cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Baile a' Mhanaich
thumb|Prìomh-rathad ann am Baile a' Mhanaich 'S e Baile a' Mhanaich (Beurla: Balivanich) baile air an t-eilean Beinn na Faoghla agus Na h-Eileanan Siar. 'S e am prìomh-baile de Beinn na Faoghla is na h-eileanan Uibhisteach eile: Uibhist a Tuath is Uibhist a Deas a th'ann an Baile a' Mhanaich. Tha e ann an sgìreachd den Uibhist a Deas a th'ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Siar
300an
Is dòcha gu bheil thu a' coimhead airson an 4mh Linn
Bliadhnaichean
Roinn-seòrsa:4mh Linn *
Nicolae Ceauşescu
B' e ceann-suidhe Stalineach Romàinia, iar-theachdaire Gheorghe Gheorghiu-Dej agus cathraiche Pàrtaidh Comunnach Romàinia (Romàinis: Partidul Comunist Român, Scornicești 26 am Faoilleach 1918 - Târgoviște 25 an Dùbhlachd 1989) bho 1965 gu ruige 1989 a bh' ann an Nicolae Ceauşescu (IPA: nikoˈla.e t͡ʃe̯a.uˈʃesku). Bhuinneadh e dhan Phàrtaidh Chomunnach Romàinia. Chreideadh Ceauşescu gum bu chòir do ghach uile ar-a-mach agus atharrachadh poiliteagach a bhith fo stiùir mion-chuid Stalinich proifeiseanta, an treabh dham buinneadh esan fhèin. Rugadh Nicolae Ceauşescu ann am baile beag san sgìre Olt, ann an ceann a deas Romàinia. B' e croitear bochd a bh' ann athair, Andruță, aig an robh dìreach 3 heactairean dhe fearainn ach cha bu ghann a droch nàdar. Fhuair Alexandrina, a mhàthair, deichnear duine-cloinne. Bha an teaghlach uabhasach bochd agus cha robh ach dà sheòmar san taigh aca agus b' e Mămăliga, seòrsa dhe brochan, a dh' itheadh iad a h-uile latha. Dh'fhàg Nicolae beag an sgoil agus am baile nuair a bha e dìreach 11 bliadhna a dh'aois agus chaidh e a dh'obair ann am Bucharest far an robh e na phreantas ghreusaiche agus esan a' fuireach aig taigh a phiuthair, Niculina Rusescu. B' e ball a' phàrtaidh comannach a bh' anns a' ghreusaiche. Fo Nicolae Ceauşescu, b' e an Securitate an t-seirbheis phoileis dhìomhair na bu bhrùideile san t-saoghal air fad, agus iad a' gabhail ri ainneart, craonadh agus murt gu leòr.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia Roinn-seòrsa:Romàinia
Zagreb
Tha  Zagreb  (IPA: ˈzɑːgreb ) na phrìomh-bhaile agus am baile as motha ann an Croàisia.
Eachdraidh
Bhuineadh am baile dhan Ostair-Ungaire bho 1867 gu ruige 1918.
Aistean co-cheangailte
left|thumb|250px|Zagreb 250px|left|thumb|Taigh-chluiche nàiseanta Zagreb
Cruadhachadh
Canar cruadhachadh ri pròiseas sa bheil consan 'ga dhèanamh nas treasa 's nas cruaidhe de chonsan nas laige. 'S e seo caochladh an sèimheachaidh. Mar eisimpleir, dh'fhaoidte gun dig stad-chonsan an àite suathaich, can [b] an àite [v] no [d] an àite [r]. Chan eil seo a cheart cho cumanta 's a tha an sèimheachadh ach gheibhear seo ann am prìomh-ionadan fhaclan, can aig toiseach facail no ann an lide le beum.
Zagreb
Iomraidhean
500px| Zagreb
Roinn-seòrsa:Croàisia Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eorpa Roinn-seòrsa:Bailtean
Cruadhachadh
Gearmailtis
Tha an gluasad o [θ] is [ð] gu [t] is [d] gu math cumanta leis gu bheil na suathaich seo car ainneamh is mì-sheasmhach air feadh cànain an t-saoghail. Thachair seo sa mhòrchuid dhe na cànain Ghearmaineach air tìr-mòr na Roinn-Eòrpa agus cuid a dhual-chainntean na Beurla.
Gàidhlig
Tachraidh seo cuideachd nuair a ghabhas cànan ri faclan-iasaid agus tha seo gu sònraichte cumanta sna cànain Ghàidhealach a chionn 's nach eil cuid mhath dhe na suathaich ceadaichte aig toiseach facail (ach [s̪] agus [ʃ]) sa chruth bhunaiteach. Ri linn sin, thèid suathaich aig toiseach facail-iasaid a neartachadh dhan t-seise as fhaisge air sa chànan Ghàidhealach.
Mar eisimpleir: :
Gàidhlig na h-Èireann
Tha a' Ghaeilge a' leantainn cha mhòr an dearbh phàtran ach thathar a' cur às dha /h/ mar is trice, seach a thionndadh 'na /t/:)
Gàidhlig Eilean Mhanainn
Gheibhear seo sa Mhanannais cuideachd ach nas lugha dheth leis gu bheil barrachd suathaich ceadaichte sa chànan seo aig toiseach facail. Seo grunn eisimpleirean:
Tùsan
Roinn-seòrsa:Gàidhlig Roinn-seòrsa:Fuaim-eòlas
An Ruadh-Ghleann agus Hamilton an Iar (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha anns an Ruadh-Ghleann agus Hamilton an Iar (Beurla: Rutherglen and Hamilton West).
Tha An Ruadh-Ghleann, Blantaidhr, Camas Lang agus pàirtean de Hamilton anns an sgìre seo. Tha i ann an crìch ri Lannraig agus Hamilton an Ear, Cille Bhrìghde an Ear, Srath Abhainn agus Lios Mo Fhèige, Glaschu a Deas, Glaschu Meadhain, Glaschu an Ear, Comar nan Allt, Cill Saidh agus Cair Cheann Tulaich an Ear agus Tobar na Màthar agus Wishaw.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Siorrachd Lannraig
Sangiano
‘S e baile beag ann an ceann a tuath na h-Eadailte a th’ ann Sangiano (Varesotto: Sangiàn). Tha e suidhichte faisg air Loch Maggiore agus na crìochan leis An Eilbheis,  anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Varese, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Lombardia, aig astar dhe 539km bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 83km bho  Bergamo agus 63km bho Milano. Tha 1,488 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eadailt
Dennis Ritchie
Dennis MacAllister Ritchie (9 an t-Sultain 1941- 12 an Dàmhair 2011 ) rugadh anns na Stàitean Aonaichte, dh'aithneachear air sgàth 's gun do chruthaich e an cànan-prògramachaidh C.
Eachdraidh a Bheatha
Rugadh Ritchie ann am Bronxville, Eabhraig Nuadh. Ghluais e leis a theaghlach gu Summit, New Jersey, nuair a bha e na bhalach. Fhuair e ceum aig Oilthigh Harvard ann am fiosaigs agus matamataig gnìomhach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Teicneòlas Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Coimpiutaireachd Roinn-seòrsa:Cànain-prògramaidh
Rèisimeid Rìoghail na h-Alba
'S e Rèisimeid Rìoghail na h-Alba an rèisimeid a chaidh a cur air chois ann an 2006 nuair a thàinig na rèisimeidean anns an roinn-fheachd Albannach (Beurla: Scottish division) ri chèile airson aon rèisimeid a chruthachadh.
Thàinig na h-Albannaich rìoghail is na KOSB ri chèile airson na Royal Scots Borderers a chruthachadh mar a chiad chath-bhuidheann (Beurla: Batallion) dhen rèisimeid. Seo de th' ann an dràsda:
Na h-Innseachan
'S e dùthaich ann an Àisia a tha anns na h-Innseachan   neo na h-Innsean. Tha crìochan aice san ear le Bangladais is Mianmar, san ear-thuath le Sìona, Neapàl is Butàn agus san iar le Pagastàn.
Rèisimeid Rìoghail na h-Alba
Tha dà chath-bhuidhnean TA aig an rèisimeid cuideachd, seo:
Na h-Innseachan
Chaidh na h-Innseachan a stèidheachadh mar nàisean neo-eisimeil ann an 1947 (bha iad nan colonaidh Rìoghachd Bhreatainn Mòr.) Aig an aon àm, bha aimhreit chràbhach mòr; chaidh eadar 200,000 is 2,000,000 a bàs. Sgar Pagastàn (gu mòr Muslamach) is na h-Innseachan (gu mòr Hionduthach). Chaidh faisg air 14 millean duine Hionduthach, Sikheach is Muslamach nam fògarrach; b' e an imrich as motha ann an eachdraidh na daoine.
Rèisimeid Rìoghail na h-Alba
6. SCOTS 52 Gallda (6mh Cath-bhuidheann Rèisimeid Rìoghail na h-Alba) 7. SCOTS 51 Gàidhealach (7mh Cath-bhuidheann Rèisimeid Rìoghail na h-Alba)
Na h-Innseachan
Tha iomadh sluagh, cultar, cànan is nàisean ann, agus tha creideamhan gu leòr ann. 'S e Hocaidh am spòrs nàiseanta a tha anns na h-Innseachan. 'S e an tigear Bengal am beathach nàiseanta, 's e a’ pheucaig an t-eun nàiseanta agus 's e an lotus am flùr nàiseanta. Tha an Hionduthachd uabhasach làidir anns na h-Innseachan.
Rèisimeid Rìoghail na h-Alba
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Cogadh
Na h-Innseachan
Ceanglaichean a-mach
thumb|left| "Stupa" mòr ann an Sanchi (Madhya Pradesh) thumb|Teampall na grèine ann an Konark (Orissa) thumb|left|Taj Mahal ann an Agra (Uttar Pradesh) thumb|Teampall Lotus ann an New Delhi
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia a Deas *
Prionnsalachd Hohenzollern-Hechingen
B’ e meanbh-dhùthaich ann an ceann a deas na Gearmailt a mhair bho 1623 gu ruige 1849 a bh’ anns A' Phrionnsalachd Hohenzollern-Hechingen (Gearmailtis: Fürstentum Hohenzollern-Hechingen). Chaidh a' Phrionnsalachd a chruthachadh ann an 1623 tro àrdachadh Iarla Hechtingen gu Prionnsa. Ann an 1803 chaidh a leasachadh, a' gabhail a-steach oighreachdan ann an Geulle, Mouffin, Baillonville, Hirschlatt agus fiù 's taigh-cràbhadh faisg air Stettin, nuair a dh' atharraich Napoleon Bonaparte structair phoileataigeach na Gearmailt, a' cur às do dh' Ìmpireachd Naomh na Ròimhe. Bha Hohenzollern-Hechingen, a bha dìreach cho beag ri Pabaigh faisg air Barraigh, na ball Co-chaidreachas na Rèine bho 1806 agus bhathar dhen bheachd gum b' e dìreach stàit-pupaid fo bhuaidh na Frainge a bh' ann cuideachd. Chuir Hohenzollern-Hechingen dìreach 97 saighdearan do Fheachdan a' Cho-chaidreachais. B’ e Hechingen a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha. Thug Ar-a-mach 1848 buaidh mhòr air a' Phrionnsalachd agus b' fheudar dhan Phrionnsa Bun-reachd a chur air dòigh. A sàilleabh sin, thug feachdan na Pruise ionnsaigh air an stàit ann an 1849. Reic am Prionnsa a chuid talmhainn dhan a' Phruis an ath-bhliadhna, leis gu robh e anns na h-oghaichean le Friedrich Wilhelm IV. Chaidh a dh' aonachadh ri Hohenzollern-Sigmaringen mar aon roinn am broinne na Pruise.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
Both Bhùirnich
thumb|Oifis a' phuist Bhoth Bhùirnich 'S e baile-beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann am Both Bhùirnich (Beurla: Burrelton).
Mozuku
thumb|right|280px| Mozuku air a bhuain, Okinawa, Iapan.
Both Bhùirnich
Ann an 2001 bha 621 duine a' fuireach an seo.
Mozuku
Ged a tha tuilleadh air naoi diofar gnèithean de Mhozuku, 's iad Cladosiphon okamuranus (Mozuku Okinawa) agus Sphaerotrichia divaricata (Ishimozuku) an dà ghnè as motha a thathas a' cleachdadh ann an Iapan.
Both Bhùirnich
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Mozuku
Thathar ga h-àiteach, 's ga bhuain ann an Iapan - anns na h-eileanan Okinawa gu h-àraid, ann an ceann a deas Iapain, far a bheilear a' tàrmachadh 90% dhen Mhozuku nas tiugha a chleachdas ann an Iapan gu lèir. Canaidh muinntir Okinawa sunui rithe air sàilleabh 's gu bheilear ga bogadh ann am fìon-geur rìs.
thumb|left|280px| Na h-Eileanan Tonga, far am bithear a' buain Mozuku.
Buaidhean slàinte
Tha na buaidhean sònraichte aig a' bhiadh seo air tighinn am follais bho chionn ghoirid. Tha e air nochdadh gu bheil am fìon-geur anns a bheilear ga bhogadh a' marbhadh bitheagan E.coli agus gu bheil buaidhean aig an fheamainn fhèin a chumas fodha ceallan aillse.
thumb|right|280px| Mozuku ann am fìon-geur rìs
Lorgar iomadh làrach-lìn ann an Iapanais, a tha a' foillseachadh nam buadhan a tha ri fhaotainn ann am Mozuku. Gheibhear 220mg de Nitrium agus 85mg de Calcium às gach 100g de Mhozuku. 'S e fucoidan am mathachas beathachaidh (nutrient) a tha a' cumail fodha ceallan aillse, agus tha sin am broinn Mozuku.
thumb|left|280px| Bathar Mozuku
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Feamainn Roinn-seòrsa:Biadh
1781
MDCCLXXXI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1780an
L
B’ e L an dàrna litir deug den aibidil Laidinneach, agus an deicheamh ann an aibidil na Gaidhlig. Tha seann-ainm aige sa Ghàidhlig – “Luis”
Eag-eòlas
right|thumb|200px||Eugenius Warming (1841-1924) a chur an Eigeòlas air bonn Is e eag-eòlas (Beurla: ecology) an saidheans a rannsachas na h-eadar-oibrichean eadar rudan beòthail agus am farsaingeachd. Tha am facal cruthaichte a-mach à οἶκος, facal Greugais airson "taigh", agus am facal Gàidhlig "eòlas". Chan ionnan eaco-eòlas leis an àrainneachd, neo idir le àrainneachdas.
Iomairtean Eigeòlach
Roinn-seòrsa:Eòlas Roinn-seòrsa:Eòlas-nàdair
Buabhall
'S e mamal ceithir-chasach, coltach ri bò a tha ann am buabhall  (iolra: buabhallan). Tha ceann molach mòr air, is druim crotach. Tha iad Aimearaganach, neo Eòrpach (tha iad gann anns an Roinn-Eòrpa a-nis).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bó Roinn-seòrsa:Mamalan
Pieter Zeeman
B' e fiosaigiche às na Tìrean Ìsle a bha ann am Pieter Zeeman.
Tha e ainmeil airson am buaidh Zeeman, far a bheil raon magnaiteach a' toirt buaidh air speactram.
Beatha
Rugadh e ann an Schouwen-Duiveland anns na Tìrean Ìsle agus bha e na oileanach aig Oilthigh Leiden far an do sgrìobh e a thràchdas air am buaidh Kerr fo Heike Kamerlingh Onnes agus Hendrik Lorentz
Ghluais e do Amsterdam ann an 1890 agus ann an 1900 chaidh e na ollamh aig an Oilthigh Amsterdam far an do dh'obraich e air magnaiteachd.
Urraman
Bhuannaich e an Duais Nobel ann am Fiosaigs ann an 1902 còmhla ri Hendrik Lorentz airson an obair air magnaiteachd. Dh'ainmicheadh cruinn-shlocan agus gu neo-oifigeil beinn air a bheil Zeeman Mons, air a' Ghealaich air.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luchd-saidheans Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann am Fiosaigs Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Loch an Ime
Is iomadh loch ann an Alba air a bheil an t-ainm Loch an Ime.
Is dòcha gu bheil sibh a' lorg:
Bùrn is Aran
Roinn-seòrsa:Leabhraichean Roinn-seòrsa:Iain Mac a' Ghobhainn
Eddie MacThòmais
B' e cathraiche club ball-coise Albannach, Dùn Dèagh Aonaichte, a bh' ann an Eddie MacThòmais. Bha e cuideachd na phearsa iomraiteach ann an gnìomhachas mion-reic na h-Alba. Rugadh e ann an Glaschu 16 an t-Iuchar 1940 agus chaochail e air ann an Dùn Dèagh san 15 an Dàmhair, 2008 le aillse.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Ball-coise Albannach
400an
Is dòcha gu bheil thu a' coimhead airson an 5mh Linn
An Strìochan
'S e baile beag ann an Siorrachd Obar Dheathain a tha anns An Strìochan, (Beurla: Strichen).
Tha e ann an Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain (Siorrachd Obar Dheathain ro 1975). Tha e mu 35 mìltean (56 km) san àird a tuath air Obar Dheathain. Tha e suidhichte air bruach Uisge Ugie Tuatha.
Ann an 2001 bha 879 duine a' fuireach an seo.
Giùlan
Tha e na laighe faisg air an A981.
Daoine ainmeil
Tha Ailig Salmond, am prìomh-mhinistear a bha ann roimhe, a’ fuireach an seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd_Obar_Dheathain Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
Tregaron
Tha am baile Tregaron ann an Ceredigion, a' Chuimrigh. Tha e 60.4 mi (97.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 169.6 mi (272.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1173 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 785 (66.9%); rugadh 69% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceredigion Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Euro
thumb|upright=1.4|Gorm: Dùthchannan san [[An t-Aonadh Eòrpach|Aonadh Eòrpach leis an Euro Buidhe: Dùthchannan san Aonadh Eòrpach anns an ERM
Dearg: Dùthchannan san Aonadh Eòrpach gun ERM
Purpaidh: Dùthchannan taobh a-muigh an Aonadh Eòrpaich leis an Euro
Yellow: Andorra, Monaco; San Mariono, Vatican]] thumb|200px|Notaichean agus bonn-airgid Euro
'S e an Euro (samhla: €; còd-bhancaidh: EUR) an t-airgead oifigeil anns na dùthchannan a leanas den Aonadh Eòrpach : A' Bheilg, Cìopras, an Eadailt, Eastòinia, Éirinn, an Fhraing, a' Ghearmailt, a' Ghrèig, an Laitbhe, Liotuàinia, Lucsamburg, Malta, An Ostair, a' Phortagail, an t-Slòbhac, Sloibhinia, an Spàinn, Suòmaidh, na Tìrean Ìsle,  Còmhla, 's iad "ceàrn an euro" (Beurla: Eurozone) mar a chanas feadhainn - agus mar sin tha an Euro air a chleachdadh mar airgead airson barrachd air 300 millean neach anns an Roinn Eòrpa. Ma chunntas sinn àitean le airgead ceangailte ris an Euro tha buaidh aige air còrr is 480 millean neach 'san t-saoghal.
Pièces
Tha gach bonn-airgid a' sealltainn taobh Eòrpach: Tha an taobh eile aig gach dùthaich a bhith sealltainn dealbh sònraichte aca fhèin.
Gabhas a h-uile bonn-airgid a chleachdadh ann an gach fear de na dùthchannan Euro.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Airgead Roinn-seòrsa:An t-Aonadh Eòrpach
Gràmar
Is e sgrùdadh de dh'eagar chànain agus an dàimh eadar mìrean chànain a tha ann an gràmar.
Tha gràmaran ann aig a h-uile ìre de chànain:
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Teirmean gràmair
1782
thumbnail|150px|Jean-Jacques Rousseau MDCCLXXXII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1780an
Creach Bheinn
'S e beinn ann an Alba a th' ann an Creach Bheinn. Tha e suidhichte ann am Muile aig ceann an iar an leth-eilean na h-Àird Meadhanaich. 'S e Beinn na Srèine a mhàthair-mhullaich, tha e suidhiche san ear air Creach Bheinn. Tha Creach Bheinn 491m (1613 troigh) de dh'àirde. Air mullach na beinne tha raon triantanachd ann a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. 'S e Marilyn is HuMP a th' ann.
Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Creach Bheinn san 19 an Giblean 2014.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Muile
500an
Is dòcha gu bheil thu a' coimhead airson an 6mh Linn
Bliadhnaichean
Roinn-seòrsa:6mh Linn *
Lochan Doiragat
'S e loch ann an Alba a tha ann an Lochan Doiragat.Tha e suidhichte ann an Gleann Meadal ann an Slèite, an t-Eilean Sgitheanach. Tha an rathad chun an Òird a' dol seachad faisg air an loch seo. Tha Cnoc a' Chaise Mòire (171 m) san àird a deas agus an Cruachan (248 m) san àird a tuath dheth. San iar tha Loch Meadal ann.
Tha Loch Doiragat cho mòr ri 1.2 acair. 'S e 0.3 km (0.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 123 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 117 m (384 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2.7 km (1.7 mìle) air falbh bhon mhuir.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:an t-Eilean Sgitheanach
Cluainidh
thumb| right|250px|Caisteal Chluainidh 'S dòcha gu bheil sibh a' lorg Cluainidh, Fìobha.
'S e baile beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an  Cluainidh (Beurla: Clunie).
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
SS Great Eastern
thumb|Great Eastern ann an Heart's Content, [[An Talamh Ùr, an t-Iuchar 1866]] B' e an long mu dheireadh den triùir a dhealbh Isambard Kingdom Brunel a bha ann an SS Great Eastern. Chaidh a togail aig Gravesend air an Thames. B' e Scott Russell a thog ise as leth an Great Eastern Company, agus chuireadh i air bochd an 1857.
Bha i aig an àm an long a bu mhotha anns an t-saoghal: bha i 680 troighean 's an fhad, 83 troighean 's an leud (118 troigh thar na bocsaichean-cuibhle) agus bha a slige 60 troigh anns an àird. Bha innealan aige le cumhachd de 11,000 eich a dh'iomain bidhis-uisge agus cuibhlichean-uisge.
Roinn-seòrsa:Bàtaichean Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Eachdraidh teicneòlais Roinn-seòrsa:Giùlan
La Habana
'S e prìomh-bhaile Chùba a tha ann an La Habana (IPA: [la aˈβana], Beurla: Havana), ainm oifigeil: Ciudad de La Habana. Tha 2.6 millean duine a’ fuireach anns an àrd-bhaile Habana, mar sin dheth 's e am baile as motha ann an Cùba agus anns a' Chairibìan gu lèir. Tha an abhainn Almendares a’ ruith tron bhaile agus tha tri puirt-mara ann: 'S e teas meadhan malairteach na dùthcha a th’ ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean anns a' Chairibìan Roinn-seòrsa:Greater Antilles Roinn-seòrsa:Bailtean
Co-aonta Warszawa
thumb|right|200px|Aonadh, Sìth agus Sòisealtas! B' e còrdadh co-obrachaidh agus cuideachaidh armailte dham buineadh dùthchannan Comannach na Roinn Eòrpa airson an cuid fèin-dìona dhearbhadh, an aghaidh bagairtean cogaidh nan dùthchannan an iar ri linn a' Chogaidh Fhuair, a bh' ann an Co-aonta Warszawa (Gu h-oifigeil: Còrdadh Càirdeis, Co-obrachaidh agus Cuideachaidh a-rèir a Chèile).
Eachdraidh
An dèidh crìoch oifigeil an Dàrna Cogaidh ann an 1945 thoisich còmhstri eile a mhair 44 bliadhna ris an canadh An Cogadh Fuar, mar a thuirt Winston Churchill (Seann Phrìomh Mhinistear na Rìoghachd Aonaichte a bha seo), ann an òraid a rinn e ann am Fulton ann an 1946, nuair a nochd an Cuirtear Iarainn tarsainn na Roinn-Eòrpa. Bha ceannardan nan dùthchannan air an àirde an iar na Roinn-Eòrpa airson an siostam poileataigeach agus eaconomach a dhìon agus le sin thug iad gunnaichean 's a leithid air ais gu saighdearan Hitler a bha nam prìosanaich thall far an robh A' Ghearmailt fo bhuaidh nan Stàitean Aonaichte: B' e toiseach tòisichidh na Bundeswehr - Arm na Gearmailt an Iar. Ann an 1954 dhiùltadh iarrtas an USSR ballrachd NATO fhaighinn. Bhathar dhen bheachd, san taobh eile nan crìochan, gu robh sin cunnartach dha na dùthchannan a bha fo bhuaidh an USSR agus le sin chaidh buidheann-dìona a chur air dòigh air 1 an Cèitean 1955 ann an Warszawa agus cha do bhris e às a chèile ach ann an 1991.
Cha robh a h-uile dùthaich Comannach na bhall. Aig deireadh a' Chogaidh, cha robh saighdear neo saighdear Sobhiatach ann an Iùgoslabhia neo Albàinia agus anns na dùthchannan chuir na Comannaich ruaig aig na Nàsaich às aonais cuideachaidh bhon ear. Fiù 's fhuair iad taic à Breatainn airson na Gearmailtich a shabaid. le sin, cha do ghabh Iùgoslaibhia idir ris a' Cho-aonta agus ghabh Albàinia ris dìreach o chionn 's gur robhar an dùil gum beireadh Iùgoslaibhia fhèin ionnsaigh orra. Dh' fhàg Albàinia an Co-aonta ann an 1968 leis gu robh iad air an aon ràmh ris Sluagh-Phoblachd na Sìne ri linn trioblaid eadar an USSR agus Sìona. A bharrachd air sin, sheas Nicolae Ceauşescu an aghaidh na rinn an Co-aonta ann an ann an 1969. Fiù' s thug e air an Co-aonta a chuid fheachd a thoirt a-mach à Romàinia. Sheachdain Iùgoslaibhia, Albàinia agus Romàinia smachd nan Sobhiatach ach bha an t-slighe air adhart romhpa mòran na bu dhorra an dèidh 1989.
Feachdan Armaichte Stàitean a' Cho-aonta Warzsawa (1990)
Mar a chithear anns na figearan a leanas, b' e feachdan agus stuth armaichte an Aonaidh Shobhiataich mòran na bu mhò agus mòran na b' fheàrr na bha aig buill eile a' Cho-aonta uile gu lèir.
Buill
Ghabh gach uile dùthaich Comannach san Roinn-Eòrpa ris a' Cho-aonta ach Iùgoslaibhia, a leanadh a slighe fhèin. A bharrachd air sin, dh' fhàg dà dhùthaich an Co-aonta agus chuir Romàinia feachdan an USSR a-mach às an dùthaich.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Cogadh Roinn-seòrsa:Romàinia
Stèisean Stonehaven
'S e Stèisean Stonehaven (Beurla:Stonehaven railway station) an stèisean-rèile ann an Stonehaven. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Glaschu is Dùn Èideann. <br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Loch an Leòid
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch an Leòid. Tha e suidhichte anns an Eilean Sgitheanach. Tha e na laighe san ear-thuath air Suidhisnis, baile croitearachd a chaidh a fuadach aig Àm nam Fuadaichean.
Tha an loch seo cho mòr ri 6.1 ha (15.1 acair). 'S e 1.3 km (0.8 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 443 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil ach 2 eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 176 m (577 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 0.6 km (0.4 mìle) air falbh bhon mhuir. Thèid Loch an Leòid a lìonadh le allt bho Loch Fada agus tha an t-uisge a' sruthadh a-mach à Loch an Leòid chun an iar tro Allt a' Muillinn.
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch an Leòid.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:an t-Eilean Sgitheanach
Heactair
Se heactair (hectare) na thomhas talmhainn co-ionnan ri 10,000 meatair ceàrnach, neo timcheall air 2.5 de dh’acraichean.
Roinn-seòrsa:Tomhas talmhainn
Montana
thumb|right|300px|Montana 'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann am  Montana. Tha i suidhichte san iar-thuath na dùthcha anns na Beanntainn Creagach. Thàinig ainm na stàite bhon fhacal Spàinnteach: montaña a tha a' ciallachadh beinn sa Ghàidhlig. Tha 989,415 duine a' fuireach anns an stàite. Tha Helena na prìomh-bhaile ach 's e Billings am baile as motha a tha ann am Montana. Tha e air a bhith na stàit bho 8 an t-Samhain 1889.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Montana
Inbhir Crùidein
'S e baile ann an Siorrachd Obar Dheathain a tha ann an Inbhir Crùidein (Beurla: Cruden Bay).
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
SS Savannah
Ceangal a-muigh
Roinn-seòrsa:Bàtaichean Roinn-seòrsa:Eachdraidh teicneòlais Roinn-seòrsa:Giùlan
N
B’ e N an ceithreamh litir deug den aibidil Laidinneach, agus an dàrna litir deug ann an aibidil na Gaidhlig. Tha seann-ainm aige sa Ghàidhlig – “Nuin”
Roinn-seòrsa:Litrichean na Gàidhlig Roinn-seòrsa:Litrichean
Lebor Gabála Érenn
'S e co-chruinneachadh de bhàrdachd is rosg a th' ann an Lebor Gabála Érenn, Leabhar Gabhalaichean na h-Èireann neo Leabhar nan Ionnsaighean a chaidh a sgrìobhadh ann an 11mh Linn AC, far an deach seann eachdraidh na h-Èireann is freumhan nan Gàidheal a mhìneachadh tro mheadhan fhionn-sgeulan, bho Chruthachadh an t-Saoghail gus na Meadhan-aoisean.
Tùsan
Cuideachd, tha buaidh bho sgeulachdan ro-Chriostaidh a tha coltach ri sgeulachdan a bha aig Ceiltich na Roinn Eòrpa is aig na Breatannaich.
Susbaintean
Roinnte eadar 10 leabhar.
Mammern
‘S e baile beag air an àirde an ear-thuath na h-Eilbheis a th’ ann am Mammern. Tha e suidhichte aig 409m os cionn ìre na mara air an taobh thall an Loch Constance (Gearmailtis: Bodensee) bhon A’ Ghearmailt air iomall Frauenfeld, anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Frauenfeld, dìreach 42km air falbh bho Zürich, 264km bho Ghenève agus 135Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha dìreach 590 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Mammern. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 909 mar Mhanburron.
Lebor Gabála Érenn
Genesis
Ath-sgrìobhadh a' Ghenesis Chrìostaidh mu dheidhinn cruthachadh an t-Saoghail.
Mammern
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Lebor Gabála Érenn
Tràth-Eachdraidh nan Gàidheal
Tha seo a' tòiseachadh bho Àdhamh, Nòah is sliochd a mhac Iafeth (Eòrpaich is Àisianaich), is às dèidh sin, Fénius Farsaid, mac Mhagog, a bha am measg nan rìghrean a thog Tùr Bhàbeil agus a chruthaich Gàidhlig is Ogham. Phòs a mhac Nell nighean a' Phàraoh Èipheitich, Scota, agus `s e Goídel Glas am mac a bh' aca, rìgh nan Gàidheal a dh'fhàg an Èipheit leis a threubh aig an aon àm a thòisich an t-Ecsodus Iùdhach. Dh'fhuirich iad ann an Scythia airson greis is shiubhail iad fad 440 bliadhna bho dhùthaich gu dùthaich, gus do ràinig iad an Ibèir, far an do stèidhich iad rìoghachd. Bliadhnaichean às dèidh sin, stèidhich Breogán, rìgh nan Gàidheal, baile ann an taobh an iar-thuath na Spàinne ris an canar Brigantia, far a bheil Corùna san latha an-diugh, anns a' Ghàilis.
Cessair
'S e ogha Nòah a bh' ann an Cessair, a theich bhon Tuil Mhòr gu Èireann le 49 boireannaich eile is triùir fhear: Fintán mac Bóchra, Bith agus Ladra. Phòs Fintán Cessair, phòs Bith Bairrfhind agus phòs Ladra Alba. Ach ràinig an Tuil Mhòr is cha d'thàinig fear beò ach Fintán, oir chruth-atharraich e fhèin na bhradan, is dh'fhuirich e air a' mhuir airson 5,500 bliadhna, nuair a thill e dhan talamh gus an eachdraidh na h-Èireann innse.
Partholón
Cha robh duine sam bith a' fuireach ann an Èireann airson 300 bliadhna, gus an deach Partholón leis a threubh, sliochd Mhagog. Lorg iad faiche, trì lochan is naoidh aibhnichean, ach rinn iad ceithir faichean is seachd aibhnichean a bharrachd. Phòs Pantholón Delegnat is bha ceathrar mic aca a roinn an eilean eadar ceithir pàirtean. Shàbaid iad an aghaidh na Fomorianaich, muinntir leth-dhiadhaidh a bha air a rìghachadh le Cichol Gricenchos. Mu dheireadh, thàinig plàigh orra is bhàsaich iad uile ann an seachdain ach Tuan mac Cairill, a chruth-atharraich iomadh turas is a dh'innis an sgeul seo nuair a bha e na dhuine a-rithist, mar a rinn Fintán.
Nemed
Cha robh ann an Èireann ach fàsach airson 30 bliadhna, 's gun do ràinig 44 longan às a' Mhuir Chaspach. 'S e Sliochd Mhagog eile a bh' ann a bha air an stiùireadh le Nemed. Dh'fhosgail iad dà fhaich deug is stèidhich iad dà ghearasdan. Bhuannaich iad ceithir blàir an aghaidh na Fomorianaich, ach bhàsaich Nemed agus grunn de dhaoine air sgàth plàigh, is bha na Nemedianaich fo smachd dà rìgh Fomorianach, Conand agus Morc. Mar-sin, bha aca ri pàirt den chlann, arbhar is bhainne a thoirt orra gach Samhain, ach là a bh' ann thug iad ionnsaigh an aghaidh nam Fomorianach le 60,000 saighdear eadar a' mhuir is an talamh. Cha robh iad soirbheachail is chaidh a h-uile long fodha ach tè air an robh tritheadh duine. Dh'fhalbh feadhainn dhiubh dhan taobh tuath, buidheann eile a Bhreatann is feadhainn eile dhan Greug.
Fir Bolg
Ghlac na Greugaich an fheadhainn siud mar thràillean, is bha iad a' giùlan bhagaichean criadha airson 230 bliadhna, nuair a theich iad is b' urrainn dhaibh tilleadh a dh'Èirinn. Bha dà chinneadh ann, Fir Domnann agus Fir Gálioin, is còignear ceann-cinnidh a roinn an eilean eatorra. Fhuair Gann an taobh tuath Mumhain, fhuair Sengann an taobh deas Mumhain, fhuair Genann Connacht, fhuair Rudraige Ulaidh agus fhuair Slanga Laighean, is bha àrd-rìghrean ann airson 37 bliadhnan às dèidh sin.
Tuatha Dè Danann
Seo an fheadhainn a dh'fhalbh dhan taobh tuath. Thill iad le cumhachd dhraoidheil, 's mar sin bha iad a riochdachadh diathan pàganach na h-Èireann. Shàbaid iad an aghaidh nam Fear Bolg air a' Chiad Bhlàr Maigh Tuireidh is bhuannaich iad, ach urrainn don Fhir Bholg a bhith a' fuireach ann an Connacht co-dhiù. Air a' bhlàr a bha siud, chaill an rìgh Nuada a làmh no gàirdean is dhìobair e, ma-thà, 's e Bres (leth-Fhomorianach) an rìgh a bh' aig na Tuatha Dé bhon àm sin, ach às dèidh seachd bliadhnaichean rinn an lighiche Dian Cecht gàirdean airgid do Nuada is fhuair e an stiùireadh a-rithist. Aig an àm siud, shàbaid iad an aghaidh na Fomorianaich air an Dàrna Bhlàr Moytura, is mharbh Balor (Fomorianach) an rìgh Nuada, ach mharbh Lugh e, ogha Leth-Fhomorianach a bh' aige, gus a bhith na rìgh. Sin mar a bha rìoghachd fon stiùireachd na Tuatha Dé ann an Èireann airson 150 bliadhna a thuilleadh.
Co-labhairt Évian
thumb|Hôtel Royal (2003) far an deach a' cho-labhairt a chumail Chaidh Co-labhairt Évian a ghairm air sgàth 's tionnsgnadh ceann-suidhe Ameireaga Franklin D. Roosevelt anns an Iuchar 1938 airson bruidhinn mu dheidhinn atachadh àireimh de fhògarraich Iùdhach  bho geur-leanmhainn Nàsachd às a' Ghearmailt. Airson ochd làithean, bhon 6mh chun an 15mh latha den Iuchar, thàinig luchd-ionaid à 32 dùthchannan agus 39 eagrachadh prìobhaideach còmhla aig Évian-les-Bains, an Fhraing. Thàinig mu 200 luchd-naidheachd cuideachd.
Lebor Gabála Érenn
Mìle Spàinne
Thog Breogán, rìgh nan Gàidheal anns an Ibèir, tùr faisg air a' mhuir, is chunnaic Ìth, a mhac, pìos talamh air fàire. Sheòl e le iomadh long, is chuir na rìghrean Tuatha Dé (Mac Cuill, Mac Cecht is Mac Gréine) fàilte orra, ach bha na daoine-uasal farmadach, is mharbh iad Ìth. Mar sin, thill na Gàidheil dhan Ibèir, is dh'ullaich iad ionnsaigh airson Èirinn a thuineachadh. Nuair a bha iad faisg air a chosta chunnaic iad trì beanntan, Banba, Fódla is Ériu, a bha a riochdachadh an triùir rìgh. Thòisich geallann a bha gan cumail fada bhon eilean, ach sheinn Amergin pìos bàrdachd is stad a' ghaoth. Ma-thà, ged a thill a' mhòr chuid dhan Ibèir, b' urrainn do dhà long Èireann a ruigsinn. Fhuair iad, na Mìle Spàinne no Gàidheil, an t-eilean fhèin, far an do stèidhich iad rìoghachd, is chaidh na Tuatha Dé Danann dhan t-Saoghal Shìos no Saoghal nan Sìth.
Co-labhairt Évian
Bha na Iùdhaich às an Ostair agus às a' Ghearmailt làn dòchais gum biodh a' cho-labhairt eadar-nàiseanta a thoirt cothrom dhaibh beatha ùr a thòiseachadh taobh a-muigh na Gearmailt. Ach aig deireadh na co-labhairt dhiùlt na Stàitean Aonaichte agus an Rìoghachd Aonaichte meall mòr de na h-Iùdhach a ghabhail a-steach. Ann an sùilean nan Iùdhach agus an luchd-leantainn aca cha robh a' cho-labhairt ach a' chaoile ghorm. Lean na dùthchannan eile an diùltadh seo agus mar sin cha robh àite sam bith do na h-Iùdhach airson teicheadh.
Lebor Gabála Érenn
Ri Linn nan Rìgh Pàganaich
Bha an t-eilean roinnte eadar Éber is Éremon, ach bhàsaich Éber às dèidh greis is b' e Éremon a' chiad rìgh na h-Èireann.
Co-labhairt Évian
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:an Fhraing Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Lebor Gabála Érenn
Ri Linn nan Rìgh Crìostail
Mu dheireadh, ràinig an creideamh Crìostail. Seo an leabhar as motha is coileanta, far an deach a sgrìobhadh mu na rìghrean Criostail anns na Meadhan-aoisean.
Fianaisean
O chionn ghoirid chaidh a dhearbhadh gu bheil tùsan fìrinneach air pàirt de na sgeulachdan seo. Ann an 2006, thaisbean an neach-saidheans agus fìor-eòlaiche mu ghintinneachd Bryan Sykes leabhar ris an canar Blood of the Isles, far an do mhìnich e mion-sgrùdadh gintinneach a rinn e anns a' Bhreatann Mhòr agus Èirinn air fad. Lorg e gu bheil a' mhòr chuid den ghintinneachd Bhreatannach is Èireannach ceangailte gu làidir ris an Spàinnt agus a' Phortagail, àite far an robh cànain Q-Ceilteach air a bhruidhinn.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Miotas-eòlas Roinn-seòrsa:Eòlas-ur-sgeulachd Roinn-seòrsa:Eòlas-ur-sgeulachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Litreachas Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Pàrtaidh Co-obrachail
'S e pàrtaidh poileataigeach sòisealta deamocratach anns an Rìoghachd Aonaichte a tha ann am Pàrtaidh Co-obrachail.
Chan eil tagraichean ann an taghaidhean aice ach co-thagraiche còmhla ri am Pàrtaidh Làbarach.
Tha ceithir co-bhuill Phàrlamaid na h-Alba ann an-dràsta: Kezia Dugdale, Johann Lamont, Claudia Beamish agus James Kelly.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Àrd-sgoil Phort Rìgh
thumb|Àrd-sgoil Phort Rìgh
’S e àrd-sgoil ann am baile Phort Rìgh anns an Eilean Sgitheanach a tha ann an Àrd-sgoil Phort Rìgh. Ann an 2020, bha 490 de sgoilearan ann, agus 80 de thidsearan agus luchd-taice. Tha 15 de bhun-sgoiltean anns an Eilean Sgitheanach agus Ratharsair a’ biathadh a-steach innte. Tha ostail aig a’ sgoil, a tha ’na h-àite-fuirich aig àireamh bheag de sgoilearan aig a bheil an dachaigh ro fhada air falbh airson a bhith a’ siubhal gach latha.
’S e “Earbam” suaitheantas na sgoile.
1928
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1928 (MCMXXVIII).
Iain Mac a' Ghobhainn
'S e tidsear agus sgrìobhadair a bha ann an Iain Mac a' Ghobhainn (1 am Faoilleach 1928 – 15 an Dàmhair 1998), a bha cuideachd a' cleachdadh an ainm Bheurla Iain Crichton Smith. Sgrìobh e bàrdachd, nobhailean, sgeulachdan goirid is dealbhan-cluich sa Ghàidhlig agus sa Bheurla.
1928
Breithean
thumb|150px|Noam Chomsky
Iain Mac a' Ghobhainn
Sgeul-beatha
Rugadh e ann an Glaschu ann an 1928, ach bha a phàrantan à Leòdhas agus ghluais an teaghlach a Leòdhas nuair a bha e fhathast òg, ann an 1930. Thogadh e ann am Pabail, an aon bhaile far an do thogadh Ruaraidh MacThòmais agus Anna Frater. B' e Gàidhlig am prìomh chànan aige. Bhàsaich athair leis a' chaitheamh. Chaidh e do Sgoil Phabail, Sgoil MhicNeacail ann an Steòrnabhagh is rinn e ceum ann an Oilthigh Obar Dheathain ann am Beurla. Cheumnaich e ann an 1949. Rinn e seirbheis nàiseanta agus às dèidh na seirbheise, bha e ag obair mar thidsear ann am Bruaich Chluaidh agus, airson bhliadhnaichean, anns an Oban. Dh'fhàg e Àrd-Sgoil an Òbain ann an 1977, oir bha e ag iarraidh a bhith a' sgrìobhadh làn-thìde. Nuair a phòs e Donalda Gillies Logan, ghluais iad gu Taigh an Uillt. Ann an 1980, fhuair e OBE. Gu mì-fhortanach, thàinig aillse air agus chaochail Iain Mac a' Ghobhainn ann an 1998, nuair a bha e 70 bliadhna a dh'aois.
1928
Bàsan
Roinn-seòrsa:1920an
Àrd-sgoil Phort Rìgh
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Foghlam Roinn-seòrsa:Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig
600an
Is dòcha gu bheil thu a' coimhead airson an 7mh Linn
Bliadhnaichean
Roinn-seòrsa:7mh Linn *
Iain Mac a' Ghobhainn
Cuspairean
Bha ùidh aig Mac a' Ghobhainn ann am Fuadach nan Gàidheal: tha an nobhail Beurla aige, Consider the Lillies, an dealbh-chluich Gàidhlig, A' Chùirt, is an dàn Gàidhlig a' làimhseachadh a' chuspair seo.
Llandeilo Bertholau
Tha am baile Llandeilo Bertholau ann an Sir Fynwy, a' Chuimrigh. Tha e 25.5 mi (41.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 125.0 mi (201.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 3762 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 382 (10.2%); rugadh 78% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Fynwy Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Henry Whyte (Fionn)
B' e sgrìobhadair Gàidhlig agus neach-iomairt a bh' ann an Henry 'Fionn' Whyte', no Eanraig MacGhille-bhàin (1853- 28 An Dùbhlachd 1913). Bha e 'n sàs gu mòr ann an Còmhstrì an Fhearainn. Rugadh e ann an Eilean Èisdeal an Earra-Ghàidheal. Sgrìobh e iomadach colbh-beachd agus artaigil a bha a' rannsachadh chuspairean poilitigeach. Bha na h-artaigilean aige a' nochdadh gu tric ann an Oban Times no ann an iris An Gaidheal. Dh'eadar-theangaich esan, no 's dòcha a bhràthair, Iain, Achd nan Croitearan bho Bheurla gu Gàidhlig. B' e a bhràthair Iain Whyte, no Iain Bàn Òg, sgrìobhadair agus eadar-theangaiche Gàidhlig cuideachd.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Whyte, Henry
Modica
‘S e baile meadhanach ann an ceann a deas na h-Eadailt a th’ ann am Modica (Sicilianais: Muòrica, Greugais: Μότουκα, Laideann: Mutyca). Tha e suidhichte aig 296m os cionn ìre na mara, faisg air na beanntan Iblei anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Ragusa, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Sicilia, dìreach ann an ceann a deas an eilein, aig astar dhe 595km bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 188km bho Palermo agus 78km bho Catania. Tha 54,988 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 130mh baile as motha na dùthcha.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eadailt
1783
thumb||Dealbh den liubhairt [[Ar-a-mach Ameireaganach ]] MDCCLXXXIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1780an
Skopje
Tha  Skopje  na phrìomh-bhaile agus am baile as motha ann am Masadoinia. Tha e na laighe air bruach Abhainn Vardar aig cois Beinn Vodno. Tha am baile 78km air falbh bho Phrishtina.
Aistean co-cheangailte
250px|left|thumb|Drochaid tuirceach ann an Skopje
Richard Stallman
Richard Matthew Stallman (rugadh 16 am Màrt 1953 anns Na Stàitean Aonaichte), dh'aithnichear airson tòiseachadh am Pròiseact GNU, stéidhichte e am Free Software Movement, am Free Software Foundation, agus an League for Programming Freedom. 'S e neach-dèanadais bathair-buig agus neach-prògramaidh a th' ann. Thùsairich e an gluasad copyleft agus 's e am prìomh ùghdair ceadachasan copyleft a th' ann, a' gabhail a-staigh GNU General Public License. Leasaich e mòran prògraman bathair-buig mar Emacs, an GNU Compiler Collection agus an GNU Debugger.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Daoine beò Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Neach-dèanadais Roinn-seòrsa:Teicneòlas
Meitnerium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann am meitnerium le samhla Mt agus àireamh atamach 109.
'S e meatailt trastach glè rèidio-bheò agus fuadain a tha ann.
Rinneadh caractarachd ri 8 iosatòpaichean de mheitnerium. Tha 278Mt, le leth-bheatha 7.6 diogan, as seasmhaiche.
Eachdraidh
Ann an 1982 rinn Peter Armbruster agus Gottfried Münzenberg aig an Comann airson Rannsachadh nan Aidheon Trom ann an Darmstadt atam de mheitnerium. Bhuail iad niùclasan de bhiosmat-209 le niùclasan de iarann-58 agus rinn iad 266Mt.
Dh'ainmich iad e air Lise Meitner, fiosaigiche às a' Ghearmailt.
Cleachdadh
Tha meitnerium glè thearc agus chan eil cleachdaidhean ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Meatailt Roinn-seòrsa:Eileamaidean
Beinn na Duatharach
'S e beinn ann an Alba a th' ann am Beinn na Duatharach. Tha e suidhichte ann am Muile eadar Beinn Talaidh san ear-dheas agus  Loch Bà san iar-thuath. Tha e 456m (1496 troigh) de dh'àirde. Air mullach na beinne chithear càrn a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. 'S e Marilyn a th' ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Muile
700an
Is dòcha gu bheil thu a' coimhead airson an 8mh Linn
Roinn-seòrsa:8mh Linn *
Mial-theanga
'S e faoighiche sligeach a tha san mhial-theanga (Cymothoa exigua), san teaghlach Cymothoidae. Thig am faoighiche seo a-steach air na giùrain agus gabhaidh i greim air bun teanga an èisg. 'S e a' mhial bhoireann a ghabhas greim air an teanga ach gabhaidh a' mhial fhireann greim air na giùrain, fon mhial bhoireann agus air a cùlaibh. Tha an fheadhainn bhoireann eadar 8-29mm a dh'fhaid agus 4-14mm a leud air a' char as motha. Air an taobh eile, tha an fheadhainn fhireann eadar 7.5-15mm a dh'fhaid agus 3-7mm a leud. Sùghaidh iad fuil tro an cuid spògan toisich agus crìonaidh teanga an èisg ri linn gainnead fala. Thig am faoighiche an àite na teanga an uairsin, a' gabhail greim air bun na teanga agus bidh comas aig an iasg am faoighiche a chleachdadh mar gum b' e teanga a bhiodh ann. Tha coltas nach dèan an t-iasg cron sam bith eile air an iasg-òstair. Turas a tha a' mhial an àite na teanga, tha cuid dhiubh a' tighinn beò air fuil an òstair agus càch air sglongaid an èisg. 'S e seo an aon fhaoighiche a tha luchd-saidheans eòlach air a thig gu tur an àite buill-bhodhaig aig òstair. Tha iomadh mial sa ghenus Cymothoa, ach 's e C. exigua an aon tè a dh'itheas is a thig an àite teanga òstair.
Sgaoileadh
Tha a' mhial-theanga gu math cumanta agus gheibhear iad eadar Camas Chalifornia deas gu ruige Camas Guayaquil ann an Eacuador. Chaidh dà iasg leotha a lorg ann an Costa Rìcea o chionn greis cuideachd. Chaidh a lorg eadar doimhne 2m gu 60m agus fhad 's fhios, thig iad beò air 8 gnèithean de dh'èisg thairis air 2 òrdugh is 4 teaghlaichean.
Chaidh iasg a' lorg san Rìoghachd Aonaichte ann an 2005 san robh mial-teanga. Leis gu bheil am faoighiche cumanta far cladach Chalifornia, tha cuid sa bheachd gu bheil sin na chomharradh gu bheil raon an fhaoighiche a' leudachadh; ach faodaidh gun robh a' mhial a' siubhal am beul an èisg 's gun do nochd e san Rìoghachd Aonaichte air annasachd. .
Cearcall beatha
Chan eil an luchd-saidheans ro eòlach air cearcall beatha na miala. Bidh iad ri gintinn cleamhnasach agus tha coltas gur iad an fheadhainn òg a gheibh greim air giùrain èisg. Bidh iad 'nam fireannaich aig an ìre sin ach mar a dh'fhàsas iad nas sine, tionndaidhidh iad 'nam boireannaich. Mur eil boireannach air giùrain an èisg ach barrachd air aon fhireannach, tionndaidhidh aonan dhiubh 'na boireannach fhad 's a bhios e nas fhaide na 10mm. 'S e am boireannach a ghluaiseas gu beul an èisg is a ghreimeas ri theanga leis na spògan aice.
Buidheag-bhealaidh
Is docha tha thu lorg breacan beithe (buidheag luachrach/fringilla coelebs)
Airson ciall eile, faic Buidheag
'S e eun-raoin beag a tha ann am buidheag (Laideann: Emberiza citrinella).
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Eòin
Troedyraur
Tha am baile Troedyraur ann an Ceredigion, a' Chuimrigh. Tha e 68.2 mi (109.8 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 188.5 mi (303.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1272 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 647 (50.9%); rugadh 56% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceredigion Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Augusto Roa Bastos
B’ e Augusto Roa Bastos (Asunción, Paraguaidh, 13 an t-Ògmhios 1917 – 26 an Giblean 2005) an sgrìobhadair à Paraguaidh na b’ ainmeile à a bh' ann a-riamh, is fiù 's bhuannaich e an Duais Cervantes. Tha a chuid obrach air a bhith dh’ eadar-theangachadh gu 25 cànain, anns a’ char as lugha.
Beatha
Rugadh Augusto Roa Bastos air an 13mh latha dhen Ògmhios 1917 ann an Asunción ach chaidh e a thogail ann an Iturbe, baile beag air an sgìre Guairá, làn cultar dà-chànanach (Guaraní - Spàinntis).
Thill e gu prìomh-bhaile na dùthcha airson a chuid fhoghlaim fhaighinn is e a’ fuireach aig taigh bràthair-athar, an t-easbaig Paraguaidheach-catalanach Hermenegildo Roa. Thug Lev Tolstoj, William Faulkner agus na sgrìobhadairean Frangach buaidh mhòr air aig an àm siud. .
'S e mac fear le freumhan anns A' Phortagail a bh' ann. 'S e duine foghlaimte, bùirdeasach, cruaidh, aintighearnail a bha 'na athair agus i os cionn fìneadair shiùcair. Bha freumhan Basgach, às A’ Phortagail agus Guaraní aig Roa Bastos co-dhiù.
Bha e dìreach 15 bliadhna a dh’aois ann an 1932, nuair a thòisich An Cogadh Chaco eadar Paraguaidh agus Boilibhia. Theich e le feadhainn bhon an sgoil is chaidh e air falbh chun a’ chogaidh airson a chuid cuairt-dànachd fhaighinn is e na nurs an siud. Ach chuir na chunnaic e sgath air is bha e gu math an aghaidh ainneart agus brùidealachd gus a bhàsaich e.
Thòisich e ri drama a sgrìobhadh fhad ‘s a bha e ag obair mar chlèireach ann am banca neo mar neach-aithris airson El País, is chuidich am pàipear-naidheachd sin ann an Asunción leis na ciad tursan a rinn e gus an Roinn Eòrpa, gu h-àraidh do Shasainn.
Ann an 1944 ghabh e pàirt ann an Vy'a Raity (Guaraní: Nead an toileachais), agus thug am buidheann seo buaidh mhòr air ath-leasachadh na bàrdachd agus nan ealain ann am Paraguaidh anns na 40an, còmhla ri Josefina Plá agus Hérib Campos Cervera. Sheall e, beag air bheag, gu robh e airson na daoine bhochd bhrùite air na sgrìobh e ann am El País ri linn a’ Chogaidh Sìobhalta ann am Paraguaidh, ged nach robh e na bhall dhe pàrtaidh sam bith idir.
Ann an 1945 chuir e seachad bliadhna a thìde ann an Sasainn oir thug am British Council fiathachadh dha agus, mar neach-naidheachd cogaidh El País rinn e agallamh leis an t-Seanailear Charles de Gaulle an siud. An uair sin chaidh gus An Fhraing agus mu dheireadh thall ghabh e pàirt, mar fhear-naidheachd, ann an Cùis-Lagha dhe Nürnberg, anns A' Ghearmailt.
Ann an 1947 b’ fheudar dhasan Asunción fhàgail, air sgàth gu robh an Riaghaltas a’ cumail fodha an fheadhainn a chuir taic gu ar-a-mach neo-shoirbheachail, esan nam measg. Chaidh e gu Buenos Aires, anns An Argantain is e ag obair ann an companaidh àrachais. Dh’fhoillsich e a’ mhòr-chuid na sgrìobh e an siud.
A' Bhruach Fhada
'S e baile ann an Siorrachd Rinn Friù a tha anns a' Bhruach Fhada (Beurla: Langbank). Tha e suidhichte air bruach Abhainn Chluaidh. Tha Pàislig mu 9 mìltean air àirde an earra-dheas dheth. Gu 3 mìltean air iar tha Port Ghlaschu. Tha a' mhòr-rathaid A8 a' ruith tron bhaile.
Augusto Roa Bastos
Beatha
An dèidh gun do deach Deachdaireachd a chur air dòigh anns An Argantain ann an 1976 b’ fheudar dha a dhol chun na Frainge, leis gun d’ fhuair e fiathachadh bho Oilthigh Toulouse, is bha e a’ fuireach ann an Toulouse is e ag obair mar oide ann an litreachas is Guaraní aig an oilthigh gu ruige 1989, nuair a chuir e roimhe gun tilleadh e dhan dùthaich an dèidh gun do chuireadh an deachdair Alfredo Stroessner às an Riaghaltas, is e air a bith ga chàineadh gu cruaidh. Chan eil fios ann carson a dhiùlt e cuideachadh a thoirt do mhòran de dhaoine à Paraguaidh a bha nam fògarraich, an t-ùghdar Juan Bautista Rivarola Matto nam measg, nuair a bha e fhèin thall thairis na fhògarrach.
Na Cùiltean
'S e baile ann an Siorrachd Obar Dheathain a tha ann Na Cùiltean, A' Chùilt neo Na Coilltean (Beurla: Cults). Tha e na laighe air Uisge Dhè.