cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Roquebrune-Cap-Martin
'S e baile beag ann an ceann a deas na Frainge a th’ ann an Roquebrune-Cap-Martin (Ocseadanais: Ròcabruna Caup Martin, Eadailtis: Roccabruno-Capo Martino). Chaidh e a stèidheachadh ann an 970 leis an Iarla Conrad I. Tha e suidhichte aig 67m os cionn ìre na mara, ri taobh na Mara Mheadhanach, eadar Monaco agus Menton anns an sgìre (Fraingis: Région) Provence-Alpes-Côte d’Azur anns an roinn (Fraingis: Département) Alpes-Maritimes, 690km  air falbh bho Pharis, prìomh-bhaile na dùthcha, 19km bho Nice agus 108km bho Mharseille. Tha àireamh-sluaigh dhe 13,663 aig a’ bhaile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge Roinn-seòrsa:An Fhraing
Auckland
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Sealainn Nuadh
Sgarbh Sgeir
'S e baile faisg air Canaispidh ann an Gallaibh a tha ann an Sgarbh Sgeir neo Sgarbh-sgeir (Beurla: Scarfskerry). Chan eil Ainmean-Àite na h-Alba a' moladh ainm Gàidhlig airson a' bhaile. Is dòcha gur e ainm Seann-Lochlannais a th' ann: skarfr - sgarbh; skjaer - sgeir.
Tha am baile suidhichte faisg air an rathad A836.
Tha port beag le cidhe ann, agus taigh-aiseig bhon 19mh Linn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Gallaibh Roinn-seòrsa:Roinn Ghallaibh
Seòras V
B' e Rìgh anns an Rìoghachd Aonaichte a bha ann an Seòras V (3 an t-Ògmhios 1865–20 am Faoilleach 1936).
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:An Teaghlach Rìoghail Breatannach Roinn-seòrsa:Rìghrean na Rìoghachd Aonaichte
Rudha Stòir
Tha Rudha Stòir à clach-ghainmhich Thoirbheartanach.
'S e àrd-chomharradh do mharaichean  a th' ann, agus tha taigh-solais ann ris an canar Ru Stoer Lighthouse no Stoer Head sa Bheurla. Chaidh a togail le David agus Thomas Stevenson ann an 1870. Tha e 14 metair a dh'àirde, ach tha an solas aige mu 54m os cionn na mara. Anns na seann làithean bha neach-glèidhidh a bha a' coimhead an dèidh an t-solais a' fuireach an seo còmhla ris an teaghlach aige. Tha taigh an neach-glèidhidh aig an National Trust for Scotland an-diugh agus tha iad a' toirt seachad e air mhàl do luchd-turais. Chithear fail-mhuc faisg air an taigh far an do chum an neach-gleidhidh an sprèidh aige. Bho 1978 a-mach tha an taigh-solais a' ruith leis an Northern Lighthouse Board ann an Dùn Èideann, agus mar sin dh'atharraich dòigh-obrach an t-solais, tha e fèin-obrachail an-diugh.
Tha tobhta den stèisean reudar às an Dàrna Cogadh shuas air a’ chnoc. Rud beag san earra-dheas air Rudha Stòir tha stac-mara ainmeil ris an canar Bodach Stòrr.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas na h-Alba
Paltoga
'S e Paltoga clachan anns an Ruis an ear-dheas, eadar Vytegra is Vologda. Anns a’ bhliadhna 2002 bha 295 duine a’ fuireach an seo.
Roinn-seòrsa:An Ruis
1756
Bàsan
Roinn-seòrsa:1750an
1594
MDXCIV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1590an
Dràma
'S e gnè-sgrìobhaidh litreachail a th' ann an dràma a thathar a' gnìomhadh mar as trice air àrd-ùrlar, co-dhèanta de chòmhraidhean eadar iomadh caractaran. 'S ann às an t-seann Ghreugais a tha am facal: tha δρᾶμα a' ciallachadh gnìomh — rudeigin a nìthear, bhon ghnìomhair δράω, dèan.
Eachdraidh anns an Iar
Ann an cultar an Iar, chaidh na ciad dealbhan-cluiche an sgrìobhadh anns a' Ghreug, bhon 5mh linn RC, far an robh trì gnèithean-sgrìobhaidh dheth air an aithneachadh: comadaidh, traidseadaidh, agus na dealbhan-cluiche satyr. Gu mì-fhortanach, chan eil dealbhan-cluiche bhon àm sin ach le còig sgrìobhadairean (Aeschylus, Aristophanes, Euripides, Menander, agus Sophocles) againn an-diugh. Ann an linn nan Ròmanach, cuideachd, chaidh tòrr dealbhan-cluiche an sgrìobhadh, agus tha cuid dhiubh againn fhathast.
Sa' mheadhon-aois, bha mòr-chuid an dràma co-dhèanta de dealbhan-cluiche mhìorbhaile (Beurla: mystery plays), seòrsa dràma cràbhach no liotuirgeil a riochdaich sgeulachdan às an tradaisean Chrìostail.
Sna 16mh agus 17mh linntean ann an saoghal na Beurla, bha sgrìobhadairean mar William Shakespeare, Christopher Marlowe, agus Ben Jonson a' sgrìobhadh dràma a tha ainmeil fhathast an-diugh. Sgrìobhas tòrr dhràma aig an àm ann an cam-dhàn. Cuirear an t-ainm Siglo de Oro (Linn Òrail) air an 17mh linn san Spàinn, nuair a bha Pedro Calderón de la Barca, Tirso de Molina, agus ùghdaran eile a' sgrìobhadh dràma clasaigeach na Spàinne, agus anns an Fhraing san aon àm, bha sgrìobhadairean mar Molière, Jean Racine, agus Pierre Corneille a' sgrìobhadh na dh'fhàsadh an dràma Frangach clasaigeach.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Litreachas
Caldicot
Tha am baile Caldicot ann an Sir Fynwy, a' Chuimrigh. Tha e 19.4 mi (31.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 113.1 mi (182.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 9278 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 984 (10.6%); rugadh 75% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Fynwy Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Caldicot
610
Bàsan
Roinn-seòrsa:610an
1915
MCMXV
Beinn a' Ghràig
'S e beinn ann an Alba a th' ann am Beinn a' Ghràig. Tha e suidhichte ann am meadhan Eilean Mhuile. Tha Beinn nan Gabhar is Beinn Fada air an iar-dheas agus tha Loch Bà san ear-thuath. Tha e 591m (1939 troigh) de dh'àirde. 'S e Marilyn a th' ann.
1915
Bàsan
Roinn-seòrsa:1910an
Beinn a' Ghràig
Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Beinn a' Ghràig san 28 an Dàmhair 2001.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Muile
Calum MacLeòid (Ratharsair)
thumb|Rathad Chaluim - an toiseach faisg air Caisteal Bhròchaill B' e croitear, sgrìobhadair agus neach-eachdraidh ionadail a bh' ann an Calum MacLeòid (15 An t-Samhain 1911 - 26 Am Faoilleach 1988). Tha e gu h-àraid ainmeil air sgàth an rathad a rinn e ann an ceann a tuath Ratharsair.
A bheatha
'S ann à Àrnais, Ratharsair, a bha athair, Dòmhnall MacLeòid, agus 's ann à Fladaigh a bha a mhàthair, Sìleas NicGilliosa. Rugadh Calum fhèin ann an Glaschu, ach thill e, còmhla ri a mhàthair, a Ratharsair nuair a thòisich a' Chiad Chogadh. Bha dithis bhràthair, Raghnall agus Teàrlach, agus triùir pheathraichean, Bella Doilidh, Ceit agus Bella, aige. Fhuair e foghlam ann an bun-sgoil anns An Torran. Ann an 1925, fhuair e bonn airson aiste Ghàidhlig (bonn Dhonnchaidh MhicLeòid, New York, Na Stàitean Aonaichte). Phòs e Alexandrina (Lexie) NicDhòmhnaill (1911-2001) ann an 1944. Bha Alexandrina ag obair mar bhana-mhaigstir ann an sgoil An Torrain. Bha Calum na iasgair, na chroitear, na phosta agus bha e ag obair aig taigh-solais ann an Rònaigh cuideachd. Bha ùidh aig Calum ann an geòlas, luibh-eòlas, sloinntearachd agus eachdraidh.
An rathad
Rinn Calum agus a bhràthair, Teàrlach, an slighe bho An Torran gu Fladaigh eadar 1949 agus 1952. Eadar 1964 agus 1974, rinn Calum fhèin an rathad (aon mìle agus trì cairteal) bho Caisteal Bhròchaill gu Àirnis. Ann an 1983, fhuair e B.E.M.
Cuimhneachadh
thumb|An càrn-cuimhne - geograph.org.uk - 33159 Chaidh am port leis an ainm "Calum's Road" a dhèanamh agus a chlàradh le Capercaillie. Nochd am port air an CD The Blood is Strong. Sgrìobh Roger Hutchinson leabhar leis an aon ainm, Calum's Road. Rinn David Harrower dealbh-chluich stèidhte air an leabhar agus rinn National Theatre of Scotland turas de dh’Albainn leis ann an 2013.
thumb|An càrn-cuimhne: urram do Chalum Faisg air Caisteal Bhròchail, tha càrn-cuimhne ann a chaidh dhèanamh le Dòmhnall Iain Greumach à Port Rìgh. Tha fiosrachadh air mu dheidhinn gnìomhan Chaluim sa Ghàidhlig agus sa Bheurla.
Sgrìobhadh sa Ghàidhlig
Sgrìobh Calum iomadach artaigil sa Ghàidhlig. Chaidh feadhainn dhiubh fhoillseachadh anns an iris Gairm. Dheasaich nighean Chaluim, Julia MacLeod Allan, na h-artaigilean agus nochd iad ann an clò mar leabhar: Fàsachadh An-Iochdmhor Ratharsair: The Cruel Clearance of Raasay (Clò Àrnais, 2007).
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Gàidheil Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig‏‎ Roinn-seòrsa:Ratharsair MacLeòid, Calum
Bòtann
right|thumb|Bòtann
'S e bòtann a tha ann am brògan rubair neo plastaig a thig suas gus na glùinean. 'S e bòtannan Wellington an seòrsa as cumanta. Canar greusaiche neo brògar ris an neach a ghreasas bòtannan.
Roinn-seòrsa:Aodach
Maine
'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann am Maine (Fraingis): État du Maine) neo An Mhaing (a-réir An Seotal). Tha i suidhichte san àirde an earra-thuath na dùthcha. Tha an Cuan Siar san ear dhith agus tha crìochan aice le Canada sa tuath. Tha 1,328,361 duine a' fuireach anns an stàite. Tha Augusta na phrìomh-bhaile ach 's e Portland am baile as motha a tha ann am Maine. Tha e air a bhith na stàit bho 15 am Màrt 1820.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte‎ Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte‎ *
1595
MDXCV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1590an
Bogsa
right|thumb|Bocsa
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Acfhainn
Meadhan-aoisean
thumb|350px|[[Caisteal, Monte San Giovanni Campano, An Eadailt]] B’ iad na Meadhan-aoisean na linntean eadar an Linn Dhorcha agus an t-ath-bheòthachadh san Roinn-Eòrpa.
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Iomairt airson Dì-armachadh Niùclasach
thumb|right|An samhla CND, a dhealbhaich Gerald Holtom ann ann 1958. Tha e a-nis ’na samhla airson sìth air feadh an t-Saoghail. thumb|Bàta-aigeil Trident Chaidh an Iomairt airson Dì-armachadh Niùclasach (Beurla: Campaign for Nuclear Disarmament - CND) a stéidheachadh sa bhliadhna 1957. Bho 1959 gu 1965, gach deireadh seachdain Càisge, chuir i air dòigh caismeachd ollmhór bhon Atomic Weapons Establishment faisg air Aldermaston gu ruige Ceàrnag Trafalgar ann an Lunnainn. Anns a’ Chéitean 2014 chlàraich CND Alba ris an Electoral Commission mar bhuidheann a tha ag imirt airson neo-eisimileachd na h-Albann anns an referendum. , oir bha iad a’ meas gur e an roghainn sin as motha a bhrosnachadh cùis na dì-armachd niùclasach. Air a shon sin, dh’ aithnich a’ bhuidhnean gun robh adhbharan aig cuid de na buill aca airson an roghainn eile a dhèanamh, agus thuirt iad gum biodh iad a’ leantainn orra a’ co-obrachadh ri gach partaidh poileataigeach. Anns an dàn Sgreapadal chuir am bàrd Somhairle MacGill-Eain gu làidir an aghaidh armachd niùclasach. 'S e deagh eiseimpleir iomairteachd a th' ann cuideachd.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cogadh Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Eachdraidh
An t-Sile
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Deas a tha anns an t-Sile, , Chile , neo Tilì; ainm oifigeil: Poblachd na Sile, Spàinntis: República de Chile. Tha i suidhichte eadar na ruith-bheanntan Andes agus an Cuan Sèimh. Tha crìochan aice san ear leis an Argantain, sa tuath le Pearu agus san ear-thuath le Boilibhia. 'S e Santiago am prìomh-bhaile aice.
Tha am fàsach as tiorama anns an an t-Saoghail, am fàsach Atacama, ann an àird a thuath na dùthcha. Tha mòran coilltean agus àitichean-feuraich ann an ceann a deas na Sile, tha beanntan-teinne agus lochan ann cuideachd. Tha an Caolas Dhrake san àirde a deas dhith. Tha an t-Sile a’ gabhail a-steach na h-eileanan Juan Fernández Islands, Sala y Gómez, na Desventuradas Islands agus na Easter Island, a tha suidhichte anns na h-Ioma-eileanan.
Eachdraidh
Chuireadh às do tràilleachd an seo ann an 1823.
Iomraidhean
thumb|220px|left thumb|220px|left|[[Atacama]]
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas Roinn-seòrsa:Sile
1757
MDCCLVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1750an
Bòcan
Tha bòcan na dheamhain. 'S e Sìthiche olc neo taibhse. Fuirichidh iad sna h-àiteachan iomallach agus air mòintich.
Llanilar
Tha am baile Llanilar ann an Ceredigion, a' Chuimrigh. Tha e 70.5 mi (113.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 176.1 mi (283.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1053 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 625 (59.4%); rugadh 68% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceredigion Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Aodh
'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Aodh no Aoidh. 'S e ainm baistidh fireann a th’ ann. Mar as trice cha chuirear an t-ainm seo don Bheurla, ach uaireannan thèid Aodh eadar-theangachadh gu Beurla mar Hugh, ged nach eil iad ceangailte a thaobh freumh-fhaclachd.
Bunachas
Thàinig an t-ainm Aodh bhon ainm "Áed" ann an seann Ghaeilge. Tha sin a' ciallachadh teine. Bha an t-ainm seo gu math cumanta anns na seann làithean ann an Èirinn, gu h-àraid a-measg nan rìghrean agus ann am miotas-eòlas Èireannach. .
Cruthan eile
Canar cuid gur e Ùisdean eug-samhail eile airson Aodh a bhios ann.
Nochd an t-ainm Aodh cuideachd mar Áed, Áedán, Áedh anns an t-seann Ghaeilge. An-diugh chuireadh cruth Bheurla mar Aden, Aidan, Aiden, Aydan, Ayden air.
'S e Aodhán ainm meanbhach air Aodh.
Chithear an t-ainm Aoidhean cuideachd, a rèir cuid 's e eug-samhail eile ann airson Aodh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
620
Bàsan
Roinn-seòrsa:620an
Prionnsalachd Schaumburg-Lippe
B’ e meanbh-dhùthaich anns a’ Ghearmailt a mhair bho 1807 gu 1918 a bh’ anns A' Phrionnsalachd Schaumburg-Lippe (Gearmailtis: Fürstentum Schaumburg-Lippe). Chaidh a' Phrionnsalachd a chruthachadh ann an 1807 nuair a dh' atharraich Napoleon Bonaparte structair phoileataigeach na Gearmailt, a' cur às do dh' Ìmpireachd Naomh na Ròimhe. Dh' àrdachadh Iarla Schaumburg-Lippe, a bhuineadh dhan teaghlach uasal Lippe, gu Prionnsa an dèidh Chath Austerlitz agus bha a chuid talmhainn àrdachadh gu prionnsalachd. Bha Schaumburg-Lippe na ball Co-chaidreachas na Rèine fad an t-siubhail agus bhathar dhen bheachd gum b' e dìreach stàit-pupaid fo bhuaidh na Frainge a bh' ann cuideachd. Thug Ar-a-mach na Gearmailt buaidh mhòr air Schaumburg-Lippe agus leig am Prionnsa Adolf II dheth an crùn. Chaidh poblachd, a bhuineadh dhan Phoblachd Weimar fhèin, a stèidheachadh na h-àite. B' e Bückeburg a bh' ann prìomh-bhaile na dùthcha.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
Achadh Loinne
'S e baile-beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois faisg air Abhainn Dochart a th' ann an Achadh Loinne (Beurla: Auchlyne).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Oilthigh Oxford
'S e Oilthigh Oxford a' chiad oilthigh ann an Sasainn agus am fear as aosmhoire ann am Breatainn Mhòr. 'S e fear de na oilthighean as ainmeile agus as cumhachdaiche anns an t-saoghal. Tha ceanglaichean agus co-dheuchainn mòr aig Oxford ri Oilthigh Chambridge agus 's e Oxbridge a chuireas tòrr dhaoine air an dà oilthigh còmhla.
Daoine ainmeil Oilthigh Oxford
Seo cuid de na daoine a fhuair foghlam anns an oilthigh neo a bha a' teagasg an seo.
Aistean co-cheangailte
Roinn-seòrsa:Oilthighean ann an Sasainn
Universidade Federal da Bahia
thumb|300px|right|Universidade Federal da Bahia
'S e Oilthigh Bahia (Universidade Federal da Bahia, UFBA), stèidhichte ann an 1946, an t-oilthigh as motha ann am Bahia (Braisil).
Ceanglaichean a-mach
Minas Gerais Roinn-seòrsa:Braisil
Reiss
'S e baile ann am Gallaibh a tha ann an Reiss.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Gallaibh Roinn-seòrsa:Roinn Ghallaibh
Oilthigh Javeriana
<div style="float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 2em; width: 25em; text-align: right; font-size: 0.86em; font-family: lucida grande, sans-serif; line-height: normal;">
<div style="border: 1px solid #ccd2d9; background: #f0f6fa; text-align: left; padding: 0.5em 1em; text-align: center;">
<h1 style="font: inherit; font-size: 100%; font-weight: bold; text-align: center; border: none; margin: 0; padding: 0; color: #6a6c76;">Oilthigh Javeriana
<p style="margin: 1em 0;"> 200px
'S e oilthigh cudromach ann am Bogotá a th' ann an Oilthigh Javeriana. Chaidh a stèidheachadh ann an 1623, leis a' Chomann Iosaid, a tha fhathast ga ruith.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Bothan
right|200px
Se both beag a tha ann am bothan neo bothag. Se taigh beag neo fasgadh a tha ann – neo àite òl mi-laghail.
Se “am Bothan” an t-ainm air club-oidhche Dhùn Èideann.
Roinn-seòrsa:ailtireachd
Sealtainn
thumb|right|Sealtainn
'S e eileanan eadar ceann a tuath na h-Alba agus Nirribhidh a tha ann an Sealtainn. 'S e Liùrabhaig prìomh-bhaile Shealtainn agus 's e Comhairle Shealtainn a tha a dèiligeadh rithe. 'S e na h-eileanan as cudromaiche a tha anns a' mhòr-thìr, Yell, Unst, Fair Isle agus Fetlar.
'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann an Sealtainn fhèin ach 's e pàirt de dh'Arcaibh agus Sealtainn a tha airson Westminster.
Eachdraidh
Tha borgan ann am Mousa agus ann an Clickimin faisg air Liùrabhaig.
Cha robh Sealtainn ann an Alba roimhe 1471, agus cha robh a' Ghàidhlig ann, ged a bha na Cruithnich an siud. 'S e fear de na siorrachdan traidiseanta na h-Alba.
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Eileanan na h-Alba Roinn-seòrsa:Sealtainn
HEC Paris
Tha HEC Paris gu math ainmeil. Tha e ann an Paris, An Fhraing. Stèidhichte sa bhliadhna 1881, tha e co-ionnan Oilthigh Harvard is Oilthigh Oxford ann an Sasainn.
Almain
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an aluiminium, no alman (fir) , no almain (boir.) , no alùmanum , , le samhla Al agus àireamh atamach 13.
'S e meatailt gu math aotrom a tha ann.
Cleachdadh
Cleachdar aluiminium gu tric airson crogain dighe agus foidhle.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Meatailt Roinn-seòrsa:Eileamaidean
Howwood
thumb|Stèisean ann an Howwood 'S e baile ann an Siorrachd Rinn Friù a tha ann an Howwood. Tha e suidhichte eadar Baile Eòin is Lochwinnoch air an A737. Tha Pàislig faisg air. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 48′ 42.9″ Tuath agus 4° 33′ 46.18″ Iar.
Ann an 2001 bha 1,502 duine a' fuireach an seo.
Tha na tobhtaichean de dh' Elliston Castle faisg air a ' bhaile.
Anndra Mac a' Cheàrnaigh
'S e cànanaiche à Canada a tha ann an Anndra Mac a' Cheàrnaigh neo Andrew Carnie (Calgary, 19 an Giblean 1969). agus tha e na ollamh aig Oilthigh Arizona 's tha a chuid rannsachadh a' cur cuideam air co-chàradh, fòn-eòlas is fuaim-eòlas na Gàidhlig agus na Gaeilge.
Beatha phroifeiseanta
Fhuair e ceum BA ann an cànanachas agus eòlas Ceilteach o Oilthigh Toronto ann an 1991 agus PhD ann an cànanachas is feallsanachd o MIT ann an 1995. Bha e na leas-ollamh tadhalach aig Oilthigh Michigan fad bliadhna agus an uairsin aig Harvard gus an d' fhuair e dreuchd leas-ollamh aig Oilthigh Arizona ann an 1998. Fhuair e urram làn-ollaimh ann an 2009.
Tùsan
Roinn-seòrsa:Gàidhlig Roinn-seòrsa:Cànanaichean Roinn-seòrsa:Daoine à Canada
Benidorm
'S e baile agus port ann an Co-chomann València (An Spàinn) a th' ann am Benidorm (IPA: beniˈðɔɾm). Tha e suidhichte aig 15m os cionn ìre na mara, anns an sgìre Marina Baixa (Alacant). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1325. 'S e Bhaileancianais a tha ga bruidhinn an seo. B' e baile beag-iasgaich a bh' ann am Benidrom gu ruige na 60an ach 's e turasachd-tràighe a tha a' cumail eaconomaidh a' bhaile a' dol an latha an-diugh, air sàilleabh nach eil port-adhair València ach 46km air falbh. Tha 69,010 duine a' fuireach ann.
Freumhan an Ainm
'S ann à Beni Darhim (Mic Darhim ann an Arabais) a tha ainm a' bhaile. Bha an sgìre seo air fad fo bhuaidh nan Arabach fad còrr is còig ceud bliadhna.
Eachdraidh
Ged a bha daoine a' fuireach ann fad mìltean de bhliadhna ro làimh - gu seachd-àraidh nuair a bha na h-Arabaich ann - cha b' ann ach ann an 1325, nuair a thogadh caisteal air a' chnoc, a thoisich eachdraidh sgrìobhte Bhenidorm. Fad na meadhan aoisean dheàdhadh am baile bho uachdaran gu uachdaran, a rèir cò bha a bu chumhachdaile. Chaidh Còrdadh a dhèanamh an seo ann an 1956 eadar Alberto Lleras Camargo (Pàrtaidh Libearalach Choloimbia) agus Laureano Gómez Castro (Pàrtaidh Tòraidh Choloimbia) a bha na cheum mòr air adhart gu ruige sìthe ann an Coloimbia.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:Bailtean
Aonghas Fleidsear
'S e seinneadair agus bard às an Eilean Sgitheanach a bh' ann an Aonghas Fleidsear (1896 -1983) no Aonghas a' Ghobha.
Beatha
Rugadh e ann an Uige, anns an Eilean Sgitheanach ann an 1896. ’S e gobha a bh’ ann, ann an Siadar, Ùige. B' e gobha a bha na athair agus b' ann bhuaithe a dh'ionnsaich e a' ghoibhneachd. Aig amannan eile, bha e ag obair mar chlachair agus shaor. Ri linn a' Chiad Chogaidh, bha aige ris an t-eilean fhàgail. Phòs e agus bha aon nighean aige. Faisg air deireadh a bheatha, dh'fhuireach e ann an Sgeitheabost.
Mar as tric, sheinn e òrain èibhinn no aoireil, mu dheidhinn an àite far an robh e a’ fuireach.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Seinneadairean Sgitheanach
Loch an Tuim
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch an Tuim. Tha e suidhichte ann an Slèite, an t-Eilean Sgitheanach. Tha Loch na Doireanach san àird an ear-thuath agus Sgùrr na h- Iolaire (292 m) is Loch Dhùghaill san iar-dheas dheth.
Tha Loch an Tuim cho mòr ri 8.9 acair. 'S e 0.9 km (0.6 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 327 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 246 m (807 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 3.4 km (2.1 mìle) air falbh bhon mhuir.
Chan eil duine sam bith a' fuireach air bruach Loch an Tuim. Mar sin chan eil rathaidean ann a leanas chun an locha.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:an t-Eilean Sgitheanach
Blonag
thumb|300px|right|Aran le blonag air.
Roinn-seòrsa:biadh
Iolair
right|thumb|300px|[[Iolair-mhara]]
A-measg eunlaith an adhair chan eil a h-aon cho làidir agus cho garg ris an iolair no iolaire   (iolra: iolairean).
Àite-còmhnaidh agus cobhartach
Nì i a nead ann an sgeirean àrd-chreagan, fada bho àite-còmhnaidh dhaoine; agus nuair a bheir i a-mach a h-àl, altramaidh i le pailteas de shitheann iad. Marbhaidh i cearcan-fraoich, agus uain, agus air uairibh caoraich air an son, agus cha leig i dìth ni air bith orra gus am fàs iad làidir agus comasach gu solaradh air an son fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eun-creachaidh Roinn-seòrsa:Eun feòil-itheach
Aodhagan
'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Aodhagan no Aodhagán. 'S e ainm baistidh fireann a th' ann. Cha eil cruth Beurla aig an ainm seo.
Bunachas
'S e ainm meanbhach den ainm Aodhan a th' ann an Aodhagan.
Cruthan eile
Nochdaidh e mar Iagan cuideachd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
1596
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1596 (MDXCVI).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1590an
Sionagog
350px|right|thumb|Aron Ha-kodesh ann an sionagog ann an [[Ierusalem.]]
Is e Sionagog an t-àite-adhraidh aig na Iùdhaich. Tha sin eadar-dhealaichte bhon Teampall Ierusaleim.
Chaidh Ìosa do shionagog nuair a bha e na phàisde.
Uruguaidh
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Deas a tha ann an  Uruguaidh , (Spàinntis:República Oriental del Uruguay, IPA:reˈpuβlika oɾjenˈtal del uɾuˈɣwai). Tha crìochan aice sa tuath le Braisil agus san iar leis an Argantain. Tha an Cuan Siar san ear-dheas dhith. ‘S e an darna dùthaich neo-eisimeileach as lugha a tha ann an Aimearaga a Deas. Tha mu 3.46 millean duine a’ fuireach ann an Uruguaidh, ach tha mu 1.7 millean a’ fuireach anns an àrd-bhaile Montevideo fhèin. Tha àiteachas gu math cudthromach airson eaconomaidh Uruguaidh. Tha 10% den GDP a’ tighinn às a’ ghnìomhachas seo.
Eachdraidh
Chuireadh às do tràilleachd an seo ann an 1842.
Ceanglaichean a-mach
250px|left|thumb|Uruguaidh
Roinn-seòrsa:Uruguaidh
1758
MDCCLVIII
Geàrrloch
'S e baile air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Geàrrloch (Beurla: Gairloch). Tha am baile suidhichte air bruach Loch Gheàrrloch air taobh an iar-thuath na h-Alba.
Tha roinn turasachd as t-samhradh gu math cudromach airson a’ bhaile. Tha raon-goilf, taigh-tasgaidh beag, taighean-òsta agus Ionad Choimhearsnachd ann. Tha an stèisean-rèile as faisge aige ann an Achadh na Sìne.
640
Bàsan
Roinn-seòrsa:640an
Geàrrloch
Tha Rèidio dà Locha, an stèisean rèidio as lugha ann an Alba, stèidhichte ann an Geàrrloch.
Chaidh am bàrd Uilleam Ros a thìodhlacadh ann an Geàrrloch. B' e am "Bàrd Gheàrrloch" am far-ainm a bha air. Rugadh e anns an Eilean Sgitheanach ach bhuineadh teaghlach a mhàthar do Sgìre Gheàrrloch. Ghluais an teaghlach aige gu Geàrrloch far an robh e na mhaighstir-sgoile. Bha e ainmeil airson nan òran aige, gu h-àraid bàrdachd romansach.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
The Rankin Family
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:Alba Nuadh
Maryland
'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann am Maryland. Tha i suidhichte san àirde an ear na dùthcha. Tha 5,773,552 duine a' fuireach anns an stàite. Tha Annapolis na prìomh-bhaile ach 's e Baltimore am baile as motha a tha ann am Maryland. Thàinig an t-ainm bhon bhànrìgh Mary ann an Sasainn. Tha e air a bhith na stàit bho 28 an Giblean 1788.
Kristján Jónsson
B' e bancair, breitheamh, neach-lagha, agus neach-poileataigs à Innis Tìle a bh' ann an Kristján Jónsson. Rugadh e air 4 am Màrt 1852 ann an croit air a bheil Gautlönd (Norðurland eystra). Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík agus Oilthigh Copenhagen. Chuir e seachad bliadhnaichean ag obair às leth na stàite: na sgrìobhadair neach-tomhais talmhainn (1876 – 1877), na choimiseanair sgìreil ann an Gullbringu- og Kjósarsýslu (1878 – 1886), na bhreitheamh aig caochladh ìre ann an Cùirtean Nàiseanta (1886 - 1911) agus na neach-sgrùdaidh nan cunntasan nàiseanta (1889 - 1895). Bha e an sàs ann am banca Landsbanki bho 1898 gu ruige 1920. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1893. Bha e na Ráðherra Íslands (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) neo-eisimeileach bho 1911 gu ruige 1912. Phòs e aig Anna Þórarinsdóttir Eggerz ann an 1880 agus fhuair iad seachdnar duine cloinne còmhla. Bha a chliamhainn Sigurður Eggerz na phrìomh-mhinistear bho 1914 gu ruige 1915 agus eadar 1922 agus 1924. Chaochail Jónsson ann an Reykjavík air 2 an t-Iuchar 1926. Tha iar-ogha Jónsson, Jon Bodvarsson, na chluicheadair ball-coise.
Maryland
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte‎ Roinn-seòrsa:Maryland‎
Kristján Jónsson
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Poileataigs
Connochaetes taurinus
'S e seòrsa antalop a tha ann an Connochaetes taurinus (Beurla: blue wildebeest, common wildebeest, white-bearded wildebeest, brindled gnu).
1597
MDXCVII
Connochaetes taurinus
Àitichean-fuirich
thumb|left|Roinnean far a bheil Connochaetes taurinus beò: Dorch-dhonn = [[Connochaetes taurinus taurinus|C. t. taurinus Bron = C. t. cooksoni Orains = C. t. johnstoni Dorch-bhuidhe =C. t. albojubatus Buidhe = C. t. mearnsi]] Tha iad a' fuireach ann an Ceinia, Tansainìa, Botsuana, Saimbia, Siombabue, Mòsaimbic, Afraga a Deas, Dùthaich nan Suasaidh agus Angóla.
1597
Bàsan
Roinn-seòrsa:1590an
Connochaetes taurinus
Coltas
San fharsaingeachd tha iad eadar 170 is 240 cm (67–94 òirleach) a dh'fhaid agus tha iad eadar 115 is 145 cm (45–57 òirleach) a dh'àirde. Faodaidh 290 kg (640 lb) de chuideam a bhith ann an Connochaetes taurinus fhireann air fàs. Tha an tè bhoireann nas lugha le 260 kg (570 lb) de chuideam.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Antalop Roinn-seòrsa:Mamalan Roinn-seòrsa:Wildebeest
Eàirdsidh Grannd
'S e seinneadair a bh' ann an Eàirdsidh Grannd (1902-91). Ged a rugadh Eàirdsidh ann an Lenzie, ’s ann às an Eilean Sgitheanach a bha athair, agus ghluais an teaghlach air ais dhan Eilean nuair a bha Eàirdsidh ach seachd bliadhna a dh’aois. Sheinn Eàirdsidh anns an t-seann nòs.
Norte de Santander (Roinn)
'S e tè dhe na 32 roinnean ann an Coloimbia a th' ann an Norte de Santander. 'S e Cúcuta prìomh-bhaile na roinne.
Eàirdsidh Grannd
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Seinneadairean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Norte de Santander (Roinn)
Ceanglaichean A-mach
Mapa oifigeil na roinne
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Liosta de dh'Achdan na h-Alba
Seo liosta de dh'achdan a chaidh a stèidheachadh le Pàrlamaid na h-Alba agus pàrlamaidean eile.
Cas-gwent
Tha am baile Cas-gwent ann an Sir Fynwy, a' Chuimrigh. Tha e 24.1 mi (38.8 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 109.8 mi (176.7 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 11880 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1099 (9.3%); rugadh 52% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Prishtina
‘S e baile mòr air an àirde an ear Cosobho a th’ ann am Prishtina (IPA: pɾiʃtiːna, Gearmailtis: Prischtina, Searbais: Приштина, Turcais: Priştine). 'S e Prishtina a th' ann prìomh-bhaile na dùthcha. Tha e suidhichte aig 652m os cionn ìre na mara, faisg air na beanntanan Goljak. Tha am baile 185km air falbh bho Thirana, 176km bho Shofia, 78km bho Skopje, 243km bho Bheograd agus 157km bho Phodgorica. Tha 208,230 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh Prishtina a chlàradh airson a' chiad turais ann an 892. Bhuineadh e do dh'Impireachd nan Otomanach bho 1455 gu ruige 1912 agus fiù's bha e na phrìomh-bhaile na sgìre Vilajeti i Kosovës eadar 1877 agus 1888. An dèidh A' Chogaidh Mhòir bha e na phàirt Iùgoslaibhia bho 1918 gu ruige 2008. Anns a' Chèitean 1944, ri linn an Dàrna Cogaidh, thug an Schutzstaffel (21. Waffen-Gebirgs-Division der SS Skanderbeg albanische Nr. 1) an grèim na 281 Iùdhaich a bha a' fuireach ann am Prishtina. Chaochail iad ann am Bergen-Belsen.
Cas-gwent
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Fynwy Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais
thumb|300px|right|Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais
'S e Oilthigh Educação de Minas Gerais (Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais, CEFET-MG), stèidhichte ann an 1910, an t-oilthigh as motha ann am Belo Horizonte, Minas Gerais (Braisil).
Ceanglaichean a-mach
Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais Roinn-seòrsa:Braisil
Clarencefield
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Inbhir Anainn, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann an Clarencefield. Tha e suidhichte aig 26m os cionn ìre na mara, air an àirde an ear-dheas Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Mouswald agus Comar na Drise, ri taobh an Uillt Brow. Tha e 253km air falbh bho Obar Dheathain, 109km bho Ghlaschu, 14km bhon Dùn Phrìs agus 107km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 1,314 duine a' fuireach san sgìre agus 's e Beurla a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Clarencefield. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas. A bharrachd air sin, tha talla a' bhaile, oifis a' phuist, taigh-òsda agus taigh-seinnse anns a’ bhaile. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoil ann idir is le sin feumar a dhol bhun-sgoil ann an Comar na Drise agus dhan àrd sgoil ann an Inbhir Anainn.
650
Bàsan
Roinn-seòrsa:650an
Clarencefield
Eachdraidh
Tha beul-aithris na sgìre ag innse dhuinn gun do chuir Uilleam Uallas ruig air feachdan à Sasainn an seo ann an 1297. Chaidh tùr dìona a thogail an seo le Cuthbert de Cockpool san 15mh Linn. agus chaidh an lùchairt a thogail ris a thaobh ann an 1902. Ghabh Marion Carruthers ris a bheatha fhèin sa chaisteal ann an 1570 leis nach robh i airson a bhith a' pòsadh ris an Ridire Seumas Dùghlasach, à Bàrr na Dris, an dèidh gun d'fhuair esan cead laghail gus a bhith ga pòsadh. Chuir Raibeart Burns trì seachdain san taigh-seinnse an seo ann an 1796 nuair a bha e a' fulang galar lìnigeadh a' chridhe. Rachadh e dhan tobar Brow, far a dh'òladh e uisge is snàmhadh e sa mhuir. Bha e tinn is bochd, air sàilleabh nach phàigheadh an riaghaltas a thuarastal mar gàidear. Thuirteadh: The muckle deil had got into his pouch and was its only occupant. Chaochail e an ceann seachdain. A-rèir carragh-chuimhne sa bhaile, fhuair 12 duine às a' pharraist bàs sa Chogadh Mòr agus dithis eile san Darna Cogadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs
1759
Bàsan
Roinn-seòrsa:1750an
Oilthigh nan Andes
'S e oilthigh rannsachaidh prìobhaideach ann am Bogotá a th' ann an Oilthigh nan Andes. Chaidh a stèidheachadh ann an 1948, le Mario Laserna Pinzón.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Île-de-France
'S e région na Frainge a tha ann an Île-de-France. Tha e na laighe mu thimcheall Paris. Tha Paris na phrìomh-bhaile.
1598
Bàsan
Roinn-seòrsa:1590an
Rèidio dà Locha
'S e Rèidio dà Locha (Beurla: Two Lochs Radio) an stèisean rèidio as lugha ann an Alba. Tha iad suidhichte ann an Geàrrloch.
Tha iad a’ dèanamh prògram gach madainn is gach feasgar, agus tha iad a’ gabhail a-steach programan Gàidhlig cuideachd. Tha iad ag obair ri chèile le Cullin FM air an Eilean Sgitheanach. Uaireannan tha iad a' craoladh programan a chaidh an dèanamh le Barra & Vatersay Community Radio agus le CKJM  ann an Eilean Cheap Bhreatainn.
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Rèidio
Bànrigh Bhictoria
Rugadh a' Bhànrigh Bhictoria (no Bhioctoiria) air 24 an Céitean 1819 agus chaochail i air 22 am Faoilleach 1901. Bha i 81.
Thàinig i gun rìgh-chathair air 20 an t-Ògmhios 1837 agus chaidh a crùnadh mar Bhànrigh na Rìoghachd Aonaichte air 28 an t-Ògmhios 1838 aig Abaid na h-Iar-mhanachainn ann an Lunnainn, Sasainn.
Fhuair an Institiud Foghlam na h-Alba bann sgrìobhte on a' Bhànrigh Bhictoria ann an 1851.
Ré rìoghachadh Bhictoria bha Breatainn Mór na bùth-obrach dhan t-saoghal agus bha Impireachd Bhreatainn a riaghladh an dà chóigeamh cuid dhen t-saoghal. Chaidh Bhictoria a dhèanamh na Ban-ìmpire na h-Innseachan air 10 an Céitean 1876 an dèidh dhan Crùn smachd a ghabhail o Chompanaidh nan Innseachan an Ear ann an 1858 agus bha i na Bànrigh airson 63 bliadhna agus 7 mìosan.
A' Bhànrigh agus Alba
thumb|Caisteal Bhaile Mhorail Cheannaich Ailbeart an Oighreachd Bhaile Mhorail ann an 1852 air a son agus tha an oighreachd fhathast aig an teaghlach an-diugh. Rugadh a ban-ogha, bana-phrionnsa Bhictoria an siud ann 1887, a' chiad bhall dhen teaghlach rìoghail a rugadh ann an Alba o 1600. Dh'fhuireach rùnaire Innseanach Bhictoria, Abdul Kadir no am 'Munshi' ann an Caisteal Bhaile Mhorail eadar 1894 is 1901.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:An Teaghlach Rìoghail Breatannach Roinn-seòrsa:Rìoghalachd
1919
MCMXIX thumb|Andrew Carnegie ann an 1913
Bàsan
Roinn-seòrsa:1910an
Centre-Val de Loire
'S e région na Frainge a tha ann an Centre-Val de Loire. Tha e na laighe ann am meadhon na Frainge. 'S e Centre an 4mh roinn as motha san Fhraing a rèir farsaingeachd uachdair (1d : Midi-Pyrénées, 2na : Rhône-Alpes, 3mh : Aquitaine). 'S e Orléans prìomh-bhaile na roinne.
Cruinn-eòlas
Anns an Centre-Val de Loire, tha sia sgìrean no dèpartements. Am broinn sin, tha 185 paraistean no cantons agus 1,842 bailtean no communes thairis air 39 151 km2:
'S e Orléans prìomh-bhaile Centre-Val de Loire agus prìomh-bhaile Loiret.
'S iad na prìomh-bhailtean aig na sgìrean eile Blois, Dreux (Eure-et-Loir), (Loir-et-Cher), Bourges (Cher), Chartres (Eure-et-Loir), Châteauroux (Indre) et Tours (Indre-et-Loire).
Tha crìochan aig Centre-Val de Loire le Auvergne, Bourgogne, Île-de-France, Limousin, Basse-Normandie, Haute-Normandie, Pays de la Loire et Poitou-Charentes.
José Hilario López
B’ e José Hilario López Valdés, a rugadh ann am (Popayán 18 an Gearran 1798 agus a chaochail ann an Campoalegre, Huila, 27 an t-Samhain 1869) saighdear, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Coloimbia. Bha e na cheann-suidhe na dùthcha eadar 1849 agus 1853. ‘S e mac José Casimiro López, oficial de cruzada, agus Rafaela Valdés y Fernández de Córdoba a bh' ann. Fhuair e a chuid fhoghlaim ann am Popayán, is thug José Félix de Restrepo a chuid oideachaidh dhàsan. A bharrachd air sin fhuair e deagh fhoghlaim aig Oilthigh Cauca.
Sàbaid airson an Neo-eisimeileachd
Chaidh e dhan Arm mar fhoghlaimichte-airm nuair a bha e 14 bliadhna a dh’aois. Ghabh e pàirt anns na cathan aig Alto Palacé (30 an Dùbhlachd 1813), Calibío (am Faoilleach 1814), Tacines (9 an Cèitean 1814) agus Pasto (10 an Cèitean 1814). Chaidh e a ghlacadh le feachdan na Spàinne aig Blàr Cuchilla del Tambo (29 an t-Ògmhios 1816). Fhuair e binn phrìosain agus an uair sin chaidh e a chur gu Arm na Spàinne mar shaighdear na raghan. Theich e às an Arm nuair a bha e ann am Bogotá far an do dh’aontaich e gus na Reubaltaich.
B’ urrainn dhàsan a chuid shaorsa mhaireannach fhaighinn 28 an t-Ògmhios 1819, tro eadraiginn Eusebia Caicedo, piuthar a' mhàthar. Nuair a bha e ann am baile beag ris an canar La Mesa chunnaic e feachdan mu dheireadh Arm na Spàinne a dhol seachad, is Vicente Azuero (seann chompanach prìosan aige), na phrìosanach nam measg fhathast. Rinn López gnothach soirbheachail airson ga shaorachadh. Chaidh e a a chur an aithne gu Simón Bolívar leis na cinn-fheadhna tìr-ghràdhaiche a bha eòlach air, agus dh’ainmich esan leas cheann-feadhna air an Rèiseamaid ùr “Boyacá” e. An ceann greiseadh chaidh e a dh’ àrdachadh gu fo-cheannard, mar chaiptean. Ghabh e pàirt anns an Iomairt an Tuath (Spàinntis: La Campaña del Norte), far an do rinneadh ionnsaigh mòr anns A' Bheiniseala.
Ri Taobh Shantander
Bha e an sàs, còmhla ris a’ Chornailear José María Obando, ann an ar-a-mach an aghaidh Bholívar, air sàilleabh na tachartasan a lean Fliùchd an t-Sultain 1828, leis gur e Ceannard Coitcheann Àrd-oifis an Airm agus Ceannard Coitcheann na Roinne Azuay a bh’ ann. Bha còmhstri armachd dìreach air thòiseachadh eadar Colombia agus Riaghaltas A’ Phearù. Chaidh Bolívar mu dheas aig deireadh an Dùbhlachd 1828 airson a dhèiligeadh ris a’ chogadh agus an t-ar-amach aig López agus Obando. Dh’ fheuch esan ris na draghan a bha airsan taobh ar-a-mach nan Ceannard a sheachnadh fhad ’s a bha e an siud gus gum b’ fhaodadh e coinneamh fhaighinn leis a’ Mharasgal Antonio José de Sucre agus ionnsaighean nam Pearuach a chur às. Le sin, ghabh na reubaltaich maitheanas aig deireadh am Faoilleach 1829. A bharrachd air sin, chuir e tosgairean dha Obando agus López gus sgur-cogaidh a mholadh. An ceann mhìos thachair Còrdadh Juanambú, ris a chuir iad uile ainm 2 am Màrt 1829.Dh’ innis Bolívar dha na reubaltaich na adhbharan a bh’ aige airson Bun-reachd Cúcuta a dhiùltadh, air sgàth a thachair le Páez anns a’ Bheiniseala.
Rinn López agus Obando ar-a-mach a-rithist ann an t-Sultain 1830, an turas sin aig àm Riaghaltas an Airm aig Rafael Urdaneta. Chaidh an dithis bho neart gu neart. Aig toiseach tòisichidh chuir iad an ceann a deas na dùthcha fo smachd, an uair sin thug iad Popayán os làimhe agus, mu dheireadh thall, chaidh López air adhart gu ruige Tocaima. Le sin, mhol Urdaneta sgur-cogaidh agus, an dèidh rèiteachaidh, chuir esan ainm gu Còrdadh Apulo 28 an Giblean 1831.
Chaidh López a dh’ainmeachadh Ceannard an Airm ann am Bogotá am broinn an Riaghaltais aig Francisco de Paula Santander ann an 1832, agus Riaghladair air Cartagena de Indias ann an 1834. An dèidh sin bha e na mhinistear a’ Chogaidh is an Luingeis, thosgair chun na Bhatacain, Rùnaire na Dùthchannan Cèin, Comhairliche na Stàite agus seanadair.
Bha ar-a-mach Tòraidh eile ann air sàilleabh gun do sheas cuid an aghaidh chur às dhan tràilleachd, gu seach àraidh anns a’ Chauca, le Julio Arboleda Pombo os a chionn. Chuir López ruaig orra. Bha an còmhstri uabhasach fuilteach ann an ceann a deas na dùthcha, gu h-àraidh ann an Cali. Bha an còmhstri eadar na uachdarain agus daoine a’ bhaile, leis na comhairlichean os an cionn, gu math cruaidh an siud. Dh’adhbharaich ruaig sealbhadairean nan tràillean tuilleadh ar-a-mach ann an Valle del Cauca, an turas sin le na seann tràillean agus daoine na dùthcha, a ghabh fàth air an t-suidheachadh airson na seann mhaighstirean a bhualadh agus airson sgrios a dhèanamh dha na taighean agus feansaichean aca. Dh'fhreagair López an càineadh a fhuair e anns na meadhanan air a shon, is thuirt esan gur e dìreach ceartachadh deamocratach a bh’ ann an ùpraid sin.
Ceann-suidhe na Dùthcha
Chaidh e a thaghadh ceann-suidhe na dùthcha 7 am Màrt 1849. Fhuair e taic bho na luchd-ceàirde agus na Buidhnean Deamocratach (Spàinntis: Las Sociedades Democráticas). Ghabh e fàth air na sgaraidhean eadar na Tòraidh. Rinn e sreath dhe atharrachaidhean poileataigeach, eaconomach agus sòisealta fhad ‘s a bha e os cionn an Riaghaltais: chur às dhan tràilleachd, lagh an àiteachais, sgaradh na h-Eaglaise bhon Stàit, saorachadh na meadhanan agus feadaraileachd na dùthcha.
Chuir e an Comann Iosaid a-mach às an dùthaich a-rithist, dìreach còig bliadhna an dèidh gun do thill iad. Bha iad air a bhith a chur a-mach às an cuid sgoiltean agus miseanan anns na coilltean ro-làimhe. ‘Se fear dhe na co-dhùnaidhean na bu chonnspaidiche a rinn e a bh' ann sin.
Cogaidhean Sìobhalta
Ann an 1854, dìreach bliadhna an dèidh gun do leig esan an ceannas, shabaid e ri taobh feachdan nam Libearalach agus nan Tòraidh an aghaidh ar-a-mach na Luchd-ciùird. Chuir iad an Seanalair José María Melo às a’ chathair agus chuir iad siostam a’ mhargaidh in-mhalairt shaoir air dòigh.
Shabaid e ri taobh na libearalaich raidigeach airson feadaraileas na dùthcha agus fèin-riaghladh na Stàitean a dhìon anns na cogaidhean sìobhalta ann an 1859 agus 1863. Chaidh López a thaghadh mar cheann-suidhe na stàite Tolima, is thug e an dreuchd sin os làimhe nuair a ràinig e Neiva anns an Iuchar 1863. Ghabh e ris a bhith na thagraiche ceann-suidhe an Aonaidh Choloimbia ann an 1865, ach rinn Tomás Cipriano de Mosquera an gnothach airsan.
Dhùin an ceann-suidhe Mosquera an Còmhdhail ann an 1867, ach chaidh esan a chur às a’ chathair an ceann greiseag. Chaidh López a dh’ainmeachadh mar Cheannard an Airm leis an Riaghaltas ùr aig Santos Acosta Castillo. Nuair a leig e am beatha poblach mu dheireadh thall, ghabhadh e air na oighreachdan aige, gus a chaochail e.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Seòras IV
B' e Rìgh anns an Rìoghachd Aonaichte a bha ann an Seòras IV (12 an Lùnastal 1762–26 an t-Ògmhios 1830). Bha e na mhac Seòras III agus Charlotte à Mecklenburg-Strelitz.
Bha e na leas-rìgh airson athar eadar 1811 is 1820 nuair a chaidh e na rìgh. Bha e a' chiad rìgh a thàinig do dh'Alba airson 150 bliadhna is stiùir Walter Scott a' chuairt, ag ath-bheòthachadh breacain. Chaidh Pàillean Bhrighton a thogail air a shon, is dh'ath-sgeadaich e Lùchairt Bhuckingham is Caisteal Windsor. Phòs e Ban-phrionnsa Caroline à Brunswick, ach cha fhuirich iad ri chèile is cha robh ach aon pàiste orra, Ban-phrionnsa Charlotte a chaochail ann an 1817.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Rìghrean na Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:An Teaghlach Rìoghail Breatannach Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
660
Bàsan
Roinn-seòrsa:660an
Loch a' Bhàna
thumb|Loch a' Bhàna
'S e loch beag ann an Alba a tha ann an Loch a' Bhàna (ainmean eile: Loch a' Bhana, Loch Ath a' Bhàn). Tha e suidhichte air a' Ghàidhealtachd ann an Gleann Canaich. Tha e na laighe ear air Loch Mullardoch air cùlaibh an dama Loch Mullardoch. Tha Loch a' Bhàna mu 0.8 mìle (1.3 km) a dh'fhad agus tha e cho mòr ri 14.1 acair (5.7 ha). Tha uisge an locha a' sruthadh a-mach chun an ear don Loch Sealbhanach. Tha breac-donn a' fuireach ann an lochan Ghleann Canaich.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Seonaidh MacAnndrais
'S e seinneadair a bh' ann an Seonaidh MacAnndrais (“Johnny Anderson”). ’S ann à Cille Mhoire anns an Eilean Sgitheanach a bha Seonaidh, agus bha dà bhùth aige ann am Port Rìgh. ’S e seinneadair cèilidh air leth a bh’ ann, ach gu mì-fhortanach shiubhail e nuair nach robh e ach 45 bliadhna dh'aois.
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Seinneadairean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Freasaig
'S e baile ann an Gallaibh a tha ann am Freasaig (Beurla: Freswick). Tha e suidhichte san iar-dheas air Skirza. A rèir Ainmean-Àite na h-Alba chan eil ainm Gàidhlig aig a' bhaile
Tha làraichean tuineachadh nan Lochlannaich ear air a' bhaile air an tràigh. Tha e coltach gun robh an tuinneachadh ann eadar 2400 BC is 1559 AD
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Gallaibh Roinn-seòrsa:Roinn Ghallaibh
1760
Bàsan
Roinn-seòrsa:1760an
Bodach-sneachda
right|thumb thumb|left|Bodach-sneachda sa Ghearmailt thumb|Bodach-sneachda, video Se cruth duine a tha ann am bodach-sneachda. Nithear le sneachd. Gu tric, cuirear curranan, clachan, sgarf is ad air.
Roinn-seòrsa:Geamhradh Roinn-seòrsa:Cluiche Roinn-seòrsa:Sneachd
1599
MDXCIX
Mainz
'S e prìomh-bhaile na stàit Ghearmailteach Rheinland-Pfalz a tha ann am Mainz (Frangais: Mayence). Tha Mainz suidhichte air bruach ceàrr an abhainn Rhein. Sa 2008, bha 197,623 daoine a' fuireach ann. Tha Mainz faisg air Darmstadt agus Frankfurt.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh san 13 RC leis na Ròmanaich mar Moguntiacum. Chaidh an cathair-eaglais (Mainzer Dom) a thogail le Àrd-easbaig Willigis bho 975 (neo 976) gu 1009.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Mosg
right|thumb|Mosg ann an [[Lahore, Pacastan]]
Is e Mosg an t-àite-adhraidh aig na Muslamaich. Tha am mosg as ainmeile ann am Mecca, far a bheil an Ka’aba, agus mìltean de dheòraich a’ dol gach bliadhna. Gu h-àbhaisteach, mar eaglaisean, bidh tùr air ris an canar “minaret”.
Chaidh mosg a thogail, Stornoway Masjid, ann an Steòrnabhagh ann an 2018.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Àiteachan-adhraidh Roinn-seòrsa:Islam
Dòmhnall MacAonghais
'S e seinneadair a bh' ann an Dòmhnall MacAonghais (1923-1993). Rugadh agus thogadh Dòmhnall faisg air Port Rìgh anns an Eilean Sgitheanach, ach chuir e seachad aʼ mhòr-chuid dʼ a bheatha air an tìr-mòr.
Cloich na Coillte
Tha Clanna Chaoilte neo Cloich na Coillte (Beurla: Clonakilty) 'na bhaile ann an Contae Chorcaí ann an Èirinn. Tha e suidhichte ri taobh Bàgh Chloich na Coillte, 40km air falbh bho Chorcaigh, 184km bho Ghaillimh, 117km bho Luimneach, 389km bho Dhoire agus 260km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha. Is sluagh a' bhaile mu deidhinn 4,000 daoine.
Dòmhnall MacAonghais
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Seinneadairean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Cloich na Coillte
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann
Linus Torvalds
'S e innleadair bhathar-bog a th' ann an Linus Benedict Torvalds. Rugadh e 28 an Dùbhlachd 1969 ann an Helsinki, Suòmaidh far an do rinn e ceum maighstir aig Oilthigh Helsinki. As fheàrr a dh'aithnichear e airson a' tòiseachadh an leasachadh den eitean Linux.