cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chrissie Dick
'S e sgrìobhadair, craoladair, agus sgoilear na Gàidhlig a tha ann an Chrissie Dick. Rugadh i ann an Glaschu ann an 1934, agus thoghadh i ann an Glaschu gus an do chuir a pàrantan i a Ghréineatobht aig toiseach an darna cogaidh, far an do chuir i seachad bliadhnaichean a’ chogaidh. Thug i ceum a-mach ann an Ceiltis aig Oilthigh Ghlaschu far an do thachair i ris an duine aice, John Bannerman, a sgrìobh grunn leabhraichean air eachdraidh na h-Alba. Tha Chriosaidh i fhèin air leabhraichean a sgrìobhadh, leithid Raonaid, Thugam agus Bhuam agus Na Loidsearan Neonach. Bha Chrissie cuideachd an sàs ann an dràma nuair a bha i na b’ oige, agus b’ ise a’ chiad tè a chluich Lady MacBeth ann an tionndadh Gàidhlig.
Fad bhliadhnaichean, bha i na h-ollamh aig Oilthigh Srath Chluaidh ann an Roinn an Fhoghlam (Cnoc Iòrdain). Ann an 2014, bhuannaich Chrissie agus a bràthair Lachie Duais nan Sàr Ghàidheal aig Sabhal Mòr Ostaig.
Yossele Rosenblatt
B' e seinneadair, hazzan, cleasaiche agus ceòl-sgrìobhaiche Ucràineach a bh' ann an Yossele Rosenblatt (Ucràinis: Йоселе (Йозеф) Розенблат , Iùdais: יאסעלע ראזנבלאט Bila Tserkva 9 an Cèitean 1882 - Ierusalem, 24 am Màrt 1933). S' ann do theaghlach Iùdhach creideamhach a bhuinneadh e: b' e hazzan a bh' ann athair roimhe. Ghluais an teaghlach aige gu Sadhora (taobh a-staigh Chernivtsi an latha an-diugh) nuair a bha Rosenblatt 7 bliadhna a dh' aois, ann an 1889. Bha e na Hazzan ann an iomadh sionagog ann am Bratislava, Hamburg, Munkács agus Vienna. Dh' fhàg e an dùthaich aige fhèin airson Eabhraig Nuadh ann an 1912, far an do dh' fhàs e gu math ainmeil air feadh an dùthcha. Nochd e anns an fhilm The Jazz Singer ann an 1927. Dh' Fhalbh e a Palastain agus chaochail e an sin ann an 1933.
Shropshire
'S e siorrachd faisg air na crìochan leis A' Chuimrigh air an àirde an iar Shasainn a th' ann an Shropshire (IPA: ʃrɒpʃər, seann ainm: Salop, Cuimris: Swydd Amwythig). Tha e air a chuairteachadh le Powys, Wrecsam, Cheshire, Staffordshire, Herefordshire agus Worcestershire. Chaidh an siorrachd a chlàradh airson a' chiad turais anns an 11mh Linn mar Scrobbesbyrigscīr. 'S ann à dà fhacail ann am Beurla 's a tha an t-ainm: Byrig (dùn), shire (siorrachd) agus an t-ainm Scrobbe. Bheireadh sin Siorrachd Dhùn Scrobbe dhuinn sa Ghàidhlig. Thogadh Jeremy Corbyn an seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sasainn
Iain Major
B' e feallsanach agus eachdraiche à Alba a bha ann an Iain Major. Tha e ainmeil airson a Historia majoris Britanniae, tam Angliae quam Scotiae ('Eachdraidh Breatainn nas motha, eadar Shasainn is Alba') a dh'fhoillsich e ann am Paris ann an 1521.
Rugadh e ann an Gleghornie eadar Bearaig a Tuath agus Caisteal Tantallon ann an 1469. Bha e na sgoilear sa sgoil-ghràmair ann am Baile Adainn agus na oileanach aig Oilthigh Chambridge agus ann am Paris. Thill e do dh'Alba nuair a chaidh e na ollamh aig Oilthigh Ghlaschu ann an 1518. Thill e do Pharis ann an 1525 ach rach e na phrobhaist Colaiste Naomh Salvator ann an Cill Rìmhinn ann an 1533.
Chaochail e ann an 1550.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Feallsanaich Albannach Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Glasraicheachd
'S e dòigh bheatha far a bheilear a' seachnadh feòl no iasg a th' ann an Glasraicheachd. B' ann anns Na h-Innseachan o chionn corr is 2,700 bliadhna a thoisich Glasraicheachd, agus tha i fhathast làidir ann am Bùdachas agus Hionduthachd, leis gu bheil iad a' gabhail ri ahimsa. Leanadh cuid dhe na seann Ghreugaich Glasraicheachd cuideachd, ach cha b' e cleachdadh àbhaisteach san Roinn-Eòrpa ron 20mh Linn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Biadh Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Feallsanachd
Laxmi Prasad Devkota
Bha Laxmi Prasad Devkota (Neapàlais: लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा, (1909 - 1959) na bhàrd, sgrìobhadair dhealbhan-cluiche agus Neapàl.
Am Bratach (pàipear-naidheachd)
’S e pàipear-naidheachd ann an iar-thuadh na h-Albann bha an Am Bratach. Thòisich e ann an 1991 agus thàinig e gu crìch sa Chéitean 2019.
Ceanglaichean a-mach
Bratach
Le Rouge et le Noir
'S e nobhail eachdraidheil, inntinn-eòlach, poileataigeach agus sòisealta Fraingis, air a sgrìobhadh le Stendhal ann an stoidhl fìorail tràth, 's th' ann an Le Rouge et le Noir (Gàidhlig: Dearg agus Dubh). Chaidh fhoillseachadh airson a' chiad turais ann an 1830. Suidhichte ann am Besançon, Franche-Comté agus Paris, ann an co-theacsa Ath-stèidheachadh nam  Bourbon, a mhair bho Bhlàr Waterloo ann an 1815 gu ruige Ar-a-mach an Iuchair ann an 1830, 's ann mu ciamar a bheir duine òg bochd às an dùthaich air adhart fad a bheatha 's a tha an leabhar. 'S e an Eaglais Chaitligeach agus an t-Arm 's a na dathan dearg agus dubh a' ciallachadh, leis gum bu chòir do Julien Sorel roghnachadh eadar dà shlighe a-mach à bochdainn. Mar sin, 's e bildungsroman 's ann Le Rouge et le Noir. Thug na sgrìobh Stendhal buaidh uabhasach fhèin làidir air sgrìobhadairean eile mar Jean-Paul Sartre agus André Gide, a thuirt gur e nobhail gu math adhartach 's a bh'ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Leabhraichean Roinn-seòrsa:An Fhraing Roinn-seòrsa:Nobhailean
Flùr a' Phrionnsa
Tha flùr pinc ainmeil a’ fàs air a’ mhachair, direach ann an Èirisgeigh, oir nuair a thog Am Prionnsa Teàrlach aodach-sròine às a phocaid agus thuit na sìol air an traigh agus dh’fhàs iad. ’S e Calystegia solandella no Flùr a’ Phrionnsa a th’ air agus cha do dh’fhàs iad àite sam bith eile air a’ Ghàidhealtachd.
Roinn-seòrsa:Luibhean
Am Pàrtaidh Làbarach
thumb|[[Keir Starmer, ceannard a' Phàrtaidh Làbarach]]
'S e pàrtaidh mòr sòisealach deamocratach san Rìoghachd Aonaichte a tha anns a' Phàrtaidh Làbarach.
Chaidh a stèidheachadh, mar Chomataidh Riochdachaidh Làbarach, ann an 1900, nuair a bhuannaich iad dà sheat san Taigh nan Cumantan, Keir Hardie airson Merthyr Tydfil agus Richard Bell airson Derby, is bha Am Pàrtaidh Làbarach air o 1906.
Dh'inntrig Arthur Henderson a' chaibineit aig àm a' Chogaidh Mhòr ach aig an aon àm rinn Keir Hardie iomairt an aghaidh a' chogaidh.
Bhuannaich na Làbaraich 191 seataichean ann an 1923 is dh'iarr an Rìgh orra riaghaltas a chruthachadh ann an 1924 fo Ramsay MacDonald ach chaill iad taghadh eile anns an Dàmhair. Thill iad dhan riaghaltais ann an 1929 ach thuit an riaghaltas seo ann an 1931 is dh'iarr an Rìgh air MacDonald riaghaltas nàiseanta leis na Tòraidhean agus na Libearalaich a stiùireadh. Rinn an riaghaltas seo gearraidhean mòra.
Bha iomadh Làbarach a-rithist anns a' chaibineit aig àm an Dàrna Chogaidh is bhuannaich Clement Attlee an taghadh coitcheann ann an 1945. Chruthaich an riaghaltas seo Seirbheis Nàiseanta na Slàinte, thug an riaghaltas neo-eisimeileachd do dh'Iosrael, do Phagastan is dhan Innseachan, is stèidhich iad an stàit shochairean. Cuir iad cuideachd na rèilean ann an sealbh na stàite. Chaill na Làbaraich an taghadh coitcheann ann an 1951.
Bhuannaich Harold Wilson an taghadh coitcheann ann an 1964 is stèidhich an riaghaltas còraichean airson ban, daoine gèidh agus laghan an aghaidh leth-bhreith a thaobh cinnidh. Bha an Libearalach Dàibhidh Steel cuideachd an sàs nan iomairtean siud. Stèidhich an riaghaltas cuideachd An t-Oilthigh Fosgailte. Bhuannaich na Tòraidhean an taghadh ann an 1970 ach thill Wilson ann an 1974. Leig e a dhreuchd suas gu h-obann ann an 1976. Lean James Callaghan e mar phrìomhaire is mar cheannard ach chaill e an taghadh ann an 1979 do Mhargaret Thatcher is bha na Làbaraich taobh a-muigh an riaghaltais fo Michael Foot, Neil Kinnock agus John Smith gu ruige 1997.
Bhuannaich Tony Blair an taghadh coitcheann ann an 1997. Stiùir an riaghaltas seo reifreannan air tiomnadh cumhachdan do dh'Alba agus dhan Chuimrigh, shoidhnich e Aonta Dihaoine na Ceusta, is thug an Seannsalair Gordon Brown neo-eisimeileachd dhan Banca Shasainn, ach bha an riaghaltas as ainmeile airson a' chogaidh connspaideach an aghaidh Iorac ann an 2003. Bhuannaich iad an taghadh ann an 2005, ach leig Blair a dhreuchd suas ann an 2007. Lean a sheannsalair, Gordon Brown, e mar phrìomhaire. Bha e gu math cudromach anns an èiginn eaconomach eadar-nàiseanta an dèidh do 2008 is chuir a riaghaltas an t-Achd Atharrachadh Clìomaid ann an lagh ann an 2008. Chaill e an taghadh coitcheann ann an 2010.
An dèidh sin chaidh Ed Miliband thaghadh mar cheannard an aghaidh tagraichean eile mar a bhràthair Dàibhidh Miliband agus Ed Balls ach chaill na Làbaraich an taghadh coitcheann ann an 2015 is lean Jeremy Corbyn e mar cheannard.
Suman Pokhrel
Tha Suman Pokhrel (Neipealais: सुमन पोखरेल; air a bhreith air 21 Sultain 1967) na bhàrd, eòlaiche-litreach, sgrìobhaiche-dràma, eadar-theangair agus neach-ealain. Tha e air fhaicinn mar aon de na guthan cruthachail as cudromaiche ann an Àisia a-Deas.
Am Pàrtaidh Làbarach
An dèidh do Reifreann Brexit chaill na Làbaraich taghadh coitcheann eile ann an 2017 is dh'fhàg seachdnar BP am pàrtaidh anns an Gearran 2019 is iad a' gearain mu phoileasaidhean a' phàrtaidh air Brexit, gràin an aghaidh Iùdhach agus burraidheachd. As dèidh do Bhoris Johnson an taghadh coitcheann ann an 2019 a bhuannachadh, leig Jeremy Corbyn an ceannardas suas is lean Keir Starmer mar cheannard a' phàrtaidh e as dèidh taghadh anns an do sheas Lisa Nandy agus Rebecca Long-Bailey cuideachd.
Suman Pokhrel
Chan eil Suman Pokhrel ach sgrìobhaiche a tha a ’faighinn Duais Litreachais SAARC dà uair. Fhuair e an duais seo ann an 2013 agus 2015 airson a bhàrdachd fhèin agus na chuir e ri bàrdachd agus ealan san fharsaingeachd ann an roinn Àisia a Deas.
Am Pàrtaidh Làbarach
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Suman Pokhrel
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Neapàlais Roinn-seòrsa:Bàird Roinn-seòrsa:Daoine às an Neapàl
Àird an t-Sionnaich
'S e baile-beag ann an Earra-Ghàidheal agus Bòd a th' ann an Àird an t-Sionnaich no Àird an Teine (Beurla: Ardentinny). Tha e air fad a' chladaich iar nan Loch Long.
Tha ionad air a' bhlàr ann, agus dà thaigh-òsta.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Moire ro Naomh nan Eilean
thumb|Moire ro Naomh nan Eilean
'S e ìomhaigh cloiche-ghràin ann an Uibhist a Deas a th' ann am Moire ro Naomh nan Eilean (no Bana Thighearna nan Eilean). Thog e ann an 1957. Tha e faisg air Ruabhal, gu ear air an rathad A865.
Roinn-seòrsa:Uibhist a Deas
École supérieure de physique et de chimie industrielles de la ville de Paris
’S e colaiste innealadaireachd agus armailteachd ann am Paras na Frainge a tha san École supérieure de physique et de chimie industrielles de la ville de Paris. Chaidh a stéidheachadh sa bhliadhna 1882.
Oilthigh Caitligeach Phetrópolis
'S e oilthigh Caitligeach prìobhaideach ann am Petrópolis (Braisil) a th' ann an Oilthigh Caitligeach Phetrópolis. Chaidh a stèidheachadh ann an 1953, fo sgèith na h-Eaglaise. 'S e an 169mh oilthigh as fheàrr na dùthcha a th' ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:Braisil
Kazuo Ishiguro
'S e nobhailiche is sgrìobhaiche sgeulachdan goirid a tha ann an Kazuo Ishiguro.
Rugadh e ann an Nagasaki ann an 1954 is dh'imrich a theaghlach do Shasainn nuair a thòisich athair ag obair mar chuan-eòlaiche ann an Godalming. Dh'ionnsaich e litreachas agus feallsanachd aig Oilthigh Kent aig Canterbury is dh'obraich e mar obraiche sòisealta mus do rinn e for-cheum ann an sgrìobhadh cruthachail aig Oilthigh East Anglia.
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 2017.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seapan Roinn-seòrsa:Daoine à Sasainn Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean
École du Louvre
’S e colaiste innealadaireachd agus armailteachd ann am Paras na Frainge a tha san École du Louvre. Chaidh a stéidheachadh sa bhliadhna 1882.
Seann oileanaich
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:An Fhraing
Sgioba Nàiseanta Ball-coise nam Ban Albannach
Tha Sgioba ball-coise nam Ban a ' riochdachadh Alba ann am farpaisean ball-coise eadar-nàiseanta nam ban. O 1998, tha an sgioba air a bhith air a riaghladh le Comann Ball-coise na h-Alba (SFA). Fhuair an sgioba àite anns na cuairtean deireannach aig UEFA Euro nam Ban airson a' chiad uair ann an 2017. Cha d'fhuair riamh an sgioba àite  ann an Cuach na Cruinne FIFA fhathast. Tha an sgioba aig ìre 21mh anns an rangachadh FIFA nam Ban an-dràsta. right|thumb|Sgioba nam Ban an aghaidh an t-Suain, Lùnastal 2015
Sgioba làithreach
Caps agus tadhalan làitheach air 11 Giblean 2017 às dèidh a' ghèama an aghaidha ' Bheilg.
Prìomh choidse: Anna Signeul
UEFA Euro nam Ban 2017
Buidheann D
Cuairt ro-fharpaiseach UEFA Euro nam Ban 2017
Cl. - Geamannan air a chluiche Bh. - Bhuannaich Co-th. - Co-tharraing C. - Chaill T+ - Tadhalan airson na sgioba T- - Tadhalan an aghaidh na sgioba E-T - eadar-dhealachadh nan tadhal
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball-coise Albannach
Inverness Courier
’S e pàipear-naidheachd a tha san Inverness Courier. Tha e ga fhoillseachadh dà thuras gach seachdain, air DiMàirt agus DihAoine, ann an Inbhir Nis, Alba. Nochd e an toiseach mar The Inverness Courier and General Advertiser for the Counties of Inverness, Ross, Moray, Nairn, Cromarty, Sutherland and Caithness sa bhliadhna 1817.
Bha colbh Gàidhlig “Am Pearsa” ann bho 2000 gu 2019 agus Ruairidh MacIlleathain ga sgrìobhadh gach seachdain bhon a thòisich e gus an do chrìochnaich e.
Oilthigh Mhünchen
'S e oilthigh ann am München (Bayern) a tha ann an Ludwig-Maximilians-Universität München, ainm goirid sa Ghearmailtis: Universität München (Oilthigh Mhünchen) no LMU. Chaidh e a stèidheachadh ann an 1472 ann an Ingolstadt. Ann an 1800 chaidh an t-oilthigh a ghluasad gu Landshut agus beagan bhliadhnaichean an deidh sin, ann an 1826 gu München, prìomh-bhaile Bhayern.
'S e an t-oilthigh as fheàrr na dùthcha a th' ann. Anns a' bhliadhna 2015/16 bha 51.025 oileanach ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Caisteal Tantallon
'S e tobhta agus caisteal a tha ann an Caisteal Tantallon.
Tha e suidhichte air chosta tuath Lodainn an Ear faisg air Bearaig a Tuath agus mu choinneamh Creige nam Bathais.
Alva Myrdal
B' e eòlaiche-comainn, riochdaire dioplòmasach agus tè-poileataigs às An t-Suain a bh' ann an Alva Myrdal (IPA: alːva ˈmyːɖɑːl, ainm tùsail: Alva Reimer, Uppsala 31 am Faoilleach 1902 - Danderyd 1 an Gearran  1986). Bhuannaich e an Duais Nobel airson Sìthe ann an 1982 còmhla ri Alfonso García Robles. Phòs i aig Gunnar Myrdal ann an 1924. Bha esan cuideachd na fhear-poileataigs agus bhuannaich an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 1974. Sgrìobh iadsan an leabhar Kris i befolkningsfrågan (Staing ann an Ceist an t-Sluaigh) ann an 1934 agus b' iad an aon chàraid phòsta a bhuannaich an Duais Nobel ann an raointean eadar-dhealaichte agus ann am bliadhnaichean fa leth. B' e ise a bha an sàs ann an cruthachadh Stàit Shochairean na Suain ann an meadhan an 20mh Linn. Eadar 1955 agus 1961 bha i na tosgair ann am Burma, Neapal, Sri Lanka agus Na h-Innseachan.
Caisteal Tantallon
Thog William Douglas, ciad Iarla Dhùghlais, e mu 1350. Chuir Seumas V sèist air ann an 1528 nuair a bha John Stewart, Dìuc Albany na thànaiste. Chaidh a sgriosadh le General Monck ann an 1651 agus cha do ath-thog e riamh. Tha e a' bhuineadh a-nis do dh'Alba Aosmhor.
Alva Myrdal
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Duais Nobel airson Sìthe
Caisteal Tantallon
Daoine ainmeil
Rugadh Gavin Douglas, sàr-bhàrd Albannach, an seo.
Iomraidhean
Tantallon, Caisteal Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
Erzurum
'S e baile mòr agus sgìreachd bhaile (Turcais: büyükşehir belediyesi) air an àirde an ear-thuath Poblachd na Tuirce a th' ann an Erzurum (Airmeanais: Կարին, Arabais: ارض الروم‎‎, Curdais: Erzîrom, Greugais: Θεοδοσιούπολις). Tha Erzurum suidhichte faisg air a' bheinn Palandöken Daği, eadar Diyarbakır agus Trabzon san roinn (Turcais: ili) Erzurum, shuas aig 1,757m os cionn ìre na mara. Tha 779,321 duine a' fuireach ann. 'S e an naoidheamh baile as motha na dùthcha a th' ann cuideachd.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Tuirc Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Bailtean anns an Tuirc
Aonghas a Deas (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann an Aonghas a Deas (Beurla: Angus South).
Chruthaicheadh i ann an 2011 o phàirtean de dh'Aonghas agus Taobh Tatha a Tuath. Tha An Ceathramh Mòr, Càrn Ùstaidh, agus Obar Bhrothaig san sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri Aonghas a Tuath agus a' Mhaoirne, Baile Dhùn Dè an Ear, Baile Dhùn Dè an Iar agus Siorrachd Obar Dheathain an Iar.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
École nationale des chartes
’S e colaiste innealadaireachd agus armailteachd ann am Paras na Frainge a tha san École nationale des chartes. Chaidh a stéidheachadh sa bhliadhna 1821.
Seann oileanaich
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:An Fhraing
Kind hearts and coronets
Tha Kind Hearts and Coronets na chomadaidh dorcha tha a’ leantainn an sgeulachd Louis D'Ascoyne Mazzini, mac aig boireannaich a bha air a h-arfantachadh o chionns gun do phòs i duine nach robh aig an aon inbhe shòisealta 's a bha i fhèin. Nuair a bhàsaicheas a mhàthair, tha Louis ag iarraidh dìoghaltas air an teaghlach a dhiùlt a mhàthair, agus a' rùnachadh diùcachd a ghabhail le bhith a' murt nan oighre a bha air toiseach air. ’S e seo aon de na comadaidhean aig Ealing Studio, agus tha Alec Guinness a’ cluichd naoi charactaran eadar-dhealaiche.
