cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cuibhle
Bha na cuibhlichean as sine, à Mesopotamia timcheall air 3500 RC, airson criadhadaireachd. An dèidh sin chaidh cuibhlichean a chleachdadh ann an carbadan agus barachan-cuibhle.
thumb|Cuibhle na h-Eaglaise Brice Tha cuibhle mhòr faisg air An Eaglais Bhreac a tha a' ceangal Canàl an Aonaidh ri Canàl Fhoirthe is Chluaidh. Tha e 35 meatair a dh'àirde is chaidh fhosgladh ann an 2002.
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Inneal
Achadh na Càiridh
thumb|Caisteal Achadh na Càiridh 'S e clachan anns a’ Ghàidhealtachd a tha ann an Achadh na Càiridh (Beurla: Achnacarry). Tha am baile suidhichte eadar Loch Lòchaidh  is Loch Airceig. Tha Drochaid an Aonachain faisg air a' chlachan agus tha e mu 15 mìltean air àird a tuath a' Gearasdain. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 56′ 42.62″ Tuath agus 4° 59′ 53.46″ Iar.
Chaidh Caisteal Achadh na Càiridh a thogail ann an 1655 le Sir Eoghainn MacAilein Cameron. Ach chaidh an caisteal a chur às an dèidh Blàr Chùil Lodair. Ann an 1802 thogadh caisteal ùr anns an dearbh àite anns an stoidhle ris an canar Scottish Baronial style.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Hawaii
right|thumb|300px|Hawaii 'S e Hawaii an deicheamh stàit air da fhichead dhe na Stàitean Aonaichte. Ghabh i leis an Aonadh ann an 21 an Lùnasdal 1959. Tha i suidhichte far cost Chalifornia anns a' Chuan Shèimh. Tha 1,360,301 duine a' fuireach anns an stàite. Tha Honolulu na prìomh-bhaile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Hawaii
Nariño (Roinn)
'S e tè dhe na 32 roinnean ann an Coloimbia a th' ann an Nariño. Tha Nariño ann an ceann a deas na dùthcha. 'Se Pasto prìomh-bhaile na roinne.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Baile a' Chaisteil, Gallaibh
'S e baile ann an Roinn Ghallaibh a tha ann am Baile a' Chaisteil (Beurla: Castletown).
Chaidh am baile a thogail 1824. Bha siorram James Traill air a phlanaigeadh o chionn 1802 airson nam mèinneadairean ann an cuaraidhean leacan. Chaidh leac bho Bhaile a' Chaisteil dh'às-phortaich don Rìoghachd Aonaichte air fad agus thall thairis. Tha saothrachadh reòthadairean anns a' bhaile an-diugh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Gallaibh Roinn-seòrsa:Roinn Ghallaibh
Pyrénées-Orientales
'S e département na Frainge a tha ann am Pyrénées-Orientales (Catalanais: Pirineus Orientals; Ogsatanais: Pirenèus Orientals). Tha e na laighe ann an Languedoc-Roussillon
Se Perpignan am prìomh-bhaile.
Alt (corp)
thumb|Caol an dùirn
'S e pàirt den bhodhaige a tha a' ceangal dà chnàimh a tha ann an alt.
'S e alt a tha ann an caol an dùirn, adhbrann, rùdan, glùn, uileann agus meidhinn.
Roinn-seòrsa:Corp
Goiriola
Se seòrsa mhamal a tha ann an goiriola   (iolra: goiriolathan) (Laideann: gorilla gorilla, Beurla: gorilla). Tha iad nan apaichean, agus gu math faisg ri cinne-daonna. Tha iad gu math làidir. Is ann à Afraga a tha iad.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomhaid Roinn-seòrsa:Mamalan
555
551
Cogadh Sìobhalta na Spàinne
B’ e cogadh uabhasach mòr, a mhair bho 17 an t-Iuchar 1936 gu ruige 1 an Giblean 1939, a th’ann Cogadh Sìobhalta na Spàinne, far a shabaid na daoine a bha dìleas do Riaghaltas Dàrna Poblachd na Spàinne an aghaidh an fheadhainn a dh’èirich na h-aghaidh fo stiùireadh an Seanailear Francisco Franco. Bhuannaich na reubalaich agus lean Franco san Riaghaltas gus a chaochail e an ceann 36 bliadhna. Thoisich an cogadh an dèidh Gairm nan Seanailearan (Spàinntis: pronunciamiento), is an fheadhainn sin fo stiùireadh an Seanailear José Sanjurjo an aghaidh Riaghaltas laghail dàrna Poblachd na Spàinne. Bha an Riaghaltas sin air a thaghadh gu deamocratach agus bha Manuel Azaña na Cheann-suidhe air. Fhuair an t-ar-a-mach taic bho mòran bhuidhne traidiseanta, CEDA (Comann Neo-eisimeilach Luchd an làimhe Deise na Spàinne), rìoghairean agus Faisistich nam measg.
Thug feachan an Airm ann am Maroco, Iruña, Burgos, Valladolid, Cádiz, Cordoba, agus Sevilla taic dhan ar-a-mach. Ach cha do ghabh na gearrastanan anns na bailtean mòra mar Mhadrid, Barcelona, València, Bilbao neo Málaga ann. Le sin, bha An Spàinn air a sgaradh gu poiliteagach agus aig ìre armailteach. Thoisich na Reubaltaich, leis an Seanailear Franco os an cionn, ri cogadh caithreimh a thoirt air an Riaghaltas laghail airson an dùthaich a ghabhail os làimhe. Gheibheadh A' Phortagail, Rìoghachd na h-Eadailt agus na Nàsaich san Ghearmailt cobhair do na Reubaltaich, fhad ‘s a chuideachach Meagsago agus an Aonadh Sobhiat an fheadhainn a bha ri taobh na Poblachd. Gabhadh dùthchannan eile, mar An Rìoghachd Aonaichte agus An Fhraing, ri poileasaidhean oifigeil dhe neo-eadraiginn. Bha làmh an uachdair aig na Comannaich taobh a-staigh na Poblachd aig deireadh an latha, air sgàth gu tug Stailinn taic dhi.
Chaidh buirbe is uamhas a dheànamh leis a h-uile buidheann a bha an sàs sa chogadh. Rinneadh murt is sgrios fuilteach gu siostamataigeach air na daoine anns na sgìrean a bha fo bhuaidh nam feachdan aig Franco gus an rèisim ùr a bhonntachadh. Thachair murt na bu lugha san talamh fo smachd na Poblachd, ann am bitheantas an cois bristeadh sìos an lagha anns a’ chiad dol a-mach an dèidh an Rèabhlaid fhèin. Dh’atharrachadh cho deònach ‘s a bha ùghdarrasan na Poblachd a bhith a ghabhail ris a’ mhurt sin bho àite gu àite. ‘S e bha cogadh bruideil fuilteach dìoghrasach a bh’ann co-dhiù. Chaidh na mìltean dhe daoine àbhaisteach a mharbadh air sgàth na creideamhan neo na beachdan poiliteagach aca, fiù’s an dèidh crìoch a’ chogaidh ann an 1939, ri linn tòrachd nan Nàiseantaich air na Poblachdaich, is iad dìreach air an cogadh a chall.
