cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teàrlach I
Bha e na ghille beag lapach, agus cha robh mòran a' cur suim ann an coimeas ri a bhràthair a bu shine, am Prionnsa Eanraig - oighre Rìgh Sheumais. Ach nuair a chaochail am Prionnsa Eanraig is gun e ach òg (1612), fhuair Teàrlach e fhèin aig teas-meadhain a' ghnothaich mar oighre nan trì duthchannan - Sasainn, Alba is Èirinn.
Dh'fhàs e suas bhon uair sin a' làn-chreidsinn gun tugadh còraichean-riaghlaidh dha le Dia. Mar dhuine bha e caran fad às na dhòigh, agus gu pearsanta bhiodh e a-riamh a' taobhadh ris an eaglais pàpanach. Dh'fhàg siud mòran dhuilgheadasan na rathad, agus chaidh e fhèin agus a phàrlamaidean a-mach air a-chèile - Pàrlamaid Alba an toiseach, an uair sin Pàrlamaid Shasainn. Lean siud gu Cogaidhean nan trì Rìoghachdan, agus Cogadh Sìobhalta Shasainn far an robh a' bhuaidh aig Co-fhlaitheas Shasainn aig a' cheann thall. Chaidh Teàrlach a thoirt am bruid na phrìosanach, agus chaidh a chur gu bàs ann an 1647 fo òrdugh Oliver Cromwell às leth Co-fhlaitheas Shasainn.
300px|left|thumb|Teàrlach I mar a nochd e ro na cogaidhean a thug latha na dunachd air
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:Rìghrean Shasainn Roinn-seòrsa:Rìghrean na h-Alba
Bryan Gunn
'S e cluicheadair ball-coise airson C.B. Obar Dheathain, C.B. Hibernian agus Norwich City a th' ann am Bryan Gunn (Inbhir Theòrsa, 22 an Dùbhlachd 1963). A thuilleadh air sin, chluich e airson na h-Alba iomadh turas. Tha e an sàs mar mhanaidsear a-nis.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Ball-coise Roinn-seòrsa:Daoine beò Roinn-seòrsa:Luchd-spòrs
199
Bàsan
Roinn-seòrsa:190an
1885
Bàsan
Roinn-seòrsa:1880an
An Naigín
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann An Naigín neo Sáile an Chnocáin.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
1494
MCDXCIV
Càrn Ùstaidh
'S e baile ann an Aonghas a th' ann an Càrn Ùstaidh no Càrn Fheusda (Beurla: Carnoustie). Tha e na laighe ri ceann an ear den Dùn Deagh ann am Machair Aonghais.
Ann an 2001 bha 10,561 duine a' fuireach an seo.
Tha iad a' dèanamh silidh agus marmalade an seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Aonghais
Bhuia, na h-Eileanan a-staigh
thumb|Na stacanan corrach ann am Bhuia 'S e eilean san àird an iar an Eilein Sgitheanaich a tha ann am Bhuia neo Fuidheigh (Beurla: Wiay). Tha e suidhichte ann an Loch Bràcadal agus tha e na phàirt de na h-Eileanan a-staigh. Tha e mu 1.4 cilemeatair air falbh bhon Eilean Sgitheanach far a bheil am baile Ullinish. Tha Orasaigh san àird an ear dheth. Tha e cho farsaing ri 149 heactair agus mar sin 's e Bhuia an t-eilean as motha ann an Loch Bràcadal. Tha e cho farsaing ri 60 heactair, agus tha an t-àite as àirde cho àrd ri 61 meatair. Tha dà uamh ann, aon dhiubh san àirde a deas agus am fear eile san àird an ear-thuath. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 20′ 18″ Tuath 6° 30′ 0″ Iar.
Bhuia
Ainm eile: Fùidheigh.
Is dòcha gu bheil sibh a' lorg:
Bhuia, na h-Eileanan a-staigh
Tha Bhuia ainmeil airson nan stacannan corrach aige. S’ ann ann an Camas na Cille a-mhàin far as urrainnear a dhol gu tìr. Tha trì taighean briste faisg air a’ cladach, bha aon dhiubh na taigh dubh. Bha daoine a’ fuireach air an eilean gu meadhan na 19mh linn, ach chan eil an-diugh.
Bhuia
Roinn-seòrsa:Eileanan na h-Alba
Casnewydd
thumb|Seallaidhean dhen bhaile Casnewydd 'S e baile agus aon de na 22 ùghdarrasan ionadail aonadach anns a' Chuimrigh a th' ann an Casnewydd.
Bhuia, na h-Eileanan a-staigh
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh
Casnewydd
Tha am baile suidhichte air bruach River Usk mu 11 mìle (18 km) san ear air Cardiff. Tha àrd-eaglais is Oilthigh ann. a-rèir cunntas-shluaigh 2011 's e Casnewydd an treasamh baile as motha anns a' Chuimrigh.
Bailtean ann an ùghdarras ionadail Casnewydd
thumb|Suidheachadh an ùghdarrais ionadail anns a' Chuimrigh
Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Tuath (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann am Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Tuath (Beurla: Paisley and Renfrewshire North).
Cruthaicheadh e ann an 2005 o Phàislig a Tuath agus Siorrachd Rinn Friù an Iar.
Tha Rinn Friù fhèin, Port Adhair Ghlaschu, Arasgain, Cill Pheadair, Linwood agus pàirtean de Phàislig anns an sgìre seo. Tha i ann an crìch ri Inbhir Chluaidh, Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Deas, Glaschu an Iar-thuath agus Glaschu an Iar-dheas.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Siorrachd Rinn Friù
1502
MDII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1500an
Uan
300px|thumb|Uan Tha uan na chaoraich bheag òg. Is ann à uan a thàinig uainfheoil.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Bó Roinn-seòrsa:Caora Roinn-seòrsa:Mamalan
Inse Chór
'S e fo-bhaile ann am Baile Átha Cliath a tha ann an Inse Chór.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Rockhampton
250px|right|thumb|Sealladh. Tha Rockhampton na bhaile-mòr ann an Queensland, Astràilia.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
Chris Pine
'S e cleasaiche à Calafòrnia sna Stàitean Aonaichte a tha ann an Chris Pine, ainm bho thùs Christopher Whitelaw Pine. (Los Angeles 26 an Lùnasdal 1980). Thòisich e ann an 2003 anns an t-sreath telebhisean Emergency Room agus dh'fhàs e ainmeil air sgàth 's gun do chluich e James T. Kirk anns an 11a film Star-Trek.
Filmichean
Seo liosta de chuid de na filmichean anns an robh e a' cluich:
Cantal
thumb|Suidheachadh Cantal thumb|[[Gearradh-arm Cantal]]
Chris Pine
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Pine, Chris
Cantal
'S e département na Frainge a tha ann an Cantal (Ogsatanais: Cantal, Cantau, Chantal, Chantau). Tha e na laighe ann an Auvergne-Rhône-Alpes.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Beinn Sgritheall
’S e beinn ann an Cnòideart air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann am Beinn Sgritheall. Tha e 974m de dh’àirde agus ’s e Beinn Rothaich a th’ ann. Tha e suidhichte air bruthaichean an ear-thuath Loch Shubhairne, agus gu deas bhon Linne Shlèiteach. Chìthear na trì mullaichean aige gu soilleir bho Shlèite anns an Eilean Sgitheanach. Tha e cumanta a dhìreadh bho Arnasdal.
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air Linne Shlèite agus an Eilean Sgitheanach, Loch Shubhairne, Barasdal, beanntan Chnòideirt, agus Cinn Tàile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Trianaid agus Tobago
Tha gnìomhachas creag-ola agus ceimigeachd cudthromach airson eaconomaidh na dùthcha.
Tha Trianaid agus Tobago cliùiteach airson an àrd-fhèill aca. Canar gun dàinig an steelpan, an ceòl Calypso agus an dannsa  Limbo às an àite seo.
Iomraidhean
left|thumb|200px|"Any time is party time" ann an Trinidad right|250px|thumb|Pigeon Point, Tobago left|200px|thumb|right|Traigh a' Bhaile Chastara, Tobago thumb|right|200px|Chaconia (Warszewiczia coccinea), flùraichean nàiseanta na Trianaid agus Tobago
* Roinn-seòrsa:An Roinn Charaibeach Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Renton (Ball-coise)
Ath-stiùireadh do Renton (Trainspotting).
Bha Renton nan Sgioba ball-coise a bha gu math soirbheachail nuair a thòisich ball-coise a bhith ga chluich ann an Alba structar foirmeil. Ged bha iad glè mhath ann an Cupa na h-Alba, agus bhuannaich iad e dà thuras, strì iad le ball-coise lìge, agus leig iad dheth am ballrachd ann an 1897. Chluich iad an geama mu dheireadh ann an Cupa na h-Alba ann an 1921.
Roinn-seòrsa:Sgiobannan ball-coise Albannach
Zichyújfalu
'S e baile anns an Ungair a tha ann an Zichyújfalu. Tha e suidhichte faisg air Székesfehérvár. Chaidh e a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1239.
Eachdraidh
Bhuineadh am baile dhan Ostair-Ungaire bho 1867 gu ruige 1918.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:An Ungair Roinn-seòrsa:Bailtean
1503
MDIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1500an
Mumbai
‘S e baile uabhasach mòr agus port air oirthir an iar Na h-Innseachan a th’ ann am मुंबई neo Mumbai (IPA: mʊm’baɪ, Portagailis: Bombaim, Beurla: Bombay). Tha e suidhichte ri taobh na mara air a’ Chuan Innseanach anns an stàit Maharashtra, aig astar dhe 1,166km bho Delhi agus 1,673km bho Kolkata. Le 13,830,884 duine ‘s e Mumbai am baile as motha na dùthcha agus an dàrna baile as motha na cruinne. ‘S e Marathi, an 15mh cànan as treasa na cruinne, a th’ ann cànan oifigeil a' bhaile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Na h-Innseachan
Leth-eilean Wirral
thumb|Wirral 'S e rubha eadar obair an Afon Dyfrdwy agus Abhainn na Merseidh a tha ann an leth-eilean Wirral. O chionn fhada bha an Cilgwri anns a' Chuimrigh, ach o linn nan Normanaich bha e na "cheud" de Cheshire, mus 1974, nuair a chaidh e fo sgàile Merseyside. Chaidh ath-eagrachadh air roinnean ionadail na Sasainn a-rithist ann an 1996 agus is e sgìre aonadach a tha ann an diugh.
Tha na iom-bailtean Birkenhead, Port Sunlight agus Ellesmere Port air bruaich clì na Merseidh, le Wallasey agus New Brighton aig ceann a thuath. Tha West Kirby,Heswall agus Parkgate air cladach na Dyfrdwy. Tha Amharc-lann na Speuran air cnoc Bidston agus b' e luchd-thomhais às an amharc-lann sin a stèidhich (ann an 1844) a' chiad chomas-airde (datum) nàiseanta don Ordnance Survey.
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Bodelwyddan
Tha am baile Bodelwyddan ann an Sir Ddinbych, a' Chuimrigh. Tha e 124.3 mi (200.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 187.3 mi (301.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 2064 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 369 (17.9%); rugadh 60% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Ddinbych Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1582
MDLXXXII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1580an
200
'S e bliadhna-leum a bha ann an 200 (CC).
Bàsan
Roinn-seòrsa:200an
Èirinn (eilean)
thumb|right|250px|Èirinn agus na dùthchannan mun cuairt 'S e eilean mòr a tha ann an Èirinn (doighean eile an t-ainm a' sgrìobhadh: Eirinn ; Éirinn ) neo Èire air taobh siar na Roinn Eòrpa. Tha e mu 280 mìle a dh'fhaid agus 160 mìle leathainn agus is ì an treas eilean is motha 'san Roinn-Eòrpa. 'S e Éire an t-ainm a th' air an t-eilean ann an Gàidhlig na h-Éireann. Tha dà dhùthaich, no riaghaltas, ann an Èirinn:
thumb|Èirinn bhon fhànas 'S e Baile Átha Cliath prìomh-bhaile na Poblachd, agus 's e Béal Feirste prìomh-bhaile Èirinn a Tuath. Tha mu 5,800,000 neach a' fuireach air an eilean le mu 4.1 millean ann am Poblachd na h-Èireann le 1.5 millean dhan a sin anns a' Bhaile Àtha Chliath agus mu 1.7 millean ann an Èirinn a Tuath le mu 0.6 millean a' fuireach ann am Béal Feirste.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Breatannach *
Sgioba nàiseanta criogaid na h-Innseachan
right|300px|thumb|Sgioba nàiseanta criogaid na h-Innseachan
Y Wladfa
Tha Y Wladfa (Cuimris: "An Colonaidh") an t-ainm air na sgìrean Cuimreach san Argantain. Tha a' mhòrchuid ann an Chubut
Sgioba nàiseanta criogaid na h-Innseachan
’S e Sgioba nàiseanta criogaid na h-Innseachan fear de na sgiobaichean mòra ann an criogaid. Bha iad anns a h-uile Cupa an t-Saoghail.
Y Wladfa
Ainmean sa Chuimris airson àiteachan Argantaineach
Roinn-seòrsa:A' Chuimrigh Roinn-seòrsa:An Argantain
Sgioba nàiseanta criogaid Shealainn Nuadh
Tha Sgioba nàiseanta criogaid Shealainn Nuadh fear den sgiobaichean mòra aig criogaid. Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail.
Roinn-seòrsa:Criogaid Roinn-seòrsa:Sealainn Nuadh
Alt
Is dòcha gu bheil sibh a' lorg:
Charlotte Rampling
'S se cleasaiche à Sasainn a tha ann an Tessa Charlotte Rampling (Sturmer, An Rìoghachd Aonaichte, 5 an Gearran 1946).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cleasaichean Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Tír an Iúir
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann Tír an Iúir.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
1886
MDCCCLXXXVI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1880an
Armadal, A' Chuimrigh Nuadh a Deas
250px|right|thumb|Sealladh. Tha Armadal na bhaile-mòr ann an A' Chuimrigh Nuadh a Deas, Astràilia.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
An Trá Thuaidh
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann An Trá Thuaidh. CHaidh e air a bombadh ann an Darna Cogadh.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
18 an Gearran
'S e 18 an Gearran an 49mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 316 latha (317 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Michelangelo: Il Giudizio Universale]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Mildura
250px|right|thumb|Sealladh. Tha Mildura na bhaile-mòr ann an Bhictòria, Astràilia.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
Allt
thumb|200px|Allt ann am Marshall County, [[Indiana, Stàitean Aonaichte.]]
Is e abhainn bheag, neo sruthan mòr a tha ann an allt.
thumb|right|250px|Caochan Is e a tha ann an caochan, sruth uisge air beinn, neo mòinteach a tha a' leantainn amar cho beag ’s gu bheil an t-amar fhèin falaichte leis an fheòir a tha a' fàs thairis air.
Bhanadium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann am bhanadium le samhla V agus àireamh atamach 23. 'S e meatailt trastach gu math puinnseanach a tha ann, ach lorgar e ann an grunnan fàs-bheairtean mara.
Eachdraidh
Ann an 1801 rinn Andrés Manuel del Río ach chuir Hippolyte Victor Collet-Descotils impidh air del Río nach robh a shampla ach cròmium neo-ghlan. Ann an 1831 lorg Nils Gabriel Sefström a-rithist e agus dh'ainmhich e bhanadium air Vanadís, ainm eile airson a' bhan-dia Lochlannach Freyja. Ann an 1867 rinn Henry Enfield Roscoe bhanadium fìor-ghlan nuair a rinn e iom-obrachadh bhanadium dà-chlòraid cuide ri haidridean.
Y Gaer
Tha am baile Y Gaer ann an Casnewydd, a' Chuimrigh. Tha e 9.4 mi (15.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 124.3 mi (200.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 8371 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 681 (8.1%); rugadh 87% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Bhanadium
Cleachdadh
Cleachdar a' mhòr-chuid de bhanadium ann an aloidhean airson stàilinn.
Y Gaer
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Casnewydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Bhanadium
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt
Bertrand Russell
B' e Bertrand Arthur William Russell, 3mh Iarla Russell, OM, FRS (18 Cèitean 1872 – 2 Gearran 1970) sgrìobhadair is feallsanaiche Breatannach a bha an aghaidh armachd niùclasach. Rugadh agus thogadh e ann an Tryleg is bhàsaich e ann am Penrhyndeudraeth. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas anns a' bhliadhna 1950. Aig deireadh a bheatha, thug e taic dhan iomairt airson Stuart Christie, anarcach à Alba a bha na phrìosanach san Spàinn, a shaorachadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Cuimreach Roinn-seòrsa:Feallsanaich Cuimreach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às a' Chuimrigh
Moratainia
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Moratainia no Moratàinia (Arabais موريتانيا). Tha e suidhichte air a’ Chuan Siar. Tha crìochan aice san ear le Màili, san earra-thuath le Aildiria, san iar-thuath le Sathara an Iar agus san iar-dheas le Seanagal. Tha ¾ den dùthaich na fàsach.
Thàinig an t-ainm Moratainia bho seann rìoghachd nam Berber.
‘S e Nouakchott prìomh-bhaile Mhoratainia.
Ceanglaichean a-mach
250px|thumb|left|Cairt: Moratainia thumb|250px|Bacann anns ann [[fàsach|fhàsach far a bheil an "Dakar Rally" suidhichte]]
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga-an-Iar
Eaconomachd
Is e saidheans sòisealta a tha ann an eaconomachd a bhios ag amas a thuigsinn agus a thomhais ciamar a tha clann dhaoine a' cruthachadh beartas.
Chan urrainn do neach sam bith as aideachadh gu bheil beartas tarruinneachd, ach an sgrùdadh an ceist mu deidhinn a chruthachadh is fhearr don sgoilear cuimhneachadh nach ann an saidheans (sòisealta, nàdurra neo diadhachd) ach cruinneachadh fiosrachaidh air a chur an eagar. Is anns an eagar de sgoil-eaconomachd a dh'aithneachar na nithean a dh'aobhrachas agus na nithean a bhios aobharaichte ann an eaconomaidh ionadail neo nàiseanta.
Is ann aig deireadh an 18mh linn a chaidh sgoil-eaconomachd air stèidhicheadh, nuair a dh'fhoillsich am feallsanach ainmeil, An t-Ollamh Adam Smith a tràchd "On the Wealth of Nations". Mhinich an leabhar seo am bun-fath gur e saor-dhaoine (obair dhaoine), uidheamaichte le cuid talamh agus cuid calpa a chruitheachas beartas.
Roimhe am beachd seo, b' e am beachd cumanta gu robh am beartas a bha san t-saoghal glaiste agus mar sin cha robh ach aon dòigh a mheudaich beartas phearsanta agus sin a bhi ga chosnadh tro mhalairt. Theirear "Marcantailiseachd" ris a bhun-bheachd seo.
Roinn-seòrsa:Eaconomachd
Trainspotting (Leabhar)
Chaidh a chluich le Eòghann MacGriogair ann am Fiolm an Leabhair, Trainspotting,
'S e Renton am prìomh charactar anns an nobhail.
Caractaran Eile
Roinn-seòrsa:Litreachas na Beurla
Pär Fabian Lagerkvist
B' e sgrìobhadair agus bàrd às an t-Suain a bha ann am Pär Fabian Lagerkvist. Rugadh e ann an Växjö ann an 1891 agus chaochail e ann an Stockholm ann an 1974. Thug e ceum bho Oilthigh Uppsala. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1951.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Suaineach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Fàsach
thumb|[[Fàsach Sahara]] thumb|Fàsach [[Atacama, An t-Sile]]
Is e fàsach cearn an t-saoghail nach fhaigh mòran uisge agus, air an aobhar sin, fairsaingeachd anns nach bi mòran beatha a' tighinn beò. Ge tà, gheibhear eugsamhlachd luibhean is ainmhidhean ann a tha àraidhichte ri beatha anns an fhàsach.
Faodaidh fàsaichean a ghnethaichear leis an t-suidheachadh chruinn-eòlasach agus an t-sìde, mar a leanas: gaothannan-malairt, sgàil uisge, domhan-leud meadhanach, oirthireach, monsùn, agus pòlair.
Uaireannan tha àilean‎ ann, àite le uisge gu leòr far a bheil daoine a' fuireach ann an fhàsach.
Fasach an t-saoghail
right|thumb|Fàsach ann an Saudi Arabia
Faic cuideachd
* Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
201
Bàsan
Roinn-seòrsa:200an
Teampaill Ghil
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann Teampaill Ghil.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Charente
thumb|Suidheachadh Charente thumb|[[Gearradh-arm Charente]]
'S e département na Frainge a tha ann an Charente (Saintongeais: Chérente, Ogsatanais: Charanta). Tha e na laighe ann am Poitou-Charentes. 'S e Angoulême am prìomh-bhaile.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Niteworks
thumb|Niteworks aig Fèis Rudolstadt ann an 2017 is Ellen NicDhòmhnaill a' seinn. 'S e còmhlan-ciùil às an Eilean Sgitheanach a th' ann an Niteworks, agus canar cuideachd Obair Oidhche riutha. Bidh iad a' sgrìobhadh òran sa Ghàidhlig agus a' cleachdadh òran traidiseanta agus ceòl na pìoba agus gam measgachadh le ruitheaman techno no house.
=Eachdraidh= Chaidh an còmhlan a stèidheachadh tràth anns a' bhliadhna 2008. Goirid às dèidh dhaibh tòiseachadh bhuainnich iad corra duais, nam measg an duais Rapal airson òran ùra. leis an òran "Nam Aonar san Fonn". Tha ainm a' chòmhlain a' tighinn bho aithris seann Ghàidheil a tha a' toirt iomradh air "obair oidhche".
Tha Niteworks air a bhith a' cluich an òrain aig Runrig "Chì mi 'n Geamhradh" agus tha iad air a bhith a' sgrìobhadh òran anns an dà chuid, Beurla agus Gàidhlig.
Tha an còmhlan air a bhith a' cluich aig iomadh fèis ciùil Albannach, mar Rockness, Knockengorroch agus Tartan Heart Festival. B' iad a' phrìomh còmhlan air àrd-ùrlair nan Eilean aig Fèis Innse Gall ann an 2011, agus chanadh gur iad còmhlan na h-oidhche agus cuideachd ann an 2012 agus 2015. Chluich iad ann an taigh làn aig Òran Mòr Ghlaschu ann an 2012 agus 2015, mar phàirt den fhèis Celtic Connections. A bharrachd air sin bidh iad ag obair mar DJ bho àm gu àm.
Chaidh a' chiad clàr aca "Obair Oidhche" a chur air bog air 15 Dàmhair 2011. Tha àireamh an luchd-leantainn air fàs bhon uair sin.
Ann s an Dàmhair 2015 chuir iad a' chiad album aca, NW, air bog ann an taigh làn aig SW3 Warehouse Ghlaschu. Tha an t-album seo a' tarraing air tùsan a' chòmhlain san Eilean Sgitheanach agus an cuid àraich Ghàidhlig. Tha coimeas air a dhèanamh leis a' cheòl chliùiteach aig Martyn Bennett
Chuir iad ris an t-soirbheas aca le bhith a' fosgladh na h-oidhche aig na Scottish Trad Music Awards san Dùbhlachd 2015.
=Buill a' chòmhlain=
=Clàran=
=Imraidhean=
=Ceanglaichean a-mach=
Roinn-seòrsa:Ceòl
1504
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1504 (MDIV).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1500an
Sauðárkrókur
‘S e baile beag agus port air an àirde an iar-thuath Innis Tìle a th' ann an Sauðárkrókur (ainm goirid: Krókurinn). Tha e suidhichte aig 3m os cionn ìre na mara san sgìre Skagafjarðarsýsla, san roinn Norðurland vestra, ri taobh Loch-mara air a bheil Skagafjörður, 278km bho Reykjavík (prìomh-bhaile na dùthcha), agus 119km bho Akureyri. Tha 2,635 duine a' fuireach sa bhaile. Cha deach Sauðárkrókur fhèin a stèidheachadh ach san 19mh Linn. 'S e ionad-riaghlaidh na sgìre 's a th'ann an Sauðárkrókur cuideachd. Tha e a' buntainn dhan sgìre-phàrlamaid Norðvesturkjördæmi.
Freumh-fhaclachd
Tha an t-ainm a' ciallachadh Dubhan Abhainn na Caorach san chànan aca, bho Sauð (Caora) Á (Abhainn) agus Krókur (Dubhan).
Eachdraidh
Nochd an loch mara ann an caibideil 58 dhen Landnámabók:
Hrolleifur hinn mikli og Ljót móðir hans komu út í Borgarfjörð; þau fóru norður um sveitir og fengu hvergi ráðstafa, áður þau komu í Skagafjörð til Sæmundar.
Thàinig an t-Amadan Mòr agus a mhàthair Ljót a-mach ann am Borgarfjörður; shiubhail iad gu tuath tron ​​dùthaich agus cha robh àite ann airson faighinn cuidhteas mus do ràinig iad Skagafjörður gu Sæmundur.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Innis Tìle
1559
MDLIX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1550an
Sgùrr Alasdair
'S i Sgùrr Alasdair a' bheinn as àirde anns a' Chuiltheann anns an Eilean Sgitheanach. Le 992m de dh'àirde 's e Beinn Rothaich a th' ann.
Shreap Alexander Nicolson Sgùrr Alasdair ann an 1873 airson a’ chiad turais, agus thathar ag ràdh gur esan a’ chiad duine a-riamh a sheas air a mullach. Às dèidh do Norman Collie faighinn a-mach ann an 1887 gur h-i a' bheinn seo an tè às àirde sa Chuiltheann, thugadh an t-ainm Alasdair oirre gus urram a thoirt do Nicolson. Ach ged a thathar ag innse gur esan a’ chiad duine a-riamh a bha shuas oirre, tha rud iongantach mun sgeulachd sin. Chaidh cìobair a bhoineadh dhan àite, fear Aonghas MacRath, còmhla ri Nicolson air a’ chiad chuairt aige agus lean esan e dhan mhullach. Tha sin a’ toirt a chreidsinn gun robh Aonghas eòlach sa bheinn mar thà, agus dh'fhaodadh e a bhith nach b' e Nicolson idir a’ chiad duine a sheas air mullach Sgùrr Alasdair. Chanadh daoine ionadail Sgùrr Lagain rithe bho thùs agus chleachd Alexander Nicolson fhèin an t-ainm sin.
Tha Loch Coir' a' Ghrunnda san deas dheth.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
An Cuan a Tuath
thumb|Dealbh den Chuain a Tuath bhon speur. 'S e cuan Eòrpach a tha ann an Cuan a Tuath. Tha Breatainn san iar air, an Fhraing, a' Bheilg, na Tìrean Ìsle agus a' Ghearmailt sa deas air, agus Danmhairg agus Nirribhidh san ear air. Tha e ceangailte ris a' Chuan Siar le Caolas Sasannach air taobh an iar-dheas agus le Cuan Nirribheach air taobh a tuath. Tha mòran uisge nan aibhnichean Roinn-Eòrpa a' dol dhan chuan, a' toirt leis uisge bhon Mhuir Bhaltach. Thug seòladh a' chuain bhuaidh mhòr air eachdraidh Roinn-Eòrpa, an dà chuid seòladh airson malairt agus seòladh aig amannan chogaidhean. An-diugh, tha an cuan cudromach air sgàth malairt, ola agus chumhachdan na gaoithe is uisge.
Teach Sagard
'S e baile ann am Baile Àtha Cliath a tha ann Teach Sagard.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
MacAoidh, Tìr na Bànrigh
250px|right|thumb|Sealladh. Tha MacAoidh na bhaile-mòr ann an Queensland, Astràilia.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
19 an Gearran
'S e 19 an Gearran an 50mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 315 latha (316 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|300px|Antargtaga
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
202
Bàsan
Roinn-seòrsa:200an
Gaiman
thumb|right|200px|Sgìre Gaiman anns [[An Argantain]]
Tha Gaiman na bhaile ann an Chubut, An Argantain. Tha e sa mheadhan de Y Wladfa.
Roinn-seòrsa:An Argantain
1506
Tachartasan
thumb|Tristan da Cunha
Bàsan
Roinn-seòrsa:1500an
Sgioba nàiseanta criogaid Astràilia
right|300px
Tha Sgioba nàiseanta criogaid Astràilia fear den sgiobaichean mòra aig criogaid. Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail.
Roinn-seòrsa:Criogaid Roinn-seòrsa:Astràilia
François Mauriac
B' e sgrìobhadair às an Fhraing a bha ann am François Mauriac. Rugadh e ann am Bordeaux ann an 1885 agus chaochail e ann am Paris ann an 1970. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1952.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Frangach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
Teach Mealóg
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann Teach Mealóg.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Charente-Maritime
thumb|Suidheachadh Charente-Maritime thumb|[[Gearradh-arm Charente-Maritime]]
'S e département na Frainge a tha ann an Charente-Maritime. Tha e na laighe ann am Poitou-Charentes.
'S e La Rochelle am prìomh-bhaile.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Irvine Welsh
thumb|Irvine Welsh, am Màrt 13, 2006 'S e ùghdar, sgrìobhadair agus neach-taice do Hibernian a th' ann an Irvine Welsh. Chaidh an nobhail aige ann an 1993 Trainspotting a dhèanamh na fhilm den aon ainm.
Leabhar-chlàr
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Albannach
Afon Dyfrdwy
thumb|Afon Dyfrdwy air beulaibh stèisean Llangollen Is i Afon Dyfrdwy (Beurla: River Dee) an abhainn a bu mhotha ann an Gogledd Cymru (Tuath a' Chuimrigh), tha i a' doirteadh a-mach a Lynn Tegid, an loch nàdurra a bu mhotha na dùthcha, mu dheidhinn mìle gu deas a Bala agus a' sruthadh chun ear le rathad Corwen agus Llangollen gu Ruabon, far a bheil i a' trèigsinn na beanntan agus a' tionndadh dhan a thuath. Airson an cuid bu mhotha de a cùrsa eadar Ruabon agus Y Caer (Chester) tha an abhainn na crìoch eadar a' Chuimrigh agus Sasainn. Tha cairidh aig Chester, a bha na Port ann an linn na Sacsonaich a' comharrachadh ceann sail Dyfrdwy. Fo Caer, tionndaidh cùrsa na h-Aibhne a-rithisth, chun iar-thuath agus thèid i sìos eadar bruaichean cladhaichte thairis raon oirtireil chun drochaid a bu ìsle aig (Aiseag na Ban-righinn) a' sruthadh seachad clachan aois-mhor Shotwick air a bruaich Sasannach agus baile Fflint air a bruaich Cuimreach thig i chun a linn a dh'fhosgaileas a-mach gus am bith e a' coinneachadh a' mhuir fhosgailte eadar Rubha Aer agus West Kirby.
Chan eil ach aon port air an Dyfrdwy 's an latha an diugh, Mostyn, ann an Siorrachd Fflint. Ged nach eil cala Mostyn domhain gu leòr airson luing nas motha na 2,000 tunna, tha ùtraidean rathad-iarainn ga frithealadh agus tha am bathair a bhitheas a' trachadh tron phort a' gabhail a-steach lannan stàilinn cuibhlichte.
Roinn-seòrsa:A' Chuimrigh Roinn-seòrsa:Aibhnichean
Castell-nedd Port Talbot
thumb|Castell-nedd Port Talbot anns a' Chuimrigh 'S e aon de na 22 ùghdarrasan ionadail aonadach anns a' Chuimrigh a th' ann an Castell-nedd Port Talbot (Beurla: Neath Port Talbot). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha. Tha e cho mòr ri 441 km² agus ann an 2012 bha 140.108 duine a' fuireach ann.
Bailtean
Seo cuid de na bailtean ann an Castell-nedd Port Talbot:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Siorrachdan na Cuimrigh *
Sgioba nàiseanta criogaid Afraga a Deas
right|300px
Tha Sgioba nàiseanta criogaid Afraga a Deas fear de na sgiobaichean mòra aig criogaid. Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail
Roinn-seòrsa:Criogaid Roinn-seòrsa:Afraga a Deas
Cher (département)
thumb|Suidheachadh Cher thumb|[[Gearradh-arm Cher]]
'S e département na Frainge a tha ann an Cher (Berrichon: Char). Tha e na laighe ann an Centre. 'S e Bourges am prìomh-bhaile.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Easbaigeachas
‘S e creideamh agus eaglais chrìosdail phròsdanach a th’ann an Easbaigeachas. Tha ionnsachadh na h-Eaglaise leth-shlighe eadar ionnsachadh na h-Eaglaise Caitligiche agus am Pròsdanachas. Chaidh an Eaglais a stèidheachadh ann an Sasainn ann an 1534, nuair a thuit an Rìgh Eanraig VIII Shasainn a-mach às a chèile leis A’ Phàp anns An Roimh. Bho dheireadh na 20mh linn, tha an Eaglais Easbaigeach n air a bhith air a roinn gu mòr air a h-uile seòrsa cùis diadhachd, rianachd agus daonna. Mar eisimpleir, cha ghabhar ri co-dhùnadh le Seanadh Shasainn ann an 2008 gus an easbaigeachd fhosgladh do bhoireannaich le beag-chuid glèidhteachais. Stèidhich e an GAFCon ann an Ierusalem an aon bhliadhna sin, Co-labhairt Easbaigeach na Cruinne san àm ri teachd. Anns a' cho-theacsa seo, tha an Seanadh a’ càineadh nach eil ceumannan ann an aghaidh sgìrean libearalach. Dhiùlt na seachd àrd-easbaigean a tha ann an GAFCon cuireadh bhon Phàpa Beinidict XVI ann an 2009 a dhol a-steach don Eaglais Chaitligeach fhad ‘s a bha iad a’ gleidheadh ​​am feartan fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd Roinn-seòrsa:Sasainn
Baglan
Tha am baile Baglan ann an Castell-nedd Port Talbot, a' Chuimrigh. Tha e 28.7 mi (46.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 158.1 mi (254.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 6627 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 557 (8.4%); rugadh 92% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Liùrabhaig
'S e prìomh-bhaile agus am baile as motha ann an Shealtainn a tha ann an Liùrabhaig no Lèiruig, Learbhaig neo Learaig (Beurla: Lerwick; Lochlannais Leirvik).
Baglan
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Castell-nedd Port Talbot Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Liùrabhaig
Tha Lerwick anns a' mhòr-thìr an aghaidh Bressay. Tha Caolas Bressay fasgach agus freagarrach do chalachan.
Eachdraidh
Bha duine a' fuireach sam borg ann an Clickimin faisg air Lerwick ro Chrìosda ach steidhicheadh Lerwick fhèin sa 17mh linn. Chaidh Fort Charlotte a thogail ann an 1665, Caolas Bressay a dhìon ri na Duitsich. Ann an 1671 loisg na Duitsich Fort Charlotte ach chaidh e ath-thogail ann an 1781. Ro 1708 bha Scalloway na phrìomh-bhaile ann an Sealtainn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Sealtainn
1507
Bàsan
Roinn-seòrsa:1500an
Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Deas (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann am Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Deas (Beurla: Paisley and Renfrewshire South).
Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o Phàislig a Deas.
Tha a' mhòr-chuid de Phàislig agus Baile Iain anns an sgìre seo. Tha i ann an crìch ri Inbhir Chluaidh Siorrachd Àir a Tuath agus Arainn, Siorrachd Rinn Friù an Ear, Glaschu an Iar-dheas agus Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Tuath.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Siorrachd Rinn Friù
Cnoc Briste
250px|right|thumb|Sealladh. Tha Cnoc Briste na bhaile-mòr ann an A' Chuimrigh Nuadh a Deas, Astràilia.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
Kolkata
‘S e baile uabhasach mòr agus port air oirthir an ear na h-Innseachan a th’ ann an কলকাতা neo Kolkata (IPA: ‘kolkat̪a, Portagailis: Calcutá, Beurla: Calcutta, Gearmailtis: Kalkutta). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Hooghly anns an stàit Beangal an Iar, 1,304km air falbh bho Delhi agus 1,673km bho Mumbai. Le 5,138,208 duine, 's e Kolkata an 4mh baile as motha anns an dùthaich agus an 32mh baile as motha na cruinne. 'S e Bangla, an 6mh cànan as treasa na cruinne, a tha na chànan oifigeil a' bhaile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Na h-Innseachan
Baile Átha Luain
‘S e baile meadhanach sa Chontae na h-Iarmhí ann an cridhe na h-Èireann a th’ ann am Baile Átha Luain. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Sionainne faisg air Loch Ríbh aig 57m os cionn ìre na mara, 179km air falbh bho Dhoire, 183m bho Bheul Feirste agus 113km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 15,558 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin agus 25,543 anns an sgìre air fad. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1001 nuair shiubhal an Rìgh Brian Bóruma mac Cennétig tron àite. Tha drochaid air a bhith stèidheachadh anns a’ bhaile bhon 12mh Linn. Thog Turloch Mór Ó Conor daingneach an seo cuideachd agus mu dheireadh thall chruthaich na Tòrmodaich caisteal san aon àite.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean_na_h-Èireann
203
Bàsan
Roinn-seòrsa:200an
Bad Urach
‘S e baile ann an ceann a deas na Gearmailte a th’ ann am Bad Urach. Tha e suidhichte aig 463m os cionn ìre na mara ri taobh na h-aibhne Elms, anns na Beanntan Jura, anns an stàit Baden-Württemberg, 530km air falbh bho Bherlin, 111km bho Augsburg, 45km bho Ulm agus 36km bho Stuttgart. ‘S ann leis an sgìre Reutlingen a tha am baile agus tha 11,862 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Thathar air fuighealan a lorg a sheallas gu robh daoine a' fuireach san àite seo ri Linn na Cloiche mar-thà. B' e treubhan Gearmailteach air an robh na h-Alamanii a thug seilbh air an àite ri linn nan Ròmanach ach chaidh caisteal a thogail an seo mu 1025, ris an canadh Hohenurach. Chaidh am baile a thoirt a-steach do Dhiùcachd Württemberg mu 1260. Bha e na prìomh-bhaile na Dhiùcachd eadar 1442 agus 1482. Chaochail an sgrìobhadair Nikodemus Frischlin an seo ann an 1590. Chaidh ainm a' bhaile-spatha seo atharrachadh bho Urach gu Bad Urach ann an 1983.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Teach Giúise
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann Teach Giúise.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Cuibhle-uisge
Is e Inneal a chruthaicheas cumhachd bho uisge a thuiteas oirre neo a shruthas foidhpe a tha anns a' cuibhle-uisge.
Roinn-seòrsa:Eòlas-nàdair Roinn-seòrsa:Inneal
Newport News, Virginia
'S e baile ann am Bhirginia, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Newport News. Anns a’ bhliadhna 2012 bha 183,331 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 15m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1896.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Virginia
Jeremy Renner
Filmichean
Seo liosta de chuid de na filmichean anns an robh e a' cluich:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Sri Jayawardenapura
'S e prìomh-bhaile clèireachail Sri Lanca a tha ann an Sri Jayawardenapura-Kotte, (ஸ்ரீ ஜயவர்த்தனபுரம் கோட்டே ann an Taimilis). 'S e Kotte an t-ainm goirid a th' air, tha sin a' ciallachadh “dùn”. Tha am baile suidhichte san ear air Colombo, am prìomh-bhaile malairteach. Tha riaghaltas Sri Lanca stèidhichte ann an Knotte bhon bhliadhna 1982, nuair a dh’ fhosgail an togalach pàrlamaideach ùr.
1888
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1888 (MDCCCLXXXVIII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1880an
Stans
‘S e baile beag ann an cridhe na h-Eilbheis a th’ ann an Stans (Laideann: Stannis). Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1124. Tha e suidhichte aig 558m os cionn ìre na mara ann an ìochdair ghlinn eadar na beanntann Stanserhorn agus Buochserhorn, anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Nidwalden, dìreach 47km air falbh bho Zürich, 187km bho Ghenève agus 68Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 7,961 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 187mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh. ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Stans.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Am Baisteir
'S e beinn anns a' Chuiltheann anns an Eilean Sgitheanach a tha anns A' Bhaisteir. Le 934m a dh'àirde 's e Beinn Rothaich a th' ann, agus tha e eadar Sgùrr nan Gillean agus Bruach na Frìthe. Gheibhear suas gu furasta tro Choire a' Bhaisteir agus druim an ear na beinne. Ge-tà tha pìos ghoirid de shreap sìos doirbh ann. Ruigear am mullach cuideachd le bhith a' streap suas fiacail a' Bhaisteir agus dhan mhullach bho sin.
Cille Mhìcheil
Airson cleachdaidhean eile faic Cille Mhìcheil (soilleireachadh)
Am Baisteir
Cha robh ciall an ainm an còmhnaidh soilleir agus tha co-dhiù dà mhìneachadh ann. Dh’eadar-theangaichear Am Baisteir gu tric mar “executioner” (bhon fhacal “bàsadair”) ach feumar ràdh gur e “crochadair” a th’ ann an “executioner”. Tha Dwelly a’ moladh “baptiser” airson Baisteir agus sin am mìneachadh as cumanta airson an ainm sin an-diugh. Ma chìthear cruth an sgùrra tha an dà mhìneachadh coltach. Tha creag mhòr gu h-ìosal den mhullach a tha biorach agus air a bheil cruth iongantach. Chithear sin mar làmhag a’ chrochadair no mar cheann sagairt a’ cromadh gu leanaibh airson a bhaisteadh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Cille Mhìcheil
thumb|Cille Mhìcheil 'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir a Deas a tha ann an Cille Mhìcheil (Beurla: Kirkmichael). Tha am baile suidhichte eadar Patna, Am Magh Baoghail agus Straiton. Tha e mu 10 mìltean air àird a tuath Inbhir Àir. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 20′ 46″ Tuath agus 4° 36′ 53″ Iar.
Chaidh am baile a stèidheachadh anns an 12na linn le John de Gemmelstoun. Thog e eaglais air an do chuir e ainm Naomh Mhìcheil.
Gach bliadhna anns a' Chèitean tha fèis ciùil eadar-nàiseanta ann airson trì làithean, an Kirkmichael International Guitar Festival.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Deas
Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach
Anns an roinn eaconomaidh tha an t-àiteachadh gu math cudthromach. Tha tòrr chosnaidhean anns na gàraidhean-bhile banana ’s coconut. Ach tha roinn na turasachd a’ fàs nas treasa a-nis, gu h-àraid an dèidh dol a-mach an fhiolm: Pirates of the Caribbean. Tha pàirt den fhiolm a’ cluich anns an dùthaich seo.
Iomraidhean
thumb|280px|left|[[Beinn-theine|Beinn-teine Soufrière (1,234 m), an t-àite as àirde anns na h-eileanan]]
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Roinn Charaibeach Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Meall na Speireig
'S e beinn ann an Alba a th' ann am Meall na Speireig. Tha e suidhichte ann am Frìth Fanaich deas air Loch a' Ghlais-Chàrnaich air a' Ghàidhealtachd. Tha Meall na Speireig na laighe eadar Beinn Liath Mhòr a' Ghiubhais Lì (san iar-thuath) agus Beinn Liath Bheag (san ear-dheas). Tha e 676m (2218 troigh) de dh'àirde. 'S e Graham a th' ann.
Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Meall na Speireig san 08. 6. 09.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Frìth Fanaich
Corrèze
thumb|Suidheachadh Corrèze thumb|[[Gearradh-arm Corrèze]]
'S e département na Frainge a tha ann an Corrèze (Ogsatanais: Corresa). Tha e na laighe ann an Limousin. 'S e Tulle am prìomh-bhaile.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Sruth na gCloch
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann Sruth na gCloch neo Sruth na gCarraige'.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
204
Bàsan
Roinn-seòrsa:200an
1508
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1508 (MDVIII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1500an
Sráid an tSirriam
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann Sráid an tSirriam.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Ubhal
right|thumb|Ubhal
'S e meas cruinn a tha ann an ubhal. Is urrainn dhaibh a bith uaine neo dearg, agus tha iad air cleachdadh airson pàidhean a dhèanamh. A-rèir dualchas, thug Àdhamh ubhal gu Eubha, ach ann an leabhar Genesis, chan eil ach “meas” a tha air, agus chan eil fianais againne gur e ubhal a bha ann.
Eachdraidh an ubhail
Dh'fhàs an t-ubhal-fiadhain, no a' chuairteag anns a' Ghàidhealtachd bho shean. Tha Pliny, an seann sgrìobhaiche Ròmanach, ag ràdh gun robh na craobhan-ubhail ann am Breatainn fìor thorach, agus tha cunntas air cho pailt 's a bha iad ann am Moireibh san treas linn.
Ge be àite san robh na manaich air an suidheachadh, thogadh iad ubhal-ghoirtean, agus chithear fhathast faisg air manachainnean, a tha an-diugh fàs, sean chraobhan a chuireadh leotha - gu h-àraidh ann an Abaid Mhanachainn MhicShimidh.
Tha an ubhal gu tric air ainmeachadh ann an litreachas is bàrdachd iomadh tìre, agus sin gu minig ag aithris air bòidhchead is cruth pearsa.
"Mar chrann-ubhal am measg chrann na coille, is samhail mo rùn-sa am measg nan òganach: fo a sgàil mhiannaich mi, agus shuidh mi sìos agus bha a thoradh milis dom bhlas."
Sheinn Donnchadh Bàn mu na cuairteagan a dh'fhàs: "mun Ruadh-aisridh, cliùmhor, cuachanach, cuarnar àrd."
Iomradh
Roinn-seòrsa:Measan
Kulturapfel
Winston Churchill
'S e neach-poileataigs à Breatainn agus sgrìobhadair a bha ann an Winston Churchill. Rugadh e anns an Lùchairt Blenheim, Woodstock (Oxfordshire) ann an 1874 agus chaochail e ann an Lunnainn ann an 1965. Bha e na Phrìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte dà thuras: bho 1940 gu ruige 1945 aig àm an Dàrna Cogaidh agus an uair sin an dèidh Clement Attlee, bho 1951 gu ruige 1955. Tha e air a chuimhneachadh mar fhear de chinn-chinnidh na Rìoghachd Aonaichte a b' fheàrr ann am beachd a' mhòr-shluaigh. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1953.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sasainn Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Sasannach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Monzón
'S e baile beag anns an Spàinn a tha ann am Monzón. Tha e suidhichte anns a' cheàrn Aragon air àird an ear-thuath na Spàinne.
Baile-cèile
Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Port Saoidh
'S e baile ann an Siorrachd Bhanbh a tha ann am Port Saoidh (Beurla: Portsoy). Dèanar mòran crèadhadaireachd an seo.
Ceangailtean a-muigh
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Toowoomba
250px|right|thumb|Sealladh. Tha Toowoomba na bhaile-mòr ann an Queensland, Astràilia.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
20 an Gearran
'S e 20 an Gearran an 51mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 314 latha (315 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Pàpa Leo XIII]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Warrnambool
250px|right|thumb|Sealladh. Tha Warrnambool na bhaile-mòr ann an Bhictòria, Astràilia.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
Liotuànais
thumb|right|200px|Roinnean far an robh Liotuànais ga bruidhinn anns an 16mh linn.
’S e cànan Innd-Eòrpach a tha ann an Liotuànais (lietuvių kalba).
Campania
'S e roinn na h-Eadailt a tha ann an Campania.
An Fhraing
'S e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa a tha anns an Fhraing - gu h-oifigeil Poblachd na Frainge -     neo uaireannan A' Fhraing.
Campania
Tha e na laighe ann an Eadailt a Deas, agus se Napoli priomh-bhaile na roinne. Bhuin an roinn seo do Rìoghachd Napoli ro aonadh na h-Eadailt.
An Fhraing
'S e Paris am prìomh-baile aice - aon de na bailtean as ainmeile agus as cudromaiche air an t-Saoghal agus am baile as motha anns an Roinn-Eòrpa as dèidh Lunnainn. 'S i Frangais cànan nam Frangach, ach tha cànanan eile air am bruidhinn anns an dùthaich cuideachd - mar eisimpleir teanga le càirdeas ris a' Ghàidhlig, am Breatannais (neo "Breton" ann am Frangais). A bharrachd air sin, tha na cànanan a leanas air an cleachdadh ann an sgìrean eile den Fhraing: Basgais, Catalanais, Corsicanais, Gearmailtis, Fleamais, Ocseadanais (Occitan) agus Alsaisean (Alsatian). Tha Walon na mion-chànan san àird an ear-thuath na dùthcha.
Tha crìochan aig an Fhraing leis a' Bheilg, Lucsamburg, a' Ghearmailt, an Eilbheis, an Eadailt, Monaco, Andòra agus an Spàinn. Tha an Fhraing na ball cudromach den Aonadh Eorpach agus is i tè de na dùthchannan as motha a tha ann. 'S e an creideamh Caitligeach an creideamh as motha anns an Fhraing. 'S e ball-coise an spòrs as measaile, ach tha rugbaidh glè chudromach cuideachd.
Campania
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Eadailt
An Fhraing
Tha "départements d'outre-mer" (An Fhraing Thar Lear) aice cuideachd:
Eachdraidh
Tha eachdraidh nuadh na Frainge a' tòiseachadh le Ar-a-mach na Frainge ann an 1789. An dèidh dhan a' chiad Phoblachd na Frainge stèidhich Napoléon Bonaparte a' chiad Ìmpireachd na Frainge ann an 1799. Chaill i na Cogaidhean Napoleonach is thill na Bourbons ann an 1815. Thachair Ar-a-mach an Iuchair ann an 1830 agus chaidh Louis Philippe I na rìgh. Bha ar-a-mach eile ann an 1848 a stèidhich an Dàrna Phoblachd, ach chaidh Napoleon III na ìmpire ann an 1852. Chaill an Fhraing cogadh an aghaidh na Pruise, Alsace agus Lorraine ann an 1870, is chaidh an Treas Phoblachd a stèidheachadh.
Bha an dùthaich gu mòr an sàs an gnothach tràilleachd thar a' Chuain Shiar eadar an 16mh linn agus an 19mh linn, ged a chuireadh às do thràilleachd taobh a-staigh na dùthcha fhèin ann an 1315.
Tharraing an Cùis Dreyfus aire gu gràin Iùdhaich anns an Fhraing ann an 1894 nuair a dhìt an t-Arm Alfred Dreyfus airson beachdaireachd ged a bha e neo-chiontach. Rinn Émile Zola am measg chàich iomairt an aghaidh an dìtidh. Chaidh Dreyfus fhìrinneachadh ann an 1906.
Anns an Dàrna Cogadh chaidh an Fhraing a phàirteachadh eadar na Nàsaich ann an ceann a tuath na Frainge is an rèisim Vichy a cho-obraich leis na Nàsaich. Stiùir Marasgal Petain an riaghaltas ann an Vichy. Le taic a' Chaidreachais fhuair Charles de Gaulle is na Saor-Fhraingich an Fhraing is chaidh an Ceathramh Poblachd a stèidheachadh. An dèidh do dh'aimhreit catharra is cogadh ann an Aildiria thill de Gaulle mar cheann-suidhe ann an 1958 is stèidhich e an Còigeamh Poblachd. Fhuair Aildiria neo-eisimeileachd ann an 1962. Lean Georges Pompidou ann an 1968 mar cheann-suidhe de Gaulle.
Chaidh Emmanuel Macron a thaghadh mar cheann-suidhe na Frainge ann an 2017 agus a-rithist ann an 2022.
Cinn-suidhe na Frainge an dèidh do 1870
... Cogadh...
Bailtean mòra
Seo liosta na bailtean as motha na Frainge:
Ceanglaichean a-mach
250px|left|thumb|an Fhraing
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa *
Carson City, Nevada
Tha Carson City na phrìomh-bhaile ann an Nevada sna Stàitean Aonaichte. Bha 62,580 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2010. Tha e suidhichte aig 1,463m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1858.