Ceanglaichean a-mach
Internet Movie Database: Kind hearts and coronets
Aonghas a Tuath agus a' Mhaoirne (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
Chruthaicheadh i ann an 2011 o phàirtean de dh'Aonghas agus Siorrachd Obar Dheathain an Iar agus Ceann Chàrdainn. Tha Farfar, Mon Rois, agus Breichinn san sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri Aonghas a Deas, Siorrachd Obar Dheathain an Iar agus Siorrachd Obar Dheathain a Deas agus Ceann Chàrdainn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Aonghais
École pratique des hautes études
’S e colaiste innealadaireachd agus armailteachd ann am Paras na Frainge a tha san École pratique des hautes études. Chaidh a stéidheachadh sa bhliadhna 1868.
Seann oileanaich
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:An Fhraing
Hjalmar Hammarskjöld
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Dùn Èideann a Deas (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
'S e sgìre Pàrlamaid na h-Alba a tha ann an Dùn Èideann a Deas (Beurla: Edinburgh Southern).
Eachdraidh
Chaidh a cruthachadh ann an 2011 o sheann sgìre Dùn Èideann a Deas (Beurla: Edinburgh South). Bha Jim Eadie na chiad BhPA is lean an Làbarach, Daniel Johnson e ann an 2016.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Christina McKelvie
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an Christina McKelvie BPA.
Rugadh i ann an 1968. Dh'obair i mar bhanaltram agus neach-trèanaidh an dèidh do thaghadh i mar bhall liosta airson Meadhan na h-Alba ann an 2007. Thaghadh i mar BhPA airson Hamilton, Taigh na h-Uiseig agus an Taigh Cloiche ann an 2011. Tha i na ball Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Buc-Innis
right|thumb|Buc-Innis 'S e eilean ann an Loch Laomainn a th' ann am Buc-Innis (Beurla: Bucinch). Chan eil duine sam bith a' fuireach an.
Roinn-seòrsa:Eileanan Loch Laomainn
Dag Hammarskjöld
B' e eaconamaiche, riochdaire dioplòmasach agus sgrìobhadair às An t-Suain a bh' ann an Dag Hjalmar Agne Carl Hammarskjöld (IPA: dɑːɡ ˈhamːarɧœld, Jönköping 29 an t-Iuchar 1905 - Ndola 18 an t-Sultain 1961). Bhuineadh Hammarskjöld do sheann theaghlach uasal agus thogadh e ann an caisteal faisg air Uppsala. Bha athair, Hjalmar Hammarskjöld, na phrìomhaire na Suaine eadar 1913 agus 1918. Chuir e seachad bliadhnaichean ag obair ann am bancaireachd agus às leth an Riaghaltais san dùthaich aige fhèin, mus an d'fhuair e an dreuchd mar cheannard nan Dùthchannan Aonaichte. Chaidh a mharbhadh ann an tubaist phlèana Afraga, is e air an t-slighe gu còmhraidhean sìthe ann an Katanga. Bhuannaich e an Duais Nobel airson Sìthe às dèidh a bàis ann an 1961.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Duais Nobel airson Sìthe
Clare Adamson
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an Clare Adamson BPA.
Rugadh i ann an 1967. Bha i na h-oileanach aig Oilthigh Chailleannach Ghlaschu far an do dh'ionnsaich i siostaman fiosrachadh coimpiutair. Dh'obair i mar mhanaidsear pròiseict mus do thaghadh i mar bhall-liosta airson Meadhan na h-Alba ann an 2011. Thaghadh i mar BhPA airson Tobar na Màthar agus Wishaw ann an 2016. Tha i na ball Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Blàr Waterloo
Thathas den bheachd gu robh Blàr Waterloo, a thachair air Didòmhnaich, 18 an t-Ògmhios 1815 faisg air Waterloo anns A' Bheilg am measg nam blàr as cudromaiche a chaidh a-riamh. Thathas ag ràdh gun tug am blàr seo buaidh air àm ri teachd na Roinn Eòrpa fad ceud bliadhna; gu dearbh, cha robh cogadh mòr air a' Mhóir-roinn rè na h-ùine sin. Air an latha ud sin bha feachdan na Frainge fo stiùir Napoleon Bonaparte an aghaidh caidreachas Sasannaich, A' Phruis (fo stiùir Blücher), air a stiùireadh le Wellington.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cogadh Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:An Fhraing
Ceardach
right||thumb|Ceardach
'S e eilean ann an Loch Laomainn a th' ann an Ceardach (Beurla: Ceardach). Chan eil duine sam bith a' fuireach an.
Roinn-seòrsa:Eileanan Loch Laomainn
Concórdia (Santa Catarina)
'S e baile meadhanach faisg air Chapecó ann am Braisil a tha ann an Concórdia (Gàidhlig: Còrdadh). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na roinne, faisg air an abhainn Uruguaidh, aig 568m os cionn ìre na mara, 1,741km air falbh bho Rio de Janeiro, 1,769km bho Phetrópolis agus 340km bho Churitiba. B' e daoine às an Eadailt a stèidhich am baile seo ann an 1934 agus tha 72,642 a' fuireach ann an latha an-diugh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Braisil
Le Colonel Chabert
'S e nobhaileag eachdraidheil, poileataigeach agus sòisealta Fraingis, air a sgrìobhadh le Honoré de Balzac ann an stoidhl fìorail, 's th' ann an Le Colonel Chabert (Gàidhlig: An Còrnailear Chabert). Chaidh fhoillseachadh airson a' chiad turais ann an 1832. Suidhichte ann am Preußisch Eylau agus Paris anns na bhliadhnichean an dèidh Waterloo agus An Fhraing ann an droch staing aig an àm, 's ann mu Cheartas agus clas sòisealta ann an co-theacsa Ath-stèidheachadh nam  Bourbon, a mhair bho 1815 gu ruige 1830, 's a tha an leabhar. Anns an sgeulchd, bidh an Còrnailear Chabert, a bha air a dhroch lèon aig Blàr Preußisch Eylau, a' tilleadh dhachaidh, far a chì e gu bheil a bhean phòsta aig duine eile agus esan fhèin air fhàgail ann am bochdainn. Thug na sgrìobh Balzac buaidh uabhasach fhèin làidir air sgrìobhadairean eile mar Victor Hugo agus Stendhal.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Leabhraichean Roinn-seòrsa:An Fhraing Roinn-seòrsa:Nobhailean
Bagrationovsk
'S e baile beag faisg air na crìochan leis A' Phòlainn, air an àirde an iar na Ruise a th' ann am Bagrationovsk (Aibidil Cirileach: Багратио́новск, Preußisch Eylau ro 1946). Tha e suidhichte anns an sgìre (Ruisis: райо́н) Bagrationovsky Rayon agus an roinn (Ruisis: о́бласть) Kaliningradskaya Oblast. Tha 6,482 duine a' fuireach ann. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1336. 'S ann coltach gun taing an t-ainm tùsail on fhacal Ylow (boglach ann am Pruisis). Chuir na Sobhiataich ainm ùr air ann an 1946, stèichichte air ainm Pyotr Bagration, an seanailear a bhuannaich Cath Eylau airson na Ruise ann an 1807.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Ruise Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ruis
Tarbhdail
B' e clachan air an Eilean Dubh a bh' ann an Tarbhdail (Beurla: Tarradale).
Eachdraidh
Bha e suidhichte mu dhà mhìle (3 km) ear-dheas air a' Bhlàr Dhubh ann an Ros an Ear. An-diugh chan eil ach Tarradale House agus Tarradale Mains air fhàgail. Tha iad suidhichte air bruach a tuath Abhainn nam Manach far a bheil an abhainn a leudachadh gu Linne Fharair. Thogadh Tarradale House anns na 1680an agus chaidh an togalach a leudachadh is ag atharrachadh tro na linntean. Tha an dà thogalach clàraichte le Canmore.
Daoine ainmeil
Rugadh an creag-eòlaiche Sàr Roderick Murchison (22 an Gearran 1792 – 22 an Dàmhair 1871) ann an Tarradale House ann an 1792. Sgrìobh Archibald Geikie leabhar eachdraidh beatha Roderick Murchison.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd Roinn-seòrsa:Siorrachd Rois Roinn-seòrsa:An t-Eilean Dubh
Clàr-Innis
right||thumb|Clàr-Innis
'S e eilean ann an Loch Laomainn a th' ann an Clàr-Innis (Beurla:Clairinsh neo Clairinch). Chan eil duine sam bith a' fuireach an.
Roinn-seòrsa:Eileanan Loch Laomainn
Richard Lyle
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an Richard Lyle BPA.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Oideas Gael
thumb|Gleann Cholm Cille
’S e buidhean foghlaim a tha ann an Oideas Gael a tha a’ teagasg chùrsaichean Ghàidhlig na h-Éireann ann an Gleann Cholm Cille ann an Tír Chonaill ann an Éirinn. Thòisich na cùrsaich le aon seachdain a-mhàin ann an 1983, agus a-nise tha na mìltean a’ tighinn gach bliadhna air chùrsaichean, fad an t-samhraidh agus aig iomadh uair eile, an dà chuid cùrsaichean cànain, agus cùrsaichean cultarail tron chànan.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Èirinn Roinn-seòrsa:Foghlam
Tom Honeyman
thumb|Dr Tom J Honeyman le Leslie Hunter c.1930 B' e Tom Honeyman an neach-stiùiridh na Gailearaidh Ealain Kelvingrove ann a 1939, agus stéidheadair an taigh-cluiche Citizens, ann a 1943. B’ e esan a cheannaich an dealbh dhe Ìosa Chrìost le Dalì, an diugh aon de na maoinean as luchdmhore anns ann taigh tasgaidh. Bha tòrr an aghaidh an ceannach seo, leis gun do chosg e uimhir. Ge-tà, bha Honeyman glic, agus cheannaich e an còir-lethbhreac airson an dealbh. Le sin, gach turas a tha an iomaidh air a ath-riochdachadh, bith an taigh tasgaidh a faighinn airgead air a shon. Rugadh Honeyman ann an Glaschu ann a 1891 ann a Denniston. Rinn e eòlas-leighis aig Oilthigh Ghlaschu fhad ’ s an bha e aig obair pàirt-ùine airson an Herald mar fo-dheasaiche. Bha e dèidheil air seòladh, agus aon turas sheòl e gu Montevideo gun fhiosda dha fhein. Agus cha robh fiù' s an deoch air, leis gun robh e na phàirt dhen ghluasad na stuamachd.
Dh’fhalbh e a shabaid ’s na trenchichean anns a' Chiad Chogadh agus nuair a Thill e bhon fronta, dh’ obraich e mar doctair air taobh an Ear Ghlaschu. Fhuair e obair mar còpair ealain ann a 1929 anns a’ ghailearaidh aig Reid agus Lefevre. Cha robh e fada ag obair an sin nuair a fhuair e cothram a dhol sìos a Lunnainn airson an a bhith na neach-stiùiridh anns an dàrna ghailearaidh Reid agus Lefevre.
Thill e dhan bhaile airson an Taigh tasgaidh Kelvingrove a’ stiùireadh ann a 1939.
Chuir e air dòigh taisbeanaidhean air Van Gogh, Matisse agus Picasso aig a' Khelvingrove, agus bhiodh sreath do dhuine a' dol timcheall an oisean mar a chiadh tu airson club oidhche ‘s a latha diugh.
Dh’iompaich e Uilleam Burrell an cruinneachadh aige fhàgail do bhaile Ghlaschu agus gu ìre mhòir, thug seo ìomhaigh Ghlaschu am follais le bhith a cuir tòrr taisbeanaidhean air dòigh. Leis gu robh léirsinn agus ard-amasan aige, gu math tric bha Honeyman a dol a mach air luchd-comhairle, agus cha mhòr nach do leig e às obair mar neach-stiùiridh an taigh tasgaidh. Agus s’ math nach do rinn! Rinn Tom Honeyman an t-uabhas airson cultar agus ealain ann a Glaschu fhad s' a bha e anns a' dhreuchd airson coig bliadhna deug, agus gun an dealbh aig Dalì agus na piosan eallain priseal a cheannaich e, cha bhiodh an taigh tasgaidh Kevingrove idir cho taireaignach 's a tha e chon an lath an diugh.
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Baile Dhùn Dè an Ear (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann am Baile Dhùn Dè an Ear (Beurla: Dundee City East).
Chruthaicheadh i ann an 2011 o Dhùn Dè an Ear, aig an robh crìochan na sgìre Phàrlamaid Westminster. Tha pàirtean an ear de Dhùn Dè agus Port Bhruachaidh san sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri Aonghas a Deas agus Baile Dhùn Dè an Iar.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùn Dè Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Taigh-tasgaidh Kelvingrove
thumb|Taigh-tasgaidh Kelvingrove, Glaschu. Dh’fhosgail dorsan an Taigh-tasgaidh Kelvingrove dhan t-sluaigh mar buillsgean taisbeanaidh eadar-nàiseanta anns a' Phàirc Kelvingrove anns a' Chèitinn 1901.
Chaidh an togalach dealbhachadh le dithis ailtearan a bhuannaich co-fharpais dealbhaidh ann an 1891 agus a thug buaidh acadaimigeach agus stoighle clasaigich bhon Ècole de beaux arts ann am Paras.
B' àbhaist do Ghlaschu a bhith ann dàrna baile anns an Ìmpireachd Bhreatainn, agus thogar an t-airgead airson an taigh tasgaidh ùr le prothaidean bhon chiad thaisbeanadh eadar-nàiseanta anns a' phàirc ann 1888, agus an còrr le tìodhlaicean poblach agus prìobhaideach.
Aig an Taigh-tasgaidh Kelvingrove, chithear iomadach sgeul a tha a' thoirt co-theacsa den na chruinnicheadh.
Iomraidhean
Kelvingrove
Dùn Èideann an Iar (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
'S e sgìre Pàrlamaid na h-Alba a tha ann an Dùn Èideann an Iar (Beurla: Edinburgh Western).
Eachdraidh
Chaidh a cruthachadh ann an 2011 o sheann sgìre Dùn Èideann an Iar (Beurla: Edinburgh West). Bha Colin Keir, an Nàiseantach, na chiad BhPA is lean an LibDem, Alex Cole-Hamilton, e ann an 2016.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Pàrtaidh Poblachdach nan Daoine
Tha Pàrtaidh Poblachdach nan Daoine (Turcais: Cumhuriyet Halk Partisi air neo CHP, IPA: d͡ʒum.huː.ɾi.ˈjet hɑɫk pɑɾ.ˈti.si) na phàrtaidh poileataigeach a tha a' gabhail ri deamocrasaidh sòisealta anns An Tuirc. Chaidh am pàrtaidh a stèidheachadh ann an 1919 le Mustafa Kemal Atatürk nuair a bha Impireachd nan Otomanach a' briseadh às a chèile aig deireadh Cogadh a' Cheusair. 'S e gu robh Pàrtaidh Poblachdach nan Daoine airson Poblachd neo-eaglaiseach - ris an canar Kemalizm (Gàidhlig: Kemalas) - a chur an àite an Rìoghachd chreideamh a bh' ann fad linntean roimhe. Ghabh an CHP ri deamocrasaidh sòisealta ann an 1965. 'S ann bho na bailtean mòra, sgìrean air a' chladaich, Alevis agus daoine meadhanach beairteach 's a tha am pàrtaidh a' sireadh bhòtaichean.
An t-Urramach Jack MacArtair
’S e ministear ann an Eaglais na h-Alba agus comhairliche riaghaltais ionadail a bha san '''Urr. Jack MacArtair' (1938–2002) (Beurla: Jack MacArthur''). Bha e ainmeil ann an saoghal na Gàidhlig. Mar chomhairliche, bha e sònraichte seach gun robh ’na cheannard air Comataidh an Fhoghlaim aig trì comhairlean fa leth: Siorrachd Chataibh, Na h-Eileanan Siar, agus Comhairle na Gàidhealtachd.
Pàrtaidh Poblachdach nan Daoine
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An Tuirc Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs
An t-Urramach Jack MacArtair
Rugadh agus thogadh e ann an Marbhaig, Grabhar, Leòdhas. Bha a bhràthair, Ailean Iain, ’na mhinistear na h-eaglais cuideachd, agus ’na chomhairliche.
Chuir Jack ùidh mhór ann am poileataigs fhad ’s a bha e aig Oilthigh Ghlaschu agus bha e ’na cheann-suidhe air an University Union. Bha e co-aimsireil ri Dòmhnall Mac an Deòir agus Iain Mac a’ Ghobhainn, dithis a chaidh air adhart gu àrd-chliù sa Phartaidh Làbarach.
Thòisich e a mhinistreaileachd ann an Eaglais na h-Alba aig Ceann Loch Biorbhaidh ann an Cataibh ann an 1966. Nuair a dh’fhulaing cailleach sa pharaiste stròc san dòigh nach b’ urrainn dhi ach a cànan dùchasach, a’ Ghàidhlig, a labhairt, thug e buaidh mhór air gu spioradail gun robh e comasach bhith ag ùrnaigh còmhla rithe, agus dhaingnich seo a dhealasachd gus taic a thoirt don chànan. Chaidh e ’na chomhairliche aig a’ County Council, agus bha e ’na cheannard air comataidh an fhoghlaim mus do ghluais e ann an 1971 gu Carlabhagh ann an Leòdhas.
Bha e ’na bhall de Comhairle nan Eilean Siar nuair a chaidh a’ chomhairle ùr seo a stéidheachadh ann an 1974. A-rithist, bha e ’na cheannard air comataidh an fhoghlaim an sin, agus bhrosnaich e am poileasaidh ùr foghlaim dà-chànanach a thug teagasg tron Ghàidhlig a-steach do na sgoiltean, ann an cuid de chuspairean.
Ghluais e gu bhith ’na mhinistear san Àth Leathann san Eilean Sgitheanach ann an 1979. Cha b' fhada gus an deach a thaghadh, le cuibhreann mór mór de na bhòtaichean, gu Comhairle na Gàidhealtachd, agus bha e gu luath ’na cheannard air comataidh an fhoghlaim. Bha e ’na bhall den bhuidhein a dheasach an aithisg chudromach Cor na Gàidhlig ann an 1982. Fad dà bhliadhna bha e ’na cheann-suidhe air Biùro Eòrpach nam Mion Chànan.
Às déidh deich bliadhna san Eilean Sgitheanach, ghabh e ri gairm gu Eaglais Chaluim Chille ann an Glaschu, far an robh e gus an do leig dheth a dhreuchd air sgàth droch-shlàinte ann an 1996. Chaochail e ann an Glaschu air 9 an Dùbhlachd 2002.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Creideamh
Foirmle a h-Aon
Is e Foirmle a h-Aon (ris an canar cuideachd Foirmle 1 no F1) an clas as àirde de rèiseadh chàraichean eadar-nàiseanta airson càraichean rèisidh aon-suidheach a tha fo ùghdarrais am Fédération Internationale de l’Automobile (FIA). Chaidh Farpais Dràibhearan na Cruinne a stèidheachadh ann an 1950. Tha am facal foirmle san ainm a' toirt iomradh air na riaghailtean ris an fheum na càraichean cumail. Ann an seusan Foirmle a h-Aon, tha sreath de rèisean ris an canar Grands Prix (a' ciallachadh 'duaisean mòra' ann am Fraingis), a bhios a' gabhail àite air feadh an t-saoghail air cuairtean a chaidh a thogail a dh'aona-ghnothach agus air rathaidean poblach dùinte. right|thumb| Toiseach [[Grand Prix na h-Ostaire 2018]] Tha toraidhean gach rèis air am measadh a' cleachdadh siostam puingean gus dà Farpais Cruinne bliadhnail a dhearbhadh: tè airson dràibhearan, agus tèile airson luchd-cruthachaidh. Feumaidh Sàr-cheadachas no 'Super Licence' a bhith aig gach dràibhear. Cuideachd, feumaidh na rèisean ruith air cuairtean a tha dearbhte leis an FIA aig ìre "1" ("A" roimhe seo), an ìre as àirde de chàileachd. Bidh a' mhòr-chuid de na tachartasan ann an àiteachan dùthchail, air cuairtean a chaidh an togail a dh'aona-ghnothach, ach bidh feadhainn dhuibh a' gabhail àite air sràidean mòr-bhailtean.
Rèiseadh agus ro-innleachd
thumb| [[Lewis Hamilton a' buannachadh air thoiseach air Jenson Button airson McLaren aig Grand Prix Chanada 2010]] Bidh tachartas Grand Prix Foirmle a h-Aon a' ruith thairis air deireadh-sheachdain. Bidh e a' tòiseachadh le dà sheisean cleachdaidh Dihaoine (ach ann am Monaco, far am bi cleachdaidhean Dihaoine air an gluasad gu Diardaoin), agus aon seisean cleachdaidh madainn Dhisathairne. Tha cead aig dràibhearan eile (ris an canar mar as trice treas dhràibhearan) ruith air Dihaoine, ach chan fhaod gach sgioba ach dà chàr a chleachdadh. Mar sin, bidh aig fear dhe na dràibhearan àbhaisteach àite a leigeil seachad. Thèid seisean ro-fharpaiseach a chumail às deidh an treas sheisean cleachdaidh, air feasgar Disathairne. Bidh an t-seisean seo a' dearbhadh an òrdugh tòiseachaidh airson an rèis feasgar Didòmhnaich.
Siostam puingean
* Feumaidh dràibhear crìochnachadh taobh a-staigh nan deich as àirde gus puing fhaighinn airson an lapa as luaithe den rèis. Ma thig an dràibhear a rinn an lapa as luaithe gu crìch taobh a-muigh nan deich as àirde, cha tèid a' phuing a thoirt seachad airson an rèis sin idir.
Às dèidh F1
right|thumb| Ghabh [[Mark Webber pàirt ann am Farpais Seasmhachd na Cruinne às deidh dha F1 fhàgail]] right|thumb| Bidh mòran de dhràibhearan a bh' ann an F1 roimhe a' gabhail pàirt ann am [[Foirmle E (san dealbh gu h-àrd tha Felipe Massa ).]] Bidh a' mhòr-chuid de dhràibhearan F1 a' fàgail nuair a bhios iad anns na 30an aca. Tha cuid de dhràibhearan F1 air fàgail gus rèiseadh anns na Stàitean Aonaichte - chaidh Nigel Mansell agus Emerson Fittipaldi an aghaidh a chèile airson tiotal CART 1993, ghluais Rubens Barrichello gu IndyCar ann an 2012, agus ghluais Jacques Villeneuve, Juan Pablo Montoya, Nelson Piquet Jr., agus Scott Speed uile gu NASCAR.
Grands Prix
Tha an àireamh de Grands Prix ann an seusan air atharrachadh thairis air na bliadhnaichean. Cha robh ach seachd rèisean anns a' chiad bhliadhna, 1950, ach 's iad 2016, 2018, agus 2019 nam bliadhnaichean leis a' chuid as motha de rèisean - aon rèis air fhichead. Bha dà rèis air fhichead air a' chiad chlàr aig Farpais na Cruinne 2020, ach air sàillibh buaidh COVID-19, cha deach ach seachd rèisean deug a chumail. A dh'aindeoin a' phandemic, chaidh mìosachan Farpais na Cruinne 2021 fhoillseachadh le trì rèisean air fhichead air.
Grands Prix san àm ri teachd
Tha Clò trom a' comharrachadh Grands Prix a chaidh an clàradh mar phàirt de sheusan 2021.
Gu h-ìosal tha liosta de phlanaichean fhoillsichte airson Grands Prix ùr.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Spòrs Roinn-seòrsa:Foirmle a h-Aon
Cur Cùlaibh ri Asainte
’S e òran a tha ann an “Cur Cùlaibh ri Asainte” a chaidh a sgrìobhadh ann an 1912 le Alasdair MacLeòid, ’s e ag innse mu bhith a’ fàgail a dhachaigh ann an Asainte agus a’ dul a-null a Chanada.
Sgrìobh am pàipear-naidheachd, an Shipping Gazette and Lloyd’s List air Diardaoin 26 an Céitean 1910, “The International Steam Navigation Company’s steamer Southwark, which arrived at Glasgow light today from Liverpool, has been chartered by the Allan Line to take Saturday’s sailing to Montreal and Quebec. The sailing should in ordinary circumstances have been taken by the Grampian, but this vessel, it will be remembered, went aground for a short time in the St. Lawrence between Quebec and Montreal, and the accident has delayed her return to this side.” Sin is adhbhar gu bheil an t-òran ag ràdh gun do sheòl e air an “Southwark Shasunnach”.
Tha buile làidir ann an ceòl an òrain, coltach ri cloc a’ cumail tìm, buile gach diog, no ri einnsean a’ bhàta is dòcha.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Òrain Ghàidhlig
Arkhip Kuindzhi
B' e peantair agus Neach-teagaisg oilthigh Ruiseanach le freumham Greugach Pontach a rugadh san Ucràin a bh' ann an Arkhip Ivanovich Kuindzhi (Greugais: Αρχίπ Κουίντζι, Ucràinis: Куїнджі Архип Іванович, Ruisis: Архи́п Ива́нович Куи́нджи, IPA: ɐrˈxʲip kʊˈindʐɨ, Mariupol, 27 am Faoilleach 1841 - Sankt Peterburg, 24 an t-Iuchar 1910). Bhuinneadh e do theaghlach gu math bochd: bha athair na ghreusaiche. Thogadh e ann an Taganrog. Chaochail a phàrantan nuair a bha e dìreach 6 bliadhna a dh' aois. Chaidh e gu Feodosia ann an 1855, far an d' fhuair e a chuid foghlaim fo Adolf Fessler agus Ivan Aivazovsky. Mu dheireadh thall chaidh Kuindzhi a Sankt Peterburg, far an robh e gu math soirbheachail san Acadamaidh Impireil nan Ealain (Ruisis; Императорская Академия художеств). B' ann ann an stoidhl air an robh fìorachas a pheantadh e agus dhèanadh e fòcas gu seachd-àraidh air dealbh-talmhainn.
Pàrtaidh a' Cheartais agus Leasachadh
Tha Pàrtaidh a' Cheartais agus Leasachadh (Turcais: Adalet ve Kalkınma Partisi air neo AK Parti) na phàrtaidh poileataigeach Ioslamach modaratach anns An Tuirc. Chaidh am pàrtaidh a stèidheachadh ann an 2001 le Abdullah Gül agus Recep Tayyıp Erdoğan is iadsan a' cur iomadh mion phàrtaidh Ioslamach ri chèile. Tha am pàrtaidh air a bhith sa chumhachd bho 2002 a-mach le Recep Tayyıp Erdoğan a bha os a chionn. 'S e gu bheil na poileasaidhean Pàrtaidh a' Cheartais agus Leasachadh san riaghaltas a' dol an aghaidh na rinn Mustafa Kemal Atatürk (1881 - 1938) a bha airson Poblachd neo-eaglaiseach - ris an canar Kemalizm (Gàidhlig: Kemalas) - a chur an àite an Rìoghachd chreideamh a bh' ann fad linntean roimhe. Tha an AK Parti a' gabhail ri Ioslam modaratach agus nua-otomanas.
Arkhip Kuindzhi
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Luchd-ealain Roinn-seòrsa:An Ruis
Inna Zhvanetska
'S e ceòl-sgrìobhaiche agus neach-teagaisg às An Ucràin/An t-Aonadh Sobhiatach a th' ann an Inna Zhvanetska (Ucràinis: Жванецька Інна Абрамівна). Rugadh e ann am Vinnytsia air 20 am Faoilleach 1937. Fhuair i a cuid foghlaim on Cholaiste-ciùil na Stàite Gnessin (Ruisis: Государственный музыкальный колледж имени Гнесиных) am Mosgo, às an tug i ceum ann an 1964. B' e Nikolay Peyko a thug a cuid oideachaidh ri Zhvanetska fhad 's a bha i sa cholaiste siud. Chaidh Zhvanetska fhastadh leis a' Cholaiste fhèin mar neach-teagaisg ann an 1965, far a theagaisgeadh i piàno, ionnsramaideadh agus leughadh ciùil fad bliadhnaichean. Thoisich i ri pìosan ciùil sgrìobhadh agus fhoillseachadh ann an 1958, fhad 's a bha i fhathast na oileanach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Ceòl
Pàrtaidh a' Cheartais agus Leasachadh
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An Tuirc Roinn-seòrsa:Islam Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Poileataigs
Fìorachas
'S e gluasad ann an litreachas agus a thòisich san Fhraing a th'ann am Fìorachas.
Is e Stendhal aon de na ciad ùghdaran a smaoinich air fìorachas fhad 's a dh'fhoillsicheach a chuid phrìomh obraichean ann am Fraingis san stoidhle seo. Tha an nobhail aige, Le Rouge et le Noir a' cur fòcas air oidhirp a bhith a' dìreadh sòisealta de roinn òg (prìomh-choltas a tha a' nochdadh daonnan) agus mar a lorgas e coirbeachd moralta na h-àrainneachd, far a bheil dàimhean pearsanta gan suidheachadh fhèin agus chan ann annta fhèin.
Chruthaich Gustave Flaubert le Madame Bovary aon de na caractaran as cuimhne. Bidh am prìomh neach-cainnte a' tuiteam ann an nàire gu cinnteach a bhith a' creidsinn ann an ideòlas romansachd, an gluasad a dh' fheumar faighinn seachad air, oir tha i a’ sireadh gaol nach eil ann agus a slaodadh leannanan. Thathas a' faicinn pòsadh mar stèidheachd fhulangach, aig nach eil gnothach sam bith ri faireachdainn agus far a bheil am boireannach mar as trice a' fulang, cuspair air an robh e mar-thà air tòiseachadh a' meòrachadh san 18mh Linn, ach a tha a-nis a' ruighinn làthaireachd mhòr anns an litreachas.
Bidh Honoré de Balzac gu sònraichte a' feuchainn ris a' chomann-shòisealta air fad a nochdadh anns a' Chomadaidh Daonna aige, anns a bheil Le Père Goriot mar aon de na nobhailean as soirbheachaile, tro charactaran ath-chuairteach agus riochdachadh farsaing a tha a' nochdadh diofar ciùird agus suidheachaidhean buntainneach den aois. Bidh grunn ùghdaran bhon 19mh Linn ag aithris an tagradh seo airson dealbh iomlan.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Litreachas Roinn-seòrsa:Leabhraichean
Viktor Yanukovych
'S e neach-poileataigs às Ucràin a th' ann am Viktor Fedorovych Yanukovych (Ucràinis: Віктор Федорович Янукович, Ruisis: Виктор Фёдорович Янукович, IPA: ˈwiktor ˈfɛdorowɪtʃ jɐnʊˈkɔwɪtʃ, Yenakiieve, 9 an t-Iuchar 1950). Chaidh a thaghadh mar cheann-suidhe anns a' bhliadhna 2010 ach dh' fhàg e an dùthaich airson na Ruise an dèidh Rèabhlaid na Euromaidan ann an 2014.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin‎
Theresa May
Rugadh i, mar Theresa Brasier, ann an Eastbourne agus thogadh i ann am Wheatley ann an Siorrachd Oxford. Dh'ionnsaich i cruinn-eòlas aig Oilthigh Oxford agus dh'obair i airson Banca Shasainn agus airson an Association for Payment Clearing Services.
Chaidh i na BP airson Maidenhead ann an 1997 agus na Rùnaire na Dùthcha ann an 2010. B' e May aona tagraiche airson ceannardais Pàrtaidh Tòraidheach an dèidh do Dàibhidh Camshron a thoirt suas air sgàth 's gun do chaill e reifreann Bhrexit agus an dèidh do Andrea Leadsom a tharraing air ais às a' cho-fharpais. Chaidh i na prìomhaire 13 an t-Iuchar 2016.
Dh'fhoillsich i gun leig i a dreuchd mar cheannard a' Phàrtaidh Tòraidheach anns an Ògmhios 2019 air sgàth 's nach do d'fhuair i taic Phàrlamaid airson a' chùmhnant a dh'aontaich i còmhla ris an Aonadh Eòrpach mu Bhrexit. Dh'fhàg i 10 Sràid Downing anns an Iuchar 2019 is lean Boris Johnson i mar Phrìomhaire.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Sasainn Roinn-seòrsa:Poileataigs
Craobh-Innis
right||thumb| Craobh-Innis
'S e eilean ann an Loch Laomainn a th' ann an Craobh-Innis (Beurla:Creinch). Chan eil duine sam bith a' fuireach an.
Roinn-seòrsa:Eileanan Loch Laomainn
Emma Andijewska
'S e bàrd, sgrìobhadair, peantair agus neach-aithris às An Ucràin/Na Stàitean Aonaichte a th' ann an Emma Ivanivna Andijewska (Ucràinis: Е́мма Іванівна Андіє́вська, Stalino, 19 am Màrt, 1931). 'S ann do theaghlach foghlamte a bhuinneas e: bha athair na cheimeagair agus bha a màthair na neach-àiteachais. Cha deidheadh i dhan sgoil gu cunbhalach, air sgàth 's gu robh i daonnan easlainteach agus le sin fhuair i a cuid fhoghlaim aig an taigh. Dh' fhalbh an teaghlach gu Vyshhorod ann an 1937 agus gu Kyiv ann an 1939 leis cho bochd 's a bha i. Chuir ùghdarrasan an Aonaidh Sobhiataich a h-athair gu bàs ri linn An Dàrna Cogaidh los nach tuiteadh e ann an làmhan nan Nàsach. Le sin b' fheudar dhan teaghlach theiche chun na Gearmailte ann an 1943. Bha iad nan tàmh ann an iomadh baile sa Ghearmailt, Berlin nam measg, far an do dh' fhulaing Andijewska A' Chaitheamh fad trì bliadhna. An dèidh ghreiseig ann am Mittenwald chaidh an teaghlach gu München, far an tug i ceum ann am Feallsanachd agus Eòlas-chànan on Oilthigh Saor Ucràineach (Ucràinis: Український Вільний Університет) ann an 1957. An dèidh an oilthighe, ghluais an teaghlach gu Eabhraig Nuadh. Phòs i aig Ivan Koshelivets ann an 1959 agus fhuair i saoranachd nan Stàitean ann an 1962. Thill i gu München far an do dh' obair i às lèth Radio Free Europe gu ruige 1995. Tha Emma Andijewska gu tric ceangailte ris a' bhuidheann de sgrìobhadairean eilthireachd Ucràineach ann an Eabhraig Nuadh. Tha a h-obair air a chomharrachadh le bhith dìreach mothachail agus neo-phoilitigeach. Tha bàrdachd agus rosg Andijewska air a bhith air ainmeachadh gu tric mar os-fhìreach. 'S ann air cho cudromach sa tha fo-mhothachadh 's i a' cur cuideam. Tha spioradalachd agus dìomhaireachd cuideachd nam pàirt chudromach na sgrìobhas i. Tha sealladh cruinne Andijewska rudeigin coltach ri beachdan ann am Bùdachas agus na sgrìobh Carlos Castaneda. Tha obraichean Andijewska iom-fhillte agus feumach air tuigse bhon leughadair.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean
Creagan Dubha
'S e sgeir ann an Loch Laomainn eadar Fraoch Eilean agus Innis Lònaig a tha ann an Creagan Dubha. Tha leus-rabhaidh faisg oirre.
Roinn-seòrsa:Eileanan Loch Laomainn
Eilean na h-Aon Chraoibhe
'S e eilean ann an Loch Laomainn a th' ann an Eilean na h-Aon Chraoibhe. Chan eil duine sam bith a' fuireach an.
Roinn-seòrsa:Eileanan Loch Laomainn