cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Crois Mhìcheil
‘S e baile beag dùthchasail ann an cridhe na Stiùbhartachd, air an àirde an iar-dheas na h-Alba air iomall Chaisteal Dhùghlais a th' ann an Crois Mhìcheil (Beurla/Beurla Ghallda: Crossmichael). Tha e suidhichte aig 95m os cionn ìre na mara, ann an Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt ro 1975), air an A713 eadar Parton agus Gleann Lochair, ri taobh Loch Ken agus na h-Aibhne Dhè. Tha e 268km air falbh bho Obar Dheathain, 100km bho Ghlaschu, 16km bho Chille Chuithbeirt agus 119km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla a th' ann a’ chiad chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Crois Mhìcheil. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air turasachd, àiteachas agus coilltearachd. A bharrachd air sin, tha eaglais, talla na h-eaglaise agus oifis a' phuist anns a’ bhaile. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil ann, a dh'fhrithealaicheas am baile seo, Gleann Lochair, Baile Mhic Aoidh, Parton agus Baile Labhrainn, ach feumar a dhol dhan àrd-sgoil ann an Caisteal Dhùghlais.
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à crois anns a' Ghàidhlig tha an t-ainm, mar a' mhòr-chuid nan ainmean-àite crois- ann an Alba. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Chille Chuithbeirt fhèin anns an 17mh Linn. A dh' aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann à Cors a tha an t-ainm, leis cho pailt a tha ainmean mar sin san sgìre.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Dùn Phris
‘S e baile meadhanach agus faisg air Cille Chùithbeirt, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann an Dùn Phris (Beurla: Dumfries). Tha e suidhichte aig 17m os cionn ìre na mara, ann an cridhe Dhùin Phris is Gall-Ghàidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phris ro 1975), eadar Dail Bheithe agus Inbhir Anainn, ri taobh na h-aibhne Nid. Tha e 250km air falbh bho Obar Dheathain, 97km bho Ghlaschu, 15km bho Ruadhail agus 102km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla a th' ann a’ chiad chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Dùn Phris, ach tha Pòlais làidir cuideachd. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, coilltearachd agus gnìomhachas. A bharrachd air sin, tha an t-àite làn seirbheisean dhen a h-uile sheòrsa. Taobh fhoghlaim, tha deich bun sgoil agus ceithir àrd sgoil ann an Dùn Phris. A thuilleadh air sin, 's e a' phrìomh-bhaile dhen Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh a th' ann. Ann an 2001 bha 31,146 duine a' fuireach an seo.
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à Caer/Dùn agus ainm na treubh Frisianach neo Preas ann an seann Chuimris neo Gàidhlig a th' ann an t-ainm. 'S ann gu math pailt a tha ainmean-àite ann an Cuimris ann an ceann a deas na h-Alba. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Dhùn Phrìs fhèin anns an 14mh Linn. A dh'aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann à Gàidhlig Druim neo Dronn a th'ann ainm an àite seo. A bharrachd air sin, tha cruth na tìre a' toirt cuideam dhan dà theòiridh seo, o chionn 's gu bheil dùn agus druim ann.
Eachdraidh
Tha sgrìobhainn bhon 18mh linne, ga chumail air ball an taigh-sheinnse Hole in the Wa' ann am meadhan a' bhaile, gur e Druim Phrìs an t-ainm a bha air a' bhaile o shean. Tha an t-ainm ga sgrìobhadh Drumfries, mar druim (facal cruinn-eòlaiche). A bharrachd air sin, tha Ospadal Rìoghail a' Cheàrna ga thogail dìreach air barr druim, ri taobh na h-aibhne Nid. Chaochail Raibeart Burns an seo ann an 1796. Chuir Prionnsa Teàrlach Stiùbhart seachad na h-oidhche ann an Dùn Phrìs air Disathairne 21 an Dùbhlachd 1745, air an t-slighe air ais a dh'Alba gu ruige na Gàidhealtachd. Chuireadh càin dhe £2,000 agus 1,000 paidhir bhròg air a' bhaile, a chaidh a phàigheadh an ath latha. Ann an 1763 chaidh rathad a chruthachadh leis an arm eadar Port Phàdraig agus Cathair Luail, a dheidheadh tro Dhùn Phris. Bhathar ag iarraidh an rathad seo a chleachdadh airson Èirinn a cholonachadh. Bha e na Bhorgh Rìoghail le dleastanasan riaghlaidh eadar 1855 agus 1957, nuair a chuireadh às dhan t-siostam.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phris Roinn-seòrsa:Na Seumasaich
Leon Trotsky
'S e poilteagach Marxach, ceannairceach Ucraineach, Iùdhach agus riochdaire dioplòmasach a bha ann an Lev Davidovich Trotsky (Ruiseis: Лев Давидович Троцкий, IPA: lʲɛf ˈtrotskʲɪj, ainm tùsail Лейба Давидович Бронштейн/Leba Davidovich Bronstein Bereslavka, 7 an t-Samhain, 1879 - Coyoacán, 21 an Lùnastal 1940). B' e esan a thoisich an t-Arm Dearg, ach nas fadalaiche, bha strì mhòr eadar Trotsky, agus Stalin. Chaidh e air a mhuirt ann an Meagsago. Is ann a teaghlach Iùdhach a bha Trotsky, agus dh'obraich sin an aghaidh. B' e bràthair Olha Kameneva a bh' ann. B' e Pavlo Sudoplatov a bha os cionn an sgiobha rinn e foill-mhort airsan.
Sgoil-uisge
Roinn-seòrsa:Saidheans Innlichidh Roinn-seòrsa:Uisge
Taghadh Albannach 2007
thumb|Toraidhean an taghaidh Albannach 2007
3 an Cèitean 2007 thachair an Taghadh Albannach 2007.
Bhuannaich am Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba an cuid as motha de sheataichean, le 47 o 129 ann an Taigh an Ròid. Chaidh Ailig Salmond na phrìomh-mhinistear na h-Alba.
Achadh Glaisìn
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Achadh Glaisìn.
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Spa Springs
Tha Spa Springs ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Diego Lemos
B’ e Diego Euclides de Angulo Lemos (Popayán, 12 an t-Samhain 1841 - Funza, 14 an Gearran 1917) saighdear agus neach-poileataigs à Coloimbia, a bha na Cheann-suidhe Choloimbia bho 9mh am Màrt 1908 gu ruige 14mh an Giblean 1908 air sgàth gu robh an ceann-suidhe Rafael Reyes air dhìth greiseag.
Beatha
‘S e an treas dhe dusan chloinne a fhuair Miguel Wenceslao de Angulo Díaz del Castillo agus Antonia Lemos Largacha a bh’ann. Phòs e an baintighearna Adelaida Buchelli Valencia, nighean Serafín Buchelli Villota agus Dominga Valencia Quijano, à Pasto.
Na Shaighdear
Thoisich e mar shaighdear ann an 1860, airson an Riaghaltas laghail a dhìon ann an cogadh sìobhalta ga thòiseachadh leis an t-Seanailear Mosquera a bha airson an Riaghaltas fhaighinn tro ainneart. Dh’fhàilnich iad ach fhuair esan fhèin mathanas-coitcheann agus lean e ann an airm na Stàitean Aonaichte Choloimbia. Bha e an sàs ann an ruaig armachd ùr ann an 1876 agus b’ fheudar dhàsan a theiche gu Eacuador. An ath bhliadhna ann an Túquerres, thug e taic dhan ar-a-mach gun do chuir Antonio Borrero, an t-seann cheann-suidhe na h-Eacuador, air dòigh an aghaidh Riaghaltas na dùthcha airson a thilleadh dhan dhùthaich gus an cumhachd fhaighinn. Rinn e caismeachd tro Chumbal gu ruige Ibarra ach nuair a ràinig e agus na feachdan aige an t-àite ris an canar Quebrada Oscura, thug na feachdan aig a’ Chòrnaileir Rafael Arellano Del Hierro, Ceannard Roinnean an Tuatha, ionnsaigh orra agus chuir iad teicheadh orra gu ruige Panán far an do chuir e ruaig air. An dèidh sin, dhìon e an riaghaltas aig José María Plácido (1883 - 1888) ann an Eacuador.
Cùrsa-Beatha anns a’ Poileataigs
Thill e a Choloimbia airson dreuchd fhaighinn mar fhiosgal aig Taigh na Cùirte ann am Pasto. Thoisich e anns an airm as ùr agus lorg e an rang dhe Seanailear 22 an Lùnasdal 1890. Bha e na chathairiche Mòr-dhail nan Riochdairean ann an 1898. Ghluais e gu Bogotá aig toiseach tòisichidh na 20mh linne airson am pàipear-naidheachd El Colombiano a chuir air bhog.
Ceann-suidhe Choloimbia
Thug e air Ceannas na Poblachd 14 an Giblean 1908 oir bha an ceann-suidhe fhèin air dhìth airson greiseag. Fhad ‘s a bha e na dhreuchd dh’ainmich e Baldomero Sanín Cano mar leas ministear a’ Mhaoineachaidh, is dh’obair esan mar fho-rùnaire.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Baile Mhoirein, Siorrachd Antigonis
Tha Baile Mhoirein (Beurla: Morristown) ann an Siorrachd Antigonis, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Áth an Phoirt Leathain
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Áth an Phoirt Leathain.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Donald J. Cram
B’ e Donald James Cram (Chester (Vermont) 22 an Giblean 1918 – Palm Desert (Calafòrnia) 17 an t-Ògmhios 2001) Ceimigear às Na Stàitean Aonaichte. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1987, còmhla ri Jean-Marie Lehn agus Charles J. Pedersen.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Pedro Nel Gómez
B' e dealbhadair à Coloimbia a bha ann an Pedro Nel Gómez (1899 - 1984). Rugadh ann am Medellín.
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
1960
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1960 (MCMLX).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1960an
Cìopras
Ma tha thu lorg na craoibhe, feuch sìpreis
'S e eilean is dùthaich ann an Àisia a tha ann an Cìopras   neo Cìoprus neo Cuprus ((Greugais: Κύπρος (Kýpros); Turcais: Kıbrıs; Beurla Cyprus). 'S e Nicosia am prìomh-bhaile a tha aice. Tha an t-eilean ainmeil airson an sgaradh aige eadar na Grèigich is Turcaich air, ach tha coimhearsnachd mhòr air aig a bheil Beurla mar cànan màthaireil, gu h-àraid sna bailtean-turasachd agus bunaitean an airm.
Eachdraidh
Bha Cìopras na phàirt Impireachd nan Otomanach ro 1748.
Iomraidhean
left|300px
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Àisia
Port Wade
Tha Port Wade ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Agrado
'S e baile beag ann an Huila, Coloimbia,  a th' ann an  Agrado  neo El Agrado. Tha e suidhichte 135km air falbh bho Neiva, prìomh-bhaile na roinne, shuas anns na h-Andes. 'S e baile le gnàth-shìde bhlàth a th' ann le teodhachd mheadhanach dhe 24˚, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1837.
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 8,489 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach  3,903 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Agrado (is mòran dhuibh mestizos). Tha 0.2% dhe Tùsanaich agus 0.1 % dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 84,8% dhe na daoine ann an Agrado leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 16% dhe na dachannan.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Agrado. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
Daoine Ainmeil
José María Rojas Garrido (1824 - 1883): Ceann-suidhe na dùthcha ann an 1866.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Agrado
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Vaslui
'S e baile meadhannach eadar Iași agus Bârlad, air an àirde an ear-thuath Romàinia a th' ann am Vaslui (IPA: ˈvasˈluj, Ucràinis: Васлуй, Gearmailtis: Wassluy, Ungairis: Vászló). Tha e suidhichte eadar na h-Aibhnichean Delea agus Vaslui, aig 110m cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Vaslui. Tha 55,407 duine a' fuireach ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Romàinia
Jozip Broz Tito
Bha Jozip Broz Tito (fior-ainm “Jozef Broz”) na ar-a-maiche Iùgoslaibhianach a shabaid anns an Dàrna Cogadh, agus a chuir an dàrna Iùgoslaibhia ri chèile. Fhuair e a chuid foghlaim san Sgoil Eadar-nàiseanta Lenin (Ruisis: Международная ленинская школа).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Daoine às an Iùgoslabh
Piast
thumb|right|200px|Seula nam Piast
B’ e na Piast (Pòlais: Piastowie, Gearmailtis: Piasten) uacharanachd Rìoghal a bha os cionn Rìoghachd na Pòlainn bho 1025 gu ruige 1385. Bha an cuid sliochd os cionn caochladh dhiùcachd fad na dùthcha ann an Masowie gu ruige 1526 is ann an Silesia gu ruige 1675. 'S e a' chiad riaghladairean stàit na Pòlainn a bh'annta.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:A' Phòlainn Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Ewenni
Tha am baile Ewenni ann am Bro Morgannwg, a' Chuimrigh. Tha e 17.1 mi (27.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 148.2 mi (238.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 750 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 126 (16.8%); rugadh 74% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bro Morgannwg Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
550
Bàsan
Roinn-seòrsa:550an
Rosbrog
'S e baile beag ann an Alba a Deas a tha ann an Rosbrog. Tha e anns na Crìochan.
Tha timcheall air 70 duine a' fuireach an seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Comhairle nan Crìochan Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Baile Mhic Guaigín
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann am Baile Mhic Guaigín.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Ysgir
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Powys Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Oilthigh Halle-Wittenberg
Is e oilthigh aosmhor Gearmailteach a tha ann an Oilthigh Mhàrtainn Lùtair Halle-Wittenberg (Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg sa’ Ghearmailtis, Martin-Luther-University of Halle-Wittenberg sa’ Bheurla). Tha e na laighe ann an Wittenberg agus ann an Halle (Saale) ann an Sagsainn-Anhalt anns a' Ghearmailt. B’ àbhaist a bhith dà oilthigh ann a chaidh an cuir ri chèile ann an 1817.
Eachdraidh
'S e am pàirt den Oilthigh Wittenberg ris an canar “Leucorea” am fear as sine. Chaidh a stèidheachadh ann an 1502 le cuideachadh bho rìgh Frederic III. Bha e ceangailte ris a’ mhanachainn Augustineum. Thòisich iad air eòlas-lagha, eòlas-diadhachd agus eòlas-leighis a theagasg. Bho 1508 bha Màrtainn Lùtair ag obair an seo. Bha Philipp Melanchthon na àrd-ollamh airson cànan Greugais. Anns an 16mh linn bha an t-Oilthigh Wittenberg cliùiteach airson rannsachaidh chreideimh. thumb|right|Togalach Oilthigh Halle ann an 1836 Ach nuair a ràinig Napoleon Sagsainn ann an 1813, dhùin e an t-oilthigh. An uair sin dh’ imrich Oilthigh Wittenberg gu Halle.
Ach bha Oilthigh Halle an-seo mar thà, fear a chaidh a stèidheachadh ann an 1694. Ann an 1817 chaidh an dà oilthigh a chuir ri chèile mar Vereinigte Friedrichs-Universität Halle-Wittenberg. Is e sin as adhbhar gu bheil dà dealbh aig an oilthigh. Dh’atharraich an t-ainm a-rithist gu Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg ann an 1933.
thumb|right|An talla "Audimax" an-diugh
An-diugh tha ionad airson eachdraidh an Ath-leasachaidh ann, ionad airson Cànan agus Dualchas na Gearmailt, agus ionad airson rannsachadh mu na Stàitean Aonaichte.
Daoine cudromach
Daoine cudromach ann an Oilthigh Wittenberg:
Loch na Bronn
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch na Bronn. Tha e suidhichte ann an Ratharsair.
Oilthigh Halle-Wittenberg
Daoine cudromach
Àrd-ollaimh cudromach ann an Oilthigh Halle-Wittenberg:
Oileanaich cudromach ann an Oilthigh Halle-Wittenberg:
Port Latharna
Tha Port Latharna ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
Oilthigh Halle-Wittenberg
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Allt 'ic Àra
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Pierre Kemp
B' e bàrd, peantair agus sgrìobhadair às Na Tìrean Ìsle a bha ann am Pierre Kemp (Maastricht 1 an Dùbhlachd 1886–Maastricht, 21 an t-Iuchar 1967). Thathar dhen bheachd gu robh a chuid obrach gu math duibhir, muladach. Sgrìobh Kemp a’ chiad phìos bhàrdachd airson a’ phàipear-naidheachd De Limburger Koerier ann an 1910. Chuir e bliadhna seachad na phreantas fhear-aithris aig De Tijd ann an Amsterdam mus do dh’fhalbh e dhachaigh. Phòs e ri Hubertina Catharine Mommers ann an 1918 agus fhuair iad triùir duine-chloinne. Chuir e seachad tòrr bhliadhna, bho 1916 gu ruige 1945, ag obair ann am mèinn ann an Eygelshoven is e a’ sgrìobhadh cuideachd, fiù 's air an trèana air an slighe dhachaigh. Bhuannaich e an Duais Constantijn Huygens agus 2,500ƒ ann an 1956 agus an Duais P.C. Hooft ann an 1958. 'S e sgrìobhadair a bh' ann a bhràthair beag, Mathias Kemp, cuideachd. A bharrachd air sgrìobhadh, ’s e sàr pheantair a bh’ ann agus chaidh taisbeanaidhean a chuid obrach a chumail ann am Maastricht ann an 1975 agus 2010 san taigh-tasgaidh Bonnefanten ann am Maastricht.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean às na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bàird Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Caisteal Chiosmuil
'S e caisteal ann am Barraigh, Alba a tha Caisteal Chiosmuil no Caisteal Chiosamuil.
B' e dachaigh ceann-cinnidh Chlann MhicNèill a bha ann, ach a-nis tha e air mhàl do dh'Àrainneachd Eachdraidheil Alba fad mìle bliadhna. Lorgar e ann am meadhan a' bhàigh mu 100m air falbh bho laimrig ann am Bàgh a' Chaisteil ann am Barraigh.
Eachdraidh
Chaidh a thogail anns na Meadhan-Aoisean agus tha a chiad iomradh sgrìobhte a' nochdadh anns an 16mh linn. 'S e an aon chaisteal cudromach bho na meadhan linntean a mhair sna h-Eileanan Siar. Tha an t-ainm Caisteal Chiosamuil a’ ciallachadh ‘caisteal creag an eilein bhig’.
A' faighinn ann
Gheibhear luchd-tadhail ann le turas goirid ann an eathar bho Bàgh a' Chaisteil.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Barraigh Ciosmul
Siena
‘S e baile meadhanach ann an ceann a tuath na h-Eadailt a th’ ann am Siena (IPA: sjɛːna, Laideann: Sena Iulia). Tha e suidhichte aig 341m os cionn ìre na mara, anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Toscana, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Toscana, eadar Livorno agus Pergugia, 184km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 293km bho Mhilano, 237km bho Phadova agus dìreach 50km bho Fhirenze. Tha 54,526 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Cumar rèis eich ann an Siena dà thuras gach bliadhna, air a bheil am Palio.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eadailt
Breinigerberg
'S e Breinigerberg clachan anns a' Ghearmailt. Tha 971 daoine a' fuireach an seo (ann an 2005).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
8 an Cèitean
'S e 8 an Cèitean an 128mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (129mh ann am bliadhna-leum). Tha 237 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Gustave Flaubert]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Nictaux a Deas
Tha Nictaux a Deas ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
Basil D'Oliveira
B' e cluicheadair criogaid Sasannach a bha ann am Basil Lewis D'Oliveira (4 an Dàmhair 1931 ann an Cape Town - 19 an t-Samhain 2011 ann an Worcester). Bha D'Oliveria a' cluich 44 geamean-ceasnachadh.
Ceanglaichean a-mach
Basil D'Oliveira aig CricInfo
Roinn-seòrsa:Criogaid
Faidhbhile
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Craobhan
Gath
Is dòcha gu bheil sibh a' lorg:
Bun na h-Aibhne Deas
Tha Bun na h-Aibhne Deas (Beurla: Lower South River) ann an Siorrachd Antigonis, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Saidheans innlichidh
Is Saidheans Innlichidh an t-ainm farsuinneachd airson na roinntean saidheans a tha sonraichte ri innleadaireachd. Lorgar gu bheil iomadh de na saidheansan innlichidh fo ainm "sgoil-aaa", mar eisimplir sgoil-uisge a tha na saidheans bunaiteach ri innleadaireachd shiobhalta agus a tha na bhunachar do sgoil nan so-sruthaich, sgoil a tha bunaiteach ri innleadaireachd mheicniuil.
Baile na Croise, Contae Dhoire
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann am Baile na Croise.
Saidheans innlichidh
Roinn-seòrsa:Innleadaireachd
Baile na Croise, Contae Dhoire
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Jean-Marie Lehn
‘S e Ceimigear às An Fhraing a th’ ann Jean-Marie Lehn (Rosheim 30 an t-Sultain 1939). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1987, còmhla ri Donald J. Cram agus Charles J. Pedersen.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
560
Bàsan
Roinn-seòrsa:560an
Oilthigh Jagiellon
Daoine cudthromach anns an Oilthigh Jagiellon:
Aistean co-cheangailte
Oilthighean Aosmhòr
Nictaux Falls
Tha Easan Nictaux ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Blàthach
Tha blàthach na lionn a bhios air fhàgail nuair a nì thu ìm à bainne
Roinn-seòrsa:Bainne
Lebkuchen
thumb|Lebkuchen à Nürnberg 'S e briosgaidean sònraichte a tha ann an Lebkuchen. 'S e seòrsa de dh'aran-cridhe a th' annta a tha gu math cumanta aig àm na Nollaige.
Chaidh a' chiad Lebkuchen a chruthachadh le manaich anns na Meadhan-Aoisean ann am Franconia, a' Ghearmailt, anns an 13mh linn. Nochd tùsan mu Lebkuchen ann an Ulm ann an 1296 agus ann an Nürnberg (Nuremberg) ann an 1395.
An t-ainm
Chan eilear cinnteach cò às a thàinig an t-ainm Lebkuchen. Canaidh cuid gun tàinig e bhon fhacal Laideann: libum a tha a' ciallachadh 'aran rèidh', ach canaidh feadhainn eile gun tàinig e bhon fhacal Ghearmanach Laib (buileann arain). A rèir beul-aithris tha an t-ainm ceangailte ri Leben (facal Gearmailteach airson beatha), Leib (bodhaig) no Leibspeise (roghainn bìdh).
Air taobh an ear na Gearmailt tha an t-ainm Pfefferkuchen (cèic piobair) nas cumanta. Nochd an t-ainm seo anns na Meadhan Aoisean nuair a chleachdadh am facal piobar airson a h-uile spìosrach às na dùthchannan meadhan-earach Àisia. Tha an t-ainm seo ceangailte ris na spìosraidh sònraichte a th’ annta.
Lord of the Rings (film)
Tri fiolmaichean steidhichte air an leabhar Lord of the Rings(Tighearna nam Fainne) le JRR Tolkien. Chaidh an stiùireadh le Peter Jackson(Peadair MacIain) agus chaidh a chlàradh ann an Seallain Nuadh ann an 1999. Thainig a' chiad fhiolm The Fellowship of the Ring(Caidreachas nam Fainne) a-mach anns an Dubhlachd 2001, le The Two Towers(An Da Thùr) a' tighinn a-mach ann an 2002 agus Return of the King(Tilleadh an Righ) a'nochdadh ann an 2003. Bhuannaich Tilleadh an Righ 11 duaisean acadamaidh ann an 2004.
Lebkuchen
An t-ainm
Uaireannan canar Honigkuchen (cèic meala) ris cuideachd, ainm a tha a' toirt fianais mun chungaidh as cudromaiche.
Lord of the Rings (film)
Sgeulachd
Corr is tri fichead bliadhna as deidh nan tachartasan anns The Hobbit(Na Hàbad), tha an tighearna dorch, Sauron ag eirigh agus a' sireadh An Aon Fhainne a ghoid Bilbo bho Uamh Gollum. Feumaidh a cho-ogha òg, Frodo Baggins a chur às dhan Fhainne aig Bealach Bheinn Luain
Muinntir Sgioba
Roinn-seòrsa:Film
Lebkuchen
Na cungaidhean
thumb|Bùth le Lebkuchen de gach seòrsa thumb|Taigh à Lebkuchen Anns na sgìrean eadar-dhealaichte chithear diofar anns na dòighean bèicearachd agus anns na cungaidhean a th' annta a rèir nan tradaiseanan ionadail.
Mar is trice 's e mil aon de na cungaidhean as cudromaiche airson blàs milis fhaighinn agus cleachdar caineal, clo-mheas, ainis, rud beag càrdamon, lus a' choire, dinnsear, piobar geal agus cnò-mheannt mar spìosrach. Chan eilear a' cleachdadh mòran min agus tha seòrsaichean ann (m.e.: Nürnberger Lebkuchen) gun min. Cha tèid beirm a' cleachdadh idir, cuirear potais no Salt of Hartshorn na h-àite.
Uaireannan cuirear almon, cnòthan is measan tiormaichte riutha agus thèid an sgeadachadh le seòclaid.
Seo eisimpleir mu na cungaidhean sònraichte a tha ann an Honigkuchen (cèic meala):
Mar is trice tha Lebkuchen caran bog, ach tha seòrsa eile ann a tha nas cruaidhe. Cleachdar e airson 'cridhe' a dhèanamh le ainmean orra à siùcar, no airson taighean beaga a thogail a tha ceangailte ris an sgeulachd Hansel and Gretel.
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Biadh Roinn-seòrsa:Nollaig
An Aird Mhòr
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an an Aird Mhòr.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Borgarnes
'S e baile beag air an àirde an iar Innis Tìle a th' ann am Borgarnes (IPA: pɔrkarˌnɛs). Tha e suidhichte faisg air Akranes, aig 52m os cionn ìre na mara, san roinn Vesturland (Roinn an Iar), ri taobh an loch mara Borgarfjörður, 118km air falbh bho Selfoss agus 312km bho Akureyri. Tha 1,875 duine a’ fuireach sa bhaile agus tha an drochaid Borgarfjarðarbrú, an dara dhrochaid as fhaide na dùthcha, ga ceangladh ri Reykjavík. 'S ann air turasachd agus Àiteachas a tha eaconomaidh na sgìre stèidhichte. Tha e a' buntainn dhan sgìre-phàrlamaid Norðvesturkjördæmi. Tha Oilthigh Bifröst suidhichte faisg air a' bhaile.
Eachdraidh
''Skalla-Grímur var þar um veturinn, sem hann kom af hafi, og kannaði þá allt hérað. Hann nam land utan frá Selalóni og hið efra til Borgarhrauns og suður allt til Hafnarfjalla, hérað allt svo vítt sem vatnföll deila til sjóvar. Hann reisti bæ hjá vík þeirri, er kista Kveld-Úlfs kom á land, og kallaði að Borg, og svo kallaði hann fjörðinn Borgarfjörð.''
''Bha Skalla-Grímur ann sa gheamhradh às an tàinig e, a' sgrùdadh na sgìre air fad. Thug e fearann ​​bho Selalón agus gu h-àrd gu Borgarhraun agus gu deas cho fada ri Hafnarfjall, sgìre a tha cho farsaing ri easan a ’roinn chun mhuir. Thog e tuathanas faisg air a ’chala a thàinig ciste Kveldulf air tìr, agus thug e Borg mar ainm air, agus an uairsin ghairm e am fjord Borgarfjörður''
Thàinig Borgarnes gu bhith na àite malairt ann an 1861, às deidh dha Innis Tìle saorsa monopolaidh malairteach na Danmhairg fhaighinn, agus an aghaidh an iarrtais airson àite malairt air taobh siar an eilein. Chaidh companaidh malairt fhosgladh an uairsin ann an 1977.
Ged a tha Borgarnes na sheasamh ri taobh na mara, cha mhòr nach eil iasgach idir air a thachart an-diugh. Air 24 an Dàmhair 1987, chaidh còirichean seilbh malairteach a thoirt dha Borgarnes agus chaidh ainmeachadh gu foirmeil mar Borgarnesbær. Air 11 an t-Ògmhios 1994, thàinig Borgarnesbær Hraunhreppi, Norðurárdalshreppi agus Stafholtstungnahreppi còmhla fon ainm Borgarbyggð.
Freumh-fhaclachd
Tha an t-ainm a' ciallachadh Rubha an Dùin sa chànan aca, bho Borg (Dùn) agus Nes (Rubha).
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Baisteadh
right|thumb|Baisteadh na h-[[inbheach|inbhich]]
Taghadh Albannach 2003
thumb|Toraidhean an taghaidh Albannach 2003
Baisteadh
Tha baisteadh nuair a’ gabhail a-steach don eaglais Chrìosdail le bhith ga fhrasadh le uisge no ga chur ann an uisge, agus a’ toirt ainm baistidh air.
Taghadh Albannach 2003
1 an Cèitean 2003 thachair an Taghadh Albannach 2003.
Bhuannaich am Pàrtaidh Làbarach na h-Alba an cuid as motha de sheataichean, le 50 o 129 ann an Taigh an Ròid. Mhair Seac MacConaill a bhith na phrìomh-mhinistear ann an co-bhanntachd còmhla ri na Lib Deamaichean.
Toraidhean
Faic cuideachd: Liosta Ball-Pàrlamaid na h-Alba, 2003-2007
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Teampall Kodaiji
thumb|right|250px|Teampall Kodaiji Tha Teampall Kodaiji　高台寺, no Teampall Kodaijusho-zenji　高台寿聖禅寺 mar a b' aithnichear roimh' e, suidhichte ann am Beanntan Higashiyama, Kyoto an Ear, Iapan goirid don taobh dheas air Naomh-chobhan Yasaka　八坂神社.
Stèidhich a' bhan-uasail Kita-no-Mandokoro an teampall mar chuimhneachan air a cèile, Toyotomi Hideyoshi (1536-98) nach maireann. B' e Tokugawa Ieyasu a bu mhotha a chuir maoin a-steach ann a bhith a' togail an teampaill, oir b' esan prìomh thighearna fo Hideyoshi agus an uair sin na Shogun de dh'Iapan. Air sàilleibh sin, fhuaras teampall a choisinn cliù air sgàth ealantas is grinneas a dhealbhaidh. Ann an 1624, chuireadh abaid Theampall Kenninji 建仁寺, Sanko Joeki, an dreuchd an t-sagairt bunaiteachaidh, agus 's e Teampall Kodaiji fear de na fo-theampaill as motha 's as cudromaiche a th' ann an Teampall Kenninji bhon uair sin.
Rinneadh sgrios mòr air Teampall Kodaiji le caochladh theintean an dèidh 1789, mar sin dheth, chan eil air fhàgail ann de na togalaichean a bh' aige ach Otama-ya, Kaisan-do, Kangetsu-dai, Kasa-tei agus Shigure-tei msaa. 'S e adhbhar toileachais a th' ann ge-tà gu bheil iad seo ann an staid mhath dhìon-ghlèidhte fhathast. Tha iad uile air an sònrachadh nan "Seilbhean Cultarach Cudromach" le Riaghaltas Iapain.
Ann an 1588, chaidh an inbhe-uaisle a b' àirde a bhuileachadh air Kita-no-Mandokoro (air an robh far-ainm "Nene") leis an Ìompaire Goyozei, agus thugadh oirre an t-ainm urramach Kodai-in ann an 1603. 'S ann don ainm mu dheireadh seo a bhuineas ainm Teampall Kodai-ji fhèin. Mar bu ghnàth le mnathan-uaisle a linn-sa, chaidh i na cailleach-dhubh Bhudach an dèidh bàs a duine-chèile, agus ghabh i an t-ainm creidmheach Kogetsu-ni oirre fhèin. Chaochail i aig aois 76 bliadhna air 6mh latha dhen t-Sultain, 1624.
Iomradh agus Ceangal A-muigh
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:An t-Seapan
Platanum
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann am platanum le samhla Pt agus àireamh atamach 78. 'S e meatailt trastach a tha ann. Tha na feartan phlatanum coltach ri na de bhuidheann phlatanum, dè tha paladium, ròdium, osmium, iridium agus rutenium. Tha e na mhealtailt uasal air sgath 's nach eil e ag iom-obraich gu furasta. Tha 6 iosatòpaichean nàdarra aig platanum, 192Pt, 194Pt, 195Pt, 196Pt, 198Pt (seasmhach) agus 190Pt, le leth-bheatha de 6.5(3) × 1011 bliadhna a thìde.
Taisgealadh
Ann an 1748 dh'fhoillsich Antonio de Ulloa y Torre-Guiral a' chiad aithisg mu dheidhinn platanum.
Cleachdadh
Cleachdar platanum ann an catalais agus mar usgar. 'S e co-thàthaidhean phlatanum a tha anns nan drugaichean cisplatin, carboplatin agus oxaliplatin. Cleachdar na drugaichean seo an aghaidh aillse.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Meatailt Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailtean trastach
Charles J. Pedersen
B’ e Charles John Pedersen (Busan) 3 an Dàmhair 1903 – Salem (Jersey Nuadh) 26 an Dàmhair 1989) Ceimigear às Na Stàitean Aonaichte. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1987, còmhla ri Jean-Marie Lehn agus Donald J. Cram.
The Witter
'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' anns an The Witter.
Suidheachadh
Tha e suidhichte aig ceann a tuath an eilean Hòigh ann an Arcaibh. Tha The Witter 121m (397 troigh) de dh'àirde. Air mullach na beinne chithear seann chàrn leth-fhalaichte anns an fheur a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. 'S e Ward Hill a mhàthair-mhullaich, tha e suidhiche deas air The Witter. Gheibhear deagh shealladh air Graemsay bho mhullach na beinne.
Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air The Witter san 20 am Faoilleach 2012 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills".
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Parton
Is docha tha sibh a' lorg partan neo Dolly Parton
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Caisteal Dhùghlais air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann am Parton. Tha e suidhichte aig 61m os cionn ìre na mara, ann an cridhe na roinne Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt ro 1975), eadar Crois Mhìcheil agus Clachan Eòin, ri taobh na h-aibhne Dhè. Tha e 56km air falbh bho Dhùn Phrìs, 150km bho Glaschu, 100km bhon An t-Sròn Reamhar agus  156km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla a th' ann a’ chiad chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Parton, ged an robh Gàidhlig fhathast beò ro 1700. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Oidhche Shàmhach (òran)
thumb|300px| Teacsa agus leadan a sgrìobh Franz Gruber 'S e aon de na h-òrain as ainmeile air feadh an t-saoghail aig àm na Nollaige a tha ann an Oidhche Shàmhach no Ciùin an oidhch'  (Stille Nacht sa Ghearmailtis, Tawel Nos sa Chuimris). Chaidh an teacsa tùsail a sgrìobhadh leis an t-sagart Josef Mohr agus chuir an tìdsear Franz Gruber fonn air na rosgrannan.
An t-òran
Sgrìobh Josef Mohr na faclan anns a' bhliadhna 1816 anns a' bhaile bheag Mariapfarr, an Ostair. Ron Nollaig 1818 dh'fhaighnich e de Franz Gruber fonn a chur ris na faclan. Rinn Gruber e agus sgrìobh e ceòl giotàr cuideachd. Sheinneadh an t-òran airson a' chiad turas anns an aifreann meadhan oidhche ann an Eaglais Naomh Nicholas ann an Oberndorf, an Ostair.
Tha mòran sgeulachdan ann mun aifreann seo. Tha feadhainn ag ràdh gun robh am piàno anns an eaglais briste, canar feadhainn eile, gun do chòrd ri Mohr a bhith a' cluich a' ghiotàr. Ach tha e fìor gun robh Mohr agus Gruber a' gabhail nan rannan mar òran-charaid, agus gun do sheinn iad an t-sèist còmhla ri còisir. Chluich Mohr an giotàr aig an aon àm. Chòrd an t-òran gu mòr ris an luchd-creideimh.
Cha robh e ach gu 1833 nuair a bha Mauracher, neach-obrach piàno bhon Ziller Valley, a' gabhail an òrain ann an Leipzig còmhla ri luchd ciùil eile. Chòrd an t-òran seo ris an luchd èisteachd fìor mhath. Bhon uair sin chaidh an t-òran a sgaoileadh air feadh an t-saoghail.
'S e òran gu math iomraiteach a tha ann. Thachair gun do stad an t-sabaid san Chogadh Mhòr aig oidhche na Nollaige 1914 agus thòisich na saighdearan air an t-òran Oidhche Shàmhach a sheinn còmhla. Tha an tachartas seo fhathast cliùiteach mar fhosadh-aimhreit na Nollaige.
An-diugh tha e air a h-eadar-theangachadh gu còrr is 300 cànan agus dual-chainntean.
Chaidh an teacsa tùsail air chaill, ach anns a' bhliadhna 1995 lorgadh leth-bhreac eile, sgrìobhte anns a' bhliadhna 1820 le Mohr fhèin.
Bha sia rosgrannan anns an òran tùsail, seo trì rosgrann ann an Gearmailtis còmhla ri dà eadar-theangachadh eadar-dhealaichte ann an Gàidhlig:
Josef Mohr
thumb|300px|right|Stille Nacht Kapelle (Eaglais bheag Oidhche Shàmhaich) ann an Oberndorf Rugadh Joseph Franz Mohr air an 11 latha den Dùbhlachd 1792 ann an Salzburg, an Ostair. Dh'ionnsaich e sagartachd agus bhon bhliadhna 1815 bha e na shagart. An toiseach bha e ag obair ann an Ramsau faisg air Berchtesgaden, a' Ghearmailt agus an uair sin ann am Mariapfarr far an do sgrìobh e an dàn Stille Nacht (Oidhche shàmhach/Ciùin an oidhch') le sia rannan. Anns a' bhliadhna 1817 ghluais e gu Oberndorf airson dà bhliadhna. 'S e seo far an do dh’fhaighnich e do Ghruber, fonn a chur ris na rannan.
As dèidh dà bhliadhna ann an Oberndorf, dh'imrich Mohr bho àite gu àite eile, gus mu dheireadh thall (1837) dh'fhuirich e ann an Wagrain, an Ostair. Dh'fhosgail e sgoil ùr airson cloinne bochda agus chuir e siostam air bhonn airson cùram a ghabhail do sheann daoine. Air an 4mh latha den Dùbhlachd 1848 chaochail e mar duine bochd air sgàth 's gun tug e an tuarasdal aige do dhaoine a bha dhìth air. Chaidh a thìodhlacadh ann an Wagrain.
Thaghadh muinntir Wagrain an t-ainm "Mohr" mar ainm na sgoile ann an Wagrain airson urram a thoirt air an t-sagart. Bhon bhliadhna 2006 a-mach tha taisbeanadh maireannach mu Mhohr ri fhaicinn anns an taigh-tasgaidh Wagrain.
Franz Gruber
Rugadh Franz Xaver Gruber air an 25mh latha den t-Samhainn 1787 ann an Unterweizberg, an Ostair. B' e tidsear a bha ann agus bha e ag obair anns an sgoil ann an Arnsdorf, trì cilemeatair air falbh bho Oberndorf. Aig an aon àm bha e na organaiche agus neach-stiùiridh na còisire ann an Eaglais Naomh Nicholas ann an Oberndorf. Chruthaich e binn airson an òran Oidhche Shàmhach agus chuir e rèiteachadh giotàr ris.
Bliadhnaichean an dèidh seo dh'imrich e gu Hallein, far an do chaochail e air an 7mh latha den Iuchar 1863.
Ach cha robh sin an t-aonar òran a rinn e, sgrìobh e barrachd òrain-ghàirdeachais a bhios air an seinn fhathast anns na h-eaglaisean air feadh na h-Ostaire gus an latha an-diugh.
Oberndorf
thumb|400px|right| Seann bhaile Oberndorf ann an 1899, tha Eaglais Naomh Nicholas ri faicinn air a' chùlaibh 'S e baile beag anns an Ostair a tha ann an “Oberndorf bei Salzburg”. Tha e suidhichte air bruach abhainn Salzach. Tha am baile mu 17 cilemeatair san àird a tuath air Salzburg. Tha timcheall air 5000 duine a' fuireach anns a' bhaile fhèin.
An diugh bidh mòran luchd-turais a' tighinn don àite seo, gu h-àraidh aig àm na Nollaige. Gach bhliadhna air an 24mh latha den Dùbhlachd aig 5 uairean feasgar bidh an t-òran Oidhche Shàmhach ri cluinntinn anns an aifreann. 'S urrainnear coimhead air an aifreann seo air feadh an t-saoghail.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Ceòl Roinn-seòrsa:An Ostair Roinn-seòrsa:Nollaig
Ard Eoghain
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Ard Eoghain.
850
Bàsan
Roinn-seòrsa:850an
Faidhbhile deasach
Tha am faidhbhile deasach ’na craobh mhòr a tha a’ fàs ann an Sealainn Nuadh. Tha i coltach ri faidhbhile, ach tha duilleagan beaga oirre.
Ard Eoghain
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Faidhbhile deasach
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Craobhan
C.B. Obar Dheathain
'S e club ball-coise Albannach a th' ann an Club Ball-coise Obar Dheathain. 'S iad aon de na clubaichean as soirbheachail a th' anns an dùthaich thairis air nam bliadhnaichean a dh' fhalbh, ach tha iad air an inbhe sin a chall bho dheireadh nan naochadan.
Nad Aislingean
right|thumb|Anna Ròc
‘S e còmhlan-ciùil teacno/hip-hop a Neiptiùn a th’ ann an Nad Aislingean.
Anna Ròc: Is ise an seinneadair anns a' chòmhlan. Rugadh agus thogadh i ann an Neiptùin ach tha i a' fuireach anns an Eilean Sgitheanach a-nis.
J-Roc: Cuideachd a' fuireach ann an San Francisco agus e na eòlaiche ann an Rannsachadh Illbientological. Bidh e fhèin agus Illiqp't a' togail nam builean.
Baisteach
'S e Crìosdaidh a tha ann am Baisteach a chreideas nach bu chòir do dhaoine a bhith air am baisteadh gus an tuig iad na tha e a’ ciallachadh.
Roinn-seòrsa:Creideamh
Nad Aislingean
Is iad a' chiad chòmhlan a-riamh a mheasg teacno agus rap ri chèile ann an òrain ùra Gàidhlig.
Ceanglaichean a-muigh
Làrach-lìn Nad Aislingean
Làrach-lìn Myspace Nad Aislingean
Gàidhlig na Lasair: Clàr ceòl ùr aiste anns an Scotsman.
Nictaux
Tha Nictaux ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Baile Nua
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann am Baile Nua.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
9 an Cèitean
'S e 9 an Cèitean an 129mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (130mh ann am bliadhna-leum). Tha 236 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Michael Levitt]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Loch Abar, Alba Nuadh
Tha Loch Abar (Beurla: Lochaber) ann an Siorrachd Antigonis, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Gath na grèine
Roinn-seòrsa:Reul-eòlas
Meiningen
‘S e baile meadhanach faisg air Rudolstadt, air an àirde an ear-dheas na Gearmailte a th’ ann am Meiningen. Tha e suidhichte shuas aig 287m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Werra, am broinne na stàite Thüringen. Tha am baile 133km air falbh bho Frankfurt, 62km bho Erfurt, 92km bho Würzburg agus 300km bho Bherlin. Tha 20,966 duine a' fuireach ann.
Faro
‘S e baile meadhanach agus port ann an ceann a deas na Portagaile a th’ ann Faro (IPA: ˈfaɾu, Laideann: Ossonoba, Arabais: أخشونبة). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1266 gu oifigeil, ged an robh daoine a’ fuireach ann seo ro àm nan Ròmanach. Tha Faro suidhichte aig dìreach 12m os cionn ìre na mara, eadar An Cuan Siar agus Am Muir Mheadhanch, aig inbhir na h-aibhne Formosa. Tha Àite Glèidheachas Nàdarra an Lagùn Formosa ri beulaibh a’ bhaile, a tha fo smachd na Riaghaltais. Tha Faro 216km air falbh bho Lisboa, prìomh-bhaile na dùthcha agus 463km bho Phorto agus tha e ann am meadhan na h-Algarve. Tha port-adhair a’ bhaile a’ frithealadh na turasachd, an t- eileamaid as cudromaiche do dh’eaconomaidh na roinne. Tha 58,698 daoine a’ fuireach ann am Faro, an 25mh baile as motha na dùthcha.
Meiningen
Eachdraidh
Chaidh Meiningen a chlàradh mar Meiningen in der Mark airson a' chiad turais ann an 982 ann an sgrìobhainn a bhuineadh dhan Rìgh Otto II. Thogadh am Marktlkirche (Gàidhlig: Eaglais na Margaidh) ann am 1000 agus thug an Rìgh Otto III Meiningen gu Easbaigeachd Würzburg ann an 1008, dham bhuineadh e, aig ìre spioradail, gu ruige An Ath Leasachaidh ann an 1544. Fhuair e a chuid chòirichean a thaobh chìsean agus malairt ann an 1153, a thug piseach air an eaconomaidh. Tha am baile air a bhith na phàirt iomadh stàit thar nan linntean: Thugadh gu Diùcachd Sagsainn ann an 1583 ach cha do mhair sin ach fiù's linn agus thug Diùcachd Sagsainn-Altenburg thairis e ann an 1660. Thug Diùcachd Sagsainn-Gotha seilbh air a' bhaile ann an dusan bliadhna ann an 1672 agus, mu dheireadh thall, chaidh Diùcachd Sagsainn-Meiningen a stèidheachadh ann an 1680. B' e prìomh-bhaile na stàit a bh' ann am gu ruige 1918, nuair a chaidh Saorstàit Sagsainn-Meiningen a stèidheachadh, an dèidh Ar-a-mach na Gearmailt. Chaidh a thoirt a-steach gu Thüringen ann an 1920, ri linn Poblachd Weimar. Chaidh còmhlan-ciùil, air a bheil Hofkappelle, a chur air dòigh leis an diùc ann an 1690 agus thoagh Gàrradh Sasannach ann an 1782 agus thogadh taigh-cluich ann an 1831. Thug an Darna Cogadh droch bhuidh air Meiningen. Chaochail 208 duine ann am bomadaireachd air 23 an Gearran 1945, a rinn sgrios agus milleadh air 25 taigh agus dà dhrochaid cuideachd. An ceann dà mhìos, gheill am baile gu feachdan nan Stàitean Aonaichte, air 5 an Giblean. Thug iadsan dhan Arm Dearg. Bha daoine Mheiningen gu mòr an sàs ann an comhstri sìtheil an aghaidh an DDR ann an 1989.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Faro
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Phortagail Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Riyadh
'S e prìomh-bhaile Saud-Aràibia a tha ann an Riyadh (Arabais:الرياض Ar-Riyāḍ). 'S e am baile as motha na dùthcha cuideachd. Tha e suidhichte air àrd-thìr ann am meadhan an leth-eilean Arabaich.
Thàinig an t-ainm Riyadh bhon fhacal Arabais rawdha, tha sin a’ ciallachadh gàradh, gu h-araidh na gàraidhean a tha a’ nochdadh ma bhios an t-uisge ann anns an fhàsach. Bha àiteachas gu leòr ann timcheall air Riyadh airson 1500 bliadhna, air sgath’s gun robh an talamh glè mhath. .
An-diugh ‘s e teas meadhan malairteach na dùthcha a tha ann an Riyadh. Ged a tha an seann baile anns an stòidhle traidiseanta, tha mòran sgìrean anns an stòidhle ùr, le togalaichean àrda.
Àitichean inntinneach
200px|thumb|right|King Fahd Road
Tùr airson na meadhanan agus telebhisean. Chaidh an tùr a thogail eadar 1978 agus 1981
Chaidh a’ chaisteal a thogail ann an 1865.
Tha Old Riyadh a’ gabhail a-steach na sgìrean Diriyah,  King Abdulaziz district agus Wadi Laban. Tha am pàirt den bhaile seo anns an stòidhle traidiseanta.
'S e an rathad as beartaiche a th’ ann an Riyadh. Tha mòran ionadan eadar-nàiseanta agus companaidhean mhalairteach ann.
Seo feadhainn de na h-àiteachan ainmeil eile a tha air an King Fahd Road, m. e.:
Tha mòran oilthighean (nàiseanta agus prìobhaideach) ann an Riyadh, m.e.:
570
Bàsan
Roinn-seòrsa:570an
Riyadh
Iomradh
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia-an-Iar-Dheas Roinn-seòrsa:Aràibia nan Sabhd Roinn-seòrsa:Bailtean
Moschelle
Tha Moschelle ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
851
DCCCLI
Bàsan
Roinn-seòrsa:850an
Coimisean Napier
'S e coimisean den riaghaltas a bh' ann Coimisean Napier ann an 1883. Chaidh a chruthachadh fo stiùireadh an Uasail Napier gus sgrùdadh air suidheachadh nan croitearan agus coitearan air a' Ghàidhealtachd.
Ùpraid nan Croitearan
Thachair an ùpraid as ainmeile, Blàr a' Chumhaing, anns a’ Bhràighe ann an 1882. Bha croitearan anns a’ Bhràighe air eisimpleir Cille Mhoire, anns an Eilean Sgitheanach, a leantainn agus dhiùlt iad màl a phàigheadh. Ann an 1883 chaite na b’ fhaide agus dh’iarr croitearan Gleann Dail an talamh air ais a chaidh a thoirt air falbh bhuapa anns na bliadhnaichean ron sin. Ged a chaidh cuid dhaoine dhan phrìosan, cha robh neart gu leòr aig a’ phoileas fìor stad a chur air Ùpraid nan Croitearan. Cha b’ e an fheadhainn seo a-mhàin a thòisich strì air a’ Ghàidhealtachd gus an còirichean a bhuannachadh, agus leis an aimhreit a’ fàs, bha èiginn air an riaghaltas rannsachadh air na trioblaidean, cuideachd air sgàth ùidh phoblach anns na tachartasan agus air sgàth na thachair ann an Èirinn.
Toraidhean
Às dèidh an sgrùdaidh rinneadh planaichean leasachaidh gus beatha nan croitearan a dhèanamh nas fheàrr. Chuir iad cuideam àraid air ceist an fhearainn. An toiseach, ann an 1885 fhuair croitearan cead pàirt a ghabhail ann an taghadh poilitigeach. Mar sin dh’fhàs ùidh phoilitigeach aig na Gàidheil agus neart cùisean atharrachadh anns an sgìre. Chaidh Achd na Croitearachd (1886) a dhèanamh ann an 1886 agus airson a’ chiad turas fhuair croitearan còirean air an talamh. Mu dheireadh thall, fhuair iad tèarainteachd air an fhearann air an robh iad a’ fuireach agus an còir ga chur air adhart gu ball an teaghlaich. Fhuair iad dìoladh airson leasachaidhean a rinn iad air a’ chroit nuair a dh’fhàgadh iad. Thòisich Coimisean nan Croitearan, cuairt an fhearainn, gus màl a chumail reusanta.
Tùsan
Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:Gàidhealtachd Roinn-seòrsa:Croitearachd Roinn-seòrsa:Strì an Fhearainn
1961
MCMLXI
Bàsan
thumb|John Duncan Fergusson, neach-ealain à [[Lìte.]] Roinn-seòrsa:1960an
Gath (cuibhle)
thumb|right|200px|Cuibhle le dà ghath dheug. Ann an saorsainneachd cuibhle, tha gath a' seasamh airson fear de na buill cuibhle a tha nan sgapadh a-mach bhon chìoch chun an roithlein.
Roinn-seòrsa:Teicneòlas
Gwenfô
Tha am baile Gwenfô ann am Bro Morgannwg, a' Chuimrigh. Tha e 4.4 mi (7.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 135.0 mi (217.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1810 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 235 (13.0%); rugadh 79% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bro Morgannwg Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Loch na Cuilce
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch na Cuilce. Tha e suidhichte ann an Ratharsair.
Tha Loch na Cuilce cho mòr ri 2.2 acair. 'S e 0.4 km (0.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 156 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 28 m (92 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 0.7 km (0.4 mìle) air falbh bhon mhuir.