cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Roinn le neoni
Cruinne Riemann
'S e analog na loidhne-thilgidh aig na h-àireamhan co-fhillte a th' anns a' chruinne Riemann. Seo an t-àlach far a bheil \infty \, na puing aig eicrich. 'S e lùbadh plàna nan àireamhan co-fhillte air uachdar cruinne gus an till iomall a' phlàna ri chèile aig an aon phuing – eicrioch. Tha neoni agus eicrioch nan pòlaichean a tha mu choinneamh a chèile air a' chruinne agus tha loidhne-thilgidh nam fìor-àireamhan na prìomh-chearcall dhith. Chan e raon ailseabrach a th' anns a' chruinne Riemann, ach tha e air leth cudromach ann an anailis cho-fhillte.
Roinn-seòrsa:Àireamhachd
Null
1641
MDCXLI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1640an
Clach theinnteach
Tha dà sheòrsa ann a rèir an àite far a bheil sin a' tachairt:
Eisimpleirean
Seo cuid de na clachan:
Eilean na Nollaig, Alba Nuadh
'S e coimhearsnachd na mòr-roinn Alba Nuadh, Canada a tha ann Eilean na Nollaig (Beurla: Christmas Island, Mikmaq Abadakwichéch).
Roinn-seòrsa:Alba Nuadh
Jean-Claude Van Damme
'S e cleasaiche às A' Bheilg a tha ann an Jean-Claude Van Damme (ainm bho thùs: Jean-Claude Camille François Van Varenberg). Rugadh e 18 an Dàmhair 1960 ann am Berchem-Sainte-Agathe faisg air a' Bhruiseal.
Seo cuid de na filmichean as ainmeile anns an robh e' cluich:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cleasaichean Roinn-seòrsa:Daoine às a' Bheilg Van Damme, Jean-Claude
Mac an aba
'S e corrag a tha ann am mac an aba a tha eadar an gunna fada agus an lùdag. 'S e anularius, digitus medicinalis, digitus annularis, digitus quartus (ceathramh corrag), or digitus IV a th' air sa Laideann aig na dotairean.
Seo a' chorrag air a bhios fàinne-pòsaidh.
Roinn-seòrsa:Corp
Heliconia (Antioquia)
'S e baile beag ris an taobh an iar Antioquia ann an Coloimbia a th' ann Heliconia. Chaidh e a stèidheachadh mar bhaile ann an 1843, ged a thàinig an ceannsaiche Jorge Robledo ann an 1514. B' e Heliconia a' chiad àite ann an Antioquia far an ràinig na Spàinntich. Tha crìochan a' bhaile ris na bailtean Armenia, Angelopolis, Ebéjico agus Medellín.
Freumhan an Ainm
'S e Guaca agus Arví na ciadan ainmean a bha air an àite far a bheil Heliconia an latha an-diugh (Tha am Pàirc Nàdarra Arví faisg air Medellín). An uair sin chaidh an t-ainm a dh'atharrachadh gu Ciudad de la Sal, bhon fhacal Spàinntis sal (salainn), oir bha mèinnean salainn mòra anns a' bhaile. 'S e ainm Greugach a th' ann Heliconia. Fhuair e an t-ainm sin air sàilleabh am miotas Greugach mu dheidhinn na Daoine Sìthe aig an eas-uisge air a' Bheinn Helicon.
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 6,656 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 3,847 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. 'S e am baile leis an dlùths taobh àireimh-sluaigh as motha anns an dùthaich.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Heliconia (is mòran dhuibh mestizos), chan eil Tùsanaich ann ach tha 0.8% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 82.8% dhe na daoine ann an Heliconia leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 28.7% dhe na dachannan.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Heliconia. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Heliconia (Medellín)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Antioquia Roinn-seòrsa:Bailtean
Llan-non
Tha am baile Llan-non ann an Sir Gaerfyrddin, a' Chuimrigh. Tha e 44.6 mi (71.8 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 171.9 mi (276.7 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 5083 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 3262 (64.2%); rugadh 84% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Gaerfyrddin Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Llan-non
Rutenium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an rutenium le samhla Ru agus àireamh atamach 44. 'S e meatailt trastach cruaidh agus tàmhach sam buidheann platanum a tha ann.
Eachdraidh
Ann an 1834 nuair a bha Karl Ernst Claus ag obair aig an Oilthigh Kazan, lorg e meatailt ùr ann an iarsmaidhean platanum à gnìomhachas-saothrachaidh rùbal. Tha an t-ainm a' dol às an t-ainm laidinneach Ruthenia, "an Ruis".
Cleachdadh
'S e frith-bhathar à mèinnearachd copair agus niceil a tha ann.
Cleachdar rutenium ann an aloidhean còmhla ri paladium is platanum agus cuideachd ann an catailis.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt
Sălaj (Siorrachd)
'S e roinn (Romàinis: Județ) ann an ceann a tuath Romàinia a th' ann an Sălaj (IPA: səˈlaʒ, Gearmailtis: Zillenmarkt, Ungairis Szilágy). Tha e suidhichte eadar Cluj, Satu Mare, Bihor agus Maramureş. 'S e Zalău a th' ann prìomh-bhaile na roinne. 'S e Sălaj an 38mh roinn as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 39mh a thaobh àireimh-shluaigh.
Eachdraidh
'S ann gu math connspaideach 's a tha freumhan an ainm Sălaj. Tha cuid ag ràdh gur ann à Laideann Silva (Gàidhlig: Coille) a tha e, fhad 's a tha feadhainn eile dhen bheachd gun tàinig e à Dacais zilai (Gàidhlig: Fìon dearg). Chaidh an roinn a stèidheachadh ann an 1876 nuair a dh'aonadh Kraszna agus Közép-Szolnok. Bhuineadh Sălaj, mar iomadh roinn eile air an àirde iar-thuath Romàinia, dhan Ostair-Ungaire ron a' A' Chogaidh Mhòir. Chaill An Ungair Sălaj ann an 1920.
Bailtean as Motha
Tha ainm aig a h-uile baile ann an Ungairis agus ann an Gearmailtis aig mòran dhuibh o chionn 's gu robh coimhearsnachdan làidir ann ron a' Chogadh Mhòr agus àm Dej/Ceauşescu far an robh na cànain seo gam bruidhinn.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:An Ungair
Burhou
thumb|250px|Suidheachadh Burhou 'S e aon de na h-Eileanan a' Chaolais a th' ann am Burhou. Tha e suidhichte anns a’ Chaolas Shasannach mu 2.25 cilemeatair air falbh san àird  an iar-thuath Alderney. Tha e na phàirt den Bailiwick of Guernsey.
Roger D. Kornberg
'S e Bith-eòlaiche, Ceimigear agus Ollamh agus às Na Stàitean Aonaichte a th’ann Roger D. Kornberg (St. Louis (Missouri) 24 an Giblean 1947). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2006.
Burhou
Tha an t-ainm Burhou ceangailte leis a' chànan Seann-Lochlannais, tha an iar-leasachan -hou (holm) a' ciallachadh: "eilean".
Roger D. Kornberg
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Burhou
Chan eil duine a’ fuireach an seo. Tha mòran eòin an seo, gu h-àraid buthaidean. Air sgàth 's gu bheil an t-eilean cudthromach airson an dòigh-bheatha aca, chan eil e ceadaichte a dhol gu tìr eadar 15mh, am Màirt agus 27mh, an t-Ògmhios.
Iomraidhean
thumb|left|300px|Sealladh air [[Alderney (sa mheadhan) agus Burhou (air a' cheann deas)]]
Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Don Giovanni
thumb|[[Taigh-cluiche ann am Pràg, Poblachd na Seice, far an deach "Don Giovanni" a chluiche a' chiad turas]]
'S e opara le Wolfgang Amadeus Mozart a th' ann an Don Giovanni. Chunnacas Don Giovanni airson a’ chiad turas ann am Pràg, 29 An Dàmhair 1787. Às dèidh an ciad shealladh, bha luchd-èisteachd air an beò-ghlacadh leis an opara, agus san latha an-diugh, tha Don Giovanni fhathast aon de na oparan as ainmeile, agus tha e air a chluich gu minig air feadh an an t-saoghail.
Sgeulachd
Tha an sgeulachd fhèin an dà chuid èibhinn agus bagarrach. Chan eil Don Giovanni a’ riochdachad dìomhanas agus drùs a-mhàin, ach, cuideachd, sgairtealachd agus comas a bhith a’ mealadh beatha. Tha Donna Anna agus Don Ottavio a' riochdachadh beus, ach, aig an aon àm, milleadh dùil agus ne-chomas a bhith àghmhor.
Lùdag
’S e a’ chorrag as lugha a tha anns an lùdag neo cuisdeag a tha ri taobh "mac-an-aba". ’S e digitus minimus manus (corrag bheag na làimhe), digitus quintus (Còigeamh corrag), digitus V a th' oirre sa Laideann aig na dotairean.
Roinn-seòrsa:Corp
A' Ghlas-bheinn
'S e beinn ann an Cinn Tàile air a’ Ghàidhealtachd a th’ anns a' Ghlas-bheinn. Tha i 918m de dh’àirde agus ’s e Beinn Rothaich a th' ann. Tha i suidhichte air cùlaibh a' Mhormhaich agus Innis a' Chrodh taobh tuath air Bealach an Sgàirne.
'S e an dòigh as cumanta a bhith a' streap a' Ghlas-bheinn bho Ghleann Chòinneachain agus Bealach an Sgàirne. Bidh cuid de dhaoine a tha airson na beanntan rothaich a shreap, ga cheangal le Beinn Fhada bho Bhealach an Sgàirne.
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air Beinn Fhada, beanntan Chinn Tàile, Sgùrr nan Ceathramhnan ann an Gleann Afraig agus Chill Fhaolain.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Pòla (cruinn-eòlas)
Is e cruinne a tha anns an talamh. Tha sin ri ràdh gu bheil an talamh na ball fuathasach mòr a tha na siubhal tro'n fhànais. Tha i na siubhal, a' cuairteachadh na grèine aig astar de 93 millean mìltean. Tha an cuairt seo a' toirt bliadhna agus tha e ag adhbharachadh na ràithean againn: An t-Earrach, An Samhradh, Am Foghar agus An Geamhradh.
Còisir an t-Sratha
thumb|Còisir an t-Stratha 2006
Pòla (cruinn-eòlas)
Theirear pòla ri ceann aiseal, agus mar sin their sinn an dà phòla ri na puingean a bhitheas an talamh a' tionndadh mun chuairt.
Còisir an t-Sratha
Chaidh Còisir an t-Sratha a chur air chois sa bhliadhna 1979, nuair a thàinig Còisir Loch Aillse agus Còisir an Àth Leathainn còmhla.
Pòla (cruinn-eòlas)
Is e obair leantainneach a tha anns an alt seo.
Còisir an t-Sratha
Tha i a’ coinneachadh aig 8f gach Diardaoin ann an Talla Chaoil Àcainn. Tha Karen Macrae ’na stiùiriche oirre an-dràsta agus tha Iseabail Fhriseil a’ toirt taic leis a’ Ghàidhlig.
Dresden
'S e Dresden (Sòrbais: Drježdźany) prìomh-bhaile Shagsainn, saor-stàit ann an ear-dheas na Gearmailt. 'S e seo na co-chomharran aige: 51° 2′ 57.33″ Tuath agus 13° 44′ 18.1″ Ear.
Beinn Uais
'S e beinn ann an Ros an Ear a tha ann am Beinn Uais, no Beinn Stac (Beurla: Ben Wyvis). Tha i suidhichte mu 10km san iath-thuath air Inbhir Pheofharain agus faisg air Gairbh agus an A835 a dh'Ulapul. Tha i 1,046 m de dh'àirde agus 's e Beinn Rothaich a th' ann. Tha druim fada rèidh aice le 5 mullaichean uile gu lèir.
Dresden
Ann an 2009 bha 517.052 duine a' fuireach anns a’ bhaile fhèin ; mar sin 's e sin an dàrna baile as motha ann an Sagsainn an-dèidh Leipzig agus an ceathramh baile as motha anns a' Ghearmailt (an dèidh Berlin, Hamburg agus Köln).
Pòla (cruinn-eòlas)
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Beinn Uais
Mar as trice bithear a' tòiseachadh aig raon-chàraichean mòr Coimisean na Coilltearachd agus a' dìreadh Glas Leathad Mòr.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Dresden
Suidheachadh
Tha Dresden suidhichte air bruach an abhainn Elbe. Tha Prießnitz, Weißeritz agus Lockwitzbach, aibhnichean beaga, a' ruith tron bhaile ach chan eil iad mòr gu leòr airson a bhith a' cleachdadh le bàtaichean mòra mar an abhainn Elbe.
Ged a tha na beanntan Osterzgebirge agus Elbsandsteingebirge faisg air Dresden chan eil am baile fhèin ach mu 113 m os cionn na mara. 'S e an Triebenberg (384 m) an t-àite as àirde ann an Dresden.
Pàrtaidh
thumb|right|250px|Pàrtaidh cloinne Saoil a bheil thu a' lorg pàrtaidh phoileatagach?
Dresden
Suidheachadh
Tha Chemnitz mu 80 cilemeatair air falbh san iar-dheas agus Leipzig mu 100 cilemeatair san àirde an iar-thuath dheth.
Pàrtaidh
Tha pàrtaidh na àm nuair a thig daoine còmhla airson dibhearsain neo toileachais. Tha cèilidh agus pàrtaidh gu math coltach sa chiall aca.
Bidh pàrtaidhean, mar is trice, aig Nollaig, am Bliadhna Ùr is co-là-breith.
Dresden
Eachdraidh
Chaidh na ciad tuineachaidhean anns an raon Dresden a thogail aig àm nuadh-chreagach. Lorg na h-arc-eòlaichean tobhtaichean ann an Dresden-Nickern a tha nas sine na 5000 bliadhna RC.
Pàrtaidh
Roinn-seòrsa:Cultar Roinn-seòrsa:Fèisean
Dresden
Eachdraidh
Rinn an Dàrna Cogadh milleadh mòr air Dresden, gu h-àraidh eadar an 13mh is 15mh dhen Ghearran 1945 chaidh mòran bhomaichean a' leigeil air a' bhaile leis na Breatannaich is na h-Aimeireaganaich. Bha am Pàrtaidh Nàsach a' bruidhinn mu 350.000 duine a chaidh a mharbhadh, ach a rèir an eachdraiche Frederick Taylor thuirt am Pàrtaidh Nàsach sin airson faireachdainn dona an-aghaidh nam Breatannach agus nan Stàitean Aonaichte a chruthachadh. Canar an-diugh gun deach eadar 18.000 is 25.000 a mharbhadh.
Frauenkirche (Eaglais nam Ban)
thumb|right|Frauenkirche ann an Dresden 'S i am Frauenkirche (Eaglais na Mnà) ann an Dresden aon dhe na h-eaglaisean as àile anns an stoidhle baroc. Chaidh an eaglais a thogail eadar 1726 is 1743.
An dèidh bomadh Dresden bha an eaglais air a milleadh le teine mòr. Bhris na ballaichean às a chèile an ath-latha. Aig àm GDR bha an tobhta na chuimhneachan-cogaidh. Ach an dèidh ath-aonachaidh na Gearmailt thòiseachadh air an eaglais a thogail a-rithist anns an stoidhle tùsail ann an 1994. Bha mòran daoine is buidhnean eadar-dhealaichte air feadh an t-saoghail an sàs anns an obair seo. Mar eisimpleir chruthaich Alan Smith à Lunnainn crois ùr an stìobaill. B’ esan mac an athair a b' e aon de na stiùireadairean plèana a chuir bomaichean air Dresden.
Clynnog
Tha am baile Clynnog ann an Gwynedd, a' Chuimrigh. Tha e 117.7 mi (189.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 207.4 mi (333.7 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 954 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 698 (73.2%); rugadh 72% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Dresden
Frauenkirche (Eaglais nam Ban)
Anns an 30 an Dàmhair 2005 bha a' chiad aifreann a-rithist anns am Frauenkirche. An-diugh 's e samhla na rèiteachd is na sìthe a tha anns am Frauenkirche.
Dresdner Elbtal
Bho 2004 a-mach b' e Làrach Dhualchas na Cruinne dhen UNESCO a bha anns an Dresdner Elbtal (Gleann Elbe ann an Dresden). B' e sin na h-achaidhean is na lòintean ri taobh na h-aibhne a tha ga leantainn tron bhaile mu 20 cilemeatair air fad. Ach ann an 2009 bha an UNESCO a' cur Dresden air falbh bho liosta nan làraichean air sgàth 's gun tèid drochaid ùr a thogail ann am meadhan a' ghlinne. Le sin bidh aon de na h-àitichean as brèagha dhen Dresdner Elbtal air a mhilleadh.
Clynnog
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Gwynedd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Dresden
Daoine ainmeil
Thogadh Richard Wagner, neach-ciùil a tha cliùiteach airson nan opranan aige, ann an Dresden.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean
673
673
Bàsan
Roinn-seòrsa:670an
Tràigh a' Chaisteil
'S e prìomh-bhaile na h-Arainn a tha ann am Breadhaig no Tràigh a' Chaisteil (Beurla: Brodick). Ann an 2001, dh'fhuirich 840 duine ann agus 848 ann an 2011. An sin tha aiseagan a' dol eadar Tràigh a' Chaisteil is Àird Rosain le Caledonian Mac a' Bhriuthainn. Tha am baile suidhichte aig cois Ghaoithe Bheinn agus tha e faisg air Linne Chluaidh.
Tha am baile ainmeil airson uisge-beatha Arran Brewery agus Auchrannie Resort, baile turasachd anns a' bhaile.
thumb|Caisteal Thràigh a' Chaisteil Tha caisteal le tùsan anns an 13mh linn ann. Tha Caisteal Thràigh a' Chaisteil air an nòta £20 Banca Rìoghail na h-Alba.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Arainn
Stèisean an Tulaich
thumb|Sealladh air Stèisean an Tulaich 'S e Stèisean an Tulaich (Beurla: Tulloch railway station) an stèisean-rèile anns a' Thulach air an rathad A86. Tha e suidhichte air Rathad Iarainn nan Eilean eadar Coire Odhar agus Drochaid Ruaidh.
An-diugh cleachdar togalaichean an stèisean mar osdail-òigridh.
<br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
Roinn-seòrsa:trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Còigeamh Chonnacht
'S e Còigeamh na h-Èireann a tha ann an Còigeamh Chonnacht (Gaeilge: Cúige Chonnacht). Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha agus tha 542,547 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 17,122km2. Tha Connacht a' gabhail a-steach còig chontae: Contae na Gaillimhe, Contae Liatroma, Contae Mhaigh Eo, Contae Ros Comáin, agus Contae Shligigh. 'S e Cnoc Maol Réidh (814m) a th' ann a' beinn as àirde na roinne.
Kherson
'S e baile mòr agus port cudromach faisg air Mykolaiv agus Berdiansk anns An Ucràin a th' ann an Kherson (Ucràinis: Херсон, IPA: xerˈsɔn). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Dnipro, far a shruthas i dhan A' Mhuir Dhubh, san roinn Khersonska Oblast. Tha 283,649 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh Kherson a stèidheachadh ann an 1778 le Caitrìona II na Ruise mar dhaingneach mara. Ann an 1991, thàinig Kherson gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. B' e Kherson a' chiad phrìomh-bhaile roinneil Ucràineach a chaidh a ghlacadh le feachdan na Ruise ri linn Ionnsaigh na Ruise air an Ucràin ann an 2022. Thog iomadh sìobhaltach fianais an aghaidh nan Ruiseanach anns na sràidean.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Bò
'S e gnè bèiste tuathanaich a tha anns na crodh. Is bò a' gnè bhoireann agus 's e tarbh a' ghnè fhireann. Canar laogh ri crodh òg, eadar la breith agus Oidhche Shamhna. Mar a tha an sean-fhacal ag ràdh: "Oidhche Shamhna theirear gamhna ris na laoigh."
Lochan Fada
thumb|Sealladh air Lochan Fada
15 an t-Sultain
'S e 15 an t-Sultain an 258mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (259mh ann am bliadhna-leum). Tha 107 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Bò
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Bó Roinn-seòrsa:Mamalan
15 an t-Sultain
Tachartasan
thumb|[[Marco Polo]]
Lochan Fada
'S e buidhean de loch ann an Alba a tha ann an Lochan Fada. Tha iad suidhichte ann an Slèite, Eilean Sgitheanach. Tha iad nan laighe tuath air an rathad a leanas bhon an Teanga chun an Òrd.
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Lochan Fada agus mar sin chan rathaidean ann a leanas chun na locha seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Thomas A. Steitz
'S e bith-eòlaiche, cheimigear agus Ollamh agus às na Stàitean Aonaichte a th’ ann an Thomas A. Steitz (Milwaukee (Wisconsin) 23 an Lùnasdal 1940). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2009, còmhla ri Venkatraman Ramakrishnan agus Ada Yonath.
Sàimi
'S e sluagh tùsanach a th' anns na Sàimi. 'S e "Lappaich" a thathas a' toirt orra cuideachd. Tha iad a' tàmh anns an Fhionnlainn, ann an Nirribhidh, anns an t-Suain, agus anns an Ruis. Tha iad a' cleachdadh Sàmais, cànan Finno-Iugraig.
Thomas A. Steitz
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
1642
MDCXLII
Jethou
Tha Jethou suidhichte anns a’ Chaolas Shasannach san taobh a deas Herm. Canar gun do bhris raon talamh air falbh ann an stoirm ann an 709 a bha na cheangal eadar Herm agus Jethou. . Tha e na phàirt den Bailiwick of Guernsey.
Tha Jethou aig lìosaiche phrìobhaideach agus mar sin chan eil an t-eilean fosgailte do dhuine eile.
Eadar 1920 is 1923 bha Compton Mackenzie na "Tenant" de na h-eileanan Herm agus Jethou.
Ceanglaichean a-mach
200px|thumb|left| Jethou
Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Cogadh na trichead bliadhna
'S e cogadh mòr ann an Roinn Eòrpa a bh' ann an Cogadh na trichead bliadhna. Lean e fad trichead bliadhna, bho 1618 gu ruige 1648. Roinn-seòrsa:Cogadh
Corris
Tha am baile Corris ann an Gwynedd, a' Chuimrigh. Tha e 85.8 mi (138.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 176.4 mi (283.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 698 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 367 (52.6%); rugadh 49% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Gwynedd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
674
Bàsan
Roinn-seòrsa:670an
Clach ghrùideach
thumb|Breathan eadar-dhealaichte ann an clach-ghainmhich; Bressay, [[Sealtainn]] thumb|Fosailean ann an clach ghrùideach 'S e seòrsa de chloich a tha ann an clach ghrùideach. Còmhla ri clach chruth-atharrachail agus clach theinnteach 's iad na trì prìomh roinnean-seòrsa de chlachan.
Chaidh clach ghrùideach a chruthachadh le tasgaidhean de stuth air bàrr na talmhainn agus ann an uisgeadain. Chaidh a' ghrùid seo a dhèanamh le bleith-thalmhainn agus leis an aimsir agus an uair sin air a gluasad gu àite eile le uisge, gaoith, deidh no eigh-shruth. An uair sin bha gràinnean mèinnireach agus/no mìrean fàs-bheartach a' tuiteam air a' bhonn agus a' càrnadh.
Tha clach ghrùideach a' còmhdachadh a' chuid as motha de na mòr-thìrean. Chan eil ach 8% de thomhas-lìonaidh rùsg na Talmhainn air a dhèanamh às na clachan seo, tha a' chuid as motha à clach chruth-atharrachail agus clach theinnteach.
Chaidh clach ghrùideach na laighe ann am breathan. Tha na clachan fhèin agus na breathan cudromach do ghnìomhachas na togalach, mar eisimpleir airson rathaidean, taighean, drochaidean no tunailean a thogail. Gheibhear fiosrachadh mu eachdraidh na talmhainn cuideachd às a' phàtrain ciamar a tha na breathan nan laighe.
Air sgàth 's nach robh teas no brùthadh àrd a' gabhail pàirt ann an cruthachadh na cloiche grùidich lorgar mòran fhosailean anns a broinn. Mar sin tha sgrùdadh nan clachan a' toirt iomradh dhuinn mu sheann eachdraidh nam beathaichean. A bharrachd air sin 's e stòras nàdarra cudromach a th' ann cuideachd, mar eisimpleir gual no connadh-fosail.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eòlas-talmhainn
Partaidh poileatagach
Se còmhlan dhaoine a tha ann am pàrtaidh poileatagach, a tha ag obair còmhla airson cùisean poileatagach.
Pàrtaidhean ann an Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Judy Garland
thumb|Judy Garland le [[Micky Rooney agus Louis B. Mayer]] B' e neach-ciùil agus cleasaiche à Minnesota sna Stàitean Aonaichte a bha ann an Judy Garland neo Frances Ethel Gumm. (Grand Rapids, 10 an t-Ògmhios 1922 - Lunnainn, 22 an t-Ògmhios 1969). Tha i ainmeil a thaobh na filmichean The Wizard of Oz agus Babes in Arms.
Virginia
'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann an Virginia. Tha i suidhichte san àirde an ear na dùthcha. Tha 8,001,024 duine a' fuireach anns an stàite. . Tha Richmond na prìomh-bhaile ach 's e Virginia Beach am baile as motha a tha ann an Virginia. 'S e aon de na 13 tìrean imrich a tha ann an South Carolina a bha a' sabaid an aghaidh smachd na Breatannaich anns an Ar-a-mach Ameireaganach. Thàinig an t-ainm bho Bàn-righ Ealasaid I aig an robh am far-ainm 'Virgin Queen' air sgàth 's nach do phòs i riamh. Tha e air a bhith na stàit bho 25 an t-Ògmhios 1788.
B ’e aon de na 13 coloinidhean tùsail, Virginia a’ chiad phàirt den dùthaich a thuinich gu buan leis na Sasannaich, a stèidhich Jamestown air bruaichean Abhainn Sheumais ann an 1607.
Ann an 1788, às deidh a' Chogaidh Rèabhlaidich, chaidh Virginia deicheamh stàit nan Stàitean Aonaichte. Ach ann an 1861 ghabh Virginia air falbh aig toiseach a' Chogaidh Chatharra, còmhstri eadar stàitean a deas a bha a' toirt taic do thràilleachd. Chaidh Virginia air ais don Aonadh ann an 1870, timcheall air còig bliadhna às deidh a' Chogadh Chatharra a thighinn gu crìch.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte
An Danmhairg
'S e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa a tha ann an Danmhairg    neo an Danmhairc , ainm oifigeil: Rìoghachd na Danmhairg (Danmhairgis: Kongeriget Danmark). 'S i an dùthaich as lugha 's as deasaiche de na Dùthchannan Lochlannach, is 's i ball den Aonadh Eòrpaich. Tha i suidhichte 'san Lochlainn, a tha 'san tuath na Roinn-Eòrpa, ach chan eil i air a' cheann-tìre na Lochlainn. Tha a' Ghearmailt deas air an Danmhairg. Tha Copenhagen na prìomh-bhaile. Tha na h-Eileanan Fàro nan ceàrn fhèin riaghlach ann an Rìoghachd na Danmhairg. Tha iad suidhichte anns a' Chuan Siar eadar Nirribhidh agus Innis Tìle. 'S e dathaich fhèin-riaghladh ann an Rìoghachd na Danmhairge a tha anns a' Ghraonlainn.
Eachdraidh
Eadar 1397 agus 1523 bhuineadh an dùthaich dhan Aonadh Kalmar. Bha an dùthaich gu mòr an sàs gnothach Tràilleachd thar a' Chuain Shiar eadar an 16mh Linn agus an 19mh Linn. Chaidh an sreath telebhisein 1864 fhilmeadh anns an Danmhairg, mun Dàrna Cogadh Schlwesig ann an 1864.
Iomraidhean
250px|thumb|left|Cruth na tìre anns an Danmhairg
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Danmhairg *
Stèisean Choire Odhar
thumb|right|250px|An stèisean-rèile aig Coire Odhar 'S e Stèisean Choire Odhar (Beurla: Corrour railway station) an stèisean-rèile faisg air Loch Oisein agus Loch Trèig. Tha e suidhichte air Rathad Iarainn nan Eilean eadar An Tulach agus Raineach.
Chan eil an Caledonian Sleeper a' stad an seo.
<br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
Skype
thumb|right|Suaicheantas Skype
Tha Skype 'na phrògram VoIP (Voice over IP) a chaidh a dhealbhadh le triùir fhear-leasachaidh Eastoineach, Ahti Heinla, Priit Kasesalu agus Jaan Tallinn ann an 2003. Le Skype, 's urrainnear fòn a chur an-asgaidh do dhaoine eile air an lìon ma tha Skype acasan cuideachd neo gu fònaichean àbhaisteach air airgead.
Cheannaich Microsoft an companaidh ann an 2011 air US$8.5 billean agus tha iad an dùil a chur an àite Live Messenger.
Ionadaileadh
A bharrachd air na cànain oifigeach a gheibhear am broinn a' phrògraim o thùs, tha e ri làimh ann an 24 eile, a' gabhail a-steach cànain mar Gaeilge, Cuimris, Chuvash, Adyghe is Pulaar. Chaidh pacaid cànain neo-oifigeach airson na Gàidhlig a sgaoileadh ann an 2012.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bathar-bog Roinn-seòrsa:Coimpiutaireachd
Beirilium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann am beirilium le samhla Be agus àireamh atamach 4.
'S e meatailt talmhaidh alcaileach a tha ann. Tha am feartan coltach ri na feartan de magnesium, ach tha e puinnseanach agus mar sin tha duslach beirilium glè chunnartach.
Chan eil ach aon iosatòp seasmhach aig beirilium, 9Be.
Taisgealadh
Ann an 1798 dhearbhaich Louis Nicolas Vauquelin gum bu eileamaid ùr a bha ann am beirilium. Dh'ainmicheadh e glucine o chionn 's gun robh corra co-thàthadh de bheirilium milis.
Cleachdadh
Tha beirilium ga chleachdadh mar aloidhean beirilium ann an saidealan is soithichean-adhair. Tha i cuideachd ga chleachdadh ann an readhactaran niùclasach airson an sruth niutronach a smachdachadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt
Seonaidh Beag Mac a' Mhaoilein
'S e breabadair agus seinneadair Gàidhlig a th' ann an Seonaidh Beag Mac a' Mhaoilein. Rugadh e ann an Leumrabhagh, Leòdhas, air 7 an t-Sultain, 1939. Tha e air a bhith ag obair mar bhreabadair agus tha e pòsta aig Etta Bell NicLeòid. Tha e air a bhith na bhall de còmhlan-ciùil Na Lochies, còmhla ri a bhràthair, Aonghas Mac a' Mhaoilein, agus an caraid Donnie " Gazette " MacAonghais. Rinn Na Lochies  seachd clàir -  Westerly Gaels ,  Home to Lewis ,  Lewis Folk ,  North by North West ,  Slàinte Mhath ,  Lewisbound, agus  Tìr Aluinn.
Huelva (provincia)
'S e provincia na Spàinne a tha ann an Huelva (IPA: welβa). Tha e na laighe ann an Andalusia, ann an ceann a deas na dùthcha. 'S e Huelva a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Andalusia i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Huelva fad 10,128km² agus tha 521,968 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 25mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 31mh a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Badajoz, Cádiz, Sevilla agus A' Phortagail. 'S e Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.
Freumhan an ainm
‘S ann connspaideach ‘s a tha freumhan an ainm air sàilleabh nach eil Freumh-fhaclachd na sgìre cho oilleir. Tha a h-uile coltas ann gur ann à Ὄνοβα (Onuba) ann an Greugais no Onuba Aestuaria ann an Laideann a tha an t-ainm, le freumhan ann an cànan air choireigin a bha ga bruidhinn an seo o chionn mìltean de bhliadhnaichean. A dh’aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann à Olba ann an Tartesianais a tha e. Tha an t-iar-leasachan -oba no –uba gu ìre mhath cumanta ann an ceann a deas na Spàinne. Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn. Sgrìobhadh Gaelbah agus Welba ann an Arabais, a’ leantainn atharraidhean fuaimneachail ann an Spàinntis fhèin (/ɔ/ gu /wo/).
An Gleann Mór
thumb|Slighe aʼ Ghlinne Mhóir
Ada Yonath
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine à Iosrael Roinn-seòrsa:Iùdhachd
An Gleann Mór
ʼS e a tha sa Ghleann Mhór (Beurla: Great Glen) no Gleann Albainn (Beurla: Glen Albyn) ach gleann mór dìreach farsaing a tha aʼ ruith 100 km (62 mìle) bho thaobh gu taobh na h-Albann, bho Inbhir Nis air Linne Mhoireibh san ear-thuath dhan Ghearasdan aig ceann na Linne Duibhe san ear-dheas.
1643
MDCXLIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1640an
Llanarthne
Tha am baile Llanarthne ann an Sir Gaerfyrddin, a' Chuimrigh. Tha e 48.5 mi (78.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 173.1 mi (278.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 746 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 413 (55.4%); rugadh 71% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Gaerfyrddin Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Cumaradh Mòr
thumb|Cumaradh Mòr bho [[Gaoithe Bheinn|Ghaoithe Bheinn air Arainn]]
Tha e cho farsaing ri 1,168 heactair ceàrnagach de mheud. 'S e The Glaidstane an cnoc as àirde air an eilean, tha e 127 meatair (417 troigh) os cionn na mara.
Ann an 2001 bha 1434 duine a' fuireach air an eilean. 'S e Port a' Mhuilinn an t-ainm a tha air a phrìomh-bhaile.
Cuspairean fuaim-eòlais
F
Roinn-seòrsa:Cànanachas Roinn-seòrsa:Fuaim-eòlas
Ken Kesey
B'e Kenneth Elton "Ken" Kesey (rug. 17 an t-Sultain 1935 — 10 an t-Samhain 2001) ùghdar Aimearaganach a tha as ainmeil airson an leabhar aige One Flew Over The Cuckoo's Nest.
Beatha Tràth
Rugadh Kesey ann an Colorado ach thogadh e ann an Oregon, far a bheil One Flew Over The Cuckoo's Nest air a shuidheachadh. As dèidh dha bhith air a thaghadh mar am balach as coltach bhith soirbheachail bhon an àrd-sgoil aige chaidh e gu Oilthigh Oregon. Phòs e ann an 1956 agus bliadhna as dèidh sin fhuair e ceum bachelor bhon oilthigh. As dèidh seo chlàraich e ann an cùrsa airson sgrìobhadh cruthachail aig Oilthigh Stanford agus is ann fhad 's a bha e an seo a thòisich e ag obair aig ionad inntinn. Is ann tron an eòlas a fhuair Kesey air na h-euslaintich anns an ionad a tha cuid de na tachartasan ann an One Flew Over the Cuckoo's Nest stèidhichte air.
One Flew Over the Cuckoo's Nest
Bha One Flew Over the Cuckoo's Nest na shoirbheachas plathadh nuair a chaidh fhoillseachadh ann an 1962. Bha e air a thogail mar dealbh-cluich ann an 1963 le Kirk Douglas a' cluich an caractair, McMurphy, agus cuideachd mar fiolm ann an 1975 air a' stiùireadh le Miloš Forman agus le Jack Nicholson a' cluich McMurphy.
Beatha as deidh One Flew Over the Cuckoo's Nest
Leis a' bheartas ùr a bha aige, cheannaich e àite ann an California far an robh e fhèin agus a charaidean a' deuchainn leis an drog LSD. Bha e a' creidsinn gum b' urrainn dha drogaichean mar LSD a bhith air an cleachdadh airson rannsachadh inntinn eadar-dhealaichte a' ruighinn agus gum b' urrainn dha seo sòisealtas a' leasachadh. Bha beachdan mar seo, còmhla ris an iomagain a bha aig cuid de dhaoine mu dheidhinn drogaichean anns na seasgadan, dha thoirt gu aire na h-ùghdarrasan laghail. Thachair e gum b'fheudar do Kesey teicheadh gu Meagsago nuair a lorg am poilis e is e a' feuchainn ri cainb a' fliuchadh sìos taigh-beag. Nuair a thill e gu na Stàitean Aonaichte bha e air a chur an làimh agus chuir dhan phrìosan e airson iomadh mìos.
Ann an 1964, nuair a bha aige ri siubhal tarsainn Aimearaga gun Eabhraig Nuadh airson am foillseachadh den dara nobhail aige - Sometimes a Great Notion - chaidh e fhèin agus a charaidean (mar Neal Cassady) a bha gu lèir ann am buidhean leis den t-ainm 'The Merry Pranksters', air turas tarsainn an dùthaich ann an seann bhus-sgoile a dh'ainmich iad Furthur (Further - nas fhada). Tha leabhar Tom Wolfe - The Electric Acid Kool-Aid test - na chunntas den turas seo agus bha e uabhasach poblach leis an linn de hippies a bha ann anns na seasgadan. Thàinig cuid den feallsanachd agus na stoidhlichean aca bho duilleagan an leabhar.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Aimeireaganach Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Biloxi, Mississippi
'S e baile ann am Mississippi a th' ann am Biloxi (IPA: [bəˈlʌksi]). Tha e na laighe eadar an Camas Mheagsago. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 45,670 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 6m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1699. Chaidh ainmeachadh airson na tùsanaich Biloxi a dh'fhuirich san sgìre.
Louisiana Frangach
Fhuair Pierre d'Iberville, Canadianach bho theaghlach Lemoyne à Normandy, cead bho Louis XIV airson colonaidh stèidheachadh ann an Louisiana. Dh'fhàg e an Fhraing as t-foghar 1698 an ceann còig bàtaichean. Nuair a lorg Iberville an Abhainn Mississippithog e dùn air a' chladaich faisg air baile tùsanach, na Biloxi.
B' e an dùn seo toiseach tòiseachaidh airson a' chiad phrìomh-bhaile ann an Louisiana Frangach a chaidh ainnmeachadh Biloxi. Thog Iberville an uair sin dùn ceàrnach anns a' Mhississippi gus smachd a chumail air an abhainn.
Ann an 1720, chaidh Biloxi aithneachadh mar phrìomh-bhaile Louisiana Frangach an àite Mobile, Alabama (a bha na phrìomh-àite bho 1711). Bha e na phrìomh-bhaile fad trì bliadhnaichean gus an deach New Orleans a thaghadh mar phrìomh-bhaile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Mississippi
676
Bàsan
Roinn-seòrsa:670an
Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Uruguaidh
Tha Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Uruguaidh fear den sgiobaichean aig rugbaidh, agus an darna fear as cudromaiche ann an Aimearaga a Deas. Bha iad ann an da Chupa an t-Saoghail.
Uruguaidh Roinn-seòrsa:Uruguaidh
16 an t-Sultain
'S e 16 an t-Sultain an 259mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (260mh ann am bliadhna-leum). Tha 106 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|150px|Naomh Ninian (15 linn)
Aibidil Eadar-nàiseanta Fogharach
thumb|400px|Dealbh a' mìneachadh an Aibidil Eadar-nàiseanta Fhuaim-eòlach.
16 an t-Sultain
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Aibidil Eadar-nàiseanta Fogharach
Tha an "Aibidil Eadar-nàiseanta Fhuaim-eòlach" (Beurla: "International Phonetic Alphabet", neo "IPA") na dòigh-sgrìobhaidh, a tha cumanta ann an sgrùdadh na cànanan. Ged a tha ceangail soilleir aige leis an aibidil Laidinneach, tha e gu tur eadar-dhealaichte.
Offa
B’ e Offa rìgh Rìoghachd Mhercia anns an ochdamh linn. Chaochail e ann an 796. An dèidh bhliadhnaichean dhe shabaid eadar Offa agus na Cuimrich, thog e Gàrradh Offa airson a' chrìoch eadar an rìoghachd aigesan agus rìoghachdan na Cuimrigh.
Roinn-seòrsa:Rìghrean Mhercia
Stuart Christie
'S e anarcach, sgrìobhadair agus deasaiche à Alba a th'ann an Stuart Christie (Glaschu, 10 an t-Iuchar 1946).
Ann an 1962, nuair a bha e dìreach 16 bliadhna a dh'aois, dh'aontaich e ri Caidreachas eadar-nàiseanta nan Anarcach ann an Glaschu. An ceann dà bhliadhna, chaidh e gu Lunnainn is an uair sin gu Paris agus mu dheireadh thall chaidh e gu Madrid, mar bhall na buidhne Defensa Interior (Dìon Taobh A-staigh), buidheann iomairteach dhìomhair na Confederación Nacional del Trabajo (Caidreachas Nàiseanta na h-Obrach), is iad airson ionnsaigh marbhtach le bomaichean a thoirt air an Deachdaire Francisco Franco. Mus do dh'fhàg e Sasainn, rinn an neach-aithris agus fear-brathaidh na stàite bhreatannach Malcolm Muggeridge agallamh dha air an Telebhisean, far an tuirt Christie cho math 's am bhiodh An Spàinn às aonais Franco. Chuireadh an greim Christie air an 11mh latha dhen Lùnasdal 1964 le poileas na Spàinne, còmhla ri anarcach eile, Fernando Carballo Blanco. Nochd an dithis ri beulaibh cùirt an airm le casaidean gun robh stuth-spreadhaidh agaibh. Bhathar airson gan cur gu bàs. Chleachdadh an t-agallamh telebhisein mar fhianais na aghaidh. Mu dheireadh thall fhuair Christie binn-phrìosain dhe 20 bliadhna agus fhuair Fernando Carballo Blanco 30.
An dèidh trì bliadhna sa phrìosan, chaidh Christie a shaorachadh air an 21mh latha dhen Shultain 1967 an dèidh iomairt sgileil eadar-nàiseanta a fhuair taic bho iomadh daoine ainmeil mar na feallsanaichean Bertrand Russell agus Jean-Paul Sartre, a sheall do Riaghaltas na Spàinne nach robh fianais làidir an aghaidh MhicGhilleChrìosta idir ann. A bharrachd air sin, nochd e ri beulaibh cùirte a-rithist airson a bhith na bhall bhuidheann anarcach eile, air an robh The Angry Brigade. Cha do deach na casaidean sin a dhearbhadh. Saor a-rithist, thill e dhan Dùthaich aige far an robh e an sàs mar fear-iomairt na h-ain-riaghalteachd fad na bliadhnaichean. 'S e esan a dh'ath-leasaich am buidheann Crois Dubh nan Anarcach, stèidhich e am pàipear-naidheachd Black Flag còmhla ri Albert Meltzer, na h-irisean Cienfuegos Press, Anarchist Review, an t-iris mìosachail Orcaibh agus The Free-Winged Eagle. A thuilleadh air sin, stèidhich e an taigh-fhoillseachaidh Cienfuegos Press.
Tha Christie air tòrr leabhar agus aithris a sgrìobhadh neo a dheasachadh, mar eisimpleir an dreach Bheurla Pravda (pàipear-naidheachd ainmeil san Aonadh Sobhiat ach gun chead bhon phàipear ann am Moscobha fhèin) agus Argumenty i Fakty, an aon phàipear-naidheachd saor ro àm perestroika agus glàsnost co-dhiù.
A Chuis Obrach
A bharrachd air sin, tha Christie air mòran leabhar eadar-theagachadh bho Spàinntis gu Beurla mar Sabate: An Extraordinary Guerrilla le Antoni Téllez i Solà. Tha e air dreachan sa Bheurla a dheasachadh dhe tòrr leabhrichean mar an fheadhainn a sgrìobh Josep Peirats, The CNT in the Spanish Revolution neo an nobhail eachdraidheil The man who killed Durruti le Pedro de Paz.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Poileataigs
Lihou
thumb|250px|Suidheachadh Lihou 'S e aon de na h-Eileanan a' Chaolais a th’ ann an Lihou. Tha an t-ainm ceangailte leis a’ chànan Seann-Lochlannais, tha an iar-leasach  -hou (holm) a’ ciallachadh: "eilean".
Tha Lihou suidhichte anns a’ Chaolas Shasannach san taobh an iar Guernsey. Ma bhios am muir air falbh, tha Lihou ceangailte le Guernsey le seann cabhsair à clachan. 'S e seo na co-chomharran aige: 49° 27' 38.16" Tuath agus 2° 40' 4.44" Iar.
Tha e na phàirt den Bailiwick of Guernsey.
Tha tobhta na h-abaid St. Mary ri fhaicinn fhathast. Chaidh an abaid air thogail anns an 12na linn le manaich Benedictine.
Ceangal a-mach
left|250px|thumb|left|Traigh ann an Lihou
Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
The Exorcist
S e seo fiolm a bha a' dol mun cuairt anns na seachdadan (70an) agus air an robh cliù - neo eile! - air sgàth na bh' ann de thachartasan is de sheallaidhean uamhasach. Leis an fhìrinn innse, bha còir agam a bhith air a dhol ga fhaicinn le caraidean ach aig a' mhionaid mu dheireadh ghabh mi an t-eagal agus cha deach mi cuide riutha idir.
Ach chan e sin ach toiseach sgeòil... chunnaic mi an leabhar agus cheannaich mi e - agus eagalach uamhasach 's gun robh an sgeul, dhrùidh e orm gu mòr. Agus 's e mo bheachd gun d' rinn seo diofar, agus mi a' tuigsinn na b' fheàrr na bh' ann.
Aig an àm cha robh a' dol ach cainnt mu na rudan a thachair don nighean - Regan MacNeil - san fhiolm. Ceann a' dol mun cuairt, cainnt làidir agus eile. Ach b' e an rud a mhair nam chuimhne fada an dèidh seo uile ach tuar eudochasach an fhiolm. Sin agus seòrsa de 'gravitas' nach b' àbhaist a bhith anns an leithid. 'S ann a bha seo na b' fhollaisiche an dèidh dhomh an leabhar a leughadh.
'S dòcha gur e rud a tha seo nach tuig luchd-coimhid òga nar latha - ach tha am fiolm fiù 's a' fosgladh mar gum b' ann ann an stoidhle nan naidheachdan. Rinneadh seo a dh'aona ghnothach: tha gu bheil cùisean a' tòiseachadh ann an dùthaich thall thairis, le luchd-arc-eòlais a' cladhach, a' fàgail an fhiolm le coltas cudromach da-rìribh air.
Ach chan e eudochas an aon rud a tha ri fhaireachdainn - am measg gach rud eile, tha ceistean creideimh agus eadhon pìos à searmon ainmeil a rinn John Henry Newman: 's ann a tha seo air a chur san leabhar mar gum b' ann le fear dhe na sagairtean, An t-Athair Merrin, a bha e.
Seo mar a thòisicheas an leabhar, le nota-còmhdaich taobh-a-staigh...
Thòisich an oillt gun fhiosta. Fuaimean an seòmar Regan, fàileadh neònach, àirneis às àite, fuachd uamhraidh. Draghan beaga, a bha furasta mìneachadh don chleasaiche, Chris, màthair Regan.
Agus na h-atharrachaidhean ann an Regan, 11 bliadhna dh’aois, beag air bheag, cho beag ‘s nach do dh’aithnich Chris sa chiad ghreis cho mòr ‘s a bha giùlan a h-ìghne air atharrachadh. Fiù ‘s nuair a dh’aithnich, cha deach fuasgladh fhaotainn tro na deuchainnean meidigeach a lean, eadhan agus cor Regan a’ fàs na bu dèine ‘s na b’ oillteile. Bha e cha mhòr gun robh pearsa eile air gabhail thairis.
Na h-èiginn, chaidh Chris o na dotairean gus an Athair Damien Karras, sagart Ìosaideach a fhuair trèanadh mar dhotair-inntinn ‘s aig an robh fios domhainn air a leithid de neònachas mar adhradh an t-Sàtain is pearsachan diabhlaidh. An gabhadh e bhith gur e diabhal a bha ann? Mura robh fuasgladh ri fhaotainn san leigheas-inntinn, am biodh cur-às-do-dhroch-spiorad mar chobhair?
Naomh Daibhidh
thumb|right|250px|Àrd-eaglais Naomh Daibhidh (Cuimris: Eglwys Gadeiriol Tyddewi) ann an St David's Naomh Daibhidh (mu 500-589)
‘S e Daibhidh naomh sònraichte na Cuimrigh.
Rugadh e ann an Henfynyw, faisg air Aberaeron, a rèir aithris. B’ e a mhàthair an Naomh Non agus athair Sandde, rìgh Cheredigion.
Tha deagh fhios againn gun do chuir e abaid air bhonn ann an St David’s (Tyddewi anns a’ Chuimris). Tha aithris mu dheidhinn na h-abaid ann a làmh-sgrìobhainn Èireannach a chaidh a sgrìobhadh mun bhliadhna 800.
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Daoine às a' Chuimrigh Daibhidh
Radebeul
'S e baile ann an Sagsainn, a' Ghearmailt a tha ann an Radebeul. Tha e suidhichte eadar Dresden agus am baile Meißen anns an ear-dheas na dùthcha. 'S e seo na co-chomharran aige: 51° 6′ 1″ Tuath agus 13° 40′ 38″ Ear.
Ann an 2009 bha 33.466 duine a' fuireach an seo. mar sin ‘s e sin an dàrna baile as motha anns an Sgìre Meißen a-rèir àireamh-shluaigh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Washington, D.C.
Airson aistean eile faic Washington
'S e prìomh-bhaile nan Stàitean Aonaichte a th' ann an Washington, D.C. Chaidh Washington D.C. a stèidheachadh a dh'aona gnothach gu bhith na phrìomh bhaile. Tha na litrichean D.C. a' seasamh airson District of Columbia. Tha sin a' ciallachadh gur e siorrachd àraidh an Riaghaltais Fheadarail 's chan e stàite a th' ann an District of Columbia. Tha na trì roinnean an riaghaltais, an Riaghaltas fhèin, na cùirtean, agus a' Còmhdhail, stèidhte ann an Washington, D.C. Tha 601,723 duine a' fuireach an seo.
Eachdraidh
Chaidh an District of Columbia stèidheachadh fo Bhun-reachd nan Stàitean Aonaichte ann an 1790. Chaidh e a roinneadh bho Virginia agus Maryland. An toiseach 's e dùthaich cheàrnagach a bh' ann an District of Columbia le 10 mìle air gach taobh, rud a rinn 100 mìle cheàrnagach air fad a bh' air gach taobh na h-aithne Potomac. Ann an 1847, chaidh am pàirt a bhuineadh do Virginia bho thùs a thoirt air ais do Virginia. Mar sin, tha an District of Columbia gu lèir air an taobh a tuath na h-aithne Potomac.
Cruinn-eòlas
Tha na Channeled scablands, roinn gheo-eòlach inntinneach, suidhichte ann an Washington, D.C. right|thumb|300px| Washington Monument, an White House air a' chùlaibh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Bailtean anns na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte
Biskupstungur
‘S e baile beag ann an ceann a deas Innis Tìle a th' ann am Biskupstungur. Tha e suidhichte faisg air Selfoss, dìreach aig ìre na mara, san roinn Suðurland (Roinn a Deas), 90km air falbh bho Reykjavík. Tha 787 duine a’ fuireach sa bhaile. Tha eaconomaidh a' bhaile stèidhichte air àiteachas agus turasachd, ach tha dì-dhaoineachadh na triobaid mhòr. Tha e a' buntainn dhan sgìre-phàrlamaid Suðurkjördæmi.
Eachdraidh
Ann an 2002 chaidh am baile 's a tha seo a chur ri Laugardalshreppur agus Þingvallahreppur gu Bláskógabyggð a chruthachadh.
Freumh-fhaclachd
Tha an t-ainm a' ciallachadh Teanga an Easbuig sa chànan aca, bho Biskup (Easbaig) agus Tunga (Teanga).
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Partan
Tha ruadhag'' a' tighinn an seo. Is docha tha sibh lorg brù-dhearg''
right|thumb|Liocarcinus vernalis
Tha Partan, Crùbag neo Ruadhag na bheathaich mara (maorach) aig a bheil deich casan. Tha dà spòg ghearr air, agus tha iad coltach ri giomach.
Nuair a thilgeas partan a chuir plaoisg, canar bogag ris.
Roinn-seòrsa:Maorach
677
Bàsan
Roinn-seòrsa:670an
Rafael Reyes
Beatha
Rinn Rafael Reyes, còmhla ri an dithis bhràthar aige, taisgleadh air an abhainn Ica (neo Putumayo an latha an-diugh) ann an ceann a deas na dùthcha. Sruthaidh am Putumayo dhan abhainn Amazonas agus mu dheiredh thall gu Braisil. Lorg iad àiteachan làn rubair agus cairt-gheal (quinine), dà lus troipgeach gu math inntinneach taobh às-mhalairte aig an àm ud sin. Chaochail an dithis bhràthar an siud: fear dhe tinneasan na coilltean, agus mharbh na Tùsanaich am fear eile. 'S e fìor churaidh a bh'ann cuideachd, agus ghabh e pàirt anns na cogaidhean sìobhalta ann an 1885 agus 1895: thug e cliù dhàsan fhèin, is chuir e às gu cruaidh fuilteach ar-a-mach ann an Cauca. Ann an 1889 chuir e às ar-a-mach ann am Panama, a bha pàirt na dùthcha fhathast. An dèidh a bith na sheanalair bha e na mhinistear an Riaghaltais (ministear na dùthcha agus a’ cheartais an latha an-diugh) le dleastanas airson malairt fo cheann-suidhe Rafael Nuñez Moledo. Bha e thall thairis rè Cogadh na Mìle Làithean mar Tosgair ann am Paris, rud a chuidich e a bhith na cheann-suidhe an a dhèidh.
Beatha ann am Poileataigs
Ann an 1904 fhuair e an Ceann-shuidheas le taic bhon a' phàrtaigh Tòraidh (Los Conservadores), agus an dùthaich ann am fìor dhroch staing an dèidh Panama a chall. Thuirt esan aig toiseach toisichidh an teirm aige:
“...Tha a h-uile dòchas againn gun do ràinig sinn àite as ìsle an dragh ma-thà, agus gum bi àm a thoiseachadh dhuinn airson a bhith a dh'èirich suas dhan bheartas agus dhan mhòrachd...”