cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gwersyllt
Tha am baile Gwersyllt ann an Wrecsam, a' Chuimrigh. Tha e 110.2 mi (177.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 163.0 mi (262.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 10206 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1183 (11.6%); rugadh 79% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Wrecsam Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Albuquerque, New Mexico
'S e Albuquerque (AL-bə-KUR-kee) am baile as motha a tha ann am Meagsago Nuadh. Bha 557,169 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2014. Tha e suidhichte aig 1,619.1m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1706.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Meagsago Nuadh
Sir Ailean Camshron
thumb|Cuimnheachan Ailean an Earrachd. 'S e saighdear Albannach san arm Breatannach a bh' ann an Sir Ailean Camshron (1750-1828) no 'Ailean an Earrachd'.
Gresffordd
Tha am baile Gresffordd ann an Wrecsam, a' Chuimrigh. Tha e 111.2 mi (179.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 162.2 mi (261.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 4917 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 506 (10.3%); rugadh 55% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Sir Ailean Camshron
A Bheatha
Rugadh e ann an Earrachd faisg air Banbhaidh ann an Loch Abar. Chuir e air chois an 79mh reiseamaid, aithnichte fon ainm na 'Cameron Highlanders' air 17 Lùnastal 1793 anns a' Ghearasdan.
Gresffordd
Tha Gresffordd suidhichte air raon-guail Siorramachd Flint. Ann an 1934 thachair an tubaist mèinn a bu mhiosa san eachdraidh na Cuimrigh aig Gresford Colliery. Aig 2 uair anns a' mhadainn air DiSathuirne, 22mh, an t-Sultain 1934, chaidh spreadhadh gas anns an earran "Dennis" a dh'adhbharaich bàs do 266 daoine: a' gabhail a-steach 262 a mach às an 268 daoine a bha fo thalamh aig an àm agus triùir den sgioba-teasairginn.
Sir Ailean Camshron
A Bheatha
A rèir coltais, bha spèis am measg nan Gaidheal air: "'Bha Eachann Ruadh Saighdear, a bha maille rium, na 'dhuine tuigseach; bha e fada san arm; chuir e suas an cóta-dearg fo 'n Cheannard urramach sin, Ailean-an-Earrachd.'"
Gresffordd
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Wrecsam Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh Roinn-seòrsa:Sir y Fflint
Sir Ailean Camshron
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Sioman
centre|300px
Se seòrsa ròpa a tha ann an sioman neo càball a tha coltach ri uèir, ach nas tiughe. Mar is trice, cleachdar airson dealain neo telebhisean a ghiulain, ach cleachdar airson rudan a thogail.
Roinn-seòrsa:Acfhainn Roinn-seòrsa:Teicneòlas
Coatbridge
'S e baile ann an Alba mheadhanach a tha ann an Coatbridge. Tha e ann an Siorrachd Lannraig a Tuath.
'S ann anns an 19mh linn a thoisich eachdraidh nuadh Choatbridge. Dh'fhosgail Rèile Bad nam Manach is Cair Ceann Tulaich ann an 1826 agus b' e "Crewe Tuathach" far-ainm air a' bhaile. Thàinig mòran duine à Èirinn airson obrach anns na obraichean-iarainn agus a-rèir a' chunntais-shluaigh ann an 1851 rugadh 35.2% de dhaoine Choatbridge ann an Èirinn, an aghaidh 7.2% ann an Alba air fad. Ann an 2001 bha 41,170 duine a' fuireach an seo.
Tha taigh-tasgaidh gnìomhachail aig an seann obair-iarainn Summerlee a dhùin ann an 1926.
Ainm
'S ann ann an 1755 a tha Coatbridge a' nochdadh air a' mhapa Roy mar Cottbrig agus a-rèir Drummond tha an t-ainm a' dol bho oighreachd air an robh Coats no Colts. Cha robh gnothach sam bith ri còtaichean! Mar sin tha Rèile na h-Alba a' cleachdadh "Coatbridge Meadhain" mar ainm Gàidhlig air an stèisean-rèile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Agnes Monica
'S e seinneadair pop-R&B Indonesia a th' ann an Agnes Monica Muljoto. (Jakarta, 1 an t-Iuchar 1986). Thoisich i ann an saoghal ciùil nuair a bha i dìreach 6 bliadhna a dh'aois. Thuirteadh gu robh na companaidhean ciùil a' dèanamh dubh-shaothrachadh dhi.
Iomraidhean
Monica, Agnes Monica, Agnes
1085
Bàsan
Roinn-seòrsa:1080an
Mata Hari
B' e dannsair agus tè-bhuairidh ainmeil às na Tìrean Ìsle a bh' ann am Mata Hari (fìor ainm: Margaretha Geertruida Zelle, Leeuwarden, 7 an Lùnasdal 1876 - Vincennes, 15 an Dàmhair 1917). Ghabhadh oirre gur e tè-bhràthaidh a bh' innte agus chuireadh gu bàs i le arm na Frainge ri linn a' Chogaidh Mhòir.
Teaghlach
Bhuineadh Mata Hari do theaghlach meadhanach beairteach à Fyslân ann an ceann an tuath na dùthcha. Bha bùth aig athair agus rinn esan tòrr airgid tro a chuid inbheistidhean ann an gnothach an ola. Chaidh M'greet bheag gu sgoiltean prìobhaideach leis a dithis bhràthair. Gu dòrainneach, bhristeadh gnothaichean athar ann an 1898. Chaidh an ceòl air feadh na fìdhle eadar a pàrantan agus sgar iad. Chaochail a màthair ann an 1891 agus phòs athair a-rithis le tè air an robh Susanna Catharina ten Hoove, ann an Amsterdam ann an 1893. Chaidh Margaretha gu taigh a goistidh, a bha na thàmh ann an Sneek, faisg air Leeuwarden. Rinn i trèanadh airson a bhith na neach-teagaisg ann an Leiden. Dh'fheuch ceannard na sgoile a bheadradh rithe agus dh'fhàg i an sgoil.
Pòsadh
Phòs i ri fear air an robh Rudolf MacLeòid ann an 1895, a bhuineadh do sheann theaghlach Ghàidhealach àrdanach uachdaranach a dh'fhàg Alba na linntean roimhe. 'S e oifigear an Airm thall anns an Innd-Innse, oir bha an dùthaich sin fhathast fo bhuaidh nan Tìrean Ìsle.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Cogadh Roinn-seòrsa:Cleasaichean Roinn-seòrsa:Daoine à Frìoslann
Cabhsair
right|250px|thumb|Cabhsair 'S e ròd-coise cruaidh ri taobh rathaide a tha ann an cabhsair neo cabhsaidh.
Roinn-seòrsa:Trafaig
1082
Bàsan
Roinn-seòrsa:1080an
Chernivtsi
'S e baile mòr eadar Chişinău agus Ivano-Frankivsk anns An Ucràin a th' ann an Chernivitsi (Ucràinis: Чернівці́, Romàinis: Cernăuți, Iùdais: טשערנאוויץ, IPA: t͡ʃerɲiu̯ˈt͡sʲi). Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Prut, faisg air na crìochan le Romàinia agus Moldàibhia, san roinn Chernivetska Oblast. Tha 267,060 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1408. Bhuinneadh e do Shluagh-phoblachd na h-Ucràine an Iar bhon t-Samhain 1918 gu ruige A' Cèitein 1919. Ann an 1991, thàinig Chernivitsi gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine.
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2021, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Chernivitsi a' bruidhinn (66.5%), ged a tha mion-chuidean ann le Ruisis (17.8%) agus Romàinis (7.5%) cuideachd.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Ramses Shaffy
Iomraidhean
Shaffy, Ramses Shaffy, Ramses Shaffy, Ramses Shaffy, Ramses Shaffy, Ramses Shaffy, Ramses Shaffy, Ramses
Hanmer
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Wrecsam Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1083
MLXXXIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1080an
Paladium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann am paladium le samhla Pd agus àireamh atamach 46.
'S e meatailt trastach a th' ann.
Taisgealadh
Ann an 1803 lorg William Hyde Wollaston paladium ann an clach-platanum à Aimeireaga a Deas.
Cleachdadh
Tha paladium glè fheumail airson catalais, mar eisimpleir ann an iompaichear catalaiseal ann an càraichean. Ann an 2010 bhuannaich Heck, Negishi agus Suzuki an Duais Nobel ann an Ceimigeachd airson an obrach le catalais aig paladium ann an ceimigeachd fhàs-bheartach.
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt
Ishpeming, Michigan
‘S e baile ann an ceann a tuath nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Ishpeming (IPA: ˈɪʃpəmɪŋ). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Pàrras ann an Anishinaabe agus chaidh e a stèidheachadh ann an 1862. Tha e suidhichte aig 442m os cionn ìre na mara, eadar Loch Bancroft agus Loch Bacon, aon an Doirling a Tuath Mhichigan, anns an stàit Michigan, air iomall Negaunee. Tha am baile 1,209km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 2,914km bho Los Angeles, 516km bho Chicago agus 898km bho St. Louis. Tha 6,686 duine a' fuireach anns a’ bhaile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Michigan
1084
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1084 (MLXXXIV).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1080an
Cille Chainneir
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Baile na h-Ùige, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann an Cill Chainneir (Beurla/Beurla Ghallta: Kirkinner). Tha e suidhichte aig 27m os cionn ìre na mara, air Leth-eilean na Machrach, air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975), eadar Baile Ùr nan Stiùbhartach agus Taigh Mhàrtainn. Tha e 296km air falbh bho Obar Dheathain, 116km bho Ghlaschu, 60km bho Dhùn Phrìs agus 148km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh ann an Cill Chainneir. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, turasachd agus coilltearachd. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil ann ach feumar a dhol dhan àrd-sgoil ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach.
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à ainm an Naoimh Ghàidhealach Cainnear (Kennera/Kinnera) san tuiseal ginideach. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Bhaile na h-Ùige fhèin anns an 18mh Linn.
Eachdraidh
Bha an Naomh Cainnear, a fhuair a cuid sgoil còmhla ris an Naomh Ursula thall ann am Patras sa Ghrèig, na aonaran an seo san 4mh Linn. Chaidh an t-ainm a chlàradh airson a' chiad turais mar Kyrkkenot ann an 1415, ach 's e Inbhir Mheasain an t-seann ainm. Bha an t-Urramach Andrew Symson na mhinistear sa bhaile nuair a bha a charaid David Dunbar a' fuireach ann. B' e Dunbar a sgrìobh dàn sa mhadainn fhèin a chaochail Janet Dunbar (Dalrymple) ann an Cille Chainneir ann an 1669 a thathar dhen bheachd a chaidh a leughadh aig a tìodhlachadh. Stèidhich Walter Scott an nobhail aige The Bride of Lammermoor air na thachair dhi. Chaochail i gu h-oiteil neònach air an oidhche fhèin a phòs i. Thàinig an rèile dhan bhaile ann an 1875, rud a thug piseach air eaconomaidh na sgìre. Chailleadh an rèile gu luchd-siubhail ann an 1950 agus gu bàthar ann an 1964. Chaidh an eaglais a chithear an-diugh a thogail ann an 1828 ann an stoidhle sìmplidh.
Poileataigs
'S ann gu Comhairle Choimhearsnachd Bhuirgh Rìoghail Bhaile na h-Ùige a bhuineas Cille Chainneir, a ghabhas a-steach Barrachan, Baile na h-Ùige, Blaidneach agus Whauphill. Tha 2,200 duine a' fuireach san sgìre air fad. Tha 15 comhairlichean coimhearsnachd a' riochdachadh na sgìre agus thathar a' cumail coinneamhan na Comhairle gach mìos ann Talla na Comhairle, ann am Baile na h-Ùige. Tha e a' buntainn dhan uàrd-taghaidh 03 (Meadhan Ghall-Ghàidhealaibh) airson Comhairle na Roinne.
Gnàth-shìde
'S ann ann an sgìre mòran nas blàithe (Cuibheasachd bhliadhnail: 8.5 °C) agus mòran nas fhliche (Cuibheasachd bhliadhnail: 1094mm) an coimeas ris an còrr dhen dùthaich 's a tha Cill Chainneir. Tha sileadh uabhasach trom ann, fiù 's fad na mìosan nas tioraim, leis nach eil e idir fad air falbh bhon mhuir air an àirde an iar na h-Alba. 'S e àite Cfb ann an sgèile Köppen-Geiger a th' ann an Cill Chainneir. Chan eil an t-sneachd idir pailt an seo. Tha diofar mhòr eadar am mìos as fhliche agus am mìos as tioraim: 61mm eadar an Giblean (dìreach 62mm) agus an Dàmhair/an t-Samhain (123mm). Fad na bliadhna, bidh an teothachd ann am fiaradh mheadhanach: 11.7 °C.
