cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Würzburg
Eachdraidh
Chaidh Würzburg a chlàradh ann ann 704 mar Castellum Virteburch, ged a thathar dhen bheachd gur ann às an t-sean Ceiltis Briga (Gàidhlig: Dùn) a tha an t-ainm. Stèidhich an naomh Bonifatius à Sasainn sgìre-easbaig an seo ann an 742. Thogadh an cathair-eaglais ann an stoidhle ròmaineasg eadar 1040 agus 1225 ann an àite far a thogadh a' chiad eaglais ann an 788. Chaidh oilthigh a chur air dòigh ann an 1402 le Pàp Bonifatius IX agus Easbaig Johann von Egloffstein. Dhùnadh ann an 1415 e ach chaidh ath-stèidheachadh ann an 1582. B' e prìomh-bhaile na Àrd-Dhiùcachd Würzburg a bh' ann bho 1806 gu ruige 1814, nuair a chaidh a thoirt a-steach gu Rìoghachd Bayern. Chaidh a' chiad thaigh-gnìomhachais innealan clò-bhualaidh san t-saoghal a stèidheachadh an seo ann an 1817, air an robh Schnellpressenfabrik Koenig & Bauer. Bha mu 2,000 Iùdhaich nan tàmh sa bhaile nuair a thoisich an Darna Cogadh. A rèir figearan nan Nàsach fhèin, chaidh 2,063 an toirt air falbh gu campaichean ioma-losgadh eadar An t-Samhain 1941 agus an t-Ògmhios 1943. Chaidh a' chiad bhuidhean gu Riga ach an uair sin chaidh an toirt gu àiteachan eile mar Izbica, Krasnystaw, Theresienstadt agus Auschwitz. Cha robh ach 29 Iùdhaich beò anns a' bhaile aig deireadh a' chogaidh.
Bjarni Benediktsson
'S e neach-malairt agus neach-poileataigs à Innis Tìle a th' ann am Bjarni Benediktsson. Rugadh e air 26 am Faoilleach 1970 ann an Reykjavík ach tha e a' fuireach a-nis ann an Garðabær. Bha bràthair-seanar Bhenediktsson, air an robh Bjarni Benediktsson (1908 - 1970) cuideachd na neach-poileataigs. Tha Benediktsson na bhall Sjálfstæðisflokkurinn (Gàidhlig: Pàrtaidh na Neo-eisimeileachd), a' chiad fhòrsa poileataigeach as motha san Alþingi, agus a tha san riaghaltas ann an co-bhann  còmhla ri Vinstrihreyfingin - grænt framboð agus Framsóknarflokkurinn. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 2003. Bha Benediktsson na fhorsætis­ráð­herra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) eadar Am Faoilleach 2017 agus An t-Samhain 2017. Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík agus Oilthigh Innis Tìle (Innis-Tìlis: Háskóli Íslands). Tha Benediktsson pòsta aig Þóra Margrét Baldvinsdóttir agus tha ceathrar chloinne aca còmhla.
Würzburg
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Bjarni Benediktsson
Bha Benediktsson na chathraiche air dà chompanaidh - N1 agus BNT - anns na bliadhnaichean 2005 - 2008 ac leig e dheth na dreuchdan cathraiche seo a bh'aige às deidh tuiteam a' bhanca ann an Innis Tìle as t-fhoghar 2008 oir bha e a' faireachdainn gu robh cruaidh fheum aige air sgarradh a dhèanamh eadar na bha e an sàs ann am malairt agus poileataigs. Às deidh an tuiteam sin, a thug staing gu math doirbh air eaconomaidh Innise Tìle, rinn a' Chomataidh Sgrùdaidh sgrùdadh air cia mheud BP a fhuair iasad de chòrr air ceud millean krónur bho 2005 gu ruige tuiteam nam bancaichean san Dàmhair 2008. Thàinig gu bàrr gu robh fiachan de 174 millean aig Benediktsson. Stèidhich Benediktsson a' chompanaidh far-oirthir Falson & co anns Na h-Eileanan Sheiseall ann an 2006. Bha a' chompanaidh sin a' riaghladh na bha Benediktsson a' cur ri pròiseactan thogalaichean ann an Dubai. Air sgàth sin, San t-Sultain 2017 thuirt Björt framtíð gum fàgadh iad an co-bhanntachd anns an robh iad le Sjálfstæðisflokkurinn agus Viðreisn. Mar thoradh air an sin, bhris caibineat Bhjarni Bhenediktsson agus chaidh taghadh tràth a dhèanamh.
Råshult
‘S e clachan beag ann an ceann a deas na Suaine a th’ ann am Råshult, neo Råshults Södregård, is tha an t-ainm a’ ciallachadh Gleann na Coille ann an Suainis, bho dà fhacal: rås (gleann) agus hult (coille). Tha e suidhichte am broinn Älmhult, eadar Loch Möckeln agus Loch Saganassjon, anns an sgìre Kronobergs län, anns an roinn Småland, 378km air falbh bho Stockholm, prìomh-bhaile na dùthcha agus 182km bho Ghöteborg. Tha àite glèidheachas nàdarra ann cuideachd, is e a’ sìneadh air 42ha faisg air a’ chlachan.
Bjarni Benediktsson
Ann an 2015, nochd aoidion dàta gu robh Benediktsson air a bhith na neach-cleachdaidh clàraichte air an làrach-lìn Ashley Madison, a tha na làrach-lìn airson daoine pòsta no daoine ann an dàimhean a tha a' gabhail ri adhaltrachd. Chaidh Benediktsson a chlàradh an sin fon ainm-cleachdaidh "IceHot1". Thuirt Benediktsson agus Baldvinsdóttir gu bheil iad air an clàradh còmhla air an lìon dìreach airson spòrs.
Råshult
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain Roinn-seòrsa:An t-Suain
Bjarni Benediktsson
Cabineit Bhenediktsson
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineit fhad 's a bha Benediktsson os cionn an riaghaltais. Bhuinneadh iad uile gu Björt framtíð, Sjálfstæðisflokkurinn, agus Viðreisn:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Poileataigs
849
Bàsan
Roinn-seòrsa:840an
338
Bàsan
Roinn-seòrsa:330an
Harare
'S e prìomh-bhaile Shiombabue a tha ann an Harare (IPA: /həˈrɑri/). Anns a’ bhliadhna 2006 bha 1,600,000 duine a' fuireach anns a' bhaile fhèin agus mu 2,800,000 duine ann an fharsaingeachd a’ bhaile gu lèir. Anns a’ bhliadhna 1982, anns an dàrna bhliadhna neo-eisimeileachd Shiombabue, dh’atharraich iad ainm a’ bhaile bho Salisbury gu Harare. Canar gun tàinig an t-ainm Harare bhon rìgh Neharawa, ceannard sluagh cinnidheach Shona.
Tha Harare 397km air falbh bho Lusaka (Saimbia), 927km bho Gaborone (Botsuana), 921km bho Phretoria (Afraga a Deas), 1,549km bho Windhoek (Namibia), 517km bho Lilongwe (Malabhaidh), agus 920km bho Mhaputo (Mozambique). Tha e suidhichte ann an cridhe na dùthcha, aig 1,481m os cionn ìre na mara. Tha an t-oilthigh as cudthromaiche den dùthaich, an t-Oilthigh Shiombabue ann an Harare. Tha am port-adhair Harare International Airport faisg air a’ bhaile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Afraga-an-Ear Roinn-seòrsa:Bailtean
An t-Òs a Deas
'S e coimhearsnachd beag a th' anns an Òs a Deas (Beurla: South Bar ) ann an Cape Breton County, Eilean Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh. Tha e suidhichte faisg air Sidni.
Tha acarsaid na coimhearsnachd air a ruith leis a' South Bar Fishermen's Harbour Authority.
Ann an 1982, chaidh an seirbheis teine saor-thoileach, South Bar Volunteer Fire Department, a chur air bhog.
Tha iasgachd cudromach sa sgìre, gu h-àraid airson rionnach. Gheibhear giomach, easgann, feusgan, eisir, creachann, basan, trosg, leòbag, sgadan agus breac.
950
CML
Bàsan
Roinn-seòrsa:950an
Buzău
'S e baile mòr eadar Slobozia agus Focșani, air an àirde an ear-dheas Romàinia a th' ann am Buzău (IPA: ˈbuˈzəw, seann ainm: Buzeu). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Buzău, aig 105m os cionn ìre na mara, san t-siorrachd (Romàinis: Județ) Buzău. Tha 115,494 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
'S ann às an ainm pearsanta Buzes ann an Thraci agus an t-iar-leasachan Greugais -άιος 's a th'ann an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1431, leis gu robh margaidh ga cumail ann. Thathar dhen bheachd gur e an Abhainn Μουσαίος mun bhruidhinneadh Ioannis Soranus ann an litir dhan easbaig Caesarea Mazaca mu 400 's a th'ann an Abhainn Buzău. Cha b' e ach cogadh agus còmhstri a thug an 16mh Linn agus an 17mh Linn gu Buzău. Rinn na Otomanaich droch sgrios agus milleadh air Buzău - agus Brăila is Bucharest - ann an 1597, agus loisg iad a h-uile càil. Rinn feachdan na Pòlainne an aon rud ann an 1616. B' e turas nan Tatarach ann an 1623, agus thràillich iad mòran san sgìre. Rinneadh an aon rud ann an 1659, 1679, 1739, 1787, 1806 agus 1807. Thuit Buzău gu feachdan na Gearmailt ann an 1914 agus dh'fhuirich iad gu ruige deireadh A' Chogaidh Mhòir ann an 1918. Theich muinntir a' bhaile thall thairis nam fògarraich. Thuit Buzău gu feachdan Aonaidh Sobhiataich anns An Lùnasdal.1944.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Romàinia
A' Bheinn an Iar
Tha A' Bheinn an Iar (Beurla: Westmount) ann an Eilean Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean_ann_an_Eilean_Cheap_Bhreatainn
339
Bàsan
Roinn-seòrsa:330an
1271
MCCLXXI
Ceapa-mhara
Is e a tha ann an Ceapa-mhara inneal sonraichte ri rusgadh foidean fheòir far bruaich mona (an ullachadh airson buan na mona) neo far cluan. Tha lann triantach mòr aige agus samhach mu 600mm anns an fhad, le slat-laimhe thar a cheann.
Roinn-seòrsa:Acfhainn Roinn-seòrsa:Àiteachas
Alpaca
'S e mamal a tha ann an Alpaca (Vicugna pacos) a tha coltach ri lama, agus càirdeil ris a' chàmhail.
Barra
right|thumb|Barra
Dluthad
Is e a tha ann an dluthad an cuideam a tha ann an aonad toirt de stugh.
Barra
Is docha gu bheil thu a' lorg Barraigh
Alpaca
Roinn-seòrsa:Càmhal Roinn-seòrsa:Mamalan
Dluthad
Is aonad SI do dluthad kg/m3, kilogramme dhan mhetre cùbachd.
Roinn-seòrsa:Innleadaireachd
Barra
Tha bara neo barra cairt bheag air bheil aon chuibhle (neo uaireanan dà) airson nithean a ghiùlan.
Roinn-seòrsa:Acfhainn
Uachdar Mucadaidh
'S e baile ann am Fìobha a tha ann an Uachdar Mucadaidh (Beurla: Auchtermuchty).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Fìobha
Bàr
thumb|Bàr
’S e bàr àite far am fritheilear deoch làidir agus air uairean biadh.
19 an Giblean
'S e 19 an Giblean an 109mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (110mh ann am bliadhna-leum). Tha 256 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Bàr
Roinn-seòrsa:Seòrsachan de thaighean-òil
19 an Giblean
Tachartasan
thumbnail|180px|[[Charles Darwin]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Kalmar
'S e baile meadhanach agus port na Suaine a th' ann an Kalmar (IPA: kalːmar). Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheas na dùthcha ri taobh na Mara Bhaltaich agus an Kalmarsund, eadar Karlskrona agus Norrköping, anns an sgìre Kalmar län, 313km air falbh bho Stockholm, prìomh-bhaile na dùthcha, 363km bho Uppsala agus 289km bho Ghöteborg. Tha campas Oilthigh Linnaeus stèidhichte an seo cuideachd. Tha 36,392 duine a' fuireach ann.
Freumhan an ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à kalmarnir (Gàidhlig: càrn) ann an Lochlannais a tha an t-ainm.
Eachdraidh
Ged a bha daoine a' fuireach san àite seo fiù' s ann an Aois nan Clach, cha b' ann ach sna meadhan aoisean a chaidh baile a thogail an seo, leis gur e port beag ann an àite freagarrach do mhalairt a bh' ann. Bhuineadh Kalmar dhan Lìog Hansa. Chaidh caisteal a thogail san 13mh Linn, leis gu robh am baile faisg air na crìochan leis an Danmhairg - bha Skåne agus Blekinge nan sgìrean Danmhairgeach gu ruige 1658. Chaidh Aonadh Nirribhidh agus an t-Suain a sgrìobhadh an seo ann an 1397, a mhair gu ruige 1523. Bha am baile seo ainmeil air feadh an t-saoghail air sàilleabh gu do thog Volvo taigh-gnìomhachais gu math probhail an seo ann an 1973, far an robh na sgiobaidhean-obrach fhèin a bha an urra ris an cuid obrach a phlanadh. Chaidh am factaraidh a dhùnadh ann an 1993.
Teis-Meadhon a' Phòin Mhòir
Tha Teis-Meadhon a' Phòin Mhòir (Beurla: Big Pond Centre) ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Leth-Pheairt
'S e baile ann an Comhairle na h-Eaglaise Brice a tha ann an Leth-Pheairt (Beurla: Larbert). Tha e suidhichte mu 2.5 mìltean tuath air an Eaglais Bhric.
Tha stèisean rèile agus ospadal ann, agus tha àrd-sgoil leis an aon ainm ach ‘s e ann an Stenhousemuir a tha e.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na h-Eaglaise Brice
Robert Burns Woodward
B' e ceimigear às na Stàitean Aonaichte a bha ann an Robert Burns Woodward (Boston (Massachusetts) 10 an Giblean 1917–Cambridge (Massachusetts) 8 an t-Iuchar 1979). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1965 airson obrach ann an co-chur fàs-bheairteach.
Bha e na oileanach aig MIT ach an sin chaidh e a dh'Oilthigh Harvard is mhair e an siud air feadh a chùrsa-obrach. Dh'fhàs e ainmeil air sgàth 's gun do rinn e co-thàthaidhean nàdarra, mar cholesterol is beòthaman B12, anns an deuchainn-lann. Sgrìobh e cuideachd, còmhla ri Roald Hoffmann, na riaghailtean Woodward–Hoffmann a tha mìneachadh na ceimigeachd diofraichte fo bhuaidh teasa no solais.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Sligeach
‘S e baile meadhanach ann an Contae Shligigh, sa Cúige Chonnacht an Èirinn a th’ann an Sligeach. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Garbhóg, eadar Bàgh Shligigh agus Loch Gile, ann am meadhan na Siorramachd (Gaeilge: Contae), 263km air falbh bho Chorcaigh, 117km bho Ghaillimh, 111km bho Dhoire agus 180km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 19,452 duine a’ fuireach an seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Loch Carrie
'S e loch beag ann an Alba a tha ann an Loch Carrie (ainm eile: Loch Car ). Tha e suidhichte air a' Ghàidhealtachd ann an Gleann Canaich ear air Loch Mullardoch. Tha an loch mu 1/3 mìle (540 m) a dh'fhad agus tha e cho mòr ri 32.1 acair (13 ha). Tha bàrr uisge an locha mu 191 meatair os cionn na mara Tha uisge Loch Carrie a' sruthadh do Abhainn Canaich. Tha breac-donn a' fuireach ann an Abhainn Canaich agus a lochan.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Fontibón
thumb|right|240px|Fontibón ann am Bogotá
B' e baile agus sgìre-riaghlaidh (Spàinntis municipio) faisg air Bogotá ann an Cundinamarca, Coloimbia, a th’ ann am Fontibón. Tha am baile a' buntainn do Bhogotá a-nis. 'S e ainm gu math tùsanach a th' ann am Fontibón, no Hontybon/Ontibon mar a chanadh ris mus an do ràinig na Spàinntich. Tha teodhachd meadhanach dhe 14˚ aige. Chaidh baile a stèidheachadh an seo leis na Spàinntich ann an 1538, ann an àite far an robh clachan Tùsanach roimhe. Chaidh Fontibón a thoirt a-steach do Bhogotá (comhla ri Bosa, Engativá, Subá, Sumapaz agus Usaquén) nuair a chaidh Sgìre Shòntaichte a chur air dòigh ann an 1957 fon deachdaire Gustavo Rojas Pinilla. Bha an Riaghaltas air a bhith a' gabhail ri atharrachadh mòr airson a' phrìomh-bhaile fiù' s bliadhnachan roimhe ann an 1945, ach chan fhaodadh càil a dheànamh air sàilleabh gu robh cogadh sìobhalta ann.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann am Fontibón Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Achadh nan Càrn
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Cille Chuithbeirt air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Achadh nan Càrn. Tha e suidhichte aig 18m os cionn ìre na mara, ann an cridhe na roinne Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt ro 1975), eadar Dùn Droighnein agus Palnackie, aig inbhir an uillt Achadh nan Càrn, far a shruthas e dhan Bhàgh Achadh nan Càrn, san Linne Shalmhaigh. Tha e 33km air falbh bho Dhùn Phris, 113km bho Glaschu, 74km bhon An t-Sròn Reamhar agus  131km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha dìreach 425 duine a’ fuireach anns a’ bhaile agus 's e Beurla a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Achadh nan Càrn, ged an robh Gàidhlig fhathast beò ro 1700. Tha eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus turasachd.
Eachdraidh
Tha tobhtaichean ann san sgìre seo bho Mheadhan-linn na Cloiche ach cha do chlàradh am baile ach ann an 1305, nuair a nochd an t-ainm Aghencarne mar bhaideigin a bhuineadh dhan abaid Dhùin Droighnein, ann am bann sgrìobhte a rinn Èideard I Shasainn. Cha do dh'fhàs am baile gus a thogadh muileann-mine san sgìre aig toiseach na 17mh Linne. Chaidh eaglais a stèidheachadh an seo ann an 1856. Bha cùiltearachd gu math cumanta san dàrna leth na 17mh Linne agus 's e Smugglers' Inn a tha air taigh-seinnse a' bhaile gus ar làithean. Bha bòcain a' tathaich a' bhaile fad iomadach mhìos ann an 1695. S' e fear air an robh Anndra MacAoidh a bh' ann prìomh ìobairteach a' bhòcain.
Manfred Eigen
'S e ceimigear às A' Ghearmailt a th’ ann am Manfred Eigen (Bochum 9 an Cèitean 1927). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1967, còmhla ri Ronald George Wreyford Norrish agus George Porter airson na h-obrach aca air iom-obrachaidhean glè luath.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Gearmailteach Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
340
Bàsan
Roinn-seòrsa:340an
Baraille
''Is docha tha thu a' lorg baraille (gunna)
right|thumb|Baraille
'S e soitheach fiodha a tha ann am buideal/baraille le taobhan croma air.
Roinn-seòrsa:Acfhainn
Sealladh an Eilein
Tha Sealladh an Eilein (Beurla: Islandview) ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
953
CMLIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:950an
Birchgrove
Tha am baile Birchgrove ann an Abertawe, a' Chuimrigh. Tha e 32.6 mi (52.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 161.1 mi (259.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 7030 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1022 (14.5%); rugadh 88% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Abertawe Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Oilthigh Paris-Saclay
Chaidh Oilthigh Paris-Saclay a stèidheachadh ann an 2015 ann am Gif-sur-Yvette.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:An Fhraing
1272
Bàsan
Roinn-seòrsa:1270an
Feadan gunna
thumb|300px|Howitzer Aimearaganach air a chleachdadh an 1944
Tha baraille na fheadan gunna, far a bheil na peilearan a’ tighinn a-mach. Thubhairt Mao gun d’thàinig cumhachd a-mach baraille gunna.
Roinn-seòrsa:gunna
954
B' e bliadhna cumanta sa' Mhìosachan Iulianach a bha ann an CMLIV.
Bàsan
Roinn-seòrsa:950an
341
Bàsan
Roinn-seòrsa:340an
20 an Giblean
'S e 20 an Giblean an 110mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (111mh ann am bliadhna-leum). Tha 255 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Ecser
'S e baile anns an Ungair a tha ann an Ecser (IPA: ˈɛtʃɛr, Slobhacais: Ečer). Tha e suidhichte faisg air Budapest. Chaidh e a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1315.
Eachdraidh
Bhuineadh am baile dhan Ostair-Ungaire bho 1867 gu ruige 1918.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:An Ungair Roinn-seòrsa:Bailtean
Bith-eòlas
thumb|Aristotle, a' chiad bhith-eòlaiche 'S e an saidheans na beatha agus nam fàs-bheairtean, mar eisimpleir luibhean agus ainmhidhean, a tha ann am bith-eòlas.
Na Seachd Comharraidhean Beatha
Tha na seachd comharraidhean beatha aig gach nì beò. Bithidh na feartan gu lèir seo aig gach gnè fàs-bheairt. Is iad
Ceallan
Is i a' chealla prìomh stèidh na beatha. Lorgar muilleanan de cheallan ann am fàs-bheairt mòr.
Roinnean de bhith-eòlas
Anns an latha an diugh tha Bith-eòlas na cuspair ioma-fhillte. Ainmichear cuid de na mirean de bith-eòlas fodha:
Bith-eòlaichean
Chan eil Duais Nobel airson bith-eòlais fhèin ann, ach tha bith-eòlaichean mar as trice a' buannachadh nan duaisean ann an ceimigeachd no ligheas.
Ceanglaichean a-mach
*
951
Bàsan
Roinn-seòrsa:950an
Pàpa Beinidict XIII
B' e Pàpa Eadailteach a bha ann am Pàpa Beinidict XIII  (Laideann Benedictus P.P. XIII, Gravina in Puglia, 2 an Gearran 1649 - Cathair na Bhatacain, 23 an Gearran 1730). B' e Pietro Francesco Orsini an t-ainm a bh' air bho thùs. Chaidh a thaghadh air an 29 an Cèitean 1724 mar phàpa an dèidh bàs Pàpa Innocentius XIII. 'S e an 245mh fear a bh'ann. Bhuineadh e do theaghlach uachdaranach à Rìoghachd Napoli.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Daoine às an Eadailt
1947
MCMXLVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1940an
1273
MCCLXXIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1270an
Sioux City, Iowa
‘S e baile ann an cridhe nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Sioux City. Tha e suidhichte aig 344m os cionn ìre na mara, aig inbhir na h-aibhnichean Missouri agus Floyd, eadar Jackson agus James, air iomall South Sioux City, anns an stàit Iowa. Tha am baile 1,677km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 2,117km bho Los Angeles, 2,072km bho Bhoston agus 724km bho Chicago. Tha 82,684 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaidh Sioux City a stèidheachadh ann an 1854 agus chaidh oilthigh a chur air dòigh an seo ann an 1894.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Iowa
Echidna
'S e teaghlach mhamal a tha ann an echidna (iolra: echidnathan) Canar itheadair-sheangan deiligneach riutha sa Gàidhlig. (Beurla: spiny anteater, Laideann: Tachyglossidae). Tha iad a' fuireach ann an Astràilia is Gini Nuadh. Tha iad mì-àbhaisteach anns a bheil iad a’ cur nan uighean. Cha dèan mamal eile sin ach am platapas gob-tunnaige. Tha iad coltach ri eun sna dòighean annasach. Nam measg tha:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Echidna Roinn-seòrsa:Mamalan
Cruinne-cè
Tha dà chiall aig cruinne-cè:
Creagan Bhlàth Bholg
'S e baile ann an Alba a tha ann an Creagan Bhlàth Bholg (Beurla: Blebo Craigs). Tha e ann am Fìobha.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Fìobha
George Santayana
B' e bàrd agus feallsanaiche às an Spàinn agus às na Stàitean Aonaichte a bh' ann an George Santayana (Madrid, 16 an Dùbhlachd 1863 - An Ròimh, 26 an t-Sultain 1952). Aig a bhaisteadh fhuair e an t-ainm Jorge Agustín Ruíz de Santayana y Borrás, ach tha e nas aithnichte an-diugh fon ainm George Santayana a chleachd e airson a cuid sgrìobhaidhean.
Ged a chùm Santayana a nàiseantachd Spàinnteach fad a bheatha, thogadh agus fhuair e foghlam anns an Stàitean Aonaichte agus thuirt e mu a dheidhinn fhèin gur e Ameireaganach a bh' ann.
Beatha
Rugadh Santayana ann am Madrid ach fhuair e a àrach òg ann an Ávila, baile na mnà cràbhaich iomraiteach Teresa de Jesús.
Ann an 1869, nuair a bha Santayana sia bliadhna a dh'aois, chaidh Josefina agus a triùir cloinne le Sturgis air ais do Bhoston, a' fàgail George còmhla ri athair ann am Madrid. Lean Agustín agus George i ann an 1872, nuair a bha George ochd bliadhna a dh'aois. Ach cha do chòrd Boston ri Agustín agus thill e na aonar a dh’ Ávila, far an do dh’fhuirich e gu ceann a bheatha.
Chaidh Santayana a dh’Oilthigh Harvard far an do rinn e ceum. As dèidh dà bhliadhna ann am Berlin, thill e a Harvard far an do sgrìobh e tràchdas air saothair Hermann Lotze. Thòisich e feallsanachd a theagasg an sin cuideachd agus am measg a oileanaich bha T. S. Eliot, Robert Frost, Gertrude Stein, Horace Kallen, Walter Lippmann, and W. E. B. Du Bois.
Anns a’ bhliadhna 1912, leig e dheth a dhreuchd agus chaidh e a dh’ fhuirich anns an Roinn-Eòrpa (Ávila, Paris agus Oxford). Mu dheireadh, rinn e imrich don Ròimh, far an do chaochail e ann an 1952. Rè a dhà fhichead bliadhna anns an Roinn-Eòrpa sgrìobh e naoi leabhraichean deug. Cha do phòs e riamh.
Bàrdachd
A-measg a bhàrdachd, tha a dhàn fada Odes (5 earrannan agus 43 rann ) gu h-àraid sgoinneil, domhainn, feallsanachail. Dh'eadar-theangaich Garbhan MacAoidh cuid de na dàin Santayana is dh'fhoillsich Gairm iad ann an 1979. Seo cuid de na rainn às an eadar-theangachadh Gàidhlig:
Dàin
II
(”My heart rebels against this generation”)
III
(“Gathering the echoes of forgotten wisdom”)
V
Weilburg
Eachdraidh
B' e prìomh-bhaile na Diùcachd Nassau-Weilburg a bh' ann bho 1344 gu ruige 1806 agus na Diùcachd Nassau bho 1806 gu ruige 1816.
George Santayana
Dàin
...
Weilburg
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
George Santayana
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Feallsanaich Spàinnteach Roinn-seòrsa:Feallsanaich Aimeireaganach Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Spàinnteach Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Aimeireaganach‎ Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Loch Droma
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Droma. Tha e suidhichte ann am Frìth Fanaich faisg air an A835 a leanas gu Ulapul.
An loch
Tha an loch seo cho mòr ri 43.6 ha (107.7 acair). 'S e 4.7 km (2.9 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 1.6 km a dh'fhad san àite as dìriche. Tha cuid eileanan anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 274 m (899 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 12.8 km (8 mìle) air falbh bhon mhuir. Thèid an loch a' lìonadh le Allt Coireag a' Chaorrainn agus alltan beaga eile agus tha an t-uisge a' sruthadh às an loch seo tro Abhainn Droma chun an iar-thuath.
'S e loch-tasgaidh a th' ann a chaidh a chruthachadh ann an 1950an airson a' phròiseict Neart nan Gleann. Chaidh dama a thogail ann gus bàrr an uisge ag àrdachadh agus cleachdar an t-uisge seo gus Loch a' Ghlais-Chàrnaich a' lìonadh. Bhon Loch a' Ghlais-Chàrnaich tha an t-uisge a' sruthadh tro thunail a tha mu 8 km air fad chun an stèisean-cumhachd Mossford Power Station. Gheibhear mu 18.6 megawatt, agus mu 121 millean kWh sa mheadhan gach bliadhna a-mach às an stèisean-cumhachd seo. B' e sin aon de na damaichean a chaidh a thogail gus dealan-uisge a chruthachadh airson an Conon Hydro-Electric Power Scheme. An-diugh tha an sgeama a' gabhail a-steach sia damaichean agus seachd stèiseanan-cumhachd uisge
342
Bàsan
Roinn-seòrsa:340an
952
Bàsan
Roinn-seòrsa:950an
An Crasg
'S e baile ann an Comhairle na Gaidhealtachd a tha ann An Crasg neo A' Chrasg (Beurla: Crask). Tha e ann an Cataibh
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Taobh Tuath Bàigh an Iar
Tha Taobh Tuath Bàigh an Iar (Beurla: Northside East Bay) ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
Usaquén
thumb|right|240px|Fontibón ann an Usaquén
B' e baile agus sgìre-riaghlaidh (Spàinntis municipio) faisg air Bogotá ann an Cundinamarca, Coloimbia, a th’ ann an Usaquén. Tha am baile a' buntainn do Bhogotá a-nis. Tha teodhachd meadhanach dhe 14˚ aige. Chaidh baile a stèidheachadh an seo leis na Spàinntich ann an 1538, ann an àite far an robh clachan Tùsanach roimhe. Chaidh Usaquén a thoirt a-steach do Bhogotá (còmhla ri Bosa, Engativá, Fontibón, Subá, Sumapaz agus Usaquén) nuair a chaidh Sgìre Shònraichte a chur air dòigh ann an 1957 fon deachdaire Gustavo Rojas Pinilla. Bha an Riaghaltas air a bhith a' gabhail ri atharrachadh mòr airson a' phrìomh-bhaile fiù 's bliadhnachan roimhe ann an 1945, ach chan fhaodadh càil a dhèanamh air sàilleabh gu robh cogadh sìobhalta ann.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Usaquén
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Palnackie
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Caisteal Dhùghlais air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann am Poll an Achaidh. Tha e suidhichte aig 8m os cionn ìre na mara, ann an cridhe na roinne Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt ro 1975), eadar Achadh nan Càrn agus Dail Bheithe, ri taobh na h-aibhne Uisge Urr. Tha e 27 km air falbh bho Dhùn Phrìs, 109 km bho Glaschu, 77 km bhon An t-Sròn Reamhar agus  125 km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha dìreach 148 duine a’ fuireach anns a’ bhaile agus 's e Beurla a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Poll an Achaidh, ged an robh Gàidhlig fhathast beò ro 1700. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas.
Eachdraidh
Ged nach eil am baile idir cho cudromach do mhalairt neo iasgach an latha an-diugh, bha e na bu treasa taobh ghnìomhachas sna linntean a dh’ dh’ fhalbh oir bha port a’ pharraist suidhichte an seo leis nach robh an t-Uisge Urr glè dhomhainn. Chuireadh stad air an gnothaich seo mu 1965. Gu ruige 2014 bhathar a' cumail Farpais Eadar-nàiseanta Saltraich na Leòbaige an seo gach bliadhna ach sguireadh an fharpais o chionns cho cosgail 's a bha an t-àrachas.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean
Caolas Naoimh Anndra
Tha Caolas Naoimh Anndra (Beurla: St. Andrew's Channel) ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
1274
Bàsan
Roinn-seòrsa:1270an
Coileach-Frangach
Tha coileach-Frangach air ithe gu tric aig àm na Nollaig. Tha e math le silidh mhuileagan agus isbeanan beaga.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Eun-taighe Roinn-seòrsa:Feòil
Universidade do Estado de Minas Gerais
'S e Oilthigh Minas Gerais (Universidade do Estado de Minas Gerais) an oilthigh as motha ann am Belo Horizonte (Braisil). Chaidh a stèidhichte ann an 1989.
Ceanglaichean a-mach
Minas Gerais
A' Phloic
Galair a tha gu math cumanta a-measg chloinne. Bidh am bus is an sgòrn ag at agus tha e gu math mi-thaitneach.
Tha mòran ainmean sa Ghàidhlig airson na Ploice.
Roinn-seòrsa:Tinneasan
Butàn
'S e dùthaich ann an Àisia a tha anns an Rìoghachd Bhutàin, ainm goirid: Butàn  neo Butan. Tha i suidhichte eadar na h-Innseachan agus an t-Sìn ann an Himalaya.
'S e aon de na dùthchannan as iomallaiche san t-saoghail. Ach canar cuideachd 's e aon de na dùthchannan far a bheil na daoine as toilichte.
Tha an roinn na turasachd fo smachd an riaghaltais, tha iad ag iarraidh dualchas na dùthcha agus an cultar traidiseanta dhìon.
'S e creideamh Buddha an creideamh as treasa a tha ann am Butàn.
Ceanglaichean a-mach
250px|thumb|left| Manachain Taktshang, ainm Beurla: "Tiger's Nest". thumb|right|200px|Cairt: Butàn thumb|250px|Manachain Trongsa Dzong.
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia a Deas
Klippan
'S e baile faisg air Össjö ann an ceann a deas na Suaine a th’ann Klippan. Tha e suidhichte anns an sgìre agus an roinn (Suainis: Län) Skåne eadar na h-Aibhnichean Rönne agus Fors. Chaidh am baile a stèidheachadh anns an 16mh Linn ri taobh Muillean Phàipeir. Tha Klippan aig  58m os cionn ìre na mara 190km  air falbh bho Ghöteborg agus 460km  bho Stockholm prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 8,116 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.
Freumhan an Ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à Klif (Gàidhlig: creag/stac) ann an Lochlannais a tha an t-ainm.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain Roinn-seòrsa:An t-Suain
Llanddinol
Tha am baile Llanddinol ann an Abertawe, a' Chuimrigh. Tha e 40.0 mi (64.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 170.0 mi (273.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 517 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 55 (10.6%) rugadh 71% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Abertawe Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Ilston
Ronald George Wreyford Norrish
B' e Ronald George Wreyford Norrish (Cambridge 9 an t-Samhain 1897 – Ibidem 7 an t-Ògmhios 1978) Ceimigear à Sasainn. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1967, còmhla ri George Porter agus Manfred Eigen.
Apa
'S e mamal a tha ann an apa   (iolra: apaichean) mar mhuncaidh gun earball. Tha daoine nan seòrsa apaichean.
'S e apaichean a tha ann an goiriolathan is tiompansaidhean. Tha iad coltach ri daoine san cruth aca, agus bidh làimh, gàirdeanan is dà chas orra. Tha iad tuigseach, agus cleachdaidh cuid cànan is acfhainn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomhaid Roinn-seòrsa:Mamalan
George Porter
B' e George Porter neo Baron Porter of Luddenham (Stainforth 6 an Dùbhlachd 1920 – Canterbury 31 an Lùnasdal 2002) ceimigear à Sasainn.
Beatha
Bha e na oileanach aig an Oilthigh Leeds agus sgrìobh e an trachdas aige fo Ronald Norrish aig an Oilthigh Chambridge. Bho 1954 gu 1966 bha e na ollamh aig an Oilthigh Sheffield agus an-sin ann an UCL.
Urraman
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1967, còmhla ri Ronald George Wreyford Norrish agus Manfred Eigen. Bha e cuideachd na sheannsalair na Oilthigh Leicester o 1984 do 1995.
Tha Comharra-Tìre Ceimigeachd Nàiseanta a' cuimneachadh e ann an Colaiste Impireil Lunnainn, far an robh e na chathraiche na Ionad airson Saidheansan Foto-moileciuileach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Sasainn Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
955
Bàsan
Roinn-seòrsa:950an
Derek H. R. Barton
B' e Derek Harold Richard Barton (Gravesend 8 an t-Sultain 1918 – College Station (Texas) 16 am Màrt 1998) Ceimigear à Sasainn. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1969, còmhla ri Odd Hassel.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
21 an Giblean
'S e 21 an Giblean an 111mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (112mh ann am bliadhna-leum). Tha 254 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|right|180px|[[John Muir ann an Yosemite]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Baile Mhullaich
right|300px
'S e baile ann an Alba a tha ann an Baile Mhullaich (Beurla:Balmullo). Tha e ann am Fìobha.
Saidheans
Mar is tric 's an latha an diugh, is e na saidheansan nàdurra a-mhain a tha daoine a' ciallachadh nuair a chanas iad "saidheans".
Saidheans Nàdurra
Is iad na prìomh roinnean de saidheans nàdurra
Dèiligidh Bith-eòlas le rudan a tha beo. Chanar fàs-bheairt ri gach nì, beag neo mòr, lus neo beathaich a tha (neo a bha uaireigin) beò. Tha gach nì a tha beò a' comharraich seachd comasan, gu ìre beag neo mòr.
<ol style="list-style-type: lower-roman;"> <li> comas gluasaid </li> <li> comas a ghabh beathachadh </li> <li> comas ath-ghineachaidh </li> <li> comas a chac </li> <li> comas fàs </li> <li> comas tharruinn aille </li> <li> freagairt </li> </ol>
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cùisean na sgoile Roinn-seòrsa:Saidheans
Lochlann
Gu ceart, 's e Nirribhidh, an t-Suain agus Danmhairg ann an Lochlainn neo Scànnanàibhia. Ach, mar is trice, chuirear an t-ainm air Innis Tile, Suòmaidh, agus na h-Eileanan Farach, agus bho àm gu àm, cleachdar airson Nirribhidh a-mhàin. Tha an t-ainm a' ciallachadh "tir nan lochan" bho thùs.
Structar eachdraidheil is poilitaigeach
1 Bu tuinichean na h-Eileanan Fàro agus Innis Tìle à Lochlann (gu beag-nithe Nirribhidhich), Alba agus Èirinn (Ceiltich agus/no Cruithnich).
* Seann Lochlannach ("Viking").
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:An Danmhairg Roinn-seòrsa:An t-Suain Roinn-seòrsa:Nirribhidh Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Suòmaidh
Llanwrtyd
Tha am baile Llanwrtyd ann am Powys, a' Chuimrigh. Tha e 47.6 mi (76.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 155.6 mi (250.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 824 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 147 (17.8%); rugadh 45% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Powys Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Barrington, Alba Nuadh
right|300px
Tha Barrington ann an Siorrachd Shelburne, Alba Nuadh.
A' Mhuigh
'S e baile ann an Comhairle na Gaidhealtachd a tha ann A' Mhuigh (Beurla: Muie). Tha e ann an Cataibh, faisg air Àrd Achadh.
Barrington, Alba Nuadh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
A' Mhuigh
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Ceann Fhàil
Tha e faisg air Inbhir Ghrainnse.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na h-Eaglaise Brice
343
Bàsan
Roinn-seòrsa:340an
Sigurður Ingi Jóhannsson
Caibineit Jóhannsson
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineit fhad 's a bha Jóhannsson os cionn an riaghaltais. Bhuinneadh iad uile gu Framsóknarflokkurinn agus Sjálfstæðisflokkurinn:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Poileataigs
Sumapaz
thumb|right|240px|Fontibón ann an Sumapaz
B' e baile agus sgìre-riaghlaidh (Spàinntis municipio) faisg air Bogotá ann an Cundinamarca, Coloimbia, a bh’ ann an Sumapaz. Tha am baile a' buntainn do Bhogotá a-nis. Tha teodhachd meadhanach dhe 14˚ aige. Chaidh baile a stèidheachadh an seo leis na Spàinntich ann an 1538, ann an àite far an robh clachan Tùsanach roimhe. Chaidh Sumapaz a thoirt a-steach do Bhogotá (comhla ri Bosa, Engativá, Fontibón, Subá agus Usaquén) nuair a chaidh Sgìre Shòntaichte a chur air dòigh ann an 1957 fon deachdaire Gustavo Rojas Pinilla. Bha an Riaghaltas air a bhith a' gabhail ri atharrachadh mòr airson a' phrìomh-bhaile fiù' s bliadhnachan roimhe ann an 1945, ach chan fhaodadh càil a dheànamh air sàilleabh gu robh cogadh sìobhalta ann. A bharrachd air sin, tha comhstri eadar an Arm agus reubalaich an làimhe chlì air a bhith na trioblaid mhòr an seo fad còrr is 50 bliadhna. Ged a tha an sgìre a' buntainn dhan bhaile as motha san dùthaich, 's fìor ghann daoine an seo o choinns cho àrd, fuar, iomallach 's a tha e. Tha fiù' s pàirc nàdarra ann.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Sumapaz Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
1275
MCCLXXV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1270an
Murfreesboro, Tennessee
‘S e baile mòr ann an ceann a deas nan Stàitean Aonaichte a th’ ann am Murfreesboro. Tha e suidhichte aig 186m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Stones, eadar McMinnville agus La Vergne, air iomall Nashville, anns an stàit Tennessee. Tha am baile 823km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 2,897km bho Los Angeles, 1,505km bho Bhoston agus 676km bho Chicago. Tha 108,755 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaidh Murfreesboro a stèidheachadh ann an 1811, fon ainm Cannonburgh, agus chaidh oilthigh a chur air dòigh an seo ann an 1911. . Tha e suidhichte ann am meadhan na stàite. Bha Murfreesboro na phrìomh-bhaile na Stàite bho 1818 gu ruige 1826.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Tennessee
Karlskrona
‘S e baile meadhanach agus port na Suaine a th’ ann an Karlskrona (IPA: kɑːɭsˌkruːna). Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheas na dùthcha air feadh 30 eilean san innis-mhuir Bhelkinge, ri taobh na Mara Bhaltaich eadar Kalmar agus Malmö, anns an sgìre Blekinge län, 382km air falbh bho Stockholm, prìomh-bhaile na dùthcha, 429km bho Uppsala agus 279km bho Ghöteborg. Tha 35,212 duine a' fuireach ann. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1680.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1680 leis an rìgh Karl XI na Suaine mar Bhunait a' Chabhlaich leis gur robh an Danmhairg air sgìrean mòra ann an Skåne a thoirt air falbh bhon t-Suain agus mar sin bha an Danmhairg na chunnart do chumhachd na Suaine ann an Lochlann agus sa Mhuir Bhaltach. A bharrachd air sin, bha deigh na trioblaid dhan Chabhalach fad na geamhraidh shuas ann an Stockholm. Chaidh ainmeachadh an dèidh a’ bhaile Landskrona faisg air Malmö. Chaidh gàrradh-shoithichean a thogail an seo agus ann an 1711 bha corr is mìle duine ag obair ann, an t-àite-obrach na bu mhotha na dùthcha aig an àm. Ann an 1750 bha mu 10,000 duine a’ fuireach sa bhaile mar-thà. Ann an 1981, ghabh bàta-aigeil an Aonaidh Shobhiat air sgeir faisg air Karlskrona.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain Roinn-seòrsa:An t-Suain
Co-ghnèitheachd
thumb|Tha [[bratach a' bhogha-froise air chleachdadh gu tric ris an samhladh ris a' pròis nam co-sheòrsaich.]] Faodaidh co-sheòrsachd no co-ghnèitheachd a chur ri:
'S àbhaist do co-sheòrsachd leis a' chomhair-mhiannachd agus dà-mhiannachd choimeas. Seallaibh suidheachadh-miann.
Codaich luchd-corpeòlas co-sheòrsachd a-steach do seòrsa, gam chomharrachadh às a chèile, seach bhiodh cuid dhiubh sochairichte thar luchd eile ann am comann dearbha aig ùine dhearbha.
Mar tha ann iomasgladh eugsamhaile eachdraidheil, bith-eòlasach, agus intinn-comannach ri gnè is seòrsa, chan eil ann ainm no dealbh-chunntas a freagairidh uile neach. Faicibh na còmhraidhean air gnè is seòrsa aig gnè agus Co-Sheòrsachd agus thairis-sheòrsachd.
Bunachar
Dh’eadar-theangaich an facal Beurla homosexual (co-sheòrsach), a bhith cothlamadh na ro-leasachain Grèigach homo- comharrachadh “ceudna” agus an freumh Laideannach sex- comharrachadh “gnè”. Mar sin: cothlamadh de 'co-' agus 'seòrsa'. thumb|Karl-Maria Kertbeny
Tha an chiad nochdadh àitheanta an fhacail co-sheòrsach ann am clò-bhualadh air a lorgadh ann am bileag Ghearmailtis sgrìobhta tron Ungaireach Karl-Maria Kertbeny, air fhoillseachadh gun ainm ann an 1869.
Cleachdadh is na dlùth an dàimh fhaclan
‘S urrainn dham fhacal air chleachdadh a bhith mar ainmear no buadhair a thoirt dealbh air daoine ‘gus an suidheachadh-miann, eachdraidh a' mhiann, no fèin-aithneachadh. Ge-tà, seach cuiridh faclan mar “fearas-feise” is “banas-feise” cuthrom air an sealladh feòlmhor, mar sin b’urrainn do dragh suas èirigh. Tha roinn nan daoine a’ faireachdainn a bheil an facal ro-sgrùdail is mar sin truailleachadh beagan. Mar sin, nuair toirt iomladh air duine (an àite modh na drùise), tha co-sheòrsach no leasbach ann am bitheanas nas fheàrr. (B’ fheàrr le roinn nam co-sheòrsach gu fìor an facal fearas-feiseach/banas-feiseach thar co-sheòrsach, faicinn an sean cho toirt dealbh air suidheachadh-miann agus tè mu dheireadh ri toirt dealbh air buidheann dùthchasail no comannach-sluagh-iùlach le a chan eil iad a’ cur fèineachd air.
Faodaidh an facal air uile co-sheòrsach chur iomradh, no ri fir cho-sheòrsach a-mhàin, a tha ‘n t-adhbhar a faodaidh fir cho-sheòrsach nas fheàrr a bhith. Tha leasbach a’ cur iormadh air bean cho-sheòrsach.
Ged chleachd roinn sgrìobhadaire mhoich an buadhair co-sheòrsach a chur iomradh air brìgh cho-sheòrsach sam bith (mar sgoil nam balach a-màin), an-diugh tha an facal a’ ciallachadh sealladh miannach. Tha an facal co-chonaltrach air chleachdadh an-dràsda a thoirt dealbh air aon-gnè brìghean nach eil miannach gu h-àraidh.
Tha faclan lùghdachaile cleachdail; sa’ Bhreatainn, agus sa’ Bheurla, th’ann rìomhach, A' stiùireadh/dràibheadh air a cheart, air a bhus eile, gille-tòine, no neònach, a’ cur iomradh air fir cho-sheòrsach ann am bitheanas; lasdaire, air chleachdadh sa’ Bhreatainn; neònach, a’ gabhail a-staigh ann am bitheanas neach sam bith nach eil iol-sheòrsach gu glan, ach air ghabhail air ais cho daingeachadh tro mòran cho-sheòrsaich agus sgoilearaich; tha fearas-feise, gille-tòine, is rìomhach faclan cumanta na càinidh am measgair feadh òigearan; agus tha gàradh, caile-bhalach, no bean-fhireann a' toirt iomhladh air leasbaich. Seallaibh Gràin na co-sheòrsachd
Tricead
Tha tuairmsean na buadhaich nuaidh de co-sheòrsachd ag atharrachadh gu cudthromach. Tha iad co-fhillte tro comharrachaidhean neo-ionanna no eadhon dà-sheaghach de co-sheòrsachd, agus tro atharrachaidhean thairis àm agus a-rèir do suidheachadh. Tha tuairmsean ann an dùthaichean Siarach a' cur an òrdugh bho 1% ri 10%.
Àrainn Dà-mhiannachd
Tha mòran rannsachaidhean, as ainmeile an Modh-Miann 'San Fhireannach Daonna (1948) agus an Modh-Miann Sa' Bhoireannach Dhaonna (1953) le Alfred Kinsey air a lorgadh a-mach a bheil eòlasan no mothachaidhean co-sheòrsach air a bhith aig a' chuid as motha nam daoine agus mar sin tha iad 'nan dà-mhiannaich. Bha beagchuid de daoine a-mhàin air lorgadh (5-10%) a bhith gu glan comhair-mhiannach no co-sheòrsach. Air an làimh eile, tha beagcuid eadhon nas lugha de daoine lorgadh a tha air a ghabhail aig eòlasan feòlmhora ionanna leis na dà seòrsa, comharrachadh meidh tàlaidh no àrainn. Tha rannsachaidhean eile air a chomhairleachadh a chuir na h-iomraidhean am meud an tricead de dà-mhiannachd agus co-sheòrsachd anns na sluaighean daonna. Ge-tà, tha a smuain na h-àrainne na feòlmhorachd a' mealtainn gabhail ri leathann fhathast an-diugh agus tha i an co-bhoinn ri lorgaidhean 'san rìoghachd dhaonna agus an rìoghachd-bheathaich cho math ri rannsachaidhean bith-eòlasach nam caochlaidhean cruthach na h-eachainne eadar sin a' buntainn ri suidheachaidhean-miann eugsamhaile. Connsaich mòran dhaoine a bheil na mùthan eadar na h-aideachaidhean coitcheanna is dìomhair timcheall suidheachaidhean-miann seach ri beachdan comannach àicheanach timcheall cliathadh co-sheòrsach.
[[Faidhle:World laws pertaining to homosexual relationships and expression.svg|thumb|Laghan na co-sheòrsachd an t-saoghail.
]] thumb|Aonaidhean co-sheòrsach 'san [[Eòrpa]] thumb|Aonaidhean co-sheòrsach 'san [[Na h-Aimearagan|Ameireaga]] thumb|Tagair roinn gun robh na Bìoballach laoich [[Dàibhead agus Iaineatan 'nan leannanan, ged connsaich a' chuid as motha sin. Faicibh còmhradh.  "La Somme le Roy", 1290 AD; Dealbhaichte Frangach ms (tuairisgeul); Taigh-gleidhidh Bhreatannach.]]
Ion-oibrichteachd
Tha connsachadh cudthromach a' maireann thar mar a tha 'cur suidheachaidhean-miann dhuine roimh timcheall to sìolachadh an aghaidh brodagail cùisean. Tha còmhradh nas lugha 'maireann air co-dhiù tha 'n suidheachadh sin faiceallach. Mar sin, dham bheachdan air ghabhail a-staigh gu leathann na h-àrainn-miann Kinsey, aonaich a' chuid as motha a bheil beagcodaichean a-mhàin "gu fìor" co-sheòrsach no comhair-mhiannach agus a bheil a' chuid as motha dà-mhiannach. An prìomh-beachd a bheil air chumail an ceartair a bheil gun amhail ur suidheachadh-miann àraid chan urrainn dha atharraichte a bhith agus iad a bheil "buaidh" aig air a bhith nas cubhaidhe dà-mhiannach.
Maireannach
Tha fios aig a' chuid as motha mhòr nan oibriche sa' chungaidh-leighis agus na h-eòlasan, cho math ris na h-eagrachaidhean LCDT, a bheil suidheachadh-miann nàdarra, an sàs agus neo-chaochlaideach, agus a bheil e neo-chomasach a dh'atharrachadh co-sheòrsachd a-steach do comhair-mhiannachd, no cùlaibh air beulaibh. Tha iad a' leanntainn air gun stiùiridh na cungaidhean nàdarra sa' chuis as motha nam cuir an dùsgadh feòlmhor an fhireannaich ri boireannaich (agus cùlaibh air beulaibh), nuair sa' chor na beag-chodach LCDT, tha 'n dùsgadh miannach air stiùireadh a dh'ionnsaigh na luchd an t-seòrsa cheudna.
A chuideachadh 'n connsachadh seo, bheir iad iomradh air na mòran chunntasan às eadar luchd iol-sheòrsach agus luchd le LCDT fèineachd a bheil ag ràdh a lorg iad an suidheachadh aig aois òg (gu tric mus aois-leannanachd). Sa' chor nan òganach "neònach", bheir iomadh dhiubh iomradh air ciad chlaoidh le freagair dhan tuigsinn seo. Tha an n-aithrisean co-chòrdail leis na dòighean tomhais nochdadh a bheil òganaich le LCDT fèineachd iomadaidh uairean nas coltaiche na h-òganaich neo-LCDT a dhèanamh oidhirp aig fèin-mharbhadh.
Tha roinn nan rannsachaidhean eòlach a' comhairleachadh a bheil an co-chuir na h-eanchainne bhoghaigich nam fear rìomhach coltach dhan eanchainn nam bean comhair-mhiannach agus eugsamhail às am mac-samhlaidhean fireannta comhair-mhiannach. Tha rannsachaidhean eile mar an Màirt 2000 Breedlove (Àlaichgaol) faide na corraig iomradh agus an rannsachadh an t-Iuchar 2000 Oilthigh den Texas na freagaire claisniche an t-eòlais-nearbh  a' comhairleachadh a bheil fad leasbaich a' foillseachadh comharrachaidhean meadhanach eadar fir is mnàthan comhair-mhiannach, fàsaidh fir rìomhach "sàr-fireannta". Tha roinn nan rannsachair air lorgadh gum ma gabhaidh aon de dhà leth-aon fèineachd rìomhach no leasbach, bidh an cothrom den leth-aon a' gabhail fèineachd ri co-sheòrsach àrdaichte ri 50%, ged tha na meòmhrachaidhean nan leth-aon nan rannsachair eile air lorgadh ceudadan glè neo-ionann.