cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Inbhir Pheofharain
A' Chlais-uisge
Aig toiseach naoidheamh linn deug bha conaltradh le bailtean eile air feadh na Gàidhealtachd glè dhoirbh. Leasaich conaltradh nuair a thog Thomas Telford na rathaidean a’ dol gu Inbhir Pheofharain ach bha e fhathast glè dhoirbh airson bàtaichean bathair fhaighinn gu Inbhir Pheofharain. B’ àbhaist dhaibh stad aig Crombaigh agus chaidh am bathair a chur air bàtaichean mòr agus chaidh iad dhan tràigh aig Inbhir Pheofharain. An uair sin chaidh am bathair a chur gu Inbhir Pheofharain le carbadan. Rinn Thomas Telford, Henry Davidson agus Alexander MacKenzie na planaichean airson an clais-uisge agus dh’obraich iad air Clais-uisge na h-Alba cuideachd. Thòisich iad ga thogail anns a’ Ghiblean ochd ceud deug ‘s a sia deug agus bha iad deiseil ann am Mart ochd ceud deug ‘s seachd deug. Ach cha do dh’èist na clachairean ri Telford nuair a thuirt e gum biodh an clais-uisge làn le eabar ma bha an abhainn Pheofharain a’ dol troimhpe. Bha e ceart agus lìon an clais-uisge le eabar as dèidh ùine ghoirid, cha robh airgead gu leòr aig a’ chomhairle airson an clais-uisge a chumail agus chaidh a dùnadh ann an ochd ceud deug ‘s a ceathrad. Tha i ann fhathast an-diugh ach chan eil i ag obair.
Hobart
Tha Hobart an prìomh-bhaile ann an Eilean Thasman.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
Oilthigh na h-Alba an Iar
Aistean cho-cheangailte
Roinn-seòrsa:Oilthighean Albannach
Inbhir Pheofharain
Eachann nan Cath
thumb|Mhàidsear-Seanailear Sir Eachainn MacDhòmhnaill thumb|Cuimhneachan Eachainn MhicDhòmhnaill
An Abchas
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Impireachd na Ròimhe
B' e mòr-rìoghachd a mhair linntean, fo stiùireadh dhiofair ìmpirean, a bha ann an Impireachd na Ròimhe.
Breasal
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
Impireachd na Ròimhe
A rèir naidheachd an latha, dh'fhàg Romulus agus Remus, dithis bhràthair, ri chèile na coilltean mòra mu chuairt na Ròimhe às dèidh dhaibh cobhair le madaidhean-allaidh fhaighinn nuair a b' e pàistean a bh' annta, agus b' ann às dèidh Romulus gun deach am baile ainmeachadh.
Fhuair na Ròmanaich cliù a tha fhathast maille rinn, bho bhun-stèidh agus reachdan a chur air bhonn iomradh agus ainm nan ceannsaichean dùthchannan agus slòigh mhòra.
A bharrachd air siostam-sgrìobhaidh, siostaman riaghaltais bho dheamocrasaidh gu aintighearnas, bho cheannardan aig an robh Eadh gan riaghladh agus gan ruaigeadh gu lèir-sgrios 's cuid mhuinntir a chur sìos; gu Caesaran cràbhaich, tha eachdraidh iomadh-dhathte aig Baile na Ròimhe, agus as aonais cha bhitheadh adhartas a th' againn san taobh an iar.
Ged nach gabh dearbhadh seo, mura b' e eòlas nan Ròmanach air fhàgail dhuinn mar dhìleab, cha leig sin a leas a ciallachadh nach gabhadh sluagh eile an àite-san ann an eachdraidh. Bhitheadh Eòrpa na bu mhiosa dheth, is cinnteach ann an seagh no dhà, agus fada na b' fheàrr dheth ann an caochladh dhòighean eile.
* Roinn-seòrsa:Impireachdan
Inbhir Pheofharain
Eachann nan Cath
Rugadh Eachann MacDhòmhnaill air an tritheamh là deug dhen Ghiblean ann an 1853 aig Rootfield, croit athar ann am Maol Buidhe faisg air Inbhir Pheofharain. Thogadh e an sin cuideachd ach dh’fhàs e sgìth dhen obair air a’ chroit agus chaidh e a dh’Inbhir Nis airson obair a fhaighinn.
Thòisich e ag obair leis an Royal Clan & Tartan Warehouse agus ghabh e a-mach ballrachd ann an companaidh marsantach, pàirt dhe na Highland Rifle Volunteers. Ann an 1870 ghabh e a-mach ballrachd san Naochadamh Gòrdan Gàidhealach 's a dhà agus chaidh e gu na h-Innseachan, Afghanastàn, Afraga a dheas agus an Sudàn na h-Èiphite agus chaidh e na Mhàidsear. Ann an 1900 chaidh e na Mhàidsear-seanalair nuair a chaidh e gu Afraga a dheas agus ann an 1901 thug an Rìgh an tiotal Mhàidsear-seanalair Sir Eachainn MacDhòmhnaill air.
Chan eil fianais aig luchd-eachdraidh fhathast a chanas a bheil an sgeulachd seo fìor neo an e dìreach sgeulachd a chuir na h-oifigearan a-mach air sgàth gun robh iad mì-thoilichte a bhith ag obair còmhla ri mac croiteir. Ach tha fianais ann gun robh e pòsta agus bha clann aige.
Eadar 1904 agus 1907 chaidh an Hector MacDonald Monument a thogail air Cnoc Mhìcheil ann an Inbhir Pheofharain.
Am Mòd ann an Inbhir Pheofharain
Chaidh am Mòd Nàiseanta Rìoghail a chumail anns a’ bhaile ann an 1905, 1931 agus 1991.
An-diugh
An-diugh tha Inbhir Pheofharain uabhasach trang agus beòthail. Tha an Sràid Àrd air cumail airson coisiche agus tha sgeama Shop Mobility ag obair anns a’ bhaile airson daoine ciorramach. Bidh an Sràid Àrd dùinte gach mìos air sgàth 's gum bidh Mart na Tuathanaich ann. ‘S urrainn dhaibh glasraich, measan, flùraichean, feòil, aran, iasg, lusan agus seudan a cheannach bho luchd-dèanaimh ionadail. Cuideachd tha Car boot sale ga chumail gach Disathairne aig an t-ionad-margaidh ùr aig Humberston Farm.
Tha leabharlann ann agus tha seo ri taobh an Ionaid Choimhearsnachd agus an Ionad Gàidhlig. Cuideachd tha Sgoil St. Clemants, sgoil sònraichte airson daoine le ciorram, ann.
Tha Ionad Spòrs ann faisg air an Àrd-sgoil a tha mu choinneamh na Bun-sgoil. Tha lon snàmh mòr, talla geama beag airson ball-coise, ealainean còmhraige, badmantan agus tòrr eile. An-dràsta tha iad a’ togail Àrd-sgoil ùr agus bidh seo deiseil ann am bliadhna neo dha.
Tha pàirc na cloinne neo Pàirc Pheofharain air cùlaibh an Tesco ùr le pàirc airson cloinn nas òige agus pàirc eile airson cloinn nas sine, cùirtean Tennis, linne bàta agus bùth ann cuideachd. Tha làrach airson teantaichean neo carabhanaichean faisg air Pàirc Bhioctòria, an dachaigh aig Siorrachd Rois agus far a bheil an Àrd-sgoil Ball Coise suidhichte agus tha achadh “astroturf” ball-coise ann cuideachd airson na coimhearsnachd.
Tha meadhan a' bhaile, eadar Church Street agus High Street na raoin-ghlèidhteachais.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd Roinn-seòrsa:Siorrachd Rois
70
Is docha gu bheil thu a' lorg 1970
Bàsan
Roinn-seòrsa:70an
Pàpa Sixtus V
B' e Pàpa Eadailteach a bha ann am Pàpa Sixtus V (Laideann Sixtus P.P. VII, Grottammare, 13 an Dùbhlachd 1521–Cathair na Bhatacain, 27 an Lùnasdal 1590. B' e Felice Peretti di Montalto an t-ainm a bh' air bho thùs. Chaidh a thaghadh air an 24 an Giblean 1585 mar phàpa an dèidh bàs Phàpa Griogair XIII. 'S e an 227mh fear a bh'ann. Bhuineadh e do theaghlach gu math bochd. Rugadh agus chaochail e ann an Stàitean na h-Eaglaise.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Daoine às an Eadailt
Iain MacPhaidein, Muile
Bʼ sgrìobhadair agus Bàrd na Gàidhlig a bha ann an Iain MacPhàidein (sa Bheurla: John MacFadyen, 1850-1935). Rugadh e ann an 1850 ann am Baile a' Mhuilinn ann am Muile, Aig aois ochd deug, rinn MacPhaidein imrich a dh’ Àird Driseig ann a Earra Gaidheal mus an do ràinig e, mu deiribh thall a rinn e imrich a Ghlaschu - am baile, a rèir Michel Byrne, a chleachdaidh e mar àrd-ùrlar nàdarra airson nan suidheachaidhean is nan daoine a tha e a’ dealbhadh – ’s e an àrainneachd mun cluinn sinn Sràid an Dòchais, ‘an t-sràid aig Deòrsa’, an Gallowgate agus Margaidh an t-Salainn, ‘na Shaws’ agus am Broomielaw, Cowlairs is Cowcaddens, ‘George’s Square’ is Gilmorehill'. Fhad ’s a bha MacPhaidein ag obair aig an Glasgow and South-Western Railway Company, bhiodh e cuideachd a ghabhail pàirt ann an cuirmean ciùil oidhche Shathairne anns na Tallaichean a’ Chrùin agus, gu cinnteach, a’ sgrìobhadh bàrdachd. Tha na sgrìobhaidhean aige ann a clò anns an leabhar An t-Eileanach. Choisinn e mòran dhuaisean aig aʼ Mhòd airson roisg is bàrdachd, agus anns aʼ bhliadhna 1924 chrùnadh e mar Crùn na Bàrdachd. Chaidh na sgrìobhaidhean aige fhoillseachadh ann an 1890 anns an leabhar An t-Eileanach, agus ann an Sgeulaiche nan Caol ann an 1902.
Ged a sgrìobh e bàrdachd ‘àrd’, airson co-fharpaisean a’ Chomuinn Ghàidhealaich agus a' Mhòd, ’s e bàrdachd de sheòrsa eile a' dhèanadh e do luchd-èisteachd ann a Glaschu. Thuirt Dòmhnall Meek dheth,  ‘probably the most outstanding example of a village bard who found his village and his public in Glasgow’ (Thomson 1974, 230). Ann an alt airson Glasgow and Gaelic Writing, sgrìobh Coinneach Dòmhnallach, "MacFadyen is the most obvious example of the local bard transplanted to the city environment and continuing to fulfil his role as humorous observer and recorder of incidents within the urban "village"."
Tha an t-òran A' Mulachag mu dheidhinn mulachag anns a bhùth Thomas Lipton ann an Glaschu, dèanta le bhainne aig ochd ceud bò air an bleoghan fad sia làithean le dà cheud banaireach.
An t-Eileanach
Dh'fhoillsich Iain MacPhaidein leabhar bàrdachd ann an 1890. 'S e An t-Eileanach: Original Gaelic songs, poems and readings an t-ainm slàn a bha air.
New Castle, Delaware
'S e New Castle baile a tha ann an Delaware. Tha e suidhichte ann an New Castle County. Anns a' bhliadhna 2010 bha 5,285 duine a’ fuireach an seo.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Delaware
Ceoltóirí Chualann
B' e còmhlan-ciùil Èireannach a bh' ann an Ceoltóirí Chualann a bha air a stiùireadh le Seán Ó Riada eadar 1960 is 1969, 's bhon a thàinig The Chieftains an dèidh làimh. 'S ann ann an Cualann, sgìre taobh a-muigh Bhaile Àtha Cliath, far an robh Ó Riada a' fuireach aig an àm, 's sin mar a chaidh an còmhlan ainmeachadh.
Bha na Ceoltóirí dha-rìribh cudromach ann an ath-bheòthachadh ceòl traidiseanta na h-Èireann.'S iad a chleachd am bòdhran a-rithist, inneal-ciùil faraim a tha fhathast fasanta bhon uair sin, is chluicheadh iad puirt le Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin.
5 an t-Samhain
'S e 5 an t-Samhain an 309mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (310mh ann am bliadhna-leum). Tha 56 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Ceoltóirí Chualann
A-rèir coltais, 's ann a bha Seán Ó Riada a' lorg cheòladairean airson dealbh-chluich le Bryan MacMahon ris an canar The Song of the Anvil nuair a smaoinich e gum biodh e iomchaidh còmhlan-ciùil a chur air dòigh. Bhiodh iad ag ullachadh nam port aig taigh Sheáin, is bhiodh Paddy Moloney air a' phìob uilne, Sean Potts air an fhìdeag, Sonny Brogan air a' bhocsa agus John Kelly air an duiseil. Mar sin, thòisich iad anns an dearbh bhliadhna, is chluich iad a' chiad turas mar chòmhlan aig Féile Téatar Bhaile Átha Cliath san t-Sultain 1960, ann an tachartas ainmichte mar Reacaireacht an Riadaigh, is ghabh iomadh seinneadair is bàrd pàirt ann, leithid Seán Ó Ríordáin agus Seán Ó Tuama.
5 an t-Samhain
Tachartasan
thumb|[[Paul Sabatier]]
Ceoltóirí Chualann
Bhiodh iad a' cluich an dèidh sin airson prògram rèidio a bh' aig Seán, Reacaireacht an Riadaigh, is dh'fhàs iad ainmeil air feadh na dùthcha.
5 an t-Samhain
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Ceoltóirí Chualann
'S e puirt agus amhrain traidiseanta à Èirinn a bhiodh iad a' cluich, ge-tà, ann an dòigh caran Clasaigeach, coltach ri foireann-ciùil, is 's e Seán Ó Sé a bhiodh a' seinn còmhla riutha mar as trice.
Bhiodh iad fhathast a' seinn suas gu 1969, is chaochail Ó Riada ann an 1971.
Clàran
Roinn-seòrsa:Còmhlain-chiùil Èireannach
Lewes, Delaware
'S e Lewes baile a tha ann an Delaware. Tha e suidhichte ann an Sussex County. Anns a' bhliadhna 2010 bha 2,747 duine a’ fuireach an seo.
1420an
Bha na 1420s, sa 15mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1420 is 31 an Dùbhlachd 1429. Se na ciad deich-bliadhna den linn
Lewes, Delaware
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Delaware
1420an
Roinn-seòrsa:15mh linn *
Alfred Nobel
B' e ceimigear, innleadair agus nuadhasair a bh' ann an Alfred Bernhard Nobel (Stockholm, 21 an Dàmhair 1833 - Sanremo, 10 an Dùbhlachd 1896). Bu esan innliche dineamait, agus bu esan a stèidhich an Duais Nobel.
Roinn-seòrsa:Luchd-saidheans Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Brisbane
'S e baile ann an Astràilia a tha ann am Brisbane. 'S e prìomh-bhaile Queensland.
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
Roy J. Plunkett
Tha e ainmeil air sgàth na h-obrach aige air Teflon.
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Ana Casares
B' e cleasaiche Argantach/Phòlach a bh' ann an Ana Casares (Fìor ainm: Ana Urman, Stanisławów 23 an Dùbhlachd 1930, Buenos Aires, 20 an Cèitean, 2007). Dh'fhàg i An Argantain ann an 1933 is i na pàisde. Nochd i ann an 30 filmichean bho 1951 gu ruige 1980.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film Roinn-seòrsa:An Argantain Roinn-seòrsa:A' Phòlainn Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Daoine às A' Phòlainn
Osàidea a Deas
'S e poblachd fhèin-riaghlaidh agus ranntair conspaideach anns an Cabhcas a Deas, anns an ceann a tuath aithnichte gu h-eader-nàiseanta ranntair Chairtbheilach a tha ann an Osàidea a Deas (Osàideas: Паддзахад Аллонстон). Tha sluagh ann mu thairmse 53,000 daoine, le 30,000 a fuireach ann an Tschinbhàli. Tha e air aithneachadh mar dhùthaich leis An Ruis, A' Bheiniseala, Niocaragua, Nauru agus Siria.
Sydney
right|thumb
Osàidea a Deas
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Sydney
Is docha gu bheil thu lorg Baile Shidni (Sydney, Alba Nuadh)
Tha Sydney na phrìomh-bhaile A' Chuimrigh Nuadh a Deas. Tha port-mara aige. 'S e Sydney am baile as motha ann an Astràilia. Tha e glè ainmeil airson na h-acarsaid mòire aige, an Taigh Opera, agus an drochaid mhòr ri taobh. 'S e fear de na bailtean mòra as sine a tha ann an Astràlia. Tha Botany Bay mar fo-bhaile dhe a-nis far an robh seann cholonaidh-prìosain Breatannach. Fuirichidh mu 4.3 millean duine ann an Sydney. Tha An Caisteal Nuadh (Newcastle) na bhaile-mòr dìreach tuath air Sydney.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
Milford, Delaware
'S e Milford baile a tha ann an Delaware. Tha e suidhichte ann an Kent County agus Sussex County. Anns a' bhliadhna 2010 bha 9,559 duine a’ fuireach an seo.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Delaware
76
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1976
Amhrán na bhFiann
'Se Laoidh nàiseanta na h-Èireann a tha ann an Amhrán na bhFiann.
76
Bàsan
Roinn-seòrsa:70an
Amhrán na bhFiann
Sgrìobh Peadar Kearney ann an 1909 no 1910 anns a' Bheurla e is chur Patrick Heeney fonn air aig an aon àm. Dh'eadar-theangaich Liam Ó Rinn do Ghaeilge e ann an 1912. Chaidh e na laoidh nàiseanta na h-Èireann ann an 1926.
Joseph Priestley
B’ e ceimigear a bh’ ann an Joseph Priestley.
Rugadh e 13mh am Màrt 1733 ann am Birstall, Siorrachd Eabhraig, Sasainn. Mar easaontaire, cha b' urrainn dha dol dhan Oilthigh Oxford no Oilthigh Chambridge is chaidh e na oileanach anns an Acadamh ann an Daventry. Theagaisg e is shearmonaich e agus chaidh e na mhinistear ann an 1762 agus dh'obair e ann an Leeds far an do rannsaich e dà-ogsaid gualain is bhuannaich e am Bonn Copley airson seo. Choinnich e Antoine Lavoisier nuair a shiubhail e anns an Fhraing. Dh'imrich e do Bhirmingham ann an 1780 agus bha e na bhall an Lunar Society. Dh'imrich e agus a theaghlach do New York ann an 1794 air sgàth 's gun do loisg gràisg a thaigh agus eaglais, is lorg e aon-ogsaid gualain nuair a bha e ann an Ameireaga. Chaochail e 6mh an Gearran 1804 ann an Northumberland ann am Pennsylvania.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
1430an
Bha na 1430s, sa 15mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1430 is 31 an Dùbhlachd 1439. Se na ciad deich-bliadhna den linn
Roinn-seòrsa:15mh linn *
Elvis Presley
Rugadh e air 8 am Faoilleach 1935 ann an Tupelo, Mississippi agus chaochail e air 16 an Lùnasdal 1977 ann am Memphis, Tennessee. 'S e "King of Rock ’n’ Roll" am far-ainm a th' air. Chaochail a mhanaidsear, fear à Breda sna Tìrean Ìsle air an robh Còirnealair Parker, ann an 1997.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Seinneadairean
Trimsaran
Tha am baile Trimsaran ann an Sir Gaerfyrddin, a' Chuimrigh. Tha e 48.6 mi (78.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 177.1 mi (284.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 2452 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1236 (50.4%); rugadh 82% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Gaerfyrddin Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Institut polytechnique des sciences avancées
<div style="float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 2em; width: 25em; text-align: right; font-size: 0.86em; font-family: lucida grande, sans-serif; line-height: normal;">
<div style="border: 1px solid #ccd2d9; background: #f0f6fa; text-align: left; padding: 0.5em 1em; text-align: center;">
<h1 style="font: inherit; font-size: 100%; font-weight: bold; text-align: center; border: none; margin: 0; padding: 0; color: #6a6c76;">Institut polytechnique des sciences avancées
Tartu
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eastòinia Roinn-seòrsa:Bailtean
Institut polytechnique des sciences avancées
<p style="margin: 1em 0;">
Chaidh Institut polytechnique des sciences avancées a stèidheachadh ann an 1961 ann an Ivry-sur-Seine.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Oilthighean
Ùghdarras Palastaineach
'S e am fèin-riaghaltas eadar-amail a chaidh a stèidheachadh às deidh an aonta Gàsa–Iericho a riaghladh am Bann Ghàsa agus sgìrean A 's B a' Bhruaich an Iar mar thoradh air na co-chòrdaidhean Oslo a tha anns an Ùghdarrais Nàiseanta Palastainich.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Palastain
Pàpa Griogair XIV
B' e Pàpa Eadailteach a bha ann am Griogair XIV (Laideann: Gregorius P.P. XIV, Somma Lombardo, 11 an Gearran 1535–Cathair na Bhatacain, 16 an Dàmhair 1591. B' e Niccolò Sfondrati an t-ainm a bh' air bho thùs. Bha athair na sheanadair ann am Milan an deach na chàirdineal an dèidh bàs a mhnà.
Chaidh Niccolò na Easbaig Chremona ann an 1560 agus ghabh e pàirt ann an Comhairle Thrent. Chaidh a thaghadh air an 5 an Dùbhlachd 1590 mar phàpa an dèidh bàs Pàpa Urbain VII. Cha robh e na phàpa ach 10 mhìosan ach chuir e feachd dhan Frainge an aghaidh Eanraig IV na Frainge. 'S e an 229mh fear a bh'ann. Bhuineadh e do theaghlach beairteach uachdaranach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Daoine às an Eadailt
Rehoboth Beach, Delaware
'S e Rehoboth Beach baile a tha ann an Delaware. Tha e suidhichte ann an Sussex County. Anns a' bhliadhna 2010 bha 1,327 duine a’ fuireach an seo.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Delaware
Johnny Cash
B' e seinneadair Aimeireaganach a bha ann an John R. "Johnny" Cash (Kingsland, Arkansas, 26 an Gearran, 1932 - Nashville, 12 an Dàmhair 2003). Tha "I Walk the Line", "Folsom Prison Blues", "Ring of Fire", "Get Rhythm" agus "Man in Black" am-measg a h-òrain ainmeile. 'S e The Man in Black am far-ainm a th' air. Chaochail e le diabetes.
77
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1977
Bàsan
Roinn-seòrsa:70an
Seaford, Delaware
'S e Seaford baile a tha ann an Delaware. Tha e suidhichte ann an Sussex County air Abhainn Nanticoke. Anns a' bhliadhna 2010 bha 6,928 duine a’ fuireach an seo.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Delaware
Cabharstaigh
'S e baile beag ann an Eilean Leòdhais ann an Alba a tha ann an Cabharstaigh (Beurla: Cabharstadh). 'S e seo na co-chomharran aige: 50.08° Tuath agus 6.48° Iar.
Oilthigh Heriot-Watt
'S e oilthigh ann an Alba a tha ann an Oilthigh Heriot-Watt.
Tha campasan ann an Galashiels, Arcaibh, Dubai, Malaysia agus faisg air Dùn Èideann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Oilthighean Albannach
Art MacCormaig
Tha Art MacCormaig (1965-) (Beurla: Arthur Cormack) ’na sheinneadair Ghàidhlig agus ceòladair bho Phort Rìgh san Eilean Sgitheanach.
Bha e ’na chathraiche air Bòrd na Gàidhlig bho 2009 (cathraiche eadraiginn bho 2008 ) gu ruige am Màrt 2012. Tha e air a bhith ’na stiùiriche air Fèisean nan Gàidheal fad iomadh bliadhna. Chaidh urram OBE a bhuileachadh air ann an Urraman na Callainne 2015 airson a sheirbheisean dha foghlam Gàidhlig.
Rugadh agus thogadh Art ann am Port Rìgh, agus air sgàth ’s gu robh a phiuthair màthar Connie agus a bhràthair màthar Ronnie a’ seinn aig Mòdan, thòisich esan ri seinn cuideachd, agus bhuannaich e am Bonn Òr aig a’ Mhòd Nàiseanta nuair a bha e 18. Às dèidh sin, tha e air a bhith a’ nochdadh ann an iomadh consairt agus air TBh ’s rèidio, agus a’ dèanamh mòran chlàir - uaireannan ag obair leis fhèin, uaireannan còmhla ri cuid dhe na seinneadairean agus dhen luchd-ciùil traidiseanta as ainmeile san t-saoghal.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Gàidhlig Maccormaig, Art Maccormaig, Art
Växjö
'S e baile mòr ann an ceann a deas na Suaine a th' ann am Växjö (IPA: vɛk:ɧø). Fhuair am baile Carta Rìoghail ann an 1342 agus tha e suidhichte anns an sgìre Småland, anns an roinn (Suainis: Län) Kronoberg eadar Loch Trummenn agus Loch Helgasjön. Tha am baile fhèin aig 185m os cionn ìre na mara 195km air falbh bho Ghöteborg agus 332km bho Stockholm prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 51,790 daoine a' fuireach anns a' bhaile.
Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann à dà fhacal ann an Suainis: Väx (slighe) agus sjö (loch) a tha an t-ainm. Bheireadh sin Loch na Slighe dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. 'S co-dhàimh leis A' Bheurla Ghallda way a th' ann am väx. Tha an t-ainm a' gabhail ri cruth na tìre.
Eachdraidh
Chaidh Oilthigh Linnaeus a stèidheachadh ann an 2010 le campas ann am Växjö agus fear eile ann an Kalmar.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain Roinn-seòrsa:An t-Suain
1460an
Bha na 1460s, sa 15mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1460 is 31 an Dùbhlachd 1469. Se na ciad deich-bliadhna den linn
Farsø
‘S e baile beag ann an ceann a tuath na Danmhairg a th’ ann Farsø. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1187 leis an ainm Pharesio ann ann Laideann. Tha an t-ainm a’ ciallachadh rathad agus tha e suidhichte air an rathad eadar Aars agus Hvalpsund, faisg air Loch Risgårde aig 16m os cionn ìre na mara, anns an roinn Nordjylland, 235km air falbh bho Chopenhagen, agus 88km bho Århus. Tha 8,099 daoine a' fuireach anns a’ bhaile.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Danmhairg
Cuaigearan
Tha na Cuaigearan nam buill de ghluasadan creideimh air a tha, gu lèir, Comann Cràbhach nan Caraid (Beurla: Quakers no Religious Society of Friends). Tha a' chuid as motha dhiubh gan fhaicinn fhèin mar Chrìosdaidhean; ge-tà, tha iomadh diofair eadar buidhnean sònraichte air sgàth diadhachd agus adhraidh, oir tha iad a' creidsinn ann an "solas a-staigh" aig gach ball seach ann an creudan suidhichte. San fharsaingeachd, tha iad nan sìochantairean, tha iad airson sìmplidheachd agus co-ionnannachd, agus an aghaidh innse bhreugan. Tha prionnsabalan aig coimhearsneachdan sònraichte air an cruthachadh ann an Leabhar Smachd (Beurla: Book of Discipline). Tha na leabhraichean seo air an atharrachadh bho àm gu àm agus tha caochladh ainm oifigeil eile aca, m.e. Faith and Practice (Creideamh agus Cleachdadh) no Quaker Faith and Practice.
Chaidh an stèidheachadh aig meadhan 17mh linn ann an Sasainn le George Fox. An-diugh, tha coimhearsneachdan nan Cuaigearan as motha anns a' Cheinia (mu 134,000), anns na Stàitean Aonaichte (mu 87,000) agus ann an Guatamala (mu 21,000). Ann an 2010, bha 14,315 Cuaigearan clàraichte anns an Rìoghachd Aonaichte, 720 dhiubh ann an Alba. Tha Sìochantas gu math cudromach dha na Cuaigearan.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd Roinn-seòrsa:Creideamh
Innd-Eòrpais
Innd-Eòrpais no Tùs-Innd-Eòrpais. Cànan a bha 'na shinnsear aig an teaghlach mhòr de Chànanan Innd-Eòrpach. Chan eil fianais dhìreach ann m'a deidhinn, oir cha deach a sgrìobhadh riamh. Ach tha luchd-cànanachais a' smaoineachadh gun robh e beò timcheall air 7000 bliadhna air ais, an àite air choireigin faisg air a' Mhuir Chaspianach.
Roinn-seòrsa:Cànain Innd-Eòrpach
78
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1978
Bàsan
Roinn-seòrsa:70an
Charlie Chaplin
B' e actair à Sasainn a bha ann an Charles Spencer "Charlie" Chaplin (Lunnainn, 16 an Giblean 1889 - Vevey, 25 an Dùbhlachd 1977).
Rugadh e ann an Lunnainn ach dh'fhàs e ainmeil anns na Stàitean Aonaichte, far an do rinn e a fhilmichean o 1910, is chruthaich e a charactar as ainmeile, an tramp beag, ann an 1914. Dhiùlt na ùghdarrasan Aimeireaganach e inntrigidh do na Stàitean Aonaichte ann an 1952 air sgàth 's gun robh e an sàs ann am poileataigs làmh chlì, is dh'imrich e don Eilbheis. Chaidh e na ridire ann an 1975 is chaochail e anns an Eilbheis ann an 1977.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Ecole nationale de l'aviation civile
<div style="float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 2em; width: 25em; text-align: right; font-size: 0.86em; font-family: lucida grande, sans-serif; line-height: normal;">
<div style="border: 1px solid #ccd2d9; background: #f0f6fa; text-align: left; padding: 0.5em 1em; text-align: center;">
<h1 style="font: inherit; font-size: 100%; font-weight: bold; text-align: center; border: none; margin: 0; padding: 0; color: #6a6c76;">École nationale de l'aviation civile
<p style="margin: 1em 0;">
Chaidh École nationale de l'aviation civile a stèidheachadh ann an 1949 ann an Toulouse.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Oilthighean
Calabost
'S e baile beag ann an Eilean Leòdhais ann an Alba a tha ann an Calabost (Beurla: Calbost). 'S e seo na co-chomharran aige: 50.06° Tuath agus 6.39° Iar.
Roinn-seòrsa:Eilean Leòdhais
Mahatma Gandhi
B' e neach-lagha is neach-iomairt às na h-Innseachan a bha ann am Mohandas Karamchand Gandhi neo Mahatma Gandhi.
Rugadh e ann am Porbandar anns na h-Innseachan.
6 an t-Samhain
'S e 6 an t-Samhain an 310mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (311mh ann am bliadhna-leum). Tha 55 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Mahatma Gandhi
Dh'obair e mar thagraiche ann an Lunnainn is ann an Afraga a Deas far an deach e an sàs ann am poileataigs. Thill e gu Lunnainn aig àm a' Chogaidh Mhòir is e a' stiùireadh ionad carbad-eiridinn. As dèidh sin thill e dhan na h-Innseachan far an do rinn e iomairt airson neo-eisimeileachd airson nan Innseachan. Cha tug e taic ris na Breatannaich aig àm an Dàrna Chogaidh air sgàth a sìochantais is chaidh inntearnachadh leis na h-ùghdarrasan gu ruige 1945. Ged a bha Jawaharlal Nehru is Muhammad Ali Jinnah ag iomairt airson dà stàit, aon airson nan Hionduthach agus aon airson nam Muslamach, chuir e an aghaidh roinnidh is chaidh a mharbhadh ann an 1947 le fanatach Hionduthach, Nathuram Godse.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na h-Innseachan
6 an t-Samhain
Tachartasan
thumb|[[Hans von Euler-Chelpin]]
Robert G. Parr
’S e ceimigear a th’ ann an Robert Ghormley Parr.
Rugadh e san 22nd, an t-Sultain, 1921 ann an Chicago. Tha e ainmeil air sgàth na obrach aige airson molecular orbital computation, a dh’fhoillsich e anns a’ bhliadhna 1953. Bha e ag obair còmhla ri Rudolph Pariser air a’ phròiseict seo. An-diugh canar Pariser–Parr–Pople method ris, o chionn 's gun robh  John A. Pople ag obair air an aon rud aig an aon àm cuideachd.
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Coiseachd
thumb|Coiseachd mhic-an-duine 'S e dòigh gluasaid a th' ann an coiseachd a nì daoine agus beathaichean casach le bhith a' cur aon chas air beulaibh na coise eile. Tha e nas slaodaiche na ruith, agus an coimeas ri ruith tha an-còmhnaidh aon chas a' beantainn ris an làr, agus tha ùine ghoirid ann far a bheil an dà chas air an làr.
Ceàrn dearg
Tha ceàrn dearg 'na nàbaidheachd far a bheil strìopachas 'na chuid na beatha làitheile. Bha am facal clàraichte a' chiad turas anns na Stàitean Aonaichte mu 1890, agus 's e bunaichte air an dòigh an cuir solas dearg san uinneig a chomharradh ri luchd-ceannachd ris a' ghnàths na malairte.
Coiseachd
Roinn-seòrsa:Spòrs
Ceàrn dearg
Poblachd Dominica
Roinn-seòrsa:Strìopachas
Smyrna, Delaware
'S e Smyrna baile a tha ann an Delaware. Tha e suidhichte ann an Kent agus New Castle. Anns a' bhliadhna 2010 bha 10,023 duine a’ fuireach an seo.
Cill Fhinnein
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à cill agus an t-ainm Finnean anns a' Ghàidhlig tha an t-ainm Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Chille Chuithbeirt fhèin anns an 17mh Linn. A dh' aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann às a' chuimris Gunnin. 'S ann gu math pailt a tha ainmean-àite ann an Cuimris ann an ceann a deas na h-Alba. Tha Kirkwynnin, a' chiad dreach an ainm a chaidh a chlàradh, a' toirt cuideam dhan a' chiad theòiridh.
Smyrna, Delaware
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Delaware
Cill Fhinnein
Eachdraidh
Chaidh Cille Fhinnein a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1200 mar Kirkwynnin, mar urra do Fhinnean à Maigh Bhile thall ann an Èirinn, a thug deagh oide do Chalum Cille agus a bha an lùib an abaid ann an Taigh Mhàrtainn. Chaochail Finnean ann an 589. Chaidh eaglais agus abaid a thogail an seo ach chaill an aba a chuid talmhainn ann an 1369, a chaidh a thoirt dhan teaghlach Herries. Thogadh eaglais ùr ann an 1790. Bha an tùr Drumcoltran agus Caisteal Corra air an togail anns an 16mh Linn. Chuir Màiri I, Ban-rìgh na h-Alba seachad oidhche sa chaisteal, an dèidh a' Bhlàir Langside. A-rèir carragh-chuimhne san bhaile, fhuair deichnear à Cille Fhinnein bàs sa Chogadh Mhòr agus fear eile san Dàrna Chogadh, a chaill a bheatha aig Arnhem.
Rosheim
'S e baile beag air àirde an ear-dheas na Frainge a th’ ann an Rosheim (Elsässisch: Rose, neo Ruuse). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Dachaigh a’ Chuibhle bhon fhacal Heim (Dachaigh) anns a’ Ghearmailtis agus am facal Innd-Eòrpais Rat (Cuibhle). Tha e suidhichte faisge air Mulhouse, aig 190m os cionn ìre na mara, faisg air na crìochan leis A' Ghearmailt, anns na Beanntanan Vosges, anns an roinn (Fraingis: Département) Bas-Rhin. Tha am baile 379km air falbh bho Pharis (Prìomh-bhaile na dùthcha), 735km bho Bhordeaux, 600km bho Mharseille agus 396km bho Lille. Tha dìreach 4,730 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 778 mar Rodasheim.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Fhraing
John Travolta
'S e cleasaiche agus neach-ciùil à Jersey Nuadh sna Stàitean Aonaichte a tha ann an John Joseph Travolta. Rugadh e ann an (Englewood, 18 an Gearran 1954). Tha e ainmeil a thaobh na filmichean Saturday Night Fever agus Pulp Fiction.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Travolta, John
Victor Orly
'S e peantair Ucràineach/Fraingeach a ghabhas ri samhlaidheachd agus impreiseanachd ùr-nòsach a th' ann an Victor Orly (Fìor ainm: Guennadi Viktorovich Grebniov, Ucràinis: Геннадій Вікторович Гребньов, Kropyvnytskyi, 20 an Gearran 1962). Fhuair e a chuid foghlaim ann an sgoile-ealaine ann an Kropyvnytskyi.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Luchd-ealain Roinn-seòrsa:Co-mhaoineas Roinn-seòrsa:Iùdhaich
Kirovohradska Oblast
'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th'ann an Kirovohradska Oblast (Ucràinis: Кіровогра́дська область, ainm neo-fhoirmeil: Kirovohradshchyna). 'S e Kropyvnytskyi 's a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Tha i suidhichte ann an cridhe na dùthcha. Tha 920,128 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh Kirovohradska Oblast a chruthachadh ann an 1939 a-mach à corra sgìre ann an taobh tuath Mykolaivska Oblast. Chaidh crìochan na h-Oblast atharrachadh ann an 1954: chailleadh sgìre neo dhà gu Cherkaska Oblast agus chaidh àiteachan a bhuinneadh do dh' Odeska Oblast a chur ris. Bhòt 93.88% nan daoine ann an Kirovohradska Oblast airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an 1991.
Ceanglaichean A-mach
Mapaichean
Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Kirovohradska Oblast
1470an
Bha na 1470s, sa 15mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1470 is 31 an Dùbhlachd 1479. Se na ciad deich-bliadhna den linn
Roinn-seòrsa:15mh linn *
Bràgar
thumb|Bràgar
'S e baile beag ann an Eilean Leòdhais ann an Alba a tha ann an Bràgar (Beurla: Bragar). 'S e seo na co-chomharran aige: 58.33° Tuath agus 6.62° Iar.
A-rèir staitistearachd ann an 2001, b' urrainn do 75% Gàidhlig a bhruidhinn is a thuigsinn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eilean Leòdhais
Bracla
Tha am baile Bracla ann am Pen-y-Bont ar Ogwr, a' Chuimrigh. Tha e 16.6 mi (26.8 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 147.6 mi (237.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 11276 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1126 (10.0%); rugadh 79% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Pen-y-Bont ar Ogwr Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Viljandi
‘S e baile faisg air Tartu, ann an ceann a deas Eastòinia a th' ann an Viljandi (Gearmailtis: Fellin, Liotuànais: Viljandis). Tha e suidhichte ri taobh Loch Viljandijärv, 82m os cionn ìre na mara, anns an roinn Viljandi maakond, 129km air falbh bho Tallinn (prìomh-bhaile na dùthcha), 187km bho Narva, 150km bho Kohtla-Järve agus 63km bho Phärnu. Chaidh Viljandi a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1283 ged an do sgrìobh Al-Idrisi mu dheidhinn a' chaisteil ann an 1154. Chaidh pàipear-naidheachd, air a bheil Sakala, a stèidheachdh an seo ann an 1878 Tha 19,150 duine a' fuireach ann. 'S e an siathamh baile as motha na dùthcha a th'ann cuideachd.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eastòinia Roinn-seòrsa:Bailtean
Ingrid Bergman
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Peairt, Astràilia
right|thumb
Tha Peairt na phrìomh-bhaile Astràilia an Iar. Bha 1.5 millean duine a' fuireach ann am Peairt anns an Ògmhios 2005. Cuirear Peairt air bun ann an 1829.
Daoine ainmeil
Rugadh am fèistear agus dealbhadair Rolf Harris ann am Peairt san 30 am Màrt 1930.
Oklahoma City, Oklahoma
'S e prìomh-bhaile agus am baile as motha ann an Oklahoma a tha ann an Oklahoma City. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 591,967 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 396m os cionn ìre na mara.
Peairt, Astràilia
Iomraidhean
right|thumb|[[Eala air Swan River, Peairt]]
Oklahoma City, Oklahoma
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh air an 22 an Giblean 1889.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Oklahoma
Peairt, Astràilia
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Astràilia
79
Saoil an robh na leanas fa-near ort: 1979?
'S e bliadhna a bha ann an 79 AC (LXXIX).
Tachartasan
Chaidh Cáceres (an Spàinn) a stèidheachadh.
Bàsan
Roinn-seòrsa:70an
James Stewart
B' e cleasaiche à Pennsylvania sna Stàitean Aonaichte a bha ann an James Maitland "Jimmy" Stewart (Indiana, 20 an Cèitean 1908 - Beverley Hills, 2 an t-Iuchar 1997).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
60
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1960
Bàsan
Roinn-seòrsa:60an
Oilthigh Napier
thumb|Campas Chraiglockhart
Richard Gere
'S e cleasaiche à Pennsylvania sna Stàitean Aonaichte a tha ann an Richard Tiffany Gere. (Philadelphia, 31 an Lùnastal 1949). Tha e ainmeil a thaobh na filmichean An Officer and a Gentleman agus American Gigolo.
Oilthigh Napier
'S e oilthigh ùr (iar-1992) ann an Dùn Èideann a tha ann an Oilthigh Napier.
Richard Gere
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Oilthigh Napier
Tha campasan aice ann an Craiglockhart, Merchiston agus Sighthill. Bha an campas Chraiglockhart na ospadal leighis-inntinn sa' Chogadh Mhòr, far an robh Wilfred Owen agus Siegfried Sassoon nan euslaintich. Tha Caisteal Mherchiston na phàirt den champais Merchiston a-nis.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Oilthighean Albannach
Ospadal Mackinnon Memorial
Theirear Ospadal Mackinnon Memorial no Ospadal an Àith Leathainn ris an ospadal a tha san Àth Leathann san Eilean Sgitheanach. Tha deichnear de luchd-obrach meadaigeach ag obair ann. Tha dùil gun téid ospadal nas motha a thogail san Àth Leathann a fhrithealas air an Eilean Sgitheanach gu léir, agus air Loch Aillse agus Iar-Dheas Rois.
Comann na Camanachd
thumb|Alton House ann an [[Inbhir Nis, prìomh-oifis Comann na Camanachd]]
Ospadal Mackinnon Memorial
Eachdraidh
Thòisich an ospadal ann an 1914 mar ospadal saor-thoileach. Choisinn e cliù airson obair-lannsa ann an sgìre dhùthchail. Bha pàirt cudromach aig an lannsair John Ball. Bʼ ann san Ospadal Mackinnon Memorial a chaith e a chùrsa-obrach gu léir mar chonsultant, gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1999.
Comann na Camanachd
Tha Comann na Camanachd a' stiùireadh iomain ann an Alba.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Spòrs Roinn-seòrsa:Camanachd
Ospadal Mackinnon Memorial
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
John A. Costello
B' e taoiseach na h-Èireann a bha ann an John Aloysius Costello (Gaeilge: Seán A. Mac Coisdealbha).
Rugadh e san 20 an t-Ògmhios 1891 ann am Baile Átha Cliath agus chaochail e san 5mh, am Faoilleach 1976.
Bha e na bhall den phàrtaidh Fine Gael agus bha e na thaoiseach eadar 1948–1951 agus 1954–1957. Dh'adhlaiceadh e ann an Gráinseach an Déin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn Roinn-seòrsa:Taoisigh na h-Èireann
Aonadh Rugbaidh na h-Alba
Tha Aonadh Rugbaidh na h-Alba a' stiuireadh rugbaidh ann an Alba.
Ceangailtean a-muigh
Roinn-seòrsa:Rugbaidh Roinn-seòrsa:Alba
Creideamh
thumb|Taigh-tasgaidh Naomh Mungan Beatha is Ealan Creidimh ann an Glaschu 'S e siostam labhairtean agus cleachdaidhean a tha ann an creideamh.
Creideamh ann an Alba
A rèir cunntais-shluaigh 2001 cha robh creideamh aig 28% dhen àireamh-shluaigh is Crìosdaidheachd na creideamh as motha san dùthaich aig 65%. Bha Ioslam an dàrna creideamh as motha ach cha robh e aig barrachd air 1% dhen àireamh-shluaigh. Dh'fhuirich 49% dhen Iùdhaich ann an Siorrachd Rinn Friù an Ear.
7 an t-Samhain
Tachartasan
thumb|[[Marie Curie le David Baldwin]]
Creideamh
Iomraidhean
*
7 an t-Samhain
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Bagillt
Tha am baile Bagillt ann an Sir y Fflint, a' Chuimrigh. Tha e 123.3 mi (198.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 176.5 mi (284.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 3980 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 516 (13.0%); rugadh 71% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir y Fflint Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
61
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1961
Bàsan
Roinn-seòrsa:60an
1480an
Bha na 1480s, sa 15mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1480 is 31 an Dùbhlachd 1489. Se na ciad deich-bliadhna den linn
Rudolph Pariser
'S e ceimigear a th’ ann an Rudolph Pariser.
1480an
Roinn-seòrsa:15mh linn *
Rudolph Pariser
Rugadh e san 8mh, an Dùbhlachd 1923 ann an Harbin, an t-Sìn. Chaidh e dhan sgoil an toiseach ann am Beijing agus an uair sin ann an Tokyo. Dh’imrich do na Stàitean Aonaichte anns a’ bhliadhna 1944, dìreach ron Dàrna Cogadh.
Tha e ainmeil air sgàth na h-obrach aige air molecular orbital computation a dh’fhoillsich e anns a’ bhliadhna 1953. Bha e ag obair còmhla ri Robert Parr air a’ phròiseict seo. An-diugh canar Pariser–Parr–Pople method ris, o chionn ’s gun robh  John A. Pople ag obair air an aon rud aig an aon àm cuideachd.
Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Sìn Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Naomh Antaine an Padua
B' e naomh Portagaileach a bha ann an Antaine an Padova neo Fernando Martins de Bulhoes (15 an Lùnasdal 1195–13 an t-Ògmhios 1231).
Rugadh e ann an Lisbon, a' Phortagail is bha e na sgoilear aig an sgoil cathair-eaglaise an siud. Dh'imrich e gu Coimbra, far an do dh'ionnsaich e, ann an 1212. Chaidh e don Eadailt ann an 1221. Theagaisg e ann an Vercelli, Bologna, Montpellier is Toulouse. Thill e don Eadailt ann an 1226 is dh'imrich e gu Padova, san Eadailt, far an do chaochail e.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Daoine às a' Phortagail Roinn-seòrsa:Naoimh
Breatannais
'S e cànain Innd-Eòrpach, Ceilteach a tha ann am Breatannais neo Breatnais. Tha dlùth-chàirdeas eadar Breatannais agus na cànanan Breatannaich Ceilteach eile mar a' Chuimris agus Còrnais. Tha an cànan ga bhruidhinn sa Bhreatainn Bhig.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cànain Bhriothonnach Roinn-seòrsa:An Fhraing
Seán Lemass
B' e taoiseach na h-Èireann a bha ann an  Seán Francis Lemass.
Rugadh e san 15mh, an t-Iuchar 1899 ann am Baile Átha Cliath agus chaochail e san 15mh, an t-Iuchar 1971.
Bha e na bhall den phàrtaidh Fianna Fáil agus bha e na thaoiseach eadar 1959 is 1966.
Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn Roinn-seòrsa:Taoisigh na h-Èireann
Iain MacCoinnich
Rugadh e ann an Geàrrloch. Rinn e obair mar shaor, maor nam fiachan agus cunntasair. Fhuair e obair an uair sin ann an Dùn Eideann leis an fhoillsichear MacLachlan & Stewart.
Dh'fhoillsich e cruinneachaidhean bàrdachd. Ann an 1841, rinn e cruinneachaidh e fhèin leis an ainm Sàr-Obair nam Bàrd Gàelach no 'sa Bheurla The Beauties of Gaelic Poetry. Bha an leabhar gu math soirbheachail agus thug e cliù mhòr do MhacCoinnich.
Chaochail e an Inbhir Iùbh ann an 1848.
Làmh-sgrìobhainn Fheàrnaig
Anns an Làmh-sgrìobhainn Fheàrnaig (Beurla: Fernaig Manuscript) tha mu 4200 loidhne de bhàrdach - air cuspairean poileataics agus creideimh dhan chuid as motha. Chaidh a sgrìobhadh eadar 1688 agus 1693 le Donnchadh nam Pìos (Donnchadh MacRàth) ann an Taobh Siar Rois. Chleachd e dòigh-litreachaidh sònraichte aige fhéin, stéidhte air litreachadh a’ Bheurla mar a tha an litreach anns an làmh-sgrìobhainn nas ainmeile Leabhar Deathan Lios Mòir. Sa bhliadhna 1923 dh’fhoillseachadh Calum MacPhàrlain cnuasachadh air an làimh-sgrìobhainn, agus “eadar-theangachadh” dì don chiad uair ann an litreachadh àbhaisteach na Gàidhlig.
Eisimpleir dhen dàn "Gillimichells ansr to ye ford lyns":
Brynffordd
Tha am baile Brynffordd ann an Sir y Fflint, a' Chuimrigh. Tha e 123.0 mi (197.9 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 178.3 mi (286.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1038 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 195 (18.8%); rugadh 63% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir y Fflint Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Oilthigh Shruighlea
thumb|Sealladh air Oilthigh Shruighlea 'S e oilthigh ann an Sruighlea a tha ann an Oilthigh Shruighlea (Beurla: University of Stirling). Chaidh e a stèidheachadh ann an 1967. Ann an 2006 bha timcheall air 9,000 oileanaich ann.
Tha an t-oilthigh a' gabhail a-steach da àite eile, aon dhiubh ann an Inbhir Nis faisg air an Raigmore Hospital agus tè eile ann an Steòrnabhagh.
Oileanaich ainmeil Oilthigh Shruighlea
right|100px
Aistean cho-cheangailte
Roinn-seòrsa:Oilthighean Albannach
1490an
Bha na 1490s, sa 15mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1490 is 31 an Dùbhlachd 1499. Se na ciad deich-bliadhna den linn
Leonid Popov
'S e paidhleat, speuradair agus neach-poileataigs Ucràineach/Sobhietach a th' ann an Leonid Ivanovich Popov (Ucràinis: Попов Леонід Іванович, Oleksandriya, 27 an t-Sultain 1945). Chaidh a thaghadh na speuradair air 27 an Giblean 1970, agus chaidh e dhan fhànais trì turasan e mar cheannard air Soyuz 35, Soyuz 40 agus Soyuz T-7. Chuir e seachadh 200 latha, 14 uairean, agus 45 mionaidean san fhànais mus do leig e dheth a dhreuchd air 13 an t-Ògmhios 1987. Chaidh e dhan fhànais le Dumitru Prunariu agus Svetlana Savitskaya, a' chaid Romàinianeach agus an dàrna bhoireannach san fhànais. Tha Popov pòsta agus tha dithis chloinne aige.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Speuradair Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat
62
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1962
Bàsan
Roinn-seòrsa:60an
1440an
Bha na 1440s, sa 15mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1440 is 31 an Dùbhlachd 1449. Se na ciad deich-bliadhna den linn
Roinn-seòrsa:15mh linn *
Impireachd na Gearmailte
Bu e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa a tha anns Impireachd na Gearmailte.
B' e monarcachd bhun-reachdail agus feadarail a bha ann. B' e an t-ìmpire na Gearmailte agus an Rìgh na Phruis a bha anns a' cheann-stàite agus b' e seannsalair impireal a bha anns a' cheann-riaghaltas.
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Garrabost
'S e baile beag ann an Eilean Leòdhais ann an Alba a tha ann an Garrabost (Beurla: Garrabost). A-rèir staitistearachd ann an 2001, b' urrainn do 59% Gàidhlig a bhruidhinn is a thuigsinn.
Tha Dòmhnall Alasdair Dòmhnallach, sgrìobhaiche agus bàrd Ghàidhlig, à Garrabost.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eilean Leòdhais
Maol Rubha
'S e naomh agus manach Ceilteach a bh' ann am Maol Rubha (Mo Rubha neo Ma Ruibhe sa Ghàidhlig; Máel Ruba neo Máelrubai sa Ghàidhlig na h-Èireann), uaireannan, thathar a' cleachdadh "Rufus" cuideachd. Bha e beò eadar 642–722 AD is bha e à Èirinn bho thùs. Stèidhich e tuineachadh mhanach anns A' Chomraich, Siorrachd Rois.
A bheatha
Rugadh e anns an sgìre Doire Chaluim Chille agus fhuair e foghlam ann am Bangor. Ann an 671, nuair a bha e deich air fhichead bliadhna a dh'aois, sheòl e bho Èirinn gu Alba còmhla ri buidheann manaich. Mus do shuidhich iad anns A' Chomraich ann an 673, bha iad air a bhith a' siubhal anns an Earra-Ghàidheal.
Manachainn anns A' Chomraich
Tha an t-ainm-àite, "A' Chomraich", a' ciallachadh "comraich" neo "tèarmann" ("sanctuary" sa Bheurla), is b' àbhaist don sgìre talmhainn naomh timcheall na manachainn a bhith air a chomharrachadh le croisean.
Maol Rubha anns an litreachas
Tha Somhairle MacGill-Eain a' toirt iomradh air Maol Rubha anns an dàn "Sgreapadal": "Sgreapadal an crò ’s a’ bhuaile / le ballachan a deas ’s an iar ’s a tuath, / agus an ear an linne / a-null gu Comraich Ma Ruibhe."
Ceanglaichean a-mach
GRD: Naomh Maolrubha
Rev. Dr. Alexander Irvine
B' e ministear, miseanaraidh agus sgoilear na Gàidhlig a bh' anns an '''Urr. Dr. Alasdair Irbhinn' (Beurla: Alexander Irvine'') (1 Samhain 1773 - 31 Iuchar 1824).
Maol Rubha
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Siorrachd Rois Roinn-seòrsa:Naoimh Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn
Rev. Dr. Alexander Irvine
Dh' fhuireach e ann an Dùn Chailleann Beag agus Ceann Loch Raineach.
Beatha
Rugadh e ann am Fartairchill, Siorrachd Pheairt, air 1mh dhen t-Samhain 1773, am pàiste a b’ òige a bh’ aig Seumas Irbhinn, tuathanach, agus a bhean Seònaid Mheinnearach. Fhuair e foghlam aig an sgoil ann am Fartairchill an toiseach agus an uair aig Oilthigh Chill  Rìmhinn.
Air dha tilleadh a Fhartairchill na mhinistear, phòs e Seònaid ‘Jessie’ Stiùbhart, nighean Raibeart Stiùbhairt, 'Fear Ghairt', uachdaran ainmeil air a' Ghàidhealtachd.
Chaochail e ann an Dùn Chailleann air 31 Iuchar 1824.
Ministearachd
Às dèidh dha Cill Rìmhinn fhàgail ann an 1796, chaidh e na mhiseanaraidh gu  Ceann na Tràgha, san Rois Mhuileach, anns an t-samhradh 1797.
Ann an 1799, chaidh e gu Ràineach mar mhiseanaraidh a-rithist. B' ann anns a' Ghearran, 1805, a chaidh a shuidheachadh mar mhinistear airson a' chiad uair ann an àite a bhreith, Fartairchill. Cha do dh'fhan e fada an-sin ged-tà, oir bho 1806, chaidh e na mhinistear ann am Baile a’ Mhuilinn. Dh'fhuireach e ann gus an do chaochail e.
Anns an Iuchar 1812, chaidh dotaireachd Diadhachd a bhuileachadh air le Oilthigh Dhùn Èideann.