cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Meuse
'S e département na Frainge a tha ann am Meuse. Tha e na laighe ann an Lorraine.
Blàr Jutland
thumb|Blàr Jutland, 1916
B’ e cath mara a bha ann am Blàr Jutland (Beurla: Battle of Jutland; Gearmailtis: Skagerrakschlacht) a chaidh a chur bho 31 an Céitean gu 1 an t-Òg-mhios 1916 eadar cabhlach na Breatainne agus cabhlach na Gearmailte mar phàirt den Chogadh Mhór, 1914-1918. Chaidh a chur sa Chuan a Tuath, faisg air costa Jutland san Danmhairg.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Blàran a' Chiad Chogaidh
Dail Mhaol Chiarain
thumb|Mansa Dhail Chiarain 'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir a Deas a tha ann an Dail Mhaol Chiarain (Beurla: Dailly). Tha e suidhichte air bruach Abhainn Gharbainn. Tha e mu 5 mìltean air àird a deas a’ Mhaigh Baoghail agus mu 3.1 mìltean ear air Seann Dail Mhaol Chiarain.
Chaidh a thogail mar bhaile gual-tochladh anns na 1760an.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Deas
Crith-thalmhainn
Tha crith-thalmhainn na ghluasad mòr den talamh. Tha iad gu math cumanta ann an California, Sealainn Nuadh agus Iapan. Marbhaidh iad miltean de dhuine.
Bha crith-thalmhainn ann an Haiti air 12 am Faoilleach 2010. thumb|center|600px| [[San Francisco an dèidh crith-thalmhainn 1906]]
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Eòlas-talmhainn
Beus
Tha beus a’ ciallachadh fuaim ìosal. Is urrainn do sheinneadair a bhith na bheus, neo inneal-ciùil.
Roinn-seòrsa:Ceòl
BBC Radio Cymru
'S e stèisean-rèidio a tha ann am BBC Radio Cymru. Tha e pàirt den BBC Wales agus craoladh ann an Cuimris. Craoladh BBC Radio Five san oichdhe gach là
Ceangal a-muigh
Roinn-seòrsa:BBC Roinn-seòrsa:Rèidio Roinn-seòrsa:A' Chuimrigh
Cedar Rapids, Iowa
'S e baile ann am Iowa, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Cedar Rapids. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 126,326 duine a’ fuireach an seo.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1849.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Iowa
Lech Wałęsa
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine às a' Phòlainn Roinn-seòrsa:Duais Nobel airson Sìthe
Loch nam Breac Dearga (faisg air Loch Monar)
thumb| Loch nam Breac Dearga
'S e loch beag ann an Alba a th' ann an  Loch nam Breac Dearga. Tha e suidhichte air a' Ghàidhealtachd, san àird a tuath air Loch Monar air leathad an ear Mhaoile Lunndaidh.
Tha uisge Loch nam Breac Dearga a' sruthadh a-steach do dh'Allt a' Choire Fhionnaraich agus an nuair sin do Loch Monar.
Ceanglaichean a-mach
Loch nam Breac Dearga
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Comann Camanachd Lobhait
Is e sgioba camanachd a tha anns a' Chomann Camanachd Lòbhait (Beurla: Lovat Shinty Club), aig a tha am frith-ainm A' Mhoroich.
Tha iad a' cluich sa' Phrìomh Lìg.
Duaisean
Bhuannaich iad Cupa na Camanachd ann an 1953 is 2015.
Sirte
‘S e baile mòr agus port ann an cridhe Libia a th’ ann an Sirte (Arabais: سرت, Greugais: Σύρτις). ‘S ann às a’ Ghreugais Surtis (àite creagach gainmheil th’ann an t-ainm is tha am baile dìreach ri taobh A’ Chamais Sirta. Tha e suidhichte ri taobh na mara aig 39m os cionn ìre na mara, anns an sgìre is an roinn leis an aon ainm. Tha e 342km air falbh bho Bhengazi, 193km bho Mhisrata agus 372km bho Tripoli, (prìomh-bhaile na dùthcha)
Prìomh-bhaile
right|thumb|300px|[[Dùn Èideann]]
Sirte
Chaidh Sirte a stèidheachadh ann an 1842 leis na Turcaich, ged an robh an daingneach Phoenecianach Macomedes-Euphranta faisg air làimh o shean. Tha 75,358 duine a’ fuireach anns an àite, an còigeamh baile as motha na dùthcha agus Tha oilthigh làidir anns a’ bhaile. Chaidh mòran aonaidhean is còrdaidhean a dheànamh ann an Sirte fad na Deachdaireachd, bho 1969 gu 2011.
Prìomh-bhaile
Is ann am prìomh-bhaile a gheibhear pàrlamaid no luchd-riaghlaidh dùthcha, air neo riaghaltas. Tha e na cheann-bhaile, a tha an eisimeil sgìre (m.e. Inbhir Nis), dùthaich neo nàisean (m.e. Dùn Èideann), stàit (m.e. Lunnainn), neo fiu’s Aonadh (m.e. am Bruiseal).
Sirte
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Afraga a Tuath Roinn-seòrsa:Bailtean
545
Bàsan
Roinn-seòrsa:540an
Newport, Rhode Island
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1639.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Rhode Island
Nobhailiche
thumb|right|300px
'S e nobhailiche (à Spàinntis: novela) sgrìobhadair a sgrìobhas nobhailean, gnè litreachail a thàinig dhan bhàrr san Ath-bheòthachadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Leabhraichean Roinn-seòrsa:Litreachas
Banca Rìoghail na h-Alba
thumb|Prìomh-oifis ann an [[Dùn Èideann]] 'S e fear de na bancaichean as motha anns an t-saoghal a tha ann am Banca Rìoghail na h-Alba (Beurla: Royal Bank of Scotland/RBS). thumb|Banca Rìoghail na h-Alba
Ann an 2008, bha am Banca Rìoghail na h-Alba air pàirt-shealbhaichte leis an stàit.
Roinn-seòrsa:Bancaichean Roinn-seòrsa:Eaconomachd
249
Bàsan
Roinn-seòrsa:240an
Chocontá (Cundinamarca)
'S e baile beag ann an Cundinamarca, Coloimbia, a th’ann Chocontá neo Santiago de Chocontá. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha aig 2,655m os cionn ìre na mara agus dìreach 75km air falbh bho Bhogotá, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e baile le gnàth-shìde caran fuar a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach dhe 13˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1538.
Freumhan an Ainm
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chaidh ainmean-àite a chruthachadh le freumhan anns na creideamhan nan Spàinnteach: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus San Juan de Pasto. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm aige oir tha Naomh Seumas, neo Santiago ann an Spàinntis uabhasach cudromach ann An Spàinn. Tha na h-ùghdarrasan ionadail dhen bheachd gur e ainm Chibcha a th'ann Chocontá, mar as àbhaist ann an Cundinamarca. Tha e a' ciallachadh Treabhadh a’ Chaidreamhaich Math.
Sluagh a' bhaile
Tha 19,512 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, neo 10,292, a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin. ‘s e pàtran àireimh-shluaigh traidiseanta a th’ann fhathast ann an Chocontá.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Chocontá, ach tha 14.3% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 91.1% dhe na daoine ann am Chocontá leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 16% dhe na dachannan.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Chocontá. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
Daoine Ainmeil
Chaochail Michuá agus Saguamanchica an seo ann an 1490.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Calum MacLeòid (cluicheadair criogaid)
Bithidh e a' cluich airson sgioba criogaid Warwick, no Warwickshire County Cricket Club, aig ìre roinneil agus airson sgioba nàiseanta na h-Alba agus, an dèidh na Ashes 2009, airson Sasainn, aig ìre eadar-nàiseanta.
Tùsan
Roinn-seòrsa:Gàidheil MacLeoid, Calum MacLeoid, Calum
BBC Raidió Uladh
'S e stèisean-rèidio a tha ann am BBC Raidió Uladh (Gàidhlig: BBC Rèidio Ulaidh; Beurla: BBC Radio Ulster). Tha e pàirt den BBC Thuaisceart Éireann. Bidh BBC Radio Five a' craoladh san oichdhe gach là.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:BBC Roinn-seòrsa:Èirinn a Tuath Roinn-seòrsa:Rèidio
Y Creunant
Tha am baile Y Creunant ann an Castell-nedd Port Talbot, a' Chuimrigh. Tha e 29.9 mi (48.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 156.0 mi (251.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1851 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 465 (25.1%); rugadh 88% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Castell-nedd Port Talbot Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Grimstad
‘S e baile meadhanach agus port iagsaich ann an ceann a deas Nirribhidh a th’ ann an Grimstad. Tha e suidhichte ri taobh na Skagerrak eadar sreath dhe sgeirean (Nirribhis: Skjærgård), 278km air falbh bho Oslo (prìomh-bhaile na dùthcha) agus 487km bho Bhergen. Tha 20,497 duine a’ fuireach anns a’ bhaile air fad, 10,668 dhuibh anns a’ bhaile fhèin.
Daoine ainmeil
Chaochail an sgrìobhadair Knut Hamsun (1859 – 1952) ann an Grimstad.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Nirribhidh
Bhatain
'S e baile ann an Gallaibh a tha ann am Bhatain neo a' Bhatan (Beurla: Watten). Tha "Bhatain" a' tighinn bho Lochlannais vatn (loch neo poll), agus gun teagamh 's e Loch Bhatain air a bha e a' bruidhinn.
Tha am baile suidhichte air rathad mòr (A882-A9) eadar Inbhir Ùige agus Inbhir Theòrsa, mu dhà chilemeatairean deug (ochd mìlean) iar air Inbhir Ùige agus faisg air Abhainn Ùige agus Loch Bhatain. 'S e an loch as motha ann an Gallaibh a tha sin.
Moselle (département)
'S e département na Frainge a tha ann am Moselle . Tha e na laighe ann an Lorraine.
Se Metz a tha na prìomh-bhaile.
Mial
right|250px
Tha mial na frìde bheag a bhios beò air ainmhidhean agus luibhean. Se faoighiche a tha innte.
Uaireannan, cuirear an t-ainm "mial" air gartan.
Roinn-seòrsa:beathaichean
Carl Pontus Gahn
B' e saighdear às an t-Suain a bha ann an Carl Pontus Gahn af Colquhoun.
Rugadh e ann am Falun ann an 1759 agus chaidh e san arm agus e ach 14 bliadhna a dh'aois. Ann an 1778 chaidh e ann an seirbheis na Frainge is shabaid e ann an trì iomairtean an aghaidh na Rìoghachd Aonaichte. Shabaid e cuideachd airson nan Tìrean Ìsle an aghaidh na h-Ostaire is airson nam Pruiseanach ann an Silesia. As dèidh dha thilleadh dhan Suain bha e an sàs ann an iomairtean ann am Fionnlann.
Chaidh uaisleachadh ann an 1809 is ghabh e an ainm "af Colquhoun" air sgàth 's gun do chreid e gun robh a theaghlach aig Clann a' Chombaich. Chaochail e ann an 1825.
B' e bràthair Johan Gottlieb Gahn, ceimigear a lorg mangaineis.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Anann
B’e anann neo ubhal-ghiuthais (Ananas comosus) meas mòr sùghmhòr le craiceann gathach air. Cuirear sna canaichean, agus air hama mar “gammon steak”. Tha e tùsail ann an Aimearaga a Deas.
Roinn-seòrsa:Measan
Baile na Tràgha
'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir a Deas a tha ann am Baile na Tràgha (Beurla: Ballantrae). neo Baile na Tràighe.
A-rèir Iain Mhic an Tàilleir b' e Cill Chuithbeirt an seann ainm a bha air a' bhaile.
Tha am baile ainmeil airson an leabhair a sgrìobh Robert Louis Stevenson: The Master of Ballantrae.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Deas
Loch nam Madadh
'S e Loch nam Madadh (Beurla: Lochmaddy) prìomh-bhaile Uibhist a Tuath. An sin tha aiseagan a' dol eadar Loch nam Madadh is Ùig anns an Eilean Sgitheanach le Caledonian Mac a' Bhriuthainn. Bha Ospadal Loch nam Madadh air a dhùnadh ann an 2001. Tha ionad-ealan agus taigh-tasgaidh, Taigh Chearsabhagh, ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Uibhist a Tuath
Casanare (Roinn)
'S e tè dhe na 32 roinnean ann an Coloimbia a th' ann an Casanare. 'S e Yopal prìomh-bhaile na roinne. Chan eil àireamh-sluaigh mhòr ann.
Ceanglaichean A-mach
Mapa oifigeil na roinne
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Tunja
‘S e baile meadhananch ann an Coloimbia, agus prìomh-bhaile na roinne Boyacá, a th’ann Tunja neo Santiago de Tunja. Tha e suidhichte ann an iar-mheadhan na dùthcha anns an sgìre ris an canar Alto (Àrd) Chicamocha, 122km air falbh bho Bhogotá. . Tha farsaingeachd dhe 118 km² aige, 87% dhuibh air an dùthaich agus 13% anns a’ bhaile fhèin. Tha meadhan a’ bhaile Tunja suidhichte aig 2,775m os cionn ìre na mara, ach tha an t-àite as àirde am broinn crìochan a’ bhaile aig 3,200m os cionn ìre na mara, ri taobh Cucaita. Tha an t-àite as ìsle suidhichte aig 2,400m os cionn ìre na mara, ri thaobh Moniquirá.
Bha àireamh-sluaigh dhe 154,096 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a' chunntais-sluaigh mu dheireadh. 'S e Tunja an 31mh baile as motha na dùthcha.
Tha crìochan aige leis na bailtean beaga dhe Motavita agus Cómbita air an ceann a tuath, le Oicatá, Chivatá agus Soracá air an àirde an ear, le Boyacá, Ventaquemada agus Samacá air an ceann a deas, agus mu dheireadh thall le Samacá, Sora agus Cucaita air an àirde an iar. Chaidh e a steidheachadh leis na Spàinntich 6mh an Lùnasdal 1539.
‘S e sgìre fo riaghladh sònraiche a bh’ann, ro Bhun-Reachd 1991.
Ainm an àite
‘S ann às a’ chànan tùsanach Hunza a thàinig ainm a’ bhaile, a tha a’ ciallachadh "Fireannach Faiceallach". Cha robh an t-ainm Santiago de Tunja air a-riamh, ged a tha feadhainn ga chreidsinn co-dhiù. Tha troimh-chèile ann taobh an ainm air sàilleabh an dòigh mar a rinneadh parraistean a’ bhaile: Parraiste Mhoire an Sneachda (Spàinntis: Señora de las Nieves) mu thuath; Naomh Barabail (Spàinntis Santa Bárbara) mu dheas, agus Naomh Seamus à Tunja (Spàinntis: Santiago de Tunja) dìreach ann am meadhan a’ bhaile. ‘S e Naomh Seamus an Abstol, Sàr Naomh na Spàinne, a th’ ann Sàr Naomh a’ bhaile is tha an t-ainm aige air a’ Chathair-eaglais cuideachd. Le sin ‘s e Parraiste na Cathaire-Eaglais aig Naomh Seamus an t-Abstol a tha air a’ pharraiste, ach chan air a’ bhaile.
Tuasgladh a’ Bhaile
Dh’fhàg an ceannsaiche Gonzalo Jiménez de Quesada am baile Santa Marta anns a’ Ghiblean 1536, is thog e airsan mu dheas. Bha e ag amas air El Dorado a lorg is a chur an greim.
An ceann mòran mhìos air an rathad, choinnich e na rìoghachdan beaga a bha fo bhuaidh an Zipa, is mhothaich e nach robh na bailtean sin air an tìr àrd eadar Cundinamarca agus Boyacá cho inntinneach dhàsan fhèin. Fhad ‘s a bha e a’ lorg El Dorado fhuair e naidheachdan mu dheidhinn smàragan ann an Somondoco, a bharrachd air teachdaireachd neo dhà mu dheidhinn a’ chinn-chrìche aige anns an tìr ìosal rèidh oithireach (Spàinntis: Los Llanos Orientales). Ràinig Jiménez de Quesada Turmequé air 2 an t-Ògmhios 1537, a bha fo bhuaidh an Zaque. B’ fheudar dhàsan buaidh a thoirt air na Muiscas (gun chudthrom, na bheachdsa), air sgàth 's gun do dh’fhàilig iomairtean airson a dhol a-mach dha na tìrean ìosal tro thaobh an ear agus taobh an ear-thuath na tìrean àrda.
Tunja nuair a ràinig na Spàinntich
Mar iomadh sgìre Muisca, bha uiread mhòr dhe taighean gan sgaoileadh air feadh na roinne anns an làrach far an do steidhich na Spàinntich am Baile. Bha dùn neo dhà aig rìghrean (neo Zaque) mar Quemuenchatocha, Aquiminzaque (Aquim/Quiminza) agus an ceann-fheadhna aig Boyacá, anns na h-àiteachan àrda air an àirde an iar a' bhaile, ris an canar San Lázaro an latha an-diugh. A bharrachd air sin, bha corra thaigh air leathadan na cnuic air an àirde an ear cuideachd, bhon an t-slighe gu Santafé gu ruige làrach ann an ceann a tuath a' bhaile.
Ceannsachadh a’ Bhaile
‘S e ceannsachadh gu math furasda a bh’ ann an dèidh gun do deach Quemuenchatocha a chur an greim le Jiménez de Quezada. A dh'aindeoin sin, chaidh esan a leantainn fhad ‘s a bha e beò fhathast leis a’ cheann-feadhna òg Aquiminzaque, am fear-ionlaid aige fhèin. Chaidh Aquiminzaque agus na luchd-leantainn aige a chur an greim le Pérez de Quezada cuideachd. Bha sàrachadh mòr anns a’ bhaile ùr leis gu robh Aquiminzaque airson a dh’èirigh suas an aghaidh na Spàinntich: Bha e gu math soilleir gum b’ urrainn dhàsan a chuid dhaoine a chruinneachadh leis gun do nochd, air latha a’ mhargaidh, 10 cinn-feadhna na roinne anns a’ char as lugha (Toca, Motavita, Samacá, Turmequé, nam measg). ‘S e cur gu bàs Aquiminzaque, ann an ceàrnag a' bhaile dìreach aon bhliadhna an dèidh ga chur an greim le Pérez de Quezada agus feachdan na Spàinne, a chuir crìoch air iomairt sìtheachadh na roinne. ‘S e samhla bristeadh saoghal nan Tùsanach is iad gan sgaoileadh fo bhuaidh nan Spàinnteach air feadh na Roinne Tunja a bh’ann an droch dhìol sin.
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 154,096 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 7,475 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Tunja, ach tha 0.2% dhe Tùsanaich agus 0.2% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 94% dhe na daoine ann an Tunja leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 56.3% dhe na dachannan.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Tunja. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Oilthighean
Tha fear dhe na ceithir oilthighean nàiseanta na dùthcha an làthair ann an En Tunja, is e an Oilthigh Teasgasag agus Teicneòlas Choloimbia (Spàinntis:Universidad Pedagógica y Tecnológica de Colombia), a steidhich an t-Seanalair Gustavo Rojas Pinilla. Seo liosta an fheadhainn eile:
Spòrs
200px|thumb|Sealladh air a' phàirc o shean. Tha dà sgioba proifeiseanta ball-coise anns a' bhaile. Cluichidh Boyacá Chicó anns a' phrìomh lìog agus cluichidh Patriotas Fútbol Club anns an lìog B. Compàirtichidh an dà sgioba an aon phàirc, Pàirc an Neo-Eiseimeileachd (Spàinntis:Estadio de La Independencia), suidhichte ris an taobh thuath a' bhaile.
'S e fear dhe na làraich oilimpeagach nas fheàrr na dùthcha a th'anns a' phàirc sin, leis gun do deach na goiresan aige a leasachadh airson a' cho-fharpais Libertadores ann an 2009: chaidh piseach a chur air an uiread dha luchd-leantainn gu 20,630, is a h-uile càil fo mhion-chomharrachadh na FIFA.
Chuir am baile air dòigh an co-fharpais Sudamericano de Futsal Sub-20 ann an 2008. 'S e farpais fo 20 bliadhna aig ìre Aimearaga a Deas a bh'ann, is bhuannaich Braisil. Cha d'fhuair Coloimbia ach an ceathramh àite.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Tunja
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Nièvre
'S e département na Frainge a tha ann an Nièvre. Tha e na laighe ann am Bourgogne.
Se Nevers am prìomh-bhaile.
1704
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1704.
Bàsan
Roinn-seòrsa:1700an
Creag a' Mhàim
’S e beinn ann an Cinn Tàile air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann an Creag a' Mhàim. Tha e 947m de dh’àirde agus ’s e Beinn Rothaich a th' ann. Tha e suidhichte eadar Loch Cluanaidh agus Loch Dubhthaich air taobh dheis Gleann Seile. 'S e a' bheinn as fhaide dhan ear air druim deis Gleann Seile a th' ann.
Gheibhear dhan mhullach bhon rathad A87 bho thaigh-òsta Chluanaidh. Bidh cuid ga cheangal le Aonach air Chrith agus Maol Chinn-Dearg agus a' cromadh air Druim Coire nan Eirechanach, air neo fiù 's leis na beanntan eile air an druim seo, ach bheir seo 9-11 uairean a thìde.
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air beanntan Chinn Tàile, Gleann Seile, Loch Cuaich agus Chnòideirt.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Zug
‘S e baile meadhanach ann an cridhe na h-Eilbheis a th’ ann am Zug (Eadailtis: Zugo, Fraingis: Zoug, Laideann: Tugium). Tha e suidhichte aig 503m os cionn ìre na mara eadar Loch Zug (Gearmailtis: Zugersee) agus an Coille Deinikerwald, anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Zug fhèin, dìreach 22km air falbh bho Zürich, 209km bho Ghenève agus 84Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 26,327 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 26mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh. ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Zug. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1240.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Bhàsa
Tha bhàsa na shoitheach, mar cuach domhainn. Cleachdar airson flùraichean a chumail neo mar bhall-maise.
Roinn-seòrsa:àirneis
Aodach-brèige
'S e Aodach-brèige neo culaidh-choimheach aodach coimheach a chaitheas tu gu pàrtaidh neo mar shamhnair air Oidhche Shamhna ⁊c.
Pop
'Se seòrsa ceòl a th' ann am 'pop'. Tha an t-ainm a tighean bhon facal Beurla 'popular' agus cha b' àbhaist dha bhith ciallachadh càil ach ceòl ris am bitheadh an t-sluagh mhòr ag èisteachd. A-nis 'se seòrsa ceòl neo-eisimeileachd a th' ann còmhla ri feadhainn mar Rock, Jazz, Punk agus gu leòr eile.
Aistean co-cheangailte
Roinn-seòrsa:Ceòl
Quemuenchatocha
thumb|right|300px|Ìomhaigh Mhuisca
B' e Quemuenchatocha an Rìgh (neo zaque) mu dheireadh ach aon air Hunza (Tunja, Coloimbia an latha an-diugh), is fear-ionlaid Mhichuá. Chaochail e ann an 1538 ann an Ramiriquí.
'S e nàmhaid na zipa (Rìghrean an Tuath) Nemequene agus Tisquesusa a bh’ ann. Bharganaich e còrdadh na Sìthe le Tisquesusa ann an 1537 tro eadraiginn an t-sagairt Sugamuxi an dèidh corra bhliadhna dhe cogadh bràthair-mortmhor am broinn co-chaidreachas nam Muisca. B' fheudar dhàsan a chuid iomhais a shàbhladh gu cabhaigeach nuair a fhuair e a-mach mu dheidhinn ruighinn nan ceannsaiche Spàinnteach. An uair sin chuir e air dòigh polasaidhean gu math smachdail air a dhaoine, a dh'adhbharaich staing an Riaghaltais aige. Chaidh an t-Seanalair Gonzalo Jiménez de Quesada chun an t-seòmair aige, agus leis gun do thoisich còmhstri nuair a bheannaich an t-Seanalair e, ghlac an ceann-feachdan Antonio Díaz Cardoso e, is ghoid e e air falbh a dh'aindeoin an ùpraid mhòr a dh'adhbharaich sin a-measg na Tùsanaich a bha an làthair. Bha an Zaque glè aosda aig an àm sin (2na an Lùnasdal 1537), is s' dòcha gun chuir an aimhreit às dhàsan, leis do bhàsaich an ceann corra mhìos. Leig e an dreuchd is fhuair Aquiminzaque, mac a' bhàthar, an crùn dìreach mus do chaochail am bodach.
Miguel Ángel Asturias
B' e sgrìobhadair agus riochdaire dioplòmasach à Guatamala a bha ann am Miguel Ángel Asturias. Rugadh e ann am Baile Guatemala ann an 1899 agus chaochail e ann am Madrid ann an 1974. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1967.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Guatamalach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine à Guatamala
251
Bàsan
Roinn-seòrsa:250an
Stephen Harper
'S e neach-poileataigs ann an Canada a th' ann an Stephen Joseph Harper, PC, MP (rug. 30 an Giblean, 1959).
Rugadh e ann an Toronto agus sgrùdaich e na eaconomachd aig Oilthigh Calgary. Chaidh a thaghadh mar Phrìomh-mhinistear Chanada ann an 2006. Chaill e an taghadh coitcheann ann an 2015 do Justin Trudeau agus dh'fhàg e poileataigs ann an 2016.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Canada Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan Chanada
Comann Camanachd Cabar Fèidh
'S e sgioba camanachd a tha ann an Comann Camanachd Cabar Fèidh (Beurla: Caber Feidh).
Chaidh a chruthachadh ann an 1886. Tha iad a' cluich san Srath Pheofhair sa' Phrìomh Lìg is ruig iad geama deireannach Cupa a' Bhaile Mhòir ann an 2017, a chaill iad an aghaidh Comann Camanachd a' Ghearastain.
Duaisean
Bhuannaich iad Cupa na Camanachd ann an 1934 agus 1939.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Camanachd
Himnusz
right|300px|thumb|Teacsa Himnusz
'S e Himnusz an laoidh nàiseanta a tha aig an Ungair.
Na faclan ann an Ungairis
Isten, áldd meg a magyart
Jó kedvvel, bőséggel,
Nyújts feléje védő kart,
Ha küzd ellenséggel;
Bal sors akit régen tép,
Hozz rá víg esztendőt,
Megbűnhődte már e nép
A múltat s jövendőt!
Őseinket felhozád
Általad nyert szép hazát
Bendegúznak vére.
S merre zúgnak habjai
Tiszának, Dunának,
Árpád hős magzatjai
Felvirágozának.
Értünk Kunság mezein
Ért kalászt lengettél,
Tokaj szőlővesszein
Nektárt csepegtettél.
Zászlónk gyakran plántálád
Vad török sáncára,
S nyögte Mátyás bús hadát
Hajh, de bűneink miatt
Gyúlt harag kebledben,
Dörgő fellegedben,
Most rabló mongol nyilát
Zúgattad felettünk,
Majd töröktől rabigát
Vállainkra vettünk.
Hányszor zengett ajkain
Ozman vad népének
Vert hadunk csonthalmain
Győzedelmi ének!
Hányszor támadt tenfiad
Szép hazám, kebledre,
S lettél magzatod miatt
Magzatod hamvvedre!
Bújt az üldözött, s felé
Kard nyúlt barlangjában,
Szerte nézett s nem lelé
Honját e hazában,
Bércre hág és völgybe száll,
Bú s kétség mellette,
Vérözön lábainál,
Vár állott, most kőhalom,
Kedv s öröm röpkedtek,
Halálhörgés, siralom
Zajlik már helyettek.
S ah, szabadság nem virul
A holtnak véréből,
Kínzó rabság könnye hull
Árvák hő szeméből!
Szánd meg Isten a magyart
Nyújts feléje védő kart
Tengerén kínjának.
Roinn-seòrsa:Laoidhean nàiseanta *
Davenport, Iowa
'S e baile ann am Iowa, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Davenport. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 99,685 duine a’ fuireach an seo.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1836.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Iowa
Llanelidan
Tha am baile Llanelidan ann an Sir Ddinbych, a' Chuimrigh. Tha e 108.1 mi (174.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 172.1 mi (277.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 292 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 131 (44.9%); rugadh 56% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Ddinbych Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
547
Bàsan
Roinn-seòrsa:540an
BBC Radio Foyle
'S e stèisean-rèidio a tha ann am BBC Radio Foyle (Gaeilge: BBC Raidió Feabhail). Tha e pàirt den BBC Northern Ireland. Tha e suidhichte ann an Doire. Tha e a' tarraing a-mach à BBC Radio Ulster, a' tòiseachadh aig ochd uairean (sa mhadainn) agus a' crìochnachadh aig còig uairean feasgar.
Roinn-seòrsa:BBC Roinn-seòrsa:Rèidio Roinn-seòrsa:Èirinn a Tuath
Michuá
thumb|left|200px|Tobhtaichean nam Muisca
'S e an Rìgh (neo Zaque) mu dheireadh ach dithis air Hunza (Tunja, Coloimbia an latha an-diugh) a bh' ann Michuá.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Dualchas Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Áth Cinn
'S e baile beag sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a tha ann an Áth Cinn neo Headford (sa Beurla). Tha e suidhichte ann an Contae na Gaillimhe, 26 cilemeatair air falbh bho Ghaillimh air taobh an iar Poblachd na h-Éireann. Tha e air an rathad N84 bho Ghaillimh  gu Caisleán an Bharraigh. Tha Áth Cinn ceangailte gu Tuaim leis an rathad R333. Tha mòran rathaidean beaga neo 'boreens' timcheall air a' bhaile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann
Yasunari Kawabata
B' e sgrìobhadair à Iapan a bha ann an Yasunari Kawabata (Seapanais: 川端 康成, Kawabata Yasunari). Rugadh e ann an Osaka ann an 1899 agus chaochail e ann an Kamakura ann an 1972.
Tha e ainmeil airson a nobhailean, mar eisimpleir The Master of Go (1954, 名人, Meijin), a sgrìobh e bho thùs mar shreath de aithrisean mu gheama glè fhad Go a nochd san Tokyo Nichinichi Shimbun (nise Mainichi Shinbun) ann an 1938.
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1968.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Seapanach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seapan
Loch a' Chlaidheimh (faisg air Loch Monar)
thumb|Loch a' Chlaidheimh
'S e loch beag ann an Alba a th' ann an  Loch a' Chlaidheimh. Tha e suidhichte air a' Ghàidhealtachd, san àird a tuath air Loch Monar, air cois Chreag Dhubh Bheag agus Chreag Dhubh Mhòr.
Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach à Loch a' Chlaidheimh do dh'Allt a' Choire Fhionnaraich agus an nuair sin do Loch Monar.
Tha Loch a' Chlaidheimh co-cheangailte ri Lochan Ghleann Srath Farair.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Platapas gob-tunnaige
thumb|right|250px|Platypus gob-tunnaige 'S e seòrsa mhamal a tha ann am platapas gob-tunnaige (Laideann: Ornithorhynchus anatinus). Tha iad mì-àbhaisteach anns a bheil iad a’ cur na uighean. Cha dèan mamal eile sin ach an echidna. Tha iad coltach ri eun sna dòighean annasach. Tha spuirean puinnsean. Tha iad a’ fuireach ann an Astràilia.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Platapas gob-tunnaige Roinn-seòrsa:Mamalan
Bheat
Tha bheat neo dotair-bheathach, (Beurla: “veterinarian”) na lighiche a choimheadas an dèidh ainmhidhean.
Ceanglaichean a-mach (Gàidhlig)
Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Nord (département)
Se Lille am prìomh-bhaile.
Interlingue
Tha Interlingue, air an robh Occidental roimhe, na chànan taiceil eadar-nàiseanta a chaidh a chruthachadh le Edgar de Wahl agus a chaidh fhoillseachadh ann an 1922.
Làraich-lìn eile
Roinn-seòrsa:Cànain chruthaichte
Bliadhna a' Phrionnsa
'S e "Bliadhna a' Phrionnsa" no "Bliadhna Theàrlaich" a bh' aig na Gàidheil air Ar-a-mach nan Seumasach 1745-1746 fon Prionnsa Teàrlach Stiùbhart, an iomairt mu dheireadh aig na na Seumasaich. Bha Gàidheil air gach taobh ach 'siad a bh' anns a' chuid a bu motha dhen arm Seumasach; agus eadar 1/3 gu 2/3 dhen arm Dìlseach cuideachd. Chaidh an latha air na Seumasaich ged a rinn iad sabaid treun agus lean sin gu droch dhìol air na Gàidheil, air feadh na Gàidhealtachd.
Nuair a thàining Teàrlach Stiùbhart do dh'Èirisgeigh, dh'innis na tighearnan Gàidhealach dha nach robh cothrom buaidhe ann gun cuideachdadh nam Frangach. Dh'fhàillich aramachan ann an 1688-1690, 1715 (Bliadhna Sheumais), agus 1719. Gidheadh, bha mòran Gàidheil air an robh miann riaghaltais Sheumasaich fhathast. 'S aonar dhiubh a bha ann an Raghnall Dòmhnallach, bràthair tighearna Chinn Loch Mhùideart agus seann-ghaisgeach Bliadhna Sheumais. Bha na fhear-thaic Dhalabroig (ann an Uibhist a Deas), de cheann-cinnidh nan Ràghnallach. Tharraing e claidheamh agus thuirt e, "I will! I will! though not another man in the Highlands should draw a sword; I am ready to die for you!"
Chaidh iad do Ghleann Fhionghain; b' ann an seo a thogadh am bratach Seumasach an àrd 19 an Lùnastal. A rèir beul-aithris, sheinn Alasdair mac Mhaighstir Alasdair òran aige "Teàrlach mac Sheumais," ged a bhitheadh mì-chòrdail ris an teacsa. Sin tòiseachadh an aramach.
Nuair a chaidh an arm Seumasach do Shasainn, bha Uilleam Druimeanach, ceathramh biocas Shrath Ailein, na cheannard an arm ann an Alba.
Bha Alasdair mac Mhaighstir Alasdair na chaiptean ann an arm Seumasach agus na oide a' Phrionnsa. Is iomadach òran-brosnachaidh a rinn e an adhbhar nan Seumasach.
Tha mòran sgeulachdan Gàidhlig mun chuspair seo, mu dheidhinn Iain Spàinntich agus Mac Mhic Dhòmhnaill Dubh (Dòmhnall Camshron, Morair Òg Loch Iall) gu sònraichte.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:Na Seumasaich
Zaque
'S e tiotal urramach rìoghail airson rìghrean na sgìrean mu thuath ann an Dùthaich nam Muisca a bh'ann an Zaque. Bha am prìomh-bhaile aig Hunza, far a bheil Tunja a-nis. Bha an dùthaich aca far a bheil na roinnean Cundinamarca, Santander agus Boyacá, ann an Coloimbia an latha an-diugh. Thathar dhen gu robh an dioplòmasaidh glè chudromach ann am beatha poiliteageach nan Zaque. 'S e an Zaque Quemuenchatocha a bha os cionn an Riaghaltais nuair a ràinig Gonzalo Jiménez de Quesada. 'S e cultar uabhasach adhartach, s' dòcha aig mar na bhuidhnean adhartach ann am Pearu agus Meagsago a bh'ann.
Cille Phàdraig nam Fleamach
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Inbhir Anainn, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Cille Phàdraig nam Fleamach. Tha e suidhichte aig 42m os cionn ìre na mara, air an àirde an ear Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Eaglesfield agus Greatna, ri taobh na h-Aibhne Kirtle. Tha e 246km air falbh bho Obar Dheathain, 118km bho Ghlaschu, 31km bho Dhùn Phrìs agus 104km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallda th' ann an dà chànan aig a’ mhòr-chuid dhuibh ann an Cille Phàdraig nam Fleamach. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus dreuchdan ann an Cathair Luail. A bharrachd air sin, tha talla a' bhaile agus taigh-bìdhe ann. Taobh fhoghlaim, tha bun sgoil ann, ach feumar a dhol dhan àrd sgoil ann an Inbhir Anainn.
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha a h-uile coltas ann gur ann à Cille agus Pàdraig sa a' Ghàidhlig fhèin a tha ainm a' bhaile. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Dhùn Phrìs fhèin anns an 14mh Linn.
Eachdraidh
Thog na Ròmanaich campa agus rathad tron sgìre o chionn fhada. 'S e na Fleming an teaghlach Tormodach aig an robh làmh an uachdair an seo o shean. Tha eaglais air a bhith ann fad na linntean: thug Raibeart I na h-Alba i do mhanaich à Giseburn ann an 1191. Cha do deach an eaglais a chithear nar làithean a thogail ach ann an 1735 agus chaidh i a leasachadh ann an 1778. Chaidh am parraist a chruthachadh ann an 1609 tro aonadh Kirconnel agus Irving, ach tha e ann an aon pharraist còmhla ri Half Morton agus Greatna a-nis. Tha beul-aithris na sgìre ag innse dhuinn gu robh Am Brus a' falach ann an uamh an seo nuair a chunnaic e an damhan-allaidh ainmeil sin. Thogadh stèisean rèile air an loighne eadar Glaschu agus Cathair Luail ann an 1847 ach dhùnadh e ann an 1960 is chaidh an togalach a reic. A-rèir carragh-chuimhne sa bhaile, fhuair 26 à Cille Phàdraig nam Fleamach bàs sa Chogadh Mòr agus deichnear eile san Dàrna Cogadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs
Ystalyfera
Tha am baile Ystalyfera ann an Castell-nedd Port Talbot, a' Chuimrigh. Tha e 32.6 mi (52.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 157.6 mi (253.7 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 4482 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1812 (40.4%); rugadh 85% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Gunna
Chuireadh urchair de pùdar dubh anns a' cheann dùinte agus ball (a thilgeas an arm ) os a chionn. Nuair a thèid loisgeadh air an urchair, le cuir maidse ris a' chluasag, loisgidh e gu léir anns a' bhad, a' saoradh bolg mòr de gasaichean teth a phutas am ball a mach à beul a' ghunna.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Buill-airm
Tavish Scott
'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann an Tavish Scott.
Rugadh e ann an Inbhir Nis agus thogadh e ann an Lerwick. Dh'ionnsaich e gnothaich-eòlas ann an Colaiste Napier. Thill e do Lerwick agus bha e na chomhairliche airson Comhairle Shealtainn eadar 1994 agus 1999 nuair a chaidh e thaghadh mar a' chiad bhall pàrlamaid riamh airson Sealtainn.
Bhuannaich e an ceannardas an dèidh do Nicol Stephen a thoirt a dhreuchd suas ann an 2008. Thug e a dhreuchd suas ann an Cèitean 2011 an dèidh do chaill a phàrtaidh 11 o 16 seataichean san taghadh Albannach.
Riochdaich e na Lib Deamaich còmhla ri Michael Moore air a' choimisein Mhic a' Ghobhainn. Leig e a sheat suas anns an Iuchar 2019 an dèidh dha obair ùr aig Rugbaidh na h-Alba a fhaighinn. 'S e seo an ciad turas far as urrainn do phrìosanaich a bhòtadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sealtainn
God Save the Queen
thumb|right|250px|Clo-bhualadh, foillsichte ann an The Gentleman's Magazine, 15mh an Dàmhair, [[1745]] Is Laoidh Nàiseanta na Rìoghachd Aonaichte God Save the Queen.
Seo an teacsa anns a' Ghàidhlig:
Seo tionndadh eile air na faclan tùsail, a rinn Aonghas Dòmhnallach. Nochd na faclan iad seo anns an iris Chainèidianach "Mac-Talla", Iuchar 16, 1892.
"DHIA GLEIDH 'BHANRIGH"
"Dhia glèidh ar Banrigh mhòr,
Beatha bhuan da'r Banrigh choir,
Dhia glèidh 'Bhanrigh.
Thoir buaidh dhi, 'us solas,
Son' agus ro ghlòrmhoir,
Dhia glèidh 'Bhanrigh;
A Thighearn ar Dia èirich,
Sgap a naimhdean eitich,
'Us leag iad sìos.
Cuir clì an droch riaghladh,
Tilg sìos an lùib dhiabhlaidh,
Ar dòchas oirre leag—
Dhia glèidh 'Bhanrigh:
Do thìodhlaig mhaith thoir dhi,
Dòirt oirre pailt gun dith,
Fad' riaghladh i;
Ar reachdan dìonadh i,
Toirt dhuinn aobhar, gun sgìos,
'Bhi seinn le 'r guth 's ar cridh'
Dhia glèidh 'Bhanrigh!"
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Rìoghachd Aonaichte
548
Bàsan
Roinn-seòrsa:540an
252
Bàsan
Roinn-seòrsa:250an
Achadh Bhàrrasdail
'S e baile ann an Gallaibh a tha ann an Achadh Bhàrrasdail (Beurla: Achvarasdal). Tha e suidhichte mu 3 mìle (4.8 km) iar air Meadhrath. Deas air a' bhaile tha Achiegullan Burn agus Burn of Isauld ann. Tha Loch Achbuiligan tuath air Achadh Bhàrrasdail. Deas air a' bhaile chithear Achvarasdal House. Lorgadh dà thùrsa agus borg bho Linn an Iarainn faisg air an taigh seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Gallaibh
Siorcònium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an siorcònium le samhla Zr agus àireamh atamach 40. 'S e meatailt trastach cruaidh agus teas-fhulangach a tha ann.
Eachdraidh
Ann an 1789 mhìon-sgrùd Martin Heinrich Klaproth sampla siorcon à Sri Lanca agus lorg e ogsaid ùr ann. Ann an 1824 rinn Jöns Jacob Berzelius siorcònium mar mheatailt ach bha e neo-ghlan. Dèanar siorcònium fìor-ghlan a-nis aig a' phròiseas chrann chriostal, a thionnsgail Anton Eduard van Arkel is Jan Hendrik de Boer ann an 1925.
Cleachdadh
Cleachdar siorconium agus a cho-thàthaidhean, mar eisimpleir siorcònia (ZrO2) agus siòrcon (ZrSO4) aig teòthachdan àrd agus mar sheudraidh.
1705
Bàsan
Roinn-seòrsa:1700an
Siorcònium
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt
Pawtucket, Rhode Island
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1671.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Rhode Island
Tryggvi Þórhallsson
B' e diadhair, sagart agus neach-poileataigs à Innis Tìle a bh' ann an Tryggvi Þórhallsson. Rugadh e air 9 an Gearran 1889 ann an Reykjavík. Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík agus Oilthigh Innis Tìle, far an robh e cuideachd na Neach-teagaisg. Mar shagart, bha e os cionn pharaiste ann an Vesturland bho 1913 gu ruige 1916, nuair a thill e a Reykjavík. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1923 agus bha e na labhraiche ann an 1933. Bha e na fhorsætisráðherra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) bho 1927 gu ruige 1932 às leth Framsóknarflokkurinn (Gàidhlig: Am Pàrtaidh Adhartach). Phòs e aig Anna Guðrún Klemensdóttir ann an 1913 agus fhuair iad seachdnar duine cloinne còmhla. Bha athair, Þórhallur Bjarnarson, na easbaig nàiseanta, agus bha a phiuthar, Dora Þórhallsdóttir, pòsta aig Ásgeir Ásgeirsson, a lean Þórhallsson mar fhorsætisráðherra, cuideachd airson Framsóknarflokkurinn, bho 1932 gu ruige 1934. Dheasaicheadh e am pàipear-naidheachd Tíminn fad 10 bliadhna. Chaochail Þórhallsson ann an Reykjavík air 13 an t-Iuchar 1935.
Caibineit Þórhallsson
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineit fhad 's a bha Þorláksson os cionn an riaghaltais. Bhuinneadh ias uile gu Framsóknarflokkurinn:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Diadhaireachd
Guaviare (Roinn)
'S e tè dhe na 32 roinnean ann an Coloimbia a th' ann an Guaviare. Tha Guaviare anns na "llanos", an sgìre comhnard rèidh ann an àirde an ear na dùthcha. 'Se San José del Guaviare prìomh-bhaile na roinne. Chan eil àireamh-sluiagh mhòr ann.
Oise
'S e département na Frainge a tha ann an Oise. Tha e na laighe ann am Piocardaidh.
Se Beauvais am prìomh-bhaile.
Guaviare (Roinn)
Ceanglaichean A-mach
Mapa oifigeil na roinne
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Coille
thumb|Coille
Tha coille na h-àite far a bheil mòran chraobh a' fàs còmhla.
Alba
Tha coilltean ann an Alba an urra ri Coilltearachd na h-Alba a chaidh a chruthachadh ann an 2019. Tha Plana Gàidhlig aice.
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Craobhan
Cnuimh
right|300px|thumb|Cnuimh
Tha cnuimh na h-ainm farsaingeach air ainmhidhean a tha caol agus fada, agus aig nach eil casan sam bith (is gu tric, gun cnàmh-droma). San seann-làithean, bha nathraichean nan "cnuimh", ach chan eil an cleachdadh seo cho cumanta an diugh. Cleachdar airson an t-àl seòrsa cuileig, deala 7c.
Ainmhidhean air a tha "cnuimh"
Roinn-seòrsa:Cnuimh
Ver
Aicseam
’S e aicseam gach ràdh, tagradh no riaghailt aig bun siostam foirmeil. Tha am fìrinn aige soilleir mar thà, gun fheum dearbhaidh, no ’s e barail a th’ ann a tha furasta ghabhail ris gun dhearbhadh. Mar eisimpleir, ma tha A agus B co-ionann, agus tha B agus C co-ionnan, nuair sin tha A agus C co-ionnan. Tha eòlas eile stèidhichte air grunnan aicseaman.
Tha dà sheòrsa aicseim ann am matamataig: aicseam rianais agus aicseam às-rianais. Tha aicseaman rianais freagarrach do shiostam sam bith. Mar eisimpleir, ma tha x na chaochladair ann an siostam air bith, is dligheach am foirmle:
Tha aicseaman às-rianais freagarrach don darna siostam gun a bhith freagarrach do shiostam eile. Mar eisimpleir, ma tha x agus y nan àireamhan, tha e fìor gu bheil:
Ma tha x agus y nam machlagan, chan eil seo fìor idir.
Roinn-seòrsa:Matamataig
Àrd-easbaig
thumb|right|200px|Paul Kwong, àrd-easbaig [[Hong Kong]] Is e Àrd-easbaig am prìomh easbaig.
Àrd-easbaigean ainmeil
Roinn-seòrsa:Creideamh
253
Bàsan
Roinn-seòrsa:250an
Biadh
right|thumb|Sailead
Tha biadh na lòn a bhios ithe le creutairean. 'S e an diathad a tha air ithe gu bracaist, dinneir ⁊c.
Seòrsaichean bidhe
*
Boraraig
Boraraig, Srath Shuardail: bailtean fearainn san Eilean Sgitheanach a chaidh fhalmhachadh le MacDhòmhnaill aig àm nam fuadaichean, gus tuathanachd nan caorach maola a stèidheachadh an àite nan daoine a bh' ann roimhe sin.
Thèid a litreachadh Boreraig sa Bheurla.
png|left|thumb|Tobhta, Boraraig
png|right|thumb|Dùn Boraraig is tobhta
png|left|thumb|Drochaid Ghlagan-glùine
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Bailtean fàs Roinn-seòrsa:Na Fuadaichean Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Samuel Beckett
'S e sgrìobhadair Èireannach a sgrìobh anns a' Bheurla agus anns an Fhraingis, m.e. En Attendant Godot, a bha ann an Samuel Barclay Beckett. Rugadh e ann am Baile Átha Cliath ann an 1906 agus chaochail e ann am Paris ann an 1989. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1969.
Bha e cuideachd an sàs ann an Aghaidheachd na Frainge an aghaidh na Nàsaich aig àm an Dàrna Cogaidh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Èireannach Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Frangach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas
549
549
Bàsan
Roinn-seòrsa:540an
Sion
Eachdraidh
Bhuineadh am baile gu Poblachd Rhodàinia bho 1802 gu ruige 1810.
Orne
'S e département na Frainge a tha ann an Orne. Tha e na laighe ann am Basse-Normandie
Se Alençon am prìomh-bhaile.
Zipa
'S e tiotal urramach airson Rìghrean tìrean mu dheas Dùthaich nam Muisca a bh'ann an Zipa. Bha an dùthaich sin suidhichte far a bheil tìr àrd torach eadar na roinnean dhe Cundinamarca agus Boyacá ann an Coloimbia an latha an-diugh. Bha am prìomh-bhaile Bacatá, (Bogotá), suidhichte anns an sgìre ris an canar Comhnardan dhe Bogotá (Spàinntis: Sábana de Bogotá).
'S e tiotal oighreachdail a bh'ann an Zipa, ach cha leanadh sin an lìn athaireil gu dlùth. Thaghadh fear-ionlaid bho am broinn an teaghlaich rìoghail aig bàs an righ, anns a' chumanntas mac-peathar mhòr an righ nach maireann, neo fiu's am fear a bha na b'aosda na esan fhèin.
Bha Tisquesusa na Zhipa nuair a ràinig a' chiad duine às an Roinn Eòrpa, an ceannsaiche Gonzalo Jiménez de Quesada.
Tarbolton
'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir a Deas a tha ann an Tarbolton. Tha e suidhichte mu 7 mìltean air àird an ear-thuath Inbhir Àir agus mu 4 mìltean iar air Maghlinn.
Zipa
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Tarbolton
Tha am baile ainmeil airson am Bachelors' Club, far an robh Raibeart Burns gu math tric.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir a Deas Roinn-seòrsa:Siorrachd Àir
Duilleag
Saoil an robh thu a' lorg pàipear? right|250px|thumb|Duilleag
Tha duilleag na h-earrann luibh neo craoibh a' fàs à taobh gaise a tha mar is trice uaine (gorm) agus rèidh.
Waterloo, Iowa
'S e baile ann am Iowa, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Waterloo. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 68,406 duine a’ fuireach an seo.
Duilleag
Roinn-seòrsa:Luibhean
Waterloo, Iowa
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1845.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Iowa