cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jean Urchardan
Thaghadh i mar bhall pàrlamaid airson A' Ghàidhealtachd agus na h-Eileanan air an liosta Nàiseantach ach dh'fhàg i am pàrtaidh seo ann an 2012. Ann an 2014 ghabh i ann an RISE. Chaill i a seat ann an 2016
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:RISE
Ólafur Jóhannesson
1971 - 1974
Eadar 1971 agus 1974 b' ann à Alþýðubandalagið, Samtök frjálslyndra og vinstrimanna, Sjálfstæðisflokkurinn a bhuinneadh gach uile ball a' chaibineit.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Poileataigs
Glasbaidh
thumb|right|250px|Toll-guail ann an Glasbaidh ann an 1930 'S e bhaile na mòr-roinn Alba Nuadh, Canada a tha ann an Glasbaidh (Beurla: “Glace Bay”). Anns a’ bhliadhna 2006 bha 19,968 duine a’ fuireach anns an bhaile.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
Ceann Gronn
'S e baile beag air an oirthir Fhìobha eadar an t-Eilean Loisgte agus Cair Chaladain a tha ann an Ceann Gronna no Ceann Gronn (Beurla: Kinghorn).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Fìobha
Sudàn a Deas
‘S e dùthaich ann an Afraga a th’ ann an Sudàn a Deas. Tha Diuba na phrìomh-bhaile. Tha crìochan aig Sudàn a Deas leis An Aetiòp, Ceinia, Poblachd Dheamocrach na Congo, Poblachd Meadhan Afraga, Sudan, agus Uganda. Fhuair e a chuid neo-eisimeileachd air an 9mh latha dhen Iuchar 2011. Tha e na bhall na Nàiseanan Aonaichte agus Aonadh na h-Afraga.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga-an-Ear Roinn-seòrsa:Dùthchannan
1730an
Bha na 1730an san 18mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1730 is 31 an Dùbhlachd 1739. Se na dàrna deich-bliadhna den linn.
Roinn-seòrsa:18mh linn *
Llansawel, Castell-nedd Port Talbot
Tha am baile Llansawel ann an Castell-nedd Port Talbot, a' Chuimrigh. Tha e 29.5 mi (47.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 158.7 mi (255.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 5723 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 517 (9.0%); rugadh 91% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Castell-nedd Port Talbot Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Bith-eòlaiche
thumb|right|300px
'S e bith-eòlaiche seòrsa neach-saidheans a tha a' dèanamh fòcas air beatha air an talamh ann a meur shaidheans ris an canar bith-eòlas.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Saidheans
Luirg
thumb|right|280px|Luirg 'S e baile beag ann an Cataibh a tha ann an Luirg (Beurla: Lairg). Tha e suidhichte aig ceann ear-dheas Loch Sìn mu 80 km air falbh bho Inbhir Nis. Tha mu 1200 duine a' fuireach ann.
Tha Slighe àrsaidheil Chnoc an Ùird ann, ruigear dùn tìodhlagaidh bho 4,500 bliadhna RC air ais. Air mullach Chnoc an Uaird tha tobhtaichean dhùn ann a tha nas sine na sin.
Tha am baile cliùiteach air sgàth 's gur e teas meadhan fèill caoirich a tha ann. Tha cuid de na reicean fhollaiseach caoirich as motha anns an Roinn Eòrpa ann.
Tha stèisean-rèile ann air Loidhne a' Chinn a Tuath eadar Inbhir Sin agus Sgìre Raoird.
Iomradh
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd Roinn-seòrsa:Cataibh
Fara, Sealtainn
'S e eilean beag a tha ann am Fara neo Eilean nan Caorach (Beurla: Fair Isle). Tha e suidhichte eadar Arcaibh is Sealtainn.
1541
MDXLI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1540an
290
Bàsan
Roinn-seòrsa:290an
7
B' e bliadhna chumanta sam Mìosachan Iulianach a bha ann an 7 an dèidh Chrìosta.
Bàsan
Roinn-seòrsa:0an
Sgioba nàiseanta rugbaidh na Frainge
thumb|250px|right|A' Fhraing a' cluich an aghaidh [[Sgioba nàiseanta rugbaidh na Cuimrigh|na Cuimrigh sna Sia Nàiseanan.]]
Tha Sgioba nàiseanta rugbaidh na Frainge fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh, Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail, agus tha iad a' cluich a-measg na Sia Nàiseanan.
Mar is àbhaist, tha na Fraingich fear den sgiobaichean nas fheàrr san ceann-a-tuath, còmhla ri Sasainn.
Tha iad a' cluich sna lèintean gorm. 'S e coileach a tha nan suaicheantas.
Roinn-seòrsa:Rugbaidh Roinn-seòrsa:An Fhraing
A phaidrín do dhùisg mo dhéar
Sgrìobh Aithbhreac inghean Coirceadail an dàn A phaidrín do dhùisg mo dhéar. Rinneadh sa 15mh linn e. Tha e ri lorg anns an Leabhar Deadhan Lios Mòir.
An dàn
A Phaidrín do dhúisg mo dhéar, ionmhain méar do bhitheadh ort; onmhain cridhe fáilteach fial gá raibhe riamh gus a nocht.**
Dá éag is tuirseach atáim, an lámh má mbítheá gach n-uair, nach cluinim a beith i gclí agus nach bhfaicim í uaim.
Mo chridhe-se is tinn atá ó theacht go crích an lá dhúinn; ba ghoirid do éist ré ghlóir, ré h-agallaimh an óig úir.
Béal asa ndob aobhdha glór, dhéantaidhe a ghó is gach tír: leómhan Muile na múr ngeal, seabhag Íle na magh mín.
Indre-et-Loire
thumb|Suidheachadh Indre-et-Loire thumb|[[Gearradh-arm Indre-et-Loire]] 'S e département na Frainge a tha ann an Indre-et-Loire. Tha e na laighe ann an Centre.
Templand
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Logarbaidh, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Templand. Tha e suidhichte aig 60m os cionn ìre na mara, ann an cridhe Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Applegarthtown agus Parkgate, ri taobh na h-Aibhne Kinnel. Tha e 236km air falbh bho Obar Dheathain, 94km bho Ghlaschu, 22km bho Inbhir Anainn agus 90km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallda th' ann an dà chànan aig a’ mhòr-chuid dhuibh ann an Templand. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, coilltearachd agus dreuchdan ann an Logarbaidh. A bharrachd air sin, tha trì tuathanasan ri timcheall a' bhaile. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoiltean ann, agus le sin feumar a dhol dha na sgoiltean ann an Logarbaidh neo Loch Mhabain.
A phaidrín do dhùisg mo dhéar
An dàn
Fear ha ghéar meabhair ar dhán, ó nach deachaidh dáimh gan díol; taoiseach deigh-einigh suairc séimh, agá bhfaightí méin mheic ríogh.
Indre-et-Loire
'S e Tours am prìomh-bhaile.
A phaidrín do dhùisg mo dhéar
An dàn
Dámh ag teacht ó Dhún an Óir is dámh ón Bhóinn go a fholt fiar: minic thánaig iad fá theist, ná mionca ná leis a riar.
Templand
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha a h-uile coltas ann gu bheil an t-ainm a' ciallachadh Tìr nan Teamplairean, leis gu robh iad uabhasach làidir san sgìre o shean. A dh'aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann à Gàidhlig Teampull a tha ainm an àite seo. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Dhùn Phrìs fhèin anns an 14mh Linn.
A phaidrín do dhùisg mo dhéar
An dàn
Seabhag seangglan Sléibhe Gaoil, fear do chuir a chaoin ré cléir; dreagan Leódhuis na learg ngeal, éigne Sanais na sreabh séimh.
Indre-et-Loire
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
A phaidrín do dhùisg mo dhéar
An dàn
A h-éagmhais aon duine a mháin im aonar atáim dá éis, gan chluiche, gan chomhrádh caoin, gan ábhacht, gan aoibh i gcéill.
Roinn-seòrsa:Bàrdachd
Templand
Eachdraidh
S' ann leis an teaghlach Jardine a bha an t-àite o shean. 'S e Tormodaich a bh' annta, a ràinig san 12mh Linn. Thog iad tùr dìona an seo mu 1500, air a bheil Spedin. Leasachadh ann an 1605 i ach bha e na thobhta fad na 19mh Linne leis gun do thogadh lùchairt, air an robh Jardine Hall, ann an 1814. Leagadh an lùchairt sin ann an 1964. Chaidh tùr dìona eile a thogail san sgìre mu 1600, air a bheil Elshields Tower, a bhuineadh do Chlann 'Ic Iain. Thoisich gnothach a' chuaraidh san 19mh Linn is fiù 's chleachdadh a chuid chloiche gus taigh-tasgaidh Kelvingrove a thogail. Thathar a' cladh sa chuaraidh gus ar làithean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs
Bèile
right|thumb|Bèile
Roinn-seòrsa:Àiteachas
Jocky Wilson
Bha Jocky Wilson na mhèinneadair mus do thoisich e ri gathan a thilgeil aig ìre proifeiseanta ann an 1979. Bhuannaich e dà thiotal cruinne (BDO) ann an 1982 agus 1989.
1983 dh'fhoillsich Jocky Wilson a fhèin-eachdraidh Jocky Wilson's Own Story.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Luchd-spòrs
Àird Tunna
thumb|Loch na Lathaich is Àird Tunna.
'S e baile-beag ann am Muile faisg air Bun Easain a th' ann an Àird Tunna (Beurla: Ardtun). Tha carragh-chuimhne do Màiri Dhòmhnallach an do sgrìobh Leanabh an Àigh aig Bealach nan Seasgach faisg air Àird Tunna.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Muile
Being
right|thumb
Tha being na chathair neo bòrd fada. Tha iad cumanta sna eaglaisean tràidiseanta, sna bàtaichean-ràmh agus na pàircean. Cleachdar iad ann an seòmar-bidh uaireannan cuideachd.
Roinn-seòrsa:àirneis
Córdoba (Roinn)
'S e roinn ann an Coloimbia a tha ann an Córdoba. Tha Córdoba dìreach ri taobh oithear a' Chairibianach, mu thuath na dùthcha. 'S e Montería prìomh-bhaile na roinne.
Ceanglaichean A-mach
Mapa oifigeil na roinne
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Andrew Garfield
'S e cleasaiche à Calafòrnia sna Stàitean Aonaichte a tha ann an Andrew Garfield, ainm bho thùs Andrew Russell Garfield. (Los Angeles 20 an Lùnasdal 1983). Dh'fhàs e ainmeil leis na filmichean The Social Network agus The Amazing Spider-Man.
1740an
Bha na 1740an san 18mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1740 is 31 an Dùbhlachd 1749. 'S e na dàrna deich-bliadhna den linn.
Roinn-seòrsa:18mh linn *
231
Bàsan
Roinn-seòrsa:230an
BBC
thumb|An Comhradh Ceist
Sjálfstæðisflokkurinn (eachdraidheil)
B' e partaidh poileatagach à Innis Tìle a' bha a' gabhail poileataigs na làimhe deise agus nàiseantas 's a bh' ann an Sjálfstæðisflokkurinn (eachdraidheil) (Gàidhlig: Pàrtaidh na Neo-eisimeileachd). Chaidh a stèidheachadh aig coinneamh poblach, far an robh 7,000 duine an làthair, ann an Þingvellir air 29 an t-Ògmhios 1907 agus sheas iad sna taghaidhean air 24 am Faoilleach 1908 nuair a bha Innis Tìle fhathast na phàirt na Danmhairg. B' e gun tàinig Landvarnarflokkurinn agus Þjóðræðisflokkurinn ri chèile san Alþingi an aghaidh Chòrdadh reachdail an biodh gu math fàbharach dhan Danmhairg. Bhris am pàrtaidh ann an dà leth ann an 1915 is chaidh cuid dhuibh gu Framsóknarflokkurinn an ath bhliadhna. B' e Bjarni Jónsson a stèidhich am pàrtaidh. Dh'aontaich a' mhòr-chuid nam ball Íhaldsflokkurinn ri Sjálfstæðisflokkurinn (eachdraidheil) ann an 1929, gus am pàrtaidh air a bheil Sjálfstæðisflokkurinn a th' ann an latha an-diugh a chruthachadh.
BBC
'S e am BBC (Bheurla:'British Broadcasting Corporation) an craoladair as motha san Rìoghachd Aonaichte; tha e maoinichte leis an stàit. Tha deich mìle fichead duine ag obair dhan a' BhBC. Chaidh a stèidhicheadh san Dàmhair 1922.
Sjálfstæðisflokkurinn (eachdraidheil)
Taghaidhean dhan Alþingi
B' ann ann an 1919 a bha Sjálfstæðisflokkurinn na bu shoirbhachaile anns na taghaidhean dhan Alþingi, nuair a fhuair iad 16 seataichean, ged a bha e gu math soirbheachail gach turas a bha taghaidhean ann ach an turas mu dheireadh.
BBC
Rèidio
Tha còig stèiseanan-rèidio nàiseanta aig a' BhBC:
Sjálfstæðisflokkurinn (eachdraidheil)
Prìomh-mhinistearan
Bha triùir forsætisráðherra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) aige nuair a bha am pàrtaidh ann:
BBC
Rèidio
Tha an sinn "nàisean" lìon:
Sjálfstæðisflokkurinn (eachdraidheil)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:An Danmhairg
BBC
Telebhisean
Tha BBC a h-aon agus BBC a dhà nam prìomh shianalan telebhisein. Gabh an dà chuid atharrachadh roinneil.
Isère
thumb|Suidheachadh Isère thumb|[[Gearradh-arm Isère]]
'S e département na Frainge a tha ann an Isère (Arpitan: Isera, Ogsatanais: Isèra). Tha e na laighe ann an Rhône-Alpes.
'S e Grenoble am prìomh-bhaile.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Efenechtyd
Tha am baile Efenechtyd ann an Sir Ddinbych, a' Chuimrigh. Tha e 111.4 mi (179.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 173.7 mi (279.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 639 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 349 (54.6%); rugadh 68% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Ddinbych Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
An t-Achadh
Roinn-seòrsa:Colla
Sarajevo
'S e prìomh-bhaile Bosna agus Heartsagobhana a tha ann an  Sarajevo agus 's e am baile as motha den dùthaich. Tha e na laighe ann am meadhan na dùthcha air bruach Abhainn Miljacka. Canar gun do thòisich an Cogadh Mòr‎ air an 28mh latha den Ogmhìos, 1914 ann an Sarajevo, nuair a chaidh Ard-Diùc Ferdinand na h-Ostair-Ungaire a mharbhadh le Gavrilo Princip.
Eachdraidh
Bhuineadh am baile dhan Ostair-Ungaire bho 1867 gu ruige 1918.
Iomraidhean
250px|left|thumb|Sarajevo
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eorpa
John Steinbeck
'S e sgrìobhadair Aimeireaganach a bha ann an John Ernst Steinbeck. Rugadh e ann an Salinas, California, ann an 1902 agus chaochail e ann an Eabhraig Nuadh ann an 1968. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1962.
Leabhar-chlàr
Seo liosta de na leabhraichean as ainmeile a sgrìobh John Steinbeck:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Aimeireaganach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
783
Bàsan
Roinn-seòrsa:780an
Loch Gheallaidh
'S e baile ann am Fìobha a tha ann an Loch Geallaidh (Beurla: Lochgelly).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Fìobha
6
B' e bliadhna chumanta sam Mìosachan Iulianach a bha ann an 6 an dèidh Chrìosta.
Bàsan
Roinn-seòrsa:0an
1542
Tachartasan
Chaidh an t-àite far a bheil San Diego (Calafòrnia) a chlàradh airson a' chiad turas.
Bàsan
Roinn-seòrsa:1540an
Wikimedia Commons
thumb|An suaicheantas aig Wikimedia Commons 'S e cruinneachadh dhe dh'fhaidhlichean meadhain fo cheadachas saor a tha sa Wikimedia Commons. Thèid a chleachdadh mar ionad-tasgaidh airson nan Uicipeidean sna cànanan uile. Faodar an t-susbaint a tha ann a chleachdadh air an làrach-lìn agad fhèin no fhoillseachadh ann an clò-bhualadh cho fad 's a bheir thu urram dhan tùs mar a thathar 'ga mhìneachadh air an duilleag Reusing content outside Wikimedia aca. Chaidh a stèidheachadh 7mh dhen t-Sultain 2004, agus tha corr is 1,000,000 faidhle meadhain air a-nis.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eadar-lìon
Loch Mhuilich
thumb| Loch Mhuilich
'S e loch beag ann an Alba a tha ann an Loch Mhuilich. Tha e suidhichte air a' Ghàidhealtachd, san àird a tuath air Loch Monar anns an t-Srath Mhuilich eadar Bidean an Eòin Deirg agus Torran nan Coisichean.
Tha an loch mu 1/2 mìle (800 m) a dh'fhad. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach à Loch Mhuilich do Loch Monar.
Tha dà eilean aig ceann a tuath Loch Mhuilich.
Tha Loch Mhuilich co-cheangailte ri Lochan Ghleann Srath Farair.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Sgioba nàiseanta rugbaidh Shasainn
right|300px|thumb|Na h-[[All Blacks a' buain loidhne an aghaidh Sasainn]]
Tha Sgioba naiseanta rugbaidh Shasainn fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh, Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail, agus tha iad a' cluich a-measg na Sia Nàiseanan.
Se fear den sgiobaichean nas fhearr san t-saoghail a tha anns na Sasainnich. Bhuain iad am Cupa an t-Saoghail ann an 2003.
Tha iad a' cluich sna leintean geala. Logo - ròs dearg.
Roinn-seòrsa:Rugbaidh Roinn-seòrsa:Sasainn
232
Bàsan
Roinn-seòrsa:230an
Sir Ddinbych
thumb|Sir Ddinbych anns a' Chuimrigh 'S e aon de na 22 ùghdarrasan ionadail aonadach anns a' Chuimrigh a th' ann an Sir Ddinbych.
Roinn-seòrsa:Siorrachdan na Cuimrigh
1543
MDXLIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1540an
Jim Murphy
Rugadh e ann an Glaschu ann an 1967 agus togadh e ann an Afraga a Deas. Dh'ionnsaich e poileataigs agus lagh Eòrpach ann an Oilthigh Srath Chluaidh far an robh e na cheann-suidhe Aonadh Nàiseanta nan Oileanach. Chaidh e na BhP airson Na Coille Shear ann an 1997 agus Rùnaire Stàite na h-Alba eadar 2008 agus 2010 nuair a chaill am Pàrtaidh Làbarach an taghadh. Chaidh e na cheannard Pàrtaidh Làbarach na h-Alba ann an Dùbhlachd 2014. Thug e a dhreuchd suas an dèidh dha a chaill a sheat san taghadh coitcheann 2015.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Rinn Friù
Johann Wolfgang von Goethe
B' e sgrìobhadair agus riochdaire dioplòmasach Gearmailteach a bha anns an Johann Wolfgang von Goethe (Frankfurt, 28 an Lùnasdal 1749 – Weimar, 22 am Màrt 1832). Tha cuid ag ràdh gur e Goethe a sgrìobh a' chiad bhildungsroman.
1750an
Bha na 1750an san 18mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1750 is 31 an Dùbhlachd 1759. 'S e na dàrna deich-bliadhna den linn.
Roinn-seòrsa:18mh linn *
Faclairiche
thumb|right|300px
Johann Wolfgang von Goethe
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gearmailteach Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Faclairiche
'S e faclairiche neach a sgrìos, a dheasaicheas air neo a dh'obraicheas air faclair. Ged a tha feadhainn ann a tha ag obair gu saor-thoileach, 's ann ag obair ann an taighean-foillseachaidh air neo olthighean 's a tha a'mhòr-chuid an latha an-diugh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Litreachas Roinn-seòrsa:Leabhraichean
Sir Benfro
thumb|Sir Benfro anns a' Chuimrigh 'S e aon de na 22 ùghdarrasan ionadail aonadach anns a' Chuimrigh a th' ann an Sir Benfro. Tha e suidhichte anns an iar-dheas na dùthcha agus tha e cho mòr ri 1.619 km² agus ann an 2012 bha 123.035 duine a' fuireach ann.
Slighe Costa Sir Benfro
'S e frith-rathaid astair agus National Trail ann an Sir Benfro a th' ann an Slighe Costa Sir Benfro (Cuimris: Llwybr Arfordir Sir Benfro). Tha e mu 186 mìle (299 km) de dh'fhaid agus tha e a' leantainn iomall-fairge na sgìre gu ìre mhòr. Chaidh i a stèidheachadh ann an 1970. Tha Slighe Costa Sir Benfro na phàirt den t-Slighe Costa na Cuimrigh, frith-rathaid astair anns a' Chuimrigh eadar Cas-gwent is Y Fferi Isaf a bhios a' dol timcheall air costa na Cuimrigh air fad.
Àitichean inntinneach
Mu dhà mhìle san àirde a deas air Bosherston tha seipeal ann ris an canar Cill Naomh Ghobhainn (Cuimris: Eglwys Sant Gofana). Chaidh a thogail ann an creag anns an 13mh linn ged a tha pàirtean ann a tha nas sine na sin, is dòcha às an 6mh linn, nuair a bha am manach Naomh Gobhainn a' fuireach ann an uamh ri taobh an t-seipeil.
'S e cruinneachadh de 7 tursachan mòra a tha rim faicinn ann am Pentre Ifan. 'S e sin a' chrom-leac as motha bho Linn Ùr na Cloiche anns a' Chuimrigh agus a' chiad tè a chaidh a chlàradh mar Scheduled Ancient Monument an seo. Tha e suidhichte mu 5 km san àird an ear air Trefdraeth.
Bailtean
Seo cuid de na bailtean ann an Sir Benfro:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Siorrachdan na Cuimrigh *
Enrique Olaya Herrera
B' e Enrique Olaya Herrera stàitire agus riochdaire dioplòmasach à Coloimbia. Rugadh e ann an Guateque, Boyacá, Coloimbia, air an 12mh latha dhen Shamhain 1880 agus chaochail e anns An Ròimh air an 18mh latha dhen Ghearran 1937. 'S e ceann-suidhe Coloimbia a bh’ann, bhon 7mh latha dhen Lùnastal 1930 gu ruige an 7mh latha dhen Lùnastal 1934. Bha e na bhall a’ Phàirtidh Libearalaich.
Beatha ann am Poileataigs
‘S e ball ginealach na Cuimhneachan Ceud (Spàinntis: Centenario) a bh’ann Olaya Herrera, buidheann a bha uabhasach làidir anns a’ chomann-sòisealta bho 1925 gu 1940. Bha e, còmhla ri Alfonso López Pumarejo, Laureano Gómez Castro, Eduardo Santos, Mariano Ospina Pérez, Roberto Urdaneta Arbeláez, Luis López de Mesa, Luis Eduardo Nieto Caballero is càch eadar na ceannardan is smuaineadairean na b' ainmeile aig a' ghinealach sin. Dh’fhàs iad a bhith gu math neartmhor is iad na bu treasa anns a’ chomann-sòisealta aig an àm a bhathar a’ glèidheadh cuimhneachan cead eachdraidheil na Coloimbia: ar-a-mach nan Comuneros, ar-a-mach dhe 1810, iomairt na neo-eisimeileachd is càch.
Fhuair Olaya Herrera a chuid fhoghlaim ann am bun-sgoil na stàite ann an Guateque, agus ri taobh a phàrant. Thug a mhàthair, a bha uabhasach dèidheil air sgrìobhadh rosg sìmplidh ach fìor traidiseanta, buaidh làidir air an dòigh smuaineachaidh aige. Thug athair ceum ann an leigheas, dreuchd nach do rinn e a-riamh leis gu robh e an sàs anns a’ mhalairt agus anns an àiteachas. Thathar a’ toirt cuimhne air Olaya Herrera mar an "neach-aithris beag à Guateque", o chionn 's gun do stèidhich e pàipear-naidheachd air an robh El Patriota nuair a bha e 12 bliadhna a dh’aois, is fiù’s dhèanadh iomlaid corra phàipear-naidheachd ann an Colombia, El Espectador ann am Medellín nam measg. Mhol an teaghlach Cano gun cuireadh cruinneachadh airgid a chur air dòigh eadar na daoine gus clò-chlàr beag fhaighinn dhan "neach-aithris beag" co-dhiù. Chuir Olaya crìoch air foghlam na sgoile aig an àrd-sgoil Americano ann am Bogota. Chaidh e gus an Universidad Republicana. Fhuair e deagh oideachaidh bho eòlaichean-lagha ainmeil mar Dhiego Mendoza Pérez, Juan Manuel Rudas, Ignacio V. Espinosa, Carlos Arturo Torres, José Camacho Carrizosa agus càch an siud. Nuair a bha e na oileanach steidhich e am pàipear-naidheachd seachdainneil El Estudiante, ga sgrìobhadh le làimhe is ga reic dha na h-Oileanaich.
Dhèanadh e ionnsaighean air ath-bheothachadh na dùthcha, mìneachaidhean air poileataigs aig ìre nàiseanta agus eadar-nàiseanta agus sgrìobhadh e seanachas an oilthigh. Thoisich e a bhith ann an sàs anns na meadhanan aig ìre proifeiseanta, is e a’ dèanamh aithisean airson pàipearan-naidheachd mar El Autonomista, aig Rafael Uribe Uribe agus Ricardo Tirado Macías. Stèidhich e am pàipear-naidheachd El Soldado Cubano (An saighdear à Cùba) nuair a bha e air na làithean saora ann an Guateque: le sin, chruthachadh e taic do neo-eisimeileachd na Ciùba agus do smuaintean an t-saorsa aig José Martí. Tha sin a’ sealltainn gur e luchd-aithris mar ghairm proifeasanta a bh’ ann ginealach na Cuimhneachan, mar Olaya Herrera, agus dh’aontaich an t-eòlas a fhuair iad anns na meadhanan còmhla ris an cuid obrach poileataigeach.
Mar a’ mhòr-chuid ghinealach na Cuimhneachan Ceud, thoisich Enrique Olaya Herrera ann am poileataigs aig àm Cogadh na Mìle Làithean, nuair a dhùin mòran oilthighean na clàsaichean aca is thug iad cead dha na h-ollamhan is na h-oileanaich a dhol chun na feachdan, seadh Libearalach, seadh Tòraidh. Chaidh Olaya, agus daoine eile ann an Oilthigh na Poblachd, gu Arm nam Libearalach, is shabaid iad anns na h-iomairtean air feadh na dùthcha. Bha Olaya am broinn an t-sluaigh reublatach aig an t-Seanalair Cenón Figueredo, is e na fhear-brataich Libearalach.
Fhuair e deagh chliù airson na rinn e aig blàr Nocaima, is e a’ beireadh a’ bhrataich, ga fhillte anns a’ chlò dhearg. Lean Olaya air leis a chuid ionnsachaidh an dèidh a’ chogaidh, is fhuair e ceum ann an lagh leis an tràchdas a sgrìobh e “La liberación Condicional” (Saora air Chumhnant), ga chur ann an clò le Oilthigh na Poblachd. Fhuair e dotaireachd ann an Eòlas-lagha ann an 1904 agus chaidh e dhan A' Bheilg aig deireadh a’ bhliadhna 1906 far an do rinn e speisealachas ann an dioplòmasaidh agus eòlas-chomainn aig an Oilthigh ULB. Le sin, rinn e a’ mhòr-chuid dhen obair aige ann an dioplòmasaidh, poileataigs agus na meadhanan.
Thill e dhan dùthaich an dèidh a chuid ionnsachaidh anns a’ Bhèilig a choileanadh, far an robh e air a bhith an sàs anns an iomairt an aghaidh Riaghaltas an t-Seanalair Rafael Reyes, is na daoine ag aontachadh leis na thuirt e taobh na còrdaidhean a rinn Coloimbia leis na Stàitean Aonaichte agus Panama. Air an 13mh latha dhen Mhàrt 1909, bheothaich Olaya an sluagh gu dian, dìreach mar fhìor "ghaisgeach an sluaigh", ri beulaibh na ceannardan na b' àirde a’ Phàirtidh Libearalach. Seo mar a thoisich e an iomairt siud an aghaidh na Deachdaireachd, gnothach a chuir Nicolás Esguerra, José Vicente Concha agus Miguel Abadía Méndez air dòigh, rud a chrìochnaich nuair a leig an Seanalair Reyes an dreuchd, air an 16mh latha dhen Mhàrt 1909, a’ leigeil an Seanalair Jorge Holguín Jaramillo os cionn an Riaghaltais; ‘S e Gluasad 13mh am Màrt (Spàinntis: Trecemarcismo) an t-ainm a fhuair an gluasad sin a shabaid an aghaidh na deachdaireachd aig Reyes. Chaidh Olaya a thaghadh mar bhall a' Cho-chruinneachaidh Bun-Reachdail ann an 1910 airson a’ Bhun-Reachd dhe 1886 a leasachadh, is e na riochdaire na roinn Quesada.
Taobh nan Tòraidh bha buill a’ phàrlamaid mar Carlos E. Restrepo Restrepo, José Vicente Concha, Pedro Nel Ospina Vásquez, Guillermo Valencia, Emilio Forero, Hernando Holguín, Abel Carbonell, Pedro M. Carreño agus Guillermo Quintero Calderón ann. Nochd linntean na rèiteachd, a’ cheadachaidh phoiliteagach, le spiorad an aonaidh nàiseanta ann. Chaidh an rèiteachd phoileataigeach a moladh le buidheann fo stiùireadh Carlos E. Restrepo Restrepo à Antioquia, a bha os cionn an Riaghaltais eadar 1910 agus 1914. Rinn Olaya Herrera a dhìcheall thaobh thaghaidh Restrepo tro bhliadhnachan na rèiteachd nàiseanta, nuair an do deach am Pàrtaidh Poblachdach (Spàinntis: Partido Republicano) a chur air dòigh, airson an rèiteachd eadar nam pàrtaidh agus leasachadh bun-reachdail a bhrosnachadh, rud a cheartachadh na mearachdan am broinn Bun-Reachd dhe 1886. ‘S e dìreach co-thàthadh nam Pàrtaidh, le aigne na Sìthe agus an aonaidh phoiliteagach a bh’ann am Poblachdas.
Phòs e María Teresa Londoño Sáenz, nighean Andrés Londoño agus Manuela Sáenz Pinzón, ann an 1911. Fhuair iad dithis nighean ri chèile: María, a phòs Jorge Cárdenas Núñez, agus Lucía, a phòs Manuel Aya Schroeder. Dh’ainmich an ceann-suidhe Carlos E. Restrepo Restrepo e mar phìomh-mhinistear na Dùthchannan Cèin, tro àithne 699 air an 7mh latha dhen Lùnasadal 1910. Bha Olaya os cionn na ministrealachd sin gu ruige 23mh an t-Samhain 1911, agus a-rithist fon cheann-suidhe Jorge Holguín Jaramillo, ann an 1921, gu ruige 4mh am Faoilleach 1922; a tuilleadh air sin, bha e na mhinistear an àiteachais anns an Riaghaltas sin cuideachd. Bha e an sàs anns a’ Phàrlamaid agus anns an dioplòmasachd fad na 1920an. Mar mhinistear a’ Maoineachaidh, nuair a bha an Seanailear Holguín os cionn an Riaghaltais, b’ urrainn dhà ainm a chur dhan Chòrdadh leis na Stàitean Aonaichte, agus bhrosnaich sin càirdeas agus dlùths eatorra. Fhuair e an dreuchd mar thosgair ann an Washington ann an 1922, far an robh e fad ochd bliadhna, is e a’ làimhseachadh gu sgileil na draghan a fhuair Coloimbia leis na Stàitean Aonaichte.
Mu 1930 bha ceannardan a’ Phàirtidh Libearalach dhen bheachd gur e Enrique Olaya Herrera an stàitire na bu fheargaraiche airson am Pàrtaidh a thoirt air ais dhan chumhachd an dèidh ceanneas poiliteagach Ath-Bheòthachadh na Dùthcha. Le sin chlàraich buidheann dhe caraidean Libearalach agus Tòraidheach an tagrachas aige ann am Puerto Berrío air an 22mh latha dhen Fhaoilleach 1930, fon ainm Cruinneachadh Nàiseanta (Spàinntis: Concentración Nacional). An ceann dà latha chaidh Olaya a-steach gu Bogotá, far an do chuir na Libearalaich fàilte breisleachail air. Choisinn e na taghaidhean air an 9mh latha dhen Ghearran 1930 air sgàth gu robh sgaraidhean am measg nan Tòraidh, leis an toradh a leanas: 369,962 bhòtaichean do Enrique Olaya Herrera an aghaidh 240,284 bhòtaichean do Guillermo Valencia agus 213,417 bhòtaichean do Alfredo Vázquez Cobo. Fhuair e taic bho na Tòraidhean adhartach, gu seachd àraidh bho na Poblachdaich, leis an t-seann cheann-suidhe Carlos E. Restrepo os an cionn.
Ceann-suidhe na Dùthcha
Bha Olaya Herrera airson Riaghaltas an Aonaidh nàiseanta a thoirt gu buil, le Tòraidhean agus Libearalach an sàs mar mhinistearan agus riaghladairean co-dhiù, ach thug na luchd-dhùbhlain, fo stiùireadh Laureano Gómez, airsan taic a lorg am broinn a’ Phàirtidh aigese fhèin a-mhàin, agus beag air bheag fhuaireadh na Libearalach àiteachan nan Tòraidh anns na dreuchdan oifigeil.
Fhuair e cumhachdan sònraichte gus a dhèiligeadh ri staing an Eaconomaidh a dh’adhbharaich an crash dhe 1929, is le sin, cuide ri ministear an Ionmhais, Esteban Jaramillo, chruthaich iad ceumannan a chuidich ris na draghannan a bha aig an dùthaich a sheachnadh, agus bhrosnaich sin leasachadh an ghnìomhachais: le sin b’ urrainn dhan dùthaich cosgaisean a’ cogaidh an aghaidh Phearu a phàigheadh.
Chaill am port dhe Leticia dha feachdan a’ Phearu ann an t-Sultain 1932. Chaidh an Seanalair Alfredo Vázquez Cobo a ghairm gus an iomairt cogaidh Choloimbia a stiùireadh. Chuidich an sluagh Coloimbianach le airgead agus seòid gus an cogadh a phàigheadh, leis cho làidir ‘s a bha faireachdainn na dìlseachd nàiseanta aig an àm. Chaidh an cogadh gu crìoch an dèidh caochladh bhlàir, nuair a rèitich an dà dhùthaich Còrdadh dhe Rio de Janeiro ann an 1934.
A chuid Obrach
Nuair a bha Olaya Herrera os cionn an Riaghaltais, bhrosnachadh e na gnìomhachasan nàseanta: bha uaidh mhòr airsan airr athaidean agus loighnichean an treàna a thogail agus rinn e piseach anns an fhoghlam phoblach, gu seach àraidh taobh treànadh na luchd-teasgasg. Bhrosnaich e gnìomhachas a’ pheatrail ann an Catatumbo, chuir e crìoch air na h-obraichean ann am Bocas de Ceniza agus chaidh puirt a thogail ann am Barranquilla agus Buenaventura.
York University
thumb|300px|right|York University
Enrique Olaya Herrera
A chuid Obrach
A bharrachd air sin, rinn e obraichean cudromaiche ann am Bogotá fhèin, is le sin thug an sluagh urramachadh mòr dhà nuair a leig e an Riaghaltas do López Pumarejo. Steidhich an riaghaltas aige Banca Creideas an Àiteachais, a’ Ghnìomhachais agus na Mèinnean (Spàinntis: Caja de Crédito Agrario, Industrial y Minero), airson na tuathanaich beaga a cuideachadh. A tuilleadh air sin, chuir e air bhog Banca Meadhanachadh na Morgaidean airson Taighean Cummanta a Mhaoineachadh (Spàinntis: Banco Central Hipotecario para la financiación de las viviendas de tipo medio) tro àithne 711 dhe 1932. Cruthaich e am Feadaras Nàiseanta Tuathanaich a’ Chofaidh (Spàinntis: Federación Nacional de Cafeteros) airson an àiteachais agus a’ ghnìomhachais a neartachadh taobh a’ chofaidh. Bha ùidh mhòr aig an riaghaltas sin air ath-leasachadh laghan obrach gus suidheachadh na luchd-obrach a dheànamh na b’ fheàrr; sgrìobh e laghan anns an reachdadas airson na cloinne a dhìon, chuir e air dòigh latha dheth gach Didòmhnaich agus làithean saora pàighte; Fhuair an luchd-obrach buaidh neo dhà: chaidh na tuarasdailean a dhìon, leasachadh àrachais-beatha mar uallach, riaghlachadh na buidhnean co-obrachadh, bhrosnaich e an làn cosnadh tro mheadhan na h-obraichean poblach, latha-obrach dhe 8 uairean agus polasaidhean eile.
York University
S' e Oilthigh York (York University, YU), stèidhichte ann an 1959, an oilthigh as motha ann an Ontario (Canada).
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Oilthighean ann an Canada
Enrique Olaya Herrera
Òrdugh Poblach agus a chuid obrach an dèidh a’ Chinneis
Nochd ainneart anns aig toiseach an Riaghaltais aige ann an corra àite na dùthcha, gu h-àraidh ann am Boyacá agus Santander, an toiseach air adhbharan poiliteagach. ‘S e bailtean mar Chiquinquirá agus an sgìre an iar Boyacá, an taobh an taobh Güicán, an sgìre García Rovira ann an Santander agus corra bhaile ann an Norte de Santander far an robh an ùpraid na bu mhiosa; Dhìonadh na Tòraidhean anns a’ bhiurocrasaidh an cuid dreuchdan poblachd an aghaidh na ùghdarrasan Libearalach ùra. Chrìochnaich an teirm aig a’ cheann-suidhe Enrique Olaya Herrera ann an 1934, agus lean e air anns a’ bheatha poblach mar Mhinistear na Dùthchannan Cèin ann an 1935, am broinn an Riaghaltais aig Alfonso López Pumarejo. An uair sin, fhuair e an dreuchd mar thosgair chun a’ Bhatacain anns An Ròimh, far an do bhàsaich e, air an 18mh latha dhen Ghearran 1937, is e an sàs anns an dreuchd fhathast agus dìreach nuair a bha e gus a thill dhan dùthaich gus iomairt taghaidhean a’ chinn-suidhe a thòiseachadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs
784
784
Bàsan
Roinn-seòrsa:780an
Meall Mhic Iomhair
'S e beinn ann an Alba a th' ann am Meall Mhic Ìomhair. Tha e suidhichte ann am Frìth Fanaich air a' Ghàidhealtachd. Tha e na laighe eadar Loch na Sàlach is Loch Mhic Ìomhair. Tha Meall Mhic Ìomhair 606m (1988 troigh) de dh'àirde. 'S e Hump a th' ann. 'S e Beinn Liath Mhòr a' Ghiuthais Lì a mhàthair-mhullaich, tha e suidhiche san iar-thuath air Meall Mhic Ìomhair.
Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Meall Mhic Ìomhair san 27. 11. 2011.
Nis
Is docha gu bheil thu a coimhead airson:
5
B' e bliadhna chumanta sam Mìosachan Iulianach a bha ann an 5 an dèidh Chrìosta.
Schwyz
‘S e baile ann an cridhe na h-Eilbheis a th’ ann an Schwyz (IPA: ʃvi:ts, Fraingis: Schwytz, Eadailtis: Svitto, Rumantsch: Sviz). Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 972 mar Switz. Tha e suidhichte aig 564m os cionn ìre na mara aig bun na Beinne Mythen, eadar na Lochan Lauerzersee agus Vierwaldstättersee, anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Schwyz fhèin, dìreach 39km air falbh bho Zürich, 210km bho Ghenève agus 91Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 14,423 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 82mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh. ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Schwyz.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Boden
'S e baile faisg air Luleå ann an ceann a tuath na Suaine a th' ann am Boden (IPA: 'bu:dən, Fionnais: Putti, Sàmais: Suttes). Tha e suidhichte faisg air daingneach ris an canar Rodbergsfort, ri taobh na h-Aibhne Lule, anns an sgìre Norrbotten, anns an roinn Norrbottens Län, 746km air falbh bho Stockholm, prìomh-bhaile na dùthcha, 1,189km bho Helsingborg, agus 1,035km bho Ghöteborg. Tha 18,680 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. ’S e gearasdan cudromach do dh’ Arm na Suaine agus prìomh-bhaile na sgìre Bhoden a th’ anns a’ bhaile.
Eachdraidh
Chaidh Boden a chlàradh mar Bodebyn ann an sgrìobhainn - a thaobh chìsean - airson a' chiad turais ann an 1539. B' e dìreach baile beag a bh' ann fad linntean. Thogadh an eaglais ann an 1827. Dh' fheuchadh ri canal a thogail ach dh' fhàillig an oidhirp. Thoisich e ri fhàs an dèidh 1894, nuair a ràinig an Rathad-iarainn airson nam mèinnichean iarainn fhrithealadh. B' e gearasdan cudromach an Airm fad an 20mh Linn leis gu robh tòrr trioblaid ann, aig an toiseach tòisichidh leis A' Ghearmailt san Darna Cogadh agus an uair sin leis An Aonadh Shobhiat tron Chogadh Fhuar. B' e gu robh An t-Suain agus An Ruis air a bhith nan nàmhaidean fad na linntean. Aih aon àm bha còrr is 13% feachdan armachd na dùthcha air an stèidheachadh an seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain Roinn-seòrsa:An t-Suain
Drannd-eun
'S e seòrsa eòin a tha ann an drannd-eun  no eun-dranndain (iolra: eòin-dranndainn). Tha iad gu math beag agus luath. Tha na sgiathan aca a’ gluasad cho luath is nach urrainn dhaibh sealltainn. Tha iad a’ dèanamh dranndail, agus uime sin, tha an t-ainm drannd-eun air. Is toil le drannd-eòin neactair agus tha iad a’ pollenatigeadh mòran blàthan sna Tropaigean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eun-turais
1545
MDXLV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1540an
Portobello
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Aimearaga a Deas
'S e mòr-roinn a th' ann an Aimearaga a Deas, aon de na seachd mòr-roinnean, agus 's e pàirt de na h-Aimearagan. Tha an Cuan Siar air taobh an ear, agus an Cuan Sèimh air an taobh an iar, agus tha am Muir Caraibeach air an oirthir a tuath. Ged a tha Aimearaga Mheadhanach ann an Aimearaga a Tuath, san fhirinn, gu tric tha e cruinnichte le Aimearaga a Deas air sgàth gu bheil iad ann an Aimearaga Laideannach còmhla.
'S e Spàinntis a tha aig a' mhòrchuid ann an Aimearaga a Deas, ach tha Braisil a' cleachdadh Portagailis (a tha gu math càirdeil ris), agus gheibhear cànanan eile ann: cànanan Eòrpach mar Beurla, Fraingis is Duitseis, agus mòran cànanan tùsach. Ged a tha an àireamh de chànanan tùsach gu math àrd, chan eil ach dà neo trì aig a bheil mòran luchd-bruidhinn ann fhathast - Quechua (cànan Incach) is Guaranaidh (cànan oifigeil ann am Paraguaidh, agus làidir)
Roinn-seòrsa:Mòr-roinnean *
Teàrlach V, Iompaire Naomh Ròmanach
B' e Ìompaire Naomh Ròmanach eadar 1530 is 1558 a bha ann an Teàrlach V (Gent, 24 an Gearran 1500 – Cuacos de Yuste, An Spàinn, 21 an t-Sultain 1558). 'S e Teàrlach I na Spàinne (Spàinntis: Carlos I de España) an t-ainm an tugadh airsan anns an Spàinn fhèin. 'S e mac Felipe agus Juana agus ogha Ferdinand II na h-Aragon agus Isabella I na Castilla a bh' ann (ri taobh a mhàthar). Dh'oighrich e na Tìrean Ìsle ann an 1506 agus chaidh e na riaghladair na Castilla agus na h-Aragon ann an 1516. Bhuannaich e an taghadh airson Ìompaire Naomh Ròmanach ann an 1519 an aghaidh François I na Frainge agus shabaid e ceithir cogaidhean an aghaidh na Frainge gu ruige 1544 nuair a shoidhnich iad an Cumhnant Crépy. Ghairm e a' Mhòr-dhàil Worms, a dhìt Màrtainn Lùtair, ann an 1521, a' Mhòr-dhàil Speyer ann an 1529 agus a' Mhòr-dhàil Augsburg ann an 1530. Shabaid e an aghaidh na Lùtairich eadar 1547 agus 1555, nuair a shoidhnich iad an Cumhnant Augsburg. Leig e a dhreuchd suas ann an 1556 is dh'imrich e do mhanachainn ann an Yuste, an Spàinne, far an do chaochail e ann an 1558.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn Roinn-seòrsa:Daoine às a' Bheilg Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Margam
Tha am baile Margam ann an Castell-nedd Port Talbot, a' Chuimrigh. Tha e 25.8 mi (41.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 156.0 mi (251.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 2908 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 295 (10.1%); rugadh 87% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Tha Slighe Costa na Cuimrigh a' dol tron bhaile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Castell-nedd Port Talbot Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir
'S e neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Innis Tìle a th' ann an Ingibjörg Sólrún Gísladóttir (IPA: ˈiɲcɪpjœrk ˈsoulrun ˈcistlaˌtouʰtɪr̥, Reykjavík, 31 an Dùbhlachd 1954). B' e Gísli Gíslason, neach-gnìomhachais à Reykjavik agus a bhean Ingibjörg J. Níelsdóttir, bean-taighe, a bh' ann a cuid phàrantan. Tha i pòst aig an neach-teagaisg Hjörleifur Sveinbjörnsson agus tha dithis duine-cloinne aca. Fhuair i a cuid fhoghlaim aig Menntaskólinn við Tjörnina, Oilthigh Innis Tìle agus Oilthigh Copenhagen, thall san Danmhairg. Bha i na ball-pàrlamaid san Alþingi airson Kvennalistinn (Gàidhlig: Liosta nam Ban), eadar 1991 agus 1994. B' i a chruthaich am pàrtaidh, a ghabhadh ri Boireann-dhligheachas, ann an 1983. Bha i os cionn Seðlabanka Íslands (Gàidhlig: Banca Nàiseanta Innse Tìle) bho 2002 gu ruige 2005. Tha Gísladóttir a-nis na riochdaire an OSCE airson Eagrachasan Deamocratach agus Còirichean Daonnra. Ghabh i ri Samfylkingin nuair a thàinig kvennalistinn gu crìoch ann an 2000 agus bha i na bhall-pàrlamaid dà thuras eile fo sgàil Samfylkingin.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Boireann-dhligheachas
233
Bàsan
Roinn-seòrsa:230an
John Leguizamo
'S e cleasaiche à Coloimbia a tha ann an Jonathan Alberto "John" Leguizamo, (Bogotá 22 an t-Iuchar 1964).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Jura (département)
Is dòcha gu bheil sibh a' lorg Jura (Canton) thumb|Suidheachadh Jura thumb|[[Gearradh-arm Jura]]
'S e département na Frainge a tha ann an Jura. Tha e na laighe ann am Franche-Comté.
'S e Lons-le-Saunier am prìomh-bhaile.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
1760an
Bha na 1760an san 18mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1760 is 31 an Dùbhlachd 1769. 'S e na dàrna deich-bliadhna den linn.
Roinn-seòrsa:18mh linn *
Sir Fynwy
thumb|Sir Fynwy anns a' Chuimrigh 'S e aon de na 22 ùghdarrasan ionadail aonadach anns a' Chuimrigh a th' ann an Sir Fynwy.
Daoine ainmeil
Rugadh Alfred Russel Wallace ann an Sir Fynwy 8 am Faoilleach 1823. Bha e na neach-eòlas-nàdair, bith-eòlaiche, neach-cruinn-eòlas, neach-rannsachaidh, agus aon den chiad luchd-àrainneachd ri linn Ìmpireachd na Breatainne.
Dail Ruigh
Dail Ruigh neo Dail Ruighe (Beurla:Dalry)
Beirm
'S e stuth a tha ann am beirm a chleachdar ann a bhith a’ dèanamh aran, leann fìon ⁊c. Tha beirm na bhalgan glè bheag, a’ tionndadh siùcar gu alcol. Uaireannan bidh beirm a' gabhail tinneis gu boireannaich.
'S e Saccharomyces cerevisiae am beirm as cumanta, a tha air cleachdadh le cinne-daonna.
Roinn-seòrsa:Fungi Roinn-seòrsa:biadh
Achadh na Croise
thumb|right|250px|Cidhe-aiseig Achadh na Croise 'S e Achadh na Croise (Beurla: Achnacroish) am baile as motha ann an Lios Mòr. Tha port-mara aige far a bheil na h-aiseagan a' seòladh don Òban.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh
Cesar (Roinn)
'S e roinn ann an Coloimbia a tha ann an Cesar. Tha Cesar dìreach ri taobh oithear a' Chairibianach, ann an ceann a tuath na dùthcha. 'S e Valledupar prìomh-bhaile na roinne. Chan eil àireamh-sluaigh mhòr ann.
Ceanglaichean A-mach
Mapa oifigeil na roinne
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Applegarthtown
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Dùn Phrìs, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Applegarthtown. Tha e suidhichte aig 61m os cionn ìre na mara, air an àirde an ear Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Loch Mhabain agus Logarbaidh, ri taobh na h-Aibhne Anainn. Tha e 238km air falbh bho Obar Dheathain, 97km bho Ghlaschu, 19km bho Inbhir Anainn agus 91km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallda th' ann an dà chànan aig a’ mhòr-chuid dhuibh ann an Applegarthtown. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas. A bharrachd air sin, tha tèarmainn nam fiadh-bheathach ann. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoiltean ann is le sin feumar a dhol dha na sgoiltean ann an Logarbaidh neo Loch Mhabain.
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha a h-uile coltas ann gu bheil an t-ainm a' ciallachadh Baile Garradh an Ubhail, bho Seann-Lochlannais epli (Uabhal) agus garðr (Garradh). 'S ann gu math pailt 's a tha ainmean-àite Lochlannach ann an iar-dheas na h-Alba, gu h-àraidh nas fhaisge air a' Mhuir.
Eachdraidh
Rachadh rathad Ròmanach tron sgìre o shean agus bha Cill aig Ridirean an Teampaill ann cuideachd. Seo far an d'rinn an Righ Èideard I Shasainn ùrnaigh ann an 1300 air an t-slighe gu Cille Bhlàthain. Chaidh crois mhargaidh a thogail an seo san 17mh Linn agus chumadh fèilltean an seo bho 1685. Thogadh eaglais ùr an seo mu 1760 agus leasachadh ann an 1822 agus 1900 i. Chaidh Applegarthtown agus Sibbaldie a dh'aonadh ann an an pharraist ann an 1609. Tha am parraist seo am broinn pharraist Loch Mhabain a-nis. A-rèir carragh-chuimhne sa bhaile, fhuair 27 às an sgìre bàs sa Chogadh Mòr agus triùir eile san Dàrna Cogadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs
Àird nam Murchan
Cruinn-eòlas
Tha e ann an Loch Abar ann an sgìre Comhairle na Gàidhealtachd. Tha e cho farsaing ri 50 mìltean ceàrnagach. Tha timcheall air 2000 duine a' fuireach an seo.
Is àbhaist do na daoine ag ràdh gur e Rubha Àird nam Murchan an t-àite as fhaide iar air tìr-mòr Bhreatainn. Ach a-rèir na rannsachaidhean ùra a rinn an Ordnance Survey ann an Alba, ‘s e Corrachadh Mòr an t-àite as fhaide iar. Tha an Taigh Solais Àird nam Murchan suidhichte aig Rubha Àird nam Murchan.
Ainm an àite
Chan eilear cinnteach cò às a thàinig an t-ainm "Àird nam Murchan". Tha dà bheachd ann: Tha aon mìneachadh ag ràdh gun tàinig e bho na faclan "Àirde" agus "Muirchu" (biast dhubh) neo ròn agus a' ciallachadh: àite nam biastan dubha. Tha mìneachadh eile ag ràdh gu bheil an t-ainm ceangailte leis an fhacal: "Muirchol" leis a' chiall: àite spùinneadairean-màra.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Leth-eileanan na h-Alba
Coronation Street
Is 'e siabann telebhisein Bhreatannach a' craoladh air ITV a tha ann an Coronation Street.
Caractarean bhuinne
Roinn-seòrsa:TBh
Gwyddelwern
Tha am baile Gwyddelwern ann an Sir Ddinbych, a' Chuimrigh. Tha e 105.9 mi (170.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 172.2 mi (277.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 485 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 295 (60.8%); rugadh 67% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Sgioba nàiseanta rugbaidh Afraga a Deas
thumb|300px|right|[[Percy Montgomery running the ball for the Springboks against Samoa in 2007.]]
Tha Sgioba nàiseanta rugbaidh Afraga a Deas fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh, Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail, agus tha iad a' cluich a-measg na Trì Nàiseanan.
'S e fear den sgiobaichean nas fheàrr san t-saoghail a tha anns na Springboks. Bhuain iad am Cupa an t-Saoghail ann an 1995 & 2007.
Tha iad a' cluich sna lèintean uaine is or. Logo springbok mar suaicheantas aca, agus sin far an tàinig am far-ainm aca "Springboks".
Leabhar Deathan Lios Mòir
thumb|Duilleag à Leabhar Deathan Lios Mòir 'S e cruinneachadh de seann làmh-sgrìobhainnean a tha ann an Leabhar Deathan Lios Mòir (Beurla: Book of the Dean of Lismore). 'S ann air Seumas MacGriogair a tha an leabhar seo air ainmeachadh. Bha e na dheadhan ann an àrd-eaglais Lios Mòir aig an àm ud agus rinn e an cruinneachadh còmhla ris a bhràthair Donnchadh a bha na bhàrd.
Tha an leabhar a' gabhail a-steach teacsaichean ann an Gàidhlig, ann an Gaeilge agus ann an Beurla Ghallda, uaireannan ann an Laideann cuideachd. Chaidh iad a chruinneachadh eadar 1512 agus 1526 agus mar sin 's iad na sgrìobhainnean as sine ann an Gàidhlig na h-Alba.
Sgioba nàiseanta rugbaidh Afraga a Deas
Roinn-seòrsa:Rugbaidh Roinn-seòrsa:Afraga a Deas
Leabhar Deathan Lios Mòir
Bàrdachd
A-measg sgrìobhadairean eile tha e a' gabhail a-steach bàrdachd bho:
Tha an dàn A phaidrín do dhùisg mo dhéar a' nochdadh anns an leabhar seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:Leabhraichean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Gàidhlig
234
Bàsan
Roinn-seòrsa:230an
Goranchacha
B’ e mac na grèine Xué agus nighean a’ Chinn-fheadhna Gachetá a bh’ann an Goranchacha. Thathar ag ràdh gu robh e mar smàrag mhòr, ach tha feadhainn eile dhen bheachd gu robh e coltach ri Chía ann am Miotas nam Muisca. Nuair a bha e 24 bliadhna a dh'aois, thoisich e a dhol mun cuairt air feadh Dùthaich nam Muisca is e a’ sgaoileadh a cuid theagaisg aig Bochica. Le sin dh’fhàs e a bhith na fhiosaiche, airson a chuid ath-leasachaidhean creideimh a rinn e.