cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Baile an t-Salainn
Baile an t-Salainn an iar Siorrachd Àir a Tuath, Alba. Tha an t-ainm a’ tighinn bhon ghnìomhachas as tràithe a bha sa bhaile nuair a bhathar a’ buain salann bho uisge mara Linne Chluaidh, ga dhèanamh ann am bothain bheaga ri taobh a’ chladaich. Tha e na phàirt den cho-chruinneachadh 'Three Towns' còmhla ri Àird Rosain agus Steafanain agus 's e an treas baile as motha ann an Siorrachd Àir a Tuath.
Eachdraidh
Aig deireadh an 18mh linn, bha grunn ghàrraidhean-shoithichean ag obair aig Saltcoats, a’ toirt a-mach mu 60 gu 70 bàta. B' e Uilleam Ritchie am prìomh neach-togail shoithichean, ach ann an 1790 ghluais e a ghnìomhachas gu Beul Feirste. Tràth anns an 19mh linn, bha am baile air sgur a dhèanamh shoithichean. Tha Talla Baile Saltcoats, a tha a' dol air ais gu 1826, na thogalach clàraichte ann an Roinn B.
Riaghladh
Tha Baile an t-Salainn na phàirt de roinn-phàrlamaid Siorrachd Àir a Tuath agus Arainn ann an Taigh nan Cumantan. Bho 2005, bha an seat air a riochdachadh leis na Làbaraich Albannach ach, o chionn ghoirid ann an 2015, 's i Patricia Gibson bho Phàrtaidh Nàiseanta na h-Alba a bhuannaich an seat. Chaidh a tilleadh ann an 2017 ged a bha mòr-chuid nas lugha ann, ach ann an 2019 chaidh a’ mhòr-chuid aice suas.
Gu h-eachdraidheil, tha Saltcoats air a bhith na phàirt de roinnean-pàrlamaid na RA Siorrachd Àir a Tuath (1868–1918), Bòid agus Siorrachd Àir a Tuath (1918–1983) agus Cunninghame a Tuath (1983–2005). Gu h-eachdraidheil, thill na roinnean-pàrlamaid sin BP Tòraidheach no Aonaidh gu 1987, nuair a bhuannaich am Pàrtaidh Làbarach an roinn-phàrlamaid.
Airson Pàrlamaid tiomnaichte na h-Alba, tha am baile na phàirt de roinn-phàrlamaid Choineagan a Tuath. Tha an seat seo air a bhith air a riochdachadh le Coinneach Gibson bho thaghadh Pàrlamaid na h-Alba ann an 2007, far an robh i na cathair leis a’ mhòr-chuid as lugha le dìreach 48 bhòtaichean. Bha e air a riochdachadh roimhe seo leis na Làbaraich Albannach bho chaidh a chruthachadh ann an 1999.
Còmhdhail
Chaidh an cala a dhealbhadh le Seumas Jardine ann an 1811, ach chan eil seirbheis bathair no luchd-siubhail a' ruith bhon chala tuilleadh.
Tha Saltcoats air a fhrithealadh le seirbheisean bus is rèile cunbhalach. Tha prìomh sheirbheisean bus air an toirt seachad le Stagecoach West Scotland, agus tha seirbheisean rèile gan ruith le ScotRail. Bidh na seirbheisean rèile sin gu tric agus a’ frithealadh Ghlaschu faisg air làimh, a bharrachd air na Leargaidh Ghallta, Àird Rosain agus Cille Bhuannaich.
Ged nach eil ach aon stèisean rèile aig Saltcoats an-dràsta, bha dàrna stèisean rèile ann an ceann a tuath a’ bhaile uaireigin a’ frithealadh a’ bhaile, an toiseach mar phàirt de Rèile Siorrachd Lannraig is Siorrachd Àir. Sguir an stèisean seo de sheirbheisean luchd-siubhail cunbhalach air 4 Iuchar 1932, agus chan eil lorg air an stèisean an-diugh ach drochaid faisg air làimh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Siorrachd Àir a Tuath
1013
MXIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1010an
Llanfairfechan
250px|thumb|Llanfairfechan 'S e baile ann am Bwrdeistref Sirol Conwy, a' Chuimrigh a tha ann an Llanfairfechan. Ann an 2001 bha 3755 duine a' fuireach an seo. . Tha e suidhichte air a' chosta aig ceann a tuath na Cuimrigh eadar  Penmaenmawr agus Bangor.
A-rèir an cunntas-sluaigh ann an 2001 bha Cuimris aig 50.4% de mhuinntir a' bhaile. Tha an àireamh seo os cionn a' chuibheis nàiseanta a tha aig 20.8%. Tha na ceudan as àirde a-measg nan daoine òga eadar 10 is 14 bliadhna a dh'aois. Tha 70% dhiubh fileanta sa Chuimris. Tha dà sgoil ann le foghlam tro mheadhan na Cuimris, Ysgol Babanod Llanfairfechan agus Ysgol Pant-Y-Rhedyn.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Colaiste Inbhir Nis
thumb|Colaiste Inbhir Nis ann am Beechwood ʼS e colaiste ann am baile Inbhir Nis a tha ann an Colaiste Inbhir Nis. Tha i com-pàirteach ann an Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean. Ann an 2015 ghluais i bhon Longman gu làraich ùir aig Beechwood.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Colaistean Roinn-seòrsa:Gàidhealtachd
1830an
Bha na 1830s, sa 19mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1830 is 31 an Dùbhlachd 1839. Se na treasamh deich-bliadhna den linn
Roinn-seòrsa:19mh linn *
Am Blàr Dubh
'S e baile air a' Ghàidhealtachd ann an Alba a tha anns a' Bhlàr Dhubh (Beurla: Muir of Ord). Tha e suidhichte air oir an iar den Eilean Dubh, 20 km an iar air Inbhir Nis agus 10 km deas air Inbhir Pheofharain.
Eachdraidh a' bhaile
Anns an 19mh linn dh'fhàs am baile seo iar-thuath air a' chlachan Tarbhdail air sgàth 's stèidheachadh taigh-staile "Glen Ord" ann an 1838 agus mar àite math airson giùlain. Tha stèisean rèile ann, Stèisean a' Bhlàir Dhuibh, a chaidh fhosgladh ann an 1869. Tha an taigh-staile "Glen Ord" ann gus an latha an-diugh, tha e aig a' chompanaidh eadar-nàiseanta Diageo a-nis. Ann an 2001 bha 1812 duine a' fuireach an seo, agus dh'fhàs am Blàr Dubh gu 2555 duine ann an 2011.
Tha roinn na turasachd làidir anns a' Bhlàr Dhubh. Tha am Black Isle Show, tè de na fèillean àiteachais as motha ann an Albainn, ga chumail gach bliadhna faisg air aʼ bhaile. Anns na linntean sa chaidh bha am Blàr Dubh na àite cudromach airson dròbhaireachd gus crodh a reic.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd Roinn-seòrsa:Siorrachd Rois Roinn-seòrsa:An t-Eilean Dubh
Kobe
'S e baile mòr agus port ann an ceann a deas na Seapaine a th’ ann an Kōbe (Seapanais: 神戸市). Tha e suidhichte aig 40m os cionn ìre na mara, ri taobh a’ Bhàigh Osaka, anns an Sgìre (Seapanais: 地方/Chihō) Kansai, anns an Roinn (Seapanais: 県/ken) Hyōgo, air an Eilean Honshu. Tha e 432km air falbh bho Thokyo, prìomh-bhaile na dùthcha, 30km bho Osaka agus 415km bho Kawagoe. Tha 1,545,011 daoine a’ fuireach ann an Kobe, an 6mh baile as motha anns an dùthaich. Chaidh am baile a chuir ait dòigh ann an 1889 agus chaidh oilthigh a stèidheachadh ann an Kobe ann an 1949.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An t-Seapan
Am Muileann Ùr
Tha timcheall air 3,400 duine a' fuireach an seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir an Ear
José Eustasio Rivera
B’ e bàrd, sgrìobhadair agus riochdaire dioplòmasach à Coloimbia a bh’ ann an José Eustasio Rivera Salas (San Mateo-Rivera, 19 an Gearran 1888–Eabhraig Nuadh, 1 an Dùbhlachd 1928). Tha e cliùiteach air sàilleabh gun do sgrìobh e an sàr nobhail La vorágine, a bharrachd air a chuid bhàrdachd.
Beatha
Rugadh Rivera ann an teaghlach macanta bochd, do dh’ Eustasio Rivera agus Catalina Salas. Bha 11 duine-cloinne aca uile gu lèir. Fhuair e foghlam anns na sgoiltean Santa Librada (Neiva) agus San Luis Gonzaga (Elías), agus an uair sin fhuair e taic airgid a dhol dhan àrd-sgoil Escuela Normal Central (Bogotá). Ann an 1909 ghluais e gu Ibagué far an robh e na neach-sgrùdaidh sgoile. Ann an 1912 chaidh Rivera gu Dàmh an Lagha aig Oilthigh Nàiseanta Colombia, agus an ceann còig bliadhna thug e ceum le dotaireachd ann an Lagh agus  Saidheans a’ Phoileataigs air an 3 am Màrt 1917. Bha e ag obair às leth Mhinistrealachd fad an t-siubhail cuideachd, leis cho gann ‘s a bha airgead dha.
Chaidh Rivera a thaghadh gu Coimisean Sgrùdaidh nan Dùthchannan Cèin agus nan Colonaidhean ann an 1935 agus dh’fhoillsich e sreath dhe artaigilean ann an Nuevo Tiempo de Bogotá, air an robh Falsos postulados nacionales (Gàidhlig: Beachd-bharailean-brèige Nàiseanta), anns an do dh’ fhàg e air iomadh daoine, an ceann-suidhe Pedro Nel Ospina Vásquez agus an t-seann mhinistear Esteban Jaramillo, nam measg, gu robh iad ri foill agus coirbeachd, gu h-àraidh a thaobh cùmhnantan na pìoba a bheireadh ola eadar Cartagena de Indias agus Barrancabermeja. ‘S e sgannal mòr a bh’ ann.
Aig deireadh a’ Ghiblean 1928 an dèidh Choloimbia a riochdachadh aig Co-labhairt Eadar-nàiseanta imrich agus às-imrich ann an Havana, ràinig Rivera Eabhraig Nuadh is e a-nis na shàr bhàrd, sgrìobhadair neach-poileataigs agus riochdaire-dioplòmasach cliùiteach. Bha esan an dùil gum foillseachadh e deach ùr La Vorágine agus gun eadar-theangachadh an leabhar gu Beurla, a bharrachd air còirichean film a rèiteachadh, ach cha do ghabh sin a dhèanamh air sàilleabh nan iarrtasan nàiseantach a thog e fhèin.
Dh’fhàs e gu math bochd air 23 an t-Samhain 1928, dìreach an dèidh soraidh fhàgail air a’ phaidhleat Méndez Rey, a bha an impis tilleadh a Choloimbia agus, leis cho ìosal ‘s a bha e, chaidh a thoirt dhan Ospadal New York Policlinic Hospital. Cha mhòr gu robh e ann an còma agus ag iomsniomh. A thuilleadh air sin, bha hemiparesis aige. Chaochail e air 1 an Dùbhlachd aig 12:50. Cha do dhearbhaich idir na mharbh e, ach tha a h-uile coltas ann gur e mailèiria sa cheann, a rèir na comharrana bha aige agus air sàilleabh s’ gun do chuir e seachad ùine mhòr sa choilltean-uisge. Bha e air mailèiria fhulang iomadh turas on a dh’fhàg e na coilltean.
Chaidh a chorp air a bhalmachadh agus a thoirt air ais à Eabhraig Nuadh gu Coloimbia agus chaidh a thìodhlachadh anns a’ Ghàrradh-cladha Central de Bogotá  air 9 am Faoilleach 1929, an dèidh 39 latha air astair, air a h-uile dòigh shiubhail agus fhuair e anns gach port is gach baile na molaidhean nach d’ fhuair nuair a bha e beò.
Mar sgrìobhadair
On a bha Rivera fhathast san sgoil, bha e uabhasach follaiseach gu robh tàlant fa leth aige a thaobh sgrìobhaidh, gu seachd àraidh airson Bàrdachd. Chruthaich e còrr is 168 dàn agus sonaid ann an stoidhle parnasiano, anns an do sheall e cho dèidheil gradhail ’s a bha e air nàdar, agus nochd a’ mhòrchuid dhiubh ann an Oda a España (Dàn dhan Spàinn). Bhuainnich an leabhar seo an dàrna àite ann an Geamaichean nam Flùraichean ann an Tunja ann an  1910 agus chaidh fhoillseachadh anns a’ phàipear-naidheachd El Tropical de Ibagué san t-Sultain sa bhliadhna sin. A bharrachd air sin, fhuair e molaidhean airson Oda a san Mateo (Dàn dhan Naomh Mata), a sgrìobh e mar chuimhneachan air Antonio Ricaurte, gaisgeach na neo-eisimeileachd.
Nuair a bha fhathast san oilthigh dh’ fheuch e ri rud beag dràma a sgrìobhadh mar Juan Gilagus pìosan eile nach do chrìochnaich e neo a tha ir an call a-nis. Ann an 1921 dh’fhoillsich e leabhar bhàrdachd air an robh  Tierra de promisión (Tìr a’ Gheallaidh ) a bha gu math soirbheachail aig an àm.
Ann an 1922, nuair a bha e ' fuireach ann an Sogamoso (eadar Bucaramanga agus Bogotá), thoisich e an sàr nobhail La vorágine (An Slugan) a sgrìobhadh agus lean e air ga sgrìobhadh fhad ‘s a bha e an lùib Coimisean nan Crìochan. Dh’fhoillseachadh an nobhail ann an 1924, ann am Bogotá, an dèidh dà bhliadhna ga sgrìobhadh agus sia mìosan ga cheartachadh. Ann an 1926 nochd an dàrna dreach an nobhail, air a cheartachadh a-rithist agus thoisich Rivera nobhail eile a sgrìobhadh, air an robh La mancha negra (An Sgal Dubh) a chaidh a chall ann an Eabhraig Nuadh.
Cuimhneachadh
Ann an 1943, chaidh am baile far an do rugadh e, a bha na chlachan a bhuineadh do Neiva roimhe, ainmeachadh na bhaile fhèin (Spàinntis: municipio) agus chaidh ainm atharrachadh gu Rivera mar chuimhneachadh air an ùghdar, tro òrdugh na Comhairle Huila air 15 an Cèitean 1943. 'S e an t-ainm a th' air fhathast.
Chuireadh Duais air dòigh ann an 1988 le Fundación para la Enseñanza y Promoción de los Oficios y las Artes, Tierra de Promisión (Stòras Tìr a’ Gheallaidh airson Ionnsachadh agus brosnachadh nan Ealain) le taic bho Chomhairle Neiva gus a chuimhneachadh agus airson sgrìobhadairean a sgrìobhas ann an Spàinntis a bhrosnachadh, rud air a bheil Bienal Nacional de Novela José Eustasio Rivera (Dà-bhliadhnail Nàiseanta an Nobhail José Eustasio Rivera).
Ann an 2012 chaidh Rivera a thaghadh tro bhòtadh nan daoine mar an neach a nochdadh air bonn uamh-sinc-òr a chuthachadh airson 400 bliadhna on a stèidheachadh Neiva: bheireadh am bonn gu daoine neo buidhnean am biodh air mòran a dhèanamh airson a’ bhaile.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Coloimbiach
25
Bàsan
Roinn-seòrsa:20an
Giorrachadh
Tha giorrachadh 'na fhacal no abairt a chaidh a dhèanamh na bu ghiorra a dh'aona-ghnothach. Mar is trice, 's e sreath litrichean a tha ann a bha san fhacal no san abairt thùsail.
Groningen
‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Leeuwarden agus Assen, air an àirde an ear-thuath nan Tìrean Ìsle a th' ann an Groningen (IPA: ɣroː.nɪ.ŋə(n), Fraingis: Groningue, Frysk: Grins, Grunnegs: Grunnen, Laideann/Spàinntis: Groninga). Tha e suidhichte 16m os cionn ìre na mara, anns an roinn (Duitsis: provincie) Groningen, 147km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 202km bho Rotterdam, 198km bho Den Haag, 210km bho Tilburg agus 159km bho Utrecht. Chaidh Groningen a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1040 agus stèidheachadh oilthigh an seo ann an 1614. Tha 192,735 duine a' fuireach ann. A bharrachd air sin, ‘s e an seachdamh baile as motha na dùthcha a th’ann an Groningen.
Giorrachadh
Giorrachaidhean Gàidhlig
Chan eil giorrachaidhean cho pailt ann an sgrìobhadh na Gàidhlig an coimeas ri cànain eile. Seo grunn eisimpleirean:
Groningen
Eachdraih
Anns na 70an bha an trafaig cho teann sa bhaile gum b' fheudar dhan chomhairle ga roinneadh ann an ceithir sgìre: a-nis, feumaidh dràibhearan an cuairt-rathaid a ghabhail airson a dhol bho sgìre gu sgìre. An latha an-diugh tha 300,000 baighseagalan ann an Groningen an coimeas ri dìreach 75,000 càr agus thathar a' deànamh 61% nan tursan sa bhaile air a' bhaighseagal.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Giorrachadh
Giorrachaidhean Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Gàidhlig Roinn-seòrsa:Giorrachaidhean
1014
MXIV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1010an
Llanrwst
250px|thumb|Llanrwst 'S e baile ann am Bwrdeistref Sirol Conwy, sa Chuimrigh, a tha ann an Llanrwst. Ann an 2001 bha 3,037 duine a' fuireach an seo.
Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Johannes Vermeer
B' e peantair ainmeil às Na Tìrean Ìsle a bha ann an Johannes Vermeer (ainm slàn: Johannes Vermeer van Delft, IPA: joˈɦɑnəs jɑn vərˈmɪːr, Delft, 31 an Dàmhair 1632–ibidem, 15 an Dùbhlachd 1675). Phòs e ri Catharina Bolnes ann an 1653. Rugadh e anns Na Tìrean Ìsle ri linn Poblachd nan Seachd Roinnean, nuair a bha an dùthaich uabhasach beairteach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ealain Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
1840an
Bha na 1840s, sa 19mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1840 is 31 an Dùbhlachd 1849. Se na ceathramh deich-bliadhna den linn
Roinn-seòrsa:19mh linn *
Baile Eachaidh
‘S e baile beag ann an Contae Dhoire, ann an Èirinn a Tuath a th’ ann am Baile Eachaidh (Beurla: Bellaghy). Tha e suidhichte faisg air An Baile Meánach agus Loch nEathach, ri taobh na h-Aibhne Bhanna, aig 56m os cionn ìre na mara, 54km air falbh bho Dhoire, 45m bho Bheul-Feirste agus 165km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 1,063 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, (86% Caitligich/14% Pròstanaich.
Frìth Fanaich
thumb|Frìth Fanaich le [[Sgùrr Mòr (Fanaich)|Sgùrr Mòr ]] 'S e sgìre air a' Ghàidhealtachd a th' ann am Frìth Fanaich (Beurla: the Fannichs neo Fannich Forest). Tha e suidhichte eadar Loch Fanaich san ear-dheas agus Loch Bhraoin san iar-thuath. A rèir Dwelly tha am facal "fanaich" a' ciallachadh "àite rèidh".
Abersychan
Tha am baile Abersychan ann an Torfaen, a' Chuimrigh. Tha e 17.5 mi (28.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 126.8 mi (204.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 6794 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 776 (11.4%); rugadh 91% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
24
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1924
Frìth Fanaich
Tha i ainmeil air sgàth nam beann àrda aice le torr Beann Rothaich nam measg. Seo cuid dhiubh:
Abersychan
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Torfaen Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
24
Bàsan
Roinn-seòrsa:20an
Frìth Fanaich
Oighreachd Fhanaich
thumb|Loidse Fanaich, aon de na taighean san oighreachd Tha an oighreachd Fhanaich suidhichte faisg air bruach a tuath Loch Fanaich aig cois Meall Gorm. Gu eachdraidheil chaidh an oighreachd a chleachdadh airson sealg is caoraich. Bho thus bha e na phàirt den oighreachd Lochrosque and Strathbran a bha aig Sir Arthur Bignold aig deireadh an 19mh. Leis a' phròiseact Neart nan Gleann chaidh bun-structar nan rathaidean a leasachadh timcheall air an dama aig ceann an ear Loch Fanaich agus tha slighe air bruach tuath an locha a' dol bho Aultdearg chun na h-oighreachd a-nis.
Joaquín Mosquera
B’ e Joaquín Mariano de Mosquera y Arboleda (Popayán 14mh an Dùbhlachd 1787, – Bogotá 4mh an Giblean 1878) fear-lagha, saighdear, stàitire, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Coloimbia, a bha na cheann-suidhe na dùthcha, ris an canar Coloimbia Mhòr a-nis, eadar an t-Ògmhios agus an t-Sultain 1830, agus an uair sin eadar an Cèitean agus an t-Samhain 1831. A bharrachd air sin, bha e na Leas-Ceann-Suidhe Phoblachd Ghranada Ur.
Beatha
Rugadh Joaquín Mosquera y Arboleda ann am Popayán air 14mh an Dùbhlachd 1787, is e a’ chiad mhac aig José María Mosquera y Figueroa agus María Manuela Arboleda Arrachea. Ball dhà dhe na teaghlaichean a bu chudromaiche agus a bu treasa na sgìre aige, rinn triùir bhràithrean eile aige uabhasach math anns a’ beatha poblach ann an Coloimbia: Tomás Cipriano de Mosquera, Manuel María Mosquera agus Manuel José Mosquera.
Frìth Fanaich
Ceanglaichean a-mach
*
Joaquín Mosquera
Beatha
Dh’ionnsaich e leughadh aig 5 bliadhna a dh’aois, agus bha e anns an sgoil mar-thà. An dèidh sin chaidh e do Sgoil Sagartachd a’ bhaile, Oilthigh a' Chauca, agus an uair sin gu Colaiste an Rosario ann am Bogotá, far an d’ fhuair e ceum ann an Lagh ann an 1805.
Ceann-suidhe na dùthcha
Chaidh Mosquera a thaghadh Ceann-suidhe na dùthcha ann an 1830 nuair a leig Simón Bolívar an dreuchd dheth. ‘S e Am Mòr-dhàil a thaghaich e airson Bolívar a leantainn air 4mh an Cèitean, ach cha b’ urrainn dhasan an dreuchd a dhèanamh agus fhuair an Leas Cheann-suidhe Domingo Caycedo Santamaría an dreuchd. Shuidh e fhèin anns a’ Chathair an ceann beagan mhìos ach chuir an Seanalair Rafael Urdaneta, a bha dìleas gu Bolívar, às a’ chathair e anns an aon bhliadhna. Chaidh Mosquera air ais an dèidh do dh’Urdaneta, an dreuchd fhàgail air 2na an Cèitean 1831, is e an sàs gu ruige 23mh an t-Samhain 1832.
An dèidh A’ Chinneas
Bha e na leas cheann-suidhe na Poblachd Ghranada Ùr eadar 1833 agus 1835 agus an uair sin reachdadair de Oilthigh A’ Chauca, a bharrachd air ollamh an oilthigh cuideachd. Rè nam bliadhnachan dhiùlt e tòrr dhreuchdan anns a’ bheatha phoblach, mar eisimpleir, riochdair a’ bhanca Crédito Público ann am Popayán ann an 1825. Bha Mosquera na bhall mòran bhuidhnean saidheansail agus litreachais agus bha e uabhasach dòigheil air an fhoghlam phoblach. Bha e ainmeil mar sàr òraidiche. Phòs e a cho-ogha María Josefa Mosquera Hurtado, is fhuair iad còignear cloinne ri chèile: José María, Pedro, Rosa, Mariana agus Eusebia. Chaill e a lèirsinn ann an 1858 agus bhàsaich e ann am Popayán ann an 1878, aig 92 bliadhnachan a dh’aois.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Llansannan
250px|thumb|Llansannan 'S e baile anns an t-Bwrdeistref Sirol Conwy, a' Chuimrigh a tha ann an Llansannan. Ann an 2001 bha 1.291 duine a' fuireach an seo.
Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1015
MXV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1010an
Stèisean Ghleann Eagas
'S e Stèisean Ghleann Eagas (Beurla: Gleneagles railway station) an stèisean-rèile faisg air Gleann Eagas. Chaidh a thogail ann an 1919. <br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
Roinn-seòrsa:trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
23
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1923
Bàsan
Roinn-seòrsa:20an
Llandrillo-yn-Rhos
250px|thumb|Llandrillo-yn-Rhos 'S e baile anns an t-Bwrdeistref Sirol Conwy, a' Chuimrigh a tha ann an Llandrillo-yn-Rhos (Beurla: Rhos-on-Sea). Ann an 2001 bha 7,110 duine a' fuireach an seo.
Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1850an
Bha na 1850an, san 19mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1850 abus 31 an Dùbhlachd 1859. 'S e an còigeamh deichead den linn
Roinn-seòrsa:19mh linn *
Trefriw
250px|thumb|Trefriw 'S e baile anns an t-Bwrdeistref Sirol Conwy, a' Chuimrigh a tha ann an Trefriw. Ann an 2001 bha 1,338 duine a' fuireach an seo.
Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Eau Claire, Wisconsin
'S e prìomh-bhaile Wisconsin a tha ann am Eau Claire. Anns a’ bhliadhna 2000 bha 61,704 duine a’ fuireach an seo.
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1872.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Wisconsin
1860an
Bha na 1860an, san 19mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1860 is 31 an Dùbhlachd 1869. 'S e an siathamh deichead den linn.
Roinn-seòrsa:19mh linn *
Sandra White
Is e neach-poileataigs Albannach a tha ann an Sandra White BPA. Rugadh i air 17 an Lùnasdal 1951. Tha i na ball Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba. Bho 2011, tha i na ball Pàrlamaid na h-Alba airson sgìre Ghlaschu Cheilbhinn agus bha i na ball liosta airson Glaschu eadar 1999 is 2011. Dh'fhàs a mòr-chuid san Taghadh Albannach 2016 gu 4048.
Connspaid
Ann an 2015, dh'ath-thweet i dealbh anti-Sheimeach. Bha e air an eadar-lìn trì laithean mus do sguab i e às.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba Roinn-seòrsa:Glaschu Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Poileataigs
1016
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1016 (MXVI).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1010an
Port-adhair Obar Dheathain
thumb|Togalach a’ phuirt-adhair
Tha Port Adhair Obar Dheathain suidhichte mu 9.3 cilemeatair dhan àird an iar-thuath air meadhan bhaile Obar Dheathain.
Ceangal a-muigh
Roinn-seòrsa:Puirt-adhair na h-Alba
Leigheas Cas Ó Céin
'S e Leigheas Cas Ó Céin (Sgeulachd Chois’ Ó Céin, Sgeul Chois Ó Céin ) tè dhe na sgeulachdan as fhaide agus as ainmeil a chaidh a cruinneachadh ann am beul-aithris na Gàidhlig ann an Alba. 'S e an dreach as aithnichte dhen sgeulachd fear a chaith aithris le Lachlan MacNèill, griasaiche à Ìle, ri Eachann MacIllEathainn as leth Iain Òig Ìle (John Francis Campbell) air an 22mh latha dhen Mhàirt, 1871. B' e seo an sgeulachd Ghàidhlig a b' fhaide a bh' againn aig an àm, mu 30,000 facal de dh'fhaide, agus chaidh a foillseachadh ann an cruth leabhair le K. C. Craig ann an 1950.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Seann-sgeulachdan Roinn-seòrsa:Gàidhlig
Tranent
thumb|upright|Tranent
Tha Tranent ann an Lodainn an Ear. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 56′ 0″ Tuath agus 2° 57′ 0″ Iar.
Ann an 2001 bha 8,892 duine a' fuireach an seo.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
Conchobhar
'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Conchobhar. 'S e ainm baistidh fireann a th' ann. Thèid Conchobhar a-steach don Bheurla mar Connor.
Bunachas
'S ann bhon sheann Ghaeilge a tha an t-ainm Conchobhar agus is dòcha gu bheil e a' ciallachadh "gràdhadair nan con-seilge". Bha an t-ainm seo gu math cumanta anns na seann làithean ann an Èirinn, aig na rìghrean aca agus ann am miotas-eòlas Èireannach.
22
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1922
Conchobhar
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
22
Bàsan
Roinn-seòrsa:20an
Ysbyty Ifan
250px|thumb|Ysbyty Ifan 'S e baile ann am Bwrdeistref Sirol Conwy sa Chuimrigh a tha ann an Ysbyty Ifan. Ann an 2001 bha 221 duine a' fuireach an seo.
Pandy Tudur
250px|thumb|Pandy Tudur 'S e baile anns an t-Bwrdeistref Sirol Conwy, a' Chuimrigh a tha ann an Pandy Tudur.
Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Llandudno
Tha Slighe Costa na Cuimrigh a' dol tron bhaile.
Eachdraidh a' bhaile
Ged a bha tuineachaidhean anns an àite seo bho Linn an Uamha bha a' chiad tùs sgrìobhte a' nochdadh ann an 1284. Bha mainear ann aig an àm ud a bha a' gabhail a-steach trì bailtean: Y Gogarth anns an iar-dheas, Y Cyngreawdr anns an tuath agus Yn Wyddfid san àirde an ear-dheas. Ann an 1840 chaidh eaglais ùr a thogail agus an uair sin dh'fhàs Llandudno nas motha. Bha muinntir a' baile ag obair ann am mèinnearachd no ann an àiteachas no bhathar ag iasgach.
Blaenafon
Tha am baile Blaenafon ann an Torfaen, a' Chuimrigh. Tha e 20.6 mi (33.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 128.1 mi (206.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 5823 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 581 (10.0%); rugadh 92% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Torfaen Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Llandudno
Eachdraidh a' bhaile
Aig àm Bhioctoria chaidh am baile a chleachdadh airson saor-làithean a chur seachad. Dh'fhosgail rathad-iarainn an seo ann an 1858. An-diugh tha Llandudno na àite làithean-saora as motha anns a' Chuimrigh a tha suidhichte ri taobh na mara. Tha mòran togalaichean brèagha ann,m.e.: an taigh-cluiche Venue Cymru no cidhe Llandudno.
Bailtean Co-cheangailte
Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1870an
Bha na 1870an san 19mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1870 is 31 an Dùbhlachd 1879. 'S e na seachdamh deich-bliadhna den linn.
Roinn-seòrsa:19mh linn *
Frìth Inbhir Làthail
thumb|Sealladh air Abhainn Braoin le Frìth Inbhir Làthail air an làimh deas thumb|Frìth Inbhir Làthail 'S e sgìre air a' Ghàidhealtachd a th' ann am Frìth Inbhir Làthail (Beurla: Inverlael Forest). Tha e suidhichte air an rathad A835 eadar Ulapul is Gairbh, mu 6 mìle (9.6 km) deas air Ulapul. Tha Loch Bhraoin san iar oirre.
Chaidh an coille ann an Inbhir Làthail a phlanntachadh anns na 1930an. An dèidh nan craobhan a leagail airson a' ciad turas, thòisicheadh air daraich, beithean, caorainn fhàs an seo gus bith-iomadachd na sgìre a leasachadh. Tha fèidh agus iolairean-buidhe a' fuireach ann an Frìth Inbhir Làthail.
Tha an sgìre math airson coiseachd air sgàth nam Beann Rothaich agus nan seallaidhean brèagha. Seo cuid de na beann:
Ann an Lael Forest Garden a tha faisg air an A835 chithear craobhan cian-thìreach, tha an fheadhainn as sine as na 1870an. Aig an àm seo bha an oighreachd aig Sir John Fowler, prìomh innleadair (còmhla ri Sir Benjamin Baker) den drochaid Linn Giùdain.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas na h-Alba
Västra Götalands län
'S e Roinn (Suainis: län) na Suaine a th' ann am Västra Götalands län (Suomais: Länsi-Götanmaan lääni). Tha i na laighe air na crìochan le Nirribhidh, air an àirde an iar-dheas na dùthcha, gu deas air Värmlands län agus Örebro län. 'S e Göteborg a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1998. Sìnidh Västra Götalands län fad 25246.9 km² agus tha 1,615,084 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an còigeamh roinn as motha na Suaine a thaobh talmhainn agus an dara tè as motha a thaobh àireimh-sluaigh. 'S e Suainis tha ga bruidhinn an seo. Chan eil ach 10 sgìrean-riaghlaidh sa roinn seo, Borås agus Göteborg nam measg.
Freumhan an ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à väster (Gàidhlig: siar), agus Götaland (tìr nan Gotach) ann an Suainis a tha an t-ainm.
Eachdraidh
B' e Göte Bernhardsson a' chiad riaghladair nan roinne.
21
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1921
Bàsan
Roinn-seòrsa:20an
Richard Wagner
Beatha Wagner
Rugadh e ann an Leipzig anns a' Ghearmailt sa bhliadhna 1813. Chaochail athair, Carl Friedrich Wagner (1770–1813), nuair a bha e sia mìos a dh'aois. Phòs a mhàthair, Johanna Rosine Pätz (1778–1848), a-rithist san 28 an Lùnasdal 1814. B' e cleasaiche agus bàrd a bha ann an Ludwig Geyer (1778–1821), leas-athair Wagner, a chaochail nuair a bha Wagner ochd bliadhna a dh'àois. Canar gun robh trioblaid le fèin-aithne aig Wagner fad a bheatha air sgàth "an dà athair aige". Ghluais an teaghlach gu Dresden ann an 1814. Eadar 1821 agus 1827, an dèidh bàs an leas-athair, bha Wagner a' fuireach ann an Eisleben aig càirdean an teaghlaich.
Nuair a bha Wagner 16 bliadhna a dh'aois, chunnaic e an opara Fidelio (a chaidh a sgrìobhadh le Ludwig van Beethoven) ann an Leipzig. Bhon àm sin bha e soilleir do Wagner gum biodh e na cheòladair. Thòisich e pìosan ciùil a sgrìobhadh agus bho 1831 a-mach chaidh e don Oilthigh Leipzig. Anns a' bhliadhna 1833 chruthaich e a chiad opra: Die Feen ("Na Taibhsean").
San 24 an Sàmhain 1836 phòs e Wilhelmine "Minna" Planer (5 an t-Sultain 1809 - 25 am Faoilleach 1866) ann an Königsberg. B' e cleasaiche a bha innte. Eadar 1837 agus 1839 bha Wagner ag obair ann an Riga. An uair sin dh'fhalbh e air bàta gu Lunnainn. Air an t-siubhail seo a bha gu math stoirmeil, nochd am bun-bheachd mun "Der fliegende Holländer". Bho 1840 gu 1841 bha e a' fuireach ann am Paris agus an dèidh sin fhuair e obair ann an Dresden mar Kapellmeister aig an Semperoper. Air sgàth trioblaidean poileataigeach b' fheudar do Wagner a' Ghearmailt fhàgail agus chaidh e do Zürich (1849–1858) agus àitichean eadar-dhealaichte, gus an do dh'imrich e air ais don Ghearmailt ann an 1872. Chaidh an Richard-Wagner-Festspielhaus a thogail ann am Bayreuth a rèir phlanaichean Wagner.
Chaochail Wagner ann an Venice 13 an Gearran 1883.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Loch Aic
thumb|Loch Aic
Is e Loch Aic loch ann an Earra-Ghàidheal, tuath air Dùn Omhain. Tha e seachd mìle a dh' fhad, agus is iad Loch Aic agus Loch Laomainn an aon àrainn nàdarra aig seòrsa pollaig, 's e sin Coregonus clupeoides.
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
1017
MXVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1010an
Popasna
'S e baile eadar Kramatorsk agus Luhansk anns An Ucràin a th' ann am Popasna (Ucràinis: Попасна). Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheas na dùthcha, san roinn Luhanska Oblast. Tha 21,241 duine a' fuireach ann.
Soillse
Is e com-pàirteachas rannsachaidh a tha ann an Soillse a tha a' toirt còmhla Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean (gu h-àraidh Sabhal Mòr Ostaig), Oilthigh Obar Dheathain, Oilthigh Ghlaschu is Oilthigh Dhùn Èideann. Tha e gu h-àraid a’ dèanamh rannsachaidh air cor na Gàidhlig, airson ’s gum bi seo ’na bhun-stéidh air polasaidhean aig an Riaghaltas is eile a bheireas taic dhan chànan.
Popasna
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1878, nuair a thogail rèile eadar Kramatorsk agus Debaltseve. Bha am baile fo sgàile is fo bhuaidh feachdan Nàsach eadar 1941 agus 1943 ri linn An Dàrna Cogaidh, agus thog iad prìosan an seo. Ann an 1991, thàinig Popasna gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Ri linn Ionnsaigh na Ruise air an Ucràin ann an 2022, thuit am baile gu aonadan Ruiseanach air 26 an Giblean 2022. Rinn na Ruiseanaich fìor dhroch sgrios air a' bhaile, a bha air a mhilleadh gu buileach.
Soillse
B’ e Rob Dunbar a’ chiad phroifeasair agus ceannard aig Soillse 2010-2013. Thòisich Conchúr Ó Giollagáin mar phroifeasair agus ceannard sa Ghiblean 2014.
Popasna
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2021, 's e Ruisis a tha a' mhòr-chuid caol nan daoine ann am Popasna a' bruidhinn (49.44%), ged a tha mion-chuid ann le Ucràinis cuideachd (27,89%).
Soillse
Chaidh Soillse a stèidheachadh mar ghoireas rannsachaidh aig ìre ro-innleachd a bhiodh comasach air fianais, dearbhadh agus tuigse fhreagarrach a thoirt do phoileasaidhean poblach a bhiodh air an dealbhachadh airson ath-nuadhachadh a thoirt air cor na Gàidhlig ann an Alba san latha an-diugh agus san àm ri teachd.
Popasna
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ucràin
Soillse
Amasan
Tha Soillse a’ toirt còmhla ghoireasan rannsachaidh agus chomasan rannsachaidh airson nam prìomh amasan seo:
20
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1920
Soillse
Cuspairean Rannsachaidh
Cuide ri pròiseactan air corpas na Gàidhlig agus ionnsachadh na Gàidhlig, tha Soillse an sàs gu mór ann am Pròiseact Rannsachaidh Gàidhlig nan Eilean, le toraidhean gu bhith a’ tighinn a-mach tràth ann an 2018.
1018
Bàsan
Roinn-seòrsa:1010an
20
Bàsan
Roinn-seòrsa:20an
Conn
'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Conn. 'S e ainm baistidh fireann a th' ann. Mar as trice cha chuirear an t-ainm seo don Bheurla, ach uaireannan thèid Conn a chleachdadh mar ainm goirid airson an ainm Bheurla Connor.
Bunachas
Canar gun thàinig an t-ainm Conn bho sheann fhacal Cheilteach a tha a' ciallachadh "ceannard".
Cruthan eile
'S e Connan am meanbh-ainm airson "Conn".
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
Vestra Fiold
'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' ann an Vestra Fiold.
Suidheachadh
Tha e suidhichte aig ceann a thuath Mòr-thìr, Arcaibh iar air Greeny Hill. 'S e HuMP a th' ann an Vestra Fiold. Tha e 129m (423 troigh) de dh'àirde agus 's e Milldoe - Mid Tooin a mhàthair-mhullaich. Air mullach na beinne chithear da chàrn. 'S e an càrn as deasaiche a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. Tha e mu 60m deas air an leac thriantanachd.
Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Vestra Fiold san 21 an Dùbhlachd 2012 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills".
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh Roinn-seòrsa:HuMP
1880an
Bha na 1880an, san 19mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1880 is 31 an Dùbhlachd 1889. 'S e na h-ochdamh deich-bliadhna den linn.
Roinn-seòrsa:19mh linn *
Delft
‘S e baile baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) air iomall Rotterdam agus Den Haag, ann an ceann a deas Na Tìrean Ìsle a th' ann an Delft (IPA: dɛɫft, Laideann: Delphi Batavorum). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Schie, 1m os cionn ìre na mara, anns an roinn Òlaind a Deas (Duitsis: Zuid-Holland), 54km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 100km bho Eindhoven, 55km bho Bhreda, 72km bho Tilburg agus 53km bho Utrecht. Chaidh Delft a chlàradh airson a' chiad turas san 11mh Linn agus fhuair e a chuid chòirichean (Duitsis: Stadsrechten) air 15 an Giblean 1246. Tha 99,280 duine a' fuireach ann. 'S ann às a' ghnìomhair Duitsis delven, a tha a' ciallachadh mèinneadh, a th'ann ainm a' bhaile. Thoisich obair crèadhadaireachd ann an Delft mu 1640, stuth air a bheil Delfts blauw (Gorm à delft).
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Mukawa
‘S e baile beag ann an ceann a tuath na Seapaine a th’ ann am Mukawa (Seapanais: むかわ町). Tha e suidhichte ri taobh mara, anns an Sgìre (Seapanais: 地方/Chihō) Iburi, anns an Roinn (Seapanais: 県/ken) Hokkaidō (Eilean Hokkaidō). Tha e 788km air falbh bho Thokyo, prìomh-bhaile na dùthcha, 1,041km bho Osaka agus 1,054km bho Kobe. Tha 9,639 daoine a’ fuireach ann am Mukawa. Chaidh am baile Mukawa (むかわ町) a stèidheachadh ann an 2004 nuair a chuireadh seann Mhukawa (鵡川町) agus Hobetsu (穂別町) ri chèile.
Iomraidhean
鵡川町 鵡川町 (2006年以前)
Sigmund Freud
Chuir e air bhonn psychoanalysis agus bha ùidh mhòr aige ann an neo-mhothachadh agus bruadaran. Is às-san a thàinig am bun-bheachd de id, ego is super-ego. Anns a' chiad dol a-mach bha e gu math dlùth air Carl Gustav Jung ach chaill iad a-mach à chèile air sàilleabh 's gun do dh' fhàs na beachdan aca cho eadar-dhealaichte : chuireadh Freud cuideam as motha air fonn-collaidh (libido), ach smaoinich Jung gu bheil togradh air cumhachd a cheart cho cudromach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ostair Roinn-seòrsa:An t-Seic Roinn-seòrsa:Iùdhaich
1019
MXIX
Aspen, Colorado
'S e baile ann an Colorado, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Aspen. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 6,658 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 2,579m os cionn ìre na mara,
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1879.
Hendrik Verwoerd
B' e Hendrik Frensch Verwoerd (Amsterdam, 8 an t-Sultain 1901 - iKapa, 6 an t-Sultain 1966) neach-poileataigs Afraganach geal ri linn Apartheid ann an Afraga a Deas. Bha Verwoerd na phrìomhair fad ochd bliadhna dìreach an dèidh Johannes Gerhardus Strijdom agus thathar ag ràdh gur e Ailtire Apartheid a bh' ann.
Beatha
Chaidh e a chur gu bàs ann an 1966 le Communach à Mòsaimbic air an robh Dimitri Tsafendas. Dh'inimrich an teaghlach aige gu Afraga a Deas ann an 1901 agus le sin 's e Afrikaans agus Duitsis an dà Chànain a fhuair Verwoerd bho ghlùn.
Iomraidhean
Verwoerd, Hendrik Verwoerd, Hendrik Verwoerd, Hendrik
7 an Dùbhlachd
'S e 7 an Dùbhlachd an 341mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (342mh ann am bliadhna-leum). Tha 24 làithean air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumbnail|200px|[[Lucía Etxebarria]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Croesyceiliog
Tha am baile Croesyceiliog ann an Torfaen, a' Chuimrigh. Tha e 14.3 mi (23.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 123.8 mi (199.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 5111 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 554 (10.8%); rugadh 86% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Örebro län
'S e Roinn (Suainis: län) na Suaine a th' ann am Örebro län  (Suomais: Länsi-Götanmaan lääni). Tha i na laighe air na crìochan le Nirribhidh, air an àirde an iar-dheas na dùthcha, gu deas air Värmlands län agus Örebro län. 'S e Örebro a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1779. Sìnidh Västra Götalands län fad 8,517 km² agus tha 291,012 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 13mh roinn as motha na Suaine a thaobh talmhainn agus an 9mh tè as motha a thaobh àireimh-sluaigh. 'S e Suainis tha ga bruidhinn an seo. Chan eil ach 12 sgìrean-riaghlaidh sa roinn seo, Laxå agus Örebro nam measg.
Freumhan an ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à väster (Gàidhlig: siar), agus Götaland (tìr nan Gotach) ann an Suainis a tha an t-ainm.
Eachdraidh
B' e Gustaf Eriksson Leijonhufvud a' chiad riaghladair nan roinne.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An t-Suain
6 an Dùbhlachd
'S e 6 an Dùbhlachd an 340mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (341mh ann am bliadhna-leum). Tha 25 làithean air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|Beatha Naomh Neacail le [[Fra Angelico]]
Bàsan
thumb|Iona ('Ì Chaluim Chille') le Francis Cadell
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Muireann Nic Amhlaoibh
Is e seinneadair agus ban-Ghaidheal, as Gaeltacht Corca Dhuibhne, Contae Ciarrai, Eireann a tha ann am Muireann Nic Amhlaoibh. Tha i a' seinn aig an còmhlan-ciùil tradaiseanta Danú. Rugadh i ann an Inis Oírr, an t-eilean as lugha de na h-Eileanan Arann (Gaeilge: Oileáin Árann) ann an 1978.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Gàidheil Nic Amhlaoibh, Muireann Nic Amhlaoibh, Muireann
1020
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1020 (MXX).
Port-adhair Dhùn Èideann
thumb|Tùr-stiùiridh aig a' phort-adhair
Tha Port-adhair Dhùn Èideann (Beurla: Edinburgh Airport) suidhichte mu 13km dhan àird an iar amr meadhan Dhùn Èideann. ’S e seo am port-adhair as trainge ann an Albainn agus an siathamh port-adhair as trainge anns an Rìoghachd Aonaichte.
Dh’fhosgladh e ann an 1916. Tha e an-dràsta fo rian Global Infrastructure Partners (GIP). Cheannaich GIP am port-adhair ann an 2012.
Ceangal a-muigh
Roinn-seòrsa:Puirt-adhair na h-Alba
Murt na h-Apann
thumb|Càrn-cuimhne Muirt na h-Apann faisg air Baile a' Chaolais. Thachair Murt na h-Apann air 14 an Cèitean 1752 anns an Apainn. Chaidh Cailean Caimbeul à Gleann Iubhair (ris an canar "an Sionnach Ruadh"), a bha na sheumarlan do dh'oighreachdan arfuntaichte Chlann Stiùbhard aig an àm sin, a mharbhadh le snìpear. Chan eil fhios chun an latha an-diugh cò a loisg e, ach chaidh Seumas Stiùbhart (ris an canar "Seumas a' Ghlinne") a chrochadh mar phàirtiche, ged a bha e a' tagairt chun an deireadh gun robh e neo-chiontach. Chleachd Robert Louis Stevenson an tachartas anns an nobhail ainmeil Kidnapped aige.
Sgrìobh Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir marbhrann airson Cailean Caimbeul à Gleann Iubhair, "Cumha Chailein Ghlinn Iubhair".
Dh'fhosgail slighe baidhseagail a tha cumail a' mhuirt air chuimhne ann an 2013.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
Bearaig a Tuath
Nuair a chaidh eilthirich do Cill Rìmhinn, chaidh iad mar as trice do Bearaig a Tuath gus an aiseag do Earlsferry ann am Fìobha a ghabhail. Thachair deuchainn buidseachd ann an 1591 nuair a rinneadh casaid air boireannach stoirm a chruthachadh gus bàta an Rìgh Seumas VI a chur fodha. Chaidh e na bhaile-turasachd san 19mh linn an dèidh don loidhne rèile gu Dùn Èideann a thogail.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
1021
MXXI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1020an
Eididh nan Clach Geala
'S e beinn ann am Frìth Inbhir Làthail air a' Ghàidhealtachd a th' ann an Eididh nan Clach Geala. Tha e 927m de dh'àirde agus 's e Beinn Rothaich a th' ann. Tha e suidhichte san ear den rathad A835 agus mu 14km san ear-dheas air Ulapul. Tha an t-ainm a' toirt iomradh air a' chloich-ghràin a bheir dath geal air coltas na beinne. A rèir coltais tha eididh a' ciallachadh nead. Mar as trice bithear a' dèanamh air a' bheinn seo bho cheann a deas Loch Bhraoin. Dh'fhaodadh a ceangal le Cona Mheall, Meall nan Ceapraichean agus Beinn Dearg. Dh'fhaodadh cuideachd coiseachd bho Loch Droma nas fhaide deas air an rathad. Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air An Teallach, beanntan Frìth Fanaich, Asaint agus Beinn Uais.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
1022
MXXII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1020an
8 an Dùbhlachd
'S e 8 an Dùbhlachd an 342mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (343mh ann am bliadhna-leum). Tha 23 làithean air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Màiri I, Ban-rìgh Alba]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Chaguanas
‘S e baile meadhanach air àirde an iar-thuath Thrianaid agus Tobago a th’ ann an Chaguanas. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1779 leis na Sasannaich. Tha e suidhichte faisg air a’ Bhoglach Caroni, ri taobh na h-aibhne Chaparo, aig 48m os cionn ìre na mara, 23km air falbh bho Phointe-à-Pierre, 26m bho San Fernando agus 18km bho Phort of Spain, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 67,433 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Roinn Charaibeach Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Teàrlach Ceanadach
Bha Teàrlach Ceanadach (Beurla: Charles Kennedy) ʼna neach-poileataigs de chuid aʼ Phàrtaidh Libearalaich Dheamocratach ann am Breatainn. Bha e ʼna cheannard air aʼ Phàrtaidh Libearalach Deamocratach bho 1999 gu 2006, agus ʼna bhall de Phàrlamaid Westminster bho 1983 gu 2015. Chaidh a thaghadh aig aois 23 a riochdachadh Rois, Chrombaidh agus an Eilein Sgitheanaich ann an 1983. Chaill e a sheat Rois, an t-Eilean Sgitheanach agus Lochabar don Phàrtaidh Nàiseanta sa' Chèitean 2015 is chaochail e san Ògmhios.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Cwmbrân Uchaf
Tha am baile Cwmbrân Uchaf ann an Torfaen, a' Chuimrigh. Tha e 13.9 mi (22.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 125.7 mi (202.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 5039 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 520 (10.3%); rugadh 90% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Leiden
‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Den Haag ann an ceann a deas nan Tìrean Ìsle a th' ann an Leiden (IPA: lɛi̯.də(n), Fraingis: Leyde, Frysk: Leien, Laideann: Lugdunum Batavorum). Tha e suidhichte aig 6m os cionn ìre na mara, eadar Loch t’ Joppe agus Loch Valkenburgse Meer, ri taobh na h-aibhne Rijn, anns an roinn Òlaind a Deas (Duitsis: Zuid-Holland), 36km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 27km bho Rotterdam, 183km bho Ghroningen, 105km bho Eindhoven agus 44km bho Utrecht. Chaidh Leiden a chlàradh airson a' chiad turas ann an 860 mar Leithon agus fhuair e a chuid chòirichean (Duitsis: Stadsrechten) ann an 1266. Stèidheachadh oilthigh an seo ann an 1575 cuideachd. Tha 119,747 duine a' fuireach ann. Tha ann t-ainm Leiden a’ ciallachadh Dùn Lugh, bhon Cheilteach dunum agus lug.
Thomas Guthrie
B' e searmonaiche agus gràdhaiche-daonna a bha ann an Thomas Guthrie.
Rugadh e ann am Breichin 'sa bhliadhna 1803 gu athair a bha ag obair mar bancair agus probhaist.
Cha tug fad sam bith mus do thoisich am foghlam aige, agus athair ga chuir fhèin agus a bhràthair gu breabadair anns an coimhearsnachd, a bhiodh gan teagaisg mar oide fhad 's a bhiodh e ag obair a breabadaireachd.
Aig aois 12 thoisich e mar oileanach aig Oilthigh Dhùn Èideann, agus ged chuir e seachad 10 bliadhna an sin ag ionnsachadh feallsanachd, diadhaireachd, agus corp-eòlas, bha e fhèin dham beachd “beyond the departments of fun and fighting, I was in no way distinguished at college.”!
Ged bha airson dreuchd a ghabhail mar ministear, bha dì-chothroman ann agus mar sin chaidh e dhan Fhraing airson 2 bhliadhna a chuir seachad aig Oilthigh am Paris ag ionnsachadh mu leigheas.
Magh Mhoire
'S e baile ann an Lodainn an Ear faisg air Tranent a tha ann am Magh Mhoire (Beurla: Macmerry). Bha 1113 duine a' fuireach ann ann an 2001 agus 1345 ann an 2011.
Thomas Guthrie
Mu dheireadh, an 1838, thill e a Dhùn Èideann agus e air àite fhaighinn aig Old Greyfriars Church.
Magh Mhoire
Thogadh togalaich airson na raon-adhair armach ann an 1942. Tha an rathad A1 agus ionad dàta Banca Rìoghail na h-Alba ann an làrach seo a-nis.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
Thomas Guthrie
Bha connspaidean a dol a thaobh de mar a bha Eaglais na h-Alba air a riaghladh mu'n am seo, agus beagan bhliadhnachan an deidh dha tilleadh a Dhùn Èideann, bhris an Eaglais agus bha Thomas Guthrie a miosg na ceannardan a stèidhich an Eaglais Shaor.
Seach gun robh cliù cho mòr aige mar duine tarraingeach agus fileanta, chaidh fhàgail os cionn am Manse Fund agus e strì airson airgead a chruinneachadh airson an Eaglais Shaor. An deidh dha cuairteachadh gu iomadh sgìre agus coimhearsnachd – agus a cosnadh am far ainm “the big beggar” oir 's gur e duine cho mòr, tapaidh, a bh' ann 6 troigh gu leth – tharraing e còmhladh barrachd air £100k – fiach mu £15m ann an airgead latha an diugh - airson an Eaglais Shaor a chuir air dòigh agus a chumail a dol.
Ge'd a b' fhiach bruidhinn air airson am buaidh a bh' aige air an eaglais abhainn, 's e dh'fhàg e sònraichte ainmeil nuair a bha e beò na h-oidhirpean a rinn e cothroman foghlam a thoirt do na cloinn a bu bhochd ann an Alba agus cuideachd mar a bhiodh e strì ann aghaidh cron an deoch làidir agus an obair a rinn e a thaobh iomadh charthannas eile.
Aig an am a bha seo, bha cumanta gu leòr cloinn a lorg anns am prìosan, agus an 1845 bha mu 1,000 bhalach agus nighean òg à Dùn Èideann sa phrìosan.
“'with worthless, drunken and abandoned parents for their only guardians, there were thousands of poor innocent children, whose only chance of being saved from a life of ignorance and crime lay in a system of compulsory education”'
Agus e cuideachd a bruidhinn air na cloinn a bha seo 's e ag ràdh:
“these Arabs of the city are as wild as those of the desert.”
Dh'ionnsaich e mu na 'ragged schools' a bha air nochdadh an toiseach am Portsmouth agus, nas fhaisg air fhèin, an Obar Dheathain.
Dh'fhosgail e fhèin 'ragged school' anns an aon togalach far a bheil an Camera Obscura – a chum Patrick Geddes a dol – fhathast 'san latha an diugh.