cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beinn Leribreck
Suidheachadh
Tha e suidhichte sa deas an eilean Bharraigh. Tha Bàgh a' Chaisteil deas air a' bheinn agus tha slighe a' leantainn bhon an seo gu mullach na beinne. Tha an rathad A888 a' dol seachad air sa deas cuideachd.
Tha Beinn Leribreck 128m (420 troigh) de dh'àirde. A rèir an "Database of British and Irish hills" rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh a thaobh àirde na beinne san 20 am Faoilleach 2012. Air mullach na beinne chan eil dad sònraichte ann a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. Tha an àirde rinneach de 36m a' sgaradh Beinn Leribreck bho na beanntan eile agus 's e Sheabhal a mhàthair-mhullaich.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann am Barraigh
Ballarat
250px|right|thumb|Sealladh. Tha Ballarat na bhaile-mòr ann an Bhictòria, Astràilia.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
Frankfort, Kentucky
'S e prìomh-bhaile Kentucky a tha ann am Frankfort. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 25,527 duine a’ fuireach an seo. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1792. Is dòcha gun tàinig an t-ainm bhon tachartas ann an 1780 nuair a chaidh Stephen Frank a mharbhadh ann an sabaid an aghaidh na 'Indians' aig àth Abhainn Kentucky. B' àbhaist “Frank’s Ford” an t-ainm a bha air an àite seo bhon uair sin, a-nise nas giorra mar Frankfort.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Kentucky
Sgioba nàiseanta criogaid na h-Èireann
thumb|right|Èirinn an aghaidh [[Essex]]
Tha Sgioba nàiseanta criogaid na h-Èireann anns a h-uile World Cup.
Ged nach eil iad uabhasach math, mar is trice, bhuain iad an aghaidh Pacastan.
Arainn
Tha Eilean Arainn na eilean a tha suidhichte sa Linne Chluaidh, eadar Cinn Tìre is Inbhir Air ann an Alba. Chan eil e na phàirt de dh'Innse Gall. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 34′ 25″ Tuath agus 5° 15′ 12″ Iar.
Sgioba nàiseanta criogaid na h-Èireann
Roinn-seòrsa:Criogaid Roinn-seòrsa:Èirinn
Arainn
Tha e cho farsaing ri 43,201 heactair ceàrnagach (167 sq mi) de mheud. 'S e Gaoda Bheinn an cnoc as àirde air an eilean. Tha e 874 meatair (2,866 troigh) os cionn na mara.
Lios Mòr
thumb|Sealladh air Lios Mòr agus na beanntain Cheann Gheàrrloch thumb|Caisteal Achanduin ann an Lios Mòr thumb|Caisteal Choeffin ann an 1995 'S e aon de na h-Eileanan a-staigh a tha ann an Lios Mòr (IPA: [ʎis̪ moːɾ]) Tha e suidhichte san àird an iar na h-Alba. Tha e san àird an earra-thuath Mhuile ann an Loch Dubh. Bha an t-eilean aig an t-Siorrachd tradaiseanta Earra-Ghaidheal; a-nise tha e fo smachd Comhairle Earra-Ghaidheal agus Bòd.
Arainn
'S e Breadhaig “prìomh-bhaile” an eilein.
Lios Mòr
Tha Lios Mòr 12 cilemeatair a dh’fhad agus 2 cilemeatair a leud le 5,809 acair ceàrnagach de mheud. 'S e Achadh na Croise am baile as motha. 'S e Barr Mòr (127 meatair; 416.7 troigh) a’ bheinn as àirde anns an eilean. Tha Taigh-solais Lios Mhòir suidhichte ann an Eilean Musdile san àirde an iar deas Lios Mhòir. Chaidh an taigh-solais a thogail le Robert Stevenson. Tha broch Cruithneach faisg air Tirfuir, tha na ballaichean aige cho àrd ri 15 troighean agus cho tiugh ri 19 troighean. Cuideachd tha dà chaisteal às an 13mh linn ann, Caisteal Choeffin agus Caisteal Achadh an Dúin.
Arainn
Cruinn-eòlas daonna agus eachdraidh
Tha lorgan de ghnìomhachd dhaonna air Sliabh Mhacharaidh faisg air Bun na Dubh Abhann mu 3500 rC agus chaidh na tursachan a thogail mu 2000 rC. Chaidh cearcall ainmeachadh air coire Fhionn agus toll ann an clach far an do gheimhlich e a chù Bran is Fionn ag ithe anns a' chearcaill.
Lios Mòr
Anns a’ bhliadhna 2001 bha 146 duine a' fuireach ann. A rèir cunntas-sluaigh 2011 tha 192 duine a' fuireach a-nis ann an Lios Mòr. Tha dìreach aon bhùth ann, far a bheil oifis a' phuist cuideachd. Tha bun-sgoil ann an Lios Mòr ach airson àrd-sgoil feumaidh a' chlann a dhol don Òban.
Arainn
Cruinn-eòlas daonna agus eachdraidh
Tha na h-oighreachdan ann an Arainn aig na Diùcan Hamilton is fhuadaich iad 300 Arainneach eadar 1829 agus 1840. Chaidh iad gu Siorrachd Mhegantick ann an Canada. Tha carragh-chuimhne nan fuadaichean ann an Loch an Eilein. Anns an latha an-diugh tha an treas chuid de dh'eaconomaidh Arainn an urra ri turasachd.
Lios Mòr
Tha Lios Mòr ceangailte le Tìr mòr na h-Alba le dà aiseag. Tha an t-aiseag airson chàraichean a’ ruith don Òban, agus aiseag airson daoine a-mhàin eadar ceann a tuath na h-eilean agus Port na h-Apann.
Arainn
Daoine ainmeil
Is ann à Arainn a tha Seac MacConaill, Prìomh Mhinistear na h-Alba eadar 2001 agus 2007.
Lios Mòr
B' àbhaist do Lios Mòr a bhith na teis-mheadhan Crìosdaidheachd. Bha manachainn ann a chaidh a chuir air bonn le Naomh Moluag, (530 - 592), manach à Èirinn co-aoiseach le Calum Cille. Anns na Meadhan-Aoisean bhiodh easbaigean Earra-Ghàidheal a’ fuireach ann an Caisteal Achanduin gus an 16mh linn.
Arainn
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileanan Chluaidh * Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath
Hermann Hesse
Sgrìobh Hesse cuideachd bàrdachd, agus pheant e dealbhan.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gearmailteach Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Eilbheiseach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Daoine às an Eilbheis
Lios Mòr
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
1296
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1296 (MCCXCVI).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1290an
1883
MDCCCLXXXIII
Breithean
thumb|Cow Grazing, Iona ('Bò ag ionaltradh, Ì Chaluim Chille') le Francis Cadell.
Bàsan
Roinn-seòrsa:1880an
Dealbh
thumb|Dealbh 'S e seòrsa obair-ealain a th' ann an dealbh. 'S iad rud dà-mheudach a bhios a' sealltainn coltach ri rudeigin eile.
Mar eisimpleir, dh'fhaodadh dealbh a bhith coltach ri duine no ri oibseact. Dh'fhaodadh iad a bhith dèanta le peant, pinn no le camara. Canar luchd-ealain no peantairean ri daoine a bhios gan cruthachadh.
Rinneadh dealbhan air feadh eachdraidh mac an duine.
Eisimpleirean na dealbhan
Roinn-seòrsa:Ealain
Sagart
thumb|right|200px|Sagart san Aetiòp ‘S e neach a tha ceadaichte ri deas-ghnathan crabhach a bhuineas do chreideamhan, gu h-àraidh mar eadar-mheadhanair eadar na daoine agus Dia, a dhèanamh a th’ann an sagart neo ban-sagart (Laideann: Sacerdos). Tha an comas aca ri deas-ghnathan a dhèanamh às leth chàch cuideachd; gu seach àraidh, ìobairtean agus so-rèite Dhe. ‘S e an t-Sagartachd a th’ann an t-ainm a tha air an dreuchd agus na daoine seo.Tha sagartan air a bhith ann bho chionn fhada agus chithear iad fhathast anns an Iùdhachd, Crìosdaidheachd, Shinto, Hionduthachd agus creideamhan eile. Mar as àbhaist thathar dhen bheachd gur e daoine ann am buntanas ri Dia a th’annta, is iad daonnan a’ toirt brìgh do thachartasan agus iad a’ deànamh nan deas-ghnathan. ‘S e ceannardan a chomhairlicheas na creidmhich taobh gnothaichean spioradail a th’ann na sagartan. ‘S e dreuchd làn-ùine ann an iomadach creideamh a th’anns an Sagartachd ach ‘s e dìreach obair pàirt-ùine ann an cuid eile. Mar as àbhaist, bidh sagartan a' gabhail ri geamnachd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Portobello (Baile Átha Cliath)
Is docha tha sibh a' lorg Portbello, Dùn Èideann neo Portobello, Lunnain
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann am Portobello neo Cuan Aoibhinn. Tha coimhearsnachd Iudhach an seo.
Daoine ainmeil
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Broome
250px|right|thumb|Sealladh. Tha Broome na bhaile-mòr ann an Astràilia an Iar, Astràilia.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
Ogsatanais
'S e cànan Innd-Eòrpach a tha ann an Ogsatanais. Canar lenga d'òc rithe san chànan fhèin no langue d'oc ann am Fraingis. 'S e mion-chànan a th' ann, tha e ga bruidhinn ann an Aquitaine, Auvergne, Languedoc-Roussillon, Limousin, Midi-Pyrénées agus anns a' Phrovence san àirde a deas na Frainge. Ach tha an cànan ri cluinntinn cuideachd ann an roinnean den Spàinn, den Eadailt is de Mhonaco. Tha an cànan glè choltach ri Catalanais.
Tha iomadh dual-chainntean de dh'Ogsatanais ann: Auvergnat, Gascon (an lùib Aranese), Languedocien, Limousin, Provençal, agus Vivaro-Alpine.
195
Bàsan
Roinn-seòrsa:190an
Maybole
'S e baile ann an Siorrachd Inbhir Àir a tha ann am Maybole. Chaidh e na bhorgh baranachd ann an 1516.
'S e Acadamh Charraig an sgoil neo-chreidmheach ann. Chaidh an stèisean-rèile ath-thogail ann an 1880 air an loidhne eadar Glaschu is an t-Sròn Reamhar.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Siorrachd Inbhir Àir Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Deas
Springside
'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath a tha ann an Springside. Tha am baile mu 3 mìltean air falbh bho Irbhinn, 1½ mìle (2.5 km) iar air Crosshouse agus 4 mìltean bho Chill Mheàrnaig. Tha an A71 faisg air a' bhaile. Anns a' bhliadhna 2001 bha 1,184 duine a' fuireach an seo.
Bha stèisean-rèile ann air an loidhne eadar Irbhinn agus Crosshouse. Dhùin an stèisean 6 an Giblean 1964 is tha an loidhne na phàirt dhen ceum baidhseagal nàiseanta 73 a-nis.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath
1497
MCDXCVII
Sgioba nàiseanta criogaid na h-Alba
Bidh sgioba nàiseanta criogaid na h-Alba a' riochdachadh Alba. Bidh iad a' cluich a' chuid as motha de na geamaichean aca aig a' Ghrainnse, Dùn Èideann. Tha iad air cluich aig Cupa Criogaid na Cruinne trì tursan (1999, 2007, agus 2015).
1497
Tachartasan
thumb|[[Ceap nan Stoirm]]
Bàsan
Roinn-seòrsa:1490an
Dryburgh
thumb|Dryburgh Abbey 'S e baile beag anns na Crìochan a tha ann an Dryburgh. Tha e suidhichte air bruach Abhainn Thuaidh ear air Baile Ur Chille Bhoisil. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 34′ 47.64″ Tuath agus  2° 39′ 1.08″ Iar.
Tha tobhtaichean de dh'abaid ainmeil deas air a' bhaile, an Dryburgh Abbey, a chaidh a thogail ann an 1150. Tha Sir Walter Scott agus Douglas Haig adhlaicte ann an seo. Gu tuath a' bhaile tha clach-cuimhneachan Uilleam Uallas ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Lilliesleaf
'S e baile anns na Crìochan a tha ann an Lilliesleaf. Tha e suidhichte 7 mìltean air àird an ear-dheas Salcraig.
Tha timcheall air 301 duine a' fuireach an seo.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Aifreann
thumb|right|Aifreann anns na [[Meadhan-Aoisean]]
'S e aifreann deas-ghnàth anns an Eaglais Caitligeach agus Ceart-creidmhach san gabhar fìon agus abhlan coisrigte (aran beannaichte). Bidh fìon san àite fuil Chrìost is aran san àite corp Chrìost.
Roinn-seòrsa:Creideamh
La Trinitaria
‘S e baile agus sgìre roinneil ann am Meagsago a th’ ann an La Trinitaria neo Zapaluta (Ainm tùsail). Tha an t-àite seo suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, faisg air na crìochan ro Guatamala. Tha 9,042 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaochail José María Melo, saighdear agus neach-poileataigs à Chaparral ann an Coloimbia an seo ann an 1860. Chuireadh gu bàs e air sàilleabh gu robh e airson a chuid chuideam do ghluasad air an robh Orteguista. B' e neo-eisimeileachd na sgìre bho Mheagsago a bha aig cnag na cùise. Mhair an t-ar-a-mach bho 1855 gu 1863.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Meagsago Roinn-seòrsa:Bailtean
Gabriela Mistral
B' e Gabriela Mistral, an t-ainm pinn aig Lucila de María del Perpetuo Socorro Godoy Alcayaga, bàrd agus riochdaire dioplòmasach às an t-Sile. Rugadh i ann an Vicuña ann an 1889 agus chaochail i ann an Hempstead, anns na Stàitean Aonaichte, ann an 1936. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1945. S' e an còigeamh tè a choisinn an duais seo a bh'innte.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Sileach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Sile
Johannes Vilhelm Jensen
B' e Johannes Vilhelm Jensen sgrìobhadair às an Danmhairg. Rugadh e ann am Farsø ann an 1873 agus chaochail e ann an Copenhagen ann an 1950. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1945.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Danmhairgeach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às an Danmhairg
Naomh Lùisia
'S e dùthaich eileanach anns an Roinn Charaibeach a tha ann an Naomh Lùisia neo St. Lucia (sa Bheurla: Saint Lucia, IPA: seɪnt ˈluːʃɪə). Tha i na laighe aig crìoch eadar an Cuan Siar agus am Muir Cairibianach. Tha i aon de na h-eileanan ris an canar na Lesser Antilles agus tha i san taobh tuath air Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach, agus san earra dheas air Barbados.
Anns a’ bhliadhna 1660 bha colonaidh Fraingeach ann, ach bhon uair sin bha cogadh eadar an Fhraing agus Breatainn agus dh’atharraich an cùmhachd poiliteagach anns an eilean 14 tursan. O cheann 1979 tha Naomh Lùisia na stàit neo-eisimeileach agus ball den Cho-fhaitheas.
Tha an dà bheinn-teine: the Pitons dìonta leis an UNESCO mar Làrach Dhualchas na Cruinne.
Iomraidhean
250px|thumb|left|Gros Piton agus Petit Piton, dà bheinn-teine ann an Naomh Lùisia
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Roinn Charaibeach Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Baranachd
thumb|Baranachdan sa Chontae Fhear Manach ‘S e seann sgaradh shiorramachd fhiùdalach ann an Alba agus gu h-àraidh ann an Èirinn (331) a th' ann baranachd (Gaeilge: Barúntacht). Ann an Èirinn tha gach uile contae air a roinneadh ann am baranachdan agus gach baranachd ann am parraistean. 'S ann às an fhacal Laideann baro (amadan), tron Fhraingis baron a tha am facal. Tha dìreach dà bharanachd ann fhathast ann an Sasainn: Kendal agus Westmoreland agus tèile ann an Nirribhidh: Baroniet Rosendal.
Iain Mac a' Ghobhainn (Iarsiadar)
'S e bàrd Gàidhlig a bh' ann an Iain Mac a' Ghobhainn (1848-1881), neo John Smith sa Bheurla. Rugadh e ann an Iarsiadar, Leòdhas. Bha e na oileanach aig Oilthigh Dhùn Èideann is bha e ag ionnsachadh na lèigh, ach cha do chuir e crìoch air a' chùrsa, oir thàinig tinneas air.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig Mac a' Ghobhainn, Iain (Iarsiadar)
Baranachd
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas Roinn-seòrsa:Èirinn
Aveyron
thumb|Suidheachadh Aveyron thumb|[[Gearradh-arm Aveyron]] 'S e département na Frainge a tha ann an Aveyron (Ogsatanais: Avairon). Tha e na laighe ann an Midi-Pyrenees.
'S e Rodez am prìomh-bhaile.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Flùr
Is docha tha thu lorg blàth
'S e pùdar geal, neo donn, a tha ann am flùr, a thàinig a gràn neo arbhar a tha air pronnadh, gu h-àraid le muileann. Cleachdar e ann an còcaireachd, agus ann an fuineadh, airson aran, cèicean ⁊c a dhèanamh.
Ailbhinn
right|thumb|256px|Ailbhinn 'S e Ailbhinn seòrsa creige dubh-liath glè chruaidh, air a chleachdadh gus sradagan a dhèanamh. Roinn-seòrsa:Eòlas-talmhainn
Digital Object Identifier
Is ciall dha DOI “aithnichear digiteach air oibseact” seach “aithnichear air oibseact digiteach”.
Tha dà phàirt an gach DOI, a' chiad phàirt ron strac a tha ag aithnicheadh an foillsichear, agus an dàrna phàirt a tha ag aithnicheadh an aiste.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Aithnichearan Roinn-seòrsa:Foillseachadh
Turcais
'S e cànan Turcach a th’ ann am Turcais neo Türkçe. Tha Turcais ga bruidhinn le 50,750,020 duine anns An Tuirc agus ann an Cìopras, far a bheil i na cànan oifigeil, a bharrachd air ann an corra àite ann an Romàinia, Cosobho agus  Masadoinia. Chaidh a' chiad leabhar fhoillseachadh ann an Turcais anns an 11mh Linn. A bharrachd air sin, thathar air a bhith ga sgrìobhadh anns an Aibidil Ròmanach bho 1929, ged is e an Aibidil Arabach a bhite a’ cleachdadh roimhe làimhe.
Eiseimpleir
İnsanlık ailesinin bütün üyelerinde bulunan haysiyetin ve bunların eşit ve devir kabul etmez haklarının tanınması hususunun, hürriyetin, adaletin ve dünya barışının temeli olmasına.
Tha gach uile duine air a bhreith saor agus co-ionnan ann an urram 's ann an còirichean. Tha iad air am breith le reusan is le cogais agus mar sin bu chòir dhaibh a bhith beò nam measg fhèin ann an spiorad bràthaireil.
Fuaimean
Tha ochd fuaimreagan agus dà dheug consain sa trì ann.
Tuiseal
Tha sia tuisealan aig an Turcais a tha iar-leasachain a' comharrachadh:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cànain Thurcach Roinn-seòrsa:An Tuirc
Haidridean
S e eileamaid cheimigeach a tha ann an haidridean le samhla H agus àireamh atamach 1. thumb|Hydrogen Spectrum Test 'S e gas dà-atamach aig an teothachd sheòmair a tha ann. 'S e an atam as aotruime agus as lugha a tha ann an atam haidridein. Tha trì iosatòpaichean cumanta de haidridean, 1H (seasmhach), 2H no deuterium (seasmhach) agus 3H no tritium le leth-bheatha 4500 làithean.
Taisgealadh
Ann an 1671 dh'ainmich Henry Cavendish an gas a tha an iom-obrachadh eadar meatailtean agus searbhag "adhar lasanta". Ann an 1783 dh'ainmich Antoine Lavoisier an gas sin "hydrogène" o chionn 's gu bheil haidridean a' cinneasachadh uisge nuair a tha i a' losgadh.
Reul-eòlas
Anns an tràchdas aice, dhearbhaich Cecilia Payne-Gaposchkin gu bheil a' Ghrian agus na reultan eile dèanta de haidridein.
Cleachdadh
Tha am pròiseas Haber a' cruthachadh amòinia airson stuth-mathachaidh is stuth-spreadhaidh à haidridean agus naitridean. Chleachdadh haidridean ann an longan-adhair ach tha e ro spreadhach. An dèidh don spreadhaidh an luing-adhair Hindenburg ann an 1937 tha longan-adhair a' cleachdadh helium.
Cleachdar deuterium ann an readhactaran niùclasach agus ann an speactromachd.
Cleachdar tritium airson solasachadh ann an uaireadairean agus soidhnichean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Neo-mheatailtean
Launceston
250px|right|thumb|Sealladh. Tha Launceston na bhaile-mòr ann an Eilean Thasman, Astràilia.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
1498
Bàsan
Roinn-seòrsa:1490an
Lobamba
'S e prìomh-bhaile traidiseanta ‘s reachdail Dùthaich nan Suasaidh a tha ann an Lobamba. Tha am baile suidhichte san iar den dùthaich, anns a’ Ghleann Ezulwini, 16 cilemeatair air falbh bho Mbabane anns a' cheàrn Hhohho. 'S e seo an co-chomharran aige: 26° 28’ Deas agus 31° 12’ Ear. Tha 5800 duine a' fuireach anns a’ bhaile fhèin.
Tha a' phàrlamaid suidhichte ann an Lobamba. Tha an Ntombi (màthair na ban-righ) a’ fuireach an seo cuideachd. Tha Lobamba cliùiteach airson dà fhèill: The Reed Dance,(dannsa Reed) a theidh air a comharradh san Lùnasdal agus san t-Sultain airson urram a chur air màthair na bàn-rìgh agus an Incwala Kingship anns an Dùbhlachd agus anns an Fhaoilteach airson urram a chur air an rìgh. Aig na fèilltean bidh dannsa, òrain agus cùirteas ann anns an stoidhle traidiseanta.
Tha am Embo State Palace, an Royal Kraal agus Pàrlamaid Dùthaich nan Suasaidh anns a' bhaile fhèin. Tha taigh tasgaidh nàiseanta Dùthaich nan Suasaidh an seo, agus cuideachd taigh tasgaidh eile, ainmichte air Sobhuza II de Dùthaich nan Suasaidh. Tha am Mlilwane Wildlife Sanctuary agus am port-adhair Matsapha Airport faisg air a' bhaile.
Trefonnen
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Casnewydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Nash
An Port Thuaidh
'S e sgìre agus sraid ann am Baile Átha Cliath a tha ann An Port Thuaidh (Beurla: North Wall).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
16 an Gearran
'S e 16 an Gearran an 47mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 318 latha (319 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Achd an Aonaidh]]
1411
MCDXI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1410an
Prògram (coimpiutair)
<div style="width:240px;" style="font-size: 12px; font-family: monospace; background-color: #ffffff; text-align: left">
Baile fearainn
‘S e sgaradh fearainn Gàidhleach bunaiteach ann an Èirinn a th’ ann am baile fearainn. Tha 61,402 bailtean fearainn san dùthaich air fad.
Prògram (coimpiutair)
int main(void)
Baile fearainn
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas Roinn-seòrsa:Èirinn
Prògram (coimpiutair)
{
puts("Hello world!");
return 0;
}
Cod prògram coimpiutair, sgrìobhte anns a' chànan C Is e prògram leanmhainn òrduighean a thuigeas coimpiutair. Bithidh prògram sgrìobhte ann an cainnt foirmeil, ris an abrar cànan prògramaidh, agus rùnaichte a thoirt gnìomh àraidh gu buil.
Faodaidh prògram bhith eadar-oibreach no a dh'àireamhadh dreachd a dàta air a chur a-steach. Faodaidh, no chan fhaod, prògram crìochnachadh.
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Coimpiutaireachd
Cròmium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an cròmium le samhla Cr agus àireamh atamach 24. 'S e meatailt cruaidhe agus brisg a tha ann.
Taisgealadh
Ann an 1798 rinn Louis Nicolas Vauquelin cròmium fìor-ghlan nuair a theasaich e cròmium trì-ogsaid ann an àmhainn gual-fhiodha. Tha na co-thàthaidhean cròmium tric dathail agus dh'ainmicheadh an eileamaid a rèir a' Ghreugais χρῶμα, "dath".
Cleachdadh
Cleachdar cròmium ann an aloidhean, gu h-àraid ann an stàilinn gun spot agus cuideachd mar phleatadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt
Àile
B' e àile am measgachadh de ghasan timcheall air planaid, neo air an t-saoghal, agus a bhios sinn a’ tarraing mar anail.
Roinn-seòrsa:Eòlas-adhair
Emily Carr
B' e peantair, dealbhadair, agus sgrìobhadair Chanèidianach a bh' innte. Rugadh i 13 an Dàmhair, 1871 ann am Bhictoria, Columbia Bhreatannach, Canada agus chaochail i an siud 2 am Màrt, 1945. Fhuair i brosnachadh bho nàdar agus bho na daoine tùsanach ann an Columbia Bhreatannach.
Tusan
Carr, Emily Carr, Emily
196
Bàsan
Roinn-seòrsa:190an
1499
MCDXCIX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1490an
Meall Fuar-mhonaidh
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Inbhir Nis
Àird Rubha Mòr
'S e beinn anns na h-Eileanan Siar, Alba a th' ann an Àird Rubha Mòr.
Suidheachadh
Tha e suidhichte ann an deas an eilean Bharraigh. Tha Àird Rubha Mòr na laighe iar-dheas air Beinn nan Càrnan agus deas air a' bhaile Bhrèibhig. Tha Bàgh a' Chaisteil san iar. Tuath air a' bheinn tha an rathad A888 a' dol seachad ach tha Àird Rubha Mòr fhèin suidhichte ann an àite iomallach, mar sin chan eil slighe ann a leanas gu mullach na beinne.
Tha Àird Rubha Mòr 110m (361 troigh) de dh'àirde. A rèir an "Database of British and Irish hills" rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh a thaobh àirde na beinne san 20 am Faoilleach 2012. Air mullach na beinne chan eil dad sònraichte ri fhaicinn a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. Tha an àirde rinneach de 32m a' sgaradh Aird Rubha Mor bho na beanntan eile agus 's e Sheabhal a mhàthair-mhullaich.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann am Barraigh
Tobar Mhoire
right|300px|thumb|Tobar Mhoire
'S e am prìomh-bhaile Muile a tha ann an Tobar Mhoire (Beurla: Tobermory).
Tha e ainmeil airson na taighean dathte aige, agus mar shuidheachadh sreath telebhisein "Balamory".
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Muile
An Port Thoir
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann An Port Thoir.
1451
MCDLI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1450an
Sliabh Gambier
250px|right|thumb|Sealladh. Tha Silabh Gambier na bhaile-mòr ann an Astràilia a Deas, Astràilia.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
1884
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1884 (MDCCCLXXXIV).
Breithean
thumbnail|130px|Edward Sapir
Bas-Rhin
thumb|Suidheachadh Bas-Rhin thumb|[[Gearradh-arm Bas-Rhin]]
'S e département na Frainge a tha ann am Bas-Rhin (Alsaitis: Unterelsàss). Tha e na laighe anns an Alsace.
'S e Strasbourg am prìomh-bhaile.
Caol Loch Aillse
thumb|right|250px|Caol Loch Aillse faisg air Drochaid an Eilein Sgitheanaich
197
Bàsan
Roinn-seòrsa:190an
Bas-Rhin
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Caol Loch Aillse
Tha Caol Loch Aillse suidhichte ann an sgìre Loch Aillse, ann an Siorrachd Rois, air cladach Caol Acain an seòlaid eadar an tìr-mòr agus An t-Eilean Sgitheanach, gu dearbh chan ann an "Caol Loch Aillse" ach ainm eile airson Caol Acain. Tha baile air gach taobh a' chaoil, agus tha am baile air an Eilean air togail an t-ainm "Caol Acain". Cha mhòr nach do chruthaich Rathad-iarainn na Gaidhealtachd an t-ainm "Caol Loch Aillse" nuair a bhuail iad an t-ainm sin air an ceann-phort (steisean) a thog iad aig a' Chaoil an lùib fadachadh an rathad-iarainn tro Loch Aillse bho Port an t-Sròim chun a' Chaoil rè na 1890an. Anns an latha an-diugh, tha Drochaid an Eilein na leum bho Phloc a' Chaoil, leth-eilean chreagach a laigheas dhan a thuath bhon Phort.
Eachdraidh a' Bhaile
Is e Port Rathad-iarainn a bha an Caol Loch Aillse bho thùs, a chaidh a chruthaicheadh rè na 1890an le Companaidh Rathad-Iarainn na Gàidhealtachd. Thog an rathad-iarainn port-stiomair, stèidhichte air laimrig rathad-iarainn aig an àite, còmhla le earrann ùr de rathad-iarainn bho Port na Sroine. Fhosgaileadh na goireasan uile an seo an 1897. Chaidh na bàtaichean-aiseag airson Steòrnabhagh a Caoil Loch Aillse bho 1897 gu 1974, nuair a thòisich na bàtaichean carbaid a ruith bhon laimrig ùr aig Ulapul.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Ros is Crombaidh Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd Roinn-seòrsa:Siorrachd Rois
Uachdaran na h-Éireann
right|thumb|Bratach Uachtaran na-Èireann
Is docha tha thu lorg uachdaran
'S e prìomhaire na h-Eireann a tha ann an uachtaran (Gaeilge: Uachtarán na hÉireann). S e an Taoiseach a tha coltach ri prìomh-mhinistear.
B'e Dubhghlas de hÍde, a toghadh gan iomaíocht, a' chiad Uachtarán ann an 1938.
Na h-Uachtaráin eile:
Loch Shubhairne
thumb|Sealladh bho Bheinn Sgritheall air Loch Shubhairne
'S e loch-mara ann an Cnòideart air Gàidhealtachd na h-Alba a th' ann an Loch Shubhairne. Tha e mu 22km de dh'fhaid agus mu 3km de leud aig an àite as leathainne. Tha pàirt leathann ann aig taobh an iar, agus tha e a' fàs nas caoile air taobh an ear. Tha e a' ruith bhon Linne Shlèiteach gu Ceann Loch Shubhairne. 'S e an t-àite as caoile an Caolas Mòr.
ISO
Chaidh am buidheann a stèidheachadh 23 dhen Gearran 1947 agus tha e a' brosnachadh stannardan eadar-nàiseanta fo shealbh, gnìomhachasach agus coimeirsealta. Tha a' phrìomh-àras aige ann an Geneva san Eilbheis agus bha e ag obair ann an 196 dùthaich ann an 2015.
Loch Shubhairne
Tha tràigh mhòr ghainmhich aige ann am Barrasdal far a bheil an t-slighe bho Cheann Loch Shubhairne a' tighinn gu crìch. Tha ostal an sin agus àite-campachaidh. Tha trì bailtean air bruthaichean an locha, Ceann Loch Shubhairne air taobh an ear, agus Arnasdal agus Corran air bruthaichean ear-thuath. 'S e àite glè iomallach a th' ann.
ISO
Seo aon dhe na ciad buidhnean a bhuannaich "general consultative status" air United Nations Economic and Social Council.
Loch Shubhairne
Tha Beinn Sgritheall ag èirigh os cionn an locha faisg air Arnasdal air taobh an ear-thuath, agus Ladhar Bheinn air taobh an iar-dheas an locha.
1500
Bàsan
Roinn-seòrsa:1500an
Loch Shubhairne
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Lingua Franca Nova
Làraich-lìn eile
Roinn-seòrsa:Cànain chruthaichte
ISO
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Buidhnean
Páirc an Iarthair
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann am Páirc an Iarthair.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Bro Morgannwg
thumb|Bro Morgannwg anns a' Chuimrigh 'S e aon de na 22 ùghdarrasan ionadail aonadach anns a' Chuimrigh a th' ann am Bro Morgannwg [ˈbroː mɔrˈɡanʊɡ] (Beurla: Vale of Glamorgan). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na Cuimrigh. Tha cruth na dùthcha gu ìre mhòr rèidh le cnocan an siud is an seo agus le talamh math airson àiteachais.
'S e Y Barri am baile as motha a th' ann am Bro Morgannwg.
Bailtean ann am Bro Morgannwg
thumb|Sealladh air an dùthaich
*
Betws Gwerful Goch
Tha am baile Betws Gwerful Goch ann an Sir Ddinbych, a' Chuimrigh. Tha e 106.1 mi (170.8 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 174.4 mi (280.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 341 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 204 (59.8%); rugadh 61% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Ddinbych Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Sgioba criogaid nan Innseachan an Iar
right|300px|thumb|Learie Constantine, cluicheadair ainmeil sna [[1930an]]
Tha Sgioba criogaid nan Innseachan an Iar ("The Windies") fear den sgiobaichean mòra aig criogaid. Bha iad sa h-uile World Cup. Nithear an sgioba as na nàiseanan anns a' Muir Caraibeach, air sgath gu bheil na h-Eileanan seo cho beag.
Tha an sgioba seo air a tharraing bho na h-Eileanan anns a' chuan Charaibeach a chaidh an ruith le Breatainn mar phàirt de Aonadh Nan Innseachan an Iar. Tha Guyana na phàirt den sgioba cuideachd ged nach eil na phàirt dhe na h-Innseachan an Iar ach air Tìr-Mòr Ameireaga a Deas.
Bha an sgioba air leth soirbheachail anns na 80an.
Cluicheadairean Ainmeil
Roinn-seòrsa:Criogaid Roinn-seòrsa:An Roinn Charaibeach
Sgioba nàiseanta criogaid Sri Lanca
Roinn-seòrsa:Criogaid Roinn-seòrsa:Sri Lanca
Àisia
thumb|Roinnean ann an Àisia a-rèir nan [[Dùthchannan Aonaichte]]
'S e am mòr-roinn as motha san t-Saoghal a tha ann an Àisia a-rèir talamh agus àireamh-shluaigh.
Is e seo liosta stàitean agus dùthchannan ann an Àisia a-rèir nan Dùthchannan Aonaichte. Ach tha liostaichean eile ann. Mar sin dheth, ma dh' fhaoidte gum bi diofar ann eadar ainmean nan stàitean, air neo na h-àireamhan.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Mòr-roinnean *
Port Reachrann
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann am Port Reachrann.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Louisville, Kentucky
'S e Louisville (IPA: /ˈluːǝvǝl/) am baile as motha a tha ann an Kentucky. Tha e suidhichte san àirde a tuath na stàite aig bruach Abhainn Ohio. Tha e suidhichte aig na crìochan gu Indiana. Anns a’ bhliadhna 2008 bha 713,460 duine a’ fuireach an seo. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1778.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Kentucky
198
Bàsan
Roinn-seòrsa:190an
Bendigo
250px|right|thumb|Sealladh. Tha Bendigo na bhaile-mòr ann an Bhictòria, Astràilia.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
Aingeal
200px|thumb|right|Aingeal
'S e aingeal fear a chur fiosrachaidh eadar Dia is cinne-daonna, neo teachdaire bho dhia. Bidh an t-ainm àrd-aingeal air na fir as àirde.
Roinn-seòrsa:Creideamh
Fiodh-fillte
thumb|Fiodh-fillte 'S e bòrd air a dhèanamh bho dhuilleagan fiodha agus air a' ghlaoidheadh aghaidh ri aghaidh fo bhrùthadh a tha anns an fhiodh-fillte.
Dèanar bùird fhiodha-fhillte ann an factaraidhean co-cheangailte ri muileann-sàbhaidh. 'S e am meud àbhaisteach bòrd fiodha-fillte a chleachdar airson obraichean togalaich 2.4m x 1.2m. Dèanar fiodh-fillte ann an caochladh thiughadan (m.e. 4mm, 6mm, 8mm, 12mm, 20mm neo 25mm) agus ann an dà seòrsa: bòrd a-muigh agus bòrd a-staigh.
Roinn-seòrsa:Stuth
Wagga Wagga
250px|right|thumb|Sealladh. Tha Wagga Wagga na bhaile-mòr ann an A' Chuimrigh Nuadh a Deas, Astràilia.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
Màili
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann am Màili,, ainm eile: Mailidh , Màilidh neo Maili; ainm oifigeil: Poblachd Mhàili (Fraingis: République du Mali). Tha crìochan aice san ear le Nìgeir, sa tuath le Aildiria, san iar le Seanagal agus Moratainia, sa deas le Buircina Fhaso agus le Costa Ìbhri. Tha an Abhainn Niger agus an Abhainn Senegal ann an taobh a deas cuideachd. 'S e Bamako am prìomh-bhaile.
Eachdraidh
Chuireadh às do tràilleachd an seo ann an 1222 nuair a bha Sundjata Keïta os cionn na h-impireachd.
Ghabh Assimi Goïta grèim air smachd ann am Màili dà thuras, anns an Lùnastal 2020 agus a-rithist anns a' Chèitein 2021.
Croitearachd Màiliach
Tha mìltean de chroitearan ann an Màili ach chan eil laghan croitearachd anns an tìr sin, agus tha naidheachd a' tighinn a mach às an duthaich gu bheil riaghaltas Mhàili an diugh a' toirt gabhaltasan ri agra-calpanaich bho tìrean chèin.
Tha ùghdarras nàiseanta don b' ainm Office du Niger a' sealbhachadh mu deidhinn 1,200,000 heactair ri taobh Abhainn de Niger, ach anns an 80 bliadhna mu dheireadh cha chuireadh sgeamaichean uisgeachaidh an gnìomh a leasaich ach 80,000 heactair. Mar sin tha beò-shlàinte de na croitearan ri taobh na h-aibhne a' crochadh air na uisgeachan bliadhnail o gu h-àrd. Tha seo na cothrom leasachaidh do luchd-chalpa bho tìrean nas beairteach - Libia nan measg, agus tha an riaghaltas a' faicinn cothrom air airgead, ged a chosgas seo beatha nan croitearan.
Da rèir Abou Sow, Prìomh-Stiùiriche Office du Niger, chan eil comas aig an t-sluagh an talmhainn a leasachadh, agus tha a h-oifis air suas ri 240,000 heactair a thoirt seachad do chalpanaich. Tha aithrisean air nochdadh de shaighdearan a' cur ionnsaigh air cuid tuathanaich, agus do rèir Ibrahima Coulibaly, Taoiseach den Chomataidh Co-òrdanachaidh airson Eagar-bhuidhnean nan Tuathanaich agus Croitearan Màilianach "Bithidh an goirt a' toisich a dh'aithghearr".
Sìneag Dhubhghlas, Baintighearna Ghlamais
Bha Sìneag Dhubhghlas, Baintighearna Ghlamais (a chaochail air an t-Iuchar 17, 1537) 'na nighean Sheòrais Dubhghlas, Maighstir na t-Sìorrachd Aonghuis 's 'na bean Iain Laighinn, an Tighearna siathamh Ghlamais.
Màili
Ceanglaichean a-mach
thumbnail|265px|left|[[Mosg ann an Djenné]] thumbnail|right|250px|Margadh ann an Kati, Màili
Sìneag Dhubhghlas, Baintighearna Ghlamais
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
Màili
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga-an-Iar
Bouches-du-Rhône
thumb|Suidheachadh Bouches-du-Rhône thumb|[[Gearradh-arm Bouches-du-Rhône]]
'S e département na Frainge a tha ann am Bouches-du-Rhône (Ogsatanais: Bocas de Ròse - Beul na h-aibhne Rhône). Tha e na laighe ann am Provence-Alpes-Côte d'Azur.
'S e Marseille am prìomh-bhaile.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Nürnberg
‘S e baile mòr ann an ceann a deas na Gearmailte a th’ ann am Nürnberg (IPA: nʏɐ̯nbɛɐ̯k, Beurla/Frangais: Nuremberg). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Mòinteach Chreagach bho dà fhacal anns an t-seann Gearmailtis berg (beinn) agus nuor (creag). Tha baile eile ann air a bheil Nürburg le u an àite e, ann an Rheinland-Pfalz, ach ‘s e Nürnberg le e a tha mòran nas ainmeil is nas motha. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1050 mar Noremberc. Tha e suidhichte aig 302m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Pegnitz agus an Canal Rhein-Main-Donau, anns an stàit Bayern. Tha am baile 378km air falbh bho Bherlin, 150km bho Mhünchen, 157km bho Stuttgart agus 171km bho Heidelberg. Tha Nürnberg am broinn na sgìre Meadhan nam Frangach (Gearmailtis: Mittelfranken). Tha 505,664 dhe dhaoine a' fuireach anns a’ bhaile, leis gur e an dàrna baile as motha na roinne agus an 15mh baile nas motha na dùthcha.
Eachdraidh
Tha a h-uile coltas ann gun do stèidheachadh Nürnberg aig tòiseach an 11mh Linn, a-rèir a’chiad sgrìobhainn eaglaiseil mu dheidhinn a’ bhaile, a nochd ann an 1050, leis gu robh caisteil ann an seo eadar Bayern agus na Frangaich. Dh’fhàsadh am baile mòran eadar 1050 agus 1571 air sàilleabh a shuidheachadh math air na rathaid mhalairt. Bhìte a’ cumail taighean-cùirte agus Dàil na h-ìompaireachd ann an Nürnberg, is bhrosnachadh sin malairt cuideachd. Thug an Rìgh Friedrich II còirichean sònraichte sgrìobhte (Gearmailtis: Großen Freiheitsbrief) dhan bhaile ann an 1219, is le sin dh’fhaodadh a bhith a’ deànamh airgid agus taigh cusbainn a chumail. Bha Nürnberg os cionn lìonra mhalairt mhòr eadar An Eadailt is Eòrpa an tuath. Bheireadh ionnsaighean fuilteach air na h-Iùdhaich ann an 1298, is bhathar a’ fàgail orra gun do rinn iad droch sgrios air Abhlan coisrigte. Chaidh 698 Iùdhaich a mharbhadh anns a’ Phogrom siud. Bha na ionnsaighean sin uabhasach àbhaisteach ri linn na Plaighe, gu h-àraidh ann an 1405, 1435, 1437, 1482, 1494, 1520 agus 1534.
Bha ar-a-mach neo shoirbheachail an aghaidh nan Uachdarain ann an 1349 ris an canar Ar-a-mach na Luchd-chiùird (Gearmailtis: Handwerkeraufstand), a fhuair taic bho na luchd-malairt agus comhairlichean. Chaidh buidhnean ciùird, a bha cho àbhaisteach air feadh na Roinn Eòrpa, a chur às is le sin bha làmh an uachdair aig na h-uachdarain fad na linntean. Thug Tearlach IV tuilleadh chòirichean do Nürnberg is le sin dh’fhaodadh am baile caidreachasan poiliteagach a chruthachadh mar phrionnsaichean is rìghrean A dh’aindeoin sin, bha còmhstri poiliteagach ann mar bu thric, ged nach do dheànadh sin cron maireannach air a’ bhaile. Rinn teine droch sgrios is milleadh doirbh air a’ chaisteal ann an 1420 ri linn trioblaid eadar Rìgh Freidrich I à Brandenburg agus Diùc Bhavaria-Ingolstadt. Cheannaich am baile tobhtaichean a’ chaisteil is a’ choille mu a thimcheall ann an 1427. Le sin, bha Nürnberg gu math sàbhailte taobh chrìochan is fiù’s dh’fhàs e tuilleadh leis gun do ghabh e thairis sgìrean eile. Thuit an àireamh dhe daoine a bha a’ fuireach an seo ri linn na Cogaidhean Hus eadar 1419 agus 1434, an uair sin thill a’ phlàigh ann an 1437 agus bha an Cogadh Markgraf ann an dèidh sin. A dh’aindeoin sin, thug Nürnberg taic dhan Dhiùc Bhayern anns a’ chogadh Landshut aig tòiseach an 16mh Linn is le sin fhuair e mòran fhearainn (64.7 km2) air ais is bha Nürnberg fear dhe na bailtean na bu mhò anns an dùthaich.
An Druim Mòr
‘S e baile beag dùthchasail agus port faisg air Port Neasaig, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' anns An Druim Mòr (Beurla/Beurla Ghallta: Drummore). Tha e suidhichte aig 59m os cionn ìre na mara, anns Na Rannaibh, air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975, eadar Maol nan Gall agus Àrd Bhaile. Tha e 324km air falbh bho Obar Dheathain, 137km bho Ghlaschu, 92km bho Dhùn Phrìs agus 177km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh anns An Druim Mhòr. Tha eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, iasgach agus turasachd. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil ann ach feumar a dhol dhan àrd-sgoil anns An t-Sròin Reamhar. 'S e am baile as fhaide deas an Alba, fiù 's nas fhaide deas na Durham agus Cathair Luail thall ann an Sasainn.
Nürnberg
Eaconomaidh
Tha gniomhachas le Lebkuchen, aran-cridhe sònraichte aig àm na Nollaige, cudromach do dh'eaconomaidh a' bhaile. Nochd a' chiad tùs mu Lebkuchen ann an Nürnberg ann an 1395. 'S e aon de na margaidhean na Nollaige as sine air feadh a' Ghearmailt a tha anns an Nürnberger Christkindlesmarkt. Tha na h-eachdraichean dhen bheachd gun deach am margadh a chur air bhonn eadar 1610 is 1639. An-diugh tha e a' tarraing timcheall air 2 millean luchd-turais gach bliadhna, mar sin 's e sin aon de na margaidhean as motha a th' ann cuideachd.
An Druim Mòr
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha a e coltach ann gur ann à Druim agus mòr anns a’ Ghàidhlig fhèin a tha an t-ainm. A bharrachd air sin, tha cruth na tìre a’ toirt cuideam dhan teòiridh seo. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Bhaile na h-Ùige fhèin anns an 18mh Linn.
Calvados (département)
thumb|Suidheachadh Calvados thumb|[[Gearradh-arm Calvados]]
Nürnberg
Bailtean Co-cheangailte
thumb|500px|Bailtean Co-cheangailte
An Druim Mòr
Poileataigs
'S ann gu Comhairle Choimhearsnachd Chille m' Èataine a bhuineas An Druim Mòr, a ghabhas a-steach Port Neasaig, Damnaglaur agus sgìre mhòr ann an ceann a deas nan Rannaibh. Tha 810 duine a' fuireach san sgìre air fad. Tha naoinear comhairlichean coimhearsnachd a' riochdachadh na sgìre agus thathar a' cumail coinneamhan na Comhairle gach mìos ann am bun-sgoil an Droma Mhòir. Tha e a' buntainn dhan uàrd-taghaidh 02 (Siorrachd Bhaile na h-Ùige an Iar) airson Comhairle na Roinne.
Calvados (département)
'S e département na Frainge a tha ann an Calvados. Tha e na laighe ann am Basse-Normandie.
Gent
‘S e baile uabhasach mòr ann an ceann a tuath na Beilge a th’ ann an Gent (IPA: ʝɛnt, Eadailtis/Fraingis: Gand, Beurla: Ghent, Spàinntis: Gante, Pòlais: Gandawa). Tha e suidhichte ri taobh na h-aibhnichean Lys agus Scheldt, anns an roinn Vlaanderen, 50km air falbh bhon Bhruiseal, 52km bho Antwerpen agus 66km bho Lille. Tha an t-oilthigh uabhasach ainmeil le mu 32,000 oileanach na luib. Tha 235,143 duine a' fuireach anns a’ bhaile, leis gur e an treas baile as motha na dùthcha. 'S e Duitsis an cànan a th' aig a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Gent.
Calvados (département)
'S e Caen am prìomh-bhaile.
Nürnberg
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
An Druim Mòr
Gnàth-shìde
'S ann ann an sgìre mòran nas blàithe (Cuibheasachd bhliadhnail: 8.6 °C) agus mòran nas fhliche (Cuibheasachd bhliadhnail: 1060mm) an coimeas ris an còrr dhen dùthaich 's a tha An Druim Mòr. Tha sileadh trom ann, fiù 's fad na mìosan nas tioraim, leis nach eil e idir fad air falbh bhon mhuir air an àirde an iar na h-Alba. 'S e àite Cfb ann an sgèile Köppen-Geiger a th' anns an Druim Mhòr. Chan eil an t-sneachd idir pailt an seo. Tha diofar mhòr eadar am mìos as fhliche agus am mìos as tioraim: 55mm eadar an Cèitean (dìreach 61mm) agus an Dàmhair/an t-Sultain (116mm). Fad na bliadhna, bidh an teothachd ann am fiaradh mheadhanach: 11.6 °C.
Gent
Iomraidhean
"4.Bedrijven In Gent"
Calvados (département)
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
An Druim Mòr
Còmhdhail
Chan eil seirbheis rèile ann. A dh'aindeoin sin, tha seirbheis bhus a' frithealadh a' bhaile:
Tarsgabhaig
Tha Loch Ghabhsgabhaig san àird a tuath a' bhaile.
Thàinig an t-ainm “Tarsgabhaig” bhon Lochlannais, agus tha e a’ ciallachadh “bàgh nan trosg” bho þorska-vík: þorskr, ‘trosg’ + vík, ‘bàgh'.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
1501
MDI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1500an
Tŷ-du
Tha am baile Tŷ-du ann an Casnewydd, a' Chuimrigh. Tha e 9.1 mi (14.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 126.1 mi (202.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 9796 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 957 (9.8%); rugadh 82% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Casnewydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1460
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1460 (MCDLX).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1460an
Àireamhair
thumb|right|Àireamhair
B’ e àireamhair inneal a thomhaiseas àireamhan neo a nì suim.
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Teicneòlas
Tanabata
Roinn-seòrsa:An t-Seapan
17 an Gearran
'S e 17 an Gearran an 48mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 317 latha (318 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Frans Eemil Sillanpää
'S e fear de na sgrìobhadairean as ainmeil ann an Suòmaidh a tha ann am Frans Eemil Sillanpää. Rugadh e ann an Hämeenkyrö ann an 1888 agus chaochail e ann an Helsinki ann an 1964. Chaidh e gu Oilthigh Helsinki. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas anns a' bhliadhna 1939.
17 an Gearran
Breithean
thumb|130px|Christine Primrose
Frans Eemil Sillanpää
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Suòmach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine à Suòmaidh
17 an Gearran
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Diùcachd Württemberg
B’ e dùthaich neo-eisimeileachd am broinn Ìmpireachd Naomh na Ròimhe anns a’ Ghearmailt a bh’ anns an Diùcachd Württemberg (Gearmailtis: Herzogtum Württemberg) eadar 1495 agus 1806. Chaidh an Diùcachd àrdachadh gu Rìoghachd ann an 1806 nuair a ghairm Napoleon Bonaparte gur e rìgh an àite diùc a bh' ann ceannard na Diùcachd ri linn atharrachadh mòr a rinn e air structair phoileataigeach na Gearmailt. B’ e Stuttgart a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha, a bharrachd air greiseagan nuair a chleachdadh Bad Urach air neo Ludwigsburg na àite. B' e an Teaghlach uasal Württemberg a bha os a cionn. Fhuair e ainm bho chnoc air a bheil Württemberg a tha faisg air Stuttgart.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
Rathad A83
right|230px thumb|An rathad A83
Tha am príomh-rathad an A83 a’ tòiseachadh ann an Tairbeart Loch Laomainn, far a bheil e a’ sgaoileadh bho A82. Tha e a' dol tro bhailtean Inbhir Aora agus Ceann Loch Gilb agus Àird Driseig agus Tairbeart Loch Fìne mus dig e gu ceann ann an Ceann Loch Chille Chiarain, astar 158 km (98 mìle).
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd Roinn-seòrsa:Rathaidean
Werner Heisenberg
B' e fiosaigiche Gearmailteach a tha ann Werner Heisenberg.
Bha Heisenberg air an breith ann an Würzburg anns an stàit Bayern.
Rinn e an tràchdas aige fo Arnold Sommerfeld aig an Oilthigh Mhünchen. Ann an 1927 chaidh e 'na àrd-ollamh aig an Oilthigh Leipzig.
Ann an 1942 chaidh e 'na ceannard na Kaiser-Wilheim-Institut airson Fiosaigs ann am Berlin. B' e cuideachd àrd-ollamh anns an Oilthigh Berlin a bh' ann agus stiùir e an prògram boma dadamach na Gearmailte.
Ongar, Baile Átha Cliath
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann an Ongar.
Werner Heisenberg
An dèidh dhan cogadh chum an Caidreachas Heisenberg ann am Farm Hall ann an Godmanchester, Sasainn còmhla ri naonar luchd-saidheans Gearmailteach eile, leithid Otto Hahn.
Ongar, Baile Átha Cliath
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Werner Heisenberg
Ann an litreachas
Sgrìobh Michael Frayn an dealbh-chluich Copenhagen mu dheidhinn coinneachadh eadar Heisenberg agus Niels Bohr rè àm an Dàra Chogaidh.
Urraman
Ann an 1932 fhuair e Duais Nobel ann am Fiosaigs airson "an teòiridh chuantamach a chruthachadh. Tha cur an gnìomh na teòiridh air lorg cruthan alotròpach an haidridein atharrachadh".
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann am Fiosaigs Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Luchd-saidheans
Hannes Þórður Pétursson Hafstein
B' e bàrd, bancair agus neach-poileataigs à Innis Tìle a bh' ann an Hannes Þórður Pétursson Hafstein. Rugadh e air 4 an Dùbhlachd 1861 ann an gleann air a bheil Hörgárdalur (Norðurland eystra). Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík agus Oilthigh Copenhagen. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1900 agus bha e na labhraiche ann an 1912. Bha e na fhorsætisráðherra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) dà thuras: eadar 1904 agus 1909 airson Heimastjórnarflokkurinn (Gàidhlig: Pàrtaidh Fhèin-riaghlaidh) agus an uair sin eadar 1912 agus 1914 às leth Sambandsflokkurinn (Gàidhlig: Pàrtaidh an Aonaidh). Bu dlùth an dàimh a bh' ann eadar Hafstein agus a dheagh charaid Jón Magnússon. Fhad 's a bha Hafstein na mhinistear, chaidh siostam fòn a thoirt dhan dùthaich. Bha Ragnheiður Thors - ogha Hafstein - pòsta aig Jóhann Hafstein. B' e Hafstein a' chiad fhorsætisráðherra Innse Tìle mar dhùthaich fhèin-riaghlach. Chaochail e ann an Reykjavík air 13 an Dùbhlachd 1922.
Sgioba nàiseanta criogaid Shasainn
right|300px
Tha Sgioba naiseanta criogaid Shasainn fear den sgiobaichean mora aig criogaid, agus am fear as sine. Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail.
Gu mi-fhortanach, bidh moran Albannaich is Cuimrich a' cluich airson Sasainn, mar a tha e an sgioba naiseanta aca, ach chan eil sin fior idir - tha Sgioba naiseanta criogaid na Cuimrigh is Alba ann. Tha iad a' cluich ann an gorm, dearg is geal mar bratach an aonaidh ged nach e sgioba Bhreatannach a tha ann.
William Faulkner
B' e sgrìobhadair à Mississippi anns na Stàitean Aonaichte a bha ann an William Cuthbert Falkner. Rugadh e ann an New Albany ann an 1897 agus chaochail e ann am Byhalia ann an 1962. Sgrìobh e Absalom, Absalom! agus nobhailean eile. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1949.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Aimeireaganach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte