cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Meanbh-chuileag
Buaidh na h-aimsire is shealgairean
Tha teòirig ann a tha ag ràdh gun robh àireamh nam meanbh-chuileagan fada nas lugha nuair a bha Alba còmhdaichte le craobhan fhathast is uiread an uisge san talamh nas ìsle agus gum mìnicheadh seo gainnead de bheathaichean a dh'itheas meanbh-chuileagan gu sònraichte. Chan ith ialtagan agus eòin mar cheileirichean (Phylloscopus spp.) agus ainleagan-dubha (Apus apus) ach àireamh bheag dhiubh agus ged a ghlacas driùchdan (genus Drosera) agus am mòthan (Pinguicula vulgaris) meanbh-chuileagan, chan eil buaidh fhollaiseach aca uile air an àireamh-se.
Dìon
Tha ola eucalyptus 'ga cleachdadh mar dhìon on mheabh-chuileag.
A bharrachd air sin, tha buaidh air stuthan a tha fàileadh dhiubh a sgaoileas 1-octen-3-ol no co-thàthaidhean phenol eile no acetone agus CO2. Feumaidh co-dhiù 200ml/mion de CO2 a bhith 'gan sgaoileadh mus bi buaidh agus 's iad ribean fàilidh a sgaoileas 1-Octen-3-ol, fual bà agus CO2 no acetone, fual bà agus CO2 an fheadhainn as èifeachdaiche.
Ann an cultar is cànan
Tha ìomhaigheag na meanbh-chuileige a' nochdadh gu tric ann an cultar is cànan eadar Èirinn is Alba.
Ainmean-àite
Tha aon àite ann an Alba a tha air ainmeachadh air a' mheanbh-chuileag sa Ghàidhlig fhèin, Camas nam Meanbh-chuileag, tuath air Àird Lusa air Diùra agus a-rèir beul-aithris, chaidh cuideigin a cheangal ri post ann airson 's gun itheadh na meanbh-chuileagan gu bàs e no i.
Sa chorr dhen dùthcha, tha grunn ainmean-àite Beurla a tha a' toirt iomradh orra mar Midge Hall on t-Seann-Bheurla mycg +  halh "oisean mheanbh-chuileagan" ann an Lancashire, Midgham (on t-Seann-Bheurla mycg + hām "tuineachadh mheanbh-chuileagan") ann an Berkshire agus Midgley (on t-Seann-Bheurla mycg + lēah "coille mheanbh-chuileagan) ann an Yorkshire.
Aol
B’e aol pùdar geal air a chleachdadh ann a bhith a’ dèanamh seumant neo airson talamh a thorachadh
Meanbh-chuileag
Ainmean-àite
Ann an Èirinn, Gleann na Míoltóige ann an Ros Comáin agus Tamhnaigh na Míoltóige ("tamhnach na meanbh-chuileige") ann am Maigh Eo a' toirt iomradh orra.
Aol
Roinn-seòrsa:Ceimigeachd
Meanbh-chuileag
Beul-aithris is gnàthasan-cainnt
Tha iad cuideachd a' nochdadh ann an grunn ghnàthasan-cainnte, mar is trice a' riochdachadh rudeigin a tha uamhasach fhèin pailt no beag:
Tha amaladh-cainnte ann, Seachd tursan gun a dhol air iomrall timcheall earball mheanbh-chuileige - feumaidh tu a chanail seachd uairean ann an aon anail.
Tha am facal ga chleachdadh gu tric san àireamh shingilte sa Ghàidhlig, ged a tha na milleanan dhiubh ann, m.e. tha a' chuileag dona a-nochd, coltach ri tha am buntàta math am bliadhna.
Bàrdachd
Tha iad a' nochdadh ann am bàrdachd air uairibh, can sa phìos tràth seo le Donnchadh Bàn air a bheil Òran an t-Samhraidh: Bidh am minnein ùrar meanbh-bhallach, Gnos tioram air a ghnùis bu sgeinmeile; Gu mireanach, lùghor, anmadail, Ri slinnean na h-earb an guailleachan. Bu chlis feadh phreas mu anmoch iad, Gu tric fo iochd nam meanbh-chuileag, Gu sgrìdeil, gibeach, gearr-mhàsach, An sliochd d' an ainm na ruadhagan.
Sgrìobh Dubhghlas de hÍde dàn ann an Gaeilge mu dhamhan-allaidh agus meanbh-chuileag san 19mh linn a tha gu math ainmeil ann an Èirinn:
San Albais
Tha lus, am mìn-fheur (Holcus lanatus), ainmichte orra cuideachd: midge grass.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Meanbh-fhrìdean
7 an t-Iuchar
'S e 7 an t-Iuchar an 188mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (189mh ann am bliadhna-leum). Tha 177 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|140px|Arthur Conan Doyle
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Libia
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Libia. Tha e suidhichte air a’ Mhuir Meadhan-thìreach. Tha a’ mhòrchuid den dùthaich na fhàsach Sahara. Tha crìochan aice san ear leis an Èipheit, san ear-dheas le Sudàn, sa deas leis an t-Siad agus Nìgeir agus san iar le Algeria agus Tuinisia. Tha Tripoli na phrìomh-bhaile. 'S e an ceathramh dùthaich as motha ann an Afraga a tha ann an Libia. Bho 1969 gu ruige 2011 bha an dùthaich fo bhuaidh Mhuammar al-Gaddafi.
Eachdraidh
Bha taobh tuath Libia na phàirt Impireachd nan Otomanach ro 1922, leis gun do cheannsaich Süleyman I an sgìre.
Iomraidhean
left|thumb|220px|Cairt: Libia thumb|left|220px|[[Fàsach ann an Libia]]
1840
thumbnail|180px|[[Auguste Rodin]] 'S e bliadhna-leum a bha ann an 1840 (MDCCCXL).
Libia
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Afraga a Tuath
1840
Bàsan
Roinn-seòrsa:1840an
Rósa Björk Brynjólfsdóttir
'S e neach-poileataigs à Innis Tìle 's a th' ann an Rósa Björk Brynjólfsdóttir. Rugadh i air 9 an Gearran 1975 ann an Hafnarfjörður. Tha ise na ball Vinstrihreyfingin - grænt framboð, an dara fòrsa poileataigeach as motha san Alþingi, agus a tha san riaghaltas ann an co-bhann  còmhla ri Sjálfstæðisflokkurinn agus Framsóknarflokkurinn. Fhuair i a cuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík, Oilthigh Stendhal san Fhraing agus Oilthigh Innis Tìle (Innis-Tìlis: Háskóli Íslands). Bha i na neach-aithris le Al Jazeera, TF1, BBC, CBC, NRK, France 24 Stöð 2 agus RÚV roimhe. Chuir i seachad bliadhnaichean a' fuireach thall thairis ann am Paris agus Grenoble. Bha an duine aice - Kristján Guy Burgess - na iar-mhinistear fo Ossur Skarphéðinsson.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Poileataigs
An Eaglais Shaor
'S e eaglais chlèireach a tha ann an Eaglais Shaor (Beurla: Free Church of Scotland, Beurla Ghallda: Free Kirk o Scotland). Chaidh a stèidheachadh an dèidh Briseadh na h-Eaglaise ann an 1843.
Dail M'Fhaolain
thumb|upright|Dail M'Fhaolain 'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir an Ear a tha ann an Dail M'Fhaolain neo Dail Meallan (Beurla:Dalmellington). Tha am baile suidhichte air àird an iar-dheas Inbhir Àir air a' mhòr-rathaid A713. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 19′ 0″ Tuath agus 4° 23′ 0″ Iar.
Anns a' bhliadhna 2001 bha 1,407 duine a' fuireach ann an Dail M'Fhaolain is Burnton.
Tha eachdraidh a' bhaile inntinneach air sgàth 's gum b' e teis-meadhan bhreabadaireachd is mhèinnearachd a bha ann an Dail M'Fhaolain. Tha Loch Dhùin faisg air a' bhaile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir an Ear
Rùm
thumb|[[Loch Fiachanais ann am meadhan Rùm]] thumb|Caisteal Cheann Locha, a chaidh a thogail le George Bullough 'S e aon de na h-Eileanan Tarsainn a tha ann an Rùm (IPA: [rˠuːm]). Tha e suidhichte anns na h-Eileanan a-staigh san àird a deas an Eilein Sgitheanaich agus san àird an iar Mhallaig. Le 40 mìltean ceàrnagach de mheud 's e Rùm an t-eilean as motha de na h-Eileanan Tarsainn.
An t-Eilean
A-rèir cunntas-sluaigh 2011 tha 22 daoine a’ fuireach anns an eilean fhèin, tha iad uile ann an Ceann Locha. Tha an cuid as motha dhiubh ag obair mar rannsachair neo luchd-obrach airson Scottish Natural Heritage. Tha iad ann còmhla leis an teaghlach aca, mar sin tha bun–sgoil beag ann le dìreach tidsear a-mhàin. Tha talla a’ bhaile, bùth agus oifis a’ phuist ann an Ceann Locha cuideachd, ach chan eil taigh-seinnse neo eaglais ann. Tha an aiseag MV Loch Nibheis a’ ruith eadar Mallaig is Canaigh, Eige, Rùm is Eilean nam Muc.
Eachdraidh
Bha daoine a’ fuireach ann an Rùm bhon 8mh linn RC, bha na Lochlannaich ann cuideachd. B’ àbhaist a bhith timcheall air 450 duine a’ fuireach air an eilean. Ach eadar 1826 is 1828, aig àm nan Fuadaichean, dh’fheumadh a h-uile duine an eilean fhàgail airson Rùm a chur fo chaoraich. Dh'fhàg 300 duine gu Alba Nuadh ann an 1826, agus an corr dhiubh ann an 1828 còmhla ri 150 duine eile à Eilean nam Muc. Thuirt fianais-shùl a bha ann nach do dìochuimhnich e gu siorraidh brath: "the wild outcries of the men and heart-breaking wails of the women and children filled all the air between the mountain shores".
Ach cha robh gnìomhachas caoraich soirbheachail. Sgrìobh an t-eòlaiche-chreagan Hugh Miller: ''The single sheep-farmer who had occupied the holdings of so many had been unfortunate in his speculations, and had left the island: the proprietor, his landlord seemed to have been as little fortunate as his tenant, for the island itself was in the market; and a report went current at the time that it was on the eve of being purchased by some wealthy Englishman, who purposed converting it into a deer forest. How strange a cycle!''
Anns a’ bhliadhna 1957 reic George Bullough an t-eilean don Nature Conservancy Council, ris an canar Scottish Natural Heritage san làithean an-diugh. Dh’atharraidh iad an t-eilean gu tèarmann-nàdair. A-nise tha Rùm ainmeil airson nan eòin, m. e.: bidh mu 100.000 sgrail (Puffinus puffinus) a' neadachadh an seo gach bliadhna. Tha biastan dubha, ròin, gobhair is iolaire-mara ann cuideachd.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh *
Piedras (Tolima)
‘S e baile beag ann an Tolima, Coloimbia, a th' ann Piedras, neo San Sebastián del Río de las Piedras o shin. Tha e suidhichte aig 403m os cionn ìre na mara aig astar dhe 47km bho Ibagué, prìomh-bhaile na roinne 'S e baile le gnàth-shìde theth a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach dhe 26˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1552.
Freumhan an Ainm
'S e Itandaima an t-ainm tùsail a bha air an àite seo, neo dìreach an t-ainm a bha air na Tùsanaich a bha nan tàmh an seo mus do ràinig na Spàinntich. Mar a b' àbhaist ann an Aimearaga, chaidh ainmean-àite a chruthachadh le freumhan anns na creideamhan nan Spàinnteach: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus San Juan de Pasto. Mar sin, chaidh ainm a' bhaile a dh'atharrachadh gu San Sebastián del Río de las Piedras. Tha dà fhacal Spàinntis anns an ainm sin: río (abhainn) bhon fhacal Laideann rius agus piedra (clach) bhon fhacal Laideann petra.
Sluagh a' bhaile
Tha 5,427 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 3,804 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Ach ‘ s e baile agus sgìre traidiseanta dùthchasail a th' ann Piedras fhathast.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am Piedras. Chithear fèilltean Caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast, fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Piedras
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Abu Dhabi
Tha CNN ag radh gur e am baile as beartaiche air an t-saoghal
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia an Iar-Dheas Roinn-seòrsa:Bailtean
Orhan Pamuk
'S e sgrìobhadair às an Tuirc, a th’ ann an Orhan Pamuk (Istanbul 7 an t-Ògmhios 1952). Tha esan a' fuireach anns na Stàitean Aonaichte a-nis, far a bheil e an sàs anns an Oilthigh Columbia mar ollamh. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 2006.
Carl Friedrich Georg Spitteler
B' e Carl Friedrich Georg Spittler bàrd às An Eilbheis a sgrìobhadh anns a' Ghearmailtis. Rugadh e ann an Liestal ann an 1845 agus chaochail e ann am Luzern ann an 1924. Bhuannaich an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1919 airson an dhàin-mhòìr aige, Olympische Frühling (Earrach Oilimpeach).
Orhan Pamuk
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Turcach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às an Tuirc
Corr Leacht
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an Corr Leacht.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
Carl Friedrich Georg Spitteler
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine às an Eilbheis Roinn-seòrsa:Duais Nobel
Laureano Gómez Castro
B’ e Laureano Eleuterio Gómez Castro (rugadh 20mh an Gearran 1889 ann am Bogotá – chaochail 13mh an t-Iuchar 1965 ann am Bogotá) innleadair, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Coloimbia, le freumhan ann an Ocaña. Bha e na cheann-suidhe choloimbia bho 1950 gu 1953 nuair a dh’fhàg Roberto Urdaneta Arbeláez a’ cheanneas gu sealach air adhbharan na slàinte. Thàinig esan ais air chun a’ chinneas 13mh an t-Ògmhios 1953, ach chaidh e a chuir às a’ chathair an ceann greiseag leis an t-Seanalair Gustavo Rojas Pinilla. Mus do deach Gómez a thaghadh na cheann-suidhe, bha e air a bhith fear dhe na ceannardan na bu chudromaiche aig Pàrtaidh Tòraidh na dùthcha fad trì deicheadan agus bhathar ag ràdh gur e fear dhe na òraidichean na b’ fheàrr anns a’ Chòmhdhail Choloimbia a bh’ann. Bha Riaghaltas fuilteach aige, ga stèidheachadh air cur às nan Libearalach radaigeach, agus le sin fhuair e na far-ainmean "El Monstruo" (An t-Uilebheist) agus "El Basilisco" (Am Basaileasg).
Phòs e María Hurtado Cajiao, à Popayán, air 9mh an t-Sultain 1916. Fhuair iad ceathrar duine-chloinne còmhla: Cecilia Gómez Hurtado, a phòs Daniel Mazuera Villegas agus an uair sin is i na banntrach, phòs i Carlos Francisco Fajardo Herrera; Rafael Gómez Hurtado, a bhàsaich ann an tubaist plèana nuair a bha e 30 bliadhna a dh’aois; Álvaro Gómez Hurtado, a phòs Margarita Escobar López; agus Enrique Gómez Hurtado, a phòs María Ángela Martínez.
Beatha anns a’ Phoileataigs
Thogadh e fo bhuaidh an Comann Iosaid agus dh’ fhàg e an sgoil le Teisteanas Ard-ìre ann an 1904: mhaithrich e dhan Oilthigh Nàiseanta Choloimbia far an do dh’ionnsaich an Innsiniridh Sìobhalta, agus thug e ceum ann an 1909. Dh’ obair e mar innealadair ann an Antioquia agus stèidhich e am pàipear-naidheachd "La Unidad" airson na beachdan Tòraidh agus caitligeach a bhrosnachadh anns an dùthaich. Chaidh e a thaghadh na ball pàrlamaid airson Cundinamarca ann an 1911 agus chun an Seòmar nan Rìochairean gu ruige 1916; thill e dhan Chòmhdhail eadar 1918 agus 1921, cuine a cuidich e gun leigeadh Marco Fidel Suárez (dhen aon phàrtaidh) a dhreuchd mar cheann-suidhe. Chaidh e ainmeachadh leis a’ cheann-suidhe Pedro Nel Ospina Vásquez na mhinistear làn-ùghdarach ann An t-Sile ann an 1923 agus an aon bhliadhna na thosgair ann An Argantain; thill e ann an 1925 airson a bhith na mhinistear na h-obrach poblach, agus thug e pàirt ann an deasbad ainmeil searbh an t-Seanaidh anns an Lùnasdal 1926, rud a chuir air adhart e mar cheannard na dùthcha.
Bha e na bhall caochladh cruinneachaidhean roinneil (Santander agus Antioquia) ann an 1930 agus na Sheanadair eadar 1931 agus 1935 is turas eile eadar 1939 agus 1945: le sin dh’fhàs e a bhith an ceannard na bu mhotha aig a’ Phàrtaidh Tòraidh, agus Cathraiche an t-Seanaidh eadar 1934 agus 1935. ‘S e neach-dùbhlain gu math làidir an aghaidh Riaghaltasan nan Libearalach a bh’ann, gu h-àraidh an aghaidh Alfonso López Pumarejo (seann charaid aige o shean), ach mu dheireadh thall mhol esasn "gnìomhan gaisgeil" agus "ionnsaighean pearsanta" airson adhartasan nan Libearalach a sheachnadh. Cha tug am Pàrtaidh Tòraidh pàirt ann an taghaidhean a’ chinneas aig àm Poblachd nan Libearalach ann an 1934 agus 1938, fo bhuaidh Laureano Gómez. Thug iad taic gus an Libearalach dealachaidh Carlos Arango Vélez ann an 1942 agus chuir am pàrtaidh taic gu Mariano Ospina Pérez cneasda, leis gu robh sgaraidhean eadar na Libearalaich ro na taghaidhean dhe 1946. an dèidh gun do dhiùlt Gómez a bhith na thagraiche a’ chinneas, leis gu robh fhios aige gun adhbharadh sin aonadh nan Libearalach gu grad.
Ceann-suidhe na Dùthcha (1950-1953)
Leis gur e ceannard nan Tòraidh a bh’ ann is easan cho dìlseach dha na prionnsabalan dhe barantas an òrdugh agus miadh a’ bheatha, dhùn Gómez am pàrlamaid agus chuir e stad air saorsa airson ghreiseig, gus fheuch ri obair a’ chinn-suidhe a dhèanamh nas èifeachdaiche: bha suidheachadh poileataigeach na dùthcha gu math ùpraideach, le aonaidhean-ciùird agus ceannardan na meadhanan a’ toirt taic gu crosda dhan ionnsaigh an-iochdmhor an aghaidh an òrdugh laghail is an t-ainneart a’ fàs aig an aon àm. Dh’fhàg na dùbhlanaich air Gómez gun do chleachd e dòighean aintighearnail agus gun do chuir e air bhog ceannsachadh an aghaidh buill agus luchd-taic a’ Phàrtaidh Libearalach agus an aghaidh nan Comannach. Thuirt fìor dheagh bheachdadair air choireigin gu do rinn Gómez Laureano a dhìcheall airson na guthan dùbhlanach am broinn a’ Phàrtaidh aige fhèin a chur na thosd cuideachd.
Thathar a’ beachdachadh gur e an Riaghaltas a bu choireach airson mòran rudan uabhasach a rinn feachdan dhìomhair nan sìobhaltach fo armaibh. ‘S e Am poileas Chulavita a bh’ ann am Far-ainm aca anns an sgìrean dùthchasail. Chuir iad ruaig air na Libearalaich Radaigeach agus na Comannaich, ris an canadh "Bandoleros". Rinn iad droch mhilleadh air oighreachdan agus croitean agus dh’ arbhartaich iad stòras agus fearainn nan ìobairtich. Thathar a’ beachdachadh gur e na feachdan dìomhair sin a bha ri cùlaibh iomadh mharbhadh dhe Libearalaich agus dùbhlanaich a thachair nuair a bha Gómez na cheann-suidhe.
Chuir Gómez Laureano Co-Cruinneachadh Bhun-Reachdail air dòigh, airson Stàit corpaichte, faisisteach a chruthachadh, coltach ri corra dhùthaich na Roinn Eòrpa mar an Eadailt fo Mhussolini. Nam biodh Gómez Laureano soirbheachail, bhiodh Coloimbia air a bhith a’ chiad dùthaich ann an Aimearaga a bheireadh a’ mhòr-chuid dhen Riaghaltais gu saoghal an gnìomhachais is le sin deamocrasaidh raideagach fhaighinn, mar a sgrìobh am feallsanaiche Gearmailteach Jürgen Habermas. Bha am pròiseact aige gu math connspaideach, gun teagamh, ach thathar a’ cumail gun do stèidhich sin deagh òrdugh air an dùthaich aig àm uabhasach ùpraideach.
Ghabh e greim cridhe ann an 1951 agus an uair sin stiùireadh an neach-ainmichte Roberto Urdaneta Arbeláez an Riaghaltas. A dh’aindeoin gu robh e tinn, bheireadh Gómez buaidh air an Riaghaltas tro Urdaneta agus chaidh e air ais mu dheireadh thall.
Bha suidheachadh na dùthcha a’ fàs na bu mhiosa taobh ainneart poileataigeach agus bha amharas ann gun gabhadh na feachdan armachd grèim air an Riaghaltas (a thachair 13mh an t-Ògmhios 1953). Gun roghainnean, b’ fheudar dha Laureano Gómez a theich thall thairis chun na Spàinne na fhògarrach.
A’ Bhuidhean Nàiseanta
An ath-bhliadhna, an dèidh do Riaghaltas an Seanailear Rojas Pinilla a thuiteam, chuir e ainm gu Foillseachadh dhe Sitges le Lleras, a mhìnicheadh poileataigs na dùthcha fad 17 bliadhnachan, leis an dà phàrtaidh traidiseanta a’ com-pàirteachadh an Riaghaltais gu ruige 1974 ann an aontachadh leis an canar A’ Bhuidhean Nàiseanta.
Thill Gómez gu Colombia far an robh e os cionn nan Tòraidh gus a bhàsaich e ann am Bogotá, air 13mh an t-Iuchar 1965. Rinneadh e còmhraidhean leis na Tòraidhean Òga nuair a bha ùine gu leòr aige. Aig an Oilthigh Saor dhe Bogotá (Spàinntis: Universidad Libre de Bogotá). ‘S e Alvaro Atencia Carcamo a bha an neach-ionaid poileataigeach aige.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Suòmaidh
Tha na Sàimi, sluagh tùsanach, a' fuireach ann.
Tha Fionnlannais, Suainis, agus Sàmais air am bruidhinn anns an dùthaich.
Eachdraidh
Bhuineadh Suòmaidh don t-Suain eadar 1154 is 1809. An uair sin, bha i ceangailte mar dhiùcachd ris an Ruis. Ghabh i saorsa ann an 1917.
Ged a tha Suòmaidh neo-phàirteach bho neo-eisimeileachd, rinn i tagradh foirmeil airson ballrachd NATO còmhla ris an Suain ann an 2022 an dèidh dhan an Ruis a dh'ionnsaigh an Ucràin.
Tùsan
* Roinn-seòrsa:Dùthchannan
Aidhodain
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an aidhodain le samhla I agus àireamh atamach 53. 'S e haloidean agus teann-stuth aig teothachd sheòmair a tha ann.
Cumberland County, Maine
Tha  Cumberland County  ann an Maine, sna Stàitean Aonaichte. 'S e Portland am prìomh-bhaile.
Aidhodain
Taisgealadh
Ann an 1811 lorg Bernard Courtois aidhodain nuair a loisg e feamainn agus leagh e an luaithre ann an searbhag shulfarail. Chruthaich seo deatach purpaidh. Ann an 1813 dhearbhaich Humphry Davy gur e eileamaid ùr le feartan coltach ri clòrain a bha ann.
Cumberland County, Maine
A rèir cunntas-sluaigh nan Stàitean Aonaichte ann an 2010, bha 281,674 daoine a' fuireachd ann.
Aidhodain
Cleachdadh
Cleachdar aidhodain san catalais ann an gnìomhachas-saothrachaidh shearbhaig aiceatach agus mar dhì-ghalarach agus ann am foirlionadh beathachail airson fèill-sprèidh.
Cumberland County, Maine
Eachdraidh
Chaidh a stèidheachadh ann an 1760 o fearainn a bha roimhe na phàirt de York County, Massachusetts. Chaidh ainmeanachadh as dèidh Uilleam, Diùc Cumberland, am mac a b' òige aig Deòras II, Rìgh Bhreatainn is Èireann.
Aidhodain
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Haloideanan
Cumberland County, Maine
Sgìrean ri a thaobh
thumbnail|right|Taigh-cùirt Chumberland ann am Portland
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Maine
Doris Lessing
‘S e sgrìobhadair à Sasainn a th’ ann an Doris May Lessing. Rugadh i ann a 1919 anns a' bhaile Kermanshah (کرمانشاه) ann a àirde an iar a' Phersia, neo Ioràn an latha an-diugh, oir bha a h-athair ag obair an siud mar bhancair. Tha ise air mòran bhliadhnachan a chur seachad ann an Afraga, gu seachd àraidh Siombabue agus Afraga a Deas. Bhuannaich i an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 2007. Is ise a' chiad tè dheug a choisinn an duais seo. Chaochail i ann an Lunnainn air an 17 an t-Samhain 2013, nuair a bha i 94 bliadhna a dh'aois.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Sasannach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
1914
MCMXIV
Aol-tàthaidh
Roinn-seòrsa:ailtireachd
Creag Abhann
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an  Creag Abhann.
Sealainn Nuadh
Tha Sealainn Nuadh no Sealan Nuadh (Beurla: New Zealand, Maori: Aotearoa) na dùthaich anns a' Chuan Shèimh. Tha trì eileanan mòra ann:
Urras Iain Muir
’S e buidhean carthannais ann an Albainn a tha ann an Urras Iain Muir (gu neo-fhoirmeil sa Ghàidhlig: Urras Sheonaidh a’ Mhonaidh; Beurla: John Muir Trust). Chaidh a stéidheachadh ann an 1883 mar bhuidhean ballrachd airson fearann fiadhaich a ghléidheadh. Tha barrachd is 10,000 ball aige air feadh na Cruinne.
Sealainn Nuadh
thumbnail|left|Cairt: Sealainn Nuadh
Creag Abhann
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
Sealainn Nuadh
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Dùthchannan * Roinn-seòrsa:Roinn a' Chuain Shèimh
Urras Iain Muir
Tha an t-Urras a’ cur air dòigh farpais sgrìobhaidh gach bliadhna, le duaisean airson Gàidhlig agus duaisean airson Beurla.
A bharrachd air sin, tha an t-Urras a’ toirt seachad teastanas airson obair spòrsail a’ buntainn ri àite fiadhaich: lorg, rannsachadh, gléidheadh agus roinneadh le daoine eile. Tha Comunn na Gàidhlig a’ brosnachadh an Duais Iain Muir seo tro mheadhan na Gàidhlig gach bliadhna do sgoiltean agus òigridh, le taic bho NàdarAlba.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Àrainneachd
A' Bhuaile Ghlas
'S e baile ann am meadhan na h-Alba a tha anns a' Bhuaile Ghlas (Beurla: Greenfaulds). Tha e ann an Siorrachd Lannraig a Tuath.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath
1392
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1392 (MCCCXCII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1390an
Thal
‘S e baile beag ann an cridhe na h-Ostair, air iomall Ghraz a th’ ann an Thal bei Graz neo Thal (IPA: taːl). Chaidh am baile a stèidheachadh san 10mh Linn agus tha e ri taobh Loch Thalersee. Tha e suidhichte aig 451m os cionn ìre na mara, 301km air falbh bho Innsbruck, 63km bho Mhürzzuschlag, 147km bho Vienna, prìomh-bhaile na dùthcha agus 192km bho Salzburg. Tha am baile ann an cridhe na roinne Steiermark. Tha 2,234 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ostair Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Jeffreyston
Tha am baile Jeffreyston ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 70.4 mi (113.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 199.6 mi (321.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 560 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 69 (12.3%); rugadh 67% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
An Creagán, Contae Ard Mhacha
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann An Creagán.
Salm 31
‘San t-salm seo tha gearain ann, mar gum biodh bho aona neach, an aghaidh nàimhdean gun tròcair. Tha nàdar fulang an duine cho cumanta agus gum faodar coimhead air an t-salm mar gum biodh sinn ga chluinntinn bho iomadh ghuth, bho iomadh creideamh tro na linntean agus tha e soilleir gun deach a chruthachadh le iomadh ùghdar.
Asadsa, Dhè, nì mise bun
Tro bhith ag abairt nam facail seo, tha e soilleir gu bheil an t-salmadair air a chòmhdach fhèin ann an gràis Dhè. ‘S ann mar seo is urrainn dha iarrtas a dhèanamh airson suaimhneas, saoradh agus creideas gun cùm Dia sàbhailte è. Aig àm an fhulangas, chleach Ìosa Crìosda fhèin nam facail-sa agus e air a’ chrois, a’ fàgail an t-salm coisrigte agus ainmeil.
Tha na ciad rannan a’ bruidhinn mun tròcair a rinn Dia ‘san t-àm a dh’fhalbh ach na mheadhan, tha sinn a’ cluinntinn:
"O tha mi, Dhè, an trioblaid mhòir, dèan tròcair orm gu cas"
An seo, tha an t-iarrtas airson taic a’ fàs nas gèire. An-dèidh rannan a bha a’ dèiligeadh ris na thachair gu h-eachdraidheil, tha na facail seo a’ cuir air adhart am feum a th’ air cumhachd agus maitheas Dhè ‘san t-àm a th’ ann. Tha ceangail aig na rannan seo ris na thachair ri Ieremiah. Tha an t-salmadair air fàs gu bhith na adhbhar càinidh agus eagal am-measg a chàirdean. Chaidh a chuir a-mach às a’ choimhearsnachd agus chaidh dìochuimhneachadh mu dheidhinn, is è air fhàgail na dhuine briste. Anns an t-suidheachadh cianal-sa, chan eil aige mar charaid ach Dia, agus chan eil dòchas aige ach è fhèin a thoirt seachad do thròcair Dhè.
Draoidh
'S e sagart, breitheamh, bàrd agus lighiche a bh' ann an draoidh anns an t-seann shòisealtas Cheilteach mus ràinig an creideamh Crìosdail. Tha fiosrachadh air fhàgail bho na sgrìobadairean Ròmanach is Greugach man deidhinn. Bha buaidh mhòr aca anns na treubhan, is dhèanadh iad deas-gnàthan is ìobairtean do na diathan a bh' aca le beòthaichean no fiù 's daoine. Gu tric chleachdadh iad uil-ìoc agus lusan eile gus leigheasan a dhèanamh mar a sgrìobh Plineas Mòr. Bha iad a' creidsinn ann an ath-fheòl-ghabhail is ann an nàdar anns an fhairseanachd. Chan eil bàrrachd fiosrachaidh man deidhinn bhon 2mh Linn seach 's gun robh na Ròmanaich gan sgainnireadh an toiseach, is na Crìstein às dèidh sin, mar na nathraichean a chuir Naomh Pàdraig air falbh bho Èirinn anns an fhaoinsgeul, 's a bha gan riochdachadh.
San là an-diugh, agus bho ath-bheòthachadh a' chultair Cheiltich anns an 19mh Linn, tha daoine a' creidsinn is a' gnàthachadh a-rithist a' chreideimh dhraoidheil, creideamh ris an can sinn an Draoidheachd Ùr.
Salm 31
An seo, am-measg nan rannan a tha a’ tighinn gu crìoch an t-salm, chì sinn còmhradh agus cuimhneachadh air mathanas a chaidh a shealltainn, agus creideas gum mair tròcair Dhè anns an t-àm ri teachd. Tha an t-salmadair ag adhradh agus a’ moladh an Tighearna. Tha an earbsa a th’ aige ann an Dia a’ toirt air a h-uile oidhirp facal Dhè a bhrosnachadh am-measg an t-sluaigh agus a bhith misneachail.
Draoidh
Ceanglaichean a-mach
* *
Salm 31
Roinn-seòrsa:Sailm
Abhainn Gharadh
Is docha tha sibh a' lorg Abhainn Ghar
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Gharadh (Beurla: River Garry)
Bailtean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Bréachmhaigh
‘S e baile ann am Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Bréachmhaigh.
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Granada
‘S e baile mòr ann an ceann a deas na Spàinne a th’ ann an Granada (IPA: ' ɡɾa'naða). Tha e suidhichte aig 658m os cionn ìre na mara, aig inbhir na h-aibhnichean Beiro, Darro agus Genil. Tha Granada 367km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha agus 211km bho Shevilla. Tha am baile air an àirde an ear-dheas Andalusia. Tha 237,929 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, an treas baile as motha ann an Andalusia agus an 19mh baile as motha na Spàinne.
Freumhan an ainm
Chan eil freumh-fhaclachd an ainm soilleir. Tha e coltach gur ann à Gar-anat (Gàidhlig: Cnoc na Luchd-taistealachd) ann an Arabais a tha an t-ainm. A dh' aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann à Garnatum ann an Laideann agus gu bheil sin a’ ciallachadh ruadh no gràn-ubhal: Tha gràn-ubhal air seula a' bhaile agus tha ùir ruadh pailt san sgìre.
Eachdraidh
Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936, ged a bha an corr dhen roinne dealas dhan Phoblachd.
Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Granada. Cha tuit ach 365mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 807mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite àrd tioram a th' annː center|600px
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
Comhairle Chrìochan na h-Alba
'S e comhairle ionadail a tha ann an Comhairle Chrìochan na h-Alba (Beurla: Scottish Borders Council) a tha a' deiligeadh ris na Crìochan.
Chruthaich an Achd Riaghaltais Ionadail (Alba) 1973 i de Shiorrachd nam Pùballan, Siorrachd Rosbroig, Siorrachd Shalcraig agus Siorrachd Bhearaig mar Roinn nan Crìochan, ann an 1975. Chaidh i na comhairle aonadach ann an 1996.
Poileataigs
Tha 34 comhairlichean ann: 10 Tòraidhich, 9 Nàiseantaich, 7 neo-eisimeilich, 6 Lib Deamaich agus 2 on Pàrtaidh nan Crìochan.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Comhairlean na h-Alba *
Lunenburg
right|300px
Tha Lunenburg ann an Siorrachd Lunenburg, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Cantàbria
'S e fear de na mòr-roinnean na Spàinne a tha ann Cantàbria (IPA: kan'taβɾja). Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha. 'S e Santander a th' ann am prìomh-bhaile na roinne agus tha port-adhair ann siud cuideachd. Tha Cantàbria aon-roinneil. 'S e Cantabria an 15mh cheàrn as motha a tha anns a' Spàinn. Tha e cho farsaing ri 5,321 cilemeatair ceàrnagach, 1.27% na dùthcha. Anns a' bhliadhna 2009 bha 591,886 duine de shluagh ann, le dlùths aig àireamh 111.2 duine gach km². ‘S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn ann an Cantabria. Tha i na coimhearsnachd fèin-riaghlaidh fo smachd an Parlamento de Cantabria. Tha pàrlamaid le ceann-suidhe agus Buidheann Riaghlaidh aige. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha an Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm.
Freumhan an ainm
‘S ann gu math connspaideach ‘s a tha freumhan an ainm air sàilleabh nach eil Freumh-fhaclachd na sgìre idir soilleir. Anns an Spàinn tha mòran dhen bheachd - Joaquín González Echegaray nam measg - gur ann à Kanto  (Gàidhlig: clach) agus an t-iar-leaschanabr ann an t-seann cheiltis a th’ ann an t-aimn. Bheireadh sin Carraig dhuinn sa Ghàidhlig. Tha cuid eile dhen bheachd gur ann à Canto (Gàidhlig: iomall) leis gu bheil an sgìre faisg air a' mhuir. Bha àite eile ann am Breatainn air an robh Cantium. 'S ann à Ceiltis a tha mòran nan àinmean-àite san sgìre.
Cruinn-eòlas
Tha iadhtag ann, a bhuineas do Chantàbria, ann an ceann a tuath na roinne a-muigh Bizkaia. 'S e Valle de Villaverde an t-ainm a tha air. Tha e na aite fa leth air sàilleabh gu bheil sliabh ann eadar an iadhtag sin agus an còrr dhen roinn. Chan eil ach 336 duine a' fuireach ann.
Ceangal a-muigh
Roinn-seòrsa:An Spàinn
454
Bàsan
Roinn-seòrsa:450an
An Eaglais Shaor (Leantainneach)
350px|thumb|rechts|An Eaglais Shaor (Leantainneach), Staffin Chaidh an Eaglais Shaor Leantainneach a stèidheachadh san Fhaoilleach 2000.
Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd
Àth (àmhainn)
thumb|250px|Àth-òir, Victoria, [[Astràilia]]
Tha àth 'na àmhainn shònraichte airson crèadhadaireachd, breicean, aol ⁊c a chruthachadh.
Roinn-seòrsa:Acfhainn
Lisa Gerrard
'S e neach-ciùil agus seinneadair à Astràilia a th' ann an Lisa Gerrard (Melbourne, 12 an Giblean 1961). Bha i na ball sa chòmhlan Dead Can Dance. 'S e in-imrichean à Èirinn a bh' anns a pàrantan agus tha ise fhèin a' fuireach ann an Béal Tairbirt, Contae an Chabháin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:Daoine à Astràilia Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn
Aonach
B’e aonach seòrsa beinne neo mòinteach. Se aonach ainmeil a tha ann an Aonach Mòr faisg air Beinn Nibheis. Dh’ath-ainmich cuid “Nevis Range” air sgàth nach robh a’ Ghàidhlig freagarrach dhaibh.
Roinn-seòrsa:Beanntan
Tuinisia
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Tuinisia  neo Tunisia  (Arabais: تونس, Tūnis), Ainm oifigeil: Poblachd Tuinisia, (Arabais: لجمهورية التونسية).
Tha i suidhichte air a’ Mhuir Mheadhanach. Tha crìochan aice san iar le Aildiria agus san earra-thuath le Libia.
'S e fàsach a tha ann an 40% den dùthaich.
Tha Tunis na prìomh-bhaile.
Ceanglaichean a-mach
left|200px|thumb|Cairt: Tuinisia thumb|right|Zitouna [[Mosg|Mosque ann an Tunis]]
31 am Faoilleach
'S e 31 am Faoilleach an 31na latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 334 latha (335 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumbnail|180px|Lachlann MacGuaire
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Arthur Nelissen
B' e ailtire às Na Tìrean Ìsle a chuir seachad a bheatha sa Bheilg a bh' ann a Arthur Nelisson. (Valkenburg, 1 am Faoilleach 1879 - Thonon-les-Bains, 1 am Faoilleach 1922). Ged a rinn e iomadh taigh mar ailtire ann an stoidhl art nouveau geomatrach, 's ann dìreach airson an Taighe Nelissen ann am Forest 's a tha e ainmeil an latha an-diugh. Thug Gustave Strauven buaidh uabhasach fhèin làidir airsan.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Ailtireachd Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Daoine às a' Bheilg Roinn-seòrsa:Daoine
1393
MCCCXCIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1390an
Crosskeys
Tha am baile Crosskeys ann an Caerffili, a' Chuimrigh. Tha e 9.9 mi (15.9 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 129.0 mi (207.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 3156 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 285 (9.0%); rugadh 91% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Eabhraig
Shuidhicheadh am baile mar Eboracum ann an AD 71 leis na Ròmanaich is b' e fear an dà phrìomh-bhailtean de Breatainn Ròmanach air fad'. Fad an tràth seo, chaidh iomadh daoine eachdraidheil, mar Constaintìn Mòr, a chomannach leis a' bhaile. Riaghaileadh an rìoghachd Ròmanach air fad' bho Eabhraig fhèin fad' dà bhliadhna le Septimus Severus.
Dh'iarr Ridseard I Shasainn air Eabhraig mar prìomh-bhaile Shasainn air fad' ach mus an do rinn e a' chùis a dhèanamh, chaidh e a chuir à dreuchd. Às dèidh cogaidhean nan Ròsan, thug Eabhraig taigh do Chomhairle an Tuath is dh'aithneachadh e mar prìomh-bhaile taobh tuath na dùthcha. B' ann às dèidh na h-Aisige a thòisich cudthrom poilitigeach a dhol a taobh. 'S e mòr-roinn Eabhraig a th' ann tè an dà roinn eaglaiseil, ri taobh Canterbury.
Bho 1966 's e teirm Baile Eabhraig a bhios ag ainmeachadh sgìre ùghdarrais a' gabhail a-steach sgìrean tuatheil thairis crìochan traidiseanta a' bhaile. Tha sluagh de 137,505 anns a' bhaile fhèin, ged a bhios 184,900 de dhaoine anns an ùghdarras air fad'. Aig an àm seo, bidh meadhan a' bhaile, taobh a-staigh nam ballaichean mòra, na h-àite thurasachd chudthromaich, far an deach iomadh luchd-chèilidh à gach ceàrnag an t-saoghail.
Gille-tòine
Còmhla ri rìomhach, lasaire, spailpean, agus spadaire, 's e tàmailt a tha gille-tòine (ga:gúngaire) ri fireannach co-sheòrsach. Ged 's urrainn dha facal na spèise/na pròise a bhith am measg dhiubh fhèin, tha an facal gu tric air cleachdadh le daoine gur lugha air fir co-sheòrsach.
Eabhraig
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sasainn Roinn-seòrsa:Bailtean Sasannach Roinn-seòrsa:Siorrachd Eabhraig
Gille-tòine
Roinn-seòrsa:LCDT-faclan Roinn-seòrsa:Gràisgealachd Roinn-seòrsa:Faclan suarach ri daoine
Crois Mhic Lionnáin
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an Crois Mhic Lionnáin (Beurla: Crossmaglen).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
Abhainn Ghar
Is docha tha sibh a' lorg Abhainn Gharadh
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Ghar (Beurla: River Garry)
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Skagerrak
'S e caolas ann an ceann a tuath na Roinn-Eòrpa a th' ann an Skagerrak (IPA na Suainis: skɑːɡərak, na Danmhairgis: sɡ̊æɪ̯ˀɐʁaɡ̊). Tha e suidhichte eadar an Danmhairg, Nirribhidh agus an t-Suain agus 's e an ceangal mara eadar an Cuan a Tuath agus am Muir Baltach, (tron Øresund/Kattegat) a th' ann. Tha an Skagerrak 240km² air fad, agus eadar 80km agus 120km a dh'fhaide. Tha an Skagerrak beagan nas doimhne na am Muir Baltach, eadar 200m agus 700m thar cheann. Tha salannachd mheadhanach aige, mu 30 psu. Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à rak (Gàidhlig: slighe-uisge) agus Skagen, ainm an leth-eilein a tha aig a' cheann thall na Danmhairg, a tha an t-ainm. 'S e co-dhàimh leis a' Ghàidhlig rag a tha seo. Chanadh Jótlandshaf ris roimhe sin ann an Lochlannais. 'S e àite gu math gaothach a th' ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas Roinn-seòrsa:An Danmhairg Roinn-seòrsa:An t-Suain Roinn-seòrsa:Muir
8 an t-Iuchar
'S e 8 an t-Iuchar an 189mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (190mh ann am bliadhna-leum). Tha 176 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|100px|George Orwell
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Nicolas Sarkozy
'S e fear-lagha agus neach-poileataigs Frangach a tha ann an Nicolas Sarkozy (IPA: ni.kɔ.la saʁ.kɔ.zi) neo Nicolas Paul Stéphane Sarközy de Nagy-Bocsa (Paris, 28 am Faoilleach 1955).
B' e an 23mh Ceann-suidhe aig an Fhraing a bh' ann eadar 16 an Cèitean 2007 agus 15 an Cèitean 2012.
A Bheatha
Tha Sarkozy air a bhith pòsta trì tursan agus tha ceathrar chloinne aige: a mhic Pierre (1985) agus Jean (1986), le Marie-Dominique Culioli (pòsta 1982, dealaichte 1996), Louis (1997), le Cécilia Ciganer-Albéniz (pòsta 1996, dealaichte 2007), et Giulia (2011), le Carla Bruni-Tedeschi (2008).
Beatha Poileataigeach
Chaidh a thaghadh mar Ceann-suidhe na Frainge air 6 an Cèitean 2007 le 53.06% den bhòt aig an dàrna ceum dhen taghadh an aghaidh Ségolène Royal, an tagraiche sòisealach.
Bha e na thagraiche a-rithist ann an 2012 ach cha d' fhuair e ach 48.36% den bhòt aig an dàrna ceum dhen taghadh. B' e an tagraiche sòisealach François Hollande a bhuannaich.
Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing Roinn-seòrsa:Poileataigs
Pràis
thumb|right|250px|Uamh [[Raibeart I na h-Alba|Raibeart Bruis a tha air a dhèanamh le pràis]] 'S e coimheatailt a tha ann an Umha air a dhèanamh a comh-leaghadh de chopar agus sinc, tha dath buidhe air, agus aobhrachaidh suathadh àrd-dearrsadh air. O chionn 's gu bheil copar nas ìsle na Haidreogan an sreath dealana-cheimigh nan meatailt cha tèid a mheirge gu ìre mhòr, ged a chailleas e a h-ìomhaigh dearrsach ré ùine, mura tèid a glanadh. Tha e nas cruaidh na copar agus tha feart saor-gearradh air. Chleachdar e gu mòr an uidheam dealanachd agus uidheam obair-phìob an da chuid pìoban uisge agus pìoban stoth.
Coltach ri copar cha tèid a mheirgeadh ach gu ìre bheag ann an àrainneachdan saillte. Ann an àillean nach eil saillte cha mheirg e ach gabhaidh a bharr dath donn-bhuidhe rè ùine air sgàth barr-ocsaideas.
Is e Pràis 60/40 (60% Copar, 40% Sinc) an riochd measgachaidh bu chumanta an gnìomhachas.
Roinn-seòrsa:Meatailt
Seòlaid
'S iomadh ciall a th' air seòlaid. 'S e slighe-uisge no rathad-uisge a th' ann an seòlaid, mar eisimpleir: Seòlaid a' Ghlinne Mhòir, (air a bheil Slighe-uisge a' Ghlinne Mhòir cuideachd).
Gabhaidh am briathar seo a chur air slighe luingearachd, mar eisimpleir: Seòlaid na h-Eala, no Seòlaid an àird' an Iar-Thuath.
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas Roinn-seòrsa:Bàtaichean Roinn-seòrsa:muir
Abhainn Bhàrnaidh
Tha Abhainn Bhàrnaidh (Beurla: Barney's River) ann an Siorrachd Phiogto, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba Nuaidh
Dearclaigh
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an Dearclaigh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
Babsk
S' e clachan ann am meadhan na Pòlainn a tha ann am Babsk (IPA: Bapsk, Liotuànais: Babskas, Latbhais: Babska). Tha e suidhichte eadar Warszawa is Łódź, air abhainn, ann an roinn (Pòlais: Województwo) Łódź.
Tha Babsk 166km air falbh bho Lublin, 197km bho Kraków, 301km bho Gdańsk agus 64km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.
Ann an 2012, bha 593 duine a' fuireach ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Pòlainn
Terneuzen
‘S e baile agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Antwerpen, air an àirde an iar-dheas nan Tìrean Ìsle a th' ann an Terneuzen (Zeêuws: Neuzen). Tha e suidhichte ri beulaibh na h-Aibhne Westerschelde, 4m os cionn ìre na mara, anns an roinn Zeeland, 137km air falbh bho Amsterdam, 79km bho Rotterdam, 89km bho Den Haag, 91km bho Tilburg agus 123km bho Utrecht. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1325 mar Ter Nose agus an uair sin, ann an 1350, mar Ter Nessen. Tha an t-ainm a' ciallachadh An Rubha sa Ghàidhlig. Mar bu trice 's e Gent thall sa Bheilg a tha air buaidh a thoirt air Terneuzen fad na linntean. Tha 24,912 duine a' fuireach sa bhaile fhèin agus 54,705 san sgìreachd air fad. Chaidh an sgìreachd a chruthachadh ann an 2003 tro aonadh Axel, Sas van Gent agus Terneuzen. A' bhliadhna sin fhèin dh'fhosgladh tunail an seo eadar Tìrean Ìsle agus A' Bheilg, air a bheil Westerscheldetunnel. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na roinne a th' ann an cuideachd.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Caldercruix
'S e baile ann am meadhan na h-Alba a tha ann an Caldercruix (Albais: The Cruix ).
Tha e ann an Siorrachd Lannraig a Tuath.
Chaidh loch-tasgaidh mòr airson Canail Bhad nam Manach agus Rathad-Uisge Fhoirthe is Chluaidh a thogail ear air Caldercruix eadar 1796 agus 1798. Tha stèisean-rèile ann, air an loidhne eadar an t-Àrd Ruigh agus Bathgate.
455
Bàsan
Roinn-seòrsa:450an
Seòlaid na h-Eala
'S e raon-seòlaidh a th' ann an Seòlaid na h-Eala, suidhichte gu deas air Theàrnatraigh no Hearmatraigh - eilean beag neo-àitichte ann an Caolas na Hearadh.
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas Roinn-seòrsa:Bàtaichean Roinn-seòrsa:muir
Theravada
thumb|250px|Manach Theravada a' meòrachadh Is i Theravada an sgoil Bhuddhach as sìne. Chaidh a stèidheachadh anns na h-Innseachan agus is i a-nis an sgoil Bhuddhach as motha ann an Sri Lanca agus Àisia a Deas (Cambuidea, Làthos, Mianmar, Dùthaich nan Tàidh), le mu 100 millean luchd-leanntainn air feadh na cruinne. Tha Theravada reusanta glèidhteach an coimeas ri sgoiltean Buddhach eile agus is i an sgoil as fhaisge air a' Bhuddhachd arsaidh mar a chaidh a stèidheachadh leis a' Bhuddha fhèin.
Roinn-seòrsa:Creideamh
Ceana Chaimbeul
thumb|Seumas agus Ceana Chaimbeul aig [[Sabhal Mòr Ostaig|SMO air 2016-04-21]]
Modesto, Calafòrnia
‘S e baile mòr air an àirde an iar Nan Stàitean Aonaichte a th’ ann am Modesto. Chaidh am baile a stèidheachadh am baile ann an 1870 mar stèisean an trèana agus tha an t-ainm a' ciallachadh beusach san Spàinntis. Tha e suidhichte aig 29m os cionn ìre na mara, sa Ghleann air a bheil Central Valley, eadar na h-aibhnichean Stanislaus agus Tuolumne, 3,803km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 126km bho San Francisco, 2,871km bho Chicago agus 2,683km bho St. Louis. Tha 201,165 duine a' fuireach anns a’ bhaile, an 18mh baile as motha na stàite agus an 95mh fear as motha na dùthcha.
Ceana Chaimbeul
Tha Ceana Chaimbeul (1937) na seinneadair Gàidhlig a rugadh agus a thogadh ann an Gnìopa anns an Eilean Sgitheanach. Tha sgeulachd a teaghlaich ri fhaicinn ann am Fonn – The Campbells of Greepe. Le am peathraichean, Màiri agus Anna, nach maireann, thòisich Seumas Caimbeul agus Ceana ri seinn nuair a bha iad glè òg, agus tha stòr mòr nan òran aca – gu h-àraid puirt-à-beul.
Modesto, Calafòrnia
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Calafòrnia
Ceana Chaimbeul
Ann an 1954, nochd Ceana, is i na deugaire, air prògram aithriseach a' BhBC, 'About Britain', a lìbhrig Richard Dimbleby. Ghabh i an t-òran 'Nuair a bha mi na mo mhaighdeann'. Choisinn Ceanna am Bonn Òr aig Mòd 1959.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Seinneadairean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Doire Chaol
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an Doire Chaol.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
1394
MCCCXCIV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1390an
Juan Antonio Mon y Velarde
'S e riochdair cumhachd co-àiteachail na Spàinne (Castilla) ann an Aimearaga-Laideannach a bh’ ann Juan Antonio Mon y Velarde (An Spàinn, 1747 - 1790). Bha e na Riochdair Coitcheannail na h-Obrach Poblach anns An Spàinn ùr, Britheamh co-àiteachail na h-èisdeachd Rìoghail ann an Guadalajara, ann am Meagsago agus an dèidh sin ann am Bogotá, ann am 1778. Ann an 1784 chaidh e a dh'ainmeachadh Reachdair Rìoghail air Antioquia, ann an Coloimbia. Fad an riaghaltas aige, chaidh an lagh a stèidheachadh a-rithist, an siostam ceartas a chur air bhog, agus cìsean air an deoch làidir "aguardiente", an fheòladaireachd agus air a' thombaca a chur air dòigh. Leasaich e an siostam còmhdhail, bhrosnaich e na mèinnean, an àiteachas agus gabhail thairis is clàradh laghail an fhearainn. Stèidhich e sgoiltean, ospadalan, pìoban-uisge fo thalamh, taighean-spaididh poblach agus drochaidean air feadh na h-Antioquia agus ann am Medellín.
Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn
Senon
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an senon le samhla Xe agus àireamh atamach 54. 'S e gas uasal dlùth a tha ann is chan eil e ag iom-obrachadh ann an suidheachadh àbhaisteach.
Eachdraidh
Ann an 1898 lorg William Ramsay agus Morris Travers senon nuair a mheilich iad adhar gus an deach e na lionn agus an-sin theasaich iad e. Tha an t-ainm agus an t-samhla a' dol às an Greugais ξένος, 'aineol' no 'aoigh'. Dheataich na gasan aon is aon. Rinn Neil Bartlett a' chiad cho-thàthadh de shenon ann an 1962. Smaoinich e gu bheil e na shenon sia-fhluaraphlatanaid (Xe+[PtF6–]) ach tha e coltach gum b' e measgadh de shalainn senoin a bha ann.
Cleachdadh
Cleachdadh senon ann an lampaichean dì-neartachaidh agus ann an èadhradairean airson leanabhan an-abaich.
Bith-eòlas
Ged nach eil senon ag iom-obrachadh gu furasta, tha senon ag obair mar an-fhaireachair ach tha e ro dhaor a chleachdadh gun uidheam ath-chuairteachaidh sònraichte.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Gasan uasal
Salm 40
Tha an cogadh an aghaidh Absalom air a thighinn gu crìch, agus tha Absalom marbh. Tha Daibhidh air àite a ghabhail air cathair an rìgh agus b’ ann air a’ chathair a sgrìobh e an dà fhicheadamh (40) sailm. Às-dèidh dha bhith air a shaoradh bho chunnart iomadh turas, tha an rìgh a’ moladh freasdal Dhè, agus e a’ dìon mhic an duine. Tha e a’ gealltainn gun toir e a bheatha seachad do sheirbheis an Tighearna.