cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Port Aiseig a' Chrìch
'S e baile agus port air iomall Baile Ùr nan Stiùbhartach ann an  Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh  a tha ann am Port Aiseig a' Chrìch (Beurla: Creetown, ainm bho thùs: Ferrytown of Cree). Tha e suidhichte mu 18 mìltean deas air Caisteal Dhùghlais. 'S e seo na co-chomharran aige: 54° 54′ 0″ Tuath agus  4° 23′ 0″  Iar. Tha timcheall air 679 duine a' fuireach an seo. Chaidh am baile a thogail ann an 1785 agus bho 1792 tha e na bhaile-malairt (burgh of barony). Tha port mara beag aige. Tha ionad-dualchais aige far a bheil iad a' dèanamh pròiseict air a bheil an t-ainm: "Oral History Project". Bidh seann daoine ag innse mun dòigh-bheatha aca ann am Port Aiseig a' Chrìch. Mar sin tha cruinneachadh mòr ann a-nise a cleachdar airson rannsachadh agus mìneachadh eachdraidh a' bhaile anns na 70 bliadhna sa chaidh. Chleachd Sir Walter Scott cuairteachadh a' bhaile anns an leabhar aige: Guy Mannering.
Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1363 mar Creth. Ann an 1763 chaidh rathad a chruthachadh leis an arm eadar Port Phàdraig agus Cathair Luail, a dheidheadh tro Phort Aiseig a' Chrìch. Bhathar ag iarraidh an rathad seo a chleachdadh airson Èirinn a cholonachadh. Chaidh sealladh neo dhà às an fhilm Wickerman fhilmeadh an seo ann an 1973.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Aoradh
B’e Adhradh neo aoradh moladh Dhè no dè. B’e facal Laidinn, adoratio, am freumh.
1484
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1484 (MCDLXXXIV).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1480an
La Palma
Is dòcha gu bheil sibh a' lorg:
Neo is dòcha:
Пальма (выспа)
1879
MDCCCLXXIX thumbnail|Drochaid-rèile na Tatha air a tuiteam
Bàsan
Roinn-seòrsa:1870an
Buddy Holly
‘S e seinneadair agus sgrìobhadair Aimeireagach a bh’ ann an Charles Hardin Holley (7 an t-Sultain, 1936 – 3 an Gearran, 1959) a dh’fhàs ainmeil mar Buddy Holly.
Ged nach ro e ainmeil mar ceòladair ach airson bliadhna gu leth mus do bhàsaich è ann an spleadhadh-itealan ‘s e aon de na daoine is buadhach ann an eachdraidh ceòl ròc a bh’ ann. Dh’ionnsaich còmhlain mar na Beatles agus na Rolling Stones a lean Buddy Holly rudan ùr-ghnàthach a bha ri lorg anns an ceòl aige. Ann 2004 dh’ainmich an iris ceòl “Rolling Stone Holly aig #13 air an liosta aca de an 100 Ceòladair a b’ fheàrr ann an eachdraidh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Ceòl roc
Nahuatl (cànan)
'S ann ann am Meagsago a thèid Nahuatl [ˈnaːwatɬ] a bruidhinn le timcheall air 1.5 millean duine. 'S e buidheann de chànain is dual-chainntean a th' annta, gu tradaiseanta chanadh "cànain Aztecan" riutha.
Tha Nahuatl air a bhruidhinn ann am meadhan Mheagsago bhon 7mh linn AD a-mach Nuair a thàinig an aibidil Laideannach gu Meagsago, chaidh mòran dhiubh a sgrìobhadh siòs anns an 16mh is 17mh linn, gu h-àraid bàrdachd, gràmair agus na h-achdan aca. 'S e sin an Nahuatl clasaigeach.
An-diugh thèid Nahuatl ga bruidhinn mar is trice anns na roinnean dùthchail agus tha mòran dual-chainntean eadar-dhealaichte ann nach eil coltach le Nahuatl clasaigeach tuilleadh. Bha buaidh na Spàinntis oirre, ged a bha cuid fhaclan abhuinneas don àite fhéin a' tighinn a-steach don Spàinntis cuideachd, m. e.: "chili", "chocolate" no "coyote", agus a' sgaoileadh tron Spàinntis gu iomadh cànain eile air feadh an t-saoghail.
Tùsan
Roinn-seòrsa:Cànain dùthchasail Aimeireaganach
Na Glaschnoic
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann Na Glaschnoic (Beurla: Greenhills).
Ceann Chàrdainn, Fìobha
Cleachdaidhean eile aig Ceann Chàrdainn (soilleireachadh)
Tha Ceann Chàrdainn neo Cinn Chàrdainn na bhaile ann an Alba meadhanach ann am Fìobha. Ged a tha "Kincardine" air, chan eil "Kincardineshire" faisg air idir. Chaidh Seumas Greumach ainmeachadh na chiad Iarla Cinn Chàrdainn ann an 1707.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Luigi Pirandello
B' e Luigi Pirandello (IPA: luˈiːdʒi piranˈdɛllo) sgrìobhadair drama agus nobhailean às an Eadailt. Rugadh e ann an Agrigento ann an 1867 agus chaochail e anns An Ròimh ann an 1936. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1934.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Eadailteach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às an Eadailt
1999
MCMXCIX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1990an
Alpes-de-Haute-Provence
right|thumb|Suidheachadh Alpes-de-Haute-Provence right|thumb|[[Gearradh-arm Alpes-de-Haute-Provence]] 'S e département na Frainge a tha ann an Alpes-de-Haute-Provence (Ogsatanais: Aups d'Auta Provença). Tha e na laighe ann am Provence.
'S e Digne-les-Bains am prìomh-bhaile.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
11 an Gearran
'S e 11 an Gearran an 42mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (43mh ann am bliadhna-leum). Tha 323 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Gleann na gCaorach
'S e baile fearainn ann am Baile Átha Cliath a tha ann an Gleann na gCaorach (Beurla: Glenagarey).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Adhar
thumb|250px|right|Adhar gorm thumb|250px|right|Adhar stoirmeil thumb|250px|Dol fodha na [[grian|grèine]]
'S e na chithear os cionn na talmhainn ma choimheadamaid suas a th' ann an adhar no athar nuair a bhios sinn a-muigh air tìr neo muir. 'S e Druim an t-saoghail a chanar ris an àite dhen adhar a tha dìreach os cionn neach, neo am fìor-mhullach/an inbhe as àirde, soirbheachaidh neo sonais. 'S e nadir a chanar ris an aon àite ach fon neach. Ann an Reul-eòlas, thathar dhen bheachd gur e an aon rud a th' ann an t-adhar agus a h-uile cruinne anns na speuran: 's e bun-bheachd a th' ann agus a' Ghrian, na Reul, na planaidean agus a' Ghealach an lùib. Roinnear ann an sgìrean air a bheil reul-bhad. Ann an sìde-eòlas agus gnàth-shìde, chan eil an t-adhar a' ciallachadh ach an roinn làn ghas nas dùmhaile ann an àile phlanaid.
'S ann à rèididheachd sgaoilteach, air neo eadar-obair solas na grèine leis an àile a thig dath an adhair. Ma bhios an aimsir na turadh, 's e dath liath a chithear san iarmailt, mar as àbhaist, ach nochdaidh speactram dhathan, bho orainds agus dearg aig glasadh an latha agus beul na h-oidhche. 'S ann gorm gu math dorcha 's a tha e fad na h-oidhche. Chithear a' Ghrian tron latha, mur eil sgòthan ann. Chithear a' Ghealach tron oidhche (agus tron latha cuideachd, gu ìre), na rionnagan agus, bhon àm gu àm, corra planaid san adhar. Eadar na tachartasan a chithear an adhar tha na sgòthan, am Bogha-frois, agus dol sìos/suas na grèine. Chithear dealanach nuair a bhios gailleannan ann.
Genesis 1: “Agus rinn Dia an t-adhar…”
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eòlas-adhair Roinn-seòrsa:Saidheans
Baile nan Damh
thumb|Oxton 'S e baile anns na Crìochan a tha ann an Baile nan Damh (Beurla: Oxton). Tha e suidhichte 5 mìltean gu tuath air Labhdair agus 19 mìltean gu deas air Dail Chè agus Dùn Èideann air a' mhòr rathaid A68. Tha e ann an Siorrachd Bhearaig, aon de na Siorrachdan traidiseanta a bha ann an Alba. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 46′ 19.92″Tuath agus 2° 48′ 11.88″  Iar.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhearaig Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
BBC Radio 5 Live
S e stèisean-rèidio a tha ann am BBC Radio 5. 'S e rèidio nàiseanta Breatannach bhon BhBC a th' ann.
532
Bàsan
Roinn-seòrsa:530an
Poblachd Dhoiminicia
Eachdraidh
Chuireadh às do tràilleachd an seo ann an 1844.
Vevey
'S e baile beag ann an àirde an iar na h-Eilbheise a th’ ann an Vevey. Tha e suidhichte aig 383m os cionn ìre na mara, faisg air Château-d'Œx, ri taobh Loch Léman anns an roinn (Fraingis: Canton) Vaud, 17km air falbh bho Lausanne agus 59km bho Ghenève. Ann an 2009 bha 18,001 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. ‘S e Fraingis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Vevey. Tha oifisean a’ chompanaidh Nestlé anns a’ bhaile agus eaglais easbaigeach cuideachd.
Poblachd Dhoiminicia
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Roinn Charaibeach Roinn-seòrsa:Greater Antilles
Vevey
Eachdraidh
Bhuineadh am baile gu Poblachd Rhodàinia bho 1802 gu ruige 1810. Chaochail an sgrìobhadair Pòlach Henryk Sienkiewicz an seo ann an 1916 agus Charlie Chaplin ann an 1977.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Eilbheis Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Loch Raineach
Tha Loch Raineach (Beurla: Loch Rannoch) ann an Siorrachd Pheairt, faisg air Mòinteach Raineach. Tha e 9 mile (14 km) a dh'fhaid.
Dealbhan
Raineach, Loch
Cocorná
'S e baile beag ann an Antioquia, Coloimbia, a th' ann Cocorná. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha aig 1,300m os cionn ìre na mara agus 79km air falbh bho Mhedellín, prìomh-bhaile na roinne. ‘ S e baile le gnàth-shìde theth a th' ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 23˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1830.
Freumhan an Ainm
Thathar a' creidsinn gur ann às an ainm Cocorná, ceann-feadhna Tùsanach na sgìre, a tha ainm a' bhaile. 'S e ainm Tùsanach a th'ann bho na Tamahí, tuatha a bha nan tàmh an seo nuair a ràinig na Spàinntich.
Sluagh a' bhaile
Tha 15,119 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 11,126 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, ‘s e pàtran àireimh-shluaigh gu math traidiseanta a th’ann ann am Cocorná fhathast.
1485
MCDLXXXV
Cocorná
Sluagh a' bhaile
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Cocorná, ach tha 0.2% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 79.5% dhe na daoine ann an Cocorná leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig ach 15.5% dhe na dachannan.
1485
Bàsan
Roinn-seòrsa:1480an
Eugene O'Neill
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Aimeireaganach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Cocorná
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Cocorná. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Cocorná (Rionegro)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Antioquia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
BBC Radio 6 Music
S e stèisean-rèidio a tha ann am BBC 6 Music. 'S e rèidio nàiseanta Breatannach bhon BhBC a th' ann.
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:BBC
Uachdar (talamh)
Is dòcha tha thu lorg bàrr a’ bhainne neo uachdaran
Se mullach na beinne a tha ann an uachdar. Bu chòir dhaibh a bhith caran rèidh, mar monadh, ach tha an t-ainm a’ ciallachadh àite a tha gu math àrd, neo am bràigh.
Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas
Bathar-bog
Mar a chumas e a ghabhail dreuchdan ùra air, tha bathar-bog a' fàs nas cudromaiche ann an cha mhòr a h-uile roinn an t-saoghail nuadh, agus tha leasachadh bathar-bog air fàs ri gnìomhachas cudromach.
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Coimpiutaireachd
Eàirdsidh Dòmhnallach
'S e seinneadair a bh' ann an Eàirdsidh Dòmhnallach (1895- ), no “Eàirdsidh am Posta”. Rugadh e anns an Eilean Sgitheanach, bha e ag obair ann an Dùn Bheagain agus timcheall air, agus bhiodh e a’ seinn aig cèilidhean agus bainnsean air feadh an Eilein. Dh’ionnsaich a mhac, Ailean Dòmhnallach, iomadh òran bhuaithe.
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Seinneadairean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Joseph Stiglitz
'S e Joseph Stiglitz (Gary, Indiana, 1943 ) Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomacachd ann an 2001 agus b' esan an ceannard eaconamachd aig Banca an t-Saoghal. Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
185
Bàsan
Roinn-seòrsa:180an
Gàna
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Gàna, ainm eile: Ghana neo Gana, ainm oifigeil: Poblachd Ghàna. Tha crìochan aice san ear le Tògo, sa tuath le Buircina Fhaso agus san iar le Costa Ìbhri. Tha an Gulf of Guinea san taobh a deas dhith.
'S e Accra am prìomh-bhaile aice.
Heimastjórnarflokkurinn
B' e partaidh poileatagach à Innis Tìle a bha airson gum biodh Ministrealachd Innise Tìle suidhichte ann an Innis Tìle fhèin, seach ann an Copenhagen 's a bh' ann an Heimastjórnarflokkurinn (Gàidhlig: Pàrtaidh Fhèin-riaghlaidh). Chaidh a stèidheachadh ann an Reykjavík ann an 1900, nuair a bha Innis Tìle fhathast na phàirt na Danmhairg. B' e Hannes Hafstein, ciad Mhinistear Innis Tìle, a stèidhich am pàrtaidh. Dh'aontaich a' mhòr-chuid nam ball Heimastjórnarflokkurinn gu Borgaraflokkurinn ann an 1923, beagan an dèidh neo-eisimeileachd na dùthcha.
Gàna
Tha an Loch Volta, an loch fuadain as motha air feadh an t-Saoghail, ann an ear na dùthcha.
Heimastjórnarflokkurinn
Taghaidhean dhan Alþingi
B' ann ann an 1919 a bha Heimastjórnarflokkurinn na bu shoirbhachaile anns na taghaidhean dhan Alþingi, nuair a fhuair iad 16 seataichean, ged a bha e gu math soirbheachail gach turas a bha taghaidhean ann ach an turas mu dheireadh.
Prìomh-mhinistearan
Bha dithis Forsætisráðherra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) aige nuair a bha am pàrtaidh ann:
Gàna
Ceanglaichean a-mach
left|thumb|250px|Cairt: Gàna
Heimastjórnarflokkurinn
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:An Danmhairg
Gàna
Ceanglaichean a-mach
200px|thumb|Tràigh ann an Gàna 200px|thumb|Abhainn Volta
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga-an-Iar
Loch Airceig
right|300px
Tha Loch Airceig neo Loch Arcaig ann an Loch Abar, agus tha e 12 miltean a dh'fhaide.
Tha cuid ag ràdh gu bheil ionmhas Seumasach san sgire.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Dail Beithich
'S e baile ann an Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh a tha ann an Dail Bheithe neo Dail Beithich (Beurla: Dalbeattie). Tha e suidhichte ann an gleann air bruach Urr Water mu 6 cilemeatair (4 mìltean) ear air Caisteal Dhùghlais agus mu 19 cilemeatair (12 mìltean) iar-dheas air Dùn Phris. Ann an 2011 bha 4,289 duine a' fuireach an seo. Bha a' chiad tuineachadh an seo ann an 1658, ach chaidh am baile a thogail ann an 1781. Bha gnìomhachas clachan ghràineil gu math cudromach airson a' bhaile, anns na 1810an bha mòran daoine a dh'imrich gu Dail Beithich airson obair fhaighinn anns na cuaraidhean. An diugh tha an cuid as motha de na daoine ag obair ann an Dùn Phris.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Ficsean-saidheans
200px|thumb|right|Talfasg, leabhar-cloinne ficsean-saidheans le Maoilios CaimbeulTha ficsean-saidheans na gnè litreachasail (rosg, film, bàrdachd, prògram-rèideo) a tha a-mach air beatha mhac-mheanmhach anns an àm ri teachd, stèidhichte air an Talamh no, gu tric, ann am fànas.
Eachdraidh
Tha diofar phuingean-tòiseachaidh airson an fhicsein-shaidheans air a bhith gan ainmeachadh tro na bliadhnaichean, nam measg an Ἀληθῆ διηγήματα (Sgeulachd Fhìor) le Lucian Shamosata (2na linn A.C.), sgeulachdan feallsanachail a leithid "Micromégas" le Voltaire (18mh linn), an nobhail Frankenstein le Mary Shelley (1818), air neo na nobhailean is sgeulachdan aig Jules Verne (1828-1905) agus H.G. Wells (1866-1946). San t-seagh mhodran, b' e an neach-deasachaidh Amaireaganach Hugo Gernsback a chleachd an toiseach an teirm "scientifiction", a dh'atharraich gu luath gu "science fiction". Mhìnich e an teirm mar a leanas:
Ge b' e cuin a thòisich a' ghnè, bho thoiseach an 20mh linn tha roinn an fhicsein-shaidheans air a bhith a' sìor-fhàs, agus tha iomadh seòrsa no "fo-ghnè" (subgenre) ann a-nis.
Ficsean-saidheans Cruaidh
Sgeulaichean a tha a' toirt faire mhionaideach do chùisean teicneòlach agus saidheansail, leithid na h-obrach aig Isaac Asimov agus Arthur C. Clark.
Ficsean-saidheans Bog no Sòisealta
Sgeulaichean a tha a-mach air a' bhuaidh shòisealta a thig le adhartas teicneòlach agus saidheansail, leithid nan nobhailean Nineteen Eighty-Four le George Orwell agus Brave New World le Aldous Huxley.
Saibeir-punc
Sgeulaichean a-mach air beatha nan daoine àbhaisteach ann an saoghal èiginneach anns an àm ri teachd, coltach ris an fhiolm Blade Runner. Tha saibeir-punc na phòsadh dhe na faclan, "saibeirneataic" agus "punc".
Opra-fànais
Sgeulachdan stèidhichte anns na speuran, làn charactaran mòra gaisgeil ri gnìomhan deuchainneach, coltach ris na fiolmaichean Star Wars no na nobhailean aig Iain M. Banks.
Ficsean-saidheans anns a' Ghàidhlig
Thòisich ficsean-saidheans a' nochdadh anns a' Ghàidhlig am meadhan an 20mh linn ann an Gairm, ann an cruth sgeulachdan goirid le Garbhan MacAoidh, Rob Shirley, Eilidh Watt, agus sgrìobhadairean eile. Sgrìobh Iain Mac a' Ghobhainn a' chiad nobhail ficsein-shaidheans, Iain am Measg Nan Reultan, ann an 1973, nobhail-cloinne mu thuras a' phrìomh-charactair thar an fhànais gu planaidean eile. Sgrìobh Aonghas Pàdraig Caimbeul nobhail dhiostòipeach stèidhichte san àm ri teachd, Là a' Dèanamh Sgèil Do Là, ann an 2004, agus an uair sin dh'fhoillsich Tim Armstrong an nobhail shaibeir-punc/opra-fànais aige Air Cuan Dubh Drilseach, a chaidh ainmeachadh mar "a' chiad nobhail ficsein-shaidheans sa Ghàidhlig", ann an 2013.
Wikimedia
Tha iad a' faighinn a mhòr chuid dhen airgead aca bho thabhartasan.
Beul Feirste
'S e Beul Feirste neo Béal Feirste (Beurla: Belfast) am prìomh-bhaile ann an Èirinn a Tuath agus Ulaidh. Tha mu 270,000 neach beò 'san sgìre agus chaidh a stèidheachadh mar a phrìomh-bhaile aig an aon àm a chaidh Èirinn a Tuath a stèidheachadh anns a' bhliadhna 1921.
Wikimedia
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Bunaiteach
Bochotnica
Tha Bochotnica (IPA: bɔxɔtˈnit͡sa) na bhaile bheag anns a' Phòlainn an Ear-dheas, eadar Puławy is Lublin faisg air Nałęczów. Tha e anns an voivodship Lublin, agus tha 1500 duine a' fuireach an seo (ann an 2010). Tha Bochotnica 50km air falbh bho Lublin, 200km bho Kraków, 410km bho Gdańsk agus 130km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.
Beul Feirste
Tha am baile suidhichte air bruach Sruth na Maoile.
Bochotnica
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Pòlainn
Beul Feirste
Aistidhean co-cheangailte
Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eòrpa Roinn-seòrsa:Èirinn a Tuath Roinn-seòrsa:Èirinn Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma Roinn-seòrsa:Beul Feirste
Passamaquoddy (cànan)
'S e Passamaquoddy tè de na cànain a tha air a bruidhinn ann am Brunswick Nuadh, Canada. Tha cuid de dhaoine ann am Maine, SA ga bruidhinn cuideachd. Chan eil tòrr luchd-labhairt aig a' chànan: a rèir Ethnologue (2009) tha mu 2,060 eadar na dà dhùthaich ga bruidhinn.
'S e Algic an teaghlach chànan aig Passamaquoddy agus tha Passamaquoddy air an geug chànan Algonquian an Ear. Tha an cànan càirdeach do Micmac, cànan eile air a bruidhinn ann am Brunswick Nuadh, Maine, Alba Nuadh, Eilean a' Phrionnsa agus Quebec.
'S e Passamaquoddy an cànan aig muinntir Passamaquoddy.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cànain dùthchasail Aimeireaganach
186
Bàsan
Roinn-seòrsa:180an
Alpes-Maritimes
right|thumb|Suidheachadh Alpes-Maritimes right|thumb|[[Gearradh-arm Alpes-Maritimes]] 'S e département na Frainge a tha ann an Alpes-Maritimes (Ogsatanais: Aups Maritims). Tha e na laighe ann am Provence-Alpes-Côte d'Azur, eadar an Eadailt agus Monaco.
84
Bàsan
Roinn-seòrsa:80an
Uachdar-fhiaclan
Tha uachdar-fhiaclan na ghlaodhan a chleachdar airson na fiaclan a ghlanadh. Gu h-àbhaisteach, tha uachdar-fhiaclan geal, ach uaireannan tha srianan ioma-dathach ann. Tha Euthymol pionc.
Roinn-seòrsa:Slàinte
Alpes-Maritimes
'S e Nice am prìomh-bhaile.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
533
Bàsan
Roinn-seòrsa:530an
Irn Bru
right|thumb|168px|Irn-Bru Is i deoch nàiseanta eile na h-Alba a tha ann an Irn-Bru, a rèir a' chompanaidh a tha ga dèanamh, A.G. Barr plc de Glaschu. Tha cuid firinn aca, oir cha mhòr nach i Alba a h-aon dùthaich an Eòrpa far nach eil Coca Cola a' reic uimhir nas motha 's a' bhliadhna na deoch bochd sam bith eile.
Is deoch dearsaich a tha ann an Irn Bru: an dà chuid, air taobh an t-uimhir de Dà-ogsaid gualain a th' ann agus air taobh an datha orains brèagha a tha air. Dèanta an Alba bho "girders" mar a' b' àbhaist ris an t-sanasadh aig Barr a bhagairt, a' cumail a mach an aon sar-fhilm sanasaidh gun do leig iad Drochaid na Foirthe a bheathaich am factoraidh aca. (Sguir iad an sgeul mu dheidhinn "girders" o chionn beagan bhliadhnaichean oir ged a tha 0.002% de Ferric Citrate na broinn cha tig e bho "girders" agus chan eil breugan brèagha den leithid laghail an Alba).
Girders ann neo as, tha àite daingnichte aig Irn Bru ann an cultur na h-Alba, agus cuid math de Albannaich, seann is òg, a' cumail a-mach gu bheil e na chungaidh air leth-mhath do cheann/stamag goirt as dèidh oidhche mhòr.
thumb|right|300px|Drochaid na [[linne Foirthe|Foirthe: Sàr-ìomhaigh de làidireachd, agus a rèir film-reic aig A G Barr leigte re na 1990'n a dhèanamh Irn Bru.]]
Trefdraeth
Tha am baile Trefdraeth ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 80.0 mi (128.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 204.2 mi (328.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1129 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 483 (42.8%); rugadh 66% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Tha Slighe Costa Sir Benfro is Slighe Costa na Cuimrigh a' dol tron bhaile.
Mu 5 km san àird an iar Trefdraeth tha Pentre Ifan ann, a' chrom-leac as motha bho Linn Ùr na Cloiche anns a' Chuimrigh agus a' chiad tè a chaidh a chlàradh mar Scheduled Ancient Monument an seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Trefdraeth Newport
Ashkirk
'S e baile anns na Crìochan a tha ann an Ashkirk. Tha e suidhichte air a' mhòr-rathaid A7 mu 6 mìltean deas air Hamhaig is 6 mìltean gu tuath air Salcraig.
Tha tobar naomh, Tobar Ninian, faisg air an t-eaglaise.
Daoine ainmeil
thumb|Càrn-cuimhne William Ogilvie Thogadh Alasdair MacAilein, neach-poileataigs agus ministear anns an Riaghaltas na h-Alba, ann an Ashkirk. Chaochail am bàrd Albannach-Astràilianach, William Henry Ogilvie, ann an Ashkirk agus tha an càrn-cuimhne aige faisg air a' bhaile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
The Chronic
A' chiad chlàr le Dr. Dre, a bha na bhall de N.W.A. roimhe sin. Thàinig e a-mach ann an 1992 agus bha e ainmeil airson nan òran,Nuthin But a G-Thang, Fuck wit' Dre Day (And Everybody Celebrating) agus Let Me Ride.
Tha 'Chronic' na sheòrsa de Chanaib gu math làidir le corr is 50 ceudad dheth mar THC, tha e gu math pailt a-measg nan duine dubha ann am Baile nan Aingeal. Bidh Cypress Hill a' toirt iomradh air 'Chronich' air an clàran cuideachd.
Roinn-seòrsa:Ceòl
BBC Radio 4 Extra
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:BBC
1486
MCDLXXXVI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1480an
Poblachd Rhodàinia
B' e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa a bha fo bhuaidh na Frainge a bh' ann am Poblachd Rhodàinia (Fraingis: République rhodanienne). Mhair a' Phoblachd dìreach ochd bliadhna bho 1802, nuair a rinn Napoleon Bonaparte atharraidhean mòra air structair phoileataigeach na na h-Eilbheis, gu ruige 1810. B' e Sion a bh' ann prìomh-bhaile na dùthcha agus bhuineadh Fribourg, Ticino, Valais agus Vaud dha. Aig an toiseach tòisichidh ann an 1798, ri linn nan cogaidhean air feadh na Roinn-Eòrpa a lean Ar-a-mach na Frainge, thug feachdan na Frainge ionnsaigh air An Eilbheis. Bha an t-Seinealair Guillaume Brune, a bha os cionn an Airm, airson An Eilbheis a sgaradh ann an trì stàitean beaga (Poblachd Rhodàinia, Tellgau agus Helventien), a-rèir a' chànain a bha ga bruidhinn agus cuideachd air sàilleabh feumalachd poileataigeach Arm na Frainge. Cha do ghabh ach aon dhuibh a chruthachadh. Cha do mhair a' Phoblachd mòran, agus i ann an earbsa ri feachdan na Frainge. Air 13 an Dùbhlachd 1810 thug An Fhraing thairis air Rhodàinia, ga riaghladh bho Pharis mar sgìre (Fraingis: Départment) air an robh Simplon.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Ringland
Tha am baile Ringland ann an Casnewydd, a' Chuimrigh. Tha e 13.1 mi (21.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 120.6 mi (194.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 8201 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 668 (8.1%); rugadh 90% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Casnewydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Ringland
Robert F. Engle
'S e eaconamaich às na Stàitean Aonaichte a th' ann an Robert F. Engle.
Fiosaigiche
thumb|right|300px
'S e fiosaigiche neo eòlaiche-fiosaig neo nàdar-fheallsanach neach-saidheans a tha ag obair ann an raon saidheans air a bheil fiosaig, agus iad a' dèanamh fòcas air stuth, na th' ann stuth agus mar a tha stuth a' gluasad. B' ann ann am Bàbilon a thoisich daoine ri obair mar fhiosaigichean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Saidheans
Gráinseach an Déin
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann an Gráinseach an Déin (Beurla: Deansgrange).
Tha cladh ann far an do dh'adhlaiceadh Brian O'Nolan, an taoiseach John A. Costello agus an cleasaiche Dermot Morgan.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
187
Bàsan
Roinn-seòrsa:180an
Hightae
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Loch Mhabain, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann an Hightae. Tha e suidhichte aig 34m os cionn ìre na mara, ann an cridhe Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Torthorwald agus Logarbaidh, ri taobh na h-aibhne Anainn. Tha e 243km air falbh bho Obar Dheathain, 100km bho Ghlaschu, 12km bho Dhùn Phrìs agus 96km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla a th' ann a’ chiad chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Hightae. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus coilltearachd. A bharrachd air sin, tha talla a' bhaile ainmeil agus taigh-seinnse/taigh-òsda anns a’ bhaile. Taobh fhoghlaim, tha bun sgoil ann ach feumar a dhol dhan àrd sgoil ann an Logarbaidh.
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha a coltas ann gur ann à Seann Bheurla Heghetache (Gàidhlig: Òrdag Àrd) a th' ann ainm a' bhaile. A dh aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann à Lochlannais tjd (sràc) a tha e. 'S ann gu math pailt 's a tha ainmean-àite Lochlannach ann an iar-dheas na h-Alba, gu h-àraidh nas fhaisge air a' Mhuir.
Eachdraidh
Thug Righ Raibeart I na h-Alba còirichean sònraichte air an fhearainn do mhuinntir na sgìre mar duais airson a bhith dìleas dha ri linn Cogadh Neo-eisimeileachd na h-Alba. Le sin thogadh talla a' bhaile ann an Hightae airson ceithir bailtean beag air iomall Loch Mhabain: Hightae, Heck, Greenhill agus Smalholm, neo na Ceithir Bailtean Rìoghail mar a chanadh iad. Chaidh talla a' bhaile ùr a thogail an seo ann an 1910, le taic airgid bho Andrew Carnegie. Thogadh eaglais an seo ann an 1796 agus leasachadh ann an 1865 i. Chaidh lùchairt air a bheil Rammerscales a thogail an seo ann an 1768 le fear-malairt agus lighiche air an robh James Mouncey, a rinn fortan dhasan fhèin thall san Ruis nuair a bha Catrìona Mhòr os cionn na dùthcha. Cheannaich William Bell Macdonald à Glaschu ann an 1790 i. 'S e eadar-theangaiche fa-leth a bh' anns an Dòmhnallach, a chuireadh A' Bheurla Ghallda gu Eabhra, Gearmailtis, Greugais neo Laideann. Sgrìobh esan Gràmar na Coptais cuideachd. A-rèir carragh-chuimhne a' bhaile, fhuair ceithir duine deug à Hightae bàs sa Chogadh Mòr agus còignear eile san Dàrna Cogadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs
C.B. Hibernian
Tha Hibernian (no Hibs) na sgioba ball-coise ann an Dùn Èideann. Stèidhicheadh an club ann an 1875. Tha Hibs a’ cluich ann an lann-cluiche Sràid na Càisge (Easter Road 'sa Bheurla) ann an Lìte. ‘S e Alan Stubbs am manaidsear aca an-dràsta.
Tha Hearts, club ball-coise eile ann an Dùn Èideann, na chlub còmhstritheach mòr aca.
Duaisean
Cupa na h-Alba: 1887, 1902, 2016
Cupa Lìog: 1973, 1992, 2007
Tùsan
Roinn-seòrsa:Ball-coise Roinn-seòrsa:Sgiobannan ball-coise Roinn-seòrsa:Ball-coise Albannach Roinn-seòrsa:Sgiobannan ball-coise Albannach
1880
thumb|180px|[[Gustave Flaubert]] 'S e bliadhna-leum a bha ann an 1880 (MDCCCLXXX).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1880an
1487
MCDLXXXVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1480an
Gráinseach Ghormáin
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Ardèche
right|thumb|Suidheachadh Ardèche right|thumb|[[Gearradh-arm Ardèche]]
'S e département na Frainge a tha ann an Ardèche (Ogsatanais, Arpitan: Ardecha). Tha e na laighe ann an Auvergne-Rhône-Alpes.
'S e Privas am prìomh-bhaile.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Daniel Kahneman
'S e Eaconamaiche à Iosrael a th' ann an Daniel Kahneman (Eabhra: דניאל כהנמן, Tel Aviv, 5 am Màrt 1934). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 2002.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd Roinn-seòrsa:Eaconomachd Roinn-seòrsa:Daoine à Iosrael Roinn-seòrsa:Iosrael
BBC Radio 1Xtra
S e stèisean-rèidio a tha ann am BBC 1 Xtra no 1Xtra. 'S e rèidio nàiseanta Breatannach bhon BhBC a th' ann.
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:BBC
Iroquis
Tha an Iroquis am measg nan nàiseanan tùsanach as motha ann an Ameireaga a Tuath agus chuidich iad le cruthachadh na Frainge Ùir. Choinnich iad Jacues Cartier anns an 16 linn.
Bha iad am measg nan sluaghan a bha ri àiteachas, gu h-àraid a' toirt fàs air coirce-Innseanach.
Port Macquarie
250px|right|thumb|Port Macquarie. Tha Port Macquarie na bhaile-mòr ann an A' Chuimrigh Nuadh a Deas, Astràilia.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
Canaib
Tha canaib, cainb, pot neo hàis (Laideann: Cannabis sativa; Beurla: "cannabis", "hash(ish)", "grass"; Spàinntis: "marijuana") na droga bog. Mar is trice, smocaidh daoine e, agus 's e pairt inntrigeil den creideamh Rastafarianach. Tha e fhathast mi-laghail ann an Alba, ach tha stri mòr eadar-nàiseanta airson decriminalisation.
Reòiteag
right|300px|thumb|Reòiteag Eadailteach
'S e uachdar/bàrr-reòite a tha ann an reòiteag. 'S e biadh milis a tha ann, barragach reòite.
Smaoinichear gun robh reòiteag aig na Sìonaich bho thùs, agus, is docha, gun do ghiùlan Marco Polo e dhan Roinn-Eòrpa.
Roinn-seòrsa:Biadh Roinn-seòrsa:Bainne
Broughton
'S e baile anns na Crìochan a tha ann am Broughton. Tha Bigear, Drumelzier, Cill Beagha is na Pùballan faisg air.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Iarthar na Cathrach
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann an Iarthar na Cathrach.
Edward Sapir
'S e cànanaiche agus corp-eòlaiche Gearmailteach-Ameireaganach Iùdhais a bha ann an Edward Sapir (26 am Faoilleach 1884 – 4 an Gearran 1939). Rugadh e ann an Lauenburg ann am Pommern, sgìre Gearmailteach aig an àm ud, agus dh'imrich a theaghlach a New York aig deireadh na 19mh linn.
Fhuair e ceum ann an eòlas-chànain Gearmailteach bho Oilthigh Cholumbia, ach bha ùidh na b' fharsainge aige ann an cànanachas. Ghabh e ùidh mhòr ann an cànanan tùsanach Ameireaganach, agus rinn e tòrr rannsachaidh orra agus an ceangail eadar cànanan agus corp-eòlas.
'S e sàr chànanaiche structarail a bh' ann. Bha Sapir den bheachd gu bheil buaidh aig cànan air an dòigh a chithear an saoghal agus gu bheil sealladh diofraichte aig daoine a-rèir an cànain. Chaidh am bun-bheachd aige a leasachadh le Benjamin Whorf, agus sin as adhbhar a chanar Sapir-Whorf-Hypothesis ris.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cànanaichean Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Aimeireaganach Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Iùdhach Roinn-seòrsa:Iùdhaich Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
12 an Gearran
'S e 12 an Gearran an 43mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (44mh ann am bliadhna-leum). Tha 322 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|180px|[[Immanuel Kant]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Guth na Bliadhna
B' e iris Ghàidhlig a bh' ann an Guth na Bliadhna. Chaidh a foillseachadh eadar 1904 agus 1925. Bha i a' dèiligeadh ri cuspairean poilitigeach - saorsa na h-Alba agus a leithid. Chaidh a stèidheachadh le Ruaraidh Arascain is Mhàirr.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Irisean Gàidhlig
535
Bàsan
Roinn-seòrsa:530an
188
Bàsan
Roinn-seòrsa:180an
The Hobbit
thumb|A' chiad duilleag den leabhar The Hobbit 'S e The Hobbit leabhar le J.R.R. Tolkien mu dheidhinn Bilbo Baggins. 'S e hàbad a th' ann. Tha hàbadan nan daoine beaga le càsan ròmach. Tha iad a' fuireach anns an t-Siorrachd.
Anns an leabhar, tha Bilbo a' falbh air turas le 12 troichean agus an draoidh Gandalf airson an dràgon Smaug a ruagadh à seann àite-còmhnaidh nan troichean agus am mòr-ulaidh fhaighinn air ais.
Roinn-seòrsa:Leabhraichean Roinn-seòrsa:Tolkien
Aghastar
= Aghastaran nan Coin =
Dealbhan
= Aghastaran nan Each =
Roinn-seòrsa:Acainn Roinn-seòrsa:Stuth
Shaftesbury
Tha am baile Shaftesbury ann an Casnewydd, a' Chuimrigh. Tha e 11.3 mi (18.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 123.2 mi (198.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 4925 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 420 (8.5%); rugadh 84% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
1488
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1488 (MCDLXXXVIII).
Shaftesbury
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Casnewydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1488
Bàsan
Roinn-seòrsa:1480an
Ciura
‘S e baile meadhanach faisg air Tavau, air an àirde an ear na h-Eilbheis a th’ ann an Ciura (IPA ˈkwe•rɐ', Eadailtis Coira, Gearmailtis: Chur, Fraingis: Coire). Tha daoine air a bhith a’ fuireach san àite seo bho chionn  fhada, treubhan Pfyn nam measg. Thathar dhen bheachd gur ann às an Laideann Curia neo às a’ Cheilteach Koria a th’ann an t-ainm. Tha e suidhichte aig 581m os cionn ìre na mara ri taobh na h-aibhne Plessur, anns an roinn (Rumantsch Chantun) Grischuns, dìreach 54km air falbh bho Zürich, 240km bho Ghenève agus 123Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 33,756 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 143mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh. ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Ciura, ach tha Rumantsch aig mòran dhuibh cuideachd.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eilbheis
597
DXCVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:590an
Coffs Harbour
250px|right|thumb|Coffs Harbour. Tha Coffs Harbour na bhaile-mòr ann an A' Chuimrigh Nuadh a Deas, Astràilia.
Aghann
thumb|250px|Aghann
Is e aghann pana tana san tèid biadh a bhruich ann ann am blonaig neo ann am ola. Uaireannan bidh trì casan air, agus brod.
Roinn-seòrsa:Còcaireachd
Treletert
Tha am baile Treletert ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 83.9 mi (135.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 210.5 mi (338.7 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1200 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 505 (42.1%); rugadh 73% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
An t-Urr Tormod Dòmhnallach
'S e seinneadair a bh' anns an t-Urr Tormod Dòmhnallach (1904-1978). Rugadh agus thogadh Tormod ann am Bhaltos anns an Eilean Sgitheanach, agus às dèidh trèanadh fhuair e obair an siud mar mhinistear.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Seinneadairean Sgitheanach Dòmhnallach, Tormod
Perceton
thumb|Eaglais Pherceton 'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath a tha ann am Perceton. Tha am baile suidhichte faisg air Irbhinn. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 37′ 50.7″ Tuath agus 4° 36′ 56.5″ Iar.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath
Na Saoirsí
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann Na Saoirsí neo Na Libirtí.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Howl's Moving Castle
'S e leabhar le Diana Wynne Jones, sgrìobhadair Sasannach, a tha ann an Howl's Moving Castle agus film dealbhach Iapanais le Hayao Miyazaki. Ged a chaidh am film air bhith à sgeulachd an leabhair, tha iad gu math eadar-dhealaichte.
13 an Gearran
'S e 13 an Gearran an 44mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 321 latha (322 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Howl's Moving Castle
Roinn-seòrsa:Leabhraichean Roinn-seòrsa:Film
13 an Gearran
Tachartasan
thumb|Georg Friedrich Händel
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Uaigh
thumb|Uaighean ann an [[Romania.]] Se uaigh a tha an àite san cladhaichear marbhan. Is urrainn dhaibh a bhith fo thalamh (mar is àbhaist an seo), neo os cionn sa chiste. Bidh clach-chuimhne air gu cumanta.
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Cultar
Vélez (Santander)
'S e baile meadhanach ann an Santander, Coloimbia, a th' ann am Vélez (IPA: beles). Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha shuas aig 2,050m os cionn ìre na mara agus agus 137km air falbh bho Bhucaramanga, prìomh-bhaile na roinne. 'S e baile le gnàth-shìde caran fuar a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach mu 16.7˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1539.
Eachdraidh
B' e Ubasá an t-ainm a bha air an àite seo mus an do ràinig na Spàinntich agus b' e Tùsanaich air an robh Chipatá a bha nan tàmh an seo. Chaidh am baile mar a tha e an latha an-diugh a stèidheachadh le Martín Galeano-Doria air 14 an t-Iuchar 1539. Chuireadh ainm Spàinnteach airsan: tha Vélez eile ann faisg air Málaga. Thogadh oilthigh ann an 1549 agus cathair-eaglais ann an 1560. Chaidh Bun-reachd ùr roinneil a chruthachadh ann am Vélez ann an 1853. Thugadh còirichean bhòtaidh do mhnathan airson a' chiad turais a-riamh ann an Coloimbia no ann an Aimearaga-Laideannach air fad. Cha d' fhuair am boireannach a leithid còirichean anns an dùthaich air fad gu ruige 1954, nuair a bha an deachdaire Gustavo Rojas Pinilla os cionn Riaghaltas na dùthcha.
Sluagh a' bhaile
Tha 9,690 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha 19,755 duine a’ fuireach anns an sgìrean air fad, a' gabhail a-steach nan clachan dùthchasail a-staigh crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail nan sgìrean dùthchasail. Taobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid nan daoine ann am Vélez, ach tha 0.1% dhe daoine aig a bheil freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 83.1% nan daoine ann am Vélez leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 27.4% nan dachannan.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am Vélez. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast, fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann am Vélez
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Ardennes (département)
right|thumb|Suidheachadh Ardennes right|thumb|[[Gearradh-arm Ardennes]] 'S e département na Frainge a tha ann an Ardennes. Tha e na laighe ann an Champagne-Ardenne, faisg air a' Bheilg.
'S e Charleville-Mézières am prìomh-bhaile.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Clive W. J. Granger
B' e eaconamaiche a bh' ann an Clive W. J. Granger. Fhuair e Duais Nobel ann an Eaconomacachd ann an 2003.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Chuimrigh Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd
Murt na Ceapaich
200px|right|thumb|Tobar nan Ceann Thachair Murt na Ceapaich air 5 an t-Sultain 1663 anns a' Cheapaich. Sgrìobh Iain Lom mu dheidhinn a' mhurt, " 'S fada cuimhne na h-Aoine / Dh'fhàg a chaoidh sinn fo sproc, / Ann an com na Féill Mìcheil."
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
537
537
Bàsan
Roinn-seòrsa:530an
1489
MCDLXXXIX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1480an
Denholm
'S e baile anns na Crìochan a tha ann an Denholm. Tha e suidhichte eadar Deadard agus Hamhaig anns a' ghleann River Teviot.
Ann an 2001 bha 608 duine a' fuireach an seo.
Rugadh John Leyden, rannsachair anns na h-Innseachan, ann an Denholm 8 an t-Sultain 1775. Chaidh clach-cuimhneachan a thogail ann an 1861 a bha air a cruthachadh le Hector H. Orrock. Tha i suidhichte ann am meadhan a' bhaile ris an canar "the Green"
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan
Oirthir Òir
250px|right|thumb|Sealladh. Tha Oirthir Òir (Gold Coast) na bhaile-mòr ann an Tìr na Banrigh, Astràilia.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
1881
MDCCCLXXXI
189
Bàsan
Roinn-seòrsa:180an
1881
Breithean
thumb|[[Alexander Fleming]]
Bàsan
Roinn-seòrsa:1880an
An Rinn (Contae Bhaile Átha Cliath)
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann an Rinn.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
1005
MV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1000an
Íhaldsflokkurinn
B' e partaidh poileatagach à Innis Tìle a bha a' gabhail ri poileataigs na làimhe deise agus neo-eisimeileachd 's a bh' ann an Íhaldsflokkurinn (Gàidhlig: Pàrtaidh glèidhteachail). Chaidh a stèidheachadh ann an Reykjavík air 24 an Gearran 1924, nuair a sgarr Borgaraflokkurinn ann an dà leth. B' e Jón Magnússon a stèidhich am pàrtaidh. Thàinig a' mhòr-chuid nam ball Íhaldsflokkurinn agus Frjálslyndi flokkurinn ri chèile gus Sjálfstæðisflokkurinn a stèidheachadh ann an 1929. B' e Morgunblaðið a bh' ann pàipear-naidheachd a' Phàrtaidh.
Taghaidhean dhan Alþingi
B' ann ann an 1927 a bha Íhaldsflokkurinn na bu shoirbhachaile anns na taghaidhean dhan Alþingi, nuair a fhuair iad 16 seataichean.
Prìomh-mhinistearan
Bha dithis Forsætisráðherra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) aige nuair a bha am pàrtaidh ann:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Radium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an radium le samhla Ra agus àireamh atamach 88.
Tha e meatailt glè rèidio-bheò agus beòthail.
Eachdraidh
Ann an 1898 bhuain Marie Curie is Pierre Curie radium à pitchblende an dèidh a' pholonium. Ann an 1910 rinn Marie Curie agus André-Louis Debierne radium fìor-ghlan. Chuir iad sruth dealain tro radium chlòraid aig eileagtròd mearcair is rinn iad co-leaghan radium-mearcair. Theasaich iad an co-leaghan ann an àile haidridein agus cruthaicheadh radium fìor-ghlan.
Cleachdadh
Ann an 1920an cleachdadh radium ann am peant solasta airson uaireadairean agus aodainnean ionnsramaid. Fhuair na peantairean aillse o chionn 's gun robh iad a' ligheadh a bruisean-pheant rèidio-bheò.
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt
Calafòrnium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an calafòrnium le samhla Cf agus àireamh atamach 98. 'S e actanach agus meatailt rèidio-bheò bog agus dlùth a tha ann. Tha an aidheon +3 as cudromaiche sa' cheimigeachd de chalafòrnium ach tha calafòrnium(IV) ogsaid ann cuideachd.
Rinneadh caractarachd ri 20 iosatòpaichean de chalafòrnium. Tha 251Cf, le leth-bheatha 898 bliadhna, 249Cf, le leth-bheatha 351 bliadhna, 250Cf, le leth-bheatha 13.08 bliadhna, agus 252Cf, le leth-bheatha 2.645 bliadhna, as seasmhaiche.
Eachdraidh
Ann an 1950 rinneadh an toiseach calafòrnium aig Glenn Theodore Seaborg, Albert Ghiorso, Kenneth Street, Jr. agus Stanley G. Thompson. Chleachd iad an greasadair-mhìrean 60 òirleach aig Oilthigh Chalafòrnia, Berkeley agus bhuail iad niùclasan de churium-242 le niùclasan de helium is rinn iad calafòrnium-245. Cha do rinn iad ach 5000 ataman ann an deuchainn seo. Dh'ainmicheadh iad e air Calafòrnia, ach chan eil seo co-shìnte ri diospròsium anns an t-sreath nan lantanach mar actanaich eile.
Cleachdadh
Cleachdar calafòrnium mar bhun-niùtroin airson rèidiografaidh agus leigheasadh aillse.
Roinn-seòrsa:Actanach Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt
Ceann Tòrr
'S e baile beag ann an ear-thuath na h-Alba a tha ann an Ceann Tòrr (Beurla: Kintore). neo Ceann an Tòrr.
Tha e ann an Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain (Siorrachd Obar Dheathain ro 1975). Tha e mu 11 mìltean (18 km) san àird an iar-thuath air Obar Dheathain. Tha e suidhichte air bruach Abhainn Deathan.
Ann an 2001 bha 1,696 duine a' fuireach an seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
1490
MCDXC
Mérida
'S e baile meadhanach Spàinnteach a tha ann am Mérida (IPA: meɾiða, Estremeñu: Méria). Tha e suidhichte aig 217m os cionn ìre na mara, anns a' cheàrn Extremadura ann an àirde an iar na Spàinne. 'S e prìomh-bhaile Extremadura a th' anns a' bhaile fhèin. Chaidh a steidheachadh ann an 25 RC (ro Crìosd). Tha 58,164 duine a' fuireach ann.
Freumhan an ainm
Tha luchd-rannsachaidh dhen bheachd gur ann à Emerita Augusta ann an Laideann a tha an t-ainm. B' e àite far a dheidheadh seann shaighdearan. Chaidh sin arabachadh gu ماردة (Maaridah). Bheireadh sin Seann Saighdearan Augustus dhuinn sa Ghàidhlig.
Cruinn-eòlas
A rèir figearan an riaghaltais, 's e an t-Iuchar am mìos as teotha agus 's e am Faoilleach am mìos as fhuaire ann am Mérida. Cha thuit ach 486mm de dh'uisge air a' bhaile thairis air a' bhliadhna - 787mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite gu math tioram a th' ann. center|600px
Ceanglaichean A-mach
Riaghaltas a' bhaile
Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Beinn Rothaich
thumb|300px|[[Beinn Nibheis, a' Bheinn Rothaich às àirde ann am Breatainn]] 'S e beinn ann an Alba a tha os cionn 3,000 troigh (914.4m) de dh'àirde a th' ann am Beinn Rothaich. Tha 282 dhiubh ann. Tha an t-ainm a' tighinn bhon Ridire Ùisdean Rothach (Sir Hugh Munro) (1856–1919), a chruthaich liosta de na beanntan seo ann an 1891. Ma tha mullach beinne os cionn 3,000 troigh, ach nach eil na bheinn fa-leth, 's e mullach Rothaich a th' ann. Anns an ath-sgrùdadh de na beanntan seo ann an 2012, a tha foillsichte le Club Streapadaireachd na h-Alba, bha 282 Beanntan Rothaich ann agus 227 mullaich Rothaich eile. Dh'atharraich àireamh nam Beinn Rothach bho àm gu àm nuair a chaidh ath-sgrùdadh a dhèanamh le innealan de theicneòlas nas ùire agus nas mionaidiche.
Anns a' Chèitean agus an Iuchar 2009 rinneadh ath-sgrùdadh air na beanntan a bha faisg air 3,000 troigh. Air 10 An t-Sultain 2009 chaidh ainmeachadh gu bheil a' bheinn Sgùrr nan Ceannaichean, aig ceann a' deas Gleann Carrainn, 2,997 troigh (913.43 m) de dh'àirde a-mhàin. Mar sin chaidh inbhe na Beinne Rothaich a thoirt air falbh bhuaithe agus 's e Beinn Corbett a th' ann a-nis. As t-samhradh 2011 chaidh lorg gu bheil Beinn a' Chlaidheimh ann an Achadh an Iasgair 2,998 troigh agus 8 òirleach (914 m), agus mar sin ro bheag airson a bhith na Bheinn Rothaich. Chaidh inbhe Beinne Rothaich a thoirt air falbh bhuaithe anns an t-Sultain 2012, agus tha i a-nis na Beinn Corbett.
Anns an t-Sultain 2012, bha liosta nam Beinn Rothaich a' gabhail a-steach 282 beanntan Rothaich agus 227 mullaich Rothaich eile.