Cluicheadair giotàir leis Na Rolling Stones. Bhàthaich e ann an amar-snàimh ann an 1969. Bha buaidh làidir aige air ceòl a' chòmhlain.
Aisne
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
James Heckman
'S e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a th' ann an James Joseph Heckman (1943–).
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 2000 còmhla ri Daniel McFadden airson an cuid obrach ann am meanbh-eaconomachd.
Beatha agus foghlam
Rugadh e 19 Giblean 1944 ann an Chicago, na Stàitean Aonaichte.
Fhuair e ceum B.A. ann am matamataigs bho Colorado College, agus Ph.D. bho Oilthigh Phrinceton ann an eaconomachd ann an 1971.
Rinn e obair aig Oilthigh Cholumbia roimhe ach tha e air a bhith aig Oilthigh Chicago o 1973. Tha e cuideachd na rannsaiche aig an American Bar Foundation.
Sgrìobhaidhean
Tha Heckman air còrr is 300 artaigilean a sgrìobhadh agus iomadh leabhar ann am Beurla. Nam measg:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Blàr Stalingrad
'S e strì fhuilteach eadar a' Ghearmailt agus an t-Aonadh Sòbhiatach a bh’ ann am Blàr Stalingrad. Ghabh e àite anns a' bhaile shòbhiatach Stalingrad, no anns an latha an-diugh Volgograd, agus mhair am blàr bho 21 an Lùnasdal, 1942 gu 2 an Gearran, 1943, mar phàirt dhen Dàrna Chogadh Mhòr.
Tha tòrr den bheachd gur e blàr Stalingrad an tachartas a dh’atharraich cùrsa a' chogaidh anns an Roinn Eòrpa agus chaidh barrachd dhaoine a mharbhadh anns a' bhlàr seo na ann am blàr sam bith eile ann an eachdraidh a' chinne-daonna le còrr is 1.5 millean a' faighinn am bàis. Bha an t-sabaid air leth borb agus chaill iomadach sìobhaltach am beatha agus sgrios ro mhòr air a dhèanamh air gach ceàrnaidh dhen sgìre mun cuairt air a' bhaile.
Roinn-seòrsa:An Dàrna Cogadh Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat
Riga
Iomraidhean
260px|thumb|left|Seann bhaile Riga 260px|thumb|left|Riga
Gerard Butler
'S e cleasaiche à Alba a th' ann an Gerard Butler (Pàislig, 13 an t-Samhain 1969)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Seann Oileanaich Oilthigh Ghlaschu Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
182
B' e bliadhna chumanta anns a' Mhìosachan Iulianach a bha ann an 182 an dèidh Chrìosta.
Bha Commodus na impire Ròmanach.
Bàsan
Roinn-seòrsa:180an
Glas Naoidhean
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann an Glas Naoidhean.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Catrìona Dhùghlas
'S e seinneadair a bh' ann an Catrìona Dhùghlas (1893–1965). Nighean Iain Mac an Aba, bàrd is maighstir-sgoile, rugadh i is bha i a’ fuireach ann an Cille Mhoire anns an Eilean Sgitheanach fad a beatha – a’ cruinneachadh òrain, a’ sgrìobhadh agus a’ seinn. Tha i ainmeil airson òran mar "Nach truagh leat 's tu an Èirinn", "Nochd gun cadal" is "Pìob Uilleim Rois".
528
Bàsan
Roinn-seòrsa:520an
Catrìona Dhùghlas
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Seinneadairean Sgitheanach
BBC Radio 3
'S e stèisean-rèidio a tha ann am BBC Radio 3. 'S e rèidio nàiseanta Breatannach bhon BhBC a th' ann.
Ceangal a-mach
Duilleag oifigeil
Roinn-seòrsa:BBC
1482
MCDLXXXII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1480an
Treamlod
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Glas Tuathail
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
9 an Lùnastal
'S e 9 an Lùnastal an 221mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (222mh ann am bliadhna-leum). Tha 144 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Trajan]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Adhbrann
thumb|300px|Adhbhrann a Gray's Anatomy
'S e adhbhrann neo aobrann a tha an alt aig ceann shìos na lurgainn agus os cionn na troighe.
Roinn-seòrsa:corp
Fergus Mòr Mac Earca
B' e Fergus Mòr Mac Earca no Fergus Mór mac Eirc ( ? - c.501 ) a' chiad rìgh Dail Riata an Alba.
Bidh feadhainn a' toirt an tiotal "Athair na h-Alba" dha agus gu mearachdach a' bruidhinn mu dheidhinn mar a' chiad Rìgh aig Alba an àite Cináed mac Ailpín (Coinneach mac Ailpin).
Anns an darna leth dhen 5mh linn, b' e Rìgh Dal Riata an Èirinn a bh' ann. Ghluais e a dh' Alba c.500 agus stèidhich e Dail Riata an Alba.
Tha tòrr connspaid ann mu rìoghachadh oir chan eil mòran fhios air fhàgail againn bhon linn anns an robh e beò. Ann an sgrìobhaidhean nan Ceithir Mhaistir, thathar ag ràdh gur e mac Muredach mac Eogan mac Niall Noigíallach, Àrd Rìgh na h-Èirinn, a bh' ann. Ach, tha an t-ainm aige a' seaghaicheadh gur e mac Erc, Rìgh Dál Riata a bh' ann ach b 'urrainn gur e Erc an aon duine ri Muredach. Bha a bhràthair, Muircheartach, a bha na Àrd Rìgh na h-Èirinn eadar 504 is 527.
Bha e aig ceann ionnsaigh gu Alba a thoirt taic don sheanair aige, Aonghas Muircheartach Loarn - rìgh Dail Riata - a bha fo smachd nan Cruithneach. Rinn Fearghas agus a còignear bhràithrean a chùis air na Cruithnich agus mar sin bhuannaich iad saorsachd Dhail Riata. Bhàsaich an rìgh goirid an dèidh sin agus chaidh Fearghas a thaghadh mar an rìgh ùr. Tha fionnsgeul ann gur e Fearghas a thug an Lia-Fàil gu Alba bho Èirinn.
Chaochail e c.501 agus b' e a mhac, Domangart, rìgh Dail Riata as a dhèidh.
Aistean co-cheangailte
Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:Rìghrean na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Peppa Pig
'S e sreath telebhisean cartùn chloinne a tha ann am Peppa Pig no Peppa Muc.
Eachdraidh
Chaidh a chruthachadh, stiùireadh agus riochdachadh le Astley Baker Davies. Nochd e air an telebhisean airson a’ chiad dol a-mach air 31 Cèitean 2004 air an t-sianal Breatanach 'Five'.
Peppa anns an t-Saoghal
Tha am prògram air a chraoladh ann an 180 dùthchannan.
Pàirc Pheppa
Dh’fhosgail Peppa Pig World, pàirc dìbhearsan anns an New Forest, Hampshire, air 9 Giblean 2011 aig Paultons Park, Hampshire, UK. thumb|right|Peppa Muc beò
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Comaicean
10 an Gearran
'S e 10 an Gearran an 41mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 324 latha (325 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|Banais Ban-righ Bhictoria
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Loch Lòchaidh
right|thumb|Lòch Lochaidh Tha Loch Lòchaidh (Beurla: Loch Lochy) ann an Gleann Albainn (An Gleann Mòr). Tha an loch seo 15 km a dh'fhaide. Aig ceann a tuath, tha e faisg air Loch Omhaich, agus tha an dà loch fhèin sa Chanàl Cailleanach.
Thachair Blàr na Lèine ann an 1544 an seo, eadar na Dòmhnallaich agus na Frisealaich.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Loch Nibheis
thumb|Loch Nibheis
'S e loch-mara ann an Alba a tha ann an Loch Nibheis . Tha e suidhichte ann an Loch Abar air oirthir an iar na dùthcha. Tha e a' dol a-steach don dùthaich bho Linne Shlèiteach. Tha an leth-eilean Cnòideart san àird a tuath agus am baile Mòrar a Tuath sa deas dheth.
Pearl S. Buck
B' e Pearl Sydenstricker Buck (mar is àbhaist Pearl S. Buck (ainm-breith Pearl Comfort Sydenstricker; Sìonais: 赛珍珠; pinyin: Sài Zhēnzhū) sgrìobhadair às na Stàitean Aonaichte. Rugadh i ann an Hillsboro (Virginia an Iar) ann an 1892 agus chaochail i ann an Danby (Vermont) ann an 1973. Rinn i nobhailean mu dheidhinn Sìona. Bhuannaich i an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1938. 'S e an ceathramh tè a choisinn an duais seo a bh' innte.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Aimeireaganach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Sìona Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Loch Nibheis
Tha cuid tuathanas-èisg ann an Loch Nibheis agus 's ann an sin far an do nochd an t-inneas èisg Infectious salmon anaemia airson a' chiad turas ann an Alba ann an Ceitean 1998.
Ailean Dòmhnallach
'S e seinneadair a th' ann an Ailean Dòmhnallach (1933- ). Rugadh “Ailean Beag” ann an Dùn Bheagain anns an Eilean Sgitheanach, agus às dèidh oilthigh agus greis a’ teagaisg air an Tìr Mòr, chuir e seachad iomadh bliadhna mar cheannard sgoile ann an Stafainn. Choisinn e am Bonn Òir ann an 2008.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Seinneadairean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Loch Nibheis
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Redwick
Tha am baile Redwick ann an Casnewydd, a' Chuimrigh. Tha e 14.9 mi (24.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 116.9 mi (188.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 200 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 19 (9.5%); rugadh 78% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Casnewydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Redwick
Allier
right|thumb|Suidheachadh Allier right|thumb|[[Gearradh-arm Allier]]
Bathar-cruaidh
right|200px
Allier
'S e département na Frainge a tha ann an Allier (Ogsatanais: Alèir, Laideann: Elaver). Tha e na laighe ann an Auvergne-Rhône-Alpes.
Bathar-cruaidh
Is e bathar-cruaidh na pàirtean cruthach aig coimpiutair (an coimeas ris a' bhathar-bog). 'S iad na pàirtean as cudromaiche am prìomh ghnìomh-inneal, a' chuimhne agus am smachd dàta mach/steach.
BBC Radio 4
S e stèisean-rèidio a tha ann am BBC Radio 4. 'S e rèidio nàiseanta Breatannach bhon BhBC a th' ann.
Allier
'S e Moulins am prìomh-bhaile.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
BBC Radio 4
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:BBC
Rìoghachd Napoli
B' e dùthaich ann an ceann a deas na Eadailt a bh' ann an Rìoghachd Napoli (Laideann: Regnum Neapolitanum, Eadailtis: Regno di Napoli) a mhair bho 1282 gu 1816. B' e Napoli fhèin a bh' ann prìomh-bhaile na dùthcha. Chaidh Rìoghachd Napoli a stèidheachadh nuair a sgaradh sgìrean a bhuineadh dhan Rìoghachd Sicilia air an Leth-eilean Eadailteach fhèin bhon chòrr dhen dùthaich. B' e Regnum Siciliae citra Pharum an t-ainm fada oifigeil aice. Ann an 1442 cheannsaich Alfonso V às an Rìoghachd Aragó, Rìoghachd Napoli, a bha air a bhith fo bhuaidh nan Angevin bho 1266. Eadar an 15mh Linn agus an 19mh Linn, bhuineadh Rìoghachd Napoli gu Aragó, dhan Fhraing dhan Spàinn agus dhan Ostair, agus mu dheireadh thall bha i na dùthaich neo-eisimeileach eadar 1734 agus 1860, nuair a chaidh a toirt a-steach dhan Eadailt aonaichte.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:An Eadailt Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Alasdair Gilleasbaig MacGilleMhìcheil
'S e neach-cruinneachaidh beul-aithris, sgrìobhadair is àrsair a bh' ann an Alasdair Gilleasbaig MacGilleMhìcheil (1 An Dùbhlachd 1832, Lios Mòr - 6 An t-Ògmhios 1912, Dùn Èideann), neo Alexander Carmichael sa Bheurla. 'S e Carmina Gadelica an leabhar as ainmeil a chur e ri chèile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sgoilearan na Gàidhlig Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
529
Bàsan
Roinn-seòrsa:520an
183
Bàsan
Roinn-seòrsa:180an
1483
MCDLXXXIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1480an
Ruaraidh MacThòmais
Bha Ruaraidh MacThòmais (Beurla: Derick S. Thomson), MA, BA, DLitt, FRSE, FBA (5 an Lùnasdal 1921 – 21 am Màrt 2012) na sgoilear, dheasaiche agus bhàrd. Bha e an sàs ann an iomadh iomairt co-cheangailte ri ath-bheòthachadh na Gàidhlig. Bha e a' toirt taic do neo-eisimeileachd na h-Alba fad a bheatha.
Michael Marra
B' e neach-ciùil, seinneadair is sgrìobhadair-òrain à Dùn Dèagh a bh' ann am Michael Marra (17 an Gearran 1952 - 23 an Dàmhair 2012). Rugadh e ann an Dùn Dè. Bha e anns na oghaichean le Jenny Marra, neach-poileataigs Pàrtaidh Làbarach na h-Alba.
Ruaraidh MacThòmais
A bheatha
Rugadh Ruaraidh MacThòmais 5 an Lùnasdal 1921 ann an Steòrnabhagh ann an Leòdhas. Bha athair Ruaraidh, Seumas MacThòmais (1888-1971), na bhàrd ainmeil cuideachd. B' ann à Tunga, Leòdhas, a bha athair, agus b' ann à Ceòs, air na Lochan, a bha a mhàthair, Tìneag Aonghais Alasdair (Christina "Tina" Mac a' Ghobhainn). Fhuair Seumas obair mar mhaighstir-sgoile ann am Pabail a' Rubha nuair a bha Ruaraidh aon bhliadhna a dh'aois, agus dh'imrich an teaghlach a Phabail Uarach. Thogadh Ruaraidh ann am Pabail, anns an dearbh àite far an do thogadh dà sgrìobhadair Gàidhlig ainmeil eile: Iain Mac a' Ghobhainn agus Anne Frater.
Michael Marra
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Ruaraidh MacThòmais
A bheatha
Thòisich Ruaraidh a chuid foghlam fhaighinn ann an Sgoil MhicNeacail ann an Steòrnabhagh, an uair sin chaidh e do dh'Oilthigh Obar Dheathain, far an do rinn e ceum ann an Ceiltis. Chuir e ùine seachad ann am Feachd Rìoghail an Adhair eadar 1941 agus 1945. As dèidh a' chogaidh, chuir e crìoch air an ceum agus chaidh e do dh'Oilthigh Chambridge agus do dh'Oilthigh Bhangor. Ann an 1952, phòs e Carol Nic a' Bhreatannaich, agus bha sianar chloinne aca. Bha e a' teagasg aig Oilthigh Dhùn Èideann, aig Oilthigh Obar Dheathain agus aig Oilthigh Ghlaschu, far an robh e na àrd-ollamh ann an Ceiltis bho 1963 a-mach gus an do leig e a dreuchd air ann an 1991. Bha e air a' chuid as motha de bheatha a chuir seachad ann an Glaschu. Chaochail Ruaraidh MacThòmais ann an 2012 an Glaschu, nuair a bha e 90 bliadhna a dh'aois.
Gairm
Tha e cliùiteach ais sgàth 's gun do chuir e Gairm air bhonn còmhla ri Fionnlagh J MacDhòmhnaill. Bha an iris a' ruith fad 50 bliadhna agus bha i gu tùr ann an Gàidhlig agus mar sin a' brosnachadh sgrìobhadairean Gàidhlig.
Comhairle nan Leabhraichean
Ann an 1968, stèidhich e Comhairle nan Leabhraichean.
Faclair Eachdraidheil na Gàidhlig
Chaidh am pròiseact seo a stèidheachadh aig Roinn na Ceiltis, Oilthigh Ghlaschu ann an 1966, nuair a bha Ruaraidh MacThòmais na àrd-ollamh.
Eile
Bha e air an fho-chomataidh dhen Scottish Certificate of Education Examination Board a chur ri chèile a' chiad aithisg air Gnàthachas litreachaidh na Gàidhlig (GOC) ann an 1981. Bha MacThòmais na chathraiche de Chomhairle nan Leabhraichean eadar 1968 is 1991 agus na cheann-suidhe den Scottish Gaelic Texts Society cuideachd.
Bàrdachd
Seo cuid de na dàin as ainmeile a rinn Ruaraidh MacThòmais:
Leabhar-chlàr
thumb|right|
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig MacThomais, Ruairidh
184
Bàsan
Roinn-seòrsa:180an
Georg Friedrich Händel
B' e ceòl-sgrìobhaiche ainmeil Gearmailteach a bha ann an Georg Friedrich Händel (Beurla: George Frideric Handel). Rugadh e air an 13 an Gearran 1685 ann an Halle (Saale).
Nuair a bha e na bhalach òg, bha uidh aige ann an ceòl. Air sgàth 's gun robh e comasach, fhuair e oideachas gu math tràth. An dèidh trì bliadhna anns an Eadailt, far an do sgrìobh e a chiad opara, fhuair e obair bho Georg Ludwig von Hannover ann an Hànobhar ann an 1709.
Ann an 1710 chaidh Händel gu Sasainn. Ann an 1714 sgrìobh e am "Wassermusik" (ceòl–uisge) airson fàilte a chur do Georg Ludwig a bha an uair sin air ainmeachadh mar Seòras I, rìgh Shasainn. Chaidh an ceòl a chluich air bàtaichean air Abhainn Thames. Ann an 1719 chaidh an Royal Academy of Music a stèidheachadh le Händel na neach-stiùiridh ceòlach. Ach an dèidh 10 bliadhna bha iad briste. Thòisich Händel a-rithist, ann an 1737 dh’imrich e dhan Covent Garden Theatre. Ach anns an eadar-àm dh’atharraich blas nan daoine agus cha robh mòran uidh aca ann an drama liriceach na bu mhotha. Mar sin thòisich Händel air oratorio a sgrìobhadh; nam measg am fear as ainmeile a rinn e, Messiah (1742). Sgrìobh Händel 42 opara, 25 oratorio, agus ceòl de gach sheòrsa mar ceòl caidreimh, ceòl-foireann, duanagan agus cuirm-chiùil anns an stoidhle barocach; m. e. 1749 Feuerwerksmusik (Music for the Royal Fireworks) airson Rìgh Seòras II.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Gearmailteach Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Camelidae
Teaghlach Camelidae
531
Bàsan
Roinn-seòrsa:530an
An Dotair Ailean Dòmhnallach
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Seinneadairean Sgitheanach [[Roinn-seòrsa:Daoine à Alba]
Na Glasáin
thumb|Stèisean Luas sna Glasáin
Tha stèisean Luas ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Adhlaic
thumb|right|250px|Cladh [[Iapanach ann an Astràilia]] B’ e adhlaic/tiodhlaic adhlachadh. Sin far a bheil neach a chur fo thalamh.
Jena
’S e baile mòr air an àirde an ear-dheas na Gearmailte a th’ ann an Jena (IPA:ˈjeːna). Tha e suidhichte aig 155m os cionn ìre na mara ri taobh na h-aibhne Saale, anns an stàit Thüringen, 216km air falbh bho Bherlin agus 151km bho Dresden. ’S e Kreisfreie Stadt neo baile neo-eisimeileachd a th’ ann agus tha mu 25,000 oileanaich aig an oilthigh. Tha 104,449 duine a' fuireach anns a’ bhaile.
Adhlaic
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Creideamh
Jena
Eachdraidh
Chaidh Jena a chlàradh airson a’ chiad turas ann an sgrìobhainn bho 1182. Anns an 11mh Linn bha am baile fo na h-Uachdarain à Lobdeburg ach, anns an ath linn, dh’ fhàs e a bhith na bhaile neo-eisimeileach le margaidh, laghan agus britheamhan aige fhèin. Chaidh an eaconomaidh ionad a stèidheachadh air fìon. Ràinig na manaich Doiminiceach ann an 1286 is na Cistercianaich ann an 1301.
Chuir na h-uachdarain à Meißen am baile fo smachd dhaibh ann an 1331. Bha Jena leis na Wettin, sealbhadairean na Meißen, bho 1423 is fiù ’s chum iad e an dèidh sgaradh na h-oighreachdan aca ann an 1485.
’S e prìomh-bhaile na Diùcachd Saxe-Jena fad ùine ghoirid a bh’ ann Jena, dìreach bho 1670 gu 1690. Ghabh Sagsainn-Eisenach thairis Jena ann an 1692 ach chaidh e a chur ri Diùcachd Saxe-Weimar ann an 1741 far an robh e ruige 1918.
Chuir Napoléon ruaig air Arm na Pruise an seo air an 18mh An Dàmhair 1806, aig Cath Jena-Auerstedt. Shabaid muinntir a’ bhaile an aghaidh nam Frangach, gu h-àraidh na h-oileanaich, is mòran dhaibh a’ sabaid anns na feachd saor Lützow (Gearmailtis: Lützowsches Freikorps) ann a 1813. An ceann dà bhliadhna chaidh am buidheann càirdeil Urburschenschaft a stèidheachadh anns a’ bhaile. Chaochail an sgrìobhadair Rudolf Christoph Eucken ann an Jena ann an 1908.
B’ urrainn do Jena a bhith ga leasachadh fhèin aig toiseach an 19mh Linn taobh innealtachd pongalachd, glainne agus fradharceolas air sàilleabh gu robh rathad-iarainn ann, Saalbahn (rathad-iarainn an Salle) a’ dol ri taobh na h-aibhne Salle bho Halle (Saale)/Leipzig gu Nürnberg. Chaidh companaidhean ainmeil air an stèidheachadh ann an Jena aig an àm, mar eisimpleir Carl Zeiss AG agus Schott AG.
Aig deireadh an Dàrna Cogaidh ann an 1945, thug na h-Aimearaganaich is na Sasannaich ionnsaighean le bomaichean troma air Jena. Chaidh 153 a mharbhadh is bha mòr-chuid sheann mheadhan a’ bhaile air a mhilleadh. Dhèanadh obair càraidh airsan an dèidh a’ chogaidh.
Tha Jena air a bhith na phàirt Thüringen bho stèidheachadh na stàite sin ann an 1920, is chaidh e a thoirt a-steach dhan DDR ann an 1949 is am broinn na sgìre Gera bho 1952. ’S e pàirt na Stàite Shaoir Thüringen agus Poblachd Fheadarail na Gearmailte a th’ ann Jena bho 1990.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Bangla
'S e cànan Innd-Eòrpach a th’ ann am Bangla neo বাংলা . Tha Bangla ga bruidhinn le timcheall air 181,000,000 duine ann am Bangladais agus ann an corra àite ann an Neapàl agus anns Na h-Innseachan, gu h-àraidh ann am Beangal an Iar, far a bheil e na chànan oifigeil, còmhla ri cànanan eile. Chaidh a' chiad leabhar fhoillseachadh ann am Bangla anns an 10mh Linn. A bharrachd air sin, thathar ga sgrìobhadh anns an Aibidil Bangla, neo bangla lipi (বাংলা লিপি ).
Eisimpleir
সমস্ত মানুষ স্বাধীনভাবে সমান মর্যাদা এবং অধিকার নিয়ে জন্মগ্রহণ করে। তাঁদের বিবেক এবং বুদ্ধি আছে; সুতরাং সকলেরই একে অপরের প্রতি ভ্রাতৃত্বসুলভ মনোভাব নিয়ে আচরণ করা উচিৎ।
Samasta mānuṣa svādhīnabhābē samāna marẏādā ēbaṃ adhikāra niyē janmagrahaṇa karē. tṃādēra bibēka ēbaṃ buddhi āchē; sutarāṃ sakalēra-i ēkē aparēra prati bhrātṛtvasulabha manōbhāba niyē ācharaṇa karā ucit.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na h-Innseachan Roinn-seòrsa:Cànain Innd-iorànach‎
Na Rolling Stones
Comhlan-ciuil Roc Sasannach. Tha iad air a bhith a' dol o chionn corr is 40 bliadhna a-nis. 'S e sar-iomhaigh den t-seinneadair-roc a th' ann am Mick Jagger. Tha moran bhall air a bhith aca ach tha Jagger agus an cluicheadair giotair, Keith Richards air a bhith ann bhon toisich.
EPs Breatannach
The Rolling Stones (1964)
Five By Five (1964) got LIVE if you want it! (1965)
Breatainn (1964 - 1967)
The Rolling Stones (1964) The Rolling Stones No. 2 (1965)
Out of Our Heads (1965) Aftermath (1966) Big Hits (High Tide and Green Grass) (1966)
Ameiriga (1964 - 1967)
England's Newest Hit Makers (1964)
12 X 5 (1964) The Rolling Stones, Now! (1965) Out of Our Heads (1965) December's Children (And Everybody's) (1965) Big Hits (High Tide and Green Grass) (1966) Aftermath (1966) Got Live If You Want It! (1966) Between the Buttons (1967) Flowers (1967)
10 an Lùnastal
'S e 10 an Lùnastal an 222mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (223mh ann am bliadhna-leum). Tha 143 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Na Rolling Stones
1967 is air adhart
Their Satanic Majesties Request (1967)
10 an Lùnastal
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Na Rolling Stones
1967 is air adhart
Beggars Banquet (1968)
Through The Past, Darkly (Big Hits Vol. 2) (1969) Let It Bleed (1969)
'Get Yer Ya-Ya's Out!' The Rolling Stones in Concert (1970)
Sticky Fingers (1971) Exile on Main St. (1972)
Goats Head Soup (1973) It's Only Rock'n Roll (1974)
Made in the Shade (1975) Black and Blue (1976) Love You Live (1977) Some Girls (1978)
Emotional Rescue (1980)
Sucking in the Seventies (1981) Tattoo You (1981) "Still Life" (American Concert 1981) (1982)
Dirty Work (1986) Steel Wheels (1989) Flashpoint (1991) Jump Back: The Best of The Rolling Stones (1993) Voodoo Lounge (1994)
Stripped (1995)
Bridges to Babylon (1997)
No Security (1998) Forty Licks (2002)
Live Licks (2004)
Rolling Stones, Na