cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Magne Oftedal
'S e cànanaiche Nirribheach a bha ann am Magne Oftedal (Sandnes, 10 am Màrt 1921 - Oslo, 26 an Cèitean 1985) 's rinn e rannsachadh air dual-chainntean na Gàidhlig agus ceanglaichean fòn-eòlasach eadar cànain Cheilteach is Spàinnteach. Rugadh e ann an 1921 ann an Sandnes, san sgìre Rogaland agus thòisich e air Fil-eòlas ionnsachadh aig Oilthigh Oslo ach bhris an Dàrna Cogadh Mòr a-steach air agus cha do chuir e crìoch air ceum, ann an cànanachas, ach ann an 1947 an dèidh deireadh a' chogaidh. Fhad 's e bha e 'na bhall air Oilthigh Oslo, rinn e obair-rannsachaidh air Eilean Leòdhais eadar 1949 is 1954 agus ri linn sin, dh'fhoillsich e pàipear cudromach air an robh The village names of Lewis in the Outer Hebrides ann an 1954 agus choisinn e inbhe dotaireachd le obair air Gàidhlig Liùrbost, The Gaelic of Leurbost ann an 1956. Rinn e rannsachadh gu h-àraidh air fuaim-eòlas na Gàidhlig 's na Cuimrise agus na Nirribhise fad a bheatha agus cuideachd ainmean-àite nan cànan sin agus fhuair esan ollamhachd aig Oilthigh Oslo an dèidh Carl Marstrander 's bha e ann mar ollamh cha mhòr fad 30 bliadhna. Bha e 'na dheasaiche os cionn na h-irise Lochlann - A Review of Celtic Studies eadar 1969 is 1974 agus bha e 'na bhall - no os cionn - ann an iomadh buidheann, leithid Det Norske Videnskaps-Akademi (o 1958) agus Norsk Forening for Språkvitenskap.
Chaochail e ann an 1985 ann an Oslo.
Tùsan
Roinn-seòrsa:Gàidhlig Roinn-seòrsa:Daoine à Nirribhidh Roinn-seòrsa:Cànanaichean
Rhuddlan
Tha am baile Rhuddlan ann an Sir Ddinbych, a' Chuimrigh. Tha e 125.8 mi (202.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 187.1 mi (301.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 3597 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 712 (19.8%); rugadh 66% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Ddinbych Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1572
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1572 (MDLXXII).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:1570an
Mac-Talla (iris)
Bha Mac-Talla 'na phàipear-naidheachd/iris Gàidhlig a chaidh fhoillseachadh gach seachdain – gach dàrna seachdain na b’ anmoiche – ann an Sidni, Alba Nuadh, eadar 28 an Céitean 1892, agus 24 an t-Ògmhios 1904, mu thimcheall air 540 earrann uile gu lèir.
B’ e Eòin MacFhionghain (1869-1944) am fear-deasachaidh. Rugadh e ann am Baile Inbhir Nis ann an Ceap Breatainn. Cha robh e ach trì bliadhna air fhichead a dh’ aois nuair a stéidhich e Mac-Talla, a’ chiad fhoillseachadh dhen leithid sin san t-Saoghal.
Biorramaid
Tha biorramaid neo piorramaid na structair aig a bheil bun ceàrnach agus ceithir taobhan a chlaonas gu binnean.
Mac-Talla (iris)
Bha naidheachdan ionadail, nàiseanta agus eadar-nàiseanta a' nochdadh ann, còmhla ri bàrdachd, òrain, sgeulachdan, eadar-theangachaidhean, agus aistean.
Bonn
Is iomadh ciall a tha air Bonn:
Biorramaid
Bidh cuid de seann chàrn-chuimhne Èiphiteach air a bheil air chumadh biorramaide. Bha biorramdean aig na Aztecs, Mayanaich agus Babiloniaich cuideachd.
Roinn-seòrsa:Ailtireachd Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Matamataig Roinn-seòrsa:An Èipheit
Mac-Talla (iris)
Tha gach iris ri fhaighinn ann an cruth PDF, agus gach duilleag fa leth mar fhaidhle JPEG bhon làrach-lìn aig SMO.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Irisean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Alba Nuadh
Eilean a' Bhotail
thumb|Eilean a' Bhotail
'S e eilean beag a tha ann an Eilean a'  Bhotail. 'S e aon de  na h-Eileanan Samhraidh a th' ann. Tha e suidhichte san iar dheas Eilein Dhuibh agus  Càrn Iar. Tha cruth an eilein a' coimhead mar botal. Ach tha ainm eile air: Eilean Druim Briste.
'S e seo na co-chomharran aige: 57° 57′ 39″ Tuath agus 5° 27′ 35″ Iar.
Chan eil duine sam bith a' fuireach ann. 'S urrainnear dubh-shnàmh timcheall air an eilein.
Kansas
'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann an  Kansas. Tha i suidhichte ann am meadhan na dùthcha. Tha 2,853,118 duine a' fuireach anns an stàite. Tha Topeka na prìomh-bhaile ach 's e Wichita am baile as motha a tha ann an Kansas. Tha Kansas cudthromach airson eaconomaidh nan Stàitean Aonaichte air sgàth 's gu bheil mòran àiteachas a' dol ann. Tha e air a bhith na stàit bho 29 am Faoilleach 1861.
Comann Ìosaid
thumb|Seula a' Chomainn
S e òrdugh creidimh am broinn na h-Eaglaise Caitligeach a th’ ann an Comann Ìosaid  (Laideann: Societas Iesu). Chaidh An Comann Ìosaid a stèidheachadh leis na Spàinntich Naomh Ignacio de Loyola, Naomh Francisco Javier, Pedro Fabro Cràbhach, Diego Laynez, Alfonso Salmerón, Nicolás de Bobadilla agus Simón Rodrigues ann an 1534, ann am Paris, san Fhraing. Tha faisg air 19,000 buill a’ chomainn ann, sagartan, luchd-ionnsachaidh agus manaich. Le sin, ‘s e an òrdugh creidimh fireannach nas motha na h-Eaglaise Caitligeach aig ìre eadar-nàiseanta an latha an-diugh.
Fiosrachadh mun Chomann
Bho thùs tha na h-Ìosaidean, ris an canar buill a’ Chomainn mar as tric, air a bhith an sàs ann an soisgeulachd an t-Saoghail, dìon an cuid chreideimh, agus iad ag obair an aghaidh a’ Phròstanachais, (Stiùir iad an Ana Atharrachadh Creideimh). Tha iad air a bhith ag obair ann an seirbheis a’ Phàip. ‘Se prìomh amas a’ Chomainn «coileantachd chrìostail, phearsanta agus do chàch, a lorg airson glòir agus seirbheis Dhè». 'Se ball a' chomainn a th' ann am Pàpa Frangan I.
An Gàidheal
B' e An Gàidheal iris Ghàidhlig a nochd ann an Alba. Chaidh i foillseachadh leis a' Chomunn Ghàidhealach.
Luchd-deasachaidh
Roinn-seòrsa:Irisean Gàidhlig
284
Bàsan
Roinn-seòrsa:280an
Achadh na Cloiche
thumb|right|250px|Croit ann an Achadh na Cloiche 'S e baile beag air taobh siar Shléite anns an Eilean Sgitheanach a tha ann an Achadh na Cloiche. Tha 15 lotaichean is 23 taighean ann, agus mu 22 daoine a’ fuireach ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Crois
150px|thumb|Crois. B’e Crois comharradh mar “+” neo “+”, neo crann le slat-tàrsainn.
Guiana
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Deas a tha ann an Guiana   neo Guidheana.
Tha crìochan aice san taobh an ear le Suranam, sa deas le Braisil agus san iar leis a' Bheiniseala. Tha an Cuan Siar anns an taobh tuath dhith. 'S e Georgetown am prìomh-bhaile a tha aice.
Crois
Ku Klux Klan
Cleachdaidh an KKK crann tara, crois air losgadh, mar seòrsa rabhadh. Ged is aosda a tha an crann tara, cha do chleachd an Klan e gus an d’thàinig Birth of a Nation a-muigh ann an 1915.
Guiana
'S e an t-aonar dùthaich ann an Aimearaga a Deas far a bhios Beurla ga bruidhinn. A-rèir cultair tha iad ceangailte leis a' Chairibìan. Tha iad ball den Cho-fhlaitheas.
Crois
Ku Klux Klan
Roinn-seòrsa:Creideamh
Guiana
Iomraidhean
thumb|left|200px|Kaietur Falls ann am meadhan Ghuidheàna thumb|left|280 px|Guidheàna, faisg air a' chladach
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas
Kislovodsk
‘S e baile mòr ann an ceann a deas na Ruise a th’ ann an Кисловодск neo Kislovodsk. Tha an t-ainm a’ ciallachadh "uisge searbh". Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1803 mar ghearasdan. Tha e suidhichte eadar 720m agus1,060m os cionn ìre na mara, aig taobh na h-Aibhne Olkhovka, anns an tìr (Ruiseis: Krai) Stavropolski, anns an roinn (Ruiseis: Okrug) Cabhcas a Tuatha, 1,365km air falbh bho Mhosgo (prìomh-bhaile na dùthcha), 1,964km bho Shankt Peterburg agus 139km bho Stavropol. Tha 129,219 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 128mh baile na dùthcha.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ruis
1735
MDCCXXXV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1730an
582
Bàsan
Roinn-seòrsa:580an
Loch an Ime, an Teanga
thumb|Loch an Ime
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch an Ime. Tha e suidhichte ann an Slèite san Eilean Sgitheanach rud beag air falbh bhon rathad A851 eadar Dùisdeil Bheag is an Teanga. Tha Creag na Bà tuath air Loch an Ime, tha Loch nan Dùbhrachan an iar air, agus Loch Barabhaig an ear air.
Tha Loch an Ime cho mòr ri 1.7 acair. 'S e 0.3 km (0.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 130 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 88 m (289 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.5 km (0.9 mìle) air falbh bhon mhuir.
Chan eil duine sam bith a' fuireach air bruach Loch an Ime. Mar sin chan eil rathaidean ann a leanas chun an locha.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:an t-Eilean Sgitheanach
Spencer Compton, 1st Earl of Wilmington
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Gazella bennettii
'S e seòrsa antalop no gobhar-fhiadhaich (iolra:goibhrean-fiadhaich) a tha ann an Gazella bennettii (Beurla: Chinkara, Indian gazelle) (Fionnlannais: Persiangaselli) (Fraingis: Gazelle de l'inde). Tha iad a' fuireach anns na h-Innseachan.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Antalop Roinn-seòrsa:Mamalan
Creach Beinn
'S e beinn ann an Alba a th' ann an Creach Beinn. Tha e suidhichte ann an taobh a deas Eilean Mhuile ear air Beinn Bhuidhe agus tuath air Loch Uisg. Tha e 698m (2290 troigh) de dh'àirde. Air mullach na beinne chithear càrn a tha mu 15m san ear an raon triantanachd mun phuing as àirde. 'S e Graham is Marilyn a th' ann.
Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Creach Beinn san 2 an Gearran 2013.
Àlach
Mar a leanas tha geàrr-chunntas bunasach de na theirear teòiridh àlach sìmplidh. Gheibh cus fiosrachadh air smaointean nas pongaile bho theòiridh àlach aicseamach.
Mìneachadh
’S e cruinneachadh de nithean sam bith a th’ ann an àlach. Tha na nithean seo nam buill no eileamaidean den àlach. Is àbhaisteach àlach a chomharrachadh le litir mhòr (me. A, B, C, msaa.). Tha dà àlach co-ionnan, sgrìobhte A = B, ma tha gach ball de A na bhall de B cuideachd.
Tha na buill de dh’ àlach matamataigeach uile eadar-dhealaichte. Chan fhaod ach aon bhall den t-seòrsa a bhith ann an àlach. Anns an t-seagh seo tha diofar eadar àlach matamataigeach agus cleachdadh an fhacail sa chainnt chumanta làitheil.
Chan eil òrdugh aig buill an àlaich. Mar eisimpleir, biodh A na àlach anns a bheil na ceithir àireamhan 2, 4, 6 agus 8. ’S urrainnear òrdugh na h-aibidil a chur riutha, no òrdugh àireamhail, no òrdugh sam bith eile ach chan eil òrdugh ann mar thà.
Glèidhidh obrachaidhean àlach na buadhan seo.
Iomraidhean air àlaichean
Thathar a’ toirt iomraidh air àlaichean an iomadh dòigh. Mar eisimpleir, le faclan:
Faodaidh nithean eugsamhail a bhith ann an àlach agus ’s e an cleachdadh liosta dhiubh a dhèanamh eadar camagan bachlach. Mar eisimpleir:
Faodaidh dà iomradh a bhith air an aon àlach. Mar eisimpleir, mar os cionn tha A agus C co-ionnan chionns gu bheil na buill de A nam buill de C cuideachd, agus tha gach ball de C na bhall de A. ’S ann an seo a tha seagh “co-ionnanachd” nan àlach, agus seagh comharra “=” nuair a sgrìobh sinn A = C. Mar an ceudna, tha B = D.
Chan eil òrdugh aig na buill agus chan eil e gu diofar co dhiù a sgrìobhar:
Chan ann ach aon de gach seòrsa ge b’ e air bith dè cho tric ’s a tha ball ainmichte anns an liosta. Ma tha:
Chan eil ach trì dathan ann, agus tha E = D = B.
Uaireannan tha foirmle feumail. Mar eisimpleir, ma tha F na àlach den chiad fhichead àireamhan a tha ceithir nas lugha na slàn-àireamh cheàrnaichte, ’s urrainnear a sgrìobhadh:
Thathar a’ leughadh a’ chòilein “far a bheil”, agus an iomraidh gu lèir: “Tha F na àlach àireamh den riochd n² − 4, far a bheil n na shlàn-àireamh agus tha n san raon bho 0 gu 19”.
Ballrachd àlach
Thathar a’ comharrachadh ball no eileamaid àlaich le ∈, bho litir na Grèigis ε a’ riochdachadh “eileamaid de”. Mur eil rudeigin na bhall thathar a’ comharrachadh le ∉. Mar eisimpleirean:
Ma tha àlach a’ gabhail a-steach eileamaid, tha seo air a chomharrachadh le ∋, agus mur eil leis a’ chomharra ∌ (me. D ∋ dearg, D ∌ uaine). Tha na comharran seo air an leughadh “a tha gabhail a-steach” no “anns a bheil an eileamaid” agus “anns nach eil an eileamaid”.
An t-àlach bàn
Mur eil ball no eileamaid sam bith anns an àlach, ’s e an t-àlach bàn a th’ ann agus tha an comharra sònraichte \varnothing air.
Fo-àlaichean agus for-àlaichean
Ma tha gach ball den àlach A na bhall den àlach B cuideachd, ’s e fo-àlach B a th’ anns an A. Tha seo air a sgrìobhadh A ⊆ B. Ma tha A ⊆ B agus B ⊆ A, ’s ann a tha A = B. Ma tha A na fho-àlach B agus tha eileamaidean anns a’ B nach eil anns an A, tha A na fho-àlach fìor de B. Tha seo air a sgrìobhadh A ⊂ B, no mar A ⊊ B airson a shoilleireachadh nach eil A agus B co-ionnan. Mar eisimpleir:
Tha gach àlach na fho-àlach fhèin, A ⊆ A, agus tha an t-àlach bàn na fho-àlach de gach àlach, \varnothing ⊆ A. Mur eil A na fho-àlach B, thèid a sgrìobhadh A ⊈ B, no A ⊄ B.
Ma tha A na fho-àlach B, ’s e for-àlach A a th’ anns a’ B. ’S urrainnear a’ sgrìobhadh B ⊇ A. Faodaidh na comharran eile air an cur air ais cuideachd (.i. ⊃ ⊅ ⊉ ⊋).
Aonadh àlach
’S e aonadh nan àlach A agus B àlach nan eileamaidean uile a th’ anns an A no a th’ anns a’ B. Tha seo air a sgrìobhadh: A ⋃ B. Mar eisimpleir:
Tha e soilleir gu bheil:
Robert Walpole
B' e a' chiad phrìomhaire na Breatainn Mhòr eadar 4 an Giblean, 1721 agus 11 an Gearran, 1742 a bh' ann an Sir Robert Walpole, 1ad Iarla Orford, KG, KB, PC.
Rugadh e ann an Norfolk is bha e na oileanach aig Colaiste an Rìgh, Oilthigh Chambridge. Chaidh a thaghadh mar bhall pàrlamaid airson Castle Rising ann an 1701 is Rùnaire a' Chogaidh ann an 1708. Dhìteadh e a choirbeadh ann an 1710 is chaidh e a phrìosanachadh san Tùr Lunnainn, ach bha e saor a-rithist nuair a chaidh Seòras I na rìgh ann an 1714. Chaidh e na Phrìomh-mhorair an Ionmhais san Giblean 1721 an dèidh don Bhuilgein Marannan a Deas is mhair e mar phrìomhaire gu 1742.
Àlach
Àlach co-phàirteach
’S e co-phàirt an àlaich A àlach nan eileamaidean uile nach eil anns an àlach A. Tha seo air an sgrìobhadh A′. Thathar a’ togail às an seo gu bheil ciall air àlach anns a bheil gach ni a th’ anns a’ chruinne-cè. Tha seo ainmichte àlach na h-uileachd, U, agus tha e soilleir gu bheil:
Robert Walpole
Chaidh 10 Sràid Downing a stèidheachadh mar thaigheadas a' Phrìomhaire ann an 1735.
Àlach
Àlach co-phàirteach
Anns a’ chumantas, tha e nas feumaile bheachdachadh air àlach leis na h-eileamaidean nach eil anns an àlach A, can, ach gu bheil ann an àlach eile B, can. ’S e co-phàirt dàimheach na h-A anns a’ B a tha seo, no an diofar eadar an t-àlach B agus an t-àlach A. Tha an diofar seo air a sgrìobhadh: B – A. Tha e soilleir gu bheil:
Robert Walpole
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Àlach
Àlaichean sònraichte
Tha grunnan àlaich a tha cudromach ann am matamataig agus tha ainmean sònraichte aca. Is iad seo:
Tha P ⊂ N ⊂ Z ⊂ Q ⊂ R ⊂ C.
Àrdaileachd àlaich
’S e àrdaileachd àlaich an àireamh de bhuill no eileamaidean a th' anns an àlach. ’S e neoni àrdaileachd an àlaich bhàin agus eicrioch àrdaileachd nan àlach P, N, Z, Q, R agus C.
Roinn-seòrsa:Matamataig
Drochaid a' Bhanna
thumb|An drochaid aig Drochaid a' Bhanna 'S e sràid-bhaile a tha ann an Drochaid a' Bhanna (Beurla: Bonar Bridge), ar taobh tuath a' Chaoil Chataich, anns an Sgìreachd Chraoich, anns an roinn Chomhairle na Gàidhealtachd na h-Alba.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Ailtireachd Roinn-seòrsa:Thomas Telford
1571
MDLXXI
Stèisean Inbhir Nis
265px|thumb|right|Stèisean-rèile ann an Inbhir Nis 'S e Stèisean Inbhir Nis (Beurla:Inverness railway station) an stèisean-rèile ann an Inbhir Nis.
1571
Bàsan
Roinn-seòrsa:1570an
Stèisean Inbhir Nis
<br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
Roinn-seòrsa:Trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Niùro-eòlaiche
thumb|right|200px
'S e niùro-eòlaiche (bho Ghreugais: νεῦρον, leith) lighiche uabhasach fhèin speisealaichte a tha a' dèanamh fòcas air cuairt nan lèithean. 'S ann dhan a' bhùirdeasachd a bhuinneas a' mhòr-cuid de na niùro-eòlaichean, leis cho foghlaimte 's a tha iad agus an uiread airgid am faigh iad mar thuarastal.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Slàinte
Elmar Ternes
'S e cànanaiche Gearmailteach a tha ann an Elmar Ternes. Rugadh e ann an Trier 24 an t-Samhain 1941 agus fhuair e ceum dotair aig Oilthigh Saarbrücken ann an 1970 agus ollamhachd ann an 1977 's bha e 'na ollamh airson fòn-eòlas aig Oilthigh Hamburg eadar 1977 is 2007. Tha a chuid rannsachaidh a' cur cuideam air fòn-eòlas, fuaim-eòlas, na cànain Cheilteach is cànanachas iomsgarach. 'S e The Phonemic Analysis of Scottish Gaelic an leabhair ainmeil aige a thaobh rannsachadh na Gàidhlig sa bheil e a' toirt dealbh air fuaimean Gàidhlig na Comraich.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Gàidhlig Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Cànanaichean
583
Bàsan
Roinn-seòrsa:580an
1736
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1736 (MDCCXXXVI).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1730an
Dealan-dè
<th align="center" colspan="2" bgcolor=pink>Cinnidhean <td align="left" colspan="2"> Sàr-teaghlach Hesperioidea:
Hesperiidae
Sàr-teaghlach Papilionoidea:
Papilionidae
Nymphalidae
Lycaenidae
Riodinidae
Lyceanidae left|250px|thumb|Papilio machaon
'S e seòrsa fiolan le sgiathan a tha ann an dealan-dè  (iolra:dealain-dhè, dealanan-dè).
Iomraidhean
* Roinn-seòrsa:Meanbh-fhrìdean Roinn-seòrsa:Poileanaichean
Henry Pelham
B' e Prìomh-mhinistear am Breatainn a bh' ann an Henry Pelham (25 an t-Sultain 1694 – 6 am Màrt 1754).
Pelham, Henry
1907
MCMVII
Breithean
thumbnail|John Wayne
Bàsan
Roinn-seòrsa:1900an
Hàcraig
Thogadh Eaglais na h-Abaide ann an 1753 agus dhreasadh i ann an 1833 ach tha i trèigte a-nis. Dùineadh an stèisean-rèile air Loidhne a' Chinn a Tuath 13 an t-Ògmhios 1960. 'S ann Snaidhm Georgemas, 1 mìle an ear air Hàcraig, a tha anns an stèisean nas fhaisge a-nis.
285
Bàsan
Roinn-seòrsa:280an
Hàcraig
Caisteal Bhraal
Chaidh caisteal a thogadh san 14mh linn is thug Raibeart II e do a mhac is fearann a' chaisteil. Nise 's e tobhta a th' ann. Bha campa an airm an siud aig àm an dàrna chogaidh ach chaidh a chur às ron Cèitean 1946.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Gallaibh
Llanfair Clydogau
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceredigion Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Gaor Bheinn
’S e beinn ann am Frìth Loch Eil air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann an Gaor Bheinn, Beurla: Gulvain. Tha e 987m de dh’àirde agus ’s e Beinn Rothaich iomallach a th’ ann. Tha e suidhichte eadar eadar Loch Airceig agus Loch Eil. Tha a druim a' ruith bhon deas dhan tuath agus tha dà mhullach air. Ged a tha trigpoint air mullach a deas na beinne, 's e mullach a tuath am mullach as àirde.
Tha ceum a' leantainn bhon rathad A830 eadar An Gearasdan agus Malaig tro Ghleann na Fionnlighe gu bonn na beinne. Mar as trice bithear an uair sin a' dìreadh air an druim chun nam mullach, agus a' tilleadh san aon dòigh. Dh'fhaodadh cuideachd a cheangal le Bràigh nan Uamhachan agus Streap agus a' tilleadh bho sin a Ghleann Fhionghain. Chan eil ceumannan ann ach anns na glinn, agus bithear a' dìreadh agus a' cromadh air leathadan cas, feurach.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Cùl-Cinn an Droma Bhig
thumb|Seann taigh ann an Cùl-Cinn an Droma Bhig, sealladh air Oldany Island thumb|An cidhe aig Cùl-Cinn an Droma Bhig Tha Cùl-Cinn an Droma Bhig (Beurla: Culkein Drumbeg) na bhaile croitearachd ann an Asaint, Cataibh. Tha e suidhichte mu mhìle san àirde an iar-thuath an Droma Bhig. 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 15′ 3.24″ Tuath agus 5° 13′ 1.92″ Iar.
1573
MDLXXIII
Ioràn
'S e dùthaich ann an Àisia an Iar a tha ann an Ioràn neo Iaran, Ìran neo Iran.
1573
Bàsan
Roinn-seòrsa:1570an
Ioràn
B' e "Peirse" an seann ainm a bha oirre. Tha crìochan aice san ear le Afganastan is Pagastàn, sa tuath le Airmeinia, Asarbaideàn is Turcmanastàn agus san iar leis an Tuirc is Ioràc. Tha am Muir Caspach san àird a tuath dhith.
'S e Tehran am prìomh-bhaile.
Ceangal a-mach
200px|left|thumbnail|Ioràn
Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia a Deas Roinn-seòrsa:An Ear Mheadhanach Roinn-seòrsa:Ioràn
Cùl-Cinn an Droma Bhig
Chaidh Cùl-Cinn an Droma Bhig a stèidheachadh aig Àm nam Fuadaichean. 'S e aon de na bailtean dhen Oighreachd Asaint a Tuath a th' ann Cùl-Cinn an Droma Bhig. An-diugh tha timcheall air fichead daoine a' fuireach an seo. Tha cidhe beag aig a' bhaile a chaidh a thogail aig deireadh na 1800an. Thèid a chleachdadh le bàtaichean-iasgaich is bàtaichean beaga eile an-diugh. Tha tuathanas-èisg ann an Cùl-Cinn an Droma Bhig cuideachd.
Bha pàirt den fhilm ghoirid Zip 'n Zoo air a thogail ann an Cùl-Cinn an Droma Bhig. Chaidh am film a stiùireadh le Bruce Robertson ann an 2008 agus bha cuid de mhuinntir an àite a' cluich ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Asaint
286
Bàsan
Roinn-seòrsa:280an
Paul Tergat
thumb|right|250px|Paul Tergat 'S e gille-ruith à Ceinia a tha ann an Paul Tergat. Rugadh e san 17mh an t-Ògmhios 1969.
Bhuannaich e dà bhonn airgid aig na Olympics ann an 1996 (Atlanta) agus 2000 (Sydney) airson 10,000 meatair.
Roinn-seòrsa:Luth-chleasaichean‎ Roinn-seòrsa:Na h-Olympics Roinn-seòrsa:Ceinia
Bun-sgoil Taobh na Pàirce
thumb|Bun-sgoil Taobh na Pàirce, Dùn Èideann
'S e bun-sgoil làn-Ghàidhlig ann an Dùn Èideann, Alba a tha ann am Bun-sgoil Taobh na Pàirce. Bha 287 cloinne anns an sgoil ann an 2015.
Thòisich foghlam tron Ghàidhlig aig ìre na bun-sgoile ann an Dùn Èideann aig Bun-sgoil Chrois na Cìse le aonad Gàidhlig ann an 1988 anns an robh mu naodhnar chloinne nuair a dh’fhosgail e. Dh’fhàs na h-àireamhan, agus ann an 2013 ghluais a’ Ghàidhlig dhan sgoil ùr làn-Ghàidhlig, Bun-sgoil Taobh na Pàirce. Bhon uair sin tha mu 60 sgoilear air a bhith tòiseachadh air P1 gach bliadhna
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Foghlam Roinn-seòrsa:Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig
1737
MDCCXXXVII
Stàitean Aonaichte Choloimbia
B' e poblachd fheadarail a bh' ann na Stàitean Aonaichte Choloimbia far a bheil dà stàit ann an latha an diugh: Coloimbia agus Panama. Lean an stàit sin Co-chaidreachas Ghranada ann an 1863 agus thug Poblachd Choloimbia an àite aige ann an 1886.
1737
Bàsan
Roinn-seòrsa:1730an
Stàitean Aonaichte Choloimbia
Eachdraidh
Chaidh an t-ainm Stàitean Aonaichte Choloimbia a chur air bhog airson an dùthaich ùr, na bu lugha, a thug àite an t-seann Cho-chaidreachas Ghranada ann an 1863, tro Bhun-reachd Rionegro.
Ann an 1885, an dèidh sreath dhe chogaidhean sìobhalta, rinn am Pàrtaidh Tòraidh an gnothach air a chuid nàimhdean anns a' Pàrtaidh Libearalach Choloimbia, le Rafael Núñez os a chionn. Ghairm iad Bun-reachd ùr na mheadhanach agus le sin chaidh sin na Stàitean Aonaichte Choloimbia à bhith. Thoisich Poblachd Choloimbia an uair sin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs
1574
MDLXXIV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1570an
Trefnant
Tha am baile Trefnant ann an Sir Ddinbych, a' Chuimrigh. Tha e 120.9 mi (194.6 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 182.7 mi (294.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1530 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 428 (28.0%); rugadh 63% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Ddinbych Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Gunnar Thoroddsen
B' e neach-lagha, riochdaire dioplòmasach agus neach-poileataigs à Innis Tìle a bh' ann an Gunnar Thoroddsen (IPA: ˈɡʏnːar ˈtʰoːurɔtˌsɛn). Rugadh e air 29 an Dùbhlachd 1910 ann an Reykjavík. Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík agus Oilthigh Innis Tìle. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1934 nuair a bha e dìreach 23 bliadhna a dh'aois, am fear na b'òige a chaidh a thaghadh dhan Alþingi a-riamh. Fhuair e trì ministrealachd (maoineachas, socharan sòisealta agus malairt) mus robh e na fhorsætisráðherra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) bho 1980 gu ruige 1983 às leth Sjálfstæðisflokkurinn (Gàidhlig: Pàrtaidh na Neo-eisimeileachd). Phòs e aig Vala Ásgeirsdóttir - nighean Ásgeir Ásgeirsson - ann an 1941 agus fhuair iad ceathrar chloinne còmhla. Bha e cuideachd na thosgair thall san Danmhairg, bho 1965 gu ruige 1969. Sheas e airson ceann-suidhe na dùthcha ann an 1968 ach cha deach a thaghadh, leis nach d' fhuair e ach 35,428 bhòtaichean (34.4%). Chaochail Thoroddsen ann an Reykjavík air 25 an t-Sultain 1983.
Bolívar (Roinn)
'S e tè dhe na 32 roinnean ann an Coloimbia a th' ann am Bolívar. 'S e Cartagena de Indias prìomh-bhaile na roinne.
Gunnar Thoroddsen
Caibineit Thoroddsen
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineitean fhad 's a bha Thoroddsen os cionn an riaghaltais. Bhuinneadh ias uile gu Framsóknarflokkurinn agus Sjálfstæðisflokkurinn:
Bolívar (Roinn)
Ceanglaichean A-mach
Mapa oifigeil na roinne
584
Bàsan
Roinn-seòrsa:580an
Gunnar Thoroddsen
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Poileataigs
Bolívar (Roinn)
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Prionnsalachd Reuß-Ebersdorf
B’ e meanbh-dhùthaich neo-eisimeileach anns a’ Ghearmailt a mhair bho 1806 gu ruige 1824 a bh’ anns A' Phrionnsalachd Reuß-Ebersdorf (Gearmailtis: Fürstentum Reuß-Ebersdorf). Chaidh a' Phrionnsalachd a chruthachadh ann an 1806 nuair a dh' atharraich Napoleon Bonaparte strucair phoileataigeach na Gearmailt an dèidh dha chur às do Ìmpireachd Naomh na Ròimhe. Bha Reuß-Ebersdorf na ball Co-chaidreachas na Rèine eadar 1807 agus 1813. B’ e Ebersdorf a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha agus b' e an teaghlach uasal Reuß a bha os a cionn. Dh' aontadh gu Reuss-Lobenstein ann an 1814 e, nuair a chaochail Heinrich LXXII.
Eachdraidh nan Iùdhach ann an Alba
right|thumb|Sionagoga ann an Glaschu
Chan eil fios againn cuin a thàinig na h-Iùdhaich a dh'Alba an toiseach. Is dòcha ann gun tàinig na h-Iùdhaich a dh’Alba ri linn na h- Ìompaireachd Ròmanach, ach chan eil clàr eachdraidheil againn gun tàinig iad cho tràth sin. Tha a’ chiad chlàr deimhinn mu na h-Iùdhaich ann an Alba air tighinn thugainn bhon 17mh linn. 'S e a' chuid as motha dhe na h-Iùdhaich ann an Alba Ashkenazi a thàinig a Dhùn Èideann, agus an uair sin, a Ghlaschu, anns na 19mh linn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Pedro Nel Ospina Vásquez
B' e saighdear, neach-poileataigs agus innleadair à Coloimbia a bha ann am Pedro Nel Tomás de Villanueva Ospina Vázquez. Rugadh e ann am Bogotá 18 an t-Sultain 1858 agus chaochail e ann am Medellín 1 an t-Iuchar  1927. Bha na cheann-suidhe na dùthcha eadar 1922 agus 1926, airson a’ Phàrtaidh Thoraidh.
Teaghlach
‘S e mac an treas pòsaidh aig an t-seann cheann-suidhe Mariano Ospina Rodríguez a bh’ ann, is esan os cionn A’ Cho-chaidreachas Ghranada eadar 1857 agus 1861, agus Enriqueta Vázquez Jaramillo, piuthar Tulio agus Mariano Ospina Pérez; rugadh e anns an Lùchairt San Carlos (Lùchairt an Riaghaltais), fhad ’s a bha athair os cionn an Riaghaltais. Am dèidh gun do chuir Tomás Cipriano de Mosquera ruaig air Ospina anns a’ Chogadh Sìobhalta dhe 1861, is binn bàis cuideachd (B’ urrainn dhàsan a theiche le taic a mhnà nuair a bha e na phrìosanach ann an Cartagena de Indias), b’ fheudar dha theaghlach a dhol thall thairis air ann an caochladh dùthchannan dhe Aimearaga Mheadhanach, far an do chuireadh fàilte chridheil airsan mar "Churaidh a’ Chreidimh Chrìosdail".
Fhuair Pedro Nel a chuid fhoghlaim ri taobh a bhràithrean bhon a’ Chomainn Ìosaid thall thairis. Bha e na chompanach sgoile ann an Guatamala dhe Muñoz. Dh’fhàs esan a bhith na àrd-sagart os cionn na miseanan ann an Coloimbia nuair a bha a Ospina na cheann-suidhe. Ged an do thilleadh an teaghlach gu Coloimbia bho àm gu àm, cha do dh’fhuirich iad san dùthaich aca fhèin nuair a bha Pedro Nel òg. Dh’ionnsaich e Innleadaireachd Shìobhalta anns na Stàitean Aonaichte is an uair sin rinn e tuilleadh chùrsaichean ann an Innleadaireachd mheatailt, Cheimigeach agus na mèinnean.
Tilleadh gu Coloimbia
Thill e dhan dùthaich ann an 1880 airson Sgoil Mèinnean na h-Antioquia a ghabhail os làimhe, còmhla ris a chuid bhràithrean ('s iad innleadairean cuideachd). Bha e an sàs anns an obair sgoilearach agus a chuid ghnothaichean prìobhaideach rè faisg air dà dheichead. Chaidh e a-steach gu feachdan Pàrtaidh nan Thòraidh airson a’ chogaidh shìobhalta dhe 1885, turas eile ann an 1895 agus mu dheireadh thall Cogadh na Mìle Làithean. Dh’fhàs e gun dhàil a bhith na sheanalair na Poblachd agus an uair sin na Rùnaire Oifis an t-Seanalair Marceliano Vélez.
Dreuchdan
'S e ball a’ Chomhdhail a bh' ann iomadh turas san 20mh Linn, a bharrachd air Riaghladair na h-Antioquia eadar 1918 agus 1920. Sheas e mar thagraiche a’ chinneas ann an 1922, air sgàth gun do chòrd obair an Riaghladair ris.
287
Bàsan
Roinn-seòrsa:280an
Pedro Nel Ospina Vásquez
Ceann-suidhe na Dùthcha
Chuir e ruaig air ceannard nan Libearalach, Benjamín Herrera anns na taghaidhean. Fhuair Ospina 409,131 bhòtaichean is Herrera 246,647. A dh’aindeoin sin, thug e cuireadh dhuibh airson pàirt a ghabhail anns an Riaghaltas aige. Fhuair Coloimbia $25 millean dhe airgead dhìolaidh bho na Stàitean Aonaichte airson Panama a chall, nuair a bha e os cionn an Riaghaltais. Chaidh an t-suim sin a chleachdadh airson leasachadh làidir a dhèanamh do bhun-structar na dùthcha.
Toraidhean
'Se airgead a chur an seilbh gu bun-structar na dùthcha a bh' ann a’ phrìomh amas aige. A bharrachd air sin, rinn e rudan cudromach eile, mar a leanas:
Urras mar chuimhne airsan
Stèidhich na duine chloinne aige, gu seach àraidh Luis Ospina Vásquez, an t-Urras Antioquianach airson Sgrùdaidh Shòisealta (Spàinntis: Fundación Antioqueña para los Estudios Sociales), le oifisean ann am Medellín: 'S e taic a thoirt dha na teaghlaichean bochda foghlam fhaighinn airson an cuid cloinne a th'ann prìomh amas an Urrais. Chuir iad Sgoil Saighdearach an t-Seanalair Pedro Nel Ospina (Spàinntis: Colegio Militar General Pedro Nel Ospina) air dòigh, ann an Chía cuideachd.
Ceanglaichean a-mach
Pàrtaidh Tòraidh Choloimbia
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Biotais
'S e luibh a tha ann am biotais (Laideann: Beta vulgaris). Tha freumh cruinn dearg ann, a chleachdar mar ghlasraich neo airson siùcar a dhèanamh.
left|thumb|Biotais
Roinn-seòrsa:Luibhean Roinn-seòrsa:Glasraichean
Çuğundur
Liabost
'S e baile air an oirthir an ear Ghallaibh eadar Latharan agus Inbhir Ùige a tha ann an Liabost (Beurla: Lybster).
Tha meadhan a' bhaile, timcheall air Grey’s Place agus Main Street na raoin-ghlèidhteachais.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Gallaibh
IJmuiden
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Derek Bickerton
Rugadh Derek Bickerton air 25 am Màrt 1926 agus 's e cànanaiche agus bha e na ollamh aig Oilthigh Hawaii. Tha e den bheachd gum faighear toraidhean luachmhor air tùsan cànain ma choimheadar air cànanan creole. Le sin coimheadaidh e air cànan aig daoine fa-leth agus cànan mar chomharradh mhic an duine. Rinn e rannsachadh air cànanan creòle ann an Guyana agus Hawaii. Is esan a chruthaich am prìomh-phàirt den bhun-bheachd bioprogram cànain. Their am bun-bheachd seo gu bheil cànanan creòle coltach ri a chèile air sgàth 's gun tèid an cruthachadh bho pidgin le clann aig a bheil an aon chomas gràmair coitcheann daonna (universal human innate grammar capacity) a tha san inntinn bho thùs.
Fhuair e ceum aig Oilthigh Chambridge ann an 1949, agus thòisich e dreuchd mar òraidiche ann an litreachas Beurla aig Oilthigh Cape Coast ann an Gàna. Rinn e rannsachadh for-cheum ann an cànanachas aig Oilthigh Leeds, agus dh'fhàs e na òraidiche ann an cànanachas aig Oilthigh Ghuiana (1967–71). Bha e na Ollamh cànanachais fad 24 bliadhna aig Oilthigh Hawaii, às dèidh dha PhD fhaighinn bho Oilthigh Chambridge ann an 1976. Chaochail e 5 am Màrt 2018.
Anns an leabhar aige Roots of Language (1981) smaoinichidh e air bun-bheachd a fhreagaireas trì ceistean:
Anns an leabhar Language and Species (1990), canaidh e gum faodar freagairt a lorg ris na ceistean seo le bhith ag agairt gu bheil tùsan cànain a' laighe ann am mean-fhàs de shiostaman shanasan agus smaoineachadh samhlach còmhla ri leasachadh syntax foirmeil na b' fhadalaiche.
Tùsan
Roinn-seòrsa:Cànanaichean Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
1738
MDCCXXXVIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1730an
Will Lamb
'S e cànanaiche a tha ann am William Lamb (no Will Lamb). Rugadh e ann am Baltimore anns na Stàitean Aonaichte agus thàinig e a dh'Alba ann an 1996 agus rinn e MSc ann an Gàidhlig aig Oilthigh Dhùn Èideann. Fhuair e PhD airson a chuid rannsachadh air rèim-cainnte ann an cànan ann an cunnart, a' Ghàidhlig, ann an 2002 agus dh'fhoillsich e dà leabhar a tha stèidhichte air a' chiad chorpas tagaichte a-riamh sa Ghàidhlig. Bha e an uairsin a' teagasg Gàidhlig is ceòl aig Colaiste a' Chaisteil air àrainn Beinn na Faoghla fhad 's a bha e a' fuireach ann an Uibhist a Tuath. Tha e ag obair mar òraidiche aig an Oilthigh Dhùn Èideann an-dràsta.
Sràid nam Prionnsan
'S e Sràid nam Prionnsan an sràid ainmeil is stòite ann an Dùn Èideann. thumb|center|780px|Sràid nam Prionnsan
Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Pàpa Iain VIII
B' e Pàpa Eadailteach a bha ann am Pàpa Iain VIII (Laideann: Iohannes P.P. VIII, An Ròimh, mu 820–Cathair na Bhatacain, 16 an Dùbhlachd 882). B' e Gundus à Lombardia a bh' ann athair. Chaidh a thaghadh air an 14 an Dùbhlachd 872 mar phàpa an dèidh bàs Adrian II. 'S e an 107mh fear a bh'ann. Thathar dhen bheachd gur e Pàp fa leth soirbheachail a bh' ann a chuir stad air ionnsaighean nan Arabach air an Roinn Eòrpa, rinne sìth le Teàrlach Mòr agus sgrìobh e an Litir Abstolach Unum a bha làn ghearainnean mu dheidhinn tràilleachd. Chaidh a mhurt ann an 882.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Daoine às an Eadailt
Thomas Pelham-Holles, 1ad Diùc Newcastle-upon-Tyne
B' e Prìomh-mhinistear na Breatainn Mhòr a bh' ann an Thomas Pelham-Holles, 1ad Diùc Newcastle-upon-Tyne agus 1ad Diùc Newcastle-under-Lyne, KG, PC (21 an t-Iuchar 1693 – 17 an t-Samhain 1768).
Pelham-Holles, Thomas
Prionnsalachd Reuß-Lobenstein
B’ e meanbh-dhùthaich neo-eisimeileachd anns a’ Ghearmailt eadar 1806 agus 1824 a bh’ anns A' Phrionnsalachd Reuß-Lobenstein (Gearmailtis: Fürstentum Reuß-Lobenstein). Chaidh a' Phrionnsalachd a chruthachadh ann an 1806 nuair a dh' atharraich Napoleon Bonaparte structair phoileataigeach na Gearmailt an dèidh dha chur às do Ìmpireachd Naomh na Ròimhe. Bha Reuß-Lobenstein na ball Co-chaidreachas na Rèine eadar 1807 agus 1813. B’ e Lobenstein a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha agus b' e an teaghlach uasal Reuß a bha os a cionn. Dh' aontadh gu Reuß-Ebersdorf ann an 1814 e, nuair a chaochail Heinrich LXXII à Ebersdorf.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
Vicente Aleixandre
B' e Vicente Pío Marcelino Cirilo Aleixandre y Merlo sgrìobhadair às an Spàinn. Rugadh e ann an Sevilla ann an 1889 agus chaochail e ann am Madrid ann an 1984. B' ann an an Residencia de Estudiantes a fhuair e a chuid foghlaim. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1977.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Spàinnteach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn
Port Chnocaidh
thumb|Port Chnocaidh 'S e baile ann am Moireabh a tha ann am Port Chnocaidh (Beurla: Portknockie). Tha am baile suidhichte air Linne Moireabh. 'S e Banbh, Bucaidh, Am Fionn Ochdamh agus Inbhir Cuilinn na bailtean a tha faisg air. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 42′ 13.61″ Tuath agus  2° 51′ 26.91″ Iar.
Ann an 2001 bha 1,217 duine a' fuireach an seo.
585
Bàsan
Roinn-seòrsa:580an
Donnchadh MacGillÌosa
'S e ùghdar a tha ann an Donnchadh MacGillÌosa (Beurla: Duncan Gillies). Rugadh e ann an Nis, Leòdhas ann an 1941. Bha e na oileanach aig Oilthigh Obar Dheathain. Tha e a-nis ag obair ann an Lunnainn. Tha Mgr MacGillÌosa air sgrìobhadh leabhar ghoirid de eadar-theangachaidhean bho Shakespeare, Seachd Luinneagan le Shakespeare, agus sgeulachdan eile anns an leabhar Thall 's A-Bhos. Sgrìobh e cuideachd nobhail airson chloinne Disathairn agus leabhar ann an sreath Ùr-Sgeul Tocasaid 'Ain Tuirc.
288
Bàsan
Roinn-seòrsa:280an
Port Chnocaidh
'S e àite inntinneach a tha ann am Bow Fiddle Rock. 'S e creag a th' ann a tha suidhichte dìreach mu 50 troigh air falbh bhon chòrsa. Tha e a’ coimhead mar bogha fidheall.
Durham
thumb|right|300px|Durham 'S e baile-cathaireachd agus siorramachd an Ear-thuath Sasainn a tha ann an Durham. Suidhichte air raointean gual a chaidh air leasachadh gu mòr 's an 19mh linn, tha Durham air a bhith na cathair easbuigeachd bho na meadhan aoisean.
Donnchadh MacGillÌosa
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig MacGillÌosa, Donnchadh Roinn-seòrsa:Nis
Durham
Tha àras (Cille na h-Easbuig) Dhurham a measg na h-eaglaisean Normanaich bu mhòr 's na h-Eileanan Breatainneach, is e suidhichte air talamh àrd cuairtichte le lùib 's an Abhainn Wear. 'S e baile oilthigh a tha ann bho 1839.
North British Railway
An Dara chompanaidh rathad-iarainn Albannach sios gu 1923. Chruthachadh an companaidh seo tro aonadh de companaidhean rathad-iaruinn nas ionadail. B'e am priomh earran den "North British" an Edinburgh and Glasgow Railway, 47 mile 's an fhad eadar Glaschu Sraid na Ban-Righinn agus Haymarket Dun-Eidinn a chaidh air fhosgail an 1842. Is iad na priomh obraichean air an slighe seo an "37 arch viaduct" faisg air Winchburgh agus Tunail Ard Eaglais Bhreac.
1908
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1908 (MCMVIII).
Lugano
‘S e baile mòr ann an ceann a deas na h-Eilbheis a th’ ann am Lugano (Gearmailtis: Lauis, Laideann: Luganum, Lombard: Lügàn, Rumantsch: Ligiaun). Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 724, ged an robh daoine a’ fuireach an seo o shean. Thathar dhen bheachd gur e ainm Ceilteach a th’ann, bhon fhacal Lug, Dia an uisge, neo fiù’s bhon Laideann lucus (coillte). Tha e suidhichte aig 315m os cionn ìre na mara ri bruaich Loch Lugano, anns an roinn (Eadailtis: Cantone) Ticino, 154km air falbh bho Zürich, 216km bho Ghenève agus 156Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 54,667 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 9mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh. ‘S e Eadailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Lugano.
1575
Bàsan
Roinn-seòrsa:1570an
1908
Bàsan
Roinn-seòrsa:1900an
Cille Pheadair
'S e Cille Pheadair am baile as motha anns an sgìre Houston and Killellan a tha a' gabhail a-steach Crosslee agus cuid bailtean beaga eile.
Anns an 16mh linn bha caisteal agus eaglais an seo. Thàinig ainm a' bhaile bhon eaglais ud a bha ainmichte a-rèir Naomh Peadar. Chaidh am baile mar a tha e ri fhaicinn an-diugh a thogail anns an 18mh linn.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Rinn Friù
Lugano
Eachdraidh
Bhuineadh am baile gu Poblachd Rhodàinia bho 1802 gu ruige 1810.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Durham
Roinn-seòrsa:Bailtean Sasannach
Port Chnocaidh
'S e àite eachdraidheil a tha ann an Green Castle, a tha suidhichte air rubha faisg air a’ mhuir. Chaidh a thogail mu 1000 RC agus bha daoine a’ fuireach ann gu 1000 AC. Tha tobhtaichean a’ chaisteil fhathast rim fhaicinn an-diugh.
Llanfarian
Tha am baile Llanfarian ann an Ceredigion, a' Chuimrigh. Tha e 73.0 mi (117.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 178.5 mi (287.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1468 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 792 (54.0%); rugadh 69% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceredigion Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Port Chnocaidh
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:An Comhairle Mhoireach
North British Railway
Roinn-seòrsa:Giùlan na h-Alba
Loch Barabhaig
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Barabhaig, ainm eile: Loch Bharabhaig. Tha e suidhichte ann an Slèite, an t-Eilean Sgitheanach beagan air falbh bhon rathad A851 eadar Dùisdeil Beag is an Teanga. Tha Loch an Ime san iar agus Camas Barabhaig san ear dheth.
Tha Loch Barabhaig cho mòr ri 27.4 acair. 'S e 1.4 km (0.9 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 479 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 68 m (223 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 0.8 km (0.5 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch tro alt goirid do dh'Allt nan Geall-chàrn.
Chan eil duine sam bith a' fuireach air bruach Loch Barabhaig. Mar sin chan eil rathaidean ann chun an locha.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:an t-Eilean Sgitheanach
Good Morning Scotland
'S e rèidio prògram nan naidheachdan Albannach bhon BhBC Scotland a tha ann an Good Morning Scotland neo Madainn Mhath Alba. Tha e a' craoladh eadar 0600 is 0900 air BBC Radio Scotland agus Radio nan Gàidheal eadar 0600 is 0730.
Tha ionadail naidheachdan a' craoladh bho Shalcraig airson Crìochan na h-Alba, Dhùn Phrìs airson a Deas, Obar Dheathain airson an Ear-thuath agus Inbhir Nis airson a' Ghàidhealtachd. Gabhaidh Àrcaibh prògram naidheachdan gach madainn rè Good Morning Scotland eadar 0730 agus 0800.
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Prògraman nan naidheachdan
Clamecy (Nièvre)
'S e baile beag ann an cridhe na Frainge a th’ ann an Clamecy. Tha e suidhichte eadar 142m agus 281m os cionn ìre ma mara, aig inbhir na h-aibhnichean Yonn agus Beuvron, faisg air a’ chanal Nivernais, anns an sgìre (Fraingis: Région) Bourgogne anns an roinn (Fraingis: Département) Nièvre, 180km air falbh bho Pharis, prìomh-bhaile na dùthcha, 114km bho Dijon agus 191km bho Bhesançon. Tha àireamh-sluaigh dhe 4,424 aig a’ bhaile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Fhraing
Ceann Loch Biorbhaidh
Ann an 2001 bha 480 duine a' fuireach an seo. Tha iasgach agus roinn turasachd nan gnìomhaichean cudromach san bhaile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Gasail MhicThòmais
'S e seòrsa antalop no gobhar-fhiadhaich a tha ann an Gasail MhicThòmais (Beurla: Thomson's Gazelle, "tommy") (Fionnlannais: Savannigaselli). Tha iad a' fuireach ann an Ceinia, Tansainìa agus Sudàn.
Dealbhan
= Iomraidhean =
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Antalop Roinn-seòrsa:Mamalan
Bìrlinn
right|300px
Se seòrsa bàta-ràmh mòr a tha ann am bìrlinn. Thàinig e à long fada Lochlannach, agus se facal Lochlannach a tha ann: byrðingr.
Tha an t-ainm “Birlinn” air companaidh fhoillseachadh leabhraichean ann an Dùn Éideann cuideachd.
Roinn-seòrsa:bàtaichean
Paraguaidh
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Deas a tha ann an Paraguaidh  neo Paraguay, ainm oifigeil: Poblachd Pharaguaidh (Spàinntis: República del Paraguay, Guaranaidh: Tetã Paraguái). Tha an dùthaich suidhichte ann am meadhan Aimearaga a Deas.
Tha crìochan aice san ear le Braisil, san iar-thuath le Boilibhia agus san deas leis an Argantain. Tha an Abhainn Paraguaidh a’ ruith troimhpe.
'S e Asunción am prìomh-bhaile aice.
Ceanglaichean a-mach
Rio Paraguay near Asunción|200px|left|thumb|Rio Paraguay faisg air [[Asunción ]] |200px|thumb|Palacio de los Lopez, Lùchairt a' chinn-suidhe
Roinn-seòrsa:Dùthchannan *
Kawagoe Matsuri
thumb|Carbad Fèille (dashi), Dōkan is ainm dhan fhear seo
Tha an fhèill Seapanach seo a’ buntainn do 1648, agus tha e a’ gabhail ri eileamaidean a thàinig às Fèillean Spioradail Sanno agus Kanda. Tha e air a comharrachadh mar phàirt de dhualchas prìseil slòigh na dùthcha bho chionn An Gearran, 2005. Tha an fhèill spioradail seo ceangailte ri Naomh-chobhan Hikawa, 's mar sin dheth, 's e Kawagoe Hikawa Matsuri (川越氷川祭）an t-ainm slàn a th’ oirre, a bhios air a cumail turas sa bhliadhna ann am Baile Kawagoe, an t-Seapan air an treasamh deireadh-sheachdainn dhen Dàmhair. 'S aithne dhi san farsaingeachd mar Kawagoe Matsuri (川越祭）agus 's i an fhèill as motha sa bhliadhna.
Mìneachadh
Tha matsuri na fhacal Seapanais airson 'fèill'. Tha na mìltean fèillean a' tachairt air feadh Seapain, cuid dhiubh beag agus cuid dhiubh mòr.
'S e am mealladh as motha aig an fhèill seo, a' liuthad charbadan òirnealta a bhios air an tarraing le buidhnean daoine (air a bheil Hikiko, 曳子), air feadh meadhan a' bhaile. Tha mu 30 charbadan-fèille (dashi, 山車) ann an Kawagoe, 's iad gu math sean. Tha pearsa doile na shuidhe air a' phàirt as àirde dhen charbad, agus tha an earrann seo a' stobadh a-mach air an earrann gu h-ìseal. Tha aon chuid sgàilean fosgailte (ranma, 欄間) no earrann-ùrlair far a bhios còmhlan-ciùil traidiseanta na shuidhe ann aig doras a' charbaid. Tha stoidhle a' chòmhlain-chiùil seo a' buntainn do dh'uachdranachd Tang anns an Sìn. 'S e sin gum faighear drumair, dithis chluicheadair tambairin, duiseal agus co-sheirmean, 's iad a' cluich fuinn a fhreagras dannsaichean phearsachan a th' air an sgeadachadh ann an culaidh-doile, no culaidh-leòmhainn no culaidh-mhuncaidh 's mar sin air adhart.
Feartan sònraichte na fèille
'S e ainm gach carbad an t-ainm a th' air a' phearsa-doile a tha na bhroinn. Tha ainm air gach fear.
'S e feart suaicheanta a' charbaid-fèille gun gabh bràigh a' charbaid a chur mun chuairt, agus 's e sin am mealladh as làidire -tarraing agus cur mun chuairt nan carbadan. Nuair a bhios carbad-fèille a bhuineas dha aon roinn a' bhaile a' gabhail seachad air fear eile, air neo, a bhios a' dlùthachadh air a' phrìomh àite-coinneachaidh, thèid an cur mun chuairt air aghaidh a chèile agus cluichidh iad ceòl ris a chèile. B' ann air a shon sin fhèin a chaidh cruth nan carbadan a dhealbhadh.
Chan eil riaghailt sònraichte ann a rèiticheas cò bhuannaicheas no nach buannaich, ach tha seòrsa farpais ann eatarra, agus thèid buillean is ruitheam a' chiùil a bheòthachadh gu h-obann 's gu luath, fhad 's a bhios nan luchd-tarraing ri èigheachd is ri gairm-aighir. Mu dheireadh thall, gabhaidh aon charbad seachad air an fhear eile, ach uaireannan bidh tuilleadh air a dhà a th' air amais air a chèile, mar eisimpleir aig gobhal-rathad. Mar sin dheth, ma thachras sin, bidh aig cuid ri tionndadh agus a' tilleadh far an tàinig iad.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:An t-Seapan Roinn-seòrsa:Fèilltean