cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Naomh Bhaileintin
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd
Mhairi Black
'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann am Mhairi Black BP.
Rugadh agus thogadh i ann am Pàislig. Nuair an robh i fhathast na oileanach aig Oilthigh Ghlaschu far an do dh'ionnsaich i poileataigs thaghadh i mar Bhall Pàrlamaid airson Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Deas 'san Taghadh Coitcheann 2015. Tha i cuideachd na ball Comataidh Thaghte na h-Obrach agus nam Peinnsean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba Roinn-seòrsa:Buill Pàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Pàislig Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Annie Wells
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an Annie Wells BPA.
Rugadh i ann an 1972 agus thogadh i ann an Glaschu. Rinn i BNC aig Colaiste Malairt Glaschu. Dh'obair i airson Marks and Spencer mus deach i thaghadh mar bhall liosta airson Glaschu ann an 2016. Tha i na ball Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba agus dh'fhrithealaich i mar neach-labhairt Tòraidheach airson Slàinte na h-Inntinne, Slàinte Phoblach agus Co-ionnannachdan mus deach i na neach-labhairt airson àrainneachd, atharrachadh na gnàth-shìde agus ath-leasachadh fearainn ann an 2020.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba
Mairead Fay Sheathach
B' e Mairead Fay Sheathach neach-clàraidh na beul-aithris Gàidhlig agus dealbhair-camara.
Rugadh i ann an Pennsylvania, Na Stàitean Aonaichte, agus ghluais i gu Alba nuair a bha i 11 bliadhna a dh'aois.
Is ann aig an sgoil ann am Baile Eilidh a thòisich ùidh ann an cànan agus cultar nan Gaidheal, nuair a chuala i Marsaili NicUalraig Fhriseal a' gabhail òrain Gàidhlig.
Anns na 1920an, bha i a' fuireach ann an Loch Baghasdail, Uibhist a Deas, far an do rinn i càirdeas ris na peathraichean, Màiri agus Peigi NicRath. Chruinnich i mòran sgeulachdan agus òrain bhuapa, agus mu deireadh chaidh seo a chlò-bhualadh ann an Folksongs and Folklore of South Uist.
Cuideachd, ghabh i mòran dealbhan-camara air feadh Uibhist a Deas, gu h-àraid air obair nam boireannach. Thàinig Iain Latharna Caimbeul gu Uibhist airson cuideachadh le leabhar a bha e a' sgrìobhadh, is mu dheireadh, phòs iad.
Às dèidh dhaibh pòsadh, ghluais iad gu Barraigh, far an do dh'fhuireach iad gus an do cheannaich iad Eilean Chanaigh ann an 1938.
Shiubhal i anns a' Ghearasdan ann an 2004. Bha i 101 bliadhna a dh'aois.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Easabhal
Suidheachadh
Tha Easabhal suidhichte ann an ceann a deas Uibhist a Deas. Tha e na laighe eadar Loch Baghasdail sa tuath, Geàrraidh an Mònadh san iar agus mu mhìle (1.5km) air falbh bho Ludag sa deas. Tha Gleann Dail bho Dheas san ear-dheas. Gheibhear deagh shealladh bho mhullach na beinne air Èirisgeigh.
Tha Easabhal 243m (797 troigh) de dh'àirde. A rèir an "Database of British and Irish hills" rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air àirde na beinne air 28 an Dàmhair 2001. Tha an àirde rinneach de 239m a' sgaradh Easabhal bho na beanntan eile. 'S e Marilyn agus HuMP a th' ann. Air mullach na beinne chithear càirn mòr a tha a' comharrachadh a' phuing as àirde. Tha Easabhal na laighe ann an àite iomallach, mar sin chan eil slighe ann a leanas gu mullach na beinne.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Uibhist a Deas Roinn-seòrsa:Marilyn Roinn-seòrsa:HuMP
Robert Tannahill
B' e bàrd à Alba a bha ann an Robert Tannahill (3 an t-Ògmhios 1774–17 an Cèitean 1810). Rugadh, thogadh agus chaochail e ann am Pàislig.
Valparaiso
thumb 'S e baile-mòr ann am Sile a tha ann an Valparaíso.
Robert Tannahill
Bha e ainmeil airson a' bhàrdachd aige anns a' Bheurla Ghallda, mar eisimpleir an duan The Braes o' Balquhidder.
Valparaiso
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An t-Sile Roinn-seòrsa:Bailtean
Robert Tannahill
Rinn e preantasachd mar bhreabadair is dh'obair e ann am Bolton is Pàislig. Bha e na stèidheadair is rùnaire a' Chomann Burns ann am Pàislig is dh'fhoillsich e a chiad leabhar bàrdachd, The Sodger's Return ann an 1805. Dh'fhulaing e le trom-inntinn is bhàth e fhèin ann an 1810. Chaidh a thìodhlacadh ann an uaigh neo-chomharraichte san Cladh Castlehead ach chaidh carrach-chuimhne a thogail dha ann an 1866 is ìomhaigh-ealain aig Abaid Phàislig ann an 1883.
Gun dearbhadh
Is e Gun Dearbhadh (Not proven sa Bheurla) binn a dh'fhaodadh cùirt ann an Alba toirt a-mach. Fo lagh na h-Alba, tha trì binnean ri làimh aig an luchd-breithe; Ciontach, Neo-chiontach agus Gun Dearbhadh. Mar sin dheth, dh'fhaodadh deuchainnean eucoireach crìochnachadh le aon de trì breithean: breith dìtidh (ciontach), air neo aon de dhà bhreith saorachaidh (gun dearbhadh, neo-chiontach).
Robert Tannahill
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bàird Roinn-seòrsa:Pàislig Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Creach Mòr na Pàirce
Tha Calum MacMhaoilein a' toirt iomradh air Creach Mòr na Pàirce anns an leabhar aige A' Sireadh an Sgadain (Gairm, 1990).
Gun dearbhadh
Ma bheirear breith Gun Dearbhadh, is e beachd na cùirte nach do dh'fhoghain an fhianais a chaidh a chur air adhart leis a' phrocadair airson ciont a dhearbhadh; ach, tha eas-aonta ann mu neo-chiontachd an neach a tha fo chasaid.
Is ionann, a-rèiste, buil nam breithean Gun Dearbhadh agus Neo-chiontach fon lagh, ged a dh'fhaodadh neo-chiontachd an neach-dhìona a bhith fo amharas ann am beachd a' mhòr-shluaigh fhathast, oir thathar a' saoilsinn gum faodadh e bhith ciontach ach nach robh gu leòr de dh'fhianais air a cruinneachadh leis a' phrocadair.
Gheibhear eisimpleir den bhuil seo bhon 19mh linn ann an Glaschu leis a' bhreith gun dearbhadh a chaidh a thoirt ann an cùis na mnà-uasail Madeleine Nic a' Ghobhainn a bha fo chasaid muirt. Bha beachd coitcheann ann gun robh i ciontach.
Roinn-seòrsa:Lagh na h-Alba
Alex Rowley
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an Alex Rowley BPA.
Adam Tomkins
'S e neach-lagha agus neach-poileataigs a tha ann an Adam Tomkins BPA.
Alex Rowley
Rugadh e ann an Dùn Phàrlain agus dh'obair e mar ghàirnealair mus deach e do Colaiste Abaid a' Bhatail Nuaidh agus Oilthigh Dhùn Èideann far an do dh'ionnsaich e sòisealachd agus poileataigs. Bha e na cheannard Comhairle Fhìobha eadar 1995 is 1998 agus 2012 is 2014.
Adam Tomkins
Theagaisg e lagha agus rannsaich e lagha bun-reachdail aig Colaiste an Rìgh ann an Lunnainn, Oilthigh Oxford agus Oilthigh Ghlaschu o 2003. Chaidh e a thaghadh mar bhall liosta airson Glaschu anns an taghadh Albannach 2016. Tha e cuideachd ag obair pàirt-ùine mar ollamh aig Oilthigh Ghlaschu. Tha e na bhall Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba agus bha e na neach-labhairt air a' Bhunreachd, Coimhearsnachdan, Tèarainteachd Sòisealta agus Co-ionnannachdan mus deach e na neach-labhairt airson Ro-innleachd ann an 2020.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Sasainn Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba
Alex Rowley
Bhuannaich e Cowdenbeath ann am Pàrlamaid na h-Alba ann am frith-thaghadh ann an 2014 an dèidh do chaochail Helen Eadie. Chaill e an seat do Annabelle Ewing anns an Taghadh Albannach 2016 ach mhair e mar bhall-liosta airson Alba Mheadhanach agus Fìobh.
Chaidh e na leas-cheannard Pàrtaidh Làbarach na h-Alba ann an 2015 agus na cheannard eadar-amail nuair a dh'fhàg Kezia Dugdale a dreuchd san Lùnastal 2017. Leig e a dhreuchd mar cheannard eadar-amail a' phàrtaidh, agus mar leas-cheannard a' phàrtaidh, dhiot san t-Samhain 2017 an dèidh do casaidean mun dol-a-mach aige is mar leas-cheannard san Dùbhlachd 2017. Lean Lesley Laird e mar leas-cheannard.
Tha a nighean, Danielle Rowley, cuideachd na neach-poileataigs agus chaidh i a thaghadh mar BhP airson Lodainn Mheadhanach ann an 2017.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Han Hollander
B' e neach-aithris, craoladair agus lùth-chleasaiche às na Tìrean Ìsle a bh' ann an Han Hollander (Ainm slàn: Hartog Hollander, Deventer, 5 an Dàmhair 1886 - Sobibór, 9 an t-Iuchar 1943).
Beatha
Bhuineadh Hollander do theaghlach Iùdhach à Deventer: 's e bròcair a bh' ann athair, Simon, agus neach-malairt a bh' ann a sheanair, Jacob. Thoisich Han ball-coise a' cluiche leis a' chlub Go Ahead ann an 1902. Fhuair e obair ris an rèile ann an 1904 is e na phreantas chlèireach agus an uair sin na chlèireach. Phòs e ri Leentje Smeer ann an 1912. A bharrachd air a dreuchd fhèin, dhèanadh e aithrisean mu dheidhinn spòrs airson Het Sportblad agus, ann an 1921, chaidh e ainmeachadh leas-dheasaiche nan spòrs leis a' phàipear-naidheachd De Telegraaf. Choinnich e ri Willem Vogt nuair a bha e san arm. An ceann bhliadhnaichean, nuair a bha Vogt os cionn a' chompanaidh rèidio AVRO, thug e cuireadh do Hollander a bhith na chraoladair ball-coise. Rinn e a' chiad aithris beò air 11 am Màrt 1928 ann an gèama ball-coise eadar-nàiseanta eadar Na Tìrean Ìsle agus A' Bheilg. Chòrd a ghuth taitneach binn leis an luchd-èisteachd agus bha Hollander uabhasach ainmeil san dùthaich fad na 30an mar a' chiad aithrisiche spòrs aca.
Hitler
Chaidh Hollander gu Berlin airson a bhith a' toirt aithris rèidio air na gèamaichean Oilimpigeach. Fhuair e cothrom obair nan Nàsach fhaicinn. An ceann ceithir bliadhna, ann an 1940, thug A' Ghearmailt ionnsaigh air Na Tìrean Ìsle. Mhair an còmhstri dìreach còig latha, mus do mhill na Nàsaich Rotterdam. Theich an teaghlach rìoghail thall thairis agus ghèill an t-arm. Thoisich fasgadh nan Iùdhach ann an 1941, a dh'aindeoin stailc nan aghaidh. Bha an eaglais Caitligeach agus na h-aonaidhean-ciùird an aghaidh na bha na Nàsach a' dèanamh ach thug am poileas taic dhan nàmhaid: chaidh campa a stèidheachadh ann an Westerbork ann an 1942 agus fear eile ann an Amersfoort agus Vught. Chaill na h-Iùdhaich an dreuchd ann an 1940. Chuireadh an teaghlach Hollander tro champa ann an Westerbork ann an 1943. Bhàsaich a nighean Froukje sa champa Auschwitz thall sa Phòlainn air 28 an Gearran 1943 agus chaochail Han Hollander agus a bhean Leentje sa Champa Sobibór, air 9 an t-Iuchar 1943.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Iùdhaich
Swona
'S e eilean ann an Arcaibh a tha ann an Swona (Lochlannais/Nornais: Svíney; Swefney, eilean nam muc). Tha e aig beul Caol Scapa sa' Chaol Arcach. Bha an t-eilean àitichte ro 1974 ach tha crodh ann fhathast. Chaidh an crodh, a dh'fhàs ath-fhiadhaichte, aithnichte mar shìolach sònraichte ann an 1999. Chaidh solas air tùr air a dhèanamh de dh'iarann mòlltaichte a thogail ann an 1906 is chaidh tùr de choncrait a chur an àite ann an 1983.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Arcaibh
Coille Tentsmuir
thumb| Coille Tentsmuir Tha Coille Tentsmuir suidhichte ann an taobh an ear-thuath Fìobha. Mus deach a ceannach le Coimisean na Coilltearachd sna 1920an, cha b' e coille a bh' ann ach dùintean gainmhich agus blàr mòintich. Gheibhear giuthas Albannach agus giuthas Còrsach sa mhòr-chuid dhen choille an-diugh, agus is ann le Coilltearachd is Fearann Alba a tha i fhathast.
Tha an t-ainm Kinshaldy clàraichte ron ainm Tentsmuir.
Iomraidhean (Beurla)
Roinn-seòrsa:Coilltean Roinn-seòrsa:Fìobha
Moireabh
'S urrainn "Moireabh" a' ciallachadh:
Pauline McNeill
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann am Pauline McNeill BPA.
Bha i na ceannard Aonadh Nàiseanta nan Oileanach ann an Alba eadar 1986 agus 1988 agus dh'obair i mar dhealbhadair.
Bha i na BhPA airson Glaschu Ceilbhinn eadar 1999 agus 2011, nuair a chaill i an seat aice ach thill i mar bhall liosta airson Glaschu ann an 2016. Stèidhich i companaidh cùisean sòisealta, McNeill and Stone ann an 2015 agus chaidh i na stiùiriche neo-ghnìomhach nuair an do thaghadh i ann an 2016.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Am Bràighe
Saoil am b' e an iris Am Bràighe a bha fa-near dhut?
Theirear Am Bràighe ri Bràighe Thròndairnis, baile/sgìre san Eilean Sgitheanach.
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Spéilearachd-dheighe
thumb|Maria Mukhortova & Maxim Trankov - 2006 Skate America thumb|'The Skating Minister' le Henry Raeburn
'S e spòrs a tha ann an spéileireachd far am bithear a' spéileadh air deigh le brògan-spéilidh. Mar as trice anns na farpaisean tha ceòl ann, agus tha na spéileadairean ag amas air sgilean agus cleasan a thaisbeanadh, fhad's a tha iad a' cumail tìm ris a' cheòl mar a tha ann an dannsa. Ann an cuid de dh'fharpaisean tha dà spéileadair, mar as trice boireannach agus fireannach a' spéileadh còmhla, agus ann am farpaisean eile tha na spéileadairean a' spéileadh 'nan aonar.
Driùchd
Daonnan chithear driùchd nuair a dh'fhàsas an talamh agus an adhar a tha dìreach os a chionn fuar tron oidhche leis gun caill e mòran lùth is e a' leigeil a-mach rèididheachd fho-dhearg. 'S ann tro na h-oidhcheannan fuara gun sgòthan a tha an call lùtha sin nas motha, às aonais buaidh an taigh-ghlainne. Ruigear puing sàthachd, agus bidh driùchd ann. Nan robh teodhachd an adhair fo na 0°C - puing reòthadh an uisge - 's e deigh a bhiodh ann an àite driùchd. 'S e an aon tachartas fiosaigeach a th' ann, ged a tha na feartan caran eadar-dhealaichte (mar eisimpleir, 's e rud sònraichte a th' ann deatach sàthachd an uisge lionna agus an deigh).
Spéilearachd-dheighe
Ann an farpaisean eile, chan eil cleasachd ann idir, agus chan eilear ag amas ach air astar agus luaths.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Spòrs
Driùchd
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Àrainneachd Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas Roinn-seòrsa:Eòlas-nàdair Roinn-seòrsa:Saidheans Roinn-seòrsa:Uisge
Bràighe Thròndairnis
’S e baile 12 km (7 mìle) deas air Port Rìgh san Eilean Sgitheanach a tha ann am Bràighe Thròndairnis. Theirear cuideachd Bràighe Phort Rìgh ris, no gu h-àbhaisteach dìreach Am Bràighe (Beurla: Braes no The Braes).
James Kelly
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an James Kelly BPA.
Olha Kameneva
B' e neach-poileataigs agus rèabhlaideach Marxach Ucraineach/SobhiatachIùdhach a bh' ann an Olha Davidivna Kameneva (Ucràinis: Ольга Давидiвна Каменева, ainm tùsail: Ольга Давидiвна Бронштейн/Olha Davidivna Bronstein, Bereslavka, 1883 - Oryol, 11 an t-Sultain 1941). B' i piuthar Leon Trotsky a bh' innte. Ghabh i ann an Pàrtaidh Làbarach Sòisealta Deamocratach na Ruise ann an 1902 agus phòs is aig Lev Kamenev beagan an dèidh sin. Chaidh an dithis chun na h-Eilbheise ann an 1908 agus iad nan deasaichean air Proletary (Gàidhlig: Mòr-shluaghach), pàipear-naidheachd Bolshevik a bha mì-laghail san Ruis fhèin. Thill iad gu Sankt Peterburg ann an 1914 far an robh iad an sàs ann am poileataigs agus nan deasaichean air Pravda. An dèidh Rèabhlaid na Dàmhair 1918 b' e Kameneva a bha os cion Roinn Taigh-cluiche Coimiseanaireachd an t-Sluaigh airson Foghlam (Ruisis: Народный комиссариат просвещения). Eadar 1921 agus 1928 bha Kameneva aig teas-mheadhain conaltradh an Aonaidh Sobhiataich còmhla ri dùthchanan an Iar. Nuair a thuit Trotsky, thuit Kameneva. Dhìobradh o Mhosgo agus Leningrad ann an 1935 i air òrdughan Stalin agus, anns an dealachadh, chuireadh gu bàs i ann an 1941.
Bràighe Thròndairnis
Faisg air, thachair Blàr a' Chumhaing, pàirt de Strì an Fhearainn ann an 1882.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Olha Kameneva
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Co-mhaoineas Roinn-seòrsa:Iùdhachd Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin
James Kelly
Rugadh e ann an 1963 agus bha e na sgoilear ann an Camas Lang. Dh'ionnsaich e coimpiutairean aig Colaiste Teicneòlas Glaschu agus, an-sin, cunntasachd. Dh'obair e ann an teicneòlas fiosrachaidh mus do chaidh e a thagadh mar BhP airson Glaschu an Ruadh Ghleann ann an 2007. Chaill e a sheat ann an 2016 ach thill e do Phàrlamaid mar bhall liosta.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Eaglais na h-Aoidhe
’S e Eaglais na h-Aoidhe té de na h-eaglaisean as sine sna h-Eileanan Siar. Tha i faisg air Steòrnabhagh ann an Leòdhas.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eaglaisean ann an Alba
Segovia
’S e baile mòr faisg air Ávila ann an cridhe na Spàinne a th’ ann an Segovia (IPA: seˈɣoβja). Tha e suidhichte aig 1,005m os cionn ìre na mara, 93km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 663km bho Bharcelona. Tha 56,047 daoine a’ fuireach ann an Segovia. Tha e ainmeil air fad an t-saoghail airson an amar-uisge nan Ròmanach a tha a seo. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Segovia a th’ ann cuideachd.
Freumhan an ainm
Tha a h-uile coltas ann gur ann à Segobriga a tha ainm a' bhaile. 'S e ainm gu math Ceilteach a th' ann, bho Sego (Gàidhlig: buaidh) agus briga (Gàidhlig: dùn). Bheireadh sin Segburgh dhuinn ann an Alba, leis gu bheil na faclan a' nochdadh anns na cànain Gearmailteach (sieg agus burg). Chaidh an t-ainm arabachadh gu شقوبية (Šiqūbiyyah) ach 's e an t-seann ainm ann an Laideann a tha ga chleachdadh a-nis. A dh'aindeoin sin, tha cuid a' ràdh nach eil sin idir ceart agus gu robh an Segobriga mun do sgrìobh Livius agus Ptolomaidh faisg air Saelices, ann an Cuenca.
Eachdraidh
B' e na Ceiltich o shean a stèidhich am baile. Bhuannaich Quintus Caecilius Metellus Pius cath an seo ann an 75 Ro Chrìosd. Mar a b’ àbhaist san Spàinn, chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach-tòiseachaidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936.
Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghaltais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Segovia. Cha tuit ach 476mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 697mm nas lugha na Steòrnabhagh - leis gur e àite àrd tioram a th' ann.
Sgrìobhadair
Seòrsaichean
Tha mòran sgrìobhadairean a' buntainn do dh'iomadh seòrsa. Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Litreachas
Ròineabhal
'S e beinn anns na h-Eileanan Siar, Alba a th' ann an Ròineabhal no Roneval.
Suidheachadh
Tha e suidhichte ann an Uibhist a Deas. Tha e na laige eadar Gleann Dail bho Dheas san iar agus Rubha Mealabhaig san ear ann an ceann a deas an eilein. Tha na beanntan Cruachan agus Hairtebreac faisg air. Iar-dheas air Ròineabhal tha creagan àrda ann ris an canar Rubha Mòr. San iar chithear càrn aig cois na beinne a tha clàraichte le Seirbhis Arc-eolas nan Eilean Siar agus leis a' Choimisean Rìoghail air Carraighean Àrsaidh is Eachdraidheil na h-Alba. Tha a h-uile coltas ann gun deach a thogail ann an Linn Ùr na Cloiche.
Tha Ròineabhal 201m (659 troigh) de dh'àirde. Tha e còmhdaichte le mòine agus gneiss. Air mullach na beinne chithear creag mu cheithir meatair air falbh bhon charragh triantanachaidh a tha a' comharrachadh a' phuing as àirde. Bhon an seo gheibhear deagh shealladh air Èirisgeigh. 'S e Marilyn agus HuMP a th' ann. A rèir an "Database of British and Irish hills" rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air àirde na beinne air 28 an Dàmhair 2001. Tha an àirde rinneach de 152m a' sgaradh Ròineabhal bho na beanntan eile. Tha Ròineabhal na laighe ann an àite iomallach, mar sin chan eil slighe ann a leanas gu mullach na beinne.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Uibhist a Deas Roinn-seòrsa:Marilyn Roinn-seòrsa:HuMP
Ian Blackford
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an Ian Blackford BP.
Dh'obraich e mar bhancair calpa agus dh'iomair e airson seirbheisean adhair a thilleadh don Eilean Sgitheanach mus do thaghadh e mar BhP airson Ros, An t-Eilean Sgitheanach agus Loch Abar anns an 2015. Tha e na bhall Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba. Chaidh e a thaghadh mar cheannard a' bhuidheann SNP anns a' Phàrlamaid Westminster 's Kirsty Blackman mar leas-cheannard an dèidh don taghadh coitcheann 2017 nuair a chaill Aonghas Robasdan an seat aige. Leig e ann an Dùbhlachd 2022 a dhreuchd suas mar cheannard a' Phàrtaidh aig Westminster.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Buill Pàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Siorrachd Pheairt a Deas agus Siorrachd Cheann Rois (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann an Siorrachd Pheairt a Deas agus Siorrachd Cheann Rois (Beurla: Perthshire South and Kinross-shire).
Chruthaicheadh i ann an 2011 o phàirtean de dh'Ochail agus Peairt, far an robh Ròsanna Choineagan na BPA. Tha Peairt agus Ceann Rois fhèin, Uachdar Àrdair agus Craoibh san sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri Fìobh an Ear Thuath, Fìobh Meadhanach agus Gleann Rathais, Cowdenbeath, Dùn Phàrlain, Siorrachd Chlach Mhanann agus Dùn Bhlàthain, Sruighlea, agus Siorrachd Pheairt a Tuath.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Bannan (Sreath Tbh)
thumb 'S e sreath Tbh Gàidhlig a tha ann am Bannan (The Ties That Bind) a bhios Young Films a lèirigeadh agus a bhios BBC Alba a' craoladh.
Chaidh a ’chiad sreath a chraoladh ann an 2014 agus tha seachd sreathan slàn eile air a bhith ann bhon uairsin. Chaidh a chuir an cèill gum bi an t-seachdamh sreath an sreath mu dheireadh agus thèid an eapasod mu dheireadh a chraoladh air Là na Bliadhn' Ùire 2022.
Cleasaichean
Debbie NicAoidh - Màiri NicDhòmhnaill
Dòl Eoin MacFhionnagain - Alasdair
Iain MacRath - Tormod MacDhòmhnaill
Ali Mac Gille Fhinnein - Iain
Màiri Mhoireasdan - Iseabail
Ellen NicDhòmhnaill - Ciorstaidh
Colin Collier - Cailean
Ange NicAoidh - Sarah Jane
Màiri NicIllinnein- Isla
Calum MacFhionghain - Uncail Roddy
Reifreansan
Roinn-seòrsa:BBC Roinn-seòrsa:Gàidhlig
Izyum
'S e baile meadhanach faisg air Kharkiv agus Kramatorsk san Ucràin a th' ann an Izyum (Ucràinis: Ізюм, IPA: iˈzʲum). Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheas na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Donets, san roinn Kharkivska Oblast. Tha 45,884 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh Izyum a stèidheachadh ann an 1681 mar dhaingneachadh agus chaidh cathair-eaglais a thogail ann an 1684. Bha am baile fo sgàile agus fo bhuaidh nan Nàsach eadar 1942 agus 1943 agus feachdan an Aonaidh Sobhiataich air an cuairteachadh mar phàirt an dàrna Cath Kharkiv. B' ann mòr an call ann am beathannan a dh' fhulaing An t-Arm dearg. Ann an 1991, thàinig Izyum gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Bha Izyum a-rithist ann an teas-mheathain cogaidh ri linn Ionnsaigh na Ruise air an Ucràin ann an 2022, agus na Ruiseanaich ag amas air taobh an ear na dùthaich a cheannsachadh.
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ruisis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Izyum a' bruidhinn (74.22%), ged a tha mion-chuid ann le Ucràinis cuideachd (23.77%). Ged a bha fàs ann an uiread dhaoine a bha a' fuireach ann an Izyum o na 1930an a-mach, cha b' ann ach anns na 70an a fhuair am baile fàs uabhasach fhèin mòr a thaobh àireimh-shluaigh agus an An t-Aonadh Sobhiatach ga ghnìomhasachadh. A dh'aindeoin sin, tha an uiread dhaoine a tha nan tàmh ann am Izyum air thuiteam fad na 21mh Linn.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Seann-Ghàidhlig
B' e Seann-Ghàidhlig (Beurla: Old Irish/Old Gaelic, Gàidhlig na h-Èireann: An tSean-Ghaeilge) an cànan Ceilteach a bha 'ga chleachdadh an dà chuid ann an Alba agus Èirinn ron 13mh linn. Às dèidh sin, chleachdadh a' Gàidhlig Chlasaigeach mar chànan litreachaidh anns an dà thaobh Sruth na Maoile, agus Gàidhlig na h-Èireann, Gàidhlig Mhanainn, agus Gàidhlig mar chànanan làitheil.
Crothaidh, Inbhir Nis
'S e baile beag faisg air Inbhir Nis a tha ann an Crothaidh (Beurla: Croy).
Eachdraidh
Lorgadh cinnean Cruithneach ann an Crothaidh ann an 1875 nuair a chuir caileag òg bùntata agus lorg James Shearer à Manas Chrothaidh pàirt eile dhen cinnean agus bonn Sagsannach ann an 1875 no 1876. Tha Caisteal Cill Rathaig faisg air Crothaidh, air an Abhainn Narann. Thog na Ròsaich e anns an 15mh linn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd Roinn-seòrsa:Siorrachd Inbhir Narann
Bernadette O'Rourke
Tha Bernadette O'Rourke na cànanaiche Èireannach às an Clár, ann an Èirinn. Tha i na h-àrd-ollamh na cànanachas sòisealta aig Oilthigh Ghlaschu. Tha i a ’dèanamh rannsachadh air  'new-speakers' no 'neophones' de mhion-chànanan, i.e. daoine aig nach eil an cànan bho thùs, gu sònraichte ann an cùisean Gaeilge, Gàidhlig agus Gailìsise, ach cànanan Eòrpaiche eile cuideachd. Tha ùidh aig Bernadette O'Rourke anns a’ cheist mu neo-ainm riaghaltasan aon-chànanach, gu sònraichte an smachd a th’ aig a' Bheurla san Rìoghachd Aonaichte agus an ath-neartachadh aige ann an co-theacsa Brexit.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Oilthigh Ghlaschu Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn Roinn-seòrsa:Galicia
Alasdair Gray
B' e nobhailiche, sgrìobhadair agus peantair à Alba a bh' ann an Alasdair Gray.
Aonghas MacMhathain
B' e a' chiad shealbhadair Cathair na Ceiltis aig Oilthigh Ghlaschu a bha ann an Aonghas MacMhathain (Beurla: Angus Matheson).
Alasdair Gray
Rugadh agus thogadh e ann an Glaschu. Bha e na oileanach aig Sgoil-ealain Ghlaschu agus dh'obair e mar pheantair aig taighean-cluiche ann an Glaschu. Sgrìobh e dealbh-chluichean airson an rèidio agus bha e na bhall buidheann sgrìobhadair Philip Hobsbawm còmhla ri Tom Leonard agus James Kelman. Dh'fhoillsich e a chiad nobhail, Lanark ann an 1981. Bha e leth-fhìor-riochdail, leth-fhantasach, le dà earrainn ann an Glaschu fhèin agus dà earrainn ann an Unthank agus Provan, tionndaidhean ficseanail de Ghlaschu.
Neach-teagaisg oilthigh
thumb|Òraid mu eòlas-fradhairc. 'S e tidsear ann an oilthigh a tha ann an neach-teagaisg oilthigh.
Alasdair Gray
Sgrìobh e cruinneachadh rò-ràdhan ann an 2000, The Book of Prefaces, le faclan o Ghray fhèin agus sgrìobhadairean eile, leithid Aonghas MacNeacail, Iain Mac a' Ghobhainn, A. L. Kennedy, Janice Galloway agus Roger Scruton. Tha e cuideachd na neach-iomairt agus tha e air obraichean poileataigeach fhoillseachadh, mar eisimpleir Why Scots Should Rule Scotland agus How We Should Rule Ourselves còmhla ri Adam Tomkins.
Aonghas MacMhathain
Rugadh e anns na Hearadh agus thogadh e ann an Uibhist a Tuath. Cheumnaich e ann an Ceiltis aig Oilthigh Dhùn Èideann ann an 1931 agus chaidh e na òraidiche agus ceannard na roinne Cheiltis aig Oilthigh Ghlaschu ann an 1938. Nuair a chaidh Cathair na Ceiltis a stèidheachadh chaidh e na ollamh. Chaochail e ann an 1962.
Alasdair Gray
Chaochail e ann an Glaschu air 29 an Dùbhlachd 2019.
Neach-teagaisg oilthigh
Eisimpleir
Chaidh Cathair na Ceiltis aig Oilthigh Ghlaschu a stèidheachadh ann an 1956. Mus deach Aonghas MacMhathain na chiad ollamh na Ceiltis aig Oilthigh Ghlaschu bha e na òraidiche an sin.
Alasdair Gray
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Albannach
Neach-teagaisg oilthigh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Foghlam
Aonghas MacMhathain
Bha a bhràthair, Uilleam MacMhathain, na leughadair ann an Ceiltis aig Oilthigh Dhùn Èideann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Oilthigh Ghlaschu Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
An t-Eilean Dubh
'S e leth-eilean ann an Rois an Ear a tha san Eilean Dubh (Beurla: the Black Isle), ear-thuath air a' Mhanachainn agus air a' Bhlàr Dhubh. Ged-tà, chan eil an t-Eilean Dubh dubh: 's e Eilean Dubhthaich an t-ainm slàn a bh' air, air an naomh Duthac. Chaidh sin a ghiorrachadh gu Eilean Dubh agus thàinig a' Bheurla Black Isle às a sin. Bha ainmean eile roimhe sin air an roinn seo: An Àird Mheadhanach agus Eadar Dhà Dhàil.
Suidheachadh
Tha an leth-eilean 20 km a dh'fhaid agus tha a' mhuir cha mhòr ga chuartachadh, Caolas Chrombaigh air an taobh a tuath, Linne Mhoireibh san ear-dheas agus Linne Fharair air an taobh a deas. Tha talamh 8 km a leud ga cheangal ris a' chuid eile de tìr-mór na h-Albann. Chan eil na crìochan seo eadar an leth-eilean is tìr-mòr na h-Alba san taobh an iar cho soilleir. San iar-thuath leanaidh a' chrìoch Abhainn Chonainn a tha a' ruith eadar Inbhir Pheofharain air tìr-mòr agus Drochaid Sguideil mar chiad bhaile den Eilean Dubh. San taobh an iar-dheas tha cuid den bheachd gur e leas-abhainn Abhainn nam Manach a tha a' sgaradh a' Mhanachainn air tìr-mòr agus am Blàr Dubh air an Eilean Dubh. Tha feadhainn eile a' coimhead air Abhainn nam Manach fèin mar chrìoch, agus mar sin a' gabhail a-steach a' Mhanachainn mar phàirt den Eilean Dubh cuideachd.
Àitichean
Tha na bailtean a leanas air an Eilean Dubh: ann an taobh an ear tha am Blàr Dubh, an Todhar, Drochaid Sguideil agus a' Mhanachainn ann, ann an taobh an ear-dheas tha Poll Lochaidh, Abhach, Ros Maircnidh agus a' Chananaich faisg air a' chosta agus anns an iar aig ceann an leth-eilein tha Cromba ann.
Tha Camas Uadail air a chosta thuath 'na sgìre ghléidhteachas nàdair, agus tha eaglais eachdraidheil ann, Eaglais Chille Mhìcheil, a chaidh a chàireadh ann an 2017.
