cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gorseinon
Foghlam
Chan eil ach aon àrd-sgoil anns an sgìre; 's e Pen-yr-heol an t-ainm a th' oirre. 'S e àrd-sgoil tro mheadhan na Beurla a th' innte, ach tha àrd-sgoil Chuimris ann an Tre-gŵyr, d' ainm Ysgol Gyfun Gŵyr. A thaobh bhun-sgoiltean, tha còig bun-sgoiltean Beurla ann, agus aon bhun-sgoil Chuimris. Tha àrainn aig colaiste Gower College Swansea ann an Gorseinon, a tha a' solarachadh iomadh chùrsa fhoghlaim adhartaich. 'S ann ann an Abertawe a tha an t-oilthigh as fhaisge, Oilthigh Abertawe (Beurla: Swansea University).
Riaghaltas
Tha comhairle a' bhaile aig Gorseinon,  ged a tha e ann an ùghdarras ionadail Abertawe. Tha Gorseinon ann an roinn-taghaidh Gŵyr (Beurla: Gower) a thaobh pàrlamaidean na Cuimrigh agus na Rìoghachd Aonaichte. Ann am Pàrlamaid na h-Eòrpa, 's ann ann an roinn-taghaidh na Cuimrigh a tha am baile.
Ceanglaichean a-mach
Comhairle Baile Ghorseinon (Gorseinon Town Council)
Inbhir Ghrainnse (uàrd)
Tha Inbhir Ghrainnse aon dhen naoi uàrdan am broinn Comhairle na h-Eaglais Brice. Bidh e a' taghadh triùir chomhairlichean. Roinn-seòrsa:Uàrdan na h-Alba Roinn-seòrsa:Uàrdan na h-Eaglaise Brice
James Watson Cronin
B' e fiosaigiche às na Stàitean Aonaichte a bha ann an James Watson Cronin.
Tha e ainmeil airson an obair aige air briseadh pàrataidh-teairrds.
Beatha
Rugadh e ann an Chicago agus dh'ionnsaich e fiosaigs aig Oilthigh nam Meathodach a Deas ann an Dallas. Sgrìobh e an tràchdas aige aig Oilthigh Chicago agus bha e na neach-rannsachaidh aig Deuchainn-lann Nàiseanta Brookhaven agus Oilthigh Phrinceton. Chaidh e na ollamh aig Oilthigh Chicago ann an 1971. Chaochail e ann an 2016.
Urraman
Bhuannaich e an Duais Nobel ann am Fiosaigs ann an 1980 còmhla ri Val Logsdon Fitch airson an obair air an diofar eadar stuth agus anti-stuth.
Val Logsdon Fitch
Urraman
Bhuannaich e an Duais Nobel ann am Fiosaigs ann an 1980 còmhla ri James Watson Cronin airson an obair air an diofar eadar stuth agus anti-stuth.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann am Fiosaigs Roinn-seòrsa:Luchd-saidheans Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
43 RC
Bàsan
Roinn-seòrsa:40an RC
Mary Fee
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann am Mary Fee BPA.
Rugadh i ann an 1954. Dh'obair i airson British Telecom agus Tesco mus do thaghadh i mar BhPA airson Alba an Iar ann an 2011. Tha i na ball Pàrtaidh Làbarach na h-Alba agus Pàrtaidh Co-obrachail.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Aganas
right|300px right|300px
Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Tom Arthur
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an Tom Arthur BPA.
Rugadh e ann am Pàislig ann an 1985 agus bha e na oileanach aig Oilthigh Ghlaschu far an do dh'ionnsaich e ceòl. Dh'obair e mar thidsear ciùil agus stiùiriche chompanaidh mus do thaghadh e mar BhPA airson Siorrachd Rinn Friù a Deas ann an 2016. Tha e na bhall Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Maurice Corry
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann am Maurice Corry BPA.
Rona Mackay
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an Rona Mackay BPA.
Maurice Corry
Dh'obair e mar shaighdear mus do thaghadh e mar BhPA airson Alba an Iar ann an 2016. Tha e na bhall Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba
Rona Mackay
Dh'obair i mar neach-aithris agus neach-cuideachaidh pàrlamaideil mus do thaghadh i mar BhPA airson Srath Chelbhinn agus Bearsden ann an 2016. Tha i na ball Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Ynys Samson
right|300px
Tha Ynys Samson (Beurla: Samson; Còrnais: Ynys Samson neo Enys Samson) anns na h-Eileanan Syllan.
Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Gwithial
Tha Gwithial (Beurla: Gweal; Còrnais: Gwithial) anns na h-Eileanan Syllan.
Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
An Daingneach agus Baile nan Cnoc (uàrd)
Tha An Daingneach agus Baile nan Cnoc aon dhen naoi uàrdan am broinn Comhairle na h-Eaglais Brice. Bidh e a' taghadh ceathrar chomhairlichean. Roinn-seòrsa:Uàrdan na h-Eaglaise Brice Roinn-seòrsa:Uàrdan na h-Alba
Grand Prix Phortagail
'S e rèis Foirmle a h-Aon a th' ann an Grand Prix Phortagail (Portagailis: Grande Prémio de Portugal), a' gabhail àite anns a' Phortagail.
Roinn-seòrsa:Grands Prix Foirmle a h-Aon Roinn-seòrsa:Grand Prix Phortagail
Breyer
right|300px right|300px
Tha Breyer (Beurla: Bryher; Còrnais: Breyer neo Bryher) anns na h-Eileanan Syllan.
Àireamh-shluaigh
Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Bryher
Ynys Elidius
right|300px
An Cars, Ceann na h-Àirde agus Fèill (uàrd)
Tha An Cars, Ceann na h-Àirde agus Fèill aon dhen naoi uàrdan am broinn Comhairle na h-Eaglais Brice. Bidh e a' taghadh ceathrar chomhairlichean. Roinn-seòrsa:Uàrdan na h-Eaglaise Brice Roinn-seòrsa:Uàrdan na h-Alba
Ynys Elidius
Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Cruinneachadh a' Chinn a Tuath
’S e coinneamh air leth cudromach airson farpaisean pìobaireachd a tha ann an Cruinneachadh a' Chinn a Tuath. Théid a chumail ann an Inbhir Nis thairis air dà latha aig deireadh gach samhraidh. Thòisich e sa bhliadhna 1788.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Pìobaireachd
Drochaid Bhuinne agus Leth-Pheairt (uàrd)
Tha Drochaid Bhuinne agus Leth-Pheairt aon dhen naoi uàrdan am broinnComhairle na h-Eaglais Brice. Bidh e a' taghadh triùir chomhairlichean. Roinn-seòrsa:Uàrdan na h-Alba Roinn-seòrsa:Uàrdan na h-Eaglaise Brice
Norrard Rocks
right|300px
Teän
right|300px
Norrard Rocks
Tha Norrard Rocks (Còrnais: ?) anns na h-Eileanan Syllan.
Teän
Tha Teän (Beurla: Teän; Còrnais: Teän) anns na h-Eileanan Syllan.
Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
An Eaglais Bhreac a Tuath (uàrd)
Tha an Eaglais Bhreac a Tuath aon dhen naoi uàrdan am broinn Comhairle na h-Eaglais Brice. Bidh e a' taghadh ceathrar chomhairlichean. Roinn-seòrsa:Uàrdan na h-Eaglaise Brice Roinn-seòrsa:Uàrdan na h-Alba
Norrard Rocks
Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Guen Hily
right|300px
Tha Guen Hily (Beurla: Great Ganilly; Còrnais: Guen Hily) anns na h-Eileanan Syllan.
Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Anet
right|300px
Tha Anet (Beurla: Annet; Còrnais: Anet) anns na h-Eileanan Syllan. Tha e faisg air Aganas. Fuirichidh 0 daoine ann.
Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Fuendetodos
'S e baile uabhasach fhèin beag faisg air Zaragoza ann an Aragón (An Spàinn) a th' ann am Fuendetodos. Tha e suidhichte air an àirde an ear-thuath na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Val de Santa María, 750m os cionn ìre na mara, anns an roinn Zaragoza, dìreach 19km air falbh bho Bhelchite. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo. 'S e turasachd agus àiteachas a tha a' cumail eaconomaidh a' bhaile a' dol. Chan eil ach 145 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh Fuendetodos stèidheachadh anns an 12mh Linn, agus a chuid cuaraidhean gu math cudromnach. Thug Cogadh Sìobhalta na Spàinne droch bhuaidh air a' bhaile.
Àireamh-sluaigh
Mar iomadh sgìre dhùthaich a-staigh san tìr anns an Spàinn, tha dì-dhaoineachadh na thriobaid ann am Fuendetodos.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:Bailtean
Neil Bibby
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an Neil Bibby BPA.
Rugadh e ann an 1983. Thaghadh e mar BhPA airson Alba an Iar ann an 2011. Tha e na bhall Pàrtaidh Làbarach na h-Alba.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Keow
right|300px
Tha Keow (Beurla: Gugh; Còrnais: Keow) anns na h-Eileanan Syllan. Tha e faisg air Aganas
Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Briseadh na h-Eaglaise (1843)
thumb|Briseadh na h-Eaglaise le David Octavius Hill B' e tachartas cudromach ann an eachdraidh na Gàidhealtachd agus na h-Alba anns an fharsaingeachd a bh' ann am Briseadh na h-Eaglaise (Beurla: Disruption of 1843). B' e sgaradaireachd ann an Eaglais na h-Alba a bh' ann. Ann an 1843, dh'fhàg 450 ministearan Eaglais na h-Alba (Eaglais Stéidhte), oir cha robh iad ag aontachadh ris an dàimh eadar an eaglais agus an stàit, agus chaidh An Eaglais Shaor a stèidheachadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd
Ros Veur
right|300px
Tha Ros Veur (Beurla: Rosevear; Còrnais: Ros Veur (Rubha Mor)) anns na h-Eileanan Syllan.
Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Comunn Gàidhlig Thoronto
’S e Comunn Gàidhlig Thoronto an comunn Gàidhealach ann am baile Toronto ann an Canada. Chaidh a chur air chois ann an 1880 agus chaidh a stéidheachadh gu foirmeil leis an riaghaltas ann an 1887. Am prìomh amas a bh’ aige an toiseach b’ e sochair a thoirt do in-imircich bho Ghàidhealtachd na h-Albann, ach bha e cuideachd a’ toirt taic don chànan agus don chultar. Thar nam bliadhnaichean, mar a bha an riaghaltas fhéin a’ gabhail cùram air sochairean, mar a bha tuill nan in-imirceach a’ tiormachadh, lughdaich e agus thionndaich e barrachd dhan chultar agus céilidhean. Ach mar am ballrachd a’ fàs nas aosta, dh’ fhàs e lag agus cha mhór nach do bhàsaich e aig deireadh nan 1980an. Thàinig ath-bheòthachadh sunndach bhon bhliadhna 2012, ge-tà, ga bhrosnachadh le luchd-ionnsachaidh òg a bha dìleas don chànan.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Canada Roinn-seòrsa:Gàidhlig Roinn-seòrsa:Buidhnean Gàidhlig
Jamie Greene
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an Jamie Greene BPA.
Thaghadh e mar BhPA airson Alba an Iar ann an 2016. Tha e na bhall Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
An Eaglais Bhreac a Deas (uàrd)
Tha an Eaglais Bhreac a Deas aon dhen naoi uàrdan am broinn Comhairle na h-Eaglais Brice. Bidh e a' taghadh triùir chomhairlichean. Roinn-seòrsa:Uàrdan na h-Eaglaise Brice Roinn-seòrsa:Uàrdan na h-Alba
Iain MacRàth
’S e cleasaiche proifeiseanta agus sgrìobhaiche dràma a tha ann an Iain MacRàth (Beurla: Iain MacRae).
Dràma
Bidh e a tha ag obair sa Ghàidhlig agus sa Bheurla. Tha e air a bhith ’na chleasaiche proifeiseanta bho thoiseach nan 1980an, ann an dealbhan-cluiche, telebhisean, film agus rèidio. Am measg na rinn e, tha obair còmhla ri Teatar Nàiseanta na h-Alba, Communicado, Traverse, Teatar Mhuile, White Stag Forge, Watford Palace, Hull Remould, Tosg agus Teatar na h-Alba. Bha e anns na prògraman telebhisein Crowdie and Cream, Machair, Falach Fead, RanDan, River City, Case Histories agus Bannan.
Ath-fhiadhachadh
Tha ath-fhiadhachadh (Beurla: rewilding) a’ ciallachadh iomairtean gléidhteachais nàdair a tha a’ cur cuideim air siostaman nàdarra agus iomadachd an fhearainn ath-stéidhich ann an sgìrean fa leth, agus air mac an duine a bhith a’ seasamh air falbh agus a’ fàgail ghnothaichean dhan nàdar fhéin. Faodaidh e bhith a’ ciallachadh beòthaichean agus barr-shealgairean a leigeil mu sgaoil a-rithist air an fhearann.
Iain MacRàth
Sgrìobhadh
Mar sgrìobhaiche, fhuair e coimisean bho Phròiseact nan Ealan airson Taigh Sheonachain, a bha ’na phàirt de Gairm nan Gàidheal ann an 2014, obair chlùiteach a bha a’ cuimhneachadh a’ Chogaidh Mhóir. Sgrìobh e agus ghabh e pàirt ann am Fantom san Citizens Theatre san Dàmhair 2014. Choisinn e duais “Sgrìobhaiche Ùr Dràma Gàidhlig 2015” bho Playwrights’ Studio/Comhairle nan Leabhraichean. Bha e ’na stiùiriche san dràma Sequamur.
Ath-fhiadhachadh
Ceanglaichean a-mach
* Roinn-seòrsa:Àrainneachd
Iain MacRàth
Sgrìobhadh
Ann an 2017, bhuannaich e Duais Dhòmhnaill Meek airson an dealbh-cluiche Taigh Sheonachain.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cleasaichean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig MacRàth, Iain
Zantman's Rock
thumbnail|default|na h-Eileanan Syllan Tha Zantman's Rock (Còrnais: ?) na sgeir, a tha faisg air na h-Eileanan Syllan.
Roinn-seòrsa:na h-Eileanan Syllan
Leabharlann Bàrdachd na h-Alba
thumb|Leabharlann Bàrdachd na h-Alba, Crichton's Close, [[Dùn Eideann.]]
Am Bruthach Ìochdrach (uàrd)
Tha am Bruthach Ìochdrach aon dhen naoi uàrdan am broinn Comhairle na h-Eaglais Brice. Bidh e a' taghadh triùir chomhairlichean. Roinn-seòrsa:Uàrdan na h-Eaglaise Brice Roinn-seòrsa:Uàrdan na h-Alba
Leabharlann Bàrdachd na h-Alba
Chaidh Leabharlann Bàrdachd na h-Alba (Beurla: Scottish Poetry Library) a chur air bonn sa bhliadhna 1984 leis a’ bhana-bhàrd Tessa Ransford. Bho 1999 tha an Leabharlann air a bhith an togalach ùr aig 5 Crichton’s Close, far an Canongate ann an Dùn Éideann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Leabharlainn Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Liosta nan tuineachaidhean ann an Cataibh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cataibh Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Waskar
B' e dàrna Impire (Quechua: Sapa Inka) mu dheireadh nan Inca à Tawantinsuyu a bh' ann an Waskar (Ainm fada: Tupaq Kussi Wallpa, Dòigh-sgrìobhaidh Spàinntis Huáscar, Waskarpata, 1491 - Qusqu, 26 an t-Iuchar 1532). Bha connspaid ann on toiseach-toisichidh mu cò a bhiodh na Shapa Inka an dèidh bàs Ninan Cuyochi leis A' Bhreac, ann an 1527, a dh'adhbhraich Cogadh sìobhalta. Chaidh Waskar a chur gu bàs le Atawallpa ann an 1532, leis gun do chaill e Blàr Chimpurasu agus Blàr Quipaipán. Ghabh feachdan Atawallpa os làimh Qusqu, a' toirt làmh an uachdair dha ann an co-theacsa teachd nan Spàinnteach, agus an dùthaich air a lagachadh fad bliadhnaichean fo armachd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Daoine à Pearu Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Eacuador Roinn-seòrsa:Pearù Roinn-seòrsa:Poileataigs
Chester Bennington
'S e seinneadair a tha ann an 'Chester Bennington (a rugadh ann an Phoenix, Arizona, Na Stàitean Aonaichte, 20 Am Màrt 1976 - 20 An t-Iuchar 2017) 'S e seinneadair sa chòmhlan-chiùil Linkin Park a tha ann. Roimhe sin, bha Bennington sa chòmhlan "Grey Daze".
Ceanglaichean a-muigh
Làrach oifigeach
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Slighe Cladach Ynys Môn
'S e frith-rathad astair ann an ceann a tuath na Cuimrigh a th' ann an Slighe Cladach Ynys Môn (Cuimris: Llwybr Arfordirol Ynys Môn; Beurla: Anglesey Coastal Path, gu oifigeil "the Isle of Anglesey Coastal Path"). Tha an cas-cheum mu 124 mìle (200 km) de dh'fhaid agus a' leantainn iomall-fairge Ynys Môn. Chaidh an cas-cheum fhosgladh ann an 2006. Tha e na phàirt de Shlighe Costa na Cuimrigh, cas-cheum mu 870 mìle (1,400 km) de dh'fhaid bho Cas-gwent (Beurla: Chepstow) ann an ceann a deas gu Y Fferi Isaf (Beurla: Queensferry) ann an ceann a thuath na Cuimrigh.
An t-Slighe
Tha an cas-cheum a' leantainn iomall-fairge an eilein air fad ach ann an dà àite, ann an oighreachd Plas Newydd agus aig inbhir Afon Alaw eadar Llanfachraeth is Llanynghenedl. 'S e slighe cearcallach a th' ann a bhios a' tòiseachadh is a' crìochnachadh ann an Caergybi. Anns na leabhraichean-iùil gheibhear stiùireadh tuathal na slighe. Chosg e mu £1.4 millean an t-slighe a thogail. Tha i a' dol tro Area of Outstanding Natural Beauty, roinn a ghabhas a-steach mu 95% de chosta an eilein. Mar sin tha i stèidhichte gu ìre mhòir air na slighean poblach a bh' ann roimhe sin. Fhuaireadh cead bho chuid den na h-uachdaranan cuideachd coiseachd tron fhearann prìobhaideach aca. Tha soidhnichean an rathaid air feadh na slighe. Tha an cas-cheum a' dol tro chruthan-tìre eadar-dhealaichte, leithid fearann-tuathanais, monaidhean le blàir-fhraoich, dùin-ghainmhich, creigean, làthach sàile is coilltean beaga. Tha a' chuid as motha den frith-rathad furasta airson coiseachd, air an t-slighe air fad bidh 13,695 troigh (4,174m) uile gu lèir de rathaidean-dìridh is teàrnaidhean ann. Mar as trice bidh e a' toirt eadar 7 is 10 làithean gus coiseachd timcheall air a' chas-cheum air fad, ged tha feadhainn ann a rinn sin ann an ceithir làithean.
Chaidh an t-slighe a chruthachadh ann an co-bhonn le Menter Môn, buidheann na coimhearsnachd, agus Ùghdarras ionadail Ynys Môn. Fhuair iad maoin bhon Aonadh Eòrpach, gus gnìomhachasan foise is roinn turasachd a leasachadh. Chaidh an cas-cheum fhosgladh gu oifigeil 9 an t-Ògmhios 2006 le Rhodri Morgan.
Slighean ceangailte
thumb|Eilean [[Cribinau le Eaglais Naomh Cwyfan, faisg air Aberffraw]] thumb|Sealladh air an eilean Ynys Llanddwyn Tha slighean beaga chun na dùthcha ann a tha ceangailte ri Slighe Cladach Ynys Môn:
Àitichean eile air an t-slighe
thumb|Sealladh air an t-slighe air an làimh chlì Ma choisichear an t-slighe gu tuathal le a bhith a' tòiseachadh ann an Caergybi thèid an luchd-coiseachd seachad air na h-àitichean inntinneach a leanas:
Maurice Golden
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann am Maurice Golden BPA.
George Paget Thomson
B' e eòlaiche-fiosaig à Sasainn a bha ann an George Paget Thomson.
Maurice Golden
Bha e na oileanach aig Oilthigh Dhùn Dè agus dh'obair e mar neach-iomairt airson Keep Scotland Beautiful. Bha e na thagraiche airson an fhrith-thaghaidh Ghleann Rathais ann an 2008 mus do thaghadh e mar BhPA airson Alba an Iar ann an 2016. Tha e na bhall Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba agus bha e na Àrd-chuip agus na neach-labhairt airson an eaconamaidh beag-charboin ro iomlaid dhreuchd air buill a' chaibineit dhùbhlanach ann an 2020 nuair a chaidh e na neach-labhairt airson eaconamaidh, obrach cothromach agus cultair.
George Paget Thomson
Rugadh e ann an Cambridge ann an 1892 agus bha e na oileanach aig Oilthigh Chambridge far an do dh'ionnsaich e matamataig agus fiosaigs. Nuair an do thòisich an Cogadh Mòr bha e na shaighdear anns an Fhraing agus rannsaich e aero-dhionamaigeachd ann am Farnborough. Dh'obair e aig Oilthigh Chambridge an dèidh don cogadh agus chaidh e na ollamh aig Oilthigh Obar Dheathain ann an 1921, far an do rinn e an obair a bhuannaich dha an Duais Nobel. Dhearbhaich e gu bheil eileagtronan a' dol a-mach mar thuinn nuair a thèid iad tro siteachan taine de mheatailt. Dh'imrich e do Colaiste Impireil Lunnainn ann an 1930 far an do mhair e gu 1962 agus rannsaich e fiosaigs niùclasach. Tha e ainmeil airson an Duais Nobel aige a bhuannaich e còmhla ri Clinton Davisson agus airson na h-obrach aige air sgaoileadh dealain ann an gasan. Bha athair, J. J. Thomson, cuideachd na eòlaiche-fiosaig agus bhuannaich esan cuideachd an Duais Nobel ann am Fiosaigs ann an 1906.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann am Fiosaigs Roinn-seòrsa:Luchd-saidheans Roinn-seòrsa:Obar Dheathain Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Maurice Golden
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Bàta-siolastair
thumb|Bàta-siolastair air nòs Gàidhealach le seòl cruinn thumb|Bàta-siolastair le seòl dìreach 250px|thumb|Bàtaichean-siolastair às an t-Suain 'S e bàta beag a tha air a dhèanamh de dhuilleag a tha ann am bàta-siolastair. Gabhaidh diofar duilleagan a chleachdadh air an son fhad 's a tha iad caol 's fada gu leòr. Ann an Alba, 's e duilleagan siolastair a chleachdar ach ann an àitichean eile, mar eisimpleir ann an Lochlann, cleachdar duilleagan cuilce agus san t-Sìn agus san t-Seapan duilleagan cuilc-Innseanaiche.
'Ga dhèanamh
Mar is trice, nithear rudeigin coltach ris na leanas airson bàta-siolastair a dhèanamh:
Bàta-luachrach
Tha nàdar de bhàta mar sin ann cuideachd a nithear de luachair, leis an luachair 'ga thoinneamh ann an cruth bàta 's ceann dheth a' stobadh an àirde mar sheòl. Chan ionnann iad seo is bàtaichean-luachrach mòra a gheibhear ann an Aimeireaga a Deas is cuid a dhùthchannan eile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Dèideagan
Taghadh Albannach 2021
Tachraidh Taghadh Albannach 2021 air 6 an Céitean 2021, gus buill Pàrlamaid a thaghadh don 6mh Pàrlamaid na h-Alba.
Bidh an cunntadh nas slaodaiche na b' àbhaist air sgàth bacaidhean ri linn a' choròna-bhìorais. Chaidh a' Phàrlamaid ann am fosadh 25 Màrt 2021 an àite sgaoilidh. 'S urrainn buill pàrlamaid a thilleadh dhan a' phàrlamaid ma bhios feum air reachdas-èiginn. Cha sgaoil a' Phàrlamaid ron latha ron taghadh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Auckland Region
right|300px
Waikato
right|300px
Auckland Region
Tha Auckland Region (Cànan nam Māori: Tāmaki-makau-rau) ann an Sealainn Nuadh, air Eilean a Tuath. Se  Auckland  am prìomh-bhaile.
Waikato
Tha Waikato Region (Cànan nam Māori: Waikato) ann an Sealainn Nuadh. Se  Hamilton City  am prìomh-bhaile, agus tha e air an Eilean a Tuath.
Roinn-se%C3%B2rsa:Roinntean Shealainn Nuaidh
Cailleann Nuadh
'S e Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh na Frainge a tha ann an Cailleann Nuadh (Fraingis: Nouvelle Calédonie). Tha e suidhichte thall san A' Chuan Shèimh. Tha 271,407 duine a' fuireach ann, air feadh 18,576km². 'S e Numea a th' ann prìomh-bhaile na Coimhearsnachd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Fhraing Roinn-seòrsa:Poileataigs
Ferdinand Marcos
B' e ceann-suidhe nan Eilean Filipineach a bha ann am Ferdinand Emmanuel Edralin Marcos.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Filipineach Roinn-seòrsa:Luchd-Poileateaigs
Oilthigh Mharburg
'S e seann oilthigh Pròstanach anns a' Ghearmailt a th' ann an Oilthigh Mharburg (Ghearmailtis Philipps-Universität Marburg) Chaidh a stèidheachadh ann am Marburg ann an 1527 le Philipp I. der Großmütige.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt
Gonzalo Jiménez de Quesada
B' e ceannsaiche, neach-lagha agus sgrìobhadair às An Spàinn a bh' ann an Gonzalo Jiménez de Quesada y Rivera (IPA: gonˈθalo xiˈmeneθ ðe keˈsaða, Córdoba (Castilla), 1496/1506/1509 - Mariquita, 16 an Gearran 1579). Bha e anns na oghaichean le Hernán Cortés, a rinn droch sgrios agus milleadh air Meagsago agus Francisco Pizarro, a rinn an aon rud ann air Tawantinsuyu. Fhuair e a chuid foghlaim ann an lagh aig Oilthigh Shalamanca. Chaidh ainmeachadh na bhritheamh airson iomairt do Choloimbia ann an 1535, ged nach deidheadh e fo armachd roimhe agus cho dona 's a bha e mar neach-lagha. Bhathar ag amas air El Dorado a lorg. Chuir e às do Cho-nasgadh nam Muisca agus cuideachd thug e ionnsaigh air na Chibcha agus na treubhan a bha a' fuireach anns na Llanos Orientales.
Àrd-sgoil Leth-Pheairt
‘S e àrd-sgoil stàite no-chreidmheach a th’ ann an Àrd-sgoil Leth-Pheairt. Tha i suidhichte ann an Stenhousemuir ann an Comhairle na h-Eaglaise Brice. 'S e Jon Reid an reachdair a th' ann an-dràsta.
Bhon Lùnastal 2021 bha 2050 sgoilear ann. ‘S e an dàrna àrd-sgoil as motha ann an Alba, an dèidh Àrd-sgoil Thaigh an Ròid ann an Glaschu.
Northland Region
right|300px right|300px
Tha Northland Region (Cànan nam Māori: Te Tai-tokerau neo Te Hiku-o-te-Ika) ann an Sealainn Nuadh. Se  Whangarei  am prìomh-bhaile, agus tha e air an Eilean a Tuath.
Roinn-se%C3%B2rsa:Roinntean Shealainn Nuaidh
Emma Harper
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an Emma Harper BPA.
Dh'obair i mar bhanaltram sna Stàitean Aonaichte agus Alba, is thrèan i banaltraman ann an Alba a Iar-Dheas mus do thaghadh i mar BhPA airson Alba a Deas anns an 2016. Tha i na ball Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Tòmas MacCalmain
An t-Urramach Tòmas MacCalmain, D.D., 27-7-1907 – 9-1-1984
Bha Tòmas MacCalmain (Thomas Moffat Murchison) na mhinistear Eaglais na h-Alba, na sgrìobhadair agus na fhear-tagraidh cor nan croitearan. Ann an 1969, chaidh a thaghadh mar Mhodaràtar Àrd-sheanadh Eaglais na h-Alba. Sgrìobh e barrachd rosg anns a’ Ghàidhlig na duine sam bith eile a bha beò san fhicheadamh linn.
Rugadh Tòmas MacCalmain ann am Baile Ghobhain ann an Glaschu. Bha còignear de theaghlach aig a phàrantan, Calum agus Anna. ’S ann às an Eilean Sgitheanach a bha Calum. Rugadh agus thogadh Anna (née Moffat) ann an sgìre Ghlinn Eilg. B’ e maraiche a bha ann an Calum fhad ’s a bha an teaghlach a’ fuireach ann am Baile Ghobhain.
