cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cadhag
Cadhag (Corvus monedula): seòrsa feannaige mòr, a tha ainmeil airson rudan a ghoid bho daoine.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Eòin
Dlùths
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Saidheans
Joule
Is aonad-neart de Shiostam Eadar-nàiseanta nan Aonadan a tha anns an Joule.
Mìnichear an Joule a bhith: An uimhir neirt a tha dith a ghluais forsa de 1 Newton tro astar de 1 meatair
Tha seo a' ciallachadh gum bidh Forsa de 1 Newton a' libhrigeadh Joule de neart nuair a ghluaiseas e eallach tro astar de 1 meatair.
Roinn-seòrsa:Teicneòlas Roinn-seòrsa:Eòlas-nàdair
Soacha
'S e baile mòr ann an Cundinamarca, Coloimbia, a th' ann Soacha. Tha e suidhichte dìreach ann am meadhan na dùthcha aig 400m os cionn ìre na mara agus 102km air falbh bho Bhogotá agus 30km bhon Abhainn Mhagdalena. 'S e baile le gnàth-shìde gu math teth a th' ann an Tocaima, agus tha teodhachd mheadhanach dhe 28˚ aige. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1544.
Sluagh a' bhaile
Tha 17,196 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 7,220 a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Soacha, ach tha 0.02% dhe Tùsanaich agus 0.03% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 82.9% dhe na daoine ann an Tocaima leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 31.9% dhe na dachannan.
Eachdraidh
Bha am baile na phàirt Co-chaidreachais nam Muisca agusa b' e an Zipa a bha na rìgh an seo o chionn fhada. Chaidh Soacha a stèidheachadh ann an 1600 ann an àite far an robh baile Tùsanach ann mar-thà. Phòs Francisco de Paula Santander, curaidh cogadh na Neo-eisimeileachd, aig té à Soacha ann an 1800. Chaidh loighne rèile a thogail tron bhaile ann an 1898. Chaidh am neach-poileataigs airson Pàrtaidh Libearalach Choloimbia Luis Carlos Galán a mharbhadh ann an Soacha ann an 1989. Loisg na daoine aig Pablo Escobar air, nuair a bha e ann an coinneamh aig àm iomairt-taghaidh. B' e nàmhaideas a bha aig cnap na cùise: bha Galán ag iarraidh bacadh a chur air luchd-reic dhrogaichean agus lagh a chur an gnìomh airson gan cur thall thairis far an robh casaidean laghail an aghaidh mòran dhuibh.
Freumhan an ainm
'S ann à dà fhacal ann am Muisca, ann cànan a bha ga bruidhinn san sgìre mus do ràinig na Spàinntich a tha Soacha: Sua (Grian) agus Cha (Fireann). Bheireadh Fear na Grèine sin dhuinn sa Ghàidhlig.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Soacha. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir 's a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Soacha
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
A' Chrìon-Làraich
'S e baile ann an Comhairle Shruighlea a tha anns a' Chrìon-Làraich (Beurla: Crianlarich). Chun na bliadhna 1975 bha a' Chrìon Làraich na phàirt den t-Siorrachd Pheairt.
Tha am baile suidhichte mu sia mìltean air àird an ear-thuath Loch Laomainn ann an gleann na Sraithibh. Tha Loch Dochard, Beinn Mhòr, Stob Binnein is Cruach Ardrain faisg air.
Anns a' bhliadhna 2001 bha 185 duine a' fuireach an seo.
Tha ceangail rathaid cudromach sa bhaile. Seo far a bheil ceangail eadar taobh siar na Gàidhealtachd le Peairt agus tha an A82 (Glaschu-Inbhir Nis) a' tachairt ris an A35 gu Peairt. Tha stèisean-rèile aige, an Stèisean na Crìon-Làraich.
Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar, frith-rathad astair eadar Glaschu agus A' Ghearasdan, a' dol seachad air a' bhaile, agus 's e àite cudromach a th' ann do luchd-coiseachd gus an oidhche a chosg an sin, oir tha ostail-oigridh agus àiteachan-fuirich eile ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shruighlea
Frank Sinatra
Bha Francis Albert "Frank" Sinatra (12 an Dùbhlachd 1915–14 an Cèitean 1998) na sheinneadair agus na neach-ciùil Ameireaganach. Rugadh e ann an Hoboken ann an 1915 is a phàrantan luchd-imrich às an Eadailt. Dh' fhàg e an sgoil aig aois 16 is sheinn e aig dannsaichean is bainnsean gu 1935 nuair an deach e san Hoboken Four. Rinn e cùmhnant ris an stiùidio fhilm RKO ann an 1942 is thòisich a chùrsa-obrach fhilm ann am filmichean mar Anchors Aweigh (1945) (nise le MGM), From Here to Eternity (1953), air a shon an do bhuannaich e Oscar, is The Manchurian Candidate (1962). Bha e cuideachd ainmeil airson a cheanglaichean ris a' Mhafia. Phòs e Nancy Barbato, Ava Gardner, Mia Farrow is Barbara Marx. Chaochail e ann an 1998.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
1985
MCMLXXXV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1980an
Spè
'S e abhainn mhòr Albannach a tha anns an Abhainn Spè neo Uisge Spè. Tha e a' sruthadh tro Srath Spè. Tha beul na h-aibhne aig Linne Mhoireibh a tha a' dol don Mhuir a Tuath, agus tha tus na h-aibhne ann an Loch Spè anns a' mhonadh Liath. Tha Abhainn Spè 107 mìltean a dh'fhaide, agus an dara abhainn as fhada ann an Alba (às dèidh an Tatha).
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Hugo Theorell
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
355
Bàsan
Roinn-seòrsa:350an
Magh Dúin
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Magh Dúin.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Adamsdown
Tha am baile Adamsdown ann an Caerdydd, a' Chuimrigh. Tha e .6 mi (1.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 130.5 mi (210.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 9949 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 838 (8.4%); rugadh 56% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerdydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1291
MCCXCI
Cairgean
'S e an cairgean (Chondrus Crispus) fear de na feamainnean dearga. Feumaidh e trì uisgeachan samhraidh airson fàs. Tha e a' fàs fada shìos air cladaich is creagan a' Chuain Siar san Roinn-Eòrpa agus Aimearaga a Tuath. Mar sin sin, chan fhaicear ach le tràigh mhòr mhòr e. Tha bàrr nan duilleagan aige carrach. Nuair a tha e ùr, tha e bog maothanach, uaireannan gorm-bhuidhe, no dearg, is uaireannan dubh-phurpaidh no donn purpaidh. Tha bodhaig mhaothanach aige, a tha air a dèanamh air a' phoilisacaraid, cairgeanan (55%), le 10% de phròtain is mu 15% de stuth mèinnireil. Tha e làn aidhiodain, clorofine is sulfur. Nuair a thèid a mhaothachadh ann an uisge, tha boladh na mara air, agus nuair a thèid a ghoil, nì e slamanachd air sgàth a' chealla-bhalla lìonta de phoilisacaraidean, a tha a' giùlan bho 20 gu 100 uibhir an truimead uisge aige.
Rann: Cairgean earraich, duileasg samhraidh, gruaigean foghair, stamh geamhraidh.
Buaidhean
Mar iomadh feamainn dearg eile, tha an cairgean làn tacsa, le co-thàthan mar aidhiodain is clorofine na bhroinn. Tha e coltach ri duileasg a thaobh buaidhean leigheasach math dha sheòl a' chnàmhaidh. Tha buadhan anti-slamanachd (anti-coagulant) aige agus tha e toirt faochadh do lotan iongarach an stamaig.
Mar bhiadh
thumb|left|An Cairgean air creagan, An Spideal, Gallaimh, [[Èirinn.]] Gabhaidh An Cairgean a ghlèidheadh fad mhìosan ma thèid a thiormachadh an toiseach. Fàsaidh e geal nuair a bhios e tioram. Feumaidh e bhith cho tioram ris an smàl mus tèid a ghlèidheadh.
Bidh muinntir Èirinn is Alba a' dèanamh mìlseag dheth, a tha coltach ri binid no blancmange. Thathas ga ghoil ann am bainne agus a' cur stuthan blasmhora eile a-steach ann mar shiùcar, faoineag, caineal, branndaidh, uisge-beatha is mar sin air aghaidh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Feamainn Roinn-seòrsa:Biadh
Chondrus Chrząstnica
Nynorn
Tha Nynorn (Nòrnais ùr) 'na chànan ath-bheòthaichte ann an Arcaibh is Sealtainn. Tha i stèidhichte air seann Nòrnais a chaidh a bheàrnan a choileanadh le taic on Fhàrothais agus cànain Lochlannach eile. Gu ruige seo, chan eil ach àireamh bheag de dhaoine gnìomhach san iomairt seo agus chan eil fhios cò mheud duine a tha fileanta innte.
Port Howe
Tha Port Howe ann an Siorrachd Chumberland, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
30 an Cèitean
'S e 30 an Cèitean an 150mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (151mh ann am bliadhna-leum). Tha 215 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Voltaire]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Grottammare
‘S e baile meadhanach ann an ceann a tuath na h-Eadailt a th’ ann an Grottammare (Dual-chaint: Le Grotte, Laideann: Grypta ad Mare). Tha e suidhichte aig 43m os cionn ìre na mara, aig a’ char as motha, anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Acsoli Piceno, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Marche, ri taobh na mara, 166km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 463km bho Mhilano, 313km bho Phadova agus 228km bho Fhirenze. Tha 15,713 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Tha an t-ainm a’ ciallachadh Uamh na Mara san Laideann.
Eachdraidh
Bhuineadh Grottammare do Stàitean na h-Eaglaise.
Veturliði Óskarsson
'S e cànanaiche agus neach-teagaisg à Innis Tìle a th' ann am Veturliði Óskarsson. Rugadh e air 25 am Màrt 1958 ann am Borgarnes. Rinn e an Àrd-sgoil aig Menntaskólinn í Reykjavík ann an Reykjavík, a tha faisg air Borgarnes. Chaidh e gu Oilthigh Innis Tìle far a rinn e rannsachadh air Innis-Tìlis, a bharrachd air litreachas Innis Tìle agus saidheans cànain coitcheann, gu ruige 1985. Bho 1987 gu 1992 rinn e rannsachadh air Lochlannais aig Oilthigh Copenhagen, far an robh e eadar 1987 agus 1990 ag obair mar neach-taic ann am Faclair Cànan Rosg a Tuath. Tha e cuideachd air a bhith na òraidiche aig Oilthigh Innis Tìle agus na cho-obraiche aig Institiùd Altraim Labhairt Innis Tìle. Anns na bliadhnaichean 1992/1993, bha e ag obair còmhla ri RÙV, mar chomhairliche cànain a thaobh purrachd cànain Innis Tìle. Tha e ag obair aig Oilthigh Uppsala a-nis.
Grottammare
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean
Veturliði Óskarsson
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Cànanachas Roinn-seòrsa:Cànanaichean
Grottammare
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Eadailt
Löb Carlburg
B' e rabaidh agus neach-teagaisg às An Ungair/A'Ghearmailt a bh' ann an Yehuda Löb Carlburg (Eabhra:, יהודה לייב קארלבורג, Nagyenyed, 1765 - Krefeld 20 an Gearran 1835). Rugadh agus thogadh e ann an Transsilvania a bha na phàirt Rìoghachd Habsburgach na h-Ungaire aig an àm. B' e a' chiad phrìomh rabaidh a-riamh air an Consistoire Iùdhaich san sgìre mu timcheall air Krefeld. B' e mac Mharcus (Mordechai) agus Esther Carlburg a bh' ann. Chaidh e gu grunn sgoiltean Talmud. Bha e na oileanach fo Mheier Barby ann am Bratislava agus fo Nathan Adler ann am Frankfurt. Fhuair e rud beag foghlam cuideachd anns na sgoiltean Iùdhaich ann am Pràg agus Berlin. A' tòiseachadh ann an 1793, chuir e seachad bliadhnaichean ag obair mar neach-teagaisg prìobhaideach, mar eisimpleir ann am Bonn ann an taigh Susman Moses Kaufmann. An sin ionnsaich e fhèin Laideann agus Greugais agus dhèilig e ri feallsanachd agus rannsachadh cànain Arabais, Caldein agus Siriais. Ann an 1803 chaidh ainmeach mar an dàrna rabaidh ann am Bonn. Trì bliadhna an dèidh sin, ann an 1806 fhuair e cuireadh chun Sanhedrin mòr ann am Paris, ach cha b' urrainn dha a bhith an làthair leis gu robh galar sùla air. Às deidh sin dh'fhàs e dall ann an aon sùil. Air 9 am Màrt 1809 chaidh a thaghadh mar phrìomh rabaidh ann an Krefeld a bhathar dìreach a stèidheachadh às ùr. Thachair sin fo lagh a chuir Napoléon Bonaparte air bhonn a thug stèidheachadh reachail dha na coimhearsnachdan Iùdhach anns na dùthchannan a bha fo bhuaidh na Frainge. Air 13 an Giblean 1809 thug e a bhòid san dreuchd. Nuair a thòisich e san dreuchd air 26 an Cèitean 1809, stèidhich e an sionagog aig an aon àm. Chaidh a thogail ann an 1764 agus chaidh ath-thogail, le naomh-chobhan Torah ùr. Ann an 1810, bha 160 Iùdhach a' fuireach ann am 20 dachaigh ann an Krefeld. Chuir e seachad 25 bliadhna ann an Krefeld gus na chaochail e ann an 1835.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ungair Roinn-seòrsa:An Ungair Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Salann
Mar sodium chloride, cleachdar e mar spìosradh airson biadh a bhlasachadh, agus 's e salann a tha mar pàirt sàl cuideachd.
Roinn-seòrsa:Stuth Roinn-seòrsa:Spìosradh Roinn-seòrsa:Ceimigeachd
Abhainn Truim
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Truim
Bailtean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Neodimium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann am neodimium le samhla Nd agus àireamh atamach 60.
'S e meatailt bog agus lantanach a tha ann. Mar is trice tha co-thàthaidhean neodimium dearg-phurpur ann an solas nàdarrach ach tha an dath a' mùthadh ann an solas fluaraiseach.
Eachdraidh
Ann an 1885 sgaraich Carl Auer von Welsbach neodimium agus prasodimium à didimium. Dh'ainmich e e neodidimium, às a' fhacal Greugach νέος, "ùr".
Cleachdadh
Cleachdar neodimium ann an leusairean agus ann am magnatan maireannach. Cleachdar magnatan neodimium ann an micreofonan, labhradairean, diosgan agus ann am bataraidhean airson càraichean tar-chinealach. Mar eisimpleir, tha 1 kg de neodimium ann ann an gach bataraidh Toyota Prius.
Maigh Choscáin
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann am Maigh Choscáin.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Arabais
'S e Arabais (عربي neo  ‘Arabii) a th’ ann an cànan oifigeil fad 26 dùthchannan anns an Ear Mheadhanach. Tha Arabais ga bhruidhinn ann an Aildiria, An t-Siad, An Èipheit, Bachrain, Catar, Cubhait, Diobutaidh, Eartra, Ioràc, Iosrael/Pàlastain, Iòrdan, Leabanon, Libia, Moratainia, Maroco, Na h-Eileanan Chomoro, Na h-Iomaratan Arabach Aonaichte, Omàn, Saud-Aràibia, Siria, Somàilia, Sudan, Sudàn a Deas, Tuinisia agus Iemen ann an corra àite còmhla ri cànain eile. Tha Arabais uabhasach coltach ris na cànain Seimiteach eile, mar Eabhra. ‘S e cànan ùrnaigh na h-Ioslaim a th’ann. Tha Arabais air buaidh mhòr a thoirt air mòran de chànain eile air feadh an t-saoghail tron mheadhan na h-Ioslaim: thathar ga chleachdadh airson faclan ùra a dhèanamh anns na dùthchannan Muslamaich gus an latha an-diugh. Thug e buaidh fa leth mòr air Spàinntis cuideachd is tha sinn air tòrr fhacal saidheansail faighinn bhuaithe. Tha an Arabais eadar-dhealaichte anns gach sgìre is dùthaich, ach ‘s e Arabais an Coràn, le faclan ùra, a thathar a’ leughadh is a’ sgrìobhadh anns na meadhanan agus na sgoiltean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cànain Seimeach
Sgiath
Is dòcha gu bheil sibh a' lorg:
Moruisg
'S e beinn ann an Gleann Carann air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann am Moruisg. Tha e 928 m de dh’àirde agus ’s e Beinn Rothaich a th' ann. Tha e suidhichte eadar Gleann Carann agus Loch Monar.
Gus a' bheinn seo a shreap, bithear mar as trice a' a' tòiseachadh ann an Gleann Carann faisg air Loch Sgamhain. Bidh cuid ga cheangal le Sgùrr nan Ceannaichean, ged nach e Beinn Rothaich a th' ann.
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air Srath Carann, Loch Carrann, Toirbheartan, Loch Monar agus Srath Conain.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Martin Chemnitz
B' e riochdaire dioplòmasach a bha ann am Martin Chemnitz, neo Martin òg Chemnitz (Rostock 13 an Cèitean 1596 - Krnov 24 an Dàmhair 1645). 'S e mac an fhir-lagha Martin Chemitz is a bhean Margarethe Camerarius agus bràthair an t-seanaiche Bogislaus Philipp von Chemnitz a bh' ann. Bha e an sàs anns na cogaidhean eadar na Suainich is na Gearmailtich fad an 16mh Linn agus an 17mh Linn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Feàrnais
'S e baile ann an an ear-thuath na h-Alba sa tha ann an Feàrnais (Beurla: Ferness neo Glenferness). Tha e na laighe air Uisge Fionn Èireann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Inbhir Narann
Oilthigh Chologne
Is e an t-oilthigh as motha anns a' Ghearmailt a tha ann an Oilthigh Chologne (Universität zu Köln ‘sa Ghearmailtis, University of Cologne ‘sa Bheurla). Tha e suidhichte ann an Köln ann an Nordrhein-Westfalen ann an taobh an Iar na Gearmailt. thumb|200px|Oilthigh Chologne
Chaidh an t-oilthigh a stèidheachadh ann an  1388 anns an Iompaireachd Naoimh nan Ròmanach, anns an dùthaich ris an canar  a’ Ghearmailt an-diugh. Mar a b’ àbhaist aig an àm seo bha iad a’ teagasg eòlas-lagha, eòlas-leighis, eòlas-diadhachd agus feallsanachd. Ach chaidh a dhùnadh ann an 1798, nuair a ràinig Napoleon a’ Ghearmailt.
Airson bliadhnaichean bha muinntir Köln ag iarradh an oilthigh air ais. Mu dheireadh thall dh’fhosgail an Oilthigh a-rithist ann an 1919 le cuideachadh bho Konrad Adenauer. An-diugh tha Oilthigh Chologne ball den Deutsche Forschungsgemeinschaft, comann den oilthighean Gearmailteach a tha a’ dèanamh rannsachadh. Tha nas motha na 200 cuspairean eadar-dhealaichte ann airson nan oileanach. Tha an t-oilthigh ceangailte cuideachd le 16 oilthighean eile air feadh an t-saoghail.
thumb|200px|Togalach na Roinn WiSo
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Minudie
Tha Minudie ann an Siorrachd Chumberland, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
356
Bàsan
Roinn-seòrsa:350an
Santos Gutiérrez Prieto
B' e Santos Gutiérrez Prieto (El Cocuy, Boyacá, 24 an Dàmhair 1820 - Bogotá, Cundinamarca, 6 an Gearran 1872) stàitire, saighdear agus neach-poileataigs à Coloimbia. Bha e na cheann-suidhe na dùthcha bho 1868 gu 1870. Fhad 's a bha e os cionn an Riaghaltais chaidh am Foghmal Poblach a bhrosnachadh, chaidh na crìochan le Braisil a stèidheachadh agus chaidh a' chiad cumhnant airson a' Chanail eadar an dà chuain tro Chaolas a' Panama a rèiteachadh.
An Mhagh, Contae Dhoire
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann An Mhagh (Beurla: Eglinton).
Santos Gutiérrez Prieto
Beatha
Rugadh e ann an El Cocuy (Boyaca), 24mh an Dàmhair 1820 agus chaochail e ann am Bogotá, 6mh an Gearran 1872. ' S e stàitire agus saighdear a bh' ann, agus b' e fear dhe na laoich radaigeach a dhìon a' Phàrtaidh Libearalach ann an Coloimbia agus na Riaghaltasan aig an Olimpo Radical le spiorad gaisgeach sìobhalta.
An Mhagh, Contae Dhoire
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Santos Gutiérrez Prieto
Beatha
Fhuair e a chuid fhoghlaim aig an taigh ann an El Cocuy, agus an uair sin aig an àrd-sgoil Boyacá de Tunja. An dèidh sin dh'ionnsaich e lagh aig an Oilthigh Central, ann am Bogotá.
Chaidh e a chur an greim còmhla ri buidheann dhe na càirdean aige agus ga fhastadh le airm an Riaghaltais, ga chur gu rèisimeid dhe shaighdearan ùra airson a' Chogaidh Sìobhalta, agus le sin bha e an sàs ann an Còmhrag an Tuatha an aghaidh na guerrillas dùbhlanach; 's e saighdear an Riaghaltais a bh' ann.
An dèidh a' bheatha sin fo armaibh rè na 1840an, b' urrainn dha crìoch a chur air a chuid fhoghlaim aig an Oilthigh Central agus thug e ceum anns an Lagh 28mh an t-Samhain 1845. An ceann dà bhliadhna, 1 9mh an Giblean 1847, chaidh e a dh'ainmeachadh Fear Lagh le àrd-chùirt a' cheartais.
Shabaid Santos Gutiérrez an aghaidh an Deachdaire José María Melo ann an 1854. Dh'aontaich e ris na feachdan laghail agus thug e pàirt gu sgafanta anns na cathan aig Tierra Azul (neo Cordonal) agus aig Pamplona, agus an uair sin bha e an sàs anns a' chòmhstri airson Bogotá, is iad a' cur ruaig air na feachdan aig Melo.
Bha e an làthair aig a' Cho-chruinneachaidh ann an Rionegro, far an do deach am Bun-Reachd dhe 1863 a ghabhail ris. Mar sin, bha Stàit fheadarail fon ainm dhe Stàitean Aonaichte Choloimbia a chur air bhog, a mhair gu ruige 1886.
Ceann-suidhe na dùthcha
Dìreach an dèidh sin, chaidh Gutiérrez a dh'ainmeachadh na àrd sheanailear feachdan armachd na Stàitean Aonaichte Coloimbia. Aig deireadh 1863, chaidh e a thaghadh mar Cheann-suidhe na Stàite Bhoyacá, agus an ath bhliadhna, ceann-suidhe na Stàite Chundinamarca cuideachd. Leasaich e na Colaistean dhe San Bartolomé agus Rosario agus stèidhich e an Colaiste Lazareto de Agua de Dios. Thill e chun an t-Seanaidh ann an 1865 agus an uair sin chaidh e air turas dioplòmasach dhan Roinn Eòrpa.
Leig esan Ceannas na Poblachd ann a 1870, nuair a thug an teirm aige gu ceann, agus dh'ainmich am Mòr-dhàil Nàiseanta e na neach-ainmichte ùr. Chaochail e air an oighreachd aige, ris an canadh La Primavera, dlùth air Guaduas (Cundinamarca) an an 1872.
Ceanglaichean A-mach
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Casachstàn
‘S e dùthaich eadar an Roinn-Eòrpa agus Àisia a tha ann an Casachstàn neo Casagstan, ainm oifigeil: Poblachd Chasachstàn . Le farsaingeachd cho mòr ri 2,727,300 cilemeatair ceàrnagach ‘s e an naoidheamh dùthaich as motha air an t-saoghail agus tè as motha gun cheangal sam bith gu muir. Tha crìochan aice leis an Ruis, Cìorgastan, Turcmanastàn, Usbagastàn agus Sìona. Tha i suidhichte aig a’ Mhuir Chaspach. Tha an treas pàirt den dùthaich na raoin feòir. 'S e Kazakh Plain an t-ainm a th’ air, tha e cho mòr ri 804,500 cilemeatair ceàrnagach. Mar sin ‘s e an raon feòir as motha air feadh an t-Saoghail. 'S e Nursultan prìomh-bhaile Chasachstàn, ach 's e Almaty am baile as motha den dùthaich. Bha am Muir Aral - a tha na loch a-nis - an seo.
Iomraidhean
left|250px|thumbnail|Cairt: Casachstàn
Ceanglaichean a-muigh
* Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Meadhan Àisia
Mocoa
'S e prìomh-bhaile na roinne Putumayo, ann an Coloimbia,  a th' ann am  Mocoa. Tha e suidhichte air an àirde an iar-dheas na dùthcha 607km air falbh bho Bhogotá. Tha àirde meadhanach dhe 721m os cionn ìre na mara aige. ‘S e baile le gnàth-shìde theth a th’ ann le teodhachd meadhanach dhe 24.8˚ rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1551. 'S e Mocoa an 128mh baile as motha na dùthcha.
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 35,755 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach  10,004 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, 's e daoine geala a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Mocoa (is mòran dhuibh mestizos). ‘S e Tùsanaich a th' ann an 18.3% agus tha 6.5% dhe dhaoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 90.4% dhe na daoine ann am Mocoa leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 32.6% dhe na dachannan.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Mocoa. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
1290
MCCXC
Càrn na Dubh Choille
'S e beinn ann an Alba a th' ann an Càrn na Dubh Choille. Tha e suidhichte ann am Frìth Fanaich air a' Ghàidhealtachd iar air Loch a' Ghlais-Chàrnaich. Tha e 479m (1572 troigh) de dh'àirde. 'S e Marilyn a th' ann.
Mocoa
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Mocoa
Càrn na Dubh Choille
Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Càrn na Dubh Choille san 10 an Dùbhlachd 2012.
Treorci
Tha am baile Treorci ann an Rhondda Cynon Taf, a' Chuimrigh. Tha e 18.8 mi (30.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 145.4 mi (233.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 7465 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1085 (14.5%); rugadh 94% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Mocoa
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Treorci
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Rhondda Cynon Taf Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Càrn na Dubh Choille
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Frìth Fanaich
Allt a' Bhonnaich
'S e baile ann an Sgìre Chomhairle Shruighlea a tha ann an Allt a' Bhonnaich (Beurla: Bannockburn). Tha am baile dìreach deas air Shruighlea. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 5′ 32.28″ Tuath agus 3° 55′ 20.24″ Iar.
Ann an 2001 bha 7,352 duine a' fuireach an seo.
A-rèir Iain Mhic an Tàilleir, 's ann bho fhacal Bheurla "Bannock" (bonnach) a thàinig ainm a' bhaile, ach thuirt e cuideachd gur dòcha gur ann bho fhreumh eile a thàinig e.
Ghabh Blàr Allt a' Bhonnaich àite an seo ann an 1314 agus na h-Albannaich a' sabaid fo Raibeart Brus.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shruighlea
Malagais
Tha Malagais ann an Siorrachd Chumberland, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Taigh-solais Bell Rock
thumb|Taigh-solais Innis Cheap (Bell Rock) thumb|Taigh-solais Bell Rock le [[J. M. W. Turner]]
'S e an taigh-solais maireachdainn as sine air feadh an t-saoghail a tha suidhichte air sgeir a tha ann an Taigh-solais Bell Rock. Chaidh a thogail eadar 1807 is 1810 le Robert Stevenson air Innis Cheap. Tha e anns a’ Mhuir a Tuath mu 11 mìle (18 km) san àird an ear an Linne Tatha. Tha e cho àrd ri 35 meatair (115 troigh) agus chithear an solas aige mu 35 mìle (56 km) chun na dùthcha.
Bha obair an taigh-solais ceangailte ri stèisean-obrach air tìr, Bell Rock Signal Tower, a chaidh a thogail ann an 1813 aig obar port-mara Obar Bhrothaig. An-diugh, thèid a chleachdadh mar ionad luchd-tadhail is taigh-tasgaidh gus eachdraidh, dòigh-thogail, is dòigh-obrach an taigh-solais a thaisbeanadh.
Ainm an taigh-solais
Chaidh a' chreag ainmichte mar "Inchcope" ann an 1540 le Alexander Lindsay, ach cha do nochd e air na seann chairtean oirthir an ear na h-Alba gus 1583, nuair a chuir Wagenhaer, neach- dealbhadair mhapaichean às an Òlaind, an t-ainm "Tscaep" ris. Le blàs Duitsis tha an t-ainm seo caran coltach ri "Shcopp", agus is dòcha ceangailte ri "Inchcope". Tha beachd air bharrachd aig Scottish Place Names Society gur dòcha gun cuala Wagenhaer na seòladairean Albannach ag ràdh "Scaup" ris a’ chreag seo, seann ainm sa Bheurla Ghallda airson creag làin-mhara neo leabaidh fheusgan.
Nochd e ann an 1693 air mapa foillsichte le Greenville Collins mar "Inchcape" agus a rèir Haswell-Smith thàinig sin bho ainm Gàidhlig. (Gàidhlig: Innis Ceap ) Dh'atharraich ainm na creige a-rithist, ann an 1703 (mapa Adair) gu "Scape" agus ann an 1785 (mapa Ainslie) gu "The Scape or Bell Rocks". Mu dheireadh thall nochd e ann an 1792 (mapa Murdo Mackenzie) mar "the Cape or Bell Rock". Agus 's e sin an t-ainm a chaidh a chleachdadh ann an Achd na Pàrlamaid anns an thugadh cead gus an taigh-solais a thogail. Chithear e mar "Bell Rock Lighthouse" air a' chiad mhapa ùghdaras a' chabhlaich ann an 1815 agus chaidh an t-ainm seo a chleachdadh bhon uair sin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ailtireachd Roinn-seòrsa:Muir Roinn-seòrsa:Taighean-solais
Feòladair
right|300px|thumb|Feòladair
Tha feòladair neo bùidsear na dhuine a tha a’ reic feòla, agus a’ marbhadh beathaichean air a shon. Tha iad a’ reic pàidhean 7c cuideachd. Mar as àbhaist 's ann dhan chlas-obrach a bhuinneas a' mhòr-chuid dhe na feòladairean, leis gur e ciùird a th' annta. A dh'aindeoin sin, a cuid dhaibh ann a bhuinneas dhan a' bhùirdeasachd, ma bhios companaidh aca.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Biadh Roinn-seòrsa:Feòil Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Buillean
thumb|right|Buillean arain diofraichte Tha buileann neo lofa na aran anns a’ chumadh san deach fhuineadh.
Roinn-seòrsa:Còcaireachd Roinn-seòrsa:Biadh
Sam Houston
thumb|Sam Houston
B' e stàitire, neach poileataigs, agus saighdear Aimeireaganach a bha ann an Samuel "Sam" Houston (2 am Màrt, 1793 – 26 an t-Iuchar, 1863). Bha e na ciad cheann-suidhe na Poblachd na Texas.
Rugadh Sam Houston anns an Gleann Shenandoah na Virginia ann an 1793. Bha e an Riaghladair na Tennessee eadar 1827 agus 1829.
Roinn-seòrsa:Texas
Abhainn Sheòrais
Tha Abhainn Sheòrais (Beurla: George's River) ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn Seorais, Abhainn
Ailbhe Mac Raghnaill
B' e taoiseach na h-Èireann a tha ann an Albert Reynolds  (Gaeilge: Ailbhe Mac Raghnaill). Rugadh e san 4 an t-Samhain 1932 ann an Rúscaigh, Contae Ros Comáin. Tha e na bhall den phàrtaidh Fianna Fáil agus bha e na thaoiseach eadar 1992 is 1994.
Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn Roinn-seòrsa:Taoisigh na h-Èireann
Cinn-shuidhe nan Stàitean Aonaichte
right|thumb|250px|Beinn Rushmore - (cli gu deas) Washington, Jefferson, Teddy Roosevelt is Abraham Lincoln right|thumb|250px|An ceann-suidhe [[George W. Bush (2na a taobh chli), a' coiseachd còmhla ri, bho thaobh chlì, seann-cheann-suidhe George H.W. Bush (athair), Bill Clinton, agus Jimmy Carter aig àm coisrigeadh dhen Ionad 's Pàirce William J. Clinton ann an Little Rock, Arkansas, Am Foghar 18, 2004]]
*
Cathair
Is iomadh ciall a tha air cathair. Bidh mòran daoine a' creidsinn gu bheil cathair co-dhàimheil ris am facal Cuimris caer ach tha sin ceàrr. 'S e cair am facal ceart.
Farsaingeachd
Móin na nIonadh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Hannes Alfvén
B' e lighiche, fiosaigiche, reul-eòlaiche, reul-fhiosaigiche agus bith-cheimigear às an t-Suain a bh' ann an Hannes Olof Gösta Alfvén (Norrköping, 30 an Cèitean 1908 - Danderyd, 2 an Giblean 1995). An dèidh an Oilthigh Uppsala agus an UCSD fhàgail, chuir e seachad bliadhnaichean ag obair air Plasma Bhuannaich e an Duais Nobel ann am Fiosaigs ann an 1970. B' e esan a chuthaich an deuchainn-lann Alfvén aig KTH ann an Stockholm.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain Roinn-seòrsa:Saidheans
Macan
Tha Macan ann an Siorrachd Chumberland, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Varberg
‘S e baile meadhanach agus port ann an ceann a deas na Suaine a th’ ann an Varberg. Tha e suidhichte eadar Halmstad agus Göteborg, faisg air an leth-eilean Getterön - a bha na eilean gu ruige 1936 - ri taobh na Kattegat, san sgìre Hallands län, 421km air falbh bho Stockholm, 438km bho Uppsala agus 1,078km bho Luleå. Tha 27,602 duine a' fuireach ann. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1062.
Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann à dà fhacal ann an Lochlannais: vård (faire) agus bœrgh (dùn) a tha an t-ainm. Bheireadh sin Dùn na Faire dhuinn sa Ghàidhlig agus Wardburgh ann am Beurla Ghallta an latha an-diugh.
Eachdraidh
Bha cath-mara ann, air an robh Cath Niså, thar na costa an seo ann an 1062, eadar rìghrean na Danmhairge agus Nirribhidh. Chaidh am baile fhèin a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1343 mar villa Getakir. Thogadh daingneachadh air an dùn mu 1280, mar phàirt sreath dhìona air a' chosta. Ghluaiseadh meadhan a' bhaile dhan àite far a bheil e an latha an-diugh mu 1400, nuair a bha trioblaid mhòr ann leis an t-Suain, a bheireadh ionnsaigh daonnan air Varberg. Bha an seo bho 1462 gu ruige An Ath-Leasachaidh ann an 1531. Ann a 1645 thug an t-Suain seilbh air Varberg mar phàirt a' Chòrdaidh Bhrömsebro. Chaidh am baile na smàl ann an 1666. Dh'fhàs am baile bho 1880 a-mach air sàilleabh gu robhar a' togail taighean-gnìomhachais faisg air an rèile gu Borås.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain Roinn-seòrsa:An t-Suain
Loch a' Ghilliosaich
Tha Loch a' Ghilliosaich (Beurla: Gillis Lake) ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
Cùil Lodair
Tha e coltach gur e Cùil Lodair a bhʼ air an àite an toiseach, bhon fhacal Ghàidhlig “lodan”, ainm a chaidh a ghléidheadh sa Bheurla “Culloden”, ach ron àm a thachair am blàr ainmeil an sin san 18mh Linn bha an t-ainm air atharrachadh sa Ghàidhlig gu Cùil Lodair.
Anns a' bhliadhna 2001 bha 4,064 duine a' fuireach an seo. Tha Sgìre Chùil Lodair a' gabhail a-steach trì coimhearsnachdan eile: Balloch, Smithton agus Westhill.
Bho thùs bha taighean fearann (estate houses) ann a chaidh a thogail timcheall air Culloden House  a tha na thaigh-òsta a-nis. Cleachdar na seann stàballan mar taighean air mhàl an-diugh airson daoine a tha air saor-làithean. Cleachdar an seann sabhal ris an canar tithe barn mar eaglais an-diugh. Tha an eaglais aig Eaglais na h-Alba.
Tha Dhruim Athaisidh (Beurla: Drummossie Moor) mu thrì mìltean air àird a deas Chùil Lodair. 'S e sin an t-àite far an do thachair Blàr Chùil Lodair. Tha cath-làrach Chùil Lodair fo chùram Urras Nàiseanta na h-Alba agus tha an ionad-fiosrachaidh a’ tarraing mòran luchd-turais gach bliadhna. Chaidh ionad eadar-oibreachadh ùr a dh’fhosgladh 16 an Giblean 2008.
Joaquín Riascos
B’ e Manuel Joaquín de Santa Isabel Riascos García (La Chorrera, 19mh an t-Samhain 1833 - San Juan del Cesar, 8 an Lùnasdal 1875), saighdear a rugadh ann an Stàit Phanama anns na Stàitean Aonaichte Choloimbia, agus bha e gu math làidir taobh poileataigs agus an airm anns an Stàit Mhagdelena, ann an ceann an tuatha Coloimbia. Phòs e Concepción Jimeno Munive. 'S e ball a' Phàirtidh Libearalach a bh' ann.
Ceanglaichean a-mach
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Brasília
'S e Brasília (IPA: bɾaˈziliɐ) am prìomh-bhaile Bhraisil. Tha e na laighe ann am meadhan na dùthcha. Chaidh am baile air a thogail ann an 1956 le Lúcio Costa agus Oscar Niemeyer mar ceannard ailtireachd. Ann an 1960 dh’ imrich an riaghaltas bho Rio de Janeiro gu Brasìlia. Chaochail Alfredo Stroessner, an seo ann an 2006.
Tha Brasília air an liosta UNESCO.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Aimearaga a Deas Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas Roinn-seòrsa:Braisil Roinn-seòrsa:Bailtean
Abhainn Tromaidh
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Tromaidh (Beurla: River Tromie)
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Baile Seònaid
'S e baile ann an Gallaibh a tha ann am Baile Seònaid (Beurla: Janetstown).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Gallaibh
Muine Mór
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann am Muine Mór.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
AC
Giorrachadh de “As dèidh Chrìost” (AD – “Anno Domini”), air a chleachdadh le bliadhna air a cunntadh bho cheann-bliadhna Ìosa. Aontachaidh fir-eachdraidh a-nis, nan robh Ìosa na dhuine eachdraidheil, is cinnteach nach robh an latha-breith ann an 1 AC, ach eadar 5 RC agus 5 AC. Cha robh 0 AC/RC ann.
Cha toil le cuid siostam ainmeachaidh seo, ged a tha e bunaichte air beatha Chrìost, 's fheàrr leotha “BCE” (Before Common Era - Roimh Linn Cumanta) agus CE “(Common Era - Linn Cumanta). Chan eil iad soilleir dè an ciall a tha aig am facal “cumanta” an seo, neo carson a tha iad a’ cleachdadh siostam Crìosdaidh fhathast..
Tha AC a’ ciallachadh “alternating current” (dealanach) cuideachd, mar ann an AC/DC.
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Creideamh
Alfonso López Pumarejo
B’ e fear-malairt, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Coloimbia a bh’ ann an Alfonso López Pumarejo (Honda, 31 am Faoilleach 1886–Lunnainn, 20 an Dàmhair 1959). Bha e na cheann-suidhe na dùthcha dà thuras ann am meadhan na 20mh Linn. Phòs e aig María Michelsen Lombana ann an 1911 agus rug i còignear duine-cloinne dha. B’ e boireannaich uabhasach ainmeil a bh’ innte, o chionn 's gur e fear-saidheans gu math cliùiteach a bh' ann a h-athair. Bha am mac, Alfonso López Michelsen, na cheann-suidhe cuideachd, eadar 1974 agus 1978.
A bharrachd air an lèisinn nuadh agus na dòighean ùra a dh'ionnsaich nuair a bha e thall thairis, bha taic a fhuair e bho uachdarain beairteach agus ceannardan cumhachdail a' phàrtaidh gu math feumail dha. Chuir e air dòigh gluasad radaigeach a-staigh Pàrtaidh Libearalach Choloimbia air an robh La Revolución en Marcha (Gàidhlig: Ar-a-mach air an t-Slighe) a bha airson aonaidhean-ciùird a chruthachadh agus talamh a thoirt air falbh bho daoine beairteach. Le sin, bhòtadh na daoine bochda às an dùthaich dha. Bha e na cheann-suidhe dà thuras, bho 1934 gu ruige 1938 agus an uair sin bho 1942 gu ruige 1946. Chuir e taic dha Na Stàitean Aonaichte anns an Dàrna Chogadh. B' e esan a thug taic do Julio César Turbay Ayala agus Carlos Lleras Restrepo, a bhiodh nan cinn-suidhe bliadhnaichean an dèidh López Pumarejo. Thug Darío Echandía Olaya àite Phumarejo dà thuras: fad mìos eadar 1943 agus 1944 nuair a bha bean Phumarejo tinn agus greiseag eile ann an 1944 nuair a bhathar airson Pumarejo a thoirt fo bhruid.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
1986
MCMLXXXVI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1980an
31 an Cèitean
'S e 31 an Cèitean an 151mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (152mh ann am bliadhna-leum). Tha 214 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Jacques Monod]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Deisciobal
right|thumb|250px|[[Suipeir mu dheireadh le Simon Ushakov. Tha Ìosa agus an dà abstol dheug ann]]
Tha an t-ainm deisciobal air fear den dà fhear dheug a lean Ìosa Chrìost an toiseach (neo anns na Creideamhan eile, mar Buddachas). Bha Iùdas Iscariot na dheisciobal Ìosa cuideachd bho thùs; bha e na thasgaidhe (Eòin 12:5-6, 13:29), agus cha robh e gun earbsa gus an reic e Ìosa. Air sgath sin, tha dusan ann, mar a bha dà treubh dheug aig Iosrael.
Bha samhladh traidiseanta aig gach fear-
Tha ainmean fior-Ghreugach aig dithis, Aindreas bràthair Pheadair, agus Philip (Φιλιππός, Phillipos – gràdhaiche-each); tha ainmean Seimeach san fhoirm Greugach aig ceathrar – Pàrtholan (Bar Tholmai), Mata, Tòmas 7 Tadh (Thaddaeus). Dh’atharraich Peadar bho ainm Iùdhach – Siomon (Symeon) ri ainm Greugach “Petros” (Πετρός, clach), neo Peadar.
Bana-dheisicobal
Sgrìobh Soisgeul Lùcas air trì bana-dheisicobail
Bha smuain aig na Gnostics, a tha air ais anns The Da Vinci Code msa, gur e Moire Magdalen an deisciobal as fheàrr le Ìosa, agus a bharrachd air sin, bha iad pòsda. Tha sin gu math connspaideach, ach tha an aon smuain aig na Mormonaich.
Deisciobail eile
Roinn-seòrsa:Creideamh
تلاميذ المسيح ܬܪܥܣܪ ܫܠܝܚܐ Həvarilər Апостол Abostol Apostol (kršćanstvo) Apoštol Y Deuddeg Apostol Απόστολος Disciple (Christianity) Apóstol Apostel Apostolu fa:حواریون Apostoli Apostel An Dá Aspal Déag Apóstolo שנים-עשר השליחים Apostol Apostol Առաքյալներ Apostolo Keduabelas Rasul Postuli 使徒 사도 Apostolus Apostel Apaštalai Apustulis Дванаесет Апостоли അപ്പോസ്തലന്മാർ Apostoł Apóstolo Апостолы Učenik (kršćanstvo) Apoštol Apostol Апостоли Mitume wa Yesu อัครทูต Labindalawang alagad Havari Апостол بارہ رُسُل Mười hai sứ đồ
Rampjaar
‘S e Rampjaar (Gàidhlig: bliadhna na Dosgainne) am far-ainm a tha air 1672 ann an eachdraidh nan Tìrean Ìsle. Thoisich Cogadh na h-Òlaind sa bhliadhna siud nuair a thug Sasainn, An Fhraing agus easbaigeachdan Münster agus Köln, le Bernard von Galen agus Maximilian Heinrich von Bayern os an cionn, ionnsaigh air Poblachd nan Seachd Roinnean Aonaichte.
Chan fhaodadh do Arm na Frainge an slighe na bu ghiorra tro na Tìrean Ìsle Spàinnteach a ghabhail o chionn 's gun robh an Righ Leopold I, Àrd-phrionnsa na h-Ostair, airson cogaidhean a sheachnadh gu tùr. Le sin rinn na h-easbaigeachadan caidreachas leis na Frangaich air sàilleabh adhbharan logastach. Chaidh na feachdan ionnsaigheach thar na h-Aibhne Rhein air 12 an t-Iuchar 1672 aig Lobith agus thug iad buaidh air Arm lag fann na Poblachd. An ceann greis bha tòrr fhearann san sgìre Twente agus an sgìreachd Zutphen nan làmhan.
B’ e Johan de Witt an tàinistear airson na stàite na bu chudromaiche, inntinniche aig an àm. Sa bhliadhna sin. Bhuineadh e do sean theaghlach phoblachdach agus bha esan an aghaidh rìghrean fhaighinn air ais san dùthaich. Còmhla ri a bhràthair Cornelis, cha do chaill e dìreach a dreuchd ach a bheatha fhèin cuideachd, nuair a mharbh gràisg fheargach fhiadhaich dhe Orangich iad ann an Den Haag.
A-rèir Margareth Turnor, mhair Bliadhna na Dosgainne 17 mìosan. Dhùineadh bancaichean, sgoiltean, bùthan, taighean-cùirtean agus taighean-cluiche. Bhris peantairean agus luchd-malairt ealaine air sàilleabh staing doirbh an eaconomaidh. Tha seanfhacal na dùthcha ag innis dhuinn gu robh an nàisean redeloos (neo-reusantach), an dùthaich reddeloos (neo-tèarainte) agus an riaghaltas radeloos (neo-dhòchasach).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Cogadh
Kolbec
Tha Kolbec ann an Siorrachd Chumberland, Alba Nuadh.
357
B' e bliadhna chumanta anns a' Mhìosachan Iulianach a bha ann an 357 an dèidh Chrìosta.
Kolbec
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
357
Bha Constantius II na impire Ròmanach.
Bàsan
Roinn-seòrsa:350an
Tarragona
‘S e baile mòr agus port cudromach air an àirde an ear-thuath na Spàinne a th’ ann Tarragona (IPA: tərə'ɣonə). Tha Tarragona suidhichte ri beulaibh na Mara Mheadhanach, aig 56m os cionn ìre na mara, aig inbhir na h-aibhne Francolí. Tha Tarragona 552km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 100km bho Bharcelona, am baile as motha agus prìomh-bhaile Chatalòinia. Tha 140,323 daoine a’ fuireach ann an Tarragona, an 6mh baile as motha ann an Catalòinia agus an 46mh baile na Spàinne. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Tarragona a th’ann Tarragona cuideachd.
Freumhan an ainm
‘S ann gu math connspaideach ‘s a tha Freumh-fhaclachd an àite seo. Tha beul-aithris na sgìre ag ràdh gur ann à Tarraho, mac Tubal anns a' Bhìobal a tha an t-ainm ach chan eil duine sam bi a' gabhail ri sin a-nis. Bha Strabo dhen bheachd gun d' fhuair am baile ainm rìgh na h-Èipheit, air an robh Taharqa. A dh'aindeoin nan teòiridhean seo, tha e coltach gur ann à Tarqon (Gàidhlig: Dùn) ann am Foinìsis a tha e. Tha cruth na tìre a' gabhail ri sin leis gu bheil dùn nàdarra ann far a bheil Tarragona. Chaidh sin atharrachadh gu Tarraco no Arce Potens Tarraco ann an Laideann nuair a bha an sgìre fo bhuaidh nan Ròmanach.
Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an Lùnastal a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Tarragona. Cha thuit ach 560mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 613mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite gu math tioram a th' ann.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Butetown
Tha am baile Butetown ann an Caerdydd, a' Chuimrigh. Tha e .6 mi (1.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 131.1 mi (211.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 9715 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 928 (9.6%); rugadh 53% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerdydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Loreena McKennitt
Tha Loreena McKennitt, C.M., (rugadh 17 an Gearran 1957) 'na seinneadair, clàrsair, agus neach-piàna Canèidianach.
Bidh i a' cluich ciùil le buaidh Ceilteach agus nuadh-linne a tha gu tric air choimeas ri Enya, ach air shuidheachadh barrachd anns a' cheòl dualchasach a' cleachdadh obraichean dhen t-seòrsa ris "A' Bhean-uasal na t-Sealaid" le Alfred Lord Tennyson agus "An Fear an Rathaid-Mòr" le Alfred Noyes cho deuchainnean ri ciallachadh.
Rugadh McKennitt ann am Morden, Manitoba de teàrnadh Eireannach dùthchasach agus Albannach ri pàrantan Seoc agus Irene McKennitt.
Ghluais McKennitt gu Ath na Sràide, Ontario ann an 1981, far a bheil i a' fuireach fhathast, agus dh'fhuasgail a ciad clàr-chiùil, Elemental (Bunabhasach), ann an 1985. Thòisich i a chruinneachadh aire chruinneil le fuaslaidhean a leanas a h-obair fèin-dèanta, 'gabhail a-staigh To Drive the Cold Winter Away (A Stiùireadh an Geamhradh Fuar Air Falbh) (1987), Parallel Dreams (Aislingean Air Ruith) (1989), The Visit (An Tadhal) (1991), The Mask and Mirror (An Sgàil is Sgàthan) (1994), A Winter Garden (Gàradh Gheamhraidh) (1995) agus The Book of Secrets (An Leabhar nan Rùnan) (1997). Tha h-uil' a h-obair air fhuasgladh fo a bileag fhèin, Quinlan Road (Rathad Chaoindealbháin).
'San Iuchar 2004, rinn Riaghladair Ceann-airm Adrienne Clarkson i ball an Òrduigh-Chanada, an t-urram as cliùitiche an t-sìobhaltaich sa' Chanada.
Bhuail bròn sa' bhliadhna 1998 nuair bhàth an suirgheach McKennitt, Ronald Rees agus dhà daoin' eile ann an sgiorradh-bàta. Bha i meathaichte gu domhainn leis a' bhròn, agus bhunaicheadh i an Maoin Cuimhneachan Cook-Rees sa' bhliadhna cheudna, agus dh'fhuasgaileadh i clàr-chiùil de dhà gnìomhaidhean ainmichte Live in Paris and Toronto (Sa' Pharis agus Toronto), far bha uile den toraidhean air thoirt tabhartas dham mhaoin. O chionn an uair sin gu Dùbhlachd 2004, chan eil McKennitt clàran-chiùil ùra air fhuasgladh 'gus tha i bho àm gu àm air ghnìomhadh.
Fadalach sa' bhliadhna 2004, tha na dòchasan a luchd-dealasach de tigh'nn am follais eile fad-air-iarradh air fhleòdradh nas àirde le cuirm-chiùil ainneamh air a' Bhun Yehudi Menuhin air Dùbhlachd 7mh, 2004, aig an Cirque Royal Bhrussels agus a bheil a' toirt fios air an làrach-lìn Quinlan Road timcheall dùsgadh-inntinn air stuth nuadh. Tha McKennitt a' bruidh'nn mu about research 'san Tuirc agus 'san Ghrèig, cho math ris an Siona 'gus Mongolia. Tha i a' bruidhinn gu h-àraid mun "obair sìor de togail an ath-chlàr".
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Breithean 1957 Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil na Canada Roinn-seòrsa:Ceòladairean-dùthchais na Canada Roinn-seòrsa:Luchd-piàna na Canada Roinn-seòrsa:Ceòl Nua-linn
Y Cymer
Tha am baile Y Cymer ann an Rhondda Cynon Taf, a' Chuimrigh. Tha e 13.3 mi (21.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 141.1 mi (227.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 4605 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 423 (9.2%); rugadh 97% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Rhondda Cynon Taf Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Sgiath (bith-eòlas)
right|300px|thumb|Tha an [[Eala seo a' sìneadh a-mach na sgiathnan aige]] Stuth eile: sgiath
Ross Greer
'S e neach-poileataigs a tha ann an Ross Greer BPA.
Chaidh a thaghadh mar bhall liosta ann an 2016 airson Alba an Iar agus 's e am BPA as òige riamh a th' ann. Mus deach e na BhPA rinn e iomairt airson daoine 16 agus 17 bliadhna a dh'aois a bhòtadh san reifreann agus dh'obair e airson Yes Alba.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Uaine na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Sgiath (bith-eòlas)
Roinn-seòrsa:Eòin
An Pháirc
Cleachdaidhean eile aig Pàirc (soilleireachadh)
Sgiath (bith-eòlas)
Flügel Ala (aeronáutica) Krilo zrakoplova Vleugel (vliegtuig) Крыло 机翼