Eaconamaidh
thumb|left|Black Isle Brewery B' àbhaist iasgachd a bhith na roinn eaconamaidh cudromach, gu h-àraidh sgadain agus gearra-sgadain. Tha coilltearachd agus tuathanasachd cumanta anns an Eilean Dubh. Bidh an fhèill-àiteachais "The Black Isle Show", ann gach bliadhna anns an Lùnasdal. Tha roinn na turasachd na gnìomhachas cudromach cuideachd. Tha taigh-staile "Glen Ord" anns a' Bhlàr Dhubh a chaidh a stèidheachadh ann an 1838. Gheibhear leann fàs-bheartach ionadail anns an taigh-grùide  Black Isle Brewery Ltd''. '' . Tha e san iar dheas air Poll Lochaidh faisg air Allangrange Mains.
Cànanan
Tha seann chlàraidhean a' sealltainn gun robh a' Ghàidhlig ga bruidhinn anns an roinn seo. Gheibhear eisimpleir bho Pharaiste Knockbain far an robh a' Ghàidhlig aig 171 neach a-mach à 1866 duine a bha a' fuireach an seo ann an 1881.
Bha dualchainnt sònraichte de dh'Albais ga bruidhinn air an Eilean Dubh cuideachd a bha cumanta a-measg nan iasgairean. Ged-tà, chaochail am fear mu dheireadh aig an robh an cànain, Bobby Hogg, anns an Dàmhair 2012 agus mar sin chaidh an cànain a bith.
Ceanglaichean a-mach
*
Ralphie May
'S e cleasaiche à Chattanooga, Tennessee sna Stàitean Aonaichte a tha ann an Ralph Duren "Ralphie" May. (17 Gearran 1972 - 6 Dàmhair 2017).
Vitaliy Seleznov
B' e bàrd, cleasaiche, sgrìobhadair, sgrìobhaiche-dràma agus stiùiriche tèatair às An Ucràin a bh' ann am Vitaliy Evdokymovytch Seleznov (Ucràinis: Селезньов Віталій Євдокимович, Izyum 20 an Lùnasdal 1939, Vinnytsia, 27 am Faoilleach, 2020). Thug e ceum bhon Institiud Dhràma Kharkiv ann an 1961. Bha e os cionn Sgoil Stàit Ciùil agus Dràma bho 1986 gu ruige 2016.
Moireabh (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
'S sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann am Moireabh (Beurla: Moray).
Vitaliy Seleznov
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Daoine às An Ucràin
Moireabh (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
Chruthaicheadh i ann an 1999 o pàirtean de Chomhairle Mhoireibh. B' ionann a crìochan agus crìochan sgìre Phàrlamaid Westminster.
Citroën 2CV
thumb|Citroen 2CV
Serhii Vasylkivsky
B' e peantair daon-eòlaiche agus neach-dealbhachaidh Ucràineach/Ruiseanach a bh' ann an Serhii Ivanovych Vasylkivsky (Ucràinis: Сергій Іванович Васильківський, Izyum, 19 an Dàmhair 1854 - Kharkiv, 8 an Dàmhair 1917). Bhuinneadh e do theaghlach Bùirdeasach: bha athair na sgrìobhadair. Fhuair e a chuid foghlaim aig sgoil-ealaine ann an Sankt Peterburg bho 1876 gu ruige 1885, a aghaidh thoil athar. Thug Ivan Kotliarevsky, Taras Shevchenko agus Nikolai Gogol buaidh uabhasach làidir airsan.
Moireabh (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
Tha i ann an crìch ris An t-Eilean Sgitheanach, Loch Abar agus Bàideanach, Inbhir Nis agus Inbhir Narann, Siorrachd Obar Dheathain an Iar agus Siorrachd Bhanbh agus Oirthir Bhùchainn. Tha luchd-taghaidh an seo a' taghadh aon ball sgìreil agus buill liosta airson A' Ghàidhealtachd agus na h-Eileanan.
Citroën 2CV
'S e car a th' ann Citroën 2CV. 'S e "deux chevaux" no "deux chevaux-vapeur" a th' air anns an Fhrangais. Bha Citroën gan togail 1948-1990.
Serhii Vasylkivsky
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Luchd-ealain
Moireabh (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Citroën 2CV
An-diugh tha deagh choimhearnsachd ann de dhealasaich Citroën. Tha mòran fhèisean ann gach bliadhna anns an Roinn Eòrpa. Bidh àrd-fèis ann gach bliadhna mu seach, 's e am World Meeting a th' air agus tha e ann an dùthaich dhiofraichte gach àm. Thòsich am World Meeting ann an 1975 ann am Poblachd na Fionnlainn. Tha an ath World Meeting gu bhith ann an Croatia ann an 2019.
Thòisich na dealasaich Citroën bhith gan rèiseadh ann an 1989 ann am Breatann. 'S e rèiseadh-cuairte a bhios ann le dian-rèiseadh agus rèiseadh-maireannachd, aig iomadh cuairt-rèisidh leithid Croft, Snetterton, Brands Hatch, pàirc Oulton agus pàirc Cadwell.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Trafaig
Anatoliy Nedbaylo
B' e paidhleat cogaidh agus neach-teagaisg Ucràineach/Sobhiatach a bh' ann an Anatoliy Kostiantynovich Nedbaylo (Ruisis: Анатолий Константинович Недбайло, Ucràinis: Анатолій Костянтинович Недбайло, Izyum 28 am Faoilleach 1923, Kyiv, 13 an Cèitean, 2008). Bhuinneadh i do theaghlach bochd luchd an tuatha. Fhuair i a cuid foghlaim aig sgoil-itealanachd Voroshilov, eadar 1941 agus 1943, fhad 's a bha e anns an feachdan armach. Rinn e 219 miseanan ann an sreath de itealain agus ghabh e pàirt anns an Caismeachd Latha na Buaidh air 12 an t-Ògmhios 1945 ann am Mosgo, air beulaibh Iosif Stalin. Thug e ceum à Sgoil Feachdan an Adhair ann am Monino ann an 1951 agus chuir e seachad an còrr dhen bheatha aige a' teagaisg itealanachd, saighdearachd agus eachdraidh armach. Leig e dheth a dhreuchd ann an 1983 agus chaochail e ann an Kyiv ann an 2008.
Cill Mhaoininn
'S e baile beag anns an Neuk an Ear Fhìobha, faisg air Eanstair, a tha ann an Cill Mhaoininn (Beurla: St Monans no St Monance). Chaidh e na bhorgh ann an 1596. Chaidh caisteal, Newark Castle, a thogadh 1 km iar air Cill Mhaoininn. Bha stèisean-rèile ann air an loidhne eadar Luacharas agus Snaidhm Thornton, ach dh'fhosgail e 9 an t-Sultain 1965 còmhla ris an loidhne eadar Cill Rìmhinn agus Inbhir Lìobhann. Chaidh an eaglais shuaicheanta a stèidheachadh ann an 1307 agus dh'ath-thogadh e ann an 1828. Tha dà bhàta dealbhaichte a' crochadh ris a' mhullach-seòmair.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Fìobha
Cadusii
B’ e seann Ioranaich a bha a’ fuireach ann an iar-thuath Ioran a bha ann an Cadusii (greugais: Καδούσιοι, Kadoúsioi).
Cruinn-eòlas
Bha na Cadusians ( Laideann : cadusii ) a 'fuireach ann an Cadusia - sgìre bheanntach anns na Media Atropaths air cladaichean iar-dheas a' Mhuir Caspian, eadar domhan-leud 39 ° agus 37 ° Tuath. Is dòcha gu robh an sgìre air a chuartachadh gu tuath leis an abhainn Cyrus (a-nis Kura ann an Azerbaijan, ris an canar gu h-eachdraidheil Arainn agus Albàinia); ann an ceann a deas na h-aibhne Mardus (Sefid Rud an-diugh), agus tha i a’ freagairt ri sgìrean Ioran Gilan agus Ardabil.
Chan eil na cadusi (cadusii) air an ainmeachadh ann an stòran Caucasian sam bith, no ann an stòran bhon Mind East; chan eil iad aithnichte ach bho thùsan Greugais agus Laideann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ioràn
Blàr a' Chumhaing
thumb|Monument to the Battle of the Braes in Skye thumb|A’ charragh-chuimhne thumb|An làrach - Tha a’ charragh-chuimhne air an taobh dheas eadar na stoban
Thachair Blàr a’ Chumhaing (Beurla Battle of the Braes) air 19 an Giblean 1882 faisg air a’ Bhràighe san Eilean Sgitheanach, nuair a chuir mu cheud croitear an aghaidh feachd de lethchead polas bho Ghlaschu. ’S e pàirt de Strì an Fhearainn a bh’ ann.
Chaidh còirichean innealtraidh air Beinn Lì a thoirt air falbh bho chroitearan a’ Bhràighe gun lughdachadh sam bith air a’ mhàl a dh’ fheumadh iad pàigheadh. Mu dheireadh, an déidh a bhith a’ gearran, lean iad eisimpleir chroitearan Cille Mhoire an ceann a tuath an Eilein agus dhiùlt iad màl a phàigheadh - gus am faigheadh iad na còirichean air ais. Air 7 an Giblean 1882 chaidh oifigeach an t-siorraim dhan Bhràighe le pasgan shumanaidhean gus am bàir­ligeadh a mhaoidheadh orrasan nach do phàigh am màl, ach cho-éignich an sluagh e na pàipearan a losgadh. Dh’iarr sioram Inbhir Nis taic bho Pholas Ghlaschu gus an lagh a thoirt gu buil, agus air 19 an Giblean rinn lethcheud poileasman air a’ Bhràigh. Ach choinnich mu cheud chroitearan iad aig a’ chumhaing, eadar fhireannaich agus bhoireannaich agus chlann, le maidean agus clachan. Chaidh grunnan a leòn ach cha deach duine a mharbhadh. Chaidh cóignear fhear an cur an greim agus chaidh binn a chur orra sa chùirt ann an Inbhir Nis.
Bha luchd-naidheachd air siubhal dhan Eilean Sgitheanach còmhla ris a’ phoileas, agus fhuair an strì sannasachd fad is farsaing ann an sgrìobhaidhean sna pàipearan-naidheachd a bha bàidheil do na croitearan. Leudaich an strì gu Gleann Dail. Bha e a’ fàs follaiseach nach gabhadh na croitearan a chur fo chois gun taic bhon airm, agus cha robh an Riaghaltas deònach sin a dhèanamh seach gun robh am poball a’ taobhadh ri na croitearan. Chuir iad Coimisean Napier air dòigh, agus lean sin gu Achd na Croitearachd (1886) a thug faochadh do na croitearan.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Strì an Fhearainn
Andy Kaufman
B' e comaig à New York sna Stàitean Aonaichte a bha ann an Andrew Geoffrey "Andy" Kaufman. Rugadh e ann an New York ann an 1949 agus thogadh e ann an Great Neck. Nochd e mar chomaig connspaideach air sreath telebhisein Saturday Night Live agus bha e ainmeil airson cleas, m.e. nuair an do ghabh e na luchd-èisteachd taigh-chluiche a dh'àite eile airson bainne agus briosgaidean.
Bha e cuideachd na chleasaiche ann an t-sreath telebhisein Taxi agus ann an dà film, Heartbeeps agus In God We Trust còmhla ri Marty Feldman.
Auvergne-Rhône-Alpes
'S e région na Frainge a tha ann an Auvergne-Rhône-Alpes. Tha e na laighe ann an ear-dheas na Frainge. Tha Lyon na phrìomh-bhaile.
Alasdair Camshron (North Argyll)
B'e Alasdair Camshron (Beurla: Alastair 'Sandy' Cameron) beul-aithrisiche, eachdraiche ionadail, agus ùghdar air cuspairean Gaidhleach.
Rugadh e an 1896 ann am Bun Allt Eachain eadar Sròn an t-Sìthein agus Àth Tharracail, ann an Suaineart, is chaidh e don sgoil anns An t-Sàilean.
Ged nach robh mòran foghluim foirmeil aige, agus esan a' dèanamh obair-ghlèidhidh rathaid do Chomhairle Earra-ghaidheal, bha ùidh mhòr aige agus bha e gu math eòlach air a h-uile cuspair a bha a buntainn ris an tìr dùthchasach aige — Muideart, Suaineart, Àird nam Murchan, agus A' Mhorbhairne.
Troimh na bliadhnachan, sgrìobh e mòran aistean agus litreachan anns The Oban Times, le far-ainm North Argyll. A bharrachd air sin, sgrìobh e aistean anns The Gael (iris A'Chomuinn Ghàidhealaich), Transactions of the Gaelic Society of Inverness, Gairm, agus The Scots Magazine.
'S e seanchaidh Chlann Camshron a bh' ann, bha am bàrdachd Gàidhlig aige air a chlo-bhualadh leis an School of Scottish Studies, agus sgrìobh e caibideal anns an Third Statistical Account of Scotland (air Sròn an t-Sìthein) [2].
Cuideachd, sgrìobh e còig leabhraichean:
Chaidh na coilionaidhean uile seo aithneachadh le ballrachd onarach anns an Society of Antiquaries of Scotland, agus ceum onarach Oilthigh Dhùn Èideann ann an 1969.
Shiubhal e san Oban ann an 1973, agus chaidh a thiodhlacadh ann an Sròn an t-Sìthein.
Cair Chaladain (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
Tha i ann an crìch ri Fìobh Meadhanach agus Gleann Rathais agus Cowdenbeath.
Calum MacLeòid
Saoil an robh thu a' lorg na leanas?
Ávila
’S e baile mòr faisg air Segovia ann an cridhe na Spàinne a th’ ann an Ávila (IPA: aβila). Tha e suidhichte aig 1,032m os cionn ìre na mara, 89km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 583km bho Bharcelona. Tha 58,358 daoine a’ fuireach ann an Ávila. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Ávila a th’ann cuideachd.
Suaineart
thumb|Loch Suaineart Is e Suaineart sgìre Loch Abar, air taobh a tuath Loch Suaineart. Tha Àird Ghobhar air taobh a tuath is ear-thuath, a' Mhorbhairne air taobh a deas (taobh eil Loch Suaineart), Àird nam Murchan air taobh an iar, agus Mùideart air taobh an iar-thuath (taobh eil Loch Seile).
