cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ear-Thuath na h-Alba (roinn-phàrlamaid na h-Alba)
Buill Pàrlamaid
Buill roinne-pàrlamaid o 2021:
Mbabane
Dh’fhàs am baile nas motha, nuair a dh’imrich an t-ionad rianachail bho Manzini gu Mbabane ann an 1902. Tha mèinnean cudthromach le stàin agus iarann faisg air a’ bhaile. Tha roinn na turasachd gu math làidir cuideachd. Tha am Waterford-KaMhlaba United World College suidhichte ann am Mbabane.
Ear-Thuath na h-Alba (roinn-phàrlamaid na h-Alba)
Buill Pàrlamaid
Buill liosta:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Pen-y-lan
Tha am baile Pen-y-lan ann an Caerdydd, a' Chuimrigh. Tha e 1.5 mi (2.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 130.2 mi (209.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 12219 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1548 (12.7%); rugadh 66% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Mbabane
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Afraga a Deas
Pen-y-lan
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerdydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Bruce Springsteen
Springsteen, Bruce Springsteen, Bruce
An Chreagaigh
'S e sgire ann am Beul Feirste ann an Contae Aontroma a tha ann An Chreagaigh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma Roinn-seòrsa:Beul Feirste
Abhainn Ùraidh
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn/Uisge Uaraidh neo Abhainn Ùraidh (Beurla: River Ury neo Urie)
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Cill Fhinn
thumb|Cill Fhinn, sealladh bhon A 827 thumb|Easan Dhochairt thumb|Finlarig Castle faisg air Cill Fhinn
'S e baile ann an Comhairle Shruighlea a tha ann an Cill Fhinn (Beurla: Killin). Tha e suidhichte aig ceann an iar Loch Tatha aig inbhir nan aibhnichean Dochairt is Lochay. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 27′ 57.6″ Tuath agus 4° 19′ 4.8″ Iar.
Anns a' bhliadhna 2004 bha 640 duine a' fuireach an seo.
Mu cilemeatair air àird a thuath a' bhaile tha na tobhtaichean de sheann chaisteal ann, Caisteal Fhionnlairig, a chaidh a thogail ann an 1629.
A-rèir Iain Mhic an Tàilleir tha Cill Fhinn a' ciallachadh "eaglais gheall". B' àbhaist dha fèill a bhith ann an ris an do chanadh "Féill Faolain".
Ceangail Ghàidhealach
thumb|180px | Càrn-cuimhne gu ministear Gàidhealach ann an Cill Fhinn
'S e sgìre gu math Gàidhealach a bh' ann o shean agus le sin tha ceangail maireannach ann gus an latha an-diugh. Mar am faod sinn a leughadh air a' chàrn-cuimhne a thog An Comunn Gàidhealach dhasan anns a' bhaile fhèin, bha ministear ainmeil ann is e Seumas Stiùbhard an t-ainm a bh' air. Dh'eadar-theangaich e an Tiomnadh Nuadh gu Gàidhlig. Bha e air a phòsadh leis a' choithional rè 52 bliadhna, gus a chaochail e ann an 1789.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shruighlea
Wyclef Jean
'S e seinneadair/rapair agus neach-ciùil à Haiti a tha ann an Wyclef Jean. Rinn e cliù leis na Fugees.
790
Bàsan
Roinn-seòrsa:790an
Wyclef Jean
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:An Roinn Charaibeach Roinn-seòrsa:Daoine à Haidhti
Ticino (Cantone)
'S e roinn (Fraingis: canton, Gearmailtis: kanton, Eadailtis: cantone) anns an Eilbheis a th' ann an Ticino (IPA: tiˈtʃiːno, Rumantsch/Fraingis/Gearmailtis: Tessin). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, ri taobh nan crìochan leis an Eadailt.
'S e Bellinzona prìomh-bhaile na roinne, ach 's e Lugano am baile as motha. 'S e Eadailtis a tha ga bruidhinn air feadh na roinne, fiù 's aig ìre oifigeil. Gabh an roinn sin ris an Eilbheis ann ann 1803. Tha ainm oifigeil na roinne a' ciallachadh Poblachd agus Roinn Thicino. 'S e an 8mh roinn as motha anns an Eilbheis a thaobh àireamh-sluaigh.
Eachdraidh
Bhuineadh Ticino gu Poblachd Rhodàinia bho 1802 gu ruige 1810.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eilbheise
1333
MCCCXXXIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1330an
Cill Éad
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Cill Éad.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Eartra
300px|left|thumb| 'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Eartra neo Eritrea. Tha crìochan aige le Sudàn san iar, an Itiop sa deas, agus Diobùtaidh san ear-dheas. Tha oirthir aige, ann an taobh an ear, is taobh tuath, air Muir Dearg.
Fhuair e neo-eisimeileachd air An Cèitean, 1993, as dèidh ar-a-mach fada. Chan eil cànan oifigeil aice, ach cleachdaidh iad Tigrinya, Arabais, Eadailtis agus Beurla.
thumb||Cairt: Eartra
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga an Ear
Stèisean na h-Aghaidh Mòire
thumb|right|250px|Stèisean Aghaidh Mòire 'S e Stèisean na h-Aghaidh Mòire (Beurla: Aviemore railway station) an stèisean-rèile anns an Aghaidh Mhòir. Tha e suidhichte air prìomh-loidhne na Gàidhealtachd eadar Peairt agus Inbhir Nis. 'S e seo an ceann-deiridh as fhaide deas den Strathspey Steam Railway cuideachd.
<br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
Roinn-seòrsa:trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Alfonso López Michelsen
B’ e fear-lagha, sgoilear, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Coloimbia a bh’ ann an Alfonso López Michelsen (Bogotá, 30 an t-Ògmhios 1913 – ibidem, 11 an t-Ògmhios 2007). Bha e na cheann-suidhe na dùthcha eadar 7 an Lùnastal 1974 agus 7 an Lùnastal 1978. Bha athair, Alfonso López Pumarejo, na cheann-suidhe dà thuras roimhe, eadar 1974 agus 1978, agus an uair sin bho 1942 gu 1946. Phòs e aig Cecilia Caballero Blanco ann an 1938 agus rug i triùir duine-cloinne dha. S' e boireannach uabhasach ainmeil a th’ innte, a rinn tòrr airson nam ban agus an cuid chòirichean.
A bharrachd air bliadhna na chomhairliche airson Engativá (1938) cha do rinn e càil ann am poileataigs mus robh e 40 bliadhna a dh'aois. B' fheàrr leis a bhith an lùib nan oilthighean agus bha e na cheann-suidhe an Universidad Libre. Chuir an teaghlach seachad bliadhnaichean nam fògarraich thall thairis aig àm na deachdaireachd aig Gustavo Rojas Pinilla, ach cha do thill iad mus leig esan a dhreuchdan ann an 1957. An ceann dà bhliadhna chaidh gluasad poileataigeach a stèidheachadh le seann oileanaich aige, air an robh an MLR. Sheas e an aghaidh Guillermo León Valencia ann an 1962 airson na buidhne sin, ach chaill e. Bhuannaich e mu dheireadh thall ann an 1974. Dh'fhàgadh airsan nach robh e rag a thaobh luchd-reic dhrogaichean agus gu robh e gu math dluth air Na Stàitean Aonaichte.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Henryk Sienkiewicz
'S e Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz de Oszyk (IPA: [xɛnrɨk ˈadam alɛˈksandɛr ˈpʲus ɕɛnˈkʲevʲitʂ de ˈɔʂɨk]) sgrìobhadair Pòlach. Rugadh e ann an Wola Okrzejska ann an 1846 agus chaochail e ann an Vevey ann an 1916. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas anns a' bhliadhna 1905. Tha e ainmeil aig ìre eadar-nàiseanta gus ar làithean airson an nobhail Quo Vadis. A bharrachd air sin, b' e esan an dàrna neach às A' Phòlainn a choisinn duais Nobel a-riamh.
Fang (eun)
right|thumb|300px|Ag ithe [[wildebeest marbh]]
Henryk Sienkiewicz
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Pòlach Roinn-seòrsa:Daoine às a' Phòlainn
Fang (eun)
Fang, feichid, preachan: eun a tha ag ithe beathaichean marbh. Tha 	sgòrnan fada maol air.
397
Bàsan
Roinn-seòrsa:390an
Fang (eun)
Roinn-seòrsa:Eun-ablaich
Creag-ola
right|thumb|250px|Tobar-ola ann an [[Ontario, Canada]]
Is e creag-ola (Beurla: petroleum) an ola a gheibhear fo thalamh. Cleachdar e gus peatrail agus parabhan a dhèanamh.
Roinn-seòrsa:Eòlas-talmhainn Roinn-seòrsa:Stuth Roinn-seòrsa:Ola Ru-olie بترول Петрол Petroli Ropa Petroliwm Råolie Erdöl Petroleum Nafta Petróleo fa:نفت Pétrole 석유 nafto Minyak bumi Hráolía Petrolio נפט neft Nafta Aardolie 石油 Petroleum Petroleum نېفىت Ropa naftowa Petróleo Нефть Ropa Nafta Нафта Minyak bumi Maaöljy Petroleum ปิโตรเลียม Dầu mỏ Petrol Нафта 石油
Pinnt
Roinn-seòrsa:Tomhaisean
Sèimheachadh
'S e atharrachadh chonnragan a tha ann an sèimheachadh. Tha a' bhuaidh seo cumanta ann an iomadh cànain, gu h-àraid mar bhuaidh eachraidheil.
Ma thèid connrag a shèimheachadh, thèid a lagachadh gu tionndadh nas laige na connraige agus aig a' cheann thall, faodaidh gun dèid an fhuaim a chur gu neoini. Ann an cànanachas, thathar a' coimhead air mar neartachadh sònorachd cuideachd.
Atharrachaidhean
Tha iomadh dòigh ann air a dh'obraicheas sèimheachadh. 'S e am "fosgladh" aonan dhiubh 's an fhuaim a' fàs nas fhosgailte ceum air cheum:
Air neo "sònorachadh" 's an fhuaim 'ga ghuthachadh cuideachd:
Cha bhi slighean an t-sèimheachadh co-ionnann an-còmhnaidh, bidh barrachd cheumannan ann uaireannan no bi diofar toradh ann aig a' cheann thall.
Sèimheachadh eachdraidheil
Gheibhear sèimheachadh eachdraidheil 's cànan ag atharrachadh mean air mhean o ghlùin gu glùin, mar eisimpleir mar a thachair eadar an Laideann agus an Spàinntis. Bha stadan gun ghuth [p t k] aig an Laideann agus sa chiad àite, chaidh an guthachadh gu [b d g]. Anns a' cheum mu dheireadh, dh'atharraich iad gu [β̞ ð̞ ɰ]. Thachair seo, mar eisimpleir, ann am faclan mar vita → vida, caput → cabo, caelum → cielo.
Thachair rud gu math coltach ri seo sna cànain Cheilteach cuideachd. Mar eisimpleir, chaidh an -t- san Innd-Eòrpais a shèimheachadh nan robh e eadar dà fhuaimreag, mar a thachair eadar *teu̯teh2 "muinntir" gu *tou̯tā ann am Proto-Cheiltis, *tōθā ann an Gaeilge Thràth, túath /tʰuaθ/ ann an Seann-Ghaeilge agus gus neoini sa Ghàidhlig: tuath /t̪ʰuə/.
Sandhi
'S e Sàrdais aon dhe na cànain Ròmansach anns am faighear sèimheachadh dhen t-seòrsa sandhi. 'S ciall dha sin gum faighear sèimheachadh eadar faclan fa leth ma bhios connrag eadar dà fhuaimreag. A chionn 's gur e riaghailt fuaime chunbhalach a tha seo, seach riaghailt gràmair, chan eilear 'ga sgrìobhadh.
Sèimheachadh gràmarach
Gheibhear sèimheachadh eadar faclan fa leth sna cànain Cheilteach cuideachd. 'S e sèimheachadh sandhi a b' àbhaist a bhith ann, le riaghailt shimplidh a chuir sèimheachadh air gach connrag eadar dà fhuaimreag ach mar a chaidh cuid dhe na fuaimreagan air chall thairis air na linntean, dh'fhan an sèimheachadh ach bha e an uairsin 'na riaghailt gràmar aig an robh buaidh air fuaimean. Mar eisimpleir, tha diofar ann a thaobh sèimheachaidh sa Ghàidhlig eadar am fear /əm fɛr/ agus a’ bhean /ə vɛn/. Chithear gu h-ìosal mar a bha buaidh aig leasachan an uilt -os (le ainmearan firinn) agus aig -a (le ainmearan boireann):
Tha gach connrag fo bhuaidh an t-sèimheachaidh sa Ghàidhlig (ach /l̪ˠ/ aig nach eil cèile shèimichte tuilleadh). Tha luchd-cànanachais a' roinneadh nam buaidhean ann an co-roinntean eadar-dhealaichte mar eisimpleir:
Tha sèimheachadh ag adhbharrachadh call an t-sònrachais cuideachadh. Tha a' Ghàidhlig a' coimhead air /l n ɾ/ mar chèilean laga de /ʎ ɲ rˠ/.
Tha /l̪ˠ/ a' dol gu /lˠ/ ann an Gàidhlig na Hearadh.
