cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rafael Reyes
Beatha ann am Poileataigs
Cha robh sin cho furasda a dheànamh. Aig an toiseach, bha e airson aonadh nàiseanta a bhrosnachadh, tro leasachadh na dùthcha agus malairt. Cha b'urrainn dha sin a dheànamh idir, leis cho làidir 's a bha na dùbhlanaich. Le sin, dh'atharraich e a chuid phoilasaidhean gu tur, agus an ceann greiseag, bha dìreach na dheachdaire. Fhuair e cuidhteas air a' phàrlamaid tro èigheachd, is na buill pàrlamaid dhan phrìosan. Chuir e Ministrealachd an Ionmhais agus Ministrealachd na Cìsean ri chèile, gus airgead a shàbhlachadh agus lorg e iasdan eadar-nàiseanta gus an dùthaich a leasachadh. A bharrachd air sin, chruthaich e banca agus feachdan armachd nàiseanta agus ath-stèidhich e càirdeas dioplomasach leis A' Bheiniseala.
Sgaoil e am teirm aige gu ruige 1919 tro èigheachd eile, ach cha do mhair ann an dreuchd aige na bu fhaide na 1909, air sàilleabh ùpraidean agus aimhreit air feadh na dùthcha, gu h-àraidh aig na oilthighean. Bha e air fheuchdainn ainm a chur ri aontaidhean poiliteagach còmhla ri na Stàitean Aonaichte agus Panama, mu dheidhinn neo-eisimealachd an t-seann Roinne sin. Leig esan an dreuchd agus chaidh e thall thairis na fhògarrach poiliteagach anns an t-Og-mhìos 1919. Thill e air ais dhachaigh ann an 1920, agus dh'eug e le galar-clèibh ann an 1921.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cogadh Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Úbeda
'S e baile faisg air Baeza ann an Andalusia (An Spàinn) a th' ann an Úbeda (IPA: uβeða). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, aig 751m os cionn ìre na mara, anns an Roinn Jaén, 56km air falbh bho Jaén fhèin. Thathar a' ràdh gur e am baile as aosta san Roinn Eòrpa air fad a th' ann Úbeda. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo. 'S e turasachd a tha a' cumail eaconomaidh a' bhaile a' dol. Tha 35,794 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Tha beul-aithris na sgìre fhèin ag ràdh gur e Tubal, ogha Mhaois, a stèidhich am baile. A dh' aindeoin sin, tha rannsachaidhean air an deànamh le arc-eòlaichean à Oilthigh Huelva a' sealltainn gu bheil daoine air a bhith nan tàmh an seo fad còrr is 6,000. Thathar cuideachd air tòrr thobhtaichean a lorg bho na linntean mus do ràinig na Ròmanaich. Bha dùn Ibereach, air an robh Iltaca, dìreach 10km air falbh. Dh'atharraich na Ròmanaich an t-ainm gu Baetula agus dh'fhàs am baile mòran, gus an do rinn na Bhandalaich sgrios air ann sgìre agus thuit an eaconomaidh ann an droch staing. Chan ann mus do ràinig na h-Arabaich a thoisich am baile a dh' fhàs a-rithist, o chionn's gu robh e leth-shligheach eadar trì rìoghachdan cudromach. Thuit am baile ann an làmhan nan Crìosdaidh ann an 1233 agus chaidh a h-uile càil a dhoilidh. Bha am baile seo cho beairteach tro Aois an Òir gun do thog an ailtire Andrés de Vandelvira iomadh toglach spaideil ann. Thàinig an trèana dealain - agus turasachd - ann an 1894. Cha robh sabaid an seo aig àm Cogadh Sìobhalta na Spàinne. A dh'aindeoin sin, rinneadh sgrios air an eaglais agus mharbhadh duine neo dithis.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:Bailtean
Sgùrr na Càrnach
’S e beinn ann an Cinn Tàile air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann an Sgùrr na Càrnach. Tha e 1,002m de dh’àirde agus ’s Beinn Rothaich anns an aonach Còig Peathraichean Chinn Tàile a th' ann Tha e suidhichte eadar Loch Cluanaidh agus Loch Dubhthaich air taobh tuath Gleann Seile. Tha e eadar Sgùrr Fhuaran agus Sgùrr na Ciste Duibhe air an druim.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Cill Mhic Réanáin
‘S e baile beag sa Chontae Dhún na nGall ann an ceann a tuath na h-Èireann a th’ ann an Cill Mhic Réanáin. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Leannan aig 71m os cionn ìre na mara, 30km air falbh bho Dhoire, 128m bho Bheul-Feirste agus 213km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 430 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaochail Cathaoir Ó Dochartaigh an seo ann an 1608, agus bha am baile fo bhuaidh na bhanrìghin Thír Chonail, An Inghean Dubh, ro làimhe.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann
Sùbh-craoibh
thumb|300px|right|Sùbh-craoibh.
'S e meas a th' ann an sùbh-craoibh.
Caol Àcainn
'S e baile beag a tha ann an Caol Acain, Caol Àcain no Caol Àcainn (Beurla: Kyleakin). Tha e suidhichte air ceann an ear an Eilein Sgitheanaich. Tha Caol Loch Aillse mu a choinneimh, thall air tìr-mòr na h-Alba.
Sùbh-craoibh
Roinn-seòrsa:Measan
Caol Àcainn
Eadar 1841 is 16 an Dàmhair 1995 bha aiseagan a’ ruith eatorra, gus an deach Drochaid an Eilein Sgitheanaich a thogail anns a' bhliadhna 1995. Air 22 an Dàmhair 2010 chaidh am bàta HMS Astute an sàs air aʼ grunnd aig Caol Àcainn.
Sùbh-craoibh
Rubus idaeus عليق أوروبي Ostružiník maliník Rubus idaeus Framboisier ヨーロッパキイチゴ Paprastoji avietė Malina właściwa
Caol Àcainn
Cuideachd tha seann chaisteal ann a chaidh a thogail anns an 15mh linn. 'S e Caisteal Maol  an t-ainm a th’ air.
Bun ainm an àite
Tha Àcainn san ainm Caol Àcainn a' buntainn ri ainm Rìgh Lochlannach, Rìgh Hacon (Haakon). B' e seo Rìgh a chaidh a chogadh ris na h-Albannaich, ach a chaill Cath na Leirge ann an 1263. An dèidh a' chath, ghabh na Lochlannaich an ruaig. Chaidh an luingeis a sgapadh bho chèile le gaoith, agus sheòl iad mu thuath ris na h-eileanan. Dh'fhàs an Rìgh Hacon tinn, agus chaidh e air tìr ann an Caol Hacoin. Chuir e seachad ceithir latha deug air an rèidhlean ghorm a tha a' giùlan ainm an Rìgh gus an latha an-diugh. Tha e coltach gun robh an ceàrn sin den Eilean Sgitheanach aig an àm ud fo ùghdarras nan Leòdach a bha de fhuil rìoghail Lochlainn iad fhèin. Tha e air aithris gum b' e sin an t-adhbhar nach do chuir Sgitheanaich an latha sin dragh air an sgioba a bha leis an Rìgh ged bu nàimhdean iad do Rìgh Alba.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Loch an Iasgaich
thumb|Sealladh air Loch an Iasgaich
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch an Iasgaich. Tha e suidhichte ann an Slèite, an t-Eilean Sgitheanach deas air an Druim Fheàrna. Tha a' bheinn Meall Buidhe (168m) san ear-dheas dheth.
Tha an loch seo cho mòr ri 14.3 ha (35.3 acair). 'S e 1.9 km (1.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 692 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil dà eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 114 m (374 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.7 km (1 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach à Loch an Iasgaich gu tuath tro Allt an t-Slugain.
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Lochan Iasgaich agus mar sin chan rathaidean ann a leanas chun na locha seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Marktl
‘S e baile beag ann an ceann a deas na Gearmailte a th’ ann an Marktl am Inn neo dìreach Marktl (Laideann: Mercatellus ad Aenum). Tha an t-ainm a’ ciallachadh fèill bheag sa Ghearmailtis is thathar dhen bheachd gun do stèidheachadh am baile san 13mh Linn. Ann an 1422 fhuair Marktl cead bhon Dhiùc Eanraig VII fèillean a chumail san àite seo. Tha e suidhichte aig 362m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Inn, anns an stàit Bayern, faisg air na crìochan leis An Ostair. Tha am baile 476km air falbh bho Bherlin (Prìomh-bhaile na dùthcha), 95km bho Mhünchen, 276km bho Stuttgart agus 330km bho Heidelberg. Marktl am broinn na sgìre Oberbayern agus tha 2,653 duine a' fuireach anns a’ bhaile.
Tormod Caimbeul
'S e prìomh sgrìobhadair rosg Gàidhlig an fhicheadamh linn a bh' ann an Tormod Caimbeul (1942 - 2015).
Marktl
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Tormod Caimbeul
Sgeul-beatha
Rugadh Tormod Caimbeul (Tormod a’ Bhocsair) ann an Dail bho Dheas, Eilean Leòdhais, ann an 1942. Bha e na sgrìobhadair aig Comhairle nan Eilean agus aig Sabhal Mòr Ostaig, colaiste Ghàidhlig anns an Eilean Sgitheanach. Dh’eadar-theangaich Tormod Caimbeul iomadh leabhar cloinne gu Gàidhlig.
Chaochail e air 2 an Cèitean 2015 aig aois 72. Bha e a' fulang le aillse.
Teaghlach
Bha athair, Aonghas Caimbeul (Am Bocsair), agus uncail, Aonghas Caimbeul (Am Puilean), na bhàird ainmeil agus tha a bhràthair, Alasdair Caimbeul (Alasdair a’ Bhocsair), na sgrìobhadair cuideachd. 'S e sgrìobhaiche-dràma agus rosg a th’ ann a nighean, Catrìona Lexy Chaimbeul.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean an t-Sabhail Caimbeul, Tormod
Coireall na cìche-shluagain
Tha an coireall na cìche-slugain 'na sheòrsa na connraige, air chleachdadh ann an roinn nan cànanan air bhruidhinn. Tha, "R" beag, an samhla san Aibidil Eadar-nàiseanta Fogharach gu bheil a' comharradh an fuaim seo. Tha <tt>R</tt> an samhla na X-SAMPA. Tha a' chonnrag seo aon nan roinn gur air chantainn ris an R sgòrnanach.
Feartan
Feartan an coirill na cìche-slugain:
Far an gur e air lorgadh
Tha ainneamh an coireall na cìche-slugain a-muigh na Roinn-Eòrpa. Tachraidh e ann an roinn nan seòrsaichean an Abchansaise agus ann an Eabhra Aisceanasaidheach. Ann an Lakotais, tha an coireall na cìche-slugain fuaim eugsamhail an suathaidh air labhairt na cìche-slugain, air chleachdadh ro /i/.
Air an Roinn-Eòrpa, tha e a' nochdadh gun do thòisich e 'san Fhraing, à far an sgaoil e ri Gearmailtis choitcheann, a' chuid as motha nan dual-chainntean na Gearmailtise, roinn nan dual-chainntean na h-Òlaindis, roinn nan dual-chainntean Eadailtise a Tuath, agus na dual-chainntean Suainise a Deas agus Nirribhise a Deas. Ann am cuid an àite seo, tha e o chionn air a choisinn suathadh na cìche-slugain fuaim eugsamhail, a tha air ghabhail os làimh gu h-iomlan ann an Olaindis choitcheann agus Danmhairgis. Tachraidh e cuideachd am measg nan luchd-labhairt de cànanan eile, nuair bidh liotachd aig daoine gun nì a' fuaimneachadh an coireall còsagail nas fheàrr doirbh no neo-chomasach (ged tha seo leasaichte gu tric le obair-lèighe bheag no teagasg). 'S dòcha tha Lenin 'na Ruiseanach as ainmeile a chleachdadh an coireall na cìche-slugain.
Seallaibh cuideachd
Roinn-seòrsa:Coireall Roinn-seòrsa:Connragan na cìche-slugain
Khersonska Oblast
'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th'ann an Khersonska Oblast (Ucràinis: Херсо́нська о́бласть, ainm neo-fhoirmeil: Khersonshchyna). 'S e Kherson fhèin 's a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Tha i suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, ri taobh na Mara Azov agus A' Mhuir Dhubh. Tha 1,016,707 duine a' fuireach ann.
Simon Pegg
'S e cleasaiche à Gloucestershire ann an Sasainn a th' ann an Simon Pegg neo Simon John Beckingham (14 an Gearran 1970).
Khersonska Oblast
Eachdraidh
Chaidh Khersonska Oblast a chruthachadh ann an 1944. Bhòt 90.1% nan daoine ann an Khersonska Oblast airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an 1991.
Simon Pegg
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Khersonska Oblast
Ceanglaichean A-mach
Mapaichean
Washington (stàit)
Airson aistean eile faic Washington
'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann an  Washington. Tha i suidhichte san àirde an iar-thuath na dùthcha aig a' Chuan Shèimh. Tha 6,724,540 duine a' fuireach anns an stàite. Tha Olympia na prìomh-bhaile ach 's e Seattle am baile as motha a tha ann an Washington. Chuireadh ainm na stàite oirre airson urram a thoirt do Sheòras Washington, a chiad ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte. Tha e air a bhith na stàit bho 11 an t-Samhain 1889.
Cricieth
Tha am baile Cricieth ann an Gwynedd, a' Chuimrigh. Tha e 109.1 mi (175.6 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 199.3 mi (320.8 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1716 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1101 (64.2%); rugadh 63% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Washington (stàit)
Bailtean Eile
thumb|left|Tahoma, am beann as àirde san stàit
Broc
thumb|right|250px|Broc
Washington (stàit)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Washington (stàit)
Broc
Tha am broc na shineach dubh, liath agus geal, a tha feòil-itheach. Tha e anns an teaghladh Mustelidae. Is e Meles meles an seòrsa a gheibhear ann an Albainn.
Cricieth
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Gwynedd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Òrdag-coise
'S e am meur-coise nas motha a tha anns san òrdag-coise. Tha i air bun-na-coise, far a bheil i co-ionnan ri òrdag-làimhe. Tha i gu math eadar-dhealaichte bho na corragan eile air a' chas.
Se hallux a th'oirre sa Laideann aig na dotairean.
Roinn-seòrsa:Corp
Casquets
Tha trì taighean solais air an eilean ris an canar:
Sgrìobh Victor Hugo a bha a’ fuireach ann an Guernsey anns an leabhar The Laughing Man (L'Homme qui Rit) mu Les Casquets:
Còigeamh Mumhan
'S e Còigeamh na h-Èireann a th'anns An Mhumhan (Gaeilge: Cúige Mhumhan). Tha e suidhichte air an àirde an iar-dheas na dùthcha agus tha 1,246,088 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 24,128km². Tha an Mhumhain a' gabhail a-steach sia chontae: Contae Chiarraí, Contae Chorcaí, Contae Luimnigh, Contae an Chláire, Contae Thiobraid Árann agus Contae Phort Láirge. 'S e Corrán Tuathail (1041m) a th'ann a' beinn as àirde na roinne.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Còigeamhan na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Sgioba nàiseanta rugbaidh Shiombabue
Tha Sgioba nàiseanta rugbaidh Shiombabue fear den sgiobaichean aig rugbaidh, agus am treasamh fear as cudromaiche ann an Afraga deasach as deidh Afraga-a-Deas agus Naimibia. Bha iad ann an da Chupa an t-Saoghail - a' chiad fear, agus an darna.
Gulfport, Mississippi
'S e Gulfport an dàrna baile as motha ann am Mississippi às dèidh prìomh-bhaile na stàite, Jackson. Tha i na laighe eadar an Camas Mheagsago. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 69,220 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 6m os cionn ìre na mara.
Sgioba nàiseanta rugbaidh Shiombabue
Siombabue Roinn-seòrsa:Siombabue
Gulfport, Mississippi
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1898.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Mississippi
678
Bàsan
Roinn-seòrsa:670an
Llanboidy
Tha am baile Llanboidy ann an Sir Gaerfyrddin, a' Chuimrigh. Tha e 66.7 mi (107.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 192.9 mi (310.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1039 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 450 (43.3%); rugadh 61% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Gaerfyrddin Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1644
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1644 (MDCXLIV).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1640an
17 an t-Sultain
'S e 17 an t-Sultain an 260mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (261mh ann am bliadhna-leum). Tha 105 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|150px|[[Anneke Beukman]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
679
Bàsan
Roinn-seòrsa:670an
Venkatraman Ramakrishnan
'S e Bith-eòlaiche às Na Stàitean Aonaichte a th’ ann Venkatraman Ramakrishnan (Tamil: வெங்கட்ராமன் ராமகிருஷ்ணன், Chidambaram 1952). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2009, còmhla ri Ada Yonath agus Thomas A. Steitz.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Daoine às na h-Innseachan
Pastà
right|thumb
Tha pasta na sheòrsa bidh a thoisich ann an Eadailt, a chleachdas flùr, agus a bhios ga bhruith. Is iomadh cruthan a tha air pasta, mar spaghetti, macaroni, tortellini 7c.
Roinn-seòrsa:biadh
Raghnall Mac Ille Dhuibh
Leabhraichean
thumb|right|
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Sgoilearan na Gàidhlig
Stèisean Raineach
thumb|right|250px|An stèisean bhon drochaid 'S e Stèisean Raineach (Beurla: Rannoch railway station) an stèisean-rèile ann an Raineach. Tha e suidhichte air Rathad Iarainn nan Eilean eadar Loch Oisein agus Drochaid Urchaidh.
An-diugh cleachdar togalaichean an stèisean mar rùm-tì agus bùth-gibhtean.
<br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
Roinn-seòrsa:trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Aibidil Arabach
right|200px
Bidh an aibidil Arabach air a cleachdadh ann an Afraga a Tuath, gu h-àraid air an oirthir den Mhuir Mheadhanach, agus anns An Ear Mheadhanach. Gu tric, bidh cànanan sna dùthchannan Muslamach ga cleachdadh, ann an fhoirm atharraichte, m.e. Peirsis, Urdu 7c. B' àbhaist do luchd-labhairt Turcais a bhith ga cleachdadh ron fhicheadamh linn.
Arabach
Ruaraidh Arascain is Mhàirr
B' e neach-poileataigs, sgrìobhadair, neach-iomairt, agus fear-deasachaidh Albannach a bh' ann an Ruaraidh Arascain is Mhàirr (15 Am Faoilleach 1869, Brighton, Sasainn - 5 Am Faoilleach 1960).
Ceitidh Anna NicNeacail
'S e seinneadair a bh' ann an Ceitidh Anna NicNeacail (29 an t-Ògmhios 1906–22 an Dùbhlachd 1995). ’S ann à Ceann a' Ghàrraidh ann am Peighinn a' Chorrain, anns an Eilean Sgitheanach, a bha Ceitidh Anna. Às dèidh sgoil ann am Port Rìgh, bha i a’ dèanamh trèanadh mar thidsear ann an Uibhist a Deas, agus thachair i ri Mairead Fay Sheathach. Fhuair i obair ann am Bun-sgoil Phort Rìgh, agus bha i a’ seinn leatha fhèin agus anns a’ chòisir. Chuir i seachad pàirt dhe a beatha anns an Eaglais Bhric, agus an uair sin ann an Glaschu agus anns am Baile Bhòid. Thill i a Phort Rìgh, agus chaochail i an siud anns an Dùbhlachd 1995.
Ruaraidh Arascain is Mhàirr
Rugadh Ruaraidh Arascain is Mhàirr ann am Brighton mar "Stuart Richard Erskine". Bha athair, William Macnaghten Erskine, anns an arm. Nuair a bha e na bhalach, bha an teaghlach a' fuireach ann an Dùn Èideann. B' i Beurla a' chiad chànan a bha aige, ach dh'ionnsaich e a' Ghàidhlig bho nanny às na Hearadh.
Sgioba nàiseanta rugbaidh na Spàinne
Tha Sgioba nàiseanta rugbaidh na Spàinne air fear de na sgiobaidhean rugbaidh eadar-nàiseanta. Bha iad an sàs ann an Cupa Rugbaidh na Cruinne aon turas.
Ruaraidh Arascain is Mhàirr
Bha ùidh mhòr aige ann an Èireann, gu h-àraid a thaobh poileataigs agus ath-bheòthachadh Gàidhlig na h-Èireann agus cultair dùthchasach na h-Èireann. Bha e eòlach air Pádraig Mac Piarais.
Bha Ruaraidh Arascain is Mhàirr gu mòr airson neo-eisimeileachd na h-Alba agus bha e a' feuchainn ri Gàidhlig na h-Alba a bhrosnachadh - air an adhbhar sin, chuir e air dòigh còig irisean thar nam bliadhnaichean: Am Bàrd, Alba, Guth na Bliadhna, An Sgeulaiche, agus An Ròsarnach.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Sgioba nàiseanta rugbaidh na Spàinne
Spàinn Roinn-seòrsa:an Spàinn
Bangkok
Is e prìomh-bhaile Tài-lann a tha ann am Bangkok. 'S e am baile as motha den dùthaich cuideachd. Tha ainm a’ bhaile (Thai: Krung Thep Maha Nakhon, IPA: kruŋtʰeːp mahaːnakʰɔn) a’ ciallachadh: "Baile nan ainglean". Tha Bangkok suidhichte air bruaich Abhainn Chao Phraya. Tha am baile cudthromach ann an ear-dheas na Àisia mar teas meadhan eaconomach.
Iomraidhean
thumb|280px|left|Bangkok
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia an Ear-Dheas Roinn-seòrsa:Bailtean
Ceitidh Anna NicNeacail
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Seinneadairean Sgitheanach
1645
MDCXLV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1640an
Gaoda Bheinn
thumb||A' dol fodha na [[grian|grèine air Gaoda Bheinn]] 'S e Gaoda Bheinn neo Gaoithe Bheinn (Beurla: Goat Fell) a' bheinn as motha air eilean Arainn. Tha i 874 metair air àirde (2,867 troigh). Tha e aig an National Trust for Scotland a-nis.
thumb|Gaoda Bheinn bho cala [[Àird Rosain]]
Chan eilear cinnteach mun ainm Gàidhlig ceart. Tha cuid ag ràdh gu bheil e a’ tighinn às an ainm Gaodabheinn (Beinn Gobhar neo Goat Mountain) a thàinig bhon seann fhacal Lochlannais Geita–Fjall. Neo is dòcha gun tàinig e bhon fhacal Gàidhlig gaoth, a’ ciallachadh Beinn Gaoitheach. Mar sin tha ainm eile air: Gaoithe Bheinn.
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Arainn
Bratach a' bhaile
Is e ìomhaigh a tha ann am bratach a' bhaile a tha sònraichte don bhaile fhèin. Eadhon ged nach eil bratach aig gach baile, tha iad gu math cumanta anns an Roinn-Eòrpa agus anns na Staitean Aonaichte.
Cleachdar a' bhratach mar riochdachadh aig tachartan oifigeil agus bidh muintir a’ bhaile ga cleachdadh a’ sealltainn cò às a tha iad.
Tha liosta anns an Wikipedia Commons le brataichean nam bailtean:
Meanbh-chuileag (buidheann)
Saoil an e a' mheanbh-fhrìde a bha thu a' lorg?
'S e buidheann oideachadh dràma Ghàidhlig a th' ann am Meanbh-chuileag. Tha i a' ruith fo sgeith Fhèisean nan Gàidheal.
Chaidh a' bhuidheann a stèidheachadh ann an 2000 mar phàirt de phròiseact air a ruith le Fèis Dhùn Èideann. Bha i stèidhichte ann an Gracemount ann an Dùn Èideann bho Iuchar 2002 gu Cèitean 2006, nuair a ghluais a' bhuidheann gu Inbhir Nis.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Buidhnean Gàidhlig
Meur-coise
Tha meur-coise na seòrsa-corraige air bun-na-coise. Se òrdag-coise a tha air an tè as motha.
Cúcuta
‘S e prìomh-bhaile na roinne Norte de Santander, ann an Coloimbia, a th’ ann an Cúcuta Faidhle:ltspkr.png [[Media: Es-Cúcuta-Word.ogg|'ku.ku.ta]], neo San José de Cúcuta. Tha e suidhichte aig 320m os cionn ìre na mara is tha e 568km air falbh bho Bhogotá. agus tha teodhachd meadhan dhe 28° aige, rè a’ bhliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1733 anns an sgìre ris an canar Sliabh an Ear (Spàinntis: La Cordillera Oriental) anns na h-Andes. Tha eaconomaidh làidir aig a’ bhaile, stèidhichte air sreath fhada dhe gnìomhachasan leis gu bheil am baile dìreach ri taobh na crìochan leis A' Bheiniseala. Tha àireamh-shluaigh dhe 587,676 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a’ chunntas-sluaigh mu dheireadh. 'S e Cúcuta an 6mh baile as motha na dùthcha. agus an 72mh baile as motha ann an Aimearaga-Laideannach Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1733.
Pastra
right|thumb|Pastra
Cúcuta
Freumhan an Ainm
Mar a b' àbhaist ann an Aimearaga, chaidh ainmean-àite a chruthachadh le freumhan anns na creideamhan nan Spàinnteach: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm aige bho Naomh Seosaiph, neo José ann an Spàinntis. Thathar ag ràdh gu bheil Cúcuta a' ciallachadh Taigh na Daoine Sìthe ann an Cànan Bari. Tha feadhainn eile a' mìneachadh gur e Kuku-uta  an seann ainm a bh' air a' bhaile agus gu bheil sin a' ciallachadh Taigh an Diabhail ann an cànan Tùsanach.
Pastra
Tha pastra na measgachadh de fhlùr, gheir, uisge agus uaireannan buidheagan. Tha e air a ridhleadh rèidh agus air fhuineadh. Nithear pàidhean le pastra.
Cúcuta
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 587,676 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 20,012 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Pastra
Roinn-seòrsa:Biadh
Cúcuta
Sluagh a' bhaile
A thaobh chinnidhean, 's iad daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Cúcuta, ach tha 0.86% dhe Tùsanaich agus 1.02% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dha 92.2% dhe na daoine ann an Cúcuta leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 48.5% dhe na dachannan.
Gracemount
'S e sgìre ann an ceann a deas Dhùn Èideann a tha ann an Gracemount. Tha i suidhichte eadar Liberton agus Southhouse/Burdiehouse.
Cúcuta
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Cúcuta. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
Gracemount
Ceanglaichean a-muigh
Ionad Òigridh agus Coimhearsnachd Ghracemount
Loch Àrd
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Àrd. Tha e suidhichte ann an Slèite, san Eilean Sgitheanach. Tha baile an Teanga san ear dheth.
Gracemount
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Cúcuta
Daoine Ainmeil
Francisco de Paula Santander (1792 - 1840): Ceann suidhe na dùthcha eadar 1819 agus 1826.
Loch Àrd
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Àrd, agus chan eil rathad a dol thuige.
Cúcuta
Daoine Ainmeil
Virgilio Barco Vargas (1921 - 1997): Ceann suidhe na dùthcha eadar 1986 agus 1990.
Loch Àrd
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Dolbenmaen
Tha am baile Dolbenmaen ann an Gwynedd, a' Chuimrigh. Tha e 111.8 mi (179.8 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 200.5 mi (322.7 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1303 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 883 (67.8%); rugadh 67% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Cúcuta
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Cúcuta
Dolbenmaen
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Gwynedd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Cúcuta
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Bailtean
Donnchadh Peutan
'S e seinneadair a bh' ann an Donnchadh Peutan (1886-1954). Rugadh Donnchaidh ann an Siadar, faisg air Ùige, anns an Eilean Sgitheanach. Bha beatha brònach aige, oir shiubhail a bhean nuair a rug i an aona phàisde a bhʼ aca. Sheinn Donnchaidh ann an nòs traidiseanta, agus chaidh a chlàradh airson Sgoil Eòlais na h-Alba le Seumas Ros, a bha a’ smaoineachadh gur e seinneadair air leth a bh’ ann - gu h-àraid nuair a bha e a’ gabhail nan òran aig Mac Mhaighstir Alasdair.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Seinneadairean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Gneiss
thumb|Gneiss liath 'S e clach cumanta a tha ann an gneiss. Chaidh a cruthachadh à clachan tùsanach, mar a b' àbhaist clach theinnteach no clach ghrùideach tro phròiseas chruth-atharrachail a bha a' tachairt san àite seo. Canar Orthogneiss ri gneiss a thàinig bho chlachan teinnteach, mar is trice tha i dathte agus canar paragneiss ri tè a chaidh a cruthachadh à clachan grùideach, mar is trice tha i liath. Tha coimeasg na cloiche a' crochadh air a' chloich tùsanach air sgàth 's gun robh na gràinnean mèinnireach ann ron phròiseas chruth-atharrachail.
Thathar den bheachd gun tàinig am facal "gneiss" bhon fhacal Gearmaineach "gneist" a tha a' ciallachadh "a' sradadh", air sgàth 's gu bheil a' chlach a' boillsgeadh.
'S e seòrsa sònraichte de ghneiss a tha ann gneiss Leòdhasach a chaidh a cruthachadh à clach-ghràin agus gneiss. 'S aon de na clachan as sine air feadh an t-saoghail a th' innte agus tha i cumanta anns na h-Eileanan Siar.
682
Bàsan
Roinn-seòrsa:680an
Southaven, Mississippi
‘S e baile faisg air Memphis ann an ceann a deas nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Southaven. Tha e suidhichte ann am DeSoto County, Mississippi. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 48,982 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 94m os cionn ìre na mara.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Mississippi
Huesca (provincia)
'S e provincia na Spàinne a tha ann an Huesca (IPA: weska, Aragonais: Uesca, Catalanais: Osca). Tha e na laighe ann an Aragón, air an àirde an ear-thuath na dùthcha. 'S e Huesca a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Aragòin i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Huesca fad 15,636km² agus tha 219,138 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 43mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an siamh tè a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochain aice le Zaragoza, Nafarroa, Lleida agus An Fhraing. 'S e Spàinntis, Catalanais agus Aragonais a tha gam bruidhinn an seo.
Peabar
Is dòcha gu bheil thu a' lorg piobar (glasraich)
right|thumb
Tha peabar neo piobar pùdar air a bheil blas teth, a chleachdar gus biadh a bhlasachadh. Tha piobar geal, donn agus dubh ann.
Roinn-seòrsa:Spìosradh
Pipar Poivrier Pipiriniai Svartpeppar
Loch na Meilich
thumb|Sealladh air Loch na Meilich
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch na Meilich. Tha e suidhichte ann an Ratharsair ann an ceann a deas an eilein. Tha Hallaig san àirde an ear-dheas dheth. Tha e na laighe aig cois Dùn Caan. Tha Loch Meall Daimh san àirde an ear-thuath agus Loch a' Chadha-chàrnaich san ear-dheas dheth. Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch na Meilich. Tha dìreach slighe a' dol seachad air ceann a deas an locha.
Tha Loch na Meilich cho mòr ri 19.3 acair. 'S e 1.6 km (1 mhìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 735 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 326 m (1070 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.3 km (0.8 mìle) air falbh bhon mhuir.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Ratharsair
Ian Grimble
'S e neach-eachdraidh, craoladair agus sgrìobhadair Albannach a bh' ann an Ian Grimble. Bha ùidh shònraichte aige ann an cultair, litreachas agus eachdraidh nan Gàidheal.
A bheatha
Rugadh e ann an Hong Kong, ach 's ann à Alba a bha a phàrantan. Fhuair e foghlam aig Colaiste Bhalliol, Oilthigh Oxford. Aig àm an dàrna cogaidh, bha e stèidhichte anns na h-Innseachan. Thòisich e ag obair aig a' BhBC ann an 1955. Rinn e iomadh prògram mu dheidhinn eachdraidh na h-Alba.
Ian Grimble agus a' Ghàidhealtachd
Bha ùidh mhòr aig Ian Grimble ann an eachdraidh na Gàidhealtachd, agus dh'ionnsaich e Gàidhlig cuideachd, b' urrainn dha leughadh agus sgrìobhadh sa chànan. Nuair a chaidh Taigh-tasgaidh Srath Nabhair a stèidheachadh, bha Ian Grimble an sàs anns a' phròiseact seo.
Sgrìobh Ruaraidh MacThòmais an dàn mu dheidhinn Ian Grimble, agus chaidh e fhoillseachadh anns an leabhar Sùil air Fàire (Acair, 2007).
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Grimble, Ian Grimble, Ian
1646
MDCXLVI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1640an
Llanddarog
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Gaerfyrddin Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
684
Bàsan
Roinn-seòrsa:680an
Günter Grass
'S e sgrìobhadair Gearmailteach a bha ann an Günter Grass. Rugadh e 16 an Dàmhair 1927 agus chaidh a thogail ann an Danzig (neo Gdansk). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1999. Anns a' bhliadhna 2000 fhuair e duais mar smocair-pìoba na bliadhna, duais a gheibh daoine cliùiteach a bhios ri smocadh pìoba gu moiteil. Bha e na bhall na SS.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gearmailteach Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Les Houmets
thumb|right|250px|Suidheachadh Les Houmets 'S e aon de na h-Eileanan a' Chaolais a th’ ann an Les Houmets. Tha e a’ gabhail a-steach Houmet Benest/Houmet Benêt, Houmet Paradis agus Houmet Hommetol (Omptolle).
Tha e suidhichte anns a’ Chaolas Shasannach san taobh an ear Guernsey.Tha e na phàirt den Bailiwick of Guernsey.
Chan eil duine a’ fuireach an seo an-dràsda.
Tha an t-ainm Les Houmets ceangailte leis a’ chànan Seann-Lochlannais, tha an iar-leasach  -hou (holm) a’ ciallachadh: "eilean".
Sgrìobh Victor Hugo mu dòigh-bheatha na daoine anns an leabhar aice: The Toilers of the Sea (Les Travailleurs de la mer). Mar eiseimpleir mu Gilliat, prìomh- caractar anns an ùr-sgeul, a bha a’ fuireach ann an Houmet Paradis:
Chaidh an leabhar a sgrìobhadh anns na 1860mh, ach chluich an sgeulachd anns na 1820mh, nuair a bha daoine a’ fuireach anns an eilean fhathast.
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Niall Peutan
'S e seinneadair a bh' ann an Niall Peutan (1888-1973). 'S e “Niall Gobha” am far-ainm a bh' air. Rugadh e ann an Heirmisiadar, faisg air Bhaltos, Stafainn, anns an Eilean Sgitheanach. ’S e duine beag, eirmseach a bh’ ann, agus math air na h-òrain. Uaireannan, bhiodh e a' dèanamh òran ùr le seann fhonn.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Seinneadairean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Gao Xingjian
'S e bàrd, agus sgrìobhadair à Sìona a th' ann Gao Xingjian (高行健). Rugadh e ann an Ganzhou ann an 1940. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 2000.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Sìneach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Sìn
Maria Goeppert-Mayer
B' e fiosagaiche às a' Ghearmailt a bha ann am Maria Goeppert-Mayer.
Tha i ainmeil airson am modail sligeach an niùclais atamach.
Beatha
Rugadh Maria Goeppert ann an Kattowitz (a-nis sa' Phòlainn) agus dh'imrich an teaghlach aice do Ghöttingen nuair a bha i 4 bliadhna dh'aois. Bha i na h-oileanaich aig an Oilthigh Ghöttingen agus sgrìobh i an tràchdas aice, "Mu phròiseasan bunaiteach le dà leuman cuantamach" fo Mhax Born.
Phòs i Joseph Edward Mayer, fiosagaiche eile, agus dh'imrich iad do na Stàitean Aonaichte ann an 1930. Theagaisg i gun phàigh ann an Oilthigh Johns Hopkins agus Oilthigh Cholumbia. Ri linn an Dàrna Cogadh dh'obraich i air am boma atamach agus ann an 1960 chaidh i na h-ollamh aig an Oilthigh Chalafòrnia.
Cuimhneachan-sìthe Hiroshima
thumb|Cuimhneachan-sìthe Hiroshima Gheibhear Cuimhneachan-sìthe Hiroshima （広島平和記念碑） ris an abrar Cuach-mhullaich a' Bhoma Dadamaich no Genbaku Dōmu （原爆ドーム） ann am Pàirc Cuimhneachan na Sìthe ann an Hiroshima, san Iapan. Chaidh inbhe làrach-dualchais na cruinne a thoirt dha le UNESCO an 1996. Tha an làrach mar chuimhneachan air casgradh nan daoine a bha a' fuireach ann nuair a spreadh boma atamach os cionn a' bhaile air 6mh an Lùnastal, 1945. Thathar ag ràdh gun deach còrr is 70,000 duine a mharbhadh sa bhad, 's gun do bhàsaich 70,000 eile ri linn nan leòntan a dh'fhuiling iad bhon rèididheachd, ach dha-rìribh, chan eil fhios cinnteach cò mheud a bhàsaich sa chiad dol a-mach, oir sna seachdainean ron ionnsaigh bha na mìltean de mhuinntir na sgìre timcheall Bhaile Hiroshima air thighinn ann gus cuideachadh le leagail thogalaichean agus, le rèiteachadh an àite an dèidh sin. Mar sin dheth, bha gu leòr a bharrachd air an àireamh-shluaigh de 350,000 duine anns a' bhaile aig àm leagail a' bhoma smùirneanaich.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cogadh Roinn-seòrsa:An t-Seapan
Teine an taighe-tionnsgain Trì-cheàrnag
thumb|right|An togalach Asch, làrach teine an taighe-tionnsgain Trì-cheàrnag thumb|An teine anns an taigh-tionnsgain Bha an Teine an taighe-tionnsgain Trì-cheàrnag ann an Eabhraig Nuadh air A' Mhàrt 25, 1911, 'na sgiorradh-tionngain as motha 'san eachdraidh am baile mhòir Eabhraige Nuaidh, a' toirt gu buil am bàs de 146 obraichean-culaidhe a bhàsaich 'san teine no a leum ri am bàsan. Lean an teine ri reachdaireachd gum feumaidh inbhean an teàrmainn leasaichte agus chuidich e a bhrosnachadh an cinntinn an International Ladies' Garment Workers' Union, gun do chog airson inbhean na h-oibre nas fhèarr airson obraichean nan taighean-ceàirde na tràillealachd sa' ghnìomhachas sin.
An Teine
Thug an comann obair ri 500 obraiche, mar as trice ban-inimrichean òga às an Eadailt is às an Ear na Roinne-Eòrpa, roinn dhiubh cho òg ri dà bliadhna dheug a dh'aois, a dh'obraich ceithir uair deug fad 60 ri 72 uair na t-seachdain, fuaigheal buill-aodaich airson $1.50 'san t-seachdain.
Ged rinn an International Ladies' Garment Workers' Union rèite air aontachadh co-chonnsachadh riochdaireach a' dìon a' mhòrchuid nan obraichean seo an dèidh obadh-obrach de ceithir mìos, dhiùlt Triangle Shirtwaist a chur làmh ris an aontachadh.
Bha coltach an ama na cuir an taighe-tionnsgain. Bha taisgte obair-aodaich lasanta feadh gach àite an taighe-tionnsgain, bha mìrean an aodaich sgaoilte thairis nan làr, chroch cumaidhean 's dealbhaidhean air pàipear eadar-fhighe thairis nam bòrd, bha cumanta gabhail ceò, bha soilleireachd ullaichte le soillseachadh na tollainne, agus cha robh ann tùchairean-teine.
Air an fheasgair dhen Mhàirt 25, 1911, thòisich teine air an làr ochdamh. Thòisich a bharrachd lasadair no toitean an teine. O cheann an uair sin, chan eil fhios aig neach co-dhiù bha e sgiorradail no a dheòin. Thug obraiche às an làr ochdamh rabhadh ris na h-obraichean air an làr deicheamh agus b' urrainn do na h-obraichean air na làir sin a theicheadh. Ge-tà, oir dragh leis an cian-chonaltradh, cha d'ràinig an rabhadh air an teine an làr naoidheamh an ceann ùine.
Air an làir naoidheamh, bha a-mhàin dà dorsan a treòrachadh a-mach. Bha aon buidheann nan staidhrean a' lìonadh le smùid agus teine a-cheana nuair chunnaic na h-obraichean gun robh an togalach a' losgadh. Bha glaste an doras eile air a bhith, a-rèir coltais a stadadh obraichean à glacadh no gabhail beàrnan agus a chumail eagraichean-aontachaidh a-mach.
A-mach, a dh'aithghearr thuit an teàrnadair-o-theine, rud lamaranta, air acair gu dona, às an teas agus fodhan truime nan daoine a' feuchainn a theicheadh. Stad na dà àrdaichearan ag obrachadh cuideachd, a' gearradh an teicheadh sin.
A' tuigsinn nach robh ann slighe eile a theicheadh às an teine, bhris roinn nam ban na h-uinneagan agus leum iad dhan làr naoi làr fodha. Dh'fhosgail mnathan eile na dorsan nan àrdaichear agus leum iad sìos na cruinn a thighinn gu stad air a' mhullach an àrdaicheir. Mhair beagan beò na tuiteaman seo. Rinn na cuirp air thuiteam agus na h-ìobairtich a' tuiteam duilgheadas airson na luchd-smàlaidh a ruigheachd an togalach.
Dh'fhuirich an còrr gus an cheannsaich an teine iad. Ràinig na luchd-smàlaidh gu luath ach cha b' urrainn dhaibh an teine a stadadh, oir cha robh ann àraidhean ri fhaighinn gun ruigidh thairis an làir siathamh. Bhàsaich 146 daoine.
Iomradh
Roinn-seòrsa:Teine Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Eabhraig Nuadh Roinn-seòrsa:Boireann-dhligheachas
683
683
Bàsan
Roinn-seòrsa:680an
Piobar (glasraich)
Tha peabar neo piobar na ghlasraich air a bheil measan dearg neo uaine. Cleachdar gu tric ann an cocaireachd Mexicanach.
Roinn-seòrsa:biadh
1647
MDCXLVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1640an
Crevichon
thumb|right|250px|Suidheachadh Crevichon 'S e aon de na h-Eileanan a' Chaolais a th’ ann an Crevichon.
Robert Lefkowitz
'S e Ceimigear às Na Stàitean Aonaichte a th' ann Robert Joseph Lefkowitz (Eabhra: רוברט לפקוביץ', Eabhraig Nuadh 15 an Giblean 1943). 'S e inimrich Iùdhaich às A' Phòlainn a bh'ann a chuid phàrantan, Max agus Rose. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2012, còmhla ri Brian Kobilka.
Crevichon
Tha e suidhichte anns a’ Chaolas Shasannach san taobh tuath Jethou agus faisg air Herm.
Robert Lefkowitz
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Iùdhaich
Crevichon
Tha e na phàirt den Bailiwick of Guernsey.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Hattiesburg, Mississippi
'S e Hattiesburg am baile a tha ann an Mississippi. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 46,626 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 52m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1898.
Càrn Beithe
thumb|Carbeth Inn air an A809 'S e fearann anns an Sgìre Cille Earnain a tha ann an Càrn Beithe (Beurla: Carbeth).
Tha e suidhichte mu dà mhìle air taobh an iar-dheas Bhalfron agus air taobh tuath Cille Earnain. Tha e anns a' Chomhairle Shruighlea. Tha taigh-mòr (mansion) ann ris an canar Carbeth House. Chaidh a thogail anns an 17mh linn. Anns na 1980an chaidh an taigh-mòr air atharrachadh gu flataichean.
Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar, frith-rathad astair eadar Glaschu agus A' Ghearastan, a' dol tro Chàrn Beithe.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Comhairle Shruighlea
Bàn-righ Ealasaid I
Rugadh a' Bàn-righ Ealasaid I air 7 an t-Sultain 1533 agus chaochail i air 24 am Màrt 1603.
11mh linn RC
11mh linn RC
Bàsaichean
Roinn-seòrsa:11mh linn RC
Loch Ghabhsgabhaig
thumb|Sealladh air Loch Ghabhsgabhaig
Tha an loch seo cho mòr ri 0.5 ha (1.2 acair). 'S e 0.3 km (0.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 99 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 101 m (331 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.1 km (0.7 mìle) air falbh bhon mhuir.
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Ghabhsgabhaig, ach tha taigh airson bhàtaichean air bruach an locha. Tha an rathad beag a leanas gu Tarsgabhaig a' dol seachad air faisg air an loch.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Kuala Lumpur
'S e prìomh-bhaile Mhalaidhsia a th' ann an Kuala Lumpur.
left|thumb|Sealladh air staigh-bhaile Kuala Lumpur. Tha fear de na tùir den Togalach Phetronas ri fhaicinn a clì agus aig astar am Menara KL.
left|thumb|Am pàirc KLCC
18 an t-Sultain
'S e 18 an t-Sultain an 261mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (262mh ann am bliadhna-leum). Tha 104 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|Bratach [[Catalòinia|Chatalòinia]]
Breithean
thumb|left|180px|Garbo mu 1930
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Cearrara
thumb|Còrsa an ear Chearrara thumb|Caisteal nan Geimhlean 'S e aon de na h-Eileanan a-staigh a tha ann an  Cearrara  (IPA: [ˈkʰʲɛrˠəɾə], Beurla: Kerrera)". Tha e suidhichte air àird an iar na h-Alba, faisg air an Oban. Tha e ceangailte ri tìr-mòr le aiseagan a tha a’ ruith eadar an eilean agus Dùn Uabairtich. 'S e seo na Co-chomharran aige: 56° 24′ 0″ Tuath is  5° 32′ 0″ Iar.
Wiesbaden
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Cearrara
Tha Cearrara mu 1,214  heactair ceàrnagach de mheud. ‘S e Carn Breugach an t-àite as àirde anns an eilean, tha e 189 meatair (620 troigh) os cionn na mara.
Anns a’ bhliadhna 2001 bha 42 duine a’ fuireach an seo agus a rèir cunntas-sluaigh 2011 cha robh ach 34 duine a' fuireach anns an eilean. Tha àiteachas aon de na gnìomhairean as cudthromaiche anns an eilean.
Tha Cearrara ainmeil airson a’ chaisteil aige. Chaidh "Caisteal nan Geimhlean" (Beurla: Gylen Castle) a thogail anns a’ bhliadhna 1587 le Donnchadh MacDhùghaill. Tha an caisteal fosgailte do luchd turais, tha cafaidh faisg air.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Svetlana Alexievich
'S e sgrìobhadair às a' Bhealaruis a tha ann an Svetlana Alexandrovna Alexievich. Tha i ainmeil airson a' co-chruinneachaidhean aithrise fianaise on seann Aonadh Sobhiat.
Gàirdean
'S e an spadag uachdarach a tha ann an gàirdean (Laideann: brachium).
Svetlana Alexievich
Beatha
Rugadh i san Ucràin ach dh'fhàs i mòr sa' Bhealaruis. Bha i na h-oileanach aig an Oilthigh Stàite na Bhealaruis agus chaidh i na neach-naidheachd. Dh'fhoillsich i a' chiad leabhar aice, "У войны не женское лицо" ('Aodann neo-bhanail na chogaidh') ann an 1985. Tha i a' dèanamh ceudan de agallamhan airson a h-uile leabhar, eadar-dhuilleagaichte le a h-aithrisean.
Gàirdean
Tha e air a cheangal ris an làimhe agus a' ghualainn.
Svetlana Alexievich
Urraman
Bhuannaich i an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 2015 airson "a sgrìobhaidhean ioma-ghuthach, carragh-chuimhne do mhisneach agus fulang anns an t-àm againn".
Còigeamh Laighean
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Èirinn Roinn-seòrsa:Còigeamhan na h-Èireann
Gàirdean
'S e an prìomh-shiostam leithean a tha anns am plexus brachialis agus tha an radius, an ulna agus an humerus na chnàmhan as cudromaiche san gàirdean.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eòlas-bodhaige
V. S. Naipaul
Urraman
Bhuannaich e an Duais W H Smith airson The Mimic Men (1968), an Duais Booker airson In a Free State (1971) is an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 2001.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean à Trianaid agus Tobago Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Breatannach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine à Trianaid agus Tobago
Bun-na-coise
right|thumb|200px|Cnàmhan
Gerhard Ertl
'S e ceimigear às a' Ghearmailt a th' ann an Gerhard Ertl.
Bun-na-coise
Tha bun-na-coise co-ionnan ris an làmh ach aig ceann eile na bodhaige. Mar is àbhaist, chan eil sgapadh eadar cas agus bun-na-coise sa Ghàidhlig fhèin, ach is iomadh cànanan eile aig a bheil facal sònraichte, m.e. Beurla foot, agus Fraingis pied. Chan eil sin cho mi-àbhaisteach, ann an dòigh - ann an Ruiseis 's e an aon facal - Рука (ruka) - a tha aca air làmh is gàirdean còmhla ri chèile.
An Tàinistear
thumb|right|400px|Seamus Dùghlas, Tàinistear na h-Alba (mu 1580)
Bun-na-coise
Tha còig meuran-coise air gach fear, agus mar is trice, sna dùthchannan fuara, cuiridh daoine brògan orra.
Brian Kobilka
'S e ceimigear às Na Stàitean Aonaichte a th' ann  am Brian Kobilka (Little Falls, Minnesota 30 an Cèitean 1955). 'S e inimrich caitligich às A’ Phrùis a bh'ann a chuid shinsearan, a stèidhich taigh-grùide ainmeil san 19mh Linn. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2012, còmhla ri Robert Lefkowitz.
An Tàinistear
'S e pearsa a nì obair Rìgh neo Banrìghinn fhad's a bha esan/ise na leanabh neo ro òg airson an gnothach a dheànamh a th'ann an Tàinistear neo Leas Rìgh. 'S e Guardian am facal a bha aca anns a' Bheurla Gallda. Gu tric 's e ball theaghlaich rìoghail neo àrd mhinistear an Riaghaltais a bhios ann.
Gerhard Ertl
Rugadh e ann an Stuttgart 10 an Dàmhair 1936 is bha e na oileanach ann an Stuttgart, Paris agus Munich. Sgrìobh e an tràchdas aig an Oilthigh Teicnigeach Munich far an deach e na òraidiche ann an 1965. Ghluais e gu Oilthigh Hanòbhair ann an 1968 far an deach e na ollamh is thill e gu Munich aig an LMU ann an 1976. Chaidh e stiùiriche an roinn ceimigeachd fhiosaigeach aig an Institiud Fritz Haber dhen Comann Max Planck ann an 1986.
Brian Kobilka
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Gerhard Ertl
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2007.
An Tàinistear
'S ann às an fhacal Laideann regens/entis, a tha a' ciallachadh riaghaladh, far an d' fhuair iomadh chànan ann an Roinn Eòrpa am facal airson Tàinistear, mar a' Bheurla (regent), an Eadailtis (reggente) , an Fhraingais (régent) , a' Ghearmailtis (Regent) agus an Spàinntis (regente).
Gerhard Ertl
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Dolgellau
Tha am baile Dolgellau ann an Gwynedd, a' Chuimrigh. Tha e 92.3 mi (148.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 180.8 mi (290.9 cilemeatair) bho Lunnainn. Tha Dolgellau suidhichte ann an Eryri, roinn tradaiseanta timcheall air a' bheinn Yr Wyddfa is  pàirc nàiseanta ann an ceann a tuath na Cuimrigh. 'S e sin a' chiad phàirc nàiseanta a chaidh a chur air bhonn anns a' Chuimrigh ann an 1951 agus tha i cho mòr ri  838 mìle ceàrnach (2,170 km2).
A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 2616 daoine a' fuireach anns a' bhaile seo, agus bha Cuimris aig 1694 (64.8%). Rugadh 69% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Gwynedd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Poltavska Oblast
'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th'ann am Poltavska Oblast (Ucràinis: Полтавська область, ainm neo-fhoirmeil: Poltavshchyna). 'S e Poltava fhèin's a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Tha i suidhichte air an àirde an ear na dùthcha.