cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Douglas Haig
Ghabh e pàirt ann an Cogadh nam Boer ann an Afraga a Deas mar oifigeir-eachraidh. Bha e na cheannaird-airm airson Feachd Eiginn Bhreatainn (BEF) a' bha deiseil gus gluasad gu tìr-mòr a Roinn Eòrpa agus seasamh an aghaidh ionnsaigh Ghearmailteach. Aig toiseach a chogadh, anns an Lùnasdal 1914, bha e na leas-cheannard airson am BEF le Sir Iain French mar ceannard tarsainn air an airm gu leir.
Anns an Dùbhlachd 1915 chaidh ceannardas an t-airm slàn a thoirt dha. Stiùir e na h-ionnsaighean Breatannach aig na Blàran anns an Somme agus Passchendaele ann an 1916 agus 1917.
Bha sgrios agus bàs mòr aig gach àite le àireamh uabhasach de shaighdearan Breatannach air an càll agus chuir mòran an còire airson am bàs air Haig oir nach robh e a' tuigsinn a chùmhachd ann an teicneolas ùr co-cheangailte ri armachd mar gunnaichean so-loisgidh agus tancaichean.
Aistean co-cheangailte
An Cogadh Mòr
Roinn-seòrsa:An Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:An Cogadh Mòr
Art
'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Art. 'S e ainm baistidh fireann a th’ ann.
Bunachas
Thàinig an t-ainm seo bhon seann fhacal Ghàidhlig "art" (mathan) 'S e ainm Gàidhlig fa-leth a th' ann, agus ged nach eil ceangal a thaobh freumh-fhaclachd eatorra chaidh e a chur don Bheurla mar Arthur. An-diugh thèid a chleachdadh mar ainm goirid airson Arthur.
Cruthan eile
'S e Artagan ainm eile airson Art . Chithear Artair no  Airt cuideachd
'S e Artan ainm meanbhach airson Art. Nochdaidh e ann an ainm sloinnidh cuideachd mar Mac Artain no McCartan sa Bheurla.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
190an
right|thumb|300px|[[Commodus]]
Bha na 190an, sa 2na Linn, eadar 1 am Faoilleach 190 is 31 an Dùbhlachd 199.
Bliadhnaichean
Roinn-seòrsa:2na Linn *
Loch Lonachan
Tha an loch seo cho mòr ri 13.8 ha (34.1 acair). 'S e 2.4 km (1.5 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 1 km a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 155 m (509 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2.9 km (1.8 mìle) air falbh bhon mhuir.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Mississippi
Is docha gu bheil thu a' lorg Abhainn Mississippi
'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann am  Mississippi. Tha i suidhichte san àirde a deas na dùthcha. Tha an Abhainn Mississippi na crìochan air a taobh an iar. Tha i na laighe eadar an Camas Mheagsago san deas. Tha 2,967,297 duine a' fuireach anns an stàite. Tha Jackson na prìomh-bhaile. Tha e air a bhith na stàit bho 10 an Dùbhlachd 1817.
Tiriodh
thumb|275px|A' coimhead siar gu Baigh Baile a' Phuill, tarsainn a' [[machair|mhachair.]] thumb|275px|Seann taigh 'breac' air urachadh. thumb|275px|Iomhaigh [[dreagaire dha Tioraidh.]]
Tha eilean Thiriodh anns na h-Eileanan a-staigh, don iar-dheas air Eilean Cholla. Tha e suidhichte ann an Roinn Comhairle Earra-Ghaidheal agus Bhòid. 'S e eilean ìosal, torrach a th' ann agus a bharrachd air turasachd 's e croitearachd am beòshlaint as motha aig muinntir an eilein. Fhad 's a bha 770 duine a' fuireach ann an Tiriodh anns a' bhliadhna 2001, a rèir cunntas-sluaigh cha robh ach 653 duine a' fuireach anns an eilean ann an 2011. Tha tòrr luchd-labhairt na Gàidhlig ann an Tiriodh (38.3% a-rèir Cunntas-sluaigh 2011), ceudachd àrd airson nan Eileanan a-Staigh.
'S e Sgairinis prìomh-bhaile Thiriodh. Bidh bataichean-aiseig a' seòladh a Sgairinis gu ruige Àirigh nan Gobhar air Colla agus an t-Òban air tìr-mòr Alba. Tha cuideachd port-adhair beag faisg air a' bhaile. A-measg bailtean eile an eilein tha Haoidhnis agus Sanndaig, le taighean-tasgaidh beaga 'san dà chuid.
Tha Tiriodh cliùiteach air sgath an Dùin Mhòir, borg bhon chiad linn RC ann am Bhalla, Clach a' Choire, clach snaidhte àrsaidh agus airson eòin rubha Cheann a' Bhara. Thathar a' tighinn a Thiriodh cuideachd airson seòladh-clàir agus tha stèisean-rèadair air an eilean a tha a' cumail sùil air plèanaichean catharra.
Eachdraidh
Ann an 1770, 's ann le ceithir tuathanaich deug a bha air talamh a thraoghadh airson arbhair agus ionaltraidh a bha dàrna leth an eilein. Seach a bhith a' cur air falbh crodh beò (a bhiodh tric claoidhte as dèidh an turais fhada don mhargaidh agus air nach fhaighte prìsean àrda), thòisich iad air cur air falbh feòil-mhairt shaillte ann am baraillean, air an robh fèill na bu mhotha. Bha an corr den eilean air a chur a-mach air mhàl do dhà fhichead 's a còig buidhnean de dh'àitreabhaichean air tuathanasan co-chomuinn: buidhnean àiteachaidh a bh' air a bhith ann dh'fhaoidte o linn nan cinnidhean. Bhathar a' toirt seachad talamh-croit tro bhot bliadhnail agus bhathar a' taghadh cinn-latha cur agus buain le chèile. Chaidh aithris ann an 1774 gun robh muinntir Thiriodh well-clothed and well-fed, having an abundance of corn and cattle.
Chaidh port-adhair feachd an adhair (RAF) a thogail air Tiriodh tron Dàrna Cogadh agus chaidh a chleachdadh mar phort-adhair chatharra as dèidh a' Chogaidh. Bha cuideachd Stèisean-rèadair RAF aig Cill Choinnich agus fear eile aig Beinn Hogh. Bha stèisean-tamaill aig Goirtean Dhòmhnaill rompa seo agus as dèidh a' Chogaidh bha stèisean-reudair ROTOR aig an RAF aig Beinn Ghot. Tha toglaichean an eilein ainmeil, nam measg 'taighean dubha' agus 'taighean geala' - tha an seann tughadh fhathast air tòrr aca seo - agus na taighean 'breaca' nach fhaighear ach air an eilean, far a bheil an t-aol air a pheantadh geal.
Freumh an ainm
Tha cuid a' cumail a-mach gu bheil an t-ainm a' ciallachadh 'Eilean an Arbhair', air sgath mar a bhiodh Tiristich a' reic gràn do na manaich ann an Abaid Eilein I, air an ear-dheas, agus don Aba Calum Cille (b. 597), san t-siathamh linn. Bha grunn mhanachainn Crìosdail Ceilteach ann an Tiriodh fhèin aig aon am, agus tha clachan snaidhte ann an corra àite bhon linn seo, me. Teampull Naomh Phàdraig, Ceann a' Bhara (NL 938 401) agus Soiribidh (NL 984 416).
Bàrdachd Thirisdeach
Tha dà leabhar mu na bàird Thirisdeach
Eagar Earra Ghàidheal
(25.06.2010) Dh'fhoillsich Scottish Renewable Power, aig toiseach Ògmhios 2010, sgeama 's an amharc, a thogail tuathanas gaoithe de 500 muilnean air an Sgeir Mhòir 5km iar-dheas a Tiriodh. Cosgaidh an leasachadh seo mu £6,000,000,000 Breatannach agus tha dùil gun adhbharaich e àrdachadh sluagh an Eilein bho 800 daoine gu 1100 daoine, le ceudan a bharrachd air sin a' còmhnaidh air an eilean fad 's a bhios an obair togail a' dol air adhart.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
1924
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1924 (MCMXXIV).
Bàsan
thumb|130px|Vladimir Lenin
Roinn-seòrsa:1920an
Liosta nan cànan Innd-Eòrpach
thumb|right|300px|Cànanan Innd-Eòrpach air feadh an t-saoghail Seo liosta nan cànan Innd-Eòrpach le ainmean-duibhearach agus teaghlach-chànan.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cànain Innd-Eòrpach Roinn-seòrsa:Liostaichean
Neach-lagha
thumb|right|250px|Neach-lagha à [[Sasainn'']]
'S e cuideigin a tha ag obair le laghan 's a tha ann a neach-lagha. Tha Lagh na h-Alba agus gu math eadar-dhealaichte bhon Lagh ann an Sasainn. Is e luchd-lagha na prìomh cho-obraichean no riochdairean a tha an sàs ann an rianachd ceartas. Is e an neach-lagha, a tha na phroifeasanta air a thrèanadh gu sònraichte agus speisealaichte ann an cùisean laghail, an aon neach as urrainn dòigh cheart a thabhann air an duilgheadas a tha aig an saoranach no a tha ‘reusanta’. Bu chòir a thoirt fa-near, a bharrachd air an eadar-theachd aige sa chùirt, gu bheil prìomh dhleastanas agus prìomh dhleastanas an neach-lagha casg. Le comhairle, thèid dreachdadh ceart de chùmhnantan is sgrìobhainnean, msaa, connspaidean a sheachnadh, gus nach bi an neach-lagha, nas motha na airson cùis-lagha no breithneachaidhean, a' frithealadh gun a bhith gan ruighinn. Bidh buidhnean proifeasanta eile a' toirt seachad seirbheisean coltach ris an fheadhainn aig luchd-lagha, a tha nan proifeiseantaich làn teisteanais a tha gu sònraichte a’ comhairleachadh no a' riaghladh chùisean no ann an cuspairean sònraichte. Is e an aon neach-lagha a tha uidheamaichte airson làn ghiullachd cùis laghail. Tro na Comainn Bàr no na buidhnean buntainneach (a rèir na dùthcha) tha seirbheisean taic laghail an-asgaidh do shaoranaich aig nach eil dòighean ionmhais. Tha gnìomhachd phroifeasanta an neach-lagha stèidhichte air prionnsapalan saorsa agus neo-eisimeileachd. Bidh prionnsapal deagh rùn a' riaghladh nan dàimhean eadar an neach-dèiligidh agus an neach-lagha, a tha fo ùmhlachd dìomhaireachd phroifeasanta.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Lagh
Lima
Tha Lima na phrìomh-bhaile Phearù. 'S e cuideachd am baile as motha a tha anns an dùthaich seo. Tha e na laighe air bruach Abhainn Chillón, Abhainn Rímac agus Abhainn Lurín faisg air a' Chuan Sèimh. Chaidh am baile a stèidheachadh le Francisco Pizarro san 18mh latha den Fhaoilteach, 1535. Aig an àm seo bha ainm eile air: "Baile nan Rìghrean". Rinn buidheann dhe Spàinntich murt air Pizarro an seo air 26 an t-Ògmhios 1541.
Iomraidhean
thumb|left|200px|Abhainn Rímac a tha a' ruith tro mheadhan a' bhaile thumb|200px|left|Àrd-eaglais ann an Lima
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Aimearaga a Deas Roinn-seòrsa:Pearù Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Pearù
Martin Kaymer
'S e cluicheadair goilf a th' ann an Martin Kaymer (28 an Dùbhlachd 1984).
Rugadh e ann an Düsseldorf, A' Ghearmailt.
Tha e a' cluiche gu proifeiseanta o 2005.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Daoine beò Roinn-seòrsa:Luchd-spòrs Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Meadhchill
'S e baile ann am Fiobha a tha ann am Maothchoille no Meadhchill (Beurla: Methil).
Thogadh Eanraig MacGillÌosa an seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Fìobha
Lüneburger Heide
thumb|right|250px|Suidheachadh an Lüneburger Heide
Eadar Hamburg, Bremen agus Hànobhar tha an Lüneburger Heide (Beurla: Lüneburg Heath) ann. Is e sin an dreach-tìre fhraoich as motha ann an Èorpa Meadhanach. Tha e ainmichte a-rèir am baile Lüneburg, a tha suidhichte taobh a tuath dheth. An-diugh 's e pàirc nàiseanta a th' ann, air sgàth' s gu bheil mòran lusan agus beathaichean ainneamh ann. Tha nas motha na 4 millean luchd-turais gach bliadhna a' tadhail dhan Lüneburger Heide, mar sin 's e àite cudromach do dh'eaconomaidh Niedersachsen.
Eachdraidh an àite
thumb|right|250px|Heidschnucken, caoirich sònraichte ann an Lüneburger Heide
Aig àm Neolithic bha mòran chraobhan a' fàs ann an Lüneburger Heide. Ach cha eil an talamh an seo torach idir, tha an cuid as motha gu math gainmheil. Aig an àm ud bha tuathanaich a' gluasad bho àite gu àite eile, gus a bhith beò às an talamh neo-thorach. Mar sin bha a' fhàgail àitichean fosgailte am measg nan coilltean. far an do thòisich fraoch a' fhas, gu-h-àraidh Common Heather (Calluna vulgaris).
Ach bho 1000 a-mach thòisich tuathanaich a' fuireach ann an aon àite a-mhàin. Dh'atharraich iad an dòigh obrach aca. Thug iad ceann an talamh air falbh agus chuir iad e dhan stabail-chaoraich airson greiseig agus an uair sin air ais anns na pàircean mar stuth-mathachaidh. O chionn gun robh an ceann an talamh air falbh, thàinig fraoch geal an àite. Le sin dh'fhàs an talamh geur agus cha eil dad eile a fhàs an seo.
Tro na linntean bha caoirich sònraichte air a thoirt gu bhith ris an canar "Heidschnucken". 'S e caoraich beaga a tha' annta a tha glè gheiteanach. Tha an fheòil aca glè bhlasda, ach chan eil a’ chlòimh aca math gu leòr airson fhighe, cleachdar i dìreach airson brat-ùrlair.
Cruth na tìre
'S e am Wilseder Berg (Beinn Wilsede) a' bheinn as àrda, tha i 169,2 m a dh'àrd. Tha beanntan beaga eile ann, m.e. Falkenberg (150 m), Ahrberg (145 m), Hakenberg (143 m), Hoher Mechtin (142 m), is am Pampower Berg (140 m). Tha an abhainn Wümme a' toiseachadh air am Wilseder Berg, agus tha an Lachte a' struthadh tron deas dhen Lüneburger Heide.
Àitichean inntinneach
thumb|right|250px|Sieben Steinhäuser, cromleac faisg air Fallingbostel Is e baile beag a tha ann an Hösseringen. Bha e air a chruthachadh mar baile-tasgaidh a tha a' toirt seachad mòran fiosrachdaich mun doigh-beatha ann an Lüneburger Heide.
Chithear cromleacan ann an earra-dheas Fallingbostel, baile beag, ris an canar "Oldendorfer Totenstatt" agus "Sieben Steinhäuser" (Seachd Taighean-chloiche). Chaidh an togail ann an 2500 RC. Timcheall an Lüneburger Heide tha eaglaisean agus manachainn samhlachail ann, cuid dhiubh le taisbeanadh far am faicear seann rudan ealanta eachdraidheil, m.e. dealbhan brat-urlàr agus grèiseadaireachd às an àìte fhèin.
Ann am Walsrode chaidh Hermann Löns, bàrd ainmeil a sgrìobh mòran bardachd mun Lüneburger Heide, air a thiodhlaicadh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Cogadh nan Àrdanach
‘S e a’ chiad chòmhstri sìobhalta a thachair ann an Coloimbia neo-eisimeileach a bh’ann Cogadh nan Àrdanach (Spàinntis: La Guerra de los Supremos) neo 'Cogadh nan Taighean-Cràbhaidh' (Spàinntis: La Guerra de los Conventos). Mhair an cogadh trì bliadhna (1839 – 1842) agus thoisich e air adhbharan creideimh. Thug an Riaghaltas aig José Ignacio de Márquez Barreto lagh gu buil, airson na taighean-cràbhaidh leis na bu lugha na ochdnar cailleagan dubha nan tàmh a dhùnadh. Chaidh an ar-a-mach sin, a thoisich ceannardan na h-Eaglaise, a chleachdadh leis na Cinn-feadhan ann an ceann a deas na dùthcha (Na h-Àrdanaich) airson dùbhlan a dheànamh an aghaidh an Riaghaltais aig Márquez Barreto.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas Roinn-seòrsa:Cogadh Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs
Geir Hilmar Haarde
'S e bancair, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Innis Tìle a th' ann an Geir Hilmar Haarde (ˈceːir̥ ˈhɪlmar̥ ˈhɔrtɛ). Rugadh e air 8 an Giblean 1951 ann an Reykjavík. Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík, Oilthigh Brandeis, Oilthigh John Hopkins agus Oilthigh Minnesota thall sna Stàitean. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1986 agus bha e na Mhinistear an Èisg eadar 1983 agus 1991 agus na Mhinistear nan Dùthchannan Cèin. Bha e na fhorsætisráðherra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) bho 2004 gu ruige 2006 às leth Sjálfstæðisflokkurinn (Gàidhlig: Am Pàrtaidh Adhartach), ann an co-bhann le Framsóknarflokkurinn. Phòs e aig Patricia Angelina Mistretta ann an 1975 agus fhuair iad dithis chloinne còmhla agus an uair sin aig phòs e aig Inga Jóna Þórðardóttir ann an 1987, agus tha dithis eile aca. B' e gu robh na thachair ann an Innis Tìle aig àm staing an eaconomaidh cho doirbh is gun deach an dùthaich tro gach cruadal gun toireadh Haarde dhan Taigh-cùirte air a bheil Landsdómur. Bha e an sàs ann an Seðlabanka (Gàidhlig: Banca Nàiseanta Innse Tìle) bho 1977 gu ruige 1983. Bho 2015 tha e air a bhith na thosgair thall san Stàitean agus ann an Aimearaga a Deas.
Caibineit Ásgrímsson
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineit fhad 's a bha Haarde os cionn an riaghaltais. Bhuinneadh ias uile gu Framsóknarflokkurinn agus Sjálfstæðisflokkurinn:
Akron, Ohio
'S e baile ann am Ohio, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Akron. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 199,110 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 306m os cionn ìre na mara,
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1825.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Ohio Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Ohio Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte
Isambard Kingdom Brunel
Roinn-seòrsa:Daoine à Sasainn Roinn-seòrsa:Einnseanaireachd
Marcus Garvey
thumb|right|Marcus Garvey An duine a chur Rastafarachd air bonn
Roinn-seòrsa:Rastafarachd
Melindwr
Tha am baile Melindwr ann an Ceredigion, a' Chuimrigh. Tha e 71.6 mi (115.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 173.8 mi (279.7 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1038 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 568 (54.7%); rugadh 65% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceredigion Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Starnberg
‘S e baile ann an ceann a deas na Gearmailte a th’ ann an Starnberg. The suidhichte aig 589m os cionn ìre na mara, ri taobh Loch Starnberg (Gearmailtis: Starnbergersee) anns an sgìre Starnberg fhèin, 486km air falbh bho Düsseldorf, 22km bho Mhünchen agus 523km bho Bherlin, prìomh-bhaile na dùthcha. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1226 mar Aheim am Würmsee, seann ainm an locha. Tha 23,148 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaochail Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer an seo ann an 1917.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Lübeck
‘S e baile mòr air an àirde an iar-thuath na Gearmailte a th’ ann Lübeck (IPA: 'ly:bɛk neo ly:be:k, nas sine). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1143 leis an Iarla Adolf I. Tha e suidhichte aig 13m os cionn ìre na mara ri taobh na h-aibhne Trave agus ri beulaibh na Baltach, anns an stàit Schleswig-Holstein, 235km air falbh bho Bherlin agus 57km bho Hamburg. ‘S e Kreisfreie Stadt neo baile neo-eisimeileach a th' ann. Le 209,890 daoine a' fuireach anns a’ bhaile, ‘s e an 26mh baile as motha na dùthcha. Dh'obair am peantair Jacob van Utrecht ann an Lübeck.
Bancair
thumb|right|250px|Bancairean à [[Sasainn'']]
'S e cuideigin a tha ag obair le airgead ann am banca 's a tha ann am bancair.
Bancairean Ainmeil
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Airgead
Henry Dieckhoff
Bha An t-Athair Henry Cyril Dieckhoff (Ruisis: Генрих Кирилл Дикгоф) (Mosgo, 3 an t-Iuchar 1869 - Cille Chuimein, 5 an Lùnastal 1950 ) 'na mhanach agus 'na chànanaiche Ruiseanach a bha a' fuireach ann an Abaid Chille Chuimein a-mach o 1891. Rugadh e ann am Mosgo agus bha athair 'na aoghaire Lutheranach ach chuir e seachad cuid mhath dhe òige sa Ghearmailt a chionn 's gun robh a mhàthair 'na Caitligeach is cha b' urrainn dhaibh fuireach san Ruis tuilleadh. Chaidh e dhan oilthigh ann am Berlin agus fhuair e an t-òrdugh naomh gun chead o na h-ùghdarrasan Ruiseach agus ri linn sin, b' fheudar dha teicheadh às an Ruis agus thàinig e a Shasainn an toiseach agus a dh'Alba an uairsin far an d'fhuair e fàilte mar bhràthair ann an Abaid Chille Chuimein ann an 1891. Fhuair e inbhe sagairt sia bliadhna an dèidh sin ann an 1897.
thumb|right|Abaid Chille Chuimein Dh'ionnsaich e Gàidhlig ann agus rinn e sgrùdadh mionaideach air Gàidhlig Ghleanna Garradh a dh'fhoillsich e san fhaclair aige A Pronouncing Dictionary of Scottish Gaelic. Thug e bliadhnaichean 'ga sgrìobhadh eadar 1920 agus 1932. Tha am faclair seo annasach a chionn 's gu bheil fuaimneachadh de gach facal ann, chan ann san tuiseal ainmneach a-mhàin ach san tuiseal ghinideach cuideachd a thaobh nan ainmearan.
B' fheudar dha na dotairean a leth-chas a thoirt dheth ann an 1947 agus cha b' urrainn dha coiseachd an dèidh sin. Thòisich e air sgeul a bheatha a sgrìobhadh an uairsin is chaochail e ann an 1950.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cànanaichean Roinn-seòrsa:Gàidhlig Roinn-seòrsa:Daoine às an Ruis
Cuaraidh Penrhyn
thumb|250px|Cuaraidh Penrhyn, mu thimcheall air 1900 'S e creag sglèata a th' ann an Cuaraidh Penrhyn (Cuimris: Chwarel y Penrhyn; Beurla: Penrhyn Slate Quarry) faisg air Bethesda ann an ceann a thuath na Cuimrigh. Aig deireadh an 19mh linn b' e sin a' chreag sglèata a bu mhotha a bh' ann air feadh an t-saoghail, bha an sloc a bu mhotha gu bhith mìle (1.6 km) a dh'fhad is cho ìosail ri 1.200 troigh (370 meatair). Bha gu bhith 3.000 creagadair ag obair ann. Aig toiseach an 20mh linn sin nochd cuaraidhean na bu mhotha anns an t-Sìona, an Spàinnt is anns na Stàitean Aonaichte. Ged nach eil ach gu bhith 200 luchd-obrach ann a nis tha Penrhyn fhathast na creag sglèata as motha ann am Breatainn. Chaidh a' chreag sglèata a leasachadh anns na 1770an le Richard Pennant, Baran Penrhyn, ged a tha coltas ann gun do tòisich buain sglèatan aig ìre bheag ion-dùthchail an seo fada roimhe sin. Cha deach bun-structar giùlain a chruthachadh mus an robh Pennant an sàs ann. Bhon uair sin chaidh na sglèatan a thoirt bhon chuaraidh gu port-mara ann am Port Penrhyn leis a' Phenrhyn Quarry Railway a chaidh a thogail ann an 1798, aon de an loidhnichean rathad-iarainn a bu tràithe a bh' ann. Anns an 19mh linn b' iad Cuaraidh Penrhyn is cuaraidh Dinorwic an fheadhainn a bu chudromaiche ann an gnìomhachas sglèata na Cuimrigh.
Air sgath 's na tachartasan ann am Penrhyn bha iad cliùiteach ann an eachdraidh Gluasad Làbarach Breatannach. Bha an luchd-obrach ag iarradh pàigheadh na b' fheàrr is àite-obrach na bu sàbhailte. Chaidh iad air staic airson a' chiad turais ann an 1896 fhad 's aon mhios deug. Thòisich an dàrna stailc san 22mh dhen t-Samhain 1900 agus mhair i fad trì bliadhna. Dh'fhàs "The Great Strike of Penrhyn" ainmeil mar stailc as faide ann an eachdraidh gnìomhachas na Rìoghachd Aonaichte. Mar a b' fhaide a bha an staic a' dol b' ann a bu lugha dh'fhàs earbsachd an luchd ceannachd ann an gnìomhachais sglèata ann an Cuimrigh a thuath. Chaill mìltean den luchd-obrach na cosnaidhean aca.
Eadar 1964 is 2007 bha an cuaraidh aig Alfred McAlpine PLC. Ann an 2007 chaidh a cheannachd airson 31 millean £ le Kevin Lagan, neach-gnìomhachais à Èirinn aig a bheil an Lagan Group. Bhon àm sin tha ainm ùr aige: "Welsh Slate Ltd". 'S iad Kevin Lagan agus a' mhac aige, Peter stiùirichean a' chompanaidh. Tha an Welsh Slate Ltd. a' gabhail a-steach cuaraidh Oakeley ann am Blaenau Ffestiniog, cuaraidh Cwt Y Bugail agus cuaraidh Pen Yr Orsedd cuideachd.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Gwynedd
Beinn Eòlaigearraidh Mhòr
'S e beinn anns na h-Eileanan Siar, Alba a th' ann am Beinn Eòlaigearraidh Mhòr. Nochdaidh e air cuid mhapaichean mar Beinn Eòlaigearraidh (Beurla: Ben Eoligarry) cuideachd.
Suidheachadh
Tha e suidhichte aig ceann a tuath an eilean Bharraigh faisg air a' bhaile Eòlaigearraidh. Tha Beinn Eòlaigearraidh Mhòr 105m (344 troigh) de dh'àirde. A rèir an "Database of British and Irish hills" rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh a thaobh àirde na beinne san 08 an t-Ògmhios 2009. Air mullach na beinne chithear càrn air creag a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. Tha an àirde rinneach de 102m a' sgaradh Beinn Eòlaigearraidh Mhòr bho na beanntan eile agus 's e Beinn Chliad a mhàthair-mhullaich. 'S e HuMP a th' ann.
Deas air a' bheinn tha Sgoil Eòlaigearraidh na laighe aig cois na beinne.
Freumh an ainm
Tha Borgström den bheachd gu bheil an t-ainm a' gabhail a-steach an fhacail Lochlannach "gardhr". A-rèir Mhic an Tàilleir tha an t-ainm Eòlaigearraidh a' ciallachadh "achadh contrain".
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann am Barraigh Roinn-seòrsa:HuMP
1774
thumb|Iomall-fairge Niue MDCCLXXIV
Bolgan (lus)
right|thumb|Helianthus tuberosus
Tha bolgan na fhreumh cruinn de chuid de luibhean, a chuirear fo thalamh
Beirut
'S e prìomh-bhaile Leabanon a tha ann an Beirut, (Arabais: بيروت, Bayrūt, Greugais: Βηρυττός). Mar is trice bidh muinntir na dùthcha a' cleachdadh an ainm Fraingis: Beyrouth. 'S e am baile as motha na dùthcha cuideachd.
Tha Beirut suidhichte eadar a' bheinn Mount Lebanon agus cladach a’ Mhuir Mheadanach. Tha Tripolis agus Byblos san tuath aige agus tha Sidon agus Tyre sa deas aige.
Tha mòran ionaidean eadar-nàiseanta ann am Beirut: m.e.:
Tha port-adhar eadar-nàiseanta aige, am Beirut Rafic Hariri International Airport, suidhichte deas air a’ bhaile.
Tha am port-mara as motha den dùthaich aige cuideachd.
Ceangal a-mach
250px|left|thumb|Sealladh air Beirut
200an
Is dòcha gu bheil thu a' coimhead airson an 3mh Linn
Bliadhnaichean
Roinn-seòrsa:3mh Linn *
M
'S e M an treasamh litir deug den aibidil Laidinneach, agus an t-aona litir deug san aibidil Gàidhlig. Tha seann-ainm aige sa Ghàidhlig – “Muin (vine)”.
Roinn-seòrsa:Litrichean na Gàidhlig Roinn-seòrsa:Litrichean
Slèite
thumb|right|250px|Map a’ sealltainn far a bheil Slèite anns an Eilean Sgiteanach 'S e Slèite fear de na còig rubhan mòra a tha a' dèanamh còmhla an t-Eilean Sgitheanach.
Thàinig an t-ainm Sléite neo Sléibhte bhon fhacal Seann Lochlannais "sléttr", a tha a’ ciallachadh: "rèidh, sèimh". An déidh 1981 dh' atharraich an t-ainm gu Slèite.
Seo cuid de na bailtean agus seann bhailtean ann an Sléite:
Cruth na tìre
Tha mòran lochan ann an Slèite. 'S Loch nan Uamh am fear as motha a th' ann, tha e cho mòr ri 26.7 ha (66 acair). Tha e suidhichte ann am meadhan Slèite, faisg air Loch Dhùghaill (20.8 ha (51.4 acair)), an treasamh loch as motha ann an rubha seo. Deas air an dà loch tha Loch a' Ghlinne ann agus le fharsaingeachd de 26.6 ha (65.7 acair) tha e dìreach beagan nas lugha na Loch nan Uamh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Llan-arth
Tha am baile Llan-arth ann an Sir Fynwy, a' Chuimrigh. Tha e 24.6 mi (39.6 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 120.7 mi (194.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 875 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 69 (7.9%); rugadh 58% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Fynwy Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Sergio García
'S e cluicheadair goilf a th' ann an Sergio Garcia Fernandez (9 am Faoilleach 1980).
Rugadh e ann am Borriol, baile beag faisg air Castelló de la Plana, An Spàinn.
Tha e a' cluiche gu proifeiseanta o 2005.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Daoine beò Roinn-seòrsa:Luchd-spòrs Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn
1775
MDCCLXXV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1770an
Bolgan (innleachd)
right|thumb
Tha bolgan na innleachd chruinn air à gloinne airson solas dealain a dhèanamh.
Roinn-seòrsa:Acfhainn
Rhône-Alpes
'S e seann sgìre (règion) na Frainge a bh' ann an Rhône-Alpes. Bu e Lyon prìomh-bhaile. Tha e na laighe ann an ear-dheas na Frainge.
Tha na départements a-nise anns an sgìre ùr Auvergne-Rhône-Alpes.
Loch Buidhe, an t-Eilean Sgitheanach
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Buidhe. Tha e suidhichte anns an Eilean Sgitheanach. Tha e na laighe deas air Gleann Shuardail agus tha Loch an Starsaich san ear dheth.
Cille Bhrìghde an Ear, Srath Abhainn agus Lios Mo Fhèige (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an Cille Bhrìghde an Ear, Srath Abhainn agus Lios Mo Fhèige (Beurla: East Kilbride, Strathaven and Lesmahagow).
Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o Cille Bhrìghde an Ear agus pàirtean de Dhail Chluaidh.
Tha Cille Bhrìghde an Ear, Srath Abhainn agus Lios Mo Fhèige anns an sgìre seo. Tha i ann an crìch ris An Ruadh-Ghleann agus Hamilton an Iar, Lannraig agus Hamilton an Ear, Siorrachd Dhùn Phrìs, Dail Chluaidh agus Srath Thuaidh, Cille Mhearnaig agus Lùghdan, Siorrachd Rinn Friù an Ear agus Glaschu a Deas.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Siorrachd Lannraig
Victor Dubuisson
'S e cluicheadair goilf a th' ann an Victor Dubuisson (22 an Giblean 1990).
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Daoine beò Roinn-seòrsa:Luchd-spòrs Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
P
B’ e P an t-siathamh litir deug den aibidil Laidinneach, agus an ceithreamh litir deug ann an aibidil na Gaidhlig. Tha seann-ainm aige sa Ghàidhlig – “Beith-bhòg” (B-bhòg).
Thàinig an litir seo gu fadalach gu aibidil na Gàidhlig, à Cuimris. Air sgàth sin, 's e faclan-iasaid a bu mhotha a bhios a' toiseachadh le "p".
Roinn-seòrsa:Litrichean na Gàidhlig Roinn-seòrsa:Litrichean
An Roinn Charaibeach
thumb|300px| Aimearaga Mheadhanach agus an Roinn Charaibeach 'S e roinn anns na h-Aimearagan a tha anns an Roinn Charaibeach (the Caribbean anns a' Bheurla). Tha e eadar Aimearaga a Tuath agus Aimearaga a Deas agus ear air Aimearaga Mheadhanach. 'S e na h-Innseachan an Iar an seann ainm a bha air.
Anns na dòighean poileataigeach canar gur iad pàirt de dh' Aimearaga a Tuath.
Tha barrachd air 7000 eilean ann.
Roinnean
'S e seo na roinnean a tha anns an Roinn Charaibeach:
Dùthchannan agus eileanan
An-diugh tha 28 dùthchannan eileanach ann, cuid dhuibh mar stàitean neo-eisimeileach, feadhainn eile mar overseas departments agus dependencies.
Dùthchannan le cladach cairibianach.
Roinn-seòrsa:Aimearaga a Tuath Roinn-seòrsa:An Roinn Charaibeach
Àrnais
'S e baile ann an ceann a tuath Ratharsair a th' ann an Àrnais (Beurla: Arnish).
Rugadh Calum MacLeòid ann an Àrnais a Deas.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Ratharsair
Ayot Saint Lawrence
‘S e clachan agus parraiste bheag ann an cridhe Shasainn a th’ ann an Ayot St Lawrence. Chaidh am baile air a chlàradh anns an Domesday Book ann an 1086, nuair a bha 36 daoine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte ann an àite gu math dùchasail faisg air an rathad M1 anns an sgìre Hatfield West anns an t-Siorrachd Hertfordshire, 37km air falbh bho Lunnainn, prìomh-bhaile na dùthcha, 134km bho Bhirmingham agus 6km bho Welyn Garden City. Tha 97 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaochail an sgrìobhadair dràma George Bernard Shaw (1856–1950) anns a’ chlachan.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Sasainn
P. T. Barnum
B' e Phineas Taylor Barnum (Bethel, Connecticut, 5 an t-Iuchar, 1810–Bridgeport, Connecticut, 7 an Giblean, 1891) sealbhadair siorcais agus neach-tionnsgain Aimearaganach. Stèidhich e an t-siorcas Barnum & Bailey.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Cunntasair
thumb|right|250px|Cunntasair ag obair ann an [[Iosrael'']]
'S e cuideigin a tha ag obair le airgead 's a th' ann an cunntasair. San fharsaingeachd, bidh cunntasairean a' leasachadh ann an raointean cunntasachd, lagh, staitistig, ionmhas, sgrùdadh, an-dràsta tha e mar aon de na proifeasanan a tha a' cruthachadh neach ann an grunn chuspairean san aon dreuchd oilthigh. Feumaidh gun bithear a' tuigsinn, lagh saothair, lagh catharra, lagh chìsean, staitistig, margaidheachd, reic, inbhean eadar-nàiseanta, aire do chàsan eaconamach, agus tha eadhon na proifeiseantaich sin a tha a ’cur ris an ìomhaigh chorporra, mar sin a' toirt sealladh bunaiteach do chompanaidh, a' còmhdach na 3 factaran riatanach a tha mar as trice air am measadh ann an companaidhean, Structar, Sgioba Obrach, Bathar.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Airgead
Cailtidh
Tha gual air a bhith glè chudromach ann an eachdraidh Cailtidh. Thochail manaich gual timcheall air Cailtidh ron Ath-leasachadh ach dh'fhàs Cailtidh an dèidh do dh'Iarla Mhoireibh dà mhèinn a thòiseachadh ann an 1860. Ghabh am Beath and Blairadam Coal Company, agus ann an 1872, nuair a bha an àireamh-shluaigh Cailtidh 3550, am Fife Coal Company iad thairis.
Tha mèinneadh fosgailte air pàirt dhen eachdraidh Cailtidh a sgriosadh, mar eisimpleir am mèinn Aitkin, an snaidhm-rèile agus an stèisean-rèile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Fìobha
Iosrael
Is e dùthaich bheag ann an Àisia a tha ann an Iosrael   neo Israel,    (Eabhra: יִשְרָאֵל‎, Yisra'el; Arabais: إسرائيل‎, Isrā'īl), ainm oifigeil: Stàit Iosrael. Tha crìochan aice san ear le Iòrdan, sa tuath le Leabanon, san iar-dheas leis an Èipheit agus san ear-thuath leis an t-Siria. 'S e Iùdhaich a tha ann an cuid as motha de na daoine.
Chase & Status
Tha iad air an dèanamh an àrd le Saul "Chase" Milton agus Will "Status" Kennard.
Iosrael
Eachdraidh
Bha Iosrael na phàirt Impireachd nan Otomanach ro 1922.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Israel Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Ear Mheadhanach Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Àisia-an-Iar-Dheas Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Chase & Status
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Ceòl Roinn-seòrsa:Còmhlanan-ciùil
Ostfriesische Inseln
Tha aiseagan a' ruith chun nan eileanan mòra, chan eil iad ceangailte le drochaid gu tìr-mòr. Ach ma bhios a' mhuir air falbh 's urrainnear a' coiseachd bho thìr-mòr gu Norderney, Baltrum, Langeoog, Spiekeroog is Wangerooge. Ann an cuid as motha de na h-eileanan tha càraichean toirmisgte, ach ann an Borkum agus Norderney. Chan eil càr ach aig na dotairean agus an luchd-smàlaidh. Tha fiù an luchd-sgudail ag obair le carbad-eich.
Tha gnìomhachas turasachd gu math làidir anns na h-eileanan. Gu tradaiseanta bha agus tha muinntir an àite ag obair mar iasgairean.
Chaidh a' chiad taigh-solais le dealain anns a' Ghearmailt a thogail ann am Borkum ann an 1889.
Seo na h-eileanan far a bheil daoine a' fuireach, bhon iar chun an ear:
Tha còig eileanan beaga ann gun daoine:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eileanan Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Pàipear-balla
right|300px
Tha pàipear-balla (Beurla “wallpaper”) na sheòrsa de phàipear tiugh a chuirear air ballachan. Bidh pàtran air mar as trice. Cleachdar an t-ainm “pàipear-balla” air coimpiutairean cuideachd.
Odharan
Theirear odharan ris an luibh Heracleum sphondylium, a tha na lus buan-mhaireannach no dà-bhliadhnach den teaghlach Apiaceae. Buinidh e don Roinn-Eòrpa agus Àisia. Is ann den aon bhuidheann ri lus an t-saoidh, costag fhiadhain, lus an easbaig agus odharan mòr a tha e, agus tha na blàthan aige a' fàs suas ann an cumadh cuaich.
HD 80606 b
thumb|right|Atharrais digiteach a' sealltainn siostaman na h-aimsire air HD 80606 b, an taice ris A' Bhliogha/Iupatair.
Odharan
Tùsan
Roinn-seòrsa:Luibhean
HD 80606 b
'S e HD 80606 b (cuideachd Struve 1341 B b no HIP 45982 b) planaid iom-iupatarach (Iomrallachd Iupatarach) 190 bliadhna-solais an astair san reul-bhad Ursa Major. Chaidh a' phlanaid a lorg na cuairt mu thimcheall an reul Struve 1341 B sa Ghiblean 2001 le sgioba le Michel Mayor agus Didier Queloz air a' cheann. À rèir a tomad, 4 uiread A' Bliogha, 's e fomhair gasa a tha ann. Air sgàth 's gu bheil a' phlanaid na cuairt air beulaibh an réile, urrainnear an rèideas aice a thomhais le bhith a' cleachdadh a' mheadhan-thrasnaidh agus chaidh a lorg gu bheil i beagan nas lugha na Am Bliogh. Agus tha dlùths HD 80606 b dìreach beagan nas lugha na an t-Saoghal.
Feartan Fiosaigeach
thumb|left|Reul-chuairt HD 80606b.
'S e reul-chuairt as iomrallaiche aig HD 80606 b, as dèidh HD 20782 b. 'S e 0.9336 anns an iomrallachd aice, coimeasach ri Reul chearbach Halley. 'S dòcha gun tàinig an iomrallachd bho forsa Kozai, a thachradh nam biodh reul-chuairt na planaid claon gu anabarrach an taice ris an dà reul càraideach. Tha am beachd seo air a chumail le tomhaisean bhon adhbhrachadh Rossiter–McLaughlin, a tha a' sealltainn gu bheil e comasach gu bheil reul-chuairt na planaid iomrallach gu mòr (mu 50 puing) ris aiseal an réile, 's e seo dìreach an rèiteachadh ris a bheil dùil nam biodh forsa Kozai a' cur air a' phlanaid.
HD 80606 b HD 80606 b
Madeira
Is e eilean bholcànach anns a' Chuan Siar a tha ann am Madeira a tha suidhichte 978 km dhan iar-dheas a Lisbon.
Tha e air a bhith na phàirt de rìoghachd na Portagail o chionn 1495 agus tha e air a bhith na roinn fhèin-riaghlach de Portagail bho 1976.
thumb|200px|left|Ponta de São Lourenço, san àird an ear Madeira
Roinn-seòrsa:A' Phortagail
Loch an Starsaich
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch an Starsaich. Tha e suidhichte anns an Eilean Sgitheanach deas air an Àth Leathann faisg air Gleann Shuardail.
Tha an loch seo cho mòr ri 6.2 ha (15.3 acair). 'S e 1.6 km (1 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 453 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil ach dà eilean bheag anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 213 m (699 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2.6 km (1.6 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach à Loch an Starsaich tro Allt a' Chnoic Charraich.
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch an Starsaich.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
1776
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1776 (MDCCLXXVI).
The Killers
thumb|right|300px|The Killers Is e còmhlan roc à Las Vegas, Nevada a tha ann The Killers. Chaidh a chruthachadh ann an 2002. Tha iad air an dèanamh an àrd le Brandon Flowers (seinneadair), Dave Keuning (Giotàr), Mark Stoermer (Giotàr beus) agus Ronnie Vannucci Jr. (drumaichean agus seinn). Bha Hot Fuss, a' chiad clàr aca air fhoillseachadh ann an 2004 agus bha an dara chlàr Sam's Town a' tighinn a-mach anns an Dàmhair 2006.
1776
Tachartasan
thumb|200px|Declaration of Independence
The Killers
Roinn-seòrsa:Còmhlain roc Roinn-seòrsa:Còmhlanan-ciùil
1776
Bàsan
Roinn-seòrsa:1770an
Innis Fhionghain
Ann an 1991 bha 1,574  duine a' fuireach an seo.
Blàr Ghobhraidh agus Raitear
'S e baile ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann am Blàr Ghobhraidh no Blàr Ghobharaidh (Beurla: Blairgowrie). 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 35′ 31.27″ Tuath agus 3° 20′ 24.49″ Iar. Tha e na bhaile leth-aoin ri Raitear. 'S e Blàr Ghobhraidh a' phàirt as motha agus tha e na laighe an taobh an iar-dheas de Abhainn Ericht; tha Raitear an taobh an earra-thuath.
Ann an 1996, ghabh Am Mòd Nàiseanta Rìoghail àite ann am Blàr Ghobhraidh. Ann an 2001 bha 7,965 duine a' fuireach an seo.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Jamie Donaldson
'S e cluicheadair goilf a th' ann an Jamie Donaldson (19 an Dàmhair 1975).
Rugadh e ann am Pontypridd, a' Chuimrigh.
Tha e a' cluiche gu proifeiseanta o 2000.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Daoine beò Roinn-seòrsa:Luchd-spòrs Roinn-seòrsa:Daoine às a' Chuimrigh
Gábor Kósa
Tha Gábor Kósa (rugadh 31 Faoilleach 1971) na neach-eachdraidh creideamhan às an Ungair, na àrd-ollamh co-cheangailte aig Oilthigh Eötvös Loránd, Roinn Eòlais Shìona. (Ainm Sìneach: Kāng Gāobǎo; Sìnis Thraidiseanta: 康高寶; Sìnis Shimplichte: 康高宝.)
Dreuchd
Rugadh Gábor Kósa ann am Budapest, agus tha ceuman aige ann am Beurla (1995), Sìonais (1997) agus eòlas creideimh (2011). Ann an 2006 dhìon e an tràchdas dhotaireil aige leis an tiotal ʻAn Mion-sgrùdadh Briathrachais air Teacsaichean Sìneach Co-cheangailte ri Manichaeism’ (ann an Ungairis: A manicheizmussal kapcsolatos kínai nyelvű szövegek terminológiai elemzése.
Blà Bheinn
'S e measgachadh de chànanan a th' anns an ainm. Tha bla a' tighinn bhon t-Seann-Lochlannais, agus a' ciallachadh gorm. Chan eil e ceangailte ris an fhacal blàth sa Ghàidhlig. 'S e eileamaid Ghàidhlig a th' anns a' bheinn, ach tha òrdugh nam facal a' sealltainn gum b' àbhaist fjell a bhith air a' phìos sin den ainm.
Gábor Kósa
Dreuchd
Eadar 1999 agus 2008, bha e a’ teagasg aig Colaiste Bùdachais Dharma Gate. Tha e air a bhith ag obair aig Oilthigh Eötvös Loránd bho 2009, an-dràsta na àrd-ollamh co-cheangailte.
Blà Bheinn
Tha iomadh slighe a' toirt sreapadairean dhan mhullach, ach 's e an dòigh as cumanta a bhith a' leanainn a' cheuma gu ruige Coire Uaigneich bho thaobh an iar, far a bheil ceum math. An uair sin chan eil an t-slighe cho follaiseach, ach leanaidh e suas a' bheinn bhon ear-dheas tro chreagan is sgàirneach. Tha iomadh slighe sreap air gach taobh den cheum. Bidh cuid ga cheangal le Clach Glas agus Sgùrr nan Each.
Nancwnlle
Tha am baile Nancwnlle ann an Ceredigion, a' Chuimrigh. Tha e 63.4 mi (102.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 175.6 mi (282.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 780 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 352 (45.1%); rugadh 46% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Blà Bheinn
Gheibhear sàr sheallaidhean den Chuiltheann bho mhullach Bhlà Bheinn.
Oilthigh Bergen
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:Nirribhidh
Nancwnlle
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceredigion Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Gábor Kósa
Dreuchd
Fhuair Kósa sgoilearachd iar-dhotaireil Comann Iapan airson Brosnachadh Saidheans (JSPS, 2008-2009) agus Stèidheachd Taiwanese Chiang Ching-kuo airson Iomlaid Sgoilear Eadar-nàiseanta (2010-2012). Ann an 2014-15, bha e na bhall EURIAS aig an Ionad airson Rannsachadh anns na h-Ealain, Saidheansan Sòisealta agus Daonnachdan (CRASSH), Oilthigh Chambridge. Ann an 2020-21, bha e na Bhall Roger E. Covey ann an Eòlas Àisianach an Ear aig an Institiud Sgrùdaidh Adhartach (IAS, Princeton)
Moilibdeanum
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann am moilibdeanum le samhla Mo agus àireamh atamach 42. 'S e meatailt trastach a tha ann. Chaidh ainmicheadh air a' Ghreugais Μόλυβδος, "luaidhe".
Tha 7 iosatòpaichean nàdarra de mhoilibdeanum ann.
Eachdraidh
Ann an 1778 dhearbhaich Carl Wilhelm Scheele gum bu ogsaid eileamaid ùr a bha anns am moilibdeanait, mèinnear coltach ri graifit.
San José de David
‘S e prìomh-bhaile na roinne Chiriquí ann am Panama a th’ ann San José de David, neo gu sìmplidh David. Tha am baile suidhichte ann an àird an iar na dùthcha. ‘S e an treas baile as cudromaiche Panama an dèidh a bhaile Panama agus Colón. A bharrachd air sin, ‘s e am baile le ìre na bochdainn nas ìsle na dùthcha, far a bheil seibheisean bunaiteach mar fhìor uisge agus dealan aig gach uile teaghlach.
Moilibdeanum
Eachdraidh
Ann an 1781 rinn Peter Jacob Hjelm moilibdeanum fìor-ghlan à moilibdeanait, carbon agus ola-fhrois-lìn.
San José de David
‘S e David am baile as cudromaiche ann an àird an iar na dùthcha, is le sin cèilidh iomadh daoine bho na roinnean mu thimcheall airsan, a bharrachd air daoine à Ciudad Nely agus Golfito ann an Costa Rica, is bailtean na crìochain eile cuideachd. Gheibh tachartasan cultarail àite an sin, mar eisimpleir opera, dealbh-cluiche, cùraim ciùil agus consartan beaga dhe còmhlain-ciùil ròc sgìreil. Le sin, thathar ag ràdh gur e prìomh-bhaile a’ chiùil ròc na dùthcha a th’ann. Tha faiseanan na daoine òga uabhasach cudromach dhan bhaile.
Moilibdeanum
Bith-eòlas
Tha ataman moilibdeanum ann am beirmearan a tha bacteria a' cleachdadh nuair a chruthaicheas iad moileciuilean le ataman de naitridean às an adhair. Tha am pròiseas seo glè chudromach airson beatha. Tha na bacteria seo a' fuireach ann an lusan-meiligeagach.
San José de David
Daoine Ainmeil
Chaochail José de Obaldía an seo ann an 1889.
Moilibdeanum
Cleachdadh
Cleachdar a' mhòr-chuid moilibdeanum ann an stàilinn ach cleachdar cuideachd co-thàthaidhean moilibdeanum airson, mar eisempleir, ùilleachadh (moilibdeanait no moilibdeanum dà-shulfaid).
San José de David
Daoine Ainmeil
Roinn-seòrsa:Panama Roinn-seòrsa:Bailtean
Gábor Kósa
Dreuchd
Tha e na bhall de Bhuidheann Sgrùdaidh Silk Road aig Oilthigh ELTE, tha e na neach-sgrùdaidh com-pàirtiche ann am Pròiseact Comhairle Rannsachaidh Astràilia leis an tiotal “Teacsaichean is Cleachdaidhean Litrichean Manichaean às an Èiphit gu Sìona”. Tha e air aon den luchd-deasachaidh aig Iris Ungair leis an tiotal Távol-keleti Tanulmányok (Sgrùdaidhean Àisianach an Ear). Bho 2019 tha e na phrìomh neach-deasachaidh air an Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae.Tha e na bhall de Chomataidh Sgrùdaidhean Oriental aig an Ungair. Acadamaidh nan Saidheansan.
Blà Bheinn
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
1925
MCMXXV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1920an
Daibhidh I na h-Alba
B' e Rìgh na h-Alba eadar 1124 agus 1153 a bha ann an Dabíd mac Maíl Choluim. Bha e na mhac Mhaol Chaluim III. Rugadh e ann an 1084 agus chaochail e 24 an Cèitean 1153. Fon riaghailt aige thàinig atharrachaidhean mòra a-staigh do Rìoghachd na h-Alba. Bha iad a' gabhail a-steach stèidheachadh nam borghan is nan abaidean, atharrachadh an riaghaltais a rèir beachdan Normanach agus tòiseachadh siostam feudalach le in-imrich de dhaoine uasal às an Fhraing. Stèidhich e abaid ann an Urchard ann an 1125 agus ann an Dùn Droighnein ann an 1142.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Rìghrean na h-Alba Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
S
B' e S an naoidheamh litir deug den aibidil Laidinneach agus an t-siathamh litir deug ann an aibidil na Gàidhlig. Tha seann-ainm aige sa Ghàidhlig – “Suil”
Roinn-seòrsa:Litrichean na Gàidhlig Roinn-seòrsa:Litrichean
Llan-ffwyst Fawr
Tha am baile Llan-ffwyst Fawr ann an Sir Fynwy, a' Chuimrigh. Tha e 23.8 mi (38.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 126.3 mi (203.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 3217 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 328 (10.2%); rugadh 72% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Fynwy Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Llanfoist Fawr
Boma
right|thumb|Boma-D a thuit air [[Nagasaki]]
Tha boma neo bomba na innleachd a spreadhas. Is iomadh seòrsaichean ann, mar bomb niùclasach (“boma-D”), boma sgaoilidh 7c. Cuirear cuid fo thalamh, neo sa mhuir, far a nì iad spreadhadh air daoine agus luing.
Glaisean
'S e eun beag a tha ann an glaisean. Tha iad donn is glas. Tha iad cumanta anns an Roinn-Eòrpa, Afraga agus Àisia. Ràinig iad cuideachd Astràilia agus nan Aimearagan leis na tuinichean.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Eòin
دوري (طائر)
Minnesota
'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann am  Minnesota. Tha i suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha. Tha crìochan aice le Canada. Tha 5,303,925 duine a' fuireach anns an stàite. Tha Saint Paul na prìomh-bhaile ach 's e Minneapolis am baile as motha a tha ann am Minnesota. Tha e air a bhith na stàit bho 11 an Cèitean 1858.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte‎ Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte‎
Meagsago (baile)
Is e  Ciudad de México (Beurla: Mexico City) am prìomh-bhaile agus am baile as motha ann an  Meagsago. Anns a’ bhliadhna 2005 bha 19.2 millean duine a’ fuireach anns an àrd-bhaile fhèin. Mar sin 's e an darna baile as motha air feadh an t-Saoghail. Tha am baile suidhichte ann an Gleann Meagsago neo Gleann Anáhuac anns an àrd-thìr ann am meadhan Mheagsago. 'S e Universidad Nacional Autónoma de México aon de na h-oilthighean as sine a tha ann an Aimeireaga. Chruidhich an ailtire Juan O'Gorman leabharlan an oilthigh. Tha "campus" an oilthigh diònta leis an UNESCO. Mu 25 cilemeatair bho mheadhan a' bhaile tha Xochimilco. Tha an t-àite seo cliùiteach airson na cladh-aibhnichean aige, tha e diònta leis an UNESCO bhon bhliadhna 1987. Chaochail Odón de Buen y del Cos an seo ann an 1945.
Iomraidhean
200px|thumb|left|"Campus" oilthigh nàiseanta Meagsago 200px|thumb|left| Trajineras anns na garraidhean Xochimilco
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Aimearaga a Tuath Roinn-seòrsa:Bailtean
Haute-Normandie
'S e région na Frainge a tha ann an Haute-Normandie (Normandaidh an uachdar). Tha e na laighe ann an taobh a tuath na Frainge. Tha Rouen na phrìomh-bhaile.
1777
MDCCLXXVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1770an
Stràc gheur
'S e an comharradh gràmair ( ´ ) a tha anns an stràc gheur. Tha an comharradh a chleachdadh os cionn litrichean ann am feadhainn aibidilean Laideannach, far a bheil i ag atharrachadh am fuaimneachadh.
A' Cheò na h-Abhalon
'S e A' Cheò na h-Abhalon a th'ann an ùr-sgeulachd 1979 le Marion Zimmer Bradley, anns a aithrisidh i na Fionnsgeulan Artair bhon fhradharc nam mnathan na sgeulachd.
Stràc gheur
Fad
Anns a' Ghàidhlig, bhathar a' cleachdach i os cionn e agus o (é, ó), nuair a tha na fuaimreagan fada. Thathar a sgrìobadh an stràc throm os an cionn an-diugh sa Ghàidhlig, ach thathar a sgrìobhadh an sràc gheur ann an aibidilean eile, mar eisimpleir ann an Gaeilge agus Seacais.