Nuair a bha Tòmas sia bliadhna a dh’aois, shealbhaich athair croit an teaghlaich ann an Caol Reithe. Ghluais an teaghlach a dh’fhuireach anns a’ bhaile bheag seo anns an Eilean Sgitheanach. Cha robh facal de Ghàidhlig aig Tòmas aig an àm ach dh’ionnsaich e an cànan le cuideachadh a sheanmhar – cha robh a’ Bheurla aicese.
Bha e na sgoilear ann am Bun-sgoile Chaoil Reithe agus ann an Àrd-sgoil Phort Rìgh (1921-1926). Ann an 1921, bha e an làthair ann an taigh-cùirt Phort Rìgh nuair a nochd ‘land raiders’ Ratharsaigh air beulaibh an t-Siorraim. Dh’fhàg sin làrach mhòr air Tòmas nach dìochuimhnicheadh e airson a’ chòrr de a bheatha.
Chaidh Tòmas a dh’Oilthigh Ghlaschu ann an 1926 agus an uair sin a Cholaiste na Trionaid far an tug e ceum a-mach airson dreuchd anns a’ mhinistrealachd. Fhuair e cead searmonachaidh ann an 1932 agus chaidh a phòsadh ri Sgìre Ghlinn Eilge. Ann an 1937, thill e a Bhaile Ghobhain mar mhinistear do dh’Eaglais Chaluim Chille agus Sràid Chopland. Anns a’ bhaile mhòr, bha e an sàs gu mòr ann an obair comataidhean na h-Eaglaise – nam measg Comataidh na Gàidhealtachd agus nan Eilean. An dèidh dha a dhreuchd a leigeil dheth ann an 1972, chùm e air leis an t-seirbheis Ghàidhlig air Latha na Sàbaid.
Bho 1932 a-mach, dh’fhàs Tòmas gu bhith cliùiteach mar fhear-tagraidh nan croitearan. Còmhla ris an Dotair Lachlann Grannd (1871-1946) à Baile a’ Chaolais, stèidheach e Comann Aiteachaidh na Gàidhealtachd ann an 1936. Mar thoradh air na h-oidhirpean a rinn an Comann an aghaigh a’ ‘Ghrampian Power Scheme’ chaidh Tòmas, an Dr Grannd agus Dòmhnall MacAoidh a ghairm gus nochdadh fa chomhair Comataidh nan Sochairean ann an Taigh nan Cùmantan fo chasaid gun do chuir iad riaghailtean na Pàrlamaid ann an dìmeas. Ach, nuair a thàinig an latha ann an Lunnainn, bha na casaidean air an leigeil seachad. Fad a bheatha, bha Tòmas MacCalmain daingeann ann a bhith a’ seasamh cor nan croitearan.
Ann an 1940, phòs Tòmas Màiri Black Morton Philp. Bha triùir de theaghlach aca – dithis nighean, Anna Margaret agus Fiona Màiri, agus mac, Anndra Philp.
’S e sgoilear air leth a bha ann an Tòmas. Sgrìobh e rosg agus rinn e òraidean air iomadh cuspair Gàidhealach – bha ùidh shònraichte aige ann an eachdraidh na h-Eaglaise anns a’ Ghàidhealtachd. Mar thoradh air an obair a rinn e còmhla ris an Àrd-Oll Tòmas Torrance, chaidh The Scottish Journal of Theology a stèidheachadh ann an 1948. Bha e dèanadach mar fhear-deasachaidh irisean agus leabhraichean, m.e., An Gàidheal (1946-1958), Duilleagan Gàidhlig Life and Work (1951-1980), An Iuchair Òir (Stirling Tract Enterprise, Sruighlea 1950), Prose Writings of Donald Lamont 1874-1958 (Scottish Gaelic Texts Society, 1988 – air fhoillseachadh an dèidh bàs Thòmais) agus Sgrìobhaidhean Choinnich MhicLeòid (Scottish Gaelic Texts Society, 1988). Sgrìobh e colbh anns a’ Pherthshire Advertiser agus anns an Stornoway Gazette (1955-1983). Ann an 1958, chaidh a chrùnadh mar Bhàrd a’ Chomuinn Ghàidhealaich aig a’ Mhòd Rìoghail Nàiseanta ann an Glaschu. Bhuilich Oilthigh Ghlaschu D.D. (Ollamh Diadhaireachd) air ann an 1964 mar cheum urramach.
An dèidh an Dàrna Cogaidh, bha Comann-Bhìoball na h-Alba airson eadar-theangachadh ùr dhen Bhìobhall Naomh a bhith aca. B' e Tòmas ceann-suidhe na buidhne a ghabh an obair seo os làimh. Chùm e air leis an eadar-theangachadh fad a bheatha ged a bha e a’ call a fhradhairc. Cha do chuir e crìoch air an iomairt ged a nochd toradh na saothrach a rinn e anns a’ Bhìoball Naomh a chaidh fhoillseachadh ann an 1992.
Chaochail Tòmas ann an Glaschu ann an 1984.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
An t-Eilean Sgitheanach, Loch Abar agus Bàideanach (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
'S sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha anns An t-Eilean Sgitheanach, Loch Abar agus Bàideanach (Beurla: Skye, Lochaber and Badenoch).
Chruthaicheadh i ann an 2011 on seann sgìre Ros, An t-Eilean Sgitheanach agus Inbhir Nis an Iar far an robh Iain Fearchar Rothach nach maireann na BhPA. Tha na uàrdan Inbhir Pheofharain agus Shiphoirt, An t-Eilean Dubh, Eilean a' Cheò, Caol agus Malaig, Àird agus Loch Nis, An Gearastan agus Àird nam Murchan, agus pàirtean de Ros an Iar, Srath Pheofhair agus Loch Aillse is Bàideanach agus Srath Spè san sgìre seo.
Tha i ann an crìch ri Gallaibh, Cataibh agus Ros, Siorrachd Pheairt a Tuath, Sruighlea, Earra-Ghàidheal agus Bòd agus Inbhir Nis agus Inbhir Narann. Tha luchd-taghaidh an seo a' taghadh aon ball sgìreil agus buill liosta airson A' Ghàidhealtachd agus na h-Eileanan.
Co-nasgadh nam Muisca
B' e dùthaich ann an cridhe Choloimbia ann an Àrdan Cundiboyacense a mhair bho 1450 gu ruige 1540 a bh' ann an Co-nasgadh nan Muisca. B' e Muysccubun an cànan a bha ga bruidhinn sa Cho-nasgadh. Bha i suidhichte far a bheil Boyacá agus Cundinamarca an latha an-diugh, ach ghabhadh a-steach i sgìre neo dhà ann an Santander cuideachd. Thàing Co-nasgadh nan Muisca gu crìoch ann an 1540 nuair a thug feachdan Crùn na Castilla fo stiùir Gonzalo Jiménez de Quesada ionnsaidh air, iomairt fo armachd a mhair bho 1537 gu ruige 1540. B' e Bacatá (Bogotá a-nis) agus Hunza (Tunja an latha an-diugh) a bh' ann prìomh-bhailean a' Cho-nasgaidh, ach bha bailtean eile mar Tundama, Sugamuxi agus Turmequé cudromach cuideachd. Bha dithis Rìgh an sàs anns a' Cho-nasgadh. B'iad seo An Zipa a bha os cionn Bacatá, Zaque bho Hunza, a bharrachd air ceannardan eile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Poileataigs
Bay of Plenty Region
right|300px
Tha Bay of Plenty Region (Cànan nam Māori: Te Moana-a-Toi) ann an Sealainn Nuadh. Se  Whakatane  am prìomh-bhaile, agus tha e air an Eilean a Tuath.
Roinn-se%C3%B2rsa:Roinntean Shealainn Nuaidh
Castilleja de la Cuesta
'S e baile meadhannach faisg air Sevilla ann an Andalusia (An Spàinn) a th' ann an Castilleja de la Cuesta (IPA: anˈduxaɾ). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Guadalquivir (IPA: ɡwaðalkiˈβiɾ), 96m os cionn ìre na mara, anns an Roinn Sevilla, dìreach 10km air falbh bho Shevilla fhèin. 'S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo. 'S e turasachd agus Rianachd a tha a' cumail eaconomaidh a' bhaile a' dol. Tha 17,516 duine a' fuireach ann.
Freumahn an Ainm
Tha a h-uile coltas ann gur ann às an fhacal Laideann castrum (Gàidhlig: caisteal) 's a tha an t-ainm. Nuair a thug na Crìostaidhean os làimh na sgìre ann an 1248, chuireadh Alixar air fad iomadh bliadhna ach nochd an t-aimn armailteach a-rithist mar Castalla.
Eachdraidh
Chaochail an ceannsaiche Hernán Cortés an seo ann an 1547, ann an lùchairt air a bheil Palacio de Hernán Cortés an latha an-diugh. Thug an Dìuc Mhontpensier seilbh air an lùchairt ann an 1855 agus b' ann le buidheann dhe mnathan-cràbhaidh à Èirinn 's a bha an toglach fad bliadhnaichean.
Àireamh-sluaigh
Cha b' e ach baile beag dùthchail 's a bh' ann Castilleja de la Cuesta aig toiseach-toisichidh na 20mh Linn, ach, nean air mhean, tha e air a bhith a' fàs nas motha agus nas motha:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:Bailtean
Emily Robinson
'S e cleasaiche às na Stàitean Aonaichte a tha ann an Emily Robinson (Eabhraig Nuadh, 18 an Dàmhair 1998).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Gisborne Region
right|300px
Tha Gisborne Region (Cànan nam Māori: Te Tai Rāwhiti) ann an Sealainn Nuadh. Se  Gisborne  am prìomh-bhaile, agus tha e air an Eilean a Tuath.
Roinn-se%C3%B2rsa:Roinntean Shealainn Nuaidh
Caisteal na h-Àirde
alt=Dealbh Caisteal na h-Àirde|thumb|An Caisteal 'S e caisteal os cionn an Àird agus Linne Foirthe, ann an Comhairle na h-Eaglaise Brice a tha Caisteal na h-Àirde. Bha e taigh-òsta gu ruige 2023, nuair a chaidh e fo dhìtheachadh. Tha tòrr sgeulachdan bòcain air an Caisteal. Roinn-seòrsa:Caistealan Roinn-seòrsa:Caistealan na h-Alba Roinn-seòrsa:An Eaglais Bhreac Roinn-seòrsa:Comhairle na h-Eaglaise Brice
Hanshin Tigers
Tha Hanshin Tigers na sgioba ball-coise Iapanach.
Ceangal taobh a-muigh
Roinn-seòrsa:Àisia
Vesoul
'S e baile faisg air na crìochan leis An Eilbheis, air an àirde an ear na Frainge a th' ann am Vesoul (IPA: bəzɑ̃sɔ̃). Tha e suidhichte anns an sgìre (Fraingis: Département) Haute-Saône agus an roinn (Fraingis: Région) Bourgogne-Franche-Comté.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Fhraing
Taranaki
right|300px|thumb|[[Beinn-teine a tha aig Taranaki]] right|300px
Tha Taranaki Region (Cànan nam Māori: Taranaki) ann an Sealainn Nuadh. Se  Stratford  am prìomh-bhaile, agus tha e air an Eilean a Tuath.
Roinn-se%C3%B2rsa:Roinntean Shealainn Nuaidh
Canon Kenyon Wright
B' e diadhach, miseanaraidh agus cathraiche Co-chruinneachadh Bun-reachdail na h-Alba a bha ann an Canon Kenyon Wright.
Rugadh e ann am Pàislig ann an 1932. Chaidh e do na h-Innseachan far an robh e na mhiseanaraidh ann an 1955. Chaidh e na stiùiriche ministrealachd bhailteil aig Cathair-Eaglais Choventry ann an 1974. Thill e do dh'Alba ann an 1981 agus bha e na chathraiche co-chruinneachadh bun-reachdail na h-Alba a leasaich am plana airson tiomnadh cumhachdan. Chaochail e ann an 2017.
Chaidh e na bhall OBE ann an 1999.
Pàirc Dùthcha Pollok
'S e pàirc dùthcha air Taobh a Deas baile Ghlaschu a th' ann am Pàirc Dùthcha Pollok. Tha e mu 150 heactair ann am farsaingeachd, is e far an lorgear Taigh Pollok agus a' Chruinneachadh Bhurreill.
Ceit Fhoirbeis
'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann an Ceit Fhoirbeis, BPA (Beurla: Kate Forbes).
Bha i na sgoilear aig Acadamaidh Inbhir Pheofharain agus dh'ionnsaich i eachdraidh aig Oilthigh Chambridge. An dèidh do rinn i ceum maighstireachd air eachdraidh de dh'eilthireachd aig Oilthigh Dhùn Èideann, dh'obair i airson Dave Thompson BPA agus mar chunntasair airson Barclay's.
Chaidh na BPA airson An t-Eilean Sgitheanach, Loch Abar agus Bàideanach ann an 2016 is na Ministear an Ionmhais Phoblaich agus na h-Eaconomaidh Didseataich nuair an do chrath Nicola Sturgeon a caibineit ann an 2018. Ann an 2020 ghabh i òraid a' bhuidseid is i na chiad bhean a rinn sin às dèidh Derek Mackay leig a dhreuchd dheth, agus an-sin chaidh i na Rùnaire Ionmhais. Ghabh Iain MacShuibhne a h-àite nuair a chaidh i air fòrladh màthaireil ann an 2022.
Tagraiche ceannardas Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Thill i à fòrladh màthaireil agus dh'fhoillsich i gun seas i airson ceannardas Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba agus mar sin prìomh-mhinistearachd na h-Alba an aghaidh Humza Yousaf agus Ash Regan an dèidh do Nicola Sturgeon innis gun leig ise a dreuchd suas. Gidheadh, chaill i taic bho Clare Haughey agus Tom Arthur, am measg chàich, nuair a dh'inns i gun robh i an aghaidh poileasaidhean a' phàrtaidh mu pòsadh aona-ghnèitheach agus atharrachadh gnè.
Bhuannaich i 20,559 bhòt (40.7%) anns a' chiad runnd is 23,890 (47.9%) anns an dàrna runnd, a choisinn Humza Yousaf. Tha i na suidhe air na beingean-cùil an dèidh sin.
Seasamh poileataigeach
Ged a tha i air làmh deas a' phàrtaidh, dh'fhoillsich i agus dà BPA eile aithris air eaconamaidh shoirbheis còmhla ris a' bhuidheann-beachdachaidh Common Weal.
Hawke's Bay Region
right|300px right|300px
Tha Hawke's Bay Region (Cànan nam Māori: Heretaunga) ann an Sealainn Nuadh. Se  Napier  am prìomh-bhaile, agus tha e air an Eilean a Tuath.
Roinn-se%C3%B2rsa:Roinntean Shealainn Nuaidh
West Coast Region
right|300px right|300px
Tha West Coast Region (Cànan nam Māori:  Te Tai Poutini) ann an Sealainn Nuadh. Se  Greymouth  am prìomh-bhaile, agus tha e air an Eilean a Deas.
Roinn-se%C3%B2rsa:Roinntean Shealainn Nuaidh
Wellington Region
right|300px right|300px
Tha Wellington Region (Cànan nam Māori: Te Whanga-nui-a-Tara) ann an Sealainn Nuadh. Se  Wellington  am prìomh-bhaile, agus tha e air an Eilean a Tuath.
Roinn-se%C3%B2rsa:Roinntean Shealainn Nuaidh
Freihung
'S e baile beag agus sgìre faisg air Nürnberg, ann an ceann a deas na Gearmailt a th' ann am Freihung. Tha e suidhichte eadar nan Aibhnichean Altbach agus Ringelmühlbach, aig 428m os cionn ìre na mara, anns an sgìre Amberg-Sulzbach, san stàit (Gearmailtis: Land) A' Bhaidhearn. Tha 2,503 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1427 agus fhuair e cead margaidh a chumail ann an 1569.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Manawatu-Whanganui Region
right|300px
Tha Manawatu-Whanganui Region (Cànan nam Māori: Manawatu-Whanganui ) ann an Sealainn Nuadh. Se  Palmerstone North  am prìomh-bhaile, agus tha e air an Eilean a Tuath.
Canterbury Region
Tha Canterbury Region (Cànan nam Māori: Waitaha) ann an Sealainn Nuadh. Se  Christchurch  am prìomh-bhaile, agus tha e air an Eilean a Deas.
Tasman Region
right|300px right|300px
Canterbury Region
Roinn-se%C3%B2rsa:Roinntean Shealainn Nuaidh
Tasman Region
Tha Tasman Region (Cànan nam Māori: Te Tai-o-Aorere) ann an Sealainn Nuadh. Se  Richmond  am prìomh-bhaile, agus tha e air an Eilean a Deas.
Roinn-se%C3%B2rsa:Roinntean Shealainn Nuaidh
Johannes Kepler
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Reul-eòlas Roinn-seòrsa:Reul-eòlaichean Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Numea
'S e baile mòr agus port anns A' Chuan Shèimh a tha a' buntainn dhan Fhraing 's a th' ann an Numea (Fraingis: Nouméa). Prìomh-bhaile Cailleann Nuadh, tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthacha ann an roinn Province Sud (Gàidhlig: Roinn a Deas). Tha 94,285 duine a’ fuireach anns a' bhaile. 'S ann air àiteachas, mèinnearachd, rianachd agus turasachd 's a tha eaconomaidh a' bhaile air a stèidheachadh.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1854 mar Port-de-France airson a' champa-prìosain. Chaidh an t-ainm atharrachadh gu Nouméa ann an 1868. B' e gu robh mèinnearachd uabhasach fhèin cudromach fad bliadhnaichean.
Àireamh-sluaigh
Seo mar a tha àireamh-sluaigh a' bhaile air atharrachadh fad nam bliadhnaichean:
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Fhraing Roinn-seòrsa:Roinn a' Chuain Shèimh
Francis Carco
B' e bàrd, neach-aithris agus sgrìobhadair às An Fhraing a bh' ann am Francis Carco (Fìor ainm: François Marie Alexandre Carcopino-Tusoli, ainm-pin eile: Jean d'Aiguières, Numea, 3 an t-Iuchar 1886 - Paris, 26 an Cèitean 1958. Bha e an sàs ann an gluasad litreachaidh air a bheil Fantaisiste agus bha uidh mhòr aige air beatha nan daoine anns an sgìre Montmartre ann an Paris. Bha e anns na oghaichean leis an neach-poileataigs Jérôme Ernest Joseph Carcopino. Rugadh agus thogadh e ann an Cailleann Nuadh far an robh athair na oifigear nan Colonaidhean, leis gu robh campa-prìosain ann. Thill an teaghlach dhan Fhraing nuair a bha e 5 bliadhna a dh'aois. Ann an 1911 stèidhich e an gluasad École fantaisiste. Chuir e seachad bliadhnaichean A' Chogaidh Mhòir na phaidhleat. Chaochail e ann am Paris le tinneas Parkinson ann an 1958.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Frangach Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing Roinn-seòrsa:Bàrdachd
Nelson, Sealainn Nuadh
right|300px right|300px
Tha Nelson Region (Cànan nam Māori: Whakatū) ann an Sealainn Nuadh. Se  Nelson  am prìomh-bhaile, agus tha e air an Eilean a Deas.
Roinn-se%C3%B2rsa:Roinntean Shealainn Nuaidh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Sealainn Nuadh
Cifuentes
'S e baile beag eadar Guadalajara agus Cuenca, ann cridhe na Spàinne, suidhichte aig 894m os cionn ìre na mara, 's a th' ann an Cifuentes (IPA: θiˈfwen.tes). Tha am baile rim faotainn faisg air an Abhainn Cifuentes. 'S ann ann an roinn Guadalajara, ann an Castilla-La Mancha a tha e. Tha 1,634 duine a’ fuireach anns a' bhaile. 'S ann air àiteachas 's a tha eaconomaidh a' bhaile air a stèidheachadh.
Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1273 mar Cien y Fuentes, a tha a' ciallachadh Tobraichean gu Lèor air neo Tobraichean nan Ceudnan sa Ghàidhlig. Thog Don Juan Manuel an caisteal a chithear an latha an-diugh ann an 1324, os cion thobhtaichean seann daingnich air a thogail leis na Muslamaich. Dh' fhàg mòran dhaoine na sgìre an t-àite airson na Bheiniseala, Coloimbia agus Guatamala 's a tha seo san 18mh Linn agus an 19mh Linn, leis cho bochd 's a bha iad.
Àireamh-sluaigh
Mar iomadh sgìre dhùthchail taobh a-staigh san tìr anns an Spàinn, tha dì-dhaoineachadh na thriobaid ann an Cifuentes.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Àrainn-lìn
thumb|Rangachd nan leubail ann an ainm na h-àrainne
'S e cruinneachadh làraich-lìn le ainm na h-àrainne cumanta a tha ann an àrainn-lìn.
'S e pàirt mu dheireadh an ainm, mar eisimpleir .uk no .com no .scot, a tha toirt an àrainn-lìn leibheil as àirde. Tha liosta gach ainm-àrainn leibheil as àirde aig an Internet Assigned Names Authority. Tha mu 200 còdan dùthcha le dà litir, mar .uk agus .de, agus mòran còdan coitcheann mar .microsoft no .helsinki. Tha na còdan dùthcha a' leantail ISO-3166-1 a-mach on Rìoghachd Aonaichte, a tha cleachdadh .uk an àite .gb.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Coimpiutaireachd
Na Lochan, Leòdhas
’S e sgìre ann an Leòdhas a tha anns Na Lochan, timcheall air Loch Eireasort, air taobh an ear an eilein, deas air Steòrnabhagh.
B’e seo fear de na ceithear paraistean air an robh sgìrean-clàraidh an Riaghaltais stéidhte, ach san latha an diugh ’s e sgìrean-clàraidh fa leth a tha anns Na Lochan a Tuath agus Na Lochan a Deas.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Siar Roinn-seòrsa:Eilean Leòdhais
René Descartes
B' e matamataigear agus feallsanaiche às an Fhraing a bha ann an René Descartes.
Rugadh 31 am Màrt 1596 ann an La Haye agus bha e na sgoilear aig colaiste nan Ìosad La Flèche. Dh'ionnsaich e lagha ann am Poitiers ach cha deach e na neach-lagha. Shabaid e mar shaighdear agus shiubhail e air feadh na Frainge, na Gearmailte agus na h-Ungaire. Dh'fhuirich e anns na Tìrean Ìsle far an do sgrìobh e Le Monde, ou Traité de la Lumière (An t-saoghal, no tràchdas mu sholais) agus Discours de la méthode pour bien conduire sa raison et chercher la vérité dans les sciences (Dòigh airson cèill agus an fhìrinn anns na saidheansan a lorg).
Iarr Bànrigh Cairistìona às an Suain e gu Stockholm ann an 1649. Dh'fheum e èirigh 'sa mhoch-mhadainn agus cha do dh'fhreagair seo air. Fhuair e am fiabhras-clèibhe agus chaochail e 11 an Gearran 1650.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
Southland Region
right|300px right|300px
Tha Southland Region (Cànan nam Māori: Murihiku) ann an Sealainn Nuadh. Se  Inbhir Chargaill  am prìomh-bhaile, agus tha e air an Eilean a Deas agus Eilean Stiùbhairt.
Roinn-se%C3%B2rsa:Roinntean Shealainn Nuaidh
Rèile Breatannach Clas 334
'S e ioma-aonad dealain a th' anns an Rèile Breatannach Class 334 air a thogail le Alstom ann am Birmingham. Tha iad pàirt den teaghlach Coradia Juniper Alstom, còmhla ri an Clas 458 agus 460. left|thumb|Clas 334 aig [[Stèisean Meadhan Ghlaschu|Ìre Ìosail Ghlaschu Mheadhan]]
Lord Rayleigh
B' e eòlaiche-fiosaig à Sasainn a bha ann an John William Strutt, am Morair Rayleigh.
Tha e ainmeil airson an taisgealadh argoin còmhla ri William Ramsay agus bhuannaich e an Duais Nobel ann am Fiosaigs ann an 1904 airson na h-obrach aige air dlùths nan gas as cudromaiche agus an taisgealadh argoin. Bhuannaich Ramsay an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an aon bliadhna.
Rugadh e ann an 1842 agus dh'ionnsaich e matamataig aig Oilthigh Chambridge far an do deach e na cho-eòlaiche ann an 1866. Chaochail athair ann an 1873 's chaidh e na Threas Morair Rayleigh agus thill e don oighreachd aige. Thug e rianachd na h-oighreachd do bhràthair ann an 1876 agus chaidh e na ollamh aig Oilthigh Chambridge. Dh'imrich e do dh' Institiud Rìoghail ann an Lunnainn ann an 1887.
Phòs e Evelyn Balfour, piuthar Arthur Balfour. Bha am mac, Robert Strutt, 4mh Morair Rayleigh, cuideachd na eòlaiche-fiosaig.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann am Fiosaigs Roinn-seòrsa:Luchd-saidheans Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Marlborough Region
right|300px right|300px
Tha Marlborough Region (Cànan nam Māori: Tauihu) ann an Sealainn Nuadh. Se  Blenheim  am prìomh-bhaile, agus tha e air an Eilean a Deas.
Roinn-se%C3%B2rsa:Roinntean Shealainn Nuaidh
U Win Tin
B'e U Win Tin (IPA|wɪ́ɴ tɪ̀ɴ|), 12 am Màrt 1930 – 21 an Giblean 2014) fear-naidheachd, neach-poileataigs agus prìosanach poileataigeach ann am Mianmar (ris an canar Burma cuideachd). Bha e gu mòr an sàs san iomairt airson còraichean daonna anns an dùthaich ud.
Chuir e an Lìog Nàiseanta airson Deamocrasaidh (Beurla: National League for Democracy (NLD)) air chois còmhla ri Aung San Suu Kyi. Chaidh a chumail anns a' phrìosan leis an riaghaltas armailteach fad 19 bliadhna eadar 1989 agus 2008 air sgàth 's a chuid sgrìobhaidhean agus a phàirt anns an NLD.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Daoine à Mianmar
Trier
'S e baile mòr faisg air Lucsamburg, air an àirde an iar na Gearmailt a th' ann an Trier (IPA: tʁiːɐ̯, Fraingis: Trèves, Lucsamburgais: Tréier). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Mhoselle, aig 137m os cionn ìre na mara, anns an stàit (Gearmailtis: Land) Rheinland-Pfalz. Tha 110,674 duine a' fuireach ann.
Aonghas MacEanruig
B'e neach-aithris agus aistear à Àird nam Murchan a bha ann an Aonghas MacEanruig (Beurla: Angus Henderson).
Rugadh ann an 1866 agus bha e na oileanach aig Oilthigh Ghlaschu. Sgrìobh e pìosan airson irisean Gàidhlig, mar eisimpleir An Ròsarnach, An Solaraiche agus Na Duilleagan Gàidhlig. Bha e na dheasaiche Alba anns a beatha ghoirid. Chaochail e gu h-obann 30 an Dàmhair 1937 dhachaigh ann an Glaschu.
Trier
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Aonghas MacEanruig
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Albannach Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig
Mòrar
'S e baile beag ann an Loch Abar faisg air Loch Mhòrair a tha ann am Mòrar (Beurla: Morar).
Tha stèisean-rèile ann air Rathad Iarainn nan Eilean eadar Àrasaig agus Malaig. Dh'fhosgail e ann an 1901. Tha stèisean cumhachd beag air an Abhainn Mòrar. Thogadh e ann an 1948.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Loch Abar
Eilean Reachlainn
'S e eilean eadar Èirinn agus Alba a tha ann an Reachlainn (Beurla: Rathlin). Tha timcheall air 150 daoine a' fuireach ann agus tha dà aiseig a' dol gu Baile an Chaistil air a' mhòr-thìr. 'S ann aig an Comann Rìoghail Dìon nan Eun a tha an tèarmann nàdair.
A-rèir beul-aithris, thagair am Mòrair Crawford à Lisnorris an t-eilean ann an 1617 is e ag innse gun do thug Seumas IV Alba dha e. Nam maireadh nathair beò anns an eilean, bhiodh e na phàirt de dh'Alba, ach bhàsaich an nathair is chaidh e na phàirt de dh'Èirinn.
Ceanglaichean a-mach
Reachlainn Roinn-seòrsa:Èirinn
Jeanne d'Arc
B' e saighdear agus taibhsear a bha ann an Jeanne d'Arc no Maighdeann Orléanach.