cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zierikzee
‘S e baile meadhanach faisg air Middelburg, san sgìreachd (Duitsis: gemeente) Schouwen-Duiveland, air an àirde an ear-dheas nan Tìrean Ìsle a th' ann an  Zierikzee (IPA: zi.rɪk.ˌseː). Tha e suidhichte air san eilean Schouwen, eadar dà Chaolas: Grevelingenmeer ann an ceann a tuath agus Oosterschelde ann an ceann a deas, 1m os cionn ìre na mara, anns an roinn Tìr na Mara (Duitsis: Zeeland), 106km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 50km bho Rotterdam, 55km bho Den Haag, 54km bho Zundert agus 98km bho Utrecht. Chaidh Zierikzee a chlàradh airson a' chiad turas ann an 976 mar Creka, ach cha do nochd an t-ainm Zierikzee (Siricasha) gu ruige 1156. Fhuair e a chuid chòirichean (Duitsis: Stadsrechten) ann an 1248. Tha 10,483 duine a' fuireach ann. Tha ministear na h-eaglaise Phròstanach sa bhaile, fear air a bheil Klaas Hendrikse, air leabhar neo dhà a sgrìobhadh far a chanas e nach eil Dia idir ann. ‘S e 'Am Ministear Neo-dhiadhaire' am far-ainm a tha air.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
32
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1932
Bàsan
Roinn-seòrsa:30an
Spàinntis
'S e cànan Innd-Eòrpach a`tha ann an Spàinntis, ainm bho thùs: castellano. Thàinig an cànan bho thaobh tuath na Spàinne. Tha freumhan cumanta aig an Spàinntis agus am Portagailis. Tha Spàinntis ga bhruidhinn anns an Roinn Eòrpa, ann am corra àite ann an Àisia is Afraga, agus gu h-àraidh air feadh Aimearaga.
Eachdraidh
Thathar ag ràdh gun do nochd an Spàinntis agus Am Portagailis mar chànain rè linntean na cogaidhean an aghaidh nan Arabach. Aig toiseach tòiseachaidh an ghnothaich, fhad' s a bha làmh an uachdair fhathast leis na Arabaich, bha sreath dhe Rìoghachdan beaga neo-eisimeileach ann, is iad uile ann an ceann a thuath na Spàinne. Anns A' Ghàilis, bha cànan le freumhan Laideann ga bhruidhinn. Beag air bheag, rinneadh na Crìostaidhich an gnothaich air na h-Arabaich, gan sguabadh a-mach às an dùthaich. Mu dheireadh thall, nochd dà stàit, An Spàinn agus A' Phortagail, far an robh dà chànan coltach ann: Spàinntis agus Portagailis.
Laideann ga Bhruidhinn
Cha robh Laideann ga bhruidhinn ann am Iberia mus do ràinig feachd na Ròimh ann am 318 RO is rinn iad an gnothaich mu dheireadh thall ann an 18 RO, fo Chaesar Augustus. Sgaoil an cànan fad is farsaing gu luath, agus an ceann beagan ghinealach, bha na cànanan tùsail air a bhàsachadh ach ann corra àite. Thathar a' creidsinn gu robh na daoine deiseil airson a ghabhail ri cultar agus cànan na Ròimh leis gu robh cultaran adhartach mar na Greugaich ann bho thùs. Anns a' chiad linn thuit ìompaireachd na Ròimh a-mach a chèile agus thoisich leasachadh neo-eisimeileachd a' chànain anns na beanntan ann an thaobh mu thuath na dùthcha. Tha iomadh ainm-àite Laideann anns an Spàinn gus an latha an-diugh. Cha do leig na cànanan tùsail ach facal neo dhà.
Turas na Visigoths
Bha làmh an iuchair aig na Visigoths, treudan às a' Ghearmailt, rè iomadh linne an dèidh dha na Ròmanaich Hispania fhàgail. Thug iad facal neo dhà dhuibh, ach cha do chuir an cànan aca air an dùthaich, leis cho pròiseil a bha cultar agus cànan na Ròimh, ged nach robh a saighdearan nas motha. 'S e clas flathail a chruthaich iad anns an Spàinn. An dìleab aca: na sloinnidh. 'S e ainmean Visigoth a th' ann na sloinnidh Spàinnteach le -ez: Martínez = Mac Mhàrtainn, Rodríguez = Mac Ruaraidh (Martin's/Roderick's).
A' Bhuaidh Arabach
Ann am 711 Ràinig airm Muslamach an ceann a deas na Spàinne, le ceann-feachda ris an canadh Tariq Ibn Ziyad os a chionn. Bha Arabais na chànan làitheil beò anns an dùthaich gu ruige 1592, nuair a cheannsaich feachdan Rìgh Fernando agus Banrighinn Isabel an Rìoghachd Mhuslamach mu dheireadh ann an Granada, is na Muslamaich nam fògarraich anns na beanntan neo thall thairis ann am Maroco. 'S e Al Andalus an t-ainm a bha air na tìrean Muslamaich far a bheil An Spàinn agus A' Phortagail an latha an-diugh. Rè 881 bliadhna bha cultar Arabach, saidheans, ionnsachadh, àiteachas, smuaintean agus cleachdaidhean ma sgaoil air feadh na dùthcha agus gu ruige an Roinn Eòrpa. Chruthaich rìghrean na Spàinne Sgoil Eadar-Theangaidh ann an Toledo, an dèidh am baile a thoirt bho na Muslamaich ann am 1085. Le sin, fhuair an Roinn Eòrpa beartas mòr bhuapa. A bharrachd air Muslamaich, bha coimhearsnachdan Iùdhaich agus Crìostaidh nan tàmh gu sìtheil còmhla.
Seo sreath fhacail le tùs Arabach ann an Spàinntis. Mar as àbhaist, tha iad uile faclan foghlaimte, àiteachail, biadh bho thall thairis neo cogail.
Ceannsachadh Aimearagaidh
Ann an 1592, ràinig loingeas Spàinnteach eileanan anns a' Chairib. Le sin, thoisich ceannsachadh mòr a thug an tìr-mòr Aimearaga fo bhuaidh na Spàinne neo A' Phortagail bho Chalifornia mu thuath gu ruige Patagonia ann an ceann a deas. Cha do chaill An Spàinn an colonaidh mu dheireadh aice gus 1898, nuair bhuannaich na Stàitean Aonaichte ann an Cuba. Rinn na Spàinntich droch mhilleadh an siud, agus thuit an àireamh-shluaigh gu mòr, leis nach robh iad deiseil airson gan dìon bho tinneasan na Roinn Eòrpa is an droch làimhseachaidh a fhuair iad. A bharrachd air sin, nochd iomadach fhacal ann an Spàinntis: faclan airson rudan nach fhaiceadh a-riamh ann an Roinn Eòrpa, rudan a-nis cho làitheil dhuinn, mar a' bhuntàta neo an tomàto.
Seo sreath dhe na faclan a thàinig dhan Spàinntis bho na Cànainean tùsail ann an Aimearaga, gu h-àraidh bho na cultaran adhartach. Gu tric, tha faclan tùsanach eadar-dhealaichte anns gach uile dùthaich ann an Aimearaga Laideannach. Mar eisimpleir, ann am Meagsago, tha na faclan bho Nauhatl, cànan nan Aztec, uabhasach pailt. Ann am Pearù, tha a' mhòr-chuid dhuibh a' tighinn bho Quechua, teanga oifigeil Tawantinsuyu. An latha an diugh, 's e Piri-Piri (Guaranaidh) an t-ainm ann am Paraguaidh agus Braisil air an stuth ris an canar chile (nahuatl) ann am Meagsago, ach 's e ají (taino) am facal a tha aca air feadh na Mara Chairibianach.
An-diugh tha eadar 322 agus 400 millean duine a' bhruidhinn Spàinntis mar prìomh-chànan.
Cànan Oifigeil
'S e Cànan fa-leth eadar-nàiseanta a th' ann an Spàinntis, leis gu bheil e ga bhruidhinn ann a bharrachd air 20 dùthchannan. 'S an teanga oifigeil anns na dùthchannan a leanas. Tha iad uile dùthchannan a bha fo bhuaidh ìompaireachd na Spàinne o shean:
Cànan Co-oifigeil
'S an teanga co-oifigeil anns na dùthchannan a leanas a th' ann an Spàinntis, is iad uile dùthchannan ann an Aimearaga-Laideannach far a bheil sluagh làidir tùsanach, neo fada falbh bhon na sgìrean a bha fo bhuaidh na Spàinne, mar Afraga neo Aisia. A bharrachd air sin, tha an Spàinntis na chànan co-oifigeil ann am Puerto Rico, air sgàth gu bheil ceanglaichean làidir aige ris na Stàitean Aonaichte:
A bharrachd air sin, tha iomadh mhuilleadn dhe daoine le Spàinntis mar chiad cànan anns na Stàitean Aonaichte, seadh ann an coimhearsnachdan Spàinntich traidiseanta air feadh na stàitean a chaill Meagasgo ann an cogagh an aghaidh Riaghaltais Washington (Texas agus California, mar eisimpleir), seadh inimrich anns na bailtean-mòra.
Suidheachadh Cànanach anns an Spàinn
thumb|An Spàinne Aon Mòr Saor Tha an suidheachadh cànanach air atharrachadh gu mòr bho chaochail an deachdaire Francisco Franco ann an 1975. 'Se an aon chànan oifigeil na dùthcha a bh' ann an Spàinntis, is an tìr fa-leth fo bhratach na Spàinntis. Mar a leughadh air gach uile bonn airgid o shean España:, Una, Grande, Libre (An Spàinn: Aon, Mòr, Saor). Ach Bhàsaich e agus dh'atharraich an dùthaich gu tùr. Ghlaodh Bun-Reachd na Spàinne (1978):
''Is e Cànan oifigeil na Stàit a th' ann an Spàinntis Castellanach. Tha dleastanas aig gach uile Spàinnteach a bhith eòlach air agus tha còir aca a bhith ga chleachdadh. Is e cànainean Spàinntich oifigeil anns na Roinnean aca le fèin-ùghdarras a th' ann na cànainean eile cuideachd, a-rèir na Aontaidhean a th' ann. 'S e dìleab chultarail a th' ann am beartas aig an caochlach dòighean labhairt na Spàinne is bidh iad fo mheas agus dìon sònraichte. ''
A-nis, tha na cànanan roinneil (Basgais, Catalanais agus Gailìsis a' dol bho neart gu neart, tha stèiseanan telebhisein rim faotainn ann gach fear dhuibh, tha iad gam cleachdadh anns na soighnichean rathaid agus, gu h-àraidh, tha foghlam tro mheadhan na mion-chànain ga sgaoileadh air feadh na roinnean sin. Thathar ag aithneachadh na daoine le dà chànan anns an Spàinn, oir 's e Spàinntis brìghmhor soilleir a th' acasan, leis cho soirbheachail a tha poileasaidhean dà chànanach na dùthcha.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cànain Ròmansach Roinn-seòrsa:An Spàinn
Groot-Ammers
‘S e baile baile san sgìreachd (Duitsis: gemeente) Molenwaard, air iomall Rotterdam, ann an ceann a deas Na Tìrean Ìsle a th' ann an Groot-Ammers. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Lek, 1m os cionn ìre na mara, anns an roinn Òlaind a Deas (Duitsis: Zuid-Holland), 49km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 96km bho Mhiddelburg, 133km bho Mhaastricht, 40km bho Den Haag agus 29km bho Utrecht. Chaidh Groot-Ammers a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1042. Tha 3,886 duine a' fuireach ann. Tha an t-ainm a’ ciallachadh sruthadh mòr, bho groot (mòr) agus ammer (sruthadh uisge).
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Cath Raon Ruairidh
thumb|Claibhears B' e Cath Raon Ruairidh (Beurla: Battle of Killiecrankie) a' chiad bhlàr dhen a' chiad ar-a-mach a rinneadh le na Seumasaich air tìr-mòr Bhreatainn, ri linn mar a chaidh crùn Shasainn, Alba is Èirinn a thoirt air falbh bho Na Stiùbhartaich agus a bhuileachadh air Uilleam III is II. Chaidh am blàr a chur air 27 an t-Iuchair, 1689, faisg air Coille Chneagaidh ann an Siorrachd Pheairt. Bha Iain Greumach Claverhouse, Biocant Dhùn Dè, ris an canadh na Gàidheil "Claibhears", na cheannard air na Seumasaich, agus Seanailear Uisdean MacAoidh à Sgobharaidh os cionn feachd Rìgh Uilleim.
Taras Shevchenko
B' e bàrd, sgrìobhadair, peantair agus neach-iomairt Ucràineach a bh' ann an Taras Shevchenko (Ucràinis: Тара́с Григо́рович Шевче́нко IPA: tɐˈrɑz ɦrɪˈɦɔrowɪtʃ ʃeu̯ˈtʃɛnko, far-ainm: Kobzar Taras/Kobzar/Kobzar Darmohrai/Perebendya, Moryntsi 9 am Màrt 1814, Sankt Peterburg, 26 an Gearran, 1861). Chleachd Kateryna Pavlenko agus Go_A na sgrìobh Shevchenko airson an t-òran Shum, a rinn iad airson Eurovision ann an 2021. Thug Shevchenko buaidh uabhasach fhèin làidir air Lesya Ukrainka, Serhii Vasylkivsky agus Opanas Slastion.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin‎
Cath Raon Ruairidh
Am Blàr
Nuair a chuala Claibhears gun robh MacAoidh a' dèanamh air Caisteal Blàr Athaill a bha Pàdraig Stiùbhart à Baile Eachainn a' ghlèidheadh airson nan Seumasach, chaidh e ri a shabaid le mu 2,400 saighdear. Am measg rèiseamaidean nam fineachan Gàidhlig air taobh nan Seumasach bha Clann MhicGillethain, Dòmhnallaich Chlann Raghnaill, Dòmhnallaich Ghleann Gharadh, Camshronaich Loch Iall, Dòmhnallaich Shlèite, agus Rob Ruadh MacGriogair (is e fhathast glè òg).
Bha aig MacAoidh leis an 3,500 saighdear aige ri dhol troimhe cadha Choille Chneagaidh, far a bheil Gleann Gar glè chumhang. Bha feachd Chlaibheirs ann roimhe is ga fheitheamh air an suidheachadh gu math suas leathad Raoin Ruairidh, beagan tuath air a' chadha. Chaidh feachd MhicAoidh a chur an òrdugh dìreach far a bheil rathad mòr an A9 an-diugh, is iad a' coimhead an ear-thuath suas leathad. Nuair a ràinig iad arm Claibheirs, thòisich iad ri losgadh orra, ach cha b' urrainn dhaibh ionnsaigh a chur orra suas am bruthach. An àite sin, aig seachd uairean feasgar thug na Gàidheil ionnsaigh orrasan a bha cho luath nach b' urrainn don fheachd MhicAoidh na beigneidean aca a chur air na gunnachan.
Chaidh an latha le na Seumasaich, ach chaidh Claibhears a mharbhadh le peilear, agus thugadh bàrr air na Seumasaich le feachdan an riaghaltais aig Blàr Dhùn Chailleann mìos às dèidh a' bhlàir seo.
Roinn-seòrsa:Na Seumasaich Roinn-seòrsa:Gàidhealtachd Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
Inbhir Gharbhain
'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir a Deas a tha ann an Inbhir Gharbhain (Beurla: Girvan). Tha am baile suidhichte mu 20 mìltean deas air Inbhir Àir agus 30 mìltean air àird a tuath na Sròin Reamhair. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 14′ 18″ Tuath agus 4° 51′ 22″ Iar.
Anns a’ bhliadhna 2001 bha 6,992 duine a' fuireach an seo.
Tha bàtaichean a' seòladh bho Inbhir Gharbhain gu Creag Ealasaid, eilean beag ann an Linne Chluaidh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Deas
Bun-sgoil Shlèite
'S e bun-sgoil Ghàidhlig le roinn Bheurla anns an Eilean Sgitheanach, Alba a tha ann am Bun-sgoil Shlèite. Chaidh an sgoil a thogail san t-Samhain 1983.
Pointe-à-Pitre
‘S e port agus baile meadhanach na Fraingeann an Guadeloupe, thall anns a’ Mhuir Cairibianach, a th’ ann Pointe à Pitre (IPA: pwɛ̃tapitʁ, Creole: Lapwent, lapwɛ̃t). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1764 le Gabriel de Clieu, riaghladair an eilein aig an àm. Tha e suidhichte aig 36m os cionn ìre na mara 546km air falbh bho San Juan agus 6,752km bho Pharis, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 17,541 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin, agus 171,362 anns an sgìre air fad. Tha gnothaichean turasachd agus gnìomhachas a’ phuirt gu math làidir an seo, a bharrachd air an àiteachais, gu seachd àraidh banana, cofaidh, siùcar agus còco. ‘S ann às an fhacal Spàinntis Pitera (Agave) a thàing an t-ainm Pointe à Pitre. Le sin, tha an t-ainm a’ ciallachadh Rubha Agave.
Cruinn-eòlas agus Gnàth-shìde
Tha Pointe-à-Pitre air an àirde an iar-dheas an eilein Grande-Terre, ri beulaibh na Mara Chairibianaich, ann an àite spaideil ann am meadhan Ghuadeloupe, dìreach ri taobh na h-aibhne Salée (Fraingis: Saillte), eadar Grande-Terre agus Basse-Terre Island. Tha trì bailtean eile mu thimcheall Pointe-à-Pitre: Les Abymes, Baie-Mahault agus Le Gosier. Tha Pointe-à-Pitre fhèin suidhichte air binnean chloich-aoil, le deagh bhàigh ris a bheulaibh, Petit Cul-de-Sac Marin.
Bun-sgoil Shlèite
Ann an 2010 bha 46 clann anns an sgoil gu lèir, 40 anns a' Ghàidhlig agus 6 anns an roinn Bheurla.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Foghlam Roinn-seòrsa:Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig
P. W. Botha
B' e Pieter Willem Botha (Paul Roux, 12 am Faoilleach 1916 - Wildernis, 31 an Dàmhair 2006) neach-poileataigs Afraganach geal ri linn Apartheid ann an Afraga a Deas. Bha Botha na phrìomhair fad sia bliadhna dìreach an dèidh Balthazar Johannes Vorster agus na cheann-suidhe fad còig bliadhna, dìreach an dèidh Marais Viljoen. Bha Botha na bhall an Ossewabrandwag (Gàidhlig: freiceadan a' Charbad-daimh), buidheann na làimh dheis a bha an aghaidh nam Breatannach agus airson na Gearmailt rè an dàrna Cogaidh. 'S e Afrikaans an cànan a fhuair e bho ghlùn. Bha far-aimn aige cuideachd: Die Groot Krokodil (Gàidhlig: An Crogall Mòr)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Afraga a Deas Roinn-seòrsa:Poileataigs
Loch Fanaich
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Fanaich, ainm eile Loch Fainich , (Beurla: Loch Fannich). Tha e suidhichte ann an Gleann Conan, anns a' Ghàidhealtachd, mu 20 km (12 mìle) iar air Srath Pheofhair. Canar Frìth Fanaich ris an sgìre a tha tuath air an loch seo.
Firefox
thumb|90px|Ìomhaigh Firefox thumb|350px|Firefox 89 Is e brabhsair an asgaidh a tha ann am Mozilla Firefox a tha air stiùireadh le Mozilla Corporation. Anns an Fhaoilleach 2011, bha Firefox an dàrna brabhsair a bu chleachdte, le 31% cleachdaichean air an t-saoghal ga chleachdadh.
Loch Fanaich
An loch
'S e farsaingeachd an locha 1080 ha (2668 acair). 'S e 30.7 km (19.1 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 8.5 km am faid san àite as dìriche. Tha bàrr uisge an locha mu 256 m (840 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 19.4 km (12 mìle) air falbh bhon mhuir. Chan eil ach aon eilean bìodach anns an loch seo a tha suidhichte aig ceann an ear an locha.
Firefox
Firefox sa Ghàidhlig
Tha Firefox 3.6 air a bhith ri fhaighinn sa Ghàidhlig a-mach on t-Sultain 2010 agus dearbhair-litreachaidh airson na Gàidhlig 'na chois a-mach on Dùbhlachd 2010. Chaidh Firefox 4.0 a sgaoileadh sa Ghàidhlig, an cois nan cànan eile, 22 dhen Mhàrt 2011.
Boulder, Colorado
'S e baile ann an Colorado, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann am Boulder. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 97,385 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 1,655m os cionn ìre na mara,
Firefox
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Brabhsair-lìn
Boulder, Colorado
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1858.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Colorado
Loch Fanaich
An loch
Thèid an loch a lìonadh san iar le Abhainn Nid, Allt Leac a' Bhealaich agus Abhainn a' Chadha Bhuidhe agus tha Allt na h-Ara agus an t-Alltan Glas a' sruthadh a-steach do Loch Fanaich bhon tuath. Bhon deas tha Allt na Mòine, Alltan Thòmais agus Alltan Tearra a' lìonadh an loch seo. A bharrachd air sin tha torr altan beaga eile ann.
'S e loch-tasgaidh a th' ann an-diugh. Air sgàth 's gu bheil tòrr bheanntan àrda timcheall air Loch Fanaich, bhathar dhen bheachd gun robh e freagarrachd airson a' phròiseict Neart nan Gleann. Chaidh dama a thogail ann ceann an ear an locha leis an Ross-shire Electricity Supply Company. Tha an t-uisge a' sruthadh tro thunail chun an stèisean-cumhachd Grudie Bridge Power Station. Gheibhear mu 18.7 megawatt, agus mu 87 millean kWh sa mheadhan gach bliadhna a-mach às an stèisean-cumhachd seo. B' e sin a chiad dama a chaidh a thogail gus dealan-uisge a chruthachadh airson an Conon Hydro-Electric Power Scheme. An-diugh tha an sgeama a' gabhail a-steach sia damaichean agus seachd stèiseanan-cumhachd uisge.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Frìth Fanaich
Drochaid Bhuinne
Ann an 2001 bha 6,870 duine a' fuireach an seo.
