cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Puerto Carreño
Sluagh a' bhaile
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Puerto Carreño, ach tha 23.8% dhe Tùsanaich agus 5.5% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 83.7% dhe na daoine ann an Puerto Carreño leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 20.4 % dhe na dachannan.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am Puerto Carreño. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Ceanglaichean a-mach
An t-sìde ann am Puerto Carreño
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Bailtean
666
Is iomadh ciall aig 666. 'S e bliadhna a bha ann agus "àireamh na bèiste" sa Bhìoball cuideachd.
Am bliadhna
Bàsan
Roinn-seòrsa:660an
Pàrant
'S e athair neo màthair a tha ann am pàrant. 'S e sean-phàrantan a tha air athair/màthair aige/aice.
Roinn-seòrsa:Teaghlach Roinn-seòrsa:Fàs daonna Roinn-seòrsa:Pàrantachd Roinn-seòrsa:Leanabachd
Sionnachan-mara
thumb|200px|right|Sionnachan-mara far cladach [[Shomàilia]]
'S e sionnachan-mara an t-ainm air rud a gheibhear air a' chuan 's teine-sionnachan a' nochdadh air raon mòr dhen chuan, suas ri 6,000 mìle ceàrnagach dheth. 'S e lobhagan a bhios ag adhbharachadh seo agus tha iad a' cruthachadh solas gorm uaigealta.
Fionn-sgeulan
Tha iomadh fionn-sgeul a' toirt luaidh air an rud seo, a' dol air ais na ceudan de bhliadhnaichean agus bidh mòran eòlach air an sgeul aig Jules Verne, Fichead mìle aitheamh fon mhuir, far a bheil sionnachan-mara a' nochdadh.
An saidheans
thumb|right|300px|Sealladh nas dlùithe de shionnachan-mara o shaideal Cha deach rannsachadh saidheansail a dhèanamh air ach o chionn goirid, ged a chaidh a chlàradh 235 turas a-mach o 1915, gu h-àraidh ann an Cuan nan Innseachan faisg air an Innd-Innse.
Shoirbhich le soitheach-rannsachaidh sa Mhuir Arabach sampall dhen t-sàil a thogail rè sionnachain-mhara agus cho-dhùin iad, an dèidh rannsachadh a dhèanamh air, gur e an lobhag Vibrio harveyi a tha 'ga adhbharachadh.
Chaidh aig neach-rannsachaidh, Steven Miller o dheuchainn-lann mara ann am Monterey ann an 2005 dealbh-saideil a cheangal ri cunntas a rinn soitheach-malairt air sionnachan-mara. A-rèir an deilbh, bha an làrach mu 15,400-km² a mheud agus bha e a' dol fad trì oidhcheannan.
Ged a tha coltas geal air ann an dealbhan, tha solas nan lobhagan gorm ach a chionn 's nach eil e ri fhaicinn ach air an oidhche, chan fhaic mac an duine ach solas geal dheth.
1638
MDCXXXVIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1630an
Beinn Shiantaidh
'S e beinn ann an Diùra a tha ann am Beinn Shiantaidh. Tha e pàirt de na Beanntan Diùra còmhla ri Beinn an Òir is Beinn a' Chaolais.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Diùra
Cumhachd
Is e a tha ann an Cumhachd ach sruth neirt air an libhrigeadh neo air an cleachdadh. Tomhaisear cumhachd leis a' mheud neirt libhrigte, no cleachdar ré aonad tìm.
Mar sin is urrainnear tomhais sruth neirt le Joulean gach diog ( J/d ), ach tha aonad cumhachd ainmichte an Watt (as deidh Seumas Watt). 1 Watt = 1 joule / diog.
Gnèithean Cumhachd
Aithnichear gnèithean cumhachd gu ìre mhòr a rèir an seòrsa uidheam neo an caille neirt a tha gan libhrigeadh. Mar sin, aithnichear gun tig cumhachd-uisge (mar is tric an cruth dhealain, nuair a chanar dealain-uisge ris), bho bheairt tiomnaichte le sruth uisge.
Anns a h-aon dòigh, is e gnìomh muilnean gaoithe a chruthaich cumhachd bho neart na gaoithe. Mar is tric chanar Cumhachd na Gaoithe ri dealain cruthaichte anns an dòigh seo.
Bha cumhachd-stoithe, air an libhrigeadh le innealan-stoithe, riatanach ri car a' mhuiltean a' gnìomhachais a' stèidheachadh eaconomaidh giollacais na h-Eòrpa ré an 19mh linn.
Roinn-seòrsa:Eòlas-nàdair Roinn-seòrsa:Innleadaireachd
Rock Springs, Wyoming
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1888.
Llan-gain
Tha am baile Llan-gain ann an Sir Gaerfyrddin, a' Chuimrigh. Tha e 55.4 mi (89.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 182.0 mi (293.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 563 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 248 (44.0%); rugadh 74% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Rock Springs, Wyoming
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Wyoming
Llan-gain
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Gaerfyrddin Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Alasdair MacGilleBhàin
Tùsan
Roinn-seòrsa:Cànanaichean Roinn-seòrsa:Gàidhlig Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
13 an t-Sultain
'S e 13 an t-Sultain an 256mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (257mh ann am bliadhna-leum). Tha 109 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|180px|[[Leopold Ružička]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Còigeamhan na h-Èireann
Aig toiseach na linn eachdraidheil bha Èirinn air a roinn ann an còigeamh. Is iad seo a leanas na ceithir còigeamhan:
Brecqhou
thumb|250px|Suidheachadh Brecqhou ann am [[Guernsey|Bailiwick of Guernsey ]] 'S e aon de na h-Eileanan a' Chaolais a th’ ann am Brecqhou (neo Brechou; (IPA: ˈbʁɛku). Thàinig an t-ainm bhon chànan Seann-Lochlannais, tha an iar-leasach  -hou (holm) a’ ciallachadh: eilean. Tha brekka a’ ciallachadh: creag neo sgeir.
Còigeamhan na h-Èireann
Còig còigeamhan a bh' ann aig an toiseach, ach an cóigeamh is lugha, Còigeamh na Mí, thogadh a-steach ann an Còigeamh Laighean e. Tha na còigeamhan ceangailte ri buidhnean fa leth de chontaethe an-diugh.
Brecqhou
Tha Brecqhou suidhichte anns a’ Chaolas Shasannach san taobh an iar Sark.
Còigeamhan na h-Èireann
Faic ciudeachd
Roinn-seòrsa:Èirinn *
Brecqhou
Tha e na phàirt den Bailiwick of Guernsey. Tha an t-eilean aig na bràithrean David agus Frederick Barclay aig an robh am pàipear-naidheachd: The Scotsman. Mar sin chan eil an t-eilean fosgailte do luchd turais. Tha deasbad a’ dol ann fhathast, an e Crown Dependency a th' ann neo nach e.
thumb|left|Sealladh air Brecqhou, bhon Sark
thumb|left|Sealladh air Brecqhou, bhon taobh an ear-dheas
Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
A' Bheilg
'S e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa a tha anns a' Bheilg,     (ainm oifigeil: Rìoghachd na Beilge). Tha crìochan aice leis an Òlaind, a' Ghearmailt, an Fhraing agus le Lucsamburg. 'S e ball den Aonadh Eòrpaich a th' innte. 'S e am Bruiseal am prìomh bhaile. Bruidhnear Walon ann an Wallonie, ann an ceann a deas na dùthcha. Ann an 2014 chaidh an sreath Cordon fhilmeadh anns an dùthaich.
Bailtean Mòra
Seo liosta na bailtean as motha anns a’ Bheilg:
Yarmouth, Alba Nuadh
'S e bhaile na mòr-roinn Alba Nuadh, Canada a tha ann an Yarmouth. Anns a’ bhliadhna 2006 bha 7,162 duine a’ fuireach anns a' bhaile.
A' Bheilg
Cànain anns a' Bheilg
Tha trì cànain oifigeil anns a' Bheilg: Duitsis no Fleamais, Fraingis, agus Gearmailtis. Chan eil fios le cinnt, oir chan eil cunntas-sluaigh air a bhith ann, ach a rèir choltais, tha 60% den t-sluaigh a' bruidhinn na Duitsis agus 40% den t-sluaigh a' bruidhinn na Fraingis. Tha luchd-cainnte na Duitsis a' fuireach gu h-àraid ann an ceann a tuath, ann am Flannras, agus luchd-cainnte na Fraingis ann am Wallonia. Tha Duitsis na Beilge agus Fraingis na Beilge eadar-dhealaichte gu ìre bho Duitsis nan Tìrean Ìsle agus Fraingis na Frainge.
Yarmouth, Alba Nuadh
Chaidh am baile a stèidheachadh san 9 an t-Ògmhios, 1761.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
A' Bheilg
Dealban
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa *
Reul-chuairt
right|thumb|Slighe reul-chuairt A thaobh nàdar-fheallsanachd, 's e a th' ann an reul-chuairt, slighe a bhios nì a' dèanamh mun cuairt air nì eile am feadh 's a tha e fo bhuaidh bun fhòrsa meadhan-aomachdail, leithid iom-tharraing.
Fort Collins, Colorado
'S e Fort Collins an ceathramh baile as motha a tha ann an Colorado. Anns a’ bhliadhna 2012 bha 151,330 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 1,525m os cionn ìre na mara,
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1864.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Colorado
Brithdir a Llanfachreth
Tha am baile Brithdir a Llanfachreth ann an Gwynedd, a' Chuimrigh. Tha e 93.1 mi (149.8 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 178.4 mi (287.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 737 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 496 (67.3%); rugadh 65% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Gwynedd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Khoruzhivka (Sumska Oblast)
'S e baile beag air an àirde an iar-thuath na h-Ucràine a th' ann an Khoruzhivka (Ucràinis: Хорýжівка). Tha e suidhichte san roinn Sumska Oblast agus tha 813 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh tuineachadh a lorg an seo bho Linn an Iarainn faisg air an ear-thuath a' bhaile. Chaidh Khoruzhivka a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1708. Bha 1,420 duine a' fuireach anns a' bhaile ann an 1979 ach tha na h-àireamhan air thuiteam on latha seo. Dh'fhuiling am baile mar thoradh air murt-cinnidh muinntir Ucràine a rinn riaghaltas an USSR ann an 1932 - 1933 agus 1946 - 1947. Ann an 1991, thàinig Khoruzhivka gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine.
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Khoruzhivka a' bruidhinn (98.52%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis cuideachd (1.48%).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Bailtean
Tu Youyou
'S e ceimigear is neach-saidheans meadaigeach à Sìona a tha ann an Tu Youyou (屠呦呦, Pinyin: túyōuyōu). Tha i ainmeil airson an taisgealadh artemisinin no qinghaosu aice. 'S e cungaidh-leigheis airson mailèiria a tha ann. Bhuannaich i an Duais Nobel ann an Leigheas ann an 2015 còmhla ri William C. Campbell agus Satoshi Ōmura. Rugadh i ann an Ningbo ann an 1930 is roghnaich i leigheas ionnsachadh nuair a thàinig caitheamh rithe aig an sgoil. Bha i na h-oileanach aig Oilthigh Pheking mus do rannsaich i leigheas traidiseanta, mar eisimpleir lobelia Sìonach agus fliodh. Aig àm Aramach a' Chultair dh'obraich i air cungaidhean-leigheis an aghaidh mailèiria. Ann an 1972 lorg a sgioba gun robh artemisinin buadhach air mailèiria.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Leigheas Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Sìn Roinn-seòrsa:Luchd-saidheans Roinn-seòrsa:Mailèiria
Vermont
'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann an  Vermont . Tha i suidhichte san àirde an ear-dheas na dùthcha ann an Sasainn Nuadh. Tha 625,741 duine a' fuireach anns an stàite. Tha Montpelier na prìomh-bhaile ach 's e Burlington am baile as motha a tha ann an Vermont. Tha e air a bhith na stàit bho 4 am Màrt 1791.
Pàrlamaid
right|thumb|Pàrlamaid Westminster
Tha pàrlamaid na mhòrdhail a chruthaicheas laghan ann an stàit. Mar is àbhaist, tha pàrlamaid air corp deamocratach.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Pàpa
right|thumb|Tha [[Pàpa Frangan am Pàpa làithreach]]
'S e am Pàpa neo Pàp (Laideann: papa, Greugais: πάππας, a tha a' ciallachadh athair sa Ghàidhlig) an stoidhle a tha air Easbaig na Ròimhe, agus ceannard den Eaglais Caitligeach. Is aithne don Eaglais Chaitligeach trì rang den mhinistrealachd òirnte, neo sagartachd. 'S iad, diacon, sagart agus easbaig. 'S e easbaig an rang as àirde den sagartachd. 'S e inbhe Easbaig na Roimhe am measg nan easbaigean eile ach "a' chiad am measg co- ionnanaich". Tha seo a' leantainn bho thraidisean na h-Eaglaise gun robh Peadar, Abstol (Greugais: ἀπόστολος) a dh'òirn Ìosa Crìosd a fhèin a bhi cìobair do na caoraich (i.e. treòraich an luchd-leanmhainn as dèidh a cheusadh), na chiad Easbaig de Roimhe. Mar sin tha dleastanas Pheadair a' tuiteam air am fear a tha na h-ionad. 'S e an ceannard creideimh as cudromaiche san t-saoghail a tha anns a' Phàpa – tha an àireamh de Chaitligeach nas motha na Ioslam.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Glaschu Meadhain (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an Glaschu Meadhain (Beurla: Glasgow Central).
Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o phàirtean de Ghlaschu Pollaig, Ghlaschu Baile a' Ghobhainn, Ghlaschu Ceilbhinn, Ghlaschu Baile Nighean Sheadna agus Ghlaschu an Ruadh-Ghleann.
Tha meadhan a' bhaile Glaschu, stèisean Sràid na Banrighinn, stèisean Glaschu Mheadhain, Bellahouston, Poll Mac Dè, an Taigh-Tasgaidh Kelvingrove agus Na Gorbals anns an sgìre seo. Tha i ann an crìch ri Glaschu a Deas, Glaschu an Iar-Thuath, Glaschu a Tuath, Glaschu an Ear-Thuath, Glaschu an Ear, An Ruadh-Ghleann agus Hamilton an Iar agus Glaschu an Iar-Dheas.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Glaschu
667
Bàsan
Roinn-seòrsa:660an
A' Chiste Dhubh
’S e beinn ann an Cinn Tàile air a’ Ghàidhealtachd a th’ anns a' Chiste Dhuibh. Tha e 979m de dh’àirde agus ’s Beinn Rothaich a th' ann. Tha e suidhichte eadar Loch Cluanaidh agus Gleann Afraig air taobh tuath Gleann Seile. Tha beinn eile ann an Cinn Tàile, Sgùrr na Ciste Duibhe, agus feumar a bhith faiceallach nach bithear troimh-chèile eadar an dà bheinn.
'S e a' Bheinn Rothaich iomallach a th' ann agus tha e nas fhaide ear na Còig Peathraichean Chinn Tàile agus Druim nam Bràithrean. 'S e an dòigh as cumanta a bhith ga shreap bho Chluainidh tron Chaorainn Bheag agus Bealach a' Chòinnich. 'S fhiach cuideachd dol thairis air a' Bhathach, beinn nas lugha le druim fada feurach Dh'fhaodadh dèanamh air a' mhullach cuideachd bho Ghleann Afraig.
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air beanntan Chinn Tàile, Gleann Seile agus Gleann Afraig.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Cotan
'S e stuth airson clò a dhèanamh a th'ann an cotan (Laideann Gossypium). 'S e facal Arabais قُطْن (qoton) a th'ann, ged 's ann às na h-Innseachan a th'ann an lus, o shean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luibhean
Björt Ólafsdóttir
'S e eòlaiche ghoireasan daonna, teiripiche agus neach-poileataigs à Innis Tìle a th' ann am Björt Ólafsdóttir. Rugadh e air 2 am Màrt 1983 ann am baile beag air a bheil Biskupstungur ann am Bláskógabyggð (Suðurland). Fhuair i a chuid foghlaim sgoile aig Menntaskólinn við Hamrahlíð agus thug e ceum ann an Eòlas-inntinn agus Eòlas Gnè bho Oilthigh Innis Tìle. An uair sin rinn i Msc ann an Stiùireadh Ghoireasan Daonna aig Oilthigh Lund. Chuir i seachad na bliadhnaichean bhho 2011 gu ruige 2013 mar cheannard air a' bhuidheann Geðhjálp, a bhios a' cuideachadh dhaoine le tinneas inntinn. Tha i pòsta aig an innleadair Birgir Viðarsson agus tha ceathrar chloinne aice. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 2013 airson Björt framtíð (Gàidhlig: Teachd Soilleir) agus bha i na Ministear na h-Àrainneachd agus Goireasan Nàdarra fo Bhjarni Benediktsson fad greiseag ann an 2017, nuair a bha a pàrtaidh anns an riaghaltas ann an co-bhann le Sjálfstæðisflokkurinn agus Viðreisn. 'S e Ólafsdóttir a th' ann cathraiche a' phàirtidh aig an ìre seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Poileataigs
Teicnetium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann am teicnetium le samhla Tc agus àireamh atamach 43.
'S e meatailt trastach rèidio-bheò a tha ann. Tha an t-ainm a' dol às a' greugais τεχνητός, "fuadain". Chan eil iosatòpaichean seasmhach ann ach 's e na h-iosatòpaichean as seasmhaiche a tha ann an 97Tc (leth-bheatha = 2.6 millean bliadhna), 98Tc (leth-bheatha = 4.2 millean bliadhna) agus 99Tc (211100 bliadhna).
Eachdraidh
Ann an 1936 lorg Emilio Segrè agus Carlo Perrier teicnetium ann am foidhle moilibdenum rèidio-bheò bho seann ghreasadair-mhìrean.
Cleachdadh
Cleachdar teicnetium-99m ann an ìomhaigheachd meadaigeach. Tha a leth-bheatha sia uairean a thìde agus is e isomeirean niùclasach a tha ann an 99Tc agus 99mTc.
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt
Baile na h-Ùige
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Blaidneach, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann am Baile na h-Ùige neo Uigtan (Beurla: Wigtown, Beurla Ghallta: Wigtoun). Tha e suidhichte aig ìre na mara, air Leth-eilean na Machrach, air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975), eadar Baile Ùr nan Stiùbhartach agus Cille Chainneir, ri taobh na h-aibhne Blaidneach, far a shruthas e gu màthair-uisge na Linne Shalmhaigh aig Bàgh Chrìch. Tha e 293km air falbh bho Obar Dheathain, 112km bho Ghlaschu, 58km bho Dhùn Phris agus 145km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh ann am Baile na h-Ùige. Tha eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, turasachd, coilltearachd agus leabhraichean. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil ann ach feumar a dhol dhan àrd-sgoil ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach. Tha Baile na h-Ùige ainmeil mar "Baile nan Leabhraichean Nàiseanta". Tha an gnìomhachas a tha ceangailte ris an leabhraichean gu math cudthromaich airson a' bhaile. Tha e a' gabhail a-steach nas motha na 20 bùth-leabhraichean agus foillsichearan. Tha fèis leabhraichean Baile na h-Ùige ann dà thuras gach bliadhna.
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à wyc (bàgh ann an Lochlannais) agus tun (baile ann an seann Bheurla) a tha an t-ainm. Bheireadh sin Baile a' Bhàigh dhuinn sa' Ghàidhlig an latha an-diugh.
Eachdraidh
Chaidh Baile na h-Ùige a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1296 mar Wyggeton. B' àbhaist dha a bhith na bhaile-shiorrachd. Bha e na Bhorgh Rìoghail le dleastanasan riaghlaidh eadar 1855 agus 1930, nuair a chuireadh às dhan t-siostam, Chaidh sealladh neo dhà às an fhilm The Wicker Man fhilmeadh an seo ann an 1973.
Poileataigs
'S ann gu Comhairle Choimhearsnachd Bhuirgh Rìoghail Bhaile na h-Ùige a bhuineas Baile na h-Ùige, a ghabhas a-steach Barrachan, Blaidneach, Cille Chainneir agus Whauphill. Tha 2,200 duine a' fuireach san sgìre air fad. Tha 15 comhairlichean coimhearsnachd a' riochdachadh na sgìre agus thathar a' cumail coinneamhan na Comhairle gach mìos ann Talla na Comhairle, ann am Baile na h-Ùige. Tha e a' buntainn dhan uàrd-taghaidh 03 (Meadhan Ghall-Ghàidhealaibh) airson Comhairle na Roinne.
Gnàth-shìde
'S ann ann an sgìre mòran nas blàithe (Cuibheasachd bhliadhnail: 8.3 °C) agus mòran nas fhliche (Cuibheasachd bhliadhnail: 1127mm) an coimeas ris an còrr dhen dùthaich 's a tha Baile na h-Ùige. Tha sileadh trom ann, fiù 's fad na mìosan nas tioraim, leis nach eil e idir fad air falbh bhon mhuir air an àirde an iar na h-Alba. 'S e àite Cfb ann an sgèile Köppen-Geiger a th' ann am Baile na h-Ùige. Chan eil an t-sneachd idir pailt an seo. Tha diofar mhòr eadar am mìos as fhliche agus am mìos as tioraim: 62mm eadar an Giblean (dìreach 64mm) agus an Dàmhair/an t-Samhain (126mm). Fad na bliadhna, bidh an teothachd ann am fiaradh mheadhanach: 11.8 °C.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhaile na h-Ùige
Màiri Nighean Alasdair Ruaidh
Tha Màiri Nighean Alasdair Ruaidh (c.1615 - c.1707) ainmeil mar bhàrd Ghàidhealach an seachdamh linn deug.
A Beatha
Chan eil cinnt càite an do rugadh no an do thogadh Màiri Nighean Alasdair Ruaidh (c.1600), no Màiri NicLeòid, ach bha ceanglaichean aice ris na Leòdaich anns an Eilean Sgitheanach agus anns na Hearadh agus tha e coltach gun do chuir i seachad a beatha eadar an dà àite. Tha cuid den bheachd gun do rugadh i ann an Ròghadal, Hearadh, ach cuid eile gur e ban Sgitheanach a bh' innte.
Bha Màiri na banaltram ann an taigh MhicLeòid Dhùn Bheagain agus dh'altruim i còignear cheann-cinnidh Leòdach. Cha b' ann mu na Leòdaich a tha an dàn as tràithe a th' againn bhuaipe, ge-tà, ach mu fear de chlann Choinnich na Comraich, a bha cuideachd air altruim aig Màiri. Chaidh an dàn sin a dhèanamh ann an 1646 agus chan eil lorg againn air a' chòrr den bhàrdachd aig Màiri gu 1671, nuair a rinn i marbhrann do Iain Garbh Ratharsaigh an dèidh dhà bhith air a bhàthadh.
Tha beul-aithris ag innse gun deach Màiri agus fear de chinn-chinnidh nan Leòdach a-mach air a chèile agus gun robh i air a cur do dh'Eilean Scarbaigh, faisg air Diùraidh agus air Coire Bhreacain, mar pheanas. Chan eil e air innse ge-tà dè an eucoir a rinn i ach tha cuid a' cumail a-mach gur dòcha gur ann a chionn 's gu robh i a' moladh Sir Tormod Bheàrnaraigh cus, no nach robh e ga mheas iomchaidh gum biodh boireannach a' dèanamh bàrdachd-molaidh mar a bha Màiri. Tha beul-aithris cuideachd ag innse gun robh Màiri air a tìodhlacadh air a' beul-fodha, mar a bha na Lochlannaich a' tìodhlacadh bhuidsichean. Tha an aon sgeulachd ann am Eilean Mhuile mun a' bhana-bhàrd Maighrearad Nighean Lachlainn.
A Bàrdachd
A-measg nan dàn as ainmeile aig Màiri tha:
Freddie Mercury
B' e cluicheadair piàna is giotàir agus seinneadair anns a' chòmhlan Queen a bh' ann am Freddie Mercury (Farrokh Bulsara; Gujarati: ફરોખ બલ્સારા‌, Pharōkh Balsārā‌; 5mh den t-Sultain 1946 - 24mh den t-Samhain 1991). Bha e air a bhith tinn le HIV bho 1986, agus chaochail e ann an 1991 leis a' ghalar sgamhanach ann an Lunnainn.
Màiri Nighean Alasdair Ruaidh
A Bàrdachd
Tha ritheam gu math làidir ann am bàrdachd Màiri agus a-rèir beul-aithris 's i cuideachd a rinn grunn òran-luaidh a th' air an cruinneachadh anns an leabhar 'The Gaelic Songs of Mary MacLeod'.
Freddie Mercury
Clàran
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Màiri Nighean Alasdair Ruaidh
A Bàrdachd
Chan eil cinnt cuid a bhàsaich Màiri. Rinn fear de Chlann 'IcRuimein, pìobairean MhicLeòid Dhùn Bheagain, cumha-pìobaireachd dhith.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig Màiri nighean Alasdair Ruaidh Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba
Tha Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba na phàrtaidh poileatagach ann an Alba. Tha PSA a' seasamh airson Alba neo-eisimeileach sòisealach a dhèanamh mar pàirt na shabaid air feadh an t-saoghal an aghaidh calpachais. Tha am pàrtaidh an sàs anns na h-iomairtean ionadail, nàiseanta agus eadar-nàiseanta an aghaidh gabhail-brath agus eu-ceartais.Tha freumhan aig Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba air an taobh chlì den seann pàrtaidh Làboraich.
Beinn Spionnaidh
'S e beinn ann an Alba a tha ann am Beinn Spionnaidh. Tha i suidhichte ann an Cataibh.
Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba
Chaidh am pàrtaidh a stèidheachadh mar toradh dhan cìs-ceanna a chuir an Riaghaltas aig Margaret Thatcher air Alba an 1988. Bha beachd làidir an Alba gun robh mi-cheartas anns an nos-cise seo, o chionn 's gu robh e a' cur eallach nas truime air daoine bochda na air daoine beartach. Chuir mòran daoine an aghaidh agus dhiùlt cuid am pàigheadh ('s a' chiad dol a-mach co-dhiù). Is ann a' Phollokshields an Glaschu a nochd an diùltadh as làidir, fo cheannard Tómas Sheridan a bha fada ri taobh chlì a' phartaidh Làboraich, choisinn e cliù air sgath a làidiread 's an stri shiud, a dh'adhbharaich 's na bliadhnaichean as deidh guth polataigeach (fo bratach a' phartaidh a stèidhich e) ri na daoine as na sgìrean bu mhìosail an Alba.
Beinn Spionnaidh
Tha Beinn Spionnaidh 773m (2536 troigh) de dh'àirde. Tha an àirde rinneach de 211m a' sgaradh Beinn Spionnaidh bho na beanntan eile. 'S e Corbett, Marilyn agus HuMP a th' innte.
Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba
Airson nan taghaidhean 2016 tha AM PPA na phàirt RISE, caidreachas na làimhe chlì.
Beinn Spionnaidh
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Cataibh
Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba
Hämeenkyrö
‘S e baile beag agus sgìre faisg air Nokia air an àirde an iar Suòmaidh a th’ ann Hämeenkyrö (Suainis: Tavastkyro). Tha e suidhichte aig 137m os cionn ìre na mara, faisg air Loch Kyrösjärvi ann an àite làn coilltean anns an Roinn Siar Suòmaidh (Fionnais: Länsi-Suomen lääni) 33km air falbh bho Tampere, 393km bho Oulu, 140 bho Turku, 174km agus bho Helsinki, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha am baile ann an cridhe Pirkanmaa. Tha 10,472 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. ‘S e Fionnais an aon cànan a tha ga bhruidhinn ann an Hämeenkyrö. Tha gnìomhachais an fhiodh agus an dealain uabhasach làidir an seo.
Johan Gottlieb Gahn
B' e bràthair Carl Pontus Gahn, saighdear a ghabh an tiotal "af Colquhoun" nuair a chaidh uaisleachadh.
Hämeenkyrö
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Suòmaidh Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Johan Gottlieb Gahn
Urraman
Dh'ainmicheadh gahnait, ZnAl2O4, air.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Devanāgarī
thumb|right|300px S' e Aibidil abugida a chleachdar gus iomadh cànan a sgrìobhadh, mar samscruta, an hindi, an neapali, am marathi, an caismiri, an sindhi, am bihari, am bhili, an konkani air neo am bhojpuri. S' e fear dhe na abaidilean nas cumanta anns Na h-Innseachan agus Neapal a th'ann an devanagari (ann an samscruta: देवनागरी, IPA: d̪eːʋˈnaːɡri).
Samhlaidhean Devanāgarī
Ann an devanagari sgrìobhar gach uile fuaimreag fo na connragan neo os an cionn: a thuilleadh air sin thathar a’ sgrìobhadh feadhainn air an t-soidhne guthach AA air an taobh dheas, ach thathar a’ sgrìobhadh an soidhne guthach I air an taobh chlì. Mìneachaidh an clàr gach uile fuaimreag a leanas: seallaidh an colbh "Litir" an litir fhèin gun fhuaimreag, "Soidhne còmhla ri [p]" a’ chonnrag air a cleadhadh còmhla ri fuaimreag, an turas seo leis an litir "p"; "Ainm Unicode" an t-ainm aig gach fuaimreag ann an Unicode; tha an colbh IPA a’ sealltainn na litrichean ann an aibidil fuaim-eòlasach eadar-nàiseanta co-fhreagrach leis an fhuaimneachadh hindi dhen litir devanagari.
Feumar an litir a fhuaimneachadh mura sgrìobhar fuaimreag sam bith. Feumar viraama/halant a chleachdadh gus dì-fhuaimreag a sheallltain.
Dhen fheadhainn seo, cha chleachdar ळ ann an hindi. Cleachdar a h-uile càil ann am marathi.
Sgrìobhar na h-Àireamhan ann an Devanāgarī mar a leanas:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Aibidil Roinn-seòrsa:Na h-Innseachan
Bulgàiria
Is e dùthaich ann an earra-dheas Eòrpa a tha ann am Bulgàiria    neo A' Bhulgair  neo Bulgaria. Tha crìochan aice sa tuath le Romàinia, san ear leis an t-Sèirb agus Masadoinia agus sa deas leis a' Ghrèig agus leis an Tuirc. 'S e Bulgàiris cànan oifigeil na dùthcha.
Eachdraidh
Bha Bulgàiria na phàirt Impireachd nan Otomanach ro 1878. Bhuineadh Bulgàiria dhan Cho-aonta Warszawa eadar 1955 agus 1990. Ann an 2009 ghabh an dùthaich ri NATO.
Ceangal a-mach
250px|thumb|left|Na Seachd Lochan Rila 250px|thumb|right|An àrd-eaglais Alexander Nevsky ann an [[Sofia, aon de na h-eaglaisean as motha ceart-chreidmheach san Eòrpa air fad.]]
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa *
1639
MDCXXXIX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1630an
668
Bàsan
Roinn-seòrsa:660an
Karcag
‘S e baile air an àirde an ear na h-Ungair a th’ ann an Karcag (IPA: ˈkɒrʦɒɡ, Gearmailtis: Engelhausen). Thathar dhen bheachd gur ann às na Kipchak, treubh Tuirceach, a thàinig ainm a’ bhaile. Tha e suidhichte aig 82m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Zádor, anns an sgìre Jász-Nagykun-Szolnok air iomall Szolnok. Tha am baile 101km air falbh bho Bhudapest (Prìomh-bhaile na dùthcha), agus 58km bho Dhebrecen, 465km. Tha 20,257 duine a' fuireach anns a’ bhaile, leis gur e an 56mh baile nas motha na dùthcha Tha am Pàirc Nàiseanta Hortobágyi air iomall a’ bhaile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ungair
Beinn Stac
Se beinn a tha ann am Beinn Stac, air a' Ghaidhealtachd
Dnipropetrovska Oblast
'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th'ann an Dnipropetrovska Oblast (Ucràinis: Дніпропетро́вська о́бласть, ainmean neo-fhoirmeil: Dnipropetrovshchyna/Sicheslavshchyna). 'S e Dnipro 's a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Tha i suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha. Chaidh Dnipropetrovska Oblast a chruthachadh ann an 1932.
Eachdraidh
Bhuinneadh pàirt mhòr talamh na h-Oblast dhan Hetmanshchyna (stàit Chosagach, Ucràinis: Гетьманщина) bho 1649 gu ruige 1764. Rinn an Holodomor - Gort na h-Ucràine - droch sgrios air an sgìre seo agus chaochail 368,400 leis an acras. Bhòt 90.36% nan daoine ann an Dnipropetrovska Oblast airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an 1991.
Ceanglaichean A-mach
Mapaichean
Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Dnipropetrovska Oblast
Sùilebheinn
58.115, -5.13707
ʼS e té de na beanntan as annasaiche ann an Albainn a tha ann an Sùilebheinn (Beurla: Suilven), oir tha i ag éirich dìreach a-mach as aʼ mhòintich ann an sgìre iomlaich.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Liosta sheòrsaichean feamad
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Feamainn Roinn-seòrsa:Luibhean
Pasgan
Tha parsail neo pasgan na rud a phaisgeas tu ann am pàipear, ⁊c a ghiùlaineas tu, neo a chuireas tu air falbh air a’ phost. Gheibh mòran daoine pasgain aig Nollaig.
Roinn-seòrsa:Conaltradh
Pàrras
right|thumb|Pàrras le [[Brueghel]]
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Ùirsgeulan
669
669
Guadalajara (provincia)
Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann à وادي الحجرة (wād al-ḥaŷara) a tha an t-ainm, a tha a' ciallachadh abhainn Henares ann an Arabais. 'S e eileamaid gu math cumanta ann an ainmean-àite na Spàinn a th' ann guad-. Tha fuaimneachadh an ainm air atharrachadh fad nan linntean, a' cur g aig an toiseach air sàilleabh nach eil am fuaim wa ann aig toiseach facal sam bi ann an Spàinntis. 'S ann connspaideach 's a tha freumh-fhaclachd Henares. Tha cuid dhen bheachd gur ann à caisteal (ḥaŷara) ann an Arabais. A dh'aindeoin sin, tha luchd-rannsachaidh eile ann a tha a' toirt taic do fhreumhan ann am Basgais, 's dòcha bho harrikada (Gàidhlig: àite clachach). Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.
Cruinn-eòlas
Tha iadhtag ann, a bhuineas do Ghuadalajara, thall air an àirde an iar na roinne, ann am Madrid. 'S e Torrejón del Rey an t-ainm a tha air. 'S e adhbharan laghail agus poileataigeach a tha as coireach gu bheil e na àite fa leth air. Tha 5,150 duine a' fuireach ann.
669
Bàsan
Roinn-seòrsa:660an
Drochaid Ruaidh
thumb|Taigh-òsta Drochaid Ruaidh air an A86 'S e baile-bheag air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Drochaid Ruaidh (Beurla: Roy Bridge/ Roybridge) Tha am baile suidhichte  faisg air Abhainn Spean.
Tha turasachd gu math cudromach airson gnìomhachas a’ bhaile, mar sin tha dà thaighean-òsta agus leabaidh is bracaist ann.
Tha Drochaid Ruaidh air an rathad A86 eadar Drochaid Aonachain agus Baile Ur an t-Slèibh. Tha stèisean aige, Stèisean Drochaid Ruaidh, a tha suidhichte air Rathad Iarainn nan Eilean.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Baile a' Chlamhain
'S e bhaile na mòr-roinn Alba Nuadh, Canada a tha ann Baile a' Chlamhain (Beurla: Port Hawkesbury) neo An Gut. Anns a’ bhliadhna 2006 bha 3,517 duine a’ fuireach anns a' bhaile. Chaidh am baile a stèidheachadh san 1789.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
Sgealbag
right|200px|thumb|Saint Jean Baptiste, dealbh a rinn [[Leonardo Da Vinci (1513-1516)]]
'S e corrag a tha ann an sgealbag a tha eadar òrdag agus "gunna fada". 'S e digitus secundus a th' air sa Laideann aig na dotairean.
Roinn-seòrsa:Corp
Crìsdean Whyte
Sgeul-beatha
Rugadh Crìsdean Whyte ann an 1952 ann an Glaschu, agus rinn e ceum aig Colaiste Naoimh Aloysius, agus as dèidh sin, aig Oilthigh Chambridge. Fad iomadh bhliadhna, dh'fhuirich e anns an Eadailt far an robh e a' teagasg aig Oilthigh an Roimh. Thill e do dh'Alba ann an 1985 gus Litreachas na h-Alba a theagaisg aig Oilthigh Ghlaschu (1990 gu 2005.) Bhon àm sin, tha e air fuireach ann am Budapest, is ag obair mar sgrìobhadair làn-thìde.
An toiseach, dh'fhoillsich Crìsdean eadar-theangaichean bhàrdachd ùir don Ghàidhlig, a' gabhail a-steach bàrdachd le Pier Paolo Pasolini (ciad foillseachadh ann an 1990), Konstantinos Kavafis, Yannis Ritsos neo Anna Akhmatova. Às dèidh sin, dh'fhoillsich e trì cruinneachaidhean de bhàrdachd aige fhèin sa Ghàidhlig: Uirsgeul (1991), An Tràth Duilich (2002) agus An Daolag Shìonach. Tha An Daolag Shìonach a' gabhail a-steach dàintean a sgrìobh e eadar 1987 agus 1999, nach deach a chruinneachadh thuige seo, còmhla ri dàintean ùra a sgrìobh e eadar 2004 agus 2007. Aig an aon àm thòisich e rosg a sgrìobhadh anns a' Bheurla agus tha e air foillseachadh ceithir nobhailichean, Euphemia MacFarrigle and the Laughing Virgin (1995), The Warlock of Strathearn (1997), The Gay Decameron (1998) agus The Cloud Machinery (2000). Tha Crìsdean air cruinneachadh leabhraichean de Bhàrdachd ùir is air sgrìobhadh iomadh artaigilean sgrùdaidh is aistidhean.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Whyte, Crisdean
Bryn-crug
Tha am baile Bryn-crug ann an Gwynedd, a' Chuimrigh. Tha e 86.5 mi (139.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 183.4 mi (295.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 603 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 316 (52.4%); rugadh 54% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Gwynedd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
14 an t-Sultain
'S e 14 an t-Sultain an 257mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (258mh ann am bliadhna-leum). Tha 108 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|180px|[[Dante Alighieri]]
Roinn le neoni
'S e roinn le neoni a th' ann far a bheil an roinniche co-ionnan ri neoni. Faodaidh seo a bhith air a sgrìobhadh \frac{x}{0}, far am biodh x\, na duais-roinn. Chan eil brìgh a thoirt do roinn le neoni ann an ailseabra, ach uaireannan tha comas againn mìneachadh a thoirt dhith ann an anailis far an aom luach na roinn-àireimh ri teòr fhad ’s a tha fuincsean an roinniche a’ dlùthachadh ri neoni.
A' Chàisg
Bidh ceann-latha na Càisge ag atharrachadh gach bliadhna. 'S e Di-Dòmhnaich an dèidh na ciad gealaiche làin as t-Earrach nuair a bhios a’ Chàisg ann. Mar sin bidh i ann eadar 22mh am Màirt agus 25mh an Giblean.
Ainm
Nuair a bithear a’ coimhead air an ainm "Càisg" anns na cànanan diofraichte, chithear gu bheil dà sheòrsa ann, ainmean ceangailte ri “Pessach” agus ainmean ceangailte ri “Ostern/Easter”.
Tha dlùth-cheangal ann eadar an fhèis Chrìosdail agus an fhèis mhòir Iùdhaich “Pessach”. Dh’atharraich am facal Ebhra Pessach gu Pascha sa Ghreugais agus gu Laidinn. Ann an tòrr chànanan Eòrpach cleachdar ainmean a tha ceangailte ris an fhacal Laidinn, mar eisimpleir canar la Pascua san Spàinntis neo Pasqua san Eadailtis, påsk san t-Suainis, Ruiseis: Пасха (= Pas-cha) ris an fhèis seo.
'S e an aon rud anns na cànanan Breatannach. Canar Pasg ann an Cuimris agus Pask ann am Breatainnis agus ann an Còrnais. Chaidh am facal Breatannach iosaid bhon Laidinn, agus chun na Gàidhlige Àrsaidh, agus am fuaim /p/ air atharrachadh gu Q /kw/ (an Linn Oghaim). Dh'atharraich am fuaim /kw/ gu /k/ ro àm na Seanghaeilge, mar sin ‘s e Càisg ann an Gàidhlig, Cáisc sa Gaeilge agus Caisht ann an Gàidhlig Mhannain.
thumb|right|Ostara, dealbh às an 19mh linn Tha cùisean rud beag eadar-dhealaichte leis an ainm “Ostern” anns a' Ghearmailtis neo “Easter” sa Bheurla.
A-rèir an Duden (faclair briathrachas na Gearmailtis) thàinig an t-ainm Ostern bhon Seann Ghearmanais Austrō a tha a’ ciallachadh "Morgenröte" (dearg na maidne). Is dòcha gum b’ e fèis Ghearmanach aig tòiseach an Earraich a bha ann airson ùrram a thoirt do dh’ Ostara (neo Ēostre sa Bheurla), ban-dhia phaganach. Nochd am facal "Ēostra" sa’ chiad turas sa bhliadhna 738 aig Beda Venerabilis, manach is eachdraiche à Northumbria. Bha esan den bheachd gun robh na seann tràdaiseanan timcheall air Ostara agus ainm mios a’ Ghiblein (Ēosturmanoth aig an àm seo) ceangailte ri chèile. Sgrìobh e: „Eostur-monath, qui nunc paschalis mensis interpretatur, quondam a dea illorum, quae Eostrae vocabatur, et cui in illo festa celebrabant, nomen habuit; a cuius nomine nunc paschale tempus cognominant, consueto antiquae observationis vocabulo gaudia novae solemnitatis vocantes“. (Eostur-monath has a name which is now translated Paschal month, and which was once called after a goddess of theirs named Eostre, in whose honour feasts were celebrated in that month. Now they designate that Paschal season by her name, calling the joys of the new rite by the time-honoured name of the old observance.)
Ged nach eil na h-eachdraichean cinnteach idir, idir san latha-diugh an robh ban-dhia le ainm Ostara riamh ann neo nach robh, tha sin a’ sealltainn gun robh tòrr de na seann tràdaiseanan paganach a’ tighinn a-steach don chreideamh Chrìosdail.
Dh’atharraich an t-ainm "Ēostra" an uair sin ann an Seann Àrd Ghearmailtis gu ôstarun agus ann an Seann Bheurla gu Ēastre. Ged a chleachdadh an t-ainm pāsche timcheall air Köln anns a' Ghearmailt, bha buaidh mhòr le Bonifatius, àrd-easbaig Mhainz, a bha a’ cleachdadh ôstaruna a-rèir an tràdaisein aige-san. Tro na linntean dh’atharraich am facal a-rithist gu Ostern anns a' Ghearmailtis agus gu Easter ann am Beurla.
Cleachdaidhean anns a’ chreideamh Chrìosdail
Ach tha Uan na Càisge, ìomhaigh na Càisge eile, a’ sealltainn a cheangail ris a’ chreideamh Iùdaich. Tha Uan na Càisge a thoirt dhuinn cuimhne air an tradaisean Iùdaich uan ìobradh aig fèis Phessaich.
Teine na Càisge
thumb|right|Teine na Càisge anns a' Ghearmailt 'S e turlach mòr a tha ann an "Teine na Càisge" a thèid a losgadh oidhche na Càisge. Tha e gu math cumanta anns a' Ghearmailt, anns an Òlaind, anns an Danmhairg is anns an t-Suain agus anns na dùthchannan anns na h-Alpanan.
Jackson, Mississippi
'S e prìomh-bhaile agus am baile as motha ann an Mississippi a tha ann an Jackson. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 176,514 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 279m os cionn ìre na mara.
A' Chàisg
Teine na Càisge
Cruinneachear fiodh, craobhan, sgudal às na gàrraidhean is seann chraobhan na Nollaige agus nithear cruach mhòr. Uaireannan cuirear ban-bhuidseach à sràbh oirre. Bidh muinntir na coimhearsnachd a' coinneachadh ri chèile, mar as trice bidh iad ag òl leann neo fìon teth agus bidh rudeigin ri ithe ann cuideachd (brot neo isbeanan). Uaireannan tha co-fharpais ann eadar na bailtean beaga air feadh nan coimhearsnachdan cò aig a tha a’ chruach as motha.
Roinn le neoni
Do-dhèantachd roinn le neoni
Smaoinich air a' cho-aontar a leanas:
Gunna fada
'S e corrag a tha ann an gunna fada a tha eadar sgealbag agus "Mac-an-aba". 'S e digitus medius, digitus tertius, neo digitus III a th' air san Laideann aig na dotairean.
Jackson, Mississippi
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1822.
Roinn le neoni
Do-dhèantachd roinn le neoni
Chionns gu bheil iomadachadh agus roinneadh nan obrachaidhean mùiteach, faodar a' sgrìobhadh cuideachd:
Jackson, Mississippi
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Mississippi
Roinn le neoni
Do-dhèantachd roinn le neoni
Ach chan eil ann luach de x\, a ni 1 an dèidh iomadachadh le neoni. 'S ann do-shònrachaidh a tha àireamh sam bith air a roinn le neoni.
A' Chàisg
Teine na Càisge
Tha an tràidisean gu math sean, tha cladhaichean anns an Eilbheis agus anns an Damhairg a’ sealltainn gun robh àitichean-teine ann a chaidh a chleachdadh anns an aon dòigh mar aig Linn an Uamha.
1640
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1640 (MDCXL).
A' Chàisg
Teine na Càisge
Tha na eachdraichean den bheachd gun tàinig an tràdaisean seo bho na seann làithean ron chreidheamh Chrìosdail. Dhèanadh teine airson an samhradh fhuadach agus an sìol a dhìon an aghaidh thaibhsean dona. Chuireadh an luath air na h-achaidhean an uair sin.
Roinn le neoni
Do-dhèantachd roinn le neoni
Ach tha seo fìor do gach luach de x\, sam bith. 'S ann neo-shònraichte a tha neoni air a roinn le neoni.
Nas foirmeile, smaoinich air fàinne cho-iomlaideach – 's e sin àlach le dà obrachadh (cur-ris agus iomadachadh) agus na feartan cumanta ailseabra aca (co-thiomsachd, co-iomlaideachd agus sgaoilidheachd) – mar eisimpleir tha na fìor-àireamhan agus na h-àireamhan co-fhillte den t-seòrsa seo. Thathar a' toirt fa-near gur h-e 0 an eileamaid ionnanachd cur-ris agus gur e 1 an eileamaid ionnanachd iomadachaidh. Tha e na chuibheas sealltainn nach eil eileamaid co-thionndaidh aig neoni.
Smaoinich gum b' e co-thionndadh neoni ann agus a\, mar ainm air. Chionns gur h-e a h-aon gach àireamh a tha air iomadachadh leis a’ cho-thionndadh aice:
A' Chàisg
Teine na Càisge
Bha na ciad tùsan sgrìobhte mu teine na Càisge a’ nochdadh anns an 17mh linn. Chithear eisimpleir ann an Westfalen, a' Ghearmailt: “Bha am Bauernschaft Menninghausen (coimhearsnachd nan tuathanaich) ann an Oelde a’ cumail an "ostara fiur" (teine na Càisge ) airson "nahgiburo" (nàbhaidhean ) agus "friuntschaft" (caraidean) ann an 1664.”
1640
Bàsan
Roinn-seòrsa:1640an
Roinn le neoni
Do-dhèantachd roinn le neoni
Nise, tha 0 + 0 = 0 agus gabhar a' sgrìobhadh cuideachd:
A' Chàisg
Ugh na càisge
thumb|right|Uighean na Càisge 'S e ugh bruichte a tha ann an ugh na Càisge. Mar as trice thèid a dhathadh, ach uaireannan thèid a sgeadachadh ann an dòigh eile. 'S e tradaisean a tha ann, ugh na Càisge a thoirt do dhuine eile mar ghiftean aig Latha na Càisge. An-diugh bidh na bùthan a’ reic uighean na Càisge à seoclaid cuideachd.
A-rèir tradaisein paganaich 's e ìomhaigh-bheatha a tha ann an ugh na Càisge. Bha agus tha an tràdaisean, uighean a dhathadh, gu math cumanta air feadh na h-Eòrpa.
Gunna fada
Roinn-seòrsa:Corp
Bláskógabyggð
'S e sgìreachd (Innis-Tìlis: Sveitarfélag) ann an ceann a deas Innise Tìle a th’ ann am Bláskógabyggð. Chaidh a chruthachadh ann an 2002 nuair a chaidh Laugardalshreppur, Biskupstungnahreppur agus Þingvallahreppur a chur ri chèile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Innis Tìle
A' Chàisg
Ugh na càisge
Bho na Meadhan Aoisean bhruicheadh na h-uighean aig àm a’ Charghais, air sgàth 's gun robh e toirmisgte an ithe a-rèir a’ chreideimh. Aig an aon àm thòisich na circean uighean a bhreith a-rithist, mar sin bhiodh na tuathanaich a’ bruich nan uighean airson an cumail maireannach. B’ fheudar do na tuathanaich cìs a phàigheadh do na daoine uaisle, aig latha Diardaoin a’ Bhrochain Mhòir, agus bhiodh iad a’ pàigheadh le uighean bruichte (a-measg rudan eile).
Nochd a’ chiad ìomradh sgrìobhte anns a’ bliadhna 1682. Sgrìobh an t-Ollamh Georg Franck von Frankenau pìos air an robh an t-ainm "De ovis paschalibus – von Oster-Eiern" (mu uighean na Càisge), far an robh e a’ sgrìobhadh mun tràdaisean seo ann an Alsace agus e a’ gearran nach biodh e math idir don t-slàinte cus uighean ithe.
Geàrr na Càisge
A-rèir beul-aithris bidh geàrr na Càisge a’ peantadh uighean is e gan breith anns na nid a chuireas clann anns na taighean neo anns na gàrraidhean.
Chan eilear cinnteach carson a tha geàrr ceangailte ris an tradaisean seo. Tha cuid a’ creidsinn gum b' e an t-ugh agus an geàrr ìomhaighean Ostara, tha feadhainn eile ag ràdh gur e dìreach ìomhaigh-bheatha às an tradaisean phaganach a th’ ann an geàrr.
Chithear cuideachd nach eil an geàrr cumanta anns a h-uile àite. Bho thùs chleachdadh beathaichean eile cuideachd. Anns an Eilbheis b’ e an cuthag a chuir na h-uighean anns na nid, anns a’ Ghearmailt, ann an Westfalen b’ e an sionnach a dhèanadh sin agus ann am Bohemia b’ e a’ chearc a rinn an obair sin.
Eile
thumb|right|Marcachd na Càisge ann an Oberlausitz Ged ’s e sin na cleachdaidhean as cumanta, tha mòran eile dhiubh ann a tha a’ buntainn do ghach àite fhèin. Seo dìreach eisimpleir às an Oberlausitz:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Creideamh
Roinn le neoni
Do-dhèantachd roinn le neoni
Fo lagh an sgaoilidh:
Bucaramanga
Freumhan an ainm
Chan eil e cinnteach dìreach dè tha an t-ainm Bucaramanga a' ciallachadh, ach 's dòcha gur e àros boidheach bho bucar (uasal) agus manga (taigh) ann an cànan nan Chitaro, tuath Tùsanach a bha na tàmh an seo nuair a ràinig na Spàinntich. Tha feadhainn eile a' mìneachadh gur e Wak'armanqha  an seann ainm a bh'air a' bhaile agus gu bheil sin a' ciallachadh àite domhainn coisrisgte ann an cànan Tùsanach.
Roinn le neoni
Do-dhèantachd roinn le neoni
Mar os cionn, tha, agus , agus san dòigh seo bhiodh gach àireamh co-ionnan ris a cèile. Agus chionns gu bheil:
Bucaramanga
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 516,512 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 7,296 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poileataigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Roinn le neoni
Do-dhèantachd roinn le neoni
...feumar a cho-dhùnadh nam biodh co-thionndadh aig neoni, bhiodh a h-uile àireamh co-ionnan ri neoni. 'S e sin ri ràdh, far a bheil na feartan cumanta ailseabra (gu h-àraidh sgaoilidheachd), chan eil roinn le neoni comasach ach am bheil neoni na aon àireamh anns an àlach.
Bucaramanga
Sluagh a' bhaile
Taobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Bucaramanga. A bharrachd air sin, ‘s e Tùsanaich a th’ann 0.2%, agus tha 2.9% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 95.3% dhe na daoine ann an Bucaramanga leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 87.8% dhe na dachannan.
Roinn le neoni
Bun-bheachd luach teòir
Ged nach eil brìgh den roinn-àireimh fhèin, 's urrainnear brìgh a thoirt do luach teòir na roinn-àireimh  fhad 's a tha x a' dlùthachadh ri neoni. Mar as dlùithe ri neoni a thèid x, 's ann as mò a dh' fhàsas luach na roinn-àireimh agus leanaidh seo gun crìoch. Tha seo air a sgrìobhadh:
Bucaramanga
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Bucaramanga. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
Roinn le neoni
Bun-bheachd luach teòir
Ged tha an coltas air gu bheil eicrioch na "luach teòir", chan e teòr idir a th' ann an eicrich. Tha an co-aontar seo a' sealltainn nach eil crìoch aig an roinn-àireimh fhad 's a tha x a' dlùthachadh ri neoni.
Bucaramanga
Ceanglaichean a-mach
An t-sìde ann am Bucaramanga
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Coloimbia
Roinn le neoni
Bun-bheachd luach teòir
Thathar air a bhith a ghabhail ris gur e àireamh dhearbh a th' anns an roinniche. Ma tha x a' dlùthachadh ri neoni bho thaobh nan àireamhan àicheil:
Chan eil e gu diofar an ann às a làimh chlì no às a làimh dheis a ruigeas neoni. Ri linn seo, aig neoni fhèin:
...ach chan eil mòran seagh dha ach nach eil soidhne aig eicrich (mar nach eil aig neoni).
Loidhne-thilgidh nam fìor-àireamhan
Bheir an loidhne-thilgidh dòigh shìmplidh dhuinn airson seagh a chur air fuincseanan a thèid do dh' eicrich agus a thilleas bho eicrich àicheil, mar eisimpleirean, y=\tan(x)\,, agus iomadh eile.