Thàinig an cogadh gu crìoch nuair a bhuannaich na Nàiseantaich is b’ fheudar do na mìltean dhe daoine na làimhe clì a dh’fhalbh thall thairis nam fògarraich. Theich mòran dhuibh gu ruige nan campaichean san cheann a deas na Frainge. Stèidhich an Seanailear Franco Deachdaireachd an dèidh a’ chogaidh, is dh’aontachadh gach uile partaidh poileatagach na làimhe deise am broinn structar na Stàite ùire.
B' e Tomás Patten (Dumha Éige 1910 - Boadilla del Monte 1936) a bh' ann a' chiad Ghàidheal a chaill a bheatha sa chogadh siud.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Cogadh Roinn-seòrsa:Eachdraidh
258
Bàsan
Roinn-seòrsa:250an
Bile
thumb|Seòmar deasbaid Pàrlamaid na h-Alba 'S e dreachd lagha a tha ann am bile.
Prìomh-bhaile
Aistean co-cheangailte
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Bile
Pàrlamaid na h-Alba
Tha còig seòrsachan bile ann:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Cailleach-dhubh
'S e cailleach-dhubh air neo bean-chràbhaidh (à cràbhachd) tè a tha a' fuireach gu cruaidh-chràbhach, an dara cuid na h-aonar (mar aonaran) no cuide ri cailleachan-dubha eile (ann an taigh-cràbhaidh), dealaichte gu ìre àraidh bho luchd eile. Canar manach ri fear a tha a' fuireach mar sin. Mar as àbhaist tha aonaranaich agus manachainnean co-cheangailte ri Crìosdaidheachd agus Buddhachd. Mar as àbhaist, bidh cailleachan-dubha a' gabhail ri geamnachd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Ciliau Aeron
Tha am baile Ciliau Aeron ann an Ceredigion, a' Chuimrigh. Tha e 66.5 mi (107.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 180.1 mi (289.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 901 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 483 (53.6%); rugadh 60% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceredigion Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Dia
right|200px
B’e Dia neach neo ni don dèanar adhradh.
Gu h-àbhaisteach, cruithear an domhain an crèideamh nan Crìosdaidh (nan Iùdhach (Yahweh/Iehobhah)agus na Muslamaich (Allah).
Roinn-seòrsa:Creideamh
William Cavendish-Bentinck, 3mh Diùc Phortland
B' e Prìomh-mhinistear am Breatainn a bh' ann an William Cavendish-Bentinck, 3mh Diùc Phortland, KG, PC (14 an Giblean 1738 – 30 an Dàmhair 1809).
Cavendish-Bentinck, William
556
Bàsan
Roinn-seòrsa:550an
Lide
Tha na lidean a' gabhail ruithim dhan chainnt. Mar as àbhaist, tha aon fhuaimreag agus aon no nas motha connragan a' dèanamh aon lide (me "ràdh"). Uaireannan, ge-tà, tha dà fhuaimreag ann, riutha an canar dà-fhoghar ("cainnt").
Bha daoine a' sgrìobhadh le samhlaidhean airson lidean an dèidh a' sgrìobhadh le samhlaidhean airson faclan buileach (na pioctagraman), ach roimhe sgrìobhadh le samhlaidhean airson foghair air leth, mar tha sinn an-diugh. Tha a' chiad eisimpleirean dheth air bùird bhon dùthaich aosda Sumer, air an sgrìobhadh mu 2800 RC.
Anns na cànanan Ind-Eòrpach, tha faclan le aon, dà ("pean-sail") no trì lidean ("li-tri-chean") cumanta gu leòr, agus tha faclan annta le ceithir no nas motha lidean ("cà-na-na-chas") cuideachd. Tha cànanan ann, ge-tà, anns a tha dìreach aon lide aig a h-uile facal, me Bhietnamais, agus cànanan anns a tha faclan le mòran lidean glè chumanta, me Gearmailtis (an cuid as motha dhiubh nam faclan fillte).
Roinn-seòrsa:Cànanachas Roinn-seòrsa:Teirmean gràmair
Halldór Ásgrímsson
B' e bancair, cunntasair, neach-teagaisg, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Innis Tìle a bh' ann an Halldór Ásgrímsson (ˈhalːtour ˈaːuskrimsɔn). Rugadh e air 8 an t-Sultain 1947 faisg air Vopnafjörður (Austurland). Fhuair e a chuid foghlaim aig Oilthigh Bifröst, Oilthigh Bergen agus Oilthigh Copenhagen. Chuir e seachad bliadhna no dhà a' teagasg aig Oilthigh Innis Tìle. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1974 agus bha e na Mhinistear an Èisg eadar 1983 agus 1991 agus na Mhinistear nan Dùthchannan Cèin. Bha e na fhorsætisráðherra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) bho 2004 gu ruige 2006 às leth Framsóknarflokkurinn (Gàidhlig: Am Pàrtaidh Adhartach), ann an co-bhann le Sjálfstæðisflokkurinn. Phòs e aig Sigurjóna Sigurðardóttir ann an 1967 agus fhuair iad triùir chloinne còmhla. Bha e os cionn Seðlabanka (Gàidhlig: Banca Nàiseanta Innse Tìle) bho 1980 gu ruige 1983. Chaochail Ásgrímsson le greim cridhe ann an Reykjavík air 18 an Cèitean 2015.
Caibineit Ásgrímsson
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineit fhad 's a bha Ásgrímsson os cionn an riaghaltais. Bhuinneadh ias uile gu Framsóknarflokkurinn agus Sjálfstæðisflokkurinn:
Co-chaidreachas na Rèine
B’ e buidheann de stàitean fo bhuaidh na Frainge a bh’ ann Co-chaidreachas na Rèine (Fraingis: États confédérés du Rhin Gearmailtis: Rheinbund). Mhair Co-chaidreachas na Rèine dìreach seachd bliadhna, bho 1806 gu ruige 1813, ri linn na cogaidhean a lean Ar-a-mach na Frainge. Chaidh a chruthachadh le Napoleon Bonaparte an dèidh buaidh a thoirt air An Ostair agus An Ruis aig Cath Austerlitz. B’ e an Còrdadh Phressburg a chur air bhog an Cho-chaidreachas agus b’ e Frankfurt a bh’ ann am prìomh-bhaile. B’ e prionnsachan Gearmailteach (Gearmailtis: fürsten) a bh’ ann buill a’ Co-chaidreachais aig an robh ceanglaichean làidir cùbhaidh do dh’ Ìmpireachd Naomh na Ròimhe, ach b’ ann dìreach le Napoleon fhèin a bha an cumhachd: dhìonadh esan is na feachdan aige buill a’ Co-chaidreachais agus thathar dhen bheachd nach e ach stàitean-cliant a bh’ annta. Bha Karl Von Dalberg na cheann-suidhe bho 1806 gu 1813 agus an uair sin Eugène de Beauharnais, gu deireadh na bliadhna 1813. A bharrachd air na 16 stàitean a bha an sàs aig toiseach an latha, ghabh 23 eile ann cuideachd. Nuair a bha an Co-chaidreachas aig àirde a treise, bha còrr is 15 muillean duine a’ fuireach ann. B’ e mùr dìonadach mòr agus buannachd ro-innleachdail feumail dhan Fhraing air taobh searach a h-Impireachd a bh’ ann Co-chaidreachas na Rèine agus na 63,000 saighdear a bheireadh e do Napoleon.
Halldór Ásgrímsson
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Poileataigs
Co-chaidreachas na Rèine
Iomradh
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
Aleister Crowley
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sasainn Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Feallsanachd
Lèamur
Se seòrsa mhamal a tha ann an lèamur (Beurla: lemur). Tha iad coltach ri muncaidhean is apaichean, agus air sgàth sin càirdeach ri Mac an duine.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Prìomhaid Roinn-seòrsa:Mamalan
Ealaghol
'S e baile beag a tha ann an Ealaghol (Beurla: Elgol). Tha e suidhichte faisg air Loch Sgathabhaig anns an Eilean Sgitheanach. Tha timcheall air 150 duine a' fuireach ann.
Rhône (département)
'S e département na Frainge a tha ann an Rhône (Franco-Provençal : Rôno). Tha e na laighe ann an Rhône-Alpes. 'S e Lyon am prìomh-bhaile.
Ealaghol
Tha bàtaichean a' dol bho Ealaghol chun an eilein Sòdhaigh.
San 4 an t-Iuchar 1746 bha Prionnsa Teàrlach Stiùbhart a' feitheamh an seo airson bàta fhaighinn gu tìr-mòr. Dh' fhalaich e ann an uamh san àirde a deas a' bhaile. Tha “Uamh Phrionnsa” ri fhaicinn gus an latha an diugh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:an t-Eilean Sgitheanach
Dùn da Ghaoithe
'S e beinn ann an Alba a th' ann an Dùn da Ghaoithe. Tha e suidhichte air taobh an ear air Eilean Mhuile. 'S e Dùn da Ghaoithe an dàrna beinn as motha air an eilean, tha e 766m (2513 troigh) de dh'àirde. Air mullach na beinne chithear càrn mòr a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. 'S e Corbett is Marilyn a th' ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Muile
1711
MDCCXI
Breithean
thumb|David Hume
Bàsan
Roinn-seòrsa:1710an
259
Bàsan
Roinn-seòrsa:250an
Loch
thumb|[[Loch Laomainn]] Tha loch na h-àite mòr uisge no sàil. Tha lochan uisge ann a tha air an cuairteachadh le tìr, m.e.: Loch Laomainn, agus tha lochan mara ann, m.e.: Loch Obha.
1900an
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 20mh Linn
Roinn-seòrsa:20mh linn *
William Grenville, 1ad Bharan Grenville
B' e Prìomhaire am Breatainn a bh' ann an William Grenville, 1d Baran Grenville PC (25 an Dàmhair 1759–12 am Faoilleach 1834).
Rugadh e 24 an Dàmhair 1759 is e na mhac George Grenville a bha cuideachd na Phrìomhaire.
Bha e na sgoilear aig Colaiste Eton agus na oileanach aig Christ Church, Oilthigh Oxford agus Lincoln's Inn. Chaidh a thaghadh airson Buckingham ann an 1782 agus an sin airson Siorrachd Bhuckingham ann an 1784. Chaidh e na Phàigh-mhaighstir nam Feachdan agus na Bhall dhen Chomhairle Dhìomhair, is na Rùnaire na Dùthcha ann an 1789 agus na Rùnaire nan Dùthchannan Cèin ann an 1791 ri linn Aramach na Frainge agus na cogaidhean an aghaidh Napoleon.
Leig e a dhreuchd suas ann an 1801 air sgàth 's gun do dhiùlt an Rìgh leth-bhreith an aghaidh nan Caitligeach a lùghdachadh, ach an dèidh do William Pitt Beag a chaochail ann an 1806, dh'iarr an Rìgh e rianachd a chruthachadh. Chuir a riaghaltas malairt nan tràillean às ann an 1807 ach thuit an riaghaltas an dèidh do Rìgh plana airson Caitligich a dhol nan Seanalairean anns an Arm a dhiùltadh.
Dh'fhrithealaich e mar cheannard an dùbhlain gu ruige 1817 is chaochail e 12 am Faoilleach 1834.
Saône-et-Loire
'S e département na Frainge a tha ann an Saône-et-Loire, suidhichte ann am Bourgogne.
Se Mâcon am prìomh-bhaile.
Loch a' Chlaidheimh
Is iomadh ciall a tha air Loch a' Chlaidheimh:
Werner Kissling
'S e fear togail dhealbhan a bh' ann an Werner Kissling (1895 - 1988). Rugadh e ann am Breslau (Silesia) ann an teaghlach iar-fhlaitheach agus beartach. Às dèidh a' chiad chogaidh bha e ag obair ann an seirbhis dhioplòmasaich Ghearmailtich. Seach agus gun robh e gu làidir an aghaidh nan Nàsach, dh’fhàg e an obair seo agus a’ Ghearmailt aig toiseach nan deich air fhicheadan agus chaidh e a Bhreatainn far an robh e a’ teagasg gu prìobhaideach agus far an do thòisich e le bhith togail dhealbh-camara. Bhiodh e a’ tadhal air na h-Eilean Siar gu tric nuair a rinn e rannsachadh an lùib cultair dhùthasaich. Agus b’ ann eadar 1928 agus 1960 a bhiodh e a’ toirt cunntais dhuinn mu bheatha muinntir Uibhist a Deas is Èirisgeigh tro dhealbhan-camara. B’ esan a rinn a’ chiad fhilm riamh anns an robh Gàidhlig ri cluinntinn ann an 1934 – A Poem of Remote Lives. Chaochail e ann an Dùn Phrìs ann an 3 an Gearran 1988.
Bha na dealbhan aige ri fhaicinn airson a' chiad turais ann an 2011 ann an Landesmuseum (Taigh-tasgaidh na dùthcha) ann am Bonn, a' Ghearmailt agus an uair sin, san Ògmhios 2012, bha iad air an taisbeanadh ann an Taigh-tasgaidh Chill Donnain ann an Uibhist a Deas.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Alba
Am Meall
'S e beinn anns na h-Eileanan Siar, Alba a th' anns A' Mheall.
Suidheachadh
Tha e suidhichte ann an ceann an ear ann eilean Bhatarsaigh. Tha am Meall 101m (331 troigh) de dh'àirde. agus mar sin S' e sin a' bheinn as àirde air an eilean. A rèir an "Database of British and Irish hills" rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh a thaobh àirde na beinne san 27 an t-Samhain 2011. Air mullach na beinne chithear càrn a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. Tha an àirde rinneach de 96m a' sgaradh am Meall bho na beanntan eile agus 's e Theiseabhal Mòr a mhàthair-mhullaich. 'S e HuMP a th' ann.
Bha am baile Eòrasdail na laighe iar-dheas air a' Mheall, ach chan eil ach tobhtaichean air fhàgail san latha an diugh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann am Barraigh Roinn-seòrsa:HuMP
An Druim Beag
thumb|right|300px|An Druim Beag Tha  An Druim Beag  (Beurla:  Drumbeg) na bhaile croitearachd ann an Asaint, Cataibh. Tha e suidhichte air an rathad B869 eadar an Nead (san ear) agus Cùl-Cinn an Droma Bhig (san iar). 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 14′ 31.2″ Tuath agus 5° 11′ 56.4″ Iar. Tha Loch an Droma Bhig san iar den bhaile agus tha seallaidhean brèagha aige. Air làithean soilleir chithear Cughann Eadar Dhà Chaolas agus Loch an Droma Bhig.
Chaidh an Druim Beag a stèidheachadh aig Àm nam Fuadaichean. Thogadh a' chiad rathad don bhaile aig deireadh na 1800an a bha ga cheangal le Loch an Inbhir. Chan eil port-mara aig an Druim Bheag fhèin, ach tha fear ann mu leth-mhìle air falbh ann an Cùl-Cinn an Droma Bhig. 'S e aon de na bailtean dhen Oighreachd Asaint a Tuath a th' anns an Druim Beag.
An-diugh tha timcheall air 100 duine a' fuireach an seo. Tha taigh-òsta agus bùth-chiùird ann far am faighear ealanan is ceàrdan às an àite fhèin.
Bha pàirt den fhilm ghoirid Zip 'n Zoo air a thogail anns an Druim Bheag. Chaidh am film a stiùireadh le Bruce Robertson ann an 2008  agus bha cuid de mhuinntir an àite a’ cluich ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Asaint
Ròpa
thumb|200px|right|Ròpaichean
Is e Ròpa snàithean air an snìomhadh ri chèile. Tha feum mòr againne air ròpaichean, m.e. cleachdar iad mar aghastar, àraidhean, drochaidean, is iomadh rudan eile, mar a chumail bàta sicir.
Roinn-seòrsa:Acfhainn
557
Bàsan
Roinn-seòrsa:550an
Faochag (beinn)
’S e beinn ann an Cinn Tàile air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann am Faochag. Tha e 909m de dh’àirde. Tha e suidhichte eadar Loch Cluanaidh agus Loch Dubhthaich air taobh dheis Gleann Seile. Tha e dhan àrd an iar de dhruim deas Gleann Seile. Nuair a chìthear i bhon taobh an ear, tha coltas faochaig oirre.
Ruigear am mullach bhon rathad A87 faisg air Drochaid Mhàlagain. Bidh cuid ga cheangal ri Sgùrr na Sgìne agus fiù 's leis An Dìollaid.
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air beanntan Chinn Tàile, Gleann Seile, Loch Cuaich agus Chnòideirt.
William F. Buckley Jr.
B’ e sgrìobhadair agus iomradair às na Stàitean Aonaichte a bh’ ann am William Frank Buckley Jr. (Eabhraig Nuadh, 24 an t-Samhain 1925 – Stamford, 27 an Gearran 2008) a bha a' tarraing a' chuid as motha de na beachdan aige bhon deas-làimh de phoileataigs. Stèidhich e an iris poileataigeach National Review ann an 1955, agus bha e an làthair air 1,429 earrann den phrògram TBh Firing Line bho 1966 gu 1999. A bharrachd air an sin ‘s e naidheachdair a bh’ ann le na sgrìobhaidhean aige air am foillseachadh ann an iomadach pàipear air feadh na Stàitean Aonaichte. Bha e ainmeil airson cho fòghlamaichte, eirmseach agus briathrach ‘sa bha na pìosan a bhiodh e sgrìobhadh.
Faochag (beinn)
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
William F. Buckley Jr.
Bha buaidh mhòr dha-rìreabh aig Buckley air cultar Ameireaga agus thuirt George H. Nash, eachdraiche an gluasad deas-làimhe Ameireaganach, mu dheidhinn:
‘S e an rud is buadhaiche a rinn Buckley poileataigs an làimh dheis a cheangal ri feallsanachd eaconomach “laissez-faire” bhith gu cruaidh an aghaidh comunnachas, mar sin a' cur sìos nàdar de bhun-stèidh airson an conservatism nuadh a bha aig cridhe oidhirpean Barry Goldwater agus Ronald Reagan an taghadh airson Ceannard nan Stàitean Aonaichte a bhuannachadh.
Sgrìobh Buckley iomadach leabhar. ‘S e am fear as ainmeile aige God and Man at Yale a chaidh a dh'fhoillseachadh ann an 1951. A measg nan leabhraichean eile aige sgrìobh e mu eachdraidh, poileataigs, seòladh-mara, sgilean sgrìobhaidh agus labhairt, agus sreath de leabhraichean rosg mu fhear a bha ag obair airson an CIA. Mar is tric bhiodh Buckley ga chur fhèin air adhart mar Libertarian no consevative. Bhiodh e a' fuireach ann am baile New York agus Stamford, Connecticut. Caitligeach a bh’ ann, agus bhiodh e a' dol dhan aifreann traidiseanta Laideann ann an Connecticut.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Aimeireaganach Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Loch nam Breac Dearga
Is iomadh ciall a tha air Loch nam Breac Dearga:
Seòna Robasdan
'S e neach-poileataigs Albannach agus Rùnaire a' Chaibineit ann an Riaghaltas na h-Alba a tha ann an Seòna Robasdan, BPA (Beurla: Shona Robison).
Chaidh i na BPA airson Dùn Dè an Ear ann an 2003 an dèidh dhi a dhol na ball liosta airson Ear-Thuath na h-Alba ann an 1999 agus bha i na Rùnaire a' Chaibineit airson Slàinte agus Spòrs eadar 2014 is 2018 nuair an do chrath Nicola Sturgeon a caibineit.
Beatha phearsanta
Tha i pòsta aig Stewart Hosie, leas-cheannard Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba agus BP airson Dùn Dè an Ear ach tha iad dealaichte a-nis.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Dùn Dè Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Suaicheantas na h-Alba
thumb|right| a' chiad duilleag ann an Songs of the Highlands d.44 thumb|right| d.45
Is e Suaicheantas na h-Alba aon de Laoidhean Nàiseanta neo-oifigeil na h-Alba, (Beurla: Thistle o' Scotland). Chaidh a sgrìobhadh le Eòghann MacColla ("Clàrsair nam beann") agus rinneadh atharrachadh ann am Beurla le Calum MacPhàrlain.
Seo an teacsa anns a' Ghàidhlig:
Sèisd ’S e Foghnan na h-Alba lus ainmeil nam buadh; Lus grinn nan dos calgach thug dearbh air bhi cruaidh; Sean-suaicheantas mòrail tir bhòidhich mo luaidh: ’S tric dh’fhadaich a dheagh-chliù tein’-éibhinn ’nam ghruaidh.
Lus deas nam meur cròcach nach leònar le stoirm;
Ged ’s ionann teachd geàrr air ’s laoch dàna fo airm,
’S leis clòimh tha cho maoth-gheal ri faoileig na tràigh,
’S bàrr-ghucan cho ciùin-ghorm ri sùilean mo ghràidh.
‘S e Foghnan, רc.
Mo dhùthaich, cha ’n ioghnadh mòr chliù air thigh’nn uait,
’S a liuthad duaidh-làraich ’s deagh ghnàth tha ris fuaight’;
An cian is le Albainn luchd seanachais no bàrd,
Bidh meas air an dealbh anns gach gorm-bhonaid àird.
Sluagh borb, le droch rùn da, ’s tric bhrùchd air a nuas;
’S tric bhrùchd, ach, gun taing dhoibh, a cheann chum e suas;
Feuch! a’ cinn thar an uaighean an cluaran gun leòn.
Mo bheannachd gu bràth air! có ’n Gaidheal no ’n Gall
Nach seasadh gu bàs e, 'ga theàrnadh o chall!
Co ìosal no uasal, bheir cluas do mo dhàn,
Nach òladh leam “buaidh leis” o chuachana làn!
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Òrain Ghàidhlig
Hessen
Is e stàit Ghearmailteach a tha ann an Hessen (Hesse sa Bheurla). Tha Wiesbaden na prìomh-bhaile.
Cruinn-eòlas
Tha Rheinland-Pfalz agus Nordrhein-Westfalen san àird an iar air Hessen. Tha Thüringen agus Bayern san àird an ear, agus anns an àird a deas tha Baden-Württemberg.
Na bailtean mòra
'S e Frankfurt am baile as motha ann an Hessen.
Sgìrean
right|320px An-diugh tha 21 sgìrean agus ceithir bailtean mòra gun sgìre ann an Hessen. Na bailtean mòra gun sgìre:
Gleann Dail
Tha Gleann Dail na sgìre agus na oighreachd ann an Diùirinis anns an Eilean Sgitheanach.
Bha Gleann Dail cudromach ann an Strì an Fhearainn anns an 19mh Linn.
Llangollen
Tha am baile Llangollen ann an Sir Ddinbych, a' Chuimrigh. Tha e 102.9 mi (165.6 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 163.6 mi (263.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 3567 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 697 (19.5%); rugadh 61% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Columbus, Ohio
'S e prìomh-bhaile Ohio a tha ann an Columbus. Tha e suidhichte aig 275m os cionn ìre na mara, Anns a’ bhliadhna 2010 bha 787,033 duine a’ fuireach an seo.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1812. Chaochail John Glenn an seo ann an 2016.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Ohio Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Ohio Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte
Gleann Dail
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:an t-Eilean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Strì an Fhearainn
Ulan Bator
thumb|right|300px|Ulaanbaatar view from Zaisan hill 'S e prìomh-bhaile Mhongòilia a tha ann an Ulan Bator neo Ulaanbaatar, (Cànan Mongòilianach: Улаанбаатар, dòigh sgrìobhaidh Mongòilianach: 17px. Anns a’ bhliadhna 2008 bha 1,029,900 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin. Tha Ulan Bator suidhichte  ann am meadhan na dùthcha air bruach an Abhainn Tuul agus aig cois na Beinn Bogd Khan Uul. Tha  am baile suidhichte mu 1350 meatair os cionn na mara. Tha an teodhachd chuibheasach air fad na bliadhna mu -1.3 °C (29.7 °F). Mar sin dheth ‘s e am phrìomh-bhaile as fuaire air feadh an t-Saoghail.
Ceanglaichean a-muigh
thumbnail|200px|right|Rathad ann an Ulan Bator
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia-an-Ear Roinn-seòrsa:Bailtean
261
Bàsan
Roinn-seòrsa:260an
Frederick John Robinson, 1d Biocas Goderich
B' e Prìomh-mhinistear am Breatainn a bh' ann an Frederick John Robinson, 1d Biocas Goderich PC (1 an t-Samhain 1782 – 28 am Faoilleach 1859).
Robinson
Neach-ciùil
thumb|right|200px
'S e neach-ciùil air neo ceòladair (mar Ghaeilge Ceoltóir) cuideigin a nì ceòl an dà chuid mar dhreuchd neo neo-dhreuchdail, a chluicheas ionnsramaid-ciùil air neo a ghuth, na aonar air neo còmhla ri daoine eile ann an còmhlan-ciùil.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:ceòl
Bile-bhuidhe
Tha bile-bhuidhe (Laideann: Glebionis segetum neo Chrysanthemum segetum) na luibh. Tha blàthan buidhe air. Fàsar ann an achaidhean.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Luibhean
Fredericia
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Danmhairg
558
Bàsan
Roinn-seòrsa:550an
Christopher Longuet-Higgins
B' e ceimigear agus luchd-saidheans cognatach à Sasainn a bha ann an Christopher Longuet-Higgins.
Rugadh e ann an Lenham, Kent ann an 1923 agus bha e na sgoilear agus na bhall a' chòisire-ciùil aig Colaiste Winchester aig an aon àm ri Freeman Dyson, James Lighthill (a bhiodh cudromach ann an eachdraidh tuigse inntealta) agus a bhràthair Michael Longuet-Higgins. Chaochail e ann an 2004.
Ceimigeachd
Nuair a bha e na fho-cheumnaiche ann an Oilthigh Oxford, dhearbhaich e an structar dà-bhòrain agus lorg siostam ùr thathaidh cheimigeach còmhla ri an oide aige, Ronnie Bell. Sgrìobh e an tràchdas aige, Some problems in theoretical chemistry by the method of molecular orbitals an sin fo Charles Coulson. An dèidh do bhliadhna ann an Chicago chaidh e na ollamh ann an Colaiste an Rìgh, Lunnainn ann an 1952 agus Oilthigh Chambridge ann an 1954.
Urraman
Bhuannaich e Duais Cuimhneachan Harrison on Chomainn Cheimigeach (a-nise Comann Rìoghail na Cheimigeachd) ann an 1950. Chaidh an Duais Longuet-Higgins, a thoirear airson pàipearan ann an lèirsinn coimpiutair, ainmicheadh air.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luchd-saidheans Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Sgùrr nan Saighead
’S e beinn ann an Cinn Tàile air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann an Sgùrr nan Saighead. Tha e 929m de dh’àirde. ged a tha e cudromach airson cruth na tire a chruthaicheas Còig Peathraichean Chinn Tàile , chan e Beinn Rothaich a th' ann. Tha e suidhichte eadar Loch Cluanaidh agus Loch Dubhthaich air taobh tuath Gleann Seile eadar Sgùrr na Mòraich agus Sgùrr Fhuaran.
'S e an dòigh as cumanta a bhith a' streap na còig beanntan ann an streath bho Bhealach na Lapain gu Allt a' Chruinn.
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air beanntan Chinn Tàile, Gleann Seile, Chnòideirt agus dhan Eilean Sgitheanach.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Robert Jenkinson, 2na Iarla de Pholl a' Ghrùthain
B' e Prìomh-mhinistear am Breatainn a bh' ann an Robert Jenkinson, 2na Iarla de Pholl a' Ghrùthain KG PC (7 an t-Ògmhios 1770 – 4 an Dùbhlachd 1828).
Sarthe
'S e département na Frainge a tha ann an Sarthe. Tha e na laighe ann am Pays-de-la-Loire.
Se Le Mans am prìomh-bhaile.
Binid
Roinn-seòrsa:Biadh Roinn-seòrsa:Bainne
1713
MDCCXII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1710an
262
Bàsan
Roinn-seòrsa:260an
1712
Tachartasan
Chuireadh a' chiad Inneal Newcomein an gnìomh
Bàsan
Roinn-seòrsa:1710an
Liosta Ball-Pàrlamaid na h-Alba, 2003-2007
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Alba *
Savoie (département)
'S e département na Frainge a tha ann an Savoie (Arpitan: Savouè d’Avâl, Eadailtis: Savoia, Beurla: Savoy). Tha e na laighe ann an Rhône-Alpes.
Se Chambéry am prìomh-bhaile.
559
559
Bàsan
Roinn-seòrsa:550an
Alcelaphus caama
'S e seòrsa antalop no gobhar-fhiadhaich (iolra:goibhrean-fiadhaich) a tha ann an Alcelaphus caama (Beurla: red hartebeest no Cape hartebeest ). Tha Integrated Taxonomic Information System (ITIS) ag ràdh gur e seòrsa a th' ann an Alcelaphus caama, ach tha NCBI Taxonomy dhen bheachd gur e fo-sheòrsa a th' ann Alcelaphus buselaphus caama.
Àitichean-fuirich
Tha iad cumanta ann an Afraga a Deas, an Angola, an Namibia, agus a' Bhotsuana.
center|300px|thumb|Roinnean far a bheil Alcelaphus caama a' fuireach
Coltas
Tha iad mu 176.12 kg (388.28 lb) de chuideam am bitheantas.
=Dealbhan=
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Antalop Roinn-seòrsa:Mamalan
Binnean
Tha dà chiall aig binnean: barr cnuic no cnoc biorach.
Is ann à “binnean” a thig am facal sa Bheurla Ghallda “bing”, a cleachdar air muileann gual, neo “binn” air seòrsa cnuic.
Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas
Dyffryn Arth
Tha am baile Dyffryn Arth ann an Ceredigion, a' Chuimrigh. Tha e 66.8 mi (107.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 178.4 mi (287.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1147 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 570 (49.7%); rugadh 55% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceredigion Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Eòlas-sìde
thumb|Cairt-bhrùthaidh
Is e eòlas-sìde no sgoil-aimsir an roinn eòlas a tha sònraichte ri thuigsinn feartan an aimsir agus na tachartasan an aile na talmhainn a tha ga h-adhbharachadh.
Comann Rìoghail Eòlais-shìde
Chaidh an Comann Breatannach Eòlais-shìde stèidhicheadh ann an 1850, agus an Comann Eòlas-sìde na h-Alba ann an 1855. Chaidh an comann Breatannach na Chomann Rìoghail ann an 1883 agus cho-aonaich na dà comainn ann an 1921.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eòlas
Eadailteach
Tha neach no càil sam bi a bhuinneas ris an Eadailt Eadailteach. Mar eisimpleir am bàrd Dante, an sgioba ball-coise Juventus agus an cànan Eadailtis.
Roinn-seòrsa:Dùthchas
1714
MDCCXIV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1710an
Comunn Gàidhlig Inbhir Nis
'S e buidheann sòisealta a th' ann an Comunn Gàidhlig Inbhir Nis a tha ag iarraidh Gàidhlig a bhrosnachadh.
Torc fiadhaich
'S e seòrsa mhamal a tha ann an torc fiadhach (Laideann: Sus scrofa). Tha iad nan seòrsa muice.
Comunn Gàidhlig Inbhir Nis
Tha bun-reachd a' chomainn (no 'comh-shuidheachadh' mar a th' aca air) bho 1871 ag ràdh gur e rùn a' Chomuinn
Torc fiadhaich
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Muc Roinn-seòrsa:Mamalan
Comunn Gàidhlig Inbhir Nis
Foillseachaidhean a' Chomuinn
Bidh an Comunn a' foillseachadh nan òraidean leis an tiotal Transactions of the Gaelic Society of Inverness. Gheibhear liosta den na h-òraidean air an làrach-lìon.
Diùcachd Oldenburg
B’ e dùthaich bheag neo-eisimeileach am broinn Ìmpireachd Naomh na Ròimhe (gu ruige 1806) anns a’ Ghearmailt a bh’ anns an Diùcachd Oldenburg (Gearmailtis: Herzogtum Oldenburg) eadar 1774 agus 1810. Bha e na bhall Co-chaidreachas na Rèine gu ruige 1810, nuair a ghabh An Fhraing Oldenburg os làimh. Chaidh a ath-chruthachadh ann an 1814 mar Àrd-Diùcachd. B’ e Oldenburg a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha agus b' e an Teaghlach uasal Holstein-Gottorp a bha os a cionn.
Comunn Gàidhlig Inbhir Nis
Leabharlann a' Chomuinn
Tha stòras luachmhor aig Comunn Gàidhlig Inbhis Nis de leabhraichean a chaidh a thional thar nam bliadhnaichean. Tha mu 2,500 leabhar sa chruinneachadh, a' gabhail a-steach sgrìobhaidhean mu eachdraidh na Gàidhealtachd agus leabhraichean Gàidhlig, sean agus nuadh.
Diùcachd Oldenburg
Eachdraidh
Ann an 1853 chuir Riaghaltasan na Pruise agus na Diùcachd Oldenburg ainmean gu Còrdadh Jade (Gearmailtis: Jade-Vertrag), a thug 3.13km² dhe talamh ri taobh Bàgh Jade dhan Phruis, far a bheil Wilhelmshaven an-diugh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
Comunn Gàidhlig Inbhir Nis
Leabharlann a' Chomuinn
Gheibhear catalog air na tha am broinn an stòrais air làrach-lìon a' Chomuinn.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Buidhnean Gàidhlig
1900
thumbnail|180px|[[Oscar Wilde]] 'S e bliadhna-leum a bha ann an 1900 (MCM).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1900an
Uilleam Augustus, Diùc Cumberland
png|thumb|Diùc Cumberland, mar a nochd e an 1758
'Am Feòladair'
Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:Na Seumasaich
Neach-brathaidh
thumb|right|300px
'S e neach-brathaidh cuideigin a tha ri beachdaireachd, a' sireadh fhiosraidh dìomhaire airson an riaghaltais airson buidheann eile. Cleachdar am facal "asset" (so-mhaoin) taobh a-staigh an riaghaltais anns na Stàitean Aonaichte. Daonnan, bidh inbhe dhioplòmasach aig luchd-brathaidh mas bhios ceangail aca ri taigh-tosgaireachd an dùthcha fhad's a tha iad thall thairis.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Cogadh
Florida
'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann am  Florida. Tha i suidhichte air leth-eilean san àirde an earra-dheas na dùthcha. Tha an Cuan Siar san ear dhith. Tha 18,801,310 duine a' fuireach anns an stàite. Tha Tallahassee na prìomh-bhaile ach 's e Jacksonville am baile as motha a tha ann am Florida. Tha e air a bhith na stàit bho 3 am Màrt 1845.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte‎ *
561
Bàsan
Roinn-seòrsa:560an
Vopnafjörður
'S e baile agus port air an àirde an ear Innis Tìle a th' ann am Vopnafjörður (IPA: 'vɔhpnaˌfjœrðʏr). Tha e suidhichte faisg air Egilsstaðir, dìreach aig ìre na mara, san roinn Austurland (Roinn an Ear), ri taobh na h-aibhnichedan Hofsá agus Selá, 641km air falbh bho Selfoss agus 601km bho Garðabær. Tha 695 duine a’ fuireach sa bhaile. Tha eaconomaidh a' bhaile stèidhichte air iasgach agus turasachd. Tha e a' buntainn dhan sgìre-phàrlamaid Norðausturkjördæmi.
Eachdraidh
Chaidh Vopnafjörður a chlàradh airson a' chiad turais anns an Landnámbók''.
''Steinbjörn körtur hét son Refs hins rauða; hann fór til Íslands og kom í Vopnafjörð. Eyvindur föðurbróðir hans gaf honum land allt milli Vopnafjarðarár og Vestradalsár; hann bjó að Hofi.''
''B' e Steinbjörn Kurts a bh' ann mac Ref Ruadh; Chaidh e a dh'Innis Tìle agus thàinig e a Vopnafjörður. Thug bràthair a mhàthar Eyvindur fearann dha air an t-slighe eadar Vopnafjörður agus Vestradalsá; b' ann ann an Hof 's a bha e a' fuireach.''
Dante Alighieri
'S e bàrd Eadailteach agus feallsanach a bh' ann an Dante Alighieri (Firenze, 29 an Cèitean, 1265 - Ravenna, 14 an t-Sultain, 1321). Sgrìobh è La Divina Commedia, no 'sa Ghàidhlig An Cleas-Chluiche Nèamhaidh, agus is e seo am pìos sgrìobhadh is ainmeil aige.
Vopnafjörður
Eachdraidh
B' ann gu math bochd's a bha an sgìre 's a tha seo o chinn linntean agus b' e Vopnafjörður an t-aite a chaill an uiread as motha de dhaoine a dh'fhàg an dùthaich 's a tha seo airson nan Stàitean anns an 19mh Linn. Bha na daoine cho bochd gun deach iad a' fuireach shuas air a' Bheinn anns an talamh nach robh cho daor. Sgrìobh Halldór Laxness mu dheidhin si n anns an nobhail Sjálfstætt fólk (1934/1935). Dh'fhosgail companaidh malairt às An Danmhairg, air an robh Ørum & Wulff, post-malairt an seo anns an 19mh linn. Chaidh bùth co-obrachaidh a stèidheachadh an seo ann an 1918. Bhris a' chompanaidh ann an creideas ann an 2004.
Dante Alighieri
Rugadh e ann am Florence agus bha e an sàs ann am beatha culturach is catharra a' bhaile mus do dh'fhuadaich na h-ùghdarrasan e ann an 1302. Dh'fhuirich e ann an grunn bailtean san Eadailt, leithid Verona is dh'imrich e do Ravenna ann an 1319, far an do choilean e am Paradiso is chaochail ann an 1321. 'S e am pàirt dhe a bhàrdachd air a bheil a chuid mhòr eòlach a chiad treas dheth - na 34 duanag aig an toiseach - ris an canar Inferno no Ifrinn a tha a dèiligeadh le Ifrinn mar a chì Dante e. 'S e aon de na ràdhan is ainmeil anns a' Cleas-Chluiche "Lasciate ogne speranza, voi ch'intrate" no "Leig às ur dòchas, neach sam bi dh'inntreadh an seo".
Vopnafjörður
Freumh-fhaclachd
Tha an t-ainm a' ciallachadh Loch Mara an Armaidh sa chànan aca, bho fjörður (loch mara) agus Vopn (Armadh).
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Dante Alighieri
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Eadailteach Roinn-seòrsa:Bàird Roinn-seòrsa:Daoine às an Eadailt
Tri Yann
'S e còmhlan-ciùil bho Naoned/Nantes anns a' Bhreatainn Bheag 'san Fhraing a tha ann an Tri Yann (Breatannais airson "Trì Iain"). Bidh iad a' cluich ceòl ceilteach le ceangal làidir ri dualchas na sgìre.
Thòisich am buidhean ann an 1971 le Jean Chocun, Jean-Paul Corbineau agus Jean-Louis Jossic - agus tha iad uile ann fhathast - agus 's ann is coireach ris a seo a thagh iad an t-ainm Tri Yann an Naoned ('S e "Yann" am Breatannais airson "Jean").
'S iad am buidhean ceilteach is ainmeile anns an Fhraing agus aon de na còmhlan-ciùil is aosd ann an ceòl Breatannais agus iad air fuireach ri chèile bho an "ath-bheòthachadh" ann an ceòl traidiseanta na 1970an.
Am measg na h-òrain is ainmeile aca tha "La Jument de Michao" ("j'entends le loup, le renard et la belette" no 'sa Ghàidhlig : Cluinnidh mi am madadh-allaidh, an t-sionnach agus an easag) agus "Les Prisons de Nantes" (Ann am prìosan Nantes).
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:An Fhraing
Alcelaphus lichtensteinii
'S e seòrsa Antalop a tha ann an Alcelaphus lichtensteinii (Beurla: Lichtenstein's hartebeest). Tha iad a' fuireach ann an Afraga.
center|300px|thumb|Roinnean far a bheil Alcelaphus lichtensteinii a' fuireach
Maol Chaluim II na h-Alba
B' e Rìgh na h-Alba eadar an 1005 agus an 1034 a bha ann am Máel Coluim mac Cináeda. Chaochail e 25 an t-Samhain 1034.
Aistidhean co-cheangailte
Roinn-seòrsa:Rìghrean na h-Alba Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
Faisisteachas
'S e beachd-smuainealas agus gluasad poilitigeach a nochd san Roinn Eòrpa eadar An Cogadh Mòr agus An Dàrna Cogadh a th' ann am Faisisteachas. ‘S ann às an fhacal Laideann fasc, tron Eadailtis fascio a tha an t-ainm, a tha a’ ciallachadh trus neo mulan. Bha am Faisisteachas uabhasach làidir san Eadailt. Tha am Faisisteachas ag iarraidh deachdaireachd chorporra leis an eaconomaidh fo stiùireadh na stàite a cur air dòigh. 'S e sèorsa Faisisteachais 's a th' ann Nàsachd. Dhiùilteadh Faisisteachas bun-smuaintean Marxach mu còmhstri eadar clasaichean sòisealta. A rèir Karl Marx, bidh còmhstri ann eadar a' Bhùirdeasachd agus am Mòr-shluagh an-còmhnaidh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Feallsanachd Roinn-seòrsa:Poileataigs
Seine-et-Marne
'S e département na Frainge a tha ann an  Seine-et-Marne. Tha e na laighe ann an Île-de-France. 'S e Melun am prìomh-bhaile.
Baile an Easbaig
thumb|250px|Baile an Easbaig 'S e baile ann an Siorrachd Rinn Friù a tha ann am Baile an Easbaig (Beurla: Bishopton). Tha e suidhichte iar air Arascain air a' mhòr- rathaid A8. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 54′ 30.17″ Tuath agus 4° 30′ 18.65″ Iar.
Ann an 2001 bha 5,157 duine a' fuireach an seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Rinn Friù
Uibhist a Tuath
thumb|right|200px|[[Landsat Uibhist a-Tuath]] Tha Uibhist a Tuath anns na h-Eileanan Siar ann an Alba. A-rèir cunntas-sluaigh 2001 tha sluagh de 1254 a' fuireach ann anns an àbhaist. Tha 887 dhiubh (61%) nan luchd-labhairt na Gàidhlig. Tha an t-eilean ceangailte ri Beinn na Faoghla le cabhsairean tro Eilean Ghriomasaigh agus ri Beàrnaraigh agus ris a' Bhaile Shear le cabhsairean eile. Tha an t-eilean gu math rèidh, ach a-mhàin an ear-dheas, agus tha pailteas mhòintichean, chnoc agus lochan ann. Tha còrr is dàrna leth an eilein fo uisge. Tha measgachadh de shàl agus fìor-uisge ann an cuid de na lochan agus tha seo a' tabhann àrainneachd àraid iom-fhillte do dh'eòin is creutairean eile.
'S e Uibhist a Tuath an deicheamh eilean as motha ann an Alba agus an treas eilean deug as motha ann am Breatainn (a' fàgail às Èirinn). Tha an t-eilean 117 mìle cheàrnagach ann am meud, beagan nas lugha na Uibhist a Deas.
'S e Loch nam Madadh am baile as motha air an eilean, port-iasgaich le taigh-tasgaidh, ionad-ealain agus 'Both nam Faileas' - 'camera obscura' ann am bothan-cloiche. Tha bàtaichean Caledonian Mhic a' Bhriuthainn a' seòladh à Loch nam Madadh gu Ùig anns an Eilean Sgitheanach, agus à Beàrnaraigh gun t-Òb anns na Hearadh. Tha oifis-phuist agus cafaidh anns an ionad-ealain, Taigh Chearsabhagh. Tha an Uist Outdoor Centre cuideachd faisg air làimh.
A-measg bhailtean eile an eilein tha Càirinis, Port nan Long, Scolpaig, Cladach Chirceboist, Taigh a' Ghearraidh, Hogha a' Ghearraidh, Ceann a' Bhàigh agus Solas.
Tha grunn thoglaichean agus structaran àrsaidh ann an Uibhist a Tuath, nam measg Barpa Langais (càrn-tiodhlaigidh seòmarach), Poball Fhinn (cearcall thursachan) agus Teampall na Trianaid.
Tha an t-eilean cuideachd cliùiteach airson na th' ann de dh'eòin. Gheibhear ràcan-an-fheòir, sùlairean, gealagan-buachair agus sgrabairean ann. Tha raon-glèidhteachas aig an RSPB ann am Baile Raghnaill.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Siar Roinn-seòrsa:Uibhist
Na h-Eileanan Samhraidh
thumb|Sealladh air na h-Eileanan Samhraidh bho Bheinn Mhòir Choigaich 'S e buidhean de eileanan a tha anns Na h-Eileanan Samhraidh (IPA: [nə ˈhelanən ˈs̪ãũrɪ], Beurla: Summer Isles). Tha iad suidhichte ann an inbhir Loch Bhraoin.
'S e Tannara Mhòr an t-eilean as motha anns na h-Eileanan Samhraidh. Chan eil duine a' fuireach anns na h-Eileanan Samhraidh ach ann an Tannara Mòr a-mhàin.
Tha iad nam pàirt den "National Scenic Area".
Tha bàtaichean a’ dol eadar Tannara Mhòr agus Aichillidh Bhuidhe, a tha mu 2.5 km (1½ mìle) air falbh air tìr–mòr Alba.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eileanan na h-Alba *
Colaiste Abaid a' Bhatail Nuaidh
ʼS e colaiste foghlaim do dhʼinbhich a tha ann an Colaiste Abaid aʼ Bhatail Nuaidh, faisg air Dail Chèith, mu 10km (6 mìle) deas air Dùn Èideann.
Bʼ e manachainn a bhʼann bhon 12mh Linn. Ro àm an Ath-leasachaidh thugadh i do na Kerrs agus an dèidh an Ath-leasachaidh leag iad an eaglais agus thog iad taigh mòr ùr. Tha pàirt den chlabhstair anns an taigh fhathast. ʼS e na Kerrs Marcaisean Lodainn, agus bʼ e Philip Kerr, an 11mh Marcas a thug an taigh don dùthaich ann an 1937, gus a chleachdadh mar cholaiste foghlaim.
Stèidheachadh aʼ Cholaiste fo urrasairean bho na ceithir seann oilthighean na h-Alba, gu sònraichte do dhʼinbhich aig nach robh teastanasan sgoile. Bha i aʼ toirt cothrom don fheadhainn aig nach robh cus airgid a dhol don oilthigh.
Thogadh togalach còmhnaidh ùr anns na 1960an, agus chaidh aʼ Cholaiste a mhaoineachadh tro Roinn Foghlam na h-Alba, ach ann an 1987 chuir Rùnaire Stàite na h-Alba an cèill gum biodh iad aʼ tarraing an cuid taic airgid. Ged-tà, fhuaireadh tùsan eile taic agus thàinig aʼ Cholaiste troimhe.
Gàidhlig
Chruthaicheadh cùrsa Ceiltis ùr ann an 2014, aʼ tabhann caochladh de chuspairean aʼ toirt a-steach cànan, cultar, eachdraidh agus dualchas.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Colaistean
Beinn Talaidh
'S e beinn ann an Alba a th' ann am Beinn Talaidh. Tha e suidhichte ann am meadhan Eilean Mhuile eadar Dùn da Ghaoithe san ear is a' Bheinn Mhòr san iar. Tha e 761m (2499 troigh) de dh'àirde. 'S e Graham agus Marilyn a th' ann.
Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Beinn Talaidh san 28 am Mart 2010.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Muile
Biodag
Tha biodag na bhall-airm. 'S e sgian bhiorach a tha ann. Tha sgian dubh coltach ri biodag, ach nas giorra. 'S air crios-claidheimh a tha a' bhiodag cuirte. Gu dualchasach, rinn an cas-biodaige bho fiodh dharaich no fiodh eile. Bha daoine a' mionnachadh leis a' bhiodag, mar an dèidh am Blàr Chùil Lodair ann an 1746.
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Buill-airm
Llangynhafal
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Ddinbych Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Dàibhidh Camshron
'S e neach-poileataigs a tha ann an Dàibhidh Camshron (Beurla: David William Donald Cameron).
Rugadh e 9 an Dàmhair, 1966 ann an Lunnainn, Sasainn. Bha e na Phrìomhaire na Rìoghachd Aonaichte. Tha e a' riochdachadh Witney ann am pàrlamaid na Rìoghachd Aonaichte, agus bha e na cheannard Pàrtaidh nan Tòraidhean eadar 2008 agus 2016. Choisinn e dreuchd a' Phrìomh-mhinisteir às dèidh taghadh coitcheann 6 Chèitein 2010. Cha do choisinn am Pàrtaidh Tòraidheach mòr-chuid de na cathairean anns an taghadh sin agus tha e na cheannard air Riaghaltas stèidhichte air co-bhanntachd eadar am Pàrtaidh aigesan agus am Pàrtaidh Libearalach Deamocratach a tha fo cheannas Nicholas Clegg. Chruthaich e riaghaltas ùr gun na Lib Deamaich nuair a bhuannaich na Tòraidhean mòr-chuid san taghadh coitcheann 2015.