cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alba a Deas (roinn-phàrlamaid na h-Alba)
'S e roinn-phàrlamaid na h-Alba a tha ann an Alba a Deas.
Bhaltair Cinneide
Buaidh
Chunnaic mi Bhaltair Cinneide a' coiseachd troimh clach mo shùl fo sgàil a' Chaisteal Dhuibh, aig àm laighe ne grèine is grinneal fo chois'' air tràigh liath Dhùn Iubhair...
Trianaid (eilean)
220px|right|thumb|Trianaid Saoil an robh thu a' lorg Trianaid‎?
Bhaltair Cinneide
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig Cinneide, Bhaltair
Alba a Deas (roinn-phàrlamaid na h-Alba)
Tha 8 buill roinne-pàrlamaid agus 7 buill liosta aice.
Dabeiba
'S e baile beag faisg air Frontino air an àirde an iar Antioquia ann an Urabá, Coloimbia a th'ann Dabeiba. Tha crìochan aige mu thuath còmhla ris na bailtean Mutatá agus Ituango, air an àirde an ear còmhla ri Ituango, Peque agus Uramita, agus mu dheas còmhla ri Uramita agus Frontino agus air an àirde an iar còmhla ri Murindó, Turbo agus Mutatá. Tha am baile fhèin suidhichte aig 183 ciolomeatair bho Mhedellín, prìomh-bhaile na Roinne Antioquia. Tha farsaingeach dhe 1,883 km² aige. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1887.
Alba a Deas (roinn-phàrlamaid na h-Alba)
Chruthachadh i ann an 1999 is mhùth a crìochan ann an 2011.
Dabeiba
Eachdraidh
Toisichidh eachdraidh Dabeiba leis an ainm fhèin. Fhuaireadh an t-ainm bhon a' Bhan Phòsta Dabeiba Hernández, boireannach ainmeil a dhìon in-imrich a' cheàrna, agus ro sin, 's dòcha air thuiteamas, thàinig an t-ainm aice bho ionmhas miotasach nan tùsanach ris a chanadh “Dabeibe”. A bharrachd air sin, nan robh sin gu leòr, 's e ainm bana-dhia na buidhne katìo a th'ann "Dabeibe" cuideachd, is ise tabhatair agus baintighearna na dhaoine. Ach tha e cinnteach gur e às na mnatha Dabeiba a thàinig ainm a' bhaile, is chan ann na facalan catío.
Alba a Deas (roinn-phàrlamaid na h-Alba)
'S e roinn dùthchail a th' ann gun bailtean mòr ach 's dòcha Dùn Phris.
Dabeiba
Eachdraidh
'S leis na na Tùsanaich catíos a bha an tìr seo ro na Spàinntich. Rinn na treudan sin strì cruaidh an aghaidh tìreachas an fhearrain aca, ach mu dheireadh thall chaidh iad a ghabhail air is theab iad a bhàsachadh uile gu lèir, ach gu fortanach tha sliochd nan curaidh sin nan tàmh anns an sgìre fhathast agus thathar a' beachdachadh gur e dualchas cultarail dhe Coloimbia a th'annta an latha an-diugh.
Llanfrothen
Tha am baile Llanfrothen ann an Gwynedd, a' Chuimrigh. Tha e 108.1 mi (174.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 193.6 mi (311.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 422 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 296 (70.1%); rugadh 64% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Trianaid (eilean)
'S e eilean anns na Lesser Antilles a tha ann an Trianaid (Spàinntis: Trinity, Beurla: Trinidad). Tha a' Muir Cairibianach san iar dheth, agus an Cuan Siar san ear. Còmhla ris an eilean Tobago agus 21 eileanan eile tha e na phàirt den dùthaich Trianaid agus Tobago, ach 's e Trianaid an t-eilean as motha den dùthaich. Tha Port of Spain na phrìomh-bhaile. 'S e an t-eilean as fhaide deas anns a' Chairibìan a th’ ann, tha e dìreach 11 cilemeatair air falbh bhon Bheiniseala.
Llanfrothen
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Gwynedd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Alba a Deas (roinn-phàrlamaid na h-Alba)
Buill Pàrlamaid
Buill roinne-pàrlamaid o 2016:
Dabeiba
Eachdraidh
Le lèirsinn iongantach, smaoinich fir-eachdraidh aig toiseach agus meadhan na 20mh linne gun saoraich an sgìre seo an Roinn Antioquia gu lèir. Sgrìobh ùghdair air choiregin ann an 1938: “Tha an t-àm ri teachd na h-Antioquia suidhichte anns na tìrean torrach pailt ann an àirde an iar. Coimheadaidh a chuid fhir air a' mhuir agus togaidh iad rathad a shaoras i”.
Alba a Deas (roinn-phàrlamaid na h-Alba)
Buill Pàrlamaid
Buill liosta:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Dabeiba
Eachdraidh
O chionn ceud bliadhna sgrìobh an Dotair Manuel Uribe Ángel, fear-eachdraidh cliùiteach à Antioquia: “Is an siud, far gum bu chòir dha Antioquia dòigh teàrainte gus beartas agus mòrachd fhaighinn airson na làithean ri teachd; oir bu chòir dhuinn slighe a thogail an siud, is thoir ise daoine na h-Antioquia gu ruige oirthir A' Chuain Siar agus bho an siud air feadh na cruinne”. Faclan fa-leth aithriseil fàidheil an latha an diugh 2006, nuair a dh'fhosgail Túnel de Occidente (Tunail an Iar).
Chaidh an rathad sin, air a bhruidhinn an t-aislingiche, a thogail mu dheireadh thall ach chaidh e thairis fearann cho trom 's nach b'urrainn dha na làraidhean mòra a dhol mun cuairt is le sin chan fhaod iad a riarachadh neo a bharantadh togail port na h-Antioquia ann an Turbo airson na làithean ri teachd.
Aig toiseach toisichidh, leis na catíos a bh'ann fhathast fo ghreim neo nam fògarraich, bha Dabeiba fo bhuaidh Fhrontino. Chaidh e a stèidheachadh ann an 1850 ann an àite ris an canar El Mohán is e Dabeiba Viejo an t-ainm a bh'air aig an àm sin. Feumar a dhol tro Dabeiba air an rathad eadar Mhedellín agus A' Mhuir Cairibianach an latha an-diugh, agus tha dùil ann gum bi na làithean ri teachdail nas fheàrr an dèidh Túnel de Occidente (Tunail an Iar) a chladhadh.
3 an Dàmhair
'S e 3 an Dàmhair an 276mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (277mh ann am bliadhna-leum). Tha 89 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Cromanachd
right|300px|thumb|Cromanachd
3 an Dàmhair
Tachartasan
thumb|Latha ath-aonachaidh na Gearmailte 1990 - Dh'fhàs ath-aonachaidh na Gearmailte dligheach.
Dabeiba
Trioblaidean Poiliteagach
Tha Dabeilba air a bhith ann an droch staing taobh phoileataigs agus ainneirt fad iomadh bliadhna. Le sin 's e àite uabhasach cunnartach a th'ann. An dèidh Am Bogotazo, thug an ainneart eadar na pàrtaidhean poiliteagach fìor dhroch bhuaidh air muinntir an sgìre, is thoisich iad a dhol dhan na bailtean mòra, is iad an cuid fhearrain fhàgail. Rinn na Guerrillas (na làmh chlì) agus nan paramilitares (buidhnean teàrainteachd phrìobhaideach na làimh dheas) sgrios agus milleadh rè na 60an, na 80an agus na 90an. Tha daoine an sgìre air a bhith nan ìobairtich Eucoirean an aghaigh Còirichean Daonna fad leth cheud bliadhna. Tha na Aguilas Negras (na h-Iolairean Dubha) fhathast an sàs anns an sgìre, is na daoine an dùthaich fhàgail gus an latha an-diugh. Tha sin a' chur stad air leasachadh an sgìre.
Cromanachd
Tha cromanachd neo hocaidh neo hogaidh,(Beurla: hockey) na ghèama Sasannach a tha coltach ri camanachd. Ann an Aimearaga a Tuath, cuiridh iad “hockey” air camanachd-deighe.
3 an Dàmhair
Bàsan
thumb|Séan Ó Riada
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Dabeiba
Fiosrachadh Choitcheannail
Tha Dabeiba ga sgaradh, airson ga riaghladh, ann an 4 sgìrean beaga, La Balsita, Camparrusia, Urama (neo Urama Grande) agus Santa Teresa. Tha 117 clachain beaga aige mar Thasidó, La Mesa, La Estrella, Florida, Armenia, Rioverde, Guadua-Lito, Murrapal, La Balsita, La Aguada, Chachafrutal agus San Agustín.
Sluagh a' bhaile
Tha 24,084 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 15,480, a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, ‘s e pàtran àireimh-shluaigh traidiseanta a th’ann am Dabeiba fhathast.
Loch an Ime, Breacais
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch an Ime. Tha e suidhichte anns an Eilean Sgitheanach deas air an rathad A87eadar Caol Àcainn is an t-Àth Leathann. Tha Lochan na Saile‎ san ear-thuath agus tha am baile Breacais san àird a tuath dheth.
Dabeiba
Sluagh a' bhaile
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Dabeiba, ach tha 13.2 % dhe Tùsanaich agus 0.6% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 65.7% dhe na daoine ann an Dabeiba leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig ach 19.2% dhe na dachannan.
Am Port Mòr, Peairt is Ceann Rois
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Donnchadh Gobha
Bha Donnchadh Gobha (Donnchadh MacAoidh) (1725/30 gu mu 1825) ’na bhàrd agus ’na chléireach na h-Eaglaise. Bha e a’ còmhnaidh ann an Àrd Broileach ann am Bàideanach, agus bha e ’na èildear ann an Ceann a' Ghiùthsaich. Chaidh a bhàrdachd fhoillseachadh le Thomas Sinton ann an "The Poetry of Badenoch". Sgrìobh e cumhachan do Sheumais Mac a' Phearsain is Eòghainn 'Ruadh' Mac a' Phearsain.
Cromanachd
Roinn-seòrsa:Spòrs bhuidheann
Creithleag-nan-each
Tha a' chreithleag a-measg feadhainn de na cuileagan as motha air an t-saoghal. Tha creithleag-nan-each air ainmeachadh air sàilleabh mar a bhios an tè bhoireann a' lotadh an eich as t-samhradh, 's iad nan sgaothan ag iadhadh mun cuairt dha, a' dol an sàs na chliathaichean agus na chòsan agus ga chlaoidh gu searbh.
San Sebastián de La Gomera
Tha  San Sebastián de la Gomera  na phrìomh-bhaile La Gomera, fear de na h-Eileanan Canàrach. 'S e am baile as motha an eilein, suidhichte air cladach san àird an ear-thuath an eilein. Tha San Sebastián de la Gomera cho farsaing ri 113,59 cilemeatair ceàrnagach. Anns a' bhliadhna 2006 bha 8.451 duine de shluagh ann, le dlùths aig àireamh 74,4 duine gach km².
Creithleag-nan-each
Dòigh-ghintinn
'S i a' chreithleag bhoireann a-mhàin a lotas an t-each air an dòigh seo gun fhios dhith ach a chum a gnè fhèin a chumail suas. Tha i ga tilgeil fhèin gu cruaidh a-measg fionnaidh an eich, far am bheil i a' suidheachadh nan uighean aice, agus air dhaibh bhith air an còmhdachadh le stuth de nàdar glaoidh, tha iad a' leantainn gu teann an sàs ann an sròn an eich. Ann an sin, laighidh iad beagan làithean, gus am fàs daolag bheag annta. Tha e na chleachd aig an each a bhith ga imleachadh fhèin gu tric, agus nuair a bhios e a' dèanamh sin, tha e a' briseadh nan uighean meanbha sin, agus tha na daolagan a bha annta a' dol an sàs na theangaidh agus air an giùlan sìos do bhroinn an eich maille ri a lòin. Tha iad a' dol gu teann an sàs ann an stamag an ainmhidh, far am bheil iad gan ceangladh fhèin gu cruaidh le dà dhubhan a tha air gach taobh dhe am beul. Tha iad a' fantainn gu stòlda san àite sin rè mhìosan a' gheamhraidh, far am bheil iad air am beathachadh gu seasgair le stuthannan àraidh a tha san stamag.
1673
MDCLXXIII
Creithleag-nan-each
Dòigh-ghintinn
Aig deireadh an earraich, tha iad a' call an greim fhèin dhen chraiceann, air an robh iad cho fada an sàs, agus tha iad air an tilgeil a-mach ann an inneir an eich a thug caidreamh cho fada dhaibh. A cheann seo tha iad gan nochdadh fhèin ann an cruth eile mar chnaimheagan beaga, cruinn, agus tha iad a' gabhail fasgaidh, ann an sin, san talamh. Mar seo, tha iad nan laighe gun charachadh gus an tig am blàths. An sin, dùisgidh iad suas nan làn neart agus beòthalachd mar chuileagan a tha cumadail nan dealbhadh, a tha ro làidir a-rèir am meud, agus ro neo-bhàigheil ri duine agus ainmhidh le an gathannan geur.
San Sebastián de La Gomera
Eachdraidh
Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach tòiseachaidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936, ged a bha an corr dhen roinne dealas dhan Phoblachd.Rinn Cristoforo Colombo an stad mu dheireadh an seo mus an do thòisich e an siubhal chun nan Innseachan 6mh an t-Sultain, 1492; an siubhal far an do lorg e Aimearaga.
Loch an Ime, Breacais
Tha an loch seo cho mòr ri 0.3 ha (0.7 acair). 'S e 0.2 km (0.1 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 75 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 177 m (581 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 3.8 km (2.4 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach à Loch an Ime chun an iar-thuath tro Allt nan Con.
San Sebastián de La Gomera
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Canàrach
Dabeiba
Rathaidean
Tha rathaidean gu ruige Mutatá, Peque, Uramita y Frontino. 'S e Port na h-aibhne Murindó a th'ann Dabeiba.
Donnchadh Gobha
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Dabeiba
Rathaidean
Aig an ìre seo, tha Ministearachd a' Ghiulain a' toirt gu buil pròiseact airson rathad dùbailte bho Shantafé gu ruige Turbo, a chuidicheas Dabeiba gu mòr. A bharrachd air adhartas a thoirt dhan bhaile, tha dùil ann gun cuidich sin ainneart poiliteagach a' bhaile a lughdachadh.
1673
Bàsan
Roinn-seòrsa:1670an
Dabeiba
Rathaidean
A bharrachd air sin, tha iad air an rathad tro ghleann La Llorona a leasachadh co-dhiù. Bha an rathad sin uabhasach cunnartach 's chuireadh sin dragh air daoine a' bhaile is air malairt.
Aiteachan Inntineach
Beartas Nadarra:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Antioquia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Loch an Ime, Breacais
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Sotto il Monte Giovanni XXIII
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eadailt
Schaan
'S e Schaan am baile as motha ann an Liechtenstein. Tha e na laighe ann am meadhan na dùthcha faisg air Vaduz, ach tha crìochan aige leis an Eilbheis cuideachd.
Tha an t-aon stèisean treanaichean de Liechtenstein ann an Schaan agus tha e a' ceangail na dùthcha leis an Ostair agus leis an Eilbheis.
Tha Schaan cliùiteach mar mheadhan eaconomaidh, m.e.: tha companaidh "Hilti Corporation" an seo.
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Liechtenstein
Llanfynydd
Tha am baile Llanfynydd ann an Sir Gaerfyrddin, a' Chuimrigh. Tha e 50.1 mi (80.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 172.4 mi (277.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 493 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 241 (48.9%); rugadh 61% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Gaerfyrddin Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Llanfynydd
Sevilla (provincia)
'S e provincia na Spàinne a tha ann an Sevilla (IPA: seˈβiʎa). Tha e na laighe ann an Andalusia, ann an ceann a deas na dùthcha. 'S e Sevilla a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Andalusia i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Sevilla fad 14,036km² agus tha 1,928,962 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 12mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an còigeamh a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Badajoz, Cádiz, Córdoba, Huelva agus Málaga. 'S e Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.
Freumhan an ainm
Tha luchd-rannsachaidh uile dhen bheachd gur ann à Spal (Gàidhlig: àite làn) ann an Tartesianais a tha an t-ainm. Chaidh sin atharrachadh gu Hispalis ann an Laideann fo na Ròmanaich agus an uair sin gu أشبيليّة (Ishbiliya) ann an Arabais air sàilleabh nach robh P anns a’ chànan aca: ‘S e Imala a tha air a’ phròiseas sin. ‘S ann mar sin a thàinig am facal Sevilla dhuinn an ann Spàinntis an latha an-diugh. Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.
Ceann-suidhe Innise Tìle
thumb|100px|Bratach a' Chinn-suidhe
4 an Dàmhair
'S e 4 an Dàmhair an 277mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (278mh ann am bliadhna-leum). Tha 88 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Ceann-suidhe Innise Tìle
Gnìomhan
Tha na cumhachdan a leanas aig a' cheann-suidhe:
4 an Dàmhair
Tachartasan
thumb|[[Rembrandt 1669]]
Ceann-suidhe Innise Tìle
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Poileataigs
4 an Dàmhair
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Ùige
'S e baile beag anns an Eilean Sgitheanach a th' ann an Ùige (Beurla: Uig) Tha e suidhichte aig ceann geotha fasgach Bàgh Ùige air oirthir an iar den leth-eilean Tròndairnis. Tha eadar 200 is 300 duine a' fuireach an seo.
Ainm-àite
Thathar dhen beachd gun tàinig an t-ainm bho sheann Lochlannais "vík" a tha a' ciallachadh bàgh no geodha. Nochd e ann 1654 air mapa Bhlaeu mar "Vÿg". Ann an 1776 chuir Mackenzie an t-ainm "Uig" ris a' bhaile seo air a' mhapa aige, ainm a nochdas aig Dwelly cuideachd , ged nach eil esan ag ràdh cà bheil an “Uig” a tha seo.
B’ e “An Ùig” a bha roimhe mar ainm air a’ bhaile aig Ainmean-Àite na h-Alba. Ach a-rèir Iain Mac an Tàilleir, ’s e "Ùige" ainm an àite seo. , “Ùig” a tha ann an Leòdhas agus ann an Colla, agus “An Ùig” ann an Siorrachd Rois. “Uig” a th’ orra gu léir sa Bheurla. ’S e “ann an Ùige” a chanas muinntir an àite fhéin, agus tha iad deimhnichte gu bheil “anns an Ùig” ceàrr, ged nach eil barail cho làidir sin aca a thaobh Ùig/Ùige. Tha AÀA air atharrachadh gu “Ùige” a-nise.
Am Baile
Ruigear Ùige air an rathad A87 bho Phort Rìgh agus Caol Loch Aillse no air an A855 a bhios a' ruith gu tuath timcheall air ceann an leth-eilean Tròndairnis. Tha busaichean ionadail ann agus tha busaichean Scottish Citylink ga cheangail leis na bailtean mòra, mar Glaschu agus an Gearasdan. Tha port mara ann far a bheil aiseagan Caledonian Mac a' Bhriuthainn a' dol gu Tairbeart anns na h-Hearadh agus Loch nam Madadh ann an Uibhist a Tuath. Tha taigh-seinnse is làrach campachaidh dlùth air a' phort-aiseig agus as t-samhradh tha na cafaidhean an seo fosgailte cuideachd. Tha taigh-òsta "Uig Hotel" suas air mullach cnuic, agus tha ostail-òigridh ann cuideachd. Tha an taigh-grùide "Isle of Skye Brewery" a’ dèanamh is a’ reic leann ionadail. Ann am meadhan a‘ bhaile tha bùthan beaga is oifis a’ phuist ann. Faisg air a' bhàgh tha Uig Pottery ann, bùth far am faighear obair criadhadaireachd às an àite fhèin.
Tha dà abhainn bheag ann: River Rha bhon taobh tuath agus River Conon bho Ghleann Ùige san ear.
Timcheall air a' bhaile
thumb|Gleann nan Sìthichean air latha fliuch
Gleann nan Sìthichean
Tha Gleann nan Sìthichean shuas an rathaid gu Baile a' Chnuic. Chithear cnocain fheurach, seann chraobhan agus uillt bheaga an seo. Thàinig ainm a' ghlinn bhon chnoc a tha coltach ri caisteal agus ris an canar Caisteal nan Sìthichean. Aig bonn na creige tha loch beag ann.
Uig Tower
Mu dhà cileameatair deas air a' bhaile faisg air an A87 chithear an Uig Tower, àrd-chomharradh a tha ceangailte leis na Fuadaichean. Canar "Captain Fraser's Folly" ris cuideachd agus tha e air an liosta de na "Category B listed buildings" Chaidh a thogail timcheall air 1850 le Captain Fraser gus beartas an teaghlaich a shealltainn. B' e sin an t-àite a chaidh a chleachdadh le Fraser gus màl a chruinneachadh bho na croitearan aig àm nam Fuadaichean, mar sin bha agus tha na shamhla airson an fheadhainn a bha a' fulaing aig an àm seo. An dèidh nan Fuadaichean chleachdadh an tùr mar àite-fuirich gus na 1950an. Tha e aig Uig Hotel a-nis.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
1674
MDCLXXIV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1670an
Socrates
'S ann tric a chanar air Socrates gum b' e ‘Athair na feallsanachd siar’ ged nach do sgrìobh e sion de dh’fheallsanachd a-riamh. 'S e as coireach ri sin gum b’e na h-obraichean de Phlaton, an t-oileanach aig Socrates, agus na h-obraichean de dh’Aristotélīs, an t-oileanach a bhiodh aig Platon, nan obraichean a bu chudromaiche ann am feallsanachd fad còrr 's mìle bliadhna.
Beatha Socrates
Chan eil mòran de dh’fhios againn mu dheidhinn beatha Socrates. Bha e beò cho fada air ais 's nach eil fiosrachadh dha-rìribh againn mu a dheidhinn. Tha sgeulachdan cudromach againn o dhuine no dhà a bha beò aig an àm siud. 'S iad na càraidean aig Socrates (mar Platon, agus Xenophon, eachdraiche Greugach) a bh’ ann a' chuid dhiubh, agus 's e daoine a dhèanadh sgeig air Socrates a bh’ ann a’ chuid eile (mar Aristophanes, a sgrìobh dealbhan-cluiche).
Cho fada as aithne dhuinn, cha do sgrìobh Socrates fhèin leabhraichean idir. Sgrìobh an t-oileanach aige, Platon, mu dheidhinn a bheatha, a smuaintean, agus cuideachd a bhàs. 'S e am prìomh-bhun againn air Socrates a th’ ann am Platon.
Thuirt Platon gum b’e Sophroniscos an athair aig Socrates, agus gum b’e Phainarete an t-ainm a bh’ air a mhàthair. Bha a mhàthair na banaltram neo bean-ghlùine, a chuidich do bhoireannaich ann a bhith a’ breith am leanabhan. Dh’fhaoidte gun d’thuirt Socrates gum b’e eisimpleir a mhàthair a thug airsan cuideachadh do dhaoine ann a’ bhith a bheir smuaintean 's beachdan ùra.
Bha Socrates pòsta ri boireannach fada na b' òige air an robh Xanthippe mar ainm. Bhathar ag ràdh gur ann tric a dh’fhàsadh i feargach leis agus gun robh i ainneartach aig uairean. Chan eil fios nan robh am pòsadh aca sona, ach bha triùir chloinne aca co-dhiù.
Their fear de na bunaichean gun robh Socrates na chlachair. Chan eil fhios co-dhiù gur fhìor sin gus nach fhìor. Thathar ag ràdh cuideachd gun do shabaidich e mar shaighdear airson Na Àithne ann an trì chogaidh, 's gun robh e gaisgeil anns a’ bhlàr.
Chuir Socrates an fhearg air móran, 's docha le bhith ro dh'onarach. Chanadh e na bha e a’ smaoineachadh, agus 's ann tric a chanadh e rudan air nach robh daoine airson cluinntinn. Sheall e nach robh fhios aig feadhainn de dhaoine a bha gu math cumhachdach. Chuireadh iad ‘creithleag’ air, airson a comharrachadh gur e duine draghail a bh’ ann nam beachdan-sa.
Tha sgeulachd ann gun do dh’fhaighnich càraid aig Socrates dhen ‘oracail’ (càileach naomh do na Greugaich o shean, dham b' urrainn a bhith a bruidhinn ri na diathan, a rèir creideimh) an robh duine sam bith ann a bha na bu ghlice na Socrates anns An Àithne. Thuirt an t-oracail nach robh duine ann na bu ghlice. Bha an t-oracail ainmeil airson a’ bhith ag ràdh rudan nach robh cho soilleir. Thuirt Socrates an còmhnaidh nach robh fios sam bith aige air sion, agus cha do chreid e an t-oracail. Chaidh e do na daoine as glice anns An Àithne airson ceistean a chur orra. Aig a’ cheann-thall, dh’ionnsaich Socrates gun robh esan dha-rìribh na bu ghlice, chionn 's gun do chreid na daoine eile gun robh fhios aca, ged nach robh. Mar sin, b' e Socrates an aona duine a bha fiosrachail air a chuid aineolas-fhèin, agus mar sin, am fear a bu ghlice.
Mar bhodach, 's ann tric a bhiodh Socrates a’ bruidhinn le fireannaich òga agus balaich agus a’ feuchainn rin teagasg. Theagasg e do na daoine òga a bhith a’ cur cheistean air ùghdarrasan agus a bhith a’ smaoineachadh dhaibh-fhèin. Mu dheireadh, chuir na nàimhdean cumhachdach aig Socrates casaid air airson ‘coirbteachd de na h-òigridh’. Thug iad binn bàis air, le bhith ag òl puinnsean.
thumb|right|Bàs Socrates le [[Jacques-Louis David (1787)]]
Smuaintean Socrates
Cha robh ùidh aig Socratiseach ann a' bheus-eòlas. Bha Socrates ag ràdh nach e ach eòlas a th’ anns na subhailcean, eòlas air ge dè bu chòir dhuinn a dhèanamh. Bha e ag ràdh cuideachd gu bheil na daoine gu bunaiteach math, 's nach e ach aineolas as coireach gum bi daoine a’ dèanamh olc. Chuir Sokrátīscuideam air fèin-theagamh agus fèin-sgrùdadh. 'S ann tric a thèid na faclan “Chan fhiach a’ bheatha mì-sgrùdaichte a mhaireann” a cur às leth Sokrátīs.
Sussex, Sasainn
'S e siorrachd eachdraidheil ann an Sasainn a th' ann an Sussex.
Tha an sgìre an ìre mhath a' toirt a-steach an seann Rìoghachd Sussex.
An latha an-diugh, tha an sgìre dealaichte ann an trì roinnean; Sussex an Iar, Sussex an Ear agus am baile Brighton agus Hove.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sasainn
Naomh Brianann
thumb|"Brianann agus an mhial mhór mara" - bho làmh-sgrìobhainn Ghearmailteach an 15mh Linn
’S e Naomh Brianann às Cluain Fearta (c. 484–c. 578) fear de na naoimh thràtha mainistireacha na h-Éireann. Tha e ainmeil gu h-àraid air na cunntasan iongantacha fionn-sgeulacha d’a iomramh gu Tìr a' Gheallaidh, bhon 9mh Linn air adhart. ’S ann air 16 an Céitean a tha a Fhéill.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Naoimh Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn
Martinique
'S e eilean agus pàirt dhen Fhraing anns an Roinn Charaibeach a tha ann am Martinique. Tha e suidhichte anns na h-Eileanan Aintilia Beaga. Tha iad a' cleachdadh an Euro.
Cheannsaich an Fhraing Martinique fo Louis XIII is b' e eaconamaidh stèidhichte air tràilleachd a bha ann. Chaidh na h-Iùdhaich fhuadachadh is Caitligeachd na chreideamh nan tràillean fo Chòd Dubh Louis XIV ann an 1684. Chuireadh às do thràilleachd ann an 1848.
Coltach ri Guadeloupe, 's e co-roinn tìreach (Fraingis: collectivité territoriale unique) le cumhachdan de roinn agus départment a tha ann am Martinique. Tha ceithir arrondissements, Fort-de-France, La Trinité, Le Marin agus Saint-Pierre ann.
Ceangal a-mach
thumb|200px|left| Martinique thumb|left|200px|Craobh chnò-chòco ann am Martinique
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Fhraing Roinn-seòrsa:Lesser Antilles Roinn-seòrsa:régions na Frainge Roinn-seòrsa:Départements na Frainge Roinn-seòrsa:Territoires d'outre-mer
Mestizos
thumb|right|200px|Measgachadh ann an Aimearaga Laideannach o shean
Tha am facal Spàinntis Mestizo (f) neo Mestiza (b) a' ciallachadh measgachadh cinnidh, gu h-àraidh eadar Tùsanaich Aimearaganach agus daoine às an Roinn Eòrpa. 'S ann às an fhacal Laideann mixticius (measgachadh) a tha e. Tha a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Aimearaga Laideannach gu math measgaichte, ged nach eil iad uile airson ga aithneachadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cinnidhean Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas
Valverde
Tha Valverde na phrìomh-bhaile El Hierro, fear de na h-Eileanan Canàrach. 'S e am baile as motha an eilein cuideachd. Tha an t-ainm Valverde (Spàinntis) a' ciallachadh: "Gleann uaine". Tha Valverde cho farsaing ri 103,64 cilemeatair ceàrnagach. Anns a' bhliadhna 2006 bha 4.955 duine de shluagh ann, le dlùths aig àireamh 74,4 duine gach km².
Eachdraidh
Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach tòiseachaidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936, ged a bha an corr dhen roinne dealas dhan Phoblachd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Canàrach Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:An Spàinn
Kabaddi
Spòrs buidheann ann an Aisia-a-Deas. B'abhaist dha a bhith air Channel 4.
Ceangailtean a-muigh
Roinn-seòrsa:Spòrs
Còmhlan Pìoba an Eilein Sgitheanaich
Ro-ràdh
Tha fichead 's a trì pìobairean agus dà dheug drumairean anns a’ chòmhlan pìoba an-diugh. Gach oidhche Mhàirt, bidh an còmhlan ag ionnsachadh puirt ùra sa Gheamhradh agus fad na miosan samhradh cluichidh iad sìos na sràidean ann am Port Rìgh. Nuair a bhios seo a’ tachairt bidh tòrr luchd turais is daoine bho thimcheall an Eilein a' tighinn a-mach airson taic a chur ris a' chòmhlan. Tha an cadadh aig an còmhlan an t-Eilean Sgitheanach.
Daoine sònraichte
'S iad seo na daoine a tha an cois a' chòmhlain:
Eachdraidh
Chaidh Còmhlan-pìoba an Eilein Sgitheanaich a chur ri ceile ann an 1920 le Post Maighstir Uilleam MacBhatair. ‘S e Còmhlan-pìoba Phort Rìgh an t-ainm a bh’ air agus nas motha na sin cha robh aodach ceart aca aig an àm seo, ach bha iad fhathast a’ cluich a h-uile oidhche Disathairne, bhiodh iad a’ caismeach bho an talla cruinneachaidh agus timcheall Port Rìgh. Cheannaich iad aodach ceart ann an 1932, bha a chuid bu mhotha dhen chomhlan air a bhith ann an cogadh no fhathast san arm mar sin bha fios aca mar a chuireadh iad orra èideadh aireamh a h-aon le cadadh Macdomhnaill a Slèite. Stad a chòmhlan nuair a bha an dàrna cogaidh a dol air adhart, ach thòisich e a-rithist air an dàrna latha den mhàrt 1961 tro Eóghann MacCoinnich a bha na phìobaire san ‘Queens own Cameron Highlanders’ (Na piobearan a stiùir na saigheardan dhan blàr) agus Cornel Jock a bha na chathraiche comataidh airson Port Rìgh. ‘S e bha seo nuair a chaidh an t-ainm a chaochladh gu Còmhlan-pìoba an Eilein Sgitheanaich oir thòichish buill a’ tighinn bho air feadh an Eilean. Chuir na buill-tùsail an èideadh orra air an achadh bhlàir nuair a chaidh iad dhan Dàrna Cogadh mar sin milleadh nas motha den èideadh. B’fheudar dhaibh èideadh ùr a cheannach, dh’atharraich iad an cadadh oir cha robh iad ag iarraidh gu mì-mheas na saighdairan. Thug cadadh Camshronach Erracht oir b’e sin an cadadh a bha ga chleachdadh ann an ‘Queens own Cameron Highlanders’.Fhuair an Còmhlan-pìoba maoineachadh bho ‘The services of Corporal Urquhart’ ann an 1962 airson dà drumair dheug a theasasg. Bha na leasanan seo gan toirt dhaibh tro George Stoddart. Cuideachd, thòisich Cornel Jock leasan pìobaireachd ann an Port Rìgh agus thòisich buill-chòmhlan eile leasanan ann an diofar aiteachan airfeadh an Eilein airson òigrigh dhìoghrasach. Thug tòrr cloinne iad agus dh’ fhàs an còmhlan thairis air na bliadhnaichean. Bha an Còmhlan uabhasach làidir ann an 1980 leis anleithid de chluicheadairean màth a bh’ ann. Chaidh iad airson a’ chiad turais dhan Roinn Eòrpa ann an 1990 gu fèis anns a Ghearamailt. Bha iomadh turais aca an dèidh sin gu diofar àiteachan timcheall na Roinn Eòrpa. Thug seo dòchas dhan seann dualchas is chuir e beatha dhan còmhlan-ionadail. Bha na leasanan seo uabhasach cudromach ann an eachdraidh pìobareachd an Eilein Sgitheanaich oir thairis air na bliadhnaichean bha tòrr phìobairean màth a’ tighinn bhon an Eilean agus tha a h-uile rud a’ ceangail air ais gu Cornel Jock.
Concesio
‘S e baile beag ann an ceann a tuath na h-Eadailt a th’ ann an Concesio (Brescianis: Consés). Tha e suidhichte aig 251m os cionn ìre na mara, anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Brescia, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Lombardia, eadar Loch Garda agus Loch Iseo, 450km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 82km bho Mhilano, 131km bho Phadova agus 220km bho Fhirenze. Tha 15,003 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.
Còmhlan Pìoba an Eilein Sgitheanaich
Co-fharpaisean
Chaidh sinn dhan a' chiad co-fharpais an-uiridh. Bha e an European Pipe Band Championships ann am Farrais. Thàinig sinn anns an treas àite ann a' chiad cuairt agus deich àite anns an dàrna cuairt. Bha sinn uabhasach toilichte mu dhiedhinn seo oir bha e a' chiad àm anns an eachdraidh den chòmhlan a chaidh sinn gu co-fharpais.
Ceanglaichean a-mach
Làrach-lìn an còmhlain, Isle of Skye Pipe Band (Beurla)
European Championships, European Championships (Beurla)
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Concesio
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eadailt
Lacrosse
thumb|Lacrosse
Is e Spòrs buidheann a tha ann an Lacrosse a chluicheas tu le lion air maide. 'S e spòrs nàiseanta Chanada a tha ann.
Roinn-seòrsa:Spòrs bhuidheann Roinn-seòrsa:Canada
Buddha
thumb|250px|Buddha anns an taigh-tasgaidh Sarnath
Cànanan Slàbhach
thumb|400px|Cànanan Slàbhach air an t-saoghal: <font color="#7cdc87">Cànanan Slàbhach an Iar  <font color="#008000">Cànanan Slàbhach an Ear  <font color="#004040">Cànanan Slàbhach a Deas
Buddha
'S e neach-teagaisg agus feallsanaiche spioradail a bh' ann an Siddhārtha Gautama Buddha (Sanskrit: सिद्धार्थ गौतम; Pali: Siddhattha Gotama) a stèidhich an creideamh agus an fheallsanachd eadar-nàiseanta, Bùdachas. Tha "Buddha" a' ciallachadh "an fhir shoillsichte." Chan eil e cinnteach cuin a rugadh e agus cuin a chaochail e, ach tha cinn-là eadar 563 RC agus 400 RC air am moladh.
Cànanan Slàbhach
'S iad cànanan Innd-Eòrpach a tha ann an cànanan Slàbhach. Thathar gan roinn air trì buidhnean: Cànanan Slàbhach an Iar, Cànanan Slàbhach an Ear agus Cànanan Slàbhach a Deas. Thathar gam bruidhinn san Roinn-Eòrpa an Ear agus ann an Àisia an Ear-thuath. Tha mu 290 muillean daoine gam bruidhinn. Tha cuid aca a' cleachdadh caochlaidhean den aibidil Cirillich agus an cuid eile caochlaidhean den aibidil Ròmanaich.
Buddha
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh
Llangelynnin
Tha am baile Llangelynnin ann an Gwynedd, a' Chuimrigh. Tha e 89.6 mi (144.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 186.4 mi (300.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 662 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 273 (41.2%); rugadh 42% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Gwynedd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1675
MDCLXXV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1670an
Laxå
'S e baile beag agus sgìre-riaghlaidh ann an cridhe na Suaine a th' ann an Laxå. Tha e suidhichte eadar Loch Västra Laxjön agus Loch Skagern, anns an sgìre Örebro län, 201km air falbh bho Stockholm, prìomh-bhaile na dùthcha, 30km bho Uppsala agus 230km bho Ghöteborg. Tha 5,656 duine a' fuireach ann, 3,034 sa bhaile fhèin.
Freumhan an Ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à lax (Gàidhlig: bradan) agus å (bruach na h-aibhne) ann an Suainis a tha an t-ainm. Bheireadh sin Bruach a' Bhradain dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain Roinn-seòrsa:An t-Suain
Tobago
right|250px|thumb|Pigeon Point, Tobago 'S e eilean anns na Lesser Antilles a tha ann an Tobago. Tha a' Muir Cairibianach san iar-thuath dheth, agus an Cuan Siar san earra-dheas. Còmhla ris an eilean Trianaid agus 21 eileanan eile tha e na  phàirt den dùthaich Trianaid agus Tobago. Tha an t-eilean seo gu math beag, tha dìreach 4 %(54,084 ann an 2000) muinntir na dùthcha a' fuireach ann an Tobago. 'S e Scarborough am prìomh-bhaile aige, le àireamh-shluaigh timcheall air 17,000 duine.
Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Kharkiv
'S e baile mòr faisg air Sumy agus Poltava anns An Ucràin a th' ann an Kharkiv (Ucràinis: Ха́рків, IPA: ˈxɑrkiu̯). Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheas na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Lopan, san roinn Kharkivska Oblast. Tha 1,745,734 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh Kharkiv a stèidheachadh ann an 1654 mar dhaingneach. Bhuinneadh am baile dhan roinn Slobozhanshchyna anns na 17mh Linn agus 18mh Linn, air crìochan a deas Iompaireachd na Ruise. Rinn am peantair Emmanuel Mané-Katz taisbeanadh ann an Kharkiv ron Chogadh Mhòr. Ann an 1991, thàinig Kharkiv gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Nuair a thug na Ruiseanaich ionnsaigh air an Ucràin ann an 2022, bha Kharkiv na làrach far an robh sabaid throm ann eadar feachdan na h-Ucràine agus Arm na Ruise. Air 27 an Gearran, 2022 thuirt Oleh Synyehubov, riaghladair Kharkiv Oblast, gun do chuir na h-Urcàinich ruaig air saighdearan na Ruise. Thuirteadh gu robh Blàr Kharkiv a-measg nan cathan as fuiltiche, marbhtaiche san ionnsaigh, agus gu robh e uabhasach coltach ri Blàr Stalingrad.
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ruisis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann am Kharkiv a' bruidhinn (66%), ged a tha mion-chuid ann le Ucràinis cuideachd (44%).
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Đồng Hới
'S e Đồng Hới prìomh-bhaile a' cheàrn Quảng Bình ann an Bac Trung Bo, Bhiet-Nam. Anns a' bhliadhna 2006 bha 103.988 duine a' fuireach an-seo.
Obar Leamhnach
thumb|Clach [[Na Cruithnich|Chruithneach ann an cladh na h-eaglaise ann an Obar Leamhnach]] 'S e baile-beag ann an Aonghas a th' ann an Obar Leamhnach (Beurla: Aberlemno). 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 41′ 0″ Tuath agus  2° 46′ 0″ Iar.
Đồng Hới
Tha Port Adhair Dong Hoi faisg air a' bhaile. thumb|left|200px|Đồng Hới
Roinn-seòrsa:Bhiet-Nam Roinn-seòrsa:Àisia
Obar Leamhnach
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Aberlemno Sculptured Stones
Naomh Cainneach
B’ e naobh à Éirinn Naomh Cainneach no Cainneach Achadh Bhó no Cainnech moccu Dalánn (c.515 - c.600) a chuir seachad ùine còmhla ri Calum Cille ann an Albainn. Tha latha féille aige air 11 an t-Samhain, agus is esan pàtran na feadhainn a dh’fhuiling long-bhriseadh.
Tha a ainm fhathast air eilean, Innis Chainnich, faisg air taobh siar Muile, air tobhta eaglaise Cill Chainnich ann an Tiriodh, air cladh Cill Chainnich ann an Eilean Idhe, agus air baile agus contae, Cill Chainnigh ann an Éirinn.
Ceanglaichean a-mach
Cainneach Cainneach
Sgìre ghléidhte mara
350px|thumb|right Sgìrean gléidhte mara (Beurla: Marine protected areas (MPA)), ʼs iad sgìrean mara no locha mòire air bheil òrdugh dìon. Tha sin aʼ cur srian air gnìomhachd dhaonna, mar as trice gus goireas nàdarra no dùchais a ghléidheadh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:muir
Soria (provincia)
'S e provincia na Spàinne a tha ann an Soria (IPA: soɾja). Tha e na laighe ann an Castilla y León, ann an ceann a tuath na dùthcha. 'S e Soria a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Chastilla y León i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Soria fad 10,303km² agus tha 95,223 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 23mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an roinn as lugha a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Burgos, Guadalajara, La Rioja, Segovia agus Zaragoza. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.
Freumhan an ainm
'S ann connspaideach 's a tha freumh-fhaclachd an ainm. Tha cuid dhen bheachd gur ann à ainm na h'aibhne Duero (Durius ann an Laideann), a tha a' sruthadh tron sgìre. Le sin, dh'atharraicheadh an d gu s fad nan linntean, às aonais an co-fhuaimreag ue anns an Spàinntis. A dh'aindeoin sin, tha cuid eile a' cantainn nach eil an t-ainm idir nas aosda na na meadhan aoisean agus gur mathaid gur ann à so (Gàidhlig: Tùr na Faire) agus ura (Gàidhlig: abhainn) ann am  Basgais. Tha teòiridh eile ann a chanas gu robh baile ann o chionn fhada air an robh Oria - bhon ainm Dorios ann an Greugais - a thug ainm dhan sgìre, ged nach eil ach glè bheag de dhaoine a tha a' gabhail ri sin an latha an'diugh. Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.
Iain MacGilleEathain (Bàrd Thighearna Cholla)
Bha Iain MacGilleEathain (“Bàrd Thighearna Cholla”) (8 am Faoilleach 1787, Caolas, Tiriodh - 26 am Faoilleach 1848, Addington Forks, Alba Nuadh) ’na bhàrd Ghàidhlig.
Ceanglaichean a-mach
Iain MacGilleEathain (Bàrd Thighearna Cholla) MacGilleEathain, Iain (Bàrd Thighearna Cholla)
Stèisean Dhrochaid Ailein
'S e Stèisean Dhrochaid Ailein (Beurla: Bridge of Allan railway station) an stèisean-rèile ann an Drochaid Ailein. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Dùn Bhlàthain agus Glaschu.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Llangadog
Tha am baile Llangadog ann an Sir Gaerfyrddin, a' Chuimrigh. Tha e 43.8 mi (70.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 163.5 mi (263.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1272 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 739 (58.1%); rugadh 72% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Gaerfyrddin Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Neil Armstrong
B' e paidhleat, speuradair agus neach-teagaisg às Na Stàitean Aonaichte a bh' ann an Neil Alden Armstrong (Wapakoneta, 5 an Lùnastal 1930–Cincinnati, 25 an Lùnastal 2012). B' e esan a' chiad fear a chur a chas air a' ghealaich san 20 an t-Iuchar 1969.
Iomraidhean
Armstrong, Neil Roinn-seòrsa:Ohio Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Walter Scott
B' e nobhailiche agus bàrd Albannach a bha anns an Ridire Walter Scott (15 an Lùnastal 1771–21 an t-Sultain 1832). Bha nobhailean agus bàrdachd Scott air leth soirbheachail air feadh na Roinn Eòrpa.
A bheatha
Rugadh e ann an Dùn Èideann, Alba. Fhuair e foghlam aig Oilthigh Dhùn Èideann agus rinn e ceum ann an lagh. Phòs e Charlotte Carpenter ann an 1797. Gu ruige 1826, bha e a' fuireach ann an Dùn Èideann. Ann an 1811, cheannaich e Cartley Hole Farm - ach thug e an t-ainm 'Abbotsford' air agus dh'imrich an teaghlach ann an 1812. Thachair e ri Seumas Hogg agus bha iad nan caraidean. Ged a bha na leabhraich aige glè shoirbheachail, bha trioblaidean mòra aige a thaobh airgid bho 1826. Chaochail e ann an 1832 aig Abbotsford agus chaidh a thìodhlacadh ann an Abaid Dryburgh. thumb|Taigh Walter Scott - Abbotsford
Scott agus Alba
Ann an 1818, bha Scott na cheannard na sgioba a lorg seudan na h-Alba a bha air a bhith air chall. Chaidh an lorg ann an Caisteal Dhùn Èideann. Nuair a thadhail Rìgh Seòras IV air Dùn Èideann ann an 1822, bha Walter Scott 'n sàs ann an eagrachadh na cuirme. B' e seo a' chiad turas a chaidh rìgh Hanobharach a dh'Alba airson tadhail oifigeil.
Sgrìobhadh
An toiseach, bha Scott ainmeil mar bhàrd, ged a tha na nobhailean aige nas ainmeile a-nis. Thòisich e ri bàrdachd nuair a bha e fhathast glè òg. Ann an 1800, dh'fhoillsich e cruinneachadh de bhaileadan, Minstrelsy of the Scottish Border. Bha ùidh mhòr aig Scott ann am beul-aithris nan Crìochan. Nuair a bha e na bhalach, chuir e seachad ùine mhòr ann an Sandyknowe còmhla ri a sheanmhair agus piuthar-màthar. Bha e a' cruinneachadh nan seann bhaileadan agus bha e glè mheasail orra, ach bha e gan 'deasachadh' agus gan 'leasachadh' cuideachd, gus am bi iad a' còrdadh ri luchd-leughaidh.
Ann an 1805, dh'fhoillsich Scott a' chiad dàn fada, The Lay of the Last Minstrel. Bha an dà chuid luchd-leughaidh agus luchd-sgrùdaidh a' moladh an dàin. Bha na dàin eile a dh'fhoillsich e soirbheachail cuideachd: Marmion (1808) agus The Lady of the Lake (1810).
Loch Droighinn
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Droighinn. Tha e suidhichte aig ceann a tuath Tròndairnis anns an Eilean Sgitheanach. Tha e na laighe air an làimh chlì den rathad A855, faisg air an àite far a bheil Flòdaigearraidh. Tha Loch Langaig, Loch Hasco, Loch Fada, Loch Leum nam Bradh isLoch Sheanta faisg air.
Polo
right|200px|thumb|Polo right|200px|thumb|Polo
Loch Droighinn
Tha an loch seo cho mòr ri 0.5 ha (1.2 acair). 'S e 0.3 km (0.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 131 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 155 m (509 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.3 km (0.8 mìle) air falbh bhon mhuir.
Walter Scott
Sgrìobhadh
Ann an 1814, dh'fhoillsich Scott Waverley, a' chiad nobhail aige, gu dìomhair. Bha Waverley air leth cudromach, oir b' e a' chiad nobhail eachdraidheil a bh' ann. Às dèidh Waverley, sgrìobh e iomadh nobhail eachdraidheil eile, 's iad a' gabhail àite ann an Alba: Rob Roy, The Heart of Midlothian, The Bride of Lammermoor no Old Mortality.
Loch Droighinn
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Droighinn agus mar sin chan rathaidean ann a leanas chun an locha seo.
Polo
Roinn-seòrsa:Spòrs
Walter Scott
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Bàird Albannach Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Albannach
Loch Droighinn
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Bochum
‘S e baile mòr air an àirde an iar-thuath na Gearmailte a th’ ann am Bochum (IPA: ˈboːxʊm). The suidhichte aig 104m os cionn ìre na mara, anns an Ruhrgebiet, anns an sgìre Arnsberg, 42km air falbh bho Düsseldorf, 297km bho Hamburg agus 438km bho Bherlin, prìomh-bhaile na dùthcha. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1031 agus fhuair e a chuid chòirichean ann an 1321. Tha 373,748 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 16mh baile as motha na dùthcha.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Buzz Aldrin
'S e speuradair Aimeireaganach a tha ann an Buzz Aldrin (Ainm slàn: Edwin Eugene Aldrin Jr, 20 am Faoilleach 1930). Bha e na oileanach aig West Point agus MIT far an do sgrìobh e a theusas air "Guidance for Manned Orbital Rendezvous". Shabaid e anns a' chogadh ann an Coirèa is dh'itealaich e 66 tursan. Choisich e ann am fànas air a' mhisean Gemini 12 ann an 1966 is b' e a chiad daoine a thadhail a' Ghealach a bha ann an Neil Armstrong agus annsan. Dh'fhàg e NASA ann an 1971.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Speuradair Roinn-seòrsa:Jersey Nuadh Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Brian
'S e ainm Gàidhlig a th' ann am Brian. . 'S e ainm baistidh fireann a th’ ann. Nochdaidh e ann am Beurla cuideachd.
Bunachas
Is dòcha gun`táinig an t-ainm seo bho seann fhacal Cheilteach a tha a' ciallachadh "àrd" no "uasal" no am facal bre a tha a' ciallachadh "cnoc". Bha e gu math cumanta ann an Èirinn air sgàth 's an àrd-rìgh Brian Bóroimhe san 10mh linn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
Cromba
'S e baile ann an Ros an Ear a tha ann an Cromba (Beurla: Cromarty). Tha e suidhichte air an Eilean Dubh aig inbhir Linne Chrombaidh. Tha Inbhir Ghòrdain mu 5 mìltean air falbh air an taobh eile den linn.
Anns a' bhliadhna 2001 bha 719 duine a' fuireach an seo. Tha port-mara aig Cromba agus tha a' chuid as motha den bhaile, eadar Shore Street agus Marine Terrace na raoin-ghlèidhteachais. Ear air a' bhaile tha aon de na Sùdraichean Chrombaigh (Sutors of Cromarty) ann. Bha Cromba na phrìomh-bhaile den t-Siorrachd Chromba.
Bha dualchainnt sònraichte de dh'Albais ga bruidhinn ann an Cromba a bha cumanta a-measg nan iasgairean. Ged-tà, chaochail am fear mu dheireadh aig an robh an cànain, Bobby Hogg, anns an Dàmhair 2012 agus mar sin chaidh an cànain a bith. Chaidh an dualchainnt a chlàradh le "Am Baile".
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd Roinn-seòrsa:An t-Eilean Dubh
Obar Eilid
|thumb|upright|Drochaid agus casan-uisge ann an Obar Eilid 'S e baile-beag ann an Aonghas a th' ann an Obar Eilid (Beurla: Arbirlot). 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 33′ 25.75″ Tuath agus 2° 38′ 48.3″ Iar.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Esra
thumb|'Tha Esra a' searmonachadh an lagh' le [[Julius Schnorr.]] 'S e leabhar agus fàidh san t-Seann Tiomnadh a tha ann an Esra.
Càirdeanal
right|200px
Esra
Roinn-seòrsa:Seann Tiomnadh Roinn-seòrsa:Iùdhachd Roinn-seòrsa:Creideamh
Càirdeanal
Càirdeanal neo càrdanal (Laideann: sanctae romanae ecclesiae cardinalis) prìomh-easbaig an Eaglais Chaitligeach
Roinn-seòrsa:Creideamh
Poblachd Weimar
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Càrn Mhoillidh
thumb|Eaglais ann an Càrn Mhoillidh 'S e baile-beag ann an Aonghas a th' ann an Càrn Mhoillidh (Beurla: Carmyllie). 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 34′ 6.11″ Tuath agus  2° 43′ 53.67″  Iar.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
La Paz
Tha La Paz na phrìomh-baile Bhoilibhia. Tha ainm eile air: Chuqiyapu (Cànan Aymara). Tha "chuqi" a' ciallachadh: "òr" agus tha "yapu" a' ciallachadh "tuathanas".
Bailtean Co-cheangailte
thumb|left|200px|La Paz: Place of San Francisco
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Aimearaga a Deas Roinn-seòrsa:Boilibhia Roinn-seòrsa:Bailtean
5 an Dàmhair
'S e 5 an Dàmhair an 278mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (279mh ann am bliadhna-leum). Tha 87 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumbnail|180px|Seamus Ennis
Bàsan
thumb|left|150px|[[Henning Mankell]]
1676
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1676 (MDCLXXVI).
5 an Dàmhair
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Siorrachd Inbhir Nis
right|thumb|230px|Siorrachd Inbhir Nis ann an 1890
Is docha tha thu a' lorg Siorrachd Inbhir Nis, Alba Nuadh
'S e Siorrachd thraidiseanta na h-Alba a bha ann an Siorrachd Inbhir Nis, le Inbhir Nis mar prìomh-bhaile.
Norsjö
‘S e baile beag agus sgìre-riaghlaidh ann an ceann a tuath na Suaine a th’ ann an Norsjö (IPA: nʊʂːø, Sami a Deas: Nåarene, Ume Sami: Nuoráne). Tha e suidhichte ri taobh Loch Norsjön, anns an sgìre Västerbottens län, 778km air falbh bho Stockholm, prìomh-bhaile na dùthcha, 711km bho Uppsala agus 1,124km bho Ghöteborg. Tha 4,176 duine a' fuireach ann.