cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ann Arbor, Michigan
'S e baile ann am Michigan, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Ann Arbor. Bha 116,121 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2012. Tha e suidhichte aig 256m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1824.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Michigan
Funafuti
thumb|250px|Suidheachadh Fongafale anns an atol Funafuti 'S e prìomh-bhaile Thubhalu a tha ann am Funafuti. Tha e suidhichte air atolan beaga eadar 20 ‘s 400 meatair air leud, a tha nan laighe timcheall air lagonn le 18 cilemeatair a dh’ fhad agus 14 cilemeatair air leud. Tha an lagonn cho mòr ri 275 cilemeatair ceàrnagach, ach chan eil am baile ach 2.4 cilemeatair ceàrnagach gu lèir. 'S e Fongafale an t-eilean as motha a tha ann am Funafuti. 'S e Vaiaku an t-ainm a tha air aon de na ceithir bailtean a tha air an eilean seo. Tha an riaghaltas suidhichte ann am Vaiaku. Ach gu oifigeil canar gur e Funafuti gu lèir na phrìomh-bhaile.
'S e seo an co-chomharran aige: 8° 31’ Deas agus 179° 13’ Ear
1190
MCXC
Funafuti
Ceangal a-muigh
thumb|250px|Cladach ann am Funafuti
1190
Bàsan
Roinn-seòrsa:1190an
Funafuti
Ceangal a-muigh
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Roinn a' Chuain Shèimh Roinn-seòrsa:Bailtean
Green Bay, Wisconsin
'S e Green Bay an treasamh baile as motha a tha ann an Wisconsin. Anns a’ bhliadhna 2012 bha 104,057 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 177m os cionn ìre na mara,
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1854.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Wisconsin
Llan-gors
Tha am baile Llan-gors ann am Powys, a' Chuimrigh. Tha e 32.0 mi (51.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 137.4 mi (221.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1056 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 129 (12.2%); rugadh 60% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Powys Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Gaoth an Fhaighein
Tha Gaoth an Fhaighein leigeadh fa sgaoil an t-adhair bhon fhaighean, 's tric an dèidh feis no (nas lugha na tric) imlich-pite no feis na tòine. Th'an fuaim co-ionnan beagan ri gaoth bhon tòn, ach chan eil gaoth na fuighill an sàs, agus mar sin chan eil boladh comannaichte aice.
Roinn-seòrsa:Drùiseantachd Roinn-seòrsa:Truaill-chainnt
1191
MCXCI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1190an
Tulsa, Oklahoma
Is e baile beag air taobh an iar Na Stàitean Aonaichte ann an Oklahoma a tha ann an Tulsa. Anns a’ bhliadhna 2011 bha 396,466 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 722m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1836 agus fhuair e inbhe oifigeil 18 Faoilleach 1898.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Oklahoma
13 am Màrt
'S e 13 am Màrt an 72mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (73mh ann am bliadhna-leum). Tha 293 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|180px|Charles Lapworth
Faoiteag
'S e seòrsa mhaorach a tha ann am faoiteag neo maighdeag (trivia sp.)
13 am Màrt
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Faoiteag
Roinn-seòrsa:maorach
Bardenas Reales
thumb|right|300px|Cruth na tìre ann am Bardenas Reales 'S e fàsach anns an Roinn-Eòrpa a tha ann am Bardenas Reales (IPA: baɾˈðenaz reˈales).
Tha e suidhichte ann an Navarre, an Spàinn.
'S e seo am farsaingeachd aige: 415 cilemeatair ceàrnagach.
Bhon 7mh, an t-Sultain 2007 tha am Bardenas Reales dìonta leis an UNESCO mar „Biosphere reserve”.
Roinn-seòrsa:Fàsaichean Roinn-seòrsa:An Spàinn
Almazán
'S e sgìre anns a' cheàrn Shoria ann an Castilla y León, (An Spàinn) a tha ann an Almazán. Tha 5755 duine a' fuireach an-seo. Roinn-seòrsa:Shoria Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:An Spàinn
Giomach
right|200px|thumb|Giomach right|200px|thumb|Giomach
'S e seòrsa mhaorach a tha ann an giomach (caman; Laideann: homarus gammarus). Tha iad coltach ri partan fada. Tha dà spòg aige.
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Maorach
George Harrison
B' e cluicheadair giotàir is seinneadair anns na Beatles a bha ann an George Harrison. Bha buaidh làidir aig creideamh nan Innseachan air. Chaochail e le aillse ann an 2001.
Roinn-seòrsa:Na Beatles Harrison, George Harrison, George
Baranoa
'S e baile beag agus sgìre-riaghlaidh (Spàinntis municipio) faisg air Caracolí ann an Atlántico, Coloimbia, a th’ ann am Baranoa. Tha e suidhichte aig 118m os cionn ìre na mara agus 20km air falbh bho Bharranquilla, prìomh-bhaile na roinne. Tha teodhachd mheadhanach dhe 27.4˚ aige. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1543.
Sluagh a' bhaile
Tha  42,840 duine nan tàmh anns a' bhaile fhèin, ach tha 51,571 uile gu lèir a' fuireach ann, a' gabhail a-steach na clachain thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid neo mòran nan daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns nam bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. ‘S e pàtran-sluaigh gu math àbhaisteach a tha seo. Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid nan daoine ann am Baranoa, ach tha 14.3% dhe daoine le freumhan ann an Afraga agus 7.5% Tùsanaich ann. 'S urrainn do 92.1% dhuibh leughadh agus sgrìobhadh. A thuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh ach aig16.8% nan dachaigh.
Fèisean
Thathar a’ cumail iomadh seòrsa fhèis ann am Baranoa. Chithear fèilltean  Caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th’ ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
Ceanglaichean A-muigh
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Pedro Alvarez Cabral
B' e Pedro Alvarez Cabral (Belmonte, 1467 - Santarém, 1520) am maraiche Portagaileach a lorg Braisil ann an 1498, tro sheòladh ro fhada dhan iar air bòidse le amas air na h-Innseachan.
Roinn-seòrsa:Seòladairean agus Rannsachairean Roinn-seòrsa:Daoine às a' Phortagail
Gleann-Gaoil
thumb|An taigh far an do rugadh [[Rob Ruadh MacGriogair]] 'S e sgìre dùthchail agus gleann faisg air Gleann Aircleid sa pharraiste Bhochanan, Siorrachd Sruighlea, eadar Loch Ceiteirein agus Glaschu a th' ann an Gleann-Gaoil (Beurla: Glengyle). Rugadh Rob Ruadh MacGriogair ann an 1671. Tha an sgìre fa-leth ainmeil taobh coiseachd.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Gleanntan Roinn-seòrsa:Tìr-eòlas Roinn-seòrsa:Gàidhealtachd
Camas Cros
’S e baile beag croitearan ann an Slèite san Eilean Sgitheanach a tha ann an Camas Cros, air taobh an iar na Linne Slèitich.
Ainm
Tha e coltach bhon ainm gun robh manaich Chrìosdaidh anns an àite. Tha beagan deasbaid ann a thaobh an ainm. ’S “Camus Croise” a tha air na soidhnichean rothaid, ach ’s “Camas” an litreachadh a rèir COG, agus ’s e “Cros” agus chan e “Croise” a bha muinntir na sgìre gu lèir ag ràdh, aig an robh deagh Ghàidhlig, agus ’s e Camas Cros a tha sa stòr-dàta aig Iain Mac an Tàilleir.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Camasan ann an Alba
1192
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1196 (MCXCVI).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1190an
Llanandras
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Powys Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Faochag
Tha dà chiall aig faochag 7 faochag sgìobag
A bheil thu a' lorg na beinne Faochag ann an Cinn Tàile?
Roinn-seòrsa:maorach
Kemper
thumb|right|250px|Kemper
'S e prìomh-bhaile na department Penn-ar-Bed anns a' Bhreatainn Bhig anns an Fhraing a tha ann an Kemper (Frangais: Quimper). Ann an 1999, bha 63,238 daoine a' fuireach ann.
Concepción
thumb|caption|Bratach thumb|caption|Gearradh-arm
'S e baile-mòr ann am Sile a tha ann an Concepción. Tha e na phrìomh-bhaile den a' Cheàrn Bío-Bío. Anns a’ bhliadhna 2002 bha 216.061 duine a’ fuireach an seo. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1550 leis na Spàinntich. Canar Penquistas ri muinntir a' bhaile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An t-Sile
14 am Màrt
'S e 14 am Màrt an 73mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (74mh ann am bliadhna-leum). Tha 292 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|180px|Albert Einstein
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Błędów
thumb|350px|Cruth na tìre Błędów
'S e fàsach anns an Roinn-Eòrpa a tha anns an fhàsach Błędów (Pòlais: Pustynia Błędowska).
Tha e suidhichte eadar Błędów agus Klucze anns a' Phòlainn.
'S e seo am farsaingeachd aige: 32 cilemeatair ceàrnagach.
Impireachd na h-Ostaire
B' e dùthaich ioma-nàiseanta anns an Roinn-Eòrpa a bh' anns an Impireachd na h-Ostaire (Gearmailtis: Kaiserthum Österreich) a mhair bho 1804 gu ruige 1867.
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:An Ostair Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Loch Gorm
thumb|Sealladh air Loch Gorm
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Gorm. Tha e suidhichte ann am Frìth Fanaich san ear air Meall Gorm (949m) agus eadar Meallan na Saobhaidhe (685m) is Meallan Buidhe (633m). Tha Loch an Eilein san iar air Loch Gorm.
Tha an loch seo cho mòr ri 21.6 ha (53.4 acair). 'S e 2 km (1.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 721 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 538 m (1765 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 16.4 km (10.2 mìle) air falbh bhon mhuir. Thèid Loch Odhar a lìonadh tro allt bho Lochan Dubh a' Bhealaich Bhain a tha na laighe deas air Loch Gorm. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach à Loch Gorm gu tuath gu Loch Odhar agus bhon an seo tro Allt an Loch' Odhair don Abhainn a' Ghiubhais Lì. Bhon uair sin tha an t-uisge a' ruith gu tuath tro Abhainn an Torrain Duibh do Loch a' Ghlais-Chàrnaich.
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Gorm agus mar sin chan rathaidean ann a leanas chun an locha seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Frìth Fanaich
1193
MCXCIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1190an
Rolling Stone
thumb|right|Comhdach Rolling Stone bho 2002
Is e Rolling Stone iris Aimeirigeanach mu dheidhinn ciùil agus cultair poblaich.
Nochdaidh iris ùr gach cola-deug. An-diugh, foillsichear e ann an ochd dùthchannan deug, Sìona, na h-Innseachan agus An Ruis nam measg.
Chaidh a stèidheachadh ann an San Francisco ann an 1967 le Jann Wenner (a tha fhathast na dheasaiche) agus sgrùdaire-ciùil Ralph J. Gleason. An toiseach bha e a' dol còmhla ris agus ag iomradh air a' chultar hippie a bha cumanta den àm. An toiseach bha iad cuideachd a' cur astair eadar iad fhèin agus na beachdan bunasach aig pàipearan eile coltach riutha ach tro na seachdadan bhiodh susbaint aig feadhainn dhe na pìosan aca a' beantainn barrachd ri saoghal poileataigs gu h-àraid tro Hunter Thompson nuair a thòisich e air sgrìobhadh dhaibh. Chuidich an iris tòiseachadh dreuchdan daoine mar Cameron Crowe is Greil Marcus am measg feadhainn eile.
Anns na h-ochdadan bha an iris a' fàs na bu corporra agus bha feadhainn de na sgrìobhadairean aosta a' fàgail agus feadhainn ùra a' gabhal nan àitean aca. Tric a-nis bhiodh e cumanta luchd-cleasaiche fiolm a bhith air a chòmhdach an àite rudan neo daoine co-cheangailte ri ceòl.
Ann an 2004, airson cumail dè bha iad a' faicinn mar an '50mh cò-là-breith aig roc', chuir iad ri chèile sreath de chlàran mar 'The 500 Greatest Albums of All Time' a' moladh agus ag aithneachadh euchdan eachdraidheil anns an seòrsa ciùil seo.
Deliblatska Peščara
thumb|right|300px|Madainn ceòthach ann an Deliblatska Peščara 'S e fàsach anns an Roinn-Eòrpa a tha ann an Deliblatska Peščara (Searbais: Делиблатска Пешчара, Beurla: Deliblato Sand)
Tha e suidhichte anns an sgìre Vojvodina, an t-Sèarb. Thàinig an t-ainm bhon bhaile Deliblato a tha faisg air.
'S e seo an roinn ghainmhich as motha a tha ann air feadh an Roinn-Eòrpa.
Roinn-seòrsa:Fàsaichean
Paul McCartney
'S e neach-ciùil, seinneadair, cluicheadair piàna is cluicheadair beus anns The Beatles a tha ann an Sir James Paul McCartney, MBE (Gaeilge: Mac Cartaine). Rugadh e ann am Poll a' Ghrùthain (Beurla: Liverpool), 18 an t-Ògmhios 1942. Bha e cuideachd ann an còmhlan eile, Wings, as deidh dha The Beatles a sgaradh. 'S iad Yesterday (1965) agus Mull of Kintyre (1977) na h-òrain as ainmeile a sgrìobh Paul McCartney. 'S e Maol Chinn Tìre (Earra-Ghàidheal) susbaint an òrain Mull of Kintyre. Tha an High Park Farm, suidhichte air an leth-eilean, aig McCartney bho 1966 a-mach. 'S e MBE (Member of the Order of the British Empire) a tha ann am Paul McCartney o chionn 1965 agus rinneadh ridir dheth ann an 1997.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Na Beatles Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:Seinneadairean
Walkerton, Indiana
‘S e baile beag ann an cridhe nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Walkerton. Tha e suidhichte aig 215m os cionn ìre na mara, faisg air Loch Koontz, eadar Stillwell agus Plymouth, anns an stàit Indiana, air iomall South Bend. Tha am baile 851km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 2,893km bho Los Angeles, 1,278km bho Bhoston agus 447km bho St. Louis. Tha dìreach 2,144 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaidh Walkerton a stèidheachadh ann an 1856.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Indiana
Feusgan
'S e seòrsa mhaorach a tha ann am feusgan neo maighdeag (mytilis edulis, modiolus modiolus). Tha iad cumanta mar biadh.
Roinn-seòrsa:maorach
Ringo Starr
'S e neach-ciùil Sasainneach a th' ann an Ringo Starr. B' e Richard Starkey Jr an t-ainm a thugadh air nuair a rugadh e air 7 an t-Iuchar 1940 ann an Liverpool, Sasainn. Bhiodh Starr a' cluich nan drumaichean anns na Beatles is sheinn e bho àm gu àm cuideachd. Bha e na fhear-aithris airson an t-sreath Tomas, An t-Einnsean Tanca.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Na Beatles Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Niùclas
'S e pàirt mheadhonach den dadaman a tha ann an niùclas, Cleachdar “niùclasach” mar buadhair airson rudan ceangailte ris an niùclais, mar cumhachd niùclasach, agus bomaichean niùclasach.
Roinn-seòrsa:Eòlas-nàdair
Rolf Harris
'S e fèistear agus dealbhadair Astràilianach a tha ann an Rolf Harris (Perth, Astràilia, 30 am Màrt 1930).
Telebhisean
Harris, Rolf Roinn-seòrsa:Daoine à Astràilia
Henri Moissan
B' e ceimigear às an Fhraing a bha ann an Henri Moissan (Paris, 28 an t-Sultain 1852–Paris, 20 an Gearran 1907).
Rugadh e ann am Paris agus dh'imrich a theaghlach do Mheaux nuair a bha e 12 bliadhna a dh'aois. An dèidh do sgoil dh'obraich e ann am bùth-chungaidhean ann am Paris agus an sin anns an Taigh-tasgaidh Eachdraidh Nàdair. Rannsaich e meatabolachd nan lus agus ceimigeachd iarainn is cròmium. Chaidh e na ollamh aig École Supérieure de Pharmacie ann an 1882 ach cha robh deuchainn-lann ann agus rinn e a dheuchainnean ann an deuchainn-lann Aonadh nan Aonaidhean-ciùird far an deach e na stiùiriche ann an 1880. Leth-oirich e fluarain air a' chiad turas ann an 1886. Chaochail e leis a' pheandaidh ann an 1907.
Urraman
Chaidh a thaghadh mar bhall Acadamh Fhrangach an Leigheis ann an 1888 agus mar bhall Acadamh Fhrangach nan Saidheansan ann an 1891. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1906 airson an obair aige le fluarain. A bharrachd air sin, b' e an dàrna Iùdhach a choisinn an Duais Nobel ann an Ceimigeachd a-riamh a bh' ann.
Gävleborgs län
'S e Roinn (Suainis: län) na Suaine a th' ann an Gävleborgs län (Suomais: Gävleborgin lääni). Tha i na laighe eadar Loch Storsjön agus am Muir Baltach, ann an cridhe na dùthcha, gu tuath air Uppsala län agus gu deas air Västernorrlands län. 'S e Gävle a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1762. Sìnidh Gävleborgs län fad 18,191km² agus tha 281,815 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 7mh roinn as motha na Suaine a thaobh talmhainn agus an 8mh tè as motha a thaobh àireimh-sluaigh. 'S e Suainis tha ga bruidhinn an seo. Chan eil ach 10 sgìrean-riaghlaidh sa roinn seo, Gävle agus Ovanåker nam measg.
Freumhan an ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à gœfle (Gàidhlig: tulchann) agus borg (dùn) ann an Lochlannais a tha an t-ainm.
Eachdraidh
B' e Fredrik Henrik friherre Sparre a' chiad riaghladair nan roinne.
Nick Griffin
Tha Nick Griffin (rug. 1959) na cheannard aig am BNP (Pàrtaidh Nàiseanta Bhreatainn)
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
1934
thumb|180px|Jane Goodall MCMXXXIV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1930an
Trèana
right|thumb|300px|[[Treana|Trèana ann am Baile Àth Cliath]] right|300px
Bidh trèanaichean a' siubhal air rathaidean-iarainn. Is e sreath de charbadan a tha ann an trèana.
Tha am facal "trèana" stèidhichte air facal Beurla air "sreath". B' iad eich a bha a' tarraing nan carbadan air na ciad rathaidean-iarainn. Ged nach b' urrainn do dh'each ach tunna a chuideam a tharraing ann an carbad air rathad-cloiche, thairngneadh e ceithir no còig tunna a chuideam air rathad-iarainn rèidh. Mar sin shlaodadh e trì no ceithir carbadan ann an sreath.
Tha seo soilleir bhon Achd Phàrlamaid a cheadaich togail an rathaid-iarainn eadar an Ruadh Ghleann is Glaschu ann an 1826. Shònraich an Achd nach fhaodadh each ach "trì carbadan ann an sreath" a tharraing far am biodh an rathad-iarainn a' dol tarsainn air an rathad àbhaisteach air an t-slighe gu Cidhe a Deas a' Bhroomielaw.
Bho mu 1830 chuireadh innealan-smùide an gnìomh gus na trèanaichean a tharraing. Air sgàth seo thòisich trèanaichean air falbh mòran na bu luaithe. An-diugh air feadh an t-saoghail tha innealan-smùide air a dhol a-mach às an fhasan agus is e cumhachd an dealain no einnseanan "Diesel" a thairngneas trèanaichean.
Ceanglaichean a-mach
Modh Giùlain Roinn-seòrsa:giùlan
Dàirich
thumb|Dàirich Tha dàirich (no faigh muin, rach air muin, no theirig a-steach gu) 'na draosdachd glè bhuaireasach.
Roinn-seòrsa:Truaill-chainnt Roinn-seòrsa:Cleamhnas
Llanbadarn Fynydd
Tha am baile Llanbadarn Fynydd ann am Powys, a' Chuimrigh. Tha e 63.2 mi (101.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 149.3 mi (240.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 295 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 26 (8.8%); rugadh 54% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Powys Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Meatailt Dhubh
'S e seòrsa ceòl meatailt a th' ann am meatailt dhubh, a thòisich anns na 1980an agus 1990an, gu h-àraidh anns an Nirribhidh. Thànaig an ceòl seo bho meatailt bàis, (a thàinig bho meatailt slaic), agus bho dhaoine dhen bheachd nach robh meatailt bàis craicte gu leòr.
Tha an dàrna chuid dhen bheachd gur e an stoidhle ciùil fhèin a nì meatailt dhubh sònraichte agus a' chuid eile dhen bheachd gur e na faclan agus an fheallsanachd a tha sònraichte mu dheidhinn, ge b' e dè an stoidhle ciùil.
Thànaig an t-ainm meatailt dhubh bho black metal ann am Beurla, abairt a nochd air clàr aig Venom, còmhlan Breatannach. Ged a thug Venom an t-ainm air an stoidhle chiùil seo, cha chluicheadh iad an aon seòrsa ceòl ri còmhlanan mar Mayhem agus Immortal mar eisimpleir. Cha robh an seinn aca den seòrsa sgreuchail a chleachdas mòran còmhlanan meatailt dhubh. Bha còmhlanan mar Hellhammer/Celtic Frost, Mercyful Fate agus gu h-àraidh Bathory glè chudthromach ann an toiseach meatailt dhubh.
Thòisich meatailt dhubh le còmhlanan às an Nirribhidh, mar Darkthrone, Satyricon, Mayhem, Emperor, Immortal agus Burzum. Chleachd iad criomagan bho mheatailt chumanta agus bho cheòl clasaigeach, airson seòrsa ceòl a chruthachadh a bha gu math borb ach àlainn aig a' cheart uair, le faclan an aghaidh Crìosdachd, agus cuideachd a-mach air creideamhan Pàganach no Sàtanach gu tric.
Chleachdadh cuid dhe na còmhlanan seo corpse paint: a' peantadh an aodann dubh agus geal gus coltas bàis a riochdachadh. Chleachdadh iad far-ainmean cuideachd, ainmean ceangailte ris na Lochlannaich, neo ri bàs.
An Ceòl
Seo cuid dhe na feartan a tha ceangailte ri meatailt dhubh:
- Giotàran gu math luath.
- Faclan glè eu-dòchasach, a tha an aghaidh Crìosdachd, neo/agus a-mach air Pàganach neo Sàtanach.
- Aig an toiseach, bha na clàrachaidhean fhèin gu math mì-shoilleir, airson adhbharan feallsanachdail, mar ràdh aghaidh an gnìomhachais chiùil, no dìreach as adhbhar cion airgid. Tha cuid, mar Darkthrone, fhathast a' cleachdadh na stoidhle clàrachaidh seo.
- Mar as tric, bidh na drumaichean gu math luath agus na drumairean a' cleachdadh blast beats. Ach uaireannan, airson buaidh shònraichte, thèid am buail nas slaodaiche.
- Uaireannan tha meur-chlàr air a' cleachdadh, gu h-araidh nuair a tha an ceòl nas simphineadh ann an fuaim ('s e eisimpleir math de seo an còmhlan Dimmu Borgir).
- Seinn gu math àrd, sgreuchail (tha seo a dèanamh e doirbh a' cluinntinn na faclan, uaireannan). Ach tha mòran còmhlanan a' cleachdadh stoighlean diofraichte, nas tradaiseanta neo co ceangailte rith seòrsan eile de meatailt.
- Chan eil an rithim cho cudromach rith ann an seòrsan eile de meatailt, mar meatailt marbh.
Eachdraidh
Mar a tha air ag ràdh mar tha, bha Venom glè chudthromach gu meatailt dubh, ged nach eil an ceòl aca dìreach an aon rud.
1195
MCXCV
Meatailt Dhubh
Eachdraidh
' S e an duine as cudthromach gu meatailt dubh, aig an toiseach, Øystein Aarseth (a bha a' cleachdadh an t-ainm Euronymous). Bha e a' cluich a' ghiotàir airson an còmhlan Mayhem. ' S e Aarseth agus an "inner circle" - na duine a bha as cudtromach anns an sealladh - a bha as cudthromach ann an meatailt dubh aig an toiseach. Bha iad a' coinneachadh aig an bùth aige, Helvete (ifrinn). Ann an 1993, muirt Varg Vikernes e, a' cur sgian ann barrachd na fichead tursan (ach tha Vikernes fhathast ag ratha nach robh e ach mu còig tursan, agus thuit Aarseth air glainne briste). Fhuair Vikernes 21 bliadhna anns a phrìosan, agus gus an latha an-diugh chan eil e pàirt den sealladh meatailt dubh, a-nis co ceangailte rith còmhlanan Nàsach. ' S e 's dòcha air sàilleabh air Vikernes a tha daoine ann a tha a' smaointinn air meatailt dubh mar ceòl neo Nàsach, ged gur e dìreach pàirt beag den sealladh a tha còmhlanan mar sin, agus tha a bhor cuid a' cur astar eadar iad fhèin agus smaointinn Nàsach.
Aig an toiseach, agus latha an-diugh, bha an sealladh meatailt dubh fada an aghaidh creideamh Chrìosdach, agus ag iarraidh air an Nirribhidh a' dol air ais gu na ciad creideamhan aice. Aig deireadh na 1980an agus toiseach na 1990an, loisg daoine anns an sealladh meatailt dubh air eaglaisean (ann an Nirribhidh, tha mòran eaglaisean air an dèanamh le fiodh).
1195
Bàsan
Roinn-seòrsa:1190an
Meatailt Dhubh
Eachdraidh
Thàinig meatailt dubh suas anns na naidheachdan a-rithist nuair a loisg an seinneadair de Mayhem air e fhèin, a' sealltainn cho ceart 's a bha an t-ainm ciùil aige: Death. Sgrìobh e litir ag ratha gu robh e duilich mu dheidhinn an fhuil, agus thug Aarseth dealbhan den cuirp, a bha air a cleachdadh air aon de na clàran aig Mayhem.
Latha an-diugh, chan eil an ainneart seo pàirt mòr de meatailt dubh, le a bhor cuid de còmhlanan dìreach a' dèanamh an ceòl, agus a stad air na rudan eile a tha ceangailte ris an ceòl. Tha mòran de na còmhlanan a bha ann aig an toiseach fhathast an seo. Cuideachd, tha còmhlanan bho dùthaichean eile nas cudthromach anns an sealladh latha an diugh, gu h-àraid an An t-Suain, Suòmaidh, agus dùthchannan anns an Eòrpa an Ear. Tha barrachd diofar fuaimean anns an ceòl a-nis, le ceòl tradaiseanta, techno, ceòl clasaigeach, agus mòran eile, a nis air a cur còmhladh ris an fuaim tradaiseanta airson meatailt dubh.
1194
MCXCIV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1190an
Rathad-iarainn
right|thumb|Rathad-iarainn Is e siostam-ghiùlain a tha anns an rathad-iarainn neo rathad nan gad a tha stèidhichte air rathad sònraichte a bhitheas a' breith agus a' steòrnadh carbadan a tha uidheamaichte dha.
Inntrigeadh
Is e cruth an rathaid, dà ghad iarainn, co-shìnte agus teannaichte sìos air bunachar freagarrach.
Bithidh na carbadan rathad-iarainn uidheamaichte le cuibhlichean "bilte". Tionndaidh dà chuibhle air aiseal cumanta, Tha barr nan riomb leatha agus rèidh agus bithidh bile mun chuairt gach cuibhle air a slios a-staigh.
Mar sin faodaidh do na carbadan a ruith air bàrr an rathaid gun a bhith tuiteam dheth.
Aig a' charr as simplidh chan eil dith ach air rathad singilte goirid agus carbad a-mhàin. Bha cuid de na h-ionadan-bhradain air an Abhainn Tatha a' cleachdadh rathadan-iarainn mar seo eisg a ghiùlain suas dhan rathad-dubh eadar Peairt is Dùn Deagh sìos ris na 1990an.
Eachdraidh
right|thumb|
Tha an sgrìobhadh eachdraidheil bu sine mu rathad nan gad a' nochdadh ann an cùise laghail Sasunnach a chaidh air èisdeachd an 1604. B' e cnap na cùise gu robh fear seilbh mhèinne-guail air cuir "tylting rails" thairis air fearann (a bha an seilbh fear eile) eadar beul a mhèinn agus laimrig air Abhainn na Sebheirn ann an Siorramachd Nottinghaim.
Mun bhliadhna 1609 fhuair fear à Siorramachd Nottinghaim dom b' ainm Beaumont taic air mèinn-ghuail air Bruaiche na Tyne an Ear-thuath Shasainn, thug e leis iomadh innlean nach robh aithnichte ann an Ear-thuath Shasainn aig an àm - nam measg Snìomhairean Talmhainn agus coincheap rathad nan gad. Thug muinntir Ear-thuath Shasainn ri na h-innlean seo, bu sònraichte rathaidean nan gad agus chaidh leasachadh nan raointean-ghuail mu Caisteal Nuadh air Taidhne air adhart gu luatha. Thogadh ficheadan de rathaidean nan Gad eadar beul-meinnibh agus laimrigibh aibhne. Bha rathaidean nan gad, neo rathaidean-uagain mar a chaidh orra, cho dlùth cheangailte ri leasachadh na sgìre gun deach iad fo far-ainm "Newcastle Road" roimhe deireadh an 17mh linn.
Cha robh an cuid bu mhòr de na rathaidean-uagain seo nas fhada na ceithir neo còig cheud meatair agus gu robh iad a' claonadh gu ìre mhòr bho bheulmheinn chun laimrig, is ann mar sin a bhiodh carbadan làn nan ruithe "leis a' bhruaich" fo cumhachd tarruinn talmhainn agus chuireadh eich ri feum a tharruinn na carbadan aotrom air ais ris a' mhèinn.
Chaidh leasachadh air an teicneolas mean air mhean- bho meadhan an 18mh linn chuireadh cinn iarainn air na gadaibh fhiodh agus ro dheireadh an linn rinneadh gadan-ruithe as iarainn leaghta. Thàinig cuibhlichean iarainn a-steach as deidh 1750 agus ro deireadh an linn rinneadh an siud 's an seo bòrd-claoin fèin-obrachaidh.
Is ann an 1722 a chaidh togail air a' chiad rathad-uagain an Alba, eadar Tranent agus Cockenzie air Raon ghuail a Lodaidh, agus is ann an 1754 a chaidh fhosgail air a chiad rathad-uagain an Èirinn, eadar an slochd ghuail aig Drum Glas an Contae Tir Éoghainn agus canal leth-mhìle air falbh. Thuraich an t-inneal smùid róthadachd aig Seumas Bhatt ann an 1784, inneal stèidhichte a bha seo a chleachd smùid bho goilear fa-leth aig bruthaich gu math ìosal. Taobh a-steach deich bliadhna thoisich an Córnach Risteard Trevithick a thogail innealan “paisgte” air an robh an goilear na bunachar don inneal fhèin agus a chleachd “smùid làidir” aig bruthaicheas suas ri 40 punnd air an òirleach cheàrnag ( 2.5 ailean). Thog Trevethick inneal smùid fèin-ghluasad cho tràth ri 1801 agus ann an 1804 rinn e inneal a ruitheadh air gadan airson fear a sheilbh obraichean iarainn agus rathad trama aig Pen-y-Darren an Cymru a Deas. Dhearbh an inneal a thog Trevethick gum b' urrainn do inneal stotha a tharruinn cuid uagain na sguain, ach cha deach an cleachdadh an aite nan each a bha nan modh tarruinn àbhaisteach aig an am.
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Modh-giùlain Roinn-seòrsa:Rathad-iarainn
Kenosha, Wisconsin
'S e Kenosha an ceathramh baile as motha a tha ann an Wisconsin. Anns a’ bhliadhna 2012 bha 99,218 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 184m os cionn ìre na mara,
Tomas, An t-Einnsean Tanca
Sgeulachdan chloinne mu dheidhinn carbad-smùide leis An Urr. W. Awdry. Air a eadar-theangachadh gu Gàidhlig le Catrìona Dunn, agus air a fhoillseachadh le Acair ann an 1993.
Theodore William Richards
B' e Theodore William Richards (Germantown, Pennsylvania 31 am Faoilleach 1868 - Cambridge Massachusetts 2 an Giblean 1928) Ceimigear às  na Stàitean Aonaichte. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1914.
Kenosha, Wisconsin
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1835.
Gobhar-bhreac
'S e seòrsa mhaorach a tha ann an gobhar-bhreac neo conphocan  (faochag).
Kenosha, Wisconsin
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Wisconsin
Gobhar-bhreac
Roinn-seòrsa:Maorach
Theodore William Richards
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Tomas, An t-Einnsean Tanca
Roinn-seòrsa:Nobhailean cloinne
Tomas a'i Ffrindiau Thomas, die kleine Lokomotive Thomas y sus amigos Thomas et ses amis 꼬마기관차 토마스와 친구들 Il trenino Thomas Thomas the Tank Engine Thomas de stoomlocomotief Tomek i przyjaciele Thomas o trem azul Thomas the Tank Engine Tuomas Veturi 火車頭日記
15 am Màrt
'S e 15 am Màrt an 74mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (75mh ann am bliadhna-leum). Tha 291 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|180px|Iulius Caesar
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Lus, Earra-Ghàidheal
'S e baile ann an Earra-Ghàidheal agus Bòd a tha ann an Lus (Beurla: Luss) neo An Clachan Dubh mar a bha e. Tha e ri taobh Loch Laomainn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Breatann
Brillean
thumb|220px|A' bhothaig air an leth a-staigh na [[pite, leis a' chochaill a' bhrillein 's na bilean beaga comharraichte mar loidhnichean.]] thumb|220px|Dealbh na pite, leis a' bhrillean falaichte leis a' chochall a' bhrillinn 's leis na filltean nam bilean beaga.
Tha am brillean 'na bhodhaig ghnèitheach sa' chorp an t-sinich bhoireannach. Tha a' chuid mar breall lèirsinneach suidhichte dlùth ris a' cheangal air beulaibh nam bilean mòra, thairis a' bheul an fhaighein. Coltach ris a' bhod, tha a prìomh-fheum a' toirt air toil na miann agus dreachdan.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Co-rian ginidh Roinn-seòrsa:Lèigheolas bhan
1196
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1196 (MCXCVI).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1190an
Vasco da Gama
B' e taisgealaiche, seòladair is àrd-mharaiche às a' Phortagail a bha ann Vasco de Gama. Rugadh e mu 1469 aig Sines, port beag ann an Roinn Alentejo. Chosnaich e ainm maraiche gal dha fhèin tràth na bheatha.
Ann an 1497 thill Bartolem Diaz chun na Portagail as deidh bòidse a bha air chuairteachadh Ceap nan Stoirm. Chuir Rìgh João roimhe tuilleadh rannsachadh a dhèanamh, ach b' e an ath rìgh, Manoel am Fortunach a chuir an iomairt air coise. Chaidh a thaghadh Da Gama a bhith os cionn a' ghnàthach agus air 8mh Iuchair 1497 dh'fhàg e Lisbon le ceithir luing agus 160 daoine. Cha do lorg iad gaoth fàbharach agus chaidh ceithir mìosan seachad mus an do ràinig iad Bàgh Naoimh Eilidh. Air cuairteachadh a' cheap agus air cuir sìos cor agus aon ar-a-mach ràinig iad Melinda tràth an 1498. Is ann an sin a lorg Da Gama paidhleat Innseanach agus sheòl e air adhart dhan ear-thuath a' ruigsinn Calicut air 20mh Chèitein 1498.
Bha Zamorin (Righ) na Calicut mì-earbsach de na h-Eòrpaich aig an toiseach agus an greis chaidh e calg dìreach nan aghaidh. Aig a' cheann thall b' fheudar do Da Gama a shabaid a slighe a mach as a' Chala. Bhuannaich a chabhlach air ais gu Lisbōa 's an t-Sultain 1498, a' lorg fàilte mhòr agus urram dhan Admiral. Cho luath 's a b' urrainn dha dh'ullaich Manoel cabhlach de 13 luingean fo stiùir de Pedro Alvarez Cabral agus chaidh an cuir a mach le òrdughan a stèidhich colonaidhean Portugach an India. Sheòl Cabral ro fhada dhan iar agus (air an slighe gus na h-Innseachan) lorg e oir Bhrasail.
Clach an Truiseil
right|250px|thumb|Clach an Truiseil a' coimhead siar
'S e Clach an Truiseil a' chlach seasamh as àirde ann an Alba aig 5.8 meatairean. Tha i stèidhichte ann an Baile an Truiseil air an taobh siar ann an Leòdhas. Thathar ag ràdh gu bheil e air làrach blàir.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eilean Leòdhais
Vasco da Gama
Chaidh Da Gama a mach gu Innse da thrup eile, an 1502-03 agus 1524-25. Air an treas sgrìob dh'eug e gu h-obann aig Cochin an Dùbhlachd 1525.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Seòladairean agus Rannsachairean Roinn-seòrsa:Daoine às a' Phortagail
Maria Skłodowska-Curie
Maria Salomea Skłodowska-Curie, (Warsaw 7 an t-Samhain 1867–Passy 4 an t-Iuchar 1934). Rugadh i ann an Warszawa, anns a' Phòlainn, agus chaochail i anns an Fhraing leis an aillse.
Bha i na h-oileanach ann an Warsaw, Kraków, is dh'imrich i gu Paris ann an 1891. Phòs i Pierre Curie ann an 1894 is chaidh i na h-àrd-ollamh fiosaigs ann an 1906 nuair a chaochail e, is na stiùiriche an deuchainn-lann Curie san Institiud Radiuim ann an 1914.
Còmhla ri Pierre Curie lorg i polonium agus radium.
Urraman
Bhuannaich i an Duais Nobel ann am Fiosaigs ann an 1903 agus an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1911, a' chiad thè a choisinn na duaisean sin a-riamh. Gu h-iongantach, bhuannaich a nighean, Irène Joliot-Curie agus a mac-cèile, Frédéric Joliot-Curie an duais seo fhèin ann an 1935.
Chaidh an eileamaid cheimigeach curium ainmicheadh oirre is air Pierre Curie.
16 am Màrt
'S e 16 am Màrt an 75mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (76mh ann am bliadhna-leum). Tha 290 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|180px|Richard Stallman
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Crann-sneachda
thumb|300px|Crann-sneachda Is e a tha ann an crann-sneachda, pìos acfhainn airson treabhadh sneachda far rathaidean is rathaidean iarainn. Thàirneadh na cruinn-shneachda rathaid bu tràth le sgioba-eich. Anns an latha an-diugh giùlanar cruinn-shneachda rathaid air toiseach làraidh.
Tha cruinn sneachda nan rathad-iarainn air a bhi bobhtaichte ri toiseach inneil-tharruing, ach is e carbad fa-leth a tha 'sna cruinn-shneachda bu mhòr. Carbad sònraichte uidheamaichte le beairt tarruinn is dìonaidh àbhaisteach aig a' cheann deireannach agus an ceann-toisich an cruth soc-treabhaidh. Nuair a bhitheas crann-sneachda den seòrsa seo ag obair théid an putadh le inneal. Tha crann-sneachda den nòs seo ionadaichte aig Inbhir Nis.
Roinn-seòrsa:Inneal
Loch an Eilein (Frìth Fanaich)
thumb|Sealladh air Loch an Eilein
Llanfihangel Ysgeifiog
Tha am baile Llanfihangel Ysgeifiog ann an Ynys Môn, a' Chuimrigh. Tha e 128.9 mi (207.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 212.1 mi (341.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1499 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1146 (76.5%); rugadh 81% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Loch an Eilein (Frìth Fanaich)
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch an Eilein. Tha e suidhichte ann am Frìth Fanaich tuath air Meall Gorm (949m). Tha Meallan na Saobhaidhe (685m) air an iar agus tha Loch Gorm agus Loch Odhar san ear.
Llanfihangel Ysgeifiog
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ynys Môn Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Loch an Eilein (Frìth Fanaich)
Tha an loch seo cho mòr ri 4.2 ha (10.4 acair). 'S e 1.3 km (0.8 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 353 m a dh'fhad san àite as dìriche. Tha eilean mòr agus cuid eileanan beaga anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 598 m (1962 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 15.6 km (9.7 mìle) air falbh bhon mhuir. Thèid Loch an Eilein a lìonadh tro allt bhon deas. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch seo gu tuath tro allt don Abhainn a' Ghiubhais Lì agus an uair sin gu tuath tro Abhainn an Torrain Duibh do Loch a' Ghlais-Chàrnaich.
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch an Eilein agus mar sin chan rathaidean ann a leanas chun an locha seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Frìth Fanaich
Llanbister
Tha am baile Llanbister ann am Powys, a' Chuimrigh. Tha e 60.4 mi (97.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 147.6 mi (237.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 370 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 36 (9.7%); rugadh 52% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
1197
'S e bliadhna a bha ann an 1197 (MCXCVII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1190an
Clach Glas
Is iomadh beanntan eile leis an ainm seo
Sahara Olteniei
Tha taigh tasgaidh ghainmheich ann an Dăbuleni, 's e an t-aonar taigh tasgaidh gainmhich oifigeil a tha anns an Roinn-Eòrpa..
Clach Glas
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Eisir
'S e seòrsa mhaorach a tha ann an eisir  (iolra: eisirean) no oisir   (iolra: oisirean) (Laideann: ostrea edulis) Tha iad cumanta mar biadh. Smaoinichidh cuid gur e “aphrodisiac” a tha ann an eisir. Thig neamhnaidean às an eisir.
Àrd-thìr Thìle
thumb|right|300px|Àrd-thìr air an rathad gu Sprengisandur 'S e àrd-thìr anns an Roinn-Eòrpa a tha ann an Hálendi neo Beanntan Innis Tìle.
Eisir
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:maorach
Àrd-thìr Thìle
Tha e a’ gabhail a-steach an cuid as motha den mheadhan Innis Tìle. 'S e seòrsa fàsach a tha ann, air sgàth 's gu bheil an t-uisge a' ruith air falbh ro luath. Mar sin dheth chan eil mòran a' fàs an seo.
Cèileafaid
250px|thumb|right|300px|Cèileafaid fo Mhuhammad,(donn) 622-750 ; Cèileafaid Rashidun, (dearg) 632-661; agus Cèileafaid Umayyad,(buidhe) 661-750 'S e Cèileafaid an t-ainm a bh' air a chiad Ìmpireachd Muisleamach agus is e an Cèileaf ceann an riaghaltais. Tha iomadaidh Cèileafaid air a bhith ann tron eachdraidh agus ann an iomadach àite. Bha a chiad fhear stèidhichte tarsainn air an Ear Meadhannach,Persia, Afraga-a-Tuath agus an an Spàinn le Baghdad ann an Ioràc mar prìomh-bhaile fon teaghlach Abasud. An dèidh greis chrion cumhachd na Abasuds agus dh'èirich tighearnan eile a bha ag èigheachd Cèileaf oir fhèin.
Àrd-thìr Thìle
Tha rathaidean ann, ach cha bhi iad fosgailte ach san t-samhradh a-mhàin.
Cèileafaid
Aistean co-cheangailte
Roinn-seòrsa:Islam Roinn-seòrsa:An Ear Mheadhanach
Àrd-thìr Thìle
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Fàsaichean Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Norman, Oklahoma
‘S e baile beag an am meadhan Na Stàitean Aonaichte ann an Oklahoma a tha ann an Norman. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 110,925 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 357m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1889.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Oklahoma
Eudorcas rufina
'S e seòrsa Antalop no gobhar-fhiadhaich (iolra:goibhrean-fiadhaich) (Beurla:antelope) a tha ann an Eudorcas rufina (Beurla: red gazelle, Fionnlannais: Algeriangaselli, Fraingis: Gazelle rouge, Gazelle rousse ou rouge). Tha dàta easbhaidheach aca. .
= Iomraidhean =
Roinn-seòrsa:Antalop Roinn-seòrsa:Mamalan
Gille-fionntrainn
'S e seòrsa mhaorach a tha ann an gille-fionntrainn, cogarn, gairidean neo  faochag (littorina littoralis)
Roinn-seòrsa:maorach Strandschnecken
Béal Átha Fearnáin
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean_na_h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
An Talamh (planaid)
'S e planaid a tha anns an Talamh, a' Chruinne no an t-Saoghal, air a bheil sinn a' fuireach. Tha aon ghealach aige agus 's e treas ball de rian na grèine.
Tha na cuain (sa bheil sàl) a' cuibhrigeadh mu deidhinn 70% de barr na talmhainn. 'S e tìr (talamh tioram) a tha anns an 30% eile. Tha aille a' cuairteachadh na talmhainn. Canar an adhar ris an àile seo.
Tha an talamh a' cuairteachadh na grèine aig astar 93,000,000 mìltean (1.6 km = 1 mìle). Canaidh sinn bliadhna ris an ùine a tha i a' gearradh gach cuairt.
Iomraidhean
Talamh Talamh Talamh
1198
'S e bliadhna a bha ann an 1198 (MCXCVIII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1190an
Richard Willstätter
B' e Richard Martin Willstatter (Karlsruhe 13 an Lùnasdal 1872 - Muralto 3 an Lùnasdal 1942) Ceimigear às A' Ghearmailt Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1915. A bharrachd air sin, s'e an ceithreamh Iùdhach a choisinn an Duais Nobel ann an Ceimigeachd a-riamh a bh'ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Eilbheis Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Iùdhaich
Miguel Antonio Caro Tovar
B’ e Miguel Antonio José Zoilo Cayetano Andrés Avelino de las Mercedes Caro Tovar. (Bogotá 10mh an t-Samhain 1843 – Bogotá 5mh an Lùnasdal de 1909) neach-aithris, ùghdar agus neach-poileataigs à Coloimbia.
‘S e an t-ùghdar José Eusebio Caro, fear stèidhich Pàrtaidh Tòraidh Choloimbia a bh' ann athair, ach chaochail esan nuair a bha Miguel Antonio na bhalach òg. Le sin, cha b’ urrainn dhàsan a chuid fhoghlaim a choileanadh. Bha ùidh mhòr airsan air naidheachdas agus poileataigs bhon a leanabachd agus bho 1871, nuair a thoisich e taic a thoirt dha na beachdan a bu radaigiche agus a bu Chaitligiche a’ Phàrtaidh Tòraidh, b’ urrainn dha a bhith na líder de opinión tron a’ phàipear-naidheachd aige "El Tradicionista". A bharrachd air an obair aige mar neach-aithris poileataigeach, dh’fhàs e a bhith fear dhe na cànanaich a bu chliùitiche ann an Aimearaga Laideannach, is shaoil gu robh e aig an aon ìre na Andrés Bello agus Rufino José Cuervo.
An dèidh sin b’ e fear dhe na luchd-taic a bu chudromaiche aig Rafael Núñez agus pròiseact an Ath-bheòthachaidh aige rè na 1880an; mar sin, b’ urrainn dha a bith fear dhe na aislingiche a mhol a' Bhun-reachd 1886, is e a’ stiùireadh sgrìobhadh na bile sin mar bhall Comhairle nan Riochdairean, a chaidh a stèidheachadh airson sin a dhèanamh.
Chaidh e a thaghadh na leas Ceann-suidhe na Poblachd ann an 1892, an ceann ri chèile ris a’ Cheann-suidhe Núñez, a fhuair an dreuchd aige a-rithist, ach cha b’ urrainn dhàsan a ghabhail air a’ chumhachd air sàilleabh draghan na slàinte, is le sin thug Caro a làmh air a’ cheannas; chaochail Núñez an ceann dà bhliadhna agus bha an ceannas aig Caro gu ruige deireadh an teirm dhe sia bhliadhna aige ann an 1898. Gu neònach, a dh’aindeoin gu robh fear dhe na teirmean a b’ fhaide ann an eachdraidh Choloimbia aige, cha do chleachd e an tiotal dhe Ceann-suidhe, ach Leas Ceann-suidhe an urras ri cumhachd a’ chinneas, leis cho measail ‘s a bha e air an t-seann cheannard aige. ann an 1898 lorg e a chur an ceannard a bha mu ochdad bhliadhna a dh’aois Manuel Antonio Sanclemente ann an Ceannas na Dùthcha, agus am bodach litreach José Manuel Marroquín ann am Leas Ceannas, is e a’ feuchainn ris a’ bhuaidh phoileataigeach aige a chumail beò, ach dh’fhàilnich am plan nuair a chuir Marroquín, le taic bho fheadhainn dhe na Tòraidh, às a’ chathair Sanclemente ann an 1900.
Bun-reachd 1886
Bhathar airson bun-reachd ùr a chur air bhog ann an 1886 gus ath-bheothachadh a chruthachadh aig gach ìre a’ chomainn-shòisealta ann an Coloimbia. Bha na smuaintean aig Núñez uabhasach tarraingeach dhà, gu h-àraidh taobh rian ùir a chur air a’ chomann-shòisealta agus cothrom a thoirt dhan stàit an cumhachd a mheadhanachadh agus aig an aon àm an òrdugh a mheudachadh aig gach uile ìre a’ chomainn-shòisealta.
Bha beachdan làidir aig Caro taobh chreideimh, agus air sgàth sin chruthaich e bun-reachd, a bha ga stèidheachadh air luachan na h-Eaglaise Chaitligeach. Bha a’ bhun-smuain aige taobh dùthchais ga stèidheachadh air a’ bheachd nach dh’ aontachadh na daoine gu math eadar-mheasgte à Coloimbia ri chèile ach an Spàinntis agus an Eaglais Chaitligeach. Ann an 1887, chuir an Stàit ainm ri Concordait leis a’ Bhatacan, far an d’ fhuair an Eaglais Caitligeach sochairean na bu mhotha na ann an dùthaich eile sam bith a rèitich cumhnant dhen sheòrsa, is Caro ris a chùlaibh. Bho 1887, bha foghlam creideamh caitligeach am fiachaibh anns na sgoiltean, cha b’ fheudar dhan Eaglais cìsean a phàigheadh agus cha robh a’ chlèir fo smachd an t-siostaim cheartais cumanta.
Cha robh buaidh mhaireannaich dhomhainn aig Miguel Antonio Caro air a’ bheatha nàiseanta Choloimbia poileataigeach a-mhàin, ach cultarail cuideachd. Tha e glè chruaidh breith dheimhinnte a dhèanamh air an obair e leig e mar stàitire agus ùghdair. Le sin, feumaidh sinn ath-sgrùdadh a dhèanamh air an obair aige.
Moroni
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Afraga an Ear Roinn-seòrsa:Bailtean
1199
MCXCIX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1190an
Fàsach Ryn
'S e fàsach ann an Roinn-Eòrpa a tha ann am Fàsach Ryn (Ruiseis: Рын-пески), Beurla: Ryn Desert neo Ryn-Peski Desert)
Tha e suidhichte ann an Casachstan agus san àird an earra-dheas na Ruise, san àirde an ear a' Mhuir Caspach.
Roinn-seòrsa:Fàsaichean Roinn-seòrsa:An Ruis Roinn-seòrsa:Meadhan Àisia
Halafacs
'S e prìomh-bhaile na mòr-roinn Alba Nuadh a tha ann an Halifax Regional Municipality, ainm goirid: Halafacs. Tha e suidhichte san àirde a deas na mòr-roinne.
Anns a’ bhliadhna 2007 bha 407,007 duine a’ fuireach anns an àrd-bhaile Halifax.
A' Ghàidhlig
Tha Sgoil Ghàidhlig an Àrd-bhaile a' ruith chlasaichean Gàidhlig ann an Halafacs.
Daoine ainmeil
Rugadh Ty Olsson, cleasaiche, ann an Halafacs 28 am Faoilleach 1974.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Canada Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Eaconamaidh na h-Éireann
Nuair a fhuair na 26 siorrachd de Saorstait na h-Éireann saorsa bho Sasunn ann an 1921, bha eaconomaidh na h-Éireann gu ìre mhòr stèidhichte air tuathanas. Suidheachadh a bha air an leasachadh tro an dara leth den 19mh linn, agus gnìomhachasan giollachaidh na h-Éireann a' fuiling an comh-fharpais le giollachadh Sasunnach.
Cho anamoch ri 1951, bha 73% de rath dùthchail na h-Éireann a' crochadh air àiteachas neo giollachadh de bathar ceangailte ri àiteachas. Re na 1950an thoisich Éireann iomairt a tharruinn im-bheisticheadh chun tìre, iomairt a bhuann leasachadh de geilleagar giollachais eadar 1960 agus 2000.
thumb|[[Làn-thoradh Dùthchail na h-Éireann eadar 1993 is 1999]] Ro deireadh na 1990an thoisich gnìomhachasan seirbhis a dol an meud an Éireann, agus le sluagh na h-Éireann a' fàs, bha gannad de taigheadas. As deidh 2003, bha atharrachadh bun-àiteach an geilleagar na h-Éireann, agus lean fiabhras togail leis a' mhargaid airson taigheadas agus ionadan malairt ag éirigh aig luathsnach do-sheasmhach. Ranaig prìsean taigheadas sgurr ann an 2006. Roimhe 2008 bha bancaichean na h-Éireann a' sas an margaidean fiach-taigheadas nan Stàitean Aonaichte, agus nuair a thuit margaid maoinichidh nan Stàitean Aonaichte lean tuiteam gu h-obann san margaidh airson taighean, fearann agus bùithtean ann an Éireann.
Dh'aobharaich seo crìonadh an Eaconomaidh na h-Éireann, agus anns an t-Sultain de 2008, bha cunnart gun tuiteadh coras bancaireachd na dùthcha a-mach as a chéile. Thug an Riaghaltais gealladh taic de luach Eu 400,000,000,000 do luchd-sàbhalaidh le airgead aig na bancaichean agus thoisichan riaghaltas agus ùghdarrasan ionadail a ghearradh turasdailean de seirbhisich poballach, poileasaidh a lean iomadh gnìomhachasan prìobhaideachd anns a' bhad.
Cha mhòr nach deach Éirinn banc-bhriste an Sultain 2010, agus air 28 Samhuinn 2010, dh'aontaich Minisdeirean Maoinichidh nan Stàitean 'san Aonadh Eòrpach còmhla ri Lar-banca na h-Eòrpa ri pasgan maoineachaidh do Riaghaltas na h-Éireann de Eu 85,000,000,000 aig riadh de 5.7%.
Roinn-seòrsa:Èirinn Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Hamstair
'S e seòrsa creimiche a tha ann an Hamstair, mamal beag, a tha cumanta mar peata. Tha hamstairean coltach ri luch orains.