Còmhdhail
Chan eil seirbheis rèile ann. A dh'aindeoin sin, tha dà sheirbheis bhus a' frithealadh a' bhaile:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhaile na h-Ùige
Mordor
San t-saoghal fhaoinsgeulach aig J.R.R. Tolkien, b' e Mordor (leis an fhuaimneachadh [ˈmɔrdɔr]; à Tìr Dhubh agus Tìr a' Dhubhair sna cànain Sindarin agus Quenya air leth) an ceàrn a bh' air a ghlacadh 's a cheannsachadh le Sauron, ann an ceann an ear-dheas de thaobh an iar-thuath Meadhain-thalmhainn gu taobh an ear air Anduin, an abhainn mhòr. B' e beinn-theine ann am Mordor, Orodruin, an ceann-uidhe a bh' aig Comann na Fàinne ('s an uairsin aig Frodo Baggins agus Sam Gamgee) nuair a bha iad air an turas gus cur às don Aon Fhàinne.
Bha Mordor àraidh air sgàth 's gun robh i air a cuairteachadh gu tuath, gu deas agus an iar oirre le trì callaidean bheann àibheiseach. Bha na beanntan an dà chuid a' dìon a' cheàrn bho ionnsaigh obann a bheireadh oirre leis an luchd-còmhnaidh mun cuairt air, agus a' bacadh oidhirpean-teichidh aig an fheadhainn ann am Mordor fhèin. Theirear gur e beinn-teine Stromboli a bha fa-near dha Tolkien nuair a chuir e Mordor fa chomhair sùil inntinne.
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Tolkien
Holt
Tha am baile Holt ann an Wrecsam, a' Chuimrigh. Tha e 111.1 mi (178.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 159.1 mi (256.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1492 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 124 (8.3%); rugadh 47% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Wrecsam Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Holt
Ana-gaisgeach
'' 'S e sèorsa de charactar litreachail, caractar ann am film amsaa a tha ann an ana-gaisgeach. Tha e (no i) na phrìomh charactar aig nach eil feartan a tha gu traidiseanta co-cheangailte ri gaisgeach. Mar eisimpleir, faodaidh e a bhith na dhuine gu math cumanta, duine eagalach, no eadhon eucorach; ge-tà, feumaidh co-fhaireachadh a bhith aig an leughadair no neach-coimhid leis.
Eisimpleirean
Roinn-seòrsa:Litreachas Roinn-seòrsa:Film
1087
MLXXXVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1080an
Sofia
Is e  Sofia  am prìomh-bhaile agus am baile as motha ann am Bulgàiria. Tha e na laighe aig bonn beinn Vitosha. Is e Sofia aon de na bailtean as sine anns an Roinn-Eòrpa, bha a' ciad muinntir a' baile, na Thracians a' fuireach an seo anns an 8mh linn. Tha am baile 176km air falbh bho Phrishtina. thumb
Aistean co-cheangailte
250px|left|thumb| Sofia, a' Phàrlamaid air cùlaibh
thumb thumb
Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eorpa Roinn-seòrsa:Bulgàiria Roinn-seòrsa:Bailtean
1086
MLXXXVI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1080an
Cabstair
right|300px|thumb|Cabstair 'S e earrann srian na h-eich a tha ann an cabstair a theid na bheul.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Acainn Roinn-seòrsa:Stuth
Chichilak'i
thumb|right|Chichilak'i thumb|Chichilak'i sgeadaichte 'S e nòs de chraobh na Nollaig a tha ann an chichilak'i (Cairtbheilis: ჩიჩილაკი, IPA:/tʃitʃlakʼi/, uaireannan chichilaki sa Bheurla) a gheibhear sa Chairtbheil, gu h-àraidh ann an taobh an iar na dùthcha. Tha e air a dhèanamh de gheug, mar is trice calltainn a thèid a shliseadh le sgian gu fìnealta gus am bi slisean cùrlach dhen fhiodh mar bhrat dheth. Tha a chrutha car coltach ri Craobh na Nollaig fhèin, triantanach, ach tha e geal mar am fiodh seach uaine. Bidh iad eadar 20cm agus grunn mheatairean a dh'àirde, le crois fhiodha chòmhnard aig bun is barr na craoibhe.
Tha an chichilak'i a' riochdachadh craobh na beatha agus aiseal an t-saoghail agus thèid sgeadachadh a chrochadh air, dearcan, eidheann, uil'-ìoc agus aran naomh air a bheil boqeli. A-rèir nòs na dùthcha, thèid an losgadh Là Fèill nan Rìgh.
Tùsan
Roinn-seòrsa:Nollaig Roinn-seòrsa:A' Chairtbheil
Theo l'Herminez
B' e peantair ainmeil às Na Tìrean Ìsle a bh’ ann an Theo l'Herminez (ainm slàn: Theodorus Gerardus l'Herminez, Tilburg, 1921 - Ibidem 1997). Fhuair e a chuid fhoghlaim bho phiuthair mhàthar agus an uair sin san sgoil ealain Academie van Beeldende en Bouwende Kunsten ann an Tilburg. Mar a b’ àbhaist dhèanadh e dealbh dhe boireannaich.
Bradley Cooper
Filmichean
Seo liosta de chuid de na filmichean anns an robh e a' cluich:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Las Cruces, New Mexico
'S e Las Cruces (Gàidhlig: Na Croisean; cuideachd aithnichte mar Baile Mòr nan Croisean) an dàrna baile as motha a tha ann am Meagsago Nuadh sna Stàitean Aonaichte. Bha 101,324 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2014. Tha e suidhichte aig 1,219m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1849.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Meagsago Nuadh
Is-y-coed
Tha am baile Is-y-coed ann an Wrecsam, a' Chuimrigh. Tha e 108.8 mi (175.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 157.9 mi (254.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 380 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 34 (8.9%); rugadh 57% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Wrecsam Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1088
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1088 (MLXXXVIII).
Copenhagen
Daoine aimeil
Chaochail an sgrìobhadair Hans Christian Andersen faisg air Copenhagen air 4mh an Lùnastal 1875.
Aistean co-cheangailte
300px|left|thumb|Meadhan a' bhaile Copenhagen
Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eorpa Roinn-seòrsa:Bailtean na Danmhairg
1089
MLXXXIX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1080an
Cachaileith
Roinn-seòrsa:Criogaid Roinn-seòrsa:Acfhainn
Llai
Tha am baile Llai ann an Wrecsam, a' Chuimrigh. Tha e 111.8 mi (179.9 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 163.5 mi (263.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 4636 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 506 (10.9%); rugadh 77% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Wrecsam Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Cadal
right|300px|thumb|[[Muncaidhean Iapanach ag fois]]
Is e cadal a tha ann an cor sam bith na sùilean dùinte, an corp na thàmh, agus an inntinn neo-fhiosraich ann an suain.
Mar is àbhaist, bidh daoine nan cadail gach oidhche, ann an leabaidh, ach rinn cuid e aig àm sam bith eile, agus is iomadh uair a bhios beathaichean a' gabhail norrag cuideachd - m.e. bidh cait nan cadail airson 15 uairean gach latha.
Bidh aislingean aig daoine tron cadal.
Roinn-seòrsa:Cadal Roinn-seòrsa:Slàinte Roinn-seòrsa:Bith-eòlas
Kropyvnytskyi
'S e baile mòr eadar Kyiv agus Kryvyi Rih anns An Ucràin a th' ann an Kropyvnytskyi (Ucràinis: Кропивни́цький, Iùdais: יעליסאוועטגראד, IPA: t͡ʃerɲiu̯ˈt͡sʲi). Tha e suidhichte ann an cridhe na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Inhul, san roinn Kirovohradska Oblast. Tha 222,695 duine a' fuireach ann.
Kitty NicLeòid
B' e neach-ciùil agus seinneadar Gàidhlig a bh' ann an Kitty NicLeòid (1914 - 7 Cèitean 2000).
Kropyvnytskyi
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1754 mar Yelisavetgrad, mar urram air a' Bhanrighinn Ealasaid na Ruise. B' e daingneachadh a bh' ann aig an toiseach tòisichidh. Bha am baile fo sgàile is fo bhuaidh nan Nàsach eadar 1941 agus 1944. Ann an 1991, thàinig Kropyvnytskyi gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine.
Kitty NicLeòid
Choisinn i am Bonn Òr aig Mòd Inbhir Nis ann an 1936.
Kropyvnytskyi
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2021, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Kropyvnytskyi a' bruidhinn (79.43%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis (19.91%) cuideachd.
1090
MXC
Kitty NicLeòid
Beatha
Bha i pòsta dà uair, aig Murchadh MacIllFhinnein agus aig an Dotair Ernest Gregson. Cha robh teaghlach aice. Chaochail Kitty NicLeòid air 7 Cèitean, 2000.
Kropyvnytskyi
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Kitty NicLeòid
Seinn
B' ann an Dùn Èideann ann an 1935 a choisinn Kitty a' chiad Bonn Òir aig Mòd ionadail. Choisinn i am Bonn Òir aig Mòd Inbhir Nis ann an 1936.
1090
Bàsan
Roinn-seòrsa:1090an
Kitty NicLeòid
Seinn
An dèidh sin bha Kitty a' seinn air feadh Bhreatainn, an àiteachan mar Lunnainn is Manchester, Obar Dheathain agus Dùn Èideann, còmhla ri cuid de phrìomh sheinneadairean an latha, leithid Coinneach MacRath agus Ailean MacIllEathain, Mairead NicDhonnchaidh agus Mairead NicAonghais. Ach cha b' e an stoidhle seinn a bha fasanta aig an àm as an robh ùidh aig Kitty. B' fheàrr leatha òrain a bhuineadh dhan fhìor dhualchas. Bha i air mòran òran ionnsachadh bho a màthair agus bho piuthar a' mhàthar agus bho charaidean ann am Barraigh. A dh'aindeoin an fhèill a bha oirre, agus a dh'aindeoin a bhith gabhail pàirt ann an fìolmaichean leithid Rob Roy, sguir Kitty a sheinn air àrd-ùrlar.
Bho àm gu àm thairis air bliadhnaichean chlàr i òrain do Pharlophone, dhan BhBC, do Sgoil Eòlais na h-Alba agus do Ghaelfonn. Ann an 1943, chaidh a clàradh airson a' phrògram TBh 'The Western Isles'.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Metro de Medellín
thumb|right|Stèisean treanaichean dhen Mhetro thumb|right|Am Metrocable 'S e siostam treànaichan cathaireil a th' ann am Metro de Medellín. 'S e an dàrna baile as motha ann an Coloimbia a th' ann am Medellín. Chan e siostam de threànaichean fo thalamh a th' anns a' Mhetro seo, ach loidhne àrd air colbhan dhe crudhtan a th' ann. A bharrachd air sin, tha dà loidhne chàball ann. Tha na càbaill, ris an canar metrocable a' frithealadh iomadh sgìrean bochda air iomall a' bhaile.
TransMilenio
thumb|right|250px|Aon de na busaichean dhen TransMilenio thumb|250px 'S e siostam busaichean ùr ann am Bogotá, prìomh-bhaile Coloimbia, a tha ann an TransMilenio.
Metro de Medellín
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Antioquia Roinn-seòrsa:Giùlan
TransMilenio
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Giùlan
Ivano-Frankivsk
'S e baile mòr eadar Lviv agus Chernivtsi anns An Ucràin a th' ann an Ivano-Frankivsk (Ucràinis: Іва́но-Франкі́вськ, Iùdais: סטאַניסלעװ, IPA: iˈwɑno frɐnˈkiu̯sʲk, ainmean goirid: Frankivsk/Franyk). Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha, aig inbhir na h-Aibhnichean Bystrytsya-Solotvynska agus Bystrytsya-Nadvynyanska, san roinn Ivano-Frankivska Oblast. Tha 237,855 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1662 mar Stanisławów, le Stanisław Rewera Potocki. Bha e na phrìomh-bhaile Sluagh-phoblachd na h-Ucràine an Iar eadar 1918 agus 1919, an dèidh tuiteam na h-Ostair-Ungaire. Chaidh an t-ainm atharrachadh gu Ivano-Frankivsk ann an 1962, mar urram air an sgrìobhadair Ivan Franko. B' e daingneachadh a bh' ann aig an toiseach tòisichidh. Bha am baile fo sgàile is fo bhuaidh nan Nàsach eadar 1941 agus 1944. Ann an 1991, thàinig Ivano-Frankivsk gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine.
Bonn Òir an t-Seann Nòis aig a' Mhòd Nàiseanta
’S e Bonn Òir an t-Seann Nòis té de na prìomh cho-fharpaisean airson seinn aon-neach aig a’ Mhòd Nàiseanta Rìoghail.
Ivano-Frankivsk
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Ivano-Frankivsk a' bruidhinn (92.19%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis (6.79%) cuideachd.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Bonn Òir an t-Seann Nòis aig a' Mhòd Nàiseanta
Tha ’n cho-fharpais fosgailte do dh’inbhich agus tha na farpaisich a’ taghadh na h-òrain aca fhèin airson gach ceum den fharpais. Théid duais nam fear agus duais nam ban a thoirt seachad aig gach Mòd. Gu cunbhalach, théid a’ cho-fharpais a chumail feasgar Diardaoin. Thathar a’ cumail farpais mhór eile, Bonn Òir a' Chomuinn Ghaidhealaich, tron latha Diardaoin, ach tha i sin fosgailte do nòs clasaigeach agus tha na h-òrain uile òrdaichte ach a-mhàin aon anns an fharpais crìochnachaidh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duaisean
1091
MXCI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1090an
Iridium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an iridium le samhla Ir agus àireamh atamach 77.
'S e meatailt trastach glè cruaidh, tearc agus dlùth ann am buidheann platanum a tha ann.
Chan eil ach dà iosatòp seasmhach agus nàdarra de dh'iridium, 191Ir agus 193Ir.
Eachdraidh
Ann an 1803 lorg Smithson Tennant iridium còmhla ri osmium ann an clach-platanum à Ameireaga a Deas. Dh'ainmich e e air a' bhan-dhia Ghreugach Ἶρις, air sgàth a cho-thàthaidhean dathach.
Cleachdadh
Cleachdar iridium ann an aloidhean airson cathodan, anodan, rong-phlugan agus ann an catailis.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt
's-Hertogenbosch
‘S e baile meadhanach agus coimhearsnachd faisg air Tilburg, ann an ceann a deas Na Tìrean Ìsle a th' ann an 's-Hertogenbosch (, ainm goirid: Den Bosch). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Aa, 7m os cionn ìre na mara, anns an roinn Brabant an Tuath (Duitsis: Noord-Brabant), 81km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 31km bho Eindhoven, 63km bho Rotterdam, 81km bho Den Haag agus 46km bho Utrecht. Chaidh s-Hertogenbosch a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1196 agus tha an t-ainm a' ciallachadh Coille an Dùic, bho bosch (coille) agus de hertog (an diùc) (ginideach: (de)s hertogen). Tha 141,893 duine a' fuireach ann. 'S e prìomh-bhaile na roinne a th'ann 's-Hertogenbosch.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Wickenburg, Arizona
‘S e baile air an àirde an iar-dheas nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Wickenburg. ‘S ann à ainm fear a bha ag lorg òr san sgìre (Henry Wickenburg) ann an 1862 a tha ainm a’ bhaile. Chaidh am baile a stèidheachadh san ath-bhliadhna, ann an 1863. Tha e suidhichte aig 669m os cionn ìre na mara, anns an stàit Arizona, air iomall Phoenix. Tha am baile 3,219km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 508km bho Los Angeles, 2,357km bho Chicago agus 2,078km bho St. Louis. Tha 6,593 duine a' fuireach anns a’ bhaile agus port-adhair beag ann cuideachd. Chaochail an Ceimigear John Howard Northrop an seo ann an 1987.
1092
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1092 (MXCII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1090an
Alex van Halen
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Angelica Balabanoff
B' e sgrìobhadair, deasaiche, neach-iomairt agus neach-poileataigs Eadailteach/Ucràineach/Sobhiatach a ghabhadh ri deamocrasaidh sòisealta agus co-mhaoineas a bh' ann an Angelica Balabanoff (Ucràinis: Балабанова Анжеліка Ісаківна, Eabhra: נג'ליקה באלאבנוב‎, Ruisis: Балабанова, Анжелика Исааковна, Chernihiv, 4 an Lùnasdal 1878 - An Ròimh, 25 an t-Samhain 1965). Bhuinneadh i do theaghlach Iùdhach bùirdeasach agus fhuar i a cuid foghlaim thall thairis sa Bheilg. Thug i càin gu math doirbh air Benito Mussolini agus Iosif Stalin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat
Sneek
‘S e baile meadhanach san sgìreachd (Duitsis: gemeente) Súdwest-Fryslân faisg air Leeuwarden ann an ceann a tuath nan Tìrean Ìsle a th' ann an Sneek (IPA: sneːk, Frysk: Snits). Tha e suidhichte aig 6m os cionn ìre na mara, anns an roinn (Frysk: provinsje) Fryslân, 82km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 140km bho Rotterdam, 132km bho Den Haag, 164km bho Tilburg agus 105km bho Utrecht. Chaidh Sneek a stèidheachadh san 10mh Linn agus fhuair e a chuid chòirichean (Duitsis: stadsrechten) ann an 1456. Tha 33,115 duine a' fuireach ann. Dh’fhuirich Mata Hari an seo aig deireadh an 19mh Linn.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Cadha
thumb|right|250px|Cadha 'S e bealach cumhang ri slios no ri bun monaidh a tha ann an cadha. A rèir Dwelly tha 'cadha' cuideachd a' ciallachadh an trannsa eadar na seòmraichean ann am but and ben.
Cagailt
thumb|right|Cagailt anns an [[17mh linn]] 'S e cagailt a tha air an làr fo neo timcheall air teine.
Roinn-seòrsa:Ailtireachd Roinn-seòrsa:Àirneis
Olha Kholkova
B' e dannsair, coireògrafaiche agus modail às An Ucràin, a bh' ann an Olha Stepanina Khokhlova (Ucràinis: Ольга Степанівна Хохлова, Nizhyn, 10 an Lùnasdal 1891 - Cannes, 11 an Gearran 1955. Bhuinneadh i do theaghlach Bùirdeasach: bha a h-athair na chòrnailear san arm. Bha i na ball companaidh dannsa Sergei Diaghilev bho 1915 gus a phòs i aig Pablo Picasso ann an 1918. Sgar iad ann an 1927, ged a dhiùilt Picasso sgaradh-pòsaidh laghail. B' e nach robh Picasso airson a chuid airgid a thoirt dhi.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin Roinn-seòrsa:An Ucràin
Llansantffraid Glyn Ceiriog
Tha am baile Llansantffraid Glyn Ceiriog ann an Wrecsam, a' Chuimrigh. Tha e 100.3 mi (161.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 162.6 mi (261.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1010 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 335 (33.2%); rugadh 60% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Wrecsam Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Ridgeville, Indiana
‘S e baile beag ann an cridhe nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Ridgeville. Tha e suidhichte aig 304m os cionn ìre na mara, eadar Albany agus Union City, anns an stàit Indiana. Tha am baile 702km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 3,004km bho Los Angeles, 1,187km bho Bhoston agus 280km bho Chicago. Tha 843 duine a’ fuireach anns a’ bhaile.
1093
MXCIII
Ridgeville, Indiana
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Indiana
Amagá
Ainm an àite
A-rèir a' bheul-aithris, thug na Tùsanaich Katìo an t-ainm “Amagá” air an làraich far a bheil am baile a-nis. Nam biodh sin ceart, bhiodh am facal “Amagá” a' ciallachadh "Coltach ris a' Gheilmhin, bho “ama” (geilmhin) agus “ká” (coltach ri). “Amaká”, neo “Amagá” an latha an-diugh.
Tha mìneachadh eile ann, a tha a' dearbhadh gur ann às an fhacal “Omogá”, a thàinig an t-ainm "Amagá". 'S e clachan beag aig na Tùsanaich Nutabes, buidheann eile a bha nan tàmh anns an sgìre, a bh'ann “Omogá”. Dh'atharraich na Spàinntich ainm a' chlachain gu “Pueblo de las Peras” (Baile nam Peuran). Cha robh facal aig na Spàinntich airson avocado, leis gur e meas à Aimearaga a th'ann, agus thug iad peuran (Spàinntis: peras) orra.
Sluagh a' bhaile
Tha 27,155 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 13,085 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Amagá. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Antioquia
Cailc
Tha dà chiall aig cailc
Poll an Iùbhair
‘S e baile beag dùthchasail agus air iomall Baile Ùr nan Stiùbhartach, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann am Poll an Iùbhair (Beurla/Beurla Ghallta: Palnure). Tha e suidhichte aig 16m os cionn ìre na mara, ri taobh an Uillt Poll an Iùbhair, far a shruthas e chun na h-Aibhne Crìch, air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975. Tha e 284km air falbh bho Obar Dheathain, 103km bho Ghlaschu, 54km bho Dhùn Phrìs agus 136km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh ann am Poll an Iùbhair. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus turasachd. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoil ann agus le sin feumar a dhol dhan bhun-sgoil ann am Muine Gobha agus dhan àrd-sgoil ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach.
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à poll agus iùbhar san tuiseal ginideach anns a' Gàidhlig a tha an t-ainm. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Bhaile na h-Ùige fhèin anns an 18mh Linn.
Eachdraidh
Bha gnothach nam mèinean gu math cudromach san sgìre o chionn fhada. B' e niceal agus luaidh a bhathar a' mèinneadh. Thàinig mèinneadh gu crìoch mu dheireadh thall ann an 1882. Chaidh drochaid ùr a thogail an seo ann an 1978.
Poileataigs
'S ann gu Comhairle Choimhearsnachd Gleann a' Chrìch a bhuineas Poll an Iùbhair, a ghabhas a-steach Baile Ùr nan Stiùbhartach, Muine Gobha, Gleann an t-Sruthail, Bàrr a' Ghrianain agus cuid mhòr dhen Phàirc-choille na Gall-Ghàidhealaibh cuideachd. Tha 4,730 duine a' fuireach san sgìre air fad. Tha 21 comhairlichean coimhearsnachd a' riochdachadh na sgìre agus thathar a' cumail coinneamhan na Comhairle gach mìos ann Talla MhicGilleMhaoil, ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach. Tha e a' buntainn dhan uàrd-taghaidh 03 (Meadhan Ghall-Ghàidhealaibh) airson Comhairle na Roinne.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhaile na h-Ùige
Caibe
right|250px|thumb|Caibe
Marchwiail
Tha am baile Marchwiail ann an Wrecsam, a' Chuimrigh. Tha e 107.0 mi (172.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 159.1 mi (256.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1333 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 136 (10.2%); rugadh 71% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Caibe
Cleachdar caibe neo spaide airson gàirnealachd agus obair eile leis an ùir. Tha lainn leathain air. Tha e coltach ri shovel.
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Acfhainn Roinn-seòrsa:Gàirnealachd
Marchwiail
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Wrecsam Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1094
MXCIV
Cafaidh
right|300px|thumb|Cafaidh ainmeil ann am [[Paris, far am b' àbhaist Sartre, Simone de Beauvoir, Camus agus Picasso ithe.]]
'S e cafaidh neo buth-cofaidh a tha ann an taigh-bidh neo àite a tha a' reic cofaidh neo ti, agus uaireannan deoch làidir, biadh 7c. Tha eadar-lìon aig feadhainn cuideachd. Bho thùs, tha cafaidh taobh a-muigh, ach tha an ciall nas fharsainge a-nis.
Aistidhean ceangailte
Roinn-seòrsa:Biadh Roinn-seòrsa:Taighean
Rio Rancho, New Mexico
'S e Rio Rancho (Spàinntis: Río Rancho) an treasamh baile as motha a tha ann am Meagsago Nuadh sna Stàitean Aonaichte. Bha 90,818 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2012. Tha e suidhichte aig 1,610m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1961.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Meagsago Nuadh
Pàpa Hadrianus VI
B' e Pàpa às Na Tìrean Ìsle a bh'ann am Pàpa Hadrianus VI (Laideann: Pàpa Hadrianius P.P. VI, Utrecht, 2 am Màrt 1459–Cathair na Bhatacain, 14 an t-Sultain 1523. B' e Adriaan Florenszoon Boeyens an t-ainm a bh' air bho thùs. Chaidh a thaghadh air an 9 am Faoilleach 1522 mar phàpa an dèidh bàs Pàpa Leo X. 'S e an 218mh fear a bh'ann. Bhuineadh e do theaghlach gu math bochd.
Roswell, New Mexico
'S e baile ann am Meagsago Nuadh, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Roswell. Bha 48,411 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2010. Tha e suidhichte aig 1,089m os cionn ìre na mara.
Pàpa Hadrianus VI
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Roswell, New Mexico
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1869.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Meagsago Nuadh
Lilia Sandulesu
'S e seinneadair a th' ann an Lilia Sandulesu (Ucràinis: Лілія Сандулесу, Marșenița, 28 an Gearran 1958). Tha i na ball a' Phhàirtidh Raidigeach (Ucràinis: Radykal'na partiia Oleha Liashka).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil às an Ucràin‎ Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin‎ Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat Roinn-seòrsa:Seinneadairean
1095
Bàsan
Roinn-seòrsa:1090an
Eddie van Halen
'S e cluicheadair Giotàr ainmeil às na Tìrean Ìsle a th' ann an Eddie van Halen (Ainm slàn: Edward Lodewijk van Halen, Nijmegen, 26 am Faoilleach 1955). Tha van Halen a' buinntinn do theaghlach làn sàr cheòladairean: b' e athair, Jan van Halen, cluicheadair saxofòn agus clarinette. 'S ann às an Innd-Innse a bha a mhàthair, Eugenie van Beers. Dh'fhàg na van Halen an dùthaich aca ann an 1962 is chaidh iad gu Pasadena, ann an Calafòrnia, far a stèidhich Eddie an còmhlan ciùil Van Halen, ann an 1972, le a bhràthair mòr Alex.
Iomraidhean
van Halen, Eddie van Halen, Eddie van Halen, Eddie
Cairteil Medellín
'S e a' bhuidheann eucoireach a bu mhotha rè na 70an agus na 80an a bh' ann an Cairteil Medellín. Chaidh a' chairteil a stèidheachadh ann am Medellín oir 's e a' bhaile a b' adhartaiche na dùthcha a bh' ann, le deagh cheanglaichean adhair dha na Stàitean Aonaichte (prìomh mhargaidh na drogaichean) agus gu Pearù, far a dh'fhàsadh a' mhòr-chuid dhen Coca. Bha am baile ainmeil airson gnìomhachas agus foghlam aig àrd ìre. A bharrachd air sin, bha am baile air a lìonadh le daoine bochd, fògarraich a' chogaidh air an dùthaich. 'S e Pablo Escobar ceannard a' bhuidhne fad iomadh bliadhna. Chaidh e a mharbhadh leis a' phoileis agus na feachdan armachd ann an 1993.
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Antioquia Roinn-seòrsa:Eucoir Roinn-seòrsa:Poileataigs
Nijmegen
‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente), air an àirde an ear nan Tìrean Ìsle, faisg air na Crìochan leis A' Ghearmailt a th' ann an Nijmegen (IPA: nɛi̯.ˌmeː.ɣə(n), Fraingis: Nimègue, Frysk: Nymwegen, Laideann: Ulpia Noviomagus Batavorum, Spàinntis: Nimega). Tha e suidhichte ri taobh na h-aibhne Waal, 25m os cionn ìre na mara, anns an roinn (Duitsis: provincie) Gelderland, 89km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 96km bho Rotterdam, 109km bho Den Haag, 58km bho Utrecht, 80km bho Bhreda agus 52km bho Eindhoven. Chaidh Nijmegen a stèidheachadh ann an 5 anno domini leis na Romanaich mar daingneach air na crìoch agus aca agus thug Trajan an t-ainm Noviomagus air ann an 104. Fhuair am baile a chuid chòirichean ann an 1247. ‘S ann à magh (Ceilteach: magos) agus nuadh (Ceilteach: novio) a th’ann an t-ainm. Tha 165,253 duine a' fuireach ann. A bharrachd air sin, ‘s e an deicheamh baile as motha na dùthcha a th’ann an Nijmegen.
An Ròimh
'S e An Ròimh prìomh bhaile na h-Eadailt agus an roinn Lazio. Tha am baile suidhichte ri taobh na h-aibhne Tiber agus tha mu 4.1 millean neach a' fuireach ann. Tha Cathair na Bhatacain, an Vatican City anns a Bheurla, suidhichte anns an iar-thuath. Chaochail Enrique Olaya Herrera an seo ann an 1934. A rèir beul-aithris, chaidh an Ròimh a stèidheachadh air an 21mh den Giblean anns a' bhliadhna 753 RC leis an dithis bhràthair: Romulus agus Remus. Mharbh Romulus a bhràthair agus mar sin chaidh am baile ainmeachadh às a dhèidh agus b' esan a' chiad Rìgh na Ròimhe. Bha an Ròimh air a thogail air 'Cnoc a' Ghrian', a chaidh ath-ainmicheadh 'Palatine', agus dh'fhàs e gus an leudaich e tarsainn air seachd cnuic :
Bha an Ròimh 'na phrìomh-bhaile aig Rìoghachd an Ròimh, Poblachd an Ròimh, Impireachd an Ròimh, na Stàitean Pàpach agus an Rìoghachd Eadailteach mus tàinig e gu bhith, anns an latha an-diugh, 'na phrìomh-bhaile aig Poblachd na h-Eadailte.
Sinc
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an sinc no sionc le samhla Zn agus àireamh atamach 30.
An Ròimh
Eachdraidh
B' e prìomh-bhaile Stàitean na h-Eaglaise a bh' ann bho 754 gu ruige 1870.
Sinc
'S e meatailt a tha ann. Tha feartan ceimigeach an t-sinc coltach ri magnesium, ach chan eil e ag iom-obrachadh aig, mar eisimpleir, uisge.
An Ròimh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eòrpa Roinn-seòrsa:An Eadailt
Sinc
Taisgealadh
Ann an 1746 rinn Andreas Marggraf sinc fìorghlan.
Cleachdadh
'S e aloidh sinc agus copair a tha ann am pràis.
Cleachdar sinc ann an galbhanachadh iarainn. Tha galbhanachadh a' dìon iarainn an aghaidh meirg.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Meatailt Roinn-seòrsa:Eileamaidean
Volodymyr Antonov-Ovseenko
B' e cleasaiche, saighdear, rèabhlaideach, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach Ucràineach/Sobhiatach a ghabhadh ri co-mhaoineas agus stalineachd a bh' ann am Volodymyr Antonov-Ovseenko (Ucràinis: Володи́мир Олекса́ндрович Анто́нов-Овсі́єнко, Chernihiv, 9 am Màrt 1883 - Mosgo, 11 an Gearran 1938). Ghabh e pàirt anns an Rèabhlaidean san Ruis ann an 1905 agus 1917 agus bha e na bhall nam Mhenshivik. Chaochail e sa phrìosan ri linn na Purgadaireachd Stalin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat
Mariana na h-Ostaire
B' e Mariana na h-Ostaire (23 an Dùbhlachd 1634, Lùchairt Ìompaireil Hofburg, Vienna, anns An Ostair–16 an Cèitean 1696, Lùchairt Uceda, Madrid, An Spàinn), reina consorte (Bànrighinn Chompanach) na Spàinne (1649–1665) mar dàrna bhean aig Felipe IV agus tàinistear na Spàinne (1665–1675) mar mhàthair Carlos II.
B' e nighean Ìompaire Ferdinand III is Maria na h-Ungaire a bh'innte. Chaidh gealladh-pòsaidh eadar ise agus a co-ogha Don Balthasar Carlos ach nuair a chaochail esan phòs i Felipe IV. Tha dealbh-duine ainmeil le Diego Velazquez dhi anns a' Phrado ann am Madrid.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ostair Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn
Pablo Escobar
B' e ceannard luchd-reic nan drogaichean à Coloimbia a bh' ann am Pablo Emilio Escobar Gaviria, (Envigado 1 an Dùbhlachd, 1949–Medellín 2 an Dùbhlachd, 1993). Fhuair e a chuid chliù aig ìre eadar-nàiseanta tro reic na drogaichean agus ann am 1989 dh'fhoillsich Forbes gur e billeanair a bh' ann. Bha e os cionn Cairteil a' Mhedellín.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia Roinn-seòrsa:Poileataigs
Muncaidh
'S e mamal a tha ann am muncaidh  (iolra: muncaidhean) is buinidh e dha na prìomhaidean. Tha muncaidhean eadar-dhealaichte bho apaichean. 'S e beathaichean glic is sòisealta a th' annta a tha cliùiteach airson nan sgilean sreap chraobhan aca. Tha earball aig cha mhòr a h-uile muncaidh ged a tha fear glè ghoirid aig fheadhainn dhiubh.
Tha iomadach seòrsa de mhuncaidhean ann. Bidh cuid dhiubh a' fuireach air craobhan is cuid eile air an talamh. A rèir an t-seòrsa a th' annta, ithidh iad measan, duilleagan, biastagan, flùraichean, mamalan beaga, snàigich, muir-thìrich, crùbagan no fiù 's muncaidhean eile. Faodaidh muncaidhean a' fuireach ann an coilltean, savannahs, fàsaidhean is fiù 's air monadh sneachda, ach tachraidh tu riutha mar as trice ann an coilltean-uisge ach ann an Astràilia is Gini Nuadh.
Tha cuid de na muncaidhean glè bheag, mu 15 cm a dh'fhaid is 120g a chuideam, ach faodaidh muncaidhean eile a bhith glè mhòr, mu 1 m a dh'fhaid is 35 kg a chuideam.
Mwynglawdd
Tha am baile Mwynglawdd ann an Wrecsam, a' Chuimrigh. Tha e 109.1 mi (175.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 164.7 mi (265.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1569 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 290 (18.5%); rugadh 73% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Wrecsam Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Owrtyn
Tha am baile Owrtyn ann an Wrecsam, a' Chuimrigh. Tha e 103.5 mi (166.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 155.9 mi (250.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1342 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 118 (8.8%); rugadh 52% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Wrecsam Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Overton
Nizhyn
'S e baile meadhanach faisg air Kyiv agus Chernihiv san Ucràin a th' ann an Nizhyn (Ucràinis: Ні́жин, Pòlais: Nieżyn, IPA: ˈn⁽ʲ⁾iʒɪn). Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Oster, san roinn Chernihivska Oblast. Tha 66,983 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh an sgìre far a bheil Nizhyn a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1147 ach cha deach am baile fhèin a stèidheachadh ach ann an 1625. B' ann fon Cho-fhlaitheas 's a bha seo. Dh' fhosgladh àrd-sgoil cliùiteach ann an Nizhyn ann an 1820 - air an robh Bezborodko - far an d' fhuair Nikolai Gogol a chuid foghlaim. Ann an 1897 bha 7,361 Iùdhaich a' fuireach ann an Nizhyn, 245% de na daoine air fad. Bha am baile fo sgàile agus fo bhuaidh nan Nàsach eadar 1941 agus 1943 agus mharbh iad gach uile Iùdhach a bhuinneadh dhan bhaile. Ri linn Ionnsaigh na Ruise air an Ucràin ann an 2022, sgaoil feachdan Ruiseanach mèinnean-talmhainn air feadh na sgìre.
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Nizhyn a' bruidhinn (89.54%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis cuideachd (8.89%). Ged a bha fàs ann an uiread dhaoine a bha a' fuireach ann an Nizhyn tron 19mh Linn, agus b' e baile mòr fiù's san 17mh Linn a bh' ann, cha b' ann ach àn dèidh An Dàrna Cogaidh a fhuair am baile fàs uabhasach fhèin mòr a thaobh àireimh-shluaigh agus an An t-Aonadh Sobhiatach ga ghnìomhasachadh. A dh'aindeoin sin, tha an uiread dhaoine a tha nan tàmh ann an Nizhyn air thuiteam fad na 21mh Linn.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Caibeal
Is docha tha thu lorg capall neo càball
right|300px
Se eaglais beag a tha ann an caibeal neo seapail, a tha ceangailte ris an eaglais Caitligeach gu tric. Tha an t-ainm air earrann beag den taigh neo eaglais mòr airson aoradh prìobhaite.
Roinn-seòrsa:Àiteachan-adhraidh Roinn-seòrsa:ailtireachd
Laideann
right|thumb|Laideann ann an 1407.
'S ann à Laideann a tha mòran faclan saidheansail a' tighinn. Gu ruige an ochdamh linn deug, chaidh mòran aistean saidheansail a sgrìobhadh ann an Laidin, mar eisimpleir chaidh Philosophiae Naturalis Principia Mathematica le Sir Isaac Newton a sgrìobhadh ann an Laideann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cànain Ròmansach Roinn-seòrsa:Cànain Eadailteach
An Teachdaire Gaidhealach
Àireamhan
Tha na mìosan an seo sgrìobhte mar a nochd iad air an iris.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Astràilia Roinn-seòrsa:Irisean Gàidhlig
Port nan Long
'S e baile beag ann an iar-thuath an Eilean Sgitheanaich a tha ann am Port nan Long (Beurla: Portnalong). Tha e suidhichte air an B8009 faisg air bruach Loch Harport agus timcheall air 4km (2.5 mìle) tuath air Càrrabost. Chaidh am baile a stèidheachadh le croitearan à Leòdhas agus na Hearadh ann an 1921.
thumbnail|left|Cidhe Phort nan Long
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Rika Hopper
B' e cleasaiche agus stiùiriche dràma às Na Tìrean Ìsle a bh'ann an Rika Hopper (Ainm slàn: Henderika Ellina Hopper, Assen, 24 an Dàmhair 1877 - Amsterdam, 1 am Faoilleach 1964). Bha i gu math ainmeil sa chiad leth dhen 20mh Linn san dùthaich aice fhèin.
Iomraidhean
Hopper, Rika Hopper, Rika
Assen
‘S e baile meadhanach agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Groningen, air an àirde an ear-thuath nan Tìrean Ìsle a th' ann an Assen (IPA: ɑ.sə(n), Limburgs : Asse). Tha e suidhichte 12m os cionn ìre na mara, anns an roinn (Duitsis: provincie) Drenthe, 132km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 185km bho Rotterdam, 183km bho Den Haag, 189km bho Tilburg agus 140km bho Utrecht. Chaidh Assen a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1258 nuair a stèidheachadh taigh chailleachan-dubha san àite, ach cha d’fhuair am baile a chuid chòirichean ach ann an 1809. Tha 67,229 duine a' fuireach ann. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na roinne a th' ann an Assen. Tha Assen ainmeil air fad na dùthcha an tha an-diugh oir tha slighe-rèisidh nam motar-bhaidhseagalan faisg air a’ bhaile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Anatoly Rybakov
B' e sgrìobhadair Ucràineach/Sobhiatach a bh' ann am Anatoly Naumovitch Rybakov (Ucràinis: Рибаков Анатолій Наумович). Rugadh e ann an Chernihiv air 11 am Faoilleach 1911 agus chaochail e ann an Eabhraig Nuadh air 23 an Dùbhlachd 1998. Sgrìobh Rybakov an triolaidh an aghaigh stalineachd Дети Арбата (Gàidhlig: Clann Arbat). Bhuinneadh Rybakov do theaghlach Iùdhach agus sgrìobh e mar a chaidh na Iùdhaich tro gach cruadal is an dùthaich fo Iosif Stalin. Cha do dh' fhoillsicheadh Дети Арбата ach ann an 1998, ach ann an cruth samizdat. Chuir e seachad trì bliadhna sa Ghulag agus bha e na dhràibhear tanca tron chogadh.