cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1 am Faoilleach
'S e a' chiad latha dhen Fhaoilleach a' chiad latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 364 latha (365 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
png|thumb|180px|Rìgh Seumas VIII Alba - athair a' Phrionnsa Theàrlaich Eideird Stiùbhairt
Breithean
thumb|left|180px|John Horne (air an làimh chlì) agus Ben Peach air beulaibh taigh-òsta [[Innis nan Damh 1912)]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Uisge Ìle
Is docha tha sibh a' lorg Abhainn Ìle neo Abhainn Ilidh
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Uisge Ile (River Isla). Tha i a' sruthadh tro Srath Ìle
Bailtean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Mercuris Caledonius
B' e am Mercuris Caledonius na chiad phàipeir naidheachd fhoillsichte gu ràitheil an Albainn. Chaidh a dhùnadh sìos fo òrdugh an rìgh Teàrlach II am Mairt 1661 le Comhairle Dhùn Èideann.
Roinn-seòrsa:Pàipearan-naidheachd à Alba
Achadh an Locha
thumb|Achadh an Locha
'S e baile ann am meadhan na h-Alba a tha ann an Achadh an Locha (Beurla: Auchinloch). Tha e ann an Siorrachd Lannraig a Tuath.
An Srath, Siorrachd Phiogto
Tha An Srath (Beurla: Thorburn) ann an Siorrachd Phiogto, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Mànran
'S e còmhlan-ciùil folk, ròc, Gàidhlig agus Beurla a th' ann am Mànran, a chaidh air bhog ann an 2010. Tha còignear cheòladairean anns a' chòmhlan: Norrie MacIver (giotàr/guth), Gary Innes (bogsa-ciùil), Ewen Henderson (fìdheall/pìob), Calum Stewart (duiseal/pìob-uilinn), Ross Saunders (beus) agus Scott Mackay (drumaichean).
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Còmhlain roc Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Albannach
Fir-thàileisg Leòdhais
right|200px
Chaidh Fir-thàileisg Leòdhais a lorg ann an Ùig ann an 1831. Tha na pìosan rim faicinn ann an dà àite: Taigh-tasgaidh Bhreatainn agus Taigh-tasgaidh Nàiseanta na h-Alba.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Eilean Leòdhais
Forbes
thumb|200px|Togalach Forbes anns a' Chòigeamh Rathad ann an Eabhraig Nuadh Thathar a' cur an iris Forbes sa chlò anns na Stàitean Aonaichte agus tha i àraidhichte ann an saoghal a' mhalairte agus a' mhaoineachais.
Stèidhichte ann an 1917 le B. C. Forbes. Foillsichidh i liostaichean a tha gu math inntinneach taobh a' mhalairte mar Forbes 400, Forbes 500 agus Fortune 500 gach uile bliadhna.
Tha prìomh-oifis a' chompanidh anns a' Chòigeamh Rathad ann an Eabhraig Nuadh.
Roinn-seòrsa:Meadhanan Roinn-seòrsa:Irisean Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Companaidhean Roinn-seòrsa:Poileataigs
Robert Solow
Is e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a tha ann an Robert Merton Solow. Rugadh e san 23 an Lùnasdal 1924 ann an Eabhraig Nuadh. Rinn e an Alma mater aig Oilthigh Harvard. Thug e clasaichean do Virgilio Barco Vargas, a bhiodh na cheann-suidhe Choloimbia eadar 1986 agus 1990. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomacachd ann an 1987.
11 an t-Iuchar
'S e 11 an t-Iuchar an 192mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (193mh ann am bliadhna-leum). Tha 173 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Robert Solow
Ceangal a-mach
Solow, Robert Solow, Robert
11 an t-Iuchar
Bàsan
130px|left|thumb|[[Herman Brood]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Urk
‘S e baile, sgìreachd (Duitsis: gemeente) agus seann eilean eadar Lelystad agus Meppel, ann an cridhe nan nan Tìrean Ìsle a th' ann an Urk. Tha e suidhichte ri taobh Loch IJsselmeer, dìreach 1m os cionn ìre na mara, anns an roinn (Duitsis: Provincie) Flevoland, 58km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 113km bho Rotterdam, 137km bho Eindhoven, 109km bho Den Haag agus 71km bho Utrecht. Tha 19,179 duine a' fuireach ann. Chaidh Urk a chlàradh airson a' chiad turas ann an 966 mar Urch. 'S e eilean ann an Loch Almere a bh'ann Urk gu ruige 1939 nuair a thogadh cabhsair dhan eilean agus, mean air mhean, thogadh talamh ùr mu timcheall a' bhaile, air a bheil Noordoostpolder. Dh'atharraich Urk bho Overijssel gu Flevoland ann an 1986.
Rèabhlaid
'S e rèabhlaid sabaid an aghaidh riaghaltais; gun a bhith a’ toirt gèill no ùmhlachd do dh’ùghdarras, gu h-àraidh do riaghaltas. Tha aramach agus ar-a-mach nan ainmean eile airson an aon rud, ach nas cumanta ma dh'fhàillich an rèabhlaid. Canar rèabhlaideach le cuideigin a tha an sàs ann an rèabhlaid.
Urk
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Rèabhlaid
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Ameireagium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an ameireagium le samhla Am agus àireamh atamach 95. 'S e actanach agus meatailt rèidio-bheò is bog a tha ann. Tha an aidheon +3 cudromach ann an eadar-sgoileaidhean ach 's ameireagium dà-ogsaid, far a bheil ameireagium a tha ann an cor ogsaideachadh (IV), a tha anns an cruth as cumanta ameireagium.
Rinneadh caractarachd ri 19 iosatòpaichean ameireagium. Tha 243Am, le leth-bheatha 7370 bliadhna, agus 241Am, le leth-bheatha 432.2 bliadhna, as seasmhaiche.
Eachdraidh
Ann an 1944 rinneadh an toiseach ameireagium aig Glenn Theodore Seaborg, Leon O. Morgan, Ralph A. James, agus Albert Ghiorso. Chleachd iad an greasadair-mhìrean 60 òirleach aig Oilthigh Chalafòrnia, Berkeley. Dh'ainmicheadh iad air Ameireaga, co-shìnte ri eòrpium anns an t-sreath nan lantanach.
Cleachdadh
Roinn-seòrsa:Actanach Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt
105
thumb|Dealbh Drochaid Trajan air a' Cholbh Trajan B' e bliadhna chumanta sam Mìosachan Iulianach a bha ann an 105.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:100an
Baile Ùr an t-Slèibh
'S e baile beag anns a' Ghaidhealtachd a th' ann am Baile Ùr an t-Slèibh (Beurla: Newtonmore). Ann an 2010, 's e 1,094 an àireamh-shluaigh a tha aige. Tha Baile Ùr an t-Slèibh suidhichte ann am Pàirc Nàiseanta a' Mhonaidh Ruaidh. Sruth Abhainn an Caladar air oir an iar a' bhaile faisg air Uisge Spè. Tha am baile na dhachaigh de Sgioba Camanachd Bhaile Ùr an t-Slèibh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Am Monadh Ruadh Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Log a' Choire
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an Log a' Choire (Beurla: Richhill).
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
Clamhan-gobhlach
Is e eun-creachaidh a tha a' buntainn dhan teaghlach Accipitridae a tha anns a' chlamhan-ghobhlach (Milvus milvus). Tha e a' fuireach anns an Roinn-Eòrpa agus ann an Afraga an Iar-thuath.
1788
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1788 (MDCCLXXXVIII).
Clamhan-gobhlach
Bha e uaireigin pailt anns a' Bhreatainn, ach aig meadhan an 20mh linn cha robh ach beagan paidhrichean anns a' Chuimrigh ann. Chaidh clamhain-ghobhlach bhon Spàinnt, bhon t-Suain agus bhon Ghearmailt air an cur a-steach do dh'Alba agus do Shasainn agus bha an sgeama soirbheachail. Ann an 2012, chaidh ionad ùr fhosgladh aig Tolaidh san Eilean Dubh far a bheil na clamhain a' tadhal airson biadh agus far am faod am poball coimhead orra.
1788
Bàsan
Roinn-seòrsa:1780an
Clamhan-gobhlach
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Eòin
Àradh
B’e àradh inneal airson dìreadh suas neo sìos rudeigin, air a dhèanamh à dà earrann dhìrich (de dh’fhiodh, mheatailt, neo ròpa) le crainn-tharsainn eatarra.
Roinn-seòrsa:acfhainn
Meagsago
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Tuath a tha ann am Meagsago (Spàinntis: México; IPA: [ˈmehiko] no [ˈmexiko]). Tha crìochan aice sa tuath leis na Stàitean Aonaichte agus sa deas le Guatamala agus Beilise. Tha i na laighe eadar a' Chuan Sèimh san iar agus a' Mhuir Caraibeach san ear.
Eachdraidh
Chaidh Impireachd nan Aztec a stèidheachadh an an 1428 agus thàinig i gu crìoch ann an 1521, nuair a thug Hernán Cortés ionnsaigh oirre. Chuireadh às do tràilleachd an seo ann an 1857.
Iomraidhean
250px|left|thumb|Cairt Mheagsago
*
Salm 68
Tha an t-salm seo a’ dèiligeadh ri iomadh cuspair, le cuid de na rannan air an sgrìobhadh ann an diofar stoidhlean. Bhon toiseach, suas gu rann ochd-deug thathas air an sgrìobhadh le dreach duanaig fhad 's a tha na rannan às-dèidh sin gu trichead sa còig (19-35) nas coltaiche ri laoidh. Tha cuid air a ràdh gur dòcha gur e measgachadh a tha seo de dhiofar òrain is laoidhean.
‘S e am prìomh chuspair cumhachd Dhè; ‘san t-àm a dh’fhalbh, ‘san t-àm a bh’ ann, agus ‘san t-àm ri teachd leis an fhiosrachadh air a tharraing à eachdraidh Israel.
J. M. G. Le Clézio
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Frangach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
Salm 68
Tha Dia air ainmeachadh mar cheannard, a’ seasamh air beulaibh nan daoine aige, agus e gan dìon agus a’ toirt mathanais dhaibh.
Thathar a’ tòiseachadh leis an ecsodus a-mach às an Eiphit agus a’ crìochnachadh le Dia ann an Zion.
Dìreach mar a fhuair an t-sluaigh taic bho Dhia anns na bliadhnachan a chaidh, tha e fhathast gan cuideachadh agus gam beannachadh gach latha.
Tha an t-salm a’ toirt ìomhaigh dhuinn de chaismeachd aig fèis, a’ moladh Dhè agus a’ sealltainn mar a chaidh a chrùnadh mar Rìgh. Tha Benhamin agus Judah an-làthair bho na treubhan mu dheas, agus Zebulun agus Naphtali bho na treubhan mu thuath.
Tha beannachdan Dhè anns an t-àm a dh’fhalbh agus an t-àm a th’ ann gan cleachdadh mar fhianais gum bi an Tighearna buadhach san an àm ri teachd. Tha iad a’ toirt cuireadh seachad don h-uile nàisean Dia aithneachadh agus a mholadh.
Roinn-seòrsa:Sailm
Aristotelis
'S e Aristotélīs (Greugais: Ἀριστοτέλης, Beurla: Aristotle; beò 384 RC, Stagira, Masadoinia, A' Ghrèig – 7 am Màrt 322 RC, Chalicis, Euboea, a' Ghrèig), còmhla ri Platon, aon de na feallsanaichean as cudthromaiche ann an dòighean smaoineachadh Siarach. Tha e coltach gun do sgrìobh e mu 150 leabhraichean mu feallsanach ged a tha tòrr dhiu air an call.
Fosgladh
'S e dotair do Rìgh Amyntas de Maseadonia a bh' ann an athair Aristotélīs. Bho aois ochd deug gu trichead 'sa seachd dh'fhuirich è an Àithne mar oileanach fon fheallsanaiche ainmeil Plato.
Tha air a ràdh gur e na trì feallsanaiche is mòr a bh' anns a' Ghrèig anns na sean aoisean Aristotélīs, Plato agus Socrates. 'S e maighstear Plato a bh' ann an Socrates agus 's e maighstear Aristotélīs a bh' ann am Plato. 'S e na trì feallsanaiche seo a chuir feallsanachd a' Ghrèig air dòigh is gur e an toiseach dhan an oileanachd ris an canar Feallsanaiche Siarach 'san latha an diugh. Theagaisg Aristotélīs Alasdair Uaibhreach ( Alexander the Great ) a cheannsaich an Ear Mheadhanach gu lèir.
Bha a chuid mhòr de smuaintean Phlato mu fhios bho na ciad-fàthan an còmhnaidh mì-chinnteach agus nach b' urrainn do dhuine sam bith fios fìrinneach fhaighean ach bho thionndadh air falbh bho'n neach a thionndas air falbh bhon t-saoghal.
Bha diofar bheachdan aig Aristotélīs. Bha esan a' smaoineachadh gu robh fios bho na ciad-fàthan nas cudthromaiche. 'S e na beachdan seo a chaidh an cleachdadh an dèidh linntean anns an dòigh smuaintean ris an canar an Scientific Method 'sa Bheurla. 'S e a chuid mhòr de th' againn a thuirt Aristotélīs 'san latha an diugh nòtaichean a dh'fhàg è bho toirt òraid. 'S e feadhainn de na sgrìobhaidhean as ainmeile aige a tha againn fhathast Physics,Metaphysics.(Nicomachean) Ethics, Politics,De Anima agus Poetics.
Eachdraidh agus Cudthrom obair Aristotélīs
Chan eil mòran fios againn mu eachdraidh obair Aristotélīs bho'n àm a bhàsaich è chun a Chiad Linn RC. Tha seann-sgeul ag ràdh gun deach na leabhraichean agus sgrìobhaidhean aig Aristotélīs fhàgail dha Theophrastus. 'S e Theophrastus am maighsear a lean Aristotélīs agus dh'fhalaich e na sgrìobh e airson dèanamh cinnteach nach dèidheadh an goid na an sgrios. Cha deach an lorg chun a' bhliadhna 70 RC.
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seann-Ghrèig Roinn-seòrsa:Feallsanaich Ghrèigeach
1403
MCDIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1400an
An Lorgain
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann An Lorgain.
Daoine Ainmeil
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
An Tuirc
'S e dùthaich eadar an Roinn-Eòrpa agus ceann an iar-thuath Àisia a th' anns an Tuirc     (IPA: tyɾcije, ainm oifigeil: Türkiye Cumhuriyeti, Gàidhlig: Poblachd na Tuirce, IPA: tyɾcije d͡ʒumˈhuɾijeti). Tha crìochan aice le Bulgàiria gun iar-thuath, leis a' Ghrèig gun iar, leis a' Chairtbheil gun ear-thuath, le Airmeinia, Asarbaideàn agus Ioràn gun ear 's gun ear-thuath agus le Ioràc agus Siria gun ear-dheas. Canar gu cumanta gur e Muir Mharmara ann an ceann an iar-thuath na dùthcha a' chrìoch eadar an Roinn-Eòrpa agus Àisia. 'S e Ankara am prìomh bhaile, ach 's e Istanbul am baile as motha anns an Tuirc.
Tha an Tuirc air a chuartachadh leis a’ Mhuir Dhubh bhon taobh tuath, Georgia bhon ear-thuath, Armenia, Azerbaijan agus Ioran bhon taobh an ear, Iorac bhon ear-dheas, Siria agus am Muir Mheadhan-thìreach bhon deas, am Muir Aegean bhon iar, agus a’ Ghrèig bhon taobh an iar. Tha crìoch chumanta aig Bulgaria, agus tha Ciopras suidhichte air oirthir a deas na dùthcha seo.
Iomraidhean
250px|left|thumb|Leabharlann Celsus ann an Ephesus, 135 [[RC]]
Abhainn an t-Sùtharlanaich
Tha Abhainn An t-Sùtharlanaich (Beurla: Sutherland's River) ann an Siorrachd Phiogto, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
An Tuirc
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia an Iar-Dheas Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:An Tuirc
1845
thumbnail|150px|[[Juan de Dios Aranzazu]] MDCCCXLV
Llandyfái
Tha am baile Llandyfái ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 74.0 mi (119.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 203.9 mi (328.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 830 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 80 (9.6%); rugadh 58% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
1845
Bàsan
Roinn-seòrsa:1840an
Llandyfái
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
27 am Faoilleach
'S e 27 am Faoilleach an 27mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 338 latha (339 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumbnail|180px|Wolfgang Amadeus Mozart
Breithean
thumb|A Rocky Shore, Iona ('Faolainn, Ì Chaluim Chille') le Samuel Peploe
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
464
Bàsan
Roinn-seòrsa:460an
Abhainn Spàinnteach
'S e abhainn ann Alba Nuadh a tha ann an Abhainn Spàinnteach (Beurla: Sydney River)
Bailtean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba Nuaidh
106
thumb|Decebalus, rìgh Dacia
B' e bliadhna chumanta sam Mìosachan Iulianach a bha ann an 106.
Tachartasan
Chaidh Dacia na mòr-roinn Ròmanach.
Bàsan
Roinn-seòrsa:100an
Duibhleitir
'S e baile ann am meadhan na h-Alba a tha ans an Duibhleitir (Beurla: Dullatur). Tha e ann an Siorrachd Lannraig a Tuath.
La Grange, Kentucky
‘S e baile ann an ceann a tuath nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an La Grange. Tha e suidhichte ann am Oldham County, Kentucky. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 8,082 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 263m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1840.
Daoine Ainmeil
thumb|200px|left|Meadhan na cathrach.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Kentucky
Mullach a' Bhile
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann am Mullach a' Bhile.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
Taigh na Gàidhlig
'S e làrach-lìn a tha ann an Taigh na Gàidhlig a chaidh a chur air bhonn gus ionnsachadh na Gàidhlig a bhrosnachadh air feadh an t-Saoghail anns an Fhaoillteach 2006. 'S e inneal ionnsachaidh fìor mhath a th' ann airson coimhearsnachd ionnsachaidh a thogail, ge bith aite anns an t-saoghal a tha cuideigin.
Aran
thumb
Taigh na Gàidhlig
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Buidhnean Gàidhlig
Aran
B’e aran biadh air a dhèanamh le bhith a’ fuineadh flùr uisge, agus mar is trice beirm.
Cleachdar aran ann an aifreann.
Roinn-seòrsa:Biadh
Botsuana
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann Botsuana,   ainm oifigeil: Poblachd Bhotsuana. Tha crìochan aice sa tuath le Saimbia, san ear-thuath le Siombabue, san iar le Naimibia agus sa deas le Afraga a Deas.
Fhuair an dùthaich neo-eisimeileachd bhon Rìoghachd Aonaichte anns a’ bhliadhna 1966, ach tha i fhathast nam ball den Cho-fhlaitheas.
B' e Botsuana aon de na dùthchannan as bochda a bha ann air feadh an t-Saoghail. Ach bhon àm ud, nuair a fhuair iad neo-eisimeileachd, dh’fhàs i nas beartaiche. Eadar 1966 agus 1999 chaidh an Làn-thoradh dùthchail suas mu 9% gach bliadhna. Anns a' bhliadhna 2007 bha an GDP aig gach pearsa suas gu $14,700.
Ceanglaichean a-muigh
thumb|left|180px|Cairt: Botsuana thumb|right|200px|Sprèidh aig toll-uisge faisg air Serowe.
thumb|right|250px|Okavango Delta
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga a Deas
Helsingør
‘S e baile mòr ann an ceann a deas na Danmhairg a th’ ann an Helsingør (IPA: hɛlseŋˈøɐ̯ˀ). Tha e suidhichte faisg air Helsingborg, ri taobh na Kattegat agus Øresund anns an sgìre Hovedstaden, anns an roinn Sjælland, 43km air falbh bho Chopenhagen, agus 163km bho Århus. Tha 61,519 duine a' fuireach anns a’ bhaile.
Freumhan an Ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à hals (Gàidhlig: amhach) agus ør (morghan) (Gainneamhach) a tha an t-ainm. Bheireadh sin Morghan an Amhaich dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh agus Halsegravle sa Bheurla Ghallta. Tha sin a' gabhail ri cruth na tìre.
Eachdraidh
Chaidh ainm a' bhaile a chlàradh son a' chiad turas ann an 1288.
Biosmat
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an biosmat le samhla Bi agus àireamh atamach 83.
Eachdraidh
Tha freumh-fhacladh an ainm mì-shoilleir. 'S dòcha gu bheil an t-ainm a' dol bhon Arabais bi ismid ("mar antamonaidh") no bhon Gearmailtis Ìosal wis mat ("stuth geal").
Cleachdadh
Tha biosmat dùmhail, ach chan eil e puinnseanach mar luaidhe, mar sin cleachdar uaireannan biosmat an àite luaidhe. 'S e tàth-chuid an leigheas Pepto-Bismol (mar biosmat salicylate) a tha ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileamaidean
Am Bràighe Grianach
Tha Am Bràighe Grianach (Beurla: Sunnybrae) ann an Siorrachd Phiogto, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Mullach Breac
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an Mullach Breac.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
William Blake
B' e bàrd agus peantair Sasunnach a bha ann an William Blake (Lunnainn: 28 an t-Samhain 1757 - 12 an Lùnasdal 1827).
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Sasannach Roinn-seòrsa:Bàird Roinn-seòrsa:Ealain Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
107
B' e bliadhna chumanta sam Mìosachan Iulianach a bha ann an 107.
Bha Trajan na impire Ròmanach.
Bàsan
Roinn-seòrsa:100an
An Tìr Glan
thumb|250px|Amitābha a' meòrachadh
Roinn-seòrsa:Creideamh
Linne Tatha
thumb|Linne Tatha o Thentsmuir thumb|Mapa 'S e An Linne Tatha beul-aibhne an Uisge Tatha, a tha a' dealachadh Taobh Tatha, air taobh an ear-thuath, bho Fìobha, air taobh an ear-dheas, agus Peairt agus Ceann Rois, air taobh an iar.
Thairis air an Linne Tatha tha Drochaid-rathaid na Tatha a' ceangal am Port Nuadh ann am Fìobha ri Dùn Dè a chaidh a thogail eadar 1963 agus 1966. Bha cìsean-siubhail air an drochaid ro 2008. Tha drochaid-rèile ann cuideachd.
Nochd an Linne Tatha anns an duan Gearmailtis ainmeil "Die Brück’ am Tay" (Gàidhlig: Drochaid an Tatha) a sgrìobh Theodor Fontane ann an 1880, far a bheil triùir taibhsean a' tarraing trèana à Dùn Èideann sìos far na drochaide.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Linntean na h-Alba
1404
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1404 (MCDIV).
Pengam
Tha am baile Pengam ann an Caerffili, a' Chuimrigh. Tha e 13.1 mi (21.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 133.3 mi (214.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 3687 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 466 (12.6%); rugadh 95% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerffili Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
465
Bàsan
Roinn-seòrsa:460an
1997
MCMXCVII
Bàsan
thumb|130px|James Stewart Roinn-seòrsa:1990an
An Mullach Glas
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann An Mullach Glas.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
La Palma (Cundinamarca)
'S e baile beag ann an Cundinamarca, Coloimbia, a th’ ann La Palma. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha aig 1,462m os cionn ìre na mara agus 150km air falbh bho Bhogotá, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e baile le gnàth-shìde bhlàth a th’ ann agus tha teodhachd mheadhanach dhe 21˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1561.
Sluagh a' bhaile
Tha 9,918 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 5,935, a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin ‘s e pàtran àireamh-sluaigh traidiseanta a th’ ann am La Palma fhathast.
A thaobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' anns a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am La Palma, ach tha 3.8% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 79.9% dhe na daoine ann am La Palma leughadh agus sgrìobhadh. A thuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh ach aig 9.3% dhe na dachannan.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am La Palma. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an La Palma
108
Bàsan
Roinn-seòrsa:100an
1846
Bàsan
Roinn-seòrsa:1840an
Alþýðuflokkurinn
B' e partaidh poileatagach à Innis Tìle a bha a' gabhail ri poilitigs deamocratach sòisealta a bh' ann an Alþýðuflokkurinn (Gàidhlig: Pàrtaidh nan Daoine). Chaidh Alþýðuflokkurinn a stèidheachadh ann an Reykjavík ann an 1916 mar ghuth nan aonaidhean-ciùird. Cha d' fhuair e a' chiad þingmaður (Gàidhlig: ball-pàrlamaid) aige ach ann an 1920, nuair a chaidh Jón Baldvinsson a thaghadh. Thoisich Alþýðuflokkurinn ri fhàs an dèidh 1934, nuair a ghabh Innis Tìle ri riochdachadh co-rèireach. Bha triùir Forsætisráðherra (Gàidhlig: prìomh-mhinistear) aca: Stefán Jóhann Stefánsson (1947 - 1949), Guðmundur Emil Jónsson (1958 - 1959) agus Benedikt Sigurðsson Gröndal (1979 - 1980). Bha Alþýðuflokkurinn anns an riaghaltas ann an co-bhann le Sjálfstæðisflokkurinn bho 1959 gu ruige 1971. Sgarr buidheann òigridh na làimhe chlì on phartaidh ann an 1930, agus stèidhich iad pàrtaidh Comannach fa leth, air an robh Kommúnistaflokkur Íslands. ach thill iad ann an 1938. Dh'aontaich Alþýðuflokkurinn, Alþýðubandalagið, Kvennalistinn, agus Þjóðvaki – Hreyfing Fólksins ri Samfylkingin a stèidheachadh ann an 2000. A bharrachd air sin, b' ann gu Alþýðuflokkurinn a bhuinneadh Jóhanna Sigurðardóttir, a' chiad thè ann an eachdraidh na dùthcha agus a' chiad neach LCDT a bhios na Forsætisráðherra a-riamh, ro 1994.
Prìomh-mhinistearan
Bha triùir Forsætisráðherra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) aige nuair a bha am pàrtaidh ann:
Cinn-suidhe
On a ghabh Innis Tìle ris a' Phoblachd ann an 1944 tha dìreach aon duine a tha na bhall a' Phàrtaidh air a bhith na fhorseti (Gàidhlig: Cheann-suidhe):
Taghaidhean dhan Alþing
Seo na torraidhean a fhuair Alþýðuflokkurinn anns na Taghaidhean dhan Alþing, 1942 nam measg, a-rèir Dieter Nohlen (2010); agus bho 1946 a-rèir Peter Flora (2000).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Taigh-tùir Orchardton
'S e taigh-tùir ann an stoidhl traidiseanta agus a tha na thobht an latha an-diugh, a tha suidhichte eadar Poll an Achaidh agus Dail Beithich, Dùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh, Alba 's a th' anns an Taigh-tùir Orchardton. Thog an t-Innleadair Iain Cairns an togalach seo san 15mh Linn. B' esan am fear a thog Tùir an Righ Dhàbhaidh aig Caisteal Dhùn Éideann. Gu h-inntinneach, thogadh an taigh-tùir seo ann an cumadh cearcallach, ged a bha toglaichean ceàrnagach anns an fhasan aig an àm ann an Alba, agus tha cuid a dhaoine ag ràdh gu bheil sin a' sealtainn buaidh ailtireachd Èirinneach air an sgìre. Chleach am Morair Raibeart MacShuail, 7mh Baran Orchardton, pìosan fiodha agus clach no clach on taigh seo airson Caisteal Orchardton a thogail ann an 1761.
Diùcachd Mhecklenburg-Strelitz
B’ e dùthaich bheag neo-eisimeileachd am broinn Ìmpireachd Naomh na Ròimhe anns a’ Ghearmailt a bh’ anns an Diùcachd Mhecklenburg-Strelitz (Gearmailtis: Herzogtum Mecklenburg-Strelitz) eadar 1701 agus 1815. Chaidh Diùcachd Mhecklenburg-Strelitz a chruthachadh ann an 1701 nuair a roinneadh Diùcachd Mhecklenburg-Güstrow ann an stait fa leth agus chaidh e àrdachadh gu bhith Àrd Dhiùcachd Mhecklenburg-Strelitz tro Cùmhnant Viena ann an 1815. B’ e Strelitz a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha aig an toiseach agus an uair sin Neustrelitz.
Taigh-tùir Orchardton
Ceanglaichrean a-muigh
Roinn-seòrsa:Ailtireachd Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh Roinn-seòrsa:Taighean Roinn-seòrsa:Caistealan na h-Alba
Diùcachd Mhecklenburg-Strelitz
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
Comhairle Treinte
thumb|Dealbh Comhairle Treinte B' e comhairle nan easbaig caitligeach a bha ann an Comhairle Treinte a ruith eadar 1545 agus 1563. Chuir a' chomhairle ath-nuadhachadh na h-eaglais an gnìomh. B' e am Pàpa Pòl III a stèidhich a' chomhairle gus an eaglais a dhìon an aghaidh Mhàrtainn Lùtair agus an Ath-Leasachaidh.
Iomradhean
Roinn-seòrsa:Creideamh
Àrc
thumb|Arcan
B’ e àrc, àrcan neo corcas rùsg den chraoibh-àirc; neo pìos den rùsg seo a chleachdar gus botal 7c a dhùnadh. Tha e glè aotrom, agus a tha a’ fleòdrainn.
Roinn-seòrsa:stuth
Nikita Hruŝëv
B’ e Nikita Sergeevič Hruŝëv (17 an Gearran, 1894 – 11 an t-Sultain, 1971) ceannard an t-Aonadh Sobhiat an dèidh bàs Iosif Stalin. ‘S e Prìomh-rùnaire Pàrtaidh Comannach an t-Aonadh Sobhiat a bh' ann bho 1953 gu 1964 agus Fear-cathair Comhairle nam Ministearan eadar 1958 agus 1964. Chaidh a chuir à dreuchd ann an 1964 le Leonid Brezhnev a gabhail àite. Chum an KGB sùil garbh air airson an seachd bliadhna a lean gun do chaochail e.
Roinn-seòrsa:Daoine às an Aonadh Sobhiatach Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Comannach an Aonaidh Shobhiataich Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:An Cogadh Fuar Roinn-seòrsa:Comannachd
An Càrn Fionn
thumb|Uamhag-fhuadain anns a' Chàrn Fionn
'S e baile ann am meadhan na h-Alba a tha anns a' Chàrn Fionn (Beurla: Carfin). Tha e ann an Siorrachd Lannraig a Tuath.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath
1405
MCDV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1400an
Tìr na h-Eaglaise
‘S e baile beag dùthchasail air iomall Dhùn Phrìs, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Tìr na h-Eaglaise neo Teamhair Eaglais (Laideann:  Terra Ecclesiae, Cuimris: Tref yn eglwys). Tha e suidhichte aig 98m os cionn ìre na mara, ann an cridhe Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt ro 1975), faisg air an Abhainn Uisge Cluden. Tha e 250km air falbh bho Obar Dheathain, 94km bho Ghlaschu, 36km bho Chille Chuithbeirt agus 102km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallda th' ann an dà chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Tìr na h-Eaglaise. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus dreuchdan ann an Dùn Phrìs. A bharrachd air sin, tha muileann-sàbhaidh ann Taobh fhoghlaim, chan eil bun-sgoil ann agus le sin feumar a dhol dhan sgoil ann an Dùn Phrìs.
Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1240 mar Treueger. Fhuair am baile a chuid chòirichean mar Borgh a' Bharain (Beurla Ghallda: Burgh of Barony) ann an 1510, agus le sin b' urrainn dhan thighearna margadh a chumail agus ceartas a chur an gnìomh. Chuir Màiri I seachad oidhche neo dhà an seo san taigh aig an Tighearna Herries, an dèidh Chath Langside ann an 1568, mus do dh'fhalbh i gu Dùn Droighnein agus Sasainn. Chaidh Herries gu Lunnainn gus taic a thoirt dhan Bhan-righ. Bha an teaghlach Herries dìleas dhan Eaglais Chaitligeach agus do iomairtean nan Seamusach. Chaill an seachdamh Thighearna a chuid oighreachdan air a shon ann ann 1716. Thogadh Lùchairt an seo ann an 1776, a chaidh leasachadh ann an 1848. Reic na Herries an luchairt anns na 20an. Bha an taigh na ghearasdan Nirribheach ri linn An Dàrna Cogaidh. Chaidh seipeal a thogail an seo ann an 1585 agus chaidh e a leasachadh ann an 1824. Thogadh eaglais a' pharaiste ann an 1799.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
J. R. R. Tolkien
'S e sgrìobhadair Sasannach a bha ann an John Ronald Reuel Tolkien (3 am Faoilleach 1892 – 2 an t-Sultain, 1973). Choisinn J. R. R. Tolkien cliùiteachd dha fhèin mar ùghdar nan leabhraichean The Hobbit agus Lord of the Rings. Bha e cuideachd na phroifeasair aig Oilthigh Oxford a' teagasg seann Bheurla eadar 1925 agus 1945 agus litreachas bho 1945 gu 1959.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Tolkien Roinn-seòrsa:Afraga a Deas Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Sasannach
Llanrhian
Tha am baile Llanrhian ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 91.2 mi (146.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 217.9 mi (350.7 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 875 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 408 (46.6%); rugadh 69% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
109
Bàsan
Roinn-seòrsa:100an
Salm 89
Tha an t-salm seo air a sgrìobhadh mar gum biodh bho aona-neach a tha a’ caoidh às-leth an nàisean air fad.
Gheall Dia gum maireadh sìol Dhaibhidh gu bràth, agus tha neart, dìlseachd agus cùmhnant Dhè gam moladh ‘s an t-sluagh a’ toirt taing airson cho beannaichte sa tha ‘ad. Tha an t-salm a’ comharrachadh an cùmhnant eadar Daibhidh agus an Tighearna.
Cò an nèamh no air thalamh a dh’fhaodadh coimeas a dhèanamh eadar iad fhèin agus Dia? Tha Dia gun-choimeas, an dà chuid an nèamh agus am-measg nan naoimhean an Israel, agus tha an fhìrinn seo air a chuir air adhart mar iarrtas dhan an Tighearna mathanas agus comhfhurtachd a shealltainn don t-sluagh aige.
Anns an deicheamh rann tha ‘Rahab’ air ainmeachadh; creutair mara bho bheul-aithris a samhlachadh mì-riaghailt. Tha ìomhaighean eile air an cleachdadh gus sealladh iomchaidh a thoirt seachad air cumhachd an Tighearna ‘s a’ chruitheachd, a’ bhuaidh a th’ aige air a h-uile nàmhaid, agus an ùghdarras a th’ aige thairis air nèamh san talamhainn.
Tha nàdar a’ chùmhnant eadar Dia agus Daibhidh aig cridhe cùisean, ‘s e ceangailte ri gaol Dhè agus cho dìleas sa tha e ri luchd-leantainn. Tha an t-ùghdar ag aithneachadh, ged a mhaireadh an cùmhnant, gum feum sìol Dhaibhidh a bhith air am peanasachadh airson an cuid pheacaidhean agus an neo-dhìlseachd.
Tha coimeas air a dhèanamh eadar geallaidhean Dhè agus an t-suidheachadh anns a bheilear. Chaidh an cùmhnant a bhriseadh, tha ballaichean a’ bhaile briste, an tìr air a mhilleadh, am blàr air a chall, agus seasamh an rìgh air tuiteam. Às-dèidh dealbh a dhèanamh air an t-suidheachadh, tha an t-ùghdar a’ tilleadh, ann an rann ceathrad sa sia, chun an t-iarratas airson cuideachadh. Tha cho caochlaideach sa tha beatha mhic-an-duine, cumhachd Dhè daoine shaoradh agus an gràdh a bh’ aige air an t-sluagh ron an seo uile ceangailte ris a’ chùmhnant le Daibhidh agus air an cuir air adhart mar adhbharan air a’ chùmhnant ath-nuadhachadh.
Roinn-seòrsa:Sailm
Eideard VI
200px|thumb|Righ Eideard VI B' e Rìgh na Shasainn bho 28 am Faoilleach 1547 gu 6 an t-Iuchar 1553 a bha ann an Eideard VI (12 an Dàmhair, 1537 - 6 an t-Iuchar 1553).
Roinn-seòrsa:An Rìoghachd Aonaichte
Dunwich Township
Tha Dunwich Township an siorrachd Eilginn an Ontario, Canada. Bha Thomas Talbot na uachdaran-fearainn. 'Sa bhliadhna 1820 bha Gaidheal-poball math gu leòr seasmhach ann an Dunwich Township.
Labhair Reverend William Proudfoot à Lunnainn, nuair a rinn e cèilidh air Talbot-rèiteach:
Iomradh
Campey, L. H. (2005), The Scottish Pioneers of Upper Canada, 1784-1855: Glengarry and Beyond, Toronto: Natural Heritage Books, 376 pp.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Canada
Stèisean Bhaile Ùr an t-Slèibh
Chaidh a' chiad stèisean fhosgladh ann an 1853 is ath-thogail ann an 1893.
Iomraidhean
<br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Port an Dúnáin
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann am Port an Dúnáin.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
466
Bàsan
Roinn-seòrsa:460an
12 an t-Iuchar
'S e 12 an t-Iuchar an 193mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (194mh ann am bliadhna-leum). Tha 172 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Rampjaar|Bliadhna na Dosgainne]]
Breithean
thumb|left|200px|[[Taigh-solais Bell Rock|Taigh-solais Innis Cheap le Robert Stevenson]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Beinn nam Mathanach
Tha Beinn nam Mathanach (Beurla: Scotsburn) ann an Siorrachd Phiogto, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Jorge Robledo (ceannsaiche)
B' e saighdear agus ceannsaiche às An Spàinn (Castilla) a bh' ann an Jorge Robledo (Úbeda, mu 1500 - La Merced, 1546). Rugadh e ann an Jaén, tè dhe na h-ochd roinnean ann an Andalusia ann an ceann a deas na Spàinne an latha an-diugh, ach chan eil cinnte againne air ceann-latha a bhreith, ach bha freumhan flaitheil aige. Phòs e aig María de Carvajal y Mendoza. Bha e na cheann-feachdan anns na cogaidhean anns An Eadailt, far an do bhuannaich na Spàinnteach. Cha robh àite aige ann an ceannsachaidhean an t-Saoghail Ùire anns an sgìre Paisa ann an Coloimbia a-mhàin. Bha e eadar an fheadhainn a rinn taisgleadh Nueva Galicia cuideachd (far a bheil sgìre mòra Mheagsago an latha an-diugh), bha e an sàs anns a' cheannsachadh Ghuatemala, Cath Cajamarca ann am Pearu, agus 's dòcha gun do dh'aontaich e fhèin leis an airm aig Sebastián de Belalcázar, is iad a' sìreadh Eldorado. Stèidhiche e Santa Fe de Antioquia.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn Roinn-seòrsa:Antioquia
Appenzell Innerrhoden (Kanton)
'S e roinn (Fraingis: Canton, Gearmailtis: Kanton, Eadailtis: Cantone) anns An Eilbheis a th'ann Appenzell Innerrhoden (Eadailtis: Appenzello Interno, Fraingis: Appenzell-Rhodes Intérieur, Rumantsch: Appenzell Dadens). Tha e suidhichte air an àirde an iar-thuath na dùthcha, faisg air na crìochan leis A' Ghearmailt. 'S e Appenzell fhèin a th'ann prìomh-bhaile na roinne. 'S e Gearmailtis a tha ga bruidhinn air feadh na roinne, fiù 's aig ìre oifigeil. Gabh an roinn sin ris An Eilbheis ann ann 1513. Tha an t-ainm oifigeil na roinne a' ciallachadh Roinn Appenzell Rhodes A-staigh. 'S e an roinn as lugha na h-Eilbheis, a thaobh àireamh-sluaigh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eilbheise
An Port Mór
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
1406
MCDVI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1400an
Naidheachdan Pinc
'S e làrach-lìn a th' ann an Naidheachdan Pinc a bhios a' foillseachadh naidheachadan LCDT (Leasbach, Co-ghnèitheach, Dà-ghnèitheach & Tar-ghnèitheach) bho air feadh an t-saoghal. Chaidh an làrach-lìn a chruthachadh 14mh Màrt 2008 le Crìstean MacMhìcheil, oileanach a' dèanamh Ceum BA ann an Gàidhlig 's Iomall a' Chuain Siar aig Sabhal Mòr Ostaig. Chaidh Naidheachdan Pinc a chruthachadh a' cleachdadh Wordpress, bathar-bog air loidhne a bhios a' toirt cothrom ri dhaoine làraichean-lìn agus blògaichean a chruthachadh. Air 01d Dàmhair 2008 chaidh Naidheachdan Pinc a ghluasad bho Wordpress gu Squarespace agus dhan làrach-lìn ùr www.NaidheachdanPinc.co.uk.
Amasan
'S e amas Naidheachdan Pinc naidheachdan LCDT bhon air feadh an t-saogahl fhoillseachadh gu tur tro mheadhan na Gàidhlig.
Sgrìobhadairean
Tha Crìstean MacMhìcheil na neach-deasachaidh agus sgrìobhadair agus e ficheachd bliadhna a dh’aois, co-sheòrsach (gay) agus na oileanach aig Sabhal Mòr Ostaig a’ dèanamh Ceum BA ann an Gàidhlig ’s Iomall a’ Chuain Siar. Tha e ag ionnsachadh na Gaeilge.
Tha Eli Dhòmhnallach na sgrìobhadair agus i na maighistir-lìn aig Companaidh nan Iasad Oileanach. Tha i a’ fuireach ann an Glaschu leis a' chat reamhar aice.
Tha Alasdair Justice na sgrìobhadair agus e ag ionnsachadh na Gàidhlig. Tha e a' fuireach ann an California anns na Stàitean Aonaichte.
Ceanglaichean Taobh a-Muigh
Roinn-seòrsa:Web 2.0 Roinn-seòrsa:Naidheachdan Roinn-seòrsa:Eadar-lìon Roinn-seòrsa:LCDT
Contae Loch Garman
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Loch Garman. Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheas na dùthcha, ann an Còigeamh Laighean. Tha 154,320 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 2,351km², an 13mh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 16mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Loch Garman le Cill Mhantáin, Cill Chainnigh, Port Láirge agus Ceatharlach. Bha 202,033 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir. 'S e Suta Laighean (795m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.
Sgìrean Ionadail
Tha deich baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn na Laoise: An Bealach Caoin Thuaidh, An Bealach Caoin Theas, Beanntraí, Uí Bhairrche, Fotharta, Guaire, Scairbh Bhailis, Síol Bhroin, Síol Maoluír Thiar agus Síol Maoluír Thoir. A bharrachd air sin, tha 134 parraistean (ann an dà sgìreachd-easpaig: Fearna agus Osraí) agus 2,384 bailtean fearainn sa chontae.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Castilla-La Mancha
'S e fear de mòr-roinnean na Spàinne a tha ann Castilla la Mancha (IPA: kas'tiʎa la 'mantʃa). Tha e suidhichte dìreach ann am meadhan na dùthcha, ri taobh na Madrid. Tha port-adhair eadar-nàiseanta ann an Ciudad Real. ‘S e Toledo prìomh-bhaile na Roinne. 'S e Castilla la Mancha an treas ceàrn as motha a tha anns a' Spàinn. Tha e cho farsaing ri 79,463 cilemeatair ceàrnagach, 15.7% na dùthcha. Anns a' bhliadhna 2009 bha 2,098,373 duine de shluagh ann, le dlùths aig àireamh 26.4 duine gach km². ‘S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn ann an Castilla La Mancha. Tha i na coimhearsnachd fèin-riaghlaidh fo smachd an Cortes de Castilla La Mancha. Tha pàrlamaid le ceann-suidhe agus Buidheann Riaghlaidh aige. Tha còig sgìrean anns Castilla la Mancha, mar a leanas:
Þjóðvaki – Hreyfing Fólksins
B' e partaidh poileatagach à Innis Tìle a bha a' gabhail ri Deamocrasaidh Sòisealta a bh' ann an Þjóðvaki – Hreyfing Fólksins (Gàidhlig: Dùsgasdh Nàiseanta - Gluasad nan Daoine). Chaidh a stèidheachadh ann an 1994, nuair a thuit Alþýðuflokkurinn a-mach à chèile. 'S ann gu Þjóðvaki – Hreyfing Fólksins a bhuinneadh Jóhanna Sigurðardóttir, a' chiad thè ann an eachdraidh na dùthcha agus a' chiad neach LCDT a bhios na Forsætisráðherra (Gàidhlig: prìomh-mhinistear) a-riamh. Dh'aontaich Þjóðvaki – Hreyfing Fólksins gu Samfylkingin ann an 2000.
Taghaidhean dhan Alþingi
Cha robh Þjóðvaki – Hreyfing Fólksins an sàs ach anns na taghaidhean dhan Alþingi ann an 1995, nuair a fhuair iad 4 seataichean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Innis Tìle
1979
thumbnail|150px|[[Cecilia Payne-Gaposchkin]] MCMLXXIX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1970an
Ailig Dùghlas-Home
B' e neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Sasainn le freumhan ann an Alba a bh' ann an Ailig Dùghlas-Home 1ad Iarla Stockton, OM, PC (IPA: hjuːm, Beurla: Alec Douglas-Home Lunnainn, 2 an t-Iuchar 1903 – An Sruthan Fuar, 9 an Dàmhair 1995). Bha e na Phrìomh-mhinistear san Rìoghachd Aonaichte bho 1963 gu ruige 1964, eadar Arailt MacMhaolain agus Arailt MacUilleim.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:Sasainn Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Mario Monti
Roinn-seòrsa:Daoine às an Eadailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
Sráid na nAlbanach
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an Sráid na nAlbanach (Beurla: Scotch Street).
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
Clive Dunn
B' e neach-ciùil agus actair à Sasainn a bha ann an Clive Dunn (Lunnainn, 9 am Faoilleach 1920–Faro, 6 an t-Samhain 2012). Bha e ainmeil airson a ròl mar coirpilear-lannsa Jones anns an sreath telebhisein Dad's Army.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Abhainn Annapolis
'S e abhainn ann Alba Nuadh a tha ann an Abhainn Annapolis (Beurla: Annapolis River)
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba Nuaidh
Baile an Iar, Siorrachd Phiogto
thumb|right|Oifis a' Phuist, ann am Baile an Iar. Chaidh e a thogail eadar 1904 agus 1916.
Tha Baile an Iar (Beurla: Westville) ann an Siorrachd Phiogto, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
1407
MCDVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1400an
Polonium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann am polonium le samhla Po agus àireamh atamach 84.
'S e teann-stuth aig an teòthachd sheòmair is tha e glè phuinnseanach agus rèidio-bheò. Lorgar uiread chrìon Po-210 ann an nàdair. Tha e a' dol à seargadh-beta Bi-210 agus tha e a' cruthachadh Pb-206 le seargadh-alpha.
Eachdraidh
Ann an 1898 lorg Marie Curie agus Pierre Curie polonium ann am pitchblende (clach-uranium) an dèidh dhaibh an t-uranium agus an torium a thoirt às. Bha am fuidheall nas rèidio-bheò na uranium no torium. Tha an t-ainm a' dol às an Laideann Polonia (A' Phòlainn), far an rugadh Marie Curie.
Ann an 2006 chaochail Alexander Litvinenko leis an puinnseanachaidh polonium.
Cleachdadh
Cleachdar polonium mar tobar teasa ann an saidealan o chionn s' gu bheil e glè rèidio-beò.
26 am Faoilleach
'S e 26 am Faoilleach an 26mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 339 latha (340 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Polonium
Cleachdadh
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt
26 am Faoilleach
Tachartasan
thumbnail|140px|Edward Sapir
Bàsan
thumb|left|140px|Iain Fearchar Rothach aig [[Sabhal Mòr Ostaig|SMO mu 2004]] thumb|left|140px|Kobe Bryant
467
Bàsan
Roinn-seòrsa:460an
Camas Shuòmaidh
'S e camas ann an ceann a tuath na Roinn-Eòrpa a th' ann an Camas Shuòmaidh (Eastoinis: Soome laht, Suomais: Suomenlahti, Ruisis: Финский залив, Suainis: Finska viken). Tha e suidhichte eadar Eastòinia, Suòmaidh agus an Ruis agus tha e na phàirt na Mara Bhaltaich, air an àirde an ear na Mara Ghotland. Tha an Camas Shuòmaidh 428km² air fad, agus eadar 10km agus 120km a dh'fhaide. Tha salannachd a' chamais gu math ìosail, dìreach 6/1000, agus tha deigh na trioblaid do shoithichean sa gheamhradh, leis gu bheil an camas air a reòthadh fad trì gu sia mìosan gach bliadhna. 'S e àite gu math fuar agus gaothach a th' ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas Roinn-seòrsa:Suòmaidh Roinn-seòrsa:An Ruis Roinn-seòrsa:Eastòinia Roinn-seòrsa:Muir
1847
MDCCCXLVII
Tachartasan
"Bliadhna a' Ghort Mhòr": Dh'fhàillig am buntàta ann an Èirinn agus ann an Gaidhealtachd na h-Alba. An luib seo, chaidh bhriseadh air eaconomaidh nàiseanta na h-Èireann.
Bàsan
Roinn-seòrsa:1840an
An Sruthán
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann An Sruthán.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
1409
MCDVIX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1400an
A' Chreag, Siorrachd Phiogto
Tha A' Chreag (Beurla: Rocklin) ann an Siorrachd Phiogto, Alba Nuadh.
Àrc-eòlas
thumb|200px|An Righ Adad-Nirari. Air a ghoid bhon Taigh Tasgaidh nàiseanta do Iorac ann an 2003, tron chogadh Ioràc Is e àrc-eòlas no àrsaidheachd an roinn sgoilearachd a dhèiligeas le ro-eachdraidh. Is e a tha ann an ro-eachdraidh na linntean a roimhe na h-eachdraidhean sgrìobhta a thàinig a-nìos chun latha an diugh. Fàsaidh na cunntasan nas tana nas fhàda a shùileas an sgoilar-eachdraidh air ais agus ged 's a tha cuid sgrìobhaidhean a dhol air ais ri (3000 RC) chan ann ach mirean de notaichean, ainmean air clachan cuimhne agus an leithid. Mar sin tha torr àrc-eòlais stèidhichte air an rannsachadh (le cladhadh gu faiceallach agus a' tomhais gach feart de) seann làraichean far an robh daoine a' còmhnaidh, neo a' coinneachadh neo a' tìodhlacadh na mairbh o chionn fhada. Mar sin thèid ath-chruthachadh air eachdraidh sòisealta ar sinnsearan tràth. 'S e àrc-eòlaiche a chanar ris an neach a tha an sàs ann an àrc-eòlas.
Rudan eile
*
KZ Ravensbrück
Bha KZ Ravensbrück 'na concentration camp sa Ghearmailt rè an Dàrna Chogaidh Mhòir. Bha e 90km tuath air Berlin agus is ann do bhoireannaich a bha e.
Tóin re Gaoith
Is docha tha sibh a' lorg Ton ri Gaoith
KZ Ravensbrück
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Tóin re Gaoith
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an Tóin re Gaoith (Beurla: Tandragee).
Àrdaichear
thumb|right|250px|Àrdaichear Is e inneal a tha ann an àrdaichear  airson daoine neo luchd a chur sios neo suas ann an togalach.
Roinn-seòrsa:Inneal Roinn-seòrsa:Acfhainn
Llanstadwel
Tha am baile Llanstadwel ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 78.3 mi (126.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 207.9 mi (334.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 888 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 98 (11.0%); rugadh 68% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Martin Landau
B'e cleasaiche à Eabhraig Nuadh sna Stàitean Aonaichte a bha anns am Martin Landau (Eabhraig Nuadh, 20 an t-Ògmhios 1928).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Landau, Martin
Salm 91
Tha ceangal sònraichte eadar an t-salm seo agus am fear roimhe. Ann an seo tha an t-salmaidh a’ seinn òran mu chreideas, ach tha e cuideachd airson beagan teagaisg a dhèanamh aig an aon àm.
Penmaen
Tha am baile Penmaen ann an Caerffili, a' Chuimrigh. Tha e 13.3 mi (21.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 131.7 mi (211.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 5044 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 510 (10.1%); rugadh 93% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerffili Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Salm 91
Tha e a’ cuir a’ chuspair air adhart; cho sàbhailte, gun teagamhan sam bith, ‘s a tha an neach aig a bheil earbsa ann an Dia.
Gu dearbh saoraidh e thu… Le iteagan còmhdaichidh e thu
Tha an t-salmaidh a’ sgaoileadh a’ chiall a th’ aig “dìon Dhè” nuair a thig neach fo stiùir, cuide ris an t-saorsa a tha an Tìghearna fhèin a’ toirt seachad. Seach gu bheil tinneas agus sgrios-ghalair air an ainmeachadh san t-salm, tha cuid den bheachd gu bheil e an aghaidh draoidheachd a chleachdadh ma choinneamh donais. Tha an leabhar Iùdhaich, an Talmud, a’ moladh an t-salm mar armachd mas e ‘s gun toir donas ionnsaigh air duine. Bha an t-salmaidh gu math mothachail air buaidh gràis Dhè le mar a tha cùisean ag atharrachadh gach latha ann am beatha mhic-an-duine.