cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An t-Sèirb
Is e dùthaich anns an earra-dheas na h-Eòrpa a tha anns an t-Sèirb neo Seirbia, neo Serbia (ainm oifigeil: Republika Srbija). Tha crìochan aice ‘sa tuath leis an Ungair, san ear le Romàinia agus Bulgàiria, ‘sa deas le Albàinia agus Cosobho agus san iar leis a' Mhonadh Neagrach, Croàisia agus Bosna agus Hearsagobhana. An dèidh an Darna Cogadh bha an t-Sèirb na pàirt Iùgoslaibhia. Anns na 1990an bhris Yugoslavia às a chèile. An toiseach bha Aonadh ann eadar an t-Sèirb agus am Monadh Neagrach. Ach anns an 2006 chaidh an t-Sèirb a stèidheachadh mar stàit leatha fhèin. Tha Belgrade na phrìomh-baile. Tha am Fàsach Deliblatska Peščara suidhichte anns an sgìre Vojvodina.
1288
Bàsan
Roinn-seòrsa:1280an
An t-Sèirb
Eachdraidh
Bha An t-Sèirb na phàirt Impireachd nan Otomanach ro 1878. 250px|thumb|right|An t-Sèirb
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
A' Charraig Dhubh, Siorrachd Cholchester
Tha A' Charraig Dhubh (Black Rock neo Clifton) ann an Siorrachd Cholchester, Alba Nuadh.
Opera
thumb|150px|Ìomhaigh Opera Is e brabhsair an asgaidh a tha ann am Opera a tha air stiùireadh le Opera Software. 'S e a' chiad bhrabhsair a bha ri fhaighinn sa Ghàidhlig, eadar tionndadh 5.12 a chaidh a sgaoileadh ann an 2000 gu 6.06 ann an 2001. An dèidh sin, thàinig dreach Gàidhlig de thionndaidh 11.0 san Dùbhlachd 2010 agus a-mach o sin.
A' Charraig Dhubh, Siorrachd Cholchester
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Opera
Chaidh an companaidh a reic do cho-bhanntachd Sìneach ann an 2017 agus, còmhla ri mòran chànan eile, chuir iad crìoch air an eadar-theangachadh Gàidhlig.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Brabhsair-lìn
Innis (eilean)
Cleachdaidhean eile aig Innis
right|thumb|Innis Mōkōlea Rock ann an Bagh Kailua, [[Oahu|O‘ahu, Hawai‘i]]
Protactinium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an protactinium le samhla Pr agus àireamh atamach 91.
'S e actanach agus meatailt beagan rèidio-bheò a tha ann. Tha an aidheon +5 as cudromaiche ann an a cheimigeachd. RInneadh caractarachd ri 29 iosatòpaichean de phrotactinium. Tha 231Pa, le leth-bheatha de 32760 bliadhna, 233Pa, le leth-bheatha de 26.967 laithean agus 230Pa, le leth-bheatha de 17.4 days, as seasmhaiche.
Eachdraidh
Ann an 1913 rinn Kasimir Fajans is Oswald Helmuth Göhring protactinium-234 agus dh'ainmich iad e brevium às a' fhacal Laideannach brevis no "goirid". Dh'ainmich Lise Meitner agus Otto Hahn e "proto-actinium" ann an 1918 nuair a lorg iad iosatòp nas seasmhaiche.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Meatailt Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Actanach
Suharto
B' e an dàrna cheann-suidhe na h-Innd-Innse bho 1968 gu 1998 a bha ann an Suharto (8 an t-Ògmhios 1921–27 am Faoilleach 2008).
Rugadh e ann an baile beag Kemusuk ann an Java, ann an 1921.
Roinn-seòrsa:An Innd-Innse
Tonypandy
Tha am baile Tonypandy ann an Rhondda Cynon Taf, a' Chuimrigh. Tha e 15.5 mi (24.9 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 143.1 mi (230.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 3609 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 353 (9.8%); rugadh 93% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Rhondda Cynon Taf Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
An Geata Mòr
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Geata Mòr.
Gleadraigh
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Gleadraigh.
Àrainn
thumb|Tha an [[sgeir chorail ann am Phoenix Eileanan Roinn Dìon tha saidhbhir àrainn dha muir-bheatha.]] 'S e sgìre far a bheil seòrsaichean sònraichte de fhàsan-bheart a' fuireach a tha ann an àrainn. Tha am facal mar as trice a 'buntainn ri sòn anns a bheil am fàs-bheairt a' fuireach agus far an urrainn dhi a lorg biadh, fasgadh, dìon agus chompanaich airson cead fhaighinn, a 'cleachdadh na feartan tha an gnè air an atharrachadh airson a bhith beò taobh a-staigh eag-eòlas na h-àrainn. 'S e àrainneachd nàdarra ann a tha a' fàs-bheairt a 'fuireach, no an àrainneachd fhiosaigeach a' cuartachadh gnè àireamh-sluaigh.
Gleadraigh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Àrainn
A àrainn air a dhèanamh suas de feartan corporra a leithid ùir, taisead, raon teothachd, agus cothrom air solas a thuilleadh biotic nithean leithid na tha ri fhaotainn de biadh agus an làthair chreachadairean. A àrainn nach eil cruinn-eòlasach airson sgìre-faoighiche bheairt e an corp a 'toirt aoigheachd, phàirt de òstair chorp leithid cnàmhach chlàir, no cealla taobh a-staigh an t-slòigh corp.
Cille Chonaill
‘S e baile beag dùthchasail faisg air na crìochan le Àir an Ear, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann an Cille Chonaill. Tha e suidhichte aig 159m os cionn ìre na mara, ann an ceann a tuath Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Cumnag agus An t-Seann Chathair, ri taobh na h-aibhne Nid. Tha e 227km air falbh bho Obar Dheathain, 52km bho Ghlaschu, 45km bhon Dùn Phrìs agus 80km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Cille Chonaill agus tha 2,074 duine a' fuireach an seo. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas. Taobh fhoghlaim, chan eil bun-sgoil anns a' bhaile fhèin is feumar a dhol dhan bun-sgoil ann an Kelloholm, a tha dìreach ri taobh Chille Chonaill agus tha àrd-sgoil ann san t-Seann Chathair.
Àrainn
Meanbhfàs-bheairt
Tha Meanbhfàs-bheairt e beag-sgèile corporra riatanasan sònraichte bheairt no àireamh-sluaigh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Àrainneachd
Cille Chonaill
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha a h-uile coltas ann gur ann às a' Ghàidhlig fhèin a th' ann ainm a' bhaile. neo Dercongal Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Dhùn Phrìs fhèin anns an 14mh Linn. B' e naomh à dh'Èirinn a bh' ann Congall (Laideann: Convallus) agus tha Doire Chonaill ainmeachadh an a dhèidh cuideachd.
Eachdraidh
Tha beul-aithris na sgìre ag innse dhuinn gun d'fhuair an t-àite ainm mar chuimhne air Conal, mac bhuachaille a bha na shagart fon Naomh Mungo san 6mh Linn o chionn 's gur e  esan a thog a' chiad eaglais an seo. Bha an eaglais bhàn fad leth chiad bhliadhna an dèidh trioblaidean ri linn An Ath-Leasachaidh agus gu seachd àraidh air sàilleabh an Achd Fianais, ann an 1681. Mu dheireadh thall chaidh eaglais ùr a thogail ann an 1729 ann an ìochdar a' ghlinne, le cead bho dhiùc Queensberry. Thog an Glasgow and South Western Railway Company loidhne-rèile an seo ann an 1850, a cheangladh Glaschu, Cille Mheàrnaig, Dùn Phrìs agus Cathair Luail. Leis an rèile thoisich gnothach làidir am mèinn sa bhaile agus dh'fhosgail Gateside ann an 1850, Bankhead ann an 1857 agus Fauldhead an ceann 40 bliadhna, a bharrachd air Drambuie, a tha ann ro làimhe. Bha an gual seo gu math freagarrach do trèanaichean. Dh'fhàs am baile agus fiù 's thogadh taighean ùra ann an Kelloholm ann an 1919. Dhùnadh am mèinn mu dheireadh ann an 1968. A-rèir carragh-chuimhne a' bhaile, fhuair 85 duine à Cille Chonaill bàs sa Chogadh Mòr agus seachd duine deug eile san Dàrna Cogadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs
Donostia
‘S e baile mòr agus port ann an ceann a tuath na Spàinne a th’ ann Donostia (Basgais) neo San Sebastián (Spàinntis). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Naomh Sebastian ann an dà chànain leis gur e Naomh a’ bhaile a th’ann an Naomh Sebastian agus oir bha taigh cràbhach ann dhàsan o shin. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1180 leis an Rìgh Sancho Sèolta. Tha Donostia suidhichte aig 33m os cionn ìre na mara, ri taobh a' bhàigh La Concha, aig inbhir na h-aibhne Urumea. Tha Donostia 356km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 76km bho Ghasteiz, prìomh-bhaile Dùthaich nam Basgach. Tha 185,506 daoine a’ fuireach ann am Bilbao, an treas baile as motha ann an Dùthaich nam Basgach agus an 34mh baile as motha na Spàinne. A bharrachd air sin, 's e prìomh-bhaile na Roinne Gipuzkoa a th' ann cuideachd.
Ain-Riaghailteachd
Fiosrachadh
‘S e sreath dhe smuaintean feallsanach agus poiliteagach a th' ann an t-"anarcachas" (bhon Ghreugais αν- ,an-, "gun", agus αρχω, arkho, "cumhachd"). Air an dàrna làimh thathar an aghaigh na Stàite, nan rangachdan neo Ùghdarras sam bith a chuireas bacadh (fiosaigeach, inntinneil neo spioradail) air saorsa phearsanta uile gu lèir. Thathar cuideachd dhen bheachd gum biodh an Comann Sòisealta mòran na b’ fheàrr as aonais a leithid dhe eagrachasan, leis gu bheil iad ag obair os cionn nan daoine. Air an làmh eile thathar an aghaidh an t-seilbh prìobhaideach. Bheireadh beachdan agus smuaintean nan Ain-Riaghailtich buaidh uabhasach mòr air a’ chomann sòisealta san Roinn Eòrpa fad an 19mh Linn agus toiseach tòiseachaidh an 20mh Linn, ged nach d’ fhuair iad mòran taic taobh a-muigh Gluasadan nan Luchd-obrach.
Rubha Àird Driseig
'S e baile ann an Earra-Ghàidheal a tha ann an Rubha Àird Driseig (no Àird Driseig ) (Beurla: Ardrishaig). Tha am baile suidhichte aig inbhir cladh-abhainn Chrìonan deas air Ceann Loch Gilb.
Ain-Riaghailteachd
Ceanglaichean taobh a-muigh
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Rubha Àird Driseig
Anns a' bhliadhna 2001 bha 1,283 duine a' fuireach an seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Comharradh-ceiste
right|frame
Tha Comharradh-ceiste a' ciallachadh "?", a chuirear as dèidh ceist.
Smaoineachar gun d'thàinig e à "Q", bhon facail Laideann Quaestio (Ceist).
frame|right|Comharraidhean-ceiste Spainnteach
Roinn-seòrsa:Puingeachadh
Donostia
Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an Lùnastal a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Donostia. Tuitidh 1507mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 334mm nas motha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite caran fliuch a th' ann, fiù's an taca ri Albaː center|600px
Bruis-fhiaclan
Tha bruis-fhiaclan na bruis beag airson d’fhiaclan a ghlanadh. Mar is àbhaist, cleachdar uachdar-fhiaclan neo pùdar-fhiaclan leotha.
Donostia
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Dùthaich nam Basgach
Bruis-fhiaclan
Roinn-seòrsa:Acfhainn Roinn-seòrsa:Slàinte
Barre, Vermont
Is e baile beag air taobh an deas Na Stàitean Aonaichte ann an Vermont a tha ann am Barre. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 9,052 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 186m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1895.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Vermont
1289
200px|thumb|[[Louis X na Frainge]] MCCLXXXIX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1280an
26 an Cèitean
'S e 26 an Cèitean an 146mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (147mh ann am bliadhna-leum). Tha 219 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[John Wayne]]
Mì-rian cleasach na pearsantachd
Tha mì-rian cleasach na pearsantachd air a mhìneachadh leis an Leigheas Comann Ameireaganach (APA) mar mhì-rian pearsantachd comharraichte le ìre faireachail agus feum aire ris an fhìrinn. Tha an t-euslainteach a' sireadh aire bho dhaoine eile, a' feuchainn ri leasachadh, a mealladh, no dìreach a tharraingeas aire no co-fhaireachdainn.
26 an Cèitean
Fèillean
Là na plèanaichean-pàipear anns na Stàitean Aonaichte
Roinn-seòrsa:Làithean
Mì-rian cleasach na pearsantachd
DSM IV
Tha ann cumadh leantach de thòcaidhean anabarrach agus rannsachaidh aire, a' tòiseachadh mus inbheachd mhoch agus làthaireil ann an iomadaidh suidheachaidhean, mar chomharraicheadh còig no tuilleadh nan coltas seo leantail:
Roinn-seòrsa:Eòlas-inntinn mì-ghnàthach Roinn-seòrsa:Eòlas-inntinn mòdach Roinn-seòrsa:Mì-rianan na pearsantachd
1980
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1980 (MCMLXXX).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1980an
Kurt Wüthrich
'S e ceimigear às an Eilbheis a th' ann Kurt Wüthrich (Aarberg 4 an Dàmhair 1938). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2002, còmhla ri John B. Fenn agus Koichi Tanaka. Chaidh e don Oilthigh Bherne.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Daoine às an Eilbheis
Ar-a-mach na Gearmailt
B' e sreath thachartasan phoileataigich air feadh na dùthcha aig deireadh a' Chogaidh Mhòir ann an 1918 a mhair gu ruige Am Màrt 1919 a chuir crìoch air Monarachd anns A' Ghearmailt agus a chuir poblachd le Bun-reachd deamocratach na h-àite a bh' ann Ar-a-mach na Gearmailt (Gearmailtis: Novemberrevolution).
Innseag
thumb|right|Innseag air [[Abhainn Thames ann am Berkshire]]
Baile Sheumais
'S e baile ann an Siorrachd Rois a th' ann am Baile Sheumais (Beurla:Jamestown). Tha e suidhichte mu mhìle (1.5 km) deas air Srath Pheofhair. Tha Inbhir Pheofharain timcheall air 4 mìle (6 km) san ear-thuath. Tha Baile Sheumais na laighe eadar Loch Ussie agus Loch Kinellan. Ann an 1961 bha 52 duine a' fuireach an seo.
Ar-a-mach na Gearmailt
Bha freumhan an ar-a-maich ann an suidheachadh poileataigeach agus sòisealta na Gearmailt ron a' Chogadh: air an darna thaobh bha cruaidh fheum air deamocrasaidh am broinn Bun-reachd Ìmpireachd na Gearmailt agus air an taobh eile chan fhaodadh do cheannardan na dùthcha a ghabhail ri atharraidhean a bheireadh piseach air an t-suidheachadh sin. Thoisich an t-Ar-a-mach nuair a dhiùlt maraichean a ghabhail ri ordughan a' Chabhalaich airson batal cruaidh a leantainn an aghaidh Luingeas Bhreatainn: Sgaoil an t-ar-a-mach gu math luath air feadh na dùthcha, bho phuirt mar Wilhelmshaven agus Kiel, agus an ceann greis chaidh Poblachd a ghairm air 9 an t-Samhain 1918, an dèidh dhan Cheusair a dreuchd a leigeil dheth. Chaochail e thall thairis. Dh' aonaich buidhean 120 luchd-ealaine, air an robh Novembergruppe (Gàidhlig: Buidhean na Samhna), leis an ar-a-mach cuideachd, a' toirt cuideam agus pròis dha.
Innseag
Innseag: eilean neo innis glè bheag.
Ar-a-mach na Gearmailt
Anns an Fhaoilleach 1919, b' fheudar dhan phoblachd ùr seasamh an aghaigh nan Spartacach, a bha airson rèigim Comunnach a chur air dòigh, coltach ris an Riaghaltas ùr thall san Ruis, a chaidh a stèidheachadh ann an 1917. An uair sin, cho-dhùin ceannardan a' Phàirtidh Shòisealta Dheamocrataich (SPD), a bha air a bhith a' stiùireadh an ar-a-maich bho toiseach an latha ann an 1918, gun cuireadh iad ruaig air na Spartacaich, a' tachadh an ar-a-maich. An àite cumhachd a thoirt bho na h-uachdarain, thoisich an SPD ri còradaidhean a rèiteachadh: le sin, dh' aonaich iad ri oifigearean an Airm agus chuir iad feachdan neo-fhoirmeil an sàs air an robh Freikorps (Gàidhlig: Feachdan Saora), làn dhaoine na làimhe deise.
Baile Sheumais
Tha tobhtaichean seann eaglaise ann an ceann an ear a' bhaile. Chaidh an eaglais a thogail ann an 1844 agus an-diugh tha i clàraichte air liosta nan togalaichean clàraichte, roinn-seòrsa B. Iar-tuath air a' bhaile chithear "Blar Na Pairce", àite far an do thachair cath eadar na Dòmhnallaich agus Clann MhicCoinnich ann an 1491.
Innseag
Ceanglaichean a-staigh
* Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas
Ar-a-mach na Gearmailt
Thàinig an t-Ar-a-mach gu crìoch nuair a ghabh an dùthaich ri Bun-reachd na Poblachd Weimar air 11 an Lùnasdal 1919 ann an Weimar.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Flóra Sass
B' e tràill agus taisgealaiche às An Ungair a bh' ann am Flòra Sàss (Nagyenyed, 6 an Lùnasdal 1841 - Newton Abbot 11 am Màrt 1916). bhuinneadh i do theaghlach iar-fhlaitheach: bha a h-athair na oifigear san arm. Ann an 1849, nuair a bha i gu math òg chaidh a pàrantan agus a bràthair a chur gu bàs le reubaltaich à Romàinia a thug ionnsaigh air Nagyenyed. Chaill mu 1,000 duine am beatha. Theich i gu Vidin ann an Impireachd nan Otomanach far an deach a tràilleachadh. An ceann deich bliadhna, cheannaich Am Morair Samuel Baker i ann am margaidh tràillean agus phòs esan aice. Rinn an dithis iomadh taisteal gu Afraga. Chaochail i aig an taigh ann an Newton Abbot ann an 1916.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ungair Roinn-seòrsa:An Ungair Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Melgar
‘S e baile beag ann an Tolima, Coloimbia, a th’ann Melgar. Tha e suidhichte aig 323m os cionn ìre na mara 98km air falbh bho Bhogotá agus 96km bho Ibagué, prìomh-bhaile na roinne. ‘ S e baile le cìomaid gu math teth a th’ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 28˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1872.
Sluagh a' bhaile
Tha 32,774 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 5,945 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala agus mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Melgar. Tha 0.1% dhe Tùsanaich agus 3.4% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 91.4% dhe na daoine ann an Melgar leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 38.4% dhe na dachannan.
Daoine Ainmeil
Chaochail Gustavo Rojas Pinilla (1900 – 1975) an seo.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Melgar
Abhainn Ìle
Is docha tha sibh a' lorg Abhainn Ilidh neo Uisge Ile
Edda Heiðrún Backman
B' e actair, peantair agus seinneadair à Innis Tìle a bh' ann an Edda Heiðrún Backman (Akranes, 27 an t-Samhain, 1957 - Reykjavík 1 an Dàmhair, 2016). Cheumnaich i mar oileanach bhon Àrd-sgoil Menntaskólinn við Sund ann an 1978 agus mar chleasaiche bho Leik­list­ar­skóla Íslands Gàidhlig: Acadamaidh Ealain Innis Tìle) ann an 1983. Chuir i seachad bliadhnaichean ag obair mar chleasaiche on uairsin gu ruige 2004 nuair thuit i le galar air a bheil MND. Às deidh sin, thionndaidh i gu obair riaghlaidh agus reic fhad 's a bha slàinte a’ ceadachadh. Anns na beagan bhliadhnaichean a dh' fhalbh, chaidh a comas air obair a lughdachadh gu mòr, ach thòisich iri peantadh obair-ealain le bhith a ’cumail brus na beul. Bha i na neach-iomairt airson còraichean ciorraim agus dìon na h-àrainneachd agus stèidhich i Guth Nàdar 2016.
Peairt
'S e am prìomh-bhaile de Chomhairle Pheairt is Cheann Rois agus de Shiorrachd Pheairt a tha ann am Peairt (Beurla: Perth). Tha an sgioba ball-coise St Johnstone à Peairt. Bha am Mòd Nàiseanta Rìoghail anns a' bhaile fhèin ann an 2004. Tha Peairt suidhichte ri taobh Mhonaidh Ochail. Tha an Abhainn Tatha a' ruith tron bhaile. Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail ann am Peairt anns na bliadhnaichean 1896, 1900, 1924, 1929, 1947, 1954, 1963, 1980 agus 2004. Bidh an EIS a' cumail coinneamh choitcheann bhliadhnail san Ògmhios an seo gach dàrnacha bliadhna.
Ceanglaichean a-mach
thumb|Luchairt Sgàin
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Pheairt is Cheann Rois
Arsnaig
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an arsnaig le samhla As agus àireamh atamach 33.
'S e metaloighd a tha innte. Tha i puinnseanach. Chan eil i a' leaghaidh no a' goilidh ach a' uile-deatachaidh aig 887 K ​(615 °C, ​1137 °F).
Eachdraidh
Ann an 1250 rinn Albertus Magnus arsnaig fhìor-ghlan, ach bha co-thàthaidhean arsnaig ainmeil mar phuinnseanan aig amannan Ròmanach.
Cleachdadh
Tha arsnaig air a chleachdadh mar phuinnsean meanbh-fhrìdean. Cleachdar arsnaig cuideachd, ann an gailium arsnagaid ann an leth-ghiùlanairean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileamaidean
Y Barri
Tha am baile Y Barri ann am Bro Morgannwg, a' Chuimrigh. Tha e 6.6 mi (10.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 135.4 mi (218.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 49364 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 5459 (11.1%); rugadh 86% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Tha Slighe Costa na Cuimrigh a' dol tron bhaile.
Daoine ainmeil
Rugadh Julia Gillard ann an Y Barri san 29 an t-Sultain, 1961. Bha i na prìomh-mhinistear Astràilianach eadar 2010 agus 2013.
An Gort Breac
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo ann an Cúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Gort Breac.
Astràilia a Deas
Daoine ainmeil
Roinn-seòrsa:Stàitean agus fearainn Astràilia
Faighean
right|thumb|Faighean Tha 'n faighean (cuideachd "duille", "geobag" no "truiteach" ) 'na fheadan a' leantainn às a' mhachlag dhan taobh a-mach a' chuirp 'san t-sineach bhoireannach, no dhan raon caolanach, fualach agus dham ghineadan 'san eòin bhoireannaich agus roinn snàigeanan bhoireannaich. Tha faighean aig biastagan agus creutairean eile gun chnàimh-droma, agus tha 'n faighean a' chuid togalach-uidhe an fheadain nan uighean.
Air na h-adhbharan na bothaige, 's urrainn do faighean co-chur sam bith a bhith a bheil a' riarachadh ri faighean, mar an faighean a' chuisle. Tha eisimpleir eile 'n faighean snàthainneanach mun fèithean-lùthaidh.
Faigheanan daonna
Tha 'n faighean 'na fhearan lùbach lùthmhor mu 100 mm fada 'gus 25 mm sa' chroislin a bheil a' ceangal a' phit a-muigh dham mhuineal na machlaig a-staigh. Ma tha a bhean a' seasamh dìreach, tomhaidh na pìoba an fhaighein ri rathad suas-far cùl, cruthachadh ceàrn beagan nas motha na 90 puingean leis a' mhachlag. Tha 'n beul an fhaighein aig an crìoch chùl na pite, air chùl an beul an fhualaire. Tha 'n ròmag thairis an fhaighean. Tha 'n leth a-staigh an fhaighein bàn-dhearg mar is trice, mar na sgannan ronnach 'san leth a-staigh nan sineach.
right|Sealladh aghaidheachadh a' bhothaig a' bhoireannaich
(Sa' bhruidhinn cumanta, tha 'n facal "faighean" air chleachdadh gu mì-choltach a thoirt iomradh air a' phit no dham chrobhall bhoireannach am bitheantas; a' bruidhinn gu cruaidh, tha 'n faighean togalach àraid 'san leth a-staigh agus tha a' phit a-mach a-mhàin. A' cantainn ris a' phit an faighean dlùth an dàimh a chantainn ris a' bheul an sgòrnan.)
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Co-rian ginidh Roinn-seòrsa:Lèigheòlas bhan Roinn-seòrsa:Bodhaig Roinn-seòrsa:Gràisgealachd
Truemanville
Tha Truemanville ann an Siorrachd Chumberland, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Jón Óskar Ásmundsson
B' e bàrd agus sgrìobhadair à Innis Tìle a bh' ann an Jón Óskar Ásmundsson (Akranes, 18 an t-Iuchar, 1921 - Reykjavík 20 an Dàmhair, 1998). B' e fear de na bàird atamach Innis Tìleach a bh' ann, gluasad a bha gu math cudromach ann am bàrdachd na dùthcha san dara leth dhen 20mh Linn. Rugadh agus thogadh Ásmundsson ann an Akranes, a tha gu tuath air Reykjavík. Chuir e crìoch air ceum saidheans coimpiutair aig Menntaskólinn í Reykjavík ann an 1940 agus dh'ionnsaicheadh e piàna aig Sgoil Ciùil Reykjavik airson grunn bhliadhnaichean. A bharrachd air an sin, rinn e Fraingis aig cùrsaichean Alliance française ann an Reykjavik agus Paris agus Eadailtis tro chùrsaichean agus leasanan prìobhaideach anns An Ròimh, Perugia agus Genova. Thòisich cùrsa-sgrìobhaidh ann an 1941. Rinn e obair eile cuideachd, bha e na chluicheadair phiana ann an grunn chòmhlain dannsa bho 1946 - 1956 agus bha e na sgrìobhadair cainnt anns an Alþingi bho 1953 gu ruige 1958. B' ann an an 1958 a sgrìobh e phrìomh obair. Bho 1955 gu 1968, bha Ásmundsson na dheasaiche san iris litreachais Birtings. Chaidh a' chiad leabhar aige fhoillseachadh ann an 1952. Rinn e sgeulachdan goirid agus dàin sa mhòr-chuid, a bharrachd air aon nobhail, beachdan siubhail agus foillseachaidhean eachdraidheil. Eadar 1969 agus 1979, chaidh sia leabhraichean de chuimhneachain air beatha bàird is luchd-ealain ann an Reykjavík fhoillseachadh. Bha Ásmundsson cuideachd na eadar-theangaiche torrach de Eadailtis is Fraingis agus eadar-theangachadh dàin le Baudelaire, Verlaine agus Rimbaud a bharrachd air obraichean ann an cànan neo-fhoillsichte le Albert Camus, Carlo Levi, Ignazio Silone, Simone de Beauvoir, George Sand agus càch. Bha e pòsta fad bliadhnaichean aig Kristín Jónsdóttir à Monkververá.
Obair
sgeulachdan goirid
Nobhailean
Bàrdachd
Cuimhneachaidhean
Sgeulachdan Siubhail
Aistean agus Artaigilean
Ravenna
‘S e baile mòr agus port ann an ceann a tuath na h-Eadailt a th’ ann an Ravenna (IPA: raˈvenna, Romagnol: Ravêna). S'ann às an Etruscanach Rasna a tha an t-ainm. Tha e suidhichte aig dìreach 8m os cionn ìre na mara, faisg air Cesena, ri taobh a' Chanal Candiano anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Ravenna, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Emilia-Romagna, faisg air a’ Mhuir Mheadhanach, 281km air falbh bhon Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 264km bho Mhilano, 114km bho Phadova agus 105km bho Fhirenze. Tha 159,497 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 24mh na dùthcha. 'S e prìomh-bhaile Ìmpireachd an Ròimhe an Iar bho 402 gu ruige 476. Chaochail an sgrìobhadair Dante Alighieri an seo ann an 1321.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns an Eadailt Roinn-seòrsa:An Eadailt
Jón Óskar Ásmundsson
Obair
Eadar-theangachadh Bhàrdachd
Eadar-theangachadh An-asgaidh
Beinn Eòin
thumb|200px|right|Sgitheadh agus [[goilf ann am Beinn Eòin.]]
Tha Beinn Eòin (Beurla: Ben Eoin) ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Adelaide
'S e baile ann an Astràilia a th' ann an Adelaide. 'S e am prìomh-bhaile de Astràilia-a-Deas.
Beinn Eòin
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
Adelaide
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
Tràth neo-choileanta
Tha an tràth neo-choileanta (Beurla ‘’imperfect tense’’)” a sheallas dè bha a’ tacradh. Tha e na sheòrsa den tràth caithte. Chan eil tràth neo-choileanta fior sa Ghàidhlig aig gnìomhair sam bith ach “bi” fhèin – “bha”, “bu” & “robh”. Uime sin, cleachdaidh gnìomhairean “bi” mar gnìomhair-cuideachaidh (auxiliary verb), m.e.: “Bha mi a’ siubhail”.
Bruis-pheant
Tha bruis-pheant na bruis airson peantadh. Is urrainn dhaibh a bhith cleachdadh gus ealain (gu h-àraid dealbhan) neo ballaichean a pheantadh. Ann an Àisia an Ear, cleachdaidh iad bruis-pheant airson sgrìobhadh.
Roinn-seòrsa:Acfhainn
An Srath
’S e sgìre san Eilean Sgitheanach a tha anns an t-Srath - an sgìre chòmhnard a tha a’ sìneadh bho bhaile An t-Àth Leathann san iar, thar baile sgaipte Breacais gu baile Caol Acain.
Tha còisir Ghàidhlig, Còisir an t-Sratha, a’ coinneachadh gach Diardaoin ann an Talla Chaol Acain.
Ferney-Voltaire
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Fhraing
An Srath
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Tidnis
Tha Tidnish ann an Siorrachd Chumberland, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Iodhal
thumb|right|300px|Creag air a bheil [[dath dearg. Seo eiseimpleir iodhal Hindu.]]
Iodhal: iomhaigh, duine neo nì don dèan daoine adhradh mar gum b'e dia a bha ann.
Roinn-seòrsa:Creideamh
Doire
Cleachdaidhean eile aig Doire (soilleireachadh)
'S e baile mòr ann an Contae Dhoire, Èirinn a Tuath a tha ann an Doire neo Doire Chaluim Chille (Gaeilge: Doire Cholm Cille). Ann an 2001 b' e 83,652 an àireamh-shluaigh a bha aige. Chaidh am baile a stèidheachadh le Calum Cille anns an 6mh linn.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn a Tuath Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Rabat
'S e Rabat prìomh-bhaile Mharoco (Arabais: الرباط, - ar-Rabāṭ, neo ar-Ribāṭ). Anns a’ bhliadhna 2007 bha mu 1.7 millean duine a’ fuireach ann. Tha am baile suidhichte air a' Chuan Siar aig inbhir Abhainn Bou Regreg. Tha Rabat 1,570km air falbh bho Thunis (Tuinisia), 946km bho Algiers (Aildiria), 1,857km bho Tripoli (Libia), 995km bho El Aaiún (Sathara an Iar), agus 776km bho Mhadrid (An Spàinn). Tha e suidhichte air an àirde an iar-thuath na dùthcha, aig 24m os cionn ìre na mara.
'S e Rabat an dàrna baile as cudthromaiche den dùthaich às dèidh Casablanca. Chaidh am baile a stèidheachadh mar thuineachadh anns an 3mh linn RC. B’e Chellah an t-ainm a bha air aig an àm. Anns a' bhliadhna 40 AD bha am baile fo smachd nan Ròmanach, an uair sin (250 AD) fo smachd nam Berber.
Chaidh ainm a’ bhaile atharrachadh gu Ribatu l-Fath (a’ ciallachadh: "daingneachd a' bhuaidh-làraich,"). Thàinig an t-ainm Rabat bhon ainm sin. Chaidh Tùr Hassan, neo Tour Hassan (Arabais: صومعة حسان) a thogail anns a’ bhliadhna 1195. Mhiannaich an Sultan Yacoub al-Mansour am minaret agus am mosg as motha air feadh an t-Saoghail a thogail. Ach chuir bàs an t-Sultan stad air an obair.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Afraga a Tuath
Uisge Èireann
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Uisge Èireann (Beurla: River Earn).
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
The Lord of the Rings (leabhar)
'S e sreath ainmeil leabhraichean air a sgrìobhadh le J.R.R. Tolkien a tha ann an Lord of the Rings (Tighearna nam Fàinneachan). Chaidh na leabhraichean fhoillseachadh eadar 1954 is 1955. Stèidhichte air na leabhraichean, rinn Peadar Jackson sreath fhiolmaichean eadar 2001 is 2003.
Buinidh ainm na sgeòil às an Tighearna Dhorcha Sauron à Mordor, an prìomh-nàthair na h-oibre, a chruthaich Riaghailt nam Fàinneachan. Mar sin, 's e "Thighearna nam Fàinneachan" fhar-ainm. Nas tràithe, bha Sauron na shearbhanta dhen Tighearna Dhorcha Morgoth (Melkor), mar aithrisidh An Silmarillion le Tolkien, eachdraidh a' Mheadhan-thalmhainn.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Leabhraichean Roinn-seòrsa:Ùirsgeulan
1299
MCCXCIX
Mikhail Bakunin
B' e sgrìobhadair, feallsanaiche agus neach-poileataigs a bh' ann am Mikhail Alexandrovich Bakunin (Trolo) (Ruisis: Михаил Александрович Бакунин), (30 an Cèitean, 1814–1 an t-Iuchar, 1876). Bha e iomraiteach anns an Ruis agus san Roinn-Eòrpa mar ain-riaghailteach agus Sòisealachd Libeirtèireach. B' e fear de na ciad thùsairean a bh' ann airson sòisealachd shaor agus strì an luchd-obrach bhon 'bhonn gu mullach'. Chaochail e air 1 an t-Iuchar 1876 ann am Berne, an Eilbheis. Chuireadh an t-ainm Michel Bakunin air an uaigh.
1299
Tachartasan
Chaidh Impireachd nan Otomanach a stèidheachadh ann an Söğüt.
Bàsan
Roinn-seòrsa:1290an
Mikhail Bakunin
Aithrisean
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Ruiseanach Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Ruiseanach Roinn-seòrsa:Daoine às an Ruis
Gort an Èadain
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Gort an Èadain.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Koichi Tanaka
'S e Ceimigear às An t-Seapan a th’ann Koichi Tanaka (Seapanais: 田中 耕, Toyama  1 an Lùnasdal 1959). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2002, còmhla ri John B. Fenn agus Kurt Wüthrich.
Sòisealachd
Seòrsaichean Sòisealachd
thumb|right|Clàr Sòisealachd
Daoine Ainmeil
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Oilthigh Nàiseanta Colombia
<h1 style="font: inherit; font-size: 100%; font-weight: bold; text-align: center; border: none; margin: 0; padding: 0; color: #6a6c76;">Oilthigh Nàiseanta Coloimbia
<p style="margin: 1em 0;"> 180px
thumb|right|250px|Oilthigh Nàiseanta Colombia 'S e oilthigh poblach ann an Coloimbia a tha ann an Oilthigh Nàiseanta Colombia. Tha e suidhichte ann am Bogotá agus tha earrann aige air feadh na dùthcha, gu h-àraidh anns na bailtean-mòra, m.e.: Medellín, Palmira, Manizales, Arauca, Leticia, San Andrés agus Providencia.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Oilthighean
Tonyrefail
Tha am baile Tonyrefail ann an Rhondda Cynon Taf, a' Chuimrigh. Tha e 13.1 mi (21.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 142.0 mi (228.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 11852 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1286 (10.9%); rugadh 95% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Rhondda Cynon Taf Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Raleigh, Carolina a Tuath
'S e Raleigh prìomh-bhaile Carolina a Tuath, na Stàitean Aonaichte. Tha e suidhichte ann an Wake County. Anns a' bhliadhna 2013 bha 431,746 duine a’ fuireach an seo.
Tha am baile suidhichte aig 96m os cionn ìre na mara ri taobh na h-aibhne Neuse.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Carolina a Tuath
27 an Cèitean
'S e 27 an Cèitean an 147mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (148mh ann am bliadhna-leum). Tha 218 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Siorrachd Chille Chùithbeirt
230px|thumb|Siorrachd Chille Chùithbeirt
'S e fear dhe na Siorrachdan traidiseanta na h-Alba a tha an Siorrachd Chille Chùithbeirt. 'S e Cille Chùithbeirt a bha na phrìomh-bhaile, agus tha e suidhichte sa Ghall-Ghàidhealaibh ann an ceann a deas na dùthcha. Tha e air a bhith na phàirt Chomhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh bho 1975.
Bratach
thumb|Bratach Shiorrachd Chille Chùithbeirt Chaidh bratach a dhealbhachadh ann an 2016 gus co-là breith na Bànrighinn a comharrachadh. Tha na ceathramhan uaine is geal a' riochdachadh a' chlòtha air an robh na stiùbhartan a' cunntadh nan cìsean, is tha a' chrois Chùithbeirt air a' bhrataich cuideachd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Siorrachdan na h-Alba Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh
Abhainn Breamhainn
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Breamhainn (Beurla: River Braan). 'S e fo-abhainn aig an Tatha.
Bailtean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
James W. Black
B' e dotair agus fear-chungaidhean Albannach a bha ann an James Whyte Black.
Nuair a bha e 15 bliadhna dh'aois agus na sgoilear aig Beath High ann an Cowdenbeath bhuannaich e bursaraidh bhon Oilthigh Chill Rìmhinn. An dèidh do ghabh e ceum chaidh e don Oilthigh Mhalaya far an robh e na òraidiche.
Eaglais Roghadal
right|250px|thumb|Eaglais Roghadal Chaidh Eaglais Roghadal neo Tùr Chliamainn na Hearadh a thogail anns an 16mh linn le Clann 'ic Leoid, agus innte tha uaigh Alasdair Chrotaich, ceannard na Leodaich anns na Hearadh agus an Eilean Sgitheanach (Dùn Bheagain) anns an 18mh linn. Chaidh an uaigh a dhèanamh le clach gneiss ionadal, air a sgeadachadh le clach-ghainmhich à Muile. Tha an sealladh seo a’ coimhead gu gairdean deas na h-eaglais air a thogail bhon bogha tuath. Tha am bogha fhèin air a dhèanamh le cloich schist dubh.
James W. Black
Nuair a dh'obair e aig ICI, dh'innlich e propranolol, a thathar a' cleachdadh ann an leigheas de chràdh mhòr a' chlèibh, agus aig Smith, Kline and French thionnsgail e cimetidine, a thathar a' cleachdadh ann an leigheas de lotan-iongarach san stamag.
Eaglais Roghadal
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Hearadh Roinn-seòrsa:Creideamh
James W. Black
Urraman
Ann an 1988 fhuair e Duais Nobel ann an Leigheas airson nan lorgan seo còmhla ri Gertrude B. Elion is George H. Hitchings. Bha e na sheannsalair ann an Oilthigh Dhùn Deagh bho 1996 gu 2006.
1298
MCCXCVIII
James W. Black
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Luchd-saidheans Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Leigheas
1298
Bàsan
Roinn-seòrsa:1290an
Wharton, Alba Nuadh
Tha Wharton ann an Siorrachd Chumberland, Alba Nuadh.
Cille Bhrìghde (Siorrachd Dhùn Phrìs)
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Inbhir Anainn, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Cille Bhrìghde neo Eaglais Bhrìghde (Beurla: Brydekirk). Tha e suidhichte aig 23m os cionn ìre na mara, air an àirde an ear-dheas Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar an Eaglais Fheichin agus Cathair Ruairidh, ri taobh na h-aibhne Anainn. Tha e 247km air falbh bho Obar Dheathain, 109km bho Ghlaschu, 112km bhon An t-Sròn Reamhar agus 104km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Cille Bhrìghde. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas. A bharrachd air sin, tha taigh-seinnse anns a’ bhaile. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil ann, ach feumar a dhol dhan àrd-sgoil ann an Inbhir Anainn.
Eachdraidh
Thogadh eaglais do Naomh Brìghde san 12mh Linn ri taobh na h-aibhne agus tè air a' chladh, a tha nan tobhtaichean nar làithean. Aig toiseach tòisichidh an 19mh Linne bheachdaich an Còirnealair Alasdair Dirom à Banbh gun leasachadh e an t-àite taobh ghnìomhachas leis gu robh e faisg air an abhainn, ach dh'fhàillig an sgeama aige, ged an do deach eaglais a' bhaile a thogail ann an 1835 le taic airgid bhon theaghlach Dirom, is iad a' fuireach faisg air làimhe ann am Mount Annan. A-rèir carragh-chuimhne a' bhaile, fhuair ochd duine thar fhichead à Cille Bhrìghde bàs sa Chogadh Mòr agus sianar eile san Dàrna Cogadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs
1981
MCMLXXXI
Melbourne
right|thumb|300px|Melbourne
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
1981
Bàsan
Roinn-seòrsa:1980an
Tràth caithte
Tha dà sheòrsa cudromach anns a’ Ghàidhlig:
Agus tràth caithte simplidh. Obrachar an tràth cumhach mar tràth caithte uaireannan.
Guala Dhubh
Tha Ionad Meadhan Uladh Shinn Féin agus gàrradh-cuimhne poblachdach, cho math ri taigh-club is raointean-cluiche ChLG Leamhaigh air a' Ghuala Dhubh.
Tràth làthaireach
Tha an “tràth làthaireach” (Beurla ‘’present tense’’) a sheallas dè tha a’ tacradh. Chan eil fior tràth làthaireach aig gnìomhairean na Gàidhlig (no sa Ghaelg Mhannain) ach “bi” (tha, bheil, is) agus “saoileam” (“saoilidh mi”), ged a chleachdar “chì” san dòigh seo, agus tha tràth làthaireach aig an Ghaeilge mar a bha aig sean-Ghàidhlig na h-Alba.
Roinn-seòrsa:Teirmean gràmair
Buachaille
thumb|right|300px|Buachaille thumb|right|300px|Caoraich cìobair ann am Patagonia, Argentina Bidh buachaillean a’ coimhead as dèidh cruidh. Mar as àbhaist 's ann dhan chlas-obrach a bhuinneas a' mhòr-chuid dhe na greusaichean, leis gur e ciùird a th' annta.
Buachaillean Ainmeil
Roinn-seòrsa:Àiteachas Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Y Rhws
Tha am baile Y Rhws ann am Bro Morgannwg, a' Chuimrigh. Tha e 10.0 mi (16.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 139.1 mi (223.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 5961 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 601 (10.1%); rugadh 76% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bro Morgannwg Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Am Pòn Mòr
right|thumb|200px|Taigh teatha
Tha Am Pòn Mòr (Beurla: Big Pond) ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
Ceàrn Cathaireil a' Mhedellín
thumb|right|none|250px| Sealladh air na bailtean anns a' Ghleann Aburrá
Sgiogarstaigh
right|200px|thumb|Cladach Sgiogarstaigh
Ceàrn Cathaireil a' Mhedellín
'Se Ceàrn Cathaireil a' Mhedellín an sgìre mu thimcheall Medellín, ann an Coloimbia am broinn a' ghlinne Aburrá. 'S e dùin dhe iomadh bhaile nan ruith ri chèile. Seo liosta nam bailtean:
Sgiogarstaigh
Tha baile Sgiogarstaigh ann an ear-dheas Sgìre Nis, anns na h-Eileanan an Iar ann an Alba. Tha cladach anns a' bhaile agus cidhe a chaigh a thogail ann an 1901.
Ceàrn Cathaireil a' Mhedellín
Tha Ceàrn Cathaireil a' Mhedellín ag obrachadh mar bhaile-mòr dìreach mar an raanstad anns na Tìrean Ìsle, neo an sgìre mu thimcheall Glaschu an seo ann an Alba fhèin: baile-mòr deànta le iomadh bhaile.
Sgiogarstaigh
Bhathar a' ciùradh èisg ann an Sgiogarstaigh anns an 19mh linn agus tha tobhtaichean nam bothan far an robh seo ga dhèanamh fhathast rim faicinn ri taobh na h-aibhne.
Ceàrn Cathaireil a' Mhedellín
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Antioquia Roinn-seòrsa:Poileataigs
Sgiogarstaigh
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Eilean Leòdhais
Druiminn
'S e baile ann an Siorrachd Sruighlea a tha ann an Druiminn (Beurla: Drymen). Tha am baile gu lèir suidhichte ann am Pàirc Nàiseanta Loch Laomainn agus nan Tròsaichean.
Anns a' bhliadhna 2004 bha 760 duine a' fuireach an seo.
Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar, frith-rathad astair eadar Glaschu agus an Gearasdan, a' dol tron bhaile.
Tha an taigh-seinnse “The Clachan” ag ràdh gur esan an taigh-seinnse as sine ann an Alba. Tha ceanglaichean aige ri teaghlach Rob Ruaidh.
Tùsan
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shruighlea
Cuairt-ghaoth
right|300px|thumb|Cuairt-ghaoth ann an [[Kansas]]
'S e seòrsa gaoithe làidir a tha ann an cuairt-ghaoth neo tornado. Is ann an Aimearaga a tha iad as cumanta.
Roinn-seòrsa:Aimsir Roinn-seòrsa:Eòlas-aimsir
Rutland, Vermont
'S e baile ann an Vermont, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Rutland. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 16,495 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 165m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1892.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Vermont
Deogracias Fonseca
Rugadh  Deogracias Fonseca  ann an Ibagué 21mh am Màrt 1908 agus chaochail e ann an clachan ris an canar El Salado ann am Florida, (Valle del Cauca) ann an 2006. B’ e saighdear agus neach-poileataigs à Coloimbia, agus bha e os cionn Riaghaltas na dùthcha mar bhall Bòrd Riaghaltas an Airm bho 10mh an Cèitean 1957 gu ruige 7mh an Lùnasdal 1958. Fhad ‘s a bha e os cionn an Riaghaltais chaidh an siostam agus na bun-nòsan poileataigeach deamocratach na dùthcha, gan stadadh bho 1948, a chur air bhog a-rithist.
Foghlam agus Dreuchdan Eile
Fhuair e a chuid fhoghlam aig an sgoil San Simón ann an Ibagué. Chaidh e dhan Sgoil-Shaighdearachd ann an 1928. b’ e ceannard na buidhnean-chatha a leanas: Junín, Huila agus Camilo Torres, Distrito Militar No 12, Pichincha, Codazzi, Mixto, Juanambú, Boyacá, Santander agus Nariño. Thug e cliù dhàsan fhèin aig a’ Bhlàr Güepí 16mh an Cèitean 1933, far an do deach e leòin, rè  a' Chogaidh Coloimbia-Pearu.
A bharrachd air sin bha e na bhall agus na àrd-cheannard oifigearan an treas bhuidhne-chatha, àrd neach-sgrùdaidh na Feachdan Armachd, riochdaire na Feachdan Armachd rè tadhal oifigeil gu Santiago de Chile, riochdaire Choloimbia aig na Fèisean Armachd anns A' Bheiniseala, na cheannard na Poileis Nàiseanta agus na bhall Bòrd Riaghaltas an Airm. Leig esan a dhreuchd a dheòin agus thug e an cumhachd dhan Cheann-suidhe Alberto Lleras Camargo 7mh an Lùnasdal 1958.
Slighe chun a’ Chinneas
Bha e na bhall Bòrd Riaghlaidh an Airm a thug thairis an Riaghaltas 10mh an Cèitean 1957 gu ruige 7mh an Lùnasdal 1958 còmhla ris an Àrd-sheanailear Gabriel París, an Ceannard-feadhna Rafael Navas Pardo, an Àrd-mharaiche Rubén Piedrahíta Arango agus an Ceannard-feadhna Luis Ernesto Ordóñez Castillo, nuair leig an Leas Seanailear Gustavo Rojas Pinilla a dhreuchd mar Cheann-suidhe na dùthcha.
Teaghlach
Phòs e Ana María Iragorri De Castro 18mh an t-Ògmhios 1936 ann am Popayán far an do rugadh ise fhèin ann an 1919, is ise nighean Carlos Iragorri Castro agus Aida Luz Castro Escorza. Fhuair iad dusan duine chloinne ri chèile: Jesús Enrique, Yolanda Teresa, Alina Socorro, Carlos Alfonso, Marco Aurelio, Nisle Inés, Ana Mireya, Guillermo Alberto, Patricia Helena, Gustavo Adolfo, María Elvira agus Carmen Eugenia Fonseca Iragorri.
Ceanglaichean A-mach
Arm Coloimbianach(Spàinntis)
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Gleann Làra
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Gleann Làra.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Tonga
Tha Tonga suidhichte anns a' Chuan Shèimh. 'S e dùthaich eileanach bheag a tha innte, air eileanan beaga air fad. Tha i suidhichte deas air Samoa agus 'san taobh an ear air Fìdi. Mar sin dheth tha i pàirt anns an Roinn a' Chuain Shèimh. Tha Tonga a' ciallachadh "Deas" anns a' chànan aca fhèin.
Tha far-ainm oirre: Eilean càirdeil airson am fàilte cridheil a thug muinntir na dùthcha gu Captain Cook nuair a ràinig esan air an eilean anns a' bhliadhna 1717.
Tha Tonga ainmeil airson an Rìgh aice, agus airson an sgioba rugbaidh a tha aice.
Iomraidhean
250px|thumb|left|Lùchairt rìoghail ann an Tonga
thumb|left|250px|Map of Tonga
Roinn-seòrsa:Dùthchannan *
Wyvern, Alba Nuadh
'S e coimhearsnachd a th' ann an Wyvern ann an Siorrachd Chumberland, Alba Nuadh, Canada.
Rolf Lassgård
'S e actair às an t-Suain a th' ann an Rolf Holger Lassgård (Östersund, 29 am Màrt 1955). Chuir e seachadh na bliadhnaichean bho 1975 gu ruige 1978 san Sgoil Dhràma ann am Malmö, agus an uair sin thoisich air an àrd-ùrlair leis an Skånska Teatern ann an Landskrona. B' ann air Shakespeare a stèidhich e a chuid obrach. Tha e ainmeil taobh a-muigh na dùthcha aige airson an sreatha Wallander a rinn e eadar 1995 agus 2007. Phòs e aig a' bhean Brigitta ann an 1982 agus tha triùir duine-cloinne aca: Ida, Hanne agus Anton. Tha iad a' fuireach an an Gävle.
Wyvern, Alba Nuadh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Doire na Beithe
Tha Doire na Beithe (Beurla: Birch Grove) ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
Inis Rois
thumb|Drochaid ann an Inis Rois.
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Inis Rois (Beurla: Inishrush). Tha e air an Abhainn Chlóidigh agus bha 95 daoine a' fuireach an sin ann an 2011.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
An Ranntair a Tuath
right|300px
Duileasg
thumb|left|250px| Duileasg
An Ranntair a Tuath
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Stàitean agus fearainn Astràilia
Duileasg
ALBA
Tha rannan à beul-aithris ag innse seo Cairgean earraich, Duileasg samhraidh, Gruaigean foghar, Stamh geamhraidh.
Feumalachd
Bha duileasg ga chleachdadh airson dath donn a dhèanamh agus ann an gnìomhachas an obair-aodaich.
Biadh
Thathas a' cleachdadh duileasg bho chionn linntean ann an Alba. Tha cunntas ann gun robh manaich Chaluim Chille ga ithe.
'S ann an còmhnaidh as t-samhradh a bhathas ga ithe, ga glanadh san t-sàl 's ga h-ithe às a' chladach, air neo ga thoirt dhachaigh. Ged nach robh e cho pailt sin, bhite ga thoirt mar bhiadh dhan chruidh mar an ceudna.
An dèidh nighe, tha duileasg uabhasach fhèin fallainn dhuit ma dh' itheas tu amh e,. ged a tha e rud beag duilich a chagnadh mura h-eil deagh fhiaclan agad. Gabhaidh a cleachdadh ann an saileidean, a ròstadh, grìosadh no a tiormachadh.
Nuair a bhite ri iasgach no buain na feamainn air a' chladach, bhite ag ithe duileasg amh, ga chnuasachadh airson an t-acras a chumail air falbh, agus airson fradharc a leasachadh.
Bhite a' cagnadh duileasg ann an àite tombaca. Bhite ga nighe, 's ga ghearradh na phìosan beaga, 's an uairsin ga mheasgachadh le ìm gus blas a chur air, agus mu dheireadh, ga thiormachadh.
Bhite ga bhruich ann am bainne 's ga thoirt seachad le ìm mar shoitheach fa leth.
Leigheas
Bhathas ga cur gu feum mar leigheas ann an caochladh suidheachaidhean:-
Tha tòrr iarann innte. Mar iomadh fheamainn, tha tòrr aidhiodain ann an duileasg 's mar sin dheth, thathas a' cur duileasg gu feum ann a bhith a' làimseachadh trioblaidean an fhàireag sgiathaich.
Tha duileasg na chliabh-sgeitheach agus na leigheas-boiteig ma ghabhas tiormaichte i an dèidh trasg.