cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Myrhorod
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh uaireigin san 12mh Linn no 13mh Linn. Bhuinneadh e dhan A' Phòlainn agus Liotuàinia eadar 1471 agus 1667. Bha e na gharrasadan nan Cosagach san 17mh Linn. B' ann ann am Myrhorod far an d' fhuair am peantair Emmanuel Mané-Katz pàirt dhen fhoghlam aige ann an ealain. Bha Myrhorod fo sgàile is fo bhuaidh nan Nàsach bho 1941 gu ruige 1943 Ann an 1991, thàinig e gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine.
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann am Myrhorod a' bruidhinn (88.26%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis (11.34%).
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Tony Kearney
Tha Tony Kearney ainmeil air feadh na h-Alba mar chleasaiche ann an River City agus mar chleasaiche agus preasantair air prògraman Gàidhlig.
A Bheatha
'S ann à Barraigh a tha Tony.
Obair
Bha e anns a' chiad siabann Gàidhlig a bh' ann a-riamh, Machair, bho 1993 gu 1998 mar 'Calum'.
Ghabh e pàirt air Dè a-nis? far gur e coineanach mòr a bh' ann, Calum Coineanach, aig an robh òran: 'Ho Ro Calum Coineanach'.
Bha e a' cluich 'Scott Wallace' air River City, caractair a bha ag obair ann am bàr. Bha sgeulachdan dorcha air Tony ri chluich: gun deach a sgaradh on a theaghlach air sgàth gun robh e gèidh, bàs 'athair agus dh'fheuch Scott cur às dha fhèin.
Ann an 2011, chluich e ann an 'Somersaults', dealbh-chluiche Beurla le Iain Fionnlagh MacLeòid airson Dràma Nàiseanta na h-Alba.
Tha e air dà shreath de 'Turas Tony' a dhèanamh airson BBC Alba.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cleasaichean Gàidhlig Kearney, Tony
Blues
thumb|right|250px|"St. Louis Blues" (1914) Tha Na Guirm no The Blues nan stoidhle ciùil a bhuineas ri Ceann a Deas nan Stàitean Aonaichte.
Yfke Sturm
'S e modal às Na Tìrean Ìsle a th’ ann an Yfke Sturm (Almere, 19 an t-Sultain 1981). Chaidh i a lorg ann an Almere fhèin ann an 1997, nuair a bha i dìreach 15 bliadhna a dh'aois. Bhuannaich ise farpais nam Modal air a bheil Elite Model Look Contest, ann an Nice san aon bhliadhna. Fhuair i cùmhnantan bho Ralph Lauren agus Calvin Klein. Leig i dheth a dreuchd mar phreasantair air a' phrògram Holland’s Next Top Model ann an 2007 do Daphne Deckers.
Daphne Deckers
'S e actair, modal agus sgrìobhadair às na Tìrean Ìsle a th' ann an Daphne Muriël Deckers (Nijmegen, 10 an t-Samhain 1968). Chaidh i a lorg ann an Utrecht, ann an 1997, nuair a bha i na oileanach san oilthigh. Phòs i aig Richard Krajicek air 7 an t-Iuchar 1999. Thoisich i a bhith na preasantair air a' phrògram Holland’s Next Top Model ann an 2007, dìreach an dèidh Yfke Sturm. Nochd i ann am fiolm Tomorrow Never Dies cuideachd.
Yfke Sturm
Iomraidhean
Sturm, Yfke
Blues
Seall fodha airson pàtran chòrd àbhaisteach aig na Guirm.
Allmhaigh
thumb|Burns Cottage ann an Allmhaigh 'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir a Deas a tha ann an Allmhaigh (Beurla: Alloway). Tha e na fhrith-bhaile Inbhir Àir agus tha e suidhichte air bruach Abhainn Dhùin. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 25′ 48″ Tuath agus 4° 38′ 10″ Iar.
Blues
A7 A7 A7 A7
E7 E7 A7 E7
Allmhaigh
Tha tobhtaichean de sheann eaglais ann, Alloway Kirk agus seann drochaid thairis air Abhainn Dhùin.
Tha gnìomhachas turasachd gu math làidir ann an Allmhaigh.
Blues
Iomraidhrean
Roinn-seòrsa:Modhan-ciùil Roinn-seòrsa:Ceòl
Daphne Deckers
Ceanglaichean a-mach
Deckers, Daphne
Michiel Huisman
'S e cleasaiche nam fiolm agus neach-ciùil às na Tìrean Ìsle a th' ann am Michiel Huisman (Amstelveen, 18 an t-Iuchar 1981). Tha i ainmeil airson an Dràma Margot, a rinn am BBC. A bharrachd air sin, bha e an sàs ann an fhilm Zwartboek (Gàidhlig: Leabhar Dubh) le Paul Verhoeven. Tha e ann an càirdeas còmhla ri Tara Elders agus tha nighean bheag aca. Nochd Huisman agus Elders còmhla ann an Funny Dewdrop ann an 2007.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Komi (sluagh)
thumb|right|250px|Daoine dhen t-shluagh Komi Tha an sluagh Komi a' buntainn ri teaghlach mhòr de shluaghan anns an Eòrpa air a bheil Ural-Altaiaich. Tha a' chuid as motha de na sluaghan Altaiach ag àiteachadh ann an Àisia. 'S e sluagh Uralach a th' anns na Komi, agus tha a' mhòr-chuid de na sluaghan Uralach ag àiteachadh anns an Eòrpa air taobh an iar nam beann Uralach.
Àiteachadh
thumb|right|250px|Suidheachadh Poblachd nan Komi anns an Ruis Tha a' chuid as motha de na Komi ag àiteachadh ann am Poblachd nan Komi, air an robh an Komi A.S.S.R (Poblachd Fhèin-riaghlach) roimhe ri linn an Aonaidh Sobhiat. Tha a' phoblachd seo na pàirt dhen Ruis. A-rèir cunntas-sluaigh 2002, tha 1,018,674 daoine nan còmhnaidh anns a' phoblachd seo, ach chan eil na Komi a' dèanamh ach mu 25.2% dhen t-sluaigh uile gu lèir aig 256,464 de dhaoine.
Tha na Komi rin dealachadh nan dà roinn - na Komi fhèin agus na Komi-Permeacaich. Chan eil eadar-dhealachadh eatorra (ach ann an dualchainnt), ach tha iad ag àiteachadh tìrean eadar-dhealaichte tro adhbharan eachdraidheil.
Creideamh agus Litreachas
Bha na Komi air an iompachadh chun a' chreidimh Chrìosdail (ceart-chreidmheach) sa cheathramh linn deug, agus bha bìoball aca nan cànain fhèin cheana sa bhliadhna 1370. Tha litreachas mòr aca. Ron naoidheamh linn deug bha a' chuid as motha dheth na litreachas cràbhach. Ach bhon aimsir sin tha cogais nàiseanta air fàs làidir agus tha litreachas tàrmachail slàinteil aca a-nis, agus cuideachd eadar-theangachaidh nan cànain fhèin de oibrichean mòra ùghdarran ainmeil mar Burns, Heine, Puiscin, msa.
Bha na Komi a' creidsinn ann an spioradan a tha beò anns na coilltean, fon uisge, agus anns na taighean. Tha cuid dhiubh math agus cuid dhiubh olc. Tha an creideamh seo cumanta air feadh nan sluaghan finn-uigreach. Tha stòras de sgeulachdan agus de bhàrdachd aig na Komi; stòras nach eil duine air bith air faicinn nach eil na Khomi no na fhear-chànan.
Eachdraidh is Staid an t-Sluaigh
Ged is e sluagh beag a tha anns na Komi, is eachdraidh fhada tha aca. Gus na bliadhnaichean 1950-1960 cha robh na Komi air tighinn gu h-iomlan fo smachd nan Ruiseanach a tha a' riaghladh na dùthcha aca bhon t-siathamh linn deug. Ach eadar 1950-1960, bhrùth Ruiseanaich nam meall a-steach dhan dùthaich aca agus a-nis, tha na Komi nam mion-shluagh nan dùthaich aca fhèin.
Anns na 1930an, bha 11 pàipearan-naidheach gam foillseachadh ann an cainnt nan Komi fhèin, agus eadhon anns na 1960an bha sin aca, a bharrachd air rèidio craobh-sgaoileadh nan cànain fhèin agus le sgoiltean a' foghlam nan cànain fhèin. Ach ann an 1994, cha robh ach 1 phàipear-naidheachd nàiseanta, agus 4 pàipearan-naidheachd sgìreil air am foillseachadh sa chànan Komi. Agus, chan eil a-nis ach leth-uair a thìde de chraoladh rèidio aca gach latha, agus mu uair a thìde san seachdain de phrògraman Komi air an telebhisean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Ruis
Polina Osipenko
B' e paidhleat Ucràineach/Sobhiatach a bh' ann am Polina Denisovna Osipenko (Ruisis: Полина Денисовна Осипенко, Ucràinis: Поліна Денисівна Осипенко, Novospasivka 8 an Dàmhair 1907, Vysokoye, 11 an Cèitean, 1939). . Bhuinneadh i do theaghlach bochd air an dùthaich agus chuir i seachad bliadhnaichean agus obair air an talamh ann an Kolkhoz (Gàidhlig: Co-thuathanachas). Fhuair i a chuid foghlaim aig sgoil-itealanachd ann an Kazan, eadar 1930 agus 1933. Ann an 1937 rinn i trì clàran nan ban curaidh airson astaran itealanachd: Mosgo gu Aktobe (1,444.722Km), Sevastopol gu  Arkhangelsk (1,444.722Km) agus Mosgo gu Komsomolsk-on-Amur. B' fheudar dhi am pleana a chuir sios ann an coille air sgàth ghainnead peatrail. Chaochail i ann an tubaiste pleàna ann an 1939.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Cogadh Roinn-seòrsa:An Dàrna Cogadh
New Haven, Connecticut
'S e baile ann an Connecticut, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an New Haven. Ann an 2012, bha 130,741 daoine a' fuireach ann. Tha Oilthigh Yale anns a' bhaile.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Connecticut
Contae Dhún nan Gall
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Dùn na nGall (tuiseal ainmneach: Dún na nGall, Laideann: Comitatus Dungalensis) no Tìr Chonaill mar a chanas a' mhòr-chuid ris. Tha 161,137 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 4,831km², an ceithreamh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 11mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Dhún nan Gall le Fear Manach, Tír Eoghain, Doire agus Liatroim. Bha 296,448 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir. 'S e An Earagail (751m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.
Sgìrean Ionadail
Tha ochd baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn Dún na nGall: Báinigh, Baollaigh, Inis Eoghain Thoir, Inis Eoghain Thiar, Cill Mhic Réanáin, Ráth Bhoth Thuaidh, Ráth Bhoth Theas agus Tír Aodha. A bharrachd air sin, tha 52 parraistean (a' mhòr-chuid ann an sgìreachdan-easpaig Ráth Bhoth agus Doire, ach tha dà dhuibh ann an Clochar) agus 2,748 bailtean fearainn sa chontae.
iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn Roinn-seòrsa:Uladh
Grigory Zinoviev
B' e cleasaiche, rèabhlaideach, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach Ucràineach/Sobhiatach a ghabhadh ri co-mhaoineas agus stalineachd a bh' ann an Grigory Yevseyevich Zinoviev air neo Ovsei-Gershon Aronovich Radomyslsky (Fìor ainm: Hirsch Apfelbaum, Ucràinis: Зінов'єв Григорій Овсійович, Kropyvnytskyi, 23 an t-Sultain 1883 - Mosgo, 25 an Lùnasdal 1936). Bhuinneadh e do theaghlach Iùdhach agus cha d' fhuair e ach am foghlam a ghabhadh e aig an taigh, ged a leughadh e feallsanachd, eachdraidh agus litreachas. Seann Bholshevik, bha e uabhasach fhèin dlùth air Vladimir Lenin. Chuir e seachad trì bliadhna thall san Eilbheis agus thill e dhan Ruis ann an aon trèana na Lenin fhèin. An dèidh na rèabhlaide bha e na chathraiche air an t-Sobhiet ann an Leningrad agus na Comintern. Chanadh Zinovievsk ri Kropyvnytskyi, am baile aige fhèin, bho 1924 gu ruige 1934, mar urram airsan. An dèidh bàs Lenin, b' e Zinoviev, Stalin agus Lev Kamaniev a riagladh na dùthcha gus an deach Stalin a-mach air Zinoviev agus Kamaniev. Chuir an NKVD Zinoviev gu bàs sa phrìosan ri linn na Purgadaireachd Stalin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat
Strijen
‘S e baile agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) eadar Breda agus Leiden ann an ceann a deas nan Tìrean Ìsle a th' ann an Strijen (Zeeûws: Striejen). Tha e suidhichte aig 2m os cionn ìre na mara, ri inbhir na h-Aibhnichean Maas agus Rijn air a bheil Hollands Diep, anns an roinn Òlaind a Deas (Duitsis: Zuid-Holland), 74km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 41km bho Den Haag, 213km bho Ghroningen, 73km bho Eindhoven agus 55km bho Utrecht. Tha beul-aithris na sgìre a' cantainn gun steidheachadh Strijen ann an 1952 ach chan eil sin air a dhearabhachadh. Tha 8,793 duine a' fuireach ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Sim MacCoinnich
B' e cleasaiche agus ceannard na buidhne dràma Gàidhlig Tosg a bha ann an Sim MacCoinnich (Beurla: Simon Mackenzie) (4 an Dùbhlachd 1949 - 8 an Giblean 2008). Rugadh e san t-Òb anns na Hearadh, agus thogadh e anns na Hearadh. Bha Sim ʼna chleasaiche ainmeil ann an saoghal na Gàidhlig. Nochd e ann an iomadach phrògram telebhisein.
Sgrìobh e (còmhla ri John McGrath) agus ghabh e pàirt mar chleasaiche anns an fhilm Màiri Mhòr (1994), mu dheidhinn Màiri Mhór nan Òran.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cleasaichean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig MacCoinnich, Sim
Còirnealair Parker
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Moysey Fishbein
B' e bàrd, cànanaiche, eadar-theangair, neach-iomairt agus sgrìobhadair Iùdhach às An Ucràin a bh' ann am Moysey (Moses) Abramovich Fishbein (Ucràinis: Мойсей Абрамович Фішбейн, Chernivtsi 1 an Dùbhlachd 1946, Kyiv, 16 an Cèitean, 2020). B' ann le nàiseantachas Ucràineach a ghabhadh e. Fhuair e a chuid foghlaim san Oilthigh Nàiseanta Eòlas-teagaisg Dragomanov ann an Kyiv, far an tug e ceum ann an eòlas-chànan ann an 1976. Thug am bàrd Mykola Bazhan buaidh uabhasach fhèin làidir air Fishbein. B' fheudar dha a theich dh' Iosrael ann an 1979, air sgàth 's gu robh e an aghaidh riaghltas Aonaidh Sobhiataich, ach dh' fhalbh a dhan A' Ghearmailt ann an 1982. Thill e dhan Ucràin nuair a thuit An t-Aonadh Sobhiatach a-mach à chèile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin‎ Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Al Pacino
Tha Al Pacino (Eabhraig Nuadh, 25 an Giblean 1940) na chleasaiche ainmeil Ameireigeanach, a dh'fhàs cliùiteach as dèidh sreath de dh'fhilmichean mìorbhaileach aig toiseach nan 70an, Dog Day Afternoon, Serpico, ach gu h-àraidh The Godfather, far an do chluich e Micheal Corleone. Chluich e Micheal da uair eile anns The Godfather Part II agus The Godfather Part III.
Ged a tha cliù aige mar fear dhe na cleasaichean as fheàrr a bha ann a-riamh, agus bha e air a mholadh sia tursan airson Duais an Acadamaidh, cha d' fhuair e greim air 'Oscar' gus 1991 airson Scent of a Woman far an do chluich e seann saighdear dall.
As dèidh Revolution ann an 1985, film èiginneach mu dheidhinn Cogadh Neo-eisimeileachd nan Ameireaganach, sguir e dheth filmichean a dhèanamh. Ach thill e anns na 90an, far an do nochd e ann an sreath de dh'fhilmichean, 's ged nach robh iad cho math ris a' chuid a rinn a chliù anns na 70an, dhearbh iad àite Phacino mar chleasaiche chudtromach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Osypenko
'S e baile beag eadar Berdiansk agus Mariupol san Ucràin a th' ann an Osypenko (Ucràinis: Осипенко). Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheas na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Berda, san roinn Zaporizka Oblast. Tha 4,667 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1805 mar Novospasivka, le buidheann de thràillean a theich à Poltavshchyna. Bha tuinneachadh Gearmailteach air an taobh thall na h-aibhne, air an robh Neu-Hoffnung, a tha a-nis na phàirt a' bhaile fhèin. Bhàsaich co-dhiù 208 daoine leis an acras sa bhaile ri linn na Holodomor Sobhietich ann an 1932 - 1933. Bha am baile fo sgàile agus fo bhuaidh nan Nàsach eadar 1941 agus 1943. Tràth san Dàmhair 1941, bha sabaidean fuilteach, cruaidh ann mu timcheall air a' bhaile. Bha feachdan an Airm Dheirg air an cuairteachadh leis an SS. Chaidh na saighdearan Sòbhieteach a bhruthadh chun na mara agus dh'fhuiling iad call mòr. Chaidh mu 100 mìle saighdear an Arm Dheirg a thoirt dhan phrìosan. Chaochail ceannard an 18mh Airm, an t-Seanailear A. K. Smirnov, sa chath. Chaidh an t-ainm atharrachadh gu Osypenko an 1958 mar urran air a' phaidhleat Polina Osipenko a rugadh an seo. Ann an 1991, thàinig Osypenko gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Thuit am baile gu feachdan na Ruise sa Ghearran 2022 ri linn Ionnsaigh na Ruise air an Ucràin.
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis (88.52%) a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Osypenko a' bruidhinn, ged a tha mion-chuid ann le Ruisis (11.03%) cuideachd.
Cruinn-eòlas
Tha Osypenko suidhichte aig 19m os cionn ìre na mara, air bruaichean na h-Aibhne Berda, gu seachd-àraidh air a' bhruaich chlì, 14 km bhon chomar leis a' Mhuir Azov, agus 5km suas an abhainn tha baile beag air a bheil Radivonivka, 5km sìos an abhainn tha baile beag eile air a bheil Staropetrivka. Air bruach deas na h-aibhne tha baile mòr dùthchail ann. Tha mòr-rathad an M14 (E58) faisg air làimh, a cheanglas Odesa leis An Ruis.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ucràin
The Yardbirds
thumb|The Yardbirds ann an 2006 ann an Langueux (an Fhraing). 'S e còmhlan-ciùil sna 60an air an robh buaidh aig Na Guirm a bha ann an The Yardbirds. Tha iad ainmeil air sgath 's gun do chluich Eric Clapton, Jeff Beck agus Jimmy Page leotha mar chluicheadairean giotàir, triùir de na cluicheadairean as fheàrr a bh' ann a-riamh.
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Oleh Psiuk
'S e seinneadair agus neach-ciùil Hip-hop às An Ucràin a th' ann an Oleh Romanovitch Psiuk (Ucràinis: Олег Романович Псюк, far-ainm: Psiuchyi Syn, Kalush 16 an Cèitean 1994). 'S ann gu teaghlach uabhasach fhèin àbhaisteach 's a bhuinneas e: tha athair na uidheam-innleadair agus tha a mhàthair na neach-reic. Fhuair e a chuid foghlaim san Oilthigh Choilltearachd ann an Lviv agus chuir e seachad corra bhliadhna a' togail thaighean. Tha e na bhall na còmhlain-ciùil Kalush agus Kalush Orchestra, a bhuannaich Eurovision ann an 2022. B' ann mun chogadh 's a bha an t-òran leis a bhuannaich e, air sgàth gun tug An Ruis ionnsaigh air an Ucràin.
Ceanglaichean A-muigh
Roinn-seòrsa:Ceòl Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin
Enschede
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
The Godfather
'S e film domhainn, fada le Francis Ford Coppola a bhios a' suathadh air eòlas nan Eadailteach Amerigeanach tro shùilean an teaghlaich Chorleone, an teaghlach Mafia as motha ann an New York. Stèidhichte air an leabhar leis an aon ainm le Mario Puzo, (a dh'obair an comunn le Coppola ann a bhith a' dealbhadh an leabhair airson an sgailein airgid), thathar a radh gur e The Godfather a th' ann am fear de na fiolmaichean as fheàrr is as cudromaiche ann an eachdraidh Fhiolmaichean.
Tuairisgeul Teaghlaich
'S e an teaghlach a th' anns an sreath as cudromaiche a bhios a' ruith tron fhiolm, 's ann às an teaghlach a dh'èiricheas a h-uile rud.
= Na Caractaran =
The Godfather no Vito Corleone
Cluichte le Marlon Brando
Sonny no Santino Corleone
Cluichte le James Caan
Fredo no Federico Corleone
Cluichte le Iain Cazale
Connie no Constanza Corleone
Cluichte le Talia Shire
Michael Corleone
Cluichte le Al Pacino
Kay Adams
Cluichte le Diane Keaton
Tom Hagen
Cluichte le Robert Duvall
Sollozzo
Apollonia
Jimmy Page
'S e neach-ciùil agus cluicheadair giotair ann an Led Zeppelin, fear de na còmhlan-ciùil as motha a bha a-riamh ann, a th' ann an James Patrick "Jimmy" Page (9 am Faoilleach 1944). Chluich e sna Yardbirds cuideachd agus nochd e air iomadach clàr mòr gun ainm air feadh nan 60an leis na Kinks.
The Godfather
Sollozzo
Na còig teaghlaichean
Jimmy Page
Bha uidh aige ann an draoidheachd agus bha e air a ghlacadh leis a' bhuidseach, Aleister Crowley. Bha ùidh cho mòr aige gun do cheannaich e seann taigh Chrowley aig Both Fhleisginn air bruthaich Loch Nis.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Robert Plant
Robert Anthony Plant - Priomh-sheinneadar ann an Led Zeppelin.
The Godfather
Sollozzo
Johnny Fontane
Robert Plant
Clàran ciùil
Airson liosta de chlàran le Led Zeppelin briog Led Zeppelin.
The Godfather
Sollozzo
Roinn-seòrsa:Filmichean
Robert Plant
Clàran ciùil
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte Plant, Robert Roinn-seòrsa:Seinneadairean
Berlin
Is e prìomh-bhaile Poblachd na Gearmailt a tha ann am Berlin o chionn 1990 a-rithist. Tha stàit-bhaile Bherlin aon de sia stàitean feadarail deug anns a' Ghearmailt. An-diugh tha 3.4 millean a' fuireach ann am Berlin. Is e am baile as motha anns a’ Ghearmailt agus am baile as motha ach aon anns an Roinn Eòrpa. Is dòcha gun robh am facal Slabhais berl a' ciallachadh mòinteach, agus thug sin ainm air Berlin. Tha 3,400,500 daoine a' fuireach ann am Berlin, is le sin 's e am baile as motha na dùthcha a th'ann. 250px|right|thumb|Berlin
Kim Noorda
'S e modal às Na Tìrean Ìsle a th' ann an Kim Noorda (Amsterdam, 22 an Giblean 1986). Chaidh i a lorg le Wilma Wakker ann an 2003, nuair a bha i dìreach 17 bliadhna a dh'aois. Tha Noorda air nochdadh ann an dealbhan airson Burberry, Chanel, Prada agus Dolce & Gabanna, a bharrachd air a nochdadh ann an Vogue (Braisil is An Ruis), Vogue Beauty (An t-Seapan), Madame Figaro, D, Marie Claire (An Eadailt), Elle agus Avantegarde (Na Tìrean Ìsle).
Berlin
Suidheachadh
Tha Berlin suidhichte am measg Bhrandenburg, stàit feadarail eile anns a' Ghearmailt, 512 km air falbh bho Stuttgart.
Kim Noorda
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Berlin
Eachdraidh
Tha a’ chiad fhianais sgrìobhte againn mu Chölln mar phàirt den bhaile dhùbailte Bherlin-Chölln anns an Spreeinsel (Eilean Spree) anns a’ bhliadhna 1237. Tha a’ chiad fhianais sgrìobhte againn mu Bherlin aig bruach an Abhainn Spree anns a’ bhliadhna 1244. Bha talla a’ bhaile cumanta air a thogail ann an 1307.
Bhitheadh an cinneadh Hohenzollern a’ riaghladh Berlin gu 1918 mar diùc Bhrandenburg, Rìgh Phrùisea agus Ceusar nan Gearmailteach
Ann an Cogadh na trichead bliadhna (1618 agus 1648) chaidh 30 % de na taighean ann am Berlin a sgrios agus chaidh an dàrna leth den t-sluagh a mharbhadh.
Ann an 1640 ghabh Frederic Uilleam, an Kurfürst mòr, sealbh air an ìompaireachd. Thòisich e air poileataigeachd den fulangas cràbhach agus den imrich a chur a-steach. Mu 1700 bha 20% de mhuinntir Bherlin nam Frangaich às an Fhraing oir thug Frederic Uilleam na Pròstanaich Frangach do Bherlin. Thàinig mòran daoine gu Berlin. Dh’ imrich iad às a' Phòlainn, à Bohàimia agus à Salzburg.
Chaidh Frederic I. air a chrùnadh anns a’ bhaile seo ann an 1701 agus dh' fhàs Berlin na phrìomh-bhaile na Prùise.
Ann an 1807 thàinig Napoleon Bonaparte do Bherlin agus ghoid e an Quadriga bhon Geata Bhrandenburger Tor. Ann an 1814 chaidh an Quadriga a thoirt air ais.
Chaidh dàrna Ìompaireachd na Gearmailt a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1871 agus bha Berlin na phrìomh-bhaile a-rithist. Bha Ceusair Uilleam II an ceusair mu dheireadh a bha ann.
Às deidh a' chiad chogadh ann an 1918 chaidh Poblachd a stèidheachadh anns a' Ghearmailt ann am Berlin.
Anns an 1933 chaidh na Nàsaich agus Adolf Hitler a thaghadh agus stèidhich iad treasa Ìompaireachd na Gearmailt.
Ann an 1945 bha an Dàrna Cogadh seachad agus chaidh Berlin a roinn ann an ceithir roinnean. Bha Berlin an Ear aig na Rùisich agus bha Berlin an Iar aig na Stàitean Aonaichte, aig an Fhraing agus aig Breatainn.
Bha na trioblaidean poileataigeach air stiùireadh am Blockade den Bherlin. Chuidich am feachd eadar-nàiseanta às na Stàitean Aonaichte agus eile gus am baile a chumail beò le chuir iad drochaid adhair Bherlin air chois.
Ann an 1949 chaidh an GDR, Gearmailt an Ear, a stèidheachadh. B' e prìomh-bhaile a bha ann am Berlin an Ear agus dh' fhàs trioblaidean poileataigeachd cho dona gu Cogadh Fuar.
Bha cuir cudthrom air na trioblaidean eadar nan Ear agus nan Iar ann an 1961. Chaidh Balla Bherlin a thogail. 200px|thumb|Balla Bherlin
Chaidh an t-sluagh mì-thoilichte agus diombach. Às t-samhradh 1989 thòisich na ùrnaighean sìthe anns an Eaglais Nicolai ann an Leipzig agus às deidh bha na caismeachdan-Di-Luain ann gach seachdain. Anns an Dàmhair thuit GDR am broinn a chèile. Thuit am Balla Bherlin aig 9mh den t-Samhain 1989. Chaidh a’ Ghearmailt ath-aonadh anns a’ bhliadhna 1990 agus b’ e prìomh-bhaile na Gearmailt a bha ann am Berlin a-rithist.
Roc
'S e stoidhle-chiùil a th' ann an roc a thòisich anns Na Stàitean Aonaichte anns na caogadan a sgaoil air feadh an t-saoghail. 'S e tùs roc 'rhythm and blues,' stoidhle-chiùil a chruthaich Ameireaganaich Afraganach anns Na Stàitean. Shiubhail ròc gus An Rìoghachd Aonaichte anns na seasgadan agus chaidh e gu bàrr an sin le còmhlanan-ciùil mar Na Rolling Stones agus Na Beatles.
Berlin
Eachdraidh
O chionn 1999 tha a' phàrlamaid agus cuid de na ministearan ann am Berlin cuideachd ach tha seachd ministearan fhathast ag obair anns an t-seann phrìomh-bhaile, Bonn.
Roc
Stoidhlichean
Roinn-seòrsa:Ceòl
Berlin
Cànan
Tha Gearmailtis air a bhruidhinn ann am Berlin ach tha barrachd chànanan rim cluinntinn air sgàth’ s gu bheil am baile glè ioma-chultarach. Cluinnear Beurla, Arabais is Sìonais gu math tric. Tha mòran choigreach a’ fuireach anns a' bhaile seo agus bidh mòran luchd-turais a' tadhal air Berlin.
Tha dualchainnt ann ris an canar "Berlinerisch". Mar eisimpleir bithear ag ràdh icke an àite ich (Gàidhlig: mi), loofen an àite laufen (a' ruith) neo wa'  an àite nicht wahr (...nach eil?)
Eaconomaidh
200px|right|thumb|Ionad Sony san oidhche Tha 36% de na h-obraichean ceangailte ris an roinn-seirbhis.
Tha tòrr stèisean telebhisein is rèidio ann mar RB, MTV, Nick, VIVA, Sat 1, N24 agus gu nàdarra tha studio aig ARD, ZDF no RTL ann am Berlin cuideachd. Tha 80% de na gnìomhachasan a’ buntainn ris an treas roinn. Tha an treas roinn glè chudthromach airson Berlin agus mar sin tha turasachd a’ fàs nas cudthromaiche ri taobh bhancaichean agus sheirbhisean eile.
Is e DaimlerChrysler, Sony, Springer-Verlag, Walter de Gruyter na companaidhean as cliùitiche a tha ann. Chan eil tòrr àiteachas ann agus chan eil ach beagan gnìomhachas ann am Berlin. Is e obair mheatailt, cheimigeachd agus bhidh am meur gnìomhachais as motha ann am Berlin.
Gus am meadhan-aois tràth
Farsaingeachd
‘S e sluagh na Semnonaich a bha anns an sgìre Bherlin. Ach ‘s e Sueben an t-ainm a bha air an treubh. Cha robh sluagh Gearmanach coitcheann ann. Bliadhnaichean às deidh bha cumhachd phoilitigeach a dh’ fhàs an t-aonadh sluaigh na Gearmanaich. ‘S e treubh na Sueben a bha a’ dol a-steach an t-Sluagh Mòr na h-Alamannaich. Bha iad a' fuireach ann an clachain agus bha taighean aca, a bha air a thogail bho choille is bhon chailc. Bha cumadh-cruidh is àiteachas ann.
Creideamh
Bha pàganach ann gu tric leis na h-ìobart nan daoine. Bha a' Chrìosdachd a’ toirt air na Gearmanaich anns an 5mh linn.
Tha a’ chiad fianais sgrìobhte mu gu bhith 200 às deidh Dia. ‘S e Futhark a bh’ ann na chiad litrichean Ghearmanaich. Bha cuid na bu lugha sgrìobhaidhean den an àm seo. Cha mhòr dh' aithnich na daoine dealbhan. O chionn na 5mh linn bha àilleagan òir ann. Bha dealbhan na tuirc is nam fèidh àbhaisteach mar na eisimpleirean Ròmanach.
Gus an latha an-diugh
Creideamh
Às deidh an Ath-leasachadh anns an 15mh linn 's e an cuid a bu mhotha nan daoine Pròstanaich a bh' annta. Anns an 18mh linn thoir Frederic Mòr an ceadachas-cràbhach. An-diugh 's e baile mòr glè ioma-chultarach a th' ann am Berlin agus tha torr chreideimh ann.
Saidheans/ Eòlas
Tha ceithir oilthighean ann. ( 'S e am Medizinische Fakultät coitcheann as motha ann an Roinn Eòrpa.) Tha trì colaisdean-ealain is seachd colaisdean le cuspairean sònraichte is deich colaisdean phrìobhaideach ann. Tha gu bhith 140.000 oileanaich aig Berlin.
Ceanglaichean a-muigh
right|250px|thumb|Meadhan a' bhaile
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eòrpa Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean
Kalush
'S e baile meadhanach eadar Lviv agus Ivano-Frankivsk anns An Ucràin a th' ann an Kalush (Ucràinis: Калуш, Pòlais: Kałusz, IPA: ˈkɑɫʊʃ). Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Lomnytsia, san roinn Ivano-Frankivska Oblast. Tha 65,814 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1437 agus thog an rìgh Kazimierz Jagiellończyk eaglais Chaitligeach an seo ann an 1469. B' ann airson grùdaireachd agus salann 's a bha am baile ainmeil aig an àm. Bhuinneadh am baile do Shluagh-phoblachd na h-Ucràine an Iar bhon t-Samhain 1918 gu ruige A' Cèitein 1919. Bha am baile fo sgàile is fo bhuaidh nan Nàsach eadar 1941 agus 1944. Ann an 1991, thàinig Kalush gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine.
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Kalush a' bruidhinn (95.33%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis (3.19%) cuideachd.
Portland, Maine
'S e Portland am baile as motha a tha ann am Maine. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 66,194 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 19m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1633.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Maine
Creag a' Chnocain
thumb|Creag a' Chnocain le ionad luchd-tadhail 'S e sreath de chreagan ann an Asaint a tha ann an Creag a' Chnocain (Beurla: Knockan Crag). Tha iad suidhichte air an A835 mu 21 cilemeatair mu thuath air Ulapul.
Tha am Moine Thrust a' ruith tro na creagan seo. Tha ionad luchd-tadhail beag ann far am faighear cùl-eòlas a thaobh cruinn-eòlas àite agus mìneachadh mun "Highlands Controversy". Tha obraichean-ealain ceangailte ris na cuspairean seo rim faicinn cuideachd.
Brìth geòlasach
thumb|Loidhne-sgàinidh aig Creag a' Chnocain 'S e cùis chonnspaideach a bha ann an òrdugh cruthan nan creagan a tha ris an uachdar an seo. Bha e coltach gun robh Schistean na Mòine air mullach na creige na bu sine na a bha na creagan ìosail bho àm Cambrianach is Ordovician, an leithid mar aol-chlach Dhiùirniseach no creagan grùide. Anns an 19mh linn bha deasbad mòr ann, gu h-àraidh eadar Roderick Murchison agus Archibald Geikie air aon taobh agus James Nicol agus Charles Lapworth air an taobh eile. Bha Murchison agus Geikie a' creidsinn gun robh an sreath-leanmhainn ceàrr agus gum b' fheudar Schistean na Mòine a bhith na b' òige. Mu dheireadh thall chaidh an tòimhseachan a mhìneachadh anns an obair aig Ben Peach agus John Horne ann an 1907 le gnìomh den "thrust fault". 'S e "tectonic action" a th' ann far an deach na seann chreagan a phutadh thairis air uachdar nan creagan na b' òige air sgàth bruthadh. B' e gluasad de dhà mòr-roinn a bu choireach a bhuail ri chèile le cumhachd làidir mu 400 millean bliadhna air ais. 'S e sin as adhbhar gun do gluais schistean na mòine bhon àite far an deach an cruthachadh mu 70 cilemeatair chun an iar os cion nan creagan na b' òige.
'S e Creag a' Chnocain a’ chiad thrust fault a chaidh a lorg air feadh an t-saoghail.
Ionad luchd-tadhail
thumb|"The Globe" le John Smith 'S e Tèarmann Nàdair Nàiseanta a th' ann an Creag a' Chnocain. Tha e na phàirt den Phàirc-gheòlais iar-thuath na Gàidhealtachd agus tha e fo chùram NàdarAlba.
Tha ionad luchd-tadhail ann ris an canar Rùm nan Creagan. Gheibhear fiosrachadh an seo mar a tha Creag a' Chnocain cuideachail do na geòlaichean airson barrachd fhaighinn a-mach mu na prìomh rudan a thachair gus rùsg na Talmhainn a chruthachadh. Tha taisbeanaidhean eile a' mìneachadh nam feartan-tìre iongantach a chithear anns an iar. Tha slighe ghoirid eadar pàirc nan càraichean agus Rùm nan Creagan a tha freagarrach airson cathair-cuibhle. Tha roghainn de chuairtean eile ann le mìneachaidhean mu chumadh nan creagan. Tha obraichean-ealain suidhichte faisg air na slighean seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Asaint
Ester
thumb|[[Rembrandt, 'Ahasuerus, Hàman agus Ester']] 'S e leabhar den Bhìoball a tha ann an Ester.
Tha e ag innse mar an do dh'agair Ester às leth athair Mordecai gu a fear Ahasuerus, rìgh Phersia, an aghaidh Hàman, a bha ri guim na Iùdhaich a mhortadh. 'S e tùs an fhèille Iùdhach Purim a th'ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Seann Tiomnadh Roinn-seòrsa:Iùdhachd Roinn-seòrsa:Creideamh
Eadar-theangachadh
'S e am pròiseas cànan eile a chur air teacsa a tha ann an eadar-theangachadh. 'S e "eadar-mhìneachadh" a tha ann an ainm pròiseis aithris ann an cànan eile dè thuirt cuideigin. Canar eadar-theangair ris an neach a nì eadar-theangachadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Gràmar Roinn-seòrsa:Cànan
Romàinia
Is e dùthaich anns an earra-dheas na h-Eòrpa a tha ann an Romàinia  , Ròmainia  (IPA: ro.mɨˈni.a) neo Romania. Tha crìochan aice leis an Ungair agus an t-Sèirb anns an ear, leis an Ucràin agus leis a' Mholdobha san earra thuath, agus le Bulgàiria sa deas. Tha Bucharest na phrìomh-bhaile. Ged a tha Ròmainis na cànan oifigeil san dùthaich air fad, tha Ungairis, Gearmailtis, Ucràinis, Croatais is Sèirbis nan cànain oifigeil ann an roinnean sònraichte.
Eachdraidh
Bha Romàinia na phàirt Impireachd nan Otomanach ro 1878. Bha Romàinia fo smachd an deachdaire Ion Antonescu tron Dàrna Chogadh. Dh' fhosgaladh campaichean-losgaidh agus dhèanadh murt air Iùdhaich agus Daoine Rroma, fiù's mus dh'iarr Hitler air Romàinia gun gabhadh iad ri Uile-losgadh Nàsach nan Iùdhach agus nan Rroma. Aig deireadh a' Chogaidh chaidh Antonescu dhìteadh agus a chur gu bàs airson an uilc a rinn e. Ghabh am Pàrtaidh Comunnach Romàinia os làimh Riaghaltas Romàinia ann an 1944 ann an cur-fodha stàite le taic on Aonadh Sobhiatach, ann an 1944 agus chumadh e Ròmainia fo smachd, agus gu math dlùth air Stalin, gu ruige Ar-a-mach na Nollaig 1989. Bhuineadh Romàinia dhan Cho-aonta Warszawa eadar 1955 agus 1990. Fo Nicolae Ceauşescu, b' e an Securitate an t-seirbheis phoileis dhìomhair na bu bhrùideile san t-saoghal air fad, agus iad a' gabhail ri ainneart, craonadh agus murt gu leòr. Thathar daonnan a' cantainn gu robh neach-fiosrachaidh na Securitate anns gach uile oifis, sgoil, taigh-gnìomhachais neo bloca fhlataicheanAnn an 2009 ghabh an dùthaich ri NATO.
Siorrachdan
Ann an 1968 chaidh fearrann Romàinia air a roinneadh ann an 41 siorrachdan (Romàinis: județe, IPA: ʒuˈdetse), stèidhichte, gu ìre, air na roinnean a a bh' ann eadar 1859 agus 1950.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa *
Caol an t-Snàimh
'S e port a th' ann is tha aiseag CalMac a' dol eadar Caol an t-Snàimh agus an Rubha Bodach is tha an sgeama RET a' toirt taic dha o 2014. Tha an sgioba iomain Comann Camanachd Chaol-Ghleann a' faighinn ainm à Caol an t-Snàimh agus Gleann Dà-Ruail agus tha na bailtean anns an aon chomhairle coimhearsnachd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Nehemiah
thumb|[[Julius Schnorr von Carolsfeld, 'Ath-chruthachadh an Teampaill fo Esra agus Nehemiah']] 'S e leabhar den Bhìoball a tha ann an Nehemiah.
Tha e ag innse mar an do thill Nehemiah air ais gu Ierusalem, an riaghladaireachdan aige, mar an do dh'òraidich Esra an lagh agus mar an do dh'ath-cruthaicheadh ballachan Ierusalem.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Seann Tiomnadh Roinn-seòrsa:Iùdhachd Roinn-seòrsa:Creideamh
An Comann Rìoghail
'S e comann fiosraichte agus acadamh nàiseanta airson nan saidheans na Rìoghachd Aonaichte a tha anns an Comann Rìoghail (Beurla: The Royal Society).
Chaidh e a stèidheachadh ann an 1660 agus dh'fhoillsich e Micrographia le Robert Hooke agus a' chiad leabhar de Philosophical Transactions ann an 1665.
Urraman
Tha an Comann Rìoghail air am Bonn Copley airson sàr-obair anns gach meur an saidheans a' toirt o 1731.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Comainn fiosraichte Roinn-seòrsa:Saidheans
Na h-Eileanan Treisinis
thumb|Dutchman's Cap from Iona (Am Bac Mòr à Ì Chaluim Chille) le [[Francis Cadell, 1919]] 'S e innis-mhuir air taobh siar Muile a tha anns na h-Eileanan Treisinis.
Seo na h-Eileanan Treisinis: Am Bac Mòr, Am Bac Beag, Lunga, Flada, Carnaburg Mòr, Carnaburg Beag, Sgeir an Èireannaich agus Sgeir an Fheòir.
Tha mòran buthaidean agus seòrsachan eile de fhalcagan ann.
Cheannaich Niall Rankin na h-Eileanan anns an 1940an is mhair iad anns a theaghlach gu ruige 2000 nuair a cheannaich Urras Innse Gall iad.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileanan na h-Alba
Iob
thumb|[[William Blake, 'Piantairean Iob']] 'S e leabhar den Bhìoball a tha ann an Iob no Iòb.
ArXiv
thumb|Suaicheantas ArXiv 'S e ionad-tasgaidh dhe ro-chlò-bhualaidhean dealain no "clò-bhualaidhean-d" (e-prints) a th' ann an arXiv far am faighear inntrigeadh air loidhne air aistidhean saidheansail air matamataig, fiosaigs, reul-eòlas, coimpiutaireachd, bith-eòlas uimhireil, stadastaireachd agus ionmhas uimhireil. Chaidh arXiv.org a stèidheachadh 14 dhan Lùnastal 1991 agus bha corr is leth-mhillean aiste ann aig an 3mh dhen Dàmhair 2008 agus ràinig e millean aiste aig deireadh 2014.
Iob
Tha e a' toirt cunntas air a' fhulangas Iob, fear dìleas, umhal agus diadhach.
ArXiv
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eòlas
Iob
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Seann Tiomnadh Roinn-seòrsa:Iùdhachd Roinn-seòrsa:Creideamh
Walther von der Vogelweide
'S e bàrd Gearmailteach meadhan-aoiseil a bh' ann an Walther von der Vogelweide. Rugadh e timcheall air 1170 agus bàsaich e timcheall air 1230, is dòcha ann an Würzburg. 'S e an sgrìobhadair nas cudromaiche 'sa cànan Àrd-Ghearmailtis Mheadhain a bh' ann. Sgrìobh e barrachd air 500 stròfan ann an 120 seirmean (Töne). Tha a bhàrdachd romansach gu sònraichte ainmeil, canar Minnesang rithe sa Ghearmailtis, ach tha na dàin phoileataigeach fìor inntinneach cuideachd. Bha e na bhall anns a' chùirt de na h-impirean Otto IV agus Frederick II.
Roinn-seòrsa:Bàird Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gearmailteach‎ Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Daoine às an Ostair
Eilidh Watt
B' e sgrìobhadair Gàidhlig a bh' ann an Eilidh Watt (1908-c.1996).
A beatha
Rugadh i anns an Eilean Sgitheanach. Fhuair i foghlum an Àrd-sgoil Phort Rìgh agus an uair sin ann an Oilthigh Ghlaschu.
B' e tidsear a bh' innte anns na Hearadh, am Port Rìgh agus Fìobha. As dèidh dhi a dreuchd a leigeil leatha, thill i dhan Eilean Sgitheanach.
Tha i aithnichte mar 'tùs' airson an Stòr-dàta Briathrachais Gàidhlig air loidhne airson trì rudan:
Obair Sgrìobhaidh
Sgrìobh i mòran sgeulachdan agus dealbh-chluichean. Thathas a' creidsinn gur i a sgrìobh an àireamh as motha de sgeulachdan goirid ann an Gàidhlig. Tro na 1970an agus na 1980an, cha mhòr gun do nochd iris Gairm gun sgeul le Watt na bhroinn. Sgrìobh i ficsean agus neo-fhicsean. Tha na h-artaigilean neo-fhicsean a sgrìobh i do dh'irisean uile san liosta shìos mar 'aistean'.
Thòisich i sgeulachdan a sgrìobhadh dhan rèidio mu 1950.
Mar Iain Mac a' Ghobhainn, tha stoighle aice a tha pongail, soilleir. Ann an beachd Moray Watson, is iad 'A' Bhàs', 'Ribeanan Dearga', 'Pururaich Cait', agus 'Seumas' cuid dhe na sgeulachdan as fhearr aice. Is e cùisean os-nàdarra cuspair a nochdas gu tric na cuid sgrìobhaidhean.
Aistean
*'Asal Bhalaam', Gairm 1974 Àir. 89, d 54-58.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Gàidheil Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Sgitheanaich Watt, Eilidh
Rem Koolhaas
’S e Ailtire às Na Tìrean Ìsle a th’ ann an Rem Koolhaas (IPA : ˈrɛm ˈkɔːlhɑːs, ainm slàn: Remment Lucas Koolhaas, Rotterdam, 17 an Dàmhair 1944).
Beatha
B’ e ailtire a bh' ann a sheanair agus sgrìobhadair a bh' ann athair. Nuair a bha e ochd bliadhna a dh’aois, fhuair athair cuireadh prògram cultarail air dòigh san Innd-Innse, leis gur esan fear-iomairt saoradh na dùthcha. Chuir an teaghlach trì bliadhna seachad ann an Jakarta agus thug an turas sin buaidh mhòr air Rem òg. Air ais sna Tìrean Ìsle bha e na neach-aithris leis a’ phàipear-naidheachd De Haagse Post, a bharrachd air a bhith a’ sgrìobhadh sgriobtaichean nam film.
Ailtireachd
Chaidh Koolhaas dhan sgoil Ailtireachd Architectural Association School of Architecture ann an 1968, nuair a bha e 24 bliadhna a dh’aois, agus an uair sin gu Oilthigh Cornell, ann an Ithaca ann an 1972, far an robh e fo stiùireadh Mathias Ungers. A thuilleadh air sin, chuir e seachad na oileanach aig Institute for Architecture and Urban Studies ann an Eabhraig Nuadh cuideachd. Chuir Koolhaas Oma (Office for Metropolitan Architecture) air dòigh ann an co-bhann le Elia Zenghelis, Zoe Zenghelis agus a bhean Madelon Vriesendorp. Ann an 1978 sgrìobh e an leabhar Delirious New York far a dhearbhaich e a chuid bheachdan-smuainealas taobh Ailtireachd. Dh’fhoillsich e S,M,L,XL, ann an 1995 ann an co-bhann le Bruce Mau, Jennifer Sigler agus Hans Werlemann. ‘S e leabhar uabhasach fada a bh' ann (1,376 duilleagan) ann an stoidhle ùr, a dh’atharraich clò-bhualadh an ailtireachd gu mòr.
Iomraidhean
Koolhaas, Rem Koolhaas, Rem
Roger Torrent
'S e neach-poileataigs à Catalòinia a tha ann an Roger Torrent.
A rèir WhatsApp chaidh a fhòn-làimh a ruathar le bathar-foill o chompanaidh a nì feall-shireadh airson riaghaltasan mar, a-rèir choltais, Meagsago is Saudi Arabia agus Torrent a' dèanamh a-mach gum bu stàit na Spàinne as coireach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Catalonia
Ronald Ross (camanaiche)
'S e camanaiche a th' ann an Ronald Ross a bha a' cluich airson Comann Camanachd Chinn a' Ghiuthsaich.
Fhuair e an MBE airson obrach ann an camanachd ann an 2011.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Camanachd
Accademia dei Lincei
'S e comann fiosraichte anns an Eadailt a tha ann an Accademia dei Lincei ('Acadamh nan Lincean').
Chaidh an t-acadamh stèidhichte anns an Ròimh ann an 1603 le Federico Cesi, Giovanni Heckius, Francesco Stelluti agus Anastasio de Filiis agus dh'ainmich iad air geurad sùil na lince. B' e cuspair a' chomainn na saidheansan nàdarra agus tomhasan probhail. Chaidh Galileo Galilei sa' chomainn ann an 1611. Sgaoil an comann an dèidh bàs Cesi ach chaidh ath-stèidhicheadh ann an 1874 le Quintino Sella.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Eadailt Roinn-seòrsa:Comainn fiosraichte
Acadamh Aimeireaga nan Ealan is nan Saidheans
Chaidh e a stèidheachadh ann an 1780 le John Adams agus James Bowdoin.
John Horne
thumb|John Horne (air an làimh chlì) agus Ben Peach air beulaibh taigh-òsta Innis nan Damh 1912) B' e creag-eòlaiche a bha ann an John Horne. Tha e ainmeil air sgàth na h-obrach a rinn e air na cumaidhean geòlasach air a' Ghàidhealtachd.
Acadamh Aimeireaga nan Ealan is nan Saidheans
Urraman
Tha an Acadamh air an Duais Rumford airson sàr-obair a' toirt o 1839.
John Horne
A bheatha
Rugadh e ann an Campsie faisg air Sruighlea san 1ad den Fhaoilleach 1848. Fhuair e a chuid foghlaim ann an àrd-sgoil Ghlaschu agus an uair sin ann an Oilthigh Ghlaschu. Ann an 1867 thòisich e ag obair airson na Suirbhidh Geòlasaich ann an Alba mar neach-cuideachaidh do Ben Peach. Cha b' e fada gus an do dh'fhàs iad càirdeas ri chèile. Bha Horne an sàs ann an cruthachadh mhapaichean, an toiseach anns a' Ghalltachd. An uair sin rinn e pàirtean mòra den Moine Thrust ann an iar-thuath na Gàidhealtachd. Anns na mapaichean aige chithear cruth na tìre gu mionaideach.
B' e duine loidigeach a bha ann an Horne, agus bha an dòigh smaoineachaidh is sgrìobhaidh aige a chur ris an sgil lèirsinneachd aig Peach . Bha an obair aca, gu h-àraidh an leithid a rinn iad ann an Creag a' Chnocain, a' rèiteachadh an deasbaid fhada mu na cumaidhean geòlasach air a' Ghàidhealtachd.
Acadamh Aimeireaga nan Ealan is nan Saidheans
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Comainn fiosraichte Roinn-seòrsa:Saidheans
Acadamh Nàiseanta nan Saidheans
'S e comann fiosraichte agus acadamh nàiseanta nan Saidheans sna Stàitean Aonaichte a tha ann an Acadamh Nàiseanta nan Saidheans (Beurla: National Academy of Sciences).
Chaidh e a stèidheachadh ann an 1863 le Achd na Mòr-dhàil sna Stàitean Aonaichte. Dh'fhoillsich e a' chiad leabhar de Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) ann an 1914.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Comainn fiosraichte Roinn-seòrsa:Saidheans
Benjamin Neeve Peach
thumb|Ben Peach (air an làimh dheas) agus John Horne air beulaibh taigh-òsta Innis nan Damh 1912) thumb|Clach-chuimhneachain airson Peach is Horne ann an Innis nan Damh B' e creag-eòlaiche a bha ann am Benjamin Neeve Peach, ainm goirid Ben Peach. Tha e ainmeil air sgàth na h-obrach a rinn e air na cumaidhean geòlasach air a' Ghàidhealtachd.
A Bheatha
Rugadh e san 6mh den t-Sultain 1842 ann an Gorran Haven, a' Chòrn. Bha an t-athair aige, Charles William Peach, na chlach-eòlaiche agus eòlaiche-nàdair neo-dhreuchdail.
Fhuair Peach a chuid foghlam ann an Royal School of Mines ann an Lunnainn. Ann an 1862 thòisich e ag obair airson an t-Suirbhidh Gheòlasaich agus air sgàth na dreuchd seo ghluais e a dh'Alba ann an 1867. Tha e ainmeil air sgàth na h-obrach a rinn e air an iar-thuath na Gàidhealtachd agus ann am Monadh a Deas còmhla ris a' charaid agus co-obraiche John Horne. Bha Horne an sàs ann am mapadh mionaideach ach b' ann aig Peach a bha an sgil smaoineachaidh airson dealbh a chruthachadh às na fillidhean de na clachan eadar-dhealaichte a bha rim faicinn air mullach an talmhainn agus air na mapaichean. 'S e neach-ealain a bha ann am Peach cuideachd, agus chleachd e sin gus mìneachadh gluasad nan structaran a chur ri pàipear. Bha an obair aca, gu h-àraidh an leithid a rinn iad ann an Creag a' Chnocain, a' rèiteachadh an deasbaid fhada mu na cumaidhean geòlasach air a' Ghàidhealtachd.
Chaidh a thaghadh mar bhall den Chomann Rìoghail Dhùn Èideann ann an 1892 agus fhuair e 1899 am Murchison Medal bhuapa ann an 1899. Ann an 1921 fhuair e an Wollaston Medal, an duais a b' àirde den Geological Society of London.
Chaochail e san 29mh den Fhaoilteach 1926 ann an Dùn Èideann. Gus urram a thoirt don obair aige chaidh clach-chuimhneachain a thogail ann an Innis nan Damh air a bheil na faclan "To Ben N Peach and John Horne who played the foremost part in unravelling the geological structure of the North West Highlands 1883-1897. An international tribute. Erected 1980."
Tùsan
Roinn-seòrsa:Eòlaichean agus Innleachdairean Roinn-seòrsa:Eòlas-talmhainn Roinn-seòrsa:Sasainn Roinn-seòrsa:Daoine às a' Chòrn
John Horne
A bheatha
Chaochail e san 30 dhen Chèitean 1928 ann an Dùn Èideann. Gus urram a thoirt don obair aige chaidh clach-chuimhneachain a thogail ann an Innis nan Damh air a bheil na faclan "To Ben N Peach and John Horne who played the foremost part in unravelling the geological structure of the North West Highlands 1883-1897. An international tribute. Erected 1980."
Zhores Alferov
B' e fiosaigiche às an Aonadh Sobhiatach a bha ann an Zhores Alferov.
John Horne
Foillseachaidhean
Sgrìobh Horne a' chuid a bu mhotha den leabhar The Geological Structure of the Northwest Highlands of Scotland; Memoirs of the Geological Survey of Great Britain 1907 (còmhla ri Peach, B. Gunn, W., Clough, C.T., agus Hinxman, L.W.), leabhar a tha luachmhor gus an latha an-diugh.
Zhores Alferov
Rugadh e ann am Vitebsk ann an 1930 agus chaidh ainmeachadh air Jean Jaurès. Bha e na oileanach ann am fiosaigs aig an Institiud Eileagtroteicnigeach ann an Leningrad. Dh'obair e aig an Institiud fiosaigeach-teicnigeach Ioffe ann an Leningrad is chaidh e na stiùiriche ann an 1987. Leasaich e an sin leusair airson snàithlichean lèirsinneach a tha cudromach ann an conaltradh didseatach. Chaochail e 1 am Màrt 2019.
Bhuannaich e an Duais Nobel ann am Fiosaigs ann an 2000 còmhla ri Herbert Kromer agus Jack Kilby airson an obrach mu leusairean aige ach dh'obair Kromer agus Kilby gu neo-eisimeileach. Leasaich e leth-ghiùlanair a bha cuideachd na leusair is iad cudromach cuideachd airson dàta a stòradh.
Poileataigs is urraman
Chaidh a thaghadh mar bhall an Duma (pàrlamaid na Ruise) ann an 1995 agus a-rithist ann an 1999, 2003 is 2007. Bhuannaich e an Duais Lenin, Duais Stàit an USSR agus chaidh e san òrd Lenin ann an 1986.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann am Fiosaigs
Artiodactyla
'S e òrdugh anns a' bhuidheann Mammalia a tha ann an Artiodactyla.