Ávila
Freumhan an ainm
'S ann connspaideach 's a tha freumh-fhaclachd an ainm. Tha e coltach gur ann à Obila no Abula ann am punagais no Basgais a tha a' ciallachadh cnoc no crìoch. Dh'atharraich na Ròmanaich an t-ainm gu Abila/Abela ann an Laideann. A dh'aindeoin sin, tha cuid a' gràdh gur ann às a' Ghotais Awilô no Awila, ged nach eil mòran dhaoine a' gabhail ri sin.
Suaineart
Tha clachain anns an sgìre a' gabhail a-staigh Sròn an t-Sìthein agus An Sàilean.
Roinn-seòrsa:Loch Abar
Ávila
Eachdraidh
B' e na Ceiltich o shean a stèidhich am baile, ged a bha e cudromach dha na Ròmanaich. Rinn Tariq Ibn Ziyad sgrios air a' bhaile ann an 714. Mar a b’àbhaist san Spàinn, chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Thogadh am bàrd Seòras Santayana an seo. Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936.
Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Ávila. Cha tuit ach 416mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 647mm nas lugha na Steòrnabhagh - leis gur e àite àrd tioram a th' annː center|600px
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Ghil'ad Zuckermann
'S e ollamh cànanachas aig University of Adelaide (Astràilia) a th' ann an Ghil'ad Zuckermann (rugadh 1 an t-Ògmhios, 1971) (D.Phil., Oilthigh Oxford; Ph.D., Oilthigh Chambridge).
Ridseard Lochhead
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an Ridseard Lochhead BPA (Beurla: Richard Lochhead).
Ghil'ad Zuckermann
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Cànanaichean Roinn-seòrsa:Iùdhachd Roinn-seòrsa:Daoine à Iosrael
Melitopol
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1784.
Ridseard Lochhead
Rugadh is thogadh e ann am Pàislig agus rinn e HNC ann an Glaschu. Bha e na oileanach aig Oilthigh Shruighlea far an do leugh e poileataigs agus chaidh e na mhanaidsear oifis do Ailig Salmond ann an 1994 gu 1998 nuair an deach e na oifigear leasachaidh do Chomhairle Baile Dhùn Dè. Thaghadh e mar ball liosta airson Ear-Thuath na h-Alba ann am Pàrlamaid na h-Alba ann an 1993. Chaidh e na BhPA airson Moireibh ann an 2006 an dèidh do bhàs Mairead Ewing, agus Rùnaire a' Chaibineit airson Cùisean Dùthchail an dèidh don taghadh Albannach 2007.
Melitopol
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ruisis (78.14%) a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann am Melitopol a' bruidhinn, ged a tha mion-chuid ann le Ucràinis (20.42%) cuideachd. Cha b' ann ach àn dèidh An Dàrna Cogaidh a fhuair am baile fàs uabhasach fhèin mòr a thaobh àireimh-shluaigh agus an An t-Aonadh Sobhiatach ga ghnìomhasachadh. A dh'aindeoin sin, tha an uiread dhaoine a tha nan tàmh ann am Melitopol air thuiteam fad na 21mh Linn.
Ridseard Lochhead
Connspaid
Leig e a dhreuchd suas ann an 2016. Bha connspaid mhòr ann mun t-siostam taic-airgid dùthchail a phàigheadh agus an ròl aige.
Melitopol
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ucràin
Ridseard Lochhead
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Moira Kelly
'S e cleasaiche à Queens, New York sna Stàitean Aonaichte a tha ann am Moira Kelly. Rugadh i air 6 am Màrt 1968).
David Kaufman
'S e cleasaiche à St. Louis, Missouri sna Stàitean Aonaichte a tha ann an David Kaufman (St. Louis, Missouri, 23 an t-Iuchar 1961).
Fìobh Meadhanach agus Gleann Rathais (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann am Fìobh Meadhanach agus Gleann Rathais (Beurla: Mid Fife and Glenrothes).
Chruthaicheadh i ann an 2011 o phàirtean de Fìobh Meadhanach. Tha Gleann Rathais fhèin, Ceannachaidh, An Leargach agus Inbhir Lìobhann san sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri Fìobh an Ear Thuath, Cair Chaladain, Cowdenbeath, agus Siorrachd Pheairt a Deas agus Siorrachd Cheann Rois.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Fìobha
Fargo, Dakota a Tuath
'S e Fargo (IPA: /ʃɪˈkɑːgoʊ/)) am baile as motha a tha ann an Dakota a Tuath. Bha 120,762 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2016. Tha e suidhichte aig 274m os cionn ìre na mara.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Dakota a Tuath
Richard Henderson
'S e neach-saidheans à Alba a tha ann an Richard Henderson.
Tha e ainmeil airson a Dhuais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2017 airson maicrosgopaidh glè fhuar còmhla ri Joachim Frank agus Jacques Dubochet.
Dh'ionnsaich e fiosaigs aig Oilthigh Dhùn Èideann agus rinn e an tràchdas aige aig an Laboratory of Molecular Biology (LMB) ann an Cambridge far an do dh'obraich e air chymotripsin. Rinn e postdoc aig Oilthigh Yale agus thill e gu LMB ann an 1973 far an robh e na stiùiriche eadar 1996 is 2006.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Zamora
’S e baile mòr faisg air Valladolid ann an cridhe na Spàinne a th’ ann an Zamora (IPA: θaˈmoɾa). Tha e suidhichte aig 652m os cionn ìre na mara, 210km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 660km bho Bharcelona. Tha 66,293 daoine a’ fuireach ann an Zamora. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Zamora a th’ann cuideachd.
Freumhan an ainm
'S ann connspaideach 's a tha freumh-fhaclachd an ainm. Tha cuid dhen bheachd gur ann à Οκελοδούρον (Okelodùron), a bha fo bhuaidh nan Vettoni, treubh Cheilteach às a' bhaile seo, mar a sgrìobh Strabo. Bha Dia Ceilteach ann air an robh Octo. A dh' aindeoin sin, tha cuid eile a' cantainn gur mathaid gur ann à Ocelus (Gàidhlig: Cnoc) agus Durum (Gàidhlig: Dùn), eileamaidean a tha gu math cumanta ann an Ceiltis air feadh na Spàinne. B' e Oceloduri (Sùilean an Duro) a bha air fo na Ròmanaich. Nochd am foirm Semure fo na Godaich, a chaidh arabachadh gu سمورة (Samura). Tha teòiridh eile ann, a chanas gur ann às a' ghnìomhair Samar ann an Eabhra, ged nach eil mòran dhaoine a' gabhail ri sin.
Eachdraidh
B' e na Ceiltich o shean a stèidhich am baile. Bha baile ann nuair a bha an sgìre fo bhuaidh nan Ròmanach, ged nach do deach an t-ainm a chlàrach ach ann an 569. Mar a b’àbhaist san Spàinn, chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936.
Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Zamora. Cha tuit ach 476mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 794mm nas lugha na Steòrnabhagh - leis gur e àite uabhasach tioram a th' ann. center|600px