cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uiseag
An uiseag ann an dualchas
Tha ribheid a cleibh a' toirt urraim air gach ceòl.
Truailleachd nàdair no gnìomh làmh
A' Cheannmhor, Peairt is Ceann Rois
'S e baile beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha anns a' Cheannmhor (Beurla: Kenmore), suidhichte ri taobh Loch Tatha.
Uiseag
An uiseag ann an dualchas
Cha chuirear mar thàir air a h-eòin.
A' Cheannmhor, Peairt is Ceann Rois
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Uiseag
An uiseag ann an dualchas
Craobh mheangannach, dhosrach
O dhuslach na talmhainn,
Mar sin an duine 's e falbh ann an ceò;
Gun subhailc, neo-bheusach làn truailleachd
Tha 'n duine fo bhuaireadh mar sgleò,
633
Bàsan
Roinn-seòrsa:630an
Uiseag
An uiseag ann an dualchas
'S am maireann an ceòl -
Muire nan gràs,
Eilean a' Chlèirich
thumb|Acarsaid Eilean a' Chlèirich, le [[Beinn Mhòr Chòigeach air a chùlaibh]] 'S e eilean beag a tha ann an Eilean a' Chlèirich. Tha e suidhichte air àird an iar na h-Alba air ceann Loch Bhraoin. 'S e aon de na h-Eileanan Samhraidh a th’ ann. Tha e suidhichte air àirde a deas Glas-leac Beag agus air àird an iar Eilean a' Bhotail. Tha e mu shia cilemeatair air falbh bho mhòr-thìr na h-Alba. 'S e seo na Co-chomharran aige: 57° 57′ 34″ Tuath agus 5° 30′ 25″ Iar.
Chan eil duine sam bith a' fuireach ann.
Uiseag
An uiseag ann an dualchas
Cha chreachadh duine sam bith a thàinig gu gliocas an nead aice airson rud sam bith. Bha feadhainn eadhon a' meas gun robh e na pheacadh nead na h-uiseig a chreachadh. An àm treabhaidh, nan tachradh gum biodh nead na h-uiseig ann an talamh a bha gu bhith air a threabhadh, rachadh am ploc dhen talamh anns am biodh an nead a thogail leis a' chaibe, agus a chur an àite sàbhailte air uachdar an treabhaidh. Nam biodh an uiseag air tòiseachadh ri gur air na h-uighean, chan fhàgadh i bhuaipe idir iad; ach mur bhitheadh, cha rachadh i nan còir tuilleadh.
Eilean a' Chlèirich
Cruth na tìre
Tha Eilean a' Chlèirich cho farsaing ri 122 heactair. Tha dà phàirt mhòr àrd ann a tha à gaineamh-chlach agus tha gleann eatorra. Tha dà loch anns a’ ghleann ris an canar Lochan na Gleann agus Lochan Iar. Tha mòran lochan eile anns an eilean, seo an fheadhain as motha: Lochan Tuath, Loch Beag, Loch Dubh Meadhanach, Lochan Fada is Loch na h-Àirigh. Air àird a deas Loch na h-Àirigh lorgar eaglais aosmhor bheag bhriste agus tobhta bhothain. Tha tursachan ro-eachdraidheil faisg air an loch seo a chaidh a chladhachadh le Harvie-Brown, seòladair aig àm Bhioctorianach.
Uiseag
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eòin
Eilean a' Chlèirich
Cruth na tìre
Tha an t-àite as àirde sa deas an eilein faisg air Moll na h-Uaimhe, tha e 78 meatair (256 troigh) os cionn na mara. Tha uamh ann am Moll na h-Uaimhe far an do lorg Fraser Darling cnàmhan mhucan, cnàmhan daimh agus cnàmhan luaireagan.
Tha uamhan eile ann, m. e.: Toll Eilean a’ Chlèirich air àird an ear-thuath an eilein.
Fiadh-bheatha
Tha mòran Bhiastan-dubha a’ fuireach faisg air Lochan na Gleann agus Lochan Iar.
Tha 29 seòrsaichean diofraichte de eòin a’ fuireach anns an eilean, ri measg 's e na luaireagan (hydrobates pelagicus) aon de na seòrsaichean as motha a th’ ann.
Tha Eilean a' Chlèirich dìonta mar Tèarmann Nàdair Nàiseanta agus tha e aig  Comann Rìoghail Dìon nan Eun (RSPB). Tha e aidichte mar Àite Sònraichte Dìona (SPA). Chan eil e ceadaichte a dhol air an eilean gun chead bhon RSPB.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Samhraidh
3 an t-Sultain
'S e 3 an t-Sultain an 246mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (247mh ann am bliadhna-leum). Tha 119 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Ryoji Noyori]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Unnlagh
thumb|Cùirt an t-Siorraim ann am [[Port Rìgh.]]
Tha unnlagh, no càin airgid na airgead a phàigheas duine no corporaid mar pheanasachadh. Am bitheantas tha daoine a' pàigheadh càin airgid airson eucoir bheag mar ghoid no briseadh na sìthe. Ann an Alba 's urrainn do chùirtean sgìreil càin airgid suas ri £2500 a thoirt seachad.
'San Cèitean 2015 dh'fheum Stewart Ford unnlagh de £75 millean a phàigheadh. 'S e clàr curaidh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Lagh
Pentrefoelas
Tha am baile Pentrefoelas ann an Conwy, a' Chuimrigh. Tha e 110.4 mi (177.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 184.1 mi (296.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 345 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 241 (69.9%); rugadh 75% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Conwy Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
York, Pennsylvania
'S e baile ann am Pennsylvania, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an York. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 43,718 duine a’ fuireach an seo.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1741.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Pennsylvania
Tì uaine
thumb|right|200px|Tì uaine le duilleaganTha tì uaine na gnè de theatha a th' air a dèanamh air duilleagan Carmellia sinensis air nach deach ocsaideachadh tuilleadh 's a chòir. Buinidh tì uaine do Shìona far a thathas ga h-òl bho chian nan cian, ach an-diugh, buinidh i do Àisia gu lèir.
Preas na Tì
Tha am preas seo gach àm uaine. Tha e a' giùlan fras mu mheudachd spiligein peasrach, bho bheil am preas a' fàs. Is ann air an deisear as fheàrr a chinneas iad.
Is ainmig a tha am preas seo, a tha cosmhail ri seòrsa ròide, a' cinntinn nas àirde na dris nan ròs, no mar as motha, sia no seachd troighean air àirde.
Is minig a shuidhichear e na shreathan, mu thuaiream trì no ceithir de throighean bho chèile. Tha an duilleach as motha mu dhà òirleach air fad, agus a h-aon air leud; tha iad a' fàs caol nam barr, mar dhuilleach dris nan ròs.
Tionail na tì
A' Chiad Tional
Tha a’ chiad chuid gan tional sa Mhàrt, nuair nach eil ach beagan duillich air fàs air a’ phreas, agus gun ach latha no dhà a dh' aois. Anns an àm seo, chan eil iad ach beag, uaine, agus maoth ach thathar a’ meas gur e seo gnè as fheàrr, agus le an ro fheabhas, bha iad aig aon àm air an gleidheadh fa chomhair rìghrean agus dhaoine mòra; agus airson sin, theirear Teatha rìoghail rithe ann an Sìona.
Ann an Iapan, tha iad air an trusadh leis an fhaicill as motha, agus cha bheir iad oirre nan làmhan gun làmhan grinne bhi umpa. Nuair a chruinnichear an Tì thaghta seo, cuirear fo fhreiceadan làidir i chum an Ìompaire, agus thèid an duilleach as fheàrr a gleidheadh fa chomhair teaghlach an Ìompaire.
Tha iad a' meas gur ann a tha an dath uaine aig an t-seòrsa Tì seo ag èirigh bhon àm sam buainear an duilleach, cosmhail ri meas an-abaich, a tha mar as trice uaine agus geur sa bhlas.
An Dara Tional
Tha an dara tional air a dhèanamh mu dheireadh a’ Mhàirt: tha na duilleagan san àm seo mòr, gun a bheag de am fàileadh cùbhraidh a chall; ach tha mùthadh eadar an abaichead, cuid air teachd chum an làn chinneis, agus cuid nach eil. Ach tha iad air an tional feadh a chèile, 's a-rithist air an sònrachadh a rèir am buaidhean fa leth; agus na duilleagan as fheàrr air an reic fo ainm an t-seòrsa rioghail ann Sìona.
An Treas Tional
Tha an treas tional a' tachairt ann am Mìos meadhanach an t-Samhraidh, nuair a tha na duilleagan air teachd chun an làn mheudachd. 'S e seo an cruinneachadh as tomadaich, ach chan eil an Tì cho math. An dèidh dhaibh na duilleagan a chruinneachadh, tha iad air an toirt do na taighean caoineachaidh, chum an ullachadh fa chomhair feum.
Anns an t-seann aimsir ann an Sìona, chaidh na taighean sin a thogail air chosgais na rìoghachd, agus dh'fhaodadh gach neach, aig nach robh cothrom air a dhèanamh aig a thaigh fhèin, a chuid Tì a thoirt do aon de na taighean-caoineachaidh, agus a tiormachadh ann; 's nuair a bha i gu tioram, làn uidheamaichte, bha iad an sin gan cur ann an cisteachan lìnigte le luaidhe thana, agus gan cur air falbh don Roinn-Eòrpa.
Eachdraidh na Tì
'S ann anns a' bhliadhna 1610 a thàinig a' chiad Tì don Roinn-Eòrpa, agus 's iad na Duitsich a thug ann i. Anns a’ bhliadhna 1666 chosg aon phunnd dhi ann an Lunnainn trì puinnd Shasannach, agus mhair i aig an luach sin gu 1707.
Thachair don Tì mar thachair do an tombaca, a' leigeadh ris a’ bhuaidh a th' aig cleachdadh air a chinne-dhaonna. Mu thuaiream trì cheud bliadhna ron àm seo, cha robh aon chuid diubh aig muinntir na h-Eòrpa; ach an-diugh is tearc duine leis nach annsachd an Tì.
Tì uaine a' fàs aithnichte an ceann an iar an t-saoghail
Tha muinntir na Roinn-Eòrpa agus Aimearaga ag òl tì dhubh ann am bitheantas, ach uidh air n-uidh, tha tì uaine a' fàs nas measail anns na dùthchannan an iar, ged nach do ghabh i làmh an uachdar air an teatha dhubh fhathast. Gidheadh, canar gur i deoch a tha gu math ùr do dhùthchannan an iar ann an tomhas eachdraidh. Mar eisimpleir, tha an rann seo a leanas bho òran de cheithir rannan, ag innse mar a fhuair fear duilleagan tì uaine bho cheannaiche airson a' chiad uair riamh. Chaidh a sgrìobhadh le Dòmhnall MacGilleaghlais air 8mh Samhain, 1882. An Tì Uaine aig Dòmhnall MacGilleaghlais
Fhuair mi na duilleagan uaine
A chuir sibh a-nuas do m' ionnsaidh.
Is ainmeil buadhan an sùghaidh
'S nigheanan òga gu sùgradh;
Cuiridh e bodaich gu seanchas
Unnsa
Se aonad tomhais a tha ann an unnsa. Tha e co-ionnan ri 1/16 de phunnd, neo timcheall air 28 graman.
Tì uaine
Tì uaine a' fàs aithnichte an ceann an iar an t-saoghail
'S iad a' deàlradh sa ghnùis leis.
Unnsa
Roinn-seòrsa:Tomhaisean
Tì uaine
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Deoch
Rinneansaigh
thumb|Caoraich air Rinneansaigh
'S e eilean ann an Arcaibh a tha ann an Rinneansaigh (Beurla: North Ronaldsay; Lochlannais/Nornais: Rinnansey, "eilean Ninian"). Ann an 2011 bha 72 daoine a' fuireach an seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Arcaibh
634
Bàsan
Roinn-seòrsa:630an
2030an
Bidh na 2030s, eadar 1 am Faoilleach 2030 is 31 an Dùbhlachd 2039. Se na treasamh deich-bliadhna den linn
Roinn-seòrsa:21mh linn *
580an
Bha na 580an, sa 6mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 580 is 31 an Dùbhlachd 589.
Bliadhnaichean
Roinn-seòrsa:6mh Linn *
1623
MDCXXIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1620an
St. Petersburg, Florida
Tha St. Petersburg na bhaile mòr ann an stàit Florida, Na Stàitean Aonaichte. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 244,769 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 13.4m os cionn ìre na mara.
Cille Chòmhain
'S e baile beag ann an Àird nam Murchan a th' ann an Cille Chòmhain (Beurla: Kilchoan). 'S e port-mara airson aiseag a tha ann. An sin tha aiseagan a' dol eadar Cille Chòmhain agus Tobar Mhoire ann am Muile le Caledonian Mac a' Bhriuthainn.
St. Petersburg, Florida
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Florida
Cille Chòmhain
Mìle mun ear-dheas air a bhaile tha Caisteal Mhìogharraidh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Loch Abar
635
Bàsan
Roinn-seòrsa:630an
Deis
thumb|Pàirc ann an Deis 'S e iomall-baile Obar Dheathain a tha ann an Deis (Beurla: Dyce). Tha am baile suidhichte air bruach Abhainn Dheathain mu 6 mìltean air àird an iar-thuath  Obar Dheathain. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 12′ Tuath agus 2° 11′ Iar.
Tha e ann an Comhairle Cathair Obar Dheathain. Tha stèisean aige, an Stèisean Deis, agus port-adhair.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
2040an
Bidh na 2040s, eadar 1 am Faoilleach 2040 is 31 an Dùbhlachd 2049. Se na ochdamh deich-bliadhna den linn
Roinn-seòrsa:21mh linn *
A' Mhaighdean
'S e beinn ann an Achadh an Iasgair air a’ Ghàidhealtachd a th’ anns A' Mhaighdinn. Tha i suidhichte ann an àite glè iomallach eadar Dùn Dòmhnaill agus Loch Ma-ruibhe faisg air Fionn Loch agus Lochan Fada. Tha e 967m de dh'àirde, 's e Beinn Rothaich a th' ann.
Tha druim fada aig a' bheinn a' dìreadh bho Phollan na Muice, am bealach eadar Beinn Tarsuinn agus a' Mhaighdean. Tha dà mhullach aice agus 's e am fear nas fhaide deas am fear nas àirde agus nas caoile.
Mar as trice bithear ga streap bhon bhothan aig Seanbhail, far am bi a' mhòr-chuid de dhaoine a' cur seachad na h-oidhche roimhe agus às dèidh. Dh'fhaodadh toiseach an latha a bhith doirbh le faighinn thairis air an abhainn faisg air a' bhothan. Mar as trice bithear ga cheangal le Ruadh Stac Mòr. Dh'fhaodadh a ceangal fiù 's leis na beanntan air taobh eile a' ghlinne, Beinn a' Chlaidheimh, Sgùrr Bàn agus Mullach Coire Mhic Fhearchair, agus canar The Fisherfield Six ris a' chuairt fhada seo. Dh'fhaodadh cuideachd dèanamh air a' bheinn seo bho Cheann Loch Iù.
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air leth air Achadh an Iasgair, Slioch, Loch Ma Ruibhe, Fionn Loch, Loch Iù,An Teallach agus Na Fanaichean.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Port na h-Abhainne
'S e baile-beag agus port ann an Ìle a th' ann am Port na h-Abhainne (Beurla: Portnahaven).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Ìle
Kenzaburo Oe
Is e sgrìobhadair Seapanach a tha ann an Kenzaburō Ōe (大江 健三郎, Ōe Kenzaburō). Rugadh e air 31 am Faoilteach 1935 ann an Uchiko, Ehime Prefecture, an t-Seapan. Buannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas sa bhliadhna 1994.
Leabhraichean
Seo liosta de cuid de na leabhraichean aige a chaidh an èadar-theangachadh gu Beurla:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seapan
636
Bàsan
Roinn-seòrsa:630an
Caisteal Shruighlea
thumb|Caisteal Shruighlea bhon àird a deas
Gus an deach drochaidean a thogail tarsainn air Abhainn Foirthe b’ e Caisteal Shruighlea an ‘geata gu tuath’. Bha a’ chòmhdhail eadar a’ Ghalldachd agus a’ Ghàidhealtachd a’ dol an taobh sin. Air sgàth a’ shuidheachaidh chaidh iomadh batal mòr a chur faisg air - Drochaid Shruighlea (1297), An Eaglais Bhreac (1298), Allt a' Bhonnaich (1314), Sauchieburn (1488), Sliabh an t-Siorraim (1715), An Eaglais Bhreac (1746).
Ceanglaichean a-mach
Sruighlea Roinn-seòrsa:Àrainneachd Eachdraidheil Alba
Cynwyl Gaeo
Tha am baile Cynwyl Gaeo ann an Sir Gaerfyrddin, a' Chuimrigh. Tha e 51.7 mi (83.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 167.4 mi (269.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 911 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 420 (46.1%); rugadh 57% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Gaerfyrddin Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Diùcachd Sagsainn-Weimar-Eisenach
B’ e meanbh-dhùthaich ann an cridhe na Gearmailt a mhair bho 1809 gu ruige 1918 a bh’ anns an Diùcachd Sagsainn-Weimar-Eisenach (Gearmailtis: Herzogtum Sachsen-Weimar-Eisenach). B’ e Weimar a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha agus b' e an Teaghlach uasal Wettin a bha os a cionn. Chaidh an Diùcachd a chruthachadh ann an 1809, nuair a ghabh Sagsainn-Weimar os làimh (Gearmailtis: Mediatisierung) Diùcachd Sagsainn-Eisenach. Bha Napoleon Bonaparte a' feuchainn ri atharrachaidhean mòra a dhèanamh air structair phoileataigeach na Gearmailt a thaobh Co-chaidreachas na Rèine, an dèidh dha chur às do dh' Ìmpireachd Naomh na Ròimhe. Bha Sagsainn-Weimar-Eisenach na ball Co-chaidreachas na Rèine bho 1809, a' cur a chuid shaighdear gu feachdan a' cho-chaidreachais, a-measg na 2,000 a dh' iarr Napoleon air na stàitean ann an Sagsainn air fad. B' e rud doirbh dhan stàit a bha seo. Chaidh an Diùcachd àrdachadh gu Àrd-dhiùcachd ann an 1815. Thug Ar-a-mach na Gearmailt buaidh mhòr air Sagsainn-Weimar-Eisenach agus leig an t-Àrd-dhiùc Wilhelm Ernst dheth an crùn. Chaidh poblachd, a bhuineadh dhan Phoblachd Weimar fhèin, a stèidheachadh na h-àite.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
1624
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1624 (MDCXXIV).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1620an
Saor
250px|thumb|right|Saor ann an [[Tennessee (1942)]] Is e a tha ann an Saor, ceàrd a chruthaicheas rudan a-mach de dh'fhiodh. Canar "saorsainneachd" ris an gnìomh seo.
Trèanadh is teisteanas
Is àbhaist do shaor a dh'ionnsaich a chiùird, fo steòrnadh "maighstir" a thàinig a mach na shaor nuair a bha e fhèin na h-òige. Fad 's a bhios gille ag ionnsachadh bithidh "bonn" (cumhnant oibre, a ghabhas a-steach dleasdanas air a' Mhaighstir a bhith ga treànadh agus dleasdanas air a' ghille a dh'obair gu deireadh a tìm airson tuarasdail nas ìsle na tuarasdail chiùird) eadar a fhèin is a Mhaighstir. Gu tradaiseanta mhair am bonn 7 bliadhna, agus thòisich na gillean aig 14 bliadhna dh'aois, tighinn a-mach nan journeach (fear sgilte, airidh air tuarastail làitheil) aig 21 bliadhna dh'aois. Ann am Breatainn, anns an latha an diugh, cha mhair am bonn ach ceithir bliadhna agus mar is tric, bithidh am bonn eadar an gille agus an companaidh a tha ga fhasdadh. Air barrachd ionnsachadh 's an ionad oibre, thèid an gille, latha 's an seachdain, gu colaiste theicnigeach far am bi e coisinn teisteanas foghlaim freagarrach ris a' chiùird air barrachd an sgrìobhainn-chiùird a gheibh e bhon "mhaighstir" aig deireadh a' bhuinn.
Saoir Ainmeil
Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Urchasg
'S e rud a chleachdar an aghaidh tinneis, puinnsein ⁊c a tha ann an urchasg. Roinn-seòrsa:leighis
Aber
Tha am baile Aber ann an Gwynedd, a' Chuimrigh. Tha e 126.3 mi (203.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 202.9 mi (326.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 233 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 113 (48.5%); rugadh 61% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Gwynedd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Tìr-unga
Se sean tomhais-talmhainn na h-Alba a bha ann an tìr-unga neo unga. Bha e na chleachdadh ann an Innse Gall, agus Alba-an-iar (bho Gall-Ghaidhealaibh gu Dùthaich Mhic Aoidh). Se tomhais Lochlannach a bha ann, agus tha "unga" co-ionnan ri ùnnsa.
Roinn-seòrsa:Tomhas talmhainn
780an
Bha na 780an, sa 8mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 780 is 31 an Dùbhlachd 789.
Roinn-seòrsa:8mh Linn *
680an
Bliadhnaichean
Roinn-seòrsa:7mh Linn *
Padrón
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Rap
'S e stoidhle ciùil a tha ann an rap a bhuineas ris na stoidhlean de 'Func' is 'Ceòl-anaim'. Dh' eirich e anns na Stàitean Aonaichte tràth sna 80an.
Ann an rap, bidh an rappair a' cabadaich thar ruitheam droma, a' beachdachadh air mòran chuspairean diofraichte bho phoileataics gu boireannaich. Aig an toisich, chaidh na ruitheaman a ghoid bho seann chlàran aig còmhlanan is seinneadaran mar James Brown, Isaac Hayes no Funkadelic.
Faicaibh hip-hop cuideachd.
Rapairean agus Còmhlanan Rap Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Modhan-ciùil
A' Bhuidheanach Bheag
right|thumb|A' Bhuidheanach Bheag
'S e beinn a tha anns a' Bhuidheanach Bheag faisg air Bealach Druim Uachdar.
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
4 an t-Sultain
'S e 4 an t-Sultain an 247mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (248mh ann am bliadhna-leum). Tha 118 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|180px|[[Anna Maria Ehrenstrahl]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Àird Mhèanais
'S e baile beag ann an Giogha a th' ann an Àird Mhèanais (Beurla: Ardminish). 'S e Àird Mhèanais an t-aon bhaile a tha anns an eilean.
'S e port-mara airson aiseag a tha ann. An sin tha aiseagan a' dol eadar Àird Mhèanais ann an Giogha agus Taigh an Lòin le Caledonian Mac a' Bhriuthainn.
Toomas Hendrik Ilves
'S e ceann-suidhe Eastòinia agus riochdaire dioplòmasach a tha ann an Toomas Hendrik Ilves  (26 an Dùbhlachd 1953, Stockholm - fhathast beò).
Làithean tràth is foghlam
Rugadh Ilves air an 26mh latha den Dùbhlachd 1953 ann an Stockholm, an t-Suain. B' e a phàrantan fògarraich à Eastòinia.
2050an
Bidh na 2050an, eadar 1 am Faoilleach 2050 is 31 an Dùbhlachd 2059. Se na còigeamh deich-bliadhna den linn
Roinn-seòrsa:21mh linn *
Toomas Hendrik Ilves
Poiliteags
Bha e air a thaghadh anns a' bhliadhna 2006 agus 2011. Air 29 Lùnastal 2011, chaidh a thaghadh a-rithist airson dàrna thuras airson còig bliadhna a bharrachd.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine à Eastòinia Roinn-seòrsa:An t-Suain
Neo-dhiadhaireachd
Tha neo-dhiadhaire (atheist anns a’ Bheurla) gun chrèideamh ann an Dia. Ged a tha an eaglais ag ràdh gur e rud dona a tha ann, theirear le neo-dhiadhairean gu bheil diadhairean neo-shaidheansail agus aischeumach.
Neo-dhiadhairean ainmeil
Roinn-seòrsa:Creideamh
Córdoba (provincia)
'S e provincia na Spàinne a tha ann an Córdoba (IPA: korðoβa). Tha e na laighe ann an Andalusia, ann an ceann a deas na dùthcha. 'S e Córdoba a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Andalusia i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Córdoba fad 13,771km² agus tha 805,857 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 13mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 19mh a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Badajoz, Ciudad Real, Jaén, Granada, Málaga agus Sevilla. 'S e Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.
Cruinn-eòlas
Tha iadhtag ann, a bhuineas do Chórdoba, thall air an àirde an iar-dheas na roinne, ann an Sevilla. 'S e Villar an t-ainm a tha air. 'S e adhbharan laghail agus poileataigeach a tha as coireach gu bheil e na aite fa leth air. Chan eil ach 546 duine a' fuireach ann.
637
Bàsan
Roinn-seòrsa:630an
United Kingdom Libertarian Party
Thumb|right|400px
'S e an Libertarian Party buidhean poilitigeach 'san Rìoghachd Aonaichte a bhios a moladh poileasaidhean Libertarian. . Chaidh a stèidheachadh air 1 dhen Fhaoilleach 2008 fo stiùireadh Patrick Vessey agus chaidh an clàradh leis an Electoral Commission air 21 an t-Samhain 2007. Tha am pàrtaidh air ùidh sònraichte a thogail anns am blogosphere. Tha iad ag gu bheil feallsanachd libertarian na “eaglais fosgailte”, ach tha iad gan cuir fhèin air adhart mar buidhean a tha “an ìre mhath an aghaidh stàit mòr” agus gu h-àraidh airson siostam malairt shaor. Air 3 Màirt 2008 chuir iad a mach a chiad pìos fiosrachadh aca mu poileasaidhean am pàrtaidh agus iad ag ràdh gun cuireadh iad às do chìs teachd-a-steach. A bharrachd air an sin tha iad airson inbhe laghail a thoirt do dhrogaichean cleasachail, cuir às don minimum wage – mu’n seo tha iad den bheachd gur è th' ann ach “bacadh neo-fhialaidh air malairt shaor. Tha è a cuir prìs mì-nàdarrach air cosgais obair agus mar seo, ga dhèanamh nas duilich airson luchd-obrach aig nach eil mòran sgilean obair a lorg, agus mar sin nas duilich fhathast eòlas agus trèanadh fhaighinn.” Tha am pàrtaidh cuideachd airson cothrom a thoirt do dhaoine gunnaichean a chleachdadh gu laghail agus, mar sin, tha iad an aghaidh an 1986 firearms act. Air an 17 den t-Sultain 2008 leig Patrick Vessey dheth a dhreuchd mar ceannard am pàrtaidh agus ghabh Ian Parker-Joseph àite. .
880an
Roinn-seòrsa:9mh Linn *
Cheyenne, Wyoming
'S e prìomh-bhaile agus am baile as motha ann an Wyoming a tha ann an Cheyenne (IPA: /ʃaɪˈæn/). Anns a’ bhliadhna 2011 bha 146,453 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 1,848m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1867.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Wyoming
Sgamhan
250px|thumbnail|right|Sgamhanan daonna.
'S e ball-bodhaig a tha anns na sgamhanan leis a tha daoine, ainmhidhean agus eòin ag analachadh. Tha iad a' faighinn ogsaidean bhon adhar agus ga chur chun na fala.
Papa Stronsay
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Arcaibh
Wisława Szymborska
B' e bàrd às a' Phòlainn a bha ann an Wisława Szymborska, Maria Wisława Anna Szymborska (2 an t-Iuchar 1923, Kórnik – 1 an Gearran 2012, Kraków). Bhuannaich i an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1996. S' e an naoidheamh tè a choisinn an duais seo a bha innte. A bharrachd air sin, 's e ise an siathamh neach às a' Phòlainn a choisinn duais Nobel a-riamh.
5 an t-Sultain
'S e 5 an t-Sultain an 248mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (249mh ann am bliadhna-leum). Tha 117 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|150px|[[Carice van Houten]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Liosta nan lochan anns an Eilean Sgitheanach
Seo liosta de chuid de na lochan anns an Eilean Sgitheanach.
Eadar an t-Àth Leathann is Cille Bhrìghde
Seo cuid de na lochan a tha suidhichte eadar an t-Àth Leathann is Cille Bhrìghde, tha feadhainn dhiubh faisg air an rathad B8083.
Eadar an t-Àth Leathann is Caol Àcainn
Seo cuid de na lochan a tha suidhichte eadar an t-Àth Leathann is Caol Àcainn.
Tròndairnis
Seo cuid de na lochan a tha suidhichte ann an Tròndairnis, ann an ceann a tuath an Eilean Sgitheanaich
Diùirnis
Seo cuid de na lochan a tha suidhichte ann an Diùirnis san iar-thuath an Eilean Sgitheanaich.
Minginis
Seo cuid de na lochan a tha suidhichte ann am Minginis san iar-thuath an Eilean Sgitheanaich.
Caisteal Dhùn Éideann
thumb|Caisteal Dhùn Éideann
Tha Caisteal Dhùn Éideann air creag ann an teas-mheadhan baile Dhùn Éideann.
Ùrlar
right|thumb|Ùrlar fiodha
Caisteal Dhùn Éideann
Ceanglaichean a-mach
Dùn Éideann Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Ùrlar
Tha ùrlar neo làr na earrann seòmair air am bi daoine a’ coiseachd aig bun seòmair.
Roinn-seòrsa:ailtireachd
638
Bàsan
Roinn-seòrsa:630an
Ard Mhacha
‘S e baile meadhanach sa Chontae Ard Mhacha ann an ceann a tuath na h-Èireann a th’ ann an Ard Mhacha. Tha e suidhichte faisg air Eamhain Mhacha agus Loch nEathach, aig 67m os cionn ìre na mara, 83km air falbh bho Dhoire, 54m bho Bheul Feirste agus 116km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 15,535 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. Tha an Eaglais Chaitligeach air a bhith stèidheachadh anns a’ bhaile bhon 5mh Linn 400. nuair a chuir Naomh Pàdraig an eaglais air dòigh. 'S ann à Macha (IPA: ˈmaxə), ban-dhia nan each agus a' chogaidh a tha ainm a' bhaile.
Bailtean Fearainn
Tha seachd bailtean fearainn deug sa bhaile, mar a leanas: Achadh Mochta, Baile Beag na hAbhann, Baile Mór na hAbhann, Cairgeach, Cabhán na Cáithe, Druim-fhad, Druim Arg/Druim Fhairig, An Drumainn Mór, Cill Lughna, Mullach Craoibhe, Lorg Uí Mhealláin, Mullach an Iubhair, Páirc Mhór, Tulaigh Giolla Mura agus Umgabhla.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
Abhainn Dubh
'S e abhainn ann an Albainn a tha san Abhainn Dubh. Tha i a’ sruthadh bho Loch na h-Àirde anns na Tròiseachan san iar gu ruige Sruighlea san ear.
Bho Shruighlea gu ruige a’ mhuir, ’s e Uisge For a theirear ris an abhainn, ged a theirear River Forth sa Bheurla ris an dà chuid còmhla, an Abhainn Dubh agus Uisge For. Às déidh Sruighlea tha gné na h-aibhne ag atharrachadh, oir ruigidh lìon na mara Sruighlea, agus bha e comasach do bhàtaichean mara bhith a’ seòladh fhad ri Sruighlea.
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Pittsburgh
'S e Pittsburgh an dàrna baile as motha a tha ann am Pennsylvania. Anns a’ bhliadhna 2012 bha 306,211 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte eadar 1371 troigh is 710 troigh os cionn ìre na mara.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1758.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Pennsylvania
2060an
Bidh na 2060an, eadar 1 am Faoilleach 2060 is 31 an Dùbhlachd 2069. Se na siathamh deich-bliadhna den linn
Roinn-seòrsa:21mh linn *
Caisteal Inbhir Aora
ʼS e taigh-dùthcha faisg air Inbhir Aora air bruach Loch Fìne a tha ann an Caisteal Inbhir Aora. Buinidh an togalach don 18mh Linn, ach bha dachaigh an sin aig Diùcan Earra-Ghàidheal, cinn-cinnidh Chlann Caimbeul, bhon 17mh Linn chun an latha an-diugh.
Ceanglaichean a-mach
Inbhir Aora
Papa Westray
'S e eilean ann an Arcaibh a tha ann am Papa Westray (Lochlannais/Nornais: Papey (hin) Meiri). Ann an 2011 bha 90 daoine a' fuireach an seo.
Mòr-thìr, Arcaibh
Tha Mòr Thìr neo Tìr Mòr (Beurla: Mainland; Lochlannais/Nornais: Megenland/Hrossey (eilean nan eich)) ann an Arcaibh. Ann an 2011 bha 17,162 duine a' fuireach air an eilean.
Papa Westray
Tha plèanaichean le motaran dealanach air a bhith ag iteal eadar eileanan ann an Arcaibh, mar eisimpleir Westray agus Papa Westray.
Mòr-thìr, Arcaibh
Beanntan
Le 275m de dh'àirde 's e Mid Hill a' bheinn as àirde ann am Mòr-thìr Arcaibh. Rud beag sa deas air Mid Hill tha Ward Hill ann; le 269m de dh'àirde 's e sin an dàrna beinn as àirde air an eilean. Nas fhaide gu deas tha Gruf Hill (189m) is Hill of Midland (158m) ann.
Papa Westray
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Arcaibh
Mòr-thìr, Arcaibh
Beanntan
'S e Wideford Hill (225 m) an treas beinn as àirde, tha e suidhichte iar air Kirkwall. Faisg air Kirkwall chithear cuideachd na beanntan Keelylang Hill (221 m) agus Gaitnip Hill (101m), ach  nas faide gu deas, aig ceann a deas Mòr-thìr Arcaibh, chan eil beanntan àrda ann. Gu ìre mhòr tha na trì beanntan mòra seo còmhdaichte le mòine.
Tha Costa Hill (151 m) suidhichte aig ceann a tuath an eilein. Timcheall air Costa Hill tha Vinquin Hill (100 m), Hundland Hill (106m), Kirbuster Hill (102m) agus Glower (102m). Gu ìre mhòir tha iad nas ìsle, tha feur a' fàs orra.
Aig ceann an iar an eilean, faisg air a' chosta, bho thuath gu deas chun a' bhaile Stromness thathar a' dol seachad air Vestra Fiold (129 m), Hill of Miffia (158 m),  Merranblo (146 m) agus Hill of Lynedardy (136 m). Tha feur a' fàs orra cuideachd agus thèid an cleachdadh airson sprèidh a thogail.
Aig ceann an iar-thuath an eilein, eadar Kirkwall is Costa Head tha mòran beann ann. Air an t-slighe bhon iar-thuath chun an ear-dheas chithear Mid Hill (193 m), Greeny Hill‎ (153m), Muckle Billia Fiold (196 m), Kame of Corrigall (182 m), Milldoe - Mid Tooin (224 m),  Hammars Hill (165 m), Enyas Hill (141 m),  Ward of Redland (209 m) agus Hill of Heddle  (135m). Mar is trice tha iad còmhdaichte le mòine, cleachdar cuid dhiubh airson buan na mòine no airson caorach a thogail.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Arcaibh
Miotas-eòlas
B' urrainn do eòlas-ùr-sgeul(achd) air chantainn ri cuideachd a bhith.
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Eòlas-ur-sgeulachd
1625
MDCXXV thumb|An gèill na Breda le Diego Velazquez
Bàsan
Roinn-seòrsa:1620an
Arthog
Tha am baile Arthog ann an Gwynedd, a' Chuimrigh. Tha e 92.1 mi (148.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 184.5 mi (296.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1008 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 285 (28.3%); rugadh 30% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Gwynedd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
980an
Bha na 980an, sa 10mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 980 is 31 an Dùbhlachd 989.
Roinn-seòrsa:10mh Linn *
641
641
Bàsan
Roinn-seòrsa:640an
Marșenița
'S e baile beag, far a bheil Romàinis ga bruidhinn, air an àirde an iar na h-Ucràine a th' ann am Marșenița (Ucràinis: Маршинці). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Prut, dìreach 4km air falbh bho na crìochan le Romàinia, san roinn Chernivetska Oblast agus tha 5,353 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh Marșenița a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1611. Chaidh eaglais fhiodha a thogail an seo ann an 1710, a chaidh ath-thogail 1887 ann am breigichean dearga, agus tha i na carragh sònraichte de dh' ailtireachd chràbhach, an aon eisimpleir ann am Bukovina a Tuath agus Bessarabia a Tuath. Bhuinneadh am baile do Shluagh-phoblachd na h-Ucràine an Iar bhon t-Samhain 1918 gu ruige A' Cèitein 1919. Ann an 1991, thàinig Marșenița gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Bha Marșenița na phàirt Novoselytskiy Raoin(Ucràinis: Новоселицький район) gu ruige 2018.
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Romàinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann am Marșenița a' bruidhinn (93.65%), ged a tha mion-chuid ann le Ucràinis cuideachd (5.1%) agus Ruisis (1.21%).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Urras
Tha urras na suim airgid neo buidheann a tha ga chumail. Bidh urras a’ coimhead as dèidh airgid air sgàth duine neo daoine eile, neo ag aontachadh ri suimean a thoirt gu riaghailteach do bhuidhinn a bhios a’ dìol dhut ma chailleas tu càil neo ma thig cron ort.
Roinn-seòrsa:lagh Roinn-seòrsa:eaconomachd
Trust company Trust (rechtsvorm) fa:تراست
Ursainn
'S e fear de na puist air gach taobh de dhoras a tha ann an ursainn. Nithear e à fiodh, mar is àbhaist, neo uaireannan à meatailt.
Roinn-seòrsa:ailtireachd
Plutonium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann am plutonium le samhla Pu agus àireamh atamach 94. 'S e actanach agus meatailt rèidio-bheò is iom-obrachail a tha ann. Tha a cheimigeachd coltach ri uranium.
Tha dath eadar-dhealaichte air gach còir ogsaideachadh plutonium. Tha Pu3+ purpaidh, Pu4+ geal-dhonn, PuO2+ pinc, PuO22+ pinc-orainds agus PuO53− gorm.
thumb|Plutonium ann an eadar-sgaoilidhean uisge.
Eachdraidh
Ann an 1940 rinn Glenn T. Seaborg, Edwin McMillan, Joseph W. Kennedy, agus Arthur Wahl plutonium-238 le greasadair-mhìrean ann am Berkeley. Bhuail iad deuteronan air uranium. Chaidh ainmicheadh air a' phlanaid Pliùtò, mar neiptiunium agus uranium.
Bith-eòlas
Càrnar plutonium anns a' chreatlach agus san grùthan. 'S e as adhbhar do dh'aillse-chnàmha.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Actanach Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt
Dyffryn Cennen
Tha am baile Dyffryn Cennen ann an Sir Gaerfyrddin, a' Chuimrigh. Tha e 43.1 mi (69.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 166.7 mi (268.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1143 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 603 (52.8%); rugadh 74% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Gaerfyrddin Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Olympia, Washington
Tha Olympia na phrìomh-bhaile ann an Washington sna Stàitean Aonaichte. Bha 49,218 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2014. Tha e suidhichte aig 29m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1859.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Washington (stàit)
Baile Ùr nan Stiùbhartach
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Poll an Iùbhair, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach (Beurla/Beurla Ghallta: Newton Stewart). Tha e suidhichte aig 42m os cionn ìre na mara, air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975), eadar Port Aiseig a' Chrìch agus Bàrr a' Ghrianain, ri taobh na h-aibhne Crìch, far a shruthas e gu màthair-uisge na Linne Shalmhaigh aig Bàgh Chrìch. Tha a' chuid as motha dhen bhaile air taobh an iar na h-aibhne. Tha a' mhòr-rathaid A75 a' ceangal a' bhaile leis an t-Sròin Reamhair san iar agus le Dùn Phris san ear.Tha e 285km air falbh bho Obar Dheathain, 102km bho Ghlaschu, 57km bho Dhùn Phris agus 137km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach. Tha eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, turasachd agus coilltearachd. Taobh fhoghlaim, tha dà bhun-sgoil agus àrd-sgoil ann. 'S e Baile Ùr nan Stiùbhartach teis-mheadhan clèireachail sgìre na Machrach.
1626
MDCXXVI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1620an
Baile Ùr nan Stiùbhartach
Poileataigs
'S ann gu Comhairle Choimhearsnachd Gleann a' Chrìch a bhuineas Baile Ùr nan Stiùbhartach, a ghabhas a-steach Muine Gobha, Poll an Iùbhair, Gleann an t-Sruthail, Bàrr a' Ghrianain agus cuid mhòr dhen Phàirc-choille na Gall-Ghàidhealaibh cuideachd. Tha 4,730 duine a' fuireach san sgìre air fad. Tha 21 comhairlichean coimhearsnachd a' riochdachadh na sgìre agus thathar a' cumail coinneamhan na Comhairle gach mìos ann Talla MhicGilleMhaoil, ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach. Tha e a' buntainn dhan uàrd-taghaidh 03 (Meadhan Ghall-Ghàidhealaibh) airson Comhairle na Roinne.
Gnàth-shìde
'S ann ann an sgìre mòran nas blàithe (Cuibheasachd bhliadhnail: 8.4 °C) agus mòran nas fhliche (Cuibheasachd bhliadhnail: 1124mm) an coimeas ris an còrr dhen dùthaich 's a tha Baile Ùr nan Stiùbhartach. Tha sileadh trom ann, fiù 's fad na mìosan nas tioraim, leis nach eil e idir fad air falbh bhon mhuir air an àirde an iar na h-Alba. 'S e àite Cfb ann an sgèile Köppen-Geiger a th' ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach. Chan eil an t-sneachd idir pailt an seo. Tha diofar mhòr eadar am mìos as fhliche agus am mìos as tioraim: 63mm eadar an Giblean (dìreach 63mm) agus an Dàmhair/an t-Samhain (126mm). Fad na bliadhna, bidh an teothachd ann am fiaradh mheadhanach: 11.3 °C.
Còmhdhail
Chan eil seirbheis rèile ann. A dh'aindeoin sin, tha sia seirbheisean bhus a' frithealadh a' bhaile:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhaile na h-Ùige
Coille Chneagaidh
Tha "Rathad Mòr a' Ghàidhealtachd" de Seanailear Wade (1732) a' dol tron bhealach mar a tha Rathad-iarainn na Gàidhealtachd (1863). Tha slèibhtean casa, còmhdaichte le coilltean daraich air gach taobh na h-Aibhne, agus do bhrìghe casad nan slèibh, thogadh an rathad-iarainn air fiadotto. Nuair a chaidh ath-leasachadh air an rathad mòr (A9 T) anns na 1980'n chuireadh an rathad ur air fiadotto co-shìnte nas fhada suas an t-slèibh.
Tha Coille Chneagaidh ainmeil cuideachd airson cath, 's an d'fhuair Claverhouse leòn a' bhàis. Ach bha an cath aig Raon Ruairidh faisg air Coille Chneagaidh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Innleadair
thumb|right|250px|Obraiche-Innleadaireachd ag obair air [[rothadair-stotha]] Is e a tha ann an Innleadair neach proifeiseanta a tha ri Innleadaireachd. Is ann an innleadaireachd a tha an gnìomh agus am proifeisean a bhitheas ri dealbhadh de uidheam, acfhuinn neo obraichean, stèidhichte air prionnsabalan saidheans, agus ro-dhearbhta le rìomhaireachd. Air barrachd dealbhadh bithidh innleadairean ag obair mar manaidsearan air pròiseactan innlichidh, neo a ruithe pròiseasan innlichidh
An iomadh dùthaich tha an stoidhle de "Innleadair" dìonta - a' ciallachadh nach faod duine sam bith a chantainn gu bheil e na h-innleadair mur eil barantas innleadaireachd aige.
Anns an Èirinn, mar a tha air feadh Eòrpa ach am Breatuinn a-mhàin, is e stoidhle dìonta a tha ann an innealtoir. Chanar "Innealtoir Proifeasanta" ris a tha air cosnadh ceum oilthigh ann an sgoil-innleadaireachd. Nuair a bhitheas an t-innleadair òg air a bhith ri innleadaireachd aig inbhe freagarrach airson trì bliadhna, faodaidh esan a chuir a fhèin air adhart airson lèirmheas agus, ma bhios an lèirmheas fàbharach, thèid a chlàradh mar Innealtoir Chairte.
innleadairean Ainmeil
Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Sheffield
'S e baile ann an Siorrachd Eabhraig a Deas ann an Sasainn a tha ann an Sheffield. Tha an t-ainm a' tighinn bhon abhainn Sheaf a tha a' ruithe tron bhaile.
Tha dà cheud gu leth de phàircichean, gàrraidhean agus coilltean anns a' bhaile. Tha barrachd chraobhan ann na tha de dhaoine!
Eachdraidh
Anns na 1740an chaidh dà phròiseas a thionnsgladh ann an Sheffield: Sheffield plate agus stàilinn mhòlltaichte.
Ann an 1743 thionnsgail Thomas Boulsover (1705-1788) dòigh-obrach gus duilleag thana airgid a cho-leaghadh ri unga copair gus pleatadh airgid a dhèanamh. Chaidh seo ainmeachadh Sheffield plate. Chaidh a chleachdadh gus bathar taigheadais a dhèanamh, leithid miasan frithealaidh, sgianan, forcaichean, spàinean, treidhean, pigidhean, coinnlearan agus putain. Chaidh saothrachadh an airgid agus a’ bhathair phleataichte am meud cho mór agus gun deach an Sheffield Assay Office a stéidheachadh sa bhliadhna 1773.
Foghlam
Tha dà oilthigh ann an Sheffield, Oilthigh Sheffield agus Oilthigh Sheffield Hallam. Bha còig buannaichean na Duais Nobel, Lord Florey, Hans Krebs agus Richard J. Roberts (Leigheas), agus George Porter is Sir Harold Kroto (Ceimigeachd), nan ollamhan no oileanaich ann an Oilthigh Sheffield.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Sasannach Roinn-seòrsa:Sasainn Roinn-seòrsa:Siorrachd Eabhraig
Dario Fo
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Eadailteach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às an Eadailt
642
Bàsan
Roinn-seòrsa:640an
Babine-Witsuwit'en (cànan)
'S e cànan Athabascach a tha ann am Babine-Witsuwit'en. Tha mu 500 ga bruidhinn ann an Columbia Bhreatannach, Canada.
2070an
Bidh na 2070an, eadar 1 am Faoilleach 2070 is 31 an Dùbhlachd 2079. Se na seachdamh deich-bliadhna den linn
Roinn-seòrsa:21mh linn *
Liosta dùthchannan a-rèir àireamh-shluaigh
Liosta dùthchannan a-rèir àireamh-shluaigh:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Liostaichean
290an
Bha na 290an, sa 3mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 290 is 31 an Dùbhlachd 299.
Bliadhnaichean
Roinn-seòrsa:3mh Linn *
Chernivetska Oblast
'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th' ann an Chernivetska Oblast (Ucràinis: Черніве́цька о́бласть, Romàinis: Regiunea Cernăuți, ainm neo-fhoirmeil: Chernivshchyna). 'S e Chernivtsi fhèin's a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Tha i suidhichte air an àirde an iar na dùthcha, faisg air na crìochan le Romàinia agus Moldàibhia. Chaidh Chernivetska Oblast a chruthachadh ann an 1940.
Eachdraidh
Bhòt 92.78% nan daoine ann an Chernivetska Oblast airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an 1991.
Ceanglaichean A-mach
Mapaichean
Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Chernivetska Oblast
Diùcachd Sagsainn-Eisenach
B’ e meanbh-dhùthaich ann an cridhe na Gearmailt a mhair trì tursan (bho 1596 gu ruige 1638, bho 1640 gu ruige 1644 agus mu dheireadh thall bho 1662 gu ruige 1809) a bh’ anns an Diùcachd Sagsainn-Eisenach (Gearmailtis: Herzogtum Sachsen-Eisenach). B’ e Eisenach a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha agus b' e an Teaghlach uasal Wettin a bha os a cionn. Chaidh an Diùcachd a chruthachadh ann an 1596. Chaidh an stàit a sgaradh eadar Saschsen-Altenburg agus Saschsen-Weimar eadar 1638 agus 1640, leis gun do chaochail an diùc Johann Ernst gun chlann. 'S e an aon rud a thachairt eadar 1662 agus 1644 air aon aon adhbhar, an dèidh Bàis Albrecht. Ghabh an stàit seo Jena thairis ann an 1692. Bha Sagsainn-Eisenach na ball Co-chaidreachas na Rèine fad dìreach trì bliadhna, bho 1806 gu ruige 1809, nuair a ghabh Sagsainn-Weimar os làimh (Gearmailtis: Mediatisierung) i. Bha Napoleon Bonaparte a' feuchainn ri atharrachaidhean mòra a dhèanamh air structair phoileataigeach na Gearmailt an dèidh dha chur às do dh' Ìmpireachd Naomh na Ròimhe.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
Svalbard
Is e buidheann de eileanan a tha ann an Svalbard. Tha iad anns a’ Chuan Argtach eadar Nirribhidh agus a’ Phòla-a-Tuath, eadar 76° is 81° Tuath agus 10° is 35° Ear. Tha iad pàirt den Nirribhidh tron "Svalbard Treaty", ach ann an dòigh shònraichte. Mar sin is e Svalbard aon de na ceithir dùthchannan air feadh an t-saoghail ris an canar: entities whose status is recognized by international treaty''.
Tha dìreach trì eileanan ann far a bheil daoine a’ fuireach. Is iad: Spitsbergen, Bjørnøya agus Hopen.
Is e Longyearbyen ann an Spitsbergen an t-àite as motha a tha ann an Svalbard.
Ceangal a-mach
thumb|left|350px|Ny-Aalesund
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Nirribhidh
Seamus Heaney
B' e bàrd Èireannach a bh' ann an Seumas Heaney (Gaeilge: Séamus Ó hÉannaí nó Ó hÉanaí; ; 1939 - 2013). Rugadh e ann am Baile Eachaidh, Contae Dhoire, Cúige Uladh, ann an 1939 agus chaochail e ann am Baile Átha Cliath ann an 2013. Dh'eadar-theangaich e Somhairle MacGill-Eain gu Beurla, Beowulf gu Beurla nuadh agus bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1995. Thug Edwin Morgan buaidh mhòr air.
A bheatha
Rugadh Seamus Heaney ann an Èirinn a Tuath ann an teaghlach Caitligeach, agus thug sin buaidh mhòr air. Rinn e ceum ann am Beurla aig Oilthigh na Bànrigh ann am Beul Feirste. Bha ùidh mhòr aige ann am bàird mar Raibeart Frost agus Pàdraig Kavanagh.
Seamus Heaney agus Somhairle MacGill-Eain
Rinn Heaney òraid chudromach air Somhairle MacGill-Eain, 'The Trance and the Translation', agus sgrìobh e ro-ràdh airson an leabhair Sorley MacLean: Critical Essays (1986).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Èireannach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Bàird Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn a Tuath
Tormod MacLeòid
Saoil an robh thu a' lorg na leanas?
An Carghas
'S e ràith ullachaidh airson Feille na Casg a tha ann An Carghas. Bithidh luchd na h-Eaglais Caitligeich gan chumail eadar Di-Ciadaoin Luaithre, agus  Di-haoine na Ceusda.
Màiridh an Carghas sia seachdainean, a’ comharrachadh an ceathrad (dà-fhichead) là traisg a rinn Iosa anns an fhàsach.
Ruithidh trì snaithean gnìomhach tron a’ Charghais:
Roinn-seòrsa:Creideamh
Stèisean Eaglais Labhrainn
'S e Stèisean Eaglais Labhrainn (Beurla:Laurencekirk railway station) an stèisean-rèile ann an Eaglais Labhrainn. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Glaschu is Dùn Èideann. Bha e ath-fhosgailte ann an 2009 <br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Oilthigh Caitligeach Leuven
'S e oilthigh rannsachaidh a tha fo sgàil na h-Eaglaise Caitligiche agus a tha suidhichte ann am Leuven anns A' Bheilg 's a th' ann an Oilthigh Caitligeach Leuven (Duitsis: Katholieke Universiteit Leuven, ainm goirid: KU Leuven). Chaidh a stèidheachadh ann an 1834 le Pàpa Griogair XVI.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:A' Bheilg
643
Bàsan
Roinn-seòrsa:640an
Devil's Staircase
thumb|Devil's Staircase thumb|Sealladh bho Stob Dearg air Allt na Feadh 'S e bealach a th' anns an Devil's Staircase a tha a a' fàgail an rathaid mhòir A82 bho Allt na Feadh faisg air Gleann Comhann agus a' leantainn gu Ceann Loch Lìobhann. An-diugh 's e pàirt den Slighe na Gàidhealtachd an Iar a th' ann. Ann an 1692 chleachd saighdearan an riaghaltais e gus tighinn bho Cheann Loch Lìobhann gus cuideachadh ann am Mort Gleann Comhann.
Bho thùs chaidh an rathad saighdearach a thogail fo stiùir General Wade agus às a dhèidh Major William Caulfield mu 1750. B' e pàirt se shiostam rathaidean saighdearach a bh' ann gus siubhail eadar Dùintean Hanobharian agus na h-àiteachan saighdearach a bu chudromaiche. Thòisich iad an obair mar fhreagairt ri Strì nan Seumasach anns an 18mh linn. . 'S e obair chruaidh a bh' ann le bhith a' giùlain stuthan togail suas bhon rathad gus an rathad saighdearach a thogail, agus b' iadsan a chuir an t-ainm air a' phìos seo. Chaidh an t-ainm ath-bheothachadh nuair a chaidh casg-uisge an Uisge Dhuibh a thogail, agus an luchd-obrach a' coiseachd thairis air an Devil's Staircase dhan taigh-sheinnse. Cha do rinn a h-uile gin dhiubh an rathad air ais air casan cugallach, agus chanadh gun d' fhuair an Diabhal cuid dhiubh.