cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
John Galsworthy
B' e John Galsworthy (IPA: /ˈɡɔːlzwɜrði/) sgrìobhadair à Sasainn a rugadh ann an Lunnainn ann an 1867 agus a chaochail ann an siud fhèin ann ann 1933. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1932. Tha e ainmeil gus ar làithean airson an sreath dhe leabhraichean aige The Forsyth Saga, a sgrìobh e eadar 1906 agus 1921.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Sasannach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
167
Bàsan
Roinn-seòrsa:160an
Gondwana
right|200px|thumb|Gondwana
Bha Gondwana neo Gondwanaland na seann-mòr-roinn. Thàinig Antargtaga, Aimearaga a Deas, Madagascar, Astràilia-Gini Nuadh agus Sealainn Nuadh à Gondwana.
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas
Agh
450px|thumb|Agh-laoigh deargB’e agh bò dà bhliadhna a dh’aois
325px|left|thumb|Bó dubh agus Agh-laoigh dearg
Sean-fhaclan agus abairtean
370px|center|thumb|Aighean
Roinn-seòrsa:Bó Roinn-seòrsa:Mamalan
515
Bàsan
Roinn-seòrsa:510an
Laurasia
right|200px|thumb|Laurasia
Bha Laurasia na seann-mòr-roinn. Thàinig a' mhorchuid den hemisphere a-tuath a Laurasia.
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas
Ladhar Bheinn
’S e beinn ann an Cnòideart air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann an Ladhar Bheinn. Tha e 1,020 m de dh’àirde agus ’s e Beinn Rothaich iomallach a th’ ann. 'S e a' bheinn as àirde ann an Cnòideart, agus a' Bheinn Rothaich as fhaide siar air an tìr-mhòr. Tha e suidhichte eadar Loch Shubhairne, Loch Nibheis agus Linne Shlèite. Chìthear e gu soilleir ann an cruth còin bho Shlèite anns an Eilean Sgitheanach. Tha e cumanta an druim an iar-thuath sin a ruigsinn aig an Dìollaid ma dhìrichear e bho Inbhir Aoidhe agus an iar-dheas. Tha e cuideachd cumanta a shreap bho Gleann an Dubh-Lochain agus Inbhir Aoidhe. Tha druim an iar-thuath a’ crìochnachadh aig mullach de 848 m. Bho sin tha cothrom ann cromadh gu Màm Barasdail, air neo air Stob a’ Chearcaill agus druim an ear-thuath. Tha an rathad seo nas duilghe na rathaidean eile leis cho cas is creagach is a tha an druim seo. Chan eil ceumannan soilleir ann ach air an druim fhèin agus anns na glinn. Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air Linne Shlèite agus an Eilean Sgitheanach, Loch Shubhairne, Barasdal, beanntan Chnòideirt, Chinn Tàile agus fiù ’s Beinn Nibheis.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Llyswyrny
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Casnewydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Liswerry
Sousaphone
'S e inneal-ciùil pràise a tha ann an Sousaphone. Tha e gu math cumanta anns na Staitean Aonaichte.
Lochan na h-Alba
Iomraidhean
*
4 an Lùnastal
'S e 4 an Lùnastal an 216mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (217mh ann am bliadhna-leum). Tha 149 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Hans Christian Andersen: Aodach ùr an impire]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
1470
MCDLXX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1470an
516
Bàsan
Roinn-seòrsa:510an
4 an Gearran
'S e 4 an Gearran an 35mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 330 latha (331 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Maighdeann (labhair ri)
Tha Maighdeann(-uasal) (giorraichte ri A' Mh(uas)) 'na h-ainm, mar as trice air chleachdadh ri bean gun pòsadh. Tha air chleachdadh ri mnàthan pòsta a moladh, Bean(-uasal).
4 an Gearran
Tachartasan
thumb|150px|[[Dietrich Bonhoeffer]]
Maighdeann (labhair ri)
Mac-shamhlaidhean cèine
Tha mac-shamhlaidhean cèine de Maighdeann:
4 an Gearran
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Maighdeann (labhair ri)
Seallaibh cuideachd
Roinn-seòrsa:Ainmean comannach
Cill Saidh
'S e baile ann an Alba mheadhanach a tha ann an Cill Saidh (Beurla: Kilsyth). Tha e eadar Sruighlea agus Glaschu ann an Siorrachd Lannraig a Tuath.
centre|600px|thumb|Cuairt-shealladh Cill Saidh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath
Domhnach Bat
'S e baile beag cladaich, timcheall air 20 cilemeatair ear-thuath air Baile Átha Cliath, a tha ann an Domhnach Bat. Tha am baile air leth-eilean ann an taobh an ear na h-Èireann, eadar Inbhear an Mhóinéir Leathain mu dheas agus Inbhear Bhaile Roiséir sa cheann a tuath.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Joshua Fishman
'S e cànanaiche a bh' ann an Joshua A. Fishman (Shikl Fishman ) (1926-2015). Thogadh e ann am Philadelphia agus dh'ionnsaich e Iùdhais aig ìre bun-sgoile agus àrd-sgoile. Leugh e Iùdhais ann an Sgoiltean Workmen's Circle a chuir cuideim air comasan cànain, eachdraidh agus comann Iùdhais.
Beatha
Bha e pòsta aig Gella Schweid Fishman agus bha triùir mhac aige. Bha naoinear oghaichean aige agus dithis iar-ogha.
Foghlam
Rinn e ceum ann an eachdraidh agus saiceòlas aig Oilthigh Phennsylvania le sgoilearachd, far an robh e bho 1944 gu 1948. Às dèidh sin leugh e Iùdhais le Max Weinreich tron t-samhradh 1948. Fhuair e dreuchd mar saiceòlaiche foghlaim airson comataidh foghlam Iùdhais New York ann an 1951. Chuir e crìoch air a PhD ann an 1953 air saiceòlas sòisealta aig Oilthigh Cholumbia. Bha an trachdas aige mu dheidhinn "Negative Stereotypes Concerning Americans among American-born Children Receiving Various Types of Minority-group Education".
An toiseach bha e a' teagasg eòlas-comainn cànain aig City College New York agus bha e a' stiùireadh rannsachadh aig Bòrd nan Deuchainnean Inntrigidh bho 1955 gu 1958. Ann an 1958 fhuair e dreuchd mar ollamh airson chaidreachais agus saiceòlas aig Oilthigh Phennsylvania, agus às dèidh sin mar Ollamh saiceòlas agus eòlas comainn aig Oilthigh Yeshiva ann an New York.
Ann an 1966 chaidh e na Ollamh Rannsachaidh agus ann an 1988 chaidh e na ollamh emeritus. Rinn e obair aig pailteas de ionadan eile, mar ollamh a' tadhail ann am foghlam, cànanachas cleachdte, foghlam dà-chànanach agus iomadh-chultarail. Tha e ainmeil airson an Sgèile Ceumanaichte Crìonaidh eadar Ginealachan a sheallas pròsas soirbheachail de Ath-Bheothachadh Cànain.
Iùdhais
Eòlas-comainn dualchainntean Iùdhais taobh a-muigh Eabhra: Judezmo/Ladino, Mugrabi, Zerfatie, Yevanic, Italkic, Yahudic, Farsic, amsaa..
Corpeòlas leigheil
Leigheasan dùthchasach (homeopathic) An fheadhainn nach cleachdar ann an leaghasan an Iar (allopathic)
Bàs
Chaochail Joshua Fishman na dhachaigh fhèin ann am Bronx aig 1 Màrt 2015.
Tùsan
Roinn-seòrsa:Cànanaichean Roinn-seòrsa:Cànain Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Aimeireaganach Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Iùdhach Roinn-seòrsa:Iùdhachd Roinn-seòrsa:Iùdhaich Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Mì-rian ana-chaidreamhach na pearsantachd
Tha mì-rian ana-chaidreamhach na pearsantachd no pearsantachd ana-chaidreamhach sònraichte leis an Leabhran Breithneachail is Àireamhail nan Galar Inntinneil a' Bhuidheann Ameireaganach an Eòlais-Inntinn cho "...cumadh leantach an dìmeis agus èigneachaidh nan còir luchd eile gun tòisich 'san leanabas no 'san òige mhoich agus gum mair a-steach dhan dh'inbhe."
Cadha Mòr
'S e beinn anns na h-Eileanan Siar, Alba a th' ann an Cadha Mòr.
Pangaea
right|250px|thumb|Cairt Pangaea
Cadha Mòr
Suidheachadh
Tha e suidhichte ann an deas an eilean Bharraigh. Tha Cadha Mòr na laighe eadar an dà bheinn, Sheabhal san ear-dheas agus Beinn na Mòine san iar-thuath. Ged a tha an rathad A888 a' dol seachad air san iar, Chan eil slighe ann a leanas gu mullach na beinne.
Pangaea
Se Pangaea neo Pangea (bho Παγγαία, Greugais 'Uile-Talamh') an t-ainm air mor-roinn a chreid cuid a bha ann tron linntean Paleozoic is Mesozoic mu thimcheall 250 muillean bliadhnaichean air ais.
Cadha Mòr
Suidheachadh
Tha Cadha Mòr 242m (794 troigh) de dh'àirde. Air mullach na beinne chan eil dad sònraichte ri fhaicinn a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. A rèir an "Database of British and Irish hills" rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh a thaobh àirde na beinne san 20 am Faoilleach 2012. Tha an àirde rinneach de 30m a' sgaradh Cadha Mòr bho na beanntan eile agus 's e Sheabhal a mhàthair-mhullaich.
Pangaea
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas
Cadha Mòr
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann am Barraigh
Mì-rian ana-chaidreamhach na pearsantachd
DSM
Roinn-seòrsa:Eòlas-inntinn mì-ghnàthach Roinn-seòrsa:Eòlas-inntinn mòdach Roinn-seòrsa:Mì-rianan na pearsantachd Roinn-seòrsa:Mì-rian seachranach na pearsantachd
Domhnach Broc
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann an Domhnach Broc.
Daoine ainmeil
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Caisteal Dhùghlais
'S e baile ann an  Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh  a tha ann an Caisteal Dhùghlais (Beurla: Castle Douglas). Tha e suidhichte eadar Dail Beithich agus Taigh an Rathaid. Ann an 2001 bha 3,671 duine a' fuireach an seo.
Feallsanaiche
'S e feallsanaiche neach a sgrìobhas, a labhras neo a theagasgas mu dheidhinn feallsanachd. Mar as tric bidh feallsanaichean ag obair ann an oilthigh.
Caisteal Dhùghlais
Eachdraidh
Ann an 1763 chaidh rathad a chruthachadh leis an arm eadar Port Phàdraig agus Cathair Luail, a dheidheadh tro Chaisteal Dhùghlais. Bhathar ag iarraidh an rathad seo a chleachdadh airson Èirinn a cholonachadh.
Func
'S e stoidhle-ciùil a tha ann am Func. Thàinig e à R'n'B aig toiseach nan 60an, gu h-àraidh le James Brown agus Sly Stone. Anns na 70an, thoisich George Clinton ag atharrachadh func gu mòr le Pàrlamaid agus Funkadelic, a' toirt a-steach stoidhle ùr, air a thug e P-Func. Ach bha iomadach chòmhlan ann a' cur a-mach fonn air fhonn, bho Curtis Mayfield gu Na Commodores agus Earth, Wind and Fire.
Dh'fhulaing func gu mòr le disco ach anns na 80an, thog Prince a cheann, a' toirt spionnadh gu func. Chaidh func ath-bhreith ann an dòigh le rap, nuair a thoisich na DJs a' goid samplaichean bho sheann chlàran func, tha Dr. Dre na dheagh eisimpleir de rappair a rinn seo gu soirbheachail.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Modhan-ciùil Roinn-seòrsa:Ceòl
Na h-Eileanan Cròlainneach
thumb|Eilean Mòr, na h-Eileanan Cròlainneach 'S e buidhean de eileanan a tha anns na h-Eileanan Cròlainneach (IPA: [nə ˈhelanən ˈkʰɾɔːlˠ̪əɲəx]; Beurla: Crowlin Islands). Tha iad suidhichte eadar an t-Eilean Sgitheanach agus leth-eilean na Comraich air mòr-thìr na h-Alba. Tha Sgalpaigh san iar dheas dhiubh. 'S e seo na Co-chomharran aige: 57° 21′ 0″ Tuath, 5° 50′ 0″ Iar.
Tha an t-Eilean Mòr mu mhìle a dh’fhad agus cho mòr ri 1,7 cilemeatair ceàrnagach. ‘S e Meall a’ Chòis a’ bheinn as àirde a tha anns an Eilean Mòr, tha i san àird a deas dheth. Tha uamh san àird an earra-thuath agus tha Loch nan Leac ann an meadhan an eilein. Tha taighean briste faisg air Camas na h-Annait. Tha taigh-solais anns an Eilean Bheag.
Bardachd
Tha dàn mu Eilean Mhòr foillsichte anns an leabhar "Kindly Clouds: Poems by Alan MacGillivray", (2005, ISBN 0-9550169-0-8)
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh
1873
MDCCCLXXIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1870an
Nathair (Ceòl)
Roinn-seòrsa:Innealan-ciùil
168
Bàsan
Roinn-seòrsa:160an
Lowell, Massachusetts
'S e baile ann am Massachusetts, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Lowell. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 106,519 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 31m os cionn ìre na mara.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Massachusetts
Poblachd na Ròimhe
B' e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa a bha fo bhuaidh na Frainge a bh' ann am Poblachd na Ròimhe (Fraingis: République Romaine, Eadailtis: Repubblica Romana) a mhair dìreach còrr is bliadhna bho 1798 gu 1799. Bhuineadh Lazio, Marche agus Umbria agus dhan Phoblachd. Chuir Napoleon Bonaparte às do Stàitean na h-Eaglaise ann an 1798 agus chuir e air dòigh Poblachd na h-àite, ach cha do mhair a' Phoblachd ach bliadhna, leis gu robh i ann an earbsa ri feachdan na Frainge, agus an uair sin chaidh Stàitean na h-Eaglaise a chur air bhog a-rithist. B' fheudar do Phius VI theiche thall thairis, far a chaochail e ann an 1799. Bha sgaradh-pòsaidh agus pòsadh sìobhalta air an dèanamh laghail, chaidh abaidean agus a leithid a dhùnadh agus chaill an eaglais a chuid oighreachdan. Dh' fhàg Arm na Frainge An Ròimh air 19 an t-Sultain 1799 agus air 30 an t-Sultain ghabh Feachdan Rìoghachd Napoli thairis air a' bhaile agus crìoch air a' Phoblachd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:An Eadailt Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:An Fhraing
1471
MCDLXXI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1470an
Iain Criathrar
Rugadh Iain Criathrar (John Crerar) ann an 1750 ann an Dùn Chaillinn, Siorrachd Pheairt. B' e fìdhlear a bh' ann an Iain, air a theagasg le Niall Gobha (Beurla: Niel Gow), agus sgrìobh e iomadh phort a tha air a' chluich fhathast san latha an-diugh. Ach cha b’ e ceòl an obair beatha aige. B' e geamair agus stalcair a bh' ann airson an ceathramh Moireach fad còrr is 50 bliadhna agus chaidh ainmeachadh ann an litreachais mar sàr eòlaiche na h-obrach aige. Chaochail Iain ann an 1840 aig aois 90 bliadhna agus tha an clach-cuinneachaidh aige ri fhaicinn fhathast sa chladh aig Eaglais Dubhailigh.
‘S e “The Marquis of Tullibardine” ‘s dòcha am port as ainmeile a’ sgrìobh e.
Thathar an dùil gun do sgrìobh Iain na puirt a leanas agus tha a chuid as motha dhiubh seo rinn lorg ann an leabhraichean ciùil fìdhlearachd na h-Alba:
Tha na h-ainmean àite sna puirt seo uile ann an Athall agus na daoine uile ceangailte ri Oighreachd Athaill ann an dòigh air choireigin.
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
169
Bàsan
Roinn-seòrsa:160an
Domhnach Cearna
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann an Domhnach Cearna.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Sòrbais Uachdarach
Is e cànan a tha anns an t-Sòrbais Uachdarach (hornjoserbšćina, Beurla: Upper Sorbian). Buinnidh i don gheug Slàbhach den teaghlach Innd-Eòrpach. Tha an t-Sòrbais Uachdarach dlùth-chàirdeach don t-Sòrbais Ìochdarach, agus tha i faisg cuideachd air an t-Seacais, air an t-Slòbhacais agus air a’ Phòlais. Anns a' Ghearmailt tha inbhe thèarainte is oifigeil aig an t-Sòrbais Uachdarach mar mhion-chànain.
Tha an t-Sòrbais Uachdarach ga bruidhinn ann an Sagsainn, gu h-àraid eadar Bautzen (Budyšin), Kamenz (Kamjenc) agus Hoyerswerda (Wojerecy). Tha mu 13,300 duine a’ cleachdadh Sòrbais Uachdarach mar phrìomh-chànan.
'S e cànan leasaichte a th' innte: tha briathrachas gràmair slàn aice agus chaidh briathrachas teicneolais, ealain no matamataigs a leasachadh agus gabhaidh fiù 's fiosaigs neo ceimig tro mheadhan na Sòrbais teagasg. Thairis air na linntean bha dà chanan Sòrbais Uachdarach ann: tè Uachdarach Chaitligeach agus tè Uachdarach Phròstanach ach bha an dà chànan co-leaghta na b'anmoiche. A bharrachd air sin bha agus tha buaidh làidir aig a' chreideamh air fèin-aithne nan Sòrbach. Thachair e mar eisimpleir gus às dèidh an darna cogaidh, nach do phòs na Sòrbaich Chaitligeach ach ri chèile.
'S e teis-meadhan beatha cultarach a’ chànain seo a tha anns a' bhaile Bautzen neo Budyšin ann an Upper Lusatia. Chìthear sanas-rathaid dà chànanach air feadh a' bhaile.
Solfach
Tha am baile Solfach ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 90.8 mi (146.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 218.5 mi (351.7 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 841 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 258 (30.7%); rugadh 64% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Sòrbais Uachdarach
Eisimpleir
Seo eisimpleir le Sòrbais Uachdarach agus Gàidhlig:
Solfach
Tha Slighe Costa Sir Benfro a' dol tron bhaile.
Sòrbais Uachdarach
Eisimpleir
right|200px|thumb|[[Bioball ann an Sòrbais Uachdarach]]
Solfach
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Sòrbais Uachdarach
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Cànain Slàbhach Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
George Dickie
B' e feòladair, saighdear saor-thoileach agus comunnach à Alba, a shabaid ann an Cogadh Sìobhalta na Spàinne, a bh' ann an George Dickie (Ainm cogaidh: Jack Brent, Taigh Mhàrtainn 1912 – Lunnainn, 1951. Thogadh e ann an sgìre dhùthchail ann an Siorrachd Bhaile na h-Ùige (Dùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh an latha an-diugh) agus bhuineadh e do theaghlach uabhasach fhèin bochd. B' fheudar dha an sgoil fhàgail is e dìreach 13 bliadhna a dh'aois agus fuair e obair ann am bùth bùidseir. An dèidh greiseag fo armachd sna Camshronaich na Banrighinn, theich e on arm agus chaidh e a Lunnainn, far an deach e tro gach cruadal. Dh'fhàg Dickie Lunnainn san Dàmhair 1937 is chaidh e dhan Spàinn. Fhuar e ballrachd nam Bragaid Eadar-nàiseanta (Spàinntis: Brigadas Internacionales) ach chaidh a droch lèon shuas ann an Jarama ann an, rud a thug sin buaidh làidir airsan fad a bheatha. A dh'aindeoin sin, bha e na rùnaire nàiseanta Coman nam Bragaid agus b'e esan a chuidich iad seo a bha fo ghlas air feadh na Roinn-Eòrpa an dèidh a' Chogaidh. Chuir e seachad bliadhaichean an Dàrna Cogaidh ann an Chalk Farm (Lunnainn) ag obair airson còirichean nan daoine bochda agus bha e an sàs ann am Pàrtaidh Comunnach na Breatainne. Thogadh carragh-chuimhne dha ann an Taigh Mhàrtainn fhèin ann an 2006, bliadhnaichean an dèidh a bhàis. B' ann connspaideach san sgìre's a bha sin, leis cho làidir 's a bha faisisteachas ann ann Gall-Ghàidhealaibh uaireigin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Cogadh
Ailm
'S e craobh seargach a tha ann an ailm neo leamhan (Ulmus campestris). Ged a tha iad cumanta ann an Alba, thàinig galar “Dutch Elm Disease” a dh’Alba, is mòran àiteachan eile, agus a marbhas mòran dhaibh. Sgaoilear le ceardabhan beag.
Is Ailm an t-ainm air a'chiad litir den sean aibidil na Gaidhlig.
Toshiro Mifune
B' e cleasaiche às An t-Seapan a bha ann an Toshiro Mifune neo 三船 敏郎 (Qingdao, 1 an Giblean 1920 - Mitaka, 24 an Dùbhlachd 1997). 'S e Seapanaich a bh' ann a phàrantan. Ann an 1946 ghluais e air ais don t-Seapan. Bha e a' cluich ann an gu bhith 170 film, gu h-àraid eadar 1948 is 1965 bha e ag obair còmhla ri Akira Kurosawale. Tha e ainmeil air sgàth nam filmichean mar Rashomon, Seven Samurai, Throne of Blood agus Yojimbo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seapan Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Àirne
'S e meas-craobh a tha ann an àirne (Laideann: prunus spinosa). Thàinig an t-ainm Baile Àirneach (Balerno) ann an Dùn Èideann à seo bho thùs.
Bàislig
Tha ainm a’ bhaile Pàislig a’ tighinn bhon fhreumh seo, tro chànan Breatannach.
right|200px|thumb|Bàislig Naomh Steaphain, [[Budapest]]
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Àiteachan-adhraidh
Messier 75
'S e grioglachan cruinn a th' ann am Messier 75 (agus M75 no NGC 6864 air cuideachd) a chithear ann an reul-bhad a' Bhoghadair. Chaidh a lorg le Pierre Méchain ann an 1780 agus 'ga ghabhail a-steach ann an catalog Charles Messier dhe chuspairean air a bheil coltas comaid san dearbh bhliadhna.
Tha M75 mu 67,500 bliadhna-sholais air falbh on Talamh agus tha a mheudachd lèirsinneach san speur a thoirt a fìor-rèideas dhe mu 67 bliadhna-sholais dhuinn. Chaidh a sheòrsachadh mar Chlas I agus is ciall dha gur e seo aon dhe na grioglachain chruinne as teannaichte air a bheil sinn eòlach. Tha meudachd absaloideach mu −8.5 aig Messier 75, 's e seo mu 180,000 uiread a bhoillsgeachd na tha aig a' Ghrian. thumbnail|Mapa a sheallas ionad Mhessier 75
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Reul-eòlas
Aber-porth
Tha am baile Aber-porth ann an Ceredigion, a' Chuimrigh. Tha e 73.7 mi (118.6 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 193.3 mi (311.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 2293 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1018 (44.4%); rugadh 57% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceredigion Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Luinne Bheinn
’S e beinn ann an Cnòideart air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann an Luinne Bheinn. Tha e 939m de dh’àirde agus ’s e Beinn Rothaich iomallach a th’ ann. Tha e suidhichte eadar Loch Shubhairne, Loch Nibheis agus Linne Shlèite ri taobh Ladhar Bheinn air taobh eile Màm Barasdail. 'S e an dòigh as cumanta a bhith ga shreap bho mhullach Màm Barasdal air druim an iar-thuath, far a bheil ceum. Tha dà mhullach aige, agus 's e a' chiad fhear, mullach an iar, am mullach Rothaich. Gu tric bithear ga shreap còmhla ri Ladhar Bheinn neo Meall Buidhe.
Cimbasso
'S e inneal-ciùil pràise a tha ann an cimbasso.
Luinne Bheinn
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air Linne Shlèite agus an Eilean Sgitheanach, Loch Shubhairne, Barasdal, beanntan Chnòideirt, Chinn Tàile agus fiù ’s Beinn Nibheis.
Cimbasso
Roinn-seòrsa:Innealan-ciùil
Henri Bergson
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Frangach Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Iùdhaich
An t-Siad
'S e dùthaich ann an Afraga a tha anns an t-Siad ; ainm eile: Siad neo Chad (Arabais: جمهورية تشاد ; Fraingis: République du Tchad). 'S e N'Djamena am prìomh-bhaile.
Stèisean Dhùn Breatann Meadhain
'S e Stèisean Dhùn Breatann Meadhain (Beurla: Dumbarton Central railway station) an stèisean-rèile ann an Dùn Breatann. Tha e suidhichte air Rathad Iarainn nan Eilean eadar Glaschu is Malaig agus an loidhne Cluaidh a Tuadh eadar Baile Eilidh is Dùn Èideann.
An t-Siad
Tha crìochan aice san ear le Sudàn, sa tuath le Libia, san iar le Nìgeir, sa deas le Poblachd Meadhan Afraga agus san iar-dheas Camarun 's le Nìgeiria.
Stèisean Dhùn Breatann Meadhain
<br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
An t-Siad
Chaochail Idriss Déby, a bha na cheann-suidhe o 1990 ann an 2021 an dèidh do thaghadh is e ann an sreath toisich a' bhlàir an aghaidh reubaltach. Tha dùil ann gun stiùir comhairle armach an dùthaich ro thaghaidhean ùra ann an 2022.
Stèisean Dhùn Breatann Meadhain
Roinn-seòrsa:Trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
An t-Siad
Ceanglaichean a-mach
thumb|left|Boireanaich ann am [[Mao, Chad|Mao. Tha trioblaid gu leòr anns an t-Siad ri uisge ùr fhaighinn]]
thumb|left|Daoine anns an stoidhle nàiseanta.
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Meadhan Afraga
5 an Gearran
'S e 5 an Gearran an 36mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 329 latha (330 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Altaussee
‘S e baile beag ann an cridhe na h-Ostaire a th’ ann an Altaussee (Boarischː Oid Aussee). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Bàrr Loch Aus ann am Boarisch. Chaidh am baile a chlàradh airson a' ciad turais ann an 1265 mar Aussee Interior. Tha e suidhichte aig 294 m os cionn ìre na mara, ri taobh Loch Aus (Aussee), anns an stàit Steiermark, faisg air Salzburg. Tha am baile 289 km air falbh bho Vienna (Prìomh-bhaile na dùthcha), 141 km bho Ghraz, 183 km bho Innsbruck. Tha Altaussee a' buntainn dhan sgìre Leizen agus tha 1,825 duine a' fuireach ann.
Tunna
Tunna (metreachd)
Is e aonad cuideam co-ionnan ri mile cilogram (1,000 Kg) a tha anns an Tunna. Toimheasar bathair tomadach coltach ri gual neo coirce (air an reic le tuathanaich) mar eisimplirean, leis an tunna.
5 an Gearran
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Tunna
Tunna Fàda
An Eorpa anns an latha an diugh, is e an luach metreachd de 1000 Kg a tha "tunna" a' ciallachadh. Tha an cuideam seo glè dluth (ged nach eil e co-ionnan) ris an Tunna Fada, de 2,240 lb. a bha Breatuinn agus na duthchanan ceangailte dhi a' cleachdadh a roimhe na 1970'n. Geds a chaidh Gniomhacasan Naiseanta (na Breatuinn) gu tomhaisean metreachd gu luath as deidh 1968 bha an roinn priobhaideach torr nas fadalach agus bha cuid dhaibh ag obair anns an seann tomhais sios ri na 1990'n. Nuair a bhitheas tomhais eagnaidh cudthromach (aig inbhe tunnaichean) tha e riatanach a dhearbh de seorsa tunna a tha agad. Anns a' Bheurla cleachdar da litreachadh: "Ton" airson an tunna fada agus "Tonne" airson an tunna metreachd.
Altaussee
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ostair
Tunna
Tunna Goirid
Cleachdar an tunna goirid de 2,000 lb anns na Staitean Aonaichte.
Tunna Lionaidh
Measaichear meud luinge leis an tunna-lionaidh, a tha co-ionnan ri 100 troigh ^3.
Measaichear cuideam de cuid bathar le tomhais-lionaidh, mar eisimplir fiodha "cruinne". Chan eil e soirbh a chuir crann air Biorsamaid, ach tha e nas fhasa a thomhais meud de cnap fiodh. Measar tunna fiodh a bhi co-ionnan ri 40 troighe^3.
Roinn-seòrsa:Cuideam Roinn-seòrsa:Aonadan tomhais
517
Breithean
thumb|180px|Calum Cille
Bàsan
Roinn-seòrsa:510an
Eachdraidh nan damaichean air a' Ghàidhealtachd
Adhbharaich atharrachadh
Ro dheireadh an Dàrna Cogaidh chaidh Achd Dealain-uisge (Alba) 1943 tron Phàrlamaid gus sgeamaichean dealain a dhèanadh bho chumhachd an uisge ann an aibhnichean agus lochan na Gàidhealtachd a cheadachadh, fo cheannardas Tom Johnstone, Rùnaire na Stàite ann an Alba. Aig an àm sin, thàinig luchd-tomhais gu iomadh àite air feadh na Gàidhealtachd is bha iad a’ lorg airson àiteachan freagarrach far am biodh sgeamaichean dealan-uisge gan togail. A-rèir Bhùird an Dealain biodh na planaichean aca math anns a h-uile dòigh airson na Gàidhealtachd agus na daoine is bhiodh an dùthaich air fad a’ cur feum air leasachadh. As dèidh an dàrna cogaidh, bha na h-ùghdarrasan a’ lorgadh ro-innleachd eaconamach eadar-dhealaichte, gu h-airidh aig àm den iarrtas gun cheann airson barrachd dealain.
Bean (labhair ri)
Tha Bean (no A' Bh) facal air chleachdadh ri mnàthan, mar as trice ri bean phòsta, ach 's urrainn dhi air chleachdadh ri bean sam bith, pòsta no gun pòsadh. Tha an t-ainm Bean-uasal(A' Bhuas) ri bean de inbhe nas àirde..
Eachdraidh nan damaichean air a' Ghàidhealtachd
Adhbharaich atharrachadh
Fon ainm "Neart nan Gleann" thòisich iomairt gus am biodh iomadh dama ga thogail, le stèiseanan-cumhachd nan cois is mar sin b’ e gnìomhachas nàiseanta a bh’ ann bho thùs airson dealan a liubhairt air feadh Alba is leasachadh sòisealta aig an aon àm, gu h-àiridh airson muinntir na Gàidhealtachd. Nuair a bha an sgeama seo aig barr a rèime, bha mu 12,000 duine ag obair air an hydro. Thàinig fireannaich bho air feadh na h-Alba gus obair a lorg às dèidh an Dàrna Cogaidh ’s iad a' faighinn deagh phàigheadh. Bha Gearmailtich, Pòlainnich agus Seicich am measg na feadhna as fheàrr air tunailean a chladhach ’s thugadh "Tunnel Tigers" orra. Cho anmoch ri na 1940an, gheibheadh fear dhiubh suas ri £35 san t-seachdain, an taice ri £3 no £4 san t-seachdain do luchd-obrach air oighreachdan.
Fionn Bheinn
'S e beinn faisg air Achadh na Sìne air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann am Fionn Bheinn. Tha e 933 m de dh’àirde agus ’s e Beinn Rothaich a th' ann. Tha e suidhichte eadar Achadh na Sìne agus Loch Fanaich. 'S e aon de na Fanaichean a th' ann, ach 's e an aon fhear dhiubh a tha air taobh deas Loch Fanaich. Tha an t-ainm a' toirt iomradh air dath fionn an fheòir a tha nas soilleire an seo na tha e air beanntan eile san sgìre. Ge-tà, tha coire mòr, An Toll Mòr, san ear den mhullach a bheir cruth inntinneach don bheinn.
Eachdraidh nan damaichean air a' Ghàidhealtachd
Adhbharaich atharrachadh
left|250px|thumb|Loch Mhonair às dèidh an dama Eadar 1947 is 1961 chaidh barrachd air 60 taighean is taighean-eunaidh a leagail, dhachaigh dha na buachaillean is stalcairean far an robh iad ag obair; bhathar a smaoineachadh gur e phrìs a bh’ ann a b’ fhiach a phàigheadh. Rè na h-ùine sin chaidh 56 damaichean a thogail is 54 stèiseanan-cumhachd uisge. A bharrachd air sin, chaidh faisg air 200 mìle de thunailean a thogail is timcheall air 400 mìle rathaid. Mar sin thàinig iomadh atharrachadh gu tìr is muinntir. Mar eisimpleir ann an Gleann Srath Farrar (sa sgeama Afraig-Manachainn, fear den fheadhainn as motha) ach a-mhàin dama beag, dà stèisean-cumhachd fon talamh is mòran phaidhleonan, gu ìre cha robh buaidh air a’ ghleann ìosal; ach aig ceann a’ ghlinne sin chaidh ochd taighean fon uisge nuair a thogadh an dama aig Monar. Thachair an aon rud tro iomadh gleann air feadh na Gàidhealtachd; am measg nan sgeamaichean a bu mhotha bha an fheadhainn aig Sin, Conan, Loch Sluagh-Loch Obha, Bràghad Albainn, Cruachan is Teimheil - na h-àiteachan far am biodh am buil as motha.
Bean (labhair ri)
Mac-shamhalaidhean cèine
Tha mac-shamhalaidhean cèine A' Bh:
Fionn Bheinn
Thathar ag ràdh gur e beinn a th' ann a tha ga dhìochuimhneachadh gu tric, agus nach eil e cho tarraingeach is a tha beanntan eile san sgìre. Gus a' bheinn seo a shreap, bithear mar as trice a' tòiseachadh ann an Achadh na Sìne. Tha e ro fhada air falbh bho Beanntan Rothaich eile gus an cheangal ri chèile ann an latha.
N.W.A.
'S e N.W.A. (Niggaz Wit Attitudes) buidhean ciùil rap a thoisich an Compton, California ann an 1986.
Eachdraidh nan damaichean air a' Ghàidhealtachd
Adhbharaich atharrachadh
Thàinig mòran daoine far am biodh obair gu leòr airson barrachd luchd-obrach air Gàidhealtachd aig an àm; mar sin, biodh gnìomhachasan ionadail - bùithtean, taighean-òsda, taighean-seinnse, companaidhean-siubhal, luchd-togail - a’ dèanamh math bho bharrachd gnìomhachais. A-rèir nan ùghdarrasan, bhiodh seilbheachd phoblach sin math airson muinntir na Gàidhealtachd san fharsaingeachd. Chaidh aithneachadh gum biodh bhuaidh mhòr air na daoine a bha fuireach faisg air na lochan far am biodh na damaichean gan togail. Dh’fheumadh iadsan gluasad dha àiteachan eile airson àite-fuirich ùr is obair ùr, ach bha iadsan sa bheag-chuid.
Bean (labhair ri)
Seallaibh cuideachd
Roinn-seòrsa:Ainmean comannach
Fionn Bheinn
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air leth air na Fanaichean, Loch Fanaich, Loch Ma-ruibhe, beanntan Achadh na Seileach, Thoirbheartain agus Achadh an Iasgair.
Entrerríos
'S e baile beag ann an Antioquia, Coloimbia, a th’ann an Entrerríos. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha aig 2,300m os cionn ìre na mara agus aig astar dhe 60km bho Mhedellín, prìomh-bhaile na roinne. 'S e baile le gnàth-shìde caran fuar a th’ ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 16˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1830.
Fionn Bheinn
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Entrerríos
Freumhan an ainm
Tha an t-ainm Entrerríos a' ciallachadh Eadar na h-Aibhnichean, bho dhà fhacal ann an Spàinntis: entre (eadar) bhon fhacal Laideann inter agus río (abhainn) bhon fhacal Laideann rius. Tha e suidhichte eadar na h-aibhnichean Río Grande (Abhainn Mhòr) agus Río Chico (Abhainn Bheag).
Eachdraidh
Thòisich José Ignacio Jaramillo agus Modesto Tamayo am pròiseas airson Entrerríos a chur air bhog ann an 1830. An ceann còig bliadhna chaidh am baile a steidheachadh gu h-oifigeil leis a’ Cheann-suidhe Juan de Dios Aranzazu (1798 – 1845), nuair a bha e fhathast na Riaghladair ann an Antioquia. A bharrachd air Entrerríos, steidhich esan 5 bailtean eile ann an Antioquia: Campamento, Ebéjico, Liborina, Girardota agus Cocorná. A tuilleadh air sin, thug e fearann mar thabhartas airson am baile Aranzazu ann an Caldas a steidheachadh cuideachd.
Sluagh a' bhaile
Tha 8,447 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha leth-chuid dhuibh, 4,540 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, ‘s e pàtran àireimh-shluaigh gu math traidiseanta a th’ann ann am Entrerríos fhathast.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Entrerríos, ach tha 6.9% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 92.1% dhe na daoine ann an Entrerríos leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig ach 51.2% dhe na dachannan.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Entrerríos. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Entrerríos
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Antioquia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Dr. Dre
'S e rapair is riochdaire-ciùil ainmeil a tha ann an Dr. Dre (Fìor ainm: Andre Romelle Young, Los Angeles, 18 an Gearran 1965). Bha e na bhall anns an World Class Wreckin' Cru agus N.W.A. agus tha e air da chlàir a chur a-mach leis fhèin, The Chronic ann an 1992 agus 2001 ann an 1999. Lorg e Eminem cuideachd agus riochdaich e a' chiad chlàr aige, The Slim Shady Lp ann an 1999. Chruthaich e stoidhle ùr le bhith a' tarraing air seann chlàran aig George Clinton, ag atharrachadh a' chiùil bho P-Funk gu G-Funk. Chaidh gangsta rap a thoirt air an stoidhle seo, o chionn 's gun robh e a' moladh dòigh-beatha air a ghlacadh le gunnaichean, boireannaich is airgead. Tha e a-nis air a dhreuchd a leigeil dheth mar rapair, a' briseadh cridhean a luchd-leantainn a bha an dùil a threasamh clàr Detox. Tha e air ghealltainn ge-tà gun cum e air a' riochdachadh chlàran aig rapairean eile. Tha e air 50 Cent, Ice Cube, Eve agus fiù 's Na Rolling Stones a riochdachadh. Tha an rapair Warren G na leth-bhràthair do Dre.
Eachdraidh nan damaichean air a' Ghàidhealtachd
Adhartas
thumb|Sanas aig an Sloy Dam a chaidh a thogail ann an 1950. Biodh atharraichean mòra, cuideachd, air sealladh-nàdair is fiadh-bheatha. Air taobh an iar Loch Mhonair, mar eisimpleir, bha iomadh seòrsa eòin annasach a’ neadachadh; sealladh-clàraichte dhen chrann-lach, lochlannach, maor-cladaich, deoch-bhiugh, guilbneach, gealag an t-sneachd is curracag, a thoirt ainm air ach beagan. Nuair a thog iad an dama aig Monar chaill iad an àrainn gu sìorraidh; am fear sin a bha na phàirt den sgeama Afraig-Manachainn, is bha seo am measg na feadhna mu dheireadh a chaidh a thogail, le ùmhlachd do rannsachadh poblach, oir is cinnteach gun robh comhaireachd an aghaidh nan atharraichean a bha tighinn. Ach a dh’aindeoin nan gearan làidir, bha na daoine an aghaidh sa bheag-chuid is chaidh an tòiseachadh an sgeama leas a’ phobaill.
Bhiodh a’ chompanaidh dealain a dèanamh tuairmeas mu dheidhinn cosg-èifeachdas an sgeama mhòir aca. Bha dùil aca gum biodh prìs an dealain a’ dol sìos, ’s docha gum biodh dealan saor an-asgaidh airson muinntir na Gàidhealtachd. Bhathar ag ràdh gum biodh na daoine air a’ Ghàidhealtachd gu math toilichte nuair a gheibheadh iad dealan don chiad uair; ach a dh’innse na fìrinne, ràinig an dealan iomadh àite air Gàidhealtachd mòran bhliadhnaichean ron sin - Cille Chuimein 1890, an Gearasdan 1896, Eilean Ruim 1898 is bha dealan aig a mhòr-chuid de chlachain air feadh na Gàidhealtachd ro na 1920an. Cha robh a h-uile duine a’ creidsinn nan geallaidhean is faidhireachdan aig a’ Bhòrd Dealain, gu h-àiridh am biodh na sgeamaichean sàbhailte nuair a bhiodh iad deiseil. Bha iad eagalach air tuil is amharasach mun faidhireachdan air mach-chur dealain. Mar a thachair e, cha mhòr cho luaithe ’s a bha an sgeama Afraig-Manachainn, a’ ruith, thàinig tuil mhòr bhon bliadhna an t-sneachda bhuidhe (ann an 1966) is rinn i uiread millidh fad na sgìre. Cha robh na sgeamaichean ag obair cuideachd a-rèir plana. Mar eisimpleir, ann an 1968 as dèidh ràith na tiormachd gu sònraichte, b’ fheudar dhaibh dealan fhaighinn bho àiteachan eile.
Co-dhùnadh
Tha caochladh-bheachd fhathast ann mu dheidhinn buil shòisealta is buil àrainneachd nan sgeamaichean mòra. Bha dùil aig na h-ùghdarrasan gum biodh iomadh gnìomhachas ùr a’ tòiseachadh air Gàidhealtachd as dèidh an leasachaidh; ach bha an ìre-leasachaidh na bu lugha na bha dùil aca. Bha fàsachadh a’ leantainn mus tòisich na sgeamaichean is aig an aon àm thàinig mòran daoine ann airson obair. Rè ùine an togail, rinn na gnìomhachasan ionadail gu math bhon luchd-obrach, oir fhuair iadsan deagh phàigh is bha iad beartach gu ìre. Dh’fhuirich beagan den luchd-obrach sna h-àiteachan far an robh iad ag obair aig deireadh nan sgeamaichean is mar sin chaidh an t-astar fàsachaidh a lùghdachadh. Bha e eu-coltach ri na fuadaichean a thachair san linntean na bu tràithe oir bha atharrachadh buan gu bràth sna gleanntan. Ach, a dh’aindheoin sin, bha iad feumail airson leasachadh na Gàidhealtachd san fharsaingeachd, gu h-àiridh aig àm an chruadail eaconomaicich air feadh ar dùthcha.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Uisge Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd Roinn-seòrsa:Teicneòlas Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
N.W.A.
Buill
Dr. Dre
Cille Bhlàthain
thumb|Caerlaverock Castle 'S e roinn ann an Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh  a tha ann an Cille Bhlàthain (Beurla: Caerlaverock). Tha e deas air Dùn Phrìs agus iar air Inbhir Anainn. 'S e Tèarmann Nàdair Nàiseanta a th' ann, tha NàdarAlba a' coimhead ris. Tha caisteal ann, Caerlaverock Castle, a chaidh a thogail anns an 13mh linn. Tha an caisteal a' tarraing mòran luchd-turais  gach bliadhna, cleachdar an caisteal airson bainnsean cuideachd.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas na h-Alba Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean
N.W.A.
Buill
DJ Yella
Ice Cube
Dr. Dre
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
N.W.A.
Buill
Eazy-E
MC Ren
N.W.A.
Hànobhar
‘S e baile mòr air an àirde an iar na Gearmailte a th’ ann am Hànobhar (Gearmailtis: Hannover, IPA: 'ha'no:fɐ, Laideann: Hannovra). Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1150 is fhuair e a chuid chòirichean ann an 1202 agus tha an t-ainm a’ ciallachadh àrd bruaich. Tha e suidhichte aig 55m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Leine, anns an stàit Sagsainn Iosail agus ‘ e prìomh-bhaile na stàite a th’ann cuideachd. Tha am baile 249km air falbh bho Bherlin, 240km bho Düsseldorf agus 132km bho Hamburg. Chaidh Oilthigh Leibnitz Hànobhar a stèidheachadh dìreach ann an 1831. Tha 519,619 dhe dhaoine a' fuireach anns a’ bhaile, leis gur e an 11mh baile as motha na dùthcha.
Eachdraidh
Chaidh Hànobhar a chlàradh airson a’ chiad turas ann an sgrìobhainn bho 1150. ‘S e dìreach baile beag iasgach suidhichte air àrdan os cionn na h-aibhne Leine a bh’ann (dh’fhaodamaid ann t-seann ainm Honovere (Hohes Ufer), a chur sa Ghàidhlig mar "bhruich àrd"). Ann an 1241, thug an Diùc Otto à Hànobhar neo-eisimeileachd dhan bhaile. Tha dà achd ann is iad a’ dearbhadh na còirichean sin, air an stèidheachadh seann laghan coitcheann a’ bhaile. Bha slighe aibneach chudromach an seo aig an àm ud leis gun tigeadh dà sheann shlighe mhòr dìreach an seo. Dh’fhàsadh an clachan air sgàth sin is ‘s e baile marsanta le margaidh a bh’ann Hànobhar aig deireadh na meadhan-aoisean is fiù’s fhuair e còirichean sònraichte. Chaidh am baile a reic dha na Welf, is iad a’ fuireach an seo anns an 17mh Linn co-dhiù. Dh’fhàs am baile na bu bheartaiche ann an àite goirid is fiù’s fhuair e ballrachd na Lìog Hansa ann an 1368. Chaidh na h-eaglaisean as motha an Hànobhar a thogail fad an 14mh Linn. Aig an aon àm thogadh mùr làidir dìona mu thimcheall a’ bhaile. Tha pìos neo dhà bhuaithe air fhàgail ann an corra àite, mar eisimpleir An Tùr Béguinage agus aig an Taigh-tasgaidh.
Bha dleastanas poiliteagach uabhasach cudromach aig ìre eadar-nàiseanta aig Hànobhar bhon 17mh Linn: ann an 1714, ghabh mac an Rìgh de Ernst-August thairis cathair-rìgh na Breatainn Mòire mar Rìgh Seòras I tro phòsadh; fhuair Hànobhar deagh chliù air sàilleabh an aonaidh phearsanta seo eadar dà theaghlach rìoghail. Ghabh an Cath Hastenbeck àite ri linn Cogadh na Naoi Bliadhna, ann an 1757. Chuir Arm na Frainge ruaig air Feachdan Hànobhar is ghabh iad thairis am baile. Ann an 1803, ri linn cogaidhean Ar-a-mach na Frainge, bha mu 25,000 saighdearan frangach anns a’ bhaile. ho 1807 gu ruige 1813 bha i na pàirt Rìoghachd Westphalen.
‘S e rìoghachd neo-eisimeileach fo Rìghrean Hànobhar fhèin, a bh’ann Hànobhar gus a dh’aonadh e leis A’ Phrùis ann an 1866. Bha na daoine ann an Hànobhar an aghaidh Riaghaltas na Prùise. Aig an aon àm, thòisich leasachadh mòr ann an Hànobhar. Fiù’s thogadh baile ùr eadar an stèisean is an t-seann bhaile agus thachairt fàs mòr anns a’ ghnìomhachas an dèidh Aonadh na Gearmailte ann an 1871.
Thug saighdearan na 84mh rèisimeid coise às na Stàitean Aonaichte Hànobhar thairis, gun sabaid sam bith, air an 10mh latha dhen Ghiblean 1945, is chuir sin crìoch air a’ chogadh anns a’ bhaile seo. Thug an cogadh buaidh mhòr air a’ bhaile. Chaidh meadhan a’ bhaile a mhilleadh gu lèir leis na h-ionnsaighean boma. Ann an 1945, bha faisg air 2/3 na toglaichean air an leigeil nan tobhtaichean neo ann an droch stàit air sàilleabh na h-ionnsaighean boma. Bha mòran de dhaoine gun dachaigh. Bhìte a’ sgioblachadh is a’ togail a’ bhaile a-rithist gu luath an dèidh a’ chogaidh.
Panama
Saoil an robh thu a' lorg Panama (baile)?
Hànobhar
Eachdraidh
‘S e baile torach nàdarra ann an nòs ùr a th’ann Hànobhar an latha an-diugh. Tha iomadach àite cultarail ann, a bharrachd air deagh bhùithtean is tachartasan sònraichte aig ìre nàiseanta mar na fèiltean is na fèisean Schützenfest: ‘s e fèis bhliadhnail do clubaichean boghadaireachd na roinne a th’ann. Tha Fèis an locha Machsee ainmeil cuideachd.
Panama
'S e an dùthaich as fhaide deas anns an Aimearaga Mheadhanach a tha ann am Panama (ainm oifigeil: Poblachd Phanama, Spàinntis: República de Panamá, IPA: re'puβlika ðe pana'ma). Tha crìochan aice le Costa Rica san ear-thuath agus le Coloimbia san ear-dheas. Tha i na laighe eadar an Cuan Sèimh agus am Muir Cairibianach.
Hànobhar
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Panama
Eachdraidh
Rinn ceannsaichean na Spàinne, Francisco Pizarro nam measg, fìor dhroch sgrios agus milleadh air sgìrean ann a deas a tuath na dùthcha seo ann an 1509. Dh' fheuch Alba ri tuineachas a stèidheachadh anns a' bhad de Phanama ris an canar Darién, mar phàirt de Ghnothach Dharien. Thug sin droch bhuaidh air an dùthaich. Chuireadh às do thràilleachd an seo ann an 1824.
Iomraidhean
200px|left|thumb|Togalach anns an stoidhle tràidiseanta ann am Panama
Roinn-seòrsa:Dùthchannan *
1472
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1472 (MCDLXXII).
Tachartasan
thumb|left|Oilthigh Mhünchen ann an 1571
Àird Shlèite
Tha an Àird ann an Slèite anns an Eilean Sgitheanach. 'S e baile beag croitearachd a th' ann.
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Jean Chrétien
'S e neach-lagha, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach Canadach a th' ann am Joseph Jacques Jean Chrétien, PC, OM, CC, QC. (rug. 11 am Faoilleach, 1934). Bha e na phrìomh-mhinistear Chanada eadar 1993 agus 2003.
Roinn-seòrsa:Daoine à Canada Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan Chanada
1874
thumbnail|Cuimhneachan rathad-iarainn na Gàidhealtachd MDCCCLXXIV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1870an
Gintinneachd
thumb|[[DNA]]
518
Bàsan
Roinn-seòrsa:510an
Gintinneachd
'S e a th' ann an gintinneachd ach rannsachadh lusan, ainmhidhean, agus mac-an-duine fhèin, le bhith a' coimhead ri mar a tha feart a' tighinn thuca bho na sinnsearan aca agus ciamar a bhios iad ag atharrachadh tro na linntean agus ann an diofar coimhearsnachdan.
Roinn-seòrsa:Bith-eòlas
Dìcheannachadh
right|300px
Tha dìcheannachadh nuair a' toirt cuideigin an ceann dheth, mar is trice le claidheamh, tuagh neo guillotine. San Ar-a-mach na Frainge, chaidh mòran dhuine gan dìcheannachadh. Tha e a' tachairt fhathast ann an Saud-Aràibia, mar peannsachadh-lagha.
Daoine ainmeil a bha dhìcheannachadh
Roinn-seòrsa:Lagh Roinn-seòrsa:Eachdraidh
171
Bàsan
Roinn-seòrsa:170an
Diùcachd Nassau
B’ e dùthaich bheag neo-eisimeileach anns a’ Ghearmailt a bh’ anns an Diùcachd Nassau (Gearmailtis: Herzogtum Nassau) a mhair  bho 1806, nuair a dh' aontaich Napoleon Bonaparte Nassau-Usingen agus Nassau-Weilburg ri chèile an dèidh dha a chur às do dh' Ìmpireachd Naomh na Ròimhe, ri linn atharrachadh mòr a rinn e air structair phoileataigeach na Gearmailt a thaobh Co-chaidreachas na Rèine, gu ruige 1866, nuair a ghabh A' Phruis os làimh i. B’ e Weilburg (1806 -1816) agus Wiesbaden (1816 - 1866) a bh’ ann prìomh-bhailtean na dùthcha agus b' e an Teaghlach Uasal Nassau a bha os a chionn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
Maerun
Tha am baile Maerun ann an Casnewydd, a' Chuimrigh. Tha e 5.9 mi (9.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 126.5 mi (203.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 2924 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 290 (9.9%); rugadh 79% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Casnewydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Marshfield
Loch Nis
Tha Loch Nis a' ruith timcheall air 23 mìltean (37 km) bhon iar-dheas Inbhir Nis. Tha an loch 21.8 sq mi (56 km2) san fharsaingeachd, agus a' dol gu 755 ft (230 m) aig a' phuing as doimhne.
Selena Gomez
'S e seinneadair is sgrìobhadair-òrain à Grand Prairie, Texas a tha ann an Selena Gomez (rugadh i 22 an t-Iuchar 1992).
1473
Bàsan
Roinn-seòrsa:1470an
5 an Lùnastal
'S e 5 an Lùnastal an 217mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (218mh ann am bliadhna-leum). Tha 148 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Frìd
Tha e a' còmhnaidh ann an còsan nan creag agus anns na bruaichean air a' Ghàidhealtachd. Tha e a' tighinn beò air an aon lòn ri sluagh an t-saoghail; mar sin, tha e an eisimeil dhaoine airson theachd-an-tìr.
5 an Lùnastal
Tachartasan
thumb|[[Alec Guinness (1938)]]
Frìd
Bhite a' fàgail spruilleach bìdh dha air cnoc an gorma.
5 an Lùnastal
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Frìd
Roinn-seòrsa:Miotas-eòlas
Fiaclair
thumb|right|300px
Selena Gomez
Clàran
Roinn-seòrsa:Ceòl
Loch Nis
Tha an loch ainmeil mar dhachaigh Niseag.
Ivan Bunin
B' e sgrìobhadair agus bàrd às an Ruis a bh' ann an Ivan Alekseevič Bunin (Ruisis: Ива́н Алексе́евич Бу́нин; IPA: /ɪˈvan ɐlʲɪˈksʲejɪvʲɪtɕ ˈbunʲɪn/). Rugadh e ann an Voronež ann an 1870 agus chaochail e ann am Paras ann an 1953. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1933.
Loch Nis
Aig ceann a deas an locha, tha e faisg air Loch Omhaich, agus tha an dà loch fhèin sa Chanal Cailleanach. Aig a' cheann a tuath, tha e ceangailte ris an Uisge Nis.
Nis, Loch Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Ivan Bunin
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Ruiseanach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às an Ruis
Fiaclair
'S e fiaclair (à fiacal) air neo deudair (à deud) neach a tha ag obair ann an raon leighis ris an canar fiaclaireachd, far am bithear a' dèanamh fòcas air fiacalan, càirean agus am beul. Anns na làithean a dh'fhalbh, b' e gruagairean a dhèanadh an obair seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Slàinte
Conachag (ionnsramaid)
'S e inneal-ciùil pràise a tha ann an conachag. Nithear le sligean.
172
Bàsan
Roinn-seòrsa:170an
Droichead na Dothra
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann an Droichead na Dothra (Beurla: Ballsbridge).
Conachag (ionnsramaid)
Roinn-seòrsa:Innealan-ciùil
Carabhan
right|thumb|Caràbhan
Tha carabhan na charbad-mòr airson luchd-turais, neo buidheann luchd-siubhail san àirde an ear.
Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Trafaig
Rumantsch
'S e cànan Ròmansach a th’ ann an Rumantsch. Tha Rumantsch ga bruidhinn le mu 42,000 duine ann an corra àite anns an Eilbheis, gu h-àraidh ann an Grischun. ‘S e cànan co-oifigeil na h-Eilbheise a th' ann an Rumantsch, còmhla ris an Eadailtis, an Fhraingis agus a’ Ghearmailtis. Chaidh a' chiad leabhar fhoillseachadh ann an Rumantsch ann an 1527.
Eisimpleir
"Tuots umans naschan libers ed eguals in dignità e drets. Els sun dotats cun intellet e conscienza e dessan agir tanter per in uin spiert da fraternità." "Tha gach uile duine air a bhreith saor agus co-ionnan ann an urram 's ann an còirichean. Tha iad air am breith le reusan is le cogais agus mar sin bu chòir dhaibh a bhith beò nam measg fhèin ann an spiorad bràthaireil."
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cànain Ròmansach Roinn-seòrsa:Cànain Eadailteach Roinn-seòrsa:An Eilbheis