cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An t-Eilean Sgitheanach
Dòighean siubhail
thumb|250px|Drochaid an Eilein Sgitheanaich Tha Drochaid an Eilein aʼ ceangal an eilein ri tìr mòr na Breatainne". Chaidh an drochaid seo a thogail anns aʼ bhliadhna 1995 eadar Caol Loch Aillse agus Caol Acain. Ach bha muinntir an eilein a' gearan mun phrìs (£7.50) a b' fheudar dhaibh a pàigheadh. Mar sin dheth cheannaich Riaghaltas na h-Alba an drochaid ann an 2004. An dràsta cleachdar an drochaid saor 's asgaidh.
Tha bàtaichean aiseig a' ruith eadar Armadail agus Mallaig, as t-samhradh cuideachd eadar Caol Acain agus Gleann Eilge. Tha bàtaichean eile a' dol eadar Ùige agus An Tairbeart/na Hearadh, agus eadar Ùige agus Loch nam Madadh/Uibhist a Tuath.
Tha busaichean a' ruith gu Inbhir Nis agus gu Glaschu.
Tha duilleag Siubhal gu Sabhal Mòr Ostaig ann a bheireas ceanglaichean a tha feumail airson siubhal dhan Eilean Sgitheanach.
Ceanglaichean a-mach
* Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh
Gerhard Herzberg
B' e ceimigear a bha anns an t-Onorach Gerhard Herzberg (25 an Dùbhlachd, 1904 ann an Hamburg – Ottawa, 3 am Màrt, 1999). Rugadh agus thogadh e anns a' Ghearmailt, ach chaidh e do Chanada ann an 1935 leis an suidheachadh poileatagach. Fhuair e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd anns a' bhliadhna 1971.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Daoine à Canada
An Eala Bhàn
'S e seo fear de na h-òrain as ainmeile ann an ceòl na Gàidhlig. Bhuannaich e taghadh airson 'Òran na Bliadhna' ann an 2010 ann an iomairt a rinn BBC Alba.
Òran
Seo a' chiad rann:
Chan fhaodar an t-òran slàn fhaicinn an seo oir tha e fo dlighe-sgrìobhaidh. Chithear e agus Far an èistear ris air a sheinn le Iain MacAoidh, Calum Ceanadach, Dòmhnall Maccoinnich (Dòmhnall Chròic), Gòrdan Mckeeve, Karen NicMhathain, Neilidh Fearghasdan agus Seumas Greumach air làrach-lìn Bliadhna nan Òran.
Ceanglaidhean a-muigh
Roinn-seòrsa:Òrain Ghàidhlig Roinn-seòrsa:An Cogadh Mòr
Sumo
thumb|right|280px|An Gleacadair Sumo, Kitazakura; tilg an t-salainn, Kokugikan, An t-Sultain 2007.
'S e spòrs nàiseanta na Seapaine a th' ann an Sumo (相撲 sumō), ach tha an àireamh de neo-Iapanaich a tha measail air a' fàs. Chan e spòrs a-mhàin a th' ann, ach rud a tha làn eachdraidh, a tha a' gabhail a-steach traidiseanan 's deas-ghnàthan à dualchas fèisean an fhogharaidh. 'S iad na h-aon coltasan sònraichte Iapanach aig an Cearcall Sumo, agus a gheibhear aig, mar eisimpleir Taigh-cluich Kabuki, a tha a' tarraing daoine ris.
Eachdraidh
Bha Sumo ann bho shean, agus lorgar cunntasan air farpaisean Sumo anns na clàraidhean Iapanach as tràithe a tha maireann. B'e deas-gnàth taghairmeach a bh' ann bho thùs, a' buntainn do dh' ùrnaighean airson an fhoghair. Thàinig e gu bhith na spòrs amhairc rè ùine agus nochd Sumo proifeiseanta ann an linn Edo. Chaidh prìomh lann-amhairc Sumo, Kokugikan, a thogail ann an 1909, 's e na dhachaigh aig Comann Sumo Iapain, a stèidhicheadh ann an 1925.
Chuir an Dàrna Cogadh às don linn a bu bhuidhe　aig Gleacadh Sumo, agus Futabayama an yokozuna a bu mheasail aig an àm, ach choisinn e a chliù is a ghreadhnachas air ais a-rithist am feadh is a bha Iapan ga h-ath-bheothachadh fhèin an dèidh an cogadh a chall.
Dh'àrdaicheadh àireamh cho-fharpaisean nan 15 làithean gu sia tursan sa bhliadhna. Chuireadh air bhonn leasachaidhean eile mar cho-fharpais uile ri uile eadar stàballan ann an 1965.
Dòighean-gleacaidh
Tha dithis ghleacadair a’ cur an aghaidh a chèile ann am meadhan doyō (àrd-ùrlar cearcallach), aig a bheil meadhan-thrastan de 4.55 meatairean. Sa chiad dol-a-mach, tha iad a’ coileanadh deas-ghnàth ron sabaid, ‘s iad gan cur fhèin ann an cruth eagalach, agus a’ sgapadh salainn glanaidh air a’ chearcall. Tha a h-uile sìon a’ mairsinn ceithir mionaidean aig a’ char as motha, do ghleacadairean aig àrd-ìre. Tha seo uile nam pàirt de thraidiseanan sumo, agus a-rèir choltais, ‘s e seo a tha gu sònraichte na thàladh mòr do dhaoine cèine. Tha tuilleadh air 70 dòighean eadar-dhealaichte ann gus sabaid a bhuannachadh, ach tha leth nan sabaidean air an glèidheadh le bhith a’ cur an cleachdadh nan dòighean gleacaidh as bitheanta, tsuki-, yori- agus oshi-. Tha gleacadairean air an ath-rangachadh an dèidh gach co-fharpais, a-rèir a’ chlàir glèidhte/caillte aca. Tha an rang as àirde, Yokozuna, air a bhith a’ buileachadh air tuilleadh air 60 daoine.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Spòrs Roinn-seòrsa:An t-Seapan
Port-adhair Inbhir Nis
Tha Port-adhair Inbhir Nis suidhichte mu 13km an ear-thuath air baile Inbhir Nis.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Puirt-adhair na h-Alba
Siorrachd Cheap Bhreatainn
right|thumb|200px
Siorrachd Cheap Bhreatainn neo Roinn Bheag Ionadail Cheap Bhreatainn (Beurla: Cape Breton County, Nova Scotia)
Ainmean Gaidhlig
Castle Bay, Nova Scotia Bàgh a' Chaisteil, Alba Nuadh Beaver Cove Còbh a' Bhìobhair Benacadie Pòn na Maiseadh Benacadie West Pòn na Maiseadh an Iar Big Beach, Nova Scotia An Tràigh Mhór, Alba Nuadh Benacadie Glen Gleann Na Maiseadh Ben Eoin Beinn Eòin Big Pond Am Pòn Mòr Big Pond Centre Teis-Meadhon a' Phòin Mhòir Big Ridge An Druim Mòr Birch Grove Doire na Beithe Black Brook An t-Allt Dubh Blackett´s Lake Loch Bhlackett Boisdale, Nova ScotiaBaghasdal, Alba Nuadh Canoe Lake Loch na Curaich Christmas Island, Nova Scotia Eilean na Nollaig Cooper´s Pond Pòn a´ Chùbair Dutch Brook Allt an Duitsich East Bay Bàgh na h-Àird' an Ear Edwardsville Baile Ìomhair Fortress of Louisbourg Dùn nam Frangach French Road Rathad nam Frangach Frenchvale Baile nam Frangach George's River Abhainn Sheòrais Gillis Lake Loch a' Ghilliosaich Glace Bay Glasbaigh Grand Lake Road Rathad an Loch Mhòir] Grand Mira North A' Mhira Mhór a Tuath Grand Mira South A' Mhira Mhór a Deas Grand Narrows An Caolas Mór Hillside An Leathad Irish Cove Camus nan Éireannach Irishvale Baile nan Éireannach Ironville Baile Iarainn Islandview Sealladh An Eilein Little Pond Am Pòn Beag Long Island An t-Eilean Fada McAdam's Lake Loch 'ic Eamoinn Marion Bridge Drochaid Mhira Middle Cape An Rudha Meadhanach Mill Creek Allt a´ Mhuilinn Millville Baile a´ Mhuilinn Mira Gut Gut Mhira Mira Road Rathad na Mira New Aberdeen, Nova Scotia New Aberdeen, Alba Nuadh New Victoria Bhioctoria Ùr New Waterford Portlairge Ùr North Sydney Suidni a Tuath North West Arm Muir-Ghobhal Taobh an Iar-thuath Northside East Bay Taobh Tuath Bàigh an Iar Pipers Cove Còbh Nam Pìobairean Point Aconi Rubha Aconi] Point Edward Rubha Ìomhair Port Caledonia Port na h-Albann Round Island An t-Eilean Cruinn Scotch Lake Loch nan Gàidheal Scotchtown Baile nan Gàidheal Shunacadie (literally "The Harbour") An Acarsaid South Bar An t-Òs a Deas South Head An Ceann a Deas Southside Boularderie Boularderie Taobh a Deas St. Andrew's Channel Caolas Naoimh Anndra Sydney Suidni Sydney Forks Forcaichean Baile Shuidni Sydney Mines Méinnean Baile Shuidni Sydney River Abhainn Shuidni Tower Road Rathad An Tùir Upper North Sydney Bràigh Suidni A Tuath Victoria Mines Méinnean Bhioctoria Westmount A' Bheinn an Iar
Roinn-seòrsa:Siorrachdan na h-Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Eilean Cheap Bhreatainn
Cleveland, Ohio
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Ohio Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Ohio Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte
Gustavo Rojas Pinilla
B' e saighdear agus neach-poileataigs à Coloimbia bh’ ann an Gustavo Rojas Pinilla (Tunja, 12 am Màrt 1900, Melgar, 17 am Faoilleach, 1975). Bha e na cheann-suidhe Choloimbia eadar 13 an t-Ògmhios 1953 agus 10 an Cèitean 1957, nuair a bha cogadh neo-fhoirmeil a’ sgiùrsadh na dùthcha. Bhuineadh Rojas Pinilla do theaghlach beairteach: bha oighreachdan aca agus bha  athair na shaighdear ann an Cogadh na Mìle Làithean. Chaidh e dhan Oilthigh Trince ann an Indiana. Phòs e Carolina Correa Londoño à Támesis ann an 1930 agus rug i triùir duine-cloinne dha.
An dèidh Acadamaidh an Airm fhàgail ann an 1927 chaidh e dhan oilthigh anns  Na Stàitean Aonaichte agus bha e na innleadair fad bliadhnachan. Bha e an lùib an cogadh eadar Coloimbia agus Pearu ann an 1932 agus chaidh a chur thall thairis gus armachd a cheannachd dhan dùthaich ann an 1943. B’ e esan a chuir sìos ar-amach ann an Cali ann an 1948 cuideachd, an dèidh gun do mharbhadh Jorge Eliecer Gaitán. Chuir e seachad bliadhnachan na mhinistear agus bha e ann an Coirea cuideachd, mus do ghabh e thairis an Riaghaltas ann an 1953, mar dheachdaire. Nuair a bha e os cionn na dùthcha rinn e mòran a thaobh chòirichean bhòtaidh airson nam ban agus ospadalan. Bha e na thagraiche dhan cheannas ann an 1962 agus 1970, ach dh’fhàilnig e dà thriop. Chaochail e le greim cridhe aig an taigh ann an 1975.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Port Làirge
'S e baile mòr agus port cudromach air an àirde an ear Chontae Phort Láirge, Cúige Mumhan, Èirinn a th' ann am Port Láirge. Tha e suidhichte ri taobh Abhainn na Siúire, aig Loch Dá Chaoch (Cuan Phort Láirge) faisg air Comar an Trì Uisge (Gaeilge: Cumar na dTrí Uisce) far am bith An Fheoir agus An Bhearú a’ tighinn ri chèile. Tha am baile fhèin 103km air falbh bho Chorcaigh, 305km bho Dhoire, 172km bho Ghaillimh agus 133km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e a’ chiad chathair a bhith ga stèidheachadh ann an Èirinn, agus an còigeamh baile as motha na dùthcha air fad a th' ann Port Láirge. Stèidhich na Lochlannaich baile beag an seo ann an 853, ach chuireadh ruaig orra ann an 902. Bha am baile an sàs ann an Caidreachas Chille Chainnigh bho 1642 gu ruige 1649.
Ceanglaichean a-mach
Eaglais Chaitligeach
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Delhi
right|thumb|250px|Delhi thumb| Tha Delhi na bhaile mòr anns na h-Innseachan-a-tuath. 'S e fear de na bailtean as cudromaiche anns na h-Innseachan.
Roinn-seòrsa:Na h-Innseachan
Logi Már Einarsson
'S e neach-poileataigs Innis Tìle a tha ann am Logi Már Einarsson. Rugadh e san 21 an Lùnasdal 1964 ann an Akureyri. Tha esan na bhall Samfylkingin, an ceathramh fòrsa san Alþingi. Bha e na ailtire roimhe. Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn á Akureyri agus Sgoil Ailtireachd agus deilbh Oslo (Nirribhis: Arkitektur- og designhøgskolen i Oslo).
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Poileataigs
Port Einon
Tha am baile Port Einon ann an Abertawe, a' Chuimrigh. Tha e 44.7 mi (72.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 175.5 mi (282.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 579 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 46 (7.9%) rugadh 76% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Abertawe Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Sgrabstal
’S e baile ann an Gallaibh ann an Roinn na Gaidhealtachd a tha ann an Sgrabstal no Sgrabastal (Beurla: Scrabster). Tha e 3 km (2 mhìle) bho Inbhir Theòrsa agus 175 km (109 mìle) bho Inbhir Nis. Chaidh e na bhorgh bharanachd ann an 1526 no 1527.
Tha cala ann a tha cudromach airson iasgaich, agus tha an t-aiseag MV Hamnavoe aig Northlink a’ seòladh gu cunbhalach gu Stromness ann an Arcaibh. Chaidh taigh-solais a thogail air Little Holburn Head faisg air Sgrabstal le David agus Thomas Stevenson ann an 1861 is 1862. Dh'fhàs e fèin-obrachail ann an 1988 is chaidh a dhùnadh ann an 2003.
Ciall an ainme
Tha Ruairidh MacIllEathain a’ sgrìobhadh: "“Tha fhios gun do thòisich àiteachan mar Sgrabastal/Scrabster, Liabost/Lybster, Camster agus Brabster mar bhailtean-fearainn oir tha iad a’ gabhail a-steach na h-eileamaid [Lochlannaich] bólstaðr ‘tuathanas’, a tha mar as trice air a giorrachadh (ann an dreach na Beurla) gu -bster no -ster. Uaireannan, ge-tà, chan eil a’ chiad eileamaid soilleir idir. Tha Sgrabastal/Scrabster a’ nochdadh mar Skarabólstaðr ann an Orkneyinga Saga, ach thathar a’ mìneachadh skara- ann an diofar dhòighean, eadar ‘faoileag’, ‘oir bearraidh’ is ‘-Skári’ (ainm pearsanta)."
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Gallaibh
Focșani
'S e baile mòr eadar Buzău agus Bârlad, air an àirde an ear-dheas Romàinia a th' ann am Focșani (IPA: ˈfokˈʃanʲ, Iùdais: פוקשאן). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Milcov, aig 55m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Vrancea. Tha 79,315 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
'S ann às an t-sloinneadh Focșa agus an t-iar-leasachan Romàinis -ani 's a th'ann an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1575. Thug feachdan na Ruise agus na h-Ostaire ruaig air arm Impireachd nan Otomanach aig Blàr Focșani, air 1 an Lùnasdal 1789. Chumadh maragaidh an seo anns na meadhannan aoisean leis gu robh am baile ri taobh nan crìochan eadar Moldobha agus Țara Românească. Chaill mu 2,200 am beatha san latha fuilteach 's a bha siud. Chaochail an ceimeagair Gearmailteach Eduard Buchner an seo ann an 1917, agus esan na shaighdear sa Chogadh Mhòr. Chumadh co-labhairt Sionach ann am Focșani ann an 1881, sia bliadhna ron a' chiad co-labhairt Sionach eadar-nàiseanta. Thus an tachartas seo buaidh làidir air Iùdhaich ann an Romàinia. Thuit Focșani gu feachdan Aonaidh Sobhiataich air 27 an Lùnasdal 1944.
Luis F. Leloir
B' e ceimigear às an Argantain a bha ann an Luis Federico Leloir (Paris 6 an t-Sultain 1906–Buenos Aires 3 an Dùbhlachd 1987). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1970. A bharrachd air sin, 's e a' chiad fhear aig an robh Spàinntis a choisinn an duais seo a bh' ann.
An t-Institiud
Tha an t-Institiud Luis Leloir airson rannsachaidh ann an saidheansan beatha a stiùirich e an dèidh 1947 fhathast ann am Buenos Aires.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às an Argantain
Casse-Croûte
'S e brannd càise a th' ann an Casse-Croûte às a' Bheilg. Tha e leth-chruaidh le plaosg (no cùl-càise) nàdarra agus blas cùbhraidh.
Buinidh am bathar do Abbaye de Val-Dieu. 'S e abaid Cisteirseach a bh' ann an Abbaye Notre-Dame du Val-Dieu. Tha e ann an Aubel, Pays de Herve, anns an sgìre-easbaig de Liège, taobh an ear den Bheilge.
Tha am brannd 'Abbaye du Val-Dieu' (abaid Val-Dieu) air a ruith leis a' chompanaidh Herve Société.
Tùs
'S iad na manaich aig an abaid a thòisich an iomairt anns an 20mh linn is iad ag iarradh càise, am Bouquet des Moines agus a' Casse-Croûte a b' urrainn dhaibh a thoirt do luchd-tadhail.
Is iad na càisean eile a nì Herve Société: Bouquet des Moines, Bleu des Moines, Délice des Moines, et Pain d' Abbaye Val-Dieu.
1950
MCML
Bàsan
Roinn-seòrsa:1950an
843
Bàsan
Roinn-seòrsa:840an
348
Bàsan
Roinn-seòrsa:340an
964
B' e bliadhna leum anns a' Mhìosachan Iulianach a bha ann an 964.
Bàsan
Roinn-seòrsa:960an
Arichat
thumb
’S e baile a tha ann an Arichat, ann an Isle Madame ann an Siorrachd Richmond ann an Albainn Nuaidh. ’S e am baile as motha ann an Isle Madame.
Eòghann MacLachlainn
B' e bàrd Gàidhlig agus sgoilear a bh' ann an Eòghann MacLachlainn (1773-1822).
Tha e ainmeil airson nan eadar-theangaichean gu Gàidhlig a rinn e de sheann litreachas sa Ghreugais agus sa Laidinn, a’ bhàrdachd Gàidhlig a rinn e fhéin, agus an obair a rinn e air an Dictionarium Scoto-Celticum (Faclair a’ Chomunn Ghàidhealaich).
A Bheatha
Rugadh e ann an 1773 ann an Loch Abar.
Chaidh e dhan Cholaisde an Rìgh, Obar Dheathain. B' e leabharlannaiche Colaisde an Rìgh a bh' ann.
Aig toiseach an 19mh linn, bha Comann Gàidhealtachd na h-Alba ag iomairt airson Cathair Ceilteach a bhith stèidhichte aig ìre oilthigh. Bhathar an dòchas gum biodh MacLachlain na Chathair, ach cha robh an iomairt soirbheachail agus stad e ann an 1813.
An ath bhliadhna, thòisich e ag obair air Faclair Gàidhlig Comann Gàidhealtachd na h-Alba a chaidh fhoillseachadh ann an 1828. Chùm e a' dol a' co-stiùireadh obair an fhaclair còmhla ri an Urr. Dr Iain MacLeòid gus àm a' bhàis.
Rinn e eadar-theangachadh gu Gàidhlig dhen Iliad ach cha deach fhoillseachadh gu 1937.
Chaochail e ann an 1822 nuair a bha e 47.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig Roinn-seòrsa:Sgoilearan na Gàidhlig Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Quechua
'S i Quechua no Quichua (Runasimi) an cànan, no teaghlach chànan, a tha air bruidhinn leis an t-sluagh Quechua. Tha i ga bruidhinn ann am Pearù, Boilibhia, Eacuador, An Argantain, An t-Sile agus Coloimbia, gu h-àraidh anns na h-Andes.
Eachdraidh
Anns an dàrna linn deug, chaidh stàit a stèidheachadh, Qusqu, le daoine a' bruidhinn Quechua mar chànan màthaireil. Trì linntean às dèidh sin, chaidh ìmpireachd a stèidheachadh leis an ainm Tawantinsuyu le sluagh ris an canar Inca, ainm tighearnan na h-ìmpireachd, le prìomh-bhaile ann an Cusco. Aig bàrr cumhachd na h-ìmpireachd, bha Quechua ga cleachdadh mar chànan oifigeil eadar Coloimbia mu dheas agus ceann a tuath na Sile.
Thàinig a' mhòr-chuid den ìmpireachd fo smachd nan Spàinnteach ann am 1533, ach mhair stàit neo-eisimeileach mun cuairt air Willkapampa gu ruige 1572. Bha Quechua fhathast air a cleachdadh gu cumanta anns an dùthaich, le fiù 's cuid de na Spàinntich ga h-ionnsachadh, gu sònraichte miseanaraidh do am b' ainm Domingo de Santo Tomás, leis an deach a' chiad leabhar fhoillseachadh ann an Quechua ann an 1560.
Tha an cànan fhathast ga bruidhinn le milleanan de dhaoine ann an grunn dhùthchannan, ach a-nis ann an iomadh dualchainnt agus iomadh sluagh air an sgaradh bhuapa chèile, agus ann an suidheachadh far a bheil Spàinntis air a bhith na prìomh chànan fad linntean.
Litreachadh agus fuaimneachadh
Tha beum an fhacail daonnan a' tuiteam air an dàrna lide bhon deireadh. Tha corra facal ann le beum air lide mu dheireadh, mar munaspá, ach ann an cùisean mar sin tha am facal air a giorrachadh.
24 an Giblean
'S e 24 an Giblean an 114mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (115mh ann am bliadhna-leum). Tha 251 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Quechua
Gràmar
Is e cànan cnuasadach a tha ann an Quechua, agus mar sin, is urrainnear faclan a chur ri chèile, fiù 's abairtean slàn, ann an aon fhacal, eu-coltach ri Gàidhlig far am feumar faclan a bhith fa leth.
24 an Giblean
Tachartasan
180px|thumb|[[Philippe Pétain]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Quechua
Alt
Chan eil alt sam bith, mar an no na, ann an Quechua.
Ainmearan
Tha an t-iolra air a chruthachadh leis an t-earball -kuna. Mar eisimpleir, sipas (caileag), sipaskuna (caileagan).
Gnìomhairean
Tha pearsachan a' ghnìomhair air an aontachadh leis na riochdairean pearsanta ann am foirmean giorraichte mar earball air a' ghnìomhair, coltach ri Gàidhlig na h-Èireann agus na cànanan Romansach.
Tha a h-uile gnìomhair ann an Quechua riaghailteach, ach anns a' mhodh neo-chrìochnach.
Poutine (biadh)
thumb|Poutine Is e biadh a bhuineas do Quebec a tha ann am poutine sa bheil sliseagan buntàta agus slaman bainne (gruth Cheddar ùir) air an còmhdachadh le grèibhidh. Chan eil fhios cinnteach dè tùs a' bhìdh seo agus gheibhear caochladh thionndaidhean le sabhsan, càisean is annlain eadar-dhealaichte.
Quechua
Iomraidhean
Cànan nan Incas le Garbhan MacAoidh, Gairm 88 td. 362-7, 1974.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cànain dùthchasail Aimeireaganach Roinn-seòrsa:Pearù
Lochan a' Mhill Dhuibh
thumb|Lochan a' Mhill Duibh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Easotaireachd
'S dòcha àitheanta cuideachd ris an gluasad às an rathad. An cleachdadh de bhith a' cumail cùisean 'às an rathad' no dìomhair mar phàirt de gnothaichean aig buidhnean. Mar a chanas iad anns Na Clachairean, "Chan e buidhean dìomhair a th' annainn ach buidhean le diomhairean."
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Easotaireachd
Seumas IV Alba
Ghairmeadh Rìgh Alba dheth Seumas IV nuair a chaidh athair, Seumas III, a mharbhadh le cuilbheirt às dèidh Bhlàr Allt nan Seileach, 11 an t-Ògmhios 1488. Bha Seumas, mas fhìor, aig ceann nan reubaltach a rinn ar-a-mach an aghaidh athar, ged nach robh e ach na ghille òg san àm. A-riamh bhon uair sin gu latha a bhàis, chaith Seumas IV crios-iarrainn trom mu chneas, mar nàdar de aithreachas.
Is fhada bho bha eachdraichean dhen bharail gur h-e a bu chomasaiche dhe na rìghrean Stiùbhartach, agus shoirbhich le Alba fo riaghladh. Stèidhich e oilthigh leighis ann an Obar Dheathain, agus bhrosnaich e malairteachd is na h-ealain; bha e fhèin ionnsaichte is iomadach cànan aige, Gàidhlig nam measg.
Tha cuid a' cumail a-mach gun robh Seumas IV na Rìgh Alba mu dheireadh a bha fileanta sa Ghàidhlig. Tha fios againn gun robh Gàidhlig aige bhon fhianais a dh'fhàgadh le fear Pedro Ayala, an tosgair Spàinnteach - uime sin, 's e Seumas am fear mu dheireadh air a bheil fios le cinnt againn, ged a tha cuid eile ag ràdh gun do bhruidhinn Seumas V i. Ach Gàidhlig ann no às, 's e Seumas IV a chuir às do Thighearnas nan Eilean ann an 1493; bha an tighearnas air fàs ro chumhachdach, chun na h-ìre far an do chuir e an rìgh fhèin gu dùbhlan.
Bha e a' mhiannachadh gum biodh sìth eadar Alba is Sasainn; air an dòigh sin phòs e Mairead Tudor, nighean Eanraig VII, ann an 1503 - thuirte "pòsadh a' chluarain san ròs" ris a' phòsadh seo.
Ach bhris cogadh a-mach a-rithist eadar an dà dhùthaich, agus chaidh Seumas IV a mharbhadh a' sabaid aig ceann airm, latha Blàr Flodden (9 an t-Sultain 1513), batail mòr an ceann a tuath Shasainn an aghaidh nan Sasannach. Bha e mar amas aige cuideachadh a thoirt do na Fraingich, oir bha cogadh ann eadar an Fhraing agus Sasainn aig an àm.
Baile Iongrach
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Fìobha
Seumas IV Alba
Dh'fhàgadh a mhac Seumas V na rìgh, ged nach robh e ach bliadhna a dh'aois. Dh'fhosgail seo an doras gu amannan glè dhoirbh airson Alba.
thumb|Seumas Stiùbhart, ceathramh Rìgh Seumas Alba (neach-ealain: gun urra)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Rìghrean na h-Alba Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Bedford, Alba Nuadh
right|300px
Bachrain
‘S e dùthaich eileanach ann an Àisia a tha ann an Bachrain neo Bairean neo Bairèin neo Bahrain, ainm oifigeil Rioghach Bhachrain (Arabais| مملكة البحرين , Mamlakat al-Barayn). Tha i suidhichte anns a’ Chamas Mhòr.
Tha Aràibia nan Sabhd san iar dhith, tha iad ceangailte leis an drochaid ris an canar King Fahd Causeway. Dh’fhosgail an drochaid anns an 25mh an t-Samhain, 1986.
Tha planaichean aca drochaid eile a thogail eadar Bachrain agus Catar, an Qatar–Bahrain Friendship Bridge. Bhiodh sin an drochaid as fhaide air feadh an t-Saoghail. .
Ceanglaichean a-mach
thumb|left|Al Bander Resort ann am Bachrain.
thumb|Fuaran uisge, 123 meatair a dh'àird faisg [[Manama]].
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia an Iar-Dheas Roinn-seòrsa:An Ear Mheadhanach
349
Bàsan
Roinn-seòrsa:340an
An Blaic
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae an Chabháin
Maesyfed
Tha am baile Maesyfed ann am Powys, a' Chuimrigh. Tha e 52.5 mi (84.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 138.7 mi (223.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 399 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 26 (6.5%); rugadh 30% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Alison Lang
'S e sgrìobhadair Gàidhlig a th' ann an Alison Lang.
Sgrìobh i colbh ann an Cothrom, iris le CLI.
Maesyfed
Iomraidhean
Maesyfed
Alison Lang
An Aisling (2016)
Sgrìobhaidhean cuideachd ann an
Tiops
thumbnail|Tiops Is e tiops no sliseagan  buntàta a tha air a ghearradh na shliseagan tiugha agus air a phraighigeadh ann am pana domhainn le pailteas ola. Bhon a tha iad air an gearradh nas tighe na French fries, tha nas lugha de gheir annta. Is tric nach eil tiops cho cruasbach 's a tha French fries leis na th' ann de dh'uisge annta. Tha iad gu bitheanta air an toirt seachad còmhla ri iasg geal, maragan is cearc-fheòil a tha air am patraigeadh 's air am praighigeadh ann am bùthan Iasg is Tiops, air neo le pàidhean feòla is pònairean, staoigean, is caochladh annlain eile. Tha tiops le sabhs coiridh, no tiops le càise air an reic bho bhùthan a tha a' reic biadh ro-dheasaichte agus iad gu tric air an ceannach 's air an toirt dhachaigh le daoine sna bailtean an dèidh dhaibh a bhith air splaoid.
Each-mara (mamal)
'S e mamal a tha ann an each-mara (Laideann: Odobenus rosmarus; Beurla walrus).
'S e rud eadar-dhealaichte a tha ann an each-mara (iasg) agus each-uisge.
Tha trì fo-sheòrsa ann:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Each-mara Roinn-seòrsa:Mamalan
Reynoldston
Tha am baile Reynoldston ann an Abertawe, a' Chuimrigh. Tha e 44.4 mi (71.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 174.7 mi (281.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 421 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 42 (10.0%); rugadh 64% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Abertawe Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Geoffrey Wilkinson
B' e Geoffrey Wilkinson (Todmorden 14 an t-Iuchar 1921 – Lunnainn 26 an t-Sultain 1996) Ceimigear à Sasainn. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1973, còmhla ri Ernst Otto Fischer.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
966
Bàsan
Roinn-seòrsa:960an
Spekulatius
thumb|Spekulatius le dealbhan eadar-dhealaichte thumb|Na spìosraich: caineal, cnò-mheannt, clo-mheas, dinnsear, càrdamon agus piobar geal. 'S e briosgaidean sònraichte a tha ann an Spekulatius a tha gu math cumanta aig àm na Nollaige.
Gu tradaiseanta tha iad às an Òlaind, às a' Bheilg agus às an sgìre North Rhine-Westphalia anns a' Ghearmailt. Canar Spekulatius sa Gearmailtis, speculaas ([spekyˈlaːs]) san Duitsis, no spéculoo san Fraingis. Chan eilear cinnteach co às a thàinig an t-ainm. Is dòcha gu bheil speculaas ceangailte leis an fhacal Laideann: "speculum" (sgàthan) air sgàth 's na dealbhan a th' orra, no leis an fhacal Dhuitseach: "Specerij" a tha a' ciallachadh spìosrach. Ann an 1870 bha Antonie Deplée, bèicear à Hasselt, baile anns a' Bheilg, ag iarraidh cead airson nam briosgaidean aige. B' e na "Hasselt speculaas": "une espèce de pain d'amandes connu sous le nom de spéculation" (Seòrsa aran à min à almon ris an canar spéculation). 'S e seòrsa aran-cridhe a th' annta, tha iad tana, cnapach, caran donn agus tha dealbhan orra air am beulaibh. Mar is àbhaist tha iad a' dèanamh le min, siùcar donn, ìm agus spìosraich sònraichte. 'S iad na spìosraich a thèid a chleachdadh gu cumanta: caineal, cnò-mheannt, clo-mheas, dinnsear, càrdamon agus piobar geal. Uaireannan cuirear pìosan almoin air a chùlaibh.
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Biadh Roinn-seòrsa:Nollaig
Baile na Drochaide
Tha Baile na Drochaide ann an Siorrachd Annapolis ann an Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Alice in Wonderland (film 1985)
'S e fiolm stiùirichean le Irwin Allen a tha ann an Alice in Wonderland.
Muinntir Sgioba
Roinn-seòrsa:Film
Siorrachd Phiogto
right|thumb|200px Tha Siorrachd Phiogto ann an Alba Nuadh. Se Piogto am prìomh-bhaile.
Ainmean Gaidhlig
Roinn-seòrsa:Siorrachdan na h-Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Alba Nuadh
Fìdi
Tha Fìdi neo Fìdsidh (Beurla: Fiji) na laighe sa Chuan Shèimh. 'S e dùthaich bheag ann an Roinn a' Chuain Shèimh a tha innte, air eileanan beaga air fad. 'S iad na Polynesians agus Innseanaich na buidheanan as motha a th' ann. Tha Fìdi ainmeil airson nan traighean bòidheach, agus sgioba rugbaidh a tha aice.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Roinn a' Chuain Shèimh *
Cùl Choinnich agus Port Seton
'S e baile ann an Alba meadhonach a tha ann an Cùl Choinnich agus Port Seton (Beurla: Cockenzie agus Port Seton). Tha e faisg air Baile nam Feusgan agus Dùn Èideann, agus tha e ann an Lodainn an Ear.
Bha ionad-chumachd mòr an seo gus an do dhì-choimiseanaich Scottish Power e.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
Sappho
right|thumb|Buinne grèigeach seann Sappho an Eresia. Bha Sappho (Grèigis Attach: Σαπφώ, Grèigis Aeolach: Ψάπφω, Sapphô) 'na bàrd Seann Ghrèigeach, às a' bhaile mòr den Eressos air an t-eilean na Lesbos, a bha 'na mheadhan-dualchais 'san linn 7mh BC. Bha i air bhreith àmeigin eadar 630 BC is 612 BC. Tha e air chreidsinn gun robh i beag is dorcha.
Bha Sappho, nighean Scamander agus Cleïs, pòsda (tha cluich-àbhachd Attic ag ràdh ri ceannaiche beairteach, ach tha sin teagmhach) agus bha nighean aice, cuideachd ainmichte Cleïs. Dh'fhàs i glè lùthmhor fad a beatha air a bàrdachd—cho mòran ri a thog an baile mòr den Syracuse ìomhaigh a chur onoir oirre nuair thadhail i. Bha a teaghlach ealamh gu sluagh-iùlach, a rinn Sappho a shiubhal mòran. Bha i comharraichte fad a beatha cho a' bhan-mhaighstir-sgoile sheòrsa sgoil-chrìochnachaidh Grèigeach do caileagan. As dualtaiche, bha a h-oileanaich 'na cùisean a bàrdachd.
Bha i 'na bàrd-ealaidhe a leasaich a rannachd àraidh, àitheanta mar rannachd Shappach, agus bha i urramach air stiùireadh gluasad ealanta air falbh às a' chlasaigeach cuspairean nan dia, dham chuspairean nam faireachdainn pearsanta daonna. Thug geur-dhàn iomradh oirre 'san Anthologia Palatina, air chur às leth ri Plato, cho an "deicheamh Cheòlradh".
Sgrìobh Sappho gu h-àraidh dàna-ghaoil, aiste a tha mìreannan a' maireann, ach aon dàn iomlan, Fragment 1, "Laoidh do Aphrodite". Bha àrd-chliù anns an t-saoghal sean aice, seach tha mìreannan a-mhàin a h-obrach a' maireann, chaill an saoghal ionmhas luachmhor 'na h-obrach.
Seach an cuspair co-sheòrsach—agus seach an feòlmhorachd soilleir aice—bha a h-obrach coirichte leis a' Chrìostail eaglais, mar a tha 'n prìomh-adhbhar, gu teagmhach, nach eil a' chuid as motha dhi air mhaireann, seach cothlamadh de dèanamh dearmad air cha dèanamh amhlaidh, agus ga milleadh gu beòthail.
Fhad 's ar tràth tha 'n cuspair seo àitheanta gu math, anns na seann linntean 'gus Na Linntean Meadhanach, bha i nas iomraitiche air (a-rèir ri fionnsgeul) ga tilgeadh fhèin de creag seach gaol neo-dhìolta air seòladair ainmichte Phaon. Tha 'n sgeul seo a' cur làithean air Ovid agus Lucian 'san An Seann Ròimh agus chan eil còmhdach Crìosdail gu cinnteach. Chan eil ionnrain chòmhragaile timcheall ìomhaighean cudthromach ann an eachdraidh neo-àbhaisteach. (Tha ionnran àraidh gun robh cèile air smaoineachadh dhi ainmichte Cercglas den Andros, facal air am fhacal "Bod, às a' Bhaile nam Fear"). Cho fada ri tha eachdraidh fo chùram, thàinig Sappho às teaghlach uasal, bha triùir bràthair aice, phòs i 's thug i breith ri co-dhiù aon nighean, bha fuathaichte dhan Syracuse air adhbharan poileataigeach, thill sa' bhliadhna 581 BC, agus mharbh aig aois shean.
Sappho 'san Litreachas
Sgrìobh an gliocair Maximus às an Tyrus (dara leth na dara linn. AD), gun robh Sappho "beag agus dubh" agus gun robh a càirdeis do a ban-càirdean coimeas dham chàirdeis sin Shocrates:
Dh'ainmich Plato Sappho an "Deicheamh Ceòlradh" agus an "Ceòlradh bàsmhor".
Sgrìobh Aelianus Claudius ann Eachdraidh Rèitichte (Ποικίλη ιστορία) a dh'ainmich Plato Sappho glic. Chliùthaich am bàrd grèigeach Odysseas Elytis (linn 20mh AD às Lesbos) i ann an a Mhikra Epsilon: ''.. chan eil neach dhen t-seòrsa, eadar mothachail agus curanta, air nochdadh le beatha. Rìbhinn bheag chiar, a dhearbh a bhith urrach gu comhad le ceannsachadh ròs, ciallachadh tonn no beul-binn, agus ràdh 'tha gaol 'am dhut', a lìonadh 'n cruinne le mothachadh.''
Sgrìobh Horace 'na Ealaidhean a bheil na eadhlaidhean Shappho còir air cliùthachadh naomh.
Sgrìobh Mòrair Byron na loidhnean leantail uimpe 'na Childe Harold:
Sgrìobh Teàrlach Baudelaire mu Sappho 'na leabhar na bàrdachd Na Blàthan an t-Uilc (Les Fleurs du Mal).
Sappho anns a' Ghàidhlig
Rinn Ùisdean Laing eadar-theangachaidhean sgoinneil de cheithir dàin le Sappho (Fiabhras-gaoil na Ban-fhighich Òig; Maighdean gun Iarraidh; Maighdean air a Trèigsinn; agus Ar Màthair, an Oidhche ; . Seo a' chiad dhiubh :
(Às Gu Tìr Mo Luaidh le Ùisdean Laing, air a chur a-mach le Pàipear-Naidheachd Steòrnabhaigh, 1964.)
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seann-Ghrèig Sappho Sappho
Eaglais Chaitligeach
’S i an Eaglais Chaitligeach (no, gu neo-fhoirmeil, an Eaglais Phàpanach no Eaglais an Ròimh) an eaglais Chrìostail aig a bheil am Pàpa (a-nis am Pàpa Frangan) mar cheannard.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd
350
Bàsan
Roinn-seòrsa:350an
Samoa
'S e buidheann de h-eileanan a tha ann an Samòa, sa Chuan Shèimh. Tha dà phàirt poileatagach ann.
Roinn-seòrsa:Roinn a' Chuain Shèimh Roinn-seòrsa:Samoa
Cuileann Ros
right|200px
S e baile ann an Alba a tha ann an Cuileann Ros (Beurla: Culross). Tha e ann am Fìobha.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Fìobha
Biadh ro-dheasaichte
thumbnail|Eisimpleir de bhiadh ro-dheasaichte Is e biadh ro-dheasaichte biadh no diathad a tha air a ro-dheasachadh le taigh-bìdh no le seòrsa bùtha-bìdh eile (aig an àm a cheannaichear e air neo ro làimh), 's a tha air a thoirt air falbh leis an neach-cheannaich gus a ghabhail an àiteigin eile. Tha an fheallsanachd a thaobh biadh ro-dheasaichte air a bhith ann bho shean ann an iomadh dùthchas, agus an-diugh, gheibhear gu cumanta i air feadh an t-saoghail, agus i a' gabhail a-steach grunn nòsan còcaireachd eadar-dhealaichte.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Biadh
967
CMLXVIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:960an
Drochaid Tatha
Dh'fhaoidte gur e Drochaid Tatha :
25 an Giblean
'S e 25 an Giblean an 115mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (116mh ann am bliadhna-leum). Tha 250 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Drochaid Tatha
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Soilleireachadh
25 an Giblean
Tachartasan
thumb|150px|Clach-uaighe Iain Latharna Chaimbeil
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Dùn Omhain
'S e baile ann an Cinn Tìre ann an Còmhall a th' ann an Dùn Omhain no Dùn Obhainn (Beurla: Dunoon). Tha e suidhichte air Linne Chluaidh, ri taobh An Loch Sianta agus mu choinneimh Guireag. Tha e ann an Earra-Ghàidheal agus Bòd.
Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail ann an Dùn Omhain anns na bliadhnaichean 1930, 1950, 1968, 1994, 2000, 2006 agus 2012. Agus théid a chumail ann a-rithist sa bhliadhna 2018.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Bautzen
S' e baile beag san àird an ear na Gearmailt a tha ann am Bautzen (IPA: [ˈbaʊ̯t͡sən]), Sòrbais Uarach: Budyšin (IPA: [ˈbudɨʃin]). Tha e suidhichte air bruach an abhainn Spree mu 50 cilemeatair air falbh san àird a tuath Dresden. Tha mu thimcheall 42.000 duine a’ fuireach an seo.
Tron eachdraidh bha Bautzen na phrìomh-bhaile dhen roinn Oberlausitz (Beurla:Upper Lusatia). Ged nach eil ach eadar 5 % agus 10 % den sluagh nan Sorbaich an-diugh, canar gur e Bautzen an teas meadhan cultarach is poileataigeach nan Sorbach. Chìthear sanasan-rathaid dà-chànanach air feadh a' bhaile.
Eachdraidh
Bha a chiad iomradh sgrìobhte mu Bhautzen a’ nochdadh anns a’ bhliadhna 1002. Ann an 1018, ann an “Cùmhnant Bhautzen” eadar an rìgh Gearmailteach Heinrich II agus am Prionnsa Pòlannach Boleslaus I chaidh Bautzen fo smachd na Pòlainn. An uair sin, ann an 1033 bha am baile fo smachd Ìompaireachd Naoimh Ròmanaich, ann an 1319 bha am baile aig Böhmen (Beurla: Bohemia) agus ann an 1635 aig Sagsainn. Anns na Meadhan Aoisean chuir sia bailtean (Görlitz, Zittau, Löbau, Kamenz, Lauban is Bautzen) caidreachas air bonn ris an chanadh “Six Cities' Alliance of the Upper Lusatian”.
Aig àm nan Cogaidhean Napoleonach bha Blàr Bhautzen (1813) a’ cur sgrios mòr air a’ bhaile. Anns an Dàrna Cogadh bha campa concentration faisg air Bautzen. Bha sabaid mhòr ann eadar 21 an Giblean agus 30 an Giblean 1945. Aig àm DDR bha prìosan (Bautzen II) ann do phrìosanaich phoileataigeich. Chaidh a dhùnadh ann an 1992. An–diugh 's e àite cuimhneachan a tha anns a' phrìosan.
Sgìrean Bhautzen
250px|thumb|Sgìrean ann am Bautzen. Tha 15 sgìrean anns a’ bhaile fhèin. Seo iad: (Àireamh-shluaigh: 1 am Faoilleach, 2008):
Eaconomaidh
Tha mòran ghnìomhachasan eadar-dhealaichte ann am Bautzen, gu h-àraidh gnìomhachasan traidiseanta. Tha an fhactaraidh BOMBARDIER an tè as motha, tha iad a’ togail charbadan-trèana. Tha mòran daoine ag obair ann an oifisean rianachd cuideachd.
Tha am mustard à Bautzen ainmeil air sgàth 's gu bheil blas sònraichte aige, tha am "Bautz’ner Senf" ga reic air feadh na Gearmailt. (64 % den mhalairt anns a' Ghearmailt an Ear)
Àitichean inntinneach
thumb|right|250px|Ìomhaigh Bhautzen - Eaglais Naomh Mhìcheil agus an togalach Alter Wasserkunst
Rhosili
Tha am baile Rhosili ann an Abertawe, a' Chuimrigh. Tha e 48.1 mi (77.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 178.7 mi (287.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 269 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 23 (8.6%); rugadh 63% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Bautzen
Teas-meadhan nan Sorbach
thumb|right|250px|"Taigh nan Sorbach", far a bheil a' bhuidheann Domowina suidhichte Air sgàth 's gu bheil Bautzen na teas-meadhan nan Sorbach, tha mòran bhuidhnean agus togalaichean ann a tha ceangailte le cultar agus poileataigs nan Sorbach. Mar eisimpleir:
Fèisean traidiseanta
Gach bliadhna san 25 am Faoilleach bidh Vogelhochzeit (Bainnis nan Eun) ann. Bidh a' chlann a’ cluich is a’ seinn Bainnis nan Eun le aodach traidiseanta orra. Gheibh iad stuth bèicearachd a bhios a’ coimhead mar eòin neo mar net.
Rhosili
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Abertawe Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Bautzen
Fèisean traidiseanta
Aig a' Chàisg Mhòr bidh Ostereierschieben (Gluasad ugh na Càisge) ann. A-rèir an traidisean a tha nas sine na 400 bhliadhna b’ àbhaist do na daoine uaisle uighean a chur car mu char sìos a’ bheinn Protschenberg, far an robh clann bochd a’ feitheamh riutha. Anns na làithean an-diugh‚ 's e deagh spòrs a tha ann airson giftean a thoirt ri chèile.
Aig Osterreiten (Marcaich na Càisge) aig Di-Dòmhnaich na Càisge bidh na fir Caitligeach a’ marcaich bhon bhaile aca fhèin gu eaglais an ath bhaile. An uair sin bidh aifreann an seo. Anns a’ bhliadhna 2007 bha timcheall air 1700 marcaiche a’ gabhail pàirt anns an tachartas seo. B’ e traidisean pàganach a bha ann, b’ àbhaist do na marcaiche a’ marcaich timcheall na achaidhean aca airson “taibhsean a’ gheamhraidh” a chur air falbh.
Tha Margaidh Nollaig Bhautzen aon de na margaidhean as sine a tha anns a’ Ghearmailt.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Ialtag
thumb|Ialtag
'S e mamal beag a tha ann an ialtag  aig a bheil sgiathan. Tha iad rud beag coltach ri luch, ach tha cluasan mòra orra. Thig iad a-mach air an oidhche gu h-àbhaisteach.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Mamalan
The Fellowship of the Ring (leabhar)
'S e The Fellowship of the Ring a' chiad leabhar ann an sreath nan trì leabhraichean an ur-sgeulachd mòr The Lord of the Rings. Tha e roinnte a-steach do dà leabhair, Leabhar I agus II. Bha e foillsichte gu h-àrsaideach air an t-Iuchar 29, 1954 'san Rìoghachd Aonaichte.
968
CMLXVIII
The Fellowship of the Ring (leabhar)
An sgeul
Tha a' chiad sgeul a' cur an t-àrd-urlar suas air a' chunnart, a' leantainn Frodo Baggins cho tha tha e a' teicheadh às a dhachaigh 'san t-Sìorrachd a theicheadh na searbhantan an Dorcha Tighearna Sauron. Tha Sauron a' rùrach an Aon Fàinne a ceadaichidh e a riaghailt a' Mheadhan-thalmhainn. Tha 'n fhàinne seo le Frodo air shealbhadh air bhith, a bheil ga lorgadh fhèin gu h-aineòlach sa' mheadhan spàirn air ceannsalachd an t-saoghail.
968
Bàsan
Roinn-seòrsa:960an
The Fellowship of the Ring (leabhar)
An sgeul
A' gabhail an aire air a' comhairle an Draoidh Gandalf, tha Frodo a dhachaigh air fhàgail, a' ghabhail an fhàinne leis. Tha e a' cur dòchas ann a ruigidh e Rivendell, far a bith e sàbhailte às Sauron, is far an urrainn do na luchd nas glice na e roghnachadh mar a bu chòir iad mum fhàinne dhèanamh.
'Na thuras, tha Frodo co-cheumnaichte le trì caraid Hobbit, Pippin, Merry, agus Sam. Bhon tòiseachd, tha iad fuadaichte leis na Dorcha Marcaichean, na Tannasgan-Fàinne a bheil a' riarachadh Sauron. Teicheadh seo gu gann agus cunnartan eile 'gus coinneachadh caractearan eile ùidheil air an t-slighe (mar Tom Bombadil), ràinig iad ri-ùine Bree, far a choinnich iad Ceumadair, caraid eile Ghandalf a leanadh iad an còrr na t-slighe dhan Rivendell, tro tuilleadh cruadlan.
Tha Leabhar II a' cur an clàr an fuireach Fhrodo aig Rivendell, far a tha innleachd air dhèanamh ri mhilleadh an Fhàinne sa' Mhordor. Chuireadh Frodo air adhart le ochd companach: dà Daoine, Aragorn agus Boromir, mac an t-Stiùbhard na tìre a' Ghondoir; prionnsa nan Sìthiche, Legolas; caraid sean Fhrodo agus draoidh cumhachdach, Gandalf; Gimli an Troich; agus na trì companach àrsaideach Fhrodo. Bha na Naoi Siubhalaiche seo roghnaichte a chomharrachadh uile sìol saor na Meadhan-thalmhainn agus mar cothrom dhan Naoi Marcach. Bha iad co-cheumaichte le Bill an Siristeach, a fhuair Ceumadair is na Hobbiton sa' Bhree cho each-pasgain (seallaibh An Comann na Fàinne). Tha an oidhirp a dhol thairis nam Ceothach Bheinn air chur casg air leis an sneachda, mar sin feumaidh iad slighe fo na beinntean ghabhail tron Mhoria, rìoghachd sheann nan Troich, an-dràsda lìonta le Orcan agus bèistean olca eile, far a tha Gandalf a-steach dhan dubhaigeann air thuiteam an dèidh do sabaid le Balrog. Chaitheadh na ochd luchd a' Chomainn a' maireann àm sa' Chala-Sìthiche den Lothlórien, far an gheibheadh iad tiodhlacan a dhearbhadh ann am mòran choran a bhith feumail nas fhaidalacihe 'san tòrachd. Tha iad Lothlórien air fhàgail tron abhainn, ach tha Frodo a' tòiseachadh a thuisinn a bheil an Fàinne 'cur brìgh gamhlasach air roinn nam ball na buidheann. Tha 'n leabhar seo a' crìochnachadh nuair tha Frodo is Sam a' falbh gun fhiosda dham Mhordor agus tha 'n comann na Fàinne 'cur mu sgaoil.
Dàn
Air chùl na cùisean a tachairidh dham Ghiùlanair na Fàinne is an Comann, tòisichidh 'n leughadair a mhothachadh, th'ann mothachadh an Dàin a' falach, agus 'san deireadh, bidh e co-chuibhreach nam brìgh sìolaichte leis an nàdarr na maith fhèin, a neo-nì an t-Olc. Thuirt Frodo na tràille na Fàinne, Gollum, "'S bochd nach do shàth Bilbo an biast ghràineil, nuair bha roghainn aige!" agus tha 'n fhreagair Ghandalf
Seallaibh cuideachd: An Tighearna nam Fàinnean: An Comann na Fàinne air fios air an fhilm.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Leabhraichean Roinn-seòrsa:Tolkien
Saryesik-Atyrau
'S e fàsach ann an Àisia a tha anns an fhàsach Saryesik Atyrau (Beurla: Saryesik Atyrau Desert).
Tha e suidhichte faisg air Loch Balkhash ann an Casachstàn an Ear.
Roinn-seòrsa:Fàsaichean Roinn-seòrsa:Meadhan Àisia
Cnoc Mhuire (Contae Mhaigh Eo)
‘S e baile beag ann am meadhan Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Cnoc Mhuire . Tha Cnoc Mhuire 211km air falbh bho Chorcaigh, 170km bho Dhoire, 126km bho Luimneach, 57km bho Ghaillimh agus 183km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha beul-aithris na sgìre ag ràdh gun do nochd A’ Mhaighdeann do 15 duine, seann is òg, ann an Eaglais Chnoic ann an 1879. Nuair a bha Seumas Ó hOdhrain na shagart sa pharaiste, bho 1963 gus a chaochail e sa bhliadhna 1986, leasaichte an eaglais gu mòr, thogadh port-adhair is fiù 's thadhail am Pàp Iain Pòl II dhan bhaile, ann an 1979.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Málaga
‘S e baile mòr agus port ann an ceann a deas na Spàinne a th’ ann Málaga (IPA: 'malaɣa). Tha e suidhichte aig dìreach11m os cionn ìre na mara air Oirthir na Grèine (Spàinntis: Costa del Sol), 153km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha agus 209km bho Shevilla. Tha am baile ann an taobh a deas Andalusia. Tha 568,305 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, an darna baile as motha ann an Andalusia agus an 6mh baile as motha na Spàinne.
Freumhan an ainm
‘S ann gu math connspaideach ‘s a tha freumhan an ainm air sàilleabh nach eil Freumh-fhaclachd na sgìre idir soilleir. Tha a h-uile coltas ann gur ann à  m-l-k (Gàidhlig: Rìgh, riaghladh no rìoghachd) ann am Foinìsis a th’ ann an t-aimn. A bharrachd air sin, b’ ann à Tyros a bh’ ann na luchd-in-imrich sin agus b’ e Melqart (Dia a’ bhaile) a bhìte ag adhardh an sin. Tha cuid eile dhen bheachd gur ann à mlh (Gàidhlig: Salainn) no mlgh (tionndaidh) a tha e oir thathar air lorgan obair-mheatailt fhaighinn an seo. Sgrìobhadh مالقة ann an Arabais, a thug Málaga dhuinn an latha an-diugh.
Eachdraidh
Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
George Uilleam Kyte
Bha George Uilleam Kyte (Baile Pheadair, 10 an t-Iuchar, 1864 – 6 an t-Samhain 1940) na fhear-poileataics Canèideanach à Alba Nuadh. Rugadh e ann an Siorrachd Richmond, Ceap Breatainn. B' esan prìomh-chuip an riaghaltais.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Canada Roinn-seòrsa:Poileataigs
Bertram Schmiterlöw
B' e peantair ainmeil às an t-Suain a bh' ann am Bertram Henning Christen Edward Schmiterlöw (Karlskrona, 20 am Faoilleach 1920 - Stockholm, 28 an Dùbhlachd 2002). B’ e actair a bh’ ann a leas-phiuthar, Vera Schmiterlöw. Chaidh e dhan sgoil-ealain Pernbys målarskol, ann an Stockholm. Thug Edward Hopper, Pedro Figari agus Giorgio Morandi buaidh mhòr airsan. Chuir e seachad bliadhnaichean ag obair mar fhear-ealain thall san Argantain agus air feadh na Roinne-Eòrpa. Pheantadh e daoine beartach, Rìghrean agus luchd-malairt. Bhuannaich e an duais Kungliga Vasaorden anns an t-Suain fhèin ann an 1974 agus an Orden del Libertador General San Martín anns an Argantain ann an 2001.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ealain Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Malaig
'S e baile iasgaich cudromach a th' ann am Malaig (uaireannan agus Beurla: Mallaig)  air taobh siar Mòrair, anns na Garbh Chrìochan. Ann an 2020 bha 660 duine a' fuireach an seo. Bho seo tha aiseagan a’ ruith a dh'Armadal anns an Eilean Sgitheanach, dha na h-Eileanan Muc, Eige, Rùm agus Canaigh, agus a dh'Inbhir Aoidh agus An Tairbeart ann an Cnòideart. Tha aiseag cuideachd a' dol a Bharraigh agus Uibhist a Deas. Tha stèisean-rèile ann am Malaig agus bidh trèanaichean à Glaschu air Rathad Iarainn nan Eilean a' crìochnachadh an seo an dèidh do Mòrar.
A rèir cunntas sluaigh ann an 2011 bha comas bruidhinn na Gàidhlige aig 102 duine a-mach a 777 neach ann am Malaig aig aois 3 is nas sine. A bharrachd air sin fhuaireadh a-mach gun robh 60 dhiubh a' cleachdadh na Gàidhlige aig an taigh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd Roinn-seòrsa:Loch Abar
Brabhsair-lìn
[[Faidhle:Usage share of web browsers (Source StatCounter).svg|right|thumb|300px|Treandaichean ann an cleachdadh nam brabhsairean a-rèir StatCounter.]]
'S e bathar-bog a tha ann am brabhsair-lìn a bheir cothrom dhut rudan a lorg 's fhaicinn air an eadar-lìon. Ged a bhios daoine 'gan cleachdadh gus an t-eadar-lìon a bhrabhsadh, gabhaibh an cleachdadh cuideachd gus eadra-lìontan a bhrabhsadh.