cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jorge Isaacs
Beatha
Chuir e seachad na làithean mu dheireadh aige ann an Ibagué (far a leig a theaghlach bliadhnachan roimhe), sa Tolima, agus bha e an dùil gun sgrìobhadh e nobhail eachdraidheil, nach gabhadh a sgrìobhadh a-riamh. Chaochail e ann an Ibagué air an 17mh an Giblean 1895. Bu mhiann dha a thìodhlacadh ann am Medellín. A dh’aindeoin sin, chanadh e gu robh e cho dèidheil air Cauca: Tha gaol mòr agam air Cauca ach tha e cho cruaidh dha a chuid cloinne fhèin
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Coloimbiach Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Blàr Dhùn Chailleann
An sabaid
Chaidh ionnsaidh a thoirt air a' bhaile le na fineachan Gàidhealach tràth sa mhadainn air an 21mh. Às dèidh ceithir uairean a thìde de shabaid guineach fuileachdach am measg thaighean is sràidean a' bhaile, fhuaradh làmh-an-uachdair le na saighdearan gallta (ged a chaidh an ceannard-feachd Clelland a mharbhadh) agus rinn na Seumasaich an ratreut tuath. Bha iad air 300 fear a chall ann an sabaid a leithid ris nach robh iad cleachdte.
A bhuil
Roinn-seòrsa:Na Seumasaich Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
1970an
Bha na 1970an, sa 20mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1970 is 31 an Dùbhlachd 1979. Se na seachdamh deich-bliadhna den linn.
Sa bhliadhnaichean seo, chrìochnaich Cogadh Vietnam, thòisich punc agus bha coup d’etats Fàsistach ann an Aimearaga a Deas.
Roinn-seòrsa:20mh linn *
Cailbhin
thumb|Jean Calvin 'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Cailbhin. 'S e ainm baistidh fireann a th' ann. Nochdaidh e anns a' Bheurla mar Calvin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig
Sgoiltean
Anns na bun-sgoiltean cleachdar modhan bogaidh ann am P1 agus P2. Tha sin a' ciallachadh gu bheil gach cuspair sgoile a' libhrigeadh tro mheadhan na Gàidhlig, thèid Gàidhlig a cleachdadh airson ionnsachadh agus teagasg gu lèir. Chan eilear a' toiseachadh le leughadh is sgrìobhadh na Beurla ach bho P3, tha Beurla a' teagasg mar dàrna chànain. Ionnsachar gach cuspair eile tron Ghaidhlig. Is toradh don mhodh ionnsachaidh seo, gu bheil na sgoilearan fileanta sa Ghàidhlig is sa Bheurla, nuair a dh'fhàgas iad a' bhun-sgoil.
Balthazar Johannes Vorster
B' e Balthazar Johannes Vorster (IPA:ˈbɐltɐzɐr joˈhɐnəs ˈfostər, Far-ainm: John, Uitenhage, 13 an Dùbhlachd 1915 - Wildernis, 10 an t-Sultain 1983) neach-poileataigs Afraganach geal ri linn Apartheid ann an Afraga a Deas. Bha Vorster na phrìomhair fad dà bliadhna deug dìreach an dèidh Hendrik Verwoerd agus na cheann-suidhe fad bliadhna, dìreach an dèidh Marais Viljoen. 'S e Afrikaans an cànan a fhuair e bho ghlùn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Afraga a Deas Roinn-seòrsa:Poileataigs
Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig
Sgoiltean
Tha an àireamh de sgoilearan aig ìre bun-sgoil a' fàs gu mòr rè bliadhnaichean a chaidh. Ann an 1985 cha robh ach 24 sgoilearan roinnte eadar 2 sgoil fa-leth, ach eadar 2006 is 2007 bha 2,000 clann a' toirt foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ann an 62 sgoiltean. Tha e cudthromach ri aithneachadh co-dhiu, gu bheil an saoghal air atharrachadh gu mor bho 1985, agus bhiodh 7,000 clann an foghlum tro meadhan na Gaidhlig aig ire bhun-sgoil an aireamh bu lugha a ghleidheas sluagh Gaidhealach na h-Alba aig an aireamh lathaireachd.
Mar as trice tha aonadan Gàidhlig anns na sgoiltean Beurla, ach 's e sgoil Ghàidhlig a tha ann am Bun-sgoil Shlèite le aonad beag sa Bheurla.
Ann an Foglam Àrd-sgoil thèid a h-uile cuspair a' teasgasg tro mheadhan na Gàidhlig aig ìre àrd-sgoil. Tha sin ag amas cothrom a thoirt do sgoilearan a bhith nas fhileanta, agus tuigse fhaighinn air a' Ghàidhlig mar chànan beò. 'S e Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu an sgoil as motha le foghlam Gàidhlig aig ìre àrd-sgoil. Ann an 2010, chan eil fiu's aon ard-sgoil ann an sgire Comhairle na Gaidhealtachd neo ann an Sgire comhairle nan Eilean Siar a' libhrigeadh foghlum tro meadhan na Gaidhlig, ri sgoilearan a tha os cionn 13 bliadhnaichean dh'aois.
Àireamhean
A-rèir staitistearachd aig Riaghaltas na h-Alba bha ann an 2008:
Eachdraidh
Anns na 1950an, chuir Comhairle an Fhoghlaim ann an Siorrachd Inbhir Nis iomairt air chois ag amas air foghlam dà-chànanach anns an Eilean Sgitheanach agus na h-Eileanan Siar, ach 's iad na ciad sgoiltean FTG a dh'fhosgail, na bun-sgoiltean Sir John Maxwell, ann an Glaschu, agus Sgoil a' Mheadhain, ann an Inbhir Nis, ann an 1985. Aig an àm, bha 24 sgoilear air an clàradh uile gu lèir.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Foghlam Roinn-seòrsa:Gàidhlig Roinn-seòrsa:Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig
Salamanca
'S e baile mòr eachdraidheil air an àirde an iar-thuath na Spàinne a th’ ann an Salamanca (IPA: salaˈmaŋka, Fraingis: Salamanque, Laideann: Salamantica). Tha e suidhichte aig 795m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-Aibhne Tormes,  anns an Sgìre (Spàinntis: Provincia) Salamanca fhèin, anns a’ Choimearsnachd le Fèin-riaghladh (Spàinntis: Comunidad Autónoma) Castilla y León, faisg air na crìochan leis A' Phortagail, 171km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha, 655km bho Bharcelona agus 400km bho Shevilla. Tha 154,462 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 44mh baile na dùthcha. Chaidh oilthigh a stèidheachadh ann an Salamanca ann an 1218, am fear as aosmhoire na Spàinne. Chaochail an Ceimigear Wendell Meredith Stanley an seo ann an 1971.
Freumhan an ainm
'S ann connspaideach 's a tha freumh-fhaclachd an ainm. B' e Helmantike (Gàidhlig: Tìr na Geaslanachd) a chanadh na Greugaich ris, agus sgrìobh Ptolomaidh gu robh dùn Ceilteach an seo air an robh Salmatica/Salmantica. Sgrìobhadh Livius Hermandica e. Tha teòiridh caran ùr ann, a tha a' dearbhadh gur e ath a th' anns an eileamaid sala- (mar Salas de los Infantes ann am Burgos no Salas de Pallars ann an Lleida), ged nach eil mòran dhaoine a' gabhail ri sin fhathast. Tha cruth na tìre a' gabhail ris an teòiridh ùr.
Eachdraidh
Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach tòisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Spàinn
37
XXXVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:30an
1960an
Bha na 1960an, sa 20mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1960 is 31 an Dùbhlachd 1969. Se na siathamh deich-bliadhna den linn
A-rèir cuid, bha na 1960s mar ar-a-mach, dh’atharraich aodach, ceòl is ailtireachd gu mor aig an àm seo. Choisich Niall Armstrong air a’ ghealach ann an 1969.
Roinn-seòrsa:20mh linn *
Loch a' Ghlais-Chàrnaich
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch a' Ghlais-Chàrnaich, (Beurla:  Loch Glascarnoch). Tha e suidhichte faisg air Loch Droma air an rathad A835 gu Ulapul mu 14 km (22 mìle) san iar-thuath air Srath Pheofhair.
An loch
'S e farsaingeachd an locha 531.6 ha (1313.6 acair). 'S e 17.3 km (10.7 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 7.2 km am faid san àite as dìriche. Tha bàrr uisge an locha mu 255 m (837 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 17.8 km (11.1 mìle) air falbh bhon mhuir. Chan eil eilean sam bith anns an loch seo.
Thèid an loch a lìonadh san iar bho Loch a' Gharbhrain tro Abhainn a' Gharbhrain. A bharrachd air sin tha torr alltan beaga eile ann a tha a' sruthadh do Loch a' Ghlais-Chàrnaich. A bharrachd air sin tha cuid lochan eile ann an iar-dheas às an tèid Loch a' Ghlais-Chàrnaich a lìonadh. Tha uisge a' tighinn bho Loch Sgeireach tro Allt an Loch Sgeirich agus an uair sin tro Abhainn an Torrain Duibh do Loch a' Ghlais-Chàrnaich. Tha Abhainn a' Ghiubhais Lì a' sruthadh cuideachd do dh'Abhainn an Torrain Duibh le uisge bho Loch an Fhuar Thuill Mhòir agus Loch Lì. Air a bharrachd tha uisge a' sruthadh a-mach à Loch Gorm gu Loch Odhar agus an uair sin tro Allt an Loch' Odhair do dh' Abhainn a' Ghiubhais Lì gus Loch a' Ghlais-Chàrnaich a lìonadh. 'S e loch-tasgaidh a th' ann a chaidh a chruthachadh ann an 1957 airson a' phròiseict Neart nan Gleann. Chaidh dama a thogail ann ceann an ear Gleann a' Ghlais-Chàrnaich. 'S e àird an dama 28m (92 troigh) agus tha e mu 510m (1673 troigh) air fad. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach tro thunail a tha mu 8 km air fad chun an stèisean-cumhachd Mossford Power Station. Gheibhear mu 18.6 megawatt, agus mu 121 millean kWh sa mheadhan gach bliadhna a-mach às an stèisean-cumhachd seo. B' e sin aon de na damaichean a chaidh a thogail gus dealan-uisge a chruthachadh airson an Conon Hydro-Electric Power Scheme. An-diugh tha an sgeama a' gabhail a-steach sia damaichean agus seachd stèiseanan-cumhachd uisge.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Friedrich Nietzsche
B' e feallsanach às a' Ghearmailt a bh' ann am Friedrich Wilhelm Nietzsche (IPA: ˈfʁiːdʁɪç ˈvɪlhɛlm ˈniːtʃə, Röcken, 15 an Dàmhair 1844 - Weimar, 25 an Lùnastal 1900).
Rugadh e ann an Röcken bei Lützen is bho 5 bliadhna a dh'aois thogadh e ann an Naumburg an der Saale. Eadar aoisean 14 is 19 bha e na sgoilear aig sgoil-chòmhnaidh faisg air Naumburg far an do leugh e obraichean le Friedrich Hölderlin agus David Strauss. Bha e na oileanach aig Oilthigh Bhonn agus an-sin aig Oilthigh Leipzig, far an do dh'fhoillsich e aistean air bàird Seann-ghreugach agus Arastotal. Lorg e na h-obraichean Schopenhauer a thoireadh buaidh mhòr air. Rinn e càirdeas ri Richard Wagner is Wagner ga mholadh airson chathair aig Oilthigh Bhasel, far an deach e na ollamh ann an 1869 aig aois 24. Dh'fhrithealaich e mar chuidiche ospadail anns a' Chogadh Fraing-Phruiseach ann an 1870 is fhuair e galar na h-amhaich agus an galar-gasta. Thug Nietzsche buaidh uabhasach fhèin làidir air Hitler agus Nàsachd.
Dh'fhoillsich e a chiad leabhar, Die Geburt der Tragödie aus dem Geiste der Musik ('Breith Bròn-chluiche bho Anam a' Chiùil') ann an 1872 agus Menschliches, Allzumenschliches ('Daonnail, cho Ro-daonnail') ann an 1878 ach dh'fhàg e an t-oilthigh ann an 1879 air sgàth droch shlàinte is shiubhail e eadar bailtean fad na h-Eadailt, na h-Eilbheis, na Frainge is na Gearmailte is e a' sgrìobhadh obraichean as ainmeile, mar eisimpleir Thar Math is Mall (1886) is Nietzsche an aghaidh Wagner (1888). Thachair e ri Lou Andreas-Salomé anns an Ròimh ann an 1882. Dh'fhulaing e briseadh-inntinn ann an 1889 is cha do sgrìobh e a-rithist mus do chaochail e ann an 1900.
Maywood, Illinois
'S e baile faisg air Chicago, Illinois ann an ceann a tuath nan Stàitean Aonaichte a th’ ann am Maywood. Anns a’ bhliadhna 2000 bha 26,987 duine a’ fuireach an seo.
Friedrich Nietzsche
Nietzsche agus Alba
B' e Alexander Tille, òraidiche aig Oilthigh Ghlaschu, a dheasaich a' chiad eagran na h-obraichean Nietzsche anns a' Bheurla is e fhèin air Mar a thuirt Zarathustra eadar-theangachadh. Dh'eadar-theangaich Thomas Common Cùis Wagner.
Maywood, Illinois
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1886.
Friedrich Nietzsche
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Feallsanaich Gearmailteach
Maywood, Illinois
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Illinois
Coinneach Mac an Tòisich
'S e neach-poileataigs na h-Alba a tha ann an Coinneach Mac an Tòisich BPA (Beurla: Ken Macintosh). Rugadh e air 15 am Faoilleach 1962 ann an Inbhir Nis is dh'ionnsaich e eachdraidh aig Oilthigh Dhùn Èideann. Mus robh e sa Phàrlamaid, bha e na riochdaire telebhisein aig a’ BBC. Bha e na bhall Pàrlamaid na h-Alba airson A' Choille Shear don Phàrtaidh Làbarach gu ruige Taghadh Albannach 2016 nuair a chaill e a sheat, ach chaidh a thaghadh mar bhall-liosta airson Alba an Iar. Thaghadh e mar oifigear-riaghlaidh na Pàrlamaide an dèidh Taghadh Albannach 2016 nuair a leig Tricia Màrabhaig dhith a dreuchd. Ged a bha e na bhall den Phàrtaidh Làbarach na h-Alba, mar oifigear-riaghlaidh cha b’urrainn dha bhòtadh leis a phàrtaidh. Dh'fhàg e am Pàrlamaid ann an 2021.
Bha athair, Fearchar Mac an Tòisich nach maireann, cudromach ann am foghlam Gàidhlig is bha e na chathraiche air Bòrd nan Urrasairean aig t-Sabhail Mòr Ostaig.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
1950an
Bha na 1950an, sa 20mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1950 is 31 an Dùbhlachd 1959. 'S e na còigeamh deich-bliadhna den linn
Mar na 1960an, bha atharrachadh mòr sa deich bliadhna seo – bha Sputnik na chiad saideal is Yuri Gagarin na chiad duine sa fànas. Chaill na Frangaich Vietnam gu ìre mòr, agus thòisich ceòl roc.
Roinn-seòrsa:20mh linn *
1004
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1004 (MIV).
Utrecht
'S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente), faisg air Amersfoort ann an cridhe nan Tìrean Ìsle a th' ann am Utrecht (IPA:  ytrɛxt, Frysk: Utert, Laideann: Traiectum ad Rhenum). Tha e suidhichte ri taobh na h-aibhne Vecht, a sruthas dhan Rijn agus Canal air a bheil Amsterdam-Rijnkanaal, 13m os cionn ìre na mara, anns an roinn (Duitsis: provincie) dhen aon ainm, 35km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 48km bho Rotterdam, 55km bho Den Haag, 123km bho Mhiddelburg agus 77km bho Eindhoven. Tha a h-uile coltas ann gu robh tuineachaidhean an seo ro àm nan Ròmanach agus 's iad na Ròmanaich a thog Caisteal san àite seo mu 50 RC. 'S ann o uut (sìos na h-aibhne san Duitsis) agus traiectum (staran san Laideann) a thàinig an t-ainm. Tha 321,583 duine a' fuireach ann. A bharrachd air sin, 's e an ceathramh baile as motha na dùthcha a th' ann an Utrecht.
1004
Bàsan
Roinn-seòrsa:1000an
Utrecht
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
HMS Astute
Chaidh druim a' bhàta a leigeil ann an 2001 is chuireadh e air bhog 8 Ògmhios 2007. Fhuair e a choimisean ann an 2013 còmhla ri HMS Ambush. 'S e HMS Astute a' chiad long fo mara anns an clasa Astute. thumb|An HMS Astute air a shlaodadh, an Anglian Prince air an làimh chlì
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bàtaichean
38
Bàsan
Roinn-seòrsa:30an
Sonar
thumb|Sonar airson eisg a lorg Is e sonar (Beurla: Sound navigation and ranging) uidheam luinge, a chleachdas tonntan fuaim a lorg domhainnead na mara agus cruth grunnd na mara fo drum luinge. Air barrachd an cleachadh sin, cleachdar e le bàtaichean iasgaidh a lorg sgaothan eisg agus le luingean cogaidh a lorg luingean fo-mara a thig gan ionnsaidh.
Chaidh a leasachadh anns a' chiad dol a-mach aig àm an dara chogadh mhòr, a nis is e uidheam cumanta a tha ri lorg air h-uile seòrsa bàta agus fiu 's air gheolan nach tarruinn ach 2-3m sail.
Roinn-seòrsa:Teicneòlas
Pablo Picasso
B' e peantair às an Spàinn a bha ann am Pablo Picasso.
Rugadh e ann am Málaga mar Pablo Ruiz 25 an Dàmhair 1881 is thogadh e an sin agus ann an Corùna far an robh athair, José Ruiz y Blasco, na neach-teagaisg aig an Institiud Guarda. Ann an 1895 rinn a theaghlach imrich do Bharcelona is dh'ionnsaich Picasso ealain aig la Llotja. Chaidh e air imrich eadar Madrid, Paris is Barcelona gu ruige 1904 nuair a ghabh e còmhnaidh ann am Paris. Thachair e ri Gertrude Stein, Georges Braque is Guillaume Apollinaire agus pheant e Les Demoiselles d'Avignon. Thaisbean e obraichean còmhla ris a' bhuidhinn Gearmailteach Der Blaue Reiter ('Am Marcaiche Gorm') ann an 1912, agus leasaich e Ciùbachas, mar eisimpleir anns an dealbh L'Homme au Guitare. Dh'obraich e còmhla ri na Os-fhìrich ann an 1924 is 1925. Thug Diego Velázquez buaidh uabhasach làidir airsan.
Rinn e obair 's dòcha as ainmeile, Guernica, aig àm Cogadh Sìobhalta na Spàinne an dèidh do Feachd Adhair na Gearmailte Gernika a bhomaig. Thog e airgid airson a' Phoblachd. Dhiùlt na h-ùghdarrasan Fraingich saoranachd na Frainge a thoirt do Phicasso ann an 1940 ach mhair e ann am Paris rè linn an Dara Cogadh. Bha e an sàs ann am peantaireachd is dealbhadaireachd is cruth-ealain fad a bheatha gu ruige bàs ann am Mougins 8 an Giblean 1973.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn Roinn-seòrsa:Luchd-ealain
1006
MVI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1000an
Beinneag Mhòr
Chan eil ciall an ainm buileach soilleir, ach dh'fhaodadh gu bheil e a' tighinn bho bheinneag, a' ciallachadh beinn bheag, ach tha sin annasach oir bhiodh beinn bheag bheag agus beinn bheag mhòr ann. Tha e cuideachd a' nochdadh gun robh Am Beidhneag oirre bho thùs agus sin a' tighinn bhi bhinneag. Dh'fhaodadh cuideachd gur e Beinneach a bha e a' ciallachadh, a' mìneachadh coltas na sgìre de bheanntan àrda.
Tha a' bheinn suidhichte mu 5km san ear-thuath den Chàrn Ghorm eadar Srath Neithich agus Srath Abhainn (Avon?). Gheibhear thuice bhon cheum a' tòiseachadh aig ceann a' Ghlinn Mhòir, agus leanaidh an ceum seo fad an rathad dhan mhullach .Dh'fhaodadh cuideachd a ceangal le Beinneag Bheag a tha ri a taobh.
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air àrd-chlàr a' Chùirn Ghuirm, Beinn Mac Duibh agus beanntan a' Mhonaidh Ruaidh a Deas.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Am Monadh Ruadh
Dalarnas län
'S e Roinn (Suainis: län) na Suaine a th' ann an Dalarnas län (Suomais: Taalainmaan lääni). Tha i na laighe air na crìochan le Nirribhidh, ann am meadhan na dùthcha, gu deas air Gävleborgs län agus Jämtlands län. 'S e Falun a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1634. Sìnidh Dalarnas län fad 28,188.8km² agus tha 276,770 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an ceathramh roinn as motha na Suaine a thaobh talmhainn agus an ochdamh tè as motha a thaobh àireimh-sluaigh. 'S e Suainis tha ga bruidhinn an seo. Chan eil ach 15 sgìrean-riaghlaidh sa roinn seo, Borlänge, Falun, agus Mora nam measg.
Freumhan an ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à dalr (Gàidhlig: Dail) ann an Suainis a tha an t-ainm.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An t-Suain
Auld Lang Syne
'S e seo eadar-theangachadh Gàidhlig den òrain ainmeil aithnichte le Raibeart Burns. 'S ann a nochd an tionndadh Gàidhlig anns an iris-naidheachd Mac-Talla, Dùbhlachd 17, 1892.
An còir seann luchd-eòlis dhol à beachd,
'S na làithean a bha ann?
Bha sinne còmhla feadh nam bruach
A tionail neòinean annt',
Ach 's sgìth air seachran ceum ar cas
Bho'n tìm o chian a bh' ann.
Bu tràth is anmoch sinn san allt
Ag iomair 's sinn nar clann,
Ach dhealaich cuantan farsainn sinn
'S sìn fhèin do làmh a-nall,
'S gun gabh sinn, cuach gu crìdheil làn
Air sgàth an tìm a bh'ann.
Gu cinnteach 's leat do bharail fhèin,
'S mo bharail fhèin tha leam-s',
'S gun gabh sinn cupan caoimhneil làn
Air sgàth an tìm a bh' ann.
M. MACRATH, Ottawa.
Tha dreach nas ùire fo thiotal "Air Sgàth nan Iomadh Linn" leis an t-Urr Ruairidh MacDhomhnaill ann:
An còir an càirdeas dhol air dìth,
‘S a leigeil as ar cuimn’?
An còir an càirdeas dhol air dìth
Air sgàth nan iomadh linn.
Séist
Is agad-sa biodh cupan làn
Is agam-sa, mi-fhìn,
Is òlar cuach an aoibhneas ait
Nach tric a ruith sinn air na cnuic,
A’buain nan neòinean grinn,
Ach ‘s iomadh ceum a rinn sinn streap
Bho àm nan iomadh linn.
Bho mhaduinn gu àm-bìdh,
Ach eadrainn bhùirich iomadh muir
‘S do làmh-sa thoir dhomh-fhìn,
Is òlaidh sinn gu ghrunnd a’ chup’
Rivera (Huila)
Freumhan an Ainm
'S e ainm fa leth Spàinntis a th'ann Rivera. B’ e San Mateo a’ chiad ainm a chuireadh air chaidh atharrachadh gu Rivera ann an 1943 nuair a dh’fhàs am baile na bu mhotha agus chaidh a sgaradh bho Neiva fhèin. Chuireadh sloinneadh an sgrìobhadair José Eustasio Rivera air.
Peic
Is aonad tomhais tioram co-ionnan ri dà ghalan a tha ann am peic.
Rivera (Huila)
Sluagh a' bhaile
Ged a tha  16,684 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach  8,967 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Rivera (is mòran dhuibh mestizos). ‘S e Tùsanaich a th’ann an 0.2% agus tha 0.4% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 87.1% dhe na daoine ann an Rivera leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 32.3% dhe na dachannan.
Peic
Roinn-seòrsa:Àiteachas Roinn-seòrsa:Teicneòlas Roinn-seòrsa:Eòlas-nàdair Roinn-seòrsa:Aonadan
Rivera (Huila)
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Rivera. Chithear fèilltean  caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
Auld Lang Syne
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Ceòl Roinn-seòrsa:Bàrdachd
Peic
Buŝelo
Rivera (Huila)
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Rivera
Roinn-seòrsa:Bailtean
Roinn-seòrsa:Coloimbia
39
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1939
Bàsan
Roinn-seòrsa:30an
John Williams
Tha John Towner Williams (rugadh 8 an Gearran 1932) na sgrìobhadair-ciùil, stiùiriche-ciùil agus cluicheadair piano.
´S e duine a tha aithnichte fad is farsaing mar an sgrìobhadair-ciùil airson filmichean as fheàrr a-riamh anns an t-Saoghal. Sgrìobh e cuid de na sgòran-ciùil as fhèillmhor, so-aithnichte, sàr-chliù ann an eachdraidh nam filmichean. Rinn e sin thairis air trì-fichead bliadhna.
1940an
Bha na 1940s, sa 20mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1940 is 31 an Dùbhlachd 1949. 'S e na ochdamh deich-bliadhna den linn
Thachair a' mhòrchuid den Dàrna Cogadh aig an àm seo – thoisich e ann an 1939 agus thàinig e gu crìoch ann an 1945. Bha Ar-a-mach Sìonach sa bhliadhnaichean seo.
Roinn-seòrsa:20mh linn *
Uitenhage
‘S e baile meadhanach faisg air Port Elizabeth, ann an ceann a deas Afraga a Deas a th’ ann an Uitenhage (IPA: œjtənˈɦɑːxə). The suidhichte aig 89m os cionn ìre na mara, ann an ceann a deas na roinne Rubha an Ear (Xhosa: EMpuma Koloni), anns an sgìre Nelson Mandelabaai, eadar Kirkwood agus Motherwell, ri inbhir na h-aibhe Swarkopts. Tha e 520km air falbh bho Bhloemfontein, 645km bho iKapa, 880km bho Johannesburg  agus  936km bho Phretoria, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 103,639 duine a’ fuireach anns a’ bhaile agus 's e Afrikaans a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Uitenhage. Chaidh Uitenhage a stèidheachaidh ann an 1804, leis a' Bhreitheamh Jacob Glen Cuyler. Tha taigh-gnìomhachais nan Carbadan Volkswagen an seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga a Deas Roinn-seòrsa:Bailtean
1930an
Bha na 1930s, sa 20mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1930 is 31 an Dùbhlachd 1939. 'S e na treasamh deich-bliadhna den linn.
Ged a thoisich an dàrna cogadh ann an 1939, bha cusachas (extremism) poileataigeach gu mòr sa bhliadhnaichean seo. Bha an cumhachd aig Stalin is Hitler a' fàs, agus ann an Cogadh Sìobhalta na Spàinne, chuidich a' Ghearmailt is an Eadailt an taobh Fàsistach.
Roinn-seòrsa:20mh linn *
1007
MVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1000an
Juneteenth
thumb|Ashton Villa ann an [[Galveston, far an do dh'èigheadh cur às do thràilleachd ann an Texas.]] 'S e tachartas a tha a' comharrachadh cur às do thràilleachd anns na Stàitean Aonaichte a tha ann an Juneteenth.
Chaidh tràillean air feadh na Stàitean Aonaichte a mhansapaideachadh tro 13mh atharrachadh ri bun-reachd nan Stàitean Aonaichte ann an 1863, ach cha do shaoradh iad anns na Stàitean Co-fheadarail ann an ceann a deas mus deach feachdan nàiseanta ann an Galveston 19 an t-Ògmhios 1865 is iad a' leughadh Òrdan Coitcheann àireamh 3. Chaidh 19 t-Ògmhios na shaor-là ann an Texas o 1980. Tha 45 stàitean air feadh nan Stàitean Aonaichte agus Washington, D.C. a' comharrachadh Juneteenth mar shaor-là ach chan e saor-là nàiseanta a th' ann.
Tha Sheila Jackson Lee, ball mòr-dhàil nan Stàitean Aonaichte airson Texas, air bile airson Juneteenth a bhith na shaor-là nàiseanta a thoirt a-steach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Tràillealachd
Yr Hôb
Tha am baile Yr Hôb ann an Sir y Fflint, a' Chuimrigh. Tha e 113.3 mi (182.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 165.6 mi (266.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 4095 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 535 (13.1%); rugadh 67% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
1008
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1008 (MVIII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1000an
Skåne län
'S e Roinn (Suainis: län) na Suaine a th' ann an Skåne Län (Suomais: Skånen lääni). Tha i na laighe air na crìochan mara leis An Danmhairg, ann an ceann a deas na dùthcha, gu deas air Hallands län. 'S e Malmö a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1997. Sìnidh Skåne Län fad 11,034.5km² agus tha 1,251,213 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an deicheamh roinn as motha na Suaine a thaobh talmhainn agus an treas tè as motha a thaobh àireimh-sluaigh. 'S e Suainis tha ga bruidhinn an seo. Tha 33 sgìrean-riaghlaidh sa roinn seo, Helsingborg, Klippan, Lund agus Malmö nam measg.
Eachdraidh
Chaidh Skåne Län a chruthachadh ann an 1997 nuair a chuireadh Malmöhus län agus Kristianstads län ri chèile. B' e ainm seann sgìre (Suainis: Landskap) air an robh Skåne - a mhair bho mu 320 gu ruige 1809 - a chuireadh oirre.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An t-Suain
1009
Bàsan
Roinn-seòrsa:1000an
Hyères
‘S e port agus baile meadhanach ann an ceann a deas na Frainge a th’ ann Hyères (IPA: 'jɛʁ, Ocseadanais: Iero, IPA: 'jeɾɔ). ‘S ann às an fhacal Laideann Araea, neo boglach saillte a th’ann ainm a’ bhaile. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 963 mar Eras. Tha e suidhichte eadar 0m agus 364m os cionn ìre na mara (42 ann am meadhan), 65km air falbh bho Mharseille agus 702km  bho Pharis prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 55,135 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Tha gnothaichean turasachd agus gnìomhachas a’ phuirt agus àiteachas gu math làidir an seo.
Eachdraidh
Thog na Greugaich daingeanach anns an sgìre anns an IV linn R. C. ris an canadh Olbia. Chruthaich na Ròmanaich port ris an canadh Pomponiana dìreach ri taobh Olbia anns an 2na linn R.C.
Chaidh Olbia a mhilleadh leis an Rìgh Gontran ann an 578. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an dà sgrìobhainn bho 963: litir eaglaiseil bhon Phàp Leon VIII agus èigheachd bho Conrad, Rìgh na Bourgogne agus Provence, a thug am baile is an sgìre do dh’ Abaid Montmajour. Thog Guillaume de Marseille Caisteal Hyères anns an 11mh linn, an dèidh do ruaig a thoirt air na Arabaich. ‘S e an 8mh baile na bu motha na Provence a bh' ann Hyères aig toiseach an 14mh linn, le mu 5,000 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, ach chaochail mòran dhuibh leis a' Phlàigh, a ràinig ann an 1347. Cha robh ach mu1,900 daoine an seo an ceann ciad bliadhna.
Daoine ainmeil
Chuir Robert Louis Stevenson dà bhliadhna seachad ann an Hyères, eadar 1883 agus 1885, dìreach mar Joseph Conrad agus Lev Tolstoj. A bharrachd air sin, chaochail an sgrìobhadair Saint-John Perse (1887 – 1975) ann an Presqu’Île de giens, dìreach ri taobh a’ bhaile, agus bha taighean aig Edith Warton agus Paul Bourget ann an Hyères cuideachd.
Eòlas-sluaigh (air a dhèanamh le Uicipeid)
Yr Wyddgrug
Tha am baile Yr Wyddgrug ann an Sir y Fflint, a' Chuimrigh. Tha e 116.7 mi (187.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 171.4 mi (275.8 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 9699 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 2051 (21.1%); rugadh 62% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir y Fflint Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Làn-thoradh Dùthchail
'S e tomhas eaconamaidh na dùthcha a th' ann Làn-thoradh Dùthchail no Làn-Thoradh Dùthchail (LTD). 'S e "gross domestic product" a tha air anns a' Bheurla, "Producto Nacional Bruto" anns an Spàinntis agus "Produit National Brut" anns an Fhrangais.
29
Bàsan
Roinn-seòrsa:20an
Greeny Hill
'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' ann an Greeny Hill.
Suidheachadh
Tha e suidhichte aig ceann a tuath Mòr-thìr, Arcaibh iar air Mid Hill. Tha an rathad A 986 a' dol seachad air. 'S e HuMP a th' ann an Greeny Hill agus 's e Mid Tooin a mhàthair-mhullaich. Tha e 153m (502 troigh) de dh'àirde. Air mullach na beinne chan eil dad sònraichte ri fhaicinn a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. Tha a' phuing as àirde suidhichte mu sheachd meatair ear air an leac thriantanachd.
Air sgàth 's gu bheil àirde nam beann ag atharrachadh tro ùine, tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach bho àm gu àm. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Greeny Hill san 21 an Dùbhlachd 2012 agus chaidh na tomhasan a chruinneachadh air an liosta a tha ri fhaighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills".
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh Roinn-seòrsa:HuMP
Springs
‘S e baile mòr ann am meadhan Afraga a Deas a th’ ann Springs. Tha an t-ainm a’ ciallachadh fuaran anns a’ Bheurla agus chaidh e a stèidheachadh ann an 1912. Tha e suidhichte faisg air an t-Sliabh Witwatersrand (Afrikaans: Beanntann an Uisge Geala), aig 1,626m os cionn ìre na mara, 32km air falbh bho Johannesburg agus 63km bho Phretoria prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 171,364 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. ‘S e Zulu an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Springs.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Afraga a Deas
28
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1928
Bàsan
Roinn-seòrsa:20an
Glaschu Ceilbhinn (Sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
Chan e seo an aon rud ri Glaschu Ceilbhinn (sgìre Phàrlamaid Westminster).
Is e aon den 73 sgìrean Pàrlamaid na h-Alba a bhios gach a' taghadh aon Bhall-Pàrlamaid na h-Alba le siostam àireamh bhòtaichean as motha a tha ann an Glaschu Ceilbhinn. Tha e na phàirt den roinn-Phàrlamaid na h-Alba Glaschu, aon den 8 roinnean-pàrlamaid na h-Alba a bhios gach a' taghadh seachd Bhall-Pàrlamaid na h-Alba le siostam riochdachadh co-roinneil.
Tha an sgìre na laighe gu tuath air Abhainn Chluaidh, a' còmhdaichte Partaig an taobh an iar, Ceilbhinn a Tuath an taobh a tuath, Townhead an taobh an ear agus na ceàrnan eatorra. Tha e a' còmhdaichte nan uàrdan Baile Aindrea/Am Baile agus Ceann a' Chnuic buileach agus phàirtean de na uàrdan Partaig an Iar agus An Canàl.
1910an
right|thumb|[[Titanic]]
Glaschu Ceilbhinn (Sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Glaschu Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
1910an
Bha an Cogadh Mòr sna bliadhnaichean seo, eadar 1914-1918, agus Ar-a-mach Ruiseanach.
Roinn-seòrsa:20mh linn *
MV Hildasay
thumb|MV Hildasay 'S e soitheach-bathair a tha a' giùlan frachd eadar a' Mhòr-thìr, Arcaibh agus Sealtainn a tha ann am MV Hildasay.
Chaidh ainmicheadh air Hildasay ann an 2010.
Cheannaich Riaghaltas na h-Alba ann an 2019 e còmhla ri MV Helliar.
Monadh Rois
thumb|The Steeple, Monadh Rois 'S e baile anns an t-Siorrachd Aonghais a tha ann am Monadh Rois (Beurla: Montrose). Tha e suidhichte mu 61 cilemeatair air falbh air àird an earra-thuath Dùn Dèagh eadar na h-aibhnichean Abhainn Uisge a Tuath is Abhainn Uisge a Deas. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 42′ 29.95″ Tuath agus 2° 28′ 1.63 Iar. Anns a' bhliadhna 2001 bha 10,845 duine a' fuireach an seo. Le port-mara nàdarra aige chaidh am baile a stèidheachadh anns na Meadhan-Aoisean mar àite-malairt. An-diugh tha mòran chosnaidhean aig GlaxoSmithKline. Tha an tùr ann am Monadh Rois ainmeil, canar muinntir a' bhaile The Steeple ris. Chaidh a thogail eadar 1832 agus 1834 le James Gillespie Graham. Chaidh Seumas Greumach ainmeachadh na chiad Dhiùc a' Mhonaidh Roise ann an 1707.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
1920an
right|thumb|[[Lenin]]
Bha na 1920s, sa 20mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1920 is 31 an Dùbhlachd 1929. Se na h-ochdamh deich-bliadhna den linn.
Thàinig a' Ghearmailt gu bhith gu math bochd sa 1920an, agus bha Cogadh sìobhalta anns an Ruis.
Roinn-seòrsa:20mh linn *
Värmlands län
'S e Roinn (Suainis: län) na Suaine a th' ann an Värmlands län (Suomais: Värmlannin lääni). Tha i na laighe air na crìochan le Nirribhidh, ann am meadhan na dùthcha, gu deas air Dalarnas län. 'S e Karlstad a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1779. Sìnidh Värmland län fad 17,583km² agus tha 275,904 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an ochdamh roinn as motha na Suaine a thaobh talmhainn agus an 11mh tè as motha a thaobh àireimh-sluaigh. 'S e Suainis a tha ga bruidhinn an seo. Chan eil ach 16 sgìrean-riaghlaidh sa roinn seo, Karlstad agus Sunne nam measg.
Freumhan an ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à vœrma/vœrmo (Gàidhlig: ar) agus land (lann/tìr) ann an Suainis a tha an t-ainm. Chaidh an t-ainm a chur gu Laideann mar Vermelandia.
Eachdraidh
Chaidh an roinn a chruthachadh nuair a chuireadh sgìrean mòra ann an Närke agus Värmland ri chèile. B' e Johan Gustaf friherre Uggla a' chiad riaghladair nan roinne.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An t-Suain
Penmaenmawr
250px|thumb|Penmaenmawr 'S e baile ann am Bwrdeistref Sirol Conwy, a' Chuimrigh a tha ann am Penmaenmawr. Ann an 2001 bha 3857 duine a' fuireach an seo..
Tha Slighe Costa na Cuimrigh a' dol tro Phenmaenmawr.
Dairbheal
'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir an Ear a tha ann an Dairbheal (Beurla:  Darvel neo Dervel). Tha am baile suidhichte aig ceann an ear Srath Irbhinn.
Anns a' bhliadhna 2006 bha 3,620 duine a' fuireach an seo.
Daoine ainmeil
Rugadh Alexander Fleming, bith-eòlaiche Albannach, ann an Lochfield farm, tuathanas faisg air a' bhaile. Dh'fhàs e ainmeil mun obair aice air penicillin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir an Ear
Hillsboro, Oregon
'S e baile ann an Oregon, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Hillsboro. Bha 97,368 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2013. Tha e suidhichte aig 60m os cionn ìre na mara.
1010
MX
Hillsboro, Oregon
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1841.
1010
Bàsan
Roinn-seòrsa:1010an
Hillsboro, Oregon
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Oregon
Kórnik
‘S e baile beag air an àirde an iar-mheadhan na Pòlainn a th’ ann an Kórnik (IPA: ˈkurɲik, Gearmailtis: Kurnik agus Burgstadt eadar 1939 – 1945, Latbhais: Kurņika). Tha e suidhichte aig 68m os cionn ìre na mara anns am sgìre Poznańskie agus anns an roinn Pòlainn Mhòr (Pòlais: Wielkopolskie), 363km air falbh bho Phoznań agus 265km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 7,206 daoine a' fuireach anns a' bhaile bheag seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Phòlainn
Càr
thumb|An Hillman Imp. Chaidh bodhaigean an Imp a thogail ann an [[Linwood, Siorrachd Rinn Friù.]] 'S e carbad le cuibhlichean agus motar airson giùlain a tha ann an càr.
B' e Carl Benz anns a' Ghearmailt a chruthaich a' chiad chàr mar a dh'aithnicheamaid ann an 1885.
Càraichean agus Alba
Ro 1914 bha faisg air 50 companaidhean a rinn càraichean ann an Alba, mar eisimpleir Albion, Argyll is Arrol-Johnstone, ach rinn iad càraichean a làimh is cha b' urrainn dhaibh fheuchainn ri mòr-chinneasachadh.
Chaidh factaraidh a thogail ann an Linwood, Siorrachd Rinn Friù sna 1960an airson càr beag, an Hillman Imp, a dhèanamh. Bhuannaich Chrysler am factaraidh ann an 1967. Chaidh an t-Imp mu dheireadh a dhèanamh ann an 1976 is reic Chrysler ri Peugeot–Citroën ann an 1979. Dhùn Peugeot–Citroën am factaraidh ann an 1981.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Giùlan
Glenwood Springs, Colorado
'S e baile ann an Colorado, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Glenwood Springs. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 9,614 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 1,756m os cionn ìre na mara,
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Colorado
1011
MXI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1010an
19mh Linn
Bha an 19mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1801 is 31 an Dùbhlachd 1900. Bha na 1800an eadar 1 am Faoilleach 1800 is 31 an Dùbhlachd 1899, ach tha ciall eile aca; na bliadhnaichean eadar 1800 is 1810.
Roinn-seòrsa:2mh mìle-bliadhna *
27
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1927
Bàsan
Roinn-seòrsa:20an
1890an
Bha na 1890an, sa 19mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1890 is 31 an Dùbhlachd 1899. 'S e na naoidheamh deich-bliadhna den linn.
Roinn-seòrsa:19mh linn *
1810an
Bha na 1810an sa 19mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1810 is 31 an Dùbhlachd 1819. 'S e na ciad deich-bliadhna den linn.
Roinn-seòrsa:19mh linn *
Bàta-slaodaidh
thumb|right|Bàta-slaodaidh
Is e bàta-smuid beag sònraichte ri tarruinn luingean mòra tro na seòlaidhean ri cidheachan de phort mhòr a tha ann am bàta-slaodaidh. Chaidh an togail agus cleachdadh an portaibh mhòr na h-Eòrpa bho mu dheidhinn 1820, mhàir iad tro atharrachadh mhalairt bho longan-sheòil gu longaibh-smuid, ach nuair a sgurr malairt thar chuain a shiubhal ann an longaibh bathair choitcheann re na 1960an agus thanaig mòr-longan sònraichte ri trachdadh fa-leth na h-aite, mòr-longan a bhiodh a' cleachdadh laimhrigean uisge domhainn, a chaidh air dealbhadh a thoirt cothrom do na mòr-longaibh seo a thig ris an laimhrig fo chumhachd na h-innlean aca fèin, chrion mhalairt nam bàtaichean-slaodaidh agus chaidh iad a-mach a bhi.
Tha àireamh bheag de bhàtaichean-slaodaidh fhadhast air an cleachdadh ach is e innealan Dhieseil a tha annta. Air barrachd tha iad torr nas motha agus nas cumhachd mhòr na bataichean-slaodaidh na 1950'n agus is e am prìomh obair aca a shlaodaich longan a tha an cunnart a dhol air creagan gu sabhailteas. Tha mar eisimplir 's an latha an diugh (2010), Steornabhagh na h-ionad de bhàta-slaodaidh de Seirbhis nan Maor-Chladaich, agus tha comas aig a' bhàta-slaodaidh suidhichte ann an Steornabhagh, An Anglian Prince, a libhrig tarruinn marbh de 150 tonna.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sgoil na farraige Roinn-seòrsa:Bàtaichean
Sèirbis
right|thumb|200px right|thumb|200px
'S e Cànan Innd-Eòrpach a tha ann an Searbais. Tha e na chànan oifigeil anns an t-Sèarb, ann am Bosna agus Heartsagobhana, anns a' Mhonadh Neagrach agus ann an Cosobho. Tha e ainichte mar mion chànan anns an Ungair, ann an Croàisia, ann am Masadoinia agus ann an Ròmainia cuideachd.
Luchd-labhairt
Roinn-seòrsa:Cànain Slàbhach
Chernihiv
'S e baile mòr faisg air Kyiv agus Nizhyn anns An Ucràin a th' ann an Chernihiv (Ucràinis: Черні́гів, IPA: tʃerˈn⁽ʲ⁾iɦiu̯). Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Desna, san roinn Chernihivska Oblast. Tha 285,234 duine a' fuireach ann.
Freumh-fhaclachd
Thathar dhen beachd gur ann à dà fhacal Slabhais a th' anns an ainm: Czarna (Gàidhlig: dubh) agus Bog (Gàidhlig: Dia)
Eachdraidh
Chaidh Chernihiv a chlàradh airson a' chiad turais ann an 907. Chaochail an sgrìobhadair Mykhailo Kotsiubynsky an seo ann an 1913. Bha am baile fo sgàile agus fo bhuaidh nan Nàsach eadar 1941 agus 1944. Thog iad prìosan agus Iùdhaich a' bhaile nan tràillean mar phàirt an t-siostaim Zwangsarbeit (Gàidhlig: saothair èignichte) cuideachd. Ann an 1991, thàinig Chernihiv gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Air 24 an Gearran 2022, ri linn Ionnsaigh na Ruise air An Ucràin, chuir feachdan na Ruise Chernihiv fo shèist, ach thuirt riaghaltas na h-Ucràine air 5 an Giblean gun do chuir Arm na h-Ucràine ruaig air na Ruiseanaich. Chaill còrr is 700 sìobhaltaich agus 500 saighdear am beatha sa chath. Theich fògarraich on bhaile nam mìltean chun na Pòlainne.
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Chernihiv a' bruidhinn (74.01%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis cuideachd (24.5%).
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Ruisis
Tha a' chànan Ruiseanach (русский язык sa Ruisis) na chànan Slàbhach a thathar a’ bruidhinn gu dùthchasach sa Ruis, ann am Bealaruis, san Ucràin, ann an Casachstàn agus Cìorgastan, agus a thathar a’ cleachdadh le mòran daoine gun a bhith na chànan oifigeil, san Laitbhe, Eastòinia agus tòrr dhùthchannan eile a b’ àbhaist a bhith nam ball den Aonadh Sobhiat.
Tha an Ruisis a' cleachdadh na h-aibidil Chirileach 's tha 33 litir bunaiteach ann:
1820an
Bha na 1820an sa 19mh linn, eadar 1 am Faoilleach 1820 is 31 an Dùbhlachd 1829. 'S e na dàrna deich-bliadhna den linn
Ruisis
Gràmar
Tha gnè fhireann, boireann no neodrach aig ainmearan na Ruisise. Chan eil altan ann. 'S urrainn don facal "собака" cù no an cù a chiallachadh. Tha sia tuislean ann:
Eisimpleirean
Roinn-seòrsa:Cànain Slàbhach Roinn-seòrsa:An Ruis
Apartheid
thumb|right|200px
Thoisich dealachadh-cinnidh ann an Afraga a Deas ri linn cholonachd, ach thugadh inbhe oifigeil air an dèidh nan taghaidhean choitcheann ann an 1948. Sheòrsadh na daoine ann am buidhnean cinnidh (daoine geala, dubha, dathte is Innseanaich) agus chaidh na bailtean air an dealachadh cuideachd a-rèir cinnidh is sgapadh na daoine le làmhachas-làidir. Chaill na daoine dubha an cuid saoranachd agus bha iad air am fuadachadh gu ruige deich 10 ranntairean fèin-riaghlaidh treubhail neo bantustans, is bha ceithir dhiubh fiù 's nan stàitean neo-eisimeileach. Dhealachadh an riaghaltas a h-uile càil air sàilleabh adhbharan cinnidh: slàinte, foghlam agus seirbhisean poblach: ‘S e na daoine geala a gheibheadh an cuid na b’ fheàrr is na daoine dubha an cuid na bu mhiosa.
Eindhoven
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
George Elder Davie
B' e feallsanach Albannach a bh' ann an George Elder Davie (18 am Màrt 1912–20 am Màrt 2012). B' e The Democratic Intellect: Scotland and her Universities in the Nineteenth Century (1961) an leabhar as ainmeile a sgrìobh e, agus “bha buaidh mhòr aig a smaoineasan agus aig a sgoileireachd feallsanachail air sgrìobhaichean, luchd-teagaisg, agus smaoinichean na h-Alba, agus gu ìre mhòr tha an dòigh anns an deach deamocrasaidh, agus foghlam agus cultar an òrdachadh an Alba an urra ris.”
Beatha
Rugadh agus thogadh Davie ann an Dùn Dèagh. Bha e a’ frithealadh Àrd-sgoil Dhùn Dèagh mus deach e air adhart gu Oilthigh Dhùn Èideann. Rinn e ceum ann am feallsanachd.
George Elder Davie agus Litreachas
Bha Elspeth Davie, a' bhean aig George, na sgrìobhadair ainmeil agus fhuair i Duais Katherine Mansfield airson Sgeulachdan Goirid ann an 1978. Nuair a bha e a' fuireach ann am Beul Feirste, bha George Davie eòlach air Philip Larkin, aon de na bàrd as cliùitiche ann am Beurla anns an 20mh linn.
Ann an Dùn Èideann, bha e gu math dlùth ri Somhairle MacGill-Eain. Fhuair e eòlas air Somhairle as t-samhradh 1933. Bha George Davie na oileanach Feallsanachd an Oilthigh Dhùn Èideann aig an àm seo. “Goirid an dèidh sin, choinnich Somhairle MacGill-Eain ri caraid do George Davie, James Bowman Caird”, a bha na oileanach anns an dàrna bliadhna an Oilthigh Dhùn Èideann, “agus bha an triùir fhear nan deagh chompanaich bho sin a-mach.” Stiùir Davie agus Caird  Somhairle air bàrdachd Ùisdein MhicDhiarmaid. B' e Davie am fear a chuir Somhairle agus Ùisdean an aithne a chèile a' chiad turas. Mar a sgrìobh Somhairle mu a dheidhinn: “Bha George Davie gu sònraichte fiosrachail mu iomadach seòrsa gnothach an Alba, agus bha ùidh aige gu h-àraid ann an smaoineasan agus bha am fiosrachadh aige farsaing.”
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Feallsanaich Albannach Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Ysceifiog
Tha am baile Ysceifiog ann an Sir y Fflint, a' Chuimrigh. Tha e 121.2 mi (195.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 178.3 mi (287.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1258 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 267 (21.2%); rugadh 57% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir y Fflint Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Traon
ʼS eun tearc agus ann an cunnairt a tha sa traon (Beurla corncrake; Laideann Crex crex). Tha e aʼ briodadh sa Roinn Eòrpa agus air taobh an iar Àisia, agus aʼ gluasad gu Afraga nuair a bhios geamhradh sa leth-chruinne mu thuath.
Meall nan Ceapraichean
'S e beinn ann am Frìth Inbhir Làthail air a' Ghàidhealtachd a th' ann am Meall nan Ceapraichean. Tha e 977m de dh'àirde agus 's e Beinn Rothaich a th' ann. Tha e suidhichte an ear air an rathad A835 agus mu 16km an ear-dheas air Ulapul. Is coltach gu bheil an t-ainm a' toirt iomradh air pailteas de chnuic bheaga, ceap a' ciallachadh cnap. .
Traon
Chaidh 1,059 dhiubh a chunntadh ann an Albainn ann an 2016, an coimeas ri 1,069 ann an 2015, agus ri 1,289 ann an 2014 - an àireamh a bu mhotha ann an 45 bliadhna. B’ ann an Tiriodh, far an deach 346 eun a chunntadh ann an 2016, a bha an àireamh a bu mhotha.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eòin
Meall nan Ceapraichean
Mar as trice bithear a' dèanamh air a' bheinn seo bho cheann a deas Loch Bhraoin. Dh'fhaodadh a ceangal le Beinn Dearg, Cona Mheall agus Eididh nan Clach Geala. Dh'fhaodadh cuideachd coiseachd bho Loch Droma nas fhaide gu dheas air an rathad.
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air An Teallach, beanntan Frìth Fanaich, Asaint agus Beinn Uais.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
26
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1926
Bàsan
Roinn-seòrsa:20an
Palau
'S e dùthaich eileanaich ann an Roinn a' Chuain Shèimh a tha ann am Palau, ainm oifigeal: Poblachd Phalau. Tha i na laighe anns a’ Chuan Shèimh mu 500 mìle (800 cilemeatair) air falbh san ear bho na h-Eileanan Filipineach agus mu 2000 mìle (3200 km) aig astar deas air Tokyo. Chaidh Palau a stèidheachadh anns a' bhliadhna 1994 agus mar sin dheth 's e aon de na dùthchannan eisimeileach as òige air feadh an t-Saoghail.
A-rèir CEDAM Eadar-Nàiseanta tha an "Underwater Wonder of the World as fheàrr ann am Palau.
Iomraidhean
thumb|250px|left|Palau: aon de na h-eileanan creagach
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Roinn a' Chuain Shèimh
Bae Colwyn
250px|thumb|Bae Colwyn 'S e baile ann am Bwrdeistref Sirol Conwy, a' Chuimrigh a tha ann am Bae Colwyn (Beurla: Colwyn Bay). Ann an 2001 bha 9,742 duine a' fuireach an seo. Tha am baile suidhichte air a' chosta san àirde a tuath na Cuimrigh. Tha am prìomh-rathad A55 a' ruith tron bhaile mar a tha a Rathad-iarainn Oir-thìr Tuath na Cuimrigh.
A-rèir an cunntas-sluaigh ann an 2001 bha Cuimris aig 20% de mhuinntir a' bhaile. Tha na ceudan as àirde a-measg nan daoine òga eadar 10 is 14 bliadhna a dh'aois. Tha Cuimris aig 38% dhiubh. Tha sgoil ann le foghlam tro mheadhan na Cuimris, Ysgol Bod-Alaw.
Daoine ainmeil
Rugadh Terry Jones, ball dhen bhuidhean "Monty Python" ann am Bae Colwyn.
Beaverton, Oregon
'S e baile ann an Oregon, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann am Beaverton. Bha 93,542 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2013. Tha e suidhichte aig 58m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1847.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Oregon
1012
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1012 (MXII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1010an