Litreachadh
Thathar a' nochdadh sèimheachadh le h ann an Gàidhlig is sa Ghaeilge an-diugh ach bhathar a' cleachdadh na puinge sèimheachaidh roimhe san dà chànan. Mar eisimpleir, 's e  an dòigh air an robhar a' sgrìobhadh a mhàthair roimhe. Chan eil sin cho cumanta sa Mhanannais far am bi litreachadh ma connraige gu lèir ag atharrachadh, m.e. ny çhengaghyn → dy hengaghyn "na teangannan" → "de theangannan".
Tùsan
Roinn-seòrsa:Cànanachas Roinn-seòrsa:Teirmean gràmair
Camrose
Tha am baile Camrose ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 82.4 mi (132.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 210.4 mi (338.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1707 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 293 (17.2%); rugadh 65% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
William Howard Taft
B' e an 27mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte (15 an t-Sultain 1857 – 8 am Màrt 1930) a bha ann an William Howard Taft (4 am Màrt 1909 – 4 am Màrt 1913).
Roinn-seòrsa:Cinn-shuidhe nan Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Cealla (bith-eòlas)
thumb|Ceallan beòtha ann an sgrothaiche an uinnein 'S e structar beag bìodach ann am fàs-bheairtean a tha ann an cealla.
Chaidh ceallan ainmicheadh le Robert Hooke ann an 1665 nuair a chunnaic e tro maicreasgop pìos de dh'àrcan is iad a' coimhead mar cheallan ann am manachainn. Lorg Antonie van Leeuwenhoek meanbh-bheathaichean, bacteria agus protozoa anns nach robh ach aon cealla a-mhàin. Mhol Theodor Schwann agus Mattias Schleiden gur e an cealla bonn-stèidh a h-uile fàs-bheairt is dhearbh Rudolf Virchow nach do dh'fhàs ceallan ach bho cheallan eile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bith-eòlas
Indium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an indium le samhla In agus àireamh atamach 49. 'S e meatailt bloca-p bog agus maoth a tha ann agus tha na feartan indium coltach ri na feartan gailium agus tailium. 'S e far-stuth finidh sinc a tha ann.
Taisgealadh
Ann an 1863, chuir na ceimigearan Ferdinand Reich is Hieronymous Theodor Richter clachan-mhèinnir às na mèinnean timcheall Freiberg, Sagsainn gu deuchainn. Leagh iad mèinnearan ann an searbhag hàidreaclòraig agus tharraing iad sinc clòraid amh. Tha tailium uaireannan sa clachan-mhèinnir às an sgìre sin agus shir iad na loidhnean uaine tailium san speactram nan clachan. Cha robh loidhnean uaine ann ach bha loidhne gorm làidir ann. Cha robh fios aig luchd-saidheans aig an t-àm seo mu dheidhinn eileamaid aig an robh loidhne gorm làidir san speactram, mar sin co-dhùin iad gur e eileamaid ùr a bha ann. Dh'ainmhich iad an eileamaid "indium" air guirmean Innseanach.
Ann an 1864 rinn Richter indium fìorghlàn.
Cleachdadh
Cleachdar indium mar indium staoin ogsaid ann an dealbhan lionna chriostalaich, agus ann an solaisean.
Còbh
Tha còbh a' ciallachadh acarsaid nadarra, camas neo bàgh seasgair.
Indium
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Meatailt Roinn-seòrsa:Eileamaidean
Còbh
Eirinn
Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas Roinn-seòrsa:Muir
Barbosa
'S e baile-mòr anns A' Ghleann Aburrá a tha ann am Barbosa. Tha e faisg air Medellín ann an Antioquia, Coloimbia. Tha Barbosa na phàirt dhen Ceàrn Cathaireil a' Mhedellín. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1795.
Sluagh a' bhaile
Tha 42,439 nan tàmh anns a' bhaile, agus 23,831 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile,. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Lachlan MacIlleathain
B' e sgrìobhadair Gàidhlig a bh' ann an Lachlan MacIlleathain (1798-1848, Beurla: Lachlan MacLean).
Barbosa
Sluagh a' bhaile
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Barbosa (is mòran dhuibh mestizos), chan eil Tùsanaich ann ach tha 4% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 91,4% dhe na daoine ann am Barbosa leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 78% dhe na dachannan.
Lachlan MacIlleathain
Rugadh Lachlan MacIlleathain ann an Arnabost, Colla. Chaidh e a Ghlaschu far an d'fhuair e bùth agus dh'obair e mar fhear na bùtha.
Barbosa
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Barbosa. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann am Barbosa (Medellín)
Lachlan MacIlleathain
Dheasaich e an iris An Teachdaire Ùr Gaidhealach agus bha càirdeas aige ri Tormod MacLeòid, "Càraid nan Gàidheal", Iain MacCoinnich is Eòghann MacColla.
Barbosa
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Antioquia Roinn-seòrsa:Bailtean
Cionn Droma
'S e baile ann an ear-thuath na h-Alba a tha ann an Cionn Droma (Beurla: Kildrummy). Tha e suidhichte ann an Siorrachd Obar Dheathain faisg air Abhainn Dheathain.
Tha e na laighe air an A97.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Uisge Losaidh
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Uisge Losaidh (Beurla: River Lossie)
Sàrdais
'S e cànan Ròmanach a tha ann an Sàrdais. Canar limba sarda no Sardu ris anns a' chànan fhèin.
1334
MCCCXXXIV
Gelderland
'S e tè dhe na 12 roinnean nan Tìrean Ìsle a th' ann an Gelderland (IPA:ˈɣɛɫ.dər.ˌlɑnt, Laideann: Geldria). ' S e Arnhem a th'ann prìomh-bhaile na roinne ach 's e Nijmegen a th' anns a' bhaile as motha. Tha crìochan aig Gelderland le 6 roinnean eile: Noord-Brabant agus Limburg ann an ceann a deas: Zuid-Holland agus Utrecht air an àirde an iar: Flevoland is Overijssel ann an ceann a tuath. A bharrachd air sin, tha crìochan eadar-nàiseanta leis A' Ghearmailt air an àirde an ear na roinne.
Sàrdais
Tha i ga bruidhinn le nas motha na millean duine ann an Sardinia, eilean anns a' Muir Mheadannach. 'S e sin 80% de mhuinntir an eilean, ach tha iad uile dà-chananach, tha Eadailtis aca cuideachd.
Gelderland
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Olof Palme
B' e neach-poileataigs às An t-Suain a th' ann an Sven Olof Joachim Palme (IPA: uːlɔf ˈpalˌmɛ, Stockholm, 30 am Faoilleach 1927 - 28 an Gearran 1986). Bha e an lùib poileataigs aig àrd ìre fad a bheatha mar bhall nan Liberalerna (a tha a' gabhail ri Libearalas). An dèidh an t-Arm fhàgail ann an 1947 chaidh e gu Oilthigh Stockholm agus fhuair e sgoilearachd a dhol gu Kenyon College, thall anns Na Stàitean Aonaichte. Thuirt e gur e na chunnaic e an siud a thug buaidh cho làidir air gun do ghabh e ri Sòisealachd, a dh'aindeoin 's gu robh athair na fhear-malairt.
Sàrdais
Le achd ionadail ann an 1997 agus achd na stàite 1999 fhuair Sàrdais inbhe mar mion-chànan, ach chan eil inbhe cho-ionnanach le Eadailtis aice fhathast. .
Olof Palme
Fhuair e dreuchd mar rùnaire ann an oifis a' phrìomhaire ann an 1953. An uair sin bha e os cionn Lìog nan Sòisealta Deamocratach Òga (Suainis: Sveriges Socialdemokratiska Ungdomsförbund). Chaidh e a thaghadh dhan Phàrlamaid airson Jönköpings län ann an 1957. Bha iomadh dreuchd aige san Riaghaltas: Ministear gun Phasgan, Ministear a' Chòmhdhalach agus Ministear an Fhoghlaim. A bharrachd air sin, bha e os cionn a' phàrtaidh aige fad 16 bliadhna, bho 1969 gus a chaidh a chur gu bàs. Bha e na phrìomhaire dà thuras: 1969 gu ruige 1976 agus an uair sin 1982 gu ruige 1986.
Sàrdais
An comais ri Eadailtis is cànanan Ròmanach eile tha gràmar is fuaimneachadh Sàrdais caran coltach ri Laideann fhathast. Ach chithear buaidh na Spàinntis is Catalanais cuideachd.
Olof Palme
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain Roinn-seòrsa:Poileataigs
Sàrdais
'S iad na dualchainntean as motha:
thumb|left|Sanas-rathaid dà-chànanach
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cànain Ròmansach Roinn-seòrsa:An Eadailt
Bac
Bac:
Fredericton
'S e prìomh-bhaile na mòr-roinn Bhrunswick Nuadh a tha ann am Fredericton (IPA: /ˈfrɛdrɨktɨn/). Tha e suidhichte san àirde an iar-dheas na mòr-roinne.
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Canada
Düsseldorf
‘S e baile mòr gnìomhachail faisg air Wuppertal air an àirde an iar-thuath na Gearmailte a th’ ann an Düsseldorf (IPA: 'dʏsl̩dɔɐf). Tha e suidhichte aig 38m os cionn ìre na mara, ri taobh na na h-Aibhne Düssel, 34km air falbh bho Köln, 339km bho Hamburg agus 467km bho Bherlin, prìomh-bhaile na dùthcha. Chaidh Düsseldorf a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1135. B' e prìomh-bhaile na Àrd-Dhiùcachd Bherg a bh' ann, bho 1806 gui ruige 1813. Tha an t-ainm a’ ciallachadh Baile na h-Aibhne Düssel, co-fhacal dorp (baile beag) ann an Gearmailtis. Ann an 2010 bha 588,735 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. ‘S e an 9mh baile as motha na dùthcha.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Stèisean Meadhan Ghlaschu
thumb|right|250px|Am broinn an stèisean 'S e Stèisean Meadhan Ghlaschu (Beurla: Glasgow Central railway station) am prìomh stèisean-rèile ann an Glaschu.
Thogadh e ann an 1879 agus leasaicheadh e eadar 1899 agus 1905.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan Roinn-seòrsa:Glaschu
15 an t-Ògmhios
'S e 15 an t-Ògmhios an 166mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (167mh ann am bliadhna-leum). Tha 199 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Ella Fitzgerald]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Aibidil Laidinneach
300px|thumb|       Uaine dorcha: Aibidil Ròmanach
B’ e aibidil Laidinneach neo aibidil Ròmanach an aibidil as cumanta san t-saoghal. Thòisich e leis na Ròmanaich, a’ tighinn à freumhan ann am Muir Meadhan-Tìre-an-Ear.
A, B, C, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u, v, w, x, y, z
Litrichean sònraichte
Laidinneach
Martin Bagge
'S e seinneadair, sgrìobhadair-ciùil agus ceòladair às an t-Suain a th' ann am Martin Bagge (Mölnlycke, 20 an t-Samhain 1958). Chaidh e dhan sgoil-chiùil aig Oilthigh Ghöteborg, far a rinn e rannsachadh air na seann sgrìobhadairean visa mar Carl Michael Bellman - Raibeart Burns na Suaine - Olof von Dalin agus Lucidor. A thuilleadh air sin, tha e air bàrdachd aig Harry Martinson agus Elizabeth Hermodsson a chur gu ceòl. Tha e ainmeil taobh a-staigh na dùthcha aige airson a chuid obrach air ceòl traidiseanta visa. Tha e air a bhith an lùib ciùil san dùthaich aige fhèin fad a bheatha. Fhuair e ballrachd na Svenska Visakademien ann an 2001. Cho-obraich e còmhla ri Alf Hambe, Lars Jansson, Lars Danielsson agus Dan Berglund. Cuideachd sheinn e na sgrìobh Bellman thall thairis sa Ghearmailt agus san Danmhairg.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain Roinn-seòrsa:Seinneadairean Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Ceann Chàrdainn (soilleireachadh)
Ceann Chàrdainn neo Cinn Chàrdainn:
An Cionn Bán
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann An Cionn Bán.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
398
Bàsan
Roinn-seòrsa:390an
Luzern (Kanton)
'S e roinn (Fraingis: Canton, Gearmailtis: Kanton, Eadailtis: Cantone) anns An Eilbheis a th'ann Luzern (IPA: luˈtsɛrn, Rumantsch/Eadailtis: Lucerna, Beurla/Fraingis: Lucerne). Tha e suidhichte ann an cridhe na dùthcha. 'S e Luzern a th'ann prìomh-bhaile na roinne. 'S e Gearmailtis a tha ga bruidhinn air feadh na roinne, fiù's aig ìre oifigeil. Gabh an roinn sin ris An Eilbheis ann ann 1332. Tha an t-ainm oifigeil na roinne a' ciallachadh Roinn Luzern. 'S e an 7mh roinn as motha na h-Eilbheis, a thaobh àireamh-sluaigh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eilbheise
731
Bàsan
Roinn-seòrsa:730an
Bjørnstjerne Bjørnson
B' e Bjørnstjerne Martinus Bjørnson dràmaire agus sgrìobhadair à Nirribhidh. Rugadh e ann an Kvikne ann an 1832 agus chaochail e ann am Paris ann an 1910. Sgrìobh e an teacsa airson Laoidh nàiseanta na Nirribhidh. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas anns a’ bhliadhna 1903.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Nirribheach Roinn-seòrsa:Daoine à Nirribhidh
Balg
Tha Balg neo bolg na roinn na bodhaig sa bheil an stamag. Tha imleag air a’ bhalg.
Roinn-seòrsa:corp
Kassel
‘S e baile mòr faisg air Göttingen ann an cridhe na Gearmailte a th’ ann an Kassel (IPA: kasəl, air a sgrìobhadh Cassel gu ruige 1928). Tha e suidhichte aig 167m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Fulda am broinn na stàite Hessen. Tha am baile 95km air falbh bho Sondershausen, 183km bho Köln, 253km bho Leipzig agus 300km bho Bherlin. Tha 194,087 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh Kassel a chlàradh airson a’ chiad turais ann an 913 mar Chassalla. B' e prìomh-bhaile na Prionnsalachd-taghaidh Hesse-Kassel a bh' ann bho 1803 gu ruige 1866 a bharrachd air 1807 gu ruige 1814, nuair a bha e na phrìomh-bhaile Rìoghachd Westphalen.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
1335
MCCCXXXV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1330an
Sgadan
right|240px|thumb|Sgadan thumb|240px|Clupea harengus
Tè-bhuairidh
thumb|[[Mata Hari, dannsair-drùise agus beachdadair air dhearbhadh; rinn e a h-ainm co-chiallach le tè-bhuairidh fad a' Chogaidh Mhòr.]]
Sgadan
'S e seòrsa iasg a tha ann an sgadan   (iolra: sgadain) (Laideann: clupea harengus).
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Iasg
Tè-bhuairidh
Tha an tè-bhuairidh, A' Bhean Bhàsmhor, no an leòdag, 'na gnàth-charactair. 'S e ban-shlaoightear a th' innte mar as trice, cleachdadh an cumhachd na drùise a ghlacadh an gaisgeach agus gu tric ga bheirsinn ri milleadh. Nuair tha i air nochdadh, chan urrainn dhi sàsaichte a bhith gu feòlmhor. Ged tha i mar as trice air nochdadh ri slaoightear, th' an tè-bhuairidh cuideachd àitheanta a bhith 'na h-anagaisgeach ann an roinn nan sgeulan agus air uairibh eadhon bana-ghaisgeach aithreachail. Gu coitcheann an-dràsda, th' an prìomh-choltas air fhaicinn ri caractar gum tèid gun sgur thar an lìn eadar math is olc.
Mar as trice, tha tè-bhuairidh air chluiche le cumhachdach guth leth-àrd. Gu tric, tha i 'na coimeas no nàmhaid na rìbhinne soineannta no na rìbhinne fo claoidh.
Roinn-seòrsa:Gnàthan-charachtair
732
'S e bliadhna-leum a bha ann an 732 (DCCXXXII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:730an
Comhairle Aonghais
Tha 29 comhairlichean aig Comhairle Aonghais, 9 neo-eisimeilich, 1 Làbarach, 1 Libearal Deamocratach, 14 Nàiseantaich agus 4 Tòraidhich. Tha Helen Oswald (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) na probhaist.
Tha i ann an crìch ri Comhairle Baile Dhùn Dè, Comhairle Siorrachd Obar Dheathain is Comhairle Pheairt agus Cheann Rois.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Comhairlean na h-Alba
Bloemfontein
'S e prìomh-bhaile breithneachail Afraga a Deas a tha ann an Bloemfontein. Ach tha dà phrìomh-bhaile eile ann: Cape Town (reachdail) agus Pretoria (riochdail).
Thàinig an t-ainm Bloemfontein bhon cànan Afrikaans agus Duitseis: "Bloem ontsprong". Tha sin a' ciallachadh fuaran nan flùraichean. Tha far-ainm eile air: Baile nan Ròsan.
Tha Bloemfontein suidhichte ann am meadhan na dùthcha anns an Highveld. Tha an fharsaingeachd rèidh le beanntan beaga (koppies san Afrikaans) an-siud agus an-seo. 'S e seo an co-chomharran aige: 29° 6’ Deas agus 26° 13’ Ear. Tha mu 369,568 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin.
Obar Phuill
thumb|Obar Phuill, meadhan a' bhaile 'S e baile ann an Comhairle Shruighlea a tha ann an Obar Phuill (Beurla: Aberfoyle).
Tha am baile suidhichte mu 43 cilemeatairean (27 mìltean) air àird an iar-thuath Ghlaschu aig cois beinn Craigmore (1,271 troigh/387 meatair). Tha e na phàirt de Phàirc Nàiseanta Loch Laomainn agus nan Trosaichean. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 10′ 52.32″ Tuath agus 4° 23′ 15.72″ Iar.
Bloemfontein
Rugadh an sgrìobhadair J. R. R. Tolkien an seo air an 3mh latha den Fhaoilteach, 1892, ach dh’fhàg an teaghlach aige Afraga a Deas ann an 1896, nuair a chaochail athair Tolkien.
Obar Phuill
Anns a' bhliadhna 2006 bha 650 duine a' fuireach an seo.
Bloemfontein
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Afraga a Deas Roinn-seòrsa:Bailtean
Obar Phuill
Rugadh an t-Urramach Robert Kirk ann an Obar Phuill ann an 1644. Rinn esan a’ chiad eadar-theangachadh den Book of Psalms gu Gàidhlig.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shruighlea
Cnoc na Caraidh
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Cnoc na Caraidh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
1808
thumbnail|150px|Manuel María Mallarino 'S e bliadhna-leum a bha ann an 1808 (MDCCCVIII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1800s
Stèisean Taigh an Droma Uarach
thumb|right|250px|Stèisean Taigh an Droma Uarach 'S e Stèisean Taigh an Droma Uarach (Beurla:Upper Tyndrum railway station) an stèisean-rèile ann an Taigh an Droma. Tha e suidhichte air Rathad Iarainn nan Eilean eadar Drochaid Urchaidh agus A' Chrìon Làraich.
Tha dà Stèisean aig Taigh an Droma: Taigh an Droma Uarach agus Taigh an Droma Iarach. Tha Stèisean Taigh an Droma Iarach air Loidhne chun an Obain. Tha Stèisean Taigh an Droma Uarach air loidhne gu Mallaig agus chun an Ghearasdain.
<br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
Roinn-seòrsa:Trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Cas-blaidd
Tha am baile Cas-blaidd ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 82.1 mi (132.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 209.1 mi (336.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 620 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 187 (30.2%); rugadh 66% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Mouswald
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Dùn Phrìs, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Mouswald (Mosswald o shean). Tha e suidhichte aig 52m os cionn ìre na mara, ann an cridhe Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar an Cathair Ruairidh agus Dùn Phrìs, ri taobh an Uillt Cleughbrae. Tha e 248km air falbh bho Obar Dheathain, 102km bho Ghlaschu, 14km bho Inbhir Anainn agus 103km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. Bha mu 410 duine a' fuireach an seo ann an 1951. 'S e Beurla agus Beurla Ghallda th' ann an dà chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Mouswald. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus dreuchdan ann an Dùn Phrìs. A bharrachd air sin, tha pàirc charabhan ann. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil ann ach feumar a dhol dhan àrd sgoil ann an Dùn Phrìs.
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à seann Bheurla neo Lochlannais a tha ainm a' bhaile, a tha a' ciallachadh Coille a' Mhòintich bho Méos (Mòinteach) agus Weald (Coille). Chan eil am baile idir fada air falbh bhon a' Mhòinteach Lochar. Bha coilltean mòra ann o chionn fhada. 'S ann gu math pailt 's a tha ainmean-àite Lochlannach ann an iar-dheas na h-Alba, gu h-àraidh nas fhaisge air a' Mhuir agus tha iad uile-làthaireach san sgìre eadar Inbhir Anainn agus Greatna.
Eachdraidh
Bha a' chiad eaglais do Naomh Peadar, ann san 13mh Linn mar-thà, ach thogadh eaglais ùr an seo an an 1816 agus lesachadh ann an 1929, nuair a chuireadh geata mòr air bhog. Chaidh an eaglais a dhùnadh ann an 2011, leis gun do deach Comar na Drise, Ruadhail agus Mouswald a chur ri chèile mar aon pharraist. A-rèir carragh-chuimhne a' bhaile, fhuair deichnear à Mouswald bàs sa Chogadh Mòr agus fear eile san Dàrna Cogadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs
Eaglais Iarach
'S e baile ann an ear-thuath na h-Alba ann an Siorrachd Obar Dheathain sa tha ann an Ceann Chàrdainn neo Cinn Chàrdainn, neo Eaglais Iarach bho sean (Beurla: Kincardine o' Neil).
Abhainn Narann
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn/Uisge Narann (Beurla: River Nairn). Tha i a' sruthadh tro Srath Narann.
Eaglais Iarach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Abhainn Narann
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Stamh
Tha stamh (Laideann: Laminaria digitata ) na sheòrsa feamainn dubh air a bheil duilleagan fada leathann. 'S e duilleag an staimh a tha ann am bàrr-staimh, leis am bithear a' dèanamh ceilp.
Thathas a' cantainn stamh ri casan nan diofar seòrsa feamainn. 'S e cas na feamnach a th' anns an stamh, agus theirear bàrr no liadhag ris an duilleig mhòir a tha a' fàs air an stamh.
'S e stamh a' chas air a bheil an liadhag a' fàs.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Feamainn
Abhainn Shidni
Tha Abhainn Shidni (Beurla: Sydney River) ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh. Bha 3,150 daoine a' fuireach ann, ann an 2001. Tha e na laighe air Abhainn Spàinnteach.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
733
Bàsan
Roinn-seòrsa:730an
Ball-dòbhrain
right|thumb
Tha ball-dòbhrain a’ ciallachadh buill beag dorch air craiceann duine. Tha e coltach ri breacadh-seunain, ach gu tric, nas motha, agus nas dorcha. Tha cuid a’ smaoineachadh gu bheil ceangail eadar buill-dòbhrain agus aillse, ach chan eil fianais math ann. thumb|Intradermal melanocytic nevus (dermatoscopic image) Roinn-seòrsa:corp
Cocríoch
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Cocríoch (Beurla: Cogry).
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
1336
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1336 (MCCCXXXVI).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1330an
Kevin Costner
'S e actair agus neach-ciùil Aimeireaganach a th' ann an Kevin Costner neo Kevin Michael Costner (Lynwood, California, 18 am Faoilleach 1955).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Costner, Kevin
Berkenbrück
‘S e baile beag air an àirde an ear na Gearmailt a th’ ann am Berkenbrück (IPA: bɛrkɛnbrʏk, Ainm slàn: Berkenbrück-Spree). 'S ann à birke (beithe) agus brücke (drochaid) anns a' Ghearmailtis a tha an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1285 mar Birkenbrücke. Chaidh loidhne rèile a thogail tron bhaile ann an 1842 agus fhuair e stèisean ann an 1859. Thogadh Autobahn ann an 1936, a rachadh bho Bherlin gu Frankurt-Oder. Dh'fhuirich an sgrìobhadair Hans Fallada an seo fad greis ann an 1932. Tha Berkenbrück suidhichte aig 42m os cionn ìre na mara dìreach ri taobh na h-Aibhne Spree, anns an stàit Brandenburg, 147km air falbh bho Dresden, 66km bho Bherlin 166km bho Leipzig, 101km bho Mhagdeburg agus 27km air falbh bho na crìochan leis A' Phòlainn. Tha am baile a' buntainn don cheàrn (Gearmailtis: Kreis) Oder-Spree agus tha 972 duine a' fuireach ann.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Suðurnes
'S e roinn ann an Innis Tìle a th' ann an Suðurnes (Gàidhlig: Rubha a Deas). Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha, ri taobh Höfuðborgarsvæðið agus Suðurland. 'S e Reykjanesbær a th' anns a' bhaile as motha na roinne, far a bheil a cuid rianachd phoblaich suidhichte. 'S ann ann an Suðurnes a tha port-adhair Eadar-nàiseanta Keflavik agus Bláa Lonið.
1809
MDCCCIX
Suðurnes
Eachdraidh
Eadar 965 agus 1874 bhuinneadh Suðurnes gu landsfjórðungur (Gàidhlig: Cairteal) air an robh Sunnlendingafjórðungur/Rangæingafjórðungur còmhla ri Höfuðborgarsvæðið agus pìosan mòra Suðurland. 'S ann aig ìre nam bailtean s' a thathar a' toirt seachad na rianachd phoblaich an latha an-diugh, ged a thathar a' cleachdadh nan roinnean airson anailise stadastaigeil. B' e roinn-phàrlamaid a th' ann an Suðurnes gu ruige 2003 cuideachd, nuair a chaidh na sia roinnean-phàrlamaid a th' ann a-nis a stèidheachadh.
1809
Bàsan
Roinn-seòrsa:1800s
Suðurnes
Àireamh-sluaigh
Seo mar a tha àireamh-sluaigh na roinne air atharrachadh fad nam bliadhnaichean agus an taca ris an còrr dhen dùthaich. 'S ann aig Suðurnes 's a tha an ceathramh àireamh-sluaigh as àirde na dùthcha, an dèidh Höfuðborgarsvæðið, Norðurland eystra agus Suðurland.
Siorrachdan ann an Suðurnes
Tha dìreach aon sheann shiorrachd ann an Suðurnes: Gullbringusýsla.
Ceanglaichean A-muigh
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Tormod MacLeòid (craoladair)
Tha Tormod MacLeòid (neo Norman Macleod air telebhisein) na chraoladair sa Ghàidhlig agus Beurla. Tha e à Innse Gall agus tha e ag obair airson STV agus BBC Alba. Tha e na phreasantair air North Tonight bho 1987.
Roinn-seòrsa:Craoladairean Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Coirèa a Deas
'S e dùthaich ann an Àisia a tha ann an Coirèa a Deas neo Coiria a Deas neo Corea a Deas. 'S e Seoul am phrìomh-bhaile. Tha crìochan aice san tuath le Coirèa a Tuath.
Canar Coirèa ris an leth-eilean seo, b' e sin an seann ainm a bha air an dùthaich (còmhla ri Coirea a Tuath) cuideachd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Coirèa a Deas Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia an Ear
1337
MCCCXXXVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1330an
Ragnar Frisch
B' e eaconamaiche à Nirribhidh a bha ann an Ragnar Anton Kittil Frisch  (Oslo, 3 am Màrt 1895–Oslo, 31 am Faoilleach 1973). Còmhla ri Jan Tinbergen bhuannaich e a' chiad Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 1969 airson an obrach air modailean daineamaig phròiseasan eaconamach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd Roinn-seòrsa:Daoine à Nirribhidh
Coill na Baice
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Coill na Baice.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Lògaidh (soilleireachadh)
Lògaidh:
Secret Garden
thumb|Fionnuala Sherry & Rolf Løvland 'S e dìsead Eireannach-Lochlannach a th'ann an Secret Garden (Gàradh Rùnach) a bheil a' cluich Ceòl nua-innealach, air thuigsinn cuideachd le roinn ri ceòl Nua-clasaigeach.
Tha e a' cur cudthrom air an fhidhleir Eireannach, Fionnuala Sherry, agus an cumadair-ciùil/neach-piana, Rolf Løvland. Tha Secret Garden bàrrachd na 3 clàran-ciùil muillean air reic agus bhuannaich iad sa' Ràiteachas Eurovision nan Òrain 'san 1995, leis an dèanamh-ciùil Nocturne (Ceòl-oidhche). B'e 'n ciad àm is aon a bheil dèanamh-ciùil innealach an Ràiteachas Eurovision nan Òrain air bhuanneachadh.
Lean am buaidh aig an Eurovision a' bhuaidh am ciad clàr-ciùil "Songs from a Secret Garden" ("Òrain às Gàradh Rùnach"). Reic e muillean amhlaidhean mun saoghal, a' fàs platinum 'san Lochlann agus sa' Chòiria, òr 'san Èireann, Hong Kong agus Nua Sealann agus a' fuireach dhà bliadhna anns na cairtean-iùil a' Chlàir-sanais Nua-linn 'san 1996 agus 1997. Chuimsich Bairbre Streisand "Heartstrings" ("Faireachdainn-chridhe") às a' chlàr-ciùil seo ris an òran "I've Dreamed Of You" ("Bhruadair Mi Dhìot") air a clàr-ciùil Gaol Mar Ar Gaol. Chleachd i cuideachd "Faireachdainn-chridhe" 'na pòsadh ri Seumas Brolin.
Lean an clàr-ciùil "White Stones" ("Clachan Bàna") 'san 1997 cuideachd dèanamh na prìomh-deich air na cairtean-iùil a' Chlàir-sanais Nua-linn. "Dawn of a New Century" ("Mochthràth Linn Nuadh") 'san 1999, "Dreamcatcher" ("Giùlanair-aislinge") 'san 2001 agus mheal "Once In a Red Moon" ("Aon Uair Ann am Gealach Dheirg") buaidh mun saoghal cuideachd gabhail a-staigh ruigheachd na prìomh-deich air a' Chlàir-sanais.
Secret Garden has released a special "Secretgarden - Best Of" album for its tour of Australia and New Zealand in 2004. It reached the top of the Australian New Age charts and the ARIA top 50 album charts.
Clàran-ciùil
Na clàran-ciùil Ghàradh Rùnach (gu h-eachdraidheach):
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Ceòl Secret Garden Secret Garden Secret Garden
Victoria, Columbia Bhreatannach
'S e prìomh-bhaile na mòr-roinn Cholumbia Bhreatannaich a tha ann an  Victoria (IPA: /vɪkˈtɔəriə/). Tha e suidhichte aig ceann an ear-dheas Eilein Vancouver.
Tailium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an tailium le samhla Ti agus àireamh atamach 81.
Victoria, Columbia Bhreatannach
Bunaidh William Vickrey eaconamaiche, do Victoria. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 1996.
Tailium
'S e meatailt a tha ann agus tha an feartan coltach ri na feartan gailium agus indium.
Victoria, Columbia Bhreatannach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Canada
Tailium
Taisgealadh
Ann an 1861 lorg William Crookes is Claude Auguste Lamy gu neo-eisimileach tailium le speactromachd lasair. Dh'ainmhicheadh tailium air an Greugach θαλλός (geugag uaine) air sgàth 's gu bheil loidhne uaine làidir san speactram.
Rubha Ìomhair
Tha Rubha Ìomhair (Beurla: Point Edward) ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Tailium
Bith-eòlas
Tha salainn tailium glè phuinnseanach agus cleachdadh iad mar puinnseanan an aghaidh radain agus meanbh-fhrìdean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Meatailt Roinn-seòrsa:Eileamaidean
734
Bàsan
Roinn-seòrsa:730an
An Ceapan
Anns a' bhliadhna 2001 bha 1,140 duine a' fuireach an seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shruighlea
Ocaña
‘S e baile meadhanach ann an Norte de Santander, Coloimbia, a th' ann Ocaña. Tha e suidhichte aig 1,202m os cionn ìre na mara aig astar dhe 203km bho Chúcuta. 'S e baile le gnàth-shìde uabhasach blàth a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach dhe 22˚ aige. 'S e Ocaña an 52mh baile as motha na dùthcha. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1570.
Woodrow Wilson
B' e an 28mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte (eadar 4 am Màrt 1913 – 3 am Màrt 1921) a bha ann an Thomas Woodrow Wilson (28 an Dùbhlachd 1856—3 an Gearran 1924). Bha e na cheann-suidhe ri linn a' Chiad Chogaidh.
Ocaña
Freumhan an Ainm
'S e ainm Spàinnteach a th' ann an Ocaña. Tha baile leis an aon ainm faisg air Toledo, mu dheas Madrid.
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 90,517 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, chan eil ach 11,690 a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Ocaña, ach tha 10.4% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 85.12% dhe na daoine ann an Ocaña leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 38.9% dhe na dachannan.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Ocaña. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir 's a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Ocaña
Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Iain Mac'Illeathain
Tha Iain Mac'Illeathain na chraoladair sa Ghàidhlig. Tha e à Liùrbost air Leòdhas agus tha e ag obair airson BBC Alba. Tha e na phreseantair air An Là agus bha e na phresentair air Cunntas agus air Radio nan Gàidheal airson phrògraman radio nan naidheachdan, Aithris na Maidne, Aithris an Fheasgair agus Aithris na Seachdain.
Chaidh e dhan Oilthigh Obar Dheathain.
Roinn-seòrsa:Craoladairean Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Hearaich
Achd an Aonaidh
Achd an Aonaidh (1707). Chaidh reachdadh air Achd an Aonaidh (neo Achd Aonadh nam Pàrlamaid) an dà chuid, ann am Pàrlamaid na h-Alba agus ann am Pàrlamaid Shasainn. B’ e èifeachd na h-Achd/nan Achd, cur às don dà Phàrlamaid neo-eisimileach, agus stèidheachadh nan àite Pàrlamaid do “Rioghachd Aonaichte na Breatainne Móire” a bhiodh a’ suidhe ann an Cathair Westminster ann an Lunnainn.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:Achdan Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Achdan Pàrlamaid Shasainn Roinn-seòrsa:An Rìoghachd Aonaichte
Contae Shligigh
'S e siorrachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Shligigh (tuiseal ainmneach: Sligeach, Laideann: Comitatus Slegensis). Tha e suidhichte air an àirde an iar-thuath na dùthcha, ann an Còigeamh Chonnacht. Tha 65,393 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 1,796km², an 23mh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 25mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Shligigh le Maigh Eo, Ros Comáin agus Liatroim. Bha 181,002 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir. 'S e Trosc Mór (675m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.
Sgìrean Ionadail
Tha sia baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn Shligigh: Cairbre, An Corrann, Cúil Ó bhFinn, Luíne, Tír Oirill agus Tír Fhiachrach (1 agus 2). A bharrachd air sin, tha 41 parraistean (ann an còig sgìreachdan-easpaig: Ardach, Cill Ala, Achadh Conaire, Cill Mhór agus Ail Finn) agus 1,325 bailtean fearainn sa chontae.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Shligigh Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Dearbhóg
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Dearbhóg.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Cat Manainneach
250px|right|thumbnail|Cat Manainneach
Tha cat Manainneach (Gaelg: Kayt Manninagh neo Stubbin) a' tighinn à Eilean Mhanainn, agus tha iad ainmeil o chionn 's gu bheil fìor-earball a dhìth oirre (ged a tha fear beag air cuid).
Roinn-seòrsa:Cat Roinn-seòrsa:Mamalan Roinn-seòrsa:Eilean Mhanainn
Abhainn Nis
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Nis (Beurla: River Ness)
Bathar-bog Gàidhlig
thumb|An sgrìn mhòr ann an [[LibreOffice]] 'S e bathar-bog a tha sa Ghàidhlig no a chuireas taic ri cleachdadh na ionnsachadh na Gàidhlig a th' ann am bathar-bog Gàidhlig (no Scottish Gaelic software sa Bheurla). 'S e gu h-àraidh faclairean agus bathar-bog le còd saor a nochd gu ruige seo.
Eachdraidh
A-rèir coltais b’ e am faclair air loidhne an Stòr-dàta Briathrachais, air an làraich-lìn aig Sabhal Mór Ostaig ann an 1994, a’ chiad ghoireas mór coimpiutaireachd na Gàidhlig a bha ri fhaighinn a-riamh, agus a’ chiad ghoireas a bha ri fhaighinn air an Eadarlìon. Agus chaidh am faclair freumh-eòlais aig MacBheathain a chur air an Eadarlìon caran aig an aon àm mar fhaclair air-loidhne, aig ceantar.org ann an California le teacsa a fhuaireadh bho SMO. Beagan as dèidh sin, nochd Opera, am brabhsair-lìn. Cha do nochd prògraman cumanta eile ach greis mhath ’nan déidh, can OpenOffice ann an 2004 no Firefox ann an 2010.
Loidhne-ama
thumb|Suaicheantas Opera On a nochd an Stòr-dàta, tha iomadh goireas eile air nochdadh:
2003
thumb|Suaicheantas Mozilla Firefox
2010
thumb|Suaicheantas WordPress
2011
thumb|right|250px|VLC air KDE Plasma Desktop
Comhairle Baile Obar Dheathain
thumb|right|250px|Comhairle Baile Obar Dheathain 'S e comhairle ionadail a tha ann an Comhairle Baile Obar Dheathain a tha a' deiligeadh le Obar Dheathain.
Abhainn Nis
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
735
735
Bàsan
Roinn-seòrsa:730an
Ùir
right|thumb|Achadh "Loess" anns [[a' Ghearmailt]]
'S e an talamh a tha ann an ùir, sam bi luibhean a’ fàs.
Is iomadh seòrsa ùir a tha ri fhaighinn, a-rèir cia mheud uisge, grian agus teas a tha aca, agus dè seòrsa cloiche a tha fodha.
Roinn-seòrsa:Eòlas-talmhainn
1338
MCCCXXXVIII
Prometium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann am prometium le samhla Pr agus àireamh atamach 61. 'S e lantanach glè rèidio-bheò gun iosatòp seasmhach a tha ann.
Naomh Eòin Mac Gille Bhuidhe
Och bh’ Eòin Mac GilleBhuidhe aig obair Eaglais Caitligeach in Albainn eadar bliadhnaichean 1610 gu 1615, nuair cuir sé gu bàs air an 10mh latha mìos Màrt sa bliadhna 1615.
Prometium
Rinneadh caractarachd ri 38 iosatòpaichean de phrometium. Tha prometium-147, le leth-bheatha 2.6234 bliadhna, as cudromaiche, agus prometium-145, le leth-bheatha 17.7 bliadhna, agus prometium-146, le leth-bheatha 5.53 bliadhna, as seasmhaiche.
1338
Bàsan
Roinn-seòrsa:1330an
Naomh Eòin Mac Gille Bhuidhe
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Naoimh
Prometium
Eachdraidh
Ann an 1945 rinn Jacob A. Marinsky, Lawrence E. Glendenin and Charles D. Coryell ann an toraidhean sgoltaidh uranium. Dh'ainmich Grace Mary Coryell, bean Coryell, e air Prometeus ann am fionn-sgeul Greugach.
Cleachdadh
Cleachdar prometium-147 ann am peantan solasach agus bataraidhean atamach. Tha fosfor ann am peant a tha a' sùigheadh gathachadh-β às am prometium agus a' cruthachadh solas.
Warren G. Harding
B' e an 29mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte (4 am Mart 1921 – 2 an Lùnasdal 1923) a bha ann an Warren Gamaliel Harding (2 an t-Samhain 1865 – 2 an Lùnasdal 1923).
Roinn-seòrsa:Cinn-shuidhe nan Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte