cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
John Nicolson
Sgrìobh e òraidean airson seanadair anns na Stàitean Aonaichte agus bha e na neach-aithris air a' BhBC aig àm nan sabaidean 9/11 ann an Eabhraig Nuadh.
Riochdaich e Siorrachd Dhùn Breatainn an Ear eadar 2015 is 2017 is e na neach-labhairt SNP airson cultair, na meadhanan agus spòrs. Chaill e an seat aige agus bhuannaich e Ochail agus Siorrachd Pheairt a Deas ann an 2019 is e na neach-labhairt SNP airson cùisean didseatach, cultair, na meadhanan agus spòrs.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Shirley-Anne Somerville
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an Shirley-Anne Somerville BPA.
Rugadh i ann an Cair Chaladain ann an 1974. Bha i na h-oileanach aig Oilthigh Shruighlea far an do dh'ionnsaich i taigheadas. Dh'obair i mar neach-iomairt mus do thaghadh i mar BhPA airson Lodainn (roinn-phàrlamaid na h-Alba) ann an 2011 agus an-sin Dùn Phàrlain ann an 2016. Chaidh i na Ministear airson Foghlaim Adhartach, Foghlaim Àrd-Ìre agus Saidheans san Riaghaltas na h-Alba ann an 2016. Tha i na ball Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Jim Varney
B' e actair agus neach-ciùil à Lexington, Kentucky anns na Stàitean Aonaichte a bha ann an James Albert "Jim" Varney, Jr. (15 an t-Ògmhios 1949 - 10 an Gearran 2000).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Vladimir Malakhov
'S e dannsair agus coireògrafaiche Ucràineach/Ostaireach, a th' ann an Volodymyr Anatoliyovitch Malakhov (Ucràinis: Володимир Анатолійович Малахов , Kryvyi Rih, 7 am Faoilleach 1968). Thoisich e ballet ionnsachadh nuair a bha e dìreach còig bliadhna a dh' aois agus chaidh e dhan Sgoil-dannsa ann am Mosgo aig deich bliadhna a dh'aois. Dh' fhàg e an sgoil sin ann an 1986 agus on latha siud the e air a bhith ag obair air feadh an t-saoghail ach gu seachd-àraidh ann am Berlin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:An Ostair
Jean Cadell
B' e cleasaiche à Alba a bha ann an Jean Dunlop Cadell, no Jean Dunlop Perceval-Clark (Dùn Èideann, 13 an t-Sultain 1884 — Lunnainn, 29 an t-Sultain 1967). Tha i ainmeil airson nam filmichean The Loves of Robert Burns (1930), David Copperfield (1935) agus Pygmalion (1937).
Bha i na piuthar don peantair Francis Cadell.
Filmichean
Seo liosta de chuid de na filmichean as ainmeile aice:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
A' Choille Shear (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha anns a' Choille Shear (Beurla: Eastwood).
Chruthaicheadh i ann an 1999. Tha Baile Ùr na Maoirne, Eaglesham, Giofnag agus Baile Chlarc san sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri Glaschu Pollaig, Glaschu Cathcart, Cille Bhrìghde an Ear, Dail Chluaidh, Cille Mheàrnaig agus Srath Irbhinn agus Siorrachd Rinn Friù a Deas.
Thomas Haden Church
'S e cleasaiche à California, Na Stàitean Aonaichte a tha ann an Thomas Haden Church (rugadh Thomas Richard McMillen, 17 an t-Ògmhios 1960).
Hamish MacAonghais (sreapadair)
’S e sreapadair agus neach-teasargainn ainmeil a bha san Dr Hamish MacAonghais (1930–2020). Rugadh e sa bhaile Taigh an Rathaid ann an Siorrachd Chille Chùithbeirt air 7 an Iuchair 1930, agus chaochail san dachaigh aige ann an Gleann Comhann air 22 an t-Samhain 2020.
Bha e ainmeil mar shreapadair – shreap e am Matterhorn anns na h-Ailpeannan nuair bha e dìreach 16 – ach bha e a cheart cho ainmeil mar fear-teasargainn nam beann. Stèidhich e sgiobannan teasargainn beinne agus sgrìobh e leabhraichean mu shreapadaireachd. Bha e a’ fuireach fad ioma bliadhna ann an Gleann Comhann.
Ceanglaichean a-mach
MacAonghais, Hamish
Craichie, Aonghas
'S e baile-beag ann an Aonghas a th' ann an Craichie. Tha e faisg air Letham.
Chaidh làmhag o Linn an Umha a lorg an seo is e an-dràsta anns an Taigh-tasgaidh Bhreatainn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Aonghais
Sergei Polunin
'S e dannsair, cleasaiche agus modail Ucràineach/Ruiseanach/Sèirbianach, a th' ann an Sergei Vladimirovich Polunin (Ucràinis: Сергій Володимирович Полунін, Ruisis: Сергей Владимирович Полунин, Kherson, 20 an t-Samhain 1989). Thoisich e ballet ionnsachadh nuair a bha e dìreach ochd bliadhna a dh' aois agus chaidh e do sgoiltean-dannsa ann an Kyiv agus Lunnainn. Fhuair e fìor dhubh chàin leis gu tug e taic do Donald Trump agus Vladimir Putin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:An Ruis
A' Ghàidhealtachd agus na h-Eileanan (roinn-phàrlamaid na h-Alba)
'S e roinn-phàrlamaid na h-Alba a tha ann an A' Ghàidhealtachd agus na h-Eileanan.
Tha 8 buill roinne-pàrlamaid agus 9 buill liosta aice.
Chaidh a cruthachadh ann an 1999 is mhùth a crìochan ann an 2011.
Buill Pàrlamaid
Buill liosta:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Gàidhealtachd
Là na Gogaireachd
Tha Là na Gogaireachd air a comharrachadh gach chiad den Ghiblean. Tha daoine air a bhith a’ dèanamh phlòighean is air a bhith a sgaoileadh fhathannan ceàrr. ’S e Gogairean a th’ air an luchd-fulaing agus air an fhealla-dhà fhèin. Nuair a bhios an duine a rinn a’ phlòigh deiseil rithe, èighidh esan no ise ‘Is tusa an gogaireachd!’. Foillsichidh cuid de na pàipearan-naidheachd is irisean sgeulaichean meallta a thèid a mhìneachadh an ath latha no aig bonn na duilleige ann an litreachan glè bheag. Tha aon fhealla-dhà ainmeil a rinn a’ BhBC ann an 1957. Bha iad a’ craoladh film a thug ri chreidsinn gun robh na tuathanaich anns an Eilbheis air a bhith a’ buineachadh spaghetti ùr anns na pàircean aca. Fhuair a’ BhBC tòrr dh’iarrtasan bho dhaoine a dh’iarr lusan spaghetti a cheannach. B’ e plòigh glè shoirbheachail a bh’ ann. Nochd cleas air Là na Gogaireachd ann am Prògram Choinnich ann an 1997 a bha ag ràdh gum faigh luchd-bruidhinn na Gàidhlig tarsainn drochaid an Eilein Sgitheanaich gun chìsean a phàigheadh.
Dh’fhàs an latha seo nòsarach anns an naoidheamh linn deug is chum e a’ dol chun an latha an-diugh. Ach chan e saor-là poblach a th’ ann ann an dùthaich sam bith. thumb|Ticead às a' bhliadhna 1857 "Washing the Lions" ann an Lunnainn. Ach, ’s e beachd glè aosta a th’ anns an nòs a bhith a’ cumail aon latha gach bliadhna airson phlòighean. Bha fèis Ròmanach ann air an robh an t-ainm ‘Hilaria’.
Lorgaidh sinn a’ chiad iomradh air a’ cheangal eadar a’ chiad là den Ghiblean is na gogaireachdan anns an leabhar le Geoffrey Chaucer – The Canterbury Tales (1392). Nas anmoiche, rinn John Aubrey iomradh air a’ chiad là den Ghiblean 1686 mar “Fooles holy day”. Chaidh grunn duine a mhealladh air an latha seo ann an 1668 is air sàillibh seo, chaidh iad gu Tùr Lunnainn gus a sealltainn air nigheadaireachd nan leòmhannan. Bha an t-ainm ‘Huntigowk Day’ air an latha seo ann an Alba. Thàinig an t-ainm seo bho “Hunt the Gowk”. ’S e cuthag a th’ ann an Gowk. Tha an t-ainm ‘Là Ruith na Cuthaige’ oirre cuideachd anns a’ Ghàidhlig.
Tha meas air an latha seo aig daoine ann an tòrr dhùthchannan. Anns an Fhraing, an Eadailt, a’ Bheilg, na Tìrean Ìsle is sgìrean ann an Canada is Eilbheis far a bheil Fraingis air a bruidhinn, ’s e poisson d’ Avril (Fraingis), aprilvis (Duitsis) is pesce d’ aprile (Eadailtis) a th’ aca air an latha seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Làithean
Menachem Avidom
B' e neach-teagaisg agus ceòl-sgrìobhaiche à Iosrael a rugadh sa Phòlainn a bh' ann am Menachem Avidom (Eabhra: מנחם אבידום, ainm-breithe: Mendel Mahler-Kalkstein, Stanisławów, 6 am Faoilleach 1908 – Herzliya, 5 an Lùnasdal 1995). Dh'inimrich e gu Palastain ann an 1925 agus fhuair e a cuid foghlaim san Oilthigh Aimearaganach am Beirut, eadar 1926 agus 1928. Rinn e dà bhliadhna sa Chonservatoire ann am Paris fo Henri Rabaud cuideachd, bho 1928 gu ruige 1931. Chruthaich e ainm ann an Eabhra dhàsan fhèin, a tha a' ciallachadh Athair D agus M bhon fhacal אבי (athair), leis gu robh dithis nigheannan aige: Daniela agus Miriam. Thill e a dh' Iosrael agus chuir e seachad bliadhnaichean a' teagasg teòiridh ciùil ann an Tel Aviv. A bharrachd air sin, bha e na rùnaire Orcastra Fiolarmonach Iosrael bho 1945 gu ruige 1952 agus na chathraiche Lìog ceòl-sgrìobhaichean Israel bho 1955 gu ruige 1978. Bhuannaich e an Duais Iosrael airson Ciùil ann an 1961, airson an opara Alexandra ha'Hashmonait.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:Israel Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:A' Phòlainn Roinn-seòrsa:Daoine à Iosrael
Eilean na Deasgabhalach
'S e eilean bholcànach iomallach sa Chuan Siar a th' ann an Eilean na Deasgabhalach (Beurla: Ascension Island). The e na phàirt den Ranntair Thar Lear Bhreatainn Eilean Naomh Eilidh, Eilean na Deasgabhalach is Tristan da Cunha.
Tha an t-eilean suidhichte 1,600 km a-mach bho chosta Afraga agus 2,250 km bho chosta Aimeireaga a Deas. 'S e meud an eilein 88 km ceàrnagach.
Chaidh an t-eilean ainmeachadh le Alfonso de Albuquerque, seòladair às a' Phortagail nuair a lorg e an t-eilean air Là na Deasghabhalach anns a' bhliadhna 1503.
Tha sluagh maireannach air a bhith a' fuireach air Eilean na Deasgabhalach bhon bhliadhna 1815 nuair a chaidh gearastan Breatannach a chur air an eilean às dèidh do Napoleon Bonaparte a bhith air a chur air fògradh ann an Eilean Naoimh Eilidh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eileanan Roinn-seòrsa:Ranntairean Thar Lear Bhreatainn
Guadalajara
Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann à وادي الحجرة (wād al-ḥaŷara) a tha an t-ainm, a tha a' ciallachadh abhainn Henares ann an Arabais. 'S e eileamaid gu math cumanta ann an ainmean-àite na Spàinn a th' ann guad-. Tha fuaimneachadh an ainm air atharrachadh fad nan linntean, a' cur g aig an toiseach air sàilleabh nach eil am fuaim wa ann aig toiseach facal sam bi ann an Spàinntis. 'S ann connspaideach 's a tha freumh-fhaclachd Henares. Tha cuid dhen bheachd gur ann à caisteal (ḥaŷara) ann an Arabais. A dh'aindeoin sin, tha luchd-rannsachaidh eile ann a tha a' toirt taic do fhreumhan ann am Basgais, 's dòcha bho harrikada (Gàidhlig: àite clachach). Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh o chionn linntean leis na Ibèirich. Thog na Ròmanaich rathad eadar Toledo agus Zaragoza - am Via Dominicana - a dheidheadh seachad air Guadalajara. Thug na h-Arabaich seilbh air Guadalajara anns an 8mh Linn agus b' ann fo buaidh nam Muslamach a dh'fhàs am baile. Thug na seilbh air Guadalajara ann an 1050. Mar a b’àbhaist san Spàinn, chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Cha do thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936. A dh'aindeoin seo, dh'fheuch na Faisistich ionnsaigh a thoirt air a' bhaile mar phàirt an iomairt aca mu timcheall air Madrid. A thuilleadh air saighdearan às an Spàinn fhèin, b' e luchd saor-thoileach eadar-nàiseanta agus feachd às An Eadailt a bha an sàs sa gnothach. Thachair batal mòr fuilteach eadar 8 am Màrt agus 28 am Màrt 1937. Chaill còrr is 5,000 duine am beatha san chòmhstri. Dhùilt na Reubaltaich ionnsaighean air an sgìre seo a'rithist.
Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Guadalajara. Cha tuit ach 342mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 831mm nas lugha na Steòrnabhagh(1173) - leis gur e àite uabhasach tioram a th' ann.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Paul Wheelhouse
Rugadh e ann am Beul Feirste ann an 1970. Bha e na oileanach aig Oilthigh Obar Dheathain far an do dh'ionnsaich e eaconomachd. Dh'obair e mar eaconomaiche mus do thaghadh e mar BhPA airson Alba a Deas ann an 2011. Tha e na bhall Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba. Chaidh e na Mhinistear airson Gnothachais, Tionnsgnaidh agus Lùtha san Cèitean 2016.
Struan Murray
'S e sgrìobhadair Sasannach a bha ann an Struan C. Murray.
Màm
'S e ainm coitcheann air a' phuing as ìsle air druim eadar dà bheinn, neo air a' phuing as ìsle eadar dà mhullach air druim, a tha ann am màm no dìollaid.
Paul Wheelhouse
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Màm
Chan eil a' chuid bu mhòr de màm ann an Gaidhealtachd na h-Alba ainmichte, ach tha fear neo dha, mar eisimpleir An Màm, eadar an dà mhullach aig Suilbhean, beinn ainmeil anns an Asainte. Lorgar an ainm cuideachd air rathaidean thairis talamh àrd—mar eisimpleir An Màm Ràtagain, an rathad ainmeil eadar Ràtagan Cinn t-Sàile agus Gleann Eilg.
Brother Isle
right|300px
'S e eilean ann an Sealtainn eadar Yell agus a' mhòr-thìr a tha ann am Brother Isle (Lochlannais/Nornais: Breiðare øy, eilean na tràgha). Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
Anders Jonas Ångström
B’ e rannsachair ann am fiosaig agus reul-eòlaiche a bh' ann an Anders Jonas Ångström (, Timrå 13 an Lùnastal 1814–Uppsala 21 an t-Ògmhios 1874). Fhuair e a chuid sgoil ann an Härnösand agus an uair sin chaidh dhan Oilthigh Uppsala. Tha e cliùiteach airson na h-obrach a rinn e air speactrasgòpachd agus chuireadh ainm dha aonad mheudachaidh ann am fiosaig, an t-ångström.
Brother Isle
Tha taigh-solais air.
Anders Jonas Ångström
Dh'obair e mar neach-amhairc aig Amharc-lann Uppsala far an do lorg e ann an àile na grèine haidridean agus rinn e mapa de speactram na grèine ann an 1868. Rannsaich e cuideachd na fir-chlis.
Brother Isle
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sealtainn
Anders Jonas Ångström
Bhuannaich e Bonn Rumford a' Chomainn Rìoghail ann an 1872.
Chaidh deuchainn-lann aig Oilthigh Uppsala ainmicheadh air is air a mhac, Knut Ångström.
Bressay
right|300px
Tha Bressay (Lochlannais/Nornais: Breiðey/Brusey bho breiðr agus Ey, a bheireadh Eilean Leathann dhuinn sa Ghàidhlig) ann an Sealtainn. Tha e faisg air Learaig. Ann an 2011 bha 386 duine a' fuireach air an eilean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sealtainn
Míkmaq
thumb|400px|Am Fearann a bha roimhe aig an t-sluagh Míkmaq)
’S e muinntir, no sluagh, thùsanach ann an taobh an ear Chanada a tha sa Mhíkmaq (Mi'kmaq, Mi'gmaq, Micmac, Mic-Mac, Miꞌkmaw, Miꞌgmaw, Lnu, Migomach). Tha iad a’ fuireach gu h-àraid ann an Alba Nuadh, Ceap Breatainn, Eilean Eòin, Brunswick Nuadh, an ear Cheibeag, agus pàirtean de Na Stàitean Aonaichte. 'S e ciad-nàisean a th' ann na Migomaich, agus tha iad a bhith a' fuireach ann an Migomatachd o chionn faisg air deich-bliadhna-mìle.
Tha trì-migomach-coimhearsnachdan-deug ann an Alba Nuadh fhathast, agus barrachd comhearsnachdan anns na mòr-roinntean Canadach eile.Tha an cànan traidiseanta aca Migomis, ach o chionn colonachadh bruidhinnidh iad Beurla cuideach. Tha lùghdachadh ann an cànan cuspair cudromach ri na Migomaich, coltach ri an lùghdachadh cànan ris na Gàidheil.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Canada
Jamie Hepburn
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an Jamie Hepburn BPA.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Iain Caimbeul (na Leadaige)
Rugadh Iain Caimbeul anns an Leideag, faisg air an Òban, ann an 1823. Nuair a bha e fhathast na bhalach òg, rinn an teaghlach imrich a Meudarloch, nach eil ach corra mhìle bhuaithe. Fad iomadh bliadhna, bhiodh athair ag obair na mhaighstir-sgoile ann an Sgoil na Leadaige, far an d' fhuair Iain fhèin fhoghlam. Chosg e ùine ann an Glaschu, ach cha do chòrd sin ris, agus às dèidh greiseig thill e a Mheudarloch, agus fhuair e obair a' ruith Oifis a' Phuist. Bhiodh e os cionn choinneamhan soisgeulach ann an uaimh faisg air an taigh aige. Chaochail e ann an 1897.
Iomraidhean
Iain Caimbeul (na Leadaige) Iain Caimbeul (na Leadaige)
Sailead Jell-o
’S e seòrsa bìdh a tha ann an sailead Jell-o. 'S e a th' ann ach dealatain blasaichte le measan agus glasraich (curranan sa bhitheantas). Bidh càise, mayonnaise, cnap-lusan, cnòthan no feòil ann air uaireannan. ’S ann às Na Stàitean Aonaichte a tha e. Bha e cumanta anns na 1960an.
’S e seòrsa aspic ùr a th’ ann an sailead Jell-o. Dh’ fhàs e cumanta nuair a bhuannaich Mrs John E. Cook à Pennsylvania farpais reasabaidh Better Homes and Gardens le Perfection Salad. Thòisich na daoine a bhith ga ithe gu mòr ri linn an Dàrna Cogaidh. Bha cuibhrinneachadh bìdh ann agus chleachd mòran dhaoine e. Bha am biadh seo saor ach breagha airson teatha no partaidh. Bha e na bu chumanta às dèidh a’ chogaidh air dà adhbhar. B’ e a chiad adhbhar nach robh tìde gu leòr airson còcaireachd aig boireannaich oir bha iad ag obair cuideachd. B’ e an dàrna adhbhar gun robh dùil gum biodh boireannaich a’ còcaireachd gun a' bhith a' ceannach "biadh ullamh". ’S e biadh furasta agus luath a bh’ ann an sailead Jell-o airson suipear.
Chan eil sailead Jell-o glè chumanta a-nis ach ithidh na Canèidianaich agus na h-Ameireaganaich e fhathast aig potluck agus saor-làithean. ’S e biadh traidiseanta a th’ ann an sailead Jell-o air Cold Plate anns An Talamh Ùr.
Roinn-seòrsa:biadh
Philip Reeve
'S e sgrìobhadair Sasannach a bha ann an Philip Reeve.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Sasannach
Kevin Stewart
Thill e gu Pàrlamaid na h-Alba ann an 2016 is ann an 2021.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Maureen Watt
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann am Maureen Watt BPA.
Rugadh i ann an Obar Dheathain ann an 1951. Bha i na h-oileanach aig Oilthigh Srath Chluaidh far an do dh'ionnsaich i poileataigs. Dh'obair i mar thidsear ann an Reading is mar rianaire mus deach i na BhPA airson Ear-Thuath na h-Alba ann an 2006. Bha i na ministear airson sgoiltean agus sgilean eadar 2007 agus 2009. Thaghadh i mar BhPA airson Obar Dheathain a Deas agus Ceann Chàrdainn ann an 2011 is bha i a ciad BPA a chaidh air mhionnan sa' Beurla Ghallda ear-thuathach. Tha i na ball Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba. Chaidh i na Ministear airson Slàinte Inntinn ann an 2016 ach chaill i a dreuchd mar mhinistear san Ògmhios 2018.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Sema Önür
'S e cleasaiche às An Tuirc a tha ann an Sema Önür (Alanya, 25 am Faoilleach 1958). Bidh i a' nochdadh tric anns na filmichean agus air an àrd-ùrlar san dùthaich aice fhèin. 'S ann airson Kara Melk (1996), Ana Kusuzu (2000) agus Çanta (2005) a tha i ainmeil.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film Roinn-seòrsa:Daoine às an Tuirc
Aileen Chaimbeul
Rugadh i ann am Peairt ann an 1980. Bha i na h-oileanach aig Oilthigh Ghlaschu far an do dh'ionnsaich i Eachdraidh Eaconomach agus Sòisealta. Dh'obair i mar neach-aithris, deasaiche agus cuidiche pàrlamaideach mus do thaghadh i mar BhPA airson Alba a Deas ann an 2007 agus Dail Chluaidh ann an 2011. Tha i na ball Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba. Chaidh i na ministear airson Chloinne agus Daoine Òga ann an 2011 agus na ministear airson Slàinte a' Phobaill agus Spòrs ann an 2016.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Ailean Dòmhnallach (Ailean an Ridge)
Rugadh Ailean Dòmhnallach ann am Bràigh Loch Abar ann an 1794. Bha e air a bhith mar-thà ri bàrdachd nuair a rinn e às-imrich, còmhla ris an teaghlach aige, a Chanada ann an 1816. Dh'imrich iad a-rithist gu faisg air Antigonish ann an 1847, far an do chaochail e ann an 1868. Às dèidh dha bàsachadh, chruinnich ogha - Alexander Maclean Sinclair - na rinn e de dhàin, agus dh'fhoillsich e iad le bàrdachd eile ann an Clàrsach na Coille (1881, Glasgow, Archibald Sinclair). O chionn ghoirid, dheasaich Oighrig NicFhraing a' bhàrdachd air fad aig Ailean an Ridge ann an As a’ Bhràighe (2005, Sydney, Nova Scotia: Cape Breton University Press). Sgrìobh Oighrig NicFhraing alt mun a' bhàrd cuideachd, ‘Allan the Ridge Macdonald, Gaelic Poet’, a chaidh fhoillseachadh ann an 1985 ann an Cape Breton’s Magazine, Àir. 38, tdd. 37–45.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig Ailean Dòmhnallach (Ailean an Ridge Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Bruach Chluaidh agus Muileann-Gaidh (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann am Bruach Chluaidh agus Muileann-Gaidh (Beurla: Clydebank and Milngavie).
Chruthaicheadh i ann an 1999. Tha Bruach Chluaidh, Muileann-Ghaidh, pàirtean de Bhearsden agus Dùn Tòchair san sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri Sruighlea, Srath Chelbhinn agus Bearsden, Glaschu Fearann Anna, Siorrachd Rinn Friù a Tuath agus an Iar agus Dùn Breatann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Bile Margaidh A-staigh na Rìoghachd Aonaichte
'S e bile a chaidh san Taigh nan Cumanta le amas bacaidhean malairt eadar na dùthchannan anns an Rìoghachd Aonaichte a bhacadh anns a' Bhile Margaidh A-staigh na Rìoghachd Aonaichte (Beurla: United Kingdom Internal Market Bill).
Bhiodh a' Bhile riaghailtean ùra anns na dùthchannan a riaghlachadh agus Oifis airson a' Mhargaidh A-staigh a chruthachadh. Ach bheireadh i cuideachd cumhachdan do Riaghaltas Westminster maoinean leasachaidh roinneil a chosg ann an Alba, anns a' Chuimrigh agus ann an Èirinn a Tuath, is an cùmhnant eadar-nàiseanta leis an Aonadh Eòrpach a bhriseadh ma bhios eas-aonta eadar an riaghaltas ann an Westminster agus an Aonadh Eòrpach mu malairt eadar Èirinn a Tuath agus a nàbaidhean.
Chaidh e san Taigh nan Cumantan 9 Sultain 2020 is san Taigh nam Morairean anns an Dàmhair.
Càineadh
Cha tug Pàrlamaid na h-Alba cead dhi. Thuirt Mìcheal Ruiseal gun tolladh a' Bhile tiomnadh chumhachdan do dh'Alba is gum briseadh e lagha eadar-nàiseanta. Thug a h-uile duine a bha na prìomhaire agus iad fhathast beò slaic dha. Leig Sir Jonathan Jones, rùnaire maireannach aig an roinn laghail dhen Riaghaltas Westminster, a dhreuchd suas is e a' togail fianais an aghaidh na Bile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs
East Burra
right|300px
Ann an 2011 bha 76 duine a' fuireach air an eilean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sealtainn
Grianaig agus Inbhir Chluaidh (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
Chaidh a cruthachadh ann an 1999. Tha Grianaig, Gurraig, Inbhir Chip agus Port Ghlaschu san sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri Dùn Breatann, Siorrachd Rinn Friù a Tuath agus an Iar agus Coineagan a Tuath.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Jeane Freeman
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an Jeane Freeman BPA.
Rugadh i ann an Inbhir Àir agus bha i na h-oileanach aig Colaiste Teicneòlas Ghlaschu far an do dh'ionnsaich i poileataigs. Dh'obair i mar neach-iomairt agus stèidhich i Apex Scotland is Women for Independence mus do thaghadh i mar BhPA airson Carraig, Cumnaig agus Srath Dhùn ann an 2016. Tha i na ball Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba. Chaidh i na OBE ann an 1996 agus na Ministear airson Teàrainteachd Shòisealta san Riaghaltas na h-Alba anns an Cèitean 2016.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Alison di Rollo
Bha i na sgoilear aig Hutchesons' Grammar School ann an Glaschu gu ruige 1979 agus dh'ionnsaich i lagh aig Oilthigh Ghlaschu. Thug i san Oifis a' Chrùin ann an 1985. Chaidh i na ceannard Ionad Nàiseanta Eucoirean Feise ann an 2013 agus chaidh i na Àrd-neach-lagha a' Chrùin an Alba ann an 2016 an dèidh do Lesley Thomson a leig a dreuchd suas.
Urraman
Chaidh i na Neach-tagraidh na Bànrighe (QC) san Sultain 2016.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Riaghaltas na h-Alba Roinn-seòrsa:Àrd-luchd-lagha a' Chrùin an Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Iain MacIllEathain (Bàrd Bhaile Mhàrtainn)
Rugadh Iain MacIllEathain ann am Baile Mhàrtainn, Tiriodh, ann an 1827. Cha d' fhuair e foghlam foirmeil, ach dh'ionnsaich e leughadh agus sgrìobhadh, sa Bheurla agus sa Ghàidhlig, bhon mhinistear anns an eilean. 'S e duine gasta eirmseach a bh' ann an Iain, agus bha fèill mhòr aig a' choimhearsnachd air na h-òrain a rinn e mu thachartasan ionadail, a leithid an t-sreatha de dh'òrain èibhinn agus spòrsail mu na h-euchdan a rinn Calum 'Beag' MacArtair.
Bha Iain MacIllEathain an sàs cuideachd ann an Strì an Fhearainn.
'S ann ann am Baile Mhàrtainn a bha e a' fuireach fad a bheatha, agus cha do phòs e a-riamh. Chaochail e, fhathast ann am Baile Mhàrtainn, ann an 1895.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig Iain MacIllEathain
Antalya
'S e baile mòr, port agus sgìreachd bhaile (Turcais: büyükşehir belediyesi) ann an ceann a deas Poblachd na Tuirce a th' ann an Antalya (IPA: anˈtalja), Greugais: Αττάλεια). Tha Antalya suidhichte faisg air Alanya, air costa na Mara Mheadhan-thìriche, eadar Mersin agus İzmir san roinn (Turcais: ili) Antalya, aig inbhir na h-Aibhne Köprüçay (Greugais: Εὐρυμέδων), aig 30m os cionn ìre na mara. Tha 1,203,994 duine a' fuireach ann. 'S e an ochdamh baile as motha na dùthcha a th' ann cuideachd.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh leis an righ Attalus II Philadelphus à Peargamon mu 150 ro Ìosa Crìosd. Leig Attalus III Philometor Euergetes am baile gu Impireachd na Ròimhe ann an 130 agus dh'fhàs Antalya gu math beairteach foidhpe. Ràinig Crìosdaidheachd dhan dùthaich sa 1 Linn agus chèilidh Barnabas agus Pòl à Tarsus air a' bhaile, mar a chithear ann an Gnìomharra nan Abstol. Lean am baile air mar àite gu math cudromach fon Impireachd Bheasantianach, gu ruige an 13mh Linn, nuair a thuit e dha na Tuirich Seljuq. Bha e na phrìomh-bhaile na prionnsalachd Teke (1321 - 1423) gus a thug Impireachd nan Otomanach ionnsaigh air.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Tuirc Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Bailtean anns an Tuirc Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd
Fetlar
Tha Fetlar (Lochlannais/Nornais: Fætilar) ann an Sealtainn. Tha e faisg air Unst agus Yell. Ann an 2011 bha 61 duine a' fuireach air an eilean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sealtainn
Dòmhnall MacEacharn
Rugadh Dòmhnall MacEacharn ann an Gleann Gharrasdail, Diùraigh, ann an 1836. Rinn e imrich a Ghlaschu, far an d' fhuair e obair ann am malairt. Às dèidh greiseig, chaidh e a Dhùn Èideann, far an do chosg e a' mhòr-chuid de a bheatha. Dh'fhoghlaim e e fhèin, agus bhiodh e ann am buidheann a choinneachadh gu tric san taigh a bh' aig an Ollamh Dòmhnall MacFhionghain, còmhla ri daoine eile a leithid Alasdair Gilleasbaig MacGilleMhìcheil agus an Siorram MacNeacail.
Sgrìobh e aistean sa Ghàidhlig, air cuspairean cho farsaing ri creideamh, feallsanachd agus litreachas. Chaidh a bhàrdachd fhoillseachadh ann an irisean bho 1875 air adhart, fon ainm 'Am Bàrd Luideagach'.
Chaochail e ann an 1908.
Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig Dòmhnall MacEacharn
Naomh Ninian
B' e naomh a bha ann an Ninian (4mh-5mh Linn, a réir seanachais), a thog ceann an toiseach anns na h-iomraidhean bhon 8mh Linn. Thathas ag ràdh gur esan a thòisich a' Chrìosdaidheachd ann an Albainn. Tha am fiosrachadh a th' againn m'a dheidhinn a' tighinn bho dà phìos bàrdachd is chan eil a h-uile duine a' gabhail ris gu bheil am fiosrachadh sin fìor.
Tha latha féille aig Ninian air 16 an t-Sultain. Tha ceangal àraidh aig an naomh ri Taigh Mhàrtainn ann an Gall-Ghàidhealaibh.
Ceanglaichean a-mach
Ninian Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Valentyna Shevchenko
B' e neach-teagaisg agus neach-poileataigs Ucràineach/Sobhiatach a ghabhadh ri co-mhaoineas a bh' ann am Valentyna Semenivna Shevchenko (Ucràinis: Валентина Семенівна Шевченко, Ruisis: Валентина Семёновна Шевченко, Kryvyi Rih, 12 am Màrt 1935 - Kyiv, 3 an Gearran 2020). Bhuinneadh i gu teaghlach gu math bochd: bha a h-athair na mhèinneadair. Fhuair Shevchenko a cuid foghlaim san Oilthigh Taras Shevchenko ann an Kyiv bho 1954 gu ruige 1957. Chuir e seachad bliadhnaichean a' teagasg cruinn-eòlais. Fhuair i iomadh dreuchd chudromach ann am poileataigs na dùthcha. Bho 1957 gu ruige 1962 bha i os cionn na Komsomol ann an Kryvyi Rih. An uair sin bha i na leas mhinistear an fhoghaim san Ucràin (1969 - 1972), na leas-chathraiche Comann Ucràineach airson Càirdeis agus Dàimhean Cultarach le Dùthchannan Cèin (1972 - 1975), na leas-chathraiche na Sobhiat na h-Ucràine (1975 - 1985) agus na cathraiche fhèin (1985 - 1990).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin‎ Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat
Laurie Flynn
'S e neach-naidheachd is neach-iomairt à Alba a tha ann an Laurie Flynn.
Rugadh e ann an Kent is thogadh e ann an Alba. An dèidh do sòiseo-eòlas, feallsanachd is eaconomachd ionnsachadh aig an LSE ann an Lunnainn dh'obraich e mar neach-naidheachd airson Construction World agus Socialist Worker is e a rannsachadh asbestos. Chaidh e ann am prògram telebhisean World in Action ann an 1979 is rinn e prògraman fianaise a bhuannaich duaisean. Dh'obraich e cuideachd air a urra fhèin is airson a' Ghuardian.
Stèidhich e Pàrtaidh Alba ann an 2021.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Alba
Iryna Herashchenko
S' e neach-aithris agus neach-poileataigs Ucràineach a ghabhas ri libearalas a th' ann an Iryna Volodymyrivna Herashchenko (Ucràinis: Ірина Володимирівна Геращенко, Cherkasy, 15 an Cèitean 1971). Tha i a' bunntainn do theaghlach bùirdeasach. Fhuair Herashchenko a cuid foghlaim san Oilthigh Taras Shevchenko ann an Kyiv bho 1990 gu ruige 1993: b' ann ann an naidheachdas a thug i ceum. Chuir e seachad na bliadhnaichean bho 1993 gu ruige 2005 ag obair mar neach-aithris agus deasaiche air an t-sianal UT-1. Eadar 2005 agus 2006 bha i na Ceannard seirbheis nam meadhanan airson Viktor Yushchenko, às lèth a' phàirtidh Ar n-Ucràin (Ucràinis: Наша Україна). Tha i air a bhith na ball-pàrlamaid bho 2007 a-mach. Tha i na cathraiche pàrlamaid na h-Ucràine.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin‎
Fughlaigh
right|300px
Tha Fughlaigh, Fobhla neo Fùla (Beurla: Foula; Lochlannais/Nornais: Fuglaey) ann an Sealtainn. Ann an 2011 bha 38 duine a' fuireach air an eilean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sealtainn
James Wolffe
'S e neach-lagha à Alba a tha ann an James Wolffe QC.
Rugadh e ann an Dùn Phris agus bha e na oileanach aig Oilthigh Dhùn Èideann agus Oilthigh Oxford far an do dh'ionnsaich e lagh. Chaidh e na thagraiche ann an 1992. Chuir Nicola Sturgeon, prìomh-mhinistear na h-Alba, e ann an rèim mar Mhorair Tagraidh na h-Alba ann an 2016.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Riaghaltas na h-Alba Roinn-seòrsa:Morairean Tagraidh na h-Alba
Yuri Lysianskyi
B' e seòladair agus taisgealaiche Ucràineach/Ruiseanach a bh' ann an Yuri Fedorovitch Lysianskyi (Ucràinis: Юрій Федорович Лисянський, Ruisis: Лисянский Юрий Фёдорович, Nizhyn, 12 an Giblean 1773 - Sankt Peterburg, 6 am Màrt 1837). Bhuinneadh e do theaghlach gu math Bùirdeasach: bha athair na shagart ortodocsach le freumhan Cosagach anns an Zaporizhzhia. Thug e ceum on sgoil chabhlachail ann an 1786 agus ghabh e anns a' chabhlach. Bha e an sàs ann an iomadh cogadh às lèth na dùthcha aige an aghaidh na Suaine (1788 - 1790 agus 1808 - 1809) le loingeas na Mara Baltaich. An uair sin rinn e tursan mu timcheall an t-saoghail leis a' chabhlach na Rìoghachd Aonaichte, eadar 1793 agus 1799.
Iomradh
Roinn-seòrsa:Seòladairean agus Rannsachairean Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin Roinn-seòrsa:An Ruis Roinn-seòrsa:Cogadh
Jack LaLanne
'S e cleasaiche à San Francisco, Calafòrnia sna Stàitean Aonaichte a tha ann am Francois Henri "Jack" LaLanne Rugadh e 26 an t-Sultain 1914).
Tristan da Cunha
thumb| Far a bheil Tristan da Cuhna suidhichte 'S e eilean beag bholcanach sa Chuan Siar a Deas a th' ann an Tristan da Cunha.  A bharrachd air Tristan da Cuhna fhèin, tha trì eileanan eile anns a' bhuidhinn: Nightingale Island, Inaccessible Island agus Gough Island. Tha Tristan da Cuhna na phàirt den Ranntair Thar Lear Bhreatainn Eilean Naomh Eilidh, Eilean na Deasgabhalach is Tristan da Cunha. Bha 262 duine a' fuireach san eilean sa bhliadhna 2017. left|thumb|Dùn Èideann nan Seachd Cuantan, prìomh bhaile Thristan da Cuhna Tha Tristan da Chunha suidhichte 2,816 cilemeatair a-mach bho chosta Afraga agus 3,360 cileamtair bho chosta Aimerieaga a Deas. 'S e meud an eilein 88 cileameatair ceàrnagach.
Chaidh na h-eileanan a lorg an toiseach le Tristão da Cunha, seòladair às a' Phortagail ann an 1506. Tha sluagh maireannach air a bhith a' fuireach air an eilean bho thràth san 19mh linn agus chaidh an t-eilean a ghabhail thairis le Breatainn anns a' bhliadhna 1816 nuair a chaidh gearastan Breatannach a chur air an eilean às dèidh do Napoleon Bonaparte a bhith air a chur air fògradh ann an Eilean Naoimh Eilidh.
'S e Dùn Èideann nan Seachd Cuantan (Beurla: Edinburgh of the Seven Seas), an t-aon bhaile air Tristan, suidhichte air costa iar-thuath an eilein. Thathar ag ràdh gur e Tristsan an t-àite as iomallaiche san t-saoghal far a bheil daoine a' fuireach.
Volapük
'S e  cànan cruthaichte a th' ann am Volapük a chaidh a chruthachadh ann an 1880 le Johann Martin Schleyer. Bha Schleyer na shagart Caitligeach às a' Ghearmailt. Bha e den bheachd gun robh Dia air innse dha gum bu chòir dha cànan eadar-nàiseanta a chruthachadh. Chaidh còmhdhailean Volapük a chumail ann an 1884, 1887, agus 1889. B' e amas a' chànain gum biodh comas aig daoine ann an diofar dhùthchannan a bhith a' bruidhinn ri chèile.
Ged a bha Volapük gu math mòr-chòrdte an toiseach, chaill i tòrr den luchd-leantainn aice às dèidh 1887 nuair a chaidh Esperanto a chruthachadh. Tha Esperanto nas fhasa ionnsachadh na Volapük le gràmair a tha tòrr nas sìmplidhe agus bha sin am measg nan adbharan airson crìonadh na Volapük. Tha glè bheag de luchd-labhairt aig Volapük a-nis.
Tha "Vol" agus "pük" a' tighinn bho na faclan Beurla "world" agus "speech". Tha an gràmar stèidhichte air cànanan Innd-Eòrpach.
Seo eisimpleir de Volapük: Urnaigh an Tighearna: O Fat obas, kel binol in süls, paisaludomöz nem ola! Kömomöd monargän ola! Jenomöz vil olik, äs in sül, i su tal! Bodi obsik vädeliki govolös obes adelo! E pardolös obes debis obsik, äs id obs aipardobs debeles obas. E no obis nindukolös in tendadi; sod aidalivolös obis de bas. Jenosöd!
Làraich-lìn eile
Roinn-seòrsa:Cànain Roinn-seòrsa:Cànain chruthaichte
Pàislig (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
Chaidh a cruthachadh ann an 1999. Chan eil ach Pàislig fhèin san sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri Siorrachd Rinn Friù a Tuath agus an Iar, Glaschu Pollaig agus Siorrachd Rinn Friù a Deas.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Dùn Breatann (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann am Dùn Breatann (Beurla: Dumbarton).
Chruthaicheadh i ann an 1999. Tha Dùn Breatann fhèin, Alexandria, Baile Eilidh, Ceann a' Gheàrrloch agus Àird Laoidh san sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri Sruighlea, Bruach Chluaidh agus Muileann-Gaidh, Siorrachd Rinn Friù a Tuath agus an Iar, Grianaig agus Inbhir Chluaidh agus Earra-Ghàidheal agus Bòd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Alasdair mac Colla
B' e saighdear Gàidhealach de Chlann Eòin Mhòir (meur de Chlann Dòmhnaill a bha fiachail sna h-Eileanan agus ann an Èirinn) a bha ann an Alasdair mac Colla Chiotaich MacDhòmhnaill (c. 1610 – 13mh dhen t-Samhain 1647). Tha e ainmeil airson pàirt a ghabhail ann an Cogadh nan Trì Rìoghachdan (Beurla: War of the Three Kingdoms).
Donna Strickland
'S e fiosaigiche à Canada a tha ann an Donna Strickland.
Alasdair mac Colla
Beul-aithris
Tha mòran sgeulachdan agus òrain mu a dhèidhinn san dà Ghàidhealtachd, Alba agus Èirinn. Nochd e ann am bàrdachd Iain Luim agus Dhiorbhail Nic a' Bhriuthainn. Rinn Iain Lom an dàn seo: Alasdair nan Geurlann Sgaiteach,
Donna Strickland
Rugadh i ann an 1959 ann an Guelph is bha i na h-oileanach aig Oilthigh MhicMhaighstir. Sgrìobh e a teusais fo Gérard Mourou aig Oilthigh Rochester far an do leasaich iad amplachadh buillean le bìd (chirped pulse amplification). Rannsaich i ann an Canada, aig an Deuchainn-lann Nàiseanta Laurence Livermore is aig Oilthigh Phrinceton mus do dh'imrich i do dh'Oilthigh Waterloo far an deach i na h-ollamh ann an 2002. Bha i na ceann-suidhe Comann Fradharc-eòlais Aimearaga ann an 2013.
Alasdair mac Colla
Beul-aithris
Gheall thu 'n-dè a bhith cur às daibh;
Viktor Revutskiy
B' e paidhleat cogaidh Ucràineach/Sobhiatach a bh' ann am Viktor Kostiantynovitch Revutskiy (Ucràinis: Ревуцький Віктор Костянтинович, Novospasivka 1922, Klaipėda, 1 an t-Sultain, 1944). Fhuair e a chuid foghlaim san àrd-sgoil ann am Berdiansk agus an uair sin dh' ionnsaich e a bhith na paidhleat san sgoil-itealanachd armach Kachinsky ann ann Sevastopol. Rinn e 140 tursan-sabaid airson nam feachdan adhair, ghabh e pàirt ann an 30 blàran adhair agus Loisg e gu pearsanta sìos 12 itealan nàmhad. Rinn e 135 ionnsaighean air an nàmhaid: rinn e sgrios air 3 ionadan armachd, 2 bàta-smùid, 5 carbadan, 8 làraidhean le luchd, agus chaidh 15 bàtaichean connaidh. Chaochail e san t-sabaid as t-fhoghar anns na coilltean mu timcheall air Klaipėda mar phàirt Iomairt na Mara Baltaich an aghaidh nan Nàsach.
Bhatarsaigh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Siar Roinn-seòrsa:Barraigh
Viktor Revutskiy
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Cogadh Roinn-seòrsa:An Dàrna Cogadh
Alasdair mac Colla
Beul-aithris
Seòladh glè mhath air an leantainn.
Donna Strickland
Bhuannaich i an Duais Nobel ann am Fiosaigs còmhla ri Arthur Ashkin is Gérard Mourou airson a h-obair le leusairean.
Alasdair mac Colla
Beul-aithris
Alasdair nan geurlann guineach,
Donna Strickland
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Canada Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann am Fiosaigs
Alasdair mac Colla
Beul-aithris
Nam biodh agad àrmainn Mhuile,
Thug thu air na dh' fhalbh dhiubh fuireach,
'S retreut air pràbar an duilisg.
Alasdair mhic Cholla Ghasta,
Làmh dheas a sgoltadh nan caisteal,
Chuir thu 'n ruaig air Ghallaibh glasa
'S ma dh'òl iad càl chuir thu àst' e.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Hascosay
right|300px
'S eilean eadar Fetlar agus Yell ann an Sealtainn a tha ann an Hascosay (Lochlannais/Nornais: Hafskotsey) ann an Sealtainn. Chan eil duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
Tha e na Ionad Sònraichte Glèidhteachais cuideachd air sgàth 's gu bheil brat-bhoglach ga chòmhdachadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sealtainn
Eala dhubh
Ealaidhean dubha agus Alba
Nochd a' chiad eala dhubh anns an Rìoghachd Aonaichte ann an 1791 ach cha do shìolaich iad ro 1902, agus chan eil i fhathast air liosta nan eòin aig a bheil sluagh fèin-sheasmhach sa Rioghachd Aonaichte.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eòin
Jimmy Hood
Rugadh e ann an Lios MoFhèige far an robh e na sgoilear ann an agus na oileanach ann an Tobar na Màthar. Dh'obair e mar mhèinneadair ann an Siorrachd Nottingham far an do stiùir e an t-aonadh-ciùird air feadh na stailc ann an 1983 is 1984. Chaidh e na BhP airson Dail Chluaidh ann an 1987 as dèidh Judith Hart agus airson Lannraig agus Hamilton an Ear o 2005. Bha e na chathraiche Comataidh Sgrùdaidh Eòrpach ann an Taigh nan Cumantan eadar 1992 agus 2006. Chaill e an seat aige ann an 2015 agus chaochail e ann an 2017.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Buill Pàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Viktor Bilash
B' e neach-iomairt, saighdear agus rèabhlaideach Ucràineach/Sobhiatach a ghabhadh ri ain-riaghailteachd a bh' ann am Viktor Fedorovitch Bilash (Ucràinis: Віктор Федорович Білаш, Ruisis: Виктор Фёдорович Белаш, Novospasivsk, 9 am Màrt 1893 - Kharkiv, 24 an Gearran 1938). Bhuinneadh e do theaghlach bochd luchd an Tuatha. Thoisich e ag iomairt airson ain-riaghailteachd ann an 1908 agus ghabh e pàirt anns an Rèabhlaid san Ruis ann an 1917 agus bha e na àrd-cheannard Arm Rèabhlaideach Ceannairceach na h-Ucràine (Ucràinis: Революційна Повстанська Армія України). Chaochail e sa phrìosan ri linn na Purgadaireachd Stalin. Thug na sgrìobh Pyotr Kropotkin buaidh uabhasach fhèin làidir airsan.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat
Siorrachd Rinn Friù a Deas (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
Chaidh a cruthachadh ann an 1999. Tha Baile Iain, Baile Nèill, Cill Bhearchain agus Cnoc a' Bharra san sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri Siorrachd Rinn Friù a Tuath agus an Iar, Pàislig, a' Choille Shear, Cille Mheàrnaig agus Srath Irbhinn, Coineagan a Tuath agus Grianaig agus Inbhir Chuaidh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Alberto Gerchunoff
B' e neach-aithris, aistear agus sgrìobhadair Ucràineach/Argantaineach, a bh' ann an Alberto Gerchunoff (Ucràinis: Альберто Герчунофф, Iùdais: אלברטו גרשונוב, ainm-breithe: Abraham Gerchunoff). Rugadh e ann am Proskuriv air 1 am Faoilleach 1883 agus chaochail e ann am Buenos Aires air 2 am Màrt 1950. Bhuinneadh e do theaghlach Bùirdeasach Iùdhach. Dh' innmich a theaghlach gu colonaidh Iùdhach air a bheil Moisés Ville ann an Roinn Santa Fe ann an 1889. Rinneadh murt air athair ann an 1891. Dh' fhalbh e a Buenos Aires far an do chuir e seachad bliadhnaichean ag obair air a phàipear-naidheachd La Nación. Thug e buaidh air Jorge Luis Borges.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:An Argantain Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Monte Carlo
'S e roinn de cathair-stàit Mhonaco a th' ann am Monte Carlo (Fraingis: Monte-Carlo; Monacothais: Munte Carlu).
Alanya
'S e baile, port agus sgìreachd (Turcais: belediye) ann an ceann a deas Poblachd na Tuirce a th' ann an Alanya (IPA: aˈɫanja, Greugais: Κορακησιον). Tha Alanya suidhichte air costa na Mara Mheadhan-thìriche, eadar Antalya agus Mersin san roinn (Turcais: ili) Antalya, aig inbhir na h-Aibhne Dimçay (Greugais: Δυμ), aig 250m os cionn ìre na mara. Tha 104,573 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Tha rannsachadh àrsaidh a' sealltainn gu robh daoine a' fuireach san àite seo o chionn corr is 22,000 bliadhna. A bharrachd air sin lorgadh sglèata air a sgrìobhadh ann an 650 ro Ìosa Crìosd agus chaidh am baile ainmeachadh anns a' Pheriplus Pseudo-Scylax. Tha e coltach gun do thog na Hattusa a' chiad chaisteal shuas air a' cnoc. Thog Diodotus caisteal ùr an seo ann an 137 ro Ìosa Crìosd. Fad linntean b' e àite far an robh spùinneadaireachd aig cridhe an eaconomaidh ach chuir Impireachd na Ròimhe crìoch air sin ann an 67 ro Ìosa Crìosd, nuair a chuireadh ruaig air na spùinneadairean. Ràinig Crìosdaidheachd dhan dùthaich sa 1 Linn agus chaidh easbaigeachd a stèidheachadh sa bhaile. Bha an easbaigeachd seo cho cudromach gun deach easbaigean à Alanya gu comhairlean-eaglaise ann an Constantinopoulos (381), Ephesus (431), Chalcedon (451) agus Constantinopoulos (680). Lean am baile air mar àite gu math cudromach fon Impireachd Bheasantianach, gu ruige 1071 nuair a thuit e dha na Tuirich Seljuq. Shabaideadh feachdan Ioslamach agus Crìostaidh, Mamalucach agus Arabach airson a' bhaile fad linntean gus an tug Impireachd nan Otomanach thairis e ann an 1471. Bha am baile fo bhuaidh na Eadailt bho 1917 gu ruige 1923 nuair a chaidh a thoirt a-steach gu Poblachd nan Tuirceach. Chaidh ainm a' bhaile atharrachadh bho Alaiye gu Antalya ann an 1933 leis gun do rinn Mustafa Kemal Atatürk mearachd sgrìobhaidh ann an teileagram.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Tuirc Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Bailtean anns an Tuirc Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd
Naum Landkof
B' e matamataigear Ucràineach/Sobhiatach/Iosraeleach a bh' ann an Naum Samiylovitch Landkof (Ucràinis: Наум Самійлович Ландкоф, Ruisis: Наум Самойлович Ландкоф, Kharkiv, 20 am Faoilleach 1915 - Iosrael, 2004). Bhuinneadh e do theaghlach bùirdeasach Iùdhach. Thug Landkof ceum ann an 1937 agus fhuair e dotaireachd on Oilthigh Taras Shevchenko ann an Kyiv ann an 1940 leis an tràchdas Некоторые свойства неправильных точек обобщенной задачи Дирихле (Gàidhlig: Cuid de fheartan puingean neo-riaghailteach den duilgheadas Dirichlet coitcheann). Chaidh ainmeachadh na ollamh ann an 1968. Chuir e seachad bliadhnaichen aig obair ann an Rostov na Donu. Dh' inmrich e gu Beersheba an dèidh sin. Bha Volodymyr Marchenko (1948), Oleksandr Ermenko (1979) agus Vladimir Kadets (1985) nan oileanaich fo Landkop.
Dumha Éige
thumb|Bàgh ann an Dumha Éige'S e clachan beag faisg air An Aisléim, san Oileán Acla, ann am Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th' ann an Dumha Éige (Gàidhlig: Brugh Èige). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aisléime air an rathad a tha a' dol dhan Mhaoilinn, a shìneas suas gu ruige a' Chaoil. 'S ann dhan Bharanachd Buiríos Umhaill, am Baile Fearainn Dumha Éige agus a' pharraist Acaill a bhuineas Dumha Éige fhèin. Tha Scoil Acla suidhichte an seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Hugh Miller (creag-eòlaiche)
B’ creag-eòlaiche ainmeil a bha ann an Hugh Miller (no Uisdean Mac a’ Mhuilleir sa Ghàidhlig), 1802–1856. Bha e ainmeil cuideachd mar bhall den Eaglais Shaor agus mar sgrìobhadair. Rugadh e ann an Cromba san Eilean Dubh air 10 an Dàmhair 1902, agus bhàsaich e ann am Portobello air 24 an Dùbhlachd 1856.
Ged nach robh Gàidhlig aig Hugh Miller, oir b’ e Albais a bha aig muinntir bhaile Chrombaidh, cha robh am baile ach beagan mhìltean bho sgìre far an robh Gàidhlig aig an t-sluagh aig an àm, agus sgrìobh e an cunntas seo de ùrnaigh feasgair ann an sgeul a bheatha sa leabhar My Schools and Schoolmasters:
Frances Arnold
'S e ceimigear às na Stàitean Aonaichte a tha ann am Frances Arnold. Rugadh i ann am Pittsburgh ann an 1956. Bha i na h-oileanach aig Oilthigh Phrinceton is sgrìobh i a tràchdas, ann an einnseanaireachd cheimigeach aig Berkeley. Tha i na h-ollamh aig Institiud Teicneòlas Chalifornia, is bhuannaich i an Duais Charles Stark Draper airson einnseanaireachd ann an 2011 à Acadamh Nàiseanta na h-Einnseanaireachd sna Stàitean Aonaichte.
Bhuannaich i an Duais Nobel ann an Ceimigeachd còmhla ri George Smith is Gregory Winter airson a h-obrach air mean-fhàs stiùirichte nam beirmear ann an 2018.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd