cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pelenna
Tha am baile Pelenna ann an Castell-nedd Port Talbot, a' Chuimrigh. Tha e 26.8 mi (43.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 155.2 mi (249.8 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1113 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 178 (16.0%); rugadh 90% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Castell-nedd Port Talbot Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Pelican
'S e seòrsa eòin a tha ann am pelican. Tha iad geal, agus ag ithe èisg. Tha geòban mòr air, ach sin far a chuir iad stòras a dh’èisg a tha aca.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Eun-mara Roinn-seòrsa:Eun-uisge Roinn-seòrsa:Eun feòil-itheach
All Blacks
'S e Sgioba rugbaidh nàiseanta Sealainn Nuaidh a tha anns na All Blacks. 'S e fear de na sgiobaidhean rugbaidh as motha a th' annta, is docha am fear as motha. Bha iad anns a h-uile Cupa an t-Saoghail, agus tha iad a' cluich am measg na Trì Nàiseanan.
'S e fear de na sgiobaidhean as cliùitiche san t-saoghal a tha anns na All Blacks. Bhuainnich iad Cupa an t-Saoghail ann an 1987.
Cleachdaidh iad raineach airgid mar shuaicheantas, agus tha na lèintean is briogaisean aca dubh.
right|thumb|450px|Na h-All Blacks ag èirigh an Ka Mate ([[Haka) ron gheama an aghaidh na Frainge anns t-Samhain 2006.]]
Roinn-seòrsa:Rugbaidh Roinn-seòrsa:Sealainn Nuadh
792
Bàsan
Roinn-seòrsa:790an
Comann Camanachd Chill Mhàillidh
'S e sgioba camanachd a tha a' cluich anns an Caol faisg air a' Ghearastain a tha ann an Comann Camanachd Chill Mhàillidh.
Tha iad a' cluich san Roinn Nàiseanta agus an sgioba glèidhte san Dàrna Roinn a Tuath.
Duaisean
Bhuannaich iad Cupa na Camanachd ann an 1964 an aghaidh Camanachd Inbhir Aora.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Camanachd Roinn-seòrsa:Sgiobaidhean iomain
1570
1570
An t-àm dol sìos
'S e an t-àm dol sìos a chanadh na Gàidheil ris an t-seann dòigh sabaid a bh' aca bho shean, far an tugadh iad ionnsaigh bras air an nàimhdean le bhith a' dol nan deann, ach ann an deagh òrdugh, le bruthach agus a' dol an sàs annta len cuid chlaidhnean.
Roinn-seòrsa:Cogadh Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
Bèigneid
Tha bèigneid neo beugaileid na sheòrsa sgian a chuirear air ceann feadan gunna. Bha iad cumanta sa linn Victorianach, ach chan eil san latha an-diugh. Anns na seann-làithean, bhitheadh gunnaichean gu math duilich ri lìonadh, agus bhitheadh ùine mhòr eadar gach losgadh – anns an ùine sin, b' urrainn do nàmhaid ionnsaigh a thoirt. B' ann ann an suidheachadh sin, agus “sabaid faisg”, a cleachdar bèigneid.
right|200px|frame|[[Beigneid Pruiseanach]] right|thumb|Saighdear [[an t-Suain|Suaineach]]
Roinn-seòrsa:Acfhainn Roinn-seòrsa:Buill-airm
Baïonnette כידון Bajonett
Liger-Atlantel
thumb|Suidheachadh Liger-Atlantel thumb|[[Gearradh-arm Liger-Atlantel]]
'S e département na Frainge a tha ann an Liger-Atlantel (Breatannais; Fraingis: Loire-Atlantique). Tha e na laighe ann an taobh an iar na Frainge. 'S e Naoned (Nantes) am prìomh-bhaile.
Liger-Atlantel agus a' Bhreatainn Bheag
Ged nach eil Liger-Atlantel gu h-oifigeil sa Bhreatainn Bhig a-nis, 's e sgìre traidiseanta a tha ann, agus fairichidh mòran dhaoine ann an Liger-Atlantel mar Briotainnich.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge Roinn-seòrsa:A' Bhreatainn Bheag Roinn-seòrsa:An Fhraing
Beul
thumb|Beul
Pàirtean: liopan no bilean, teanga, càirean is fiaclan.
Staoinebrig
'S e baile beag ann an Uibhist a Deas a tha ann an Staoinebrig no Staoinibrig (Beurla: Stoneybridge). Tha e suidhichte mu mhìle tuath air Ormicleit agus mu 9 mìle (14 km) san iar-thuath air Loch Baghasdail. Tha rathad beag a' dol bhon A865 seachad Loch Bhacasaraidh gu Staoinebrig. Tha Loch Òlaidh an Iar deas air a' bhaile agus Loch Altabrug sa tuath.
Beul
Roinn-seòrsa:Corp
Staoinebrig
Tha talla a' bhaile agus bun sgoil Gàidhlig ann an Staoinebrig.Iar air a' bhaile tha tùrsa ann ris an canar Crois Chnoca Breaca. Tha e mu 6 troigh a dh'àirde.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Uibhist a Deas
Azinhaga
‘S e baile beag faisg air Santárem ann an cridhe na Portagaile a th’ ann an Azinhaga. Tha an t-ainm a’ ciallachadh "slighe chaol" (الزنقة az-zanqa) anns an Arabais. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Tagus (Portagailis: Tejo) 87km air falbh bho Lisboa, prìomh-bhaile na dùthcha, 200km bho Phorto agus dìreach 18km bho Shantárem fhèin. Tha 1,817 duine a’ fuireach anns a’ bhaile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Phortagail
Loch Raonasa
'S ann faisg air Loch Raonasa a lorg James Hutton a' chiad eas-chumadh is seo siosta Dalradianach fo breath cloiche-gainmhich na Linne Carbonmhoire.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Arainn
1701
(MDCCI)
Bàsan
Roinn-seòrsa:1700an
Dòmhnall MacLeòid (Cataibh)
'S e croitear agus sgrìobhadair a bh' ann an Dòmhnall MacLeòid. Rugadh e ann an Srath Nabhair ann an 1779, as chaidh e a Dhùn Èideann agus as dèidh sin a Chanada, far an do chaochail e ann an 1879. Sgrìobh e leabhar cudromach mu dhèidhinn nam fuadaichean ann an Cataibh, Gloomy Memories, mar fhreagairt dhan leabhar Sunny Memories le Harriet Beecher Stowe, ùghdar ainmeil Aimeireaganach a sgrìobh Uncle Tom's Cabin. Sgrìobh e cuideachd mu thuineachadh ann an Ontario is aramach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig
Rheinland-Pfalz
Is e stàit Ghearmailteach a tha ann an Rheinland-Pfalz. Tha Mainz na prìomh-bhaile. Mu thimcheall tha An Fhraing agus na stàitean Ghearmailteach Nordrhein-Westfalen, Hessen, Baden-Württemberg, agus Saarland.
Iomraidhean
thumb|220px|right|Rheinland-Pfalz
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Loiret
thumb|Suidheachadh Loiret thumb|[[Gearradh-arm Loiret]]
'S e département na Frainge a tha ann an Loiret. Tha e na laighe ann an Centre.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Pàirc-gheòlais iar-thuath na Gàidhealtachd
thumb|[[Gneiss Leòdhasach ann an Cùl-Cinn an Droma Bhig ]] 'S e a' chiad pàirc-gheòlais ann an Alba a th' ann am Pàirc-gheòlais iar-thuath na Gàidhealtachd. Fhuair i inbhe mar phàirc-gheòlais ann ann 2004 leis an UNESCO. Chaidh an sgìre seo a thaghadh air sgàth nam feartan geòlasach cliùiteach, mar eisimpleir am Moine Thrust agus Smoo Cave ann an Diùranais, ach cuideachd airson àrc-eòlais, eig-eòlas agus feartan cultarach. Tha a' phàirc suidhichte ann an iar-thuath na h-Alba agus tha i a' gabhail a-steach pàirt den Chataibh agus Ros an Iar. Tha e chor mòr ri 2,000 cilemeatair ceàrnagach (770 sq mi).
Meallan Caoruinn
Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Meallan Caoruinn san 03. 08. 2012.
Pàirc-gheòlais iar-thuath na Gàidhealtachd
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas na h-Alba
Meallan Caoruinn
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Frìth Fanaich
Chapelknowe
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Cille Phàdraig nam Fleamach agus na crìochan le Sasainn, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Chapelknowe. Tha e suidhichte aig 72m os cionn ìre na mara, air an àirde an ear Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Canonbie agus Eaglesfield, ri taobh an Uillt Lògan. Tha e 241km air falbh bho Obar Dheathain, 117km bho Ghlaschu, 34km bho Dhùn Phrìs agus 101km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallda th' ann an dà chànan aig a’ mhòr-chuid dhuibh ann an Chapelknowe. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoiltean ann is le sin feumar a dhol dha na sgoiltean ann an Eaglesfield, Greatna neo Inbhir Anainn.
Eachdraidh
Chaidh am parraist Morton, far a bheil Chapelknowe, a roinneadh ann ann 1621: chaidh an àirde an iar a thoirt gu Wauchope agus chaidh an àirde an ear a chur le Canonbie. Chanadh Half Morton ris bhon uair sin. Thogadh eaglais ùr an seo mu 1774 agus leasachadh ann an 1833 agus 1839 i. Thogadh eaglais UP an seo ann an 1890 cuideachd. Thogadh mansa san 19mh Linn air a bheil Cadgill House.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs
Llanbedr Dyffryn Clwyd
Tha am baile Llanbedr Dyffryn Clwyd ann an Sir Ddinbych, a' Chuimrigh. Tha e 113.6 mi (182.9 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 173.8 mi (279.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 771 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 239 (31.0%); rugadh 47% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Ddinbych Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
MG Alba
Is e dleastanas MG ALBA (ainm gnìomha Sheirbheis nam Meadhanan Gàidhlig) fo Achd Chonaltraidh 2003 dèanamh cinnteach gu bheil deagh phrògraman Gàidhlig rim faotainn airson dhaoine ann an Alba.
Ann an co-bhanntachd leis a’ BhBC, tha MG ALBA air BBC Alba, an t-seirbheis dhidseatach Ghàidhlig, a stèidheachadh.
Tha e mar phrìomhachas aig MG ALBA cothrom-sgaoilidh BBC ALBA a ghlèidheadh air a h-uile ùrlar didseatach agus craoladh sa Ghàidhlig a dhèanamh seasmhach san àm ri teachd. Tha MG ALBA cuideachd ag obair còmhla ri riochdairean airson leasachadh, trèanadh agus cleachdadh Gàidhlig mar chànain-obrach a’ ghnìomhachais-riochdachaidh a bhrosnachadh.
Tha MG ALBA air a mhaoineachadh le Riaghaltas na h-Alba agus air a riaghladh le Ofcom.
Reachdas
Chaidh Sheirbheis nam Meadhanan Gàidhlig a stèidheachadh fo ullachadh Achd Conaltraidh 2003, Earrannan 208-210, gus dèanamh cinnteach gum bi sreath fharsaing agus measgaichte de dheagh phrògraman Gàidhlig air an lìbhrigeadh tro chraoladh no eile gu sluagh na h-Alba.
Tha ùghdarras air a thoirt do MG ALBA airson prògraman a dhèanamh agus ceadan craolaidh a chumail a bharrachd air an fheadhainn shònraichte air an liostadh ann an Earrann 208 (4B) de Achd Conaltraidh 2003. Tha i air cumhachdan agus dleastanasan maoineachaidh a ghabhail a-staigh a thaobh maoineachadh phrògraman Gàidhlig, trèanadh, rannsachadh agus obair cho-cheangailte fo Earrannan 183 agus 184 de Achd Craolaidh 1990, Earrannan 32 agus 95 de Achd Craolaidh 1996 agus Pàipearan-taic co-cheangailte riutha.
Chaidh uallach airson maoineachadh MG ALBA a thoirt gu Ministearan Albannach fon òrdugh seo: The Scotland Act 1998 (Transfer of Functions to the Scottish Ministers etc.) Order 1999 (SI 1999 No. 1750).
BBC Alba
Tha MG ALBA agus am BBC ag obair còmhla, a' craoladh BBC ALBA, an seanail telebhisean Gàidhlig. Bhon latha a thòisich BBC ALBA air an 19mh Sultain 2008, ’s e prìomh rùn a th' air a bhith aig MG ALBA a bhith a’ ruith agus a’ toirt fàs air an t-seanail ann an co-bhann leis a’ BhBC.
Tha co-obrachadh agus com-pàirteachas aig cridhe na h-obrach e agus le ar com-pàirtichean leithid Bòrd na Gàidhlig, Sabhal Mòr Ostaig, Iomairt na Gàidhealtachd 's nan Eilean is Alba Chruthachail tha sinn a’ strì airson agus gum bi a Ghàidhlig air a cluinntinn agus air a cleachdadh gu nàdarra agus gu bitheanta sna meadhanan agus ann am beatha shòisealta agus culturail na h-Alba.
Tha am buidhean, a tha air a mhaoineachadh le Riaghaltas na h-Alba agus air a riaghladh le Ofcom, stèidhichte ann an Steòrnabhagh le làthaireachd anns an Eilean Sgitheanach, Inbhir Nis agus Glaschu. ‘S e ar gealladh gur toir sinn spionnadh is brosnachadh tro nam Meadhanan agus tron Ghàidhlig.
Film G
Chaidh FilmG a chur air bhog le MG ALBA ann an 2008 leis an amas tàlant ùr a thoirt gu bàrr a thèid a leasachadh airson BBC ALBA. 'S e co-fharpais fhilmichean goirid Gàidhlig a th' ann an FilmG.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Buidhnean Gàidhlig Roinn-seòrsa:BBC Roinn-seòrsa:Na Meadhanan Roinn-seòrsa:Telebhisean Gàidhlig Roinn-seòrsa:BBC Alba Roinn-seòrsa:Craoladh
Comann Camanachd Cheann na Creige
B' e sgioba camanachd a bha a' cluich ann an Ceann na Creige ann am Bàideanach a bha ann an Comann Camanachd Cheann na Creige.
Chuireadh e air bonn ann an 1973 ach stad iad ann an 2011.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Camanachd Roinn-seòrsa:Sgiobaidhean iomain
794
Bàsan
Roinn-seòrsa:790an
Lot-et-Garonne
thumb|Suidheachadh Lot-et-Garonne thumb|[[Gearradh-arm Lot-et-Garonne]]
'S e département na Frainge a tha ann an Lot-et-Garonne (Ogsatanais: Òlt e Garona). Tha e na laighe ann an Aquitaine.
Queen
thumb|Queen ann am [[Frankfurt 1984.]] 'S e còmhlan-ciùil gu math ainmeil à Poll a' Ghruthain a tha ann an Queen. Nuair a thòisich iad ann an 1970 bha ceathrar ann, Freddie Mercury, Brian May, John Deacon is Roger Meddows Taylor.
Lot-et-Garonne
'S e Agen am prìomh-bhaile.
Queen
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Còmhlain roc
Lot-et-Garonne
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Colorado
'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann an  Colorado. Tha i suidhichte san àirde a iar na dùthcha anns na Beanntainn Creagach. Anns a' bhliadhna 2007 bha 4,861,515 duine a' fuireach an seo. Tha Denver na prìomh-bhaile agus am baile as motha. Tha e air a bhith na stàit bho 1 an Lùnasdal 1876. Tha 5,029,196 duine a' fuireach anns an stàite.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte‎ Roinn-seòrsa:Colorado]
Artur Balder
'S e sgrìobhadair Spàinnteach a tha ann an Artur Balder. Rugadh e ann an Alacant ann an 1974 ach dh'ionnsaich e ceòl ann am München.
Dh'fhoillsich e a' chiad leabhar aige La Piedra del Monarca ann an 2004.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Spàinnteach Roinn-seòrsa:Daoine às na Dùthchannan Catalanach Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Oilthigh Copenhagen
'S e oilthigh rannsachaidh na stàite ann an Copenhagen san Danmhairg a th' ann an Oilthigh Copenhagen (Danmhairgis: Københavns Universitet). Chaidh a stèidheachadh ann an 1479. Dh'aontaich Colaiste Rìoghail Leigheis is Àiteachas (Danmhairgis: Kongelige Veterinær - og Landbohøjskoleleis) ann an 2007.
Roinn Ghallaibh
Sa Ghàidhlig tràidiseanta, tha Roinn Ghallaibh neo Machair Ghallaibh ann an ear Ghallaibh air An Caol Arcach eadar An Cuan Siar agus Muir a Tuath. Tha e na laighe ri taobh an ear Inbhir Ùige agus Inbhir Theòrsa. 'S e sgìre aig nach eil dualchas Gàidhealach làidir (ged a bheil ceann eile Ghallaibh a' bruidhinn na Gàidhlig chun 20mh linn), agus tha dualchainnt na Beurla Ghallda aige.
Oilthigh Copenhagen
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:An Danmhairg
Roinn Ghallaibh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Gallaibh * Roinn-seòrsa:Leth-eileanan_na_h-Alba
Oilthigh Niccolò Cusano
right|300px|thumb|Oilthigh Niccolò Cusano
Tha Oilthigh Niccolò Cusano (Unversità degli Studi Niccolò Cusano - UNICUSANO)gu math ainmeil. Tha e ann an An Ròimh, An Eadailt. Steidhichte sa' bhliadhna 2006.
Bhiet-Nam
'S e dùthaich ann an Àisia a tha ann am Bhiet-Nam  neo Bhietnam. Tha crìochan aice san earra-thuath le Làthos, sa tuath le Sluagh-phoblachd na Sìne agus san iar-dheas le Cambuidea.
Tha am Muir Shìona a Deas san iar dhith.
Tha e ainmeil airson a' chogaidh eadar na Stàitean Aonaichte agus na Communaich anns na 1960an agus 70an.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia an Ear-Dheas * Roinn-seòrsa:Dùthchannan Communach
Ruith-airgid
thumb|Tha iomadh samhla eadar-dhealaichte aig mòran airgead thumb|Notaichean banca den [[Euro.]] thumb|Airgead eadar-dhealaichte bho [[Dùthaich|dhùthchannan measgaichte]] thumb|Nòtaichean banca de dhiofar airgeadan 'S e ruith-airgid seòrsa de dh'airgead airson nithean a cheannach.
Feallsanaichean is eaconamaichean
Roinn-seòrsa:Airgead
239
Bàsan
Roinn-seòrsa:230an
1580
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1580 (MDLXXX).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1580an
Port-adhair Ghlaschu Phreastabhaig
Tha Port Adhair Phreastabhaig faisg air baile Phreastabhaig air chosta Shiorrachd Àir, 47km (29 mìle) air falbh bho bhaile Ghlaschu, ach tha na companaidhean itealachaidh ga ainmeachadh Port-adhair Ghlaschu Phreastabhaig.
Companaidh phlèanaichean agus cinn-siubhail
thumb|none|Àitichean dh’am bi plèanaichean bho Phort Adhair Phreastabhaig a’ dol
Ceangal a-muigh
Roinn-seòrsa:Puirt-adhair na h-Alba
Dziecinów
S' e clachan ann am meadhan na Pòlainn a tha ann an Dziecinów (IPA: (d:ʑɛˈt:ɕinuf). Tha e suidhichte eadar Warszawa is Puławy anns a' cheàrn Masovian. Anns a' bhliadhna 2007 bha 704 duine a' fuireach anns a' bhaile fhèin. Tha Dziecinów 120km air falbh bho Lublin, 232km bho Kraków, 315km bho Gdańsk agus 35km bho Warszawa, prìomh-bhaile na dùthcha.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:A' Phòlainn Roinn-seòrsa:Bailtean
Eòlas-bodhaige
thumb|Leasan eòlas-bhodhaige ann an Leipzig
'S e saidheans structar a' chuirp a tha ann an eòlas-bodhaige, no corp-eòlas, no anatomachd.
'S e saidheans obrachaidh a' chuirp a tha ann am beò-eòlas.
Eachdraidh
Bha Galen na chorp-eòlaiche ainmeil san dàrna linn. Sgrìobh Andreas Vesalius a' chiad leabhar eòlais-bhodhaige nuadh ann an 1543.
Loch an Eilein, Arainn
thumb|250px|Loch an Eilein bho àile 'S e baile beag ann an Arainn a th' ann an Loch an Eilein neo An t-Eilean Àrd. (Beurla: Lamlash). Ann an 2001, 's e 1,000 an àireamh-shluaigh a tha aige. Tha am baile 4 mìltean air falbh san àird a deas bho Bhreadhaig.
Eòlas-bodhaige
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Corp Roinn-seòrsa:Eòlas leighis
Loch an Eilein, Arainn
Iomradh
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Arainn
Iain Gray
'S e neach-poileataigs Albannach agus ball Pàrlamaid na h-Alba airson Lodainn an Ear a tha ann an Iain Gray BPA.
Taigh-uachdair
Bidh Taigh-uachdair a' dèanamh uachdar à bainne.
Iain Gray
Beatha
Rugadh e ann an Dùn Èideann ann an 1957 dh'ionnsaich e fiosaigs ann an Oilthigh Dhùn Èideann agus foghlam ann am Moray House College. Dh'obraich e mar thidsear ann an Dùn Èideann agus bha e na thidsear mar shaor-thoileach ann am Mòsaimbic.
Poileataigs
Chaidh e na BhPA airson Dùn Èideann Pentlands ann an 1999 agus chaidh e na Mhinistear a' Cheartais Shòisealta ann an 2001. Chaill e a sheat ann an 2003. Bhuannaich e Lodainn an Ear ann an 2007 agus chaidh e na cheannard a' Bhuidhinn Làbaraich nuair an do tug Wendy NicAlasdair a dreuchd suas. Chaidh e an dreuchd suas nuair an do chaill na Làbaraich an taghadh Albannach 2011.
Riochdaich e am Pàrtaidh Làbarach na h-Alba còmhla ri Gregg MacLaomainn air a' choimisein Mhic a' Ghobhainn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
STV
thumb|250px|Prìomh-oifis ann an [[Glaschu]] 'S e craoladair malairteach na h-Alba a tha ann an STV (Scottish Television).
Grampian
Ann an 1997, cheannaich SMG, neach-seilbhe de Scottish Television, Grampian Television agus bha na seirbheisean a' gluasad gu Glaschu. Bha a' chompanaidh a' gluasad gu stiùideo ùr ann an Obar Dheathain ann an 2003. Ann an 2006 chuir SMG Grampian Television agus Scottish Television ri chèile fon ainm ùr STV. Tha Grampian Television laghail thoir iomradh cho STV North ri.
Scottish
Bha Scottish Television stèidhichte ann an 1957. Tha a' phrìomh-oifis ann an Glaschu le stiùidio ann an Dùn Èideann. Ann an 2006 chuir SMG Scottish Television agus Grampian Television ri chèile fon ainm ùr STV. Tha Scottish Television laghail thoir iomradh cho STV Central ri.
STV
Ann an 2006, bha a ' chompanaidh a' gluasad gu stiùideo ùr ann an Glaschu, Pacific Quay air an Abhainn Chluaidh, an ath BhBC. An t-ainm ùr a thòisich ann an 2006.
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Craoladh Roinn-seòrsa:Telebhisean Gàidhlig
Pontardawe
Tha am baile Pontardawe ann an Castell-nedd Port Talbot, a' Chuimrigh. Tha e 33.4 mi (53.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 160.3 mi (258.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 6599 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 2083 (31.6%); rugadh 86% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Castell-nedd Port Talbot Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Sir y Fflint
thumb|Sir y Fflint anns a' Chuimrigh 'S e aon de na 22 ùghdarrasan ionadail aonadach anns a' Chuimrigh a th' ann an Sir y Fflint.
Roinn-seòrsa:Siorrachdan na Cuimrigh
Amazonas (Roinn)
'S e tè dhe na 32 roinnean ann an Coloimbia a th' ann Amazonas. Tha Roinn Amazonas dìreach ann an teas mheadhan a' choille-uisge Amazonas. 'S e Leticia prìomh-bhaile na roinne. Chan àireamh-shluaigh mhòr aice.
Ceanglaichean A-mach
Mapa oifigeil na roinne
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Coille-uisge
Ar-a-mach na Càisge
B' e tachartas cudromach ann an eachdraidh na h-Èireann a bh' ann an Ar-a-mach na Càisge (Éirí Amach na Cásca ann an Gàidhlig na h-Èireann, Easter Rising sa Bheurla). Thachair an t-ar-a-mach rè seachdain na Càisge ann an 1916. Thòisich e air Diluain na Càisge, 24 An Giblean 1916. An t-amas a bh’ aig na reubalaich, b’ e Èirinn a bhith ’na poblachd, neo-eisimeileach bhon Rìoghachd Aonaichte. Aig an àm seo, bha an Rìoghachd Aonaichte 'n sàs anns a’ Chogadh Mhòr. B' e sin an t-ar-a-mach a bu chudromaiche ann an Èireann bhon ar-a-mach ann an 1798.
Cha robh an t-ar-a-mach soirbheachail, agus chaidh na cinn-feadhna a chur gu prìosan is mu dheireadh thall gu bàs: Seumas Ó Conghaile, Pàdraig Pearse, Thomas MacDonagh, Eamonn Ceannt, Sean MacDiarmada, is deichnear eile. Ged nach do shoirbhich iad, b' i bun-stèidh cudromach a bh' anns an ar-a-mach airson oidhirpean eile anns an àm ri teachd.
Ar-a-mach na Càisge ann an Litreachas is Ealain
Bha cuid de na cinn-feadhna nan sgrìobhadairean: Pàdraig Pearse, Seumas Ò Conghaile, Thomas MacDonagh, Joseph Plunkett, agus Roger Casement.
Sgrìobh am bàrd Èireannach Uilleam Butler Yeats dàn ainmeil, "Easter 1916".
Bha am bàrd Somhairle MacGill-Eain a' toirt spèis mhòr do Sheumas Ó Conghaile, mar a chithear anns na dàin aige: "Àird-Mhusaeum na h-Èireann".
Sir Gaerfyrddin
thumb|Sir Gaerfyrddin anns a' Chuimrigh 'S e aon de na 22 ùghdarrasan ionadail aonadach anns a' Chuimrigh a th' ann an Sir Gaerfyrddin, gu goirid: Sir Gâr (Beurla: Carmarthenshire). Tha e suidhichte san àirde an iar-dheas na dùthcha agus tha e cho mòr ri 2.371km². Ann an 2012 bha 184.317 duine a' fuireach ann. Tha a' chuid as motha den t-sluagh a' fuireach ann an agus timcheall air Llanelli, ach 's e Caerfyrddin teis-meadhan rianachail Sir Gaerfyrddin. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2001 bha comas labhairt, leughaidh is sgrìobhaidh na Cuimris aig 39% dhiubh.
Ar-a-mach na Càisge
Tùsan
Roinn-seòrsa:Èirinn
Sir Gaerfyrddin
Cruth na dùthcha
Tha cruth na dùthcha làn aonaichean is beanntan, tha pàirt den Fforest Fawr is nan  Black Mountain san ear na sgìre, agus na Cambrian Mountains san ceann a tuath. 'S e Fan Brycheiniog, 2,631 tròigh (802 m) an t-àite as àirde. Ann an ceann a deas Sir Gaerfyrddin tha mòran bailtean iasgaich is tràighean gainmheil ann. Mar sin tha tha àiteachas, coilltearachd, iasgach is turasachd nan gnìomhasan as cudromaiche don sgìre.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Siorrachdan na Cuimrigh
Chişinău
Tha  Chişinău  neo Кишинэу 'sa cànan aca fèin (IPA: ki.ʃi.'nəw) na phrìomh-bhaile agus am baile as motha ann am Moldàibhia. B' àbhaist ainm eile a bhith air: "Kishinev". Tha e na laighe ann am meadhan na dùthcha ri taobh an Abhainn "Bîc".
Aistean co-cheangailte
left|thumb|250px|Triumphal Arch agus Orthodox Cathedral, meadhan Chişinău.
Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eorpa Roinn-seòrsa:Moldàibhia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean
Lochan Gobhlach, Lochan Gedd
thumb|Lochan Gobhlach
'S e dà loch bheag ann an Alba a th' ann an  Lochan Gobhlach  (ainm eile: Loch an Gobhlach). Tha iad suidhichte air a' Ghàidhealtachd san àird an iar-dheas air Loch an Tachdaidh, eadar Lurg Mòr agus an Cruachan.
Tha na lochan co-cheangailte le allt beag, agus tha iad gu lèir mu 2/3 mìle (1 km) a dh'fhad. Tha dà eilean ann an loch an ear. Tha uisge Lochan Gobhlach a' sruthadh a-steach do Loch an Tachdaidh. 'S e "Gedd Lochs" (Lochan Gedd) an t-ainm a th' air Lochan Gobhlach, Loch an Tachdaidh agus a' Ghead Loch.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
A' Chuideachd Urramach a tà Chum Eòlas Crìosdaidh a Sgaoileadh
A rèir Reachdan Ìdhe ann an 1616 bu chòir do sgoil a bhith anns gach parraist air feadh na h-Alba le Beurla mar mheadhan teagaisg. Ach cha robh siostam nam paraistean gu math stèidhichte air feadh na dùthcha.
Mar sin chaidh an A' Chuideachd Urramach a tà chum Eòlas Crìosdaidh a Sgaoileadh air Feadh Gàidhealtachd agus Eileana na h-Alba (Society in Scotland for Propagating Christian Knowledge (SSPCK)) a stèidheachadh le cairt rìoghail ann an 1709 agus fhuair iad cead bhon chrùin airson sgoiltean a thogail anns na roinnean iomallach na h-Alba, gu h-àraid air a' Ghàidhealtachd, a bha anns an linn sin a' gabhail a-steach na h-Eileanan Siar.
Bha còig sgoiltean aca ann an 1711; 25 ann an 1715 agus 176 ann an 1758. Ann an 1795 bha 323 sgoil gu lèir aca, a ghabh a-steach 96 sgoil-obrach far an do dh’ionnsaich clann-nighean banas-taighe agus snìomh. Dh'fhàs àireamh nan sgoiltean rud beag na bu lugha anns an 19mh linn air sgàth 's gun do thòisich buidhnean eile a bhith an sàs ann an fhoghlam cuideachd, ach bha 270 sgoil aca ann an 1872, a bha a' gabhail a-steach 76 sgoil-fuaigheil. .
Seo na bun-bheachdan den SSPCK ann an 1716: “Nothing can be more effectual for reducing these countries to order, and making them usefull to the Commonwealth than teaching them their duty to God, their King and Countrey and rooting out their Irish language, and this has been the case of the Society so far as they could, ffor all the schollars are taught in English”
An toiseach cha robh iad soirbheachail le a bhith a' teagasg tro mheadhan na Beurla, air sgàth 's nach robh na sgoilearan a' tuigsinn ciall nan teacsaichean. Mar sin dh'fhoillsich an SSPCK "Leabhar a Theagasc Ainminnin" ann an 1741 agus Bìoball Gàidhlig ann an 1767 a chaidh a chleachdadh anns a' chiad dà bhliadhna mar "drochaid airson greim nas fhasa fhaighinn air a' Bheurla". Ach bha e toirmisgte Gàidhlig a bhruidhinn taobh a-muigh nan seòmraichean-teagaisg.
Tùsan
Roinn-seòrsa:Foghlam Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:Gàidhlig
Nathalia Dill
'S e actair à Braisil a tha ann an Nathalia Goyannes Dill Orrico. Rugadh i ann an Rio de Janeiro, 24 am Màrt 1986.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Braisil Roinn-seòrsa:Cleasaichean
Lozère
thumb|Suidheachadh Lozère thumb|[[Gearradh-armLozère]]
'S e département na Frainge a tha ann an Lozère (Ogsatanais: Louzéro). Tha e na laighe ann an Languedoc-Roussillon.
'S e Mende am prìomh-bhaile.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
St. Gallen
‘S e baile mòr air an àirde an ear-thuath na h-Eilbheis a th’ ann an St. Gallen (Eadailtis: San Gallo, Fraingis: St. Gall, Rumantsch: Sogn Gagl). ‘S e ainm gàidhleach a th’ann St. Gallen, bhon Naomh Gallus à Èirinn (mu 550 – 620), a stèidhich mainistir ann an 612, far a bheil am baile an latha an-diugh. Tha e suidhichte aig 671m os cionn ìre na mara eadar Loch Constance (Gearmailtis: Bodensee) agus na Beanntan na h-Alp, anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) St. Gallen fhèin, 65km air falbh bho Zürich, 283km bho Ghenève agus 158Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 72,959 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 7mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh. ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an St. Gallen. Chaidh oilthigh a chuir air bhoh an seo an an 1898.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eilbheis Roinn-seòrsa:Gàidhlig
Dubravka Ugrešić
'S e sgrìobhadair Eòrpach a th' ann an Dubravka Ugrešić (27 Màrt 1949 - ). Rugadh i anns an t-seann Iùgoslabh, ann an àite a tha a-nis pàirt de Chroàisia. Tha i a' fuireach anns na Tìrean Ìsle.
A Beatha agus Foghlam
Rugadh Ugrešić ann an Kutina ann am pàirt den t-seann Iùgoslabh a tha a-nis Croàisia. Cha toil leatha a ràdh gur e tè Chroàiseach a th' innte oir bidh i ga h-aithnicheadh fhèin mar 'Iùgoslabhach' ged nach eil an dùthaich fhathast ann. Sgrìobh i air a' chuspair seo ann an aiste san leabhar The Culture of Lies (1998).
Fhuair i foghlam ann an cànan agus litreachas Ruisis aig Oilthigh Zagreb. As dèidh dhi ceumnachadh, dh'obair i aig an dearbh oilthigh aig teòridhean litreachail. Chum i a' dol mar sgrìobhadair agus sgoilear. Ann an 1993, dh'fhàg i Croàisia air sgàth nan tachartasan poilitigeach agus an cogaidh aig an àm. Chuir i seachad greiseag a' teagasg aig oilthighean anns an Roinn Eòrpa agus anns na Stàitean; nam measg Oilthigh Harvard.
Tha i a' fuireach ann am Amsterdam far am bi i a' sgrìobhadh ficsean agus aistean do dh'irisean Eòrpach agus Ameireiganach.
Beatha phoilitigeach agus Fògradh
Nuair a thòisich an cogadh a bhris Iùgoslabh às a chèile ann an 1991, sgaoil Ugrešić beachdan dubh an aghaidh cogadh agus nàiseantachas. Sgrìobh i an aghaidh nàiseantachas, amaideas agus eucoireachd cogaidhean. Mar thoradh air sin, chuireadh às a leth gum b' e 'cealgair', 'nàmhaid poilitigeach', fiù's 'bana-bhuidseach' a bh' innte. As dèidh iomadh ionnsaigh na h-aghaidh agus bagairtean na h-aghaidh, dh'fhàg i Croàisia ann an 1993.
Tha a cuid nobhailean a' dèiligeadh ri duilgheadasan nam fògarrach ach cuideachd saorsa nam fògarrach.
Tha a h-aiste Writer in Exile (Thank You for Not Reading) na iùil gu sgrìobhadairean ann am fògradh.
Nobhailean agus sgeulachdan goirid
Tha Ugrešić air iomadh nobhail agus sgeulachdan goirid fhoillseachadh.
Rinneadh film stèidhichte air Steffie Speck in the Jaws of Life ann an 1984
Sgrìobhaidhean Eile
Tha Dubravka Ugrešić cuideachd na sgoilear air litreachas. Dh'fhoillsich i aistean air litreachas Ruisis agus leabhar air ficsean Ruisis, Nova ruska proza (Ficsean Ruisis Ùr). Rinn i deasachadh air leabhraichean eile, leithid Pljuska u ruci (Sgleog san Làimh), naoi àireamhan de Pojmovnik ruske avangarde (Beag-fhaclair de avant-garde Ruisis). Rinn i eadar-theangachadh cuideachd de Boris Pilnyak agus Danil Kharms (bho Ruisis gu Croatais). Tha i air trì leabhraichean chloinne a sgrìobhadh cuideachd.
Duaisean
Bhuannaich i an Duais NIN airson a leabhar Forsiranje romana reke - Beurla: Fording the Stream of Consciousness ann an 1988. B' e an duais litreachail as àirde anns an t-seann Iùgoslabh a bh' ann. B' e Ugrešić a' chiad bhoireannach a choisinn an duais sin.
Tha i air duaisean a chosnadh airson a cuid aistean cuideachd, nam measg Duais Charles Veillon, Duais Heinrich Mann, Duais Jean Amery.
Liosta Dhuaisean:
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Daoine beò Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Iùgoslabhach Roinn-seòrsa:Daoine às an Iùgoslabh
Ásgeir Ásgeirsson
B' e bancair, diadhair agus neach-poileataigs à Innis Tìle a bh' ann an Ásgeir Ásgeirsson (IPA: ˈausceir̥ ˈausceir̥sɔn). Rugadh e air 13 an Cèitean 1894 ann an Kóranesi á Mýrum (Vesturland). Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn á Mýrum, Oilthigh Innis Tìle, Oilthigh Copenhagen, Oilthigh Uppsala agus Oilthigh Dhùn Èideann ach b' ann à Oilthigh Manitoba a fhuair e a dhotaireachd. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1923 agus bha e na labhraiche eadar 1930 agus 1931. Bha e na fhorsætisráðherra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) bho 1932 gu ruige 1934 às leth Framsóknarflokkurinn (Gàidhlig: Am Pàrtaidh Adhartach). Dh'fhàg e am pàrtaidh seo ann an 1934 agus, mu dheireadh thall, dh'aontaich e ri Alþýðuflokkurinn (Gàidhlig: Am Pàrtaidh Sòisealta Deamocratach). Fad 16 bliadhna, eadar 1952 agus 1968, b' e gu robh e na fhorseti (Gàidhlig: ceann-suidhe), an dèidh gun do ghabh an dùthaich ris a' phoblachd ann an 1944. Phòs e aig Dóra Þórhallsdóttir ann an (1917). Bha athair Þórhallsdóttir na easbaig agus bha a bràthair, Tryggvi Þórhallsson, na  fhorsætisráðherra airson Framsóknarflokkurinn bho 1927 gu ruige 1932. Bha chliamhainn Ásgeirsson, air an robh Gunnar Thoroddsen, na fhorsætisráðherra airson Sjálfstæðisflokkurinn (Gàidhlig: Pàrtaidh na Neo-eisimeileachd) eadar 1980 agus 1983. Chaochail e ann an Reykjavík air 15 an t-Sultain 1972.
Taghaidh dhan Cheannas
Chaidh a thaghadh dhan cheannas ceithir tursan. Seo na torridhean a fhuair e:
Prìomh-mhinistearan fo Ásgeirsson
Bha Ásgeirsson na cheann-suidhe fad sia biadhna deug agus bha ceathrar prìomh-mhinistear, a riochdachadh trì pàrtaidhean fodha fad 's a bha e san dreuchd, mar a leanas:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Diadhaireachd
Am Morair Seòras Moireach
thumb|Am Morair Seòras Moireach aig àm ar-a-mach nan Seumasach, 1745-46. (Dealbh: gun urra) Am Morair Seòras Moireach, rugadh 1694; bha e de theaghlach uasal Athaill
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:Na Seumasaich
1590
MDXC
Bàsan
Roinn-seòrsa:1590an
241
Bàsan
Roinn-seòrsa:240an
Newsnight
'S e telebishean prògram nan anailis naidheachdan BBC a tha ann an Newsnight. Choiseachd ann an 1980.
Preseantairean
Roinn-seòrsa:TBh
Blàr na h-Eaglaise Brice (1746)
Chuireadh an dàrna Blàr na h-Eaglaise Brice (Beurla: Battle of Falkirk Muir) air an 17mh dhen Fhaoilleachd 1746, air Monadh na h-Eaglaise Brice mu trì mìle an iar-dheas air a' bhaile. B' e seo an dàrna blàr an Ar-a-mach nan Seumasach, 1745-1746.
Còcaireachd
200px|right|thumb|Biadh
Blàr na h-Eaglaise Brice (1746)
Bha am Prionnsa Teàrlach Stiùbhart an làthair, agus an t-arm aige fo chommand a' Mhorair Sheòrais Mhoireach. 'S e an Seanalair Hawley a bha os cionn arm an riaghaltais, ris an canar arm Rìgh Deòrsa no "an t-arm dearg".
Còcaireachd
Is e còcaireachd deasachadh bidh. Is iomadh dòighean is urrainn dhuit còcaireachd: praidheadh, bruich, fuineadh ⁊c. Canar còcaire ris an neach a tha an sàs ann an còcaireachd.
Prògraman còcaireachd
* Roinn-seòrsa:Biadh
Blàr na h-Eaglaise Brice (1746)
Na lean chun a' bhlàir
Bho nach deach leotha air an triall a-staigh do Shasainn, dh'fheuch na Seumasaich ri Caisteal Sruighlea a ghlacadh. Dhaingneachadh seo an smachd a bh'aca air Alba air fad. Ach is math a bha fhios aca gun tigeadh feachd riaghaltais air an tòir rathad Dhùn Èideann, agus shuidhich iad iad fhèin - a chuid a bu mhotha dhiubh - sa choille mhòr an ear air Sruighlea, a' feitheamh. San anmoch air an 16mh Faoilleachd, thàinig fios thuca gun do rinn feachd Hawley campa faisg air an Eaglais Bhreac. Làirne-màireach, ghabh na Seumasaich comhairle-cogaidh agus chuir iad romhpa dhol na choinneamh.
Aepyceros melampus
'S e seòrsa antalop no gobhar-fhiadhaich (iolra:goibhrean-fiadhaich) a tha ann an Aepyceros melampus (Beurla: Black-faced impala, Impala, Afrikaans: Rooibok  , Zulu: Impala).
Blàr na h-Eaglaise Brice (1746)
Am blàr
thumb|Dragoon an arm Rìgh Deòrsa
Aepyceros melampus
Àitichean-fuirich
Tha iad a' fuireach ann an Angola, Botsuana, Ceinia, Malabhaidh, Mòsaimbic, Naimibia, Rubhanda, Afraga a Deas, Dùthaich nan Suasaidh, an Tansan, Uganda, Sàimbia agus Sìombabue. Tha iad a' fuireach ann an raointean-feòir, ann an steipean, ann an wadis is fàsaichean nam beann. Tha timcheall air 2,000,000 fiadh-bheathach ann.
Blàr na h-Eaglaise Brice (1746)
Am blàr
Chaidh am blàr a chur ann am fìor dhroch shìde air ciaradh an fheasgair, ach bha Moireach às dèidh an arm Seumasach a shuidheachadh gus am biodh a' ghaoth an-iar leotha. Bha Hawley gu math àrdanach na dhòigh agus cha chreideadh e gun rinneadh na Seumasaich ionnsaigh air marc-shluagh, mar sin cha robh a shaighdearan uile deiseil agus ann an òrdugh-batail; cha do ràinig a ghunnaichean mòra a-riamh. An toiseach a' bhlàir, sheas làimh dheas arm a' Phrionnsa - Clann Dòmhnaill - ri ionnsaigh a thugadh le marc-shluagh arm an riaghaltais. Nuair a thèich na dragoons, chaidh a' chiad sreath dhen arm Seumasach air fad air adhart san dol-sìos agus chaidh a chuid a bu mhotha de dh'fheachd Hawley a ruagadh, ged nach do ghèill corra reisimeidean air a làimh cheart. Cha b'fhada gus an robh na Seumasaich air buaidh eile a thoirt air feachdan an riaghaltais, ged a 's e buaidh gu math mu-làimh a bh'ann an turas-sa.
Aepyceros melampus
Àitichean-fuirich
250px|center|thumb|Roinnean far a bheil Aepyceros melampus cumanta (2010) Dearg =A. m. melampus Gorm =  A. m. petersi
Coltas
San fharsaingeachd tha iad eadar 120 is 160 cm (4–5.3 troigh) a dh'fhaid agus tha iad eadar 75 is 95 cm (2.5–3.1 troigh) a dh'àirde aig an gualainn. Gu cumanta tha an t-earball aca eadar 30 is 45 cm (12-18 òirleach) a dh'fhaid. Tha iad mu 40 is 80 kg (88-176 lb) de chuideam.
Blàr na h-Eaglaise Brice (1746)
A bhuil
Am measg na bha an sàs air taobh Rìgh Dheòrsa bha Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir, am bàrd, is e na fhear de Mhailisi Earra-Ghàidheal.
Aepyceros melampus
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Antalop Roinn-seòrsa:Mamalan
Blàr na h-Eaglaise Brice (1746)
A bhuil
Ann an "Òran do Bhlàr na h-Eaglaise Brice", rinn e iomradh air na chunnaic e:
"Chruinnich uaislean Earraghàidheil, Armailt làidir de Mhailisi, 'S chaidh iad mu choinneamh phrionns' Teàrlach, 'S dùil aca r'a chàmp a bhristeadh; 'S ioma fear a bha san àit' ud Nach robh sàbhailt mar bha mise, A' mheud sa dh'fhàg sinn anns an àraich, Latha Blàr na h-Eaglaise Brice".
Tuilleadh Leughaidh - Beurla
Tomasson, Katherine & Buist, Francis, "Battles of the '45", Pan Books (1967)
Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:Na Seumasaich
Prìomh Lìog na h-Alba
An t-àm
Tha na sgioban a leanas ann am Prìomh Lìog na h-Alba airson an ràith ball-coise 2021/2022:
Ainm Gàidhlig :  Ainm Beurla:
Lann-Cluiche
thumb|right|200px|Tha [[Pàirc Ibrox an SPL aon "UEFA 5 star" Lann-Cluiche.]]
1702
(MDCCII)
Prìomh Lìog na h-Alba
Buadhaichean na h-Alba
An Dàrna Cogadh t-Saoghal:
Notaichean
Roinn-seòrsa:Ball-coise Roinn-seòrsa:Ball-coise Albannach
1702
Bàsan
Roinn-seòrsa:1700an
Canari
'S e seòrsa eòin a tha ann am canari (Serinus canaria domestica). Tha iad buidhe gu cumanta, agus coltach ri paracait, neo pearraid glè bheag. Tha iad a’ seinn gu tric.
B’ àbhaist do chanaraidhean a’ dol suas leis na mèinearan o chionns gun do mhothaich iad àile dona gu luath.
Kobiele Wielkie
‘S e clachan ann an sgìre dhùthchasail làn choilltean ann am meadhan-dheas na Pòlainn a th’ ann an Kobiele Wielkie (IPA: (ko'bjele- 'wjelkJe). Tha e suidhichte anns an sgìre Radomsko, 80km air falbh bho Łódź, prìomh-bhaile na roinne, agus 165km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha. Chan eil ach 800 duine a' fuireach anns a' bhaile bheag seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Phòlainn
Torfaen
thumb|Torfaen anns a' Chuimrigh 'S e aon de na 22 ùghdarrasan ionadail aonadach anns a' Chuimrigh a th' ann an Torfaen.
Roinn-seòrsa:Siorrachdan na Cuimrigh
Maine-et-Loire
'S e département na Frainge a tha ann am Maine-et-Loire. Tha e na laighe ann am Pays de la Loire (Anjou)
Se Angers am prìomh-bhaile.
Taigh-seinnse
right|300px
Bidh Taigh-seinnse a' reic uisge beatha, bhodca m.s.a.
Roinn-seòrsa:Deoch
Frauenfeld
‘S e baile air an àirde an ear-thuath na h-Eilbheis a th’ ann am Frauenfeld (IPA: fʀaʊəfɛld). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Achadh nam Ban, bho dhà fhacal san Ghearmailtis: Frauen (Mnathan) agus Feld (achadh). Tha e suidhichte aig 300m os cionn ìre na mara eadar Loch Constance (Gearmailtis: Bodensee) agus na Beanntan na h-Alp, anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Frauenfeld fhèin, dìreach 33km air falbh bho Zürich, 256km bho Ghenève agus 128Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 22,878 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 30mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh. ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Frauenfeld.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eilbheis
796
DCCXCVI
Bàsan
Roinn-seòrsa:790an
Beul-aithris
thumb|right|Filip Višnjić, (1767-1834) Seanachair [[An t-Sèarb|Sèirbeach dall]] Tha beul-aithris a’ ciallachadh nan sgeulachdan, òrain, fiosrachaidh, creideamhan air an cur bho ghinealach gu ginealach gun a bhith gan sgrìobhadh.
Litreachas
Ged a tha daoine a’ cur sìos air beul-aithris an diugh, s' ann bhuaithe a thàinig corp mòr de sheann litreachas ainmeil agus cudthromach.
Eachdraidh
Bidh cuid de dh'eachdraidh a’ tighinn tro bheul-aithris, ach cha bhi a’ mhòrchuid de na fir-eachdraidh ga chreidsinn ma thàinig e thugainn san dòigh seo. Cuirear an t-ainm seanachas air seòrsa eachdraidh seo.
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Litreachas Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Dualchas
Dealbh-sgrìobhadh
Tha dòighean sgrìobhaidh a tha a chleachdadh dealbhan cumanta san eachdraidh. Tha caractairean Sìonach a' tighinn bho dealbh-sgrìobhadh.
Roinn-seòrsa:Aibidil Roinn-seòrsa:Sgrìobhadh
242
Bàsan
Roinn-seòrsa:240an
Seann Tiomnadh
Tha Seann Tiomnadh na cruinneachadh de leabhraichean sgriobtair, a tha sa Bhìoball. Is iad na leabhraichean a chleachd na Iùdhaich is na Crìostaidhean, agus chaidh iad a sgrìobhadh ann an Eabhra agus Aramais.
Bàgar
'S e baile ann an Roinn Ghallaibh faisg air Hàcraig a tha ann am Bàgar no Bàgair (Beurla: Bower). Tha e deich mìltean bho Inbhir Theòrsa agus aon mìle deug bho Inbhir Uige.
Seann Tiomnadh
Roinn-seòrsa:Bìoball *
Bàgar
Tursachan
Ann am paraiste Bhàgair, tha tursa ann leis an ainm "Stone Lud". Tha e suidhichte mu seachd km (4.3 mi) gu deas air Baile a' Chaisteil. Thathar ag ràdh gur e leac-uaighe Ljot Thorfinnsson a bha na iarla Arcaibh anns an deicheamh linn. Tha an tursa trì meatairean (9.8 troighean) a dh'àirde ged-tà a tha nas àirde na is àbhaist do na tursachan Lochlannais.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Roinn Ghallaibh Roinn-seòrsa:Gallaibh
Stac Pollaidh
Tha a' mhullach le mòran stùcan à clach-ghainmhich Thoirbheartanach. Tha i cho àrd ri 612 meatair (2,008 troigh). Thàinig an t-ainm bho Stakkr Pollå, Seann-Lochlannais a bhios a' ciallachadh "stùc a' pholl aibhne".
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Comann Camanachd Inbhir Nis
'S e club iomain a th' ann an Comann Camanachd Inbhir Nis.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sgiobaidhean iomain
Port Talbot
Tha Slighe Costa na Cuimrigh a' dol tron bhaile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Castell-nedd Port Talbot Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Pío Baroja
B' e lighiche agus ùghdar à Dùthaich nam Basgach anns an Spàinn a bhuineadh do bhuidheann litreachail leis an canadh Ginealach 98 a bha ann am Pío Baroja y Nessi (Donostia, 28 Dùbhlachd 1872 – Madrid, 30 Dàmhair 1956). B' ann an an Oilthigh a' Mheadhain a fhuair e a chuid foghlaim.
Teaghlach
'S e dealbhadair agus ùghdair a bh' ann a bhràthair Ricardo Baroja. A bharrachd air sin, bha mac a' phiuthar Julio Caro Baroja, na chorp-eòlaiche agus bha am fear eile, Pío Caro Baroja, na riochdaire is na sgrìobhadair anns na filmichean cuideachd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Spàinnteach Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Basgach Roinn-seòrsa:An Spàinn
243
Bàsan
Roinn-seòrsa:240an
Amar
B’e Amar a’ ciallachadh rud a ghiùlaineas, neo a chumas, uisge a rinn daoine. Faodaidh peile, neo canal a bhith na “amar”, m.e. tha na aistidhean a’ leantainn air wikipedia.
Nathair-ghleadhrach
right|300px
'S e seòrsa snàigein a tha ann an nathair-ghleadhrach no nathair-ghlagain (iolra: nathraichean-glagain) (Beurla: rattlesnake, Laideann: Sistrurus Crotalus). Bidh iad a’ crith an earball aca, anns a bheil cnàmh a’ dèanamh fuaim. Tha iad gu math puinnseanach, agus nochdaidh iad gu tric anns na siar-sgeulachdan.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Snàigean
Manche
'S e département na Frainge a tha ann am Manche (Norman: Maunche). Tha e na laighe ann am Basse-Normandie.
Se Saint-Lô am prìomh-bhaile.
Wendy NicAlasdair
'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann an Wendy NicAlasdair (Beurla: Wendy Alexander).
Gràineag
Si seòrsa mhamal a tha ann an gràineag (Gàidhlig na h-Èireann: gráinneog).
Wendy NicAlasdair
Beatha
Rugadh i ann an Dùn Èideann ann an 1963 agus dh'ionnsaich e eachdraidh nuadh agus eaconomach ann an Oilthigh Ghlaschu, dàimh ghnìomhachasach ann an Oilthigh Warwick agus MBA ann an INSEAD. Dh'obair i mar chomhairliche manaidsireachd. 'S e Dùbhghlas MacAlasdair, neach-poileataigs eile, a tha an a bràthair.
Gràineag
= Seòrsan =
Lighiche
thumb|right|300px
Gràineag
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Gràineag Roinn-seòrsa:Mamalan
Lighiche
'S e lighiche air neo lèigh neo dotair (bho Laideann:  doctus, foghlaimte) cuideigin a fhuair trèanadh an an eòlas-leighis san oilthigh agus a tha ag obair ann an ospal, clionaic neo lèigh-lann dotair a' toirt leigheasadh dha na daoine. 'S ann dhan a' bhùirdeasachd a bhuinneas a' mhòr-cuid de na lighiche, leis cho foghlaimte 's a tha iad agus an uiread airgid am faigh iad mar thuarastal.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Slàinte
Wendy NicAlasdair
Poileataigs
Chaidh i na ball panail a tha toirt comhairle do Riaghaltas na h-Alba anns an Samhain 2017.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Rinn Friù
Llandegla
Tha am baile Llandegla ann an Sir Ddinbych, a' Chuimrigh. Tha e 109.3 mi (175.8 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 168.5 mi (271.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 549 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 149 (27.1%); rugadh 51% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Ddinbych Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
798
Bàsan
Roinn-seòrsa:790an
BBC a h-aon
thumb|Ìomhaigh BBC a h-aon 'S e BBC a h-Aon (Bheurla:BBC One) a' prìomh telebhisean cladhan bho am BBC. 'S e anns a' mhòr-chuid fèisteas coitcheann.
Eachdraidh
Thòisich BBC a h-aon air 2mh an t-Samhain 1932.
Prògramadh
Dèanamh an cladhan farsaing raon de prògraman.
Naidheachdan agus Cùisean an Latha
Tha 2,508 uairean de naidheachdan agus cùisean an latha gach bliadhna air BBC a h-aon.
Lìon
Sgoilt am BBC do dùthaich. Gabh BBC a h-aon cladhan:
Roinn-seòrsa:BBC
Dùn Peilleir
'S e beinn ann an Lodainn an Ear, Alba a th' ann an Dùn Peilleir (Beurla: Traprain Law no Dumpender Law).
Is e ion-sàthadh de mhagma a th' ann. Bha dùn-chnuic nam Votadini air.
Suidheachadh
Tha i suidhichte ann an taobh a tuath Lodainn an Ear deas air Linton an Ear agus ear air Baile Adainn. Tha e 221 m (725 troigh) de dh'àirde. 'S e HuMP a th' ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Lodainn an Ear Roinn-seòrsa:HuMP
Àirigh
thumb|Àirigh an latha an-diugh air a' mhointeach ann a Cuisiadar, faisg air Sgiogarstaigh, [[Nis, Leòdhas|Nis ]]