cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Øresund
Tha e coltach gur ann à öra/øre (Gàidhlig: cluas) agus sund (caol) ann an dà chànan, a tha an t-ainm. Bheireadh sin Caolas na Cluaise dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas Roinn-seòrsa:An Danmhairg Roinn-seòrsa:An t-Suain Roinn-seòrsa:Muir
Kingston, Tennessee
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh air 23 an Dàmhair 1799.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Tennessee
Patrick Modiano
'S e sgrìobhadair às an Fhraing a tha ann am Patrick Modiano.
Rugadh e ann am Boulogne-Billancourt, faisg air Paras ach dh'imrich a theaghlach gu minig nuair a bha e òg. Nuair a bha e na sgoilear aig an Lycée Henri IV ann am Paras thug Raymond Queneau leasanan ann an cruinneadaireachd dha.
Cùrsa-obrach
Bhrosnaich Queneau Modiano agus chuir e Modiano is cearcaill litreachail an aithne a chèile. Dh'fhoillsich e a' chiad nobhail aige, Place de l'Étoile (Ceàrnag na Rèile), ann an 1968. Tha an nobhailean aige a' dèiligeadh ris am foir-ghlacadh Nàsach Paras san Dàrna Cogadh.
Duaisean
Bhuannaich e agus am Prix Goncourt airson a nobhail Rue des boutiques obscures (Sràid nam bùthan dorcha) ann an 1978. Ann an 2014 bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Frangach Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
749
Bàsan
Roinn-seòrsa:740an
Abhainn Èibhleag
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Èibhleag (Beurla: River Evelix). Tha e a' sruthadh chun Caolas Dhòrnaich
Bailtean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Tjalling Koopmans
Còmhla ri Leonid Kantorovich bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1975.
Ceangal a-mach
Koopmans, Tjalling Koopmans, Tjalling Koopmans, Tjalling
València
‘S e baile mòr agus port cudromach air oirthir an ear na Spàinne a th’ ann València (IPA Catalanais: va'lensia, IPA Spàinntis: ba'lenθja). Chaidh e a stèidheachadh mu 137 Ro Chrìosd le Saighdearan Ròmanach. Sgrìobh Livius gur ann às an fhacal Laideann Valentia, a tha a’ ciallachadh fearalas, a bha an t-ainm. Tha València suidhichte air a’ Mhuir Meadheanach, aig 10m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Turia. Tha València 307km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 291km bho Bharcelona. Tha 809,267 daoine a’ fuireach ann an València, am baile as motha anns a' Cho-chomann València agus an treas baile na Spàinne. Chaidh an Llotja, neo Maragaidh Shìoda, ainmeachadh na Àite Dualchas na Cruinne le UNESCO. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne València a th’ann València cuideachd.
Eachdraidh
Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833.
Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an Lùnastal a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an València. Cha thuit ach 475mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 698mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite gu math tioram a th' ann. center|600px
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Cìorgastan
'S e dùthaich anns a' mheadhan na h-Àisia a tha ann an Cìorgastan neo Kyrgyzstan. Tha crìochan aice sa tuath le Casachstàn, san iar le Usbagastàn, san iar-dheas le Taidigeastàn agus san ear-dheas le Sluagh-phoblachd na Sìne. Tha Bishkek na phrìomh-bhaile.
Iomraidhean
280px|thumbnail|left|Ruith bheanntan Al-aksa faisg air Bishkek
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Meadhan Àisia
Kurów
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:A' Phòlainn Roinn-seòrsa:Bailtean
Noord-Brabant
'S e tè dhe na 12 roinnean nan Tìrean Ìsle a th'ann an Noord-brabant (IPA:ˈnʊːrd ˈbraːbɑnt, Laideann: Brabantia Septentrionalis). ' S e 's-Hertogenbosch a th'ann prìomh-bhaile na roinne ach 's e Eindhoven a th'anns a' bhaile as motha. Tha crìochan aig Noord-brabant le 4 roinnean eile: Gelderland agus Zuid-Holland ann an ceann a tuath, Zeeland air an àirde an ear agus Limburg ann an ceann a deas. A bharrachd air sin, tha crìochan eadar-nàiseanta leis A' Bheilg ann an ceann a deas na roinne.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Còbh nam Pìobairean
Tha Còbh Nam Pìobairean (Beurla: Pipers Cove) ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
1816
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1816 (MDCCCXVI).
Aird Oilì
‘S e ceann-tìre ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Aird Oilì.
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Loch Shamhnan Insir
thumb|Sealladh air Loch Shamhnan Insir
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Shamhnan Insir. Tha e suidhichte san àirde a tuath an eilean Rùm. Tha a' bheinn Mullach Mòr (304 m) san àirde an ear-dheas dheth.
Somàilia
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Somàilia ; ainm eile: Somailia, Somàlia neo Somalia ; (Cànan Somàilianach: Soomaaliya; Arabais: الصومال IPA: aṣ-Ṣūmāl), ainm oifigeil: Poblachd Shomàilia. Tha i suidhichte ann an Afraga-an-Ear. Tha crìochan aice san iar-thuath le Diobutaidh, san iar-dheas le Ceinia, sa tuath leis an Eaman agus san iar leis an Itiop. Tha an Cuan Innseanach san ear dhith.
Loch Shamhnan Insir
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Shamhnan Insir agus mar sin chan rathaidean ann a leanas chun an locha seo.
Somàilia
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga-an-Ear
Loch Shamhnan Insir
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Rùm
An Grógán
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann An Grógán.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Loch Druim Suardalain
thumb|Loch Druim Suardalain
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Druim Suardalain. Tha e suidhichte ann an Asaint mu mhìle san àird an iar air Loch Inbhir agus mu leth-mhìle san àird an ear-dheas air Loch na Doire Daraich.
Tha an loch mu 3/4 mìle (1,2 km) a dh'fhad agus tha an leud aige mu ¼ mile (400 m) aig an àite as leathainne. San farsaingeachd tha e mu 1/6 mile (267 m) a leud. Tha Loch Druim Suardalain cho mòr ri 79 acair agus tha an àrainn drèanaidh aige cho mòr ri beagan a bharrachd na 13 mìle ceàrnagach. 'S e beagan a bharradh na 10 troigh (3 m) an domhainneachd mheadhanach aige le 31 troigh (9,50 m) aig an àite as doimhne. Tha bàrr uisge an locha mu 134,5 troigh (41 meatair) os cionn na mara. Thèid an loch a lìonadh tro Abhainn Bad na h-Achlaise le uisge bho Loch na Gainimh agus sruthaidh an t-uisge a-mach às an loch tro Uigh a' Bhalgain gu Loch na Doire Daraich.
Air bruach a thuath tha Glencanisp Lodge ann, taigh-seilg a chaidh a thogail anns na 1800an aig àm Bhictorianach. An diugh tha e aig an Assynt Foundation a bhios ga chleachdadh mar thaigh fèin-frithealaidh air mhàl airson bhuidhnean. Tha rathad bho Loch an Inbhir a' dol seachad air Loch Druim Suardalain gus an taigh-seilg, an uair sin tha dìreach cas-cheum ann a leanas air adhart.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Asaint
21 an t-Ògmhios
'S e 21 an t-Ògmhios an 172mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (173mh ann am bliadhna-leum). Tha 193 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Jean-Paul Sartre le R. Grey]]
1349
thumbnail|180px|Càrn an Uaimh MCCCXLIX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1340an
409
Bàsan
Roinn-seòrsa:400an
The Carpenters
thumb|The Carpenters, 1972. 'S e còmhlan-ciùil gu math ainmeil à Na Stàitean Aonaichte a tha ann an The Carpenters. Nuair a thòisich iad ann an 1968 bha dhà dhiubh ann, Karen Carpenter is Richard Carpenter.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Còmhlain roc
Achd Ath-leasachaidh Fearainn (Alba) 2003
'S e achd na Pàrlamaid Albannach a th' ann an Achd Ath-leasachaidh Fearainn (Alba) 2003 (Beurla: Land Reform (Scotland) Act 2003). Tha trì pàirtean ann:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Croitearachd Ath-leasachaidh Fearainn (Alba) 2003, Achd Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
Boireannach
right|thumb|Samhladh a' bhoireannaich
Tha boireannach 'na gnè fhàs-beairt, no cuid fhàs-beairt, gum cruthaich ughan. Th' an "ugh" air a shònrachadh cho a' ghamait as motha ann an riaghailt-ginidh iol-ghamait, cho fad 's a bhios a' ghamait nas lugha, mar as trice nas gluasadaiche (cealla-sìl) air a chruthachadh leis an fhireannach. Chan urrainn do boireannach a gineadh gu feòlmhor gun cothrom ris na gamaitean fhireannaich. 'S urrainn do roinn nam fàs-beairtean a ghineadh gu feòlmhor agus gu gun-mhiannach
Tha ♀ (Unicode: U+2640) na shamhladh cumanta air chleachdadh a dh'fhoillseachadh a' ghnè bhoireannach, cuairt le crois bheag fodha. Tha an samhladh seo a' coltachadh a' phlanaid Àine agus 's i riochd maisichte den làmh-sgàthan Àine.
Seallaibh cuideachd
Roinn-seòrsa:Gnè Roinn-seòrsa:Bith-eòlas
Lugaidh
Tha lugaidh na sheòrsa cnuimh a tha a’ fuireach fo ghainmheach na mara, gu h-àraid air an tràigh. Ithidh mòran eòin iad, agus chaidh iad a’ cleachdadh ann an iasgadh.
Roinn-seòrsa:Cnuimh
Buachaille Èite Beag
'S e beinn mhòr no aonach ann an Gleann Comhann air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann am Buachaille Èite Beag, Beurla: Buachaille Etive Beag. Tha druim fada aige, a tha a' sìneadh bhon ear-thuath dhan iar-dheas. Tha dà Bheinn Rothaich air: Stob Coire Raineach (925 m) agus Stob Dubh (958 m). Tha e suidhichte san deas air an rathad A82 tro Ghleann Comhann agus san iar de Bhuachaille Èite Mòr. Tha mullach eile air, eadar an dà mhullach eile, a tha 902 m de dh'àirde.
Mar as trice bithear a' dèanamh air a' bheinn seo bhon rathad A82, agus a' dìreadh bhon iar-thuath dhan bhealach eadar an dà bheinn. Dh'fhaodadh an uair sin an dà bheinn a shreap agus tilleadh an aon rathad.
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air leth air Buachaille Èite Mòr, Bidean nam Bian, An t-Aonach Eagach, Beanntan Ceann Loch Lìobhann, Beinn Nibheis, agus am Blackwater Reservoir.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Claidheamh
thumb|Claidheamhan Linn an Umha à Alba, Taighean-tasgaidh Nàiseanta na h-Alba
Se ball-airm a tha ann an claidheamh, a tha mar sgian le lann glè fhada oirre.
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Buill-airm
Cilgerran
Tha am baile Cilgerran ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 73.8 mi (118.8 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 196.2 mi (315.7 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1461 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 775 (53.0%); rugadh 64% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Wassily Leontief
B' e eaconamaiche a bha ann an Wassily Wassilyovitch Leontief  (Ruisis: Василий Васильевич Леонтьев (5 an Lùnasdal 1906 Sankt Peterburg, a' Ghearmailt–5 an Gearran 1999, Eabhraig Nuadh).
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 1973.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd Roinn-seòrsa:Daoine às an Ruis Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Am Baile Meadhanach, Alba Nuadh
Tha Am Baile Meadhanach (Middleton) ann an Siorrachd Annapolis, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Contae Phort Láirge
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a th'ann an Contae Phort Láirge (tuiseal ainmneach: Port Láirge). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, ann an Còigeamh Mumhan. Tha 113,795 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 1,838km², an 22mh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 20mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Phort Láirge le Corcaigh, Cill Chainnigh, Loch Garman agus Tiobraid Árann. Bha 172,971 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir. 'S e Cnoc Mhaoldomhnaigh (794m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.
Sgìrean Ionadail
Tha naoi baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn an Phort Láirge: Cill Choilchín, Cois Abha Móire agus Cois Bhríde, Na Déise laistigh den Drom, Na Déise lasmuigh den Drom, An Ghailltír, Gleann na hUidhre, An Trian Méanach, Uachtar Tíre agus Port Láirge fhèin. A bharrachd air sin, tha 73 parraistean (anns an sgìreachd-easpaig Phort Láirge agus Lios Mór) agus 1,658 bailtean fearainn sa chontae.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
1350
MCCCXLX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1350an
Abhainn Theòrsa
Bailtean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Inis Glas
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Inis Glas.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Gabarus
Tha Gabarus ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
411
Bàsan
Roinn-seòrsa:410an
4 am Faoilleach
Tachartasan
thumbnail|150px|[[Isaac Newton]]
Bàsan
thumbnail|150px|left|[[Albert Camus]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
BBC Scotland
thumb|Prìomh-oifis ann an [[Glaschu]] 'S e craoladair nàiseanta na h-Alba a tha ann am BBC Scotland (BBC Alba sa Gàidhlig). Tha e suidhichte ann an Glaschu. Tha e a' craoladh ann am Beurla, coltach ri BBC Alba a tha a' craoladh sin ann an Gàidhlig.
Telebhisean
Tha sinn dhà sianal obraich le BBC Scotland:
Rèidio
Tha rèidio nàiseanta na h-Alba aig BBC Scotland cuideachd.
Windhoek
thumbnail|300px|Windhoek thumbnail|170px|Windhuk 'S e prìomh-bhaile Naimibia a tha ann an Windhoek,(IPA: /ˈvɪntˌhʊk/). Tha e suidhichte air taobh tuath Khomas Highlands, air an àirde an iar na dùthcha, aig 1,687m os cionn ìre na mara. 'S e àite-malairt cudhtromach a th’ ann, gu h-àraidh le craiceannan-caoraich. Tha Windhoek 1,581km air falbh bho Luanda (Angola), 1,420km bho Lusaka (Saimbia), 928km bho Ghaborone (Botsuana) agus 1,175km bho Phretoria (Afraga-a-Deas).
Anns na 1850mh thòisich Captain Jan Jonker Afrikaner air a bhith a' fuireach faisg air aon de na tobraichean le uisge teth, an t-àite far a bheil Klein-Windhoek (Windhoek beag) an-diugh. Ach canar gur ann aig an 18mh an Dàmhair 1890, nuair a chaidh am baile fhèin a stèidheachadh. Thòisich Von François an dùn Alte Feste (Seann Dùn) a thogail. Nuair a dh’ fàs Naimibia neo-eisimeileachd bho Afraga a Deas anns a’ bhliadhna 1990, chaidh an riaghaltas a stèidheachadh anseo.
Tha dà phort-adhair aige:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Afraga a Deas
Misael Pastrana Borrero
B' e eaconomaiche, fear-lagha, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Coloimbia bh’ ann am Misael Pastrana Borrero (Neiva, 14 an t-Samhain 1923 - Bogotá, 21 an Lùnastal 1997). Bha e na cheann-suidhe Choloimbia eadar 7 an Lùnasdal 1970 agus 7 an Lùnasdal 1974. 'S ann do theaghlach beairteach a bhuineadh e: bha a mhac, Andrés Pastrana Arango, na cheann-suidhe bliadhnaichean an a dhèidh, eadar 1998 agus 2002. A bharrachd air sin, bha càideas fad às aige ri Mercedes Cabal Borrero, bean Mhanuel Mharía Mhallarino. Chaidh e dhan Oilthigh Javeriana ann am Bogotá. Phòs e aig María Cristina Arango Vega à Bogotá ann an 1951 agus rug i ceathrar duine-cloinne dha. Tha ise a' buntainn do theaghlach cumhachdail, le ceanglaichean dhan Phàrtaidh Libearalach. Theab Pastrana Borrero bàsachadh ann an tubaist phlèana ann an 1938. Chaochail e le aillse mheirbheach.
‘S e ball a’ Phàrtaidh Thòraidh Choloimbia a th’ ann Pastrana agus bha e an lùib poileataigs aig àrd ìre fad a bheatha. Thoisich e mar thosgair thall ann an Cathair na Bhatacain agus anns Na Stàitean Aonaichte. Nuair a thill e dhan dùthaich bha a na rùnaire dhan cheann-suidhe Mariano Ospina Pérez. Bha e na mhinistear na Stàite fo Guillermo León Valencia agus na ionmhasair fo Carlos Lleras Restrepo. Chaidh a thaghadh ceann-suidhe na dùthcha ann an 1970. B' e Pastrana Borrero a dh' fhosgail an taigh-ghnìomhachais Renault ann an Envigado, air sàilleabh gu robh prògram-leaschaidh malairt ann. Cuideachd dh'atharraich e siostam na slàinte, thug e piseach air còirichean nam banntraichean agus nan dìlleachdan, leasaich e na peinnseanan agus an còmhdhail.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Stewiacke
right|thumb|200px|Talla Stewiacke
Tha Stewiacke ann an Siorrachd Cholchester, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Angélica
'S e actair à Braisil a tha ann an Angélica Ksyvickis Huck. Rugadh i ann an Santo André, 30 an t-Samhain 1973. Tha i posta ri Luciano Huck.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cleasaichean Roinn-seòrsa:Daoine à Braisil
Tredelerch
Tha am baile Tredelerch ann an Caerdydd, a' Chuimrigh. Tha e 3.0 mi (4.9 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 128.8 mi (207.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 8510 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 658 (7.7%); rugadh 89% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
1817
thumb|180px|Henry David Thoreau MDCCCXVI
Tredelerch
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerdydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1817
Bàsan
Roinn-seòrsa:1810an
Tredelerch
Iomraidhean
Rumney
1351
MCCCXLXI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1350an
Lann Abhaigh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Dùn Dèagh
thumb|Drochaid ann an Dùn Dèagh
'S e cathair-bhaile ann an Albain a tha ann an Dùn Dèagh no Dùn Dè (Beurla: Dundee). Suidhichte air cladach tuath Linne Tatha air taobh sear na h-Alba, dh'fhàs Dùn Dèagh gu mòr rè an 19mh cheud, nuair a fhuair e prìomhachas mar baile-mhuilinn a rinn bathair (gu sònraichte ròpan is buill) an diut. Chrìon an malairt seo gu h-obann anns na 1960an nuair a cheannsaich snathan-olachd na margaidean airson a leithid.
Suidheachadh
'S ann gu h-àraidh bho a shuidheachadh a tha Dùn Dèagh a' faighinn a' chuid as motha de a bhòidhchead. Tha e sìnte a-mach fad ochd mìle air taobh a tuath Beul na Tatha agus tha e an taice ri tulaichean Fhìobh dhan taobh deas, agus a' faighinn fasgaidh dhan taobh tuath bho bhruthaichean gorma nan Sìdhbheann. Mu a choinneamh, tha uisgeachan na h-aibhne mòire, a' sgaoileadh a-mach gu farsaing.
A' tòiseachadh aig Dùn Dèagh, tha drochaid rèile na Tàtha a' ceangal Siorrachd Aonghais ri Siorrachd Fhìobh. Chaidh a fosgladh sa bhliadhna 1887, agus le dà mhìle is trì fichead slat 's a trì, b' i seo aon de na drochaidean a b' fhaide air an t-saoghal aig aon àm.
Gu taobh an ear Bruach Tatha (no Aiseag Bhrothaig), tha mìltean de ghainmhich bhàin agus bhon a dh'fhàgas e oir an uisge, tha Dùn Dèagh ag èirigh uidh air n-uidh gu ruige mullach an Lath, cnoc cruinn fradharcach, 572 troigh os cionn na mara, a cheannaicheadh leis a' bhaile ann an 1878.
Pàircean
Tha maise nàdarra air a buileachadh air a' bhaile agus uile gu lèir, eadar an Lath agus mòran phàircean eile, tha 1682 acair a bhuineas do Chomhairle a' Bhaile. Tha na h-acraichean sin air an cur saor 's an asgaidh an tairgse luchd-cuairt 's muinntir a' bhaile. 'S i Pàirce Champerdown sa bheil 1035 acair as motha agus as brèagha de na pàircean sin uile.
Àitean sònraichte a' bhaile
thumb|Eaglais an t-Seann Stìopaill Chan eil Dùn Dèagh a' tagradh urraim airson greadhnachas nan togalach aige, ach tha corra thogalach agus àite ann is fhiach coimhead air.
Eaglaisean
Tha trì eaglaisean mòra a' bhaile an teis meadhan gharranan brèagha, air chumadh croise agus fon aon mhullach, a dhà dhiubh a chaidh a thogail mu mheadhan na naoidheimh linn deug, agus an tè eile, Eaglais an t-Seann Stìopaill, a thogadh ann an 1788. Tha an t-Seann Stìopaill mu 160 troigh an àirde air a dhèanamh air ballachan garbha a tha ochd troighean air leud aig am bonn. Tha e air aithris gun deach a dhealbh gu bhith na earran de eaglais a chaidh a stèidheachadh ann an 1190, ach tha daoine fiosrach ag ràdh nach eil an togalach seo mòran nas tràithe na an 15mh linn. Tha seann chlachan snaighte ann an aon de na seòmraichean 's tha gad ghlag brèagha san turaid.
Talla Chaird
Thug Seumas Caird £100,000 don bhaile ann an 1914 airson Talla Baile agus Seòmraichean Comhairle a thogail. Air 10 Iuchar, leag Rìgh Seòras V agus Bànrigh Màiri clachan-stèidhte an Talla. Thug a' Bhan-uasal Marryat, piuthar Sheumais Chaird, £75,000 don bhaile airson an obair a chrìochnachadh. Dh'fhosgladh an Talla le Prionnsa na Cuimrigh ann an 1923.
'S e talla mòr, greadhnach a th' ann, agus cumaidh e 3,300 dhaoine. Tha an t-àrd-ùrlar air a dhealbh airson 75 de orcastra agus còisir anns am bi 300 guth. Tha an t-òrgan an cùl an àrd-ùrlair, agus tha e air aithris gur e seo òrgan as brèagha san Rìoghachd. Air an aon ùrlar ris an Talla mhòr, tha Talla Mharryat, 's e sgiamhach le ballachan sgàthain. Cumaidh e 550.
Bidh an EIS a' cumail coinneamh choitcheann bhliadhnail san Ògmhios an seo gach darnacha bliadhna.
An Howff
Am meadhan a' bhaile, tha an seann àite-adhlaic ris an canar an Howff, facal Albannach a tha a' ciallachadh 'àite-coinneachaidh'. Fhuair e an t-ainm ri linn 's gur h-ann an siud a bhiodh luchd-ceàirde a' bhaile a' coinneachadh gus an do thogadh Talla nan Ceàirdean ann an 1778.
Tha an t-àite-adhlaic ainmeil do bhrìgh 's gu bheil e a' toirt bàrr air gach cladh eile an Alba, (ach a-mhàin Cladh nam Manach Glasa an Dùn Èideann) ann an lìonmhorachd agus annasachd nan clachan-cuimhne. Thug Bànrigh Màiri an t-àit'-adhlaic mar thìodhlac do Dhùn Dèagh ann an 1567, agus airson 300 bliadhna, b' e prìomh-chladh a' bhaile. Rinneadh an t-adhlaiceadh mu dheireadh ann nuair a thìodhlaiceadh Seòras MacDhonnachaidh, Ball Pàrlamaid airson Dhùn Dèagh, a chaochail ann an 1878.
Comann Gàidhealach
'S ann ann an Dùn Dèagh a tha fear de na Comainn Ghàidhealach as sine an Alba. Stèidhicheadh Comann Gàidhealach Dhùn Dèagh sa bhliadhna 1818. Tha Comann Gàidhealach a' dol fhathast ann am Bruach Tatha, agus 's ann a bhios Còisir Gàidhlig Dhùn Dèagh a' farpaiseach anns na Mòdan.
Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail ann an Dùn Dèagh anns na bliadhnaichean 1902, 1913, 1937, 1959, agus 1974.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba *
Amherst, Alba Nuadh
right|thumb|200px Tha Amherst (Micmac: Nemcheboogwek; Fraingeis: Les Planches) ann an Siorrachd Chumberland, Alba Nuadh.
Ceann an Eanaigh
‘S e ceann-tìre ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Ceann an Eanaigh.
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Eòrpium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an eòrpium le samhla Eu agus àireamh atamach 63.
'S e meatailt cho chruaidh ri luaidhe agus lantanach a tha ann. Mar na lantanaich eile, tha an aidheon +3 as cudromaiche ann an a cheimigeachd aige, ach tha an aidheon +2 cuideachd cudromach.
Cleachdadh
Cleachdar eòrpium ogsaid ann am fosfaran airson telebhiseanan agus leusairean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Lantanach Roinn-seòrsa:Meatailt
Ròn
thumb|Ròin chumanta ’S e mamal a th' ann an ròn. Tha e beò anns a' mhuir agus air sgeirean mara.
Tha dà sheòrsa cumanta ann an Alba, an ròn glas agus an ròn cumanta.
Stèisean Cheann a' Gheàrrloch
'S e Stèisean Cheann a' Gheàrrloch (Beurla: Garelochhead railway station) an stèisean-rèile ann an Ceann a' Gheàrrloch. Tha e suidhichte air Rathad Iarainn nan Eilean eadar An Tairbeart Iar agus Baile Eilidh.
Ceann Iorrais
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
22 an t-Ògmhios
'S e 22 an t-Ògmhios an 173mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (174mh ann am bliadhna-leum). Tha 192 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Pliùtò|Plùto agus Charon]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Ròn
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Mamalan
Bishkek
'S e prìomh-bhaile Chirgiostàin a tha ann am Bishkek. Tha e na laighe faisg air an Abhainn Chui aig cois na beanntan Ala-Too. Tha Bishkek ceangailte ris an Turkestan-Siberia Railway.
Bailtean Co-cheangailte
280px|thumb|left|Bishkek
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Àisia Roinn-seòrsa:Meadhan Àisia Roinn-seòrsa:Bailtean
Beinn Ghot
'S e beinn anns na h-Eileanan Siar, Alba a th' ann am Beinn Ghot.
Probhaist
thumb|right|200px
'S e neach-poileataigs (comhairliche) a riochdaicheas baile neo sgìre eile a th'ann am Probhaist (bho fhraingis:prévôt agus bho thùs præpositus ann an Laideann). Ann an iomadh dùthaich bidh am probhaist ag obair airson a' bhaile, le oifisean anns a' bhaile fhèin, a dh'aindeoin cho beag 's a tha am baile neo clachan a riochdaicheas e. 'S e a thachras anns An Fhraing, anns A' Bheilg agus a' mhòr-chuid den Aonadh Eòrpach. Tha an suidheachadh gu math eadar-dhealaichte ann an Alba air sàilleabh atharraidhean ann an riaghailtearachd ionadail ann an 1973, agus cha bhi probhaist os cionn gach baile, ach dìreach os cionn roinnean nas motha.
Cànan Eile
Thathar a' cleachdadh caochlach ainm airson na dreuchd sin, a rèir na dùthcha. 'S e maire, bho maior (nas motha) ann an Laideann a thathar a' cleachdadh san Fhraing agus 's ann a sin a tha am facal mayor a chithear anns na dùthchannan far a bheil Beurla ga bruidhinn. Seo cuideachd am facal a tha ga chleachdadh ann an cuid de dùthchannan eile, fo bhuaidh na Frainge, mar An Ruis agus Bulgàiria Myer (Мэр). A dh'aindeoin sin, thathar a' cleachdadh bourgemestre anns a' Bheilg o chionn 's' gu bheil an dùthaich sin ceangailte ri dùthchannan far a bheil Cànain Ghearmaineach gam bruidhinn. Le sin, 's e Bürgermeister anns A' Ghearmailt agus san Ostair, Burgemeester anns Na Tìrean Ìsle agus borgmester anns An Danmhairg, a tha a' ciallachadh ceannard a' bhaile. 'S ann à Arabais a tha am facal alcalde (قاضي) a tha ga chleachdadh anns An Spàinn agus ann an Aimearaga-a-deas. Tha am facal Arabais a' ciallachadh breitheamh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:dreuchdan Roinn-seòrsa:poileataigs Roinn-seòrsa:lagh
Beinn Ghot
Suidheachadh
Tha i suidhichte ann an taobh an ear Uibhist a Deas. Tha i na laighe eadar Beinn a' Tuath agus Beinn a' Deas agus iar air Rubha Roiseal. Tha Beinn Ghot 177m (581 troigh) de dh'àirde. A rèir an "Database of British and Irish hills" rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air àirde na beinne air 21 an Dubhlachd 2012. Tha an àirde rinneach de 128m a' sgaradh Beinn Ghot bho na beanntan eile agus 's e Heclaa mhàthair-mhullaich. 'S e HuMP a th' ann.
Chan eil dad sònraichte air a mullach a tha a' comharrachadh a' phuing as àirde. Tha Beinn Ghot na laighe ann an àite iomallach, mar sin chan eil slighe ann a leanas gu mullach na beinne. Air taobh an iar na beinne, faisg air Abhainn Luachrach, tha càrn ann air a bheil an t-ainm Gro Ghot. Chaidh an càrn a thogail ann an Linn an Umha.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Uibhist a Deas Roinn-seòrsa:HuMP
Luciano Huck
'S e à Braisil a tha ann an Luciano Huck. Rugadh 2 ann an São Paulo, 3 an t-Sultain 1971. Tha e posta ri Angélica Ksyvickis Huck.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Braisil Roinn-seòrsa:Cleasaichean
Stèisean Cheann a' Gheàrrloch
<br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Abhainn Ghàirneig
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Ghàirneig (Beurla: River Garnock)
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Bern (Kanton)
'S e roinn (Fraingis: Canton, Gearmailtis: Kanton, Eadailtis: Cantone) anns An Eilbheis a th'ann Bern (IPA: 'pæ:rn, Fraingis: Berne, Rumantsch/Eadailtis: Berna). Tha e suidhichte ann an cridhe na dùthcha. 'S e Berne a th'ann prìomh-bhaile na roinne. 'S e Gearmailtis (84%) agus Fraingis (7.6%) a tha gam bruidhinn air feadh na roinne, fiù's aig ìre oifigeil. Gabh an roinn sin ris An Eilbheis ann ann 1353. Tha an t-ainm oifigeil na roinne a' ciallachadh Roinn Bhern. 'S e an dàrna roinn as motha na h-Eibheis, a thaobh àireamh-sluaigh.
Seumas Dùghlas, Tighearna Dhùghlais
thumb|right|160px|Suaicheantas Sheumais Dhùghlais. Bha Seumas Dùghlas (ris an canar cuideachd An Dùghlas Dubh no Guid Sir James) (1286 - 25 an Lùnasdal 1330), mac Uilleim Dhùghlais, na ridire aig àm nan Cogaidhean neo-eisimealachd anns an 14mh linn. Thachair e Raibeart Brus ann an 1306, nuair a bha Raibeart a' dol chun a' chrùnaidh mar rìgh na h-Alba ann an Sgàin, agus bha e fear de na ridirean a bu chudromaiche dha bho sin a-mach. Aig Blàr Allt a' Bhonnaich, bha e na cheann dhen sgiath chlì airm Albannaich. An dèidh do Raibeart Bhrus caochladh, bha Seumas Dùghlas a' giùlan a' chridhe aige do dh'Ierusalem, ach chaidh a mharbhadh leis na Mohamadanaich air an turas sin.
Bern (Kanton)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eilbheise
Seumas Dùghlas, Tighearna Dhùghlais
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba
5 am Faoilleach
'S e 5 am Faoilleach an còigeamh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 360 latha (361 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|160px|right|[[Rudolf Christoph Eucken]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Clunderwen
Tha am baile Clunderwen ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 71.1 mi (114.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 198.4 mi (319.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 899 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 439 (48.8%); rugadh 74% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1819
MDCCCXIX
Tatamagouche
thumb|right|300px|Tatamagouche.
1819
Bàsan
Roinn-seòrsa:1810an
Tatamagouche
Tha Tatamagouche ann an Siorrachd Cholchester, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
1352
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1356 (MCCCLII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1350an
Ronald Reagan
B' e an 40mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte a bha ann an Ronald Reagan neo Raghnall Ó Riagain (6 an Gearran, 1911–5 an t-Ògmhios, 2004).
Rugadh e ann an Tampico ann an Illinois is bha e na oileanach aig Eureka College faisg air Peoria. An dèidh dha a cheumnachadh dh'obair e aig stèiseanan-rèidio ann an Illinois. Shoidhnich e cùmhnant le Warner Brothers ann an 1937 is chaidh e na actair is dh'fhàs e ainmeil. Chaidh e sa' Phàrtaidh Poblachdach ann an 1962 is rinn e iomairt airson Barry Goldwater ann an 1964. Sheas e mar thagraiche airson riaghladaireachd Chalifornia is bhuannaich e ann an 1966. Leig e dheth a dhreuchd ann an 1975 is bhuannaich e taghadh a' chinn-suidhe ann an 1980. San oifis, bha e borb ris na Sovietaich. Ach, shoidhnich e cùmhnant leis an t-Aonadh Sobhiatach, agus chruinnich e le Mikhail Gorbachev.
Parrsboro, Alba Nuadh
right|200px
Tha Parrsboro (Micmac: Awokum) ann an Siorrachd Chumberland, Alba Nuadh. Chaidh am baile air stèidheachadh ann an 1670.
Ronald Reagan
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cinn-shuidhe nan Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Parrsboro, Alba Nuadh
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
An Tuil (Duanaire)
thumb|right| 'S e duanaire a tha ann An Tuil (fo-thiotal Beurla: “Anthology of 20th century Scottish Gaelic Verse”) deasaichte le Ronald Black.
Dh’fhoillsich Polygon an duanaire Gàidhlig seo ann an 1999. Leis a' chruinneachadh seo - air son a’ chiad uair - tha taghadh ioma-chuimseach de bhàrdachd Ghàidhlig an fhicheadamh linne ri làimh leughadairean ann an aon leabhar eireachdail tomadach (825 t.d.). Mar a tha eadar-theangachadh Beurla de gach duan ann, cuiridh an leabhar seo an aithne don mhòr-shluagh aig nach eil Gàidhlig beairteas, bòidhchead agus farsaingeachd ealain bhàrdail nan Gàidheal. Tha ceud bàrd air an riochdachadh le barrachd air 350 duain, a’ gabhail a-steach, mar eisimpleir, obair nam bàrd a’ leanas:  Dòmhnall Ruadh Chorùna, Dòmhnall Iain Mac an t-Saoir, Somhairle MacGill-Eain, Deòrsa Mac Iain Dheòrsa, Ruaraidh MacThòmais, Iain Mac a’ Ghobhainn, agus Dòmhnall Iain MacDhòmhnaill. Tha raon leathann de chuspairean ann: àbhachdas, aoir, gràdh, cogadh, creideamh, poilitigs, agus mar sin air adhart. Cuideachd gheibhear san leabhar: roimh-fhacal fiosrachail le Ronald Black, clàr eachdraidheachd agus beath-eachdraidh mhionaideach air son gach bàrd, agus notaichean feumail.
Iomradh
Roinn-seòrsa:Leabhraichean Gàidhlig
Leonid Kantorovich
B' e eaconamaiche às an Ruis a bha ann an  Leonid Vitaliyevich Kantorovich (Ruiseis: Леонид Витальевич Канторович) (19 am Faoilleach 1912 Sankt Peterburg – 7 an Giblean 1986, Mosgo).
Còmhla ri Tjalling Koopmans bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1975.
La Estrella
'S e baile meadhanach anns a' Ghleann Aburrá ann an Antioquia, Coloimbia, a tha ann an La Estrella. Tha e dìreach ri taobh Medellín (16km), prìomh-bhaile na roinne. Tha e suidhichte aig 1,775m os cionn ìre na mara. ' S e baile le gnàth-shìde bhlàth a th' ann La Estrella agus tha teodhachd mheadhanach dhe 20˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1685.
Leonid Kantorovich
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd Roinn-seòrsa:Daoine às an Ruis
La Estrella
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 52,563 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 23,751 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am La Estrella, agus tha 2.8% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 94.2% dhe na daoine ann an La Estrella leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 92.2% dhe na dachannan.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an La Estrella
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Antioquia Roinn-seòrsa:Bailtean
Loch an Tairbh
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch an Tairbh. Tha e suidhichte san àirde a tuath an eilean Rùm. Tha a' bheinn Mullach Mòr (304 m) san àirde an ear dheth.
Cuan an Fhòid Duibh
thumb|250px|Ceann Iorrais ‘S e bàgh ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Cuan an Fhòid Duibh.
Loch an Tairbh
Tha an loch seo cho mòr ri 0.2 ha (0.5 acair). 'S e 0.2 km (0.1 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 58 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 276 m (906 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 2 km (1.3 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch seo gu deas tro Allt Loch an Tairbh.
Cuan an Fhòid Duibh
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Loch an Tairbh
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch an Tairbh agus mar sin chan rathaidean ann a leanas chun an locha seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Rùm
George H. W. Bush
B' e an 41mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte agus riochdaire dioplòmasach a bha ann an George Herbert Walker Bush. Bha a mhac, George W. Bush na cheann-suidhe eadar 2001 is 2009. Tha bean aige - Barbara. Bha Bush na cheannard aig an CIA aig aon àm, agus stiùir e Cogadh a' Ghuilf ("Operation Desert Storm") nuair a thug Iorac ionnsaigh air Cubhait. Chaochail e 30 an t-Samhain 2018.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cinn-shuidhe nan Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Tocaima
‘S e baile beag ann an Cundinamarca, Coloimbia, a th' ann Tocaima. Tha e suidhichte dìreach ann am meadhan na dùthcha aig 400m os cionn ìre na mara, 102km air falbh bho Bhogotá agus 30km bhon Abhainn Mhagdalena. 'S e baile le gnàth-shìde gu math teth a th’ann Tocaima, agus tha teodhachd meadhanach dhe 28˚ aige. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1544.
Sluagh a' bhaile
Tha 17,196 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 7,220 a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Tocaima, ach tha 0.02% dhe Tùsanaich agus 0.03% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 82.9% dhe na daoine ann an Tocaima leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 31.9% dhe na dachannan.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Tocaima. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir 's a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Daoine Ainmeil
Chaochail José Eusebio Otálora an seo ann an 1884.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Tocaima
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Diùcachd Sagsainn-Coburg-Saalfeld
B’ e dùthaich bheag ann an cridhe na Gearmailt a mhair bho 1699 – 1825 a bh’ anns an Diùcachd Sagsainn-Coburg-Saalfeld (Gearmailtis: Herzogtum Sagsainn-Coburg-Saalfeld). B’ e Saalfeld/Saale a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha gu ruige 1776 agus an uair sin Coburg gu ruige 1825. Chaidh an Diùcachd a chruthachadh ann an 1681 nuair a sgaradh oighreachdan an Diùc Ernst der Fromme (Gàidhlig: Ernst Cràbhach) eadar a chuid mhic, an dèidh a bhàis. B' ann làidir an aghaidh prìomh-ghineadas a bh' ann an seann diùc agus cha robh stèidh laghail ann a thaobh phrionnsabal còirichean a' phrìomh-ghineadais anns A' Ghearmailt. Fhuair a mhac na b' òige, Johann Ernst, na sgìrean mu timcheall Shaalfeld agus Coburg, a bharrachd air pìosan beaga de fhearainn air feadh Shagsainn. Bha roinneadh nan oighreachdan sin gu math connspaideach agus mhair an deasbad mun chùis iomadh bliadhna. Mu dheireadh thall, cha d' fhuair Johann Ernst làn-chumhachd air Saalfeld, Grafenthal agus Probstzella. Bha Sagsainn-Coburg-Saalfeld na ball Co-chaidreachas na Rèine bho 1806 gu ruige 1813, nuair a dh' atharraich Napoleon Bonaparte structair phoileataigeach na Gearmailt, a' cur às do dh'Ìmpireachd Naomh na Ròimhe. Chuir Sagsainn-Coburg-Saalfeld agus na diùcachdan eile ann an Sagsainn 2000 saighdearan uile gu lèir do Fheachdan a' Cho-chaidreachais. Chuireadh Sagsainn-Coburg-Saalfeld agus Rìoghachd Bayern ainmean gu Còrdadh-crìche ann an 1811: fhuair Sagsainn-Coburg-Saalfeld Fürth am Berg, Hof an der Steinach, Niederfüllbach agus Triebsdorf ach thug iad Gleußen, Buch am Forst agus Herreth gu Bayern. Chaidh siostam na Diùcachd atharrachadh mòran ann an 1825 an dèidh bàs an Diùc Friedrich IV à Sagsainn-Gotha-Altenburg. Nochd stàit ùr an àite Sagsainn-Coburg-Saalfeld air an robh Sagsainn-Coburg Gotha.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
The Assynt Foundation
thumb|Glencanisp Lodge thumb|Sealladh air an oighreachd bho Glencanisp Lodge le Sula Bheinn air a chùlaibh 'S e buidheann-charthannachd a th' ann an  The Assynt Foundation. Tha i suidhichte ann an Asaint.
Chaidh a' bhuidheann a stèidheachadh gus am fearann a leasachadh airson math na coimhearsnachd is na daoine ionadail. Anns an Iuchar 2005 cheannaich iad na h-oighreachdan Glencanisp is Drumrunie a rèir Achd Ath-leasachaidh Fearainn (Alba) 2003. Tha na h-oighreachdan cho mòr ri 44,500 acair uile gu lèir agus a' gabhail a-steach na beanntan Sula Bheinn, Canasp, Cul Mor and Cul Beag. Chaidh iad a reic airson £2,900,000.
Tha an Assynt Foundation a' ruith "Glencanisp Lodge" a tha suidhichte air Loch Druim Suardalain, gus cosnaidhean a thoirt do mhuinntir an àite. 'S e seann taigh-seilg a th' ann a chaidh a thogail aig àm Bhictorianach.
An dèidh Oighreachd Asaint a Tuath 's e sin an dàrna buidheann ann an Asaint a cheannaich am fearann aca.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Asaint
Achadh Muthaich
thumb thumb Tha Achadh Muthaich na bhaile beag iasgaich ann an Aonghas, Alba, trì mìltean an ear-thuath air baile Obar Bhrothaig. Tha e na shuidhe air mullach creige de chlachan-gainmhich Deabhonach mu 120 troigh os cionn geodha is cladach moil.
Faodar dèanamh a-mach gu bheil an dàrna eileamaid den ainm aige, 'muthach', a' buntainn do na faclan buachaill, buaghair is bùthair (Gàidhlig Arainn) a tha uile a' freumhachadh ann am "bó". Is e seann-ainm air buachaill a' chruidh a th' ann am 'muthach'.
Ged as e Obar Bhrothaig a tha an-diugh aithnichte airson nan adagan smocte aige, chaidh na h-adagan a rèisgeadh o thùs le iasgairean Achadh Muthaich, gus an do dh'imrich na teaghlaichean iasgaich air fad a dh'Obar Bhrothaig le cuireadh o bhàillidhean a' bhaile sin agus gealltanas gum faigheadh iad fearann is caladh a' bhaile dhaibh fhèin.
Ainmean is Sloinnidhean
Thug muinntir Achadh Muthaich leotha an cainnt is cleachdaidhean don choimhearsnachd timcheall caladh Obar Bhrothaig ris an canar Fit o' the Toun. Ri linn a' chleachdaidh frith-ainm a thoirt air daoine air an robh ainm ceudna, gheibhear sloinnidhean an-diugh leithid Spink (a' ciallachadh 'sùrdail, lùthmhor') is Swankie (on fhacal 'swank') a bhite ag ràdh ri neach air an robh an fhearas-mhòr.
Bainnsean
Bhiodh còmhlain bainnse à Achadh Muthaich a' coiseachd on bhaile gu ruige Cill Fheichin le fìdhlear air an ceann. Bhite a' gabhail drama is a' dannsadh le sogan orra fad an slighe chun na h-eaglaise.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Uganda
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Uganda, ainm oifigeil: Poblachd Uganda. Tha crìochan aice san ear le Ceinia, sa tuath le Sudàn a Deas, san iar le Poblachd Dheamocrach na Congo agus sa deas le Tansainìa.
Tha Kampala na prìomh-bhaile.
Tha mòran lochan ann, m.e.:
thumb|left|250px|Cairt: Uganda
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga an Ear
413
Bàsan
Roinn-seòrsa:410an
1353
MCCCXLXIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1350an
Loch gCaol
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Loch gCaol.
Rubha Àird nam Murchan
thumb|Sealladh bho Eilean Chaluim Cille air Rubha Àird nam Murchan agus an taigh solais 'S e creag mhòr a tha ann an Rubha Àird nam Murchan. Tha e suidhichte air leth-eilean Àird nam Murchan ann an Loch Abar. 'S e sin na co-chomharran aige: 56°4 3′ 33″ Tuath  agus 6° 13′ 38″ Iar. Tha an rubha mu seachd mìle air falbh san àirde a deas Eilean nam Muc. Tha Rùm agus Eige rud beag san àirde tuath. Tha Colla mu naoi mìle air falbh san àirde an iar agus tha Muile còig mìle air falbh san àirde a deas.
Tha an Taigh Solais Àird nam Murchan suidhichte an seo.
B’ àbhaist do dhaoine ag ràdh gur e Rubha Àird nam Murchan an t-àite as fhaide an iar air tìr-mòr Bhreatainn. Ach a-rèir na rannsachaidhean ùra a rinn an Ordnance Survey ann an Alba, ‘s e Corrachadh Mòr an t-àite as fhaide an iar.
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas na h-Alba
Hantsport
thumb|200px|Sean steisean ann an Hantsport
Tha Hantsport ann an Siorrachd Hants, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Saint John, Brunswick Nuadh
Daoine Ainmeil
thumb|left|350px|Saint John
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Canada
Sgùrr Mòr (Gleann Cingidh)
’S e beinn ann an Gleann Cingidh air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann an Sgùrr Mòr. Tha e 1003m de dh’àirde agus ’s e Beinn Rothaich a th' ann. Tha e suidhichte eadar Loch Cuaich agus Loch Airceig.
'S e aon de na beanntan Rothaich as iomallaich a th' ann. 'S e an dòigh as luaithe thuige a toirt bàta thairis air Loch Cuaich agus a shreap bhon tuath. Air neo dh'fhaodadh tòiseachadh aig ceann rathad Loch Airceig. Dh'fhaodadh a cheangal le Sgùrr am Fhuarain, ged nach e Beinn Rothaich a th' ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Abhainn Irbhinn
thumb|right|Cala [[Irbhinn]]
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Irbhinn (Beurla: River Irvine)
Bailtean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Springhill, Alba Nuadh
right|200px
Tha Springhill ann an Siorrachd Chumberland, Alba Nuadh. Chaidh am baile air stèidheachadh ann an 1790.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Aibidil Cirileach
300px|thumb|Dearg: Aibidil Cirillach
Tha an aibidil Cirillach air a chleachadh ann an taobh an ear an Roinn-Eòrpa, gu h-àraid An Ruis. Gu tric, bidh cànanan Slàbhach ga chleachdadh, m.e. Bulgàiris, Ruiseis, Searbais ach bidh cuid eile sa sean-Impire Ruiseanach ga chleachdadh cuideachd, m.e. Mongòlais, Yakuts 7c. Chaidh a dhealbhachadh ann an Thessaloniki.
Litrichean eile
thumb|right|350px|Sgaoileadh den aibidil Cirillach.
Ceangailtean a-muigh
Cirillach Roinn-seòrsa:An Ruis Roinn-seòrsa:An Ucràin
Siorrachd Obar Dheathain an Iar agus Ceann Chàrdainn (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an Siorrachd Obar Dheathain an Iar agus Ceann Chàrdainn (Beurla: Aberdeenshire West and Kincardineshire).
Chaidh a cruthachadh ann an 1997. Tha Stonehaven, Beanncharaidh agus Bràigh Mhàrr sna sgìre. Tha i ann an crìch ri Gòrdan, Inbhir Nis, Inbhir Narann, Bàideanach agus Srath Spè, Peairt agus Siorrachd Pheairt a Tuath, Obar Dheathain a Tuath, Obar Dheathain a Deas, Aonghas agus Moireabh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Noord-Holland
'S e tè dhe na 12 roinnean nan Tìrean Ìsle a th'ann an Noord-Holland (IPA: dˈnoːrt ˈɦɔlɑnt, Laideann: Hollandia Septentrionalis). ' S e Haarlem a th'ann prìomh-bhaile na roinne ach 's e Amsterdam a th'anns a' bhaile as motha. Tha crìochan aig Noord-Holland le 3 roinnean eile: Flevoland, Zuid-Holland, agus Utrecht, uile ann an ceann a deas. A bharrachd air sin, tha àirde an iar na roinne ri taobh A' Chuain a Tuath.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
23 an t-Ògmhios
'S e 23 an t-Ògmhios an 174mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (175mh ann am bliadhna-leum). Tha 191 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Alan Turing]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Friedrich von Hayek
B' e eaconamaiche agus feallsanaiche poileataigeach Ostaireach a bha ann an Friedrich August von Hayek (8 an Cèitean, 1899 ann am Vienna–23 am Màrt, 1992 ann am Freiburg im Breisgau, a' Ghearmailt).
Bha e na oileanach aig Oilthigh Vienna is dh'obair e san Ostair is sna Stàitean Aonaichte mus deach e na àrd-ollamh eaconamachd aig Sgoil na h-Eaconamachd Lunnainn ann an 1931. Dh'imrich e a dh'Oilthigh Chicago ann an 1950, far an do theagaisg e saidheansan sòisealta, is Oilthigh Freiburg ann an 1962. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 1974 còmhla ri Gunnar Myrdal.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd Roinn-seòrsa:Daoine às an Ostair
6 am Faoilleach
'S e 6 am Faoilleach an siathamh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 359 latha (360 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean