cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mariano Ospina Pérez
Teaghlach agus Foghlam
‘S e mac Tulio Ospina Vásquez agus Ana Rosa Pérez Puerta a bh’ann, is mar sin ‘s e ball fear dhe na teaghlaichean na bu chudromaiche ann an Saoghal a’ Phoileataigs aig ìre nàiseanta bh’ann co-dhiù: bha dithis sheann cheann-suidhe na dùthcha anns an teaghlach sin, a sheanair Mariano Ospina Rodríguez agus bràthair-athar Pedro Nel Ospina Vásquez. Phòs e Bertha Hernández de Ospina, a bha a measg na chiad mnathan a fhuair àite anns an t-Seanaidh.
Fhuair e a chuid fhoghlaim aig an Sgoil San Ignacio de Loyola ann am Medellín, is an uair sin aig Colaiste na Mèinnean dhe Antioquia, far an tug e ceum mar innleadair na mèinnean ann an 1914; rinn e turas fad dà bhliadhna agus fhuair e oideachas a bharrachd thall thairis anns an Louisiana, Lunnainn agus Paris, far an do rinn e cùrsa neo dhà mu dheidhinn gnothaichean an siùcair, Eaconomachd, an caidreamh tionnsgalach, siostaman co-oibreachaidh, gnothaichean na mèinnean agus na rèilichean.
Beatha anns a’ Phoileataigs
An dèidh a thill e dhan dùthaich ann an 1914 thoisich e conaltraidhean a dh’ fighe le ceannardan a’ Phàrtaidh Tòraidh agus sheas e aig an taghadh gu Comhairle Mhedellín, far an robh e mar bhall eadar 1915 agus 1917. Chaidh e a thaghadh na bhall pàrlamaid airson Antioquia sa bhliadhna sin, agus an ceann dà bhliadhna chaidh e ainmeachadh mar Àrd-Riaghladair Rèile na h-Antioquia, is b’ urrainn dhàsan na sgilean riaghlach aige a dh’ fhoillseachadh leis an dreuchd sin. Thill e gu Còmhdhail na h-Antioquia ann an 1921, agus nuair a chaochail athair sa bhliadhna sin fhèin, lean e mar Reachdadair Colaiste na Mèinnean.
Nochd Ospina Pérez air an àrd-ùrlair poileataigeach nàiseanta mar sheanadair ann an 1922, am bliadhna nuair a chaidh a bhràthair athar, Pedro Nel Ospina, a thaghadh mar cheann-suidhe na dùthcha. Ged nach e deagh òraidiche a bh’ann air adhbharan meidigeach (cha b’ urrain dhà a ghuth a thogail a-riamh), fhuair e cliù is onair eadar a chuid companaich leis cho foghlaimte a bha e taobh eaconamaidh agus gnìomhachas an nàisein. An dèidh teirm na sheanadair, chaidh Ospina a dh’ ainmeachadh Ministear na h-Obrach Poblach leis a’ cheann-suidhe Miguel Abadía Méndez, ach cha do mhair e ach ochd mìosan san dreuchd sin (1926-1927).
Bha e os cionn Caidreachas Nàiseanta Tuathanaich a’ Chofaidh (Spàinntis: Federación Nacional de Cafeteros) eadar 1930 agus 1934, agus le sin dh’fhàs e a bhith "Fear Tuathanaich a’ chofaidh" ann an Coloimbia, is bha e an sàs anns an gnothach sin cha mhòr deichead, mar ball a’ ghnìomhachais agus seanadair.
Ceannas
A dh’aindeoin gu robh Laureano Gómez Castro air a bhith strì a dhèanamh an aghaidh Ospina am broinn a’ Phàrtaidh aca son a bhith os a chionn, chaidh e a mholadh mar thagraiche a’ chinneas ann an 1946, oir b’ fheudar dha na Tòraidhean brath a ghabhail air na sgaraidhean am broinn a’ Phàrtaidh Libearalach, (eadar Jorge Eliecer Gaitán agus Gabriel Turbay) agus dh’fhaodadh gun cuireadh tagrachas an Tòraidh raidigeach Gómez, an dithis ri chèile. Mar sin, trì seachdainean ro na taghaidhean, chaidh e a dh’ainmeachadh tagraiche a’ Phàrtaidh Tòraidh, is rinn e an cùis air na nàmhaidean Libearalach aige (ach le 40% na bhòtaichean a-mhàin).
Caibineit
Thoisich an còmhstri sìobhalta ris an canar An t-Ainneart (Spàinntis: La Violencia) nuair a bha e os cionn an Riaghaltais, air sàilleabh gu robh na Tòraidhean, le taic bhon an Riaghaltas fhèin, a’ sgiùrsadh na Mìleantaich Libearalach. Thoir sin, agus cur gu bàs Gaitán air 9mh an Giblean 1948, Am Bogotazo gu buil, a chruthaich fìor dhroch ùpraid air feadh na dùthcha. B’ fheudar dha Ospina Riaghaltas an Aonaidh Nàiseanta a chur air dòigh, a dh’fhàilnich an ceann greiseag. Rinn na Libearalaich dubh-chàineadh air Ospina, is dh’fheuch an fheadhainn dhuibh anns a’ phàrlamaid ri cùis-lagha poileataigeach a dhèanamh na aghaidh anns a’ Chòmhdhail. Nuair a fhuair a-mach Ospina, cho-dhùin e an Còmhdhail a dhùnadh (1949) agus chuir e poileasaidhean aintighearnail air bhog a dh’fhosgail deichead dhe deachdaireachd sìobhalta agus armachd ann an Coloimbia. Thill Riaghaltas sìobhalta ann an 1958 air sàilleabh Còrdaidhean na Buidhne Nàiseanta, is cha robh Ospina fhèin an aghaidh a’ cheum sin.
Chaidh Gómez fhèin a thaghadh mar fhear-ionaid Ospina ann an 1949 leis gu robh an t-ainneart a’ dol bho neart gu neart air feadh na dùthcha. An ceann greiseag dh’fhàs an dithis a bhith nan nàimhdean poileataigeach garg, rud a chuthach droch sgaraidhean am broinn Pàrtaidh nan Tòraidh ann an Coloimbia.
Tachartasan an dèidh an Riaghaltais
Dh’fhàs Ospina a bhith na cheannard geug mheadhanach nan Tòraidh agus mar sin bha e gu tur an aghaidh an uachdranachd chruaidh dhe Laureano Gómez: bha e fiù’s an sàs ann an gnothach 1953 a chuir Gustavo Rojas Pinilla, an t-seann Ministear a’ Phuist agus an Telegraf aige, os cionn an Riaghaltais. Ach an ceann dà bhliadhna, bha e soilleir nach robh an rèim aig Rojas cho adhartach co-dhiù agus leis gu robh an Riaghaltas sin a’ dol an aghaidh na beachdan agus na com-pàirtean aige, agus thug Ospina a chuid thaic air falbh dhà. An dèidh phàirt a ghabhail ann an stèidheachadh na Buidhne Nàiseanta (Spàinntis: Frente Nacional), chaidh Ospina a mholadh mar thagraiche a’ chinneas a-rithist ann an 1962 agus 1974, ach do rinn e an gnothach; ‘S e an t-seann cheann-suidhe Misael Pastrana Borrero a dh’fhàs a bhith am fear-ionaid aige mar cheannard nan Tòraidh meadhanach mu dheireadh thall.
Ceanglaichean a-mach
Sgoil San Ignacio de Loloya
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Kirtlebridge
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Inbhir Anainn, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Kirtlebridge. Tha e suidhichte aig 82m os cionn ìre na mara, air an àirde an ear-dheas Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Greatna agus Eaglais Fheichin, ri taobh na h-aibhne Kirtle Water. Tha e 244km air falbh bho Obar Dheathain, 113km bho Ghlaschu, 26km bho Dhùn Phrìs agus 101km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallda th' ann an dà chànan aig a’ mhòr-chuid dhuibh ann an Kirtlebridge. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus dreuchdan an an Cathair Luail. A bharrachd air sin, tha taigh-seinnse/bìdhe agus taigh-òsta ann. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoil ann, agus le sin feumar a dhol dhan bhun sgoil ann an Cille Phàdraig nam Fleamach agus dhan dhan àrd-sgoil ann an Inbhir Anainn neo Eaglais Fheichein.
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha a coltas ann gur ann à Lochlannais kyrtill neo seann-Bheurla cyrtel (Gùn Goirid) tha ainm a' bhaile is na aibhne. Bheireadh sin Drochaid a' Ghùin Ghoirid dhuinn sa Ghàidhlig. 'S ann gu math pailt 's a tha ainmean-àite Lochlannach ann an iar-dheas na h-Alba, gu h-àraidh nas fhaisge air a' Mhuir agus tha iad uile-làthaireach san sgìre eadar Inbhir Anainn agus Greatna.
Abhainn Medway
'S e abhainn ann Alba Nuadh a tha ann an Abhainn Medway (Beurla: Medway River). Tha i ann an Siorrachd na Banrìghinn.
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba Nuaidh
Bàta-ràmh
Tha bàta-ràmh a’ gluasad le bhith a’ cleachdadh ràimh. Gu h-àbhaisteach, tha iad beag sa latha an diugh, mar currach ach ann an eachdraidh, bha iad fada nas motha mar birlinn, neo long-fada aig na Sean-Lochlannaich, neo na Ròmanaich.
Kirtlebridge
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs
Bàta-ràmh
Cleachdar airson iasgach air lochan, neo aibhnichean, neo bàta nas motha a’ ruigsinn.
Roinn-seòrsa:bàtaichean
Baile Lochlannach
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann am Baile Lochlannach (Beurla: Oxmantown).
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
123
Bàsan
Roinn-seòrsa:120an
'S e an Tighearna Fhèin mo Chìobair
Tha an laoidh, 'S e an Tighearna Fhèin Mo Chìobair, stèidhichte air an taing a thug Rìgh Daibhidh do Dhia an deidh dha greim fhaighinn, gu sìtheil, air an rìoghachd aige agus e beò ann an àm saoibhreas agus dòigh.
Thuirt Iain Calvin mu ’n laoidh, agus e a tarruing bho na thuirt Naomh Augustine roimhe, “Cha lorg sinn òran nas fheàrr, no nas freagarrach, Sailm Dhaibhidh, a chaidh an labhairt tro’n Spiorad Naomh... nuair a bhios sinn gan seinn, faodaidh sinn bhith cinnteach gur e Dia a tha a cuir na facail nar beòil, mar gum biodh E Fhèin a seinn tromhainn gus a Ghlòir a mholadh.”
‘S e Leabhair nan Sailm anns a’ Bhìoball a chiad laoidheadair. Tro eachdraidh bha Crìosdaidhean airson leantainn òrdugh a Bhìobull adhradh dhèanamh agus Dia a mholadh. Bha aite sònraichte aig Salm 23 mar aon de na pìos is còrdte mar “Laoidh a Chìobair”.
Tha an laoidh, mar a dh’aithnicheas sinn e an-diugh, air a tharruing bho dhiofar phìosan bàrdachd agus diofar laoidhean. A miosg na daoine a chuir an làimh ris bha Zachary Boyd, ministir am Barony Church an Glaschu agus iar-sheansalair Oilthigh Ghlaschu a sgrìobh rannan Sailm 23 an 1646; an Ridire Uilleam Mure ‘o Rowallan, a bha na shaighdear le Oliver Cromwell anns an cogadh sìobhalta agus Francis Rous a bha cuideachd a toirt taic dha Cromwell agus a bha na Bhall-Pàrlamaid airson Truro anns am pàrlamaid ‘Barebones’ agus a chruthaich bàrdachd a chaidh a chleachdadh anns an psalter de 1650 - e an dreach air a bheil sinn is eòlach san latha an-diugh.
Anns na 1640an dh’eadar-theangaich Aimeireagach, Francis Rouse, gach fear de na 150 Sailm bho Eabhra gu Beurla meadrachail. Aig coinneamh an Dùn Èideann, chuir Àrd-sheanadh Eaglais na h-Alba obair Rouse air adhart gu comataidhean airson sùil a thoirt air agus ullachadh airson a chleachdadh anns na h-eaglaisean Albannach.
Thug na comataidhean seo sia bliadhna a leughadh na sailm aig Rouse agus dèanamh coimeas eadar na seann sailm ann an Eabhra agus iad ag obair air eadar-theangachadh ann an dòigh a leigeadh leis an t-sluagh na sailm a sheinn, ach a dhèanadh cinnteach gun robh na facail fìor cheart agus ceangailte ris na facail Eabhra.
Ged a bha luchd na h-Alba a-riamh measail air “‘S e ‘n Tighearna Fhèin mo Chìobair” thug e mu 300 bliadhna mus do dh’fhàs an laoidh ainmeil air taobh a-muigh Eaglais na h-Alba. Nochd e anns am Methodist Hymnal an 1876 agus an uairsin an Congregational Hymnal an 1916. Cha deach fhoillseachadh san Anglican hymnbook gu 1965. Dh’fhàs am pìos gu h-àraidh ainmeil ann an Sasainn an dèidh dha daoine a chluinntinn air a chleachdadh aig banais Ban-righ Ealasaid agus am Prionnsa Philip ann an 1947. Bhon uairsin tha an laoidh gu cumanta air a sheinn aig bainnsean agus tìodhlaicean san latha an-diugh.
Chaidh am fonn “Crimond” a chleachdadh airson a chiad turas anns an Northern Psalter an 1872 còmhla ris an laoidh “I Am the Way and the Truth and the Life”. Tha e coltach gur e tè dhan ainm Jessie Seymour Irvine, nighean ministear ann an Dunottar agus Crimond, a sgrìobh am pìos ceòl.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Laoidh
483
Bàsan
Roinn-seòrsa:480an
Nóvita (Chocó)
'S e baile beag ann an Chocó, Coloimbia, a th' ann Nóvita. Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha eadar Oirthir a’ Chuain Sèimh agus Beanntan na h-Andes, 132km air falbh bho Quibdó, prìomh-bhaile na roinne. Tha àirde mheadhanach dhe 70m os cionn ìre na mara aige. 'S e baile le gnàth-shìde theth a th' ann le teodhachd meadhanach dhe 28˚, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1709.
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 7,867 nan tàmh anns a' bhaile, tha a’ mhòr-chuid dhuibh,  5,306, a' fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, 's e pàtran àireimh-sluaigh gu math traidiseanta a th' ann an Nóvita fhathast.
Taobh chinnidh, 's e daoine le freumhan ann an Afraga a th' ann a’ mhòr-chuid dhe (93.5%) dhe na daoine ann an Nóvita, ach tha 5.5% dhe Tùsanaich agus 1% dhe daoine geala/mestizos cuideachd. 'S urrainn dhan 60% dhe na daoine ann an Nóvita leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig ach 7% dhe na dachannan.
Daoine Ainmeil
Carlos Holguín (1832 – 1894): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1888 agus 1892.
Miseanaraidh
thumb|right|200px
Nóvita (Chocó)
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Nóvita
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
1426
MCDXXVI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1420an
Miseanaraidh
'S e miseanaraidh (Laideann: Missionarius) neach a tha ag obair às leth eaglaise air neo buidheann chreideamhach eile, agus a' sgaoileadh a chuid chreideamhan fad is farsaing. 'S e th' ann connspaideach 's a tha obair a' mhiseanaraidh.
Eanraig Caimbeul-MacGille-na-Brataich
B' e Prìomhaire na Rìoghachd Aonaichte bho 1905 gu 1908 agus riochdaire dioplòmasach a bh' ann an Eanraig Caimbeul MacGille-na-Brataich (Beurla: Henry Campbell-Bannerman), GCB (7 an t-Sultain 1836 – 22 an Giblean 1908).
Rugadh e ann an Glaschu, Alba. Dh'ionnsaich e clasaigeachd aig Oilthigh Ghlaschu agus Oilthigh Chambridge. Bha e na BhP airson Borgh Sruighlea eadar 1868 agus 1908.
Chuir e Bile an Fhearainn air beulaibh na Pàrlamaid.
Iomraidhean
Campbell-Bannerman
1855
MDCCCLV
Linn an Ath-bheòthachaidh
thumb|[[Vitruvian Man le Leonardo Da Vinci. Bha buaidh mhòr bho na sgrìobairean airson an ath-bheòthachaidh.]] B’e an t-ath-bheòthachadh linn ann an eachdraidh na h-Eòrpa, eadar na Meadhan-Aoisean agus An t-Ath-Leasachadh, nuair a bha flùrachadh den ealain, eòlas, 7c. Thòisich e anns an Eadailt.
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Sid Vicious
thumb|Sid Vicious Sid Vicious (10 May 1957 London - 2 February 1979 New York).
Sid is Nancy
<div style="float: right; margin: 1em 1em 0 0; padding: 0.5em; background: #fffff4; border: 1px solid #ddddbb; width: 250px;"> Sid Vicious:
Undermine their pompous authority, reject their moral standards, make Anarchy and disorder your trademarks, cause as much chaos and disruption as possible but don’t let them take you alive.
Leabhraichean
Vicious, Sid
1427
MCDXXVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1420an
Jean-Yves Le Drian
'S e neach-poileataigs Frangach a tha ann an Jean-Yves Le Drian (Lorient, 30 an t-Ògmhios 1947).
Rugadh is thogadh e ann an Lorient is bha e an sàs anns an jeunesse étudiante chrétienne (iomairt òigridh poileataigeach) mus robh e na oileanach aig Oilthigh Rennes is e an sàs ann an aonadh nàiseanta oileanach na Frainge. Ghabh e sa' Phàrtaidh Sòisealach ann an 1974 is chaidh a thaghadh mar bhall pàrlamaid airson Morbihan ann an 1978. Bha e na mhèar Lorient eadar 1981 is 1998 is chaidh a thaghadh mar cheann-suidhe comhairle na Breatainn Bige air 23 am Màrt, 2004 gus 2012 nuair a chaidh e na Mhinistear an Dìon fo François Hollande. Chaidh e na mhinistear airson Eòrpa agus Cùisean Cèin san riaghaltas Emmanuel Macron an dèidh do taic a thoirt do Mhacron mar thagraiche ceann-suidhe ann an 2017. Anns an t-Samhain 2021, Ann an agallamh leis a ’phàipear-naidheachd" Le Monde ", chuir Jean-Yve Le Drian dragh an cèill mun chreachadh eaconamach a bha a’ toirt cuideam air dùthchannan Afraganach, a ’comharrachadh a’ mheur aig Sìona agus an Ruis. "Chan eil taboos no crìochan aig na farpaisich againn" thuirt Jean-Yves Le Drian, a rèir am feum Eòrpaich aig a h-uile cosgais an dàimh le mòr-thìr Afraganach ath-thogail.
19 an t-Iuchar
'S e 19 an t-Iuchar an 200mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (201mh ann am bliadhna-leum). Tha 165 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|150px|[[Nicola Sturgeon]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Martletwy
Tha am baile Martletwy ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 74.3 mi (119.6 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 203.1 mi (326.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 555 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 81 (14.6%); rugadh 60% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Stèisean Pheairt
'S e Stèisean Pheairt (Beurla: Perth railway station) am prìomh stèisean-rèile ann am Peairt. Tha dà shlighe a-steach agus seachd àrd-chabhsairean ann.
Seirbheisean
Tha seirbheisean ag obrachadh le Rèile na h-Alba. Tha seirbheisean ann bho Peairt gu Dùn Èideann (tro Fhìobha), Glaschu (tro Sruighlea), Inbhir Nis agus Obar Dheathain (tro Dhùn Dèagh).
Tha an Caledonian Sleeper a' stad an seo gach là agus tha Virgin East Coast Trains a' toirt seirbheis eadar Inbhir Nis agus Lunnainn.
<br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
Roinn-seòrsa:Trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Baile Munna
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann am Baile Munna.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Baile na Lobhar
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann am Baile na Lobhar (Beurla: Leopardstown).
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Auguste Rodin
B’ e François-Auguste-René Rodin (Paris, 12 an t-Samhain 1840 - Meudon, 17 an t-Samhain 1917) fear dhe na deilbhearan na b’ ainmeile a bh’ ann a-riamh. Tha na nithean na b’ fheàrr a rinn e ann an dà taigh-tasgaidh ann am Paris agus Meudon a-nis. Bha athair, Jean-Baptiste, na oifigear poilis ann an Normandaidh.
Trèanadh agus Obair
Thòisich e a chuid trèanaidh foirmeil ann an 1854, nuair a chaidh e dhan Sgoil Bheag (Fraingis: La Petite École), is Lecoq de Boisbaudran agus Jean-Hilaire Belloc a’ toirt foghlam dha na h-oileanaich an siud. Aig aon an àm dh’ionnsachadh e fo stiùireadh Antoine-Louis Barye, eòlaiche-bodhaig, is bha e an sàs ag obair anns an stiùidio aig Louis-Robert Carrier-Belleuse cuideachd. An dèidh an Sgoil Bheag fhàgail, dh’fheuch e ris a dhol do Sgoil na h-Ealain Pharis, ach chaidh e dhiùltadh trì tursan.
‘S e An duine leis an t-sròin bhriste (L'Homme au nez cassé) a bh’ann a’ chiad rud a chuir e a-steach dhan Salon ann am Paris, ach dhiùltadh e air sàilleabh nach robh e deiseil. Seo liosta na nithean na b’ ainmeile aige: An Smuaineadair (1880), Am Pòg (1886) agus Am Mac Stròdhail (1889).
‘S e Dorsan Ifrinn (La Porte de l’Enfer) an rud na b’ adhartaiche ghlòir-mhiannaiche a rinn e a-riamh, a dh’iarr Taigh-tasgaidh na h-Ealain Mhaisich air. Mhair an gnothach ceithir bliadhna gus an robh e deiseil airson taisbeanadh an Salon ann an 1900, is chuidich Camille Claudel e ris. Thug e brosnachadh agus misneachadh bho mhòran tobraichean, ach dh’ainmich esan fhèin gu seachd àraidh Dorsan Phàrrais le Ghiberti, An Ifrinn le Dante agus Flùraichean na n-Aingidheachd le Baudelaire.
Rinn e ìomhaighean dhe Victor Hugo agus Honoré de Balzac ann an 1897 a bha gu math connspaideach aig an àm, ach ‘s e càrnan-cuimhne poblach ann am Paris a th’ annta a-nis. Tha am buidheann eachdraidheil aige ris an canar Na Bùirdeasaich à Calais (Les Bourgeois de Calais) uabhasach ainmeil gus an latha an-diugh cuideachd, is chithear e ri beulaibh Pàrlamaid Shasainn ann an Lunnainn. A bharrachd air sin, tha aon ìomhaigh a rinn e, Eòin Baistidh, ann an Gleann na Cille, faisg air Dùn Phrìs, Alba.
Ealain agus Lomnochd
Bha cuspairean gnèitheasach agus drùis-mhiannach a-riamh ann an teas mheadhan na h-obrach aig Rodin. Fhaiceadh cuirp rùisgte is gnothaichean na feòla dhe gach uile seòrsa, fiù 's fèin-bhrodadh, anns a chuid obrach, seadh anns na h-ìomhaighean mheatailt is cloiche, seadh anns na dealbhan is gràbhalaichean. ‘S e dìreach Rodin a bh' ann a’ chiad dheilbhear a rinn fìor dhealbh caineag mhnà, ann an ''Iris, teachdaire na Diathan (Iris, messagère des dieux).
Gaol
Bha beò-ghlacadh làidir taobh cuspairean na feòla aig Rodin. agus bha tòrr leannain aige fad a bheatha, ach thug dithis dhuibh buaidh mhòr air a chuid obrach. ‘S e Rose Beuret a’ chiad leannan a fhuair e, bha iad còmhla fad am beatha, is phòs e rithe mu dheireadh thall air an 29mh latha dhenFhaoilleach 1917 (am bliadhna a bhàsaich an dithis dhuibh). Thug Rose Beuret mac dha, ach leigeadh Rodin seachad e.
Bha mòran leannain ainmeil eile ann an saoghal an ealain aig Rodin fad a bheatha cuideachd. Mar eisimpleir, sgrìobh an dannsair Isadora Duncan mu dheidhinn a cuid leannanachd neo-thorrach còmhla ris an deilbhear: ''’S e dìreach a h-uile càil a thoirt dhasan gum bu mhiann leamsa fhèin agus sin a dhèanainn gu dearbh, nan cuireadh mo chuid fhoghlaim amaideach an dearg eagal ormsa (...). Abair na tursan a ghabh mi aithreachas air a’ mhì-thuigsinn ghòrach leis gun do chaill mi an cothrom seunta mo mhaighdeanas a thoirt dhan dhia Pan, do Rodin uamhasach!'' A bharrachd air sin, thug mòran de luchd-ealain is cleasaichean pàirt ann am beatha Rodin, is bho àm gu àm bhite ag iarraidh a bhith ga mì-chliùthachadh gu poblach, air an sgàth; Sgaoileadh Sergei Diaguilev droch fhathannan mu dheidhinn Rodin agus Vatslav Nijinski, nuair a chunnaic e an dithis dhuibh nan cadal còmhla air an fheur an comhair an Taigh-òsda Hôtel Biron.
Dìleab
‘S e fìor ro-theachdaire an deilbhidh nòs-ùr agus fìorachail a bh’ann Rodin, ged an robh neart clasaigeach ann cuideachd. Thug e buaidh uabhasach mòr air deilbhearan an 20mh Linn mar Camille Claudel, Maillol, Constantin Brâncuşi, Matisse, Alberto Giacometti neo fiù 's Chillida. Tha feadhainn ag ràdh gur robh na rinn e cudromach do dh’Egon Schiele cuideachd.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
Nobhaileag
'S e pios ficsein eadar 10,000 agus 60,000 faclan a dh'fhaid a tha ann an Nobhaileag.
Ged nach eil iad cho cumanta sa Bheurla, tha iad glè chumanta ann an Ruiseis, Fraingis is Gearmailtis.
Nobhaileag sa Ghàidhlig
Seo cuide de na leabhraichean sa Gàidhlig:
Petite Rivière
'S e abhainn ann Alba Nuadh a tha ann am Petite Rivière. Tha i ann an Siorrachd Lunenburg.
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba Nuaidh
Nodaway County, Missouri
'S e Maryville prìomh-bhaile na siorrachd.
Chaidh an t-siorrachd a chruthachadh air 14 Gearran 1845. Thàinig ainm na siorrachd bhon Abhainn Nodaway.
A rèir cunntas-sluaigh nan Stàitean Aonaichte bho 2010, 's e an àireamh-sluaigh 23,370.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Missouri
Julia Gillard
'S e neach-poileataigs Astràilianach a tha ann an Julia Eileen Gillard (IPA:' gɪlaːd; *Y Barri, 29 an t-Sultain, 1961). Bha i na Prìomh-mhinistear na h-Astràilia eadar 2010 agus 2013.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Astràilia Roinn-seòrsa:Poileataigs
Contae an Chabháin
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae an Chabháin (tuiseal ainmneach: An Cabhán). Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha, ann an Còigeamh Uladh. Tha 73,183 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 1,891km², an 18mh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 25mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae an Chabháin le Fear Manach, Iarmhí, Liatroim, Longfort, Lú, An Mhí agus Muineachán. Bha 243,158 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir. 'S e Sliabh Beatha (370m) a th' anns a' bheinn as àirde na siorramachd. Chaidh Contae an Chabháin a chruthachadh ann an 1579.
Sgìrean Ionadail
Tha ochd baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn Chabháin: Caisleán Raithin, Clann Chaoich, Clann Mhathúna, Lucht Tí Íochtarach, Lucht Tí Uachtarach, Teallach Ghairbhíth, Teallach Eathach agus Teallach Dhúnchadha. A bharrachd air sin, tha 36 parraistean (anns an sgìreachd-easpaig Chlochair) agus 1,979 bailtean fearainn sa chontae.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn Roinn-seòrsa:Contae an Chabháin
Y Fan
Tha am baile Y Fan ann an Caerffili, a' Chuimrigh. Tha e 6.4 mi (10.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 132.3 mi (212.8 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 4720 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 492 (10.4%); rugadh 91% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerffili Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Baile na Manach
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann am Baile na Manach.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Hartford
'S e prìomh-bhaile Chonnecticut a tha ann an  Hartford. 'S e cuideachd an dàrna baile as motha a tha anns an stàit an dèidh Bridgeport. Tha e suidhichte san àirde a tuath na stàite air bruach an Abhainn Chonnecticut.
Anns a' bhliadhna 2006 bha 124,512 duine a' fuireach an seo.
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1784.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Connecticut
An t-Aonadh Sobhiatach
’S e dùthaich comannach a bh’ anns an t-Aonadh nam Poblachdan Sòisealach Sobhiatach neo APSS (Beurla: USSR, Ruiseis: СССР), agus nuair a chaidh a stèidheachadh ‘s e a chiad dùthaich sòisealach ann an eachdraidh na cruinne a bh’ ann. Mhair an t-Aonadh bho 1922 gu 1991 agus ì suidhichte ann an Eurasia. Gu tric bhiodh feadhainn ga ainmeachadh mar an Ruis oir b’ e an dùthaich ud an roinn is motha agus is cumhachdach am broinn an stàit. Bho 1945 gu briseadh an t-aonadh ann an 1991 – àm ris an canar an “Cogadh Fuar” – sheas an t-Aonadh Sobhiat an aghaidh Na Stàitean Aonaichte mar aon de na dhà dùthchannan is neartmhor, no “superpowers” mar chanar ‘sa Bheurla, san t-saoghal aig an robh buaidh farsaing anns a h-uile pàirt den cruinne.
Eachdraidh
Thòisich agus dh’fhàs an USSR mar aonadh de na Poblachdan Sobhiat a bha a nochdadh anns na sgìrean de Impireachd an Ruis an dèidh don ar a-mach Ruiseanach ann an 1917 cuir às don Impireachd agus an Cogadh sìobhalta a lean agus a sheas eadar 1918 agus 1921. Thairis air na bliadhnachan dh’atharraich na crìochan aig diofar amannan ach an dèidh do chrìoch an dara cogadh t-saoghal bha iad glè fhaisg air na crìochan a bh’aig Impireachd an Ruis ach as aonais A' Phòlainn, a chuid mhòr de Suòmaidh agus Alasca.
Chaidh an t-Aonadh Sobhiat a chleachdadh mar prìomh-samhail airson stàitean comunnach eile tron an cogadh fhuar leis an riaghaltas agus òrdugh poilitigeach fo smachd Pàrtaidh Comunnach an t-Aonadh Sobhiat a-mhàin.
An toiseach chaidh a chruthachadh mar aonadh de cheithir Poblachdan Sòisealach Sobhiat, dh’fhàs an USSR gu robh coir is 15 poblachdan aonaichte na broinn; Poblachd Sòisealach Sobhiat Armenia, PSS Belaruis, PSS Estonia, PSS Georgia, PSS Kazakh, PSS Kyrgyz, PSS Latbhia, PSS Lituania, PSS Moldobha, PSS nan Ruis, PSS Tajik, PSS Turkmen, PSS Ucràin agus PSS Ùsbeg. Bha na poblachdan nam pàirt de aonadh feadarail a bha gu ìre mòr fo smachd am Poblachd Sòisealach Sobhiat Ruiseanach.
Bhuineadh An USSR dhan Cho-aonta Warszawa eadar 1955 agus 1990.
Ann an Leabhraichean
Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat Roinn-seòrsa:An Cogadh Fuar Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:An Ruis
Loch Laidon
thumb|Loch Laidon
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Laidon. Tha e suidhichte ann am Mòinteach Raineach air a' Ghàidhealtachd. San ear-dheas dheth tha Loch Bà ann.
Tha an loch mu 5 1/3 mìle (8,5 km) a dh'fhad, ach tha pàirt ann a bhios a' sìneadh san mu 1,5 mile chun an iar-thuath agus mar sin tha e nas motha na 6 mìle a dh'fhad uile gu lèir. Tha an leud aige gu bhith 3/4 mìle slat (1207 m) aig an àite as leathainne. San fharsaingeachd tha e mu 580 slat (531 m) a leud. Tha Loch Laidon cho mòr ri 1149 acair agus tha an àrainn drèanaidh dìreach aige beagan nas motha na 30 mìle ceàrnagach (77 km²). Ach tha e a' gabhail a steach an t-uisge bho Loch Bà, Loch Buidhe, Lochan na Stainge is Lochan na h-Achlaise cuideachd, mar sin tha an àrainn drèanaidh uile gu lèir cho mòr ri gu bhith 47,5 mìle ceàrnagach. 'S e 35 troigh (77 m) an domhainneachd mheadhanach aige le 128 troigh (117 m) aig an àite as doimhne.
Tha bàrr uisge an locha mu 923.9 troigh (281.6 meatair) os cionn na mara. Thèid an loch a lìonadh san iar dheas bho Loch Bà le Abhainn Bà agus san iar-thuath le Allt Lochain Ghaineamhaich. Sruthaidh an t-uisge a-mach à Loch Laidon chun an ear tro Gharbh Ghaoir do Loch Eigheach.
Tha cuid eileanan ann an Loch Laidon, nam measg Eilean Iubhair.
Chan eil duine sam bith a' fuireach air bruach no faisg air Loch Laidon. Mar sin chan eil rathaidean ann. Faisg air ceann an ear-thuath an locha tha an Rannoch Rail Station ann. Tha an loch seo math airson iasgach, gu h-àraidh airson bric.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Bòsfaras
'S e caolas anns an Tuirc a th' ann am Bòsfaras (Turcais: Boğaziçi, IPA: boːaziˈt͡ʃi). Tha e suidhichte eadar Àisia agus an Roinn-Eòrpa anns an roinn Marmaris agus 's e an ceangal mara eadar a' Mhuir Mharmara agus a' Mhuir Dhubh a th' ann. Tha an Caolas 31km a dh'fhaide (eadar Rumeli Feneri is Anadolu Feneri gu tuath agus  Ahırkapı Feneri is Kadıköy İnciburnu Feneri gu deas) agus eadar 3.3km a leud gu tuath agus dìreach 2.8km gu deas. Chan eil am Bòsfaras idir domhainn, dìreach 13m (à Aşiyan) agus 110m (eadar Kandilli is Bebe). Tha salannachd mheadhanach aige, eadar 15.01psu agus 18.64 psu. Tha luchd-rannsachaidh dhen bheachd gun do chruthaicheadh am Bòsfaras mu 5600 RC, nuair a bha ìre na mara a' sìor-fhàs an dèidh Linn na Deighe.
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo idir cho soilleir, tha e coltach gur ann à  βοῦς (Gàidhlig: cluas) agus  πόρος (caolas) ann an Greugais a tha an t-ainm. Bheireadh sin Caolas nan Damh dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh.
Thogadh drochaid tarsainn a' Chaolais ann an 1973.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas Roinn-seòrsa:An Tuirc Roinn-seòrsa:Muir
1428
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1428 (MCDXXVIII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1420an
125
Bàsan
Roinn-seòrsa:120an
Nobhail
'S e gnè-sgrìobhaidh a th' ann an nobhail, pìos rosg fada, gu h-àraid nas fhaide na 70,000 faclan.
An Sean-Nobhail
Chan eil mòran sean nobhailean air fhàgail, ach tha fear no dha againne bhon Romanaich, m.e. An Satyricon le Petronius (60 AC) agus An Asal Or le Apuleius (an 2na linn).
Nobhail ann an Alba sa Ghàidhlig
Tha am facal 'ùr-sgeul' cuideachd air a chleachdadh airson 'nobhail'. Is e Dùn Aluinn le Iain MacCormaig a' chiad nobhail a chaidh fhoillseachadh ann an Gàidhlig na h-Alba. Thàinig e a-mach ann an 1912. Beagan às dèidh sin, ann an 1913, thàinig An t-Ogha Mòr a-mach le Aonghas MacDhonnchaidh. Tha an nobhaileag no novella air a bhith fada nas cumanta sa Ghàidhlig m.e. An t-Aonaran le Iain Mac a' Ghobhainn agus Gun d'thug i speis do'n Armunn le Iain MacCormaig san 20mh linn.
Bàta-sàbhalaidh
thumb|right|Bàta-teasairginn ann an Devon
Nobhail
Nobhail ann an Alba sa Ghàidhlig
San 21mh linn, tha grunn nobhailean air nochdadh mar phàirt de dh'iomairt gus rosg do dh'inbhich a chur ann an clò, mar eisimpleir tro Ùr-Sgeul. Tha Màiri Anna NicDhòmhnaill, Iain F. MacLeòid, Màrtainn Mac an t-Saoir, Norma NicLeòid, Catrìona Lexy Chaimbeul, Tormod Caimbeul, Tormod MacGill-Eain agus Aonghas Pàdraig Caimbeul air nobhailean a sgrìobhadh, eadar 2003-2009.
Bàta-sàbhalaidh
Tha bàta-teasairginn/teasraiginn neo bàta-sàbhalaidh air an cur air muir gus daoine a shàbhaladh aig muir. Ann am Breatainn, stiùirear iad le saor-thoilich o Bhuidheann Rìoghail Nàiseanta nam Bàta Teasairginn, an RNLI. Tha iad gu h-àbhaisteach san dath orains leis an RNLI.
Nobhail
Nobhail ann an Alba sa Bheurla
thumb|250px|An Ridire Walter Scott (Raeburn, 1822)
Bàta-sàbhalaidh
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bàtaichean
Nobhail
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Litreachas
Baile Phámar
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann am Baile Phámar.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Alþýðubandalagið
B' e partaidh poileatagach à Innis Tìle a bha air an làimhe chlì ann am poileataigs s' a bh' ann an Alþýðubandalagið (Gàidhlig: Caidreachas nan Daoine). Chaidh a stèidheachadh ann an Reykjavík air 4 an Giblean 1956, nuair a thàining ri chèile iomadh buidheann beag on làimhe chlì, fheadhainn a bha nam ball Kommúnistaflokkur Íslands roimhe cuideachd. Bha 1,000 buill a' phàrtaidh ann fad nan 70an, air neo 1% dhen luchd-obrach na dùthcha. Dh' aontaich a' mhòr-chuid nam ball Alþýðubandalagið gu Samfylkingin ann an 2000, còmhla ri Alþýðuflokkurinn, Kvennalistinn agus Þjóðvaki – Hreyfing Fólksins. A dh'aindeoin sin, chaidh cuid dhuibh gu Vinstrihreyfingin - grænt framboð, an dèidh bhriseadh sìos a' phàrtaidh ann an 1998. B' ann gu Alþýðubandalagið a bhuinneadh Ólafur Ragnar Grímsson a bha na cheann-suidhe.
Taghaidhean dhan Alþingi
B' ann ann an 1978 a bha Alþýðubandalagið na bu shoirbhachaile anns na taghaidhean dhan Alþingi, nuair a fhuair iad 14 seataichean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Laphroaig
thumb|right|Taigh–stail Laphroaig thumb|right|Botail Laphroaig a tha 15 bliadhna a dh'aois 'S e seòrsa uisge-beatha a tha ann an Laphroaig (IPA: ləˈfrɔɪɡ ). Tha an taigh–stail suidhichte san àird a deas Ìle.
Canar gur e aon de na seòrsaichean uisge-beatha le blas làidir a th' ann. Mar is trice tha e 10 bliadhna a dh'aois, ach tha seòrsaichean le 15 bliadhna is 18 bliadhna a dh' aois gu math cumanta cuideachd.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Deoch làidir Roinn-seòrsa:Ìle
20 an t-Iuchar
'S e 20 an t-Iuchar an 201mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (202mh ann am bliadhna-leum). Tha 164 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
200px|thumb|[[Aodh Mór Ó Néill]]
Bàta-smùid
right|thumb|250px|SS Shieldhall air [[Abhainn Chluaidh]]
Sheabhal
'S e beinn anns na h-Eileanan Siar, Alba a th' ann an Sheabhal neo Heaval. 'S e Sheabhal a' bheinn as àirde ann am Barraigh.
Bàta-smùid
Tha bàta-smùid air a h-iomain le innealan stoithe.
Sheabhal
Suidheachadh
Tha e suidhichte ann an deas an eilean Bharraigh. Tha Bàgh a' Chaisteil iar air a' bheinn agus tha an rathad A888 a' dol seachad air sa deas.
Bàta-smùid
Rè an 19mh linn b' e bàtaichean-smùid a th' ann am modh-shiubhail cudthromach an roinntean mòr de Astràilia, agus Aimearaga a Tuath, gu sònraichte air Abhainn Mhississipi.
Sheabhal
Suidheachadh
Tha druim Sheabhal a' ruith bhon deas dhan tuath agus tha dà mhullach air. Tha Sheabhal fhèin, a' mullach as àirde, 384m (1260 troigh) de dh'àirde. A rèir an "Database of British and Irish hills" rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh a thaobh àirde na beinne san 10 an t-Samhain 2012. Air mullach na beinne tha an roc a tha mu 3m san iar-thuath an lic thriantanachd a' sealltainn a' phuing as àirde. 'S e Marilyn a th' ann.
Bàta-smùid
Chan eil ach aon bhàta-smùid na mara air fagail ann an Alba – Sin am Waverley, air Linne Chluaidh.
Roinn-seòrsa:Bàtaichean Roinn-seòrsa:Mòdh Ghiùlain
Na h-Eileanan Mhoiriseas
'S e dùthaich eileanach ann an Afraga a tha anns na h-Eileanan Mhoiriseas neo Mauritius (IPA: məˈrɪʃəs), Fraingis: Ile Maurice, (IPA: mɔʁis); Creole: Moris, ainm oifigeil: Republic of Mauritius, (Fraingis: République de Maurice). Tha i suidhichte anns a' Chuan Innseanach mu 900 cilemeatair air falbh san ear bho Mhadagascar.
Sheabhal
Suidheachadh
Tha an dàrna mhullach suidhichte air an tuath, tha Sheabhal North Top 360m (1181 troigh) de dh'àirde. A rèir an "Database of British and Irish hills" rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh a thaobh àirde na beinne san 20 am Faoilleach 2012. Tha an àirde rinneach de 38m a' sgaradh Sheabhal North Top bho Sheabhal, a tha na màthair-mhullaich. Air mullach na beinne chan eil dad sònraichte ann a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. Tha Sheabhal North Top na laighe ann an àite iomallach, mar sin chan eil slighe ann a leanas gu mullach na beinne.
Na h-Eileanan Mhoiriseas
'S e Port Louis prìomh-bhaile na dùthcha.
Sheabhal
Suidheachadh
Chithear ìomhaigh-chloiche Moire Maighdeannan neo Our Lady of the Sea air leargaidh dheasail Sheabhail. Chaidh a thogail ann an 1954.
Na h-Eileanan Mhoiriseas
Tha na h-Eileanan Mhoiriseas a’ gabhail a-steach na h-eileanan:
Sheabhal
Freumh an ainm
Tha an t-ainm Sheabhal a' gabhail a-steach an gnàth-eileamaid Lochlannais "fjall" airson "beinn" aig deireadh an ainm. Nochdaidh fjall mar "bhal"  neo "val" anns na h-ainmean Gàidhlig, mar sin chithear dòigh-sgrìobhaidh mar Heabhal no Heaval cuideachd. A rèir Borgström nochd an t-ainm "Hèahabhal" cuideachd, tha esan den bheachd gur dòcha gu bheil an t-ainm seo ceangailte  gu "Hàfjall" a tha a' ciallachadh High Hill ann an seann Lochlannais.
Na h-Eileanan Mhoiriseas
Canar gu bheil an t-eilean glè bhrèagha. Mar eisimpleir, sgrìobh an t-ùghdar Mark Twain anns an leabhar "Following the Equator": "You gather the idea that Mauritius was made first and then heaven, and that heaven was copied after Mauritius".
Stampaichean
75px|2 Pence 75px|1 Penny Tha na h-Eileanan Mhoiriseas ainmeil airson na stampaichean aice: „Red Penny“ agus „Blue Penny“. Chaidh an clò-bhualadh anns a’ bhliadhna 1847.
Iomraidhean
thumb|250px|left|Cladach anns an ear na dùthcha
thumb|250px|Cairt:Na h-Eileanan Mhoiriseas
Sheabhal
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann am Barraigh Roinn-seòrsa:Marilyn
Grettir Ásmundarson
B' e gaisgeach agus duine fon choill à Innis Tìle a bh' ann an Grettir Ásmundarson. Rugadh e ann am Bjarg ann an 997 agus chaochail e ann an Drangey ann an 1031. Rugadh agus thogadh Grettir ann an Cairteal Norðlendingafjórðungur (Norðurland vestra an latha an-diugh) do theaghlach beartach uachdaran. Bha e anns na h-oghaichean le Rìgh Harald à à Nirribhidh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle
1856
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1856 (MDCCCLVI).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1850an
Tuathanach
'S e tuathanach (à tuath) neach a tha ag obair ann an àiteachas neo tuathachanas, a' toirt dhuinn ar cuid bìdh. Cleachdar facal eile, croitear, airson neach a tha na thuathanach ann an croit agus a tha ag obair fo Achd na Croitearachd (1886). Mar as àbhaist an Alba, coisinnidh tuathanach eadar £20,000 agus £50,000 gach bliadhna. 'S ann ann an sgìre dhùthchail a bhios tuathanaich a' fuireach ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Àiteachas
Dover, Delaware
thumb|right|300px| Dover 'S e prìomh-bhaile Dhelaware a tha ann an  Dover. Tha e suidhichte, ann an Kent County ann am meadhan na stàite air bruach an Abhainn St. Jones. Anns a’ bhliadhna 2006 bha 34,735 duine a’ fuireach an seo. Mar sin 's e an dàrna baile as motha a tha ann an Delaware. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1683. Chuir William Penn an t-ainm air a' bhaile a-rèir Dover ann an Kent, Sasainn.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Delaware
Ronald Coase
Is e eaconomaiche Breatannach a tha ann an Ronald Coase. Rugadh e air 29 an Dùbhlachd 1910 faisg air Lunnainn. Bha e na ollamh air foghnadh de Eaconamaiche aig sgoil-lagha Oilthigh Chicago. Cheumnaich e bho Sgoil Eaconomaiche Lunnainn ann an 1931 is dh'obair e aig Oilthigh Bhuffalo agus Oilthigh Virginia mus deach e gu Chicago ann an 1964. Dh'fhrithealaich e mar dheasaiche Journal of Law and Economics o 1960 far an do dh'fhoillsich e an obair aige as ainmeile. Bha buaidh aige air poileasaidhean nan riaghaltasan air feadh an t-saoghal, mar eisimpleir ròpan airson an speactram rèidio is malairt gualain. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1991. Chaochail e ann an 2013.
Ath-bheòthachadh na h-Alba
thumb|[[Leabharlann Bàrdachd na h-Alba, Crichton's Close, Dùn Eideann.]] B’ e ath-bheothachadh na h-Alba gluasad cultarail ann an Alba, anns a’ mheadhain den 20mh linn. Rinn sgrìobhadair Frangach an t-ainm “Renaissance Écossaise”. Bha a’ mhòr-chuid de na sgrìobhadairean, gu h-àraid, nam bàird.
Buill ainmeil
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Cultar Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Dualchas na h-Alba Roinn-seòrsa:Litreachas
Iùdhachd
‘S e creideamh nan Iùdhach a th’ann an Iùdhachd bhon Eabhra Yehudah (יהודה), agus am fear as aosda nan creideamhan aig a bheil dìreach aon Dhia cuideachd. A bharrachd air sin, ‘s e fear dhe na creideamhan as sine a tha fhathast ann is tha A’ Chrìosdaidheachd agus an Islam air an stèidheachadh air ionnsachadh, beachdan is eachdraidh nan Iùdhach, gu h-àraidh tro Abraham. Cha robh stàit Iùdhach ann idir bho àm nan Ròmach gu ruige Cruthachadh Iosrael, an dèidh an Dàrna Cogaidh ann an 1948. Do na h-Iùdhaich, tha am facal Iùdhachd a’ ciallachadh creideamhan, talamh, nàisean agus cultar, a thuilleadh air còrr is 4,000 mìle bliadhna dhe eachdraidh. Bidh na h-Iùdhaich a’ dèanamh ùrnaigh ann an Sìonagoga.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Abhainn LaHave
'S e abhainn ann Alba Nuadh a tha ann an Abhainn LaHave (Beurla: LaHave River). Tha i ann an Siorrachd Annapolis.
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba Nuaidh
Dover
Is dòcha gu bheil thu a' lorg:
1429
MCDXXIX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1420an
H. H. Asquith
B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte bho 1908 gu 1916 agus riochdaire dioplòmasach a bh' ann an Herbert Henry Asquith, 1ad Iarla Oxford agus Asquith, KG, PC, KC (12 an t-Sultain 1852 – 15 an Gearran 1928).
Rugadh e ann am Morley, Siorrachd Eabhraig, Sasainn.
Ceanglaichean a-muigh
Asquith Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Prionnsalachd Aschaffenburg
B’ e dùthaich bheag neo-eisimeileachd am broinn Ìmpireachd Naomh na Ròimhe anns a’ Ghearmailt a bh’ anns an Prionnsalachd Aschaffenburg (Gearmailtis: Fürstentum Aschaffenburg) eadar 1803 agus 1810. Chaidh a' Phrionnsalachd ann an 1803 nuair a ghairm Napoleon Bonaparte ri linn atharrachadh mòr a rinn e air structair phoileataigeach na Gearmailt. Bha Aschaffenburg na ball Co-chaidreachas na Rèine eadar 1806 agus 1810. B’ e Aschaffenburg a bh' ann prìomh-bhaile na dùthcha. Dh'aonaich Karl Theodor Anton Maria von Dalberg, a bha os cionn na stàite fad an t-siubhail, Aschaffenburg agus oighreachdan eile a bha aige ann an aon stàit, air an robh Àrd-Dhiùcachd Frankfurt.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
Lodainn Mheadhanach (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an Lodainn Mheadhanach (Beurla: Midlothian).
Chaidh a cruthachadh ann an 1955 o phàirtean de Lodainn Mheadhanach agus Siorrachd nam Puballan. Bha William Gladstone na BhP airson Lodainn Mheadhanach nuair a bha i na Siorrachd Dhùn Èideann a-mach on borgh Dhùn Èideann agus bha diofar crìochan aice.
Tha Dail Chèith, Penicuik agus Bruach Easg anns an sgìre seo. Is ionann a crìochan agus crìochan na Chomairle Mheadhan Lodainn. Tha i ann an crìch ri Lodainn an Ear, Dùn Èideann an Ear, Dùn Èideann a Deas, Dùn Èideann an Iar-Dheas, Siorrachd Bhearaig, Roxburgh agus Salcraig agus Siorrachd Dhùn Phrìs, Dail Chluaidh agus Srath Thuaidh.
Porto-Novo
'S e prìomh-bhaile Bheinin a tha ann an Porto-Novo, ainm eile: Hogbonou neo Adjacé. Tha e suidhichte ann an ear-dheas na dùthcha aig an Gulf of Guinea, aig 40m os cionn ìre na mara. Mar sin dheth tha port-mara cudthromach aige. 'S e seo an co-chomharran aige: 6° 28' Tuath agus 2° 36' Ear. Tha Porto Novo 25km air falbh bho Chontonou, 131km bho Lomé (Togo), 614km bho Abuja (Nìgeiria), 784km bho Niamey (Niger) agus 796km bho Ouagadougou (Burkina Faso).
Lodainn Mheadhanach (sgìre Phàrlamaid Westminster)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Meadhan Lodainn Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Porto-Novo
'S e an dàrna bhaile as motha a tha ann am Beinin. 'S e Cotonou am baile as motha agus as cudthromaiche a tha ann, o choinn's gu bheil an riaghaltas an sin. Canar gun deach Porto-Novo a stèidheachadh anns an 16mh linn leis an rìgh Te-Agdanlin à Allada. Thàinig ainm a' bhaile às a' chànan Portagailis, tha e a’ ciallachadh “port ùr”. Chaidh Porto-Novo a chleachdadh mar àite-malairt le tràillean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Afraga an Iar Roinn-seòrsa:Bailtean
Coinneach I na h-Alba
'S e rìgh Albannach a bha ann an Coinneach I na h-Alba (no Coinneach Cruaidh MacAilpein no An Ferbasach).
Sinnsireachd
Phòs seanair Choinnich, Eoch (air a neo Achaius ann an Laideann), bana-phrionnsa Chruithneach den ainm Unguia – nighean Rìgh nan Cruithneach Unguis. Mar seo bha ceangal aig Alpean agus a mhac, Coinneach, ri teaghlach rìoghail nan Cruithneach. Ged a bha càirdeas eadar Rìgh nan Sgaothaich (air a neo Gàidheal neo Scoti san Laideann) agus Rìghrean nan Cruithneach, cha robh a mhòr-shluagh Cruithneach no na h-uaislean aca deònach an leigeil a-steach mar tighearna. Nuair a chaidh na Lochlannaich is na Cruithnich a chogadh an aghaidh a-chèile, chaisg Coinneach a làmh an àite a dhol a chuideachadh nan Cruithneach – seo ged a bha fios aige gum biodh dùil aig na Lochlannaich cumhachd fhaighinn air dùthaich nan Gàidheal (ris an canar Dail Riata) an dèidh dhaibh sgrios a dhèanamh air arm agus uaislean nan Cruithneach.
Thuit Rìgh nan Cruithneach – Uen – agus a bhràthair Bran a chogadh na Lochlannach agus còmhla riutha bha mòr-bhàs ann am measg nan uaislean is tighearnan Cruithneach eile.
Sheas Coinneach a-steach do dhùthaich nam Cruithneach cho luatha sa b' urrainn dha oir bha dùil aige a ghlèidheadh mar pàirt den rìoghachd aige fhèin.
Bha neach eile ann, de’n ainm Ured, a ghlac an t-slat rìoghail. Chan eil fhios an robh Ured agus Coinneach fàisg air a-chèile mar a bha an rìgh aosd Cruithneach agus mac Alpein ach ma bha (agus chan eil cinnt sam bith gun robh càirdeas eadar an dithis) cha robh iad ro mheasail air a chèile.
Mar a thachair, thagh na h-uaislean Cruithneach a bha air fhàgail MacAilpein agus chaidh an cumhachd rìoghail a spìonadh a làmh Ured agus a thoirt do Choinneach sa bhliadhna 843.
Agus 's ann mar seo a thàinig an dà rìoghachd – Dail Riada agus Pictavia mar a chanar ann an Laideann – ri chèile agus thòisich eachdraidh ar dùthcha fhèin, Alba.
Aistean co-cheangailte ris
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Rìghrean na h-Alba Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
Vienna
'S e am prìomh-bhaile Ostaireach a tha ann am Vienna (Gearmailtis: "Wien"). Tha 1.6 millean daoine a' fuireach anns a' chathair fhèin, agus 2.2 millean sa Vienna as motha. Tha am baile suidhichte air an Abhainn Danube. 'S e cuideachd aon de na naoi stàitean a tha anns an Ostair.
An t-Ìochdar
thumb|Loch an Oig a' coimhead air Sgoil an Ìochdair thumb|Sgioba ball-coise Ìochdar Saints 'S e am baile as motha ann an ceann a tuath Uibhist a Deas a tha anns an Ìochdar. Tha an coimhearsnachd air a dhèanamh suas le tòrr diofar bailtean; Àird a Mhachair, Cill Amhlaigh, Lionacua, Baile Gharabhaigh, Àird na Monaidh, Buaile Dhubh, An Càrnan, An Àird Mhòr. Bi sgioba ball-coise Ìochdar Saints (Ceann a Tuath), cluiche aig Talla an Ìochdair.
Vienna
Eachdraidh
Chaidh Oilthigh Vienna a stèidheachadh an seo ann an 1365. B' e co-phrìomh-bhaile Ostair-Ungaire a bh' ann eadar 1867 agus 1918. B' ann ann am Vienna far an robh Yossele Rosenblatt na hazzan on a dh' fhalbh e dha na Stàitean Aonaichte.
Aistean co-cheangailte
Roinn-seòrsa:An Ostair Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eorpa Roinn-seòrsa:Bailtean
An t-Ìochdar
Sgoil an Ìochdair
'S e bun-sgoil a th' ann an Sgoil an Ìochdair, a' bhios a teagaisg clann bho clas 1-7. 'S i Màiri NicAonghais prìomh-thìdsear na sgoile.