cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nicolaus Copernicus
Beatha Copernicus
Rugadh Nicolaus Copernicus air 19mh Gearran, 1473 ann an Toruń, Rìoghachd na Pòlainn (1385 - 1569) anns an t-seann dùthaich, A’ Phruis. Eadar 1491 is 1494 bha e a' dol gu Oilthigh Jagiellonian ann an Kraków. An uair sin chaidh e don Eadailt. An toiseach bha e ann an Oilthigh Bhologna, far an do dh’ionnsaich e lagh agus reul-eòlas. An dèidh sin, chaidh e gu Oilthigh Phadua ann am Padova, far an do dh’ ionnsaich e a bhith na dhotair. Chuir e an cuid as motha den bheatha aige seachad ann an Frombork/Ermland ri taobh a' Mhuir Baltach. Bha e ag obair mar fhear-lagha, dotair, luchd-obrach clèireil, riaghladair, neach-chomhairle agus neach-rèite.
Siostam heliocentric
thumb|300px|left|Siostam geocentric (sios), Siostam grian-mheadhanach (gu h-àrd) Anns an 16mh linn bha am mòr-shluagh agus an Eaglais Caitligeach den bheachd gun robh an Saoghal ann am meadhan fànais (Siostam cruinn-meadhanach). Ach bho àm gu àm nochdadh beachdan eile: Is dòcha gur e A' Ghrian a th' aig cridhe fànais (siostam grian-mheadhanach). Mar sin dheth, cha robh na beachd-smaointean aig Copernicus cho ùr sin. Bha reuladairean a’ sgrìobhadh mu dheidhinn bho chionn linntean: Chuala Copernicus mun t-siostam Greugach nuair a bha e anns an Eadailt. Rinn e rannsachadh airson faighinn a-mach mu ghluasad nam planaidean. Mar sin dheth, b’ e Copernicus a' chiad reul-eòlaiche aig an robh siostam matamataigeach gu math mionaideach mu heliocentrism. Thuirt esan gu bheil a’ ghrian anns an aon àite agus gu bheil an Saoghal agus na planaidean eile a’ cuartachadh na grèine. Rinn Kepler obair a bharrachd air an t-siostaim sin. Ach b' e Galileo Galilei am fear a chaidh le teòiric Chopernicus an aghaidh na h-Eaglaise Caitligich (1610 - 1633).
An leabhar
thumb|left|Nicolai Copernici Torinensis De Revolutionibus Orbium Coelestium, Libri VI - On the Revolutions of the Heavenly Spheres, le Nicolaus Copernicus à Torin, sia leabhraichean 1566) Ann an 1510 sgrìobh Copernicus leabhar beag Commentariolus (Litte Commentary), anns an do thug e seachad na beachdan ùra aige. Thòisich e air sùil gheur a chumail air gluasad nam planaidean airson a dhèanamh cinnteach gun robh an teoiric aige ceart. Bha e ag obair gu math cruaidh fad bliadhnaichean agus chruinnich e na smaointean aige ri chèile ann an leabhar De revolutionibus orbium coelestium (A thaobh Cuairtean nan Cruinne Speurach). Ach bha Copernicus ro dhiùid an leabhar aige fhoillseachadh. Ann an 1539 thachair e ri Georg Joachim Rheticus, (sgoilear Mhelanchthon agus ollamh matamataig à Wittenberg). Chunnaic Rheticus dè cho math 's a bha an leabhar agus thug sin misneachd do Chopernicus. Mu dheireadh thall, dh'aontaich Copernicus an leabhar a chlò-bhualadh. Bha e deiseil dìreach mus do chaochail e air 24mh Cèitean, 1543 ann an Frombork.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Phòlainn Roinn-seòrsa:Reul-eòlaichean Roinn-seòrsa:Reul-eòlas
Oilthigh Bhologna
<div style="float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 2em; width: 25em; text-align: right; font-size: 0.86em; font-family: lucida grande, sans-serif; line-height: normal;">
Baile an Fhraoich, Siorrachd Antigonis
Tha Baile an Fhraoich (Beurla: Heatherton) ann an Siorrachd Antigonis, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Oilthigh Bhologna
<div style="border: 1px solid #ccd2d9; background: #f0f6fa; text-align: left; padding: 0.5em 1em; text-align: center;">
<h1 style="font: inherit; font-size: 100%; font-weight: bold; text-align: center; border: none; margin: 0; padding: 0; color: #6a6c76;">Oilthigh Bhologna
<p style="margin: 1em 0;"> 160px |SOAS Logo ?
Tha an t-Oilthigh Bhologna anns a’ bhaile Bologna ann an taobh Tuath na h-Eadailt. Chaidh a stèidheachadh ann an 1088 agus bha e ag obair bhon àm ud gun stad. Is e oilthigh Bhologna am fear as aosmhòr air feadh an t-Saoghal a tha a’ toirt ceum do na h-oileanaich. Tha e cliùiteach airson eòlas-lagha. Tha pàirtean den oilthigh ann an Imola, Ravenna, Forlì, Cesena, Rimini agus anns an Ameireaga-a-Deas cuideachd, ann am Buenos Aires. An diugh tha barrachd air 100.000 oileanaich ag ionnsachadh an seo.
Àrd-ollaimh ainmeil a bha anns an Oilthigh Bhologna:
Oileanaich ainmeil anns an Oilthigh Bhologna
Aistean co-cheangailte
Oilthighean Aosmhòr
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:An Eadailt
Mòrar, Siorrachd Antigonis
Tha Mòrar (Beurla: Morar) ann an Siorrachd Antigonis, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Wildebeest
left|220px|thumb|Wildebeest dubh ([[Connochaetes gnou)]] left|220px|thumb|Wildebeest Gorm ([[Connochaetes taurinus)]]
Tha an wildebeest (Duitsis: wild "fiadhaich" agus beest "biast, béist, beathach, bò") neo gnu (Xhosa: ingqu, San !nu:) na sheòrsa mamal an Afraga sa ghenus Connochaetes. Tha e coltach ri bò. center|220px|thumb| Buidhe = wildebeest dubh Gorm = wildebeest gorm Donn = an dà chuid
Roinn-seòrsa:Wildebeest Roinn-seòrsa:Antalop Roinn-seòrsa:Mamalan
Herbert C. Brown
B' e Herbert Charles Brown neo Herbert Brovarnik (Lunnainn 22 an Cèitean 1912 – Lafayette (Indiana) 19 an Dùbhlachd 2004) Ceimigear às Na Stàitean Aonaichte. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1979, còmhla ri Georg Wittig.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Sulawesi
'S e Sulawesi (neo na Celebes) eilean a th' anns an Innd-Innse. Tha e suidhichte anns a' Chuan Sèimh.
Tha Sulawesi cho mòr ri 174,600 cilemeatair ceàrnagach agus mar sin 's e Sulawesi an 11mh eilean as motha air feadh an t-Saoghail.
Anns a' bhliadhna 2010 bha timcheall air 18,455,058 duine a’ fuireach air an eilean fhèin, tha Makassar am baile as motha a tha ann.
Roinn-seòrsa:an Innd-Innse Roinn-seòrsa:Eileanan
Härnösand
‘S e baile meadhanach agus port faisg air Timrå, anns An t-Suain, a th’ ann an Härnösand. Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha air a' Bhottenhavet: caolas eadar Härnön agus tìr mhòr na Suaine, ri taobh na Mara Bhaltaich eadar Gävle agus Umeå, anns an sgìre Västernorrlands län, 367km air falbh bho Stockholm, prìomh-bhaile na dùthcha, 309km bho Uppsala agus 639km bho Ghöteborg. Tha 17,556 duine a' fuireach ann. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1585.
Freumhan an ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à sund (Gàidhlig: caol) ann an Suainis a tha an t-ainm. Bheireadh sin Caolas an Eilein Härnön dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. Chaidh an t-ainm a chlàradh mar Hernøsundh 1374 agus Hærnesand 1478.
Eachdraidh
Fhuair am baile a chuid chòirichean a thaobh chìsean agus malairt ann an 1584 agus ann an 1592, thogadh eaglais san aon àite far a bheil an Àrd-eaglais an latha an-diugh (a chaidh a thogail ann an 1846). Rinn teine sgrios agus milleadh air a' bhaile ann an 1710. Ann an 1721, chuir Arm na Ruise am baile na smàl, tro Chogadh an Tuath nuair a bha Peadar Mòr a' toirt ionnsaigh air an t-Suain. Bha teine eile ann an 1877. B' ann an seo a fhuair Anders Jonas Ångström a chuid sgoile. Chuireadh siostam solas-dealain air dòigh an seo ann an 1885, airson a' chiad turais san Roinn-Eòrpa.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain Roinn-seòrsa:An t-Suain
Taghadh Albannach 2016
5 an Cèitean 2016 thachair an Taghadh Albannach 2016.
Thagh Albannaich 129 buill Pàrlamaid sa' 5mh Pàrlamaid na h-Alba.
Am bitheantas tachraidh taghaidhean Albannaich gach ceithir bliadhna, ach ghluais Achd na Pàrlamaid an Taghadh Albannach seo gus nach tachraidh an taghadh Albannach air a cheart là ris an taghadh coitcheann. 'S e cuideachd a' chiad thaghadh far an urrainn do daoine le 16 agus 17 bliadhna a dh' aois a bhòtadh as dèidh don Achd Taghaidhean Albannach (Isleachadh na h-Aoise Bhòtaidh) 2015 a bhith ann.
Toraidhean
Bhuannaich na Nàiseantaich a' chuid as motha de sheataichean ach cha do bhuannaich iad mòr-chuid. Mhair Nicola Sturgeon mar phrìomh-mhinistear na h-Alba.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Pe
Tha pe (פ neo ף aig deireadh facal) na sheachdamh litir deug den aibidil Eabhra. Tha e co-ionnan ri P sa aibidil againne. Tha e càirdeil ri pi agus phi.
Roinn-seòrsa:aibidil Eabhra
984
Bàsan
Roinn-seòrsa:980an
Bad Lobenstein
Eachdraidh
Chaidh Lobenstein a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1250, mar oighreachd ridire air an robh Otto von Lobenstein. Fhuair am baile a chuid chòirichean a thaobh mhalairt ann an 1278 agus chaidh pròbhaist agus talla a' bhaile a chur air dòigh ann an 1411. Ann an 1632, ri linn Cogadh nan Trichead Bhliadhna, thug feachdan na Suaine ionnsaigh air Lobenstein. B' e Arm na Frainge a thug ionnsaigh air a' bhaile dìreach ro Chath Jena ann an 1806: Chuir 190,000 saighdear às an Fhraing ruaig air na feachdan a bha an urra ris a' bhaile a dhìon. B' e prìomh-bhaile na Prionnsalachd Reuß-Lobenstein a bh' ann bho 1806 gu ruige 1824. Chaidh a' mhòr-chuid dhen bhaile a losgadh ann an teine ann an 1862. Stèidheachadh rèile tron sgìre ann an 1896. Ri linn an Darna Cogaidh chuir mu 60 duine às an àirde an ear na Roinn Eòrpa an cogadh seachad ag obair san taigh-gnìomhachais Werner Schröder.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Coill Chóige
'S e baile ann an Contae an Chabháin a tha ann am Coill Chóige.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae an Chabháin
Oilthigh Robert Gordon
thumb|Oilthigh Robert Gordon Is e oilthigh ùr a tha ann an Oilthigh Robert Gordon, a chaidh a chruthachadh còmhla ri còig oilthighean ùra eile an Alba nuair a thug riaghaltas Bhreatainn barantas oilthigh ri gach tè de na Scottish Central Institutions, buidheann de colaistean treas-inbhe a bha a roimhe sin a' tairgse chùrsaichean - gu sònraichte cùrsaichean ealain aig ìre HNC/HND còmhla ri cùrsaichean a treòraich ri ceuman.
Ceanglaichean a-mach
Robert Gordon
Comhachag
'S e eun anns an òrdugh Strigiformes a tha anns a' chomhachag no cailleach-oidhche.
Bidh a' chomhachag na dùisg tron oidhche, agus bidh i a' nochdadh gu tric ann am beul na h-oidhche is anns a' chamhanaich. Bidh iad a' cur dòigh air fasgadh rè an latha, ann an spiris shàmhach agus gan nighe fhèin, ach chìthear uaireannan iad air iteig ris an latha gheal. Bidh iad a' sealg eòin eile agus luchagan.
Beul-aithris
Bidh a' chomhachag a' nochdadh gu tric ann am beul-aithris. Mar eisimpleir, anns an ràdh seo:
Tref-y-clawdd
Tha am baile Tref-y-clawdd ann am Powys, a' Chuimrigh. Tha e 59.9 mi (96.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 137.2 mi (220.8 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 2931 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 249 (8.5%); rugadh 34% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Powys Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Knighton
An Loch Mòr, Siorrachd Antigonis
Tha An Loch Mòr (Beurla: St Joseph) ann an Siorrachd Antigonis, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Walter Gilbert
S e Ceimigear às Na Stàitean Aonaichte a th’ ann Walter Gilbert (Boston (Massachusetts) 21 am Màrt 1932). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1980, còmhla ri Paul Berg agus Frederick Sanger.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Cinn Tìre
thumb|Cinn Tìre
Uilleam Aitken
'S e neach-poileataigs Albanach a tha ann an Uilleam Aitken (Beurla: Bill Aitken). Rugadh e 15 an Giblean, 1947 ann an Glaschu. Mar BhPA riochdaich e Glaschu eadar 1999 agus 2011 agus bha e na cheannard Comataidh a' Cheartais ro 2011. Tha e na bhall na Tòraidhean.
Cinn Tìre
'S e leth-eilean agus rubha ann an Alba siar a th' ann an Cinn Tìre neo Ceann Tìre (Beurla: Kintyre, neo Cantyre; Sean Lochlannais: Satiri). 'S e Ceann Loch Chille Chiarain am baile as motha air an leth-eilean.
Uilleam Aitken
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Almería
‘S e baile mòr agus port ann an ceann a deas na Spàinne a th’ ann Almería (IPA: 'almeˈɾi:a). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 955 le Abd-ar-Rahman III. Tha e suidhichte aig ìre na mara, ri taobh Mara Mheadhanach, aig beul na na h-aibhne Andarax, 410km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha agus 319km bho Shevilla. Tha Almería air an àirde an ear-dheas Andalusia. Tha 190,013 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 6mh baile as motha na h-Andalusia agus an 31mh baile na Spàinne.
Freumhan an ainm
Tha luchd-rannsachaidh uile dhen bheachd gur ann à المرية (Al-Mari'yah) ann an Arabais a tha an t-ainm, agus gu bheil sin a’ ciallachadh Tùr na faire. Thogadh an t-seann bhaile shuas air bàrr cnuic gu math àrd os cionn a' phort, rud a bheir cuideam dhan teòiridh seo. A dh'aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann à المرية ach gu bheil sin a’ ciallachadh Sgàthan na Mara.
Eachdraidh
Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833.
Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an Lùnastal a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Almería. Cha thuit ach 200mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 973mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite gu math tioram a th' ann. center|600px
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Bristol, Alba Nuadh
Tha Bristol ann an Siorrachd na Banrìghinn, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Baile nam Frisealach
'S e baile ann an ear-thuath na h-Alba a tha anns A' Bhruaich neo Baile nam Frisealach (Beurla: Fraserburgh; Beurla Ghallda: The Broch). Tha e ann an Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain (Siorrachd Obar Dheathain ro 1975). Tha e mu 40 mìltean (64 km) san àird a tuath air Obar Dheathain.
Ann an 2001 bha 12,454 duine a' fuireach an seo.
Giùlan
thumb|Stèisean-rèile Baile nam Frisealach ann an 2012. Tha e na laighe air an A98 agus an A90. Dh'fhosgail Rèile Formartine is Bùchainn stèisean-rèile le trì àrd-ùrlaran ann ann an 1865 ach chaidh an loidhne a dhùnadh ann an 1965.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Sky Fea
'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' ann an Sky Fea.
Suidheachadh
Tha e suidhichte ann am meadhan an eilean Hòigh ann an Arcaibh deas air Withi Gill. Tha e 277m (909 troigh) de dh'àirde. Air mullach na beinne chithear meallan faisg air pòla an fheansa a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. 'S e Knap of Trowieglen a mhàthair-mhullaich, tha e suidhiche tuath air Sky Fea.
Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Sky Fea san 20 am Faoilleach 2012 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills".
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Beinn Liath Mhòr
'S e beinn eadar Achadh na Seileach agus Toirbheartan air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann an Beinn Liath Mhòr. Tha i 926 m de dh’àirde agus ’s e Beinn Rothaich a th' ann. Tha e suidhichte eadar Gleann Carrann agus Gleann Toirbheartan.
Mar as trice bithear a' dèanamh air a' bheinn seo bho stèisean Achadh na Seileach dhan iar-thuath. Bidh cuid ga cheangal le Sgorr Ruadh air taobh eile Coire Làir.
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air leth air Toirbheartan, Srath Carann, Loch Carrann agus Beinn Eighe.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Omàn
Ceanglaichean a-mach
thumb|left|260px|A Wadi ann an Omàn right|200px|thumb|Omàn
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Àisia-an-Iar-Dheas Roinn-seòrsa:An Ear Mheadhanach
Bangui
'S e prìomh-bhaile Poblachd Meadhan Afraga a tha ann am Bangui. Anns a’ bhliadhna 2003 bha 622,771 duine a’ fuireach an seo. ‘S e am baile as motha den dùthaich cuideachd. Tha e suidhichte faisg air an Abhainn Ubangi, a tha na chrìochan eadar Poblachd Dheamocrach na Congo agus Poblachd Meadhan Afraga. Tha Bangui 786km air falbh bho Yaoundé (Camarun), 955km bho N'Djamena (An t-Siad), 1,970km bho Khartoum (Sudan), 1,445km bho Dhiuba (Sudan-a-Deas), 1,033km bho Khinshasa (Poblachd Dheamocrach na Congo) agus 1,027km bho Bhrazzaville (A' Chongo). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, aig 374m os cionn ìre na mara.
Wadowice
‘S e baile meadhanach ann an ceann a deas na Pòlainn a th’ann am Wadowice (IPA: vadɔˈvʲit͡sɛ, Gearmailtis: Wadowitz, Latbhais: Vadovice). Tha e suidhichte aig 271m os cionn ìre na mara, ann an roinn na Pòlainn Ìosail (Pòlais: Małopolska) agus 's e prìomh-bhaile na sgìre Powiat Wadowicki a th'ann. Tha Wadowice 265km air falbh bho Lublin, 216km bho Kraków, 500km bho Gdańsk agus 284km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 19,149 a’ fuireach ann. A-rèir beul-aithris na sgìre, ‘s e fear air an robh Wad, am foirm goirid dhen ainm Władysław, a steidhich am baile san 10mh linn neo san 11mh linn. Chaidh e a chlàradh airson a’ chiad turas mar Wadowicze, ann an 1225. Ann an 1340 chaidh a’ mhòr-chuid dhen bhaile a mhilleadh ann an droch theine, ach fhuair e a chuid chòirichean san aon bhliadhna.
Bangui
Chaidh am baile a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1889 anns a’ cholonaidh fhrangach Haut-Oubangui. Dh’fhàs am baile nas motha timcheall air an àite shaighdearach. Tha port aige, tha bàtaichean-aiseig a’ dol gu Brazzaville agus Zongo. Tha Bangui ceangailte le rathaidean mòra gu Camarun, chun an t-Siad agus gu Sudàn. Tha port-adhair eadar-nàiseanta ann cuideachd: Bangui M'Poko International Airport.
Wadowice
Daoine Ainmeil
Karol Józef Wojtyła (1920 – 2005). Pàp bho 1978 gu ruige 2005.
Bangui
Gnàth-shìde
Tha gnàth-shìde bhog fhliuch theth ann am Bangui; Mar as àbhaist bidh an teodhachd bhliadhnail mu 25 °C, gun atharrachaidhean mòra ann, fad a’ bhliadhna. Tha tuiltean gu math cumanta aig toiseach àm an uisge, bhon An t-Ògmhios gu ruige An t-Samhain. Bidh 1,554 mm dhe uisge a’ tuiteam air a’ bhaile gach bliadhna.
Iomradh
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Meadhan Afraga Roinn-seòrsa:Bailtean
Wadowice
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:A' Phòlainn Roinn-seòrsa:Bailtean
Caitrìona Whyte Grannd
B' e ùghdar Gàidhlig a bh' ann an Catrìona Nic-’Ille-Bhàin Ghrannd no Caitrìona Whyte Grannd (1845–1928 ) (Beurla: Katharine Whyte Grant). Chleachd i K.W.G. cuideachd mar ainm-pinn.
B' iad a co-aoisean Iain agus Henry 'Fionn' Whyte.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Whyte Grannd, Caitrìona
Corr Locha
'S e baile ann an Contae an Chabháin a tha ann am Corr Locha.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae an Chabháin
Guasca
'S e baile beag ann an Cundinamarca, Coloimbia, a th' ann Guasca.  Tha e suidhichte 48km air falbh bho Bhogotá, ann an sgìre ris an canar na Tìrean Còmhnard Meadhanach (Spàinntis: Sabana Centro), faisge air Zipaquirá anns na na h-Andes. 'S e baile le gnàth-shìde fhuar a th' ann le teodhachd meadhanach dhe 13˚, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1600.
Freumhan an Ainm
Sgrìobh am manach Bernardo Lugo ann an 1616 gur e ainm Muisca a bh' ann Guasca. Tha am facal a’ ciallachadh baile aig bun a’ cnuic, bho gua (cnoc).
983
CMLXXXIII
Guasca
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 12,442 nan tàmh anns a' bhaile, tha a' mhòr-chuid,  8,442 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, 's e pàtran àireimh-sluaigh traidiseanta a th' ann.
983
Bàsan
Roinn-seòrsa:980an
Guasca
Sluagh a' bhaile
Taobh chinnidh, 's e daoine geala a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Guasca (is mòran dhuibh mestizos). Chan eil Tùsanaich ann, ach tha 0.6 % dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 93.3% dhe na daoine ann an Guasca leughadh agus sgrìobhadh. A thuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 35.7% dhe na dachannan.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Guasca. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir 's a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Daoine Ainmeil
Mariano Ospina Rodríguez (1805 - 1885): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1857 agus 1861.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Guasca
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Diàbha
'S e Diàbha (neo Java) eilean a th' anns an Innd-Innse. Tha e suidhichte anns a' Chuan Sèimh.
Anns a' bhliadhna 2014 bha timcheall air 143,000,000 duine a’ fuireach air an eilean fhèin, tha Jakarta am baile as motha a tha ann.
Roinn-seòrsa:an Innd-Innse Roinn-seòrsa:Eileanan
Chelsea, Alba Nuadh
Tha Bristol ann an Siorrachd na Banrìghinn, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Paul Berg
S' e ceimigear às na Stàitean Aonaichte a th’ ann am Paul Berg (Eabhraig Nuadh 30 an t-Ògmhios 1926). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1980, còmhla ri Walter Gilbert agus Frederick Sanger airson an obrach aige air DNA. Tha e na Àrd-ollamh aig Oilthigh Stanford.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Cros Domhnaigh
'S e baile ann an Contae an Chabháin a tha ann an Cros Domhnaigh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae an Chabháin
Steòrnabhagh
thumb|Sealladh air a' bhaile bhon [[aiseag|aiseig]] Tha mu 8000 neach nan còmhnaidh an Steòrnabhagh, prìomh-bhaile nan Eileanan Siar o chionn 1974, agus a h-aon baile a tha nas motha na bhaile-fearainn an Innse Gall. Tha na prìomh oifisean aig Comhairle nan Eilean Siar suidhichte anns an "White House". Bha am Mòd Nàiseanta Rìoghail anns a' bhaile fhèin ann an 2001, 2005 is 2016. 'S e Sgoil MhicNeacail an àrd-sgoil ann an Steòrnabhagh.
Inbhe na Gàidhlig
Ged a tha a' Ghàidhlig coitcheann (Tha a' Ghàidhlig aig corr agus 60% de muinntir Leòdhais), tha am baile fhèin làn Ghall agus mar sin 's e Beurla am prìomh chànan a th' air a chleachdadh agus 's e Steòrnabhagh aon de na h-àitean 'sna h-eilean far a bheil na clàran-seòlaidh air an sgrìobhadh gu h-àraid 'sa Bheurla seach 'sa Ghàidhlig.
Buidhnean agus tachartasan Gàidhlig
Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail ann an Steòrnabhagh/Na h-Eileanan Siar anns na bliadhnaichean 1979, 1989, 2001, 2005, 2011 agus 2016.
Giùlan
'S e port-mara airson aiseig a tha ann. An sin tha seirbheis aiseagan a' ruith gu Ulapul air a' mhòr-thìr le Caledonian Mac a' Bhriuthainn. Tha dà aiseig air an rathad, aon airson neach-siubhail agus agus fear eile airson lòd. Tha port-adhair aige, Port Adhair Steòrnabhagh a tha suidhichte mu 2 mhìle air falbh bhon bhaile fhèin, faisg air Mealabost. Tha itealan a' dol gu Inbhir Nis agus Glaschu gach latha.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Eilean Leòdhais
BBC Radio 2
S e stèisean-rèidio a tha ann am BBC Radio 2. 'S e rèidio nàiseanta Breatannach bhon BhBC a th' ann.
Ceangal a-mach
Duilleag oifigeil
Roinn-seòrsa:BBC
Lochabar-an-Iar, Siorrachd Antigonis
Tha Lochabar-an-Iar (Beurla: West Lochaber) ann an Siorrachd Antigonis, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
982
982
Bàsan
Roinn-seòrsa:980an
Nicola Sturgeon
'S e neach-poileataigs Albannach, Prìomh Mhinistear na h-Alba, agus ceannard a' Phàrtaidh Nàiseanta a tha ann an Nicola Ferguson Sturgeon, BPA (rugadh 19 an t-Iuchar 1970). Mar Bhall Pàrlamaid na h-Alba tha i a' riochdachadh Glaschu Taobh a Deas.
3 an Cèitean
'S e 3 an Cèitean an 123mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (124mh ann am bliadhna-leum). Tha 242 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Nicola Sturgeon
Rugadh Nicola Sturgeon ann an Irbhinn, Siorrachd Àir, fhuair i a cuid sgoile aig Acadamaidh Greenwood, agus choisinn i ceum LLB (Urram) ann an lagh agus Dioplòma ann an Gnàthas Lagha aig Oilthigh Ghlaschu. Ro phoileataigs, bha i ag obair ’na neach-lagha aig Ionad Comhairle Lagha is Airgid ann an Druim a' Chapaill, Glaschu.
3 an Cèitean
Tachartasan
thumb|150px|Taigh [[Anne Frank]]
Cultar
thumb|An treasa dhen Chèitean 1808 le [[Francisco Goya|Goya]] 'S e An treasa dhen Chèitean 1808 (El tres de mayo de 1808 en Madrid no Los fusilamientos de la montaña del Príncipe Pío) an t-ainm a tha air dealbh ainmeil le Francisco Goya.
Roinn-seòrsa:Làithean
Nicola Sturgeon
Poileataigs
Chaidh a taghadh mar bhall-pàrlamaid roinneil airson baile Ghlaschu ann an 1999. Riochdaich i Glaschu mar bhall liosta eadar 1999 is 2003 agus Glaschu Baile a' Ghobhainn mar bhall roinne-phàrlamaid eadar 2007 agus 2011 nuair a chaidh na crìochan taghaidh atharrachadh agus tha i a-nis a' riochdachadh Glaschu Taobh a Deas.
Madadh-allaidh
thumb|right|Faol-chù
Nicola Sturgeon
Poileataigs
Ann an Riaghaltas na h-Alba bha i ann an dreuchd Rùnaire Caibineit na Slàinte eadar an Céitean 2007 agus an t-Sultain 2007, agus ann an dreuchd Rùnaire Caibineit airson Bun-structair In-ionmhais agus Bhailtean le dleastanasan airson ro-innleachd an riaghaltais agus na bun-reachd gus an t-Samhain 2014. Bha i cuideachd 'na Leas-phrìomh-mhinistear aig an àm sin.
Madadh-allaidh
Tha faol (neo madadh-allaidh, gladaman ⁊c), (Canis lupus), na mhamal glè mhòr a tha na fheòil-itheach, san òrdugh Carnivora. Bha iad cumanta ann an Alba aig aon am. Tha an aon sinnsearachd aig a' chù agus aig an fhaol.
Nicola Sturgeon
Poileataigs
Chaidh a taghadh mar Cheannard Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba air 14 an t-Samhain 2014 agus ghabh i dleastanasan a’ Phrìomh Mhinisteir os làimh air 20 an t-Samhain 2014. Thug i seachad Òraid an t-Sabhail aig Sabhal Mòr Ostaig ann an 2015. An dèidh do thaghadh Albannach 2021 mhair i mar phrìomh-mhinistear is chaidh na h-Uainich ann an riaghaltas na h-Alba airson a' chiad turas.
Anns a' Ghearrain 2023 thuirt i gun leigeadh i a dreuchd mar phrìomh mhinistear suas nuair a thagh am Pàrtaidh Nàiseanta ceannard ùr. Bhuannaich Humza Yousaf taghadh a' cheannardais an dèidh seo.
Cùis Ailig Salmond
Bha rannsachaidhean ann mun dòigh anns an do làimhsich Ms Sturgeon gearainean mu Ailig Salmond. A-rèir rannsachaidh neo-eisimeileach a rinn James Hamilton QC a bha na àrd neach-casaid ann an Èirinn cha do bhris ise còd nam ministearan. Thug comataidh Thaigh an Ròid aithris air a' chùis is thuirt iad gun do mheall Ms Sturgeon iadsan ach cha b' ann a dh'aona-gnothach a rinn i sin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Glaschu Roinn-seòrsa:Òraidichean an t-Sabhail Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Neuwied
'S e baile faisg air Wiesbaden, ri taobh na h-aibhne Rhein a tha ann an Neuwied (IPA: nɔʏˈviːt). Tha i suidhichte air àird a tuath ann an Rheinland-Pfalz anns a' Ghearmailt. Tha 64.102 duine a' fuireach an seo. Chaidh am baile a' stèidheachadh ann an 1653.
Iomraidhean
thumb|Sealladh air Neuwied
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Berlin an Ear, Alba Nuadh
Tha Berlin an Ear ann an Siorrachd na Banrìghinn, Alba Nuadh.
Tsade
Tha tsadi/tzadi (צ neo ץ aig deireadh facal) na ochdamh litir deug den aibidil Eabhra. Tha e co-ionnan ri “ts” neo “tz” sa aibidil againne. Tha e càirdeil ri zeta, agus Ц.
Qoph
Tha qof/qoph (ק) na naoidheamh litir deug den aibidil Eabhra. Tha e co-ionnan ri K sa aibidil againne, agus càirdeil ri Q agus qoppa. Roinn-seòrsa:aibidil Eabhra
Beàrnaraigh
Tha grunn de dh'eileanan air a bheil an t-ainm Beàrnaraigh:
Roinn-seòrsa:Eileanan na h-Alba
Comann Camanachd a' Ghearastain
Chuireadh an sgioba air bhonn ann an 1893 agus bhuannaich iad Cupa na Camanachd ann an 2005.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Camanachd Roinn-seòrsa:Sgiobaidhean iomain Roinn-seòrsa:Spòrs
An Chorrchloch
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an An Chorrchloch.
Trefaldwyn
Tha am baile Trefaldwyn ann am Powys, a' Chuimrigh. Tha e 74.7 mi (120.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 147.5 mi (237.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1257 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 156 (12.4%); rugadh 38% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Montgomery
Scrabble
'S e geama bùird a tha ann an Scrabble. Thathar a chluich air bòrd ceàrnagach 15 le 15 raointean agus 's e amas a' gheama faclan a chur sìos air a' bhòrd agus sgòr àrd fhaighinn gus buaidh a thoirt.
'S ann aig Hasbro, Inc. 's a tha còraichean air a' gheama sna Stàitean Aonaichte agus Canada agus aig Mattel sa chorr dhen t-saoghal.
Eachraidh
Chaidh a dh'innleadh le fear Alfred Mosher Butts ann an 1938, stèidhichte air geama eile air a bheil Lexiko.
Gàidhlig
Chan eil Scrabble ri fhaighinn mar gheama-bùird ach tha e ri làimh mar gheama coimpiutair fon ainm Scrabble3D.
Roinn-seòrsa:Geamaichean
Anaconda
Is e anaconda   (iolra: anacondathan) seòrsa nathair mòr, a tha a' fuireach anns an Amazon.
'S e Anaconda ainm air film còmhla ri Jennifer Lopez cuideachd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Snàigean
Eirinn, Alba Nuadh
Tha Eirinn ann an Siorrachd na Banrìghinn, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Anndra Arbuckle
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Havre Boucher
thumb|right|Oifis a' Phuist ann an Havre Boucher
Tha Havre Boucher ann an Siorrachd Antigonis, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Sraith an Domhain
'S e baile ann an Contae an Chabháin a tha ann an Sraith an Domhain.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae an Chabháin
981
981
Bàsan
Roinn-seòrsa:980an
Taghadh Albannach 2011
thumb|Toraidhean an taghaidh Albannach 2011
5 an Cèitean 2011 thachair an Taghadh Albannach 2011.
Bhuannaich am Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba an taghadh seo le 69 o 129 seataichean ann an Taigh an Ròid. Mhair Ailig Salmond a bhith na phrìomh-mhinistear na h-Alba.
Toraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Lorg an Chlaì
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Lorg an Chlaì.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Clachan a' Mhuilinn, Alba Nuadh
Tha Clachan a' Mhuilinn ann an Siorrachd na Banrìghinn, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Na Duilleagan Gàidhlig
’S e foirlionadh air an iris Life and Work aig Eaglais na h-Alba a tha anns Na Duilleagan Gàidhlig.
B’ e a’ chiad fhear-deasachaidh [http://www.scran.ac.uk/database/record.php?usi=000-000-474-572-C An t-Urr. Gilleasbuig Mac a’ Chléirich] bho Latharna, a bha ’na mhinistear ann an Cill Mhàilidh. Bha e pòsta aig nighean an Urr. Tormod MacLeòid (Caraid nan Gàidheal), am fear-sgrìobhaidh rosg na Gàidhlig as ainmeile sa 19mh Linn. Dheasaich e cruinneachadh air an robh féill mhór de sgrìobhaidhean athar-chéile.
470
Bàsan
Roinn-seòrsa:470an
Bruce Merrifield
B' e ceimigear às Na Stàitean Aonaichte a bha ann an Bruce Merrifield (Fort Worth, Texas 15 an t-Iuchar 1921–Cresskill, Jersey Nuadh 14 an Cèitean 2006). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1984 airson obrach air co-chur air meatrags soladach.
Na Duilleagan Gàidhlig
Nuair a chaochail Gilleasbuig Mac a’ Chléirich ann an 1887, chaidh an t-Urr. Iain MacRuaraidh, ministear Shniothasoirt agus Ùige san Eilean Sgitheanach a chur ’na fhear-deasachaidh air Na Duilleagan Gàidhlig. ’S e sàr eadar-theangadair rosg agus bàrdach gu Gàidhlig a bh’ ann, agus bha e air Gàidhlig a chur air na h-Arabian Nights.
Bruce Merrifield
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Jersey Nuadh Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Na Duilleagan Gàidhlig
Nuair a chaochail Iain MacRuaraidh ann an 1907, chaidh an t-Urr. Dòmhnall MacLaomainn à Tiriodh a thaghadh mar neach-deasachaidh. Bha Dòmhnall MacLaomainn aig an àm ’na mhinistear air Gleann Urchadain, ach chaidh a ghluasad an ath bhliadhna gu Blàr Athaill far an do chuir e seachad a chuid eile d’a bhliadhnaichean ministreachd. Chaidh e bliadhnaichean fada soirbheachail ’na fhear-deasachaidh, bho 1907 gu 1951. B’ esan fear de na sgrìobhadairean rosg a b' fhearr sa Ghàidhlig anns an 20mh Linn, agus chaidh cuid mhór den sgrìobhadaireachd aige fhéin, aistean gu h-àraid, fhoillseachadh anns Na Duilleagan Gàidhlig. (Ann an 1930-31 chaidh an obair dheasachaidh a roinneadh leis an Dr. Calum MacGilleFhinnein a bha air a bhith ’na fhear-deasachaidh air An Fhianais, iris na Eaglaise Saoir Aonaichte.
Ann an 1951 chaidh an t-[http://www.bbc.co.uk/programmes/b01skz39 Oll. Urr. Tómas MacCalmain] ’na cheathramh nach-deasachaidh air Na Duilleagan Gàidhlig. Rugadh Tómas MacCalmain ann an Glaschu ach chaidh a thogail san Eilean Sgitheanach. A bharrachd air a bhith ’na fhear-deasachaidh air Na Duilleagan Gàidhlig, sgrìobh e torr ann an Gàidhlig agus ann am Beurla airson iomadh iris agus pàipear-naidheachd. Bha e ’na mhinistear air Calum Cille Copland, agus an uair sin Calum Cille Summerton, co-thional Gàidhlig ann an Glaschu.
Nuair a leig Tómas MacCalmain dheth a dhreuchd mar neach-deasachaidh, chaidh an t-Urr. Ruairidh MacLeòid bho Uibhist a Tuath a thaghadh, agus tha e a’ leantainn air chun an latha an-diugh. Bha Ruairidh MacLeòid ’na mhinistear aig an àm ann am Beàrnaraigh na Hearadh, agus ’na dhéidh sin air Cumlodden, Taobh Loch Fìne agus Loch Geàrr.
Tha caochladh stuthan anns Na Duilleagan Gàidhlig, eadar rosg agus bhàrdachd. ’S e luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig a tha ann an torr den luchd-leughaidh, agus théid a chleachdadh uaireannan ann an clasaichean Gàidhlig. Tha naidheachdan ann bho cho-thionalan, léirmheasan air leabhraichean, agus tòimhseachain-tharsainn, a bharrachd air searmoin agus laoidhean.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Gàidhlig Roinn-seòrsa:Creideamh
Szczecin
'S e baile mòr agus port air àirde an iar-thuath na Pòlainn a tha ann an Szczecin (IPA: ʃʧɛtɕin, Gearmailtis/Suainis: Stettin, Liotuànais: Ščecinas, Latbhais: Ščecina, Caisiuibianis: Szczecëno, Laideann: Stetinum). Tha e suidhichte aig 1m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Odra, air an Lagùn Szczecin agus am bàgh Pomerania, anns an roinn Zachodniopomorskie. Ann an 2008 bha 406,307 duine a' fuireach ann. Tha Szczecin 593km air falbh bho Lublin, 521km bho Kraków, 292km bho Gdańsk agus 450km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e an 7mh baile as motha anns an dùthaich. A bharrachd air sin, fhuair am baile a chuid chòirichean ann an 1243 agus chaidh oilthigh a stèidheachadh ann an 1984.
Eachdraidh
Tha eachdraidh gu math inntinneach aig Szczecin. Tro na linntean tha am baile seo air a bhith fo bhuaidh nam Pòlach, nam Pruiseanach, nan Danmhairgeach, nan Suaineach agus nan Gearmailteach. 'S e baile uabhasach Gearmailteach a bh’ ann anns an roinn Pomerania (Stàit na Prùise), gu ruige 1945. Tha e air a bhith na bhaile Pòlach on Chòrdadh Photsdam sa bhliadhna sin.
Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas nuair a bha e fhathast na chlachan beag iasgaich is malairteach nan treubhan Slàbhach anns an 8mh Linn. Chaidh an fheadhainn sin a chur ri Rìoghachd ùr na Pòlainn, a chuireadh air chois mu 970, ach dh’èirich iad na h-aghaidh ann an 1005 oir bha iad ag iarraidh an cuid chreideamhan pàganach a chumail beò.
Bu mhiann an rìgh Mieszko I an roinn a chumail is le sin thug e fèin-riaghladh dhan roinn Pomerania (Pòlais: Pomorzanie), a bha mu thimcheall Szczecin, gu h-àraidh taobh mhalairt is creideamhan. Chuir sin, agus adhbharan eaconamach, dragh orrasan taobh a-staigh an Naomh Iompaireachd Ròmanach. Anns an 12na linn bha am baile fo bhuaidh nan Danmhairgeach fad mu 40 bliadhna.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:a' Phòlainn Roinn-seòrsa:Bailtean
1955
MCMLV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1950an
Boa
thumb|right|200px|Boa Argentinach
Roinn-seòrsa:Snàigean
Luzon
'S e Luzon (Tagalog: Kalusunan) an eilean as motha a th' anns Na h-Eileanan Filipineach. Tha e suidhichte anns a' Chuan Sèimh.
Tha Luzon cho mòr ri 109,965 cilemeatair ceàrnagach agus mar sin 's e Luzon an 15mh eilean as motha air feadh an t-Saoghail.
Singeapòr
thumb|250px|left Tha Singeapòr neo Singapore (Beurla: Republic of Singapore, Malayis: Republik Singapura; Sìonais: 新加坡共和国, Pinyin: Xīnjiāpō Gònghéguó; Tamilis: சிங்கப்பூர் குடியரசு, (Ciŋkappūr Kudiyarasu)) na dùthaich is na eilean neo-eisimeileach ri taobh Malaidhsia. B' àbhaist dha a bhith na cholonaidh Breatannach, ach a-nis, 's e tè de na dùthchannan as beartaiche ann an Àisia.
Luzon
Anns a' bhliadhna 2010 bha timcheall air 48,520,774 duine a’ fuireach air an eilean fhèin, tha Quezon am baile as motha a tha ann, agus tha Manila air cuideachd.
Singeapòr
'S e Beurla na prìomh-chànan aice, ach tha Sìonais cumanta cuideachd.
Caisteal Chàrbasdail
thumb|Caisteal Chàrbasdail
Resh
Tha resh (ר) na fhicheadamh litir den aibidil Eabhra. Tha e co-ionnan ri R sa aibidil againne. Tha e càirdeil ri rho. Tha “resh” a’ ciallachadh ceann.
Singeapòr
Ceanglaichean a-mach
left|250px|thumb|Siongapòr
Caisteal Chàrbasdail
Chan e seann chaisteal eachdraidheil a tha ann an Caisteal Chàrbasdail ach taigh spaideal a chaidh a thogail eadar 1905 agus 1917 airson Mary Caroline, Bandiùc Cait. Tha e clàraichte air liosta B de na togalaichean airson glèidheadh aig Alba Aosmhor.
Searcóg
'S e baile ann an Contae an Chabháin a tha ann an Searcóg.
Singeapòr
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia an Ear-Dheas
Searcóg
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae an Chabháin
Caisteal Chàrbasdail
Chaith a chleachdadh fad bhliadhnaichean mar ostail-òigridh, ach chaidh a dhùnadh airson a charadh ann an 2011, agus thathar am beachd a reic.
Ceanglaichean a-mach
Càrbasdail Roinn-seòrsa:Àrainneachd Eachdraidheil Alba
Resh
Roinn-seòrsa:aibidil Eabhra
Baile Mhuilinn, Alba Nuadh
Tha Eirinn ann an Siorrachd na Banrìghinn, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Cendl
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Blaenau Gwent Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Beaufort
An Geal Àth
'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann An Geal Àth, Gealabh neo Gala (Beurla: Galashiels). Tha e air an Abhainn Tuaidh.
Thogadh e mar bhorgh bharanachd ann an 1599.
Ann an 2001 bha 14,361 duine a' fuireach an seo. Tha e fo smachd Comhairle nan Crìochan.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
4 an Cèitean
'S e 4 an Cèitean an 124mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (125mh ann am bliadhna-leum). Tha 241 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|300px|Cladhan Phanama
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
999
CMXCIX
Bàsan
Roinn-seòrsa:990an
Spot
Prògram chloinne mu dheidhinn cuilean beag 'Spot' agus a bheatha. Tha Spot càirdeil ri chèile le moran bheathaichean eile mar mhuncaidh agus chrogaill.
Còbra
thumb|250px|right|Còbra [[An Èipheit|Èiphiteach]] 'S e seòrsa nathair a tha ann an Còbra.
Chinese cobra
Darfhasaidh
'S e baile ann am Fìobha a th' ann an Darfhasaidh (Beurla: Dairsie neo Osnaburgh). Tha 367 duine nan tàmh sa bhaile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Fìobha
480
Bàsan
Roinn-seòrsa:480an
Molega, Alba Nuadh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Oilthigh Obar Dheathain
'S e fear de na h-oilthighean ann an Obar Dheathain, Alba a th' ann an Oilthigh Obar Dheathain. thumb|right|Colaiste Mharischal
Eachdraidh
thumb|Colaiste an Rìgh
Chaidh a' chiad oilthigh ann an Obar Dheathain a stèidheachadh ann an 1495 leis an easbaig William Elphinstone is Hector Boece na chiad cheannard. An toiseach b' e St. Mary College (Colaiste Naomh Màiri) an t-ainm a bha air, ach an uair sin dh'atharraich e gu King's College (Colaiste an Rìgh). Ann an 1593 chuir George Keith, (còigeamh Iarla Marischal) an dàrna cholaiste air bhonn, Marischal College (Colaiste Mharischal). Chaidh iad ri chèile mar aon oilthigh ann an 1858 leis an Achd nan Oilthighean (Alba). Tha sin a' dèanamh gur e Oilthigh Obar Dheathain an treas oilthigh as sine ann an Alba. Tha leabharlann cliùiteach ann le mu 1,000,000 leabhraichean.
Iomraidhean
Obar Dheathain
Acarsaid Antigonis
thumb|Acarsaid Antigonis
Tha Acarsaid Antigonis neo Acarsaid Antaiginis (Beurla: Antigonish Harbour) ann an Siorrachd Antigonis, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
An Mullach, Contae an Chabháin
'S e baile ann an Contae an Chabháin a tha ann An Mullach.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae an Chabháin
Katowice
S' e baile mòr ann an ceann a deas na Pòlainn a th’ ann an Katowice (IPA: katɔ'vʲitsɛ , Gearmailtis: Kattowitz, Latbhais /Seacais: Katovice, Liotuànais: Katovicai, Laideann: Katovicum). Tha e suidhichte aig 293m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Rawa, anns an roinn Śląskie. Ann an 2009 bha 308,724 duine a' fuireach ann. Tha Katowice 272km air falbh bho Lublin, 67km bho Kraków, 454km bho Gdańsk agus 260km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha. ‘S e an 10mh baile as motha na dùthcha a th’ann. A bharrachd air sin, fhuair am baile a chuid chòirichean ann an 1865 agus chaidh oilthigh a stèidheachadh ann an 1968.
Eachdraidh
‘S e na Silesianaich a bha nan tàmh an seo o shean. Bha na Piast uabhasach làidir fad na linntean, gus an tug na Habsburg an àite ann an 1532. Chaidh am baile beag Katowice air a stèidheachadh anns an 19mh Linn, nuair a bha an roinn fhathast fo bhuaidh na Prùise. Fhuair e a chuid chòirichean mar bhaile dìreach ann an 1845. ‘S e baile measgaichte a bh’ann le Gearmailtich, Silesianaich, Pòlaich agus mòran dhe Iùdhaich nan tàmh an seo. Chaidh e a chur ris A’ Phòlainn eadar 1918 agus 1921.
Dh’fhàs Katowice gu math beartach air sàilleabh gu robh mèinnean guail anns na beanntann mu thimcheall a’ bhaile. Chuir an gnothach seo piseach air an gnìomhachas, dh’fhàs àireamh-sluaigh a’ bhaile is thoisich gnìomhachas an Iarann cuideachd. Fhuair sin droch bhuaidh air na daoine is an àrainneachd, gu h-àraidh an dèidh an Dàrna Cogaidh is cha robh a’ chùis a cheartachadh gu ruige 1989, o chionns gum brosnachadh gnìomhachasan làidir ri linn nan Comannach. ‘S e Stalinogród a bha air a’ bhaile bho 1953 gu 1956, leis gu robh an Riaghaltas Comannach uabhasach dlùth airsan is an dùthaich fo bhuadh an Aonadh Sobhiat.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:A' Phòlainn Roinn-seòrsa:Bailtean
Sgorr Ruadh
'S e beinn eadar Achadh na Seileach agus Toirbheartan air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann an Sgorr Ruadh. Tha e 962 m de dh’àirde agus ’s e Beinn Rothaich a th' ann. Tha e suidhichte eadar Gleann Carrann agus Gleann Toirbheartan. Tha an t-ainm a' toirt iomradh air dath na beinne a gheibh i bhon Chlach-ghainmhich Thoirbheartanach às a bheil i.
Mar as trice bithear a' dèanamh air a' bheinn seo bho stèisean Achadh na Seileach dhan iar-thuath. Bidh cuid ga cheangal le Beinn Liath Mhòr air taobh eile Coire Làir.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Port Joli, Alba Nuadh
Tha Port Joli ann an Siorrachd na Banrìghinn, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Brazzaville
'S e prìomh-bhaile na Congo a tha ann am Brazzaville. Tha e suidhichte taobh tuath air bruach an Abhainn Congo. Anns a’ bhliadhna 2007 bha 1,262,000 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin agus mu 1.5 millean san fharsaingeachd a’ bhaile gu lèir. Chaidh Brazzaville a stèidheachdadh leis an rannsachair frangach Pierre Savorgnan de Brazza anns a’ bhliadhna 1880. Tha 1/3 de na daoine anns a' Chongo a’ fuireach anns a’ bhaile seo. Uaireanan canar Congo-Brazzaville ri Brazzavile, airson eadar-dhealachadh ri Congo-Kinshasa, prìomh-bhaile  Poblachd Dheamocrach na Congo, a tha suidhichte deas air an Abhainn Congo. Tha Brazzaville 8km air falbh bho Khinshasa (Poblachd Dheamocrach na Congo), 829km bho Libreville (Gabon), 1,027km bho Bhangui (Poblachd Meadhan Afraga) agus 996km bho Yaoundé (Camarun). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, aig 172m os cionn ìre na mara.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Meadhan Afraga Roinn-seòrsa:Bailtean
Somma Lombardo
‘S e baile meadhanach ann an ceann a tuath na h-Eadailt a th’ ann an Somma Lombardo (Varesis: Sùma, Laideann: Vicus Votodronium). Tha e suidhichte aig 285m os cionn ìre na mara, anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Varese, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Lombardia, faisg air Loch Maggiore, 518km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 45km bho Mhilano, 249km bho Phadova agus 293km bho Fhirenze. Tha 17,181 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eadailt
990
Bàsan
Roinn-seòrsa:990an
Guairá
'S e tè dhe na 17 roinnean ann am Paraguaidh a th'ann an Guairà. O chionn fhada bhathar a’ cleachdadh an t-ainm sin airson an dùthaich gu lèir ainmeachadh, leis cho mòr ’s a bha e gu ruige an 19mh Linn. Tha an Roinn Guairà dìreach ann an teas mheadhan na dùthcha is ‘s e Villarrica a th’ann prìomh-bhaile na roinne. Tha an t-ainm a’ ciallachadh àite òg (bho guai = òg agus ra = àite) ann an Guaranaidh.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas Roinn-seòrsa:Paraguaidh
Aiste
'S e aiste pìos ghoirid de sgrìobhadh-rosg air cuspair sonraichte. Canar aistear ris an neach a sgrìobhas aiste.
Port Medway, Alba Nuadh
Tha Port Medway ann an Siorrachd na Banrìghinn, Alba Nuadh.
Aiste
Air Uicipeid
Roinn-seòrsa:litreachas
Port Medway, Alba Nuadh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Mindanao
'S e Mindanao an dàrna eilean as motha a th' anns Na h-Eileanan Filipineach. Tha e suidhichte anns a' Chuan Sèimh.
Tha Mindanao cho mòr ri 104,530 cilemeatair ceàrnagach agus mar sin 's e Mindanao an 19mh eilean as motha air feadh an t-Saoghail.
Anns a' bhliadhna 2010 bha timcheall air 20,281,545 duine a’ fuireach air an eilean fhèin, tha Davao am baile as motha a tha ann.
Roinn-seòrsa:Na_h-Eileanan_Filipineach Roinn-seòrsa:Eileanan
Muinchille
'S e baile ann an Contae an Chabháin a tha ann am Muinchille (Beurla: Cootehill).
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae an Chabháin
Comhairle Siorrachd Rinn Friù an Ear
'S e comhairle ionadail a tha ann an Comhairle Siorrachd Rinn Friù an Ear.
Tha an oifis aice ann an Giofnag.
Creag Dunain
B' e taigh-eiridinn do dhaoine le tinneasan-inntinn ann an Inbhir Nis a bha ann an Creag Dunain. Chaidh a dhùnadh ann an 2001 agus shiubhal a ghnothaichean gu New Craigs.
Comhairle Siorrachd Rinn Friù an Ear
Tha 20 comhairlichean aice, 8 Làbarach, 6 Nàiseanta, 4 Tòraidhean agus 2 neo-eisimileach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Comhairlean na h-Alba * Roinn-seòrsa:Siorrachd Rinn Friù