cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aargau (Kanton)
'S e roinn (Fraingis: Canton, Gearmailtis: Kanton, Eadailtis: Cantone) anns An Eilbheis a th'ann Aargau (Rumantsch/Eadailtis: Argovia, Fraingis: Argovie). Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha faisg air na crìochan leis A' Ghearmailt. 'S e Aarau a th'ann prìomh-bhaile na roinne. 'S e Gearmailtis a tha ga bruidhinn air feadh na roinne, fiù's aig ìre oifigeil. Gabh an roinn sin ris An Eilbheis ann ann 1803. Tha an t-ainm oifigeil na roinne a' ciallachadh Roinn Aargau. 'S e an 4mh roinn as motha na h-Eilbheis, a thaobh àireamh-sluaigh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eilbheise
Villeta
‘S e baile beag ann an Cundinamarca, Coloimbia, a th’ann Villeta. Tha e suidhichte aig 850m os cionn ìre na mara, 78km air falbh bho Bhogotá. 'S e baile le gnàth-shìde bhlàth a th' ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 26˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1551.
Sluagh a' bhaile
Tha 24,340 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 9,566 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
An Lòchran
'S e Ionad Gàidhlig Ghlaschu a th' anns An Lòchran a tha a' frithealadh na coimhearsnachd Ghàidhlig is Ghàidhealach sa bhaile, agus nan daoine aig a bheil ùidh sa chultar Cheilteach.
Chaidh an Lòchran a chur air bhonn ann an 1999.
Tuilleadh Fiosrachaidh
Roinn-seòrsa:Gàidhlig Roinn-seòrsa:Ghlaschu
Villeta
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Villeta. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Daoine Ainmeil
Chaochail Manuel Antonio Sanclemente (1813 – 1902) an seo.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba
'S e earrann Albannach Pàrtaidh Libearal Deamocratach na Breatainne air fad a th’ann am Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba (no am Pàrtaidh Libearalach Deamocratach ) (Beurla: Scottish Liberal Democrat Party, A' Bheurla Ghallda: Scots Leeberal Democrat Pairty) is chaidh am pàrtaidh seo a chruthachadh ann an 1988 tro aonadh a’ Phàrtaidh Libearal còmhla ris a’ Phàrtaidh Sòisealta Deamocratach ann an Alba. Tha 4 seataichean dhe 129 air fad aca ann am Pàrlamaid na h-Alba, 4 dhe 59 seataichean Albannach ann an Taigh nan Cumantan agus 85 ann an Taigh nam Morairean.
Tiomnadh chumhachdan agus co-bhanntachd
Bha am pàrtaidh an sàs anns an iomairt airson fèin-riaghlaidh ann an Alba, mar phàirt do prògram feadarail a’ phàirtidh do Bhreatainn air fad, is iad an sàs cuideachd ann an Co-chruinneachadh Bun-reachdail na h-Alba còmhla ris na Làbaraich, Pàrtaidh Uaine na h-Alba, aonaidhean-ciùird agus eaglaisean. Fhuair iad 17 seataichean ann am Pàrlamaid na h-Alba aig na taghaidhean Albannach ann an 1999 is stèidhich iad co-bhann leis na Làbaraich, airson atharrachadh ann an lagh taobh chaitheamh an fhoghlaim is mion-atharrachadh ann an siostam taghadh na h-Alba. Chaidh ceannard a’ Phàrtaidh, Seumas Uallas, na mhinistear an fhoghlaim ann an Alba agus na mhinistear a’ cheartais, a bharrachd air a bhith na phrìomh-mhinistear nuair a bha Dòmhnall Mac an Deòir tinn. Chaidh dreuchdan ministearan na co-bhanntachd air atharrachadh ri linn taghaidhean Pàrlamaid na h-Alba ann an 2003 is bha Uallas na mhinistear ghnothaich an uair sin. Leig Uallas a dreuchd air an 23mh latha dhen Ògmhios 2005 is chaidh Nicol MacStèaphain a thaghadh mar cheannard.
Anns an Dùbhlachd 2007 thug iadsan, na Làbaraich agus na Tòraidhean taic do choimisean airson tuilleadh fèin-riaghlaidh am broinn na Breatainne Mòire a thoirt do Phàrlamaid na h-Alba. Bha na Nàiseantaich air Còmhradh Nàiseanta a chur air dòigh ro-làimh, nach chumadh neo-eisimeileachd na h-Alba a-mach co-dhiù.
Mar phàrtaidh dùbhlanachd
Fhuair iad seataichean a bharrachd aig taghaidhean Pàrlamaid na h-Alba ann an 2007. Dhiùlt iad moladh bho na Nàiseantaich airson Riaghaltas co-bhonn a stèidheachadh leis a’ Phàrtaidh Uaine, oir bha iad an aghaidh referendum mu neo-eisimeileachd na h-Alba. Leig MacStèaphain a dreuchd air an dàrna latha dhen Iuchar 2008 is chaidh Tavish Scott a thaghadh mar cheannard na àite. Ann an 2011 lean Willie Rennie e mar cheannard. Ann an 2016 chaidh na Lib Deamaich nam pàrtaidh as lugha sa' Phàrlamaid, an dèidh do nan Uainean. Ann an 2021, chaill na Lib Deamaich inbhe pàrtaidh pàrlamaideach. Leig Willie Rennie dheth a dhreuchd mar stiùiriche air an 21 Iuchar, a' leantainn gu taghadh ceannardais. B 'e Alex Cole-Hamilton aon thagraiche a sheas agus mar sin chaidh a thaghadh.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Poileataigs *
Fir Chlis
ʼS ann aig domhan-leud nas àirde na 65° as tric a chithear na Fir Chlis. Ach ann an Albainn chithear uaireannan iad anns na sgìrean as fhaide tuath, agus caran tric ann an Arcaibh is Sealtainn. Chan urrainn fàisneachd a dhèanamh air taisbeanaidhean na Fir Chlis, ach tha iad a' nochdadh ann an cuairtean, tric a’ ruighinn bàrr a h-uile 11 bliadhna no mar sin.
ʼS e a tha gan adhbhrachadh, moileciuilean gasa (ogsaidean is naitridean) fo spionnadh mhìrean dealain sgaoilte ann am fànais le na brùchdaidhean lùtha bhon ghrèin a tha aʼ tachairt bho àm gu àm.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Aimsir-fhànais
418
Bàsan
Roinn-seòrsa:410an
Coire an Lochain
'S e loch ann an Alba a tha ann an Coire an Lochain. Tha e suidhichte ann am Minginis anns an Eilean Sgitheanach. Tha e suidhichte ear air na beanntan Sgùrr Coire an Lochain (729 m), Sgùrr Alasdair (992 m), Sgùrr MhicCoinnich (948), Sgùrr Thearlaich (787 m) is Sgùrr Dubh Mòr (944 m).
Tha an loch seo cho mòr ri 0.8 ha (2 acair). 'S e 0.4 km (0.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 128 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 568 m (1864 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2.9 km (1.8 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch seo tro Allt Coire an Lochain chun an ear-thuath.
