cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An Chloich Mhóir
'S e clachan beag faisg air Bréanascaill, san Oileán Acla, ann am Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th' anns A' Chloich Mhóir (Gàidhlig: A' Chlach Mhòr, Beurla: Cloghmore). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aisléime air an rathad L1405, a shìneas suas gu ruige Gob an Choire. 'S ann dhan Bharanachd Buiríos Umhaill, am baile fearainn Dumha Éige agus a' pharraist Acaill a bhuineas Bréanascaill. Tha an Caisleán Ghráinne an seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Among Us
thumb|Suaicheantas an geama 'S e Among Us na geama-bhideo air-loidhne air a leasachadh agus air fhoillseachadh le an stiùideo geama Ameireaganach Innersloth ann an 2018. Faodar an geama a' cluich air fònaichean làìmhe, coimpiutairean Windows agus consoilean. Chaidh ath-riochdachadh fìorachd bhiortail, Among Us VR, air fhoillseachadh ann an 2022.
Bidh Among Us a’ gabhail àite air long-fhànais ficsean-saidheans far am bi cluicheadairean nan speuradairean cartùn dathach gun ghàirdean. Bidh gach cluicheadair a’ gabhail aon de dhà dhreuchd: tha a’ mhòr-chuid dhiubh nan Crewmates, ach bidh àireamh bheag a’ cluich Impostors. Bidh na Crewmates ag obair gus gnìomhan a choileanadh fhad ‘s a tha iad a’ faighinn a-mach cò a th' anns an Impostor am measg, is ga tilgeil a-mach an stopadh-adhair, fhad ‘s a tha na Impostors a' feuchainn a h-uile Crewmate a mharbhadh.
Tormod Dòmhnallach (Am Prof)
Bha Tormod Dòmhnallach (c.1967 - 2013-03-07) ’na fhear-eachdraidh, ’na chraoladair agus ’na sgrìobhadair.
Thogadh e ann an Sàtran faisg air Càrrabost ann am Minginis anns an Eilean Sgitheanach. Fhuair e oideachadh ann am Bun-sgoil Chàrraboist, ann an Àrd-sgoil Phort Rìgh, agus ann an Oilthigh Obair Dheathain far an dug e a-mach ceum le urram ann an eachdraidh. Aig deireadh na 70an chaidh e a Chanada far an robh e a' teagasg sa cholaiste ann an Ceap Breatainn, agus chaidh urram ollamh a bhuileachadh air. Thill e a dh’Albainn agus bha e bliadhnaichean mòra ag obair dhan BhBC.
Dh’fhàg e fhéin agus a cho-sgrìobhaiche Cailean MacIllEathain dìleab phrìseil don Eilean Sgitheanach, The Great Book of Skye, trì leabhraichean tomadacha leis an sgeul-beatha aig Sgiathanaich ainmeile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Framsóknarflokkurinn
'S e partaidh poileatagach à Innis Tìle a bhios a' gabhail ri poilitigs Libearalach 's a th' ann am Framsóknarflokkurinn (Gàidhlig: Pàrtaidh Adhartach). Chaidh a stèidheachadh air 16 an Dùbhlachd 1916 nuair a thàining Pàrtaidh nan Tuathanach agus Tuathanaich Neo-eisimeileach còmhla, le sin 's e am pàrtaidh poilitigeach as sìne a tha fhathast an sàs ann am beatha poblach Innis Tìle a th' ann. Ron Dàrna Cogadh, b' e gu robh Innis Tìle gu math dùthchail is a' mhòr-chuid nan daoine a' fuireach agus ag obair air an talamh. Ann am meadhan na linne dh' atharraich seo gu mòr, agus dh’ fheuch am pàrtaidh ri polasaidhean ùra a chur an gnìomh, ged a thathar fhathast a' cur fòcas air an dùthaich, a cuid choimhearsnachdan agus àiteachas. Tha ochdnar riochdairean aige san Alþingi (pàrlamaid), sianar boireannaich agus triùr fireannaich. 'S e an treas fòrsa poileataigeach na dùthcha 's a th' ann am Framsóknarflokkurinn. Tha am pàrtaidh san riaghaltas ann an co-bhann còmhla ri  Vinstrihreyfingin - grænt framboð agus Sjálfstæðisflokkurinn a-nis.
Taghaidhean dhan Alþingi
B' ann ann an 1923 a bha Framsóknarflokkurinn na bu shoirbheachaile, ach fhuair iad deagh thorraidhean ann an 2013.
Prìomh-mhinistearan
Tha naoinear Forsætisráðherra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) air a bhith aige gu ruige seo:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Brough of Birsay
'S e eilean ann an Arcaibh a tha ann am Brough of Birsay (Lochlannais/Nornais: Byrgisey). Tha e suidhichte san iar-thuath Mòr-thìr Arcaibh agus mu 13 mìltean tuath air Stromness. Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
'S uarrainnear coiseachd chun an eilein thairis air dòirlinn nàdarra, ma bhios a' mhuir air falbh. Aig làn-mara tha an t-eilean air e a sgaradh bhon tìr mhòr leis an Sound of Birsay a tha mu 240 metair an leud.
Eachdraidh
Thathar den beachd gun deach na tuineachaidhean as sine ann am Brough of Birsay a thogail le miseanaraidhean Crìostail anns an 6mh linn. Anns an 7mh is 8mh linn bha Brough of Birsay fo smachd nam Cruithneach mus deach na Lochlannaich anns an 9mh linn. Chithear tuineachaidhean Cruithneach is Lochlannach air an eilean. Tha iad fo chùram Alba Aosmhor a-nis.
Chaidh taigh-solais a thogail ann an 1925 le David A Stevenson.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Arcaibh
Magaidh Dhòmhnallach
B' e seinneadair Gàidhlig a bha ann am Magaidh Dhòmhnallach (Beurla: Maggie Macdonald).
Rugadh i mar Mhagaidh Michie ann an Glaschu ann an 1952. Bha a h-athair na fhear-poilis à Camas Tianabhaig. Bhuineadh i do Caimbeulaich a' Ghnìopa san Eilean Sgitheanach.
Chuidich i an Còisir Gàidhlig Inbhir Nis ath-stèidhich agus bhuannaich i am Bonn Òir a' Chomuinn Ghaidhealaich ann an 1994. Sheinn i san còmhlan-ciùil Cliar agus ghabh i pàirt san opara Hiort: MacTalla nan Eun ann an 2008.
Chaochail i ann an 2016.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Eadraig, Roxburgh agus Siorrachd Bhearaig (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann an Eadraig, Roxburgh agus Siorrachd Bhearaig (Beurla: ''Ettrick, Roxburgh and Berwickshire').
Chruthaicheadh i ann an 2011 o phàirtean de Eadraig agus Roxburgh. Tha Hawick, Jedburgh, Kelso, Duns, Coldstream agus Eyemouth san sgìre seo. Tha i ann an crìch ri Lodainn an Ear, Lodainn Mheadhanach a Deas, Srath Thuaidh agus Srath Labhdair agus Siorrachd Dhùn Phris.
Ann an 2017 dh'ainmich am BPA, John Lamont gun seasaidh e san taghadh coitcheann 2017 airson Siorrachd Bhearaig, Roxburgh agus Salcraig agus leigidh e dheth a sheat Taigh an Ròid.
Manoela Aliperti
'S e actair à Braisil a tha ann am Manoela Aliperti França Domingues. Rugadh i ann an São Paulo, 9 am Màrt 1996.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Braisil Roinn-seòrsa:Cleasaichean
Dirleton
'S e baile beag faisg air an oirthir Lodainn an Ear eadar Gualainn agus Bearaig a Tuath a tha ann an Dirleton.
Tha e ainmeil airson Chaisteil Dirleton. Thogadh a' chiad chaisteal an dèidh do 1240 ach sgrios Raibeart Brus e ann an 1311. Ath-thog an teaghlach Halyburton an caisteal anns na 1350an agus ghlac William Douglas à Tantallon e ann an 1363. Shèist Seanalair Lambert e às leth Cromwell ann an 1650 's sgrios e an taigh-geata. Fhuair an teaghlach Nisbet e ann an 1663 agus dh'fhàs e trèigte.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Hradec Králové
'S e baile mòr agus sgìreachd (Seacais: okres) ann an ceann a tuath Poblachd nan Seiceach a th' ann an Hradec Králové (IPA: ɦradɛt͡s ˈkraːlovɛ, Gearmailtis: Königgrätz, Laideann: Reginohradecium/Grecz Reginae). Tha Hradec Králové suidhichte air na crìochain leis A' Phòlainn eadar Pardubice agus Náchod san roinn (Seacais: kraj) Královéhradecký, aig comar nan Aibhnichean Labe (Gearmailtis: Elbe), agus Orlice (Gearmailtis: Adler), aig 235m os cionn ìre na mara. Tha 92,929 duine a' fuireach ann. 'S e an naoidheamh baile as motha na dùthcha a th' ann cuideachd.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An t-Seic Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Pardubice
'S e baile mòr agus sgìreachd (Seacais: okres) ann an cridhe Poblachd nan Seiceach a th' ann am Pardubice (IPA: pardubɪtsɛ, Gearmailtis: Pardubitz). Tha Pardubice suidhichte faisg air Hradec Králové, eadar Pràg agus Ostrava san roinn (Seacais: kraj) Pardubický, aig comar nan Aibhnichean Labe (Gearmailtis: Elbe), agus Chrudimka, aig 237m os cionn ìre na mara. Tha 89,693 duine a' fuireach ann. 'S e an deicheamh baile as motha na dùthcha a th' ann cuideachd.
Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1295 mar Pordoba nuair a thogadh mainistir an seo agus bhuineadh e dhan Ostair-Ungaire ro 1918. Thathar dhen bheachd gur ann às an ainm Porydęba, a bha na mhanach às A' Phòlainn. Bho 1560 a-mach, bha rìghrean na Seice a fuireach ann. B' ann anns an 19mh Linn a thoisich am baile fhàs, air sàilleabh gun do dh'fhosgladh loidhne rèile eadar Pràg agus Olomouc ann an 1845, a dheidheadh tro Phardubice. Nochd mòran thaigh-ghnìomhachais mar Hübner-Opitz (1866), Prokop (1872), Fano (1889) agus Franck (1897). Ann dèidh A' Chogaidh Mhòir b' e stuth ceimigeachd a bha aig teas-mheadhan eaconomaidh a' bhaile leis a' chompanaidh Explosia, a tha a' dèanamh semtex an seo fhathast. Anns An Dàrna Chogadh sheas muinntir Phardubice an aghaidh nan Nàsach agus b' ann ann a seo a chuireadh air bhog ionnsaigh Reinhard Heydrich, a rinneadh ann am Pràg ann an 1942. Thugadh droch pheanas air an sgìre air fad. Chaidh cha mhor a h-uile daoine aig an robh Gearmailtis a chur às a' bhaile is an dùthaich ann an 1946.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An t-Seic Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Samfylkingin
'S e partaidh poileatagach à Innis Tìle a bhios a' gabhail ri poilitigs deamocratach sòisealta a th' ann an Samfylkingin (Gàidhlig: Caidreachas, ainm slàn: Samfylkingin jafnaðarmannaflokkur Íslands). Chaidh am pàrtaidh a stèidheachadh ann an 2000 mar aonachadh de cheithir pàrtaidhean beaga na làimhe chlì - (Alþýðuflokkurinn, Alþýðubandalagið, Kvennalistinn, agus Þjóðvaki – Hreyfing Fólksins) - gus Sjálfstæðisflokkurinn - a tha air an làimh dheis - a chur às a chumhachd. Tha am pàrtaidh suidhichte air taobh chlì agus is e na trì rudan bunaiteach a tha co-ionnanachd, sòisealachd agus saorsa boireannaich. Tha an Caidreachas Deamocratach air trì riaghaltasan a chruthachadh agus air dhà dhiubh a stiùireadh. A bharrachd air an sin, tha trì àrd-bhàillidh Reykjavík air tighinn bho rangannan a' Chaidreachais Dheamocratach Shòisealta, agus am pàrtaidh an dàrna fear as motha ann an comhairle a' bhaile. Bho 31 an Dàmhair 2016 tha Logi Már Einarsson, a bha na iar-chathraiche roimhe, os a chionn. Ghabh e thairis an dèidh do Oddný G. Harardardóttir a dhreuchd a leigeil dheth às deidh foillseachadh eachdraidheil a ’phàrtaidh anns na taghaidhean pàrlamaid air 29 an Dàmhair 2016. Tha seachdnar riochdairean aige san Alþingi (pàrlamaid), triùir boireannaich agus ceathrar fireannaich. 'S e an treas fòrsa poileataigeach na dùthcha 's a th' ann an Samfylkingin. 'S ann gu Samfylkingin a bhuinneas i Jóhanna Sigurðardóttir, a' chiad tè ann an eachdraidh na dùthcha agus a' chiad neach LCDT a bhios na Forsætisráðherra a-riamh.
Taghaidhean dhan Alþingi
B' ann ann an 2003 agus 2009 a bha Samfylkingin na bu shoirbheachaile.
Prìomh-mhinistearan
Tha dìreach aon Forsætisráðherra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) air a bhith aige gu ruige seo:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Caitheamh a' ghrùthain
'S e galar marbhtach a dh'fhàsas sna grùthain a th' ann an Caitheamh a' ghrùthain (Laideann: Cirrhosis hepatis, Greugais: Κίρρωση). 'S e gum bi deoch làidir - alcol - a' deanamh cron air na grùthain agad, gus a bhàsaicheas thu. Beag air bheag nochdaidh eàrran air na grùthain is le sin cha dèan iad an cuid obrach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Tinneasan Roinn-seòrsa:Slàinte
Pencaitland
'S e baile beag ann an Lodainn an Ear còig mìltean iar-dheas air Baile Adainn air an Uisge Tyne a tha ann am Pencaitland. Chaidh e na bhorgh bharanachd ann an 1505. Tha Winton House, eisimpleir ailtireachd an Ath-bheòthachaidh, faisg air.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
Akira Yoshino
'S e ceimigear à Iapan a tha ann an Akira Yoshino. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2019 còmhla ri John Goodenough agus Stanley Whittingham airson am bataraidh aidheon litium. Rugadh e ann an 1948 ann an Suita, Iapan. Bha e na oileanach ann an roinn pheatro-cheimigeachd aig Oilthigh Osaka. Tha e air obair aig Asahi Kasei o 1972 agus chaidh e na ollamh aig Oilthigh Kyushu ann an 2015 is Oilthigh Meijo ann an 2017. Fhuair e dotaireachd o Oilthigh Kyoto ann an 2005.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seapan
Hjaltadalur
thumb|right|300px|Hjaltadalur 'S e gleann air taobh sear Skagafjörður a th' ann an Hjaltadalur. Bhuineadh e dhan sgìre Hólahreppur o shin. Tha a' mhòr-chuid dhen àite air a lìnigeadh le beanntan a tha eadar 1000m agus 1200m a dh'àirde agus a’ trasnadh le grunn ghlinn. Tha abhainn Hjaltadalsá a' sruthadh tron ghleann agus a' tighinn bho eigh-shruth Hjaltadalsjökull ann am bonn a' ghlinne. Tha grunn fo-aibhnichean agus sruthan ann. Tha Hjaltadalur air ainmeachadh às deidh an neach-tuineachaidh Hjalta Þórðarson, peucag. Tha a Landnámabók ag ràdh:
Hjalti son Þórðar skálps kom til Íslands og nam Hjaltadal að ráði Kolbeins og bjó að Hofi; hans synir voru þeir Þorvaldur og Þórður, ágætir menn.
Thàinig Hjalti mac Þórður gu Innis Tìle, agus ghabh Hjaltadalur comhairle Kolbein agus dh'fhuirich e aig Hof; bha a mhic Þorvaldur agus Þórður, daoine math.
Chaidh sgìreachd-easbaig agus an dèidh sin Colaiste Oilthigh Hólar a stèidheachadh ann an Hjaltadalur ann am meadhan a' ghlinne agus tha deagh shealladh air. B' e gu robh an gleann seo gu math cudromach ann an Crìosdachadh Innis Tìle. Canar Hólabyrða ris a' bheinn os cionn Hólar agus tha i 1244m a dh'àirde. Is e Reykir am baile as fhaide a-staigh sa ghleann. Tha teas geo-riaghailteach ann agus tha seann amar ann air a bheil amar an Easbaig. Tha e a-nis air a luchdachadh suas. Tha an sgìre a' buntainn dhan sgìre-phàrlamaid Norðvesturkjördæmi.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Eòlas-talmhainn Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas
Hodonín
'S e baile agus an sgìreachd (Seacais: okres) ann an ceann a deas Poblachd nan Seiceach a th' ann an Hodonín (IPA: ɦodoɲiːn, Gearmailtis: Göding). Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1046 agus chaidh àrdachadh bho obce gu město (baile) ann an 1228. Bhuineadh e dhan Ostair-Ungaire ro 1918. Thoisich am baile ri fhàs anns an 19mh Linn leis an. Tha e suidhichte air na crìochan leis An t-Slòbhac eadar Brno agus Bratislava san roinn (Seacais: kraj) Jihočeský, aig 167m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-Aibhne Morava (Gearmailtis: March), 239km air falbh bho Phràg, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 24,975 duine a' fuireach ann.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An t-Seic Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Taghadh ceannardas Partaidh Nàiseanta na h-Alba 2023
thumb|160px|right|1. Humza Yousaf (52.1%) thumb|right|160px|2. Ceit Fhoirbeis (47.9%) thumb|right|160px|3. Ash Regan (11.1% anns a' chiad runnd)
Thachair an taghadh ceannardas Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba 2023 airson a tagh an ath Cheannard den Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba (PNA). Bha an sean Ceannard den PNA, Nicola Sturgeon, a thoir suas air 15 Gearran.
Bha trì thagraichean ann: Ceit Fhoirbeis, Ash Regan agus Humza Yousaf. Bhòt na buill pàrtaidh den PNA bho 13 gu 27 Màrt.
Bha connspaid an dèidh do dh'oifigich anns a' phàrtaidh àireamhan ballrachd a bha ceàrr fhoillseachadh. Leig Peter Murrell, a tha pòsta aig Nicola Sturgeon, a dhreuchd mar àrd-oifigear a' phàrtaidh suas. Dh'fhalbh Murray Foote, stiùiriche conaltradh a' phàrtaidh, cuideachd.
Toraidhean
Tha an SNP a' cleachdadh siostam bhòt shingilte ghluasadach (STV) airson an taghaidh seo. Anns a' chiad runnd:
Dh'fhàg an tagraiche mu dheireadh, Ash Regan, an dèidh a' chiad runnd is chaidh na dàrna roghainnean gu Foirbeis agus Yousaf: Àireamh-bhotaidh: 49,929 (70%). Bhuannaich Humza Yousaf an taghadh is e na ath-cheannard an SNP.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Bedřich Smetana
B' e ceòl-sgrìobhaiche agus ceòladair às an t-Seic a bha ann am Bedřich Smetana (IPA: bɛdr̝ɪx ˈsmɛtana, Litomyšl 2 am Màrt 1824 - Pràg 12 an Cèitean 1884). Phòs e aig Kateřina Kolářová ann an 1849, ach chaochail i ann an 1853. Phòs e a-rithist ann an 1860, an turas seo aig Bettina Ferdinandová. Chaochail e leis a' bhreac-Fhrangach ann an taigh-chaothaich nuair a bha e 60 bliadhna a dh'aois.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seic
Haoisgeir
'S e eilean anns na h-Eileanan Tarsainn a tha ann an Haoisgeir na Cuiseig, Heisgeir nan Cuiseag, no, air mapaichean na Suirbhidh Òrdanais, Òigh-sgeir (Beurla: Hyskeir no Heiskeir).
Buiríos Umhaill
right|250px|thumb|Buiríos Umhaill 'S e Baranachd air an àirde an iar-thuath Chontae Maigh Eo ann an Èirinn a th' ann am Buiríos Umhaill. Tha Baile Uí Fhiacháin na phrìomh-bhaile. Tha Gaeltacht ann cuideachd. 'S e tè dhe naoi baranachdan ann an Contae Mhaigh Eo a th' innte.
Eachdraidh
Anns an 13mh Linn bhuineadh an talamh air gach taobh a' Chuan Mó do rìoghachd bheag air an robh Umaill. Tha an talamh seo a-nis air a roinn eadar Buiríos Umhaill fhèin - ainmeachadh an dèidh na rìoghachd bhige sin - agus Muraisc. B' ann leis an teaghlach Ó Máille a bha làmh an uachdar ann an Umaill. Thogadh manachainn cudromach an seo ann an 1470 leis a' mhorair MacUilleim Ochtair, a chuir seachad na bliadhnaichean mu dheireadh aige sa Mhainistir. Dhùnadh am Mainistir aig àm An Ath-Leasachaidh san 16mh Linn. Tha an togalach na thobhta a-nis.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileanan Roinn-seòrsa:Èirinn Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo
Eòin G. MacFhionghain
B' e eadar-theangair, sgrìobhadair, agus neach-deasachaidh a bh' ann an Eòin G. MacFhionghain, Jonathon MacKinnon sa Bheurla, (1869-1944). Rugadh Eòin MacFhionghain ann an Whycocomagh, Ceap Breatainn. B' ann às an Eilean Sgitheanach a bha a shinnsearan. Chuir MacFhionghain air dòigh Mac-Talla, iris Ghàidhealach sheachdaineil, agus iris eile, Fear na Cèilidh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eilean Cheap Bhreatainn Roinn-seòrsa:Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Daoine à Canada
Rèile Breatannach Clas 320
'S e trèana luchd-siubhail ioma-aonad dealain (EMU) a th'anns an Rèile Bhreatannach Clas 320 a lorgar air lìonra rèile Srath Chluaidh ann am meadhan na h-Alba. Tha iad air an cleachdadh sa mhòr-chuid air Loidhne Chluaidh a Tuath agus Loidhne Earra-Ghàidheal, ach chithear cuideachd air seirbheisean bho Ghlaschu Meadhan gu Lannraig agus Cearcall Cathcart agus Loidhne Inbhir Chluaidh. Bidh an Clas 320 a’ cleachdadh dealanachadh os cionn sruth iomlaid (AC).
Píratar
'S e partaidh poileatagach à Innis Tìle a bhios a' gabhail ri poilitigs Libearalach 's a th' ann am Píratar (Gàidhlig: Spùinneadairean). Chaidh a stèidheachadh air 24 an t-Samhain 2012 ann an Reykjavík. Tha sianar riochdairean aige san Alþingi (pàrlamaid), dithis boireannaich agus ceathrar fireannaich. 'S e an còigeamh fòrsa poileataigeach na dùthcha 's a th' ann am Píratar. Chan eil Píratar san riaghaltas a-nis.
Taghaidhean dhan Alþingi
B' ann ann an 2016 a bha Píratar na bu shoirbheachaile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Holm of Huip
thumbnail|Veltie Skerry agus an càrn air Holm of Huip 'S e eilean ann an Arcaibh a tha ann an Holm of Huip. Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Arcaibh
Holm of Faray
thumb|Holm of Faray, ceann a tuath.
'S e eilean ann an Arcaibh a th' ann an Holm of Faray. Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean. Tha e suidhichte eadar Faray is Bheastraigh.
Holm of Papa
thumb|Holm of Papa
Holm of Faray
Tha an t-eilean na h-àite cudromach mar àite-breith airson nan ròn glasa.
Holm of Papa
'S e eilean ann an Arcaibh a tha ann an Holm of Papa (Lochlannais/Nornais: Papeys Holmr). Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
Uclés
'S e baile beag faisg air Tarancón, ann cridhe na Spàinne, suidhichte aig 863m os cionn ìre na mara, 's a th' ann an Uclés. Tha am baile rim faotainn ri taobh na h-Aibhne Bedija. 'S ann ann an roinn Cuenca, ann an Castilla-La Mancha a tha e. Chan eil ach 212 daoine a’ fuireach anns a' bhaile an latha an-diugh.
Holm of Papa
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Arcaibh
Uclés
Freumhan an Ainm
Chan ann soilleir 's a tha freumh-fhaclachd an ainm Uclés. Tha cuid dhen bheachd gur ann às an treubh Ibèireach na Olcades, a stèidich baile san sgìre air an robh Hokulacum. A dh'aindeoin sin, tha cuid eile a' ràdh gur ann à 'Ocilis air neo 'Oculis, allt beag a shruthas dhan Abhainn Bedija 's a th'ann. Chanadh Uqlīsh (أقليش) air aig àm nan Arabach.
Eachdraidh
'S ann ainmeil san Spàinn 's a tha Uclés, leis gun do thachair dà chath cudromach an seo, fear anns na meadhan aoisean ach fear eile aig toiseach-tòisichidh na 19mh Linn. Ann an 1108 thug arm Ali ibn Yusuf ruaig air feachdan Crìostaidh. Ann an 1809, dh'fhulaing na Spàinntich call doirbh an aghaidh nam Fraingeach. Thug an Rìgh Alfonso VIII am baile do dh' Òrdugh nan Ridirean Santiago ann an 1174, a chum e gu ruige 1493. Chaidh Alonso de Ercilla y Zúñiga ainmeachadh na thighearna an seo. Chaidh am film Alatriste (2006) agus an sreath telebhisein Águila Roja (2016) fhilmadh an seo.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Gifford
'S e baile beag ann an Lodainn an Ear ceithir mìle deas air Baile Adainn a tha ann an Gifford.
Tha e ainmeil airson Caisteil Yester agus Goblin Ha', seòmar fon talamh a bha pàirt de thùr a bha air thogail le Hugh de Gifford anns an 13mh linn. A-rèir faoinsgeulachd bha Hugh de Gifford na bhuidseach. Sgrios Raibeart Brus e an tùr ann an 1308. Ath-thogadh an caisteal san 14mh linn ach tha e trèigte a-nis an dèidh do am Morair Hay imrich do thaigh ùr, Taigh Yester, cuideachd faisg air Gifford, ann an 1557.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Holm of Scockness
thumbnail|Holm of Scockness 'S e eilean ann an Arcaibh a tha ann an Holm of Scockness. Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Arcaibh
Seusan Foirmle a h-Aon 1950
thumb|B' e an t-Eadailteach [[Giuseppe Farina|Giuseppe "Nino" Farina a bhuannaich Farpais nan Dràibhear, le sgioba Alfa Romeo]] 'S e co-fharpais airson càraichean Foirmle a h-Aon a bh' ann an Seusan Foirmle a h-Aon 1950, an ceathramh bliadhna den fharpais Foirmle a h-Aon aig an FIA agus a' chiad bliadhna a chaidh Farpais Dràibhear na Cruinne a ruith. 'S e an dràibhear Eadailteach Giuseppe Farina a bhuannaich an tiotal.
Murad IV
B' e seachdamh Sultan deug na Osmanlı Devleti/Osmanlı İmparatorluğu (Gàidhlig: Impireachd nan Otomanach) a bh' ann am Murad IV (tiotalan: Kayser-i Rûm - 'Cèasar an Roimhe', İki Kutsal Cami'nin Hizmetkârı - 'Neach-glèidhidh an dà mhosg', Murād-ı Rābi, Istanbul 26 an t-Iuchar 1612–Istanbul 8 an Gearran 1640). B' e dara mhac Ahmed I agus Kösem Sultan, às A' Ghrèig, a bh' ann. Bha e os cionn na dùthcha bho 1623 gus a chaochail e ann an 1640. Bha e fo bhuaidh agus stiùireadh a mhàthar is cuid a dhaoine eile gu ruige 1632, air sàilleabh gu robh e uabhasach fhèin òg. Bha dubh-choimeasg ann fad bliadhnaichean o chionn ’s nach robh duine sam bi os cionn na stàite. Thug Ioràn ionnsaigh air Ioràc, nochd ar-a-mach ann an Aisia Bheag agus ann an 1631 sheas na Yeniçeri an aghaidh mhinistearan ann an Istanbul. Chuir e a bhràthair-chèile gu bàs anns An Èipheit. Thoirmisg e iomadh rud coirbte. Chuireadh esan fhèin gu bàs duine sam bith a chitheadh a' cleachdadh alcol, cofaidh agus tombaca. Bha e an aghaidh deoch làidir mar riaghladair ged a dh'òladh e fhèin torr. Cuideachd mharbhadh e mòran dhaoine air adhbharan caran neònach. Thug e ionnsaigh air Ioràn ann an cogadh a mhair bho 1623 gu ruige 1639 agus cheannasaich e Asarbaideàn, Baghdad agus Airmeinia an Iar. Chruthaich sin na crìochan eadar An Tuirc, Ioràn agus Ioràc gus ar làithean. Chuir e gu bàs prìosanaich agus sìobhaltach nam mìltean. Bha deichnear mic agus naoidhnear clann-nighean aige, ach cha do mhair ach còignear clann-nighean an deidh a bhàis. Chaochail e le caitheamh a' ghrùthain nuair a bha e dìreach 27 bliadhna a dh'aois.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Rìghrean nan Otomanach Roinn-seòrsa:Daoine à Impireachd nan Otomanach Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Daoine às an Tuirc
Ocaña (An Spàinn)
'S e baile meadhanach faisg air Aranjuez, ann cridhe na Spàinne, suidhichte aig 700m os cionn ìre na mara, 's a th' ann an Ocaña. Tha am baile rim faotainn ri taobh na h-Aibhne Yesares. 'S ann ann an roinn Toledo, ann an Castilla-La Mancha a tha e. Tha 12,437 daoine a’ fuireach anns a' bhaile an latha an-diugh.
Freumhan an Ainm
Chan ann soilleir 's a tha freumh-fhaclachd an ainm Ocaña. Tha cuid dhen bheachd gur ann às an fhacal cheilteach olca (Gàidhlig: cluain), agus tha cruth na tìre a' gabhail leis an teòiridh seo. A dh'aindeoin sin, tha cuid eile a' ràdh gur ann à Oca air neo Occa, ann an Ligur 's a th'ann, mar Ouca sa Phortagail agus Oca ann am Burgos.
Eachdraidh
B' ann fo sgàil nan Arabach 's a bha Ocaña gu ruige 1106. Chaochail Alonso de Ercilla y Zúñiga an seo ann an 1594. Ann an 1809, dh'fhulaing na Spàinntich call doirbh an aghaidh nam Fraingeach an seo aig Blàr Ocaña.
Litomyšl
'S e baile anns an sgìreachd (Seacais: okres) Svitavy ann an cridhe Poblachd nan Seiceach a th' ann an Litomyšl (IPA: lɪtomɪʃl̩, Gearmailtis: Leitomischl). Tha Litomyšl suidhichte faisg air Opatov, eadar Pardubice agus Olomouc san roinn (Seacais: kraj) Pardubický, ri taobh na h-Aibhne Loučná (Gearmailtis: Lautschna), aig 330m os cionn ìre na mara. Tha 10,077 duine a' fuireach ann. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 981 agus 's ann às na Litoměřici- treubh Slabhach - a thàinig an t-ainm.
Ocaña (An Spàinn)
Àireamh-sluaigh
Mar a tha air a bhith a' tachairt air feadh na Spàinne fad bliadhnaichean, 's ann a' fàgail nan sgìrean dùthchasail a tha na daoine, agus le sin tha Àireamh-sluaigh Ocaña air fhàs.
Litomyšl
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An t-Seic Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Ocaña (An Spàinn)
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Lány
'S e baile beag anns an sgìreachd (Seacais: okres) Kladno ann an cridhe Poblachd nan Seiceach a th' ann an Lány (Gearmailtis: Lana). Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1392 nuair a thogadh caisteal an seo. Bhuineadh am baile dhan sgire Bezirk Schlan ann an Ostair-Ungaire ro 1918. Chaidh an caisteal a cheannachd le Riaghaltas na Seic-Slòbhac ann an 1921 mar lùchairt a' cheann-suidhe agus 's e an adhbhar a chaochail Tomáš Garrigue Masaryk an seo ann an 1937. Tha e suidhichte eadar Pràg agus Karlovy Vary san roinn (Seacais: kraj) Středočeský, faisg air A' Choille Lánská Obora, aig 421m os cionn ìre na mara. Tha 1,979 duine a' fuireach ann.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An t-Seic Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Salvador Dalí
B' e neach-ealain à Catalòinia a bha ann an Salvador Dalí i Domènech. Tha e ainmeil airson obrach mar dhealbhan is filmichean os-fhìreach.
Rugadh is thogadh ann am Figueres agus chaidh e gu sgoil-ealain ann am Madrid ann an 1920. Chaidh fhuadachadh ann an 1923 is thill e ann an 1924. Chaidh Un Chien Andalou ('Cù à Andalusia'), film a rinn e còmhla ri Luis Buñuel, a thaisbeanadh ann am Paris ann an 1929. Thaisbean e an dàrna film aige, L'age d'Or ('Linn an Òir') ann an 1930 agus dealbh ainmeil The Persistence of Memory ('Leantalachd a' Chuimhne'). Phòs e Gala (Elena Ivanovna Diakonova) ann an 1934 is theich an dithis Eòrpa ann an 1940. Dh'fhuirich iad sna Stàitean Aonaichte gu ruige 1948 is e a' co-obrachadh le Alfred Hitchcock air an fhilm Spellbound. Stèidhich e an taigh-tasgaidh Dalí ann am Figueres ann an 1970. Chaochail e ann an 1989. Thug Diego Velázquez buaidh uabhasach làidir airsan.
Grand Prix na h-Eadailte
'S e rèis Foirmle a h-Aon a th' ann an Grand Prix na h-Eadailte (Eadailtis: Gran Premio d'Italia). Tha Grand Prix na h-Eadailte, còmhla ri Grand Prix Bhreatainn, air a bhith air clàr-ama Foirmle a h-Aon a h-uile bliadhna on a thòisich Farpais Foirmle a h-Aon na Cruinne ann an 1950. On uair sin, tha a' Ghrand Prix air a bhith stèithichte aig Monza, ach ann an 1980, nuair a bha an rèis aig Imola.
Iomadh buannachaidhean (dràibhearan)
Tha dràibhearan ann an clò trom a' farpais anns an t-seusan làithreadh de Farpais Foirmle a h-Aon na Cruinne. Tha dath pinc air tachartas nach robh mar phàirt den Fharpais Foirmle a h-Aon na Cruinne. Tha dath buidhe air tachartas a bha mar phàirt den Fharpais Eòrpach ron Dàrna Chogadh.
Iomadh buannachaidhean (luchd-cruthachaidh)
Tha sgiobaichean ann an clò trom a' farpais anns an t-seusan làithreadh de Farpais Foirmle a h-Aon na Cruinne. Tha dath pinc air tachartas nach robh mar phàirt de fharpais sam bith. Tha dath buidhe air tachartas a bha mar phàirt den Fharpais Eòrpach ron Dàrna Chogadh. Tha dath uaine air tachartas a bha mar phàirt den Fharpais Saothraichean na Cruinne ron Dàrna Chogadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Grands Prix Foirmle a h-Aon Roinn-seòrsa:Grand Prix na h-Eadailte
Edward James
B' e bàrd agus pàtran nan ealain a bha ann an Edward James. Tha e ainmeil airson an taic an tug e do Salvador Dalí, René Magritte agus Leonora Carrington agus an obrach a rinn e còmhla.
Rugadh e ann an 1907 ann an West Dean ann an Sussex. Choimiseanaich e mòran ealan os-fhìreach airson taigh air an oighreachd sna 1930an. Chaidh e an urras air seusan ballet ann an Lunnainn is Paris ann an 1934 is cho-obraich e air am fòn-giomach le Salvador Dalí.
Anns na 1940an stèidhich e gàrraidhean os-fhìreach le trichead togalaich ann am Meagsago, Las Pozas ('Na Lochanan'). Stèidhich e colaiste anns an oighreachd ann an 1971 agus chaidh e na oilthigh ann an 2019. Chaochail e ann an 1984.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bàird Roinn-seòrsa:Daoine à Sasainn Roinn-seòrsa:Os-fhìreachas
Grunay
right|300px
Is dòcha gu hheil sibh a' lorg Gruney neo Haaf Gruney
'S eilean anns na h-Out Skerries ann an Sealtainn a tha ann an Grunay. Tha e faisg air Bound Skerry. Chan eil duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sealtainn
Muraisc
right|250px|thumb|Buiríos Umhaill 'S e Baranachd air an àirde an iar-thuath Chontae Maigh Eo ann an Èirinn a th' ann am Muraisc. Tha Baile Uí Fhiacháin na phrìomh-bhaile. Tha Gaeltacht ann cuideachd. 'S e tè dhe naoi baranachdan ann an Contae Mhaigh Eo a th' innte.
Eachdraidh
Anns an 13mh Linn bhuineadh an talamh air gach taobh a' Chuan Mó do rìoghachd bheag air an robh Umaill. Tha an talamh seo a-nis air a roinn eadar Muraisc agus Buiríos Umhaill fhèin - ainmeachadh an dèidh na rìoghachd bhige sin. B' ann leis an teaghlach Ó Máille a bha làmh an uachdar ann an Umaill. Thog Aodh Ó Máille abaid an seo ann an 1457 air an talamh a thug Tadhg Ó Máille air a shon. Thaghadh an t-àite leis gu robh e faisg air Cruach Phàdraig. Dhùnadh an abaid aig àm An Ath-Leasachaidh san 16mh Linn. Tha an togalach na thobhta a-nis, ach lean i oirre gu ruige 1577.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileanan Roinn-seòrsa:Èirinn Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo
Farpais Còmhlain Pìoba na Cruinne
thumb|Còmhlan Clann Griogair aig Farpais Còmhlain Pìoba na Cruinne 2005
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Co-fharpaisean ciùil Roinn-seòrsa:Pìobaireachd
Pàganachd Lochlannach
'S e Pàganachd Lochlannach (ann an Seann Lochlannais: heidindomr, Innis-Tìlis: heiðindómur) an teirm a thathar a' cheachdadh airson cunntas a thoirt air traidiseanan creideimh cumanta am measg nan treubhan Gearmailteach a bha a ’fuireach anns na dùthchannan Lochlannach mus tàinig Crìosdaidheachd gu ceann a tuath na Roinn Eòrpa. B' e gu robh pàganachd Lochlannach ceangailte ri pàganachd Gearmailteach air fad, a chitheadh air feadh na Roinn Eòrpa far an robh treubhan Gearmailteach a' fuireach ann. O chionns gu robh na Lochlannaich a' fuireach ann an àiteachan an ìre mhath fada air falbh on eaglais air an iomall, cha do leig iad seachad an cuid seann chreideamhan gus an 10mh Linn. Chaidh eòlas làithreach mu phàganachd Lochlannach a thoirt a-steach le toraidhean àrsaidheachd, freumh-fhaclach, agus stuthan sgrìobhte aig an àm. Bhathar a' creisdin ann an iomadh dia an àite aon dhuibh, rud air a bheil ioma-dhiadhachd.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Nirribhidh Roinn-seòrsa:An t-Suain Roinn-seòrsa:An Danmhairg Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Fàro
Taigh na Bruaich
Tha Comann Camanachd Caolas Bhòid agus Comann Camanachd Chaol-Ghleann a' cluich an seo.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Gall-Ghàidhealaibh agus Dùn Phris an Iar (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann an Gall-Ghàidhealaibh agus Dùn Phris an Iar (Beurla: Galloway and West Dumfries).
Chaidh i a chruthachadh ann an 2011 o phàirtean de Ghall-Ghàidhealaibh is Bràigh Nid agus de Dhùn Phris. Tha pàirtean de Dhùn Phris fhèin, an t-Sròn Reamhar, Cille Chuithbeirt, Wigtown, agus Carsphairn san sgìre seo. Tha i ann an crìch ri Siorrachd Dhùn Phris agus Carraig, Cumnaig agus Srath Dhùn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Siorrachd Dhùn Phris (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann an Siorrachd Dhùn Phris (Beurla: Dumfriesshire).
Chaidh i a chruthachadh ann an 2011 o phàirtean de Dhùn Phris. Tha Dùn Phris fhèin, Sanquhar, Moffat, Langholm, Greatna agus Moniaive san sgìre seo. Tha i ann an crìch ri Eadraig, Roxburgh agus Siorrachd Bhearaig, Lodainn Mheadhanach a Deas, Srath Thuaidh agus Srath Labhdair, Dail Chluaidh, Carraig, Cumnaig agus Srath Dhùn agus Gall-Ghàidhealaibh agus Dùn Phris an Iar.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phris
Le Corbusier
B' e ailtire às an Eilbheis a bha ann an Le Corbusier (Charles-Edouard Jeanneret). Tha e ainmeil airson nan togalach a thog e is nan leabhar a sgrìobh e.
Rugadh e ann an 1887 ann an La-Chaux-de-Fonds, an Eilbheis. Dh'fhoillsich e Vers une architecture ('A dh'ionnsaigh aon ailtireachd') ann an 1923. Dhealbhaich e am Villa Savoye ann am Poissy ann an 1931 agus an Cité Radieuse ann am Marseille eadar 1945 is 1952. B' e Chandigarh, prìomh-bhaile ùr ann am Punjab a bha am pròiseact as motha a rinn e còmhla ri Maxwell Fry, Jane Drew agus Pierre Jeanneret. Thog e am Maison de la Culture ann am Firminy faisg air Saint-Étienne ann an 1951. Chaochail e ann an tubaist is e a' snàmh ann an 1962.
Buaidh ann an Alba
Bha buaidh mhòr air Colaiste Naoimh Peadair ann an Càrdanros a chaidh a thogail anns an 1960an.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ailtireachd Roinn-seòrsa:Daoine às an Eilbheis
Barns an Iar
'S e baile beag faisg air Dùn Bàrr a tha ann am Barns an Iar. Tha an t-ainm a' dol às na sabhalan far an do chum na constabalan aig Caisteal Dùn Bàrr gràn don fheachd aca. Thogadh muilnean airson a' ghràin agus leasaicheadh taigh-staile agus sabhal-brachaidh. Chaidh an taigh-staile na thaigh-grùide agus sgriosadh e le teine ann an 1900.
Barns an Ear
Bha an gnìomhachas aoil cudromach ann am Barns an Ear, faisg air Barns an Iar agus chuireadh mèinn aoil ann an àite nan tuathanasan. Thogadh ceàrdaichean saimeant an seo faisg air prìomh loidhne na h-oirthire an ear le Blue Circle ann an 1962.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
Þjórsárdalur
thumb|right|300px|Háifoss ann am Þjórsárdalur 'S e gleann anns an sgìre Árnessýsla (Suðurland), air an àirde an iar-dheas Innis Tìle ‘s a th' ann an Þjórsárdalur (IPA: θjoursaurˌtalʏr̥). Tha Þjórsárdalur air ainmeachadh às deidh an neach-tuineachaidh Þorbjörn a’ Bhratain. Tha an Landnámabók ag ràdh:
Þorbjörn laxakarl nam Þjórsárdal allan og Gnúpverjahrepp allan ofan til Kálfár og bjó hinn fyrsta vetur að Miðhúsu.
Thug Thorbjörn a’ Bhratain seilbh air Þjórsárdalur air fad, is Gnúpverjahrepp is an t-slighe sìos gu Kálfár agus chuir e seachad a’ chiad gheamhradh aig Miðhús.
'S ann ann an Þjórsárdalur a chithear Þjórsárhraun, an t-achadh làbha nas motha na dùthcha, far a bheil an cratair Kerið (Gàidhlig: Am Mias), agus seallaidhean air a' Bheinn-theine Hekla (Gàidhlig: An Cochall), a tha gu math beò. A bharrachd air sin, 's ann anns a' Ghleann seo 's a tha Háifoss (Gàidhlig: Eas Àrd), eas a tha 122m a dh'àirde, air abhainn air a bheil Þjórsá (Gàidhlig: Abhainn Þorbjörn).
Haugh of Urr
'S e baile beag dùthchasail faisg air Dùn Phris, air an àirde an iar-dheas na h-Alba, a th' ann an Haugh of Urr (A' Bheurla Ghallda: The Hauch). Tha e suidhichte aig 36m os cionn ìre na mara, ann an cridhe na roinne Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chùithbeirt ro 1975), eadar Caisteal Dhùghlais agus Lochfoot, ri taobh an Uisge Urr. Tha e 20km air falbh bho Dhùn Phris agus Cille Chùithbeirt, 6km bho Dhail Beithich agus  140km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. Bha dìreach 228 duine a’ fuireach anns a' bhaile ann an 1971, agus 's e Beurla/Beurla Ghallda a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Haugh of Urr. Tha eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air turasachd, àiteachas, gu h-àraidh coilltearachd, gnothaich a' chruidhe, a' chaorach agus iasgach bradain.
Þjórsárdalur
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Eòlas-talmhainn Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas
Haugh of Urr
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à halh (Gàidhlig: cluain-aibhne) ann an seann Bheurla 's a tha Haugh agus gur ann à or (Gàidhlig: oir) ann an Cuimris 's a th' ann an t-ainm. Tha cruth na tìre a' toirt cuideam dhan theòiridh seo. Ghabhadh sin Cluain Abhainn na h-Oire dhuinn sa Gàidhlig. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Chille Chuithbeirt fhèin anns an 17mh Linn.
Michelle Thomson
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann am Michelle Thomson.
Haugh of Urr
Eachdraidh
Chaidh uchdan-ùir a thogadh faisg air làimh eadar 1130 agus 1160, air a bheil Motte of Urr (Gàidhlig: staing), a chaidh a leigeil agus ath-thogail ann an 1174. Ann an 1763 chaidh rathad a chruthachadh leis an arm eadar Port Phàdraig agus Cathair Luail, a dheidheadh tro Haugh of Urr. Bhathar ag iarraidh an rathad seo a chleachdadh airson Èirinn a cholonachadh. Thog an t-ailtire P. MacGregor Chalmers eaglais an seo ann an 1914.
Michelle Thomson
Bhuannaich i Dùn Èideann an Iar anns an Taghadh Coitcheann 2015 ach thug i a' chuip suas san t-Sultain 2015 an dèidh do sgrùdaidh poilis. Thagh am pàrtaidh sgìreil neach-tagraidh eile, Toni Giugliano, airson an taghaidh choitchinn 2017 ach bhuannaich an Lib Deamach, Christine Jardine, an seat. Chaidh i fhìreanachadh le Oifis a' Chrùin san Lùnastal 2017.
Haugh of Urr
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Michelle Thomson
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Buill Pàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Ormiston
'S e baile deas air Tranent ann an Lodainn an Ear a tha ann an Ormiston.
Tha crois margaid sgoinneil ann bhon 15mh linn. Thog John Cockburn Ormiston mar bhaile modail ann an 1735 mus do lorgadh gual faisg air anns an 19mh linn. Dh'fhàs an cunntas-sluaigh còmhla ris a' ghnìomhachas mèinnearachd. Dùineadh na mèinnean anns na 1960an. Chaidh Ormiston Hall a thogail airson John Cockburn ann an 1745. Cheannaich an Iarla Hopetoun e agus Ormiston fhèin agus leasaicheadh an talla ann an 1772. Sgrios teine e anns an Dàrna Cogadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
Roinn a' Mhonaidh
B' e roinn na h-Alba a bha ann an Roinn a' Mhonaidh (Beurla: Grampian Region).
Lodainn an Ear (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann an 'Lodainn an Ear (Beurla: ''East Lothian').
Roinn a' Mhonaidh
Ann an 1996 chaidh trì comhairlean ùra, Comhairle Mhoireibh, Comhairle Siorrachd Obar Dheathain agus Comhairle Baile Obar Dheathain de Roinn nam Monadh Liath.
Srath Pheofhair
'S e baile ann an srath Abhainn Pheofharain ann an Ros an Ear, 8km à Inbhir Pheofharain, a tha ann an Srath Pheofhair (Beurla: Strathpeffer).
Roinn a' Mhonaidh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Alba
Lodainn an Ear (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
Chruthaicheadh i ann an 1999 leis crìochan na sgìre Westminster. Tha gach pàirt de Lodainn an Ear seach Baile nam Feusgan innte. Tha i ann an crìch ri Eadraig, Roxburgh agus Siorrachd Bhearaig, Lodainn Mheadhanach a Deas, Srath Thuaidh agus Srath Labhdair agus Lodainn Mheadhanach a Tuath agus Baile nam Feusgan.
Srath Pheofhair
Eachdraidh
Tha leac shnaidhte Chruithneach cudromach, Clach an Tiompain, ann an Srath Pheofhair. Tha e a' nochdadh crudha-eich agus iolaire.
Lodainn an Ear (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
Srath Pheofhair
Eachdraidh
Tha a' chuid as motha den bhaile na raoin-ghlèidhteachais.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Rois
Muckle Skerry
'S e eilean ann an Arcaibh a th' ann am Muckle Skerry. Tha e suidhichte anns a' Chaol Arcach. Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
Chaidh taigh-solais a thogail air an eilean ann an 1794 le Robert Stevenson.
Viðreisn
'S e partaidh poileatagach à Innis Tìle a bhios a' gabhail ri poilitigs Libearalach 's a th' ann am Viðreisn (Gàidhlig: Atharrachadh). Cha deach a stèidheachadh ach air 24 an Cèitean 2016, nuair a sgarr feadhainn on Sjálfstæðisflokkurinn. Tha ceathrar riochdairean aige san Alþingi (pàrlamaid), triùir fireannaich agus tè. 'S e iad seo agus Flokkur Fólksins a th' ann na fòrsaichean poileataigeach as lùgha san Alþingi. Chan eil Viðreisn san riaghaltas a-nis. ‘S e pàrtaidh a tha gu làidir airson an Aonaidh Eòrpaich.
Rusk Holm
thumbnail|Seann bhothag aig ceann a deas Rusk Holm 'S e eilean ann an Arcaibh a tha ann an Rusk Holm. Tha e faisg air Pharay. Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
Viðreisn
Taghaidhean dhan Alþingi
Bha Viðreisn na bu shoirbheachaile ann an 2016 na ann an 2017, nuair a bha iad anns an riaghaltas ann an co-bhann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Rusk Holm
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Arcaibh
Muckle Green Holm
thumbnail|Muckle Green Holm
'S e eilean ann an Arcaibh a th' ann am Muckle Green Holm (Lochlannais: Hellisey ). Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Eileanan na h-Alba Roinn-seòrsa:Arcaibh
Rysa Little
'S e eilean ann an Arcaibh a th' ann an Rysa Little. Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
Tùsan
Roinn-seòrsa:Arcaibh
Ross Thomson
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an Ross Thomson.
Bha e na chomhairliche aig Comhairle Baile Obar Dheathain mus deach e thaghadh mar BhPA airson Ear-Thuath na h-Alba anns an taghadh Albannach 2016 agus rinn e iomairt airson Fàgail san Reifreann mu bhallrachd Bhreatainn san Aonadh Eòrpach 2016. Leig e dheth an seat aige suas nuair a chaidh e a thaghadh mar BhP airson Obar Dheathain a Deas ann an 2017. Dh'innis e nach seasaidh e airson an seat Westminster aige ann an 2019 as dèidh casaidean le BP eile, Paul Sweeney, mu ionnsaighean drabasta.
Tinneas an t-siùcair
'S e teaghlach de mhì-rianan a tha ann an tinneas an t-siùcair no diabetes.
Tha tinneas an t-siùcair aig aonar ann an fichead ann an Alba, is 88.2% dhiubh le Gnè a Dhà is faisg air 11% dhiubh le Gnè a h-Aon.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Tinneasan
İbrahim nan Otomanach
B' e seachdamh Sultan deug Impireachd nan Otomanach a bh' ann am İbrahim (tiotalan: Kayser-i Rûm - 'Cèasar an Roimhe', İki Kutsal Cami'nin Hizmetkârı - 'Neach-glèidhidh an dà mhosg', Murād-ı Rābi, Istanbul 5 an t-Samhain 1615–Istanbul 18 an Lùnastal 1648). B' e dara mhac Ahmed I agus Kösem Sultan, às A' Ghrèig, a bh' ann. Bha e os cionn na dùthcha bho 1640 gus a chaochail e ann an 1648. Bha e fo bhuaidh agus stiùireadh a mhàthar is cuid a dhaoine eile gu ruige 1632, air sàilleabh gu robh e uabhasach fhèin òg. Bha dubh-choimeasg ann fad bliadhnaichean o chionn ’s nach robh duine sam bi os cionn na stàite. Thug Ioràn ionnsaigh air Ioràc, nochd ar-a-mach ann an Aisia Bheag agus ann an 1631 sheas na Yeniçeri an aghaidh mhinistearan ann an Istanbul. Chuir e a bhràthair-chèile gu bàs anns An Èipheit. Thoirmisg e iomadh rud coirbte. Chuireadh esan fhèin gu bàs duine sam bith a chitheadh a' cleachdadh Alcol, cofaidh agus tombaca. Bha e an aghaidh deoch làidir mar riaghladair ged a dh'òladh e fhèin torr. Cuideachd mharbhadh e mòran dhaoine air adhbharan caran neònach. Thug e ionnsaigh air Ioràn ann an cogadh a mhair bho 1623 gu ruige 1639 agus cheannasaich e Asarbaideàn, Baghdad agus Airmeinia an Iar. Chruthaich sin na crìochan eadar An Tuirc, Ioràn agus Ioràc gus ar làithean. Chuir e gu bàs prìosanaich agus sìobhaltach nam mìltean. Bha deichnear mic agus naoidhnear clann-nighean aige, ach cha do mhair ach còignear clann-nighean an deidh a bhàis. Chaochail e le caitheamh a' ghrùthain nuair a bha e dìreach 27 bliadhna a dh'aois.
Cuacos de Yuste
'S e baile beag faisg air Plasencia, air an àirde an iar na Spàinne, suidhichte aig 519m os cionn ìre na mara, 's a th' ann an Cuacos de Yuste (seann ainm: San Yuste). Tha am baile rim faotainn ri taobh na h-Aibhne Cuacos. 'S ann ann an roinn Cáceres, ann an Extremadura a tha e. Chan eil ach 851 daoine a’ fuireach anns a' bhaile an latha an-diugh. 'S ann crochte 's air turasachd agus àiteachas 's a tha eaconomaidh a' bhaile, gu seachd-àraidh fìogaisean, piobaran-tiolaidh, sirisean, tombaca agus sùbhan-lìn.
İbrahim nan Otomanach
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Rìghrean nan Otomanach Roinn-seòrsa:Daoine à Impireachd nan Otomanach Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Daoine às an Tuirc
Cuacos de Yuste
Eachdraidh
'S ann ainmeil san Spàinn 's a tha Cuacos de Yuste, leis gun do chaochail Teàrlach V, Iompaire Naomh Ròmanach le mailèiria agus guta san abaid an seo ann an 1558. Chaidh an abais a stèidheachadh ann an 1408. Tha gach uile Gearmailteach a chaochail fo armachd san Spàinn sa Chogadh Mhòr agus An Dàrna Cogadh - 180 dhuibh air fad - air adhlacadh ann an cladh sònraichte ann an Cuacos de Yuste. Chaidh an cladh dhealbhadh ann an 1979.
Àireamh-sluaigh
Mar iomadh sgìre dhùthaich a-staigh san tìr anns an Spàinn, tha dì-dhaoineachadh na thriobaid ann an Cuacos de Yuste. Bha 1,440 duine a' fuireach an ron Chogadh Sìobhalta.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Ceangal rèile
thumb|250x250px|Ceangal Scharfenberg air Clas 395 Ear-Dheas thumb|Bhidio de ICE T a ceangal aig Leipzig Hauptbahnhof Tha ceangal rèile inneal a tha gu h-àbhaisteach aig gach ceann de carbad rèile a bhios a ceangal iad còmhla airson trèana a cruthachadh. Tha iomadh diofar seòrsa de ceangal rèile air a bhith air leasachadh thairis air cùrsa eachdraidh rèile. 'S e prìomh feartan a th'ann an làidireachd, earbsachd, a bhith furasta ri ceangal a dhèanamh agus sàbhailteas anns an dealbhachd aca.