cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lublin
Eachdraidh
Bha am baile ann an droch shuidheachadh fad an 17mh Linn air sàilleabh na h-ionnsaighean an tug na Ruiseanaich is na h-Ùcrainianaich airsan ann an 1655 agus ionnsaighean eile nan Suaineach ri linn Cogaidhean a Tuath. Chaidh Lublin fo Iompaireachd na h-Ostair an dèidh an treas roinneadh na Pòlainn ann a 1795, agus an uair sin bha e am broinn Diùcachd Warsaw bho 1809 gu 1815. An dèidh sin bha e fo bhuaidh na Ruise gu ruige 1915. Bha iomadach leasachaidhean ann aig toiseach an 19mh Linn is chaidh ceàrnagan ùra, sràidean agus toglaichean a thogail. Ann an 1877 chaidh stèisean nan trèana agus Rathad-iarainn a thogail gu Warsaw agus Kovel, a bhrosnaich leasachadh gnìomhachail a’ bhaile. Dh’ fhàs àireamh-shluaigh Lublin 28,900 bho 1873 gu 50,150 ann an 1897 (24,000 Iùdhaich nam measg). Thàinig riaghladh na Ruise gu crìoch ann an 1915, nuair a ghabh feachdan na Gearmailte agus na h-Ostair-Ùngair thairis am baile. An dèidh gun do chaill iad an cogadh ann an 1918, chaidh a’ chiad riaghaltas neo-eisimeileachd na Pòlainn an sàs ann an Lublin fad ùine ghoirid. Lean am baile air eadar na cogaidhean is e ga leasachadh fhèin, leis piseach anns an àireamh-shluaigh is chruthachadh companaidhean cudromach, a’ chiad taigh-gnìomhachais plèanaichean na dùthcha nam measg, air an robh Plage is Laśkiewicz. Chaidh sin a chur ann an seilbh na stàite fon ainm LWS, mu dheireadh thall. Chaidh Oilthigh Caitligeach Lublin a stèidheachadh ann an 1918. ‘S e Iùdhaich a bh’ann mu 40% muinntir a’ bhaile.
Bha Lublin fon Riaghaltas Coitcheann an dèidh ionnsaigh Gearmailteach na Pòlainn ann an 1939. Fhuair muinntir a’ bhaile fìor dhroch làimhseachadh bho feachdan na Gearmailte, gu h-àraidh na Iùdhaich. Bha plana aig na Gearmailtich airson am baile a ghearmailteachadh uile gu lèir, is dh’fhàs àireamh-shluaigh Ghearmailteach gu ruige 20–25%, an taca ri 10–15% ann an 1939. Chaidh làrach co-chruinneachaidh a chur air dòigh do dh’ Iùdhaich faisg air Lublin, mar phàirt a’ Phlana Nisko/Lublin.
Uisge Lìteann
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Uisge Lìteann (Beurla: Leithen Water).
Lublin
Eachdraidh
‘S e prìomh-àros an Sgeama Reinhardt a bh’ann Lublin, an iomairt na bu chudromaiche a bha aig na Gearmailtich gus Iùdhaich na Pòlainn a mhilleadh uile gu lèir. B’ fheudar do dh’ Iùdhaich a’ bhaile a dhol gu Ghetto Lublin, air a stèidheachadh mu thimcheall Podzamcze. Chaidh a’ mhòr-chuid dhaibh, mu 26,000 de dhaoine, a chur às a’ bhaile gu Champa bàis Bełżec, eadar 17 am Màrt agus 11 an Giblean 1942. Bha an fheadhainn a bha air fhàgail, mu 200, a ghluasad gu ionadan eile ann am Majdanek, campa co-chruinneachaidh air iomall a’ bhaile. Chaidh a’ mhòr-chuid dhaibhse a chur gu bàs aig deireadh a’ chogaidh. Chleachdadh an campa Majdanek, còmhla ri Prìosan a chaidh a chur air dòigh anns a’ chaisteal Lublin, mar ionad-uabhais an aghaidh muinntir neo-Iùdhaich Lublin fhèin is anns an sgìre air fad. An dèidh a’ chogaidh, stèidhich na h-Iùdhaich a bha fhathast beò, is iad air a bhith air fhalaich neo air a theiche chun an Aonaidh Sobhietach, coimhearsnachd bheag dhe Iùdhaich anns a’ bhaile a-rithist. A dh’aindeoin sin, lùghdachadh e gu luath o chionns gun do dh’ fhalbh a’ mhòr-chuid dhaibh chun an Iar neo gu Iosrael fad na bliadhnachan dìreach an dèidh a’ chogaidh. Ghabh an t-Arm Dearg thairis am baile air 24 an t-Iuchar 1944, agus bha e na phrìomh-bhaile eadar-amail Comataidh Shaoradh Nàiseanta na Pòlainn, a bha fo smachd nan Sobhietach, air an stèidhicheadh iad Riaghaltas Pupaid mu dheireadh thall. Chaidh Warsaw ainmeachadh prìomh-bhaile na dùthcha san Fhaoilleach 1945. Lean Lublin air is e a’ fàs tro na bliadhnachan an dèidh a’ chogaidh, an dà chuid farsaingeachd agus àireamh-shluaigh, a bha air a trìoblachadh. Stèidheachadh bunait uabhasach làidir taobh saidheans agus sgrùdadh mu thimcheall an Oilthigh ùr Maria Curie-Sklodowska. Chaidh taigh-gnìomhachais mòr càraichean, air an robh FSC, a chuir air dòigh anns a’ bhaile cuideachd.
Anns An t-Iuchar 1980, ‘s e na luchd-obrach ann an Lublin agus faisg air làimhe ann an Świdnik a thoisich a' chiad stailcean mòra an aghaidh nan ùghdarrasan Comunnach, is nochd an gluasad Dìlseachd (Pòlais: Solidarność). Ghabh a’ chiad stailc àite air 8 an t-Iuchar anns an taigh-gnìomhachais WSK ann an Świdnik. Sgaoil e gu taighean-gnìomhachais eile ann an Lublin is an sgìre mu thimcheall. Chuir sin stad air lìonra nan trèanaichean is rathaidean a’ bhaile. Mu dheireadh thall, bha 150 taighean-gnìomhachais far an robh 50,000 ag obair na lùib. Chleachd iad innleachdan anabarrach: dh’ fhuirich iad am broinn nan taighean-gnìomhachais aca, an àite a bhith a’ togail fianais anns an sràidean far am biodh e cho furasta dha na h-ùghdarrasan ainneart a chleachdadh nan aghaidh. Dh’iarr iad piseach anns an t-suidheachadh eaconamach aca. Bha iarrtasan poileataigeach aca cuideachd, mar eisimpleir: taghaidhean ùra airson ceannardan na h-aonaidhean-ciùird, crìoch do phribhleidean ceannardan a’ Phàirtidh Chomannach, agus lùghdachadh biurocrasaidh nan anns na taighean-gnìomhachais.
Mhair na stailcean sin fad cola-deug. Chaidh aig na h-ùghdarrasan Comannach air crìoch sìtheil a chur orra mu dheireadh thall, gu h-àraidh tro a bhith a bhuileachadh lasachaidhean eaconamach dhan luchd-obrach. A dh’aindeoin sin, chruthaich na stailcean Lublin momentum is thoisich stailcean eile an ceann greis anns an sgìre mu thimcheall Gdańsk, anns An Lùnasdal 1980. Chleachd an luchd-obrach an siud an aon sheòrsa dhe innleachdan mar a chleachdadh ann an Lublin dìreach mìos ro làimhe, agus an turas sin b’ fheudar dha na h-ùghdarrasan Comannach a ghabhail ri iarrtasan na luchd-stailc, is le sin chuir iad aonadh-ciùird neo-eisimeileach air dòigh, air an robh Solidarność.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Phòlainn Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Penfro
Tha am baile Penfro ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 75.8 mi (121.9 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 205.7 mi (331.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 7278 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 772 (10.6%); rugadh 72% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Tha Slighe Costa Sir Benfro a' dol tron bhaile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Detmold
‘S e baile air an àirde an iar-thuath na Gearmailte a th’ ann an Detmold (IPA: dɛtʰmɔlt, Plattdüütsch: Deppelt). 'S ann à Theot (Daoine) agus mahal (ceartas) ann an seann Gearmailtis a th an t-ainm. Tha e suidhichte aig 153m os cionn ìre na mara, ann an ceann a tuath Nordrhein-Westfalen, anns an sgìre Lippe, eadar Hànobhar agus Osnabrück. Tha e 195km air falbh bho Hamburg, 58km bho Rahden, 127km bho bhremen agus 316km bho Bherlin, prìomh-bhaile na dùthcha. Chaidh Detmold a chlàradh airson a’ chiad turais ann an 783 mar Theotmalli agus b' e prìomh-bhaile na Prionnsalachd Lippe a bh' ann eadar 1468 agus 1918. Tha 73,449 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. B' e prìomh-bhaile Lippe-Detmold a bh' ann Detmold gu ruige 1918.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Lochan Beinn Chaorach
thumb|Lochan Beinn Chaorach
'S e loch ann an Alba a tha ann an Lochan Beinn Chaorach neo Lochan Beinn Caorach. Tha e suidhichte aig cois Beinn Chaorach (475 m) ann am Mòinteach Raineach air a' Ghàidhealtachd. Tha an A82 a' dol seachad eadar Lochan Beinn Chaorach is Beinn Chaorach. Chan eil duine sam bith a' fuireach air bruach no faisg air Lochan Beinn Chaorach. Mar sin chan eil rathaidean ann chun an locha. Tha Loch Bà san ear-dheas dheth.
Thèid an loch a lìonadh le iomadh alltan gun ainmean agus sruthaidh an t-uisge a-mach às an loch seo gu deas do Loch Bà. Tha coltas ann gu bheil e eu-domhain.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
29 an t-Iuchar
'S e 29 an t-Iuchar an 210mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (211mh ann am bliadhna-leum). Tha 155 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Vincent van Gogh]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
147
Bàsan
Roinn-seòrsa:140an
Cervidae
’S e teaghlach bheathaichean a tha sna cervidae anns a bheil fèidh, gobhair is beathaichean d’an leithid.
= Teaghlach Cervidae Fiadh =
Damh (Beurla: stag, stot, ox) Éildeag (Beurla: young hind, roe) Eilid (Beurla: hind, roe) cervine
Gèineas Megaloceros †
Roinn-seòrsa:Fiadh
= Teaghlach Cervidae Fiadh =
Damh (Beurla: stag, stot, ox) Éildeag (Beurla: young hind, roe) Eilid (Beurla: hind, roe) cervine
Achd Pàrlamaid
thumb|Achd Liosta Chatharra (1837) 'S e bile a tha air a bhith ceadachadh le phàrlamaid, agus, anns an Rìoghachd Aonaichte, aig a bheil Aonta Rìoghail, a tha ann an Achd Pàrlamaid.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Lagh
An Cloigín Gorm
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann An Cloigín Gorm.
Òraid an t-Sabhail
'S e sreath de dh’òraidean bhliadhnail a tha ann an Òraid an t-Sabhail, air an cur air dòigh le Sabhal Mòr Ostaig. Mar as trice tha iad a' gabhail àite aig Sabhal Mòr Ostaig fhéin anns an Eilean Sgitheanach, ach uaireannan tha iad ann an àite eil.
Tha Òraid an t-Sabhail air a bhith leantainn bho 1990 nuair a thug an Dr Seumas Mac an t-Sealgair seachad a’ chiad òraid. Bhon uair sin, tha leithid Máire Mhic Róibín, Ceann-Suidhe Poblachd na h-Èireann, Dòmhnall Mac an Deòir BPA, Prìomh Mhinistear na h-Alba, Ailig Salmond BPA, Prìomh Mhinistear na h-Alba, Gordon Brown BP, a bha na Sheansalair aig an àm, agus Seac MacConaill BPA, Prìomh Mhinistear na h-Alba air an òraid a thoirt seachad.
Iomraidhean
* Roinn-seòrsa:Sabhal Mòr Ostaig
Pietrasanta
‘S e baile beag an ceann an tuath na h-Eadailt a th’ ann am Pietrasanta. Tha e suidhichte anns an sgìre Lucca, anns an roinn Toscana, aig 3km bhon a‘ mhuir agus aig astar dhe 63km bho Phisa. Tha an t-ainm a’ ciallachadh clach chràbhach bhon Eadailtis pietra: clach agus santa: cràbhach. Tha 24,833 duine a' fuireach anns a' bhaile.
Aghaidh-choimheach
B’e aghaidh-choimheach còmhdach air an aghaidh a chaitheas tu gus nach aithnich duine thu. Roinn-seòrsa:aodach
Pietrasanta
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eadailt
Iain Dòmhnallach (Hoddan)
B' e sàr-sheinneadair Gàidhlig a bh’ ann an Iain Dòmhnallach (1925 - an Cèitean 2007) no Hoddan, mar a chanadh ris.
Dh'fhàg e an sgoil gu h-òg, is thòisich e obair air a' phort-adhair, ach an dèidh treis ghluais e dhan a' Ghearastan, is phòs e Seonag NicCoinnich, à Liùrbost, ann an 1949, agus dh'fhuirich iad ann an Inbhir Nis fad treis. Thill an dithis a Leòdhas ann an 1950, is rugadh an cuid chloinne - Chris Ann, Dolina, Iain agus Aonghas.
Bha Iain gu math measail air ball-coise, is chanadh e gum b’ fheàrr leis a bhith a’ cluich na a bhith a’ gabhail òrain, is bha e na bhall de Sgioba an Rubha fad bhliadhnaichean, agus chluich e airson Chlach na Cùdain cuideachd fhad ’s a bha e ann an Inbhir Nis.
Bha e an sàs ann an diofar obraichean ann an Steòrnabhaigh is ann an Glaschu, far an do ghluais e ann an 1970, agus ’s ann a’ dràibheadh a choisg e cuid mhòr a bheatha.
Ge-tà, cha do sguir e idir a sheinn, is bha an dòigh aige cho ealanta is nàdarrach, ’s gun do dh’fhàs e gu math cliùiteach am measg nan Gàidheal, is cha b' ainneamh gum biodh e a' gabhail pàirt ann am prògraman telebhisein is rèidio, agus tachartasan cultarail sam bith far an robh ceòl Gàidhlig ri fhaighinn. Bhiodh bàird a' dèanamh òran gu sònraichte dhasan a bhith gan seinn, a leithid Coinneach MacLeòid (Red) agus Donnchadh Greumach (Dodd), is bha comas sònraichte aige air na h-òrain èibhinn bhriathrail, a leithid Bàs an Eich, Òran a' Ghuga, Òran an A.I. 7c, ach bha e a cheart cho comasach air faireachdainn a chur air òrain chianail ghaolmhor.
’S ann ann an 2007 a shiubhail Iain, ach dh'fhàg e dìleab phrìseil de chlàraidhean a chuireas gàire fhathast air na ginealachdan a tha ri tighinn.
Ceanglaichean a-mach
Dòmhnallach, Iain Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig Dòmhnallach, Iain
148
Bàsan
Roinn-seòrsa:140an
Dango
thumb|Kototoi Dango 'S e a th' ann an Dango (団子 ach putagan Seapanach dèanta air mochiko (flùr rìs) （餅粉. Tha ceangal aige ri mochi. Bithear ga thoirt seachad le teatha uaine mar as trice.
Perry Mason
Fear-lagha ficseanal, cluichte le Raymond Burr, chluich è Ironside cuideachd. Chaochail è ann an 1994. Cha do chaill Mgr Clachair ach aon chuis lagha a-riamh, bhuannaich e airson a' mhòr-chuid.
Mason
501
Bàsan
Roinn-seòrsa:500an
Clas teannachaidh Shapley–Sawyer
'S e siostam seòrsachaidh a th' ann an clas teannachaidh Shapley–Sawyer air sgèile o aon gu dà dheug a chleachdas àireamhan Ròmanach airson grioglachain chruinne a sheòrsachadh a-rèir an teannachaidh aca. Thèid na grioglachain leis an teannachadh as àirde mar M75 a sheòrsachadh mar Chlas I, leis an teannachadh 'ga lùghdachadh ceum air cheum gu ruige Clas XII, can Palomar 12. (Thèid an clas a thoirt seachad le àireamhan àbhaisteach [Clas 1–12] seach àireamhan Ròmanach aig amannan.)
Eachdraidh
O 1927–1929 a-mach, thòisich Harlow Shapley agus Helen Sawyer Hogg air grioglachain a sheòrsachadh leis an sgèile seo a-rèir ìre an teannachaidh a tha air an t-siostam an comhair an eitein. Thòisicheadh air Shapley–Sawyer Concentration Class a chur air an sgèile sin rè àm.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Reul-eòlas
Cluain Dolcáin
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann an Cluain Dolcáin.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Peallag
''Tha ciall eadar-dhealaichte air Peallag. Is dòcha gu bheil thu a' lorg:''
1453
MCDLIII thumb|Glacadh Constantinople
Bàsan
Roinn-seòrsa:1450an
Inbhir Èireann
thumb|Inbhir Èireann, an Crown and Anchor Inn air an làimh dheas 'S e baile ann am  Moireabh a tha ann an Inbhir Èireann (Beurla: Findhorn). Tha am baile suidhichte dìreach deas air Linne Mhoireibh. Tha Inbhir Èireann mu 3 mìltean iar-thuath air Cinn Lois agus mu 9 mìltean air falbh bho Fharrais. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 39′ 32.4″ Tuath agus 3° 36′ 39.6″ Iar.
Ann an 2001 bha 885 duine a' fuireach an seo.
Anns an 17mh b’ e Inbhir Èireann am port mara a bu chudromaiche ann am Moireibh, bha bàtaichean a’ dol bhon an seo chun a h-uile port mara anns a' Chuan a Tuath agus gu bailtean timcheall Am Muir Baltach cuideachd.
Anns an 19mh bha gnìomhachas iasgaich gu math làidir anns a' bhaile.
'S e an taigh-seinnse Crown and Anchor Inn an togalach as sine anns a' baile,  chaidh a thogail ann an 1739.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:An Comhairle Mhoireach
Pàpa Bonifatius IX
B' e Pàpa Eadailteach a bha ann am Bonifatius IX (Laideann Pàpa Bonifatius P.P. IX, Napoli, mu 1350 - Cathair na Bhatacain, 1 an Dàmhair 1404. B' e Pietro Tomacelli an t-ainm a bh' air bho thùs. Chaidh a thaghadh air an 2 an t-Samhain 1389 mar phàpa an dèidh bàs Urbanus VI. 'S e an 203mh fear a bh'ann. Bhuineadh e do theaghalach uachdaranach ach bochd à Casanaro ann an ceann a deas na h-Eadailt. B' esan a thug esan cead dhan easbaig Johann von Egloffstein airson oilthigh a thogail ann an Würzburg. Bha e dìreach 39 bliadhna a dh'aois nuair a chaidh a chrùnadh agus thuirteadh nach robh e idir comasach neo sgileil neo fiù ’s eòlach air diadhaireachd. Sgrìobh Dietrich à Nieheim mu dheidhinn: nesciens scribere etiam male cantabat (Cha b' urrainn dha leughadh, cuideachd sheinneadh e gu dona).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Daoine às an Eadailt Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Abhainn Sgitheach
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Sgitheach (Beurla: River Sgitheach, Skiach neo Skiack).Tha e ann an Ros is Cromba.
Bailtean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Cille Mheàrnaig agus Lùghdan (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an Cille Mheàrnaig agus Lùghdan (Beurla: Kilmarnock and Loudoun).
Chaidh a cruthachadh ann an 1983 air chrìochan na sgìre Cille Mheàrnaig agus Lùghdan. Mhùth a crìochan ann an 2005 nuair an d'fhuair i pàirt de Charraig, Cumnaig agus Inbhir Dhùn.
Tha Cill Mheàrnaig agus Lùghdan fhèin, Maghlinn agus Ceiteirein anns an sgìre seo. Tha i ann an crìch ri Siorrachd Dhùn Phrìs, Dail Chluaidh agus Srath Thuaidh, Siorrachd Rinn Friù an Ear, Cille Bhrìghde an Ear, Srath Abhainn agus Lios Mo Fhèige, Siorrachd Àir a Tuath agus Arainn, Siorrachd Àir Meadhain agus Inbhir Àir, Carraig agus Cumnaig.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Siorrachd Àir
Na h-Eileanan Asgrab
thumb|Asgrab a Deas thumb|Cuid de na h-eileanan beaga 'S e buidhean de eileanan beaga a tha anns na h-Eileanan Asgrab (Beurla: Ascrib Islands). Tha iad suidhichte anns an Loch Dhùn Bheagain eadar Bhatairnis is Tròndairnis san àird a tuath an Eilein Sgitheanaich. Tha iad a' gabhail a-steach (bho deas gu tuath): Scalp Rock, Asgrab a Deas (South Ascrib), Eilean Garbh, Sgeir a’ Chapaill, Sgeir a’ Chuain, Eilean Creagach is Eilean Ìosal. 'S e seo na Co-chomharran aige: 57.5807° Tuath, 6.5136° Iar.
Contae Aontroma
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Èirinn a Tuath a tha ann an Contae Aontroma (tuiseal ainmneach: Aontroim, Goidelc: Oentreb). Tha e suidhichte ann an àirde an ear-thuath na dùthcha, ann an Còigeamh Uladh. Tha 566,400 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 2,844km², an naoidheamh siorramachd as motha ann an Èirinn a thaobh fharsaingeachd agus an fear as motha a thaobh àireamh-sluaigh ann an Èirinn a Tuath. Tha crìochan aig Contae Aontroma le Doire agus An Dún. Bha 276,188 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir. 'S e Trostán (550m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd. Chaidh Comhairle Chontae Aontroma a bhristeadh suas ann an 1973 is ùghdarrasan ionadail na bu lugha a chur na àite.
Na h-Eileanan Asgrab
Còmhla ri Ìosaigh agus Loch Dhùn Bheagain 's e Special Area of Conservation a th' annta. Tha an àite ainmeil airson ròin.
Cros-dhàn
'S e seòrsa dàn a th' ann an cros-dhàn neo tarsnachan (acrostic) air a dhèanamh air chor is gun dèan a' chiad litir anns gach sreath suas aon fhacal neo barrachd.
Dàimh
'S e còmhlan-ciùil a tha ann an Dàimh.
1454
MCDLIV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1450an
Maois (Creideamh)
right|thumb|Maois le Rembrandt
502
Bàsan
Roinn-seòrsa:500an
Dàimh
'S iad buill a' chòmhlain Aonghas MacCoinnich (feadan/pìob), Gabe McVarish (fìdheall), Griogar Labhruidh (seinn/pìob), Murdo Cameron (mandolin/bogsa-ciùil) agus Ross Martin (giotàr). Roimhe seo, sheinn Calum Ailig Mac a' Mhaoilein còmhla riutha air a' chlàr Crossing Point.
Cros-dhàn
Nochd eisimpleir le Màiri Nic Ealair anns A' Ghàidheal leis an tiotal 'Rann-Callainn do'n Ghàidheal' far a bheil ciad litrichean nan sreath a' dèanamh nam facal, 'An latha chi 's nach fhaic, a Ghaidheil'. Thòisich an dàn leis an t-sreath seo:
Dàimh
Tha an còmhlan stèidhichte air taobh an iar na Gàidhealtachd ged is ann à àiteachan eadar-nàiseanta a tha na buill o thùs. 'S ann à Màbu, Ceap Breatainn a tha Aonghas MacCoinnich; 's ann à California a tha Gabe McVarish; 's ann à Àrasaig a tha Ross Martin; tha Griogar Labhruidh às a' Bhealach agus tha Murdo Cameron à Gleann Eilg. Tha còig clàran aca.
Maois (Creideamh)
'S e am priomh-fhaidh den Seann Tiomnadh a tha ann am Maois (מֹשֶׁה, Eabhra Mōšeh, Arabais موسى Mūsa, Beurla Moses.
Cros-dhàn
Na h-uile la 'measg chairdean baigheil,
Tùr Eiffel
thumbnail S' e tùr iarann air an Champ de Mars ann Paris, A' Fhraing. Tha an t-ainm aige à Gustave Eiffel, bha e an prìomh innleadair.
Cros-dhàn
Lan do shonas cliùmhor, buadhmhor,
Contae Aontroma
Sgìrean Ionadail
Tha còig baranachdan deug (Gaeilge: barúntacht) am broinn Aontroim: Aontroim Íochtarach, Aontroim Uachtarach, Béal Feirste Íochtarach, Béal Feirste Uachtarach, Carraig Fhearghais, Cathraí, Dún Libhse Íochtarach, Dún Libhse Uachtarach, Gleann Arma Íochtarach, Gleann Arma Uachtarach, Coill Chonmhaí, Mása Ríona Íochtarach, Mása Ríona Uachtarach, Tuaim Íochtarach agus Tuaim Uachtarach. A bharrachd air sin, tha 79 parraistean (ann an trì sgìreachdan-easpaig: Doire, Drom Mór agus An Dúin) agus 1,664 bailtean fearainn sa chontae.
Cros-dhàn
Ag ùrachadh d' oige gu snuadhmhor;
Tional meala as na bruachan —
A ' tighinn le d' mhaileid gu loinneil
Contae Aontroma
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Èirinn a Tuath Roinn-seòrsa:Èirinn Roinn-seòrsa:Contae Aontroma
Cros-dhàn
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bàrdachd
Dàimh
Cuirmean àraid
Cluich an còmhlan aig Cèilidh a' Cho-fhlaitheis air Pacific Quay ri taobh togalach a' BhBC ann an Glaschu ann an 2014. Chluich Dòmhnall Seathach còmhla riutha. Chaidh a chlàradh air BBC Alba.
Na h-Eileanan Asgrab
Tha taigh air an eilean as motha, ach chan eil duine sam bith a’ fuireach ann. Tha na h-eileanan aig Lord Palombo, cheannaich e iad anns na 1990an.
Mochi
thumb|Mochi 'S e bonnach no foileag rìs Seapanach a th' ann am mochi (餅). Tha e dèanta air rìs glaodhach a th' air a phronnadh agus cumadh a chur air.
Sruighlea, Alba Nuadh
Tha Sruighlea (Beurla: Stirling) ann an Siorrachd Richmond, Alba Nuadh.
Riaghladaireachd
'S e luchd-comhairle an rìgh neo riaghaltais, luchd-riaghlaidh, neo stiùiridh na rìoghachd a tha ann riaghladaireachd/riaghailteachd/riaghladh ⁊c neo rianachas/rianachd. Roinn-seòrsa:poileataigs
Na h-Eileanan Asgrab
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh
Mochi
Roinn-seòrsa:Biadh Roinn-seòrsa:An t-Seapan
Maois (Creideamh)
A-rèir beul-aithris sgrìobh e còig leabhraichean sa Bhìoball, agus threòraich e na h-Israelich às an Eiphit.
Sruighlea, Alba Nuadh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
Maois (Creideamh)
Tha mòran sgeulachdan mìorbhaileach ann mu dheidhinn Mhaois, m.e. theirear gun do sgap e am Muir Ruadh, agus gun do choisich Clann Israel air an talamh tioram!
Dàimh
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Ceòl
149
Bàsan
Roinn-seòrsa:140an
Maois (Creideamh)
Roinn-seòrsa:Creideamh
Na h-Eileanan Fàclainn
Tha na h-Eileanan Fàclainn (no Fàcland no na h-Eileanan Falcannach no Eileanan nan Caorach) (Spàinntis: Islas Malvinas, Beurla: Falkland Islands) sa Chuan Siar-a-deas, ri taobh Aimearaga a Deas. 'S e Stanley am priomh-bhaile aige.
Burnmouth
thumb|Port-mara Bhurnmouth 'S e baile-iasgaich anns na Crìochan a tha ann am Burnmouth. Tha e suidhichte faisg air crìochan na h-Alba deas air Inbhir Eighe. Tha a' mhòr-rathaid A1 a' ruith tron baile. Tha Burnmouth ann an Siorrachd Bhearaig, aon de na Siorrachdan traidiseanta a bha ann an Alba. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 51′ 0″ Tuath agus 2° 5′ 0″ Iar.
Na h-Eileanan Fàclainn
Ann an 1982, bha cogadh eadar Argentina agus Breatainn air na h-eileanan.
Burnmouth
Tha dà roinnean ann am Burnmouth: Upper Burnmouth agus Lower Burnmouth. Tha Upper Burmouth suidhichte air mullach nan creagan agus tha Lower Burnmouth aig bonn nan creagan gu ruighe a' chladaich. Chaidh am port-mara a thogail anns na 1830 agus bha stèisean ann cuideachd eadar 1846 is 1962.
Na h-Eileanan Fàclainn
400px
Burnmouth
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhearaig Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Springfield, Massachusetts
'S e baile ann am Massachusetts, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Springfield. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 153,060 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 21m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1636.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Massachusetts
Chicago
'S e  Chicago  (IPA: /ʃɪˈkɑːgoʊ/) am baile as motha a tha ann an Illinois. Tha e suidhichte san àirde an ear-thuath na stàite faisg air Loch Michigan. Anns a’ bhliadhna 2008 bha 2.853.114 duine a’ fuireach an seo. Mar sin ' s e Chicago an treasamh baile as motha a tha anns na Stàitean Aonaichte an-dèidh Eabhraig Nuadh agus Los Angeles. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1833. Chaidh Steingrímur Hermannsson dhan oilthigh an seo.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Illinois
Cluain Ghrífín
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann an Cluain Ghrífín.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Cambridge, Massachusetts
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1630.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Massachusetts
Ainneamhag
thumb|275px|Ainneamhag
’S e ainneamhag (Beurla “phoenix”) eun a loisgeas e fhèin is a bhios ag aiseirigh às an luaithre. Bidh iad beò mìle bliadhna.
Roinn-seòrsa:Eun Miotasach
503
Bàsan
Roinn-seòrsa:500an
Liborina
Freumhan an Ainm
'S e Nutabes an t-ainm a bha air a' bhaile o thùs, bho ainm nan Tùsanach a bha nan tàmh an seo ro àm nan Spàinnteach. Chaidh an t-ainm aige a dh'atharrachadh gu Liborina ann an 1883, an sloinneadh aig a' churaidh Liborino Mejía Gutiérrez, a bha an sàs anns a' chogadh an aghaidh na Spàinne.
Eachdraidh
Thòisich Jorge Martínez am pròiseas airson Liborina a sgaradh bho Sacaojal ann an 1832, leis gun robh 703 duine a’ fuireach anns an àite far a bheil am baile an latha an-diugh. An ceann bliadhna chaidh am baile a steidheachadh gu h-oifigeil leis  a’ Cheann-suidhe Juan de Dios Aranzazu (1798 – 1845), nuair a bha e fhathast na Riaghladair ann an Antioquia. A bharrachd air Liborina, steidhich esan 5 bailtean eile ann an Antioquia: Campamento, Ebéjico, Entrerríos, Girardota agus Cocorná. A tuilleadh air sin, thug e fearann mar thabhartas airson am baile Aranzazu ann an Caldas a steidheachadh cuideachd.
Sluagh a' bhaile
Tha 9,475 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 7,619 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, ‘s e pàtran àireimh-shluaigh gu math traidiseanta a th’ ann ann am Liborina fhathast.
A thaobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' anns a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Liborina, ach tha 0.1% dhe Tùsanaich agus 7.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 85.6% dhe na daoine ann an Liborina leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig ach 14.3% dhe na dachannan.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Liborina. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Robert Peel
B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte a bh' ann an Sir Robert Peel, 2na Baronet (5 an Gearran 1788–2 an t-Iuchar 1850).
Peallag (Creutair Miotas-eòlasach)
Saoil an robh thu a' lorg Peallag (Beathach-mara)?
Robert Peel
Rugadh e ann an Ramsbottom, Lancashire, Sasainn. B' e mac Sir Robert Peel, 1mh Baronet, a bha ann. Fhuair Peel a chuid fhoglaim ann an Sgoil Harrow agus Christ Church, Oxford. Nuair a bha e na Rùnaire na Dùthcha stèidhich e am poileas prìomh-bhailteach ann an Lunnainn. Bha e na phrìomhaire eadar 10 an Dùbhlachd 1834 agus 8 an Giblean 1835, agus eadar 30 an Lùnastal 1841 agus 29 an t-Ògmhios 1846.
Peallag (Creutair Miotas-eòlasach)
Ann am bitheantas, 's ann dlùth do lòin agus aibhnichean a bhiodh peallag ri bhi air faicinn. Cha do thog i riamh falt, nì motha a bhiodh i a' gabhail saothair ri chìreadh. Bhiodh i a' falbh agus a falt sgaoilte, sgrabach, mì-òrdail mar gum faiceadh tu gaiste fada rainich ann.
Eugene Wigner
Rugadh e 17 Samhain 1902 ann am Budapest mar Jenő Pál Wigner, no Wigner Jenő Pál mar a chanas iad anns an Ungair. Bha e na sgoilear aig a' ghymnasium agus John von Neumann an sin aig an aon àm. Dh'ionnsaich e aig an Institiud Teicnigeach Bhudapest agus aig Oilthigh Teicnigeach Bherlin einnseanaireachd cheimigeach far an do sgrìobh e a theusais, Bildung und Zerfall der Molekülen ('Cruthachadh agus Sgriosadh nam Moileciuilean') fo Michael Polanyi. An dèidh bliadhna leis a' chompanaidh teaghlaich anns an Ungair thill e gu Berlin far an do dh'obair e aig an Institiud Kaiser Wilhelm. Dh'obair e cuideachd còmhla ri David Hilbert aig Oilthigh Ghöttingen.
Eadar 1930 is 1933 bha Wigner ag obair aig Oilthigh Phrinceton agus ann am Berlin ach dh'fhàg e Berlin nuair a ghabh na Nàsaich greim air smachd anns a' Ghearmailt. Seach trì bhliadhna aig Oilthigh Madison-Wisconsin, agus àm a' chogaidh nuair a bha e an sàs anns a' phròiseact Mhanhattan aig Oilthigh Chicago mhair e aig Princeton gu ruige a bhàs 1 Faoilleach 1995.
Liborina
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Liborina
Eugene Wigner
Samhlaichean Wigner
Ann am meacanaigs cuantamach tha na samhlaichean Wigner a' toirt dòigh feumail airson cumhachdan gluasaid ceàrnach a chur ri chèile, mar eisimpleir far am bi aon fòton ag eadar-obair le aon eileagtron. Tha an t-samhla 3-j, airson dà chumhachd a chur ri chèile, nas shimplidhe agus nas cho-chothromaiche na co-èifeachdan Clebsch–Gordan. Tha samhlaichean 6-j agus 9-j ann cuideachd.
Robert Peel
thumb|Ìomhaigh Robert Peel, Ceàrnag Sheòrais, Glaschu, Alba
An Clachan, Siorrachd Dhùn Phris
‘S e baile beag dùthchasail air iomall Dhùn Phris, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' anns a' Chlachan (Beurla: Kirkton). Tha e suidhichte aig 15m os cionn ìre na mara, ann an cridhe Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phris ro 1975), eadar Dùn Phris agus Dùn Choll. Tha e 225km air falbh bho Obar Dheathain, 105km bho Ghlaschu, 36km bho Dhùn Phris agus 84km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla a th' ann a’ chiad chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine anns a' Chlachan. Tha eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, an cuairidh agus dreuchdan ann an Dùn Phris. A bharrachd air sin, tha talla a' bhaile, bùth agus oifis a' phuist anns a’ bhaile. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoiltean ann is le sin feumar a dhol dhan sgoil ann an Dùn Phris.
Robert Peel
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
An Clachan, Siorrachd Dhùn Phris
Freumhan an Ainm
Mar a h-uile baile leis an aon ainm ann an Alba, 's e dìreach an t-àite far an robh eaglais ann am meadhan sgìre dùthchasail a th' anns a' Chlachan.
Eachdraidh
Tha tobhtaichean dhaingnich a thog na Ròmanaich faisg air Baile na h-Eaglaise aig Carzield, dìreach ro taobh rathaid Ròmanach agus fiù 's lorgadh ball-ceàirde Ròmanach an seo ann an 2012. Thog am fear-malairt Alexander Johnston lùchairt air a bheil Carnsalloch House mu 1759 leis an fhortan a rinn e ann an Lunnainn. Bha Carnsalloch na sgoil gu ruige 2004 ach tha an togalach bàn a-nis. Tha buidheann ann an Dùn Phrìs a' cumail a-mach gu bheil bòcain a' tathaich an taighe. Lorgadh ball-ceàirde bhon 14mh Linn sa chladh ann ann 1992, san àite far ann robh Cille Quintin o shean. Chaidh an eaglais a thogail ann an 1822, a tha a' frithealadh a' pharraist air fad, a' gabhail a-steach Dùn Choll agus Dalswinton. A-rèir carragh-chuimhne san sgìre, fhuair ceithir duine thar fhichead às a' pharraist bàs sa Chogadh Mòr agus trì duine deug eile san Dàrna Cogadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs
1867
MDCCCLXVII
Tachartasan
thumb|Fathers of Confederation (Canada)
Bàsan
Roinn-seòrsa:1860an
Peallag (Creutair Miotas-eòlasach)
Roinn-seòrsa:Miotas-eòlas
150
Bàsan
Roinn-seòrsa:150an
Còbh an t-Saighdeir
Tha Còbh an t-Saighdeir neo Camas an t-Saighdeir (Beurla: Soldier's Cove) ann an Siorrachd Richmond, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
Langstone
Tha am baile Langstone ann an Casnewydd, a' Chuimrigh. Tha e 14.2 mi (22.8 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 119.7 mi (192.7 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 3202 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 356 (11.1%); rugadh 75% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Casnewydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Innsbruck
'S e baile mòr ann an Ostair agus prìomh-bhaile Thirol a th' ann an Innsbruck. Tha 140,888 daoine a' fuireach anns' a bhaile.
Eachdraidh
Bhuineadh am baile dhan Ostair-Ungaire bho 1867 gu ruige 1918. Roinn-seòrsa:An Ostair Roinn-seòrsa:Bailtean
1455
MCDLV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1450an
Rosemarket
Tha am baile Rosemarket ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 78.9 mi (126.9 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 208.1 mi (334.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 594 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 95 (16.0%); rugadh 74% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
John Harsanyi
B' e eaconamaiche às an Ungair a bha ann an John Charles Harsanyi  (Ungairis: Harsányi János Károly). Rugadh e air 29 an Cèitean 1920 ann am Budapest. Anns a' bhliadhna 1950 dh'imrich e do dh'Astràilia, agus an uair sin do na Stàitean Aonaichte far an robh e na ollamh aig Oilthigh Detroit eadar 1961 is 1963. Chaochail e air 9 an Lùnastal 2000 ann am Berkeley, California. Còmhla ri Reinhard Selten agus John Nash bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1994.
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd Roinn-seòrsa:Daoine às an Ungair
Baile an Tuim
thumb|Baile an Tuim 'S e baile ann am Moireabh a tha ann an Baile an Tuim (Beurla: Archiestown). 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 29′ 3.34″ Tuath agus 3° 16′ 39.29″ Iar.
Tha am baile ainmichte airson urraim a thoirt do Sir Archibald Grant of Monymusk. B’e esan an duine a chuir am baile air bhonn anns an 18mh linn.
Ged a bha gnìomhachas breabadaireachd cudromach anns na seann làithean, tha e ainmeil an-diugh airson na taighean-staile a tha timcheall air, m.e.: Cardhu, Tamdhu, Knockando agus The Macallan.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:An Comhairle Mhoireach
Àrd-mharaiche
thumb|Thomas Cochrane, an Iarla Dundonald Tha àrd-mharaiche na cheannard cabhlaich.
Àrd-mharaichean ainmeil
Roinn-seòrsa:Cogadh Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Abhainn a' Bhradan
Tha Abhainn a' Bhradan (Beurla: Salmon River) ann an Siorrachd Richmond, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Amar-mùin
thumb|Amar-mùin thumb|Amar-mùin
B’ e amar-mùin peile neo poit far an chuirte mùn sna seann-làithean.
Roinn-seòrsa:Àirneis Roinn-seòrsa:Acfhainn
Raymond Burr
B' e cleasaiche ainmeil a bha ann an Raymond Burr. Rugadh e sa bhliadhna 1917 ann an Canada agus chaochail e sa 12mh An t-Sultain, 1993 ann an California, Na Stàitean Aonaichte le aillse stamaig.
Fhuair e cliù mar Perry Clachair, am fear-lagha mìorbhaileach, agus Ironside, am fear-poileis ann an cathair-cuibhle anns na sreathan air an robh na h-ainmean sin fhèin. Chluich e na pàirtean seo da thuras, Perry Clachair ann an da shreath fhada aig deireadh nan 50an agus bho 1985 gu 1993, nuair a chaochail e. Chaidh a chiad shreath de Ironside a dhèanamh ann an 1967. Thill e don phàirt ann an 1993 airson prògram sònraichte.
Tha rionnag aig Burr air Sraid na Cliù ann an Hollywood.
Che Guevara
Bha Ernesto Guevara (14 an t-Iuchar 1928 – 9 an Dàmhair 1967), neo gu tric "Che Guevara" neo "el Che", na neach-lagha Argantaineach, Marxach, poileataigeach, ceannard guerrillas agus riochdaire dioplòmasach a Cùba 7c.
Bha e na chluicheadair rugbaidh borb, agus air sgath sin, fhuair e far-ainm "Fuser" — giorrachadh "El Furibundo" (Gàidhlig: feargach) agus sloinneadh mhàthair, "Serna" (*)
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Daoine às an Argantain Roinn-seòrsa:Comannachd Roinn-seòrsa:Cùba Roinn-seòrsa:Eachdraidh
30 an t-Iuchar
'S e 30 an t-Iuchar an 211mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (212mh ann am bliadhna-leum). Tha 154 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumbnail|180px|[[Patrick Modiano]]
Bàsan
140px|left|thumb|[[Otto von Bismarck]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Beinin
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann am Beinin, neo Benin  , ainm oifigeil: Poblachd Bheinin. Gus a’ bhliadhna 1975 b’ e Dahomey a t-ainm a bha oirre.
Tha e suidhichte ann an Afraga an Iar. Tha crìochan aice san iar le Tògo, san ear le Nìgeiria agus san tuath le Buircina Fhaso agus Nìgeir. 'S e Porto Novo am prìomh-bhaile a tha aice, ach 's e Cotonou am baile as motha den dùthaich. Tha am pàrlamaid suidhichte ann an Cotonou cuideachd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga-an-Iar
Raibeart I na h-Alba
B' e Rìgh na h-Alba a bha ann an Raibeart Brus (11 an t-Iuchar 1274 – 7 an t-Ògmhios 1329). Is dòcha gu bheil ‘‘ Bruce ’’ a ’tighinn bho Flemish‘ ‘de Bruce’ ’, a’ tighinn bho na fearann ​​ris an canar a-nis Bruges ann an a ’Bheilg. Airson sgoilear eile tha Bruce a ’tighinn bho phrìomh-ainm a’ Bhreatainn Bhig Breizh
Teaghlach
Mac le Raibeart Brus agus Marsaili, baintighearna Carraig, thàining am Brusach òg gu bhith na Iarla Carraig anns an 9 an t-Sultain 1291. ‘S e ban-uasal Gàidhealach a bha na mhàthair agus fear dhe na Frangach a bha na athair. Bha am Brus òg fileanta ann an iomadach cànan: fhuair e Gàidhlig bho a mhàthair, Frangais bho athair, agus b' urrainn dha Beurla agus Laideann a bhruidhinn cuideachd.
Cogadh ris na Sasannaich
Ghabh am Brusach pàirt anns an ar-a-mach an aghaidh ceannas nan Sasannach sa bhliadhna 1297, ach bha e am measg nan uaislean a strìochd do dh'Eideard I ann an Irbhinn. And dèidh do dh'Uilleam Uallas Blàr na h-Eaglaise Brice a chall ri arm Eideird I ann an 1298, sheas am Brusach agus John Comyn (bho 1299 cuide ri William Lamberton, Easbaig Cill Rìmhinn) mar fhir-dìona na h-Alba. Cha robh an dithis mòr aig a chèile, ge-tà, oir bha Comyn a' toirt taic do John Balliol a fhuair crùn rìoghail na h-Alba ann an 1292, nuair a bha seanair Raibeirt na fharpaiseach a bu chudromaiche eile, agus leig am Brusach dheth a dhreuchd ann an 1300.
Brus na Rìgh
Bha ceangal air Brus agus Comyn ge-tà, oir bha iad an dà chuid airson Alba neo-eisimeileach fhaighinn a-rithist. Ach nuair a choinnich iad anns an eaglais Dhùn Phris ann am 1306, tha e coltach gun do dh'èirich connspaid eadar an dithis agus chaidh Comyn a mhuirt leis a' Bhrusach. Thug Robert Wishart, easbaig Ghlaschu, easbaloid dha (ged a rinn a' phàpa ascaoin-eaglais air Brus na b' fhadalaiche), agus an dèidh dhaibh cabhag a dhèanamh gu Sgàin chaidh am Brusach a chrùnadh san 25 am Màrt 1306.
Chaidh e a chogadh ris na Sasannaich ach chaill e aig Blàr Meithinnidh ri arm fo stiùir Aymer de Valence, Iarla Pembroke. An dèidh sin bha aige ri teicheadh ri eilean Rathlin ach, anns an Fhaoilleach 1307, thill e gu Siorrachd Inbhir Àir agus thòisich e ris na Sasannaich a shabaid.
Alba saor a-rithist
thumb|left|Raibeart Brus, mar a bha luchd an 19mh linn ga fhaicinn thumb|right|Blàr Allt a'Bhonnaich Chaidh Èideard I le arm a dh'Alba ach chaochail e faisg air Cathair Luail san 11 an t-Iuchar 1307. Cha robh a mhac, Eideard II, idir cho làidir ri athair agus gu slaodach ath-bhuidhinn am Brusach, a' chuid a bu mhotha na dùthcha. An toiseach rinn e a' chùis air fir-thaic Comyn (gu h-àraidh ann am Bàideanach), agus an dèidh sin bha e a' cleachdadh ceatharnach-cogaidh airson sin a dhèanamh, a' dèanamh sgrios air na caistealan a ghabh e. B' e na fir-chuidich a bu chudromaiche aige Eideard Brus, a bhràthair, Seumas Dùghlas agus Thomas Randolph.
‘S e am blàr a bu chudromaiche Blàr Allt a' Bhonnaich far an do rinn Raibeart agus na h-Albannaich sgrios mòr air arm Sasannach a bha fada na bu mhotha san 24 an t-Iuchar 1314. On a bha trioblaidean le Èideard II leis na uaislean aige a' chumail, b' urrainn do Raibeart an rìoghachd aige a neartachadh, agus mu dheireadh leig Èideard III, rìgh Shasainn bho 1327, seachad tagradh sam bith air rìoghachd Alba ann an 1328 leis a' Chùmhnant Northampton.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Rìghrean na h-Alba Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
Bean-nighe
Gheibheadh a' bhean-nighe na h-aonar agus bhuineadh i de theaghlach nan sìdhichean.
Bhiodh i ri taobh lòn no allt agus smùid aice air nighe lèine mhairbh an aoin a bha gu caochladh. Mar a bhiodh i a' nighe, sheinneadh i marbhrann tùrsach.
Nan tachradh don aon a chitheadh i tighinn air a cùlaibh gun fhios dhith agus breith orra gu teann mu teis-mheadhan, dh'fheumadh i 3 iarrtasan a thoirt dha.
Ghearradh a' bhean-nighe leum na b' fhaide na ghearradh duine no beathach sam bith.
Roinn-seòrsa:Miotas-eòlas
NàdarAlba
ʼS e buidheann Riaghaltais leathach neo-eisimeileach a tha ann an NàdarAlba no Buidheann Nàdair na h-Alba (Beurla: NatureScot; seann ainm Gàidhlig: Dualchas Nàdair na h-Alba). ʼS e dìleab nàdarra na dùthcha an cùram a thʼ aige. Tha e aʼ toirt comhairle do Riaghaltas na h-Alba, agus ag obair mar ghnìomhaiche an Riaghaltais ann a bhith aʼ cur air dòigh pàircean nàiseanta agus sgìrean gléidhteachais.
Frontier County, Nebraska
Eachdraidh
Chaidh an siorrachd a chruthachadh ann an 1872. Fhuair e an t-ainm sin oir anns an 19mh linn bha e air crìochan nan Stàitean.
NàdarAlba
Tha oifisean aige ann an iomadh cheàrnaidh de tìr-mór na h-Albann agus cuideachd a-muigh sna h-eileannan. Ann an 2003/2004 chaidh aʼ phrìomh-oifis aca a ghluasad bho Dhùn Éideann gu Inbhir Nis.
Frontier County, Nebraska
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Nebraska
NàdarAlba
Tha tòrr fiosrachaidh sa Ghàidhlig air an làraich-lìn aig Buidheann Nàdair na h-Alba, agus tòrr leabharannan agus postairean sa Ghàidhlig.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Buidhnean ann an Alba Roinn-seòrsa:Nàdar
Caesium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an caesium le samhla Cs agus àireamh atamach 55. 'S e meatailt alcalaidh glè bhog a tha ann. Tha e ag iom-obrachadh cho toileach 's gu bheil e a' spreadhadh anns an adhair. Mar mheatailt alcalaidh tha an feartan coltach ri na feartan ruibidium agus potasium.
Eachdraidh
Ann an 1860 lorg Robert Bunsen is Gustav Kirchhoff caesium ann an uisge-mèinnearach à Bad Dürkheim anns a' Ghearmailt. Chunnaic iad loidhnichean gorm mar sin dh'ainmich iad caesium às an Laideann caesius no "speur-ghorm".
Cleachdadh
Cleachdar caesium mar chaesium fhluaraid ann an lionn tollaidh agus ann an clocan caesium.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Meatailtean alcalaidh
Prionnsalachd Lippe
B’ e meanbh-dùthaich neo-eisimeileach air an àirde an iar-thuath na Gearmailt a mhair bho 1789 gu ruige 1918 a bh’ anns an Prionnsalachd Lippe-Detmold neo Prionnsalachd Lippe (Gearmailtis: Fürstentum Lippe-Detmold neo Fürstentum Lippe). B’ e Detmold a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha agus b' e an Teaghlach uasal Lippe a bha os a cionn. Chaidh a' Phrionnsalachd a chruthachadh ann an 1789, ri linn atharrachadh mòr a rinn e air structair phoileataigeach na Gearmailt a thaobh Co-chaidreachas na Rèine, an dèidh dha chur às do dh' Ìmpireachd Naomh na Ròimhe. Bha Lippe-Detmold na ball a' Cho-chaidreachais bho 1806, a' cur 650 saighdear gu feachdan a' cho-chaidreachais. Mhair an stàit seo mar sgìre fad Ìmpireachd na Gearmailte (1871 – 1918). Thug Ar-a-mach na Gearmailt buaidh mhòr air Lippe agus leig am Prionnsa Leopold IV dheth an crùn. Chaidh poblachd, a bhuineadh dhan Phoblachd Weimar fhèin, a stèidheachadh na h-àite.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
Wola Okrzejska
‘S e clachan air an àirde an ear na Pòlainn a th’ ann an Wola Okrzejska (IPA: (ˈvɔla ɔˈkʂɛi'ska). Tha e suidhichte aig 176m os cionn ìre na mara anns a’ cheàrn Lubin agus anns an sgìre Łuków, 64km air falbh bho Lublin fhèin agus 95km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha. Chan eil ach 980 daoine a' fuireach anns a' bhaile bheag seo.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Phòlainn
Cluain Life
'S e frith-bhailtean ann am Baile Átha Cliath eadar An Baile Bocht agus Droim Conrach a tha ann an Cluain Life Thiar agus Cluain Life Thoir (Beurla: Clonliffe West and Clonliffe East).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
504
Bàsan
Roinn-seòrsa:500an
Woods Hole, Massachusetts
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Massachusetts
152
Bàsan
Roinn-seòrsa:150an
1456
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1456 (MCDLVI).
An t-Òban, Alba Nuadh
Tha An t-Òban (Beurla: Oban) ann an Siorrachd Richmond, Alba Nuadh.
1456
Bàsan
Roinn-seòrsa:1450an
An t-Òban, Alba Nuadh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
Uisge Thuaidh
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Uisge Thuaidh (Beurla: River Tweed). 'S ann bòrd-iasgaich a tha stiùirich iasgachd anns an abhainn agus air a' chosta eadar Cockburnspath is Holy Island ann an Sasainn. Chaidh a chruthachadh le òrdan de 2006 fo Achd na h-Alba 1998.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Cluain Saileach
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann Cluain Saileach.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Lochan Sròn Smeur
thumb|Lochan Sròn Smeur
'S e loch ann an Alba a tha ann an Lochan Sròn Smeur neo Lochan Sròn Smear. Tha e suidhichte ann am Mòinteach Raineach air a' Ghàidhealtachd. Tha Lochan Lòin nan Donnlaich san àird an ear dheth. Tha e na laighe eadar dà bheinn, Leacann nan Giomach sa tuath agus Sròn Smeur (513 m) sa deas.
Tha an loch mu 0.5 mìle (0.8 km) a dh'fhad agus tha an leud aige beagan nas lugha na 440 slat (402 m) aig an àite as leathainne. Tha cumadh gu math neo-chothromach aige. San fharsaingeachd tha e mu 246 slat (225 m) a leud. Tha Lochan Sròn Smeur cho mòr ri 50 acair agus tha an àrainn drèanaidh aige cho mòr ri gu bhith dà mhìle ceàrnagach (5 km²). 'S e 10.3 troigh (3.1 m) an domhainneachd mheadhanach aige le 33 troigh (10 m) aig an àite as doimhne.
Tha bàrr uisge an locha mu 1134 troigh (345.6 meatair) os cionn na mara. Thèid an loch a lìonadh bhon ear-thuath le Allt Coire nan Giomach agus sruthaidh an t-uisge a-mach às an loch seo chun an iar tro Allt Gormag, Allt Eigheach do Loch Eigheach.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Hollywood Walk of Fame
thumb|right Dà shlighe ann an Hollywood, Los Angeles far a bheil sreath fada de rionnagan uamh agus terrazzo a' comharrachadh saothair dhaoine anns na gnìomhachasan fhèisteas, fiolm, reidio, ceol is mar sin air adhart. Tha na streathan nan ruith fad dà mhìle ann am meadhan Hollywood air Vine Avenue (tuath gu deas) agus Hollywood Boulevard (ear gu iar). Air sgath 's gu bheil a' mhòr-chuid den luchd-turais a' tadhal air pìos beag den Walk of Fame, aig Hollywood Boulevard agus Highland Avenue, bidh na rionnagan nas ùire rim faicinn an sin.
Fiù 's tha rionnag aig da chù, Rin Tin Tin agus Lassie.
Làrach-lìn Sraid na Cliù
Roinn-seòrsa:Hollywood
Dortmund
'S e baile anns a' Ghearmailt a tha ann an Dortmund (Laideann: Tremonia). Tha 580,444 daoine a' fuireach anns a' bhaile.
Bailtean Co-cheangailte
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Beinn Eireabhal
'S e beinn anns na h-Eileanan Siar, Alba a th' ann am Beinn Eireabhal.
Suidheachadh
Tha e suidhichte ann an ceann a tuath eilean Bharraigh deas air an Tràigh Mhòir, far a bheil raon-laighe nam plèanaichean. Tha Beinn Chliaid air an iar agus am baile Àird Mhòr san ear. Ged a tha an rathad A888 a' dol seachad deas air Beinn Eireabhal, chan eil slighe ann a leanas gu mullach na beinne.