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Coire an Lochain agus mar sin chan eil rathaidean ann a leanas chun an locha seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Jean-Jacques Rousseau
B’ e Jean-Jacques Rousseau (Genève, 28 an t-Ògmhios 1712–Ermenonville, 2 an t-Iuchar 1778) sgrìobhadair, coireògrafaiche agus feallsanaiche à Genève san Eilbheis.
Beatha
Bhuineadh Rousseau do theaghlach iriseal Pròstanach. Bha athair na uaireadairiche agus chaill e a mhàthair nuair a bha e uabhasach òg. 'S piuthar-athar a thog e suas. Cha do deach e idir chun an oilthigh ach bha e na fhoghlainnteach fo nòtair.
Dh’fhàg e Genève ann an 1728 is chaidh e chun na Frainge. Chuir e seachad mòran bhliadhna an siud is e a’ fuireach ann an Chambéry, far a leughadh e tòrr is far an do leig e dheth a’ Phròsdanachas. Bha e fo bhuaidh a’ Bhan Iarla Warens, a leannan. Ann an 1742 chaidh e gu Paras. Chruthaich e siostam ùr airson ceòl a sgrìobhadh is bha e na rùnaire Tosgair na Frainge ann an Venise fad bliadhna. Phòs e le Thérèse Levasseur ann an 1768 an dèidh còignear chloinne fhaighinn leatha.
Bha e an sàs ann an Encyclopédie a chuir D’Alembert agus Diderot air dòigh agus fiù 's bhuannaich e duais airson a’ chiad rud a sgrìobh e, air an robh Discours sur les Sciences et les Arts, ann an 1750. Thill e gu Genève ann an 1752. B’ fheudar dha a ghabhail ris a’ Phròstanachas gus a chuid chòirichean mar neach-dùthcha fhaighinn air ais. 'S ann an-siud far an do sgrìobh e leabhar eile, Discours sur l’origine de l’inégalité entre les Hommes ann an 1755. Bha Rousseau dhen bheachd gur e creutair sona sunndach nàdarra a bh' ann na daoine, is gur e dìreach saoghal nan daoine fhèin a bha a’ cur dragh oirnne.
Selma Lagerlöf
B’ e sgrìobhadair às an t-Suain a bha ann Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf (IPA:/ˈsɛlma ʊˈtiːlɪa lʊˈviːsa ˈlɑːgərˌløːv/). Rugadh i ann an taigh mòr ris an canar Mårbacka anns a' bhaile Sunne ann an 1858 agus chaochail i an siud fhèin ann an 1940. Sgrìobh Lagerlöf a' chiad nobhail aice ann an Landskrona ann an 1881, nuair a bha i na tidsear. 'S e Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige (Beurla: The Wonderful Adventures of Nils) an leabhair as ainmeile aice. B' e ise a' chiad bhean a bhuannaich an Duais Nobel ann an Litreachas riamh. Fhuair i an duais anns a’ bhliadhna 1909. B' ann a' filmeadh Gösta Berlings saga, a sgrìobh Lagerlöf ann an 1891, a thòisich Greta Garbo anns na filmichean.
Jean-Jacques Rousseau
Beatha
Thill Rousseau gu Paris ann an 1770 is bhàsaich e ann an Ermenonville ann an 1778.
Creideamh
Cha chuireadh idir Rousseau a chuid earbsa ann an creideamh nan daoine (eaglaisean) neo fiù 's anns na leabhraichean cràbhach (uile air an eadar-theangachadh). Tha fhios againn gun do thionndaidh Rousseau gu bhith na Chaitligeach nuair a bha e dìreach 17, ged an do thogadh e ann an Genève Pròstanach. Ach leig e dheth an Eaglais Chaitligeach nuair a bha e 42 ans, air adhbharan poilitigeach. Ann an 1768 phòs e ri Thérèse Levasseur aig Taigh-cùirte ann am Bourgoin, san Fhraing, ach cha d’ fhuair am pòsadh sin beannachadh na h-eaglaise idir, is le sin, a-rèir na laghan a bh' ann aig an àm sin, cha robh am pòsadh laghail co-dhiù. Mar a thuirt esan fhèin: S’ e Crìosdaidheachd a th’ annam, fìor Chrìosdaidh a-rèir an t-soisgeul co-dhiù, ach chan eil mi nam fhear-leantail nan sagart, ach dìreach fear-leantail Iòsa-chrìosd. Tha sin a’ sealltainn gur e Crìosdaidheachd anabarrach a bh' aige, as aonais sgoilearachd diadhaireachd sam bith; Dhiùlt Jean-Jacques Rousseau meadhanaireachd: gun sagartan, gun ministearan, gun diadhairean, cha robh e a’ creidsinn anns na mìorbhailean, neo ann an teagasg a’ pheacaidh-gine nas motha. 'S seòrsa dhe deism reusanta a bh' ann a chuid Chrìosdaidheachd, a fhuair e bho Bhernard Lamy agus Nicolas Malebranche.
Linne Sgitheanach
Is e An Linne Sgitheanach a chanar ris an slighe mara eadar An t-Eilean Sgitheanach, dhan a thuath, agus na h-Eileanan beaga (Rum, Eige, Eilean nam Muic, Canaigh) dhan dheas.
Jean-Jacques Rousseau
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Frangach Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Eilbheiseach Roinn-seòrsa:Daoine às an Eilbheis
Linne Sgitheanach
Roinn-seòrsa:Linntean na h-Alba Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Epicurus
B' e feallsanaiche às A' Ghrèig a stèichich a sgoil fhèin, air an robh An Garradh (Greugais: κήπος), a bh' ann an Epicurus (Greugais: Επίκουρος, Samos mu 341 RC - An Àithne mu 270). Mac Neocles agus Querestrata, rugadh e air eilean a bhuinneadh do Bhaile na h-Àithne, ach thogadh e san Àithne fhèin. Thug Nausífanes oide do dh' Epicurus. Bha e dhen bheachd gu robh na Diathan leth-choma dhuinn, gu robh adharadh gun ciall agus gu robh an saoghal adhbharaiche agus air a dhèanamh à ataman. Thug e buaidh uabhasach fhèin làidir air Jean Calvin agus Karl Marx.
Samurai
thumb|Samurai sna [[1860s. Dealbh le Felice Beato.]]
Epicurus
Na thuirt e
Na biodh eagail ort air Dia, Na biodh eagail ort air a’ bhàs, Rud math furasda fhaighinn, Rud doirbh furasada fhulang.
Samurai
Bha Samurai (Iapanais: 侍) na seòrsa àrmann neo ridire agus uaislean oighreachail armailteach a bha ann an Iapan.
Epicurus
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Feallsanaich Greugach Roinn-seòrsa:Feallsanachd Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seann-Ghrèig
Samurai
Roinn-seòrsa:Iapan Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Alberto Lleras Camargo
B' e neach-aithris, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Coloimbia a bh’ ann an Alberto Lleras Camargo (Bogotá, 3 an t-Iuchar 1906 – ibidem, 4 am Faoilleach 1990). Bha e na cheann-suidhe na dùthcha dà thuras ann am meadhan na 20mh Linn. Phòs e aig Bertha Puga Martínez às An t-Sile ann an 1931 agus rug i ceathrar duine-cloinne dha. B’ e boireannach uabhasach cumhachdail a bh’ innte, o chionns gu robh a h-athair na dheachdaire thall san dùthaich aige. Bha Lleras Camargo anns na oghaichean le Carlos Lleras Restrepo, a bha na cheann-suidhe cuideachd, eadar 1966 agus 1970.
‘S e ball a’ Phàrtaidh Libearalaich Choloimbia a th’ ann an Lleras Camargo agus bha e an lùib poileataigs aig àrd ìre fad a bheatha. Thoisich e mar bhall-pàrlamaid ann an 1931 agus an ceann seachd bliadhna stèidhich e pàipear-naidheachd air an robh El Liberal, air sàilleabh gu robh e an lùib gluasad poileataigeach air an robh Revolución en Marcha (Gàidhlig: Ar-a-mach air an t-Slighe) agus e gu math dlùth air Alfonso López Pumarejo. B' e prìomh-amas a' phàipeir Pumarejo a thaghadh. Bha e na cheann-suidhe dà thuras, bho 1945 gu ruige 1946 (gu h-eadar-amail) nuair a leig López Pumarejo a dhreuchd agus an uair sin bho 1958 gu ruige 1962. Thug e piseach air an eaconomaidh agus dh'aontaich e an dùthaich - agus an dà phàrtaigh - an dèidh bliadhnaichean na deachdaireachd. Bhris e dàimhean dioplòmasach ri Cuba.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Earrann a' Phriair
thumb|Arnprior 'S e baile ann an Comhairle Shruighlea a tha ann an Earrann a' Phriair. Tha am baile suidhichte air an A811 mu 12 mìltean air àird an iar Ghlaschu. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 6′ 36″ Tuath agus 4° 13′ 48″ Iar.
Saskatoon
'S e am baile as motha den mhòr-roinn Saskatchewan a tha ann an Saskatoon. Tha e suidhichte ann am meadhan na mòr-roinne air bruach an Abhainn Saskatchewan.
Abhainn Gharbhain
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Gharbhain (Beurla: Water of Girvan)
Iain MacLachlainn (An Lighiche)
B' e bàrd Gàidhlig a bh' ann an Iain MacLachlainn (1804-1874) (‘An Lighiche’ no ‘An Dotair Ruadh’; Beurla: Dr John MacLachlan).
Earrann a' Phriair
Tha timcheall air 200 duine a' fuireach an seo.
Iain MacLachlainn (An Lighiche)
A Bheatha
Rugadh e ann an 1804 ann an Rathuaithe sa Mhorbhairne. Fhuair e foghlam ann an Oilthigh Ghlaschu agus dh'ionnsaich e dreuchd na dotaireachd. Bha e ag obair fad greis mar lighiche ann an Glaschu, ach a' mhòr-chuid de bheatha air ais anns a' Mhorbhairne, far an do rugadh agus thogadh e. A rèir choltais, 's e dotair gu math dìcheallach a bh' ann, air an robh spèis mhòr aig muinntir an àite. Cha robh a bheatha pearsanta furasta, ge-tà: fhuair e gealladh pòsaidh dà uair, ach chaochail gach boireannach ro na bainnsean. Bhàsaich Iain fhèin ann an Tobair Mhoire, Muile, ann an 1874.
Sgrìobh Somhairle MacGill-Eain an dàn mu a dheidhinn, "An Dotair MacLachlainn", agus nochd an dàn seo ann an leabhar Caoir Gheal Leumraich. Tha MacGill-Eain a' toirt iomradh air Iain MacLachlainn ann an aiste "The Poetry of the Clearances" (Ris a' Bhruthaich, Steòrnabhagh: Acair, 1985).
Earrann a' Phriair
A-rèir Iain Mhic an Tàilleir tha an t-ainm "Arnprior" a' ciallachadh: The prior’s portion of land.
Iain MacLachlainn (An Lighiche)
A Bhàrdachd
Sgrìobh An Lighiche MacLachlainn iomadh òran binn gaoil agus tha feadhainn air an seinn fhathast san latha an-diugh, ach a rèir MacGill-Eain, 's ann mar bhàrd nam Fuadaichean a bha e as cudromaiche.
Earrann a' Phriair
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shruighlea
Iain MacLachlainn (An Lighiche)
Ceanglaichean a-muigh
Iain MacLachlainn Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Iain MacLachlainn
Abhainn Gharbhain
Bailtean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Saskatoon
Thàinig ainm a' bhaile às a' chànan Cree bhon fhacal "misâskwatômina", ainm airson lus a tha a' fàs anns an sgìre seo. Air sgàth 's gu bheil seachd drochaidean anns a' bhaile, tha far-ainm air cuideachd: "Bridge City"
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Canada
Praia
'S e prìomh-bhaile Cape Verde a tha ann am Praia, (Portagailis: tràigh). Anns a’ bhliadhna 2005 bha 113,664 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin. Tha Praia 653km bho Dhakar (Seanagal), 763km bho Bhanjul (A' Ghaimbia) agus 1,223km bho Chonakry (Gini). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, aig 5m os cionn ìre na mara.
Tha Praia suidhichte air an eilean Santiago anns a’ Chuan Siar san taobh an iar Seanagal. 'S e seo an co-chomharran aige: 14° 55’ Tuath agus 23°31' Iar. Tha port-mara aige agus am port-adhair eadar-nàiseanta Francisco Mendes International Airport cuideachd. 'S e am baile as motha ann an Cape Verde a tha ann am Praia. 'S teas meadhan gnìomhachail le as-mhalairt cofaidh agus measan tropaigeach a th’ ann, tha gnìomhachas-iasgaich a’ dol ann cuideachd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Afraga-an-Iar Roinn-seòrsa:Bailtean
Tours
'S e baile mòr ann am meadhan na Frainge a th’ ann an Tours (IPA: tuʁ). Tha e suidhichte anns a’ cheàrn Centre agus anns an sgìre Indre-et-Loire. Rugadh an sgrìobhadair Honoré de Balzac an seo air an 20mh latha dhen Chèitean 1799.
Béal Átha hAmhnais
thumb|250px|Béal Átha hAmhnais ‘S e baile ann am Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Béal Átha hAmhnais.
Tours
Gnàth-shìde
'S e gnàth-shìde beagan aigeannach a tha ann an Tours, leis an t-uisge a’ dòrtadh air feadh na bliadhna, fad 175 làithean agus tha na geamhraidhean gu math boga oir tha Tours faisge air a’ mhuir. Bidh a’ ghaoth a’ sèideadh, mar as àbhaist, bhon iar-dheas gus an àirde an iar, is tha e gu math stoirmeil sa gheamhradh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Fhraing
Béal Átha hAmhnais
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Eastriggs
Eachdraidh
Chaidh Na Seumasaich seachd air Eastriggs air an t-seann rathad shuas gu tuath ann an 1746, an dèidh dhaibh Sasainn fhàgail, nuair a bha dìreach dà thaigh san àite. Chaidh Eastriggs a stèidheachadh leis an Riaghaltas àite falamh eadar Dòrnach agus Lowthertown ann an 1915 agus a choileanadh ann an 1918, ri linn A' Chogaidh Mhòir mar taigh-ghnìomhachais mòr, air an robh HMS Factory Gretna. Bha duilgheadasan mòra ann taobh àirneis-chogaidh is le sin chaidh mu 30,000 luchd-obrach a thoirt dhan sgìre le Ministrealachd an Dìona. Dh'fhosgladh eaglais easbaigeach a' bhaile an ceann dà bhliadhna, ann an 1917. Thaghadh an t-àite seo leis gu robh e fad air falbh bho na bailtean eile agus leis gu robh loidhne-rèile ann cuideachd, le stèisean ann an Dòrnach. Fhuair an stèisean an t-ainm ùr Eastriggs ann an 1923.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs
Abhainn Àmain
Abhainn A(l)main, Uisge A(l)main (Beurla: River Almond):
24 an t-Ògmhios
'S e 24 an t-Ògmhios an 175mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (176mh ann am bliadhna-leum). Tha 190 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Eòin Baistidh le Leonardo da Vinci]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
1822
MDCCCXXII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1820an
1359
MCCCLIX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1350an
Muileann na Buaise
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann am Muileann na Buaise.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Na h-Eileanan Tarsainn
Tha na h-Eileanan Tarsainn a' gabhail a-steach ceithir eileanan mòra. Seo iad:
Seo Rùm an t-eilean as motha a tha anns na h-eileanan seo.
Tha iad na phàirt de Loch Abar. Gus 1891 bha Canaigh, Rùm is Eilean nam Muc nam pàirt den Earra-Ghàidheal, agus bha Eige na phàirt den Siorrachd Inbhir Nis. Eadar 1891 is 1975 bha iad uile nam pàirt den Siorrachd Inbhir Nis.
Tha mòran eileanan beaga agus sgeirean timcheall air na h-Eileanan Tarsainn cuideachd. Seo feadhainn aca: thumb| Sealladh air Eige leis na beanntain Rùm air a chulaibh
Iomradh
Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh
419
Bàsan
Roinn-seòrsa:410an
1361
MCCCLXI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1360an
Muileann na Cloiche
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann am Muileann na Cloiche.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Bhacsaigh
Bhacsaidh neo Bhacsaigh (Sean Lochlannais bakkis-ey) :
Roinn-seòrsa:Eileanan na h-Alba
Cwm Gwaun
Tha am baile Cwm Gwaun ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 81.0 mi (130.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 206.4 mi (332.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 300 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 178 (59.3%); rugadh 76% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Aibidil Eabhra
Tha aibideil Eabhra air a cleachdadh airson Eabhra is Iùdais. Bha e bho thùs aibidil Aramais.
* Roinn-seòrsa:Aibidil
Camarun
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Camarun  no Camarùn. 'S e an t-ainm oifigeil Poblachd Chamarun air neo anns na cànain oifigeil: Beurla: Republic of Cameroon, Fraingis: République du Cameroun.
Is e Paul Biya am Prìomhaire agus is e Ephraïm Inoni am prìomh-mhinistear.
Is dòcha gun thàinig an t-ainm Camarun bhon fhacal Camer Ayoun bho àm na Phoenician. Tha e a’ ciallachadh: Carbad an Dhia.
Cruinn-eòlas
Tha crìochan aice san ear leis a' Phoblachd Mheadhan Afraga, san ear-thuath leis an t-Siad, san iar le Nìgeiria agus sa deas le Gini Mheadhan-Chriosach, le Gabon 's le Poblachd na Congo. Tha iomall-fairge a' ruith 400 km a dh'fhaide ris a' Chuain Siar.
Is e Yaoundé prìomh-bhaile Chamarun.
Cànain na Dùthcha
Tha dà chànan oifigeil san dùthaich, Beurla agus Fraingis, ach 's e Fraingis a th' aig a' mhòr-chuid.
Ceanglaichean a-muigh
thumb|left|Taigh Njem ann an Camarun
thumb|left|[[Beinn-theine|Beinn-teine faisg air Rhumsiki, Camarun]]
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Meadhan Afraga
Linne Ratharsaireach
Is e a tha anns An Linne Ratharsaireach an slighe-mara eadar Eilean Ratharsair agus An t-Eilean Sgitheanach.
Cleachdar An Linne Ratharsair le stiomairean air an slighe eadar Caol Loch Aillse agus Steornabhagh, cha teid na luingean seo tro Caolais Sgalpaigh aig a beul deasachd co dhiubh, ach eadar Ratharsair agus Sgalpaigh agus an uairsin le rathad na Linne Chròlaigeach don Chaol.
Roger Ebert
thumb|right|Roger Ebert (1970)
Linne Ratharsaireach
Tha an aite bu chumhang 's an linne seo eadar Clachan (air Ratharsaigh) agus Dun an Aisling air an taobh Sgitheanaich.
Roinn-seòrsa:Linntean na h-Alba
Roger Ebert
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Aimeireaganach
Comhairle nan Eilean Siar
'S e comhairle ionadail a tha ann an Comhairle nan Eilean Siar a tha a' dèiligeadh leis na h-Eileanan Siar.
Eachdraidh
Chaidh Comhairle nan Eilean a chruthachadh ann an 1975 leis an Achd Riaghaltais Ionadail (Alba) 1973 as dèidh ath-òrdachadh air riaghladh ionadail agus nàiseanta a bha a' toirt na h-Eileanan an Iar gu lèir fon aon riaghladh. Fon an t-seann structair anns na h-eileanan bha naoi comhairlean ionadail le cumhachdan eadar-dhealaichte sna h-eileanan. B' iad Siorrachd Inbhir Nis agus na comhairlean sgìreil a bha a' stiùireadh ghnothaichean anns na Hearadh, Uibhist a Tuath, Beinn na Faoghla, Uibhist a Deas, agus am Barraigh. Bha Siorrachd Rois is Chrombaidh, Comhairle Sgìreil Leòdhais agus Comhairle Baile Steòrnabhaigh a' riochdachadh chùisean ann an Leòdhas. Ri linn na bha ri dhèanamh bha 1974 mar bhliadhna uallachaidh airson an dreach ùr a bha seo a thoirt gu bith.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Comhairlean na h-Alba
1544
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1544 (MDXLIV).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1540an
Santiago de Veraguas
‘S e prìomh-bhaile na roinne Veraguas ann am Panama a th’ ann an Santiago de Veraguas, neo gu sìmplidh Santiago. Tha am baile suidhichte ann am meadhan na dùthcha. ‘S e fear dhe na bailtean as sine ann am Panama.
Daoine Ainmeil
Rugadh José de Obaldía an seo ann an 1806.
Roinn-seòrsa:Panama Roinn-seòrsa:Bailtean
Rapunsail
Tha Rapunsail 'na h-ùirsgeul sa' chruinneachadh cruinn leis na Bràithrean Grimm, agus air fhoillseachadh a' chiad àm sa' bhliadhna 1812 cho cuid de Ùirsgeulan nam Bràithrean Grimm.
Gnìomhadh
Aig a' cluinntinn na faclan seo, shuaineadh Rapunsail a gruag fhada mun cuairt na cromaig a shuidh ri taobh na h-uinneige, 's leigeadh i i tuiteam sìos ris a' bhan-draoidh, a dhìricheadh suas ri Rapunsail.
Aon là mharcaich prionnsa tron choille 's chuala e Rapunsail a' seinn bhon turaid. Fo gheasaibh le a ghuth speurach, leis an aonranachd dhen t-seòrsa anna, chaidh e a lorgadh an rìbhinn 's lorg e an turaid, ach cha robh ann doras a' dol a-staigh. Thill e gu tric, a' cluinntinn rithe seinn, is aon là chunnaic e a' bhan-draoidh a' tadhal, mar sin ag ionnsachadh ciamar a ruigheachd Rapunsail. Nuair dh'fhàg a' bhan-draoidh, ghairm e ri Rapunsail a' leigeil a gruag sìos, is dhìrich e suas, chuir e eòlas oirre, 's fa dheòidh dh'iarr e ga pòsadh 's chòrd rithe.
Còmhla dhealbh iad dòigh dhi a theicheadh bhon turaid: thigeadh e 'san fheasgair (mar sin a' seachnach a' bhan-draoidh a thadhal fad an là), is beirsinn sìoda dhi, a dh'fhigheadh Rapunsail beag air bheag a-steach do àradh. Ach mus bh' an àradh iomlan, nochd Rapunsail a càirdeas leis a' phrionnsa gu gòrach, nuair (ann an tiotan de neo-chuimhne) dh'fhaighnich i a' bhan-draoidh aon là carson a bha nas fhurasta a tharrang an prionnsa suas an àite i. 'San sgeul tùsail nam Bràithrean Grimm, dh'fhoillsich Rapunsail a suirghe leis a' phrionnsa 'nuair thuirt i (gu neo-chiontach) ri a muime gun robh a casag mhòr a' fàs nas teanna mun cuairt a meadhan. Feargach, gheàrr a' bhan-draoidh goirid a' ghruag dhualach Rapunsail 's dhìobair i i dhan fhàsach a shaothrachadh rithe fhèin.
Fad na h-ùine fada, chaidh e air seachran tron fhàsach, gus an chuala e mu dheireadh thall aon là an guth Rapunsail a' seinn agus lorg e i. Nuair thuit iad a-steach dham ghàirdeanan a chèile, dh'aisig a deòir a lèirsinn, is stiùir i ri a rìoghachd, far an dh'fhuirich iad sona fad an làithean.
Mìneachadh
Cho leis na leughaidhean eile ann an beul-aithris, tha mòran chiallan comasach.
Ag ithe biadh os-nàdarrach, 's tric gum cuir sin neach ann am cumhachd os-nàdarrach (coltaichibh Persephone agus an gràn-ubhal, an sgeul timcheall Circe, agus mòran ùirsgeulan Ceilteach), agus ann an iomlaid air cho mòran rapunsail a dh'iarr a bhean, lorg an fear fhèin an dàn a thoirt an leanabh suas, nuair rugadh i. Nuair thàinig a' bhean ris a' cheann-aimsir, nochd a' bhan-draoidh agus ghabh i a' bhìodag air falbh, ga h-ainmeachadh Rapunsail.
Chinn Rapunsail a-steach do duine-cloinne àlainn, a' chaileag nas maisiche 'san sgeul seo sònraichte, agus fhuair i a h-àrach ann an iomallachas sòghail ach dìonach, dùinte 'san dòigh nam boireannaich uasal na Roinn-Eòrpa anns Na Linntean Meadhanach agus 'san Linn an Ath-bheòthachaidh. Cha robh olc gu fìor a' bhan-draoidh, cho mòr ri h-uabhasach seann-nòsach. Chreid i, mar creididh mòran dhaoine fhathast, gur urrainn do na deagh-bheartan na h-òigheachd air chur còmhla le neo-chiontachd gu lèir aineolach a bhith. (Coltaich Prospero agus a nighean Miranda anns An Doineann le Shakespeare) Nuair ràinig Rapunsail dà bliadhna dheug a dh'aois, (agus mar sin aig an tiotan na aoise-leannanachd) bha i glaste aig a' bhàrr de turaid aonranach domhan sa' choille, a mhuime a' dùnadh den dorais.
An ath-bhualadh Rapunsail aig an fhaicinn a' phrionnsa- cha robh e eu-coltach mar aithris Mhiranda: "Oh brave new world! that has such people in it!" ("A shaoghail ùr treun! Gu bheil muinntir dhen t-seòrsa aige!")
'Sna dualchasan far an gheàrr mnathan am gruag nuair pòsaidh iad, bha gruag fhada 'na samhladh na h-òigheachd. 'San ùirsgeul Bhean-uasal Godiva, tha a' ghruag fhada Ghodiva 'na samhladh a geamnachd. Mar sin, ghabh a' bhan-draoidh deamhais agus gheàrr i na cleachdagan Rapunsail. Gu h-ùidheil, 'san sgeul tùsail nan Bràithrean Grimm, cha robh an càirdeas Rapunsail leis a' phrionnsa air lorgadh a-mach tro a bruadar de a leannan, ach an àite tron fhìrinn a dh'fhàs i leatrom leis a' phrionnsa.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bràithrean Grimm Roinn-seòrsa:Ùirsgeulan
Tyllgoed
Tha am baile Tyllgoed ann an Caerdydd, a' Chuimrigh. Tha e 2.9 mi (4.6 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 133.9 mi (215.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 12437 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1221 (9.8%); rugadh 88% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerdydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Fairwater
421
Bàsan
Roinn-seòrsa:420an
Eilean Bàn
Eilean Bàn:
Roinn-seòrsa:Eileanan na h-Alba
1360
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1360 (MCCCLX).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1360an
Liosta nam beathach
Teamplaid:Beathach
Òrdugh Hirudinea (Lamarck, 1818)
=== Clas Polychaeta (Grube, 1850) ===
Teaghlach Apidae (Beurla: bumble bees, euglossines, honey bees, stingless bees)
Seillean, Beach, Beach-eòlais, Cràin-sheillean, Seillean-obrach, Seillean-sgip, Teillean
Òrdugh Orthoptera (Beurla: grasshoppers, crickets, cave crickets, Jerusalem crickets, katydids , weta, lubber, Acrida, locusts )
(Duitsis: krekels, sprinkhanen, rechtvleugeligen) (Fraingis: criquet-locustes, locustes, orthoptères, sauterelles) (Gearmailtis: Springschrecken) (Portagailis: gafanhoto, grilo) (Ruisis: Прямокрылые) (Suainis: hopprätvingar) (Ungairis: Прямокрилі)
Teaghlach Acrididae (MacLeay, 1819) (Beurla: Short-horned grasshoppers)
(Duitsis: Veldsprinkhanen) (Gearmailtis: Feldheuschrecken) (Suainis: Markgräshoppor)
=
Teaghlach Gryllidae (Beurla: true crickets) (Gearmailtis: Grillen) (Māori: areinga) (Sìnis: 蟋蟀科)
Teaghlach Gryllotalpidae (Beurla: mole crickets) (Gearmailtis: Maulwurfsgrillen)
Teaghlach Mogoplistidae (Beurla: scaly crickets) (Sìnis: 癞蟋科)
Teaghlach Myrmecophilidae (Beurla: ant-loving crickets)
Teaghlach Prophalangopsidae (Beurla: hump-winged grigs, hump-winged crickets, primitive katydids) (Sìnis: 鸣螽科)
Teaghlach Pyrgomorphidae (Beurla: gaudy grasshoppers)
Teaghlach Schizodactylidae (Beurla: splay-footed crickets, dune crickets)
Dùn Phàrlain agus Fìobh an Iar (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an Dùn Phàrlain agus Fìobh an Iar (Beurla: Dunfermline and West Fife).
Liosta nam beathach
Òrdugh Apodiformes (Beurla: swifts (Apodidae), tree swifts (Hemiprocnidae), hummingbirds (Trochilidae))
Drannd-eun (Beurla: hummingbird)
Teaghlach Muc (Suidae) (Beurla: pigs)
(Beurla: porcine
Dùn Phàrlain agus Fìobh an Iar (sgìre Phàrlamaid Westminster)
Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o phàirtean de Fhìobha a bha sna seann sgìrean Dùn Phàrlain an Iar agus Dùn Phàrlain an Ear.
Saalfeld/Saale
Eachdraidh
Chaidh Saalfeld/Saale a chlàradh airson a’ chiad turais ann an 899. Bha am baile fo smachd Ezzo von Lotheringen bho 1012 gus a leig a nighean e dhan eaglais ann an 1056, fo chùram Easbaigeachd Köln. Thogadh Abaid ann an 1071 a chaidh a mhilleadh ri linn an Ath-leasachaidh ann an 1526. Thug an teaghlach uasal Schwarzburg seilbh air Saalfeld ann an 1208, ga chumail gu ruige 1359, nuair a thug an teaghlach Wettin thairis air, ga chumail gu ruige Ar-a-mach na Gearmailt ann an 1918. Fhuair Saalfeld còirichean a thaobh chìsean, mhalairt agus mhargaidhean ann an 1208, chaidh Talla a' Bhaile a thogail ann an 1359, ballachan-dìona ann an 1363, drochaid tarsainn na Saale ann an 1373 agus Taigh-cùirte ann an 1452. Thogadh Abaid eile ann an 1250, a mhair gu ruige 1534. An dèidh an Ath-Leasachaidh bha suidheachadh a' bhaile gu math cugallach agus dhèidheadh e bho theaghlach uasal gu teaghlach uasal fad còrr is ceud bliadhna: bha e fo smachd Sagsainn-Weimar bho 1572 gu ruige 1603, Sagsainn-Altenburg gu ruige 1673 agus, mu dheireadh thall, Diùcachd Sagsainn-Coburg-Saalfeld ann an 1673. B' e prìomh-bhaile na Diùcachd sin a bh' ann bho 1699 gu ruige 1735. Rinn teine droch mhilleadh air Saalfeld ann an 1517. Thug cath mòr àite an seo ann an 1806, nuair a chuir 14,000 saighdear às An Fhraing ruaig air 9,000 às A' Phruis. An dèidh cogaidhean Ar-a-mach na Frainge, thoisich malairt a' fàs na bu treasa agus na bu treasa ri linn Tionndadh Gnìomhachais fad an 19mh Linn. B' e gearrastan Arm na Gearmailt a bh' ann Saalfeld bho 1936 gu ruige 1945. Chaidh Iùdhaich a' bhaile a mharbhadh uile gu lèir ri linn an darna Cogaidh, a bharrachd air 571 duine a chaidh a sheasgachadh an aghaidh an toil cuideachd. Air 9 an Giblean 1945, chaidh 208 duine a mharbhadh ann am bombaireachd.
Dùn Phàrlain agus Fìobh an Iar (sgìre Phàrlamaid Westminster)
Tha Ros Fhìobha, Dùn Phàrlain, Inbhir Chèitinn agus Port na Bànrighinn a Tuath anns an sgìre seo. Tha i ann an crìch ri Cair Chaladain agus Cowdenbeath agus Ochail agus Siorrachd Pheairt a Deas.
Saalfeld/Saale
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Liosta nam beathach
Teaghlach Equidae (Beurla: horses)
(Beurla: equine)
Òrdugh Osmeriformes (Beurla: smelts, galaxiids)
==== Òrdugh Perciformes (Beurla: 40% of all fish including anabantids, basses, betas, cichlids, goby, gouramis, mackerels, perches, scats, sunfish, tunas, whitings, wrasses) ====
Iomradh
*
Dùn Phàrlain agus Fìobh an Iar (sgìre Phàrlamaid Westminster)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Fìobha
Teaghlach
Ma shireas sibh "teaghlach" ann an bith-eòlas, faic Teaghlach (bith-eòlas).
right|300px
'S e buidheann dhaoine a tha a' fuireach còmhla no aig a tha ceanglaichean fala a tha ann an teaghlach.
Seòrsaichean theaghlaichean
Tha trì seòrsaichean teaghlaich ann: teaghlach niùclasach, teaghlach leudaichte agus teaghlach le pàrant singilte.
Tha teaghlach niùclasach a' ciallachadh athair, màthair agus aon no tuilleadh phàistean, bràthair agus piuthar  a' fuireach còmhla. Tha teaghlach leudaichte a' ciallachadh athair, màthair, clann, seann-phàrantan, uncailean, antaidhean, co-oghaichean agus mar sin sìos. Faodaidh iad uile fuireach còmhla, ach am bitheantas chan eil ach an teaghlach niùclasach a' fuireach anns an aon àite, agus tha an teaghlach leudaichte nas sgaoilte. Tha teaghlach le pàrant singilte fear far a bheil dìreach aon de na phàrantan a' fuireach còmhla leis a' chlann.
Zug (Kanton)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eilbheise
Teaghlach
Buill Teaghlaich
Roinn-seòrsa:Cultar
422
Bàsan
Roinn-seòrsa:420an
Don Keefer
'S e actair à Pennsylvania sna Stàitean Aonaichte a tha ann an Don Keefer neo Donald H. "Don" Keefer (Highspire, 18 an Lùnasdal 1919 - 7 an t-Sultain 2014).
Iomraidhean
Keefer, Don Keefer, Don
Ermenonville
'S e baile beag ann an ceann a tuath na Frainge a th’ ann an Ermenonville. Tha e suidhichte aig 101m os cionn ìre na mara, anns an sgìre (Fraingis: Département) Oise anns an roinn (Fraingis: Région) Picardie, dìreach 40km air falbh bho Pharis, prìomh-bhaile na dùthcha, agus 169km bho Lille. Tha 949 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaochail am feallsanaiche Eilbheiseach Jean-Jacques Rousseau an seo ann an 1778.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Fhraing
1823
MDCCCXXIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1820an
Abhainn Àmain, Siorrachd Pheairt
Is docha tha sibh a' lorg Abhainn Àmain, Lodainn an Iar
Calgary
'S e am baile as motha den mhòr-roinn Alberta a tha ann an  Calgarraidh  (IPA: /ˈkælgəriː/). Tha e suidhichte san àirde a deas na mòr-roinne, mu 80 cilemeatair air falbh bho na Beanntainn Creagach. Anns a' bhliadhna 1876 bha dùn ann leis an ainm: Fort Calgary. Chuir Colonel James Farquharson Macleod an t-ainm ris an dùn a-rèir Calgary ann am Muile.
Abhainn Àmain, Siorrachd Pheairt
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Àmain (Beurla: River Almond). Tha e a' sruthadh tro Gleann Àmain.
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Calgary
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Canada
Sully Prudhomme
B' e René-François-Armand (Sully) Prudhomme bàrd às an Fhraing. Rugadh e ann am Paris ann an 1839 agus chaochail e ann an Châtenay-Malabry, faisg air Paris, ann an 1907. Bu esan a' chiad sgrìobhadair agus feallsanaiche a bhuannaich, anns a' bhliadhna 1901, an Duais Nobel ann an Litreachas.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Frangach
Muine Glas
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann am Muine Glas.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
630
Bàsan
Roinn-seòrsa:630an
An Mullach Bán
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann An Mullach Bán.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
9 am Faoilleach
'S e 9 am Faoilleach an naoidheamh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 356 latha (357 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
1362
MCCCLXII
Eilean Glas
Eilean Glas:
1362
Bàsan
Roinn-seòrsa:1360an
Eilean Glas
'S iomadh eileanan air a bheil an t-ainm Glas Eilean me:
Roinn-seòrsa:Eileanan na h-Alba
Donald Trump
Is e fear-seilbh agus fear-leasachaidh Ameireagach a tha ann an Donald John Trump (Eabhraig Nuadh, 14 an t-Ògmhios 1946).
Eachdraidh phearsanta
B' ann às a' Ghearmailt a bha pàrantan athar agus b' ann à Tong, Leòdhas a bha a mhàthair. Thogadh ise ann an croit agus bha Gàidhlig bho thùs aice. Thàinig i do na Stàitean Aonaichte nuair a bha i ochd bliadhna deug a dh'aois agus bha i ag obair mar shearbhanta-bùird ann an stàit Nuadh Eabhraic.
Bean nan gillean-tòine
Am measg nam comann co-ghnèitheach, tha bean nan gillean-tòine 'na bean a tha 'còrdadh rithe am buidheann is an càirdeas de luchd bhon chomann neo-comhair-mhainnach, agus gu h-àraidh an càirdeas de fir cho-sheòrsach. Mar as trice, tha i comhair-mhiannach, ach b'urrainn dhi leasbach no dà-ghnèitheach a bhith cuideachd; 's e a' chuid as cudthromaiche gum bi i càirdeil le fir cho-sheòrsach is cha bhi aice ri mu rudan mar sàrachadh drùiseach a ghabhail iomagain.
Donald Trump
Eachdraidh phearsanta
Tha Melanie Trump na threasamh bhean. Tha triùir bhalach is dithis nigheanan aige.
Bean nan gillean-tòine
'S urrainn dhan fhacal 'na bheum a bhith, ach 's urrainn dha bràiste na pròise 'bhith cuideachd, a' crochadh air cò a chleachdas e; am measg dhiubh fhèin, 's e mear is dlùth.
Roinn-seòrsa:Truaill-chainnt Roinn-seòrsa:LCDT
Donald Trump
Eachdraidh phearsanta
Tha Trump an sàs ann am mòran chompanaidhean, mar eisimpleir "Trump Hotels" agus casinothan. Bhristidh an gnothaichean aige sia àm eadar 1991 is 2009. Thuirt Trump ann an 2011, "I do play with the bankruptcy laws – they're very good for me."
Thuirt e cuideachd gun do rinn an IRS modh-sgrùdadh dha chìsean a h-uile bliadhna o choinn dà bhliadhna deug agus, "I fight very hard to pay as little tax as possible." Tha Trump a' diùltadh a chìsean fhuasgail, oir a tha an IRS modh-sgrùdadh a dhèanamh a aghaidh. Dh'fhuasgail a h-uile tagraiche cinn-suidhe nan Stàitean Aonaichte o choinn 1976.
Bha fanaid Trump air fear-naidheachd ciorramach Serge Kovaleski agus seanadair John McCain anns na naidheachdan Aimeireagach. Bha McCain na phaidhleat anns an Cogadh Bhiet-Nam agus leònadh e ann an tubaist; bha e na chiomach còig bliadhna fo chreòtachd ùghdarras Bhiet-Nam a Tuath. Thuirt Trump, "'S fheàrr leam duine nach do ghlacadh a-riamh."
Trump mar fear-poileataigs
Sheas Trump airson taghadh mar ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte ann an 2012, ach chiall e anns a' chiad thaghadh.
Air 20 am Faoilleach 2017, rinn e òrdan toirmisg innteirte daoine às seachd dùthaich Muslamach: Ioràc, Ioràn, Libia, Somàlia, Sudan, Siria agus Iemen. Bhòt Taigh nan Riochdairean airson impeachment an aghaidh ann an 2019.
Chaill e taghadh a' chinn-suidhe ann an 2020 is ann an 2021 thug e misneachd do luchd-taic a thug ionnsaigh air togalach a' Chapitol, far a bheil Pàrlamaid nan Stàitean Aonaichte is i a' dearbhadh gum bi Joe Biden an t-ath-cheann-suidhe. Chaochail ceathrar anns an fhòirneart agus aonar eile an dèidh sin. Chaidh Mgr Trump a thoirmeasg bho Twitter.
Trump ann an litreachas agus ceòl
Rinn Mànran, còmhlan-ciùil folk-ròc Ghàidhlig is Bheurla, òran dà-chànanach mu a dheidhinn, "An Dà Là."
Rinn Joseph Charles McKenzie dàn a mholaidh gu snòdarsaich "the Domhnall, the best of MacLeod!" Tha an dàn ag spreigeadh a nàimhdean do a h-uile rud air a shon a dhubh-chàineadh Trump fhèin, mar eisimpleir dòlas luchd-imriche agus fèinealachd. Tha McKenzie na bhàrd ainmeil Aimeireagach is na bhall Society of Classical Poets.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Mullach Buí
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Mullach Buí.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Ceartas
'S e buidheann strì a th' ann an Ceartas a chaidh cur air bhonn ann an 1981 a chleachd innleachdan neo-fhòirneartach ann an iomairt airson na Gàidhlig agus airson chòraichean do luchd-labhairt na Gàidhlig. Pheant iad soidhneachan-rathaid, a' cur às dhe na h-ainmean-àite Beurla neo a' cur ainmean-àite Gàidhlig ris a' Bheurla, agus pheant iad sluagh-ghairmean air an rathad mar Ceartas airson na Gàidhlig. Chaidh Iain Mac an Tàilleir a chur an grèim agus fo chasaid mar bhall dhen bhuidhinn, ged nach deach a dhìteadh anns a' chùirt aig a' cheann thall. Anns a' chùirt, dh'fheuch Mac an Tàilleir ri Gàidhlig a labhairt ach chaidh casg a chur air. Ann an 2009, thòisich sticearan Ceartas a nochdadh air feadh na h-Alba a-rithist.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Gàidhlig
Loch a' Ghille Reamhra
thumb|Sealladh air Loch a' Ghille Reamhra
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch a' Ghille Reamhra. Tha e suidhichte ann am meadhan an eilean Rùm.
Tha an loch seo cho mòr ri 0.9 ha (2.2 acair). 'S e 0.4 km (0.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 167 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 268 m (879 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2.9 km (1.8 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach à Loch a' Ghille Reamhra tro Abhainn Monadh Mhiltich.
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch a' Ghille Reamhra agus chan eil ach slighe coiseachd a' dol seachad air an loch seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Rùm
Rathad Iarainn nan Eilean
thumb|right|250px|Drochaid-slighe [[Gleann Fhionghain|Ghleann Fhionghain air an loidhne gu Malaig]]
Is e Rathad-iarainn nan Eilean no Loidhne-réile Taobh Siar na Gàidhealtachd (Beurla: West Highland Line) a theirear ris an rathad-iarainn a tha a’ ceangal port iasgaich Malaig (air an Linne Shléiteach mu choinneimh an Eilein Sgitheanaich) ri baile mór Ghlaschu. Ma chuirear am pìos bhon Chrìon Làraich gu ruige an Òbain sa chunntas, tha faid 331km ann uile gu léir. Gu h-oifigeil, theirear “The West Highland Railway” ris a’ chiad phìos bho Ghobhalach-réile Chreag an Dobhrain gu ruige An Gearasdan, agus “The Mallaig Extension Railway” ris a’ phìos bhon Ghearasdan gu ruige Malaig. Thogadh an dà loidhne seo leis an North British Railway. Chaidh an loidhne eadar Creag an Dobhrain agus An Gearasdan fhosgladh ann an 1894. Chaidh an loidhne seo a bhòtadh ’na “turas réile as fhearr san domhan” le luchd-leughaidh na h-iris Wanderlust sa bhliadhna 2009 agus a-rithist ann an 2010.
Anns a' chiad dol a-mach bha an cuid bu mhotha de na stèiseanan air an loidhne chun a' Ghearasdan sònraichte le àrd-làran inniseachd agus togalaichean an nós airidh Helbhitia.
B' e Rabairt Mac Albainn am prìomh chunnradair air na h-obraichean de Rathad-Iarainn a Mhalaig agus is ann air an rathad-iarainn sin a chaidh concrait mòr a chleachdadh mar phrìomh stuth-innlichidh nan drochaidean agus obraichean eile airson a chiad turas ann am Breatainn. Tha an tìr ana-dhoirbh airson rathaid-iarainn eadar an Gearasdan is Malaig mar a tha na feartan de 11 trannsaichean-talmhainn an astar 40 miltean agus claon-bhord riaghaltachd de 1 an 40 nan dearbhadh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Giùlan na h-Alba
Loch Leitir Easaidh
thumb|Loch Leitir Easaidh
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Leitir Easaidh neo Letteressie. Tha e suidhichte dìreach san àird an iar air Loch Asainte ann an Asaint.
Tha an loch mu leth-mhìle (0,8 km) a dh'fhad agus tha an leud aige beagan nas lugha na 700 slat aig an àite as leathainne. San farsaingeachd tha e mu 230 slat a leud. Tha Loch Leitir Easaidh cho mòr ri 62 acair agus tha an àrainn drèanaidh aige cho mòr ri gu bhith 2 2/3  mìle ceàrnagach. 'S e 20 troigh (6,1 m) an domhainneachd mheadhanach aige le 70 troigh (21 m) aig an àite as doimhne. Tha bàrr uisge an locha mu 217 troigh (66 m) os cionn na mara. Thèid an loch a lìonadh le uisge bho Loch Bad a' Chigean is Loch na h-Innse Fraoich. Sruthaidh an t-uisge a-mach à Loch Leitir Easaidh chun an ear ann an Loch Asainte tro abhainn ghoirid a bhios dìreach cuid slatan a dh'fhad.
Dòmhnall MacFhionghain (ollamh Ceiltis)
B’ e sgoilear Ceiltis, sgrìobhadair Gàidhlig, agus cruinneachair de leabhraichean Gàidhlig a bha ann an Dòmhnall MacFhionghain (18 an Giblean 1839 – 25 an Dùbhlachd 1914) (Beurla: Donald MacKinnon). Rugadh e ann an Colbhasa, agus b' esan a’ chiad proifeasair Ceiltis ann an Alba air fad. Bha e ’na phroifeasair de Celtic languages, literature, history and antiquities aig Oilthigh Dhùn Éideann bho 1882 gus an do bhàsaich e ann an 1914. Ann an 2016, dh’fhoillsich Oilthigh Dhùn Èideann air-loidhne a h-uile gin de chòrr air 1,200 leabhar a chruinnich Dòmhnall MacFhionghain.
Grenoble
'S e baile mòr ann am meadhan na Frainge a th' ann an Grenoble. Tha e suidhichte anns a’ cheàrn Rhône-Alpes agus anns an sgìre Isère, faisg air beanntan nan Alpes. Rugadh an sgrìobhadair Stendhal an seo air an 23mh latha dhen Fhaoilleach 1783. B' ann ann an Grenoble 's a bha Oilthigh Stendhal bho 1970 gu ruige 2016.
Dòmhnall MacFhionghain (ollamh Ceiltis)
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig MacFhionghain, Dòmhnall MacFhionghain, Dòmhnall
Co-ionnannachd comais-cheannachd
'Se taisbeanair eaconomach a th’ann an Co-ionnannachd comais-cheannachd (CCC).
Grenoble
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Fhraing
Loch Leitir Easaidh
Thàinig ainm an locha bho eas a tha suidhichte aig ceann an iar an locha.
Co-ionnannachd comais-cheannachd
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Eaconomachd
Loch Leitir Easaidh
Tha cas-cheum ann timcheall air Loch Leitir Easaidh is Loch na h-Innse Fraoich a bhios rèidh agus freagarrach do dhaoine ann an cathair-chuibhle.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Asaint
Abhainn Àmain, Lodainn an Iar
Saoil a bheil thu a' lorg Abhainn Àmain, Siorrachd Pheairt?
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Àmain (Beurla: River Almond) ann an Lodainn an Iar. Tha e a' sruthadh gu Linne Foirthe.
Bailtean
Tha Canàl an Aonaidh a' dol thairis.
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Sìldeag
’S e baile ann an Siorrachd Rois an Iar a tha ann an Sìldeag (Beurla: Shieldaig no Sheildaig). Thàinig an t-ainm bhon ainm Lochlannais "Síld-vík" a tha a' ciallachadh bàgh sgadain.