cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An Dail Shuas
Tuath air an Dail Shuas, faisg air an abhainn, chithear Tulach an Fhuarain, borg a tha is dòcha à Linn an Iarainn. Anns an 18mh linn chaidh Westerdale Dale House a thogail tuath air a' bhaile. Tha e clàraichte air liosta nan togalaichean, roinn-seòrsa B, le Àrainneachd Eachdraidheil na h-Alba.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Gallaibh
Innis Tìle
'S e eilean agus dùthaich a tha ann an Innis Tìle    neo Innis Tile  aig bàrr a' Chuan Siar, agus taobh-a-tuath na Roinn-Eòrpa. 'S e Reykjavik na prìomh-bhaile. A thaobh chultair, cànan agus eachdraidh, 's ann gu Lochlann 's a tha Innis Tìle a' buinntinn. Canar Alþingi ris a' phàrlamaid nàiseanta aig Innis Tìle. 'S e Eaglais Innse Tìle an eaglais as treasa na dùthcha.
Eachdraidh
'S ann à Thūlē (Laideann) agus Θούλη Greugais, an t-ainm a chleachdadh o shin airson an tìr a bha gu tuath air an Roinn-Eòrpa a tha an t-ainm Gàidhleach. 'S e an Landnámabók a th'anns an tobar as sìne a th'ann a bheir fiosachadh dhuinn mun dòigh anns an tug na Lochlannaich seilbh air an dùthaich. Anns a' chiad chaibideil dhen Landnámabók tha e sgrìobhte gun duirt Bede, am manach agus seanachaidh, gu robh Innis Tìle sia latha fo sheòl gu tuath air Breatainn:
Í aldarfarsbók þeirri, er Beda prestur heilagur gerði, er getið eylands þess er Thile heitir og á bókum er sagt, að liggi sex dægra sigling í norður frá Bretlandi
(San t-seann leabhar aca, a bheannaich an sagart Bede, far a nochdas an t-eilean is san leabhar tha e ag ràdh gu bheil Innis Tìle na laighe sia latha fo sheòl gu tuath air Breatainn)
Tha fianais ann gur e manaich Gàidhleach à Alba agus Èirinn a bh' anns a' chiad choimhearnachd air an eilean a tha seo. A bharrachd air an Landnámabók, 's e na sàgaichean (Innis Tìlis: saga/sögur) a tha a' toirt dhuinn iomadh fiosrachadh mu ghabhail na tìre agus an seòrsa sòisealachd a bh' ann o shin.
B' ann ann an 999 a ghabh an dùthaich ri Crìosdaidheachd, pròiseas air a bheil Kristnitakan, air neo Togail Chrìosd sa Ghàidhlig.
Tir-eòlas
thumb|right|Innis Tìle san [[an t-Iuchar|Iuchar, dealbh bhon NASA]] Tha àrd-thìr ann am meadhan na dùthcha ris an canar Hálendi neo Beanntan Innis Tìle. Fhuair an Eileamaid cheimigeach Tuilium ainm às an dùthaich seo.
Roinnean
'S ann ann an ochd roinnean a tha Innis Tìle air a sgarradh airson adhbharan staitistigeil, ged a thathar a' riaghladh na dùthcha aig ìre ionadan cathrach (Innis Tìlis: Sveitarfélag). Cithear, mar a leanas, liosta nan roinnean agus an uiread dhaoine a tha a' fuireach ann, a bharrachd air farsaingeachd na tìre:
thumb|Sgìrean Innis Tìle
Bailtean Mòra
Seo liosta nan deich bailtean as motha san dùthaich.
Litreachas
'S ann làidir 's a tha traidisean sgrìobhaidh ann an Innis Tìle. Bhuannaich Halldór Laxness an Duais Nobel ann an Litreachas anns a' bhliadhna 1955 agus bidh rudeigin mar aon duine thar 10 a sgrìobhas leabhar.
Anndra
'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Anndra. 'S e ainm baistidh fireann a th' ann. Nochdaidh e ann an iomadh cànan Eòrpach, mar eisimpleir ann am Beurla mar Andrew, ann am Fraingis mar André agus ann an Gearmailtis mar Andreas.
Bunachas
Thàinig an t-ainm bho thùs bhon ainm Ghreugach Ανδρέας (Andreas). Ann an seann Ghreugais tha ἀνήρ/ἀνδρός (anēr/andros)  a' ciallachadh "duine dèanta,  fearail, misneachail".
Cruthan eile
Chithear cruthan eile den ainm cuideachd: Aindrea,  Aindreas no Anndrais. Nochdaidh na h-ainmean seo mar eisimpleir aig "Eaglais Naoimh Anndrais" agus an "Naomh Aindrea" fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
Aithbhreac inghean Coirceadail
B' e bana-bhàrd a bha ann an Aithbhreac inghean Coirceadail, no mar a chuireadh sinne oirre anns an latha an-diugh Aithbhreac Nic Chorcadail. Cha tàinig ach aon dàn a rinn ise a-nuas thugainn: am marbhrann A phaidrín do dhùisg mo dhéar, a tha air a ghlèidheadh ann an Leabhar Deadhan Lios Mòir agus anns a bheil i a' caoidh a fir, Niall Óg (mac Thorcuil) MacNéill Ghiogha, a bha na chonstabal aig Caisteal Suibhne ann an Cnapadal às leth MacDhòmhnaill nan Eilean, agus a dh'eug, a rèir coltais, uaireigin eadar 1455 agus 1472. Is dòcha gur e seo an dàn as tràithe a rinneadh (ann an Alba no ann an Èirinn) le bana-bhàrd air a bheil ainm cinnteach is ceann-là.
1912
thumbnail|Alasdair Gilleasbaig MacGilleMhìcheil 'S e bliadhna-leum a bha ann an 1912 (MCMXII).
Cosobho
Is e dùthaich ann an ceann a deas na Roinn-Eòrpa a th' ann an Cosobho (ainm oifigeil: Poblachd Chosobho, Albàinis: Republika e Kosovës, Sèirbis: Република Косово). Tha crìochan aice sa tuath agus san ear-thuath leis An t-Sèirb, air an àirde an iar le Albàinia agus leis a' Mhonadh Neagrach, agus sa deas le Masadoinia. Tron eachdraidh tha Cosobho air a bhith na pàirt na h-Ìompaireachd Ròmanach, na Rìoghachd Ostair-Ungaire agus Iùgoslaibhia. Anns na 90an bhris an Iùgoslaibhia às a chèile agus ann an 2008 chaidh Cosobho a stèidheachadh. 'S e an Euro an t-airgead a thathar a' cleachdadh agus tha Prishtina na prìomh-bhaile.
Frederick North, Lord North
B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte a bh' ann am Frederick North, 2na Iarla den Ghuilford (13 an Giblean 1732 – 5 an Lùnasdal 1792). Canar "Lord North" ris cuideachd.
Cosobho
Eachdraidh
Bha Cosobho na phàirt Impireachd nan Otomanach ro 1912.
Frederick North, Lord North
Bha e na phrìomh-mhinistear eadar 1770 is 1782, mar sin bha e a' deiligeadh leis an Ar-a-mach Ameireaganach.
Cosobho
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Cosobho
Frederick North, Lord North
North, Frederick North, Frederick
1912
Bàsan
Roinn-seòrsa:1910an
Àilid
'S e baile-beag ann an Comhairle Pheairt is Cheann Rois a tha ann an Àilt no Àilid (Beurla: Alyth).
Ann an 2001 bha 2,301 duine a' fuireach an seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Pheairt is Cheann Rois
Botal
Tha “buideal” a’ ciallachadh baraille cuideachd thumb|Botal right|thumbnail
Glas-leac Beag
thumb 'S e eilean beag a tha ann an Glas-leac Beag.
Tha e suidhichte san àird an iar-dheas Tannara Bige. Tha e na phàirt de na h-Eileanan Samhraidh. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 58' 60 Tuath agus 5° 30' 0 Iar. Tha e 11 heactair ceàrnagach de mheud. Tha an t-àite as àirde 29 meatair os cionn na mara.
'S e sin an t-eilean mu dheireadh far am bi na h-aiseagan a' dol seachad anns an t-siubhail bho Ulapul gu Steòrnabhagh.
Botal
Roinn-seòrsa:Acfhainn
Glas-leac Beag
Chan eil duine sam bith a’ fuireach ann.
Cruach Choireadail
Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Cruach Choireadail san 2 an Gearran 2013.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Muile
Niall Mòr MacMuireadhaigh
Niall Mòr MacMuireadhaigh Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Connochaetes gnou
'S e seòrsa Antalop a tha ann an Connochaetes gnou (Beurla: black wildebeest, white-tailed gnu). Tha iad a' fuireach ann an Afraga a Deas.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Antalop Roinn-seòrsa:Mamalan Roinn-seòrsa:Wildebeest
596
Bàsan
Roinn-seòrsa:590an
1751
MDCCLI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1750an
Llangybi
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceredigion Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Bourgogne
'S e région na Frainge a tha ann an Bourgogne (Arpitan: Borgogne). Tha e na laighe ann am meadhon na Frainge. Tha Dijon na phrìomh-bhaile.
Bliadhna
Ged a tha linn a’ ciallachadh ùine mhòr san fharsaingeachd, bidh ciall nas caoile ann – 100 bliadhnaichean, m.e. 's e am 20mh linn a tha eadar 1901 is 2001 ('s e na 1900s a tha eadar 1900 agus 1999 – canar cuid “20mh linn” ris).
Roinn-seòrsa:Àm *
Sérigny (Orne)
‘S e clachan air an àirde an iar-thuath na Frainge a th’ ann an Sérigny. Tha e suidhichte eadar 147m agus 252mos cionn ìre ma mara, anns an sgìre (Fraingis: Région) Basse Normandie anns an roinn (Fraingis: Département) Orne, aig astar dhe 170km bho Pharis, prìomh-bhaile na dùthcha, agus 111km bho Rouen   Chan eil ach 379 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.
Daoine ainmeil
Chaochail an sgrìobhadair Roger Martin du Gard (1881 – 1958) ann an Sérigny, agus tha an caisteal a bha aige, Château du Tertre, anns an àite cuideachd.
1589
MDLXXXIX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1580an
Roentgenium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann am roentgenium le samhla Rg agus àireamh atamach 111.
'S e meatailt trastach glè rèidio-bheò agus fuadain a tha ann.
Rinneadh caractarachd ri 7 iosatòpaichean de roentgenium. Tha 282Rg, le leth-bheatha 2.1 mionaidean, as seasmhaiche.
Eachdraidh
Ann an 1994 rinn an sgioba Sigurd Hofmann aig an Comann airson Rannsachadh nan Aidheon Trom ann an Darmstadt ataman roentgenium. Bhuail iad niùclasan biosmat-209 le niùclasan niceal-64 agus rinn iad 272Rg.
Chaidh iad ainmicheadh air Wilhelm Röntgen, neach-saidheans a lorg gathan-X.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Meatailt Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailtean trastach
Dionnasg an Fhearainn
Thòisich a’ chiad Dionnasg an Fhearainn (Beurla: Highland Land League) anns na 1880an air Ghàidhealtachd na h-Albann mar phàirt de Strì an Fhearainn. B’ e an gairm aca, Is treasa tuath na tighearna.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Loch na Doireanach
thumb|Sealladh air Loch na Doireanach
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch na Doireanach, ainmean eile: Loch an Doirreanaich is Loch na Doireanaich. Tha e suidhichte ann an Slèite, an t-Eilean Sgitheanach. Tha Loch Meadal san àird an ear dheth.
Tha Loch nan Dùbhrachan cho mòr ri 21.5 acair. 'S e 1.5 km (0.9 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 454 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 158 m (518 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 3.1 km (1.9 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch tro Allt an Stuic.
Chan eil duine sam bith a' fuireach air bruach Loch na Doireanach. Mar sin chan eil rathaidean ann a leanas chun an locha.
Thàinig an t-ainm bho "Loch Doir’ an Eich". A rèir beul-aithris nochd each-uisge ann an cruth caillich an seo bho àm gu àm. Air sgàth 's gun do mharbh an t-each-uisge na caileagan ann an Gleann Sasaig chaidh a chur às le muinntir na sgìre.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:an t-Eilean Sgitheanach
Bliadhna Ùr
'S e fèis bhliadhnail a tha ann am Bliadhna Ùr. Is iomadh “bliadhnaichean ùra” ann, mar Bliadhna ùr nan Sionaich, Bliadhna ùr nan Iùdhaich 7c, ach 's e bliadhna ùr a tha air a’ chiad latha den Fhaoillich am fear as ainmeile. Fuirichidh daoine air 31 an Dùbhlachd (Oidhche Challainn) gu meadhon-oidhche agus Là na Bliadhna Uire.
Roinn-seòrsa:Fèisean Roinn-seòrsa:Bliadhnaichean
1591
MDXCV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1590an
Bòrd-sgrìobhaidh
'S e bòrd air am bi thu a’ sgrìobhadh a tha ann am bòrd-sgrìobhaidh. Tha e coltach ri deasg neo co-ionnan ris.
Roinn-seòrsa:Acfhainn Roinn-seòrsa:Àirneis
Aiseag Rinn Friù
thumb|Aiseag Rinn Friù air Abhainn Chluaidh Is e aiseag thar Abhainn Chluaidh eadar Eochair air bruach a tuath agus Rinn Friù air bruach a deas a tha ann an Aiseag Rinn Friù. Stèidhicheadh aiseag an seo anns an 16mh linn. Anns an latha an-diugh, is ann le Clydelink a tha an aiseag, agus bithidh na bàtaichean-aiseig aca "Renfrew Rose" is "Yoker" a' dol thairis corr is fichead turas gach latha. Gu mi fhoighidinneach, on deach fhosgail air tunail rathaid aig Innis Bhàn anns na 1930'n agus Drochaid a' Chluaidh aig Arasgain ri na 1970'n tha trafaig an aiseig air crìonadh, chun ìre gu bheil an SPTE a' toirt taic airgid nas àirde na £3 airson gach siubhlach a chleachdas an aiseag.
Anns a' bhliadhna maoineachais 2009-2010 bha gainnead de £2,500,000 anns a' sporan aig a SPTE agus tha am beachd a' nochdadh gum b' fheudar don aiseag a sgurr, ach tha an seirbheis fhathast ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Giùlan na h-Alba Roinn-seòrsa:Glaschu
Uibhist a Deas
right|300px|thumb|Uibhist a Deas
'S e aon de na h-Eileanan an Iar a th' ann an Uibhist a Deas. Sluagh 1,754 (2011). Tha a chuid mhòr den t-sluagh nan cumail ris a' chreideamh Chaitligeach. Ann an 2006 chaidh a' chuid a bu mhotha den fhearann Uibhist a Deas a cheannachd le Stòras Uibhist.
Ceanglaichean a-mach
* Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Siar
598
Bàsan
Roinn-seòrsa:590an
1752
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1752 (MDCCLII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1750an
Bloinigean-gàrraidh
right|thumb|Bloinigean-gàrraidh
'S e bloinigean-gàrraidh (Laideann:Spinacia oleracea) a tha ann an glasraich dhubh-ghorm. 'S e bloinigean-gàrraidh a dh'itheas Popeye mus do dh'fhas e laidir. Tha e lan de iarann.
Roinn-seòrsa:Glasraichean
Kawagoe
Cruinn-eòlas
Tha Kawagoe (川越市) na cathair suidhichte beagan deas air meadhan Sgìre Saitama, an t-Seapan, san àirde an ear-thuath àrd-thìr Musashino; tha e mu 45 mionaidean air trèan à Shinjuku no à Ikebukuro ann an Tokyo. Tha e 16.27km a leud, agus 13.81km a dh’ fhaid.
Bhon 1mh Faoilleach, 2006, tha tuairmse àireamh an t-sluaigh aig 332,846 (130,436 teaghlaichean), agus dlùthas àireamh an t-sluaigh aig mu 3,049 daoine gach km² (cileameatair ceàrnagach).'S e 109.16 km² farsaingeachd iomlan a' bhaile.
Stèidhicheadh a’ chathair air 1 Dùbhlachd, 1922. B’ e a’ chiad cathair a bh’ ann san sgìre.
Dualchas agus Beatha
280px|right ‘S e cathair a th’ air sònrachadh mar “cathair-eitean"(中核市) agus “cathair-eitean ghnìomhachais"(ja:業務核都市) a-rèir Riaghaltas Nàiseanta Seapain. Mun deach a cho-aonachadh ri Sgìre Saitama ann an 1873, b’e prìomh bhaile Sgìre Kawagoe a bh’ ann (1871), `s an uairsin Sgìre Iruma (1871-1873).
Tha muinntir a’ bhaile a’ toirt an ainm “Koedo” (小江戸), no “Edo Beag” air pàirt dhen t-seann bhaile. ‘S e sin seann ainm a bh’ air Tokyo uaireigin. Tha cuid de sràidean ann an Koedo a’ glèidheadh fhathast seana-bhaile a’ chaisteal (Caisteal Kawagoe a bh’ air a leigeil sna 1870an) bho linn fiùdalach Edo. Tha làraichean cudthromach a’ gabhail a-steach an tùr-cluig Tokinokane (時の金）, mar a chìthear san dealbh air làimh dheis. Tha an tùr-cluig na shamhladh air Koedo agus bidh e a’ seirm trì uairean san latha. Tha làraichean cudthromaich eile ann mar na 500 ìomhaighean Rakan agus Teampall Kitain, far an cruinnich muinntir an àite gus fàilte na Bliadhn’ Ùir a chur air a chèile. Bidh cuid de dhaoine a’ feitheamh trì uairean a thìde ro mheadhan-oidhche, am bitheantas, aig an teampall air 31 Dùbhlachd.
Tha Kawagoe ainmeil airson na buntàta milis aige; air "Sràid Suiteas" a’ bhaile, Okashiyayokochou (お菓子屋横丁), gheibhear a leithid annasan mar sliseagan buntàta milis, omhan fuar a’ bhuntàta milis (sweet potato ice cream), cofaidh a’ bhuntàta milis, agus fiù ‘s leann a’ bhuntàta milis, a tha ga thogail aig taigh-grùide Koedo.
Fèillean
'S iomadh fhèill a bhios a' tachairt aig diofar amannan tron bhliadhna ann an Kawago. Ach, tha aon fhèill shònraichte ann, Kawagoe Matsuri, a bhios a' tachairt uair sa bhliadhna, thairis air deireadh-sheachdain san Dàmhair. 'S e seo an fhèill as motha agus bidh na mìltean de dhaoine a' tighinn gus an tachartas a chomharrachadh.
Còmhdhail
200px|right|thumb|Stèisean Kawagoe
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:An t-Seapan Roinn-seòrsa:Bailtean
Angaidh
'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Angaidh. 'S e ainm goirid fireann airson "Aonghas" a th’ ann. Nochdaidh e ann am Beurla mar Angie.
Frida Kahlo
Bha Frida Kahlo (6 an t-Iuchar, 1907–13 an t-Iuchar, 1954) 'na peantair is na dealbhadair Meagsaganach an dualchais dhùthchasaich a dùthaich ann an dòigh a' cur còmhla fìorachas agus samhlachas, neach-taic làidir na Comannachd, agus a bhean-phòsta na lì-dhealbhadair de dealbhan-balla agus de ciùbachd na Meagsago, Diego Rivera.
Angaidh
Cruthan eile
Chithear an t-ainm Angan airson Angie (Beurla) cuideachd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
Frida Kahlo
Bha Kahlo comharraichte air a fiamh neo-ghnàthach, gabhail a-staigh cudthrom air a malaichean (aon-mala) agus feusag-bheòil ghann nach do ghabh i de (ged ann an fìrinn, cha robh feusag-bheòil aice agus bha a malaichean air leth; leasaich i a-mhàin sgeadachaidhean 'na fèin-dealbhanr), agus a roghainn de aodach dealbhta gu rìomhach, air tharraing às aodach dualchasach na Meagsago.
Huna
'S e baile ann an Gallaibh a tha ann an Huna. Tha am baile suidhichte mu dhà mhìle ear-thuath air Canaispidh agus trì mìle iar air Taigh Iain Ghròt. Tha an rathad A836 a' ruith tron bhaile.
Frida Kahlo
Beatha mhoch
Rugadh Kahlo Magdalena Carmen Frieda Kahlo y Calderón 'san taigh aig a pàrantan sa' Choyoacán, a bha 'n uair sin 'na bhaile beag air iomall a' Bhaile-mhòr Mheagsago. Bha a h-athair 'na dealbhadair agus dealbhaiche de cùl Gearmailteach-Ungaireach, a thòisich a theaghlach às an Oradea, Romània. Bha a màthair, Matilde Calderón y Gonzalez, de sinnsearachd Spàinneach agus Ameireaganach-Dùthchasach. Dh'fhulaing Frida deannal le critheanachadh aig sia bliadhna, a rinn a cas deas a' nochdadh mòran as caoile na 'n cas eile. Fhathast, leis a' mhèinn bhrais a chum i tro a beatha, cheannsaich i a ciorram.
Huna
Bha port ann an Huna airson dol thairis gu Stroma agus Arcaibh. Bha stèisean bàta-teasairginn an seo eadar 1877 is 1930 agus tha an seada rim fhaicinn fhathast.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Gallaibh
Frida Kahlo
Beatha mhoch
Fhuair i leòntan troman ann an sgiorradh-trafaige uamhasach 'san 1925; bhuail troilidh am bus a bha Kahlo a' marcachd; fhuair i smior-colbh briste, cnàimh-an-ugha briste, aisnean briste, ìochdar briste na bronna, aon brisidhean deug ri a cas deas, cas brùite 's air chur à àite a, gualan air chur à àite, bha slat iarainn tro a broinn air a shàthadh, a' sàthadh a machlag. Do bhrìgh nan leòntan ri a h-ìochdar na bronna 's a machlag, cha b' urrainn dhi pàisdean a bhreith, fìrinn a ghabh dhi àm fada a ghabhail ri. Rinn a toil ri mhaireann i comasach a mhaireann a leòntan agus ag ath-bhuannachadh a cumhachd ri choiseachd, ach bhiodh ath-thuiseachaidhean de acaid anabarrach aic' a leamhaicheadh i fad a beatha. An dèidh dhan sgiorradh, thionndaidh Kahlo a h-aire bho dreuchd an leigheis ri dealbhadaireachd. A' tarrang bho a mothachaidhean pearsanta, th' a h-obair gu tric oillteil 'nan riochdachadh rùisgte na h-acaid agus na beathannan garga nam mnathan. Tha caogad-còig a ceud dealbhan 's ceathrad-trì 'nam fèin-dealbhan a bheil coimeasgachadh samhlaireachd pearsanta iomlan le iomraidhean soilleir (agus tric oillteil). Bha i air stiùireadh cuideachd le dualchas dùthchasail na Meagsago, seallaidhean a riochdaich i le dathan soilleire, le cumasg an fhìorachais agus an t-samhlaireachd.
Mississippi (abhainn)
thumb|right|250px|Mississippi Is i an abhainn as motha anns na Stàitean Aonaichte a tha anns a' Mhississippi. Tha i ag èirigh 's na Beanntan Creagach agus a' tighinn gu sàl aig Baton Rouge air Chuan a' Meagsago.
Frida Kahlo
Dreuchd ri dealbh-lìobhair
thumb|Frida Kahlo le [[Diego Rivera sa' bhliadhna 1932]] Mheall a dealbhan an aire an neach-ealain Diego Rivera, a phòs i nas fhadalaiche, dhealaich à, agus phòs a-rithist. 'S air ràdh a bhuail Rivera ann am braisean na feirge Kahlo. Cha bu mhath leis a' mhàthair Fhrida Diego 's chan i ris a' phòsadh ris "A' Phòsadh eadar ailbhean agus calman," iomradh ri am meudan; nuair phòs iad an ciad àm, b'e 42, thar 6 throigh (1.83 m) a dh'fhaide, agus 22 clach (136 kg); b'i 22, 5'3", agus 7 clach. Thuirt Kahlo aon uair, "Dh'fhulaing mi dhà sgiorradh troma 'nam bheatha. Bha aon nuair bhuail an troilidh mi... 's e Diego a th' anns an sgiorradh eile."
Mississippi (abhainn)
Roinn-seòrsa:Aibhnichean
Frida Kahlo
Dreuchd ri dealbh-lìobhair
Bh' am pòsadh doineannach, gu h-àraidh air an fhàinne Dhiego ri gnothaichean-drùise a-mach am pòsadh agus an nàdaran loisgeach, agus bha mòran dàimhean drùise a-mach am pòsadh aig araon dhiubh (bha Frida air bhàinidh nuair lorg i gun robh coinneachadh-drùise aig Diego le a piuthar, Cristina Kahlo). Cha do dh'fhalaich Frida an fhìrinn a bha i dà-mhiannach bho Diego; dh'fhulaing Diego a dàimhean le mnathan nas fheàrr na a dàimhean le fir, a rinn e fìor-eudmhor. Bhris an càraid am pòsadh, ach phòs iad a chèile 'rithist sa' bhliadhna 1940, ged cha robh an aontachadh nas lugha na garbh.
Bliadhnaichean fadalach
Neach-leanmhainn dìleas Comannach, ma dh'fhaodte bha suirghe aig Kahlo le Leon Trotsky, a bh' air mharbhadh le foill aig a dhachaigh sa' Bhaile-mhòr Mheagsago le luchd-ionaid Stalin 'san 1940. Uaireigin an dèidh dham bhàs Throtsky, chaidh Frida 'n aghaidh a caraid sean agus thug suas air an Aonadh Sòibhiat fo Stalin. Bhruidhinn i mu dheidhinn Mao gu soirbheasach, ainmichte 'n t-Sìne "An Dòchas Sòisealach Nuadh". Bh' a dhachaigh maisichte le ealain sòisealach, a' gabhail a-stach dealbhan de Marx, Engels, Stalin, agus Mao.
Bhàsaich Kahlo air 13 an t-Iuchar, 1954, de tachdadh sgamhach. Tha a luaithre air chur ann am bior-phoit ro-Cholumbianach a bheil air fhoillseachadh 'na taigh sean La Casa Azul sa' Choyoacán, an taigh a bhith air thionndadh 'steach do taigh-gleidhidh a' cumail roinn a h-obrachan.
Sgaoil film aithriseach, Frida Kahlo anns a' Ghearmailt ann an 1882. 'San 1984 dh'fhuasgail an stiùireadair Paul Le Duc am film Frida, naturaleza viva, le Ofelia Medina nochdadh cho Frida Kahlo. 'San 2002, dh'fhuasgail Miramax dealbh-ghluasaid ainmichte Frida, le Salma Hayek nochdadh sa' phrìomh-dleasnas.
B' ainmeil Kahlo air a coltas neònach, a' gabhail a-staigh a malaichean oscarach (aon-mala) agus stais ghann a cha do chuir i air imrich.
Caractar
A dh'aindeoin a beatha a' phèin 's an fhulangais, bha Frida Kahlo 'na bean beòthail, fosgarra a bha a cainnt làitheil lìonta le gràisgealachd. Bha i 'na caile-bhalach 'na h-òige 's ghiùlain i a dèine feadh a beatha. Dh'òl i deoch làidir mar bha i 'na h-uisge, bha i 'na bean-an-taighe de hò-ro-gheallaidhean far a sheinn i òrain drabasta 's dh'aithris i abhcaidean drabasta co-ionnan ri a h-aoighean.
Frida Kahlo agus Alba
Sgrìobh Michael Marra an t-òran Frida Kahlo's Visit to the Taybridge Bar ('Chuairt Frida Kahlo air an Tay Bridge Bar').
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Breithean 1907 Roinn-seòrsa:Comannaich Roinn-seòrsa:Co-sheòrsaichean, leasbaichean no dà-mhiannaichean Roinn-seòrsa:Daoine à Meagsago
An Stòr
thumb|An Stòr thumb|Tobhta na h-eaglaise anns an Stòr Tha An Stòr no Stor (Beurla: Stoer) na bhaile croitearachd ann an Asaint, Cataibh. Thàinig ainm a' bhaile às an t-Seann Lochlannais agus tha e a’ ciallachadh "mòr".
Tha an Stòr suidhichte faisg air Bàigh an Stòir (Bay of Stoer) dìreach tuath air Clach Toll agus deas air Baile a' Chladaich. Tha an rathad singilte B869 a' leantainn gu Loch an Inbhir a tha mu shia mìltean air falbh san àirde an earra-dheas. 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 12′ 20.09″ Tuath agus 5° 20′ 29.29″ Iar.
Chaidh an Stòr a stèidheachadh aig Àm nam Fuadaichean. Tha dà togalach cudromach ann an Stòr. Tha mansa ann ris an canar Stoer House a chaidh a thogail ann an 1829. Anns an dearbh bliadhna thogadh eaglais cuideachd, tha tobhta na h-eaglaise ri faicinn faisg air a' mhansa. Canar gun robh an eaglais ro beag airson a h-uile duine a bha a' fuireach an seo aig an àm ud agus gun robh an aifreann a' toirt seachad taobh a-muigh na h-eaglaise nam biodh an t-sìde freagarrach. Thèid an cladh a chleachdadh gus an latha an-diugh.
Bha bùth agus oifis a' phuist ann ach chaidh an dùnadh aig àm nach eil e cho fada bhuaidhe. Faisg air a' bhaile tha an Rhu Stoer Village Hall, ionad airson tachartasan sòisealta. Tha am bun-sgoil taobh a-muigh a' bhaile cuideachd, mu dà mhìle san àird a tuath.
Dìreach deas air a' bhaile tha Bàigh an Stòir ann le tràigh ghainmheil agus nas fhaide deas tha dùn Cruithneach ann air a bheil an t-ainm Clachtoll Broch.
'S e aon de na bailtean dhen Oighreachd Asaint a Tuath a th' anns an Stòr.
Abairtean
Tha abairt anns an àite ag ràdh: " 'S fhada Dùn Éideann bhon fhear a tha ag éirigh san Stòr".
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Asaint
La Guajira (Roinn)
Ceanglaichean A-mach
Mapa oifigeil na roinne
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Davíð Oddsson
'S e bancair, neach-aithris, riochdaire dioplòmasach, neach-lagha, neach-poileataigs agus sgrìobhadair à Innis Tìle a th' ann an Davíð Oddsson (IPA: ˈtaːvið ˈɔtːsɔn). Rugadh e air 17 am Faoilleach 1948 ann an Reykjavík. Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík agus Oilthigh Innis Tìle. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1991. Bha e na fhorsætisráðherra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) bho 1991 gu ruige 2004 às leth Sjálfstæðisflokkurinn (Gàidhlig: Pàrtaidh na Neo-eisimeileachd), ann an sreath cho-bhannan le Alþýðuflokkurinn agus Framsóknarflokkurinn a mhair 13 bliadhna, an teirm na b'fhaide a fhuair prìomh-mhinistear Innise Tìle a-riamh. A bharrachd air sin, tha e air a bhith na mhinistear an nan Dùthchannan Cèin (2004 - 2005) agus bha e os cionn Seðlabanki Íslands (Gàidhlig: Banca Nàiseanta Innise Tìle) bho 2005 gu ruige 2007. Phòs e aig Ástríður Thorarensen ann an 1970 agus tha mac aca còmhla. Chaidh Oddsson ainmeachadh deasaiche a' phàipear-naidheachd Morgunblaðið ann an 2009. Chaidh an cèol air feadh na fìdhle agus chaill Morgunblaðið mòran luchd-leughaidh air sgàth 's gu robh iomadh daoine dhen bheachd gum foillsicheadh e beachdan nan daoine beartach agus nan companaidhean mòra. Tha e air trì dealbhan-cluiche a sgrìobhadh airson an telebhisein agus dà obair eile airson Companaidh Taigh-cluiche Reykjavík agus an Taigh-cluiche Nàiseanta agus tha e air grunn phrògraman rèidio a stiùireadh airson RÚV. Cuideachd sgrìobh e aiste mun Phrìomhaire Geir Hallgrímsson ann an Andvara ann an 1994. Dh' fhoillsich e cruinneachadh sgeulachdan ann an 1997 air an robh Nokkrir góðir dagar án Guðnýjar agus cruinneachadh eile ann an 2002 air an robh Stolið frá höfundi stafrófsins.
Caibineitean Oddsson
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineitean fhad 's a bha Oddsson os cionn an riaghaltais. Bhuinneadh ias uile gu Alþýðuflokkurinn, Framsóknarflokkurinn air neo Sjálfstæðisflokkurinn:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Innis Tìleach
William Petty, 2na Iarla Shelburne
B' e Prìomhaire am Breatainn a bh' ann an William Petty-FitzMaurice, 2ad Iarla Shelburne, KG, PC (2 an Cèitean 1737–7 an Cèitean 1805).
Rugadh e, mar William Fitzmaurice, ann am Baile Átha Cliath. Thogadh e ann an Éirinn is bha e na oileanach aig Oilthigh Oxford. Dh'atharraich athair an t-ainm teaghlaich gu Petty nuair a dh'oighrich e oighreachdan ann an High Wycombe. An dèidh sheirbheis san Arm chaidh a thaghadh mar Bhall Pàrlamaid airson Wycombe ann an 1760 is chaidh e na bhall Taigh nam Morairean ann an 1761. Chaidh e na Phrìomhaire ann an 1782 is rinn e sìth ris na Stàitean Aonaichte sa' Chumhnant Pharis.
Tha a litrichean agus a phàipearan oifigeil aig Oilthigh Mhichigan.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Caer-went
Tha am baile Caer-went ann an Sir Fynwy, a' Chuimrigh. Tha e 19.7 mi (31.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 113.6 mi (182.8 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1735 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 151 (8.7%); rugadh 61% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Fynwy Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Universidade Estadual de Feira de Santana
right|300px|thumb|Universidade Estadual de Feira de Santana
S' e Oilthigh Feira de Santana (Universidade Estadual de Feira de Santana), stèidhichte ann an 1976, an oilthigh as motha ann an Feira de Santana (Braisil).
Ceanglaichean a-mach
Feira de Santana
1753
MDCCLIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1750an
Köniz
‘S e baile mòr ann an cridhe na h-Eilbheis a th’ ann an Köniz. Chaidh am baile seo a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1011 mar Chunicis, ged an robh daoine air a bhith a’ fuireach an seo ro àm nan Ròmanach. Tha e suidhichte faisg air an Abhainn Aare air iomall Berne, aig 606m os cionn ìre na mara anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Bern, 99km air falbh bho Zürich, 125km bho Ghenève agus 156km bho Lugano. Tha 38,823 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 12 baile as motha na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh. ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Köniz.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Iolair-bhuidhe
'S e iolair-bhuidhe (Aquila chrysaetos, golden eagle) iolair mhòr a bhios a' còmhnaidh anns a' mhonadh.
Tha an cuid as motha de na iolairean a' còmhnaidh ann an Alba.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eun-creachaidh Roinn-seòrsa:Eun feòil-itheach
Sitges
'S e baile agus port ann an Catalòinia (An Spàinn) a th' ann an Sitges (IPA: sidʒəs). Tha e suidhichte aig 10m os cionn ìre na mara, anns an sgìre Garraf (Roinn Bharcelona). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1041. 'S e catalanais a tha ga bruidhinn an seo. Ged a bha tòrr ghnìomhachas ann ro Chogadh Sìobhalta na Spàinne 's e turasachd-tràighe a tha a' cumail eaconomaidh a' bhaile a' dol an latha an-diugh, gu seachd-àraidh turasachd-ghèidh. Tha 28,269 duine a' fuireach ann.
Diùcachd Arenberg-Meppen
B’ e dùthaich bheag ann an ceann a tuath na Gearmailte a mhair dìreach seachd bliadhnaichean bho 1803 gu ruige 1810 a bh’ anns an Diùcachd Arenberg-Meppen (Gearmailtis: Herzogtum Arenberg-Meppen). Chaidh an Diùcachd a chruthachadh ann an 1803 nuair a dh' aontaich Pàrlamaid Regensburg (Gearmailtis: Immerwährender Reichstag) an sgìre mu timcheall Mheppen agus oighreachdan mòra ann an Recklinghausen, mar dhìoladh dhan Dhiùc Arenberg   oir bha esan air talamh mòr a chall air an taobh thall na Rèine aig toiseach toisichidh Ar-a-mach na Frainge. Le sin, bha Napoleon Bonaparte air dìlseachd an diùc a cheannachd ri linn atharraidhean mòra a rinn e air structair phoileataigeach na Gearmailte. Chuir Napoleon às do dh' Ìmpireachd Naomh na Ròimhe ann an 1806. Bha Arenberg-Meppen na ball Co-chaidreachas na Rèine agus chuireadh saighdearan às an stàit gu feachdan na Frainge. Mu dheireadh thall, ann an 1810, chaidh fearann na stàite seo a thoirt a-steach gu Ìmpireachd na Frainge, gu ruige Còrdadh Vienna ann an 1815, nuair a chaidh a roinneadh ann an dà leth: Recklinghausen dhan A' Phruis agus Meppen fhèin do Hanòbhar. B’ e Meppen a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha.
Sitges
Freumahn an Ainm
'S ann à saidhleo ann an catalanais (sitja) a tha ainm a' bhaile air sgàth 's gu robh malairt gu math làidir an seo o chionn fhada.
Moshchena (Volynska Oblast)
'S e Moshchena clachan anns an Ucràin an ear-dheas (Ucràinis; Мощена, Pòlais: Moszczona). Tha e na phrìomh-bhaile den rada ann an Volynska Oblast, agus tha 581 daoine ann (ann an 2010). Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1543.
Sitges
Eachdraidh
Ged a bha daoine a' fuireach ann fad mìltean de bhliadhna ro làimh, b' ann ann an 1041, nuair a thogadh caisteal san àite far a bheil talla a' bhaile an latha an-diugh, a thoisich eachdraidh sgrìobhte Sitges. Fad na meadhan aoisean dheàdhadh am baile bho uachdaran gu uachdaran, a rèir cò bha a bu chumhachdaile. Ann an 1778 thug lagh ùr piseach air malairt an seo, nuair a cheadaich malairt le Aimearaga. B' ann à Sitges a bha 27% nan Catalanach a bha an lùib mhalairt thar a' Chuain Shiar na Bacardì agus na Brugal nam measg. Thàinig an rèile - agus turasachd - ann an 1881. Chaidh Còrdadh a dheànamh an seo ann an 1957 eadar Alberto Lleras Camargo (Pàrtaidh Libearalach Choloimbia) agus Laureano Gómez Castro (Pàrtaidh Tòraidh Choloimbia) a chuir crìoch air an ainneart a sgiùrsadh Coloimbia.
Diùcachd Arenberg-Meppen
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
Moshchena (Volynska Oblast)
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann am Moshchena a' bruidhinn (97.80 %), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis (2.20%) cuideachd.
Sitges
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Catalòinia
Moshchena (Volynska Oblast)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin Roinn-seòrsa:Bailtean
Louisiana
thumb|right|300px|Louisiana 'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann an  Louisiana (Fraingis: État de Louisiane). Tha i suidhichte san àirde a deas na dùthcha. Tha 4,533,372 duine a' fuireach anns an stàite. Tha Baton Rouge na prìomh-bhaile ach 's e New Orleans am baile as motha a tha ann an Louisiana. Reic na Frangaich i anns an "Louisiana Purchase". Tha e air a bhith na stàit bho 30 an Giblean 1812.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte‎ Roinn-seòrsa:Louisiana
Los Angeles
Ann an Calafòrnia, 's e Los Angeles (Spàinntis: /los ˈaŋxeles/) am baile leis an àireamh as motha de dhaoine agus an darna baile anns na Stàitean Aonaichte gu lèir le 3,849,378 a bha a' fuireach ann ann an 2006. Anns an sgìre Los Angeles, bha suas gu 13.3 millean duine a' fuireach ann sa bhliadhna sin. Chaidh Los Angeles a stèidheachadh ann an 1781 leis na Spàinntich. Bha an sgìre seo na pàirt den dùthaich Meagsago eadar 1821 is 1848. Tha baile eile, air a bheil Beverley Hills, air a chuairteachadh air gach taobh le Los Angeles.
Iomraidhean
thumbnail|left|Los Angeles
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Calafòrnia
1913
MCMXIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1910an
Màiri Anna Chaimbeul
B' e sgrìobhadair dealbhan-cluiche a bh' ann am Màiri Anna Chaimbeul. Mus do phòs i, b' e a h-ainm Màiri A. NicFhionghuin. Rugadh i ann am Baile a' Mhuilinn ann an Tiriodh ach dh'imrich a teaghlach dhan Chruairtean nuair a bha i glè òg. Dh'fhàg i an t-eilean is bha i 'na tidsear ann an Glaschu fad iomadh bliadhna mus do thill i a Thiriodh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Dràma na Gàidhlig Màiri Anna Chaimbeul
Pedagogia do Oprimido
'S e leabhar air a sgrìobhadh ann am Portagailis ann an stoidhl feallsanachail leis an ùghdar Paulo Freire, a chaidh a chlò-bhualadh ann an 1968 's a th' ann an Pedagogia do Oprimido. Thathar a' beachdachadh gur e an annas-làimh aig Freire. San leabhar rinneadh càineadh gun sòradh air a' mhodail-tasgaidh (Portagailis: modelo bancário), far an robh an siostam foghlaim a' lionadh cinn nan sgoilearan le stuth is na sgoilearan uabhasach fhèin neo-ghnìomhach. 'S e, a rèir Freire, gun sparradh am modail-tasgaidh luachan agus feumlachdan sòisealta orrasa a bha millteach air an leasan. B' fheudar gun dùisgeadh mothachadh nan daoine (Portagailis: conscientização) agus iad a' cruthachadh a' churraicealaim air an sonsa, curraicealam a ghabhadh leis an cuid leasan. 'S e th' ann Teasgasg Sgrùdach.
S' ann air na ceithir ceistean aig an robh uidh aig Freire a nì an leabhar fòcas:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Leabhraichean Roinn-seòrsa:Braisil Roinn-seòrsa:Feallsanachd
Champagne-Ardenne
B' e roinn oifigeil na Frainge a bha ann an Champagne-Ardenne. Tha e na laighe ann an taobh a tuath na Frainge. Chaidh e na phàirt dhen roinn ùr Grand Est còmhla ri Alsace agus Lorraine ann an 2016. Tha Châlons-en-Champagne na phrìomh-bhaile.
Raidió Teilifís Éireann
thumb|250px|RTÉ prìomh-offis ann am [[Baile Àtha Cliath]] 'S e an RTÉ neo Raidió Teilifís Éireann an craoladair seirbheis na h-Èireann. 'S e craoladair le telebhisean, reidio agus an eadar-lion a th' ann. Chaidh an t-seirbheis rèidio a stèidheachadh air 1 am Faoilleach 1926 agus chaidh an t-seirbheis telebhisean a stèidheachadh air 31 an Dùbhlachd 1961.
Àth Maol Ruibhe
thumb|Eaglais ann an Àth Maol Ruibhe, air a tha Cill Maol Ruibhe no Cill Mo Ruibhe 'S e baile-beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a th' ann an Àth Maol Ruibhe (Beurla: Amulree). 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 30′ 0″ Tuath agus 3° 48′ 0″  Iar.
Raidió Teilifís Éireann
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Craoladh Roinn-seòrsa:Èirinn Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Àth Maol Ruibhe
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Old Firm
right|300px|thumb|Sluagh mhòr aig geama eadar [[Celtic agus Rangers ]]
'S e Old Firm an t-ainm a th' aig an t-sluagh mhòr air Celtic agus Rangers air a no na geamanan eadarra. 'S e seo aon de na co-dheuchainn is mòtha agus is ainmeile a tha anns an t-saoghal.
Aistean co-cheangailte
Trioblaidean Buidheannach ann am Ball-Coise Albannach
Celtic
Roinn-seòrsa:Ball-coise Albannach
Loch Bhraoin
'S e seo co-chomharran na locha: 57° 50′ 0″ Tuath agus 5° 5′ 0″ Iar.
'S e Ullapul am baile as motha anns an sgìre.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Rois
Blianadh
thumb|300px|thumb|[[Boireannach ga blianadh]]
'S e blianadh a tha air àm ma bhios thu nad shuidhe neo nad laigh gu cofhurtail sa ghrèin. Bidh daoine gam blianadh airson dubhadh-grèine ri fhaighinn. Gu mì-fhortanach, is urrainn do blianadh aillse-craicinn tòiseachadh.
Roinn-seòrsa:Grian Roinn-seòrsa:Craiceann
599
Bàsan
Roinn-seòrsa:590an
Carraig Uí Leighin
'S e baile meadhanach ann ana tha ann an Contae Chorcaí, Cúige Mumhan (Èirinn) a th'ann Carraig Uí Leighin, faisg air Corcaigh fhèin. Tha e suidhichte ann am meadhan na siorramachd (Gaeilge: Contae) ri taobh Abhainn na Baoi, 17m os cionn ìre na mara, 96km bho Luimneach, 168km Ghaillimh, 361km bho Dhoire agus 223km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha e làn taighean ùra agus daoine òga.
Bòrd-snàimh
thumb|right|Bòrd-snàimh black
Is dòcha gu bheil thu a' lorg bòrd-daibhidh
'S e bòrd fleòdraidh a tha ann am bòrd-snàimh. Cuidichidh e duine ri snàmh.
Roinn-seòrsa:Acfhainn Roinn-seòrsa:Spòrs
Swimming float
1592
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1592 (MDXCII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1590an
1593
MDXCIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1590an
Tarnobrzeg
S' e baile mòr ann an ceann a deas na Pòlainn a th’ ann an Tarnobrzeg. Ann an 2010 bha 48837 duine a' fuireach ann. Tha Tarnobrzeg 222km air falbh bho Warsaw.
Bailtean Co-cheangailte
Roinn-seòrsa:A' Phòlainn Roinn-seòrsa:Bailtean
1754
thumb|150px|Henry Pelman MDCCLIV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1750an
Llangynfelyn
Tha am baile Llangynfelyn ann an Ceredigion, a' Chuimrigh. Tha e 78.9 mi (126.9 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 177.7 mi (286.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 570 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 274 (48.1%); rugadh 53% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceredigion Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Daibhidh MacDhùnleibh
'S e aon de na rannsachairean à Alba as ainmeile mu Afraga a bha ann an Daibhidh MacDhùnleibh (Beurla: David Livingstone). Rugadh e faisg air Baile an t-Saoir 19 am Màrt 1813 agus chaochail e 1 an Cèitean 1873 faisg air Lake Bangweulu ann an Saimbia.
Òigridh agus Foghlam
Rè an cuid foghlaim aige, sheall e claonadh anns na saidheansan, gu dearbh anns an laboratoraidh chuimigich. Bha aige ri caraidean ùra a dhèanamh aig an oilthigh, ach cha robh sin idir na dùbhlan dha. Dh’fhàg e buaidh math agus maireannach air oileanach agus òraidichean mar aon, agus bha e na sgoilear dìcheallach. Fad na h-uine, rinn e meòrachadh air bileag (no duilleag-làimhe) a fhuair e anns an eaglais ann am parraist ris an deach e, trì mìltean air falbh bho Bhaile an t-Saoir ann an Hamaltan. Leugh e le geur-ùidh, feasgar na Sàbaid àraid air dhàsan a’ bhileag a thogail, gun robh comann teachdaire (no “mission society”) a’ sireadh dhaoine aig an robh teisteanas bho oilthigh ann an diadhachd AGUS ann an leigheas. Ged a chuir e fòcas aige air cuairt a choileanadh a Shìona, far an robh am feum mòr airson dotairean agus ministearan nam facal, thòisich an Cogadh Opium eadar Breatann agus Sìona, agus mar thoradh air sin, ghluais fòcas MhicDhùnlèibh aig a’ cheall thall do àite co-ionnanach ann am feum – tìr-mòr Afraga. Às dèidh dha cuireadh fhaighinn gus trèanadh a thòiseachadh ann an Ongar, agus a’ dol tro nan deuchainnean gu soirbheachail ge b’e dàil no dhà bho òraidiche no dhà os-cionn obair-ceartachaidh agus siostam measaidh aig a’ chomann, thàinig e tuilleadh is barrachd follaiseach gun robh oileanach air leth comasach nan làmhan. A-rithist, dh’fhàg Daibhidh deagh mhiannan agus buaidh mhòr air gach duine ris an do thachair e ann an Lunnainn. Ach bho àm gu àm, dh’èirich ann an Albannach òg colna agus fearg agus, mar a chùm cuid a-mach, dìorrasach a leithid nach deach a lorg anns a cho-aoiseach. An d’ fhuair e, mar dìleab air nach robhar ag iarraidh, mì-ghnèithealachd bho a shinnsearan Ghàidhealach? An e foinnich pàirt do-sgaradh am-measg nan Gàidheal? Theireadh am-measg cultaran agus a’ beachdachadh oirnn, gu bheil inntinn Gàidheal luath agus dualtach ri tionndadh gu fearg gun rabhadh. Agus lean am faoin-shamhla seo MacDhùnleibh tro a bheatha uile, ged a chuir e a’ chuid a bu mhotha dhaoine aig fois am-measg a chompanaich, le teò-chridheach agus an nàdar ciùin a ghabh còmhnaidh ann na bu thrice na rinn fearg a-riamh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Seòladairean agus Rannsachairean
C.B. Celtic
'S e Celtic aon de na sgioban ball-coise is motha anns an t-saoghal agus, còmhla ri Rangers, 'siad an dà sgioba is motha ann am Breatainn. Chaidh Celtic a stèidheachadh anns a' bhliadhna 1888 fo mannach ris an canar Bràthair Wilfrid airson airgid a chosnadh a dh'aodach cleachdadh airson an t-sluagh bochd ann an Glaschu a chuideachadh. Tha còmhstri mòr, ainmeil eadar Celtic agus Rangers agus tha gu leòr den bheachd nach eil geama nas motha no nas fiadhaich 'san t-saoghal na an geama eatarra, an 'Old Firm derby'.
Duaisean
Cupa na h-Eòrpa (1): 1967.
Buadhaiche Alba (53): 1893, 1894, 1896, 1898, 1905, 1906, 1907, 1908, 1909, 1910, 1914, 1915, 1922, 1926, 1936, 1938, 1954, 1966, 1967, 1968, 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974, 1977, 1979, 1981, 1982, 1986, 1988, 1998, 2001, 2002, 2004, 2006, 2007, 2008, 2012, 20113, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2022, 2023.
Cupa na h-Alba (40): 1892, 1899, 1900, 1904, 1907, 1908, 1911, 1912, 1914, 1923, 1925, 1927, 1931, 1933, 1937, 1951, 1954, 1965, 1967, 1969, 1971, 1972, 1974, 1975, 1977, 1980, 1985, 1988, 1989, 1995, 2001, 2004, 2005, 2007, 2011, 2013, 2017, 2018, 2019, 2020.
Cupa Lìog na h-Alba (19): 1957, 1958, 1966, 1967, 1968, 1969, 1970, 1975, 1983, 1998, 2000, 2001, 2006, 2009, 2015, 2017, 2018, 2019, 2020.
Tùsan
Roinn-seòrsa:Celtic Roinn-seòrsa:Ball-coise Roinn-seòrsa:Sgiobannan ball-coise Roinn-seòrsa:Ball-coise Albannach Roinn-seòrsa:Sgiobannan ball-coise Albannach
İstiklâl Marşı
'S e İstiklâl Marşı (Caismeachd na Saorsa) an Laoidh Nàiseanta na Tuirce bhon 12 am Màrt 1921 a-mach.
Chaidh an teacsa a sgrìobhadh leis a' bhàrd Mehmet Akif Ersoy agus am fonn le Zeki Üngör.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Laoidhean nàiseanta Roinn-seòrsa:An Tuirc
Inbhir Aoidhe
'S e baile ann an Cnòideart air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Inbhir Aoidhe (Beurla: Inverie). Tha am baile suidhichte san àird a tuath air Loch Nibheis aig cois Sgurr Coire Choinnichean 769m (2,522 troigh). 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 2′ 15.72″ Tuath agus 5° 40′ 59.88″ Iar.
'S e sin an t-aona baile nach eil ceangailte le rathad do bhailtean eile den dùthaich. Tha aiseagan a' ruith eadar Inbhir Aoidhe is Malaig. 'S e 'The Old Forge' an taigh-òsta as iomallaiche air tìr-mòr Bhreatainn agus tha e suidhichte ann an Inbhir Aoidhe.
Cruth an ainm
Nochd ainm a' bhaile aig Dwelly 1912 mar Inbhir Eigh no Inbhir Aoighe. A-rèir Iain Mhic an Tàilleir 's e ainm measgaichte (Gàidhlig/Seann-Lochlannais) a th' ann an Inbhir Aoidh agus ' s e Inbhir Aoidhe cruth ainm a' bhaile a-rèir Ainmean-Àite na h-Alba.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Magdalena (Roinn)
'S e tè dhe na 32 roinnean ann an Coloimbia a th'ann am Magdalena. 'S e Santa Marta prìomh-bhaile na roinne.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Fianaisean Iehòbha
thumb|Fianaisean Iehòbha ann an Cardiff ’S e buidheann Crìostaidh a tha ann am Fianaisean Iehòbha. Tha creideamhan agus nòsan aca a tha diofraichte ann an dòighean cudromacha bhon mhórchuid de na buidhnean Crìostaidh: mar eisimpleir, chan eil iad a’ creidsinn anns an Trianaid. Tha iad ag ràdh gu bheil 8.7 millean de luchd-leantainn aca air feadh an t-saoghail a tha an sàs ann an soisgeulachd. Thàinig am buidheann ás a’ Bible Student movement a chuir Charles Taze Russell air bonn aig deireadh nan 1870an. Tha iad aithnichte bhon nòs a th’ aca bhith a’ dol bho dhoras gu doras a’ soisgeulachd agus a’ fàgail litreachas cràbhach.
Sgarbh
thumb|250px|Sgarbh ann an Nederlandsche Vogelen (Eòin Duitseach), Vol. 1 (1770) 'S e eun-mara a th' anns an sgarbh Phalacrocorax carbo.
Universidade Federal de Minas Gerais
thumb|300px|right|Universidade Federal de Minas Gerais
Sgarbh
Canar cuideachd ballaire no ballaire a' bhòthain ris, agus tha ainmean leithid: cailleach-dhubh no fitheach mara air, ach 's e sgarbh an t-ainm as cumanta san latha a th' ann.
Universidade Federal de Minas Gerais
S' e Oilthigh Minas Gerais (Universidade Federal de Minas Gerais, UFMG), stèidhichte ann an 1927, an oilthigh as motha ann an Minas Gerais (Braisil).
Fianaisean Iehòbha
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Creideamh
Universidade Federal de Minas Gerais
Ceanglaichean a-mach
Minas Gerais
Sgarbh
'S e sgarbh òg a th' ann an sgaireag, ach dh'fhaodar sgaireag a thoirt air faoileag òg cuideachd.
Tha an sgarbh gu math coltach ri sgarbh an sgùmain Phalacrocorax aristotelis.
Sealg an sgairbh
Bhathar a' sealg agus ag ithe an sgairbh, 's a' dèanamh feum dheth ann an diofar dhòighean san t-seann aimsir.
Tha cunntas ga thoirt le Eachann MacDhùghaill ann an 1938 air mar a bhathar a' glacadh nan sgarbh ann an Colla:
Còcaireachd an sgairbh
Air a' phrògram 'Blasad', thug Fergie Dòmhnallach iomradh air mar a dh'itheadh iad sgarbh ann am Muideart:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eòin
1755
Bàsan
Roinn-seòrsa:1750an
600
'S e bliadhna-leum a bha ann an 600 (DC).
Bàsan
Roinn-seòrsa:600an
Botal-teth
right|thumb|Botal-teth à rubair
Tha botal-teth na bhotal rubair (neo crèadha/meatailt bho thùs) a lionas tu le uisge teth, gus leabaidh a bhlàthachadh.
right|thumb|Fear meatailt bho 1925
Roinn-seòrsa:Acfhainn
Bodach-ròcais
right|300px|thumb|Bodaich-ròcais [[Iapanach]]
'S e ìomhaigh de dhuine a tha ann am bodach-ròcais neo bodach-feannaig. Nithear iad le seann aodach airson eagal a chur air eòin gus nach ith iad na pòran. 'S e bodach-ròcais a bha ann an Worzel Gummidge.
Eideard VII
B' e rìgh anns an Rìoghachd Aonaichte eadar an 1901 agus an 1910 a bha ann an Èideard VII (9 an t-Samhain 1841–6 an Cèitean 1910).
Bodach-ròcais
Roinn-seòrsa:Acfhainn Roinn-seòrsa:Àiteachas
Eideard VII
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:An Teaghlach Rìoghail Breatannach Roinn-seòrsa:Rìghrean na Rìoghachd Aonaichte
Franche-Comté
'S e région na Frainge a tha ann am Franche-Comté (Franco-Provençal: Franche-Comtât). Tha e na laighe ann an taobh an ear na Frainge, air a' chrìoch Eilbheiseach. Tha Besançon na phrìomh-bhaile.