Dh'fhàs am baile nas motha aig àm tionndadh-gnìomhachais anns an 19mh linn. Thòisich gnìomhachas pàipeir, fiodh, Ceimigeachd agus uisge-beatha anns an 19mh linn an seo. Tha stèiseanan a' ceangal a' bhaile le Dùn Èideann, Glaschu, Cathair Luail is Peairt. Air sgàth 's gu bheil an Canàl Foirthe agus Cluaidh faisg air a' bhaile cuideachd tha deagh siostam ghiùlain aige.
Tha am baile ainmeil mar "UFO hot spot" cuideachd.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na h-Eaglaise Brice
Marsaili NicUalraig Fhriseal
'S seinneadair, ceòladair agus rianadair à Alba a bha ann am Marsaili NicUalraig Fhriseal, no Marsaili Mhòr.
Cead-dealbhachaidh
’S e cead-dealbhachaidh (no “cead-dealbhaidh”, no “cead-planaidh”) (Beurla: planning-permission) an cead a tha a dhìth ann am Breatainn bhon chomhairle ionadail airson iomadh seòrsa leasachadh ùr, mus gabh obair-togail a dhèanamh no togalach no talamh a chur gu feum ùr. Sna suidheachaidhean sin feumar iarrtas-dealbhachaidh a chur chun na comhairle ionadail a’ mìneachadh dé bhios anns an leasachadh ùr agus càite am bi e. Théid an t-iarrtas an uair sin a shanasachd agus faodaidh neach sam bith no buidheann sam bith beachd a chur a-steach m’a dheidhinn.
Marsaili NicUalraig Fhriseal
Dh'ionnsaich i seinn ann am Paris. Rian i òrain o na h-Eileanan Siar agus na h-Eileanan a-staigh a chruinneach i còmhla ri Coinneach MacLeòid à Eige do phiana is òranaiche agus dh'fhoillsich i iad san t-sreath aice, The Songs of the Hebrides, eadar 1909 agus 1922. Sgrìobh i an leabhran don opara The Seal Woman is sgrìobh Granville Bantock an ceòl.
Cead-dealbhachaidh
Có a nì co-dhùnadh?
’S e a’ chomhairle ionadail fhéin a nì co-dhùnadh air a’ mhór-chuid de dh’iarrtasan-dealbhachaidh. Tha feadhainn de na comhairlean air co-dhùnaidhean a ghluasad bhon mheadhan gu comataidhean ionadail. Is àbhaist do chomataidh de chomhairlichean ionadail na co-dhùnaidhean air iarrtasan dealbhaidh a dhèanamh, ged a tha a’ chuid is motha de na comhairlean a’ toirt ùghdarras don Àrd-oifigear Dealbhachaidh co-dhùnaidhean a dhèanamh air iarrtasan nach eil connspaideach, ach an déid iad air adhart nas luaithe. Ma tha gearanan an aghaidh iarrtas dealbhachaidh, tha e cha mhór cinnteach gun déid e chun na comataidh dhealbhachaidh. Feumaidh a’ chomataidh dhealbhachaidh a bhith mothachail de bheachdan a h-uile duine mus ruig iad co-dhùnadh air an iarrtas dealbhachaidh.
Marsaili NicUalraig Fhriseal
Phòs i Alec Yule Fraser ann an 1887 ach bhàs e ann an 1890. Bha an nighean aice, Patuffa, cuideachd na seinneadair agus an mac aice, Dàibhidh MacUalraig Friseal, na mhatamataigear.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Cead-dealbhachaidh
Ciamar a gheibhear a-mach mu iarrtasan dealbhachaidh?
An dòigh as cinntiche ’s e sùil a chumail gach seachdain air na h-iarrtasan ùra a tha a’ nochdadh air làraich-lìn na comhairle ionadail (no sùil a chumail san àite cheart sa phàipear-naidheachd ionadail.
Brath gu Nàbaidhean. Nuair a chuirear iarrtas dealbhachaidh a-steach, feumar fios a chur gu nàbaidhean a tha dìreach taobh ris an leasachadh ùr. Ach chan eil dleastanas ann fios a chur gu nàbaidhean a tha fiù’s rud beag nas fhaide air falbh (ach ann an corra shuidheachadh, leithid aonta a thaobh togalaich a tha air liosta gléidhteachais).
Leigidh a’ chomhairle ionadail fios gach seachdain ris a’ Chomhairle Coimhearsnachd mun h-uile iarrtas dealbhachaidh san sgìre. Ach mura bheil a’ Chomhairle Coimhearsnachd a’ coinneachadh gu tric, agus mura bheil rùnaire aice a tha math air fiosrachadh a sgapadh, bidh an ùine seachad airson beachdan a chur a-steach.
Ciamar a chuirear beachdan a-steach
A’ chiad cheum, ’s e fiosrachadh mionaideach fhaighinn mun iarrtas. San latha an-diugh, gheibhrear na planaichean air làraich-lìn na comhairle ionadail. Chithear iad cuideachd san oifis dealbhachaidh ionadail, agus bidh luchd na-oifise deònach mìneachadh a thoirt seachad air dé a tha na planaichean a’ ciallachadh.
Feumaidh beachdan a bhith ann an sgrìobhadh, agus bu chòir àireamh-bhratha an iarrtais a bhith riutha. Théid na beachdan fhoillseachadh air làraich-lìn na Comhairle: leis a sin, cha bu chòir fiosrachadh pearsanta mu dhaoine eile a bhith ann. Feumaidh iad a bhith a-stigh ron cheann-latha, agus faodaidh sin a bhith gu math teann. Ach gu tric, ma théid beachdan tòiseachaidh a chur a-steach ron cheann-latha, gabhaidh cur riutha fad beagan sheachdainean às déidh sin. Ged a tha daoine gu tric a’ dèanamh gearain an aghaidh iarrtas dealbhachaidh, tha e làn cheadaichte sgrìobhadh a-steach agus taic a chur ris an iarrtas.
Puingean a bhiodh iomchaidh sna beachdan
Ma tha cuideigin a’ cur beachd a-steach gum bu chòir don chomhairle cead-dealbhachaidh a cheadachadh no a dhiùltadh, feumaidh e innse carson. Seo eisimpleirean de dh’adhbharan a tha iomchaidh:
Chan urrainn do neach a bhith a’ gearan mun droch-bhuaidh a bheireadh an leasachadh air prìs a thaighe fhéin: chan e ceist dealbhachaidh a tha sin. Gu h-annasach cuideachd, gu h-àraid air a’ Ghaidhealtachd far a bheil na seallaidhean cho math agus cho prìseal chan urrainn dha nas motha a bhith a’ gearan gun cuireadh an leasachadh bacadh air an t-sealladh aige: oir chan eil còir laghail aig duine ri sealladh tarsainn fearann neach eile.
Dòighean eile airson buaidh a thoirt air a’ cho-dhùnadh
Ma tha torr de na nàbaidhean ag aontachadh, dh’ fhaodadh iad athchuinge a chur air bhonn, no dol a bhruidhinn ris a’ phàipear ionadail.
Ma gheibh cuideigin a-mach cuin a thig an t-iarrtas dealbhachaidh mu choinneimh na comataidh dealbhachaidh, faodaidh e bhith an làthair aig a’ choinneimh. Ma sgrìobhas e a-steach ro làimh, uaireannan gheibh e cothrom bruidhinn fad bheagan mhionaidean ris a’ chomataidh mus dèan iad co-dhùnadh.
As déidh co-dhùnadh na Comhairle
Ma bheireas a’ chomhairle cead dealbhadhaidh seachad, mar as trice sin e; sin deireadh. Ann am fìor chorra shuidheachadh, bi Ministirean na h-Alba deònach an t-iarrtas a “ghairm a-steach” airson meòmhrachadh air.
Baile nan Cnoc
'S e baile ann an sgìre Comhairle na h-Eaglaise Brice a tha ann am Baile nan Cnoc (Beurla: Banknock). Tha e suidhichte tuath air an Forth & Clyde canal. Tha a' mhòr-rathaid A80 air àird an ear a' bhaile. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 59′ 15.29″ Tuath agus  3° 57′ 8.5″ Iar.
33
Bàsan
Roinn-seòrsa:30an
Baile nan Cnoc
Tha timcheall air 2100 duine a' fuireach an seo. Tha an cuid as motha de na daoine a' fuireach ann am meadhan a' baile, ach tha roinn eile dhen bhaile ann, Coneypark, a tha rud beag air falbh gu iar dhen bhaile fhèin.
Cead-dealbhachaidh
As déidh co-dhùnadh na Comhairle
Ma théid cead dealbhachaidh a dhiùltadh tha còir-tagraidh aig an iarrtair, ath-thagradh an aghaidh a’ cho-dhùnaidh. Chan eil gnothaichean ag obair an rathad eile, ge-tà. Chan eil ‘còir-tagraidh treas pàrtaidh’ ann an Albainn, agus ma théid aonta ri cead dealbhaidh cha ghabh ath-thagradh an aghaidh a’ cho-dhùnaidh sin.
Baile nan Cnoc
Bha am Bankier Distillery ann am Baile nan Cnoc, ach chaidh a dhùnadh ann an 1928 agus na togalaichean a chuir sìos ann an 1981.
Cead-dealbhachaidh
Planaichean Structarail agus Planaichean Ionadail
Tha na planaichean leasachaidh aig a’ Chomhairle - na Planaichean Structarail agus na Planaichean Ionadail - a’ toirt buaidh mhóir air na co-dhùnaidhean a thaobh cead-dealbhachaidh.
Baile nan Cnoc
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na h-Eaglaise Brice
Cead-dealbhachaidh
Planaichean Structarail agus Planaichean Ionadail
Théid na Planaichean Ionadail a leasachadh a h-uile cóig bliadhna no mar sin, agus tha cothrom aig daoine fa-leth agus aig buidhnean coimhearsnach beachdan a chur a-steach aig an àm sin. Tha seo cudromach, oir nuair a tha Comhairle a’ beachdachadh air iarrtas dealbhachaidh, feumaidh an co-dhùnadh aca a bhith a réir nam poileasaidhean anns a’ Phlana Leasachaidh na sgìre, mura bheil fìor dheagh adhbharan ann slighe eile a ghabhail.
Taic Dealbhachadh airson Alba
Tha Taic Dealbhachadh airson Alba (Beurla: Planning Aid Scotland (PAS)) ’na bhuidheann saor-thoileach ga ruith le luchd-dealbhachaidh a tha barrantaichte agus eòlach. Tha iad a’ toirt seachad, saor ’s an asgaidh, comhairle don phobal agus trèanadh air cùisean dealbhachaidh do Chomhairlean Coimhearsnachd.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Treuddyn
Tha am baile Treuddyn ann an Sir y Fflint, a' Chuimrigh. Tha e 112.9 mi (181.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 168.2 mi (270.7 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1580 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 386 (24.4%); rugadh 62% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir y Fflint Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Cona Mheall (Inbhir Làthail)
'S e beinn ann am Frìth Inbhir Làthail air Ghàidhealtachd a th’ ann an Cona Mheall, cuideachd Cona' Mheall. Tha e 978m de dh'àirde agus 's e Beinn Rothaich a th' ann. Tha e suidhichte an ear air an rathad A835 agus mu 18km an ear-dheas air Ulapul. Is coltach gu bheil an t-ainm a' tighinn bho con, ro-fhacal Ceilteach, a' ciallachadh còmhla ri agus am facal meall. Beanntan leis an ainm sin air tìr-mòr na h-Alba, tha iad mar as trice a' nochdadh mar phàirt de bheinn nas motha a tha faisg air làimh. .
Mar as trice bithear a' dèanamh air a' bheinn seo bho cheann a deas Loch Bhraoin. Dh'fhaodadh a ceangal le Beinn Dearg, Meall nan Ceapraichean agus Eididh nan Clach Geala. Dh'fhaodadh cuideachd coiseachd bho Loch Droma nas fhaide gu dheas air an rathad.
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air An Teallach, beanntan Frìth Fanaich, Asaint agus Beinn Uais.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Manchester
Tha Manchester na bhaile mòr ann an iar-thuath na Sasainn. Tha rathad mhòr am M60 a cuartaicheadh am baile. 'S e 437,000 àireamh-sluaigh a' bhaile fhèin le Manchester Mòr a toirt a-steach mu 2,539,100 gu lèir. Chaidh an TUC a stèidheachadh an seo ann an 1868.
Iomraidhean
thumb|left|Priomh leabharlann ann am Manchester
Roinn-seòrsa:Sasainn Roinn-seòrsa:Bailtean Sasannach
Cè (ainm)
thumb|William Keith, 7mh Iarla Marischal (1610 - 1670 no 1671) 'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Cè. 'S e ainm baistidh fireann a th' ann. Nochdaidh e anns a' Bheurla mar Keith.
Bunachas
Thathar dhen beachd gun tàinig an t-ainm seo bho ainm-àite a bha a' gabhail a-steach an fhacail Briothonnach "cet" a tha a' ciallachadh 'coille'. Dh'fhàs e cumanta an toiseach mar ainm sloinnidh ann an Lodainn an Ear, gu h-àiridh air sgàth 's an teaghlach uaisle William Keith, the Great Marischal of Scotland (1455-1715). Thèid a chleachdadh mar chiad ainm bhon 19mh linn a-mach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
34
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1934
Baile nan Gall
thumb|Caisteal Loudoun anns na 1890an
Ros, An t-Eilean Sgitheanach agus Loch Abar (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e Ros, An t-Eilean Sgitheanach agus Loch Abar (Beurla: Ross, Skye and Lochaber) an sgìre Phàrlamaid Westminster as motha anns an Rìoghachd Aonaichte.
Baile nan Gall
'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir an Ear a tha ann am Baile nan Gall (Beurla: Galston). Tha am baile suidhichte ann an Srath Irbhinn mu 4 mìltean air falbh bho Chill Mheàrnaig eadar Àth Cliath agus na Muilnean Ura.
Ros, An t-Eilean Sgitheanach agus Loch Abar (sgìre Phàrlamaid Westminster)
Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o phàirtean de dh'Inbhir Nis an Ear, Inbhir Narann agus Loch Abar, agus Ros, An t-Eilean Sgitheanach agus Inbhir Nis an Iar.
Baile nan Gall
Tha na tobhtaichean de sheann chaisteal às an 19mh linn faisg air, Caisteal Loudoun.
Mykhailo Kotsiubynsky
B' e oide, sgrìobhadair agus neach-poileataigs às An Ucràin a bh' ann am Mykhailo Mykhailovych Kotsiubynsky (Ucràinis: Михайло Михайлович Коцюбинський, far ainm: Zakhar Kozub). Rugadh e ann am Vinnytsia air 5 an t-Sultain 1864 agus chaochail e ann a Chernihiv air 12 an Giblean 1913. Thathar den bheachd gur robh stoidhl sgrìobhaidh fìorail aige aig an toiseach tòisichidh ach a dh' fhàs a bhith na b' fhaisge air ùr-nòsachas agus impreiseanachd.
1000
M
Mykhailo Kotsiubynsky
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Ucràineach Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin Roinn-seòrsa:An Ucràin
1000
Bàsan
Roinn-seòrsa:1000an
Ros, An t-Eilean Sgitheanach agus Loch Abar (sgìre Phàrlamaid Westminster)
Faic cuideachd
Sgìrean sa' Phàrlamaid na h-Alba:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Gàidhealtachd Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Siorrachd Rois
Yossi Benayoun
'S e cluicheadair ball-coise à Iosrael a tha ann an Yosef Shai "Yossi" Benayoun (Eabhra: יוסף שי בניון). Rugadh e san 5 an Cèitean 1980 ann an Dimona. Tha Benayoun a' cluich aig Chelsea an-drasta.
Roinn-seòrsa:Cluicheadairean Ball-coise Roinn-seòrsa:Daoine à Iosrael
Vasil Marsyuk
'S e bàrd agus sgrìobhadair Ucràineach a th' ann am Vasil Andriyovich Marsyuk (Ucràinis: Марсюк Василь Андрійович, Marinka 21 am Màrt 1938). Bhuinneadh e do theaghlach bochd ann am baile mèinnearachd, às aonais athar, a bha na phrìosanach poiliteagach. Thug Marsyuk ceum bho Sgoil Teagaisg aig Oilthigh na Stàite ann an Kyiv. Bha e ag obair aig an Sgoil Teagaisg ann an Cherkasy, ach b' fheudar dha falbh a chionn' s gu robh e an-còmhnaidh ann an trioblaid leis na ùghdarrasan air sgàth 's gun sgaoileadh litreachas samizdat agus airson a dàimhe càirdeil leis an sgrìobhadair Andriy Khimenko (Khimko). Às deidh dà bhliadhna a' leantainn Chùrsaichean Litreachais Àrd-ìre aig Institiud Litreachais ann am Mosgo, chaidh ainmeachadh na cheannard air Comann Litreachais Roinneil Cherkasy airson ùine fhada, far a stiùireadh e stiùidio cruthachail. Às deidh dha gluasad gu Kyiv ann an 1986, dh' obair e fad faisg air deich bliadhna ann an diofar dhreuchdan deasachaidh aig taigh foillseachaidh litreachas cloinne air a bheil Veselka. Fhuair e ballrachd Comann Sgrìobhadairean na h-Ugràine  ann an 1974.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin‎
Pòlais
250px|thumb|right|Dath uine: Roinnean anns an [[Roinn-Eòrpa an Ear far a bheil Pòlais ga bhruidhinn]]
'S e cànan Innd-Eòrpach a tha ann am Pòlais. Tha e na chànan oifigeil anns a' Phòlainn.
35
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1935
Pòlais
Eiseimpleir
(* "y" - airson fìr, "a" - airson boireannaich.)
35
Bàsan
Roinn-seòrsa:30an
Pòlais
Eiseimpleir
Roinn-seòrsa:Cànain Slàbhach Roinn-seòrsa:A' Phòlainn
Srath Irbhinn
Seo cuid de na bailtean a tha suidhichte an seo:
Wildernis
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga a Deas Roinn-seòrsa:Bailtean
Alasdair Camshron (Bàrd Thùrnaig)
thumb|Carragh-chuimhne Bhàrd Thùrnaig
Bha Alasdair Camshron (Bàrd Thùrnaig) (1848-1933) ’na bhàrd Gàidhlig, agus bhuin e do Thùrnaig ann an Taobh Siar Rois. Bha e ainmeil, cha b' ann a-mhàin airson a bhàrdachd, ach cuideachd air an eòlas a bh' aige air croitearachd, cuspair a thug buaidh mhòr air a bhàrdachd. Rugadh e ann an 1848 ann an Inbhir Àsdal air bruaich an iar Loch Iùbh. Fhuair e bun teagaisg aig sgoil na h-Eaglaise Saoire mus do thòisich e ag obair aig O. H. MacCoinnich ann an Inbhir Iùbh (bràthair Sir K MacCoinnich à Geàrrloch), agus dh'fhuirich e ag obair an sin fad 40 bliadhna. Ghabh MacCoinnich gnothach ri foghlam a' Chamshronaich òig, a' toirt dha an cothrom foghlam ceart fhaighinn gus an robh e sgileil a' sgrìobhadh an dà chuid, Gàidhlig is Beurla.
Sa bhliadhna 1926, chaidh leabhar fhoillseachadh l’a chuid obraichean “Am Bàrd: Òrain, Sgriobhaidhean agus Litrichean”, agus air an deasachadh agus air an cur a-mach le Iain MacAlasdair Moffatt-Pender.
20mh Linn
Bha am 20mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1901 is 31 an Dùbhlachd 2000. Se na ochdamh deich-bliadhna den linn. Bha na 1900an eadar 1 am Faoilleach 1900 is 31 an Dùbhlachd 1999, ach tha ciall eile aca - an deichead eadar 1900 is 1910
Roinn-seòrsa:2 mìle-bliadhna Roinn-seòrsa:3mh mìle-bliadhna *
Berdychiv
'S e baile mòr air an àirde an iar na h-Ucràine a th' ann am Berdychiv (Ucranais: Бердичів, Pòlais: Berdyczów, Iùdais: באַרדיטשעװ). Tha e suidhichte 189km air falbh bho Kyiv, san roinn Zhytomyrska Oblast agus tha 73,999 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh Berdychiv a stèidheachadh ann an 1430 agus bhuineadh e dhan Pòlainn ro 1945. Phòs Honoré de Balzac aig Ewelina Hańska an seo ann an 1850. Bha am baile fo sgàile agus fo bhuaidh nan Nàsach eadar 1941 agus 1944. Chuir iad seo 38,536 Iùdhachd gu bàs, màthair Ghrossman nam measg. Chaidh beagan thogalaichean a leagail. Ann an 1991, thàinig Berdychiv gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Air 16 am Màrt 2022, ri linn Ionnsaigh na Ruise air an Ucràin, chaidh Berdychiv a bhomadh on adhar leis na Ruiseanaich.
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann am Berdychiv a' bruidhinn (88.96%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis cuideachd (10.59%). Tha an uiread dhaoine a tha a' fuireach ann am Berdychiv air thuiteam trì tursan: an dèidh Cogadh a' Cheusair, an uair sin an an dèidh An Dàrna Cogaidh agus cuideachd anns na bliadhnaichean a lean neo-eisimeileachd na dùthcha. B' ann ann an 1989, mus bhris An t-Aonadh Sobhiatach a-mach à chèile nuair a bha àireamh-sluaigh Bherdychiv na b' àirde na bha i a-riamh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:A' Phòlainn Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
1001
MI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1000an
1980an
Bha na 1980an, sa 20mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1980 is 31 an Dùbhlachd 1989. 'S e na ochdamh deich-bliadhna den linn
Sa bhliadhnaichean seo, thàinig Mikhail Gorbachev gu bhith aig ceann na Sovietich, agus bheir e perestroika is glasnost a-staigh. Seo na deich-bliadhna mu dheireadh den Aonachd Sovietach. Bha Thatcher agus Reagan a-staigh sa stàitean aca/
Thàinig a’ chiad PC saor a-mach aig toiseach na 1980an.
Roinn-seòrsa:20mh linn *
An Àird (an Eaglais Bhreac)
thumb|Caisteal na h-Àirde 'S e baile ann an Comhairle na h-Eaglaise Brice a tha anns an Àirde. Tha e suidhichte mu 8 mìltean tuath air an Eaglais Bhric agus anns a Chomhairle. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 4′ 3.1″ Tuath agus  3° 46′ 35.32″ Iar.
Duolingo
thumb|Suaicheantas Duolingo 'S e aplacaid foghlam cànain a tha ann an Duolingo.
An Àird (an Eaglais Bhreac)
Ann an 2001 bha 1,273 duine a' fuireach an seo.
Duolingo
Chaidh a stèidheachadh le Luis von Ahn agus Severin Hacker ann an 2009 is iad ag obair aig Oilthigh Carnegie Mellon. Tha i a' toirt barrachd air 100 cùrsa ann an 28 cànain.
Duolingo agus a' Ghàidhlig
Rinn Alasdair Allan iomairt airson a' Ghàidhlig nochdadh air an app is i soirbheachail. Anns a' Ghearrain 2020 bha barrachd air 200,000 duine ag ionnsachadh na Gàidhlig air an app sin. Tha mòran duine air fuaim a chlàradh air a shon, mar eisimpleir Joy Dunlop.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Foghlam
Alasdair II na h-Alba
B' e Rìgh na h-Alba eadar an 1214 agus an 1249 a bha ann an Alasdair mac Uilliam (24 an Lùnasdal, 1198 - 6 an t-Iuchar, 1249). Bha e na mhac Uilleam I na h-Alba agus Ermengarde de Beaumont. Bhris e a-steach air Sasainn is ruig a fheachdan Dover, air costa a deas Shasainn is shoidhnich e agus Eanraig III Shasainn an Cùmhnant Eabhraig ann an 1237. Chaochail e 6 an t-Iuchar 1249 ann an Cearrara nuair bha e a' siubhail do na h-Eileanan a-staigh a los a bhuannachadh Earra-Ghàidheal o Rìgh Nirribhidh.
An Àird (an Eaglais Bhreac)
Tha seann chaisteal faisg air a' bhaile, Caisteal na h-Àirde no Airth Castle a chaidh a togail anns an 14mh linn. Canar gun robh e aig teaglach Raibeart Brus anns an 15mh linn. Tha an caisteal na taigh-òsta a-nis.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na h-Eaglaise Brice
Hill of Miffia
'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' ann an Hill of Miffia.
Suidheachadh
Tha e suidhichte air taobh an iar air Mòr-thìr, Arcaibh tuath air Stromness. 'S e HuMP agus Marilyn a th' ann an Hill of Miffia agus 's e Mid Tooin a mhàthair-mhullaich. Tha e 158m (518 troigh) de dh'àirde. Air mullach na beinne chithear càrn a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. Tha e suidhichte mu thrì meatair air falbh bhon leac thriantanachd.
Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Hill of Miffia san 28 an Dàmhair 2001 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills".
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh Roinn-seòrsa:Marilyn Roinn-seòrsa:HuMP
Y Fflint
Tha am baile Y Fflint ann an Sir y Fflint, a' Chuimrigh. Tha e 122.2 mi (196.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 174.8 mi (281.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 12441 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1509 (12.1%); rugadh 69% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir y Fflint Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1002
MII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1000an
Gallaibh, Cataibh agus Ros an Ear (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an Gallaibh, Cataibh agus Ros an Ear (Beurla: Caithness, Sutherland and Easter Ross).
Chaidh a cruthachadh ann an 1997 o phàirtean de Ros, Crombaidh agus an t-Eilean Sgitheanach agus Gallaibh agus Cataibh. Tha na seann shiorrachdan Gallaibh agus Cataibh agus san seann shiorrachd Rois, Alanais, Baile Dhubhthaich agus Inbhir Ghòrdain sna sgìre seo. Tha an Linne Chrombaidh na chrìoch a deas na sgìre. Tha i ann an crìch ri Ros, An t-Eilean Sgitheanach agus Loch Abar.
Ann am Pàrlamaid na h-Alba tha dà sgìre ann, Gallaibh, Cataibh agus Ros an Ear, is Ros, An t-Eilean Sgitheanach agus Inbhir Nis an Iar.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cataibh Roinn-seòrsa:Gallaibh Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Siorrachd Rois
Blàr Dhùn Chailleann
thumb|Cathair Dhùn Chaillinn, far an do rinneadh sabaid fuilteach air 21mh Lùnasdal 1689
Na lean chun a' bhlàir
Ann an ar-a-mach nan Seumasach, 1689-90, bha na Seumasaich às dèidh buaidh a thoirt aig Cath Raon Ruairidh, Coille Chnagaidh, air an 27mh latha dhen Iuchar 1689. Ach ged bu bhuaidh-làrach e, chaill iad an ceannard buadhmhor Iain Greumach Chlaverhouse, no Clèabhars. Bha iad a-nise fo chomannd oifigich Èireannaich an Còirneal Cannon. Bha esan fada gun gluasad a dhèanamh, ach air meadhan an Lùnasdal 1689 rinn 5,000 fear-cinnidh Gàidhealach adbhanns deas a dh'ionnsaigh Dhùn Chaillinn.
Jorge Isaacs
B’ e bàrd, ùghdar cliùiteach agus riochdaire dioplòmasach à Coloimbia a bh’ ann an Jorge Ricardo Isaacs Ferrer, (Cali, 1 an Giblean 1837 - Ibagué, 17 an Giblean 1895). Bha e an lùib romansachd. Bha Isaacs beò nuair a bha an dùthaich ùr fhathast ga cho-dhaingneachadh agus bha an suidheachadh poileataigeach gu math connspaideach aig amannan. Bhuineadh e do theaghlach Iùdhach à Sasainn a dh’ fhàg Iaimeuca anns a’ chiad leth dhen 19mh Linn agus a ghabh ri Crìosdaidheachd. Thug Chateaubriand buaidh mhòr airsan.
Blàr Dhùn Chailleann
Dùn Chailleann na bhaile-daingneach
Bha am baile air a dhìon le rèisimeid Iarla Aonghais, a bha air ùr-chruthachadh air Galltachd na h-Alba; bha a' chuid nach bu bheag dheth de luchd-leantainn Ridseard Chamshroin, cùmhnantair a rugadh ann am Fìobha agus a chaidh a mharbhadh le feachdan Theàrlaich II an 1680. Rè ùine, chaidh an t-ainm Cameronians a bhuileachadh orra, mar chuimhneachan airsan; cha robh buinteanas aig an rèisimeid seo do Chlann Chamshron, a bha a' sabaid air taobh nan Seumasach. Bha na Cameronians fo chomannd Uilleim Chlelland, cùmhnantach iomraiteach a rugadh an Dubhghlas, Siorramachd Lannraig. A chionn 's nach robh balla-dìon a' cuairteachadh a' bhaile, rinn na saighdearan gallta daingneach dhe mheadhan a' bhaile mu thimcheall na h-eaglaise.
Jorge Isaacs
Beatha
Chan eil tòrr fhios againne an-diugh mu bhliadhnachan tràth a’ bhàird. Tha e coltach gun d’ fhuair e sgoil ann an Cali fhèin agus an uair sin ann am Popayán, agus deach e gu sgoiltean eile ann am Bogotá eadar 1848 agus 1852, nuair a bha José Hilario López na cheann-suidhe. ‘S e an sgìre aige fhèin nuair a bha e na phàisd, Valle del Cauca, a nochdas mar as trice sa chuid obrach, an dà chuid rosg agus bàrdachd, mar phàrras na sìthe air an talamh. Chuir an ùine a bha e a-muigh thall ann am Bogotá crìoch dhoirbh air na làithean geala ud. Thill e gu Cali ann an 1852, gun a chuid fhoghlaim sa phrìomh-bhaile a chrìochnachadh.
Tilburg
‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente), faisg air Eindhoven, ann an ceann a deas nan Tìrean Ìsle a th' ann am Tilburg (IPA: tɪlbʏr(ə)x, Frysk : Tilburch, Laideann: Tilia). Tha e suidhichte ri taobh na h-aibhne Leije, 16m os cionn ìre na mara, anns an roinn Brabant a Tuath (Duitsis: Noord-Brabant), 92km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 72km bho Delft, 59km bho Rotterdam, 79km bho Den Haag, 60km bho Utrecht agus 89km bho Mhaastricht. Chaidh Tilburg a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 709. Tha 208,429 duine a' fuireach ann. A bharrachd air sin, ‘s e an siathamh baile as motha na dùthcha a th’ann an Tilburg.
Jorge Isaacs
Beatha
Cha bu ghann a bha cogaidhean ann an Coloimbia fad an 19mh Linn agus shabaid Isaacs an aghaidh an Deachdair José María Melo ann an Cauca, fad seachd mìosan ann an 1854. Thug an cogadh sin buaidh làidir air a theaghlach a thaobh airgid air sgàth sin, rud a chleachd e fhèin anns an nobhail María. Rinn e sin a-rithist ann an 1860 nuair a shabaid e an aghaigh Tomás Cipriano de Mosquera, a dh’èirich an aghaidh an Riaghaltais ann am Bogotá. Gabh Isaacs pàirt ann an Cath Mhanizales.
36
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1936
Jorge Isaacs
Beatha
Phòs Isaacs aig Felisa González Umaña ann an 1856: bha ise dìreach 14 bliadhna a dh’aois. Fhuair iad iomadh duine-cloinne agus chuidich ise anns na tursan a rinn e dhan Roinn Eòrpa, Aisia agus Afraga nuair a bha e ainmeil. Thoisich e a bheòshlainte fhaighinn ann am malairt, gun shoirbheachas agus an uair sinn thoisich e bàrdachd agus sgeulachd a sgrìobhadh: tha an dàn tràth aige a dol air ais gu 1859 - 1860; ‘s ann aig an àm seo a chuir e a làmh gu drama eachdraidheil cuideachd.
Zandvoort
‘S e baile meadhanach agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air IJmuiden agus Haarlem, air an àirde an iar nan Tìrean Ìsle a th' ann an Zandvoort (IPA: zɑntfoːrt, ainm slàn: Zandvoort aan Zee). Tha e suidhichte air oirthir A' Chuain a Tuath le tràighean àlainn air a thaobh, 6m os cionn ìre na mara, anns an roinn Òlaind a Tuath (Duitsis: Noord-Holland), 25km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 50km bho Rotterdam, 36km bho Den Haag, 101km bho Zundert agus 51km bho Utrecht. Chaidh Zandvoort a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1100 mar Sandevoerde agus 's ann leis na Van Brederode a bha e gu ruige 1722. Tha 16,603 duine a' fuireach ann. 'S e àite uabhasach cliùiteach taobh turasachd leis gur e an tràigh bhreàgha as faisg air Amsterdam a th'ann agus o chionns' gu bheil slighe-rèisidh nan càraichean an seo cuideachd. Tha an t-aim a' ciallachadh Àth na Gainmhich, bho dhà fhacal san Duitsis: zand (gainmheach) agus voort (àth).
Tilburg
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
1003
MIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1000an
Jorge Isaacs
Beatha
Chaochail athair ann an 1861. Thill Isaacs gu Cali an dèidh a’ chogaidh agus b’ e esan a bha an urra ri gnothaichean athar a rèiteachadh, agus na fiachan cuideachd. B’ e fheudar dha dà oighreachd a reic: "La Rita" agus "La Manuelita". Bha an suidheachadh cho doirbh gum bu chòir dha a dhol air ais a Bogotá airson luchd-lagha fhastadh agus nuair a bha e ann chunnaic e gun do chòrdadh na sgrìobhadh e riutha an siud. Leugh e a chuid bhàrdachd dhan bhuidheann (Spàinntis: tertulia) "El Mosaico", agus phàigh iadsan cosgaisean fhoillseachaidh dha. Chuir e seachad 1864 na mhanaidsear os cionn na h-obrach air an rathad eadar Buenaventura agus Cali: 's ann aig an àm seo a b’ urrainn dha an nobhail ainmeil aige María a sgrìobhadh. Gu mì-fhortanach, dh’ fhàs e tinn le mailèiria ann an gnàth-shìde mhì-fhallain na sgìre sin. Seo an tinneas a mharbhadh e, aig a’ cheann thall, nuair a bhiodh e dìreach 58 bliadhna a dh’aois.
36
Bàsan
Roinn-seòrsa:30an
Jorge Isaacs
Beatha
Anns a’ chiad dol a-mach bha e na bhall a’ Phàrtaidh Tòraidheach ach an ceann bliadhnachan dh’ fhàg e am Pàrtaidh sin agus chaidh e leis Radaigich agus, ann an 1870, chaidh Isaacs ainmeachadh consal anns An t-Sile. Nuair a thill e dhan dùthaich, thoisich e pàirt làidir a ghabhail ann am Poileataigs na roinne, an dà chuid mar dheasaiche phàipearan-naidheachd agus mar bhall-pàrlamaid. Bha esan an lùib trioblaid phoileataigeach na dùthcha a-rithist ann an 1876. Chuireadh às a’ Phàrlamaid e ann an 1879, air sàilleabh gu robh e an sàs ann an ar-a-mach nan Tòraidh ann an Antioquia. Fiù 's ghairmeadh Riaghladair e na roinne.
B’ fheudar dha poileataigs fhàgail an dèidh sin agus dh’fhoillsich e a’ chiad earrann dhen dhàn mhòr aige nach do chrìochnaich a a-riamh, air an robh Saulo 1881. Chaidh ainmeachadh Rùnaire Choimisean Saidheansail a dhèanadh sgrùdadh air a’ Mhagdalena, ann an ceann a tuath Choloimbia, agus chaidh sgìrean làn ghual, pheatral agus teàrr a lorg.
Zandvoort
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle