cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gearastan
Gearastan neo gearasdan, freiceadan ann an dùn, neo saighdearan baile dìona.
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Cogadh Roinn-seòrsa:Ailtireachd
Sylvester Stallone
'S e cleasaiche às na Stàitean Aonaichte a tha ann an Sylvester Gardenzio Stallone  (Eabhraig Nuadh, 6 an t-Iuchar 1946).
Ged an do rugadh e ann an Eabhraig Nuadh, anns na Stàitean Aonaichte, thogadh e ann am Philadelphia. Dh'imrich an t-athair aige, Frank Stallone, Sr., às an Eadailt nuair a bha e òg. Tha a bhràthair, Frank Stallone, na actair is na sheinneadair.
Chaidh aodann Sylvester Stallone a ghoirteachadh aig breith aige, mar sin tha pàirt den bhile, den teanga is den smigead air clì an aodainn aige air an neartachadh. Nuair a bha e na bhalach òg, bha trioblaidean mòra aige air sgàth 's sin. Anns na sgoiltean bha a' chlann a' tarraing as. Ach mar actair 's e seòrsa "trademark" a tha ann an cruth aodann Stallone a-nis, gu h-àraid ma bhios e a' cluich dòrnair.
Bha e na oileanach anns an Theater Arts Department aig Oilthigh Mhiami airson trì bliadhna ach cha do chrìochnaich e sin air sgàth 's gun robh e ag iarraidh feuchainn a bhith na actair. Thòisich e aig aois 25 anns an fhilm The Party at Kitty and Stud's (1970), film a dh'fhàs ainmeil bliadhnaichean as dèidh sin fon ainm Italian Stallion.
Ynysawdre
Tha am baile Ynysawdre ann am Pen-y-Bont ar Ogwr, a' Chuimrigh. Tha e 18.3 mi (29.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 148.8 mi (239.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 3245 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 290 (8.9%); rugadh 89% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Pen-y-Bont ar Ogwr Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1260an
Bha na 1260an, sa 13mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1260 is 31 an Dùbhlachd 1269. Se na ciad deich-bliadhna den linn
Roinn-seòrsa:13mh linn *
Nauru
'S e dùthaich eileanach ann an Roinn a' Chuain Shèimh a tha ann an Nauru, (ainm oifigeil: Poblachd Nauru). Tha i na laighe anns a’ Chuan Shèimh, 300 cilemeatair air falbh san ear bho Kiribati.
Le 21 km² (8.1 sq.mi) san fharsaingeachd 's e Nauru an dùthaich eileanach as lugha air feadh an t-saoghail. Cuideachd 's e an t-aonar poblachd gun phrìomh-bhaile oifigeil.
left|250px|thumb|Dealbh a' sealltainn Nauru (2002), bhon U.S. Department of Energy's Atmospheric Radiation Measurement Program left|thumb|250px|Ceàrn Denigomodu agus ceàrn Nibok ann an Nauru
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Roinn a' Chuain Shèimh
John Horton Conway
B' e matamataigear à Sasainn a bha ann an John Horton Conway. Tha e ainmeil airson obrach air geamaichean agus air teòiridh nam buidhnean.
Umeå
‘S e baile mòr agus sgìre-riaghlaidh ann an ceann a tuath na Suaine a th’ ann an Umeå (IPA: ʉːmɛo, Sydvästerbottniska: ʉːm, Ume Sami: Ubmeje, Sami a Deas: Upmeje, Sami a Tuath: Ubmi, Suomais: Uumaja). Tha suidhichte ri taobh na h-Aibhne Ume, a shruthas dhan Bhàgh Bottenviken, anns an roinn Västerbottens län, 293km air falbh bho Bhoden, 1,245km bho Mhalmö agus 513km bho Stockholm, prìomh-bhaile na dùthcha. Chaidh am baile a stèidheachadh anns an 13mh Linn. Tha 120,777 duine a’ fuireach ann, 79,594 anns a’ bhaile fhèin.
John Horton Conway
Rugadh is thogadh e ann am Poll a' Ghrùthain is bha e na oileanach aig Oilthigh Chambridge, far an do dh'ionnsaich e matamataig is sgrìobh e an-sin tràchdas. An dèidh sin dh'obair e mar òraidiche aig Cambridge is ann an 1970 lorg e àireamhan os-fhìreach is dh'innlich e Geama na Beatha. Bha e ag obair aig Cambridge air teòiridh nam buidhnean gu ruige 1987, nuair a chaidh e na ollamh aig Oilthigh Phrinceton. Chaochail e an dèidh dha COVID-19 fhaighinn ann an 2020.
Urraman
Chaidh e na Bhall den Chomann Rìoghail ann an 1981.
Umeå
Eachdraidh
Chaidh Oilthigh Saidheansail an Àiteachais a stèidheachadh ann an 1977 le campas ann an Uppsala, Alnarp, Skara agus Umeå fhèin.
John Horton Conway
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Matamataig
Umeå
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain Roinn-seòrsa:An t-Suain
59
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1959
Kaunas
‘S e an dàrna baile as motha ann an Liotuàinia a th' ann an Kaunas (IPA:  kɐʊˑn̪ɐs̪, Gearmailtis: Kauen, Pòlais: Kowno, Iùdais: Kovne/קאָװנע, Laideann: Couna). Tha e suidhichte aig inbhir na h-Aibhnichean Nemunas agus Neris ri taobh  an Loch-tasgaidh  Kaunas, 66m os cionn ìre na mara, anns an roinn Kauno Rajono, 94km air falbh bho Vilnius (prìomh-bhaile na dùthcha), 198km bho Klaipėda, 120km bho Šiauliai agus 97km bho Panevėžys. Chaidh Kaunas a stèidheachadh ro àm nan Ròmanach ach cha do deach am baile a chlàradh gus 1361 agus fhuair e còirichean mar bhaile bhon an Righ Vytautas Didysis ann an 1413. Tha 311,148 duine a' fuireach ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Liotuàinia Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Liotuàinia
An t-Allt Bàn
Tha An t-Allt Bàn (Beurla: Whitburn) ann an Lodainn an Iar.
Tha 10,391 daoine a' fuireach ann. Tha Blackburn rin taobh.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Lodainn an Iar
Bacteria
thumb|Shigella dysenteriae, seòrsa de bhacteria
'S e fàs-bheairtean anns a' Phrokaryota a tha ann am bacteria.
'S e ceallan shingilte a tha annta, gun niuclas no maiteochondria mar anns an Eukaryota, ach tha citoplasm, meamran na cealla agus balla na cealla ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bith-eòlas
Fraingis
Tha Fraingis (Français) na cànan Innd-Eòrpach fon mheur Ròmanach. 'S e cànan eadar-nàiseanta a th' ann, a tha air a labhairt anns an Roinn Eòrpa, Aimearaga a Tuath, Afraga agus Àisia. Aig aon àm, b' e Fraingis an cànan a bh' aig a chuid a bu mhotha de dh'uaislean Bhreatainn agus dùthchannan Eòrpach eile.
Richard Abegg
B' e fiosaigiche agus ceimigear às a' Ghearmailt a bha ann an Richard Abegg, (Danzig, 9 am Faoilleach 1869 - Tessin, 3 an Giblean 1910).
Dh'ionnsaich e ceimigeachd fo August Wilhelm von Hofmann aig Oilthigh Bherlin agus fhuair e an Habilitation aige fo Walther Nernst aig Oilthigh Göttingen ann an 1894. Theagaisg e ceimigeachd aig Oilthigh Bhreslau. Sgrìobh Clara Immerwahr agus Otto Sackur na tràchdasan aca fodha. Chaochail e ann an tubaist bailiùin agus chaidh fonndas ainmicheadh air.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigearan às a' Ghearmailt
14 an t-Samhain
'S e 14 an t-Samhain an 318mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (319mh ann am bliadhna-leum). Tha 47 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|Duilleagan-bàite le [[Claude Monet]]
Renium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an renium le samhla Re agus àireamh atamach 75.
'S e meatailt trastach trom agus tearc a tha ann.
Eachdraidh
Ann an 1925 dh'aithris Walter Noddack, Ida Tacke, agus Otto Berg gun do lorg iad eileamaid nuadh ann an columbait agus clach-phlatanum. Ann an 1928 rinn iad 1 g de renium bho 660 kg de mhoilibdeanait. Dh'ainmich iad e air an ainm Laidinneach Rhenus son an Rhein, abhainn fhad anns a' Ghearmailt.
Cleachdadh
Cleachdar renium ann an aloidhean son einnseanan-steall agus ann an catailis airson ath-leasachadh peatrail.
Gwernymynydd
Tha am baile Gwernymynydd ann an Sir y Fflint, a' Chuimrigh. Tha e 115.7 mi (186.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 171.6 mi (276.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1112 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 184 (16.5%); rugadh 49% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir y Fflint Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Támesis (Antioquia)
‘S e baile meadhanach agus sgìre-riaghlaidh (Spàinntis municipio) ann an Antioquia, Coloimbia, a th’ ann an Támesis. Tha e suidhichte aig 1,632m os cionn ìre na mara agus 110km air falbh bho Mhedellín, prìomh-bhaile na roinne. Tha teodhachd meadhanach dhe 23˚ aige. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1858. 'S ann gu math ainmeil 's a tha Támesis air feadh Antioquia o chionn 's gu bheil tèarmann thùsanach ann.
Sluagh a' bhaile
Tha 6,488 duine nan tàmh anns a' bhaile fhèin, ach tha 16,387 uile gu lèir a' fuireach ann, a' gabhail a-steach na clachain thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid neo mòran nan daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns nam bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Támesis, ach tha 0.8% dhe Tùsanaich agus 0.4% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 85.3% dhe na daoine ann an Támesis leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh ach aig 40.4% nan dachaigh.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Támesis
Roinn-seòrsa:Antioquia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
1250an
Bha na 1250s, sa 13mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1250 is 31 an Dùbhlachd 1259. Se na ciad deich-bliadhna den linn
Roinn-seòrsa:13mh linn *
Romàinis
300px|thumb|right|Roinnean far a bheil Ròmainis ga bruidhinn
'S e cànan Innd-Eòrpach a tha ann an Ròmainis. 'S e an cànan oifigeil a tha ann an Romàinia agus ann am Moldàibhia.
Roinn-seòrsa:Cànain Ròmansach Roinn-seòrsa:Romàinia
Villeblevin
Ainm a’ bhaile
Sgrìobhadh an t-ainm ann an caochladh dhòigh fad na linntean, ach 's e "Villapoplinam", "Villablovinam" neo "Villablovanam" a bh' ann an fheadhainn na b' aosta, leis gun do nochd iad ann an 11mh linn. 'S e eileamaid uabhasach cumanta ann an ceann a tuath na sgìre a th' ann an "Ville" (Laideann: Villa), mar eisimpleir: Villeneuve, Villecien, Villebougis, Villemanoche, is e a’ ciallachadh tuathanas Gallo-ròmanach, ga chleachdadh bhon an 8mh linn. Thathar dhen bheachd gur ann à ainm Gearmailteach mar "Bhlouain", "Blouvyn", "Blevin" neo "Bobolenus" a tha an t-ainm.
Eòlas-sluaigh
Seo mar a dh’fhàs àireamh-shluaigh a’ bhaile anns an dàrna leth dhen 20mh linn. Figearan bho INSEE
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Fhraing
Teòthachd
thumb|150px|Teas-mheidh airson teothachd a thomhas 'S e tomhas-theas a tha ann an teòthachd. Tha dà rud aig an aon teòthachd ma tha iad an taice ri chèile agus chan eil teas a' sruthadh eatarra. Tomhaisear teothachd aig teas-mheidh. Tha an raon Kelvin a' toiseachd aig dearbh-neoini. Cleachdar e ann an saidheans ach mar as trice cleachdar an raon Celsius far a bheil an teothachd leaghaidh de dh'uisge aig 0 °C agus an teòthachd goilidh aig 100 °C.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Saidheans
A' Chailleach (Frìth Fanaich)
'S e beinn ann am Frìth Fanaich air a’ Ghàidhealtachd a th’ anns A' Chaillich. Tha e 997m de dh'àirde agus 's e Beinn Rothaich a th' ann. Tha beinn eile ann leis an ainm A' Chailleach anns a' Mhonadh Liath.
Mar as trice bithear a' dèanamh air a' bheinn seo bhon lùib san rathad A832 faisg air Bràigh Mhòr agus a' dìreadh air an Druim Rèidh. Dh'fhaodadh a cheangal le Sgùrr Breac.
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air leth air beanntan Frìth Fanaich, Achadh an Iasgair, Thoirbheartain, agus Achadh na Seileach.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd Roinn-seòrsa:Frìth Fanaich
Tuathachanas
right|200px
Tuathachanas - obair a rinn cinne-daoine air an fhearann. Tha cuid a' cumail beisteachan, agus cuid eile a' fàs lùsan. Gun teagamh, tha tuathachanas gu math cudromach dhuinn, oir tha am biadh againn a' tighinn as. Canar tuathanach ri neach a tha an sàs ann.
Roinn-seòrsa:Biadh Roinn-seòrsa:Eaconamaidh
Agriculture
50
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 1950
Bàsan
Roinn-seòrsa:50an
Chrzanów
Tha Chrzanów (Liotuànais: Chšanuvas, Latbhais: Hšanova) na bhaile mòr anns a' Phòlainn. Tha e suidhichte ann an roinn na Pòlainn Ìosail (Pòlais: Województwo Małopolskie) agus 's e prìomh-bhaile na sgìre Powiat Chrzanowski a th'ann. Tha Chrzanów na theas-mheadhan cultarach is gnìomhachais dhen sgìre seo. Chaidh a' chiad fhactaraidh innealean-siubhail air feadh na Pòlainn, an fhactaraidh Fablok S.A., a thogail an seo eadar 1920 is 1924. Tha Chrzanów 255km air falbh bho Lublin, 37km bho Kraków, 471km bho Gdańsk agus 260km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:A' Phòlainn Roinn-seòrsa:Bailtean
Flòraidh NicNèill
Chaidh i a dh'obair a Dhùn Èideann anns na bliadhnaichean às dèidh an Dàrna Cogaidh. Chlàr i mòran de dh’òrain do Sgoil Eòlais na h-Alba, ’s ghabh luchd-clàraidh leithid Hamish Henderson agus Alan Lomax ùidh shònraichte innte anns na 1950an. Dh'fhàs Flòraidh fìor ainmeil tro na bliadhnaichean airson a guth agus airson a dòigh seinn - an dà chuid am measg nan Gàidheal agus na b' fharsainge. A bharrachd air rèidio, telebhisean agus àrd-ùrlar ann an Albainn fhéin, sheinn i tric air feadh na Roinn Eòrpa agus an Aimeireagaidh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig NicNèill, Flòraidh
Mbewuleni
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Mthatha, ann an ceann a deas Afraga a Deas a th’ ann am Mbewuleni. Tha e suidhichte ann an cridhe na roinne Rubha an Ear (Xhosa: EMpuma Koloni), anns an sgìre Chris Hani, eadar Cala agus Ngcobo, ri taobh na h-aibhe Mbewuleni. Tha e 21km air falbh bho Qunu. Tha dìreach 233 duine a’ fuireach anns a’ bhaile agus 's e Xhosa a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Mbewuleni.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga a Deas Roinn-seòrsa:Bailtean
1240an
Bha na 1240an, sa 13mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1240 is 31 an Dùbhlachd 1249. Se na ciad deich-bliadhna den linn
Roinn-seòrsa:13mh linn *
Qunu
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Mthatha, ann an ceann a deas Afraga a Deas a th’ ann an Qunu (IPA: ˈk͡ǃuːnu). The suidhichte aig 915m os cionn ìre na mara, ann an cridhe na roinne Rubha an Ear (Xhosa: EMpuma Koloni), anns an sgìre OR Tambo, eadar KuMveso agus Butterworth, ri taobh na h-aibhe Mbashe. Tha e 27km air falbh bho Mthatha, 21km bho Mvezo, 641km bho Johannesburg   agus  677km bho Phretoria, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha dìreach 213 duine a’ fuireach anns a’ bhaile agus 's e Xhosa a th’ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Qunu. Thogadh Nelson Mandela ann an Qunu, leis gun do deach na daoine aige Mvezo air sàilleabh gun do chuireadh athair às a dreuchd mar cheann-feadhna an suid. Chaidh Nelson Mandela (1918 – 2013) a thìodhlacadh ann am Qunu, an t-àite far a thogadh e.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga a Deas Roinn-seòrsa:Bailtean
Brag Mòr
thumb|Ìomhaigh Georges Lemaître is a' Bhraig Mhòir ann an [[Louvain-la-Neuve.]] 'S e teòirig a tha a' toirt modal de is cunntas air tùs an domhain a tha anns a' Bhrag Mòir.
Anns na 20an, lorg Edwin Hubble gun robh a h-uile reul-chrios a' dol air falbh aig luaths a bha cuideil ri astar. Ann an 1931 mhol Georges Lemaître gun do thòisich an domhan ann am Brag Mòr mar a bha fillte a-staigh sna tomhasan aig Hubble.
A rèir na teòirige bi rèididheachd chosmaig meanbh-thuinn bho a h-uile cùrsa ann am fànas, an rèididheachd chosmaig chùlanach, air sgàth 's gun robh an domhan glè theth o thùs is e air fuarachadh mar a tha e ag atachadh. Ro-innis Robert Alpher seo ann an 1948 is lorg Arno Penzias is Robert Wilson le tuiteamas ann an 1965 e.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eòlas-nàdair
Provençal
'S e cànan Innd-Eòrpach a tha ann am  Provençal. 'S e dual-chainnt de dh'Ogsatanais a th' ann. 'S e mion-chànan a th' ann, tha e ga bhruidhinn anns a' Phrovence san àirde a deas na Frainge. Ach tha an cànan ri cluinntinn cuideachd ann an roinnean den Spàinn, den Eadailt is de Mhonaco.
Paracelsus
B’ e ceimigear agus obraiche-mheatailt a bh’ ann am Paracelsus, ainm-breith Phillip von Hohenheim. Dh’atharraich e an t-ainm aige an toiseach gu Philippus Theophrastus Aureolus Bombastus von Hohenheim agus an uair sin gu Paracelsus, a tha a’ ciallachadh "co-ionann ri no nas motha na Aulus Cornelius Celsus". Rugadh e san 11ad an t-Samhain no san 17mh, an Dùbhlachd 1493 ann an no faisg air Einsiedeln, san roinn Schwyz, an Eilbheis. Chaochail e san 24mh, an t-Samhain 1541 ann an Salzburg, an Ostair, ged an do chuir e seachad mòran ùine aig an oilthigh ann am Basel.
Provençal
Roinn-seòrsa:Cànain Ròmansach Roinn-seòrsa:An Fhraing Roinn-seòrsa:An Spàinn
Paracelsus
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às an Eilbheis Roinn-seòrsa:An Ostair
Sofia Rotaru
'S e seinneadair pop a tha ann an Sofiya Mykhaylivna Yevdokymenko-Rotaru a tha aithnichte mar Sofia Rotaru (Ucràinis: Софія Михайлівна Ротару [sɔˈfijɑ rɔˈtɑru]; Ruisis: София Ротару; Romàinis: Sofia Rotaru, Marșenița 1947). Dh'fhàs i ainmeil ann an 1971 nuair a sheinn i anns an fhiolm Chervona Ruta (rù-gàrraidh), an t-òran a sgrìobh Volodymyr Ivasyuk. Chaidh a h-ainmeachadh mar Bana-ghaisgeach na h-Ucràin ann an 2002.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil às an Ucràin‎ Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin‎ Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat Roinn-seòrsa:Seinneadairean
Arthur Aikin
B' e creag-eòlaiche agus ceimigear à Sasainn a bha ann an Arthur Aikin, (1773-1854).
Louis Pasteur
B’ e ceimigear agus baictear-eòlaiche a bh’ ann an Louis Pasteur.
Arthur Aikin
Dh'ionnsaich e ceimigeachd agus mèinnearachd fo Joseph Priestley agus dh'fhoillsich e leabharan còmhla ris a bhràthair, Charles Rochemont Aikin.
Louis Pasteur
Rugadh e air an 27mh an Dùbhlachd 1822 ann an Dole, Franche-Comté, an Fhraing. Chaidh e na ollamh ann an Oilthigh Strasbourg ann an 1848 agus dh'imrich e do Pharis ann an 1857. Stèidhich e an Institiud Phasteur ann an 1887. Chaochail e air an 28mh an t-Sultain 1895 ann am Marnes-la-Coquette.
Anders Zorn
B' e peantair ainmeil às An t-Suain a bh' ann an Anders Leonard Zorn (Mora, 18 an Gearran 1860 - Mora, 22 an Lùnastal 1920). Mac dìolain bhanarach agus grùdair a dh' fhàg an teaghlach, thogadh ann am bochdainn aig taigh a sheanar air an dùthaich e. Chuir e seachad bliadhnaichean bho 1875 gu ruige 1881 na oileanach san Kungliga Akademien för de Fria Konsterna far a chuir e iongnadh air na tidsearan leis cho tàlantach 's a bha e. Phòs e aig Emma Lamm ann an 1881. B' ann do theaghlach Iùdhach gu math beartach a bhuineadh i. Chruthaich e an Duais Bellman (suainis: Bellmanpriset) do bhàrdachd, mus do chaochail e.
Arthur Aikin
Chaidh e na chiad ionmhasair a' Chomann Ceimigeach ann an 1841 agus bha e na dharna cheann-suidhe an dèidh do Thomas Graham eadar 1843 agus 1845.
Louis Pasteur
Tha e ainmeil air sgàth an rannsachadh a rinn e air bitheagan ghabhaltach agus a thaisgealadh làmhachd nam moileciuilean. Canar gur e aon de na daoine as ainmeile ann am meanbh-bhith-eòlas, còmhla ri Ferdinand Cohn agus Robert Koch.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
Aberriw
Tha am baile Aberriw ann am Powys, a' Chuimrigh. Tha e 77.3 mi (124.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 150.8 mi (242.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1312 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 125 (9.5%); rugadh 46% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Arthur Aikin
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Cinn-suidhe a' Chomainn Cheimigeach Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Anders Zorn
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ealain Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Artair Dòmhnallach
’S e actair agus stiùiriche dràma ann an Gàidhlig agus Beurla a tha ann an Artair Donald.
Aberriw
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Powys Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Artair Dòmhnallach
Thogadh e ann an eilean Thiriodh. Thàinig e ’na oileanach gu Sabhal Mòr Ostaig ann an 1989. Tha e air a bhith an sàs ann an dràma proifeiseanta air réidio, àrd-ùrlar, telebhisean is film bhon uair sin. Choisinn e cliù mar chleasaiche anns an dràma Ghàidhlig Machair fad 8 bliadhna is bha e ann an Rab C. Nesbitt (BBC Scotland) agus Eilbheis (BBC Alba). A bharrachd air telebhisean, tha e air a bhith an sàs ann an dràma air an àrd-ùrlar fad iomadh bliadhna, gu h-àraid leasachadh dràma Gàidhlig agus o chionn ghoirid còmhla ri Cartoon Theatre, a shiubhail air feadh na dùthcha le dealbh-chluiche ùr anns a' Ghàidhlig. Thill e gu Sabhal Mòr Ostaig fad beagan bhliadhnaichean ’na neach-dràma air muinntireas.
Tha Artair na Stiùiriche Ealain air Sgoil-shamhraidh Dràma Gàidhlig aig Fèisean nan Gàidheal agus tha e os cionn buidheann dràma Gàidhlig do dh'òigridh ann an Glaschu.
Ceanglaichean a-mach
Donald, Artair Roinn-seòrsa:Cleasaichean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Tiriodh
Deàrnadaireachd
200px|right|thumb|1: Loidhne bheatha - 2: Loidhne a' chinn - 3: Loidhne chridhe - 4: Crios Bheineas - 5: Loidhne Ghreine - 6: Loidhne Mhearcair - 7: Loidhne dhàin
Deàrnadaireachd - far a bheil duine a "leughas" làmh aig duine eile. Tha deàrnadaireachd gu math connspaideach - bu bheag air an eaglais sna Meadhan Aoisean, agus chan eil fianais saidheansail ann gus taic a chumail rithe.
Roinn-seòrsa:Corp Roinn-seòrsa:Fàisneachd
Lviv
'S e baile mòr faisg air Ivano-Frankivsk agus Ternopil anns An Ucràin a th' ann an Lviv (Ucràinis: Львів, Pòlais: Lwów, IPA: ˈlʲʋiu̯). Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha faisg air na crìochan leis A' Phòlainn, ri taobh na h-Aibhne Poltva, san roinn Lvivska Oblast. Tha 717,486 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1256. Bha Lviv na phrìomh-bhaile Sluagh-phoblachd na h-Ucràine an Iar ann an 1918, an dèidh tuiteam na h-Ostair-Ungaire. Às dèidh Ionnsaigh Gearmailteach-Sobhietach air a' Phòlainn ann an 1939, thàinig Lviv gu bhith na phàirt den Aonadh Sobhietach, agus ann an 1944–1946 bha iomlaid sluaigh eadar a' Phòlainn agus an Ucràin Sobhietach. Ann an 1991, thàinig e gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine.
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Lviv a' bruidhinn (88.48%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis (9.95%).
Bausley gyda Chrugion
Tha am baile Bausley gyda Chrugion ann am Powys, a' Chuimrigh. Tha e 86.6 mi (139.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 148.5 mi (239.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 690 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 54 (7.8%); rugadh 17% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Powys Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Caladar an Ear
thumb|Tobhta Eaglais "St Cuthbert"
'S e baile ann an Lodainn an Iar a tha ann an Caladar an Ear (Beurla: East Calder). Tha e ri taobh Caladar Meadhanach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Lodainn an Iar
Helygain
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir y Fflint Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1230an
Bha na 1230s, sa 13mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1230 is 31 an Dùbhlachd 1239. Se na ciad deich-bliadhna den linn
Eugene, Oregon
'S e Eugene (IPA: /spoʊˈkæn ) an dàrna baile as motha a tha ann an Oregon sna Stàitean Aonaichte. Bha 160,561 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2014. Tha e suidhichte aig 131.1m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1846.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Oregon
Loch Ceiteirein
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Ceiteirein (Beurla: Loch Katrine). Tha e suidhichte ann an Siorrachd Sruighlea, faisg air Gleann Aircleid. Tha an loch mu 13 cilemeatairean air fhad agus mu chilemeatair air leud. Tha cuid eileanan beaga ann, m.e.: An t-Eilean Molach agus Eilean a' Bhàillidh. Tha Gleann-Gaoil suidhichte ri ceann an locha.
Iongar
thumb|[[Sùil agus iongar air]]
Loch Ceiteirein
Tuilleadh leughaidh
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Iongar
Iongar - salachar lota, a tha geal, buidhe neo trìd-shoilleir
Roinn-seòrsa:Corp
pus
Am Manifesto Comannach
Tha Am Manifesto Comannach (neo Manifesto a' Phàrtaidh Chomannaich mar a bha air an toiseach) na bhileag phoileataigach a chaidh fhoillseachadh ann an 1848 leis na feallsanaichean Gearmailteach Karl Marx agus Friedrich Engels. Dh’earb An Lìog Comannach orra am Manifesto a sgrìobhadh, agus chaidh a fhoillseachadh an toiseach ann an Lunnainn (ann an Gearmailtis mar Manifest der kommunistischen Partei) aig an aon àm 's a bha na rèabhlaidean de 1848 ag èirigh. Thathas a-nist a' coimhead air a' Manifesto mar fear dhen na sgrìobhainnean poileataigeach nas motha san t-saoghal. Tha e a’ cur adhart mion-sgrùdadh air strì nan clasaichean (ann an eachdraidh agus anns an latha a chaidh a sgrìobhadh) agus air na trioblaidean aig calpachd agus modh-saorachaidh calpachd. Chan eil e a’ cur adhart beachd air an cruth a dh’fhaodadh a bhith air sòisealtas comannach anns an àm ri teachd.
Tha am Manifesto mar gheàrr-chunntas air na teòirigean aig Marx agus Engels air sòisealtas agus poileataigs. Anns na faclan aca fhèin, "’S e na tha ann an eachdraidh nan sòisealtasan uile suas gus an latha an-diugh, eachdraidh strì nan clasaichean." Tha e cuideachd a’ toirt sùil gu sgiobalta air na beachdan aca, air mar a thigeadh sòisealachd, agus an uairsin comannachd, an àite calpachd.
Sionopsas
thumb|Karl Marx agus Friedrich Engels, a sgrìobh am Manifesto Tha Am Manifesto Comannach ann an ceithir roinnean le ro-ràdh. Tha an roinn mu dheireadh mar cho-dhùnadh. Tha an ro-ràdh a’ tòiseachadh le rabhadh, "Tha taibhse a’ tathaich air an Roinn-Eòrpa - taibhse chomannachd. Tha a h-uile cumhachd anns an seann Roinn-Eòrpa air tighinn còmhla ann an co-bhanntachd nèamhach, gus cuidhteas fhaighinn dhen taibhse seo." A' sònrachadh an dòigh sa tha pàrtaidhean anns gach àite - na feadhainn a tha a' riaghladh agus na feadhainn nach eil - a' toirt "slaic an ainm comannach" air a’ chèile, tha na h-ùghdaran a’ tomhas gu bheil na seann ùghdarrasan a' coimhead air comannachd mar chumhachd anns an t-saoghal. Mar sin, tha an ro-ràdh ag iarraidh air daoine comannach a bhith fosgailte mu dhèidhinn nam beachdan agus nan amasan aca, agus "gum bi manifesto a' phàrtaidh mar fhreagairt dhan sgeulachd chloinne seo mu dhèidhinn na taibhse chomannachd".
Tha a’ chiad earran dhen Mhanifesto, "Bùrgairean agus Luchd-obrach" a’ toirt seachad dòigh-smaoineachadh corporra air eachdraidh - agus sin a’ ciallachadh gu bheil "eachdraidh nan sòisealtasan uile suas gus an latha an-diugh, eachdraidh strì nan clasaichean." Chaidh na sòisealtan uile air an cur ri chèile ann an dòigh far an robh mòr-chuid beò fo smac beag-chuid. Anns an sòisealta fo chalpachd, tha na luchd-obrach a’ strì an aghaidh nam bùrgairean - na feadhainn aig a bheil sealbh air modh-saotharaichaidh an sòisealtais. Mar a thachair cheana, bhiodh an strì a’ toirt gu buil rèabhlaid a bhiodh a’ cur structair ùr air an sòisealtas, neo a bhiodh a' toirt "sgrios chumanta air na clasaichean a tha a’ strì". Tha na bùrgairean - tro "atharrachadh gun sgurr air dòighean-saotharachaidh [agus] aimhreit gun sgurr air dòighean-beatha sòisealta" - a-nist ann mar chlas-rìaghlaidh, agus iad air cuidhteas fhaighinn dhen na seann chumhachdan fiùdalach. Bidh na bùrgairean a’ gabhail brath air na luchd-obrach agus air a' chumhachd-obrach aca, gus prothaid a dhèanamh dhaibh fhèin. Ach, ann a bhith a’ dèanamh seo, tha na bùrgairean "mar fheadhainn a tha a’ cladhaich na h-uaighe aca fhèin"; thig latha nuair a bhios làn thuigse aig an luchd-obrach air an t-suidheachadh, agus thig iadsan uairsin gu cumhachd tro rèabhaid an aghaidh nam bùrgairean.
15 an t-Samhain
'S e 15 an t-Samhain an 319mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (320mh ann am bliadhna-leum). Tha 46 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Am Manifesto Comannach
Sionopsas
Tha an dàrna earran "Luchd-obrach agus Comannaich" a' tòiseachadh le aithris air an dàimh eadar comannaich, aig a bheil tuigse air mar a tha an sòisealtas ag obair, agus an còrr dhen daoine sa chlas-obrach. Cha sheas pàrtaidh nan comannach an aghaidh phàrtaidhean nan luchd-obrach, ach bidh iad ag obair gus an toil choitcheann a thaisbeanadh, agus gus dìon a thoirt air uidhean coitcheann an luchd-obrach uile, neo-eisimeil bho nàiseantachd sam bith. Tha an earran seo an uairsin a’ toirt dìon air comannachd bho slaicean eadar-dhealaichte, nam measg gun robh comannaich an aghaidh pòsadh, agus nach biodh daoine deònach obair a dhèanamh ann an sòisealtas comannachd, leis nach biodh adhbhar ann dhaibh. Tha an earrann a' tighinn gu crìoch le liosta de phoileasaidhean eadar-amail. Nam measg, tha: cìs cosnaidh cheumnaichte; crìoch air oighreachdan, agus; foghlam poblach saor an-asgaidh. Bhiodh na poileasaidhean seo mar a' chiad cheum a dh'ionnsaigh sòisealtas a tha gun stàit agus gun chlasaichean.
15 an t-Samhain
Tachartasan
thumb|[[William Pitt, 1mh Iarla Chatham|William Pitt]]
Am Manifesto Comannach
Sionopsas
Tha an treas earrann, "Litreachas Sòisealach agus Comannach", a’ dèanamh sgaradh eadar comannachd agus na beachdan sòisealach eile a bha timcheall aig an àm - nam measg: Sòisealachd Ais-Cheumach; Sòisealachd Ghlèidhteachail neo Sòisealachd nam Bùrgairean; agus Sòisealachd Cheasnachail-Iutòpianach. Tha am Manifesto a' toirt dìmeas orra uile, leis nach robh iad ag aithneachadh gur e an clas-obrach an clas a bhios a’ toirt rèabhaid gu buil. Tha an earrann mu dheireadh dhen Mhanifesto, "Seasadh nan Comannach mu chomhair nam Pàrtaidhean Dùbhlanach Uile", a' bruidhinn air seasadh nam comannach air an strì a bha a' dol aig an àm ann an dùthchannan eadar-dhealaichte, mar An Fhraing, An Eilbheis, A' Phòlainn, agus A' Ghearmailt. Thathas ag ràdh gu bheil A' Ghearmailt "air oir rèabhailt nam bùrgairean", agus gum bi rèabhailt air feadh an t-saoghail as dèidh sin. Tha am Manifesto a' crìochnachadh le gairm airson co-bhanntachd le deamocrataich shòisealta, le a bhith a’ cur taic dha rèabhailtean comannach, agus le gairm airson gnìomhan aonaichte leis an luchd-obrach eadar-nàiseanta.
15 an t-Samhain
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Am Manifesto Comannach
Eadar-theangachaidhean
Ann an 1850 dh'eadar-theangaich Helen MacFarlane am Manifesto gu Beurla.
Cary Grant
B'e cleasaiche à Sasainn a bha ann an Archibald Alexander Leach neo Cary Grant (Bristol, 18 am Faoilleach 1904 - Davenport, 29 an t-Samhain 1986).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Grant, Cary
Deagh Mhonadh
thumb|Seann drochaid faisg air Deagh Mhonadh Tha Deagh Mhonadh (Beurla: Dechmont) ann an Lodainn an Iar. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 55′ 16.91″ Tuath agus  3° 32′ 11.95″ Iar.
Ann an 2001 bha 739 duine a' fuireach an seo.
Tha an sgire ainmeil airson tachairt "UFO".
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Penn-ar-Bed
thumb|left|Gearradh-arm Penn-ar-Bed
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge Roinn-seòrsa:A' Bhreatainn Bheag Roinn-seòrsa:An Fhraing
Cairbre
'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Cairbre. 'S e ainm baistidh fireann a th' ann. Nochdaidh e mar "Carbrey" no "Carbry" anns a' Bheurla.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
Charles Bronson
B' e cleasaiche à Pennsylvania sna Stàitean Aonaichte a bha ann an Charles Bronson neo Charles Dennis Buchinski (Ehrenfeld, 3 an t-Samhain 1921 - Los Angeles, 30 an Lùnasdal 2003).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
1210an
Bha na 1210s, sa 13mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1210 is 31 an Dùbhlachd 1219. Se na ciad deich-bliadhna den linn
Roinn-seòrsa:13mh linn *
Cathal
'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Cathal. 'S e ainm baistidh fireann a th' ann. Nochdaidh an t-ainm anns a' Bheurla mar Catheld, Kathel no Cathaldus. Uaireannan chaidh Cathal eadar-theangachadh gu Beurla mar Charles ged a tha freumh-fhaclachd gu tùr eadar-dhealaichte aig Charles.
Bunachas
Thàinig an t-ainm Cathal bhon Ghaeilge agus tha e a' gabhail a-steach na h-eileamaidean Ceilteach "cath" agus "val" (riaghail). Nochd an t-ainm seo airson a' chiad turais anns an 7mh linn aig Naomh Èireannach a bha na cheannard aig sgoil mhanaich ann an Lios Mòr mus do dh'fhalbh gu ceann a deas na h-Eadailt mar easbaig. Thàinig an t-ainm bho Èirinn gu Alba leis an teaghlach MhicMhuirich.
Cruthan eile
Chithhear cruthan eile mar "Cathel", "Cahal" no Càrdadh. Tha "Cathalan" co-cheangailte ri Cathal cuideachd agus nochd an t-ainm seo ann an seann Ghaeilge mar Cathalán.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
Tiomor an Ear
‘S e dùthaich anns an dàrna leth den eilean Tiomor a tha ann an Tiomor an Ear neo Timor an Ear ; ainm oifigeil: Poblachd deomocrasach Timor-Leste. Tha i 'san earra-thuath Astràilia agus mu 640 cilemeatair air falbh bho Dharwin. Tha i a’ gabhail a-steach na h-eileanan Atauro, Jaco agus Oecussi-Ambeno.
Chan eilear cinnteach an e Tiomor an Ear pàirt den Àisia a Deas neo pàirt de Roinn a' Chuain Shèimh.
Ceangal a-mach
left|thumb|upright|Muinntir Thiomor anns an stoidhe tràidiseanta thumb|right|Cairt: Tiomor an Ear
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Àisia an Ear-Dheas
Johan August Arfwedson
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
16 an t-Samhain
Tachartasan
thumb|[[Èideard I Shasainn]]
Bronllys
Tha am baile Bronllys ann am Powys, a' Chuimrigh. Tha e 36.4 mi (58.6 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 137.9 mi (221.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 823 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 80 (9.7%); rugadh 62% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
16 an t-Samhain
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Bronllys
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Powys Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Ìmpireachd Bhreatainn
thumb|An Ìmpireachd Bhreatainn ann an 1921 B' e na colonaidhean is na ranntairean a ghlac Breatainn Mhòr, agus Breatainn Mhòr fhèin, a bha anns an Ìmpireachd Bhreatainn.
Fàs na h-Ìmpireachd
Chaidh "a' chiad Ìmpireachd Bhreatainn" a stèidheachadh an dèidh Aonadh nan Crùintean le colonaidhean ann an Aimeireaga a Tuath agus chaill Breatainn Mhòr a' mhòr-chuid dhen ìmpireachd seo anns an t-Ar-a-mach Ameireaganach, seach na ranntairean a chaidh nan Canada. Anns an 19mh linn thog Companaidh nan Innseachan an Ear agus Breatainn "an dàrna Ìmpireachd Bhreatainn" anns na h-Innseachan, ann an Afraga agus anns a' Mhuir Caraibeach. Bha ìmpireachd neo-fhoirmeil cuideachd anns an dùthaichean mar Shìona, far an do stiùir Breatainn an dèidh Cogadh Opium malairt. An dèidh Ar-a-mach nan Innseachan ghlac Breatainn sealbh air na h-Innseachan is chaidh Banrigh Bhictoria na Ban-impire nan Innseachan. Chaidh Afraga a Deas na phàirt dhen ìmpireachd an dèidh Cogadh nam Boer, is fhuair Breatainn na colonaidhean Gearmailtich ann an Afraga le Cùmhnant Versailles.
Deireadh na h-Ìmpireachd
Thachair am pròiseas dì-cholonachaidh an dèidh an Dàrna Cogaidh, le na h-Innseachan ann an 1947 is dùthaichean ann an Afraga anns na 50an is na 60an. Chaill riaghaltas a' mhion-shluaigh ann an 1980 ann an Siombabue ùghdarras is thill Hong Cong fo smachd Sìona ann an 1997.
Barpa
Tha Barpa 'na sheòrsa de chàirn mòr sa bheil uaigh.
Ìmpireachd Bhreatainn
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Barpa
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Ailtireachd
Cisneros (Antioquia)
‘S e baile meadhanach agus sgìre-riaghlaidh (Spàinntis municipio) ann an Antioquia, Coloimbia, a th’ ann an Cisneros. Tha e suidhichte aig 1,050m os cionn ìre na mara agus 88km air falbh bho Mhedellín, prìomh-bhaile na roinne, eadar Santo Domingo agus Yolombó. Tha teodhachd meadhanach dhe 30˚ aige. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1910 le companaidh rèile.
Sluagh a' bhaile
Tha 9,682 duine nan tàmh anns a' bhaile fhèin, ach tha 7,804 uile gu lèir a' fuireach ann, a' gabhail a-steach na clachain thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid neo mòran nan daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns nam bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Cisneros, ach tha 1.2% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 89.7% dhe na daoine ann an Cisneros leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh ach aig 55.5% nan dachaigh.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Cisneros. Chithear fèilltean Caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th’ ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Cisneros
Roinn-seòrsa:Antioquia Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Bridgend, Lodainn an Iar
'S e baile ann an Lodainn an Iar, faisg air Gleann Iucha a tha ann am Ceann na Drochaide.
Ann an 2001 bha 765 duine a' fuireach an seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Lodainn an Iar
Beinn Liath Mhòr Fanaich
'S e beinn ann am Frìth Fanaich air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann am Beinn Liath Mhòr Fanaich (cuideachd Beinn Liath Mhòr Fannaich ). Tha e 954m de dh'àirde agus 's e Beinn Rothaich a th' ann. Tha e eadar an A835 agus Srath Bran, suidhichte san tuath air Loch Fanaich agus san ear air Sgùrr Mòr. Tha Allt a' Choire Ghuirm a' sruthadh sìos air taobh an ear-thuath na beinne is a lìonadh Loch Sgeireach. Sa dheas tha Loch Lì na laighe ann an coire.
Mar as trice bithear a' dèanamh air a' bheinn seo bho thaobh an ear Loch a' Ghlais-Chàrnaich agus a' dìreadh druim Creag Dubh Fanaich mus ruigear am mullach. Dh'fhaodadh a cheangal le Sgùrr Mòr, agus fiù 's le Meall Gorm agus  An Coileachan.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd Roinn-seòrsa:Frìth Fanaich
Tony Curtis
B' e cleasaiche às na Stàitean Aonaichte a bha ann an Tony Curtis neo Bernard Herschel Schwartz (Eabhraig Nuadh 3 an t-Ògmhios 1925 - Henderson, 29 an t-Sultain 2010).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Curtis, Tony
Meanbh-fhrìde
'S e neo-dhruim-altachan a tha ann, le cnàimhneach a-muigh agus corp ann an trì roinnean, stiùirichean, sùilean fillte, agus mar as àbhaist, tha sia casan is dà phaidhir sgiathan aig meanbh-fhrìdean.
Buaidh
Tha meanbh-fhrìdean a' toirt seirbheisean eag-eòlach, mar eisimpleir poileanachadh agus mar phàirtean cudromach ann an sreath-bìdh. Tha iad a' toirt taic ri, mar eisimpleir, gnìomhachas sùibh-chraoibh, as fhiach do dh'eaconomaidh na h-Alba barrachd air £52 millean a h-uile bliadhna.
Seòrsaichean a tha glèidhte ann an Alba
A-rèir Achd nam Fiadh-bheathach agus na Dùthcha 1981 tha na meanbh-fhrìdean a leanas glèidhte, is a h-uile fear san òrdugh Lepidoptera, na dealain-dhè is na leòmannan:
Šiauliai
‘S e baile mòr faisg air Panevėžys, ann an ceann a tuath Liotuàinia a th' ann an Šiauliai (IPA: ʃʲɛʊˈlʲɛɪ, Gearmailtis: Schaulen, Pòlais: Szawle, Iùdais: Shavel/שאַװל, Ruiseis: Шавли). Tha e suidhichte ri taobh Loch Rėkyvos (Liotuànais: Rėkyvos Ežeras), 129m os cionn ìre na mara, anns an roinn Šiaulių Rajono, 94km air falbh bho Vilnius (prìomh-bhaile na dùthcha), 261km bho Klaipėda, 120km bho Kaunas agus 37km bho Želva. Chaidh Šiauliai a stèidheachadh air 22 an t-Sultain 1236, latha Cath Soule a thug àite an seo, agus fhuair e còirichean mar bhaile ann an 1589. Tha 107,875 duine a' fuireach ann. 'S e an ceathramh baile as motha na dùthcha a th' ann cuideachd.
Meanbh-fhrìde
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Meanbh-fhrìdean
Šiauliai
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Liotuàinia Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Liotuàinia
Roger Moore
'S e cleasaiche à Sasainn a tha ann an Roger George Moore (Lunnainn, 14 an Dàmhair 1927).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Panevėžys
‘S e baile mòr faisg air Šiauliai, ann an ceann a tuath Liotuàinia a th' ann am Panevėžys (IPA: pɐn̪ʲɛvʲeːˈʒʲiːs̪, Pòlais: Poniewież, Làtbhais: Panevēža, Iùdais: פוניבעזש/Ponevezh). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Nevėžis (tha an t-ainm a' ciallachadh ri taobh na Nevėžis san Liotuànais), 52m os cionn ìre na mara, anns an roinn Panevėžio Rajono, 132km air falbh bho Vilnius (prìomh-bhaile na dùthcha), 202km bho Klaipėda, 97km bho Kaunas agus 74km bho Želva. Chaidh Panevėžys a chlàradh ann an 1503, nuair a thug an Diùc Aleksandras Jogailaitis cead airson eaglais a thogail dhan bhaile, agus fhuair e còirichean mar bhaile ann an 1837. Tha 98,612 duine a' fuireach ann. 'S e an còigeamh baile as motha na dùthcha a th'ann cuideachd.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Liotuàinia Roinn-seòrsa:Bailtean
Bugeildy
Tha am baile Bugeildy ann am Powys, a' Chuimrigh. Tha e 64.1 mi (103.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 144.2 mi (232.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 708 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 75 (10.6%); rugadh 33% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Powys Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
John Maynard Keynes
Is dòcha gum b'e John Maynard Keynes am feallsanach eaconomachd a bu chudthromach den 20mh linn agus na riochdaire dioplòmasach.
Dh’aithnich esan dà cho-ionnanas riatanach:
Rinn e a-mach bho na firinnean seo, gu bheil sàbhaladh airgid, gu math an neach-shabhail fa-leth, ach gun dèan e cron air eaconomas na dùthcha. Tha na sgrìobh e gu math cudromach do dheamocrasaidh shòisealta.
Roinn-seòrsa:Eaconomachd Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Sgioba nàiseanta rugbaidh Naimibia
right|300px
Tha Sgioba nàiseanta rugbaidh Naimibia fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh ann an Afraga, ach chan eil iad cho cudromach sna teirmean eadar-nàiseanta.
Ràinig iad Cupa an t-Saoghail ann an 1997, agus na fir a leantainn. Tha iad a' cluich ann an Cupa na h-Afraga cuideachd. Is dòcha tha iad an sgioba as cudromaiche ann an Afraga as deidh Afraga-a-Deas.
Ceangailtean a-muigh
Roinn-seòrsa:Rugbaidh Roinn-seòrsa:Naimibia
1220an
Bha na 1220s, sa 13mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1220 is 31 an Dùbhlachd 1229. Se na ciad deich-bliadhna den linn
Roinn-seòrsa:13mh linn *
1120an
Bha na 1120s, sa 12na linn, eadar 1 am Faoilleach 1120 is 31 an Dùbhlachd 1129. Se na ciad deich-bliadhna den linn
Roinn-seòrsa:12mh linn *
Pontus Lanner
B' e peantair às An t-Suain a bh' ann am Frans Pontus Lanner (Karlstad, 1 an t-Sultain 1880 - Stockholm, 22 am Màrt 1944). Mac an fhir malairt Axel Maurits Lanner agus Lina Andersson b' e bràthair Olga Lanner - na neach-ealaine cuideachd. Chuir Lanner seachad na bliadhnaichean bho 1900 gu ruige 1905 na oileanach san Kungliga Akademien för de Fria Konsterna: cha d’ fhuair ach triùir a-steach sa bhliadhna sin: John Bauer, Ivar Kamke agus Lanner fhèin, leis cho tàlantach 's a bha iad. Bha taisbeanadh-ealaine aige fhèin ann an Stockholm a bha uabhasach fhèin soirbheachail.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ealain Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Kinnerton Uchaf
Tha am baile Kinnerton Uchaf ann an Sir y Fflint, a' Chuimrigh. Tha e 115.2 mi (185.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 165.9 mi (266.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1647 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 189 (11.5%); rugadh 31% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir y Fflint Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Coiste
right|200px
Fernando Vallejo
‘S e sgrìobhadair agus stiùiriche film à Coloimbia a th’ ann am Fernando Vallejo Rendón (Medellín, 24 an Dàmhair 1942), ged a tha cead-siubhail meagsaganach aige a-nis. Tha Vallejo air mòran dhuais fhaighinn – nam measg an duais Rómulo Gallegos agus an duais FIL – agus ‘s e neach-dùbhlain na h-eaglaise caitligich, poileataigs ann an Coloimbia, moraltachd-brèige, fiosgaig, agus foirmeileachdan a th’ ann cuideachd. Tha e an gu math aghaidh an t-seann cheann-suidhe Álvaro Uribe Vélez. Ann an 2007 nochd dà nobhail a sgrìobh e - El desbarrancadero agus La Virgen de los sicarios- ann an liosta nan leabhraichean na b’ fheàrr air an sgrìobhadh sa Spàinntis às na làithean siud. ‘S e neo-dhiadhaire a th’ann.
Coiste
Coiste neo diùraidh - buidheann dhaoine, luchd ceart-dheuchainn, air am mionnachadh gu toirt a-mach binn, ann an cùirt-lagha neo co-fharpais.
Roinn-seòrsa:Lagh
Fernando Vallejo
Beatha
‘S ann le teaghlach dhe seachdnar duine-cloinne a bhuineas Vallejo. Rugadh agus thogadh ann an Medellín e agus bha athair, Aníbal Vallejo Álvarez, na mhinistear sa Phàrtaidh Tòraidh Choloimbia. ‘S fìor thoil le Vallejo ceòl clasaigeach, gu seachd-àraidh Mozart, Chopin, Gluck agus Strauss agus tha e na shàr chluicheadair piàna cuideachd. An dèidh bliadhna san Dàimh Feallsanachd Oilthigh Nàiseanta Coloimbia ann am Bogotá, thug e ceum ann am Bith-eòlas san Oilthigh Javeriana. Chaidh e dhan Roinn Eòrpa far a dh'ionnsaich e mu fhilmichean aig Cinecittá san Eadailt. Air 25 an Gearran 1971 ghluais Vallejo gu Meagsago, far a sgrìobh e a h-uile càil a bh’ aige ri sgrìobhadh. Bhon latha ud sin, chan eil e air tilleadh idir gu Coloimbia ri fuireach ann. Anns An t-Sultain 2009 thug Oilthigh Nàiseanta Colombia dotaireachd honoris causa dha Vallejo, ged a bha dàil ann mus d’fhuair e i, air sàilleabh cho connspaideach ‘s a tha a chuid obrach. Ann an 2007 dhiùlt e a nàiseantachd Choloimbia, leis gu robh e gu math an aghaidh na bha a’ tachairt ann am poileataigs na dùthcha aige. A dh’aindeoin sin, thuirt e gum bàsachadh e ann an Coloimbia, san taigh anns an do rugadh e. Ann an 2012 thagh luchd-leughaidh an iris Foreign Policy e dhan liosta nan deichnear innleachdach nas cudromaiche ann an Aimearaga-Laideannach.
Na sgrìobhadair
Tha còig leabhraichean fèin-eachdraidheil aige, ann an sreath air a bheil El río del tiempo (Abhainn Thìm) mar a leanas: Los días azules (1985), a sheallas beatha òg an sgrìobhadair, an dà chuid ann an oighreachd  Santa Anita. A bhuineadh dha sheanair agus ann an sgìre Boston (Medellín); El fuego secreto (1987), far a chithear an deugair ann an saoghal nan drogaichean agus co-sheòrsachd ann am Medellín agus Bogotá; Los caminos a Roma (1988) agus Años de indulgencia (1989) mu na rinn e thall san Roinn Eòrpa, gu h-àraidh san Ròimh agus ann an Eabhraig Nuadh; Entre fantasmas (1993) mu na bliadhnachan a tha air a chur seachad ann am Meagsago, bho 1971.
Sgrìobh Vallejo sgeul-beatha a’ bhàird Miguel Ángel Osorio, à Antioquia, a bha na b’ ainmeil fon fhar-ainm Porfirio Barba Jacob. B’ e El mensajero (1987) an t-ainm a thug e air leabhar seo, a dh’fhoillsich e an dèidh còrr is deich bliadhna ag obair air a’ phròiseict air feadh Choloimbia, Aimearaga Mheadhanach  agus Meagsago. Ann an 1994 dh’fhoillsich e leabhar sònraichte nach bhuineadh dhan sreath mun bheatha fhèin, air an robh La Virgen de los sicarios, mu ainneart agus reic drogaichean  ann am Medellín. Rinn Barbet Schroeder film dheth.
Bhuannaich El desbarrancadero an Duais chliùiteach Rómulo Gallegos ann an 2003. Rinn Vallejo dealbh-chunntas air euslaint agus air bàs a bhràthar Darío ann an dòigh gu math làidir, a’ toirt dhuinn beachdan air cuspairean mar euslaint (gu h-àraidh AIDS), trioblaid san teaghlach, ainneart agus an Eaglais Chaitligeach mar dhuilgheadas sòisealta.
Ann an La rambla paralela (2002) tha corp a’ gluasad air feadh Bharcelona, fo bhuaidh breug-shealladh agus air a thachdadh leis an teas. Tha guth an neach-aithris air a bhreisleachadh eadar Medellín agus Meagsago, agus bha am film loma-làn rosg  dàsanach, cianalach, is na làithean a dh’fhalbh, na làithean ri teachd agus an latha an-diugh a’ tighinn ri chèile.
Talmud
thumb|right|300px