cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mianmar
Tha crìochan aice san earra-thuath leis na h-Innseachan, san ear le Làthos, sa tuath le Sluagh-phoblachd na Sìne san iar le Bangladais agus san ear-dheas le Tài-lann.
Ghabh na feachdan armaichte smachd a-rithist ann an 2021 an dèidh do 10 bliadhna de dheamocrasaidh is chuir iad Aung San Suu Kyi is buill eile an riaghaltais an grèim.
Iomraidhean
250px|thumb|left|Teampall Mingun ann am Mianmar
thumb|250px|Casaid ann am Mianmar 2007
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia an Ear-Dheas
An Crios-Grèine
upright=1.5|thumb|An Crios-Grèine
Tha 99.86 % dhen tomad a tha sa Chrios-Grèine aig a' Ghrian fhèin.
Seo na planaidean a tha 'na bhroinn:
A bharrachd air a' ghrian 's na planaidean, tha 169 fadagan (gealaich) san rian-grèine a' dol mun cuairt nam planaidean (agus 's docha barrachd dhiubh air nach eil sinn eòlach fhathast) agus mìltean de reultan earballach ("comaidean") agus clachan mòra.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Planaidean Roinn-seòrsa:Reul-eòlas
Kemptown, Alba Nuadh
Tha Kempton ann an Siorrachd Cholchester, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Pentre
Tha am baile Pentre ann an Rhondda Cynon Taf, a' Chuimrigh. Tha e 18.1 mi (29.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 144.8 mi (233.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 5035 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 610 (12.1%); rugadh 96% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Pentre
Taisbeanach (gràmar)
Tha an “Taisbeanach” (Beurla ‘’indicative (mood)’’) den riochd de ghnìomhair a sheallas rudeigin, a bheir seachad fiosrachadh, 7c. Tha “seinn” na riochd taisbeanach ann an “sheinn i òran aig a’ chèilidh
Roinn-seòrsa:Teirmean gràmair
24 an Cèitean
'S e 24 an Cèitean an 144mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (145mh ann am bliadhna-leum). Tha 221 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Ban-rìgh Bhictoria|Bhictoria òg]]
Northfield, Minnesota
‘S e baile faisg air Faribault ann an cridhe nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Northfield. Tha e suidhichte aig 276m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Cannon, 1,472km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha agus 54km bho Shaint Paul, prìomh-bhaile na stàite. Tha 20,0071 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1855.
24 an Cèitean
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Northfield, Minnesota
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Minnesota
Na Sopranos
Caractaran
'S e seo liosta de chuid dhe na caractaran as cudromaiche san t-sreath:
Roinn-seòrsa:TBh Roinn-seòrsa:Film
An Sionnach Sgianach
'S e An Sionnach Sgianach gaisgeach ann an cruinne-cè comaig Marvel. Tha na phairt den bhuidheann shar-ghaisgich, na X-Seoid. 'S e "Logan" a tha air mar ainm ged nach eil fhios aig duine de an t-ainm ceart a tha aice.
Cumhachdan
'S e mutantach a tha ann agus 's e an cumhachd a tha aige gur urrainn dha slànachadh bho leòn sam bith gu math luath agus gu bheil sgeinean na dhùirn a thig a-mach nuair a dh'fheumas e sabaid.
TBH
Bidh An Sionnach Sgianach a' nochdadh san t-sreath "An Sionnach Sgianach agus na Seòid" air BBC Alba.
Cathy NicDhòmhnaill
Tha Cathy NicDhòmhnaill na craoladair sa Ghàidhlig agus Beurla. 'S ann à Steòrnabhagh a tha Cathy agus tha i ri cluinntinn air Radio nan Gàidheal agus BBC Radio Scotland. Bha i na preseantair air Reporting Scotland agus Prosbaig cuideachd.
Roinn-seòrsa:Craoladairean Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
José de Obaldía
B' e José de Obadía y Orejuela (Santiago de Veraguas, 19mh an t-Iuchar 1806 - San José de David, Panama, 28mh an Dùbhlachd 1889) neach-poileataigs agus fear-lagha à Panama. Bha e an sàs anns na Seòmraichean Riaghlaidh ann an Coloimbia agus bha e na Riaghladair air Roinn a' Chaolais (Panamá an latha an-diugh). Bha e os cionn Riaghaltais Choloimbia seachd tursan mar leas ceann-suidhe; ged an robh sin airson greiseagan beaga, an turas mu dheireadh bho 5mh an Lùnasdal 1854 gu ruige 1 an Giblean 1855. Shabaid e an aghaidh an deachdaire José María Melo agus chuir e às a' chathair e, agus mar sin chuir e an Riaghaltas laghail air dòigh a-rithist. Chuir e ainm gu cruthachadh Stàit Uachdaranach na Panama. Le sin, thug e pàirt uabhasach cudromach ann an sabaid airson Neo-eisimeileachd na Panama. A bharrachd air, bha a mhac, José Domingo de Obaldía an dàrna cheann-suidhe Phanama, eadar 1908 agus 1910.
Ceanglaichean A-mach
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Panama Roinn-seòrsa:Poileataigs
An Droim, Iorras
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Droim.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Brot
right|200px|thumb|Brot
Tha brot neo eanraich na bhiadh lionna. Mar is àbhaist, dèanar le feòil, glasraich ⁊c, agus ithidh thu teth e. (Tha gazpacho an-còmhnaidh fuar)
Roinn-seòrsa:Biadh Roinn-seòrsa:Deoch
Baile Mo Chatha
'S e clachan ann an Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar a tha ann am Baile Mo Thatha no Baile mo Chatha (Beurla: Balmaha). Tha am baile suidhichte air bruach an ear Loch Laomainn. Tha bàtaichean a’ dol bhon an seo gu Innis na Cailleach, eilean ann an Loch Laomainn. An-dràsta fhèin bidh timcheall air 20,000 luchd-turais a' tadhal air an eilean gach bliadhna.
Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar a' dol tron bhaile seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Breatann
William S. Knowles
’S e Ceimigear às Na Stàitean Aonaichte a th’ann William Standish Knowles (Taunton (Massachusetts) 1 an t-Ògmhios 1917). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2001, còmhla ri Ryoji Noyori agus K. Barry Sharpless.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Lanesville, Alba Nuadh
Tha Lanesville' ann an Siorrachd Cholchester, Alba Nuadh.
Rio de Janeiro
'S e Rio de Janeiro (fuaimneachadh Portagailis ann an IPA: ˈhiw dʒi ʒʌˈnejɾu) an dàrna baile as motha ann am Braisil, an-dèidh São Paulo. Tha an t-ainm a' ciallachadh "Abhainn den Fhaoilteach". Tha e na laighe ann an earra-dheas na dùthcha. B' àbhaist dha a bhith na phrìomh-baile Braisil, gus an do ghluais an riaghaltas gu Brasília ann an 1960. Tha am baile ainmeil airson na traighean brèagha, m.e. Copacabana agus Ipanema agus an ìomhaigh mhòr "Cristo Redentor" (Crìosd am Fear-Saoraidh) air mullach Beinn Chorcovado. Tha an àrd-fhèill (carnival) agus fèis na bliadhna ùir (reveillon) ann an Rio de Janeiro cliùiteach air feadh an t-Saogail.
Fungas
right|thumb|Balgan
Rio de Janeiro
Iomraidhean
300px|thumb|left|Rio de Janeiro san oidhche 200px|thumb|left|Rio de Janeiro
Fungas
Tha fungas na fhàs-bheart (eukaryot) a dh’fhàsas ann an àitichean fliucha, air stuth lobhte neo air beòthaichean is lusan, far am bi e a' faighinn stuth-beathachaidh.
Tha feadhainn freagarrach ann an còcaireachd, mar na balgain-bhuachair, feadhainn eile, mar beirm, cleachdte airson leann, fìon no bèicearachd, is feadhainn eile a tha nam faoighichean.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Fungi
Rio de Janeiro
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas Roinn-seòrsa:Braisil
Khartoum
'S e prìomh-bhaile Sudàn a tha ann an Cartúm, Arabais: الخرطوم al-Kharṭūm. (a' ciallachadh: com an oilbheint). Tha e suidhichte far a bheil an Abhainn White Nile agus an Abhainn Blue Nile a tha a’ tighinn an aon mar Abhainn Nile. Canar "the Mogran" ris an àite seo. Tha Khartoum 1,196km air falbh bho Dhiuba (Sudan a Deas), 1,613km bho Chairo (An Èipheit), 686km bho Asmara (Eartra), 2,738km bho Tripoli (Libia), 1,926km bho N'Djamena (An t-Siad), 989km bho Addis Ababa (An Aetiòp) agus 1,970km bho Bhamako (Poblachd Meadhan Afraga). Tha e suidhichte ann an cridhe na dùthcha, aig 379m os cionn ìre na mara.
'S e seo an co-chomharran aige: 15° 34’ Tuath agus 33° 36’ Ear. Tha e suidhichte san àirde a deas na Fàsaich Bhayuda. Chaidh am baile a stèidheachadh le Ibrahim Pasha anns a’ bhliadhna 1821 airson saighdearan às an Èipheit a stèidheachadh an seo. Ach dh’fhàs an tuineachadh nas motha mar àite malairt. Anns a’ bhliadhna 1899 bha Khartoum na phrìomh-bhaile Anglo-Egyptian Sudàn. An dèidh neo-eisimeileachd Shudàn ann an 1956 's e prìomh bhaile den dùthaich ùr cuideachd.
Foghlam
Tha mòran oilthighean ann an Khartoum: Tha am port-adhair as motha ann an Khartoum: Khartoum International Airport. Tha e na laighe ann am meadhan a’ bhaile. Ach thèid port-adhair ùr a thogail ann an Omdurman. 'S e an National Museum of Sudan an taigh-tasgaidh as motha feadh an Sudàn. Tha e ann an Khartoum. Tha an dà Temples of Buhen and Semna, a chaidh a ghluasad bho Loch Nasser, ri fhaicinn an seo.
Lanesville, Alba Nuadh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Soillseachadh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:An Fhraing Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Sasainn Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Feallsanachd Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Åland
Ceanglaichean a-mach
250px|thumb|left|Åland
Roinn-seòrsa:Suòmaidh Roinn-seòrsa:An t-Suain Roinn-seòrsa:Eileanan
CLÀR
175px|right|Iomhaigh Air Cuan Dubh Drilseach, 2013 'S e foillsichear Gàidhlig a th' ann an CLÀR. Chaidh an companaidh a chur air bhog ann an 1996 gu saor-thoileach agus gu neo-eisimeileach. 'S ann mar sin a tha iad fhathast. Tha CLÀR stèidhichte an Inbhir Nis, Alba. 'S e am foillsichear a bh'ann airson Ùr-sgeul, pròiseact le cuideam air ficsean ùr
Ivar Henning Mankell
B' e sgrìobhadair-ciùil, ceòladair agus breithniche-ciùil às An t-Suain a bh' ann an Ivar Henning Mankell (Härnösand, 3 an t-Ògmhios 1868 - Stockholm, 8 an Cèitean 1930). Chuir e seachad na bliadhnaichean bho 1887 gu ruige 1891 san sgoil-ciùil Kungliga Musikhögskolan fo Hilda Thegerström, ann an Stockholm. An dèidh na sgoile, bha e na chluicheadair piàna agus na bhreithniche-ciùil sa Phàipear-naidheachd Stockholms-Tidningen fad bliadhnaichean. Fhuair e ballrachd Acadamaidh Ceòl na Suaine ann an 1917. B' e sgrìobhadair a bh' ann ogha, Henning Mankell.
CLÀR
Poileasaidh foillseachaidh
Tha CLÀR a' cur cuideam làidir air leabhraichean agus foillsichidhean ann an Gàidhlig a-mhàin. 'S ann ainneamh a bhios iad a' foillseachadh ann am Beurla neo anns an dà chànan còmhla. A bharrachd air Ùr-sgeul, tha CLÀR a' foillseachadh sgeulachdan goirid agus nobhailean do dh'inbhich, leithid Air Cuan Dubh Drilseach bho'n sgrìobhadair Tim Armstrong (a bha uaireigin ann am Mill a h-Uile Rud). Tha iad a' foillseachadh rosg eile bho ùghdaran leithid Seonaidh Ailig Mac a' Phearsain, Màiri Nic a' Ghobhainn agus Dòmhnall Meek. A-measg nan cruinnichidhean bàrdachd a chaidh fhoillseachadh le CLÀR, tha Beatha Ùr le Niall O'Gallagher, a nochd ann an 2013. Cha bhi CLÀR a' foillseachadh leabhraichean-cloinne.
Ivar Henning Mankell
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain Roinn-seòrsa:Ceòl Roinn-seòrsa:Seinneadairean
CLÀR
Eadar-nàiseanta
Tha CLÀR air co-obrachadh a dhèanamh aig ìre eadar-nàiseanta, mar eisimpleir còmhla ris an sgrìobhadair Eireannach Ré Ó Laighléis, agus an leabhar aige Ecstasy agus sgeulachdan eile, a chaidh eadar-theangachadh gu Gàidhlig le Beathag Mhoireasdan. foillsichte le CLÀR ann an 2004. Bhuannaig Ecstasy agus sgeulachdan eile urram anns na Duaisean CBI Book of the Year Awards ('s e am Bisto Book of The Year Merit Award a b'abhaist a bhith orra), na Duaisean Litreachais European White Ravens, an Duais Litreachais NAMLLA (na Stàitean Aonaichte) agus Duaisean Oireachtas na Gaeilge. Bho chionn ghoirid, chaidh Air Cuan Dubh Drilseach eadar-theangachadh gu Gàidhlig na h-Èireann le Eoin P. Ó Murchú agus fhoillseachadh le Leabhar Breac ann an 2020 fon titeal Tinte na Farraige Duibhe.
Sgrìobhadairean Gàidhlig
Tha moran sgrìobhadairean Gàidhlig air a bhith foillsichte le CLÀR, nam measg  Meg Bateman, Aonghas Pàdraig Caimbeul, Alasdair Caimbeul (Alasdair a' Bhocsair), Tormod Caimbeul (Tormod a' Bhocsair), Catrìona Lexy Chaimbeul, Alison Lang,  Donnchadh MacGIllIosa, Màiri Anna NicDhòmhnaill. Màrtainn Mac an t-Saoir, Pàdraig MacAoidh,  Tormod MacGill-Eain, Finlay MacLeod, Iain F. Macleòid, Norma NicLeòid, Des Scholes agus Roy Wentworth nach maireann.
Duaisean
Tha grunn leabhraichean foillsichte le CLÀR air duaisean fhaighinn, neo tha iad air a bhith air gearr-liosta farpaisean-litreachais, leithid Duaisean Litreachais an Saltire Society. Ann an 2003, bhuannaig Ath-Aithne le  Màrtainn Mac an t-Saoir, foillsichte le  CLÀR/Ùr-sgeul,  Duais an Saltire Society airson 'Ciad Leabhar na Bliadhna'  B' e Gormshuil an Rìgh le  An Dr Fionnlagh MacLeòid a rinn an gnothach anns a' chiad bhliadhna de Duais Dhòmhnaill Meek, a chaidh a chumail aig Fèis Leabhraichean Dhùn Èideann ann an 2010. Ann an 2013, chaidh aig Màiri Dhall agus Sgeulachdan Eile le Donnchadh MacGillIosa, agus Air Cuan Dubh Drilseach le Tim Armstrong, air aite fhaighinn air Geàrr-liosta Dhuaisean Comann Crann na h-Alba. Bhuannaig Air Cuan Dubh Drilseach an duais 'Ciad Leabhar na Bliadhna'.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cultar Roinn-seòrsa:Gàidhlig Roinn-seòrsa:Litreachas
Honda (Baile)
' S e baile beag faisg air Mariquita ann an Tolima, Coloimbia,  a th' ann Honda neo San Bartolomé de Honda. Tha e suidhichte ann an meadhan na dùthcha ri taobh na h-aibhne Mhagdalena, 142km air falbh bho Bhogotá agus 240km bho Mhedellín. Tha àirde meadhanach dhe 225m os cionn ìre na mara aige. 'S e baile le gnàth-shìde theth a th' ann le teodhachd meadhanach dhe 27˚, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1560.
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 27,310 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach  893 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e Daoine geala agus mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Honda. 'S e Tùsanaich a th' ann an 1.1%, daoine geala agus mestizos a th' ann an 33.9% agus tha 1.7% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 89.8% dhe na daoine ann an Honda leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 46.1% dhe na dachannan.
Daoine Ainmeil
Alfonso López Pumarejo (1886 – 1959): Ceann-suidhe na dùthcha anns na 1930an agus na 1940an.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Honda
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Garbhachadh
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Garbhachadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Caisteal Chorr Gairbh
'S e th' ann an Caisteal Chorr Gairbh ach caisteal ann an Siorrachd Obar Dheathain.
895
Bàsan
Roinn-seòrsa:890an
Caisteal Chorr Gairbh
Bha e aithnichte roimhe mar Caisteal Corr a' Gharaidh.
1282
MCCLXXXII
East LaHave, Alba Nuadh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Broth
Tha broth na bhrèid dearg neo buill dhearg air a’ chraiceann
Roinn-seòrsa:Slàinte
Ìm
right|thumb|Ìm ri taobh [[aran, còmhla ri sgian-ime]]
Ìm: biadh maoth buidhe air a dhèanamh le bàrr a' bhainne
Roinn-seòrsa:biadh Roinn-seòrsa:bainne
Na Lochain
‘S e baile beag dùthchasail faisg air An t-Sròn Reamhar, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' anns Na Lochain (Beurla/Beurla Ghallta: Lochans). Tha e suidhichte 26m os cionn ìre na mara ann an cridhe nan Rannaibh, ri taobh an Uillt Piltanton, eadar Port Phàdraig agus Dùn Reicheit, air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975). Tha e 312km air falbh bho Obar Dheathain, 121km bho Ghlaschu, 93km bho Dhùn Phrìs agus 167km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh anns Na Lochain. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus turasachd. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoil ann agus le sin feumar a dhol dhan bhun-sgoil agus dhan àrd-sgoil anns An t-Sròin Reamhair.
Poileataigs
'S ann gu Comhairle Choimhearsnachd nan Lochan fhèin a bhuineas Na Lochain, a ghabhas a-steach an sgìre mu timcheall a' bhaile. Tha dìreach 412 duine a' fuireach san sgìre air fad. Tha seachdnar comhairlichean coimhearsnachd a' riochdachadh na sgìre. Tha e a' buntainn dhan uàrd-taghaidh 01 (An t-Sròn Reamhar agus na Rannaibh) airson Comhairle na Roinne.
Gnàth-shìde
'S ann ann an sgìre mòran nas blàithe (Cuibheasachd bhliadhnail: 8.5 °C) agus mòran nas fhliche (Cuibheasachd bhliadhnail: 1095mm) an coimeas ris an còrr dhen dùthaich 's a tha Na Lochain. Tha sileadh trom ann, fiù 's fad na mìosan nas tioraim, leis nach eil e idir fad air falbh bhon mhuir air an àirde an iar na h-Alba. 'S e àite Cfb ann an sgèile Köppen-Geiger a th' anns na Lochain. Chan eil an t-sneachd idir pailt an seo. Tha diofar mhòr eadar am mìos as fhliche agus am mìos as tioraim: 58mm eadar an Cèitean (dìreach 62mm) agus an Dàmhair (120mm). Fad na bliadhna, bidh an teothachd ann am fiaradh mheadhanach: 11.5 °C.
Còmhdhail
Chan eil seirbheis rèile ann. A dh'aindeoin sin, tha dà sheirbheis bhus a' frithealadh a' bhaile:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhaile na h-Ùige
Carlos Holguín Mallarino
B’ e saighdear, fear-lagha, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Coloimbia a bh’ ann an Tomás Carlos Holguín Mallarino (Nóvita, 11 an t-Iuchar 1832 – Bogotá, 19 an Dàmhair 1894). Bha e na cheann-suidhe Choloimbia eadar 7 an Lùnastal 1888 agus 7 an Lùnastal 1892. Buineadh Holguín do theaghlach Uachdaran Chocó, air an àirde an iar na dùthcha ri taobh a’ Chuain Shèimh. Bha a bhràthair, Jorge Holguín Jaramillo, na cheann-suidhe agus bràthair-màthar, Manuel María Mallarino, cuideachd. Phòs e aig Margarita Caro Tovar. B’ e piuthar Miguel Antonio Caro Tovar, ceann-suidhe cuideachd, a bh’ innte. Lean Caro Tovar e san dreuchd. Phòs a nighean Clemencia aig Roberto Urdaneta Arbeláez ann an 1917.
Chaidh e dhan Arm an dèidh an oilthigh agus bha e an lùib iomairtean an aghaidh an deachdaire José María Melo ann an 1854 a chuir crìoch air an Riaghaltas, agus an uair sin an aghaigh Tomás Cipriano de Mosquera ann an 1863. Mu dheireadh thall bha e an sàs ar-a-mach an aghaidh Aquileo Parra Gómez ann an 1975 cuideachd. B’ e smuaintean agus dòighean ùra a dheidheadh an aghaidh nan Tòraidh a shabaideadh e a-riamh.
Montpelier, Vermont
'S e Montpelier prìomh-bhaile Vermont. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 7,855 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 182m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1787.
Urramachd Seapanais
'S e cainnt a tha a' nochdadh urram a th' ann an cainnt urramach. Tha tuilleadh 's a chòir cainnt urramach aig Iapanais, agus 's iomadh shuidheachadh sòisealta far a dh' fheumas an cleachdadh.
Montpelier, Vermont
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Vermont
Urramachd Seapanais
Roinn-seòrsa:Cànain Sheapanach Roinn-seòrsa:An t-Seapan
Japanische Höflichkeitssprache Keigo Honorific speech in Japanese 敬語 Keigo
Paul Wiener
thumb|right|250px|Medellin, meadhan a' bhaile
B' e ailtire a bha ann am Paul Wiener (1895 - 1967). Rugadh e ann an Leipzig, a' Ghearmailt, ach dh'imrich e chun na Stàitean Aonaichte ann an 1913. B' e esan fear dhe na ailtirean a chruthaich am Plana Mòr Medellín anns na 1950an.
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Wittenburg, Alba Nuadh
Tha Wittenburg ann an Siorrachd Cholchester, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Geosadán
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Geosadán.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
1285
MCCLXXXV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1280an
Brus Crawford
'S e neach-poilitigs Albannach a tha ann am Brus Crawford, BPA (Beurla: Bruce Crawford). Rugadh e air 16 Gearran 1955 ann an Glaschu. Tha e a-nis na BhPA airson Sruighlea; bha e cuideachd ball a' chaibineit mar Rùnaire airson Gnìomhachas na Pàrlamaide agus Ro-innleachd an Riaghaltais. Eadar 1999 is 2007 bha e na bhall airson Alba Mheadhanach agus Fìobh. Tha e na bhall de Phàrtaidh Nàiseanta na h-Alba.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Tràth (gràmar)
Tha an “Tràth” (Beurla ‘’tense’’) den riochd de ghnìomhair a sheallas cuine a thacras rudeigin.
Roinn-seòrsa:Teirmean gràmair
896
896
Balgan-buachair
right|thumb|Balgan-buachair
896
Bàsan
Roinn-seòrsa:890an
Balgan-buachair
Tha balgan-buachair neo balg-buachrach na bhalgan bàn a gabhas ithe gu tric, ged a tha cuid eile glè phuinnseannach. Is urrainn do bhrot a dhèanamh le balgan.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Fungi
East River, Alba Nuadh
Tha East River ann an Siorrachd Lunenburg, Alba Nuadh. Tha e na laighe air Rubha Aspotogan.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Belmont, Alba Nuadh
Tha 'Belmont ann an Siorrachd Cholchester, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Rathad-iarainn na Gàidhealtachd
Chruthachadh an Rathad Iarainn na Gàidhealtachd (Beurla: Highland Railway Company) ann an 1865 nuair a thàinig buidheann de rathaidibh-iarruinn fa-leth còmhla. Mhair Rathad-iarainn na Gàidhealtachd na chompanaidh rathad-iaruinn neo-eisimileach sios ri 1923 nuair a chaidh e gu bhi na "constituent company" de'n "London Midland and Scottish Railway" (LMSR) aig Cruinneachadh nan Rathad-Iaruinn.
Fhosgladh a' chiad earran de Rathad-iarainn na Gaidhealtachd eadar Inbhir Nis agus Inbhir Narann ann an 1855. An 1857 ceangailear Inbhir Nis ri Lunainn, le rathad Obar Dheathain. Dh'fhosgladh slighe nas direach tro Farrais, thar mointich Dhabha agus thar Dhruim Uachdair ann an 1863. Bliadhna roimhe seo dh'fhosgladh an rathad-iarainn "Ross-shire" gu Inbhir Ghòrdain. Rugadh Port an t-Sroin ann an 1870 agus Inbhir Theòrsa ann an 1873.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Giùlan na h-Alba
Siorrachd Rosbroig
230px|thumb|Siorrachd Rosbroig
'S e fear dhe Siorrachdan traidiseanta na h-Alba a tha an Siorrachd Rosbroig. Bha Rosbrog na phrìomh-bhaile aig aon uair, ach tha am baile is caisteal air crìonadh bho chionn fhada.
An-diugh 's e an Dead Àrd baile na siorrachd; ach 's e Hamhaig am baile as motha.
897
Bàsan
Roinn-seòrsa:890an
Siorrachd Rosbroig
Chaidh i na pàirt de Roinn nan Crìochan ann an 1975.
Roinn-seòrsa:Siorrachdan na h-Alba
Beinn Bheag
'S e beinn ann an Alba a th' ann am Beinn Bheag. Tha e suidhichte ann am Frìth Fanaich air a' Ghàidhealtachd. Tha e 668m (2192 troigh) de dh'àirde. Tha e iar air a' bheinn Groban. 'S e Marilyn is Graham a th' ann.
Mircean
'S e feamainn fhada a th' ann am mircean (alaria esculenta), a tha coltach ri crios.Gheibhear aig tràigh mhòr e, a chionn 's gum bi e a' fàs fada shìos ann am bonn a' chladaich. Canar gruaigean rithe cuideachd, ach 's e mircean a th' air ann an Leòdhas.
Feumalachd
Bithear ga ithe amh ann an grunn àiteannan fhathast- mar Alba is Èirinn. 'S e an rud cruaidh suas a mheadhain air fhad a thathas ag ithe amh (cas dhubh), agus a-rèir coltais, tha e car duilich a chagnadh. Thathas a' toirt dheth na h-oirean tana (an rùsg), gan rùsgadh dheth air gach taobh.
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Feamainn
Beinn Bheag
Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Beinn Bheag san 10 am Màrt 2007.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Frìth Fanaich
Dìneasar
thumb|Cnàimhneach dìneasair
’S e seòrsa beòthach a tha ann dìneasar a bha beò eadar 231M agus 66M bliadhna air ais. B’iadsan an seòrsa beòthaich a bu chudromaiche air an talamh tirim, ach thàinig deireadh grad lena ré agus chaidh na dìneasaran gu léir air an talamh à bith. Shìolraich na eòin ge-tà bho dhìneasaran a bha ag itealaich.
Prionnsalachd Schwarzburg-Rudolstadt
B’ e meanbh-dhùthaich neo-eisimeileach am broinn Ìmpireachd Naomh na Ròimhe (gu ruige 1806) anns a’ Ghearmailt a bh’ anns A' Phrionnsalachd Schwarzburg-Rudolstadt (Gearmailtis: Fürstentum Schwarzburg-Rudolstadt) eadar 1599 agus 1871. Bha e na bhall Co-chaidreachas na Rèine. Mhair an stàit seo mar sgìre fad Ìmpireachd na Gearmailte (1871 – 1918. B’ e Rudolstadt a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha. Thug Ar-a-mach na Gearmailt buaidh mhòr air Schwarzburg-Rudolstadt agus leig am Prionnsa Günther Victor dheth an crùn. Chaidh poblachd, a bhuineadh dhan Phoblachd Weimar fhèin, a stèidheachadh na h-àite.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
1978
MCMLXXVIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1970an
An Droim Riabhach
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Droim Riabhach.
Elmwood, Alba Nuadh
Tha Elmwood ann an Siorrachd Lunenburg, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Bruthach
thumb|right|250px|Bruach aig Namoi River, [[New South Wales|NSW, Astràilia]] Tha bruach neo bruthach na talamh ri taobh aibhne, locha neo uaireannan beinne. Mar is trice, tha iad cas, neo caran cas. Is urrainn dhaibh a bhith co-ionnan ri leathad neo oir.
Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas
1284
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1284 (MCCLXXXIV).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1280an
Ryoji Noyori
'S e Ceimigear às An t-Seapan a th’ann Ryoji Noyori (Seapanais: 野依 良治, Kobe  3 an t-Sultain 1938). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2001, còmhla ri K. Barry Sharpless agus William S. Knowles.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seapan
José Luis Sert
B' e ailtire a bha ann an José Luis Sert (Barcelona, 1 an t-Iuchar 1902 - Ibidem 15 am Màrt 1983). 'S e fear dhe na ailtirean a chruthaich am Plana Mòr Mhedellín anns na 1950an. Rugadh e ann am Barcelona.
Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn Roinn-seòrsa:Medellín Roinn-seòrsa:Daoine à Catalonia
Ailseabra
’S e oideachadh structair agus dàimhe agus meud a th’ anns an ailseabra agus tha i tè de na mòr-roinnean matamataig. Tha ailseabra inntrigidh ann an clàr-teagaisg na h-àrd-sgoile far a bheil sgoilearan a’ faighinn aithne air smuaintean bunasach ailseabra, agus nan lùib feartan cur-ris agus iomadachadh àireamh, bun-bheachd nan caochladairean, agus feartan iol-teirmich, am factaradh agus am freumhan a lorg. Ach tha ailseabra nas farsainge. Mar a tha ailseabra ag obair le àireamhan, ’s ann a tha i ag obair le comharran, le caochladairean, agus le eileamaidean àlach. Faodar cur-ris agus iomadachadh a mheas mar gum b’ e obrachaidhean uile-choitcheann a bh’ annta agus faodar structairean mar grùpaichean, fàinneachan, agus raointean a thogail bho na mìneachaidhean pongail a thathar a’ dèanamh orra.
Ailseabra inntrigidh
’S e seo ailseabra bhunasach mar a thathar ag ionnsachadh do sgoilearan aig nach eil ach eòlas bun-phrionnsabail na h-àireamhachd. Anns an àireamhachd, ’s e àireamhan agus na obrachaidhean àireamhach (.i. +, −, ×, ÷) a th’ ann. Anns an ailseabra inntrigidh, tha comharran (me. a, x, y) air an cur an àite àireamhan gus:
Ailseabra loidhneach
’S e fo-roinn ailseabra cudromach a tha anns an ailseabra loidhneach. Tha seo a’ dèiligeadh ri siostaman cho-aontaran loidhneach a tha cumanta anns na saidheansan agus a tha tè de na ceistean as aosda ann am matamataig.
Tha co-aontar loidhneach den riochd:
far a bheil a0, a1, a2, ..., an cunbhalach agus tha x1, x 2, ..., xn rim faotainn. Tha e loidhneach chionns gur e co-aontar loidhne dìrich a tha:
agus ’s e loidhne dhìreach ann an spàs n-sheallach a tha:
’S e bheactar a tha 〈 x1, x2, ..., xn 〉agus canar spàs bheactarach do spàs far am faodar bheactaran a shuimeadh agus a sgèileadh. ’S e cruth-atharrachadh loidhneach a th’ ann am fuincsean sam bith a ghlèidheas na feartan seo. Tha ailseabra loidhneach a’ gabhail a-staigh oideachadh bheactaran, spàsan bheactarach agus chruth-atharrachadh loidhneach.
Bun-bheachdan
Tha ailseabra inntrigidh a’ dèiligeadh ri àireamhan – eileamaidean de dh’ àlach àireamh. ’S e ailseabra easchruthach leudachadh nam bun-smuaintean seo do dh’ àlaichean as coitchinne. Le bhith a’ suidheachadh feartan agus riaghailtean a tha a’ buntainn ri àlach eileamaidean sam bith, bithidh iad iomchaidh cuideachd do bheactaran, do mhachlagan, do dh’ iol-teirmich, agus an leithid.
Thathar a’ leudachadh air bun-bheachdan cur-ris agus iomadachaidh gus obrachadh càraideach a dhealbhadh. ’S e seo obrachadh coitcheann air dà eileamaid àlaich a bheireas aon eileamaid den aon àlach. Canar obrachadh dùinte ri seo. Bhiodh an t-obrachadh fosgailte mur eil buil an obrachaidh den aon àlach, ach thathar a’ gabhail ris gu bheil obrachadh càraideach dùinte. ’S e obrachadh càraideach a th’ anns a’ chur-ris agus e a’ dèanamh 8 bho na h-àireamhan 5 agus 3; mar an ceudna ’s e obrachadh càraideach eile a th’ anns an iomadachadh agus e a’ dèanamh 15 bhuapa.
Le obrachadh càraideach, faodaidh bhith ann aon eileamaid den àlach nach atharraich eileamaid eile. Mar eisimpleir, biodh A na àlach agus biodh * na obrachadh càraideach air. Biodh a agus e nam buill den àlach (.i. a, e ∈ A). Ma tha:
às leth gach a às an àlach (.i. ∀ a ∈ A), ’s e an eileamaid ionnanachd a th’ ann an e. ’S e neoni an eileamaid ionnanachd le cur-ris nan àireamhan, agus a h-aon an eileamaid ionnanachd le iomadachadh.
Ma tha eileamaid b ann, aig gach a às an àlach, far a bheil:
agus e na h-eileamaid ionnanachd mar os cionn, ’s e eileamaidean iom-thionndaidh a tha a agus b. ’S e −x an eileamaid iom-thionndaidh aig x anns a’ chur-ris, agus ’s e 1/x anns an iomadachadh.
Faodaidh obrachadh càraideach a’ cumail ris an lagh cho-thiomsach. Mas fìor seo, cha toir òrdugh obrachaidh buaidh air a’ bhuil. ’S e seo gu bheil:
Faodaidh e cumail ris an lagh cho-iomlaideach, far a bheil:
agus cha toir òrdugh nan eileamaidean buaidh air a’ bhuil.
Grùpaichean
’S e grùpa ainm an structair ailseabraich aig a bheil àlach A agus obrachadh càraideach * le feartan mar a leanas:
Ma tha an t-obrachadh co-iomlaideach cuideachd, ’s e grùpa aibèalach a th’ ann.
Mar eisimpleir, ’s e grùpa a tha àlach nan slàn-àireamhan fon obrachadh cur-ris. Tha e dùinte chionns gur e slàn-àireamh a tha buil cur-ris, ’s e neoni an eileamaid ionnanachd, ’s e na h-àireamhan àicheil na h-eileamaidean iom-thionndaidh, agus tha cur-ris a’ cumail ris an lagh cho-thiomsach.
Fàinneachan
Ma tha dà obrachadh càraideach aig grùpa, fear suimidh ( + ) agus fear iomadachaidh ( × ), ’s e fàinne a chanar ris:
Raointean
’S e raon a th’ann ma tha fàinne na grùpa aibèalach fon obrachadh iomadachaidh cuideachd. ’S e eisimpleirean raoin a tha anns na h-àireamhan coimeasta, na fìor-àireamhan agus na h-àireamhan co-fhillte.
Gheibhear barrachd fiosrachaidh bho theòiridh ghrùpaichean, bho theòiridh fhàinneachan, agus bho theòiridh raointean.
Ailseabra cho-choitcheann
Roinn-seòrsa:Matamataig
25 an Cèitean
'S e 25 an Cèitean an 145mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (146mh ann am bliadhna-leum). Tha 220 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Màrtainn Lùtair ann an Worms]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Pia Johansson
'S e actair agus sgrìobhadair às an t-Suain a th' ann am Pia Johansson (Umeå, 16 an t-Samhain 1960). Thoisich i ag obair ann an 1995 san fhiolm Snoken. Chaidh i dhan sgoil dhràma ann an Skara agus dhan Teaterhögskolan ann an Stockholm. Dh'iompaich i dhan Eaglais Chaitligeach anns na 90an.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Iarla
right|thumb|300px|Iarlan Sasannach
Iarla (Seann-Lochlannais: Jarl; Seann-Bheurla: Eorla): seòrsa uachdaran gu h-àraid a-measg na daoine Tiùtonach, m.e. na Sasannaich, neo àiteachan far a bheil buaidh làidir Lochlannach.
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Lagh
Tatha
'S e an Abhainn Tatha an abhainn as fhada ann an Alba. Tha e a' sruthadh tro Pheairt agus Dùn Dèagh. Tha beul na h-aibhne aig Linne Tatha a tha a' dol don Mhuir a Tuath, agus tha a' mhàthair-uisge ann an lochan air Beinn Laoigh. Tha Abhainn Tatha 117 mìltean a dh'fhaide.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba Roinn-seòrsa:Peairt Roinn-seòrsa:Dùn Dèagh
Lus
Is docha tha sibh a' lorg Lus, Earra-Ghàidheal
Tha na lusan a' gabhail a-steach lusan flùranach (flùraichean is craobhan), craobhan-durcain, rainich, còinneachan, earbaill-eich agus caochladh lusan prìomhadail eile.
An crochadh air a' mhìneachadh, faodar lìrean (alga uaine) a mheasadh mar lusan cuideachd, an coimeas ri alga ruadh is donn, no fungas.
Bithidh a' mhòr-chuid a' cleachdadh foto-cho-chur a dhèanamh biadh bho shoillse na grèine.
Tha lusan cudromach mar bhiadh (gu h-àraid gràinean, measan is glasraich), cungaidhean-leighis, agus sgeadachadh.
'S e sgrùdadh saidheansail nan lus a tha ann an lus-eòlas.
Ceanglaichean a-mach
*
Beinn Tatamagouche
Tha Beinn Tatamagouche ann an Siorrachd Cholchester, Alba Nuadh.
Tuiseal
Ann an gràmar, tha tuiseal a' ciallachadh facail neo suidheachadh facail mar a dh'innseas mar a cheanglar ri facail eile.
Tha a' mhòrchuid de chànanan Eòrpach a' cur iar-leasachan eadar-dhealaichte air an fhacal, airson gach tuiseal. Ann an Seacais, tha seachd tuislean, agus ann an Fionnlannais, gheibhear deichnear.
Tuisealan
Roinn-seòrsa:Teirmean gràmair
Tregolwyn
Tha am baile Tregolwyn ann am Bro Morgannwg, a' Chuimrigh. Tha e 15.1 mi (24.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 146.1 mi (235.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 436 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 57 (13.1%); rugadh 72% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bro Morgannwg Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Brùchd
thumb|brùchd Tha brùchd neo brùchdadh na gaoth bhon stamaig gu fuaimneach a-mach às a’ bheul.
Roinn-seòrsa:Corp
Alba Mheadhanach agus Fìobh (roinn-phàrlamaid na h-Alba)
'S e roinn-phàrlamaid na h-Alba a tha ann an Alba Mheadhanach agus Fìobh (Beurla: Mid Scotland and Fife).
Tha 9 buill roinne-pàrlamaid agus 7 buill liosta aice.
Chruthachadh i ann an 1999 is mhùth a crìochan ann an 2011.
Buill Pàrlamaid
Buill roinne-pàrlamaid o 2016:
Buill liosta:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Duibhis
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Duibhis.
Glaic
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Glaic (Beurla: Glack ).
898
898
Bàsan
Roinn-seòrsa:890an
Glaic
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Dail Chuinnidh
thumb|Taigh-stail ann an Dail Chuinnidh 'S e baile beag ann am Bàideanach, beagan mhìltean tuath air Druim Uachdar agus aig ceann sear "Rathad a' Lagain" gu Bràigh Loch Abar a tha ann an Dail Chuinnidh (Beurla: Dalwhinnie). A rèir coltas tha Dail Chuinnidh air fear de na " bailtean as àirde an Alba" ('S e Wanlockhead am fear as àirde) Tha taigh-staile, Ionad rathad-iarainn, ionad peatroil agus taigh seinnse.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd Roinn-seòrsa:Am Monadh Ruadh
The Doors
thumb|The Doors, 1966. 'S e còmhlan-ciùil gu math ainmeil à Na Stàitean Aonaichte a tha ann an The Doors. Nuair a thòisich iad ann an 1965 bha ceathrar ann, Jim Morrison, Ray Manzarek, John Densmore is Robby Krieger.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Còmhlain roc
1286
MCCLXXXVI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1280an
Susan Deacon
'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann an Susan Deacon.
Rugadh i 2 an Gearran 1964 ann am Baile nam Feusgan. Mar BhPA riochdaich i Dùn Èideann an Ear agus Baile nam Feusgan eadar 1999 agus 2007 agus bha i na Ministear na Slàinte is Cùraim na Coimhearsnachd eadar 1999 agus 2001. Tha i na ball den Phàrtaidh Làbarach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Pontypridd
Tha am baile Pontypridd ann an Rhondda Cynon Taf, a' Chuimrigh. Tha e 11.0 mi (17.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 138.2 mi (222.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 31538 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 3978 (12.6%); rugadh 85% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Chester, Vermont
Is e baile beag air taobh an deas Na Stàitean Aonaichte ann an Vermont a tha ann an Chester. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 3,154 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 251m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1754.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Vermont
An Tairbeart Iar
thumb|Sealladh air an Tairbeart Iar 'S e baile ann an Earra-Ghaidheal agus Bòd a tha ann An Tairbeart Iar no An t-Àrar (Beurla: Arrochar). Tha am baile suidhichte faisg air ceann Loch Long. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 11′ 46.39″ Tuath agus 4° 44′ 52.87″ Iar. Tha Beinn Artair (884 meatair) faisg air a' bhaile. Bha crìochan de na siorrachdan traidiseanta Earra-Ghàidheal is Siorrachd Dhùn Bhreatainn aig ceann siarach a’ bhaile gus a’ bhliadhna 1975.
A-rèir Iain Mhic an Tàilleir tha an t-ainm Gàidhlig "An t-Àrar" is an t-ainm Beurla "Arrochar" ceangailte ri Beinn Artair. Tha an dàrna ainm Gàidhlig "An Tairbeart Iar"  a’ sealltainn gu bheil am baile eadar-dhealaichte bhon Tairbeart faisg air Loch Tairbeart.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Muileann Baile Mhoireil
Tha Muileann Baile Mhoireil ann an Siorrachd Cholchester, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Clisg-phuing
right|thumbnail|50px|Clisg-phuing
Se an comharradh "!" a chleachdar as dèidh chlisgear a tha ann an "clisg-phuing". Cleachdar mar soidhne as dèidh abairtean, neo rosg-rainn, aig a bheil faireachdainn làidir, mar iongnadh, an t-eagal, neo aoibhneas, is fiù 's am modh àithneach.
Genève
‘S e baile agus sgìre le fèin-riaghlaidh anns an Eilbheis a th’ ann an Genève, (IPA: ʒəˈnɛv), Beurla: Geneva Gearmailtis: Genf, Spàinntis: Ginebra agus Eadailtis: Ginevra. A bharrachd air sin ‘s e an darna baile (an dèidh Zürich) agus am baile Frangach as motha na dùthcha a th’ ann. Thathar ag ràdh gur e prìomh-bhaile eadar-nàiseanta an Eilbheis a th' ann cuideachd, air sgàth gu bheil oifisean tòrr buidhnean eadar-nàiseanta air an stèidheachadh. A-rèir a’ chompanaidh Mercer Consulting, bheir am baile mathas bheatha as fhear na cruinne, còmhla ri Zürich agus Vancouver. Tha Vernier air iomall Ghenève.
899
Bàsan
Roinn-seòrsa:890an
Tunnag
'S e tunnag an t-ainm a tha cumanta airson eòin dhen t-seòrsa a gheibhear air tuathanas. Canar lach ris an eun fhiadhaich.
Clisg-phuing
Roinn-seòrsa:Puingeachadh
Genève
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Tunnag
Roinn-seòrsa:Eòin
Còmhrag-dithis
thumb|250px| Còmhrag-dithis ‘S e sabaid eadar dithis nàmhaid, a’ cleachdadh an aon sheòrsa de armachd far a bhios an dithis ann an aon chunnart bhàis a th’ ann an Còmhrag-dithis. Anns na làithean a dh’ fhalbh b’ e onair agus urram a bha aig cnag na cùise ann an còmhrag-dithis agus bha riaghailtean gu math foirmeil ann a rèiteachadh na thachradh. Tha còmhrag-dithis toirmisgte anns a’ mhòr-chuid de dùthchannan.
Còmhragan-dithis Ainmeil
Ann an 1911, mharbh an sgrìobhadair Hans Fallada a dheagh charaid Hanns Dieter von Necker ann an còmhrag-dithis ann an Rudolstadt (A’ Ghearmailt), far an robh iad nan sgoilear.
Iomraidhean
roinn-seòrsa:eachdraidh
Gleann an Iolar
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Gleann an Iolar.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
Bruich
right|200px|thumb|right|Uisge goileach
Tha bruich na dheasachadh bidh ann an uisge goileach.
Roinn-seòrsa:Còcaireachd
Grigore Moisil
B' e matamataigear agus riochdaire dioplòmasach à Romàinia a bh' ann an Grigore Constantin Moisil (IPA: ˈɡriˈɡore mo.iˈsil, Tulcea, 10 am Faoilleach 1906 - Ottawa, 21 an Cèitean 1973). Bhuinneadh e do theaghlach bùirdeasach innleachdail: bha athair na ollamh, bha a màthair na neach-teagaisg agus bha a shinn-seanair na shargart, a stèidhich a' chiad sgoil Romàinianach ann an Năsăud. Fhuair Moisil a chuid foghlaim aig Universitatea Politehnica din București agus Oilthigh Bhucharest eadar 1924 agus 1929. B' e La mécanique analytique des systemes continus an teusas a sgrìobh e airson a dhotaireachd. Chaidh e dhan Fhraing ann an 1930, far a sgrìobh e pàipear air an robh On a class of systems of equations with partial derivatives from mathematical physics fhad's a bha e aig Oilthigh Pharis. An dèidh bhliadhna san Ròimh, ann an 1931, fhuair obair na thìdsear matamataig aig Oilthigh Iași. Ann an 1941 chaidh fhastadh mar ollamh aig Oilthigh Bhucharest. A bharrachd air dà bhliadhna na thosgaire ann an Ankara (1946 - 1948), chuir e seachad an còrr dhen bheatha aige ag obair aig Oilthigh Bhucharest. Chaochail e gu h-obann ann an Ottawa ann an 1973 agus e a' dèanamh turas-òraid thall sa Chanada. B' ann air loidig mhatamataigeach (ailgeabra Łukasiewicz–Moisil), loidig ailgeabrach, ailgeabra MV agus co-aontaran diofarail a dhèanadh e fòcas.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:Matamataig
1287
MCCLXXXVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1280an
Na h-Eileanan Filipineach
'S e dùthaich ann am Àisia a tha anns na h-Eileanan Filipineach  neo na Filipìonan.
'S iad buidheann de dh'eileanan ann an Àisia an Ear-Dheas, tha i a' gabhail a-steach còrr as 7,107 eilean anns a’ Chuan Shèimh. Tha iad suidhichte san àird an ear Bhiet-Nam.
Tha Manila na phrìomh-bhaile.
Bha na h-eileannan fo smachd na Spàintich bhon 16mh linn gu 1898 nuair a fhuair iad neo-eisimeileachd. Ach anns an dearbh bhliadhna, thuit iad fo smachd na Stàitean Aonaichte. Fhuair iad neo-eisimeileachd bho na Stàitean ann an 1946.
Ceanglaichean a-mach
200px|thumb|left|Loch bholcanach ann am [[Mount Pinatubo]] thumb|200px|[[Mount Apo, a' bheinn as àirde anns na h-Eileanan Filipineach]]
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia an Ear-Dheas
Bruis-chinn
Tha bruis-chinn neo bruis-fhuilt na bruis neo sguab bheag airson falt a’ chinn a sgioblachadh.
Roinn-seòrsa:acfhainn
Abhainn Teamhail
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Teamhail neo Abhainn Teimhil (Beurla: River Tummel)
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Caledonian Railway
thumb|right|250px|Trèana-smùid den Rathad Iarruinn Caledonian Bha an Rathad Iarrainn Caledonian "An Calaidh", na rathad-iarrainn as motha na h-Albann gu ruige 1923 nuair a chaidh e mar "constituent company" do an London Midland and Scottish Railway. 101 miltean 's an fhad, shine bun-loidhne a' Chalaidh bho Carlisle (far an do cheangail e ris an Rathad-iarrainn "London and North Western") ri Ionad Meadhanach a Ghlaschu. Bha fìor bhranndair nan rathad-iarainn an sheilbh a' chompanaidh seo, a choisinn a' chuid bu mhòr den tuarasdail aice de ghiùlan guail bho mèinnean air feadh Srath Meadhanach na h-Alba. A dh'aindeoin sin, bha a phrìomh ghobhal aig Tobar na Màthar, far an do dhealaich a rathad gu Obar Dheathain. Thogta fo ainm "The Scottish Central Railway", fhosgladh an meur seo a chaidh tro Sruighlea, Pheairt, Farfar agus Ceann Abair gu Sròn na h-Aibhne agus Obar Dheathain cho tràth ri 1848.
Ceann a' Bhàigh, Alba Nuadh
Tha Ceann a' Bhàigh (Bayhead) ann an Siorrachd Cholchester, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Georgetown, Delaware
'S e Georgetown baile a tha ann an Delaware. Tha e suidhichte ann an Sussex County. Anns a' bhliadhna 2010 bha 6,422 duine a’ fuireach an seo. Bha e steidhichte ann an 1791.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Delaware
Schwerin
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Còbh a' Bhìobhair
Tha Còbh a' Bhìobhair neo Camas an Dobhrain (Beurla: Beaver Cove) ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Stad-phuing
Se comharrachadh "." a chleachdar aig deireadh rosg-rainn, neo ann an giorrachaidhean mar "m.e." ("mar eisimpleir"), "m.s.a" ("agus mar sin air adhart") a tha ann an stad-phuing. Sa Bheurla Breatannach full stop, agus Beurla Aimeireaganach period.
Roinn-seòrsa:Puingeachadh
Gort na hÁithe
'S e baile ann an Contae Dhoire a tha ann an Gort na hÁithe.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Dhoire
K. Barry Sharpless
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Jerónimo de Mendoza Galavís
Beatha
'S e a' chiad mhac dhen dàrna pòsadh a fhuair an Spàinnteach Jerónimo de Mendoza Hurtado, còmhla ri María Josefa Galavís Hurtado, a bh’ann.
Toiseach tòisichidh anns a’ phoileataigs
Bha e an sàs anns na tachartasan dhen 20mh an t-Iuchar 1810 agus chuir e ainm gu Achd na Neo-eisimeileachd. Bha e na bhall Àrd Bhuidheann Riaghlaidh an Riaghaltais, Riaghailtear a’ Phuist ann an 1811. Chaidh e a thaghadh dhan Chomataidh Sgrùdaidh an Achd Feadarail dhe 1812, airson Caquetá. Fhuair e dìteadh phrìosain bhon an Riaghaltas Spàinnteach nuair a bha an dùthaich air ais fo bhuaidh na Spàinne. An dèidh sin bha e na Cheannard Coitcheann a’ Mhaoineachadh, Àrd-Eòlaiche-Cunntasan aig Cùirt na Cunntasan, Riochdaire Coitcheann a’ Mhaoineachadh (ann an Roinn a’ Phuist), riochdaire aig a’ Mhòr-dhàil agus na bhall airson Bhogotá aig a’ Cho-chruinneachadh Spaideal dhe 1830. ‘ S e Rùnaire a’ Mhaoineachaidh fon Sheanailear Rafael Urdaneta, Eòlaiche-Cunntasan agus Riochdaire an Taighe-Cùinnidh a bh’ann cuideachd.
Ceann-suidhe Choloimbia
Nuair a leig an ceann-suidhe Urdaneta a dreuchd, chaidh e a dh’ainmeachadh na cheann-suidhe eadarach na dùthcha, ris an canar Coloimbia Mhòr a-nis, an àite an leas ceann-suidhe Domingo Caycedo Santamaría.
Teaghlach
Phòs e Inés Morales Fernández, agus an uair sin Manuela Tenorio Santacruz. Cha d' fhuair e clann ach bhon a' chiad pòsadh aige: Julián, José María, Marcelino, María Josefa agus Lorenzo De Mendoza Morales.
1288
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1288 (MCCLXXXVIII).