cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Salm 40
‘S e eisimpleir mhath a tha seo den cho-chruinneachadh a thug dhuinn an t-Salmadair a th’ againn an-diugh. A’ leughadh tron t-salm, chì sinn gu bheil nàdar a’ phìos ag atharrachadh gu h-aithghearr bho bhith a’ toirt taing airson ùrnaigh a fhuair freagairt gu rann a dhà dheug far a bheil iarratas saoraidh ann.
An deidh grèis a’ fuireach, chaidh an t-salmaidh a shàbhaladh bho thrioblaid chruaidh. Dh’fhaodadh gur e tinneas no suidheachadh far an robh coltas ann gun tigeadh bàs ann an aithghearrachd a bu choireach. Thog seo an t-salmaidh gus òran ùr a chruthachadh a’ moladh creideas ann an Dia. "“Greas, a Thighearna, a-chum mo chuideachadh.”"Tha an loidhne seo a’ ceangal an dà phìos bàrdachd a tha a’ dèanamh an àrd an t-salm seo, agus mar thoiseach air iarrtas airson cuideachadh.
Ag iarraidh air an Tighearna aire a thoirt dhà, tha an t-salmaidh airson ‘s gum bi nàire air a chuid nàimhdean ‘s gum faigh esan buaidh oirre. Tha e cuideachd ag iarraidh air luchd-leantainn Dhè gàirdeachas a dhèanamh agus a neart a mholadh. Tha an t-ùghdar làn misneachd agus e cinnteach gu bheil aire Dhè air, gun toir e cuideachadh dhà agus gun dìon E e.
Contae Chill Dara
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Chill Dara (tuiseal ainmneach: Cill Dara, Laideann: Comitatus Kildarensis). Tha e suidhichte ann an àirde an ear na dùthcha, ann an Còigeamh Laighean. Tha 210,312 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 1,694km², an 23 siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 8mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Chill Dara le Átha Cliath, Ceatharlach, Cill Mhantáin, Laois, An Mhí agus Contae Uíbh Fhailí. Bha 114,488 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir. 'S e Cnoc Bhaile Chupid (379m) a th' ann a' beinn as àirde na siorramachd. Chaidh Contae Chill Dara a chruthachadh ann an 1297.
Sgìrean Ionadail
Tha còig baranachdan (Gaeilge: barúntacht) dheug am broinn Chill Dara: Cairbre, Claonadh, Connail, Uí Chéithigh agus Uachtar Fhine, Cill Chuillinn, Cill Chá agus Maoin, An Nás Thuaidh, An Nás Theas, An Fhorrach agus an Réabán Thoir, An Fhorrach agus an Réabán Thiar, Uíbh Fhailí Thoir, Uíbh Fhailí Thiar, An Léim Thuaidh agus An Léim Theas. A bharrachd air sin, tha 113 parraistean (ann an dà sgìreachd-easpaig: Cill Dara-Leithghlinne agus Átha Cliath) agus 1,242 bailtean fearainn sa chontae.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
1841
150px|thumb|[[Antonín Dvořák]] MDCCCXLI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1840an
Gustave Strauven
B' e ailtire às Bheilg a bh' ann an Gustave Strauven. (Schaerbeek, 23 an t-Ògmhios 1878 - Faverges, 19 am Màrt 1919). Fhuair e a chuid foghlaim fo Victor Horta sa Bheilg fhèin, a bharrachd air bliadhna ann an 1897 thall san Eilbheis fo Alfred Chiodera agus Theophil Tschudi ann an Zürich. Ged a rinn e iomadh taigh mar ailtire ann an stoidhl art nouveau barocach, 's ann dìreach airson an Taighe Saint Cyr anns A' Bhruiseal 's a tha e ainmeil an latha an-diugh. Fhuair an taigh Saint Cyr dubh chàin o ailtirean eile aig an àm leis cho barocach 's a bha e. Thug Gustave Strauven buaidh uabhasach fhèin làidir air Arthur Nelissen.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Ailtireachd Roinn-seòrsa:Daoine às a' Bheilg Roinn-seòrsa:Daoine
Czesław Miłosz
B’ e Czesław Miłosz (Liotuànais: Česlavas Milošas) sgrìobhadair, bàrd, riochdaire dioplòmasach agus eadar-theangachair às a' Phòlainn. Rugadh e ann am baile beag ris an canar Šeteniai ann an 1911 agus chaochail e ann an Kraków ann an 2004. Bhuin e do theaghlach Pòlach le freumhan ann an Liotuàinia, is rugadh e aig àm Ìompaireachd na Ruise, nuair a bha a’ Phòlainn agus Liotuàinia fo bhuaidh an Tsar. Dh’fhàg e an Roinn Eòrpa ann an 1960 is chaidh gus na Stàitean Aonaichte, far an robh e an sàs anns an Oilthigh Berkeