cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gheorghe Gheorghiu-Dej
B' e dealanair, neach-poileataigs agus deachdaire Comannach Stalineach à Romàinia a bh' ann an Gheorghe Gheorghiu-Dej (IPA: ˈɡe̯orɡe ɡe̯orˈɡi.u ˈdeʒ, ainm-baistidh Gheorghe Gheorghiu, Bârlad, 1 an t-Samhain 1901 - Bucharest, 19 am Màrt 1965). Bhuinneadh e do theaghlach Ortodogsach Clas-obrach - bha athair na obraiche. B' fheudar do Gheorghiu-Dej an sgoil fhàgail nuair a bha e dìreach 11 a dh'aois, leis cho bochd 's a bha a teaghlach. Ghabh e ann an Aonadh-ciùird agus, ann an 1920, bha e an sàs ann an Strailc coitcheann. Chuir e seachadh na 30an a' cur air dòigh strailichean, ag iomairt às leth a' Phàirtidh Chomunnaich Romàinia agus a' dol a-mach 's a-steach dhan phrìosain air adhbharan poiliteagach. Nuair a thòisich An Dàrna Cogadh bha e air a phrìosanachadh ann an campa-prìosain le Riaghaltas Faisisteach Ion Antonescu ach b' fheudar dha theiche ann an 1944. An dèidh phurgaid nan Iùdhach às a' Phàrtiadh ann an 1952, chaidh ainmeachadh ceann-suidhe. Bha e gu math dlùth air Stalin agus chuir e an gnìomh polasaidhean Stalineachd mar cho-shealbhadh àiteachais agus gnìomhachasadh luath. Chaochail e le aillse-sgamhain ann an 1965. B' e a dheagh charaid Nicolae Ceauşescu a bh' ann iar-theachdaire. Chreideadh Gheorghiu-Dej gum bu chòir do ghach uile ar-a-mach agus atharrachadh poiliteagach a bhith fo stiùir mion-chuid Stalinich proifeiseanta, an treabh dham buinneadh esan fhèin.
Chester, Alba Nuadh
right|300px
Gheorghe Gheorghiu-Dej
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:Co-mhaoineas
Chester, Alba Nuadh
Tha Chester ann an Siorrachd Lunenburg, Alba Nuadh. Tha 2,348 a' fuireach ann.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Baile an Rìgh, Alba Nuadh
Tha Kingston ann an Siorrachd an Rìgh, Alba Nuadh. Bha 5,174 a' fuireach ann an 2011.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Canning, Alba Nuadh
right|300px
Tha Canning ann an Siorrachd an Rìgh, Alba Nuadh. Tha 2,589 a' fuireach ann.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Freeport, Alba Nuadh
Tha Freeport ann an Siorrachd Digby, Alba Nuadh. Tha 291 a' fuireach ann.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Tiverton, Alba Nuadh
Ceangailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Bacău (Siorrachd)
'S e siorrachd (Romàinis: Județ) air an àirde an ear-thuath Romàinia a th' ann am Bacău (IPA: baˈkəw, Ucràinis: Бакеу Ungairis: Bákó), suidhichte anns an roinn traidiseanta Moldobha. 'S e Bacău fhèin a th' ann prìomh-bhaile na siorrachd. A bharrachd air sin, 's e an 9mh siorrachd nas motha na dùthcha a thaobh àireamh-shluaigh. Tha 616,168 a' fuireach ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Iași (Siorrachd)
'S e siorrachd (Romàinis: Județ) air an àirde an ear-thuath Romàinia a th' ann am Iași (IPA: ˈjaʃʲ, Ungairis: Jász), anns an roinn traidiseanta Moldobha. 'S e Iași fhèin a th' ann prìomh-bhaile na siorrachd. A bharrachd air sin, 's e an dàrna siorrachd as motha na dùthcha a thaobh àireamh-shluaigh. 772,348 a' fuireach ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Caraș-Severin (Siorrachd)
'S e siorrachd (Romàinis: Județ) air an àirde an iar Romàinia a th' ann an Caraș-Severin (IPA: ˈkaraʃ seveˈrin, Sèirbis: Караш Северин, Ungairis: Krassó-Szörény), suidhichte anns an roinn traidiseanta Banat. 'S e Reșița a th' ann prìomh-bhaile na siorrachd. A bharrachd air sin, 's e an 32mh siorrachd na dùthcha a thaobh àireamh-shluaigh. Tha 274,277 a' fuireach ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Westport, Alba Nuadh
Tha Westport air Brier Island ann an Siorrachd Digby, Alba Nuadh. Tha ~200 a' fuireach ann.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Weymouth, Alba Nuadh
right|300px
Tha Weymouth ann an Siorrachd Digby, Alba Nuadh. Tha e suidhichte air Abhainn Sissiboo
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Mehedinți (Siorrachd)
'S e siorrachd (Romàinis: Județ) air an àirde an iar Romàinia a th' ann am Mehedinți (IPA: meheˈdint͡sʲ, Sèirbis: Караш Северин, Ungairis: Krassó-Szörény), suidhichte anns na roinnean traidiseanta Banat agus Oltenia. 'S e Drobeta-Turnu Severin a th' ann prìomh-bhaile na siorrachd. A bharrachd air sin, 's e an 3pmh siorrachd na dùthcha a thaobh àireamh-shluaigh. Tha 254,570 a' fuireach ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Pugwash, Alba Nuadh
right|200px
Tha Pugwash (Mikmac: Pagweak) ann an Siorrachd Chumberland, Alba Nuadh. Chaidh am baile air stèidheachadh ann an 18mh Linn agus tha 784 a' fuireach ann.
Tha soidhnichean da chananach aige.
Ceangailtean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Baile Chanso
right|300px
Tha Baile Chanso (Beurla: Canso) ann an Siorrachd a' Mhainisdeir, Alba Nuadh. Tha 806 daoine a' fuireach ann.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Wolfville, Alba Nuadh
right|300px
Tha Wolfville ann an Siorrachd an Rìgh, Alba Nuadh. Tha 4269 daoine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Siorrachd a' Phrionnsa, Eilean Eòin
right|300px right|300px Tha Siorrachd a' Phrionnsa ann an Eilean Eòin. Se  Summerside am prìomh-bhaile.
Bailtean
Roinn-seòrsa:Siorrachdan an Eilean Eòin Roinn-seòrsa:Eilean Eòin
Bridgewater, Alba Nuadh
right|300px
Cleachdaidhean Oidhche Challainn sa Ghearmailt
Tha cleachdeaidhean Oidhche Challainn sònraichte aig na Gearmailtich. Seo eisimpleirean den fheadhainn as cumanta:
Bridgewater, Alba Nuadh
Tha Weymouth ann an Siorrachd Lunenburg, Alba Nuadh. Tha 8,421 a' fuireach ann.
Cleachdaidhean Oidhche Challainn sa Ghearmailt
Bleigiessen
thumb|Bleigiessen - uidheam (seo a' Ghearmailtis air 'leaghadh luaithe') Cruinnichidh an teaghlach no buidheann charaidean timcheall air a’ bhòrd, is seo nas fheàrr ri solas coinnle, agus fear mu seach cumaidh iad pìosan beaga de luaithe ann an seann spàin os cionn lasair coinnle fad mionaid no dhà. Bidh an luaithe a’ leaghadh gu math luath, leis gu bheil e cho bog, agus às dèidh sin thèid a leagail a-steach ann an uisge fuar, far am fàs e cruaidh a-rithist, ach ann an cruthan neònach. An crochadh air dè na cruthan a th’ ann, chì thu am bi deagh no droch fhortan agad sa bhliadhna sa tighinn. Seo cuid dhiubh:
Bridgewater, Alba Nuadh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Cleachdaidhean Oidhche Challainn sa Ghearmailt
Bleigiessen
ball – bi deagh fhortan a’ roiligeadh do d’ ionnsaigh.
Elek Köblös
B' e saor, neach-aithris agus neach-poileataigs Comannach Stalineach às an Ostair-Ungaire, An Ungair agus Romàinia a bh' ann an Elek Köblös (ainmean-breige: Balthazar, Bădulescu agus Dănilă, Sáromberke (Dumbrăvioara), 12 an Cèitean 1887 - Mosgo, 9 an Dàmhair 1938). Bhuinneadh e do theaghlach Clas-obrach agus b' e Ungairis a bh' aca aig an taigh. Chaidh e dhan sgoil ann an Nagyenyed (Aiud) agus an uair sin rinn e preantasachd ann an saorsainneachd ann an Marosvásárhely (Târgu Mureș), far an do ghabh e ann an Aonadh-ciùird. Ann an 1918, agus an Ostair-Ungaire a' tuiteam a-mach à chèile, shabaid e ann an Cogadh Ungair-Romàinia, ri taobh Poblachd Shobhiatach na h-Ungaire an aghaidh feachdan Romàinia. Ghabh e ann am Pàrtaidh Comunnach Romàinia ann an 1921 ach chaidh a chur an greim ann an aon bliadhna an dèidh cho-labhairt a' Phàirtidh. Dheasaicheadh e dà phàipear-naidheachd comunnach Ungairis: Előre ann am Marosvásárhely agus Munkás ann am Bucharest. Bha e na àrd-rùnaire a' Phàirtidh bho 1924 gu ruige 1927, ach bha e a-riamh ann ann strì an aghaidh Ana Pauker. B' fheudar dha an dùthaich fhàgail agus theich e thall thairis na fhògarrach san Aonadh Sobhiatach. Chaidh a chur an greim sa phrìosan Liublianka ann am Mosco agus a chur gu bàs air òrdughan Stalin air 9 an Dàmhair 1938, aig àm Purcaid Mhòr Stalineach. Bha e air ath-ghnàthachadh an dèidh bàis le Nicolae Ceauşescu. Chreideadh Köblös gum bu chòir do ghach uile ar-a-mach agus atharrachadh poiliteagach a bhith fo stiùir mion-chuid Stalinich proifeiseanta, an treabh dham buinneadh esan fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia Roinn-seòrsa:Daoine às an Ungair Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:An Ungair Roinn-seòrsa:Co-mhaoineas
Cleachdaidhean Oidhche Challainn sa Ghearmailt
Bleigiessen
flùr – caraidean ùra
cearcall / fàinne - banais – ach ma bhios e briste, tha sin a’ ciallachadh dealachadh
àradh – àrdachadh inbhe no tuarasdail aig an obair
clag – deagh naidheachd
siosar – tha co-dhùnadh air thoiseach ort
long, bàta – bi thu a’ dol air cuairt no air turas-mara
damhan-allaidh – tha d’ fhortan a’ crochadh air snàthainn sìoda
nathair – tha farmad aig cuideigin riut – bi faiceallach!
An latha an-diugh gheibh thu ‘kits’ le pìosan luaithe ann an cruthan eadar-dhealaichte (gus an tòisich thu leis an t-seòrsa fhortanach, co-dhiù), spàin chruinn agus mìneachaidhean ‘oifigeil’, ann an gach bùth fad na Dùbhlachd. Air sgàth ’s nach eil luaithe glè fhallain, gu sònraichte do chloinn, no math don àrainneachd, thèid cèir a chleachdadh uaireannan an àite.
Feuerzangenbowle
thumb|Feuerzangenbowle (Seo a' Ghearmailtis air seòrsa punch flambé le ruma, siùcar agus fìon dearg)
Seo rud a ghabhas àite am broinn an teaghlaich no buidheann charaidean ri solas coinnle cuideachd, ged nach eil an cleachdadh sin dìreach freagarrach do chloinn. Tha feum agad ri pana fìona dheirg air rechaud no stòbha, airson fìon teth ullachadh le spìosraidhean, orainsearan is liomaidean, agus seòrsa clobha os a chionn le còn siùcair cruaidh. A-nis dòirt rùm air an t-siùcar le ladar, agus nuair a tha e gu math fliuch, cuir na theine e. Cùm ris an dòirteadh gus an leagh an siùcar. A-nis faodaidh tu am punch teth òl, mu dheireadh thall!
Tha nobhail Ghearmailteach 1933 le Heinrich Spoerl ann air a bheil 'Die Feuerzangenbowle', agus seann fhilm ainmeil dhith cuideachd.
Dinner for One
(Seo seann chomadaidh-telebhisein Beurla)
Iongantach mar a tha e, sin am prògram as fheàrr leis na Gearmailtich gach Oidhche Challainn. Chan eil e ach 10 mionaidean de dh’fhad agus ged a tha cothrom air fo-thiotalan ann, ’s urrainn do Ghearmailteach sam bith gach facal sa Beurla a ghabhail còmhla ris na pearsantan.
Chaidh am film a dhèanamh ann an Hamburg ann an 1963, le Freddie Frinton mar sheann bhutler, James, agus May Warden mar Miss Sophie, bean uasal aosda, a tha 90 an diugh. The am bòrd air ullachadh airson ceathrar aoighean (neo-fhaicsinneach), gu follaiseach seann shuirghichean aice, agus tha e aig James ri gach pàirt a chluiche agus ri òl air an son, fear mu seach, fad an fheasgair – sherry, champagne, fìon, port, an còmhnaidh leis na faclan ainmeil : ‘Same procedure as last year, Miss Sophie?’ - ‘Same procedure as every year, James!’.
Loch nan Ochd Innsean
Tha Loch nan Ochd Innsean (Beurla: Eight Island Lake) ann an Siorrachd a' Mhainisdeir, Alba Nuadh.
Cleachdaidhean Oidhche Challainn sa Ghearmailt
Dinner for One
Tha fiù ‘s Gearmailtich gun Bheurla sam bith eile eòlach air na seantansan seo, agus is mòr an t-iongnadh orra nuair nach bi sgot aig daoine à Breatainn dè mu dhèidhinn a bhios iad a bruidhinn.
Loch nan Ochd Innsean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Cleachdaidhean Oidhche Challainn sa Ghearmailt
Dinner for One
Tha am film air YouTube:
Slugan carraig
thumb|Sluganan carraig faisg air [[Dùn Barra ]] thumb|Slugan carraig faisg air [[San Diego ]] 'S e raon fàs-bheatha sònraichte a tha ann an slugan carraig a tha suidhichte anns an t-seal-mara air cladaichean carrach. Thèid an lìonadh le sàl aig làn àrd, agus tha iad nan gluman sgaraichte ma bhios an tràigh aig ìosal. Tha iad sònraichte air sgàth 's nach bi uisge ùr a' tighinn annta gu cunbhalach.
Brașov (Siorrachd)
'S e siorrachd (Romàinis: Județ) ann an cridhe Romàinia a th' ann am Brașov (IPA: ˈbraˈʃov, Gearmailtis: Kronstadt, Ungairis: Brassó), anns an roinn traidiseanta Transilvania. 'S e Brașov a th' ann prìomh-bhaile na siorrachd. A bharrachd air sin, 's e an 13mh siorrachd na dùthcha a thaobh àireamh-shluaigh. Tha 549,217 a' fuireach ann.
Constantin Brâncuși
B' e cruth-ealantair agus peantair à Romàinia a bh' ann an Constantin Brâncuși (IPA: konstanˈtin brɨŋˈkuʃʲ, Hobița, 19 an Gearran 1876 - Paris, 16 am Màrt 1957. Thogadh e ann an sgìre dhùthchail ann an Gorj ann an teaghlach luchd na tuatha uabhasach fhèin bochd. Fhuair e a chuid foghlaim aig școala de arte și meserii ann an Craiova. Thug Auguste Rodin buaidh uabhasach làidir.
Slugan carraig
Tha dà sheòrsa ann. Tha feadhainn ann a tha suidhichte air àite air cladach far am faigh iad uisge ùr gach turas ma bhios an làn àrd. Feumaidh comas a bhith aig na beathaichean a bhith a' strì an aghaidh sruth nan tonnan. Aig amannan eile nuair a bhios am muir air falbh, tha iad nan laighe fon ghrian theth no fo ghaoth làidir.
Constantin Brâncuși
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia Roinn-seòrsa:Luchd-ealain Roinn-seòrsa:Romàinia
Slugan carraig
Tha feadhainn eile ann a tha suidhichte nas àirde air an tràigh, gheibh iad uisge ùr a-mhàin bho bhoc-thuinn is uisge nan neul neo ma bhios stoirm ann. Tha buaidh orra cuideachd bhon ghrian no gaoith. Mar sin bidh meud dhen t-salainn ag atharrachadh gu tric, uaireannan fàsaidh iad tioram, mar sin feumaidh comas a bhith aig na beathaichean airson a gabhail ris na suidheachaidhean eadar-dhealaichte.
Gu tric bidh partan is cìoch nam ban marbha a' fuireach annta. Tha dòigh-beatha anns na sluganan carraig inntinneach do bhith-eòlaichean.
Ròs-chraobh
'S e lus a th' ann an ròs-chraobh. Thàinig an t-ainm bho na fhaclan Greugach ῥόδον (rhódon) "ròs" agus δένδρον (déndron) "craobh"). Mar sin nochd an t-ainm ann an iomadh canain mar "Rhododendron".
Brașov (Siorrachd)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Ròs-chraobh
Tha e a' buntainn don teaghlach Ericaceae agus tha barrachd na 1,024 seòrsa ann. Tha e gu math cumanta ann an Àisia.
Rhododendron ponticum
thumb|left|Rhododendron ponticum Tha an t-seòrsa Rhododendron ponticum ris an canar common rhododendron sa Bheurla cuideachd, a' buntainn do dh'Eòrpa a Deas is Àisia an Iar-dheas. A-nis tha iad a' fàs gu nàdarra ann an Sealainn Nuadh is Eòrpa an Iar. Tha e na trioblaid do na luibhean tùsanach air a' Ghàidhealtachd, san àirde a deas Shasainn is a' Chuimrigh. Tha na ròsan-craobh a' fàs cho luath nach eil cothrom fàis ann airson nan luibhean ionadail. A bharrachd air sin tha fungas puinnseanach a' thiginn còmhla ris na ròsan-craobh, fungas a mhaireas beò fhad seachd bliadhna san talamh agus a chuireas bàs air na luibhean eile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luibhean
Cleachdaidhean Oidhche Challainn sa Ghearmailt
Feuerwerke
thumb|Oidhche Challainn ann an Frankfurt (Seo a' Ghearmailtis air 'teintean-ealain')
Aig meadhan-oidhche bidh Sekt ann, seòrsa champagne Gearmailtich, bidh na clagan-eaglaise a’ seirm, agus bidh teintean-ealain nas lugha anns a’ ghàrradh agad fhèin no feadhainn nas motha anns a’ bhaile – m.e. ann an Cologne agus ann am Bonn air bruachan na h-aibhne Rhine, agus bidh na mìltean de dhaoine ann airson fàilte a chur air a’ Bhliadhna Ùr.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Cultar
Darach neo-ghasagach
thumb|Sealladh mionaideach air pàirtean na craoibhe 'S e craobh a th' ann an darach neo-ghasagach (Laideann: quercus petraea/sessiliflora ). Tha e aithnichte mar "sessile oak", "Cornish oak" no "Durmast oak" sa Bheurla. Tha e a' fàs gu nàdarra air feadh na Roinn-Eòrpa is Ioràn.
'S e an darach neo-ghasagach a' chraobh nàiseanta na Cuimrigh. Mar a tha an t-ainm Cornish oak a' sealltainn, tha e na chraobh nàiseanta Còrnach cuideachd.
Canar gun robh am "Pontfadog Oak" an darach neo-ghasagach a bu shine anns an Rìoghachd Aonaichte. Dh'fhàs e faisg air Y Waun ann an Cuimrigh a Tuath. Thathar dhen bheachd gun robh e na bu shine na 1,200 bliadhna a dh'aois. Bha cearcall-thomhas de 42 troigh 5 òirlich (12.9 m) aig an stoc-craoibhe agus bha toll anns an stoc-craoibhe. Chaidh i a leagail leis a' ghaoith sa Ghiblean 2013.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Craobhan
Botoșani (Siorrachd)
'S e siorrachd (Romàinis: Județ) air an àirde an ear-thuath Romàinia a th' ann am Botoșani (IPA: ˈbotoˈʃanʲ), anns an roinn traidiseanta Moldobha. 'S e Botoșani fhèin a th' ann prìomh-bhaile na siorrachd. A bharrachd air sin, 's e an 22mh siorrachd na dùthcha a thaobh àireamh-shluaigh. 412,626 a' fuireach ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Ilfov (Siorrachd)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Clough Williams-Ellis
Rugadh Clough Williams-Ellis ann an Gayton, Northamptonshire, Sasainn, ach bha ceanglaichean làidir aig an teaghlach aige ris a' Chuimrigh. Mar sin gluais iad air ais don Chuimrigh a Tuath nuair a bha e ceithir bliadhna a dh'aois. Chaidh a theagasg aig Oundle School, Colaiste na Trianaide, Oilthigh Chambridge is gu cliobhar ann an Lunnainn. Fhuair e mar dhìleab oighreachd ann am Meirionydd ann an 1908.
Dh'fhàs e ainmeil air sgàth a' bhaile Portmeirion a thòisich e ann an 1925 is a tha suidhichte ann an Gwynedd ann an ceann a tuath na Cuimrigh. Chruthaich e am baile ann an stoidhle Eadailteach agus nochd Portmeirion mar "The Village" anns na 1960an air a' phrògram Tbh "The Prisoner". An-diugh 's e aon de na h-àitichean as cudromaiche a th' ann airson roinn turasachd na Cuimrigh. Bha e am measg nan stèidheadair Council for the Protection of Rural England ann an 1926 is Council for the Protection of Rural Wales ann an 1928 is dh'iomairt e airson nam Pàirc Nàiseanta ann an Sasainn is Cuimrigh.
thumb|500px|left|Sealladh air Portmeirion, dealbhaichte le Clough Williams-Ellis
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Chuimrigh Roinn-seòrsa:Ailtireachd
Vâlcea (Siorrachd)
'S e siorrachd (Romàinis: Județ) ann an ceann a deas Romàinia a th' ann am 'Vâlcea (IPA: ˈvɨlt͡ʃe̯a), suidhichte anns na roinnean traidiseanta Muntenia agus Oltenia. 'S e Râmnicu Vâlcea a th' ann prìomh-bhaile na siorrachd. A bharrachd air sin, 's e an 26mh siorrachd na dùthcha a thaobh àireamh-shluaigh. Tha 355,320 a' fuireach ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Camus an Tuirc-nimhe
Tha Camus an Tuirc-nimhe (Beurla: Auld's Cove) ann an Siorrachd a' Mhainisdeir, Alba Nuadh. Tha 780 a' fuireach ann.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Eastoinis
300px|right
'S e cànan Fionno-Ugrach a tha ann an Eastoinis (eesti keel).
Tha e na chànan oifigeil ann an Eastòinia, far a bheil e ga bhruidhinn le ~1,100,000 duine.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cànain Ùraileach Roinn-seòrsa:Eastòinia
Ialomița (Siorrachd)
'S e siorrachd (Romàinis: Județ) air an àirde an ear-dheas Romàinia a th' ann an Ialomița (IPA: ˈjalomit͡sa] ), anns an roinn traidiseanta Dobruja. 'S e Slobozia fhèin a th' ann prìomh-bhaile na siorrachd. A bharrachd air sin, 's e an 39mh siorrachd na dùthcha a thaobh àireimh-shluaigh. Tha 258,669 a' fuireach ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Aachen
'S e baile anns a' Ghearmailt a th' ann an Aachen (Ainm slàn Bad Aachen, Öcher Platt/Dual-chainnt Aachen: Oche). Tha e suidhichte ann an taobh an iar na Ghearmailte, far a bheil crìochan na Gearmailte, nan Tìrean Ìsle agus na Beilg a' coinneachadh. 'S e spatha a th' ann. Thàinig an t-ainm Aachen bhon fhreumh-fhacal Ghearmaineach "ahwō" agus tha e a' ciallachadh "uisge". B' e "Aquisgranum" an t-ainm Ròmanach a bh' air: "Uisge na Grannois". B' e dia Ceilteach na leighis a bha ann an Grannos. Tha tobraichean tethe ann an Aachen. Tha cumhachdan leighis aca.
Eachdraidh
Bha a' chiad àite-fuirich ann an Linn ùr na Cloiche. Bha mèinnearachd Ceilteach ann an Linn an Umha an seo. Thog na Ròmanaich àite-failcidh air na tobraichean teasach. An ceann na 8mh linne thàg rìgh Teàrlach Mòr Aachen airson an rath a b' fheàrr aige. Thog e cille, "Pfalzkapelle" agus pàlas impireil. An-diugh tha talla a' bhaile ann an àite a' phàlais agus tha am "Pfalzkapelle" pàirt na h-àrd eaglaise "Aachener Dom". Fhuair Teàrlach Mòr taise à Ierusalem agus tha taistealachd ainmeil "Heiligtumsfahrt" ann an Aachen ann a h-uile seachdamh bliadhna. Tha an "Aachener Dom" air Liosta Làrach Dhualchas na Cruinne.
Ainm a' bhaile ann an cànanan eile
Thathar a' cleachdadh tòrr dhreach an ainm anns na dùthchannan air iomall na Gearmailte, mar a leanas:
Dual-chainnt
'S e Öcher Platt a tha ann an dual-chainnt Aachen. 'S e cànan Ripuarach a th' innte. Tha mòran òranan dualchasach traidiseanta anns an Öcher Platt, m.e. an "laoidh" neo-oifigeil Aachen, "Vür sönd allemoele Öcher Jonge" ('S e bàlaichean Aachen a th' annainn uile gu léir).
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Buzău (Siorrachd)
'S e siorrachd (Romàinis: Județ) ann an ceann a deas Romàinia a th' ann am Buzău (IPA: ˈbuˈzəw), anns an roinn traidiseanta Muntenia. 'S e Buzău fhèin a th' ann prìomh-bhaile na siorrachd. A bharrachd air sin, 's e an 18mh siorrachd as motha na dùthcha a thaobh àireamh-shluaigh. Tha 432,054 a' fuireach ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Jilava
'S e baile beag faisg air Bucharest, ann an ceann a deas Romàinia a th' ann an Jilava. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Sabar, aig 71m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Ilfov. Tha 12,223 duine a' fuireach ann. 'S ann air gnìomhachas trom 's a tha eaconomaidh a' bhaile stèidhichte.
Eachdraidh
'S ann às an fhacal жилав  ann an Ungairis a tha a' ciallachadh garbh air neon boglach s' a tha ainm a' bhaile. Chaidh Jilava a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1716. Air 27 an t-Samhain 1940 rinn feachdan an deachdaire Faisisteach Ion Antonescu murt air 64 daoine sa phrìosan ann an Jilava, fhad ‘s a bha iad a’ feitheamh ri cùis-lagha. An dèidh An Dàrna Cogaidh bha Antonescu fhèin air a dhìteadh agus a chur gu bàs an seo, airson an uilc a rinn e.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Romàinia
Tulcea (Siorrachd)
'S e siorrachd (Romàinis: Județ) air an àirde an ear-dheas Romàinia a th' ann an Tulcea (IPA: ˈtult͡ʃe̯a, Greugais: Αιγισσός, Ruisis: Тулча, Turcais: Tulça), anns an roinn traidiseanta Dobruja. 'S e Tulcea fhèin a th' ann prìomh-bhaile na siorrachd. A bharrachd air sin, 's e an 40mh siorrachd na dùthcha a thaobh àireimh-shluaigh. Tha 201,462 a' fuireach ann. Seo mar a leanas cinneachadh na siorrachd: Romàinianaich: 89.13%, Lipovianaich: 5.41%, Turcaich: 0.93%, Rroma: 1.87%, Greugaich: 0.65%.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Constanța (Siorrachd)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Marin Preda
B' e deasaiche, eadar-theangair, foillsichear agus sgrìobhadair à Romàinia a bh' ann am Marin Preda (IPA: maˈrin ˈpreda, Siliștea Gumești, 5 an Lùnasdal 1922 - Mogoșoaia, 16 an Cèitean 1980. Thogadh e ann an sgìre dhùthchail ann an Teleorman ann an teaghlach clas-obrach uabhasach fhèin bochd: mheòmhraicheadh e daonnan sa chuid obrach air a' chuspair sin. Fhuair e a chuid foghlaim aig Oilthigh Bhucharest agus chuir e seachad bliadhnaichean A' Chogaidh na saighdear san arm. Cha robh e a-riamh an aghaidh Riaghaltas an PCR ann an Romàinia agus bha cuid a cheannard Comunnach gu math dèidheil air, leis gu robh e a' riochdeachadh beatha agus guth a' chlas-obrach sna leabhraichean a sgrìobhadh e. A dh'aindeoin seo, rinn an Securitate murt airsan beagan an dèidh gun do dh'fhoillsich e leabhar - Cel mai iubit dintre pământeni - a thug càin do Stalineachd agus a dhoch bhuaidh air an dùthaich fo Gheorghe Gheorghiu-Dej, ro-theachdaiche Nicolae Ceauşescu.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Romàinianach Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Roinn-seòrsa:Romàinia
Siliștea Gumești
'S e baile beag eadar Alexandria agus Pitești, ann an ceann a deas Romàinia a th' ann an Siliștea Gumești Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Pârâul Câinelui, aig 148m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Teleorman. Tha 2,633 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
'S ann às an fhacal siliște (Gàidhlig: tuinneachadh) ann an seann Romàinis agus an t-iar-leasachan -ești s' a tha ainm a' bhaile. Chanadh Siliștea Nouă ris (Gàidhlig: tuinneachadh ùr) eadar 1968 agus 1996. Bha bunait feachdan adhair anns a' bhaile, far an robh loingeas-cogaidh MiG-15 suidhichte. Thogadh manachainn san àite far an robh a' bhunait, an dèidh 1989.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Romàinia
Brăila (Siorrachd)
'S e siorrachd (Romàinis: Județ) air an àirde an ear-dheas Romàinia a th' ann am Brăila (IPA: ˈbrəˈila), anns an roinn traidiseanta Muntenia. 'S e Brăila fhèin a th' ann prìomh-bhaile na siorrachd. A bharrachd air sin, 's e an 30mh siorrachd na dùthcha a thaobh àireimh-shluaigh. Tha 304,925 a' fuireach ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Eryri
thumb|Sealladh bho Chrib Goch air Llyn Llydaw thumb|Mapa na pàirce nàiseanta 'S e roinn is pàirc nàiseanta ann an ceann a tuath na Cuimrigh a th' ann an Eryri (Beurla: Snowdonia). Tha a' phàirc nàiseanta cho mòr ri 838 mìle ceàrnach (2,170 km2). 'S e a' chiad phàirc nàiseanta a chaidh a chur air bhonn anns a' Chuimrigh agus cuideachd na pàirc nàiseanta as motha anns a' Chuimrigh. Chaidh a stèidheachadh ann an 1951, roimhe seo chaidh an t-ainm Eryri/Snowdonia a chleachdadh airson roinne na bu lugha timcheall air a' bheinn Yr Wyddfa.
Comann Eadar-Nàiseanta airson Sgrùdadh Litreachas na h-Alba
'S e iomairt acadaimigeach a th' ann an CENSLA | Comann Eadar-Nàiseanta airson Sgrùdadh Litreachas na h-Alba (Beurla: International Association for the Study of Scottish Literatures, IASSL; Albais: Warldwide Associat for the Clerk Leir o braid Scotland’s Leid and Scrievin). Chaidh CENSLA stèidheachadh aig a' chiad Còmhdhail na Cruinne airson Litreachas na h-Alba ann an Glaschu air 5 den Ògmhios 2014. Tha CENSLA air a chlàradh mar charthannas Albannach, SC044410, airson adhbharan adhartachadh foghlaim, nan ealan, dualchais agus cultair.
Duais Ronald Jack
Chaidh Duais Ronald Jack stèidheachadh ann an 2018, airson aiste no caibideil as fheàrr a tha a' dèiligeadh ri litreachas na h-Alba (Beurla, Albais, Gàidhlig, Laideann) agus eilthireachd, no buaidh eadar-nàiseanta litreachas na h-Alba. B' e àrd-ollamh agus sgoilear cliùiteach a bha ann an Ronald Dyce Sadler Jack (1941-2016), 's e ag obair air litreachas na h-Alba agus litreachas anns na meadhan aoisean aig Oilthigh Dhùn Èideann.
Eryri
Ainmean
thumb|right|600px|Sealladh air cuid de na beanntan, tha [[Yr Wyddfa anns a' mheadhan air an làimh dheis agus Glyderau air astair air a chùlaibh]] Thàinig an t-ainm Beurla Snowdonia bhon ainm Bheurla "Snowdon" airson Yr Wyddfa. Anns na Meadhan aoisean chaidh an tiotal "Tywysog Cymru ac Arglwydd Eryri" (Prince of Wales and Lord of Snowdonia) a chleachdadh gu oifigeil airson Llywelyn ap Gruffudd, Prionnsa na Cuimrigh. Mus deach a' phàirc nàiseanta a chur air bhonn, bha "Snowdonia" dìreach a' ciallachadh na roinn bige ann an ceann a tuath Gwynedd, an àrd-tìr timcheall air Yr Wyddfa agus trì sreathan bheanntan eile faisg air, Glyderau, Carneddau agus Moel Siabod. An-diugh tha a' phàirc nàiseanta "Snowdonia" mu dhà thuras as motha na an roinn tùsail agus tha e a' sìneadh gu deas gu Meirionnydd. Ach chan eil na beanntan deas air Maentwrog nam pàirt den phàirc.
Comann Eadar-Nàiseanta airson Sgrùdadh Litreachas na h-Alba
Duais Ronald Jack
Luchd-fhaighinn Duais Jack
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Eintiteasan air a bheil ainm Gàidhlig Roinn-seòrsa:Litreachas
Eryri
A' Phàirc nàiseanta
Chaidh a' phàirc nàiseanta Parc Cenedlaethol Eryri (Cuimris; Snowdonia National Park sa Bheurla) a chur air bhonn ann an 1951 agus 's e an treas pàirc nàiseanta a chaidh a stèidheachadh anns an Rìoghachd Aonaichte. Tha e cho mòr ri 827 mìle ceàrnach (2,140 km2), agus tha mu 37 mìle (60 km) de na crìochan aige air iomall-fairge. Tha e a' gabhail a-steach cuid de na beanntan is lochan as motha a tha anns a' Chuimrigh is ann an Sasainn.
Tha e fo chùram Ùghdarras Pàirc Nàiseanta Snowdonia. Tha prìomh-oifis an ùghdarrais ann am Penrhyndeudraeth agus tha 18 buill aig an ùghdarras. Air sgàth 's gu bheil a' phàirc suidhichte gu ìre mhòr ann an Gwynedd agus na sìneadh gu Conwy tha 9 buill à Gwynedd agus 3 buill à Conwy ann mar riochdairean ionadail agus 6 eile bhon t-Seanadh Nàiseanta na Cuimrigh mar riochdairean nàiseanta. Eu-coltach ri pàircean nàiseanta ann an dùthchannan eile tha a' phàirc seo a' gabhail a-steach an dà chuid fearann ann an seilbh phrìobhaideach is ann an seilbh poblach a bhios uile fo stiùireadh ùghdarras na pàirce. thumb|Cuaraidh faisg air [[Llanberis ]] Tha barrachd na 26,000 duine a' fuireach anns a' phàirc, agus tha Cuimris aig 62% dhiubh. Ged a tha mòran bheanntan ann, tha àiteachas cumanta an seo fhathast. Tha barrachd na 6 millean luchd-turais a' tighinn don phàirc gach bliadhna, leis an dàrna leth dìreach a' tighinn dìreach airson latha. Mar sin tha a' phàirc seo anns an treas àite a thaobh luchd-tadhail ann am pàircean nàiseanta ann an Sasainn agus a' Chuimrigh.
Tha toll ann am meadhan na pàirce timcheall air a' bhaile Blaenau Ffestiniog, teis-meadhan chuaraidhean sglèata. Ged a tha sin caran neo-àbhaisteach, rinneadh a dh'aona-ghnothach e gus cothrom a thoirt do mhuinntir na h-àite, gnìomhasan beaga a stèidheachadh an àite nan seann chuaraidhean sglèata a bh' ann gu ruige seo.
Sreath bheanntan
thumb|Sealladh air na beanntan timcheall air Blaenau Ffestiniog Canar gu bheil ceithir roinnean ann an Eryri:
Coiseachd
right|thumb|Cas-cheum faisg air [[Llyn Barfog ann an Gwynedd]] Is fheàrr leis an luchd coiseachd an roinn timcheall air beinn Yr Wyddfa. Air sgàth 's gu bheil an dùthaich seo math airson coiseachd is sreap, tha na slighean a' fàs caran dòmhail bho àm gu àm, gu h-àraid leis an Snowdon Mountain Railway a bhios a' dol gu mullach na beinne. Ge tà, tha cuid sligean inntinneach eile anns na beanntan nas ìsle ann nach eil cho trang.
A measg nan h-àitichean as fheàrr airson coiseachd 's iad: Y Garn san àird an ear air Llanberis; Mynydd Tal-y-Mignedd san iar air Yr Wyddfa; Moelwyn Mawr san iar air  Blaenau Ffestiniog  agus Pen Llithrig y Wrach san àirde a tuath air  Capel Curig. Sa deas tha Y Llethr ann an Rhinogydd, agus Cadair Idris faisg air Dolgellau tarraingeach don luchd-coiseachd cuideachd.
Uile gu lèir tha mu 1,479 mìle (2,380 km) de chas-cheuman airson coiseachd ann. A bharrachd air sin tha 164 mìle (264 km) de shlighean ann airson marcachd.
Àrainneachd
left|thumb|Tha an t-uisge a' thighinn ann an [[Llyn Cowlyd ]]
'S e Ionad Sònraichte Glèidhteachais a th' ann an iomall-fairge na pàirce gu lèir. Tha an t-iomall-fairge a' dol eadar an leth-eilean Llŷn agus an costa ann am meadhan na Cuimrigh, far a bheil dùin-ghainmhich sònraichte ann.
'S e Eryri a tuath an t-àite a-mhàin ann am Breatainn far a bheil an Snowdon lily a' fàs. Agus 's e sin an t-àite a-mhàin air feadh an t-saoghail, far a bheil an Snowdonia hawkweed (Hieracium snowdoniense) a' fàs.
Tha pàirt mhòr den phàirc nàiseanta ainmichte mar Ionad de Shuim Shònraichte Shaidheansail (ISSS), Tèarmann-nàdair Nàiseanta, Ionad Sònraichte Glèidhteachais, Arainn Glèidhteachais Shònraichte, bith-chruinne neo air a dhìon a rèir Cùmhnant Ramsar. Ach tha trioblaidean ann cuideachd air sgàth 's gu bheil cus ròsan-craobh (Rhododendron ponticum) ann. Tha iad a' fàs cho luath nach eil cothrom fàis ann airson nan luibhean ionadail. A bharrachd air sin tha fungas puinnseanach a' thiginn còmhla ris na ròsan-craoibhe, fungas a mhaireas beò fhad seachd bliadhna san talamh agus a chuireas bàs air na luibhean eile.
Fiadh-bheatha
thumb|150px|Snowdon beetle (Chrysolina cerealis) Tha gu bhith 20% dhen fhearann ann an Eryri dìonta le laghan glèidhteachais leis an dàrna leth dhiubh mar Ionad Sònraichte Glèidhteachais.
Tha beathaichean a tha gann a' fuireach an seo. Chithear feòcallain, dobhrain agus gobhair fhiadh an seo ged nach fhacas an taghan (martes martes) fad cuid bhliadhnaichean. 'S e Eryri an t-àite a-mhàin ann am Breatainn far a bheil an Snowdon beetle (Chrysolina cerealis) a' fuireach, daolag le gach dath sa bhogha-fhrois.
An t-sìde
'S e aon de na h-àitichean as fliuiche anns an Rìoghachd Aonaichte a tha ann an Eryri le Crib Goch mar àite as fliuiche. Airson na 30 bliadhna sa chaidh bha an cuibheas bliadhnail de dh'uisge mu 4473 mm (176.1 in) an seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:A' Chuimrigh Roinn-seòrsa:Conwy Roinn-seòrsa:Gwynedd Roinn-seòrsa:Powys Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas
Călărași (Siorrachd)
'S e siorrachd (Romàinis: Județ) air an àirde an ear-dheas Romàinia a th' ann an Călărași  (IPA: ˈkələˈraʃʲ), anns an roinn traidiseanta Muntenia. 'S e Călărași fhèin a th' ann prìomh-bhaile na siorrachd. A bharrachd air sin, 's e an 34mh siorrachd na dùthcha a thaobh àireimh-shluaigh. Tha 285,050 a' fuireach ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Codăești
'S e baile beag eadar Iași agus Vaslui, air an àirde an ear-thuath Romàinia a th' ann an Codăești (IPA: ˈkoˈdəet͡ʃʲ). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Codăești fhèin, aig 129m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Vaslui. Tha 4,362 duine a' fuireach ann. Tha ceithir clachan ann: Codăești fhèin, Ghergheleu, Pribești agus Rediu Galian. 'S ann air àiteachas 's a tha eaconomaidh a' bhaile stèidhichte.
Eachdraidh
Thàinig Iùdhaich dhan sgìre san 18mh Linn agus bha coimhearsnachd làidir agus beòthail ann gu ruige an Uile-losgadh Nàsach. Chan eil Iùdhach no Iùdhach air fhàgail sa bhaile an latha an-diugh. Ann an 1949, chaidh Pavel Coman, sagart Codăești, a chur an greim agus dhìteadh airson traoidhtearachd agus ceannairceachd an aghaidh Riaghaltas Comunnach na dùthcha.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Romàinia
Túpac Amaru III
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Pearù
Mogoșoaia
'S e baile beag faisg air Bucharest, ann an ceann a deas Romàinia a th' ann am Mogoșoaia. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Colentina, aig 94m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Ilfov. Tha 7,625 duine a' fuireach ann. 'S ann air turasachd 's a tha eaconomaidh a' bhaile stèidhichte.
Eachdraidh
'S ann às an ainm pearsanta Mogos ann an Ungairis agus an t-iar-leasachan -falva s' a tha ainm a' bhaile. Chaidh Mogoșoaia a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1566 mar Maghafalw. Thog Constantin Brâncoveanu lùchairt an seo eadar 1698 agus 1702. Rinneadh murt air an sgrìobhadair Marin Preda san lùchairt ann an 1980 air sgàth' s gun do sgrìobh e leabhar anns an tug e càin air an Riaghaltas Stalineach Gheorghe Gheorghiu-Dej anns na 50an.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Romàinia
Târgu Mureș
'S e baile mòr eadar Cluj-Napoca agus Sighișoara, ann an ceann a tuath Romàinia a th' ann an Târgu Mureș (IPA: ˈtɨrɡu ˈmureʃ, Ungairis: Marosvásárhely, IPA: ˈmɒroʃvaːʃaːrhɛj, Gearmailtis: Neumarkt am Mieresch). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Mureș, aig 320m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Mureș. Tha 134,290 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
'S ann às an fhacal търг (Gàidhlig: Margaidh) ann am Bulgàiris agus an na h-Aibhne Mureș s' a tha ainm a' bhaile. Bhuinneadh an t-àite dhan roinn Ròmanach Dacia. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1332 mar  Novum Forum Siculorum agus an uair sin mar Sekulvasarhel ann an 1349. Bhuinneadh am baile dhan Phrionnsalachd Transsilvania bho 1541 gu ruige 1699. B' ann ann an Târgu Mureș far a chruinnicheadh Pàrlamaid Transilvania fad nan linntean. Thug a' Phlàigh buaidh uabhasach fhèin làidir air Târgu Mureș ann an 1707, nuair a chaochail 3,500. Bhuinneadh am baile dhan Ostair-Ungaire gu ruige 1922, nuair a ghabh Romàinia os làimh e. Stèidhich A' Ghearmailt Nàsach ghetto Iùdhach an seo ann an 1944, mar phàirt an Uile-losgaidh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Romàinia
Oisean
'S e caractar fionnsgeulach, bàrd agus gaisgeach Ceilteach a th' ann an Oisean (Ossian sa Bheurla). Bha e beò, a rèir beul-aithris, ann an 3mh linn, agus b' e mac Fhinn a bh' ann.
Bàrdachd Oisein
thumb|'Oisean' le François Pascal Simon Gérard, 1801 Ann an 1760, chaidh an leabhar, Fragments of Ancient Poetry Collected in the Highlands of Scotland, fhoillseachadh - bha an t-eadar-theangair, Seumas Mac a' Phearsain, ag ràdh gur e seann bhàrdachd a bh' ann a chruinnich e air a' Ghàidhealtachd is na h-Eileanan Siar. Dh'fhoillsich Mac a' Phearsain leabhraichean eile, oir bha 'Fragments of Ancient Poetry' glè shoirbheachail: Fionn: Seann Bhàrdachd Eipiceach (1763) agus ann an dà phàirt, Sgrìobhaidhean Oisein (1765). Sgaoil na leabhraichean gu luath air feadh na Roinn Eòrpa.
'S e Oisean fhèin an neach-aithris. Tha e seann, dall agus aonranach, agus tha e a' cuimhneachadh air na làithean a dh'aom, air cathan agus gnìomhan gaisgeil.
Buaidh Oisein
thumb|'Aisling Oisein' le Jean Auguste Dominique Ingres, 1813 Bha na leabhraichean air leth soirbheachail agus chaidh bàrdachd Oisein eadar-theangachadh gu iomadach cànan. Chòrd Oisean gu mòr ri Thomas Jefferson, Napoleon Bonaparte agus Denis Diderot.
Litreachas
Sgrìobhadh a tha a' dèiligeadh ri cuspairean Oiseanach (taghadh):
Ealain
Bha cuspairean Oiseanach pailte ann an dealbhadaireachd cuideachd: Oisein le François Pascal Simon Gérard, Aisling Oisein le Jean Auguste Dominique Ingres, dà dhealbh le Anne-Louis Girodet, Malvina le Ary Scheffer agus iomadach dealbh le neach-ealain Dànais, Nicolai Abilgaard, is mar sin air adhart.
Ceòl
Rinn Jean-François Le Sueur opara air a' chuspair Oiseanach, Oisean, no na bàird (Ossian, ou Les Bardes, 1804). Chuir Franz Schubert iomadach dàin Oiseanach ri ceòl. Ann an 1829, thadhail Felix Mendelssohn air na h-Eileanan Siar agus sgrìobh e Innse Gall (Die Hebriden), a tha ainmeil mar 'Uamh Fhinn' (Die Fingalshöhle).
Connspaid
Bha deasbad mòr ann mu Oisean agus dè cho fìrinneach 's a bha obair Mhic a' Phearsain: bha an Dotair Somhairle MacIain, mar eisimpleir, teagmhach mu bhàrdachd Oisein agus bha e airson nan sgrìobhaidhean tùsail fhaicinn. Tha Somhairle MacIain a' toirt iomraidh air bàrdachd Oisein ann an Turas a dh'Innse Gall (A Journey to the Western Islands of Scotland, 1775). An-diugh thathar den bheachd gun do sgrìobh Mac a' Phearsain fhèin tòrr den bàrdachd, ach gu bheil an obair aige stèidhichte air seann bhaileadan Gàidhlig. Mar sin, bha Mac a' Phearsain na roi-ruithear air luchd-cruinneachaidh seann bhàrdachd, a leithid Raibeart Burns agus Sir Ualtar Scott. Ann an 1952, dh'fhoillsich Ruaraidh MacThòmais an leabhar The Gaelic Sources of MacPherson's "Ossian", anns a bheil e a' sgrùdadh nan tùsan Gàidhlig a bha Mac a' Phearsain a' cleachdadh.
Sfântu Gheorghe
'S e baile mòr eadar Braşov agus Miercurea Ciuc, ann an ceann a tuath Romàinia a th' ann an Sfântu Gheorghe (IPA: ˈsfɨntu ˈɡe̯orɡe, Ungairis: Sepsiszentgyörgy, IPA: ˈʃɛpʃisɛɲɟørɟ, Gearmailtis: Sankt Georgen, Iùdais: סנט דזשארדזש). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Olt, aig 555m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Covasna. Tha 56,006 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
'S ann às na facail airson Naomh (Sfântu/Szent/Sankt/סנט) agus Seòras (Gheorghe/György/Georg/ דזשארדזש) anns gach uile cànan na sgìre 's a tha ainm a' bhaile. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1332 mar Sancto Georgio. Bhuinneadh am baile dhan Phrionnsalachd Transsilvania bho 1541 gu ruige 1699. Chaidh am baile ainmeachadh na ghearastan le Maria Theresa ann an 1764. Bhuinneadh am baile dhan Ostair-Ungaire gu ruige 1922 - far an robh e na phrìomh-bhaile na Siorrachd Háromszék - gus a ghabh Romàinia os làimh e. Stèidhich A' Ghearmailt Nàsach ghetto Iùdhach an seo, mar phàirt an Uile-losgaidh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Romàinia
Aonadh Deamocratach nan Ungairianach ann an Romàinia
'S e partaidh poileatagach à Romàinia a tha a' riochdachadh mion-chuid Ungairianach na dùthcha a th' ann an Romániai Magyar Demokrata Szövetség (Romàinis: Uniunea Democrată Maghiară din România, giorrachadh: UDMR, Gàidhlig: Aonadh Deamocratach nan Ungairianach ann an Romàinia). Chaidh an UDMR a stèidheachadh ann am Bucharest ann an 1989.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Romàinia
Reul-chrios
thumb|Bogha Chlann Uisnich, ar reul-chrios 'S e siostam aibhseach de reultan, gas, duslach, is, a-rèir choltais, toll dubh aig a' mheadhan-phuing a tha ann an reul-chrios.
Tha sinn a' fuireach anns a' Bhogha Chlann Uisnich. 'S e reul-chrios snìomhanach a th' ann agus tha seòrsachan eile de reul-chrios, mar as àbhaist eileapsach agus neo-chothromach.
Zalău
'S e baile meadhannach eadar Cluj-Napoca agus Oradea, air an àirde an iar-thuath Romàinia a th' ann an Zalău (IPA: ˈzaˈləw, Ungairis: Zilah, IPA: ˈzilɒx, Gearmailtis: Zillenmarkt/Waltenberg, Turcais: Zile). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Valea Zalălui, aig 275m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Sălaj. Tha 56,202 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Thuirt Gheorghe Chende-Roman gur ann às an fhacal Silva (Gàidhlig: coille) ann an Laideann s' a tha ainm a' bhaile (Zalău) agus ainm na siorrachd (Sălaj). Tha cuid a dhaoine eile dhen bheachd gur ann a zilai (Gàidhlig: fìon dearg) ann an Daitis agus tha teòiridh eile ann a chanas gur ann à zalaj (Gàidhlig: ìochdar) ann an Ruisis 's a th e. Bhuinneadh an t-àite do Dhacia Shaor, agus bha crìochan le Impireachd na Ròimhe 5km air falbh on bhaile. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an Gesta Hungarorum mu 1200 agus nochd an t-ainm ann an sgrìobhainn ann an 1220 mar Villa Ziloc agus an uair sin mar Zylac ann an 1246. Bhuinneadh am baile dhan Phrionnsalachd Transsilvania bho 1541 gu ruige 1699, seach dà bhliadhna bho 1660 gu ruige 1692 nuair a bha e fo smachd nan Otomanach. Bhuinneadh am baile dhan Ostair-Ungaire gu ruige 1922, nuair a ghabh Romàinia os làimh e. Rinn feachdan Miklós Horthy, deachdaire na h-Ungaire, murt air 11 duine ann an Zalău air 8 an t-Sultain 1940.
Feadag
Daoine ainmeil
Bidh Hamish Napier a' cluich air clàran agus a' teagasg na feadaige ann an cùrsaichean goirid aig Sabhal Mòr Ostaig.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Innealan-ciùil
Miercurea Ciuc
'S e baile meadhannach eadar Piatra Neamț agus Sfântu Gheorghe, ann an ceann a tuath Romàinia a th' ann am Miercurea Ciuc (IPA: ˈmjerkure̯a t͡ʃjuk, Ungairis: Csíkszereda, IPA: ˈt͡ʃiːksɛrɛdɒ, Gearmailtis: Szeklerburg, IPA: ˈseːklɐbʊʁk). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Olt, aig 662m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Harghita. Tha 38,966 duine a' fuireach ann.
Àireamh-shluaigh
À rèir Cunntas-shluaigh 2015 tha mòr-chuid Ungairianaich (78.54%) agus mion-chuid Romàinianaich (16.77%) a' fuireach ann am Miercurea Ciuc.
Eachdraidh
'S ann às an fhacal airson Diciadain (Miercuri) - latha a' mhargaidh seachdainneil - ann an Romàinis 's a tha ainm a' bhaile. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1558 mar Sicolsburgum. Thog Ferenc Mikó lùchairt an seo ann an 1623. Ann an 1661 rinn Ali Pasha à Timișoara sgrios air a' bhaile agus an sgìre mu timcheall air. Anns na bliadhnaichean 1650, 1655, 1677 agus 1707 chumadh co-chruinneachaidhean cathair coitcheann nan Szekler an seo. Bhuinneadh am baile dhan Phrionnsalachd Transsilvania bho 1541 gu ruige 1699. Bhuinneadh am baile dhan Ostair-Ungaire gu ruige 1922 nuair a ghabh Romàinia os làimh e.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Romàinia
Aiud
Eachdraidh
'S ann à ainm an Naoimh Aegidius ann an Laideann agus an t-iar-leasachan -ad ann an Ungairis s' a tha ainm a' bhaile. Bhuinneadh an t-àite dhan roinn Ròmanach Dacia agus thathar dhen bheachd gu robh an tuineachadh Ròmanach Brucla faisg air a' bhaile. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1293. Bhuinneadh am baile dhan Phrionnsalachd Transsilvania bho 1541 gu ruige 1699. Ghabh muinntir a' bhaile ris an Ath-Leasachadh anns an 16mh Linn agus bha Aiud aig teis-mheadhain Calbhanachas san dùthaich fad linntean. Rinn reubaltaich à Romàinia murt air mu 1,000 daoine an seo ann an 1849.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Romàinia
Suceava
'S e baile mòr eadar Botoșani agus Piatra Neamț, air an àirde an ear-thuath Romàinia a th' ann an Suceava (IPA: ˈsuˈtʃe̯ava, Ungairis: Szucsáva, Gearmailtis: Sedschopff/Sotschen, Pòlais: ˈSuczawa, Iùdais: שאָץ). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Suceava fhèin, aig 300m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Suceava. Tha 92,121 duine a' fuireach ann.
Àireamh-shluaigh
À rèir Cunntas-shluaigh 2015 tha mòr-chuid Romàinianaich (91.3%) agus mion-chuid Uncranianaich (2.55%) a' fuireach ann an Suceava.
Eachdraidh
'S ann às an fhacal szűcs (Gàidhlig: sginnear) ann an Ungairis air neo am facal Сочевиця (Gàidhlig: leantail) ann an Ucràinis agus an t-iar-leasachan Slàbhach –va 's a tha ainm a' bhaile. A rèir Ptolomaidh bha dà threubh Ceilteach air an robh Anartes agus  Taurisci nan tàmh an seo, ro teachd nan Ròmanach. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais air 10 an Gearran 1388 mar Cetatea Sucevei. Bha coimhearsnachdan làidir Iùdhaich, Ungairianaich, Airmeinianaich agus Gearmailteach nan tàmh an seo anns na meadhan aoisean. B' ann fo smachd nan Hambsburgach (agus an uair sin An Ostair agus Ostair-Ungaire) 's a bha Suceava bho 1775 gu ruige 1918. Ghabh Romàinia os làimh e an dèidh reifreann. Bha 3,496 Iùdhaich ann an Suceava ann an 1930: rinn na feachdan Ion Antonescu murt orra agus cha robh ach 27 dhuibh bèo an dèidh An Dàrna Cogaidh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Romàinia
Prionnsalachd Transsilvania
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:An Ungair Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs
Bistrița
'S e baile eadar Baia Mare agus Târgu Mureș, ann an ceann a tuath Romàinia a th' ann am Bistrița (IPA: ˈbistrit͡sa, Ungairis: Beszterce, IPA: ˈbɛstɛrt͜sɛ, Gearmailtis: Bistritz/Bästerts). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Bistrița fhèin, aig 365m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Bistrița-Năsăud. Tha 75,076 duine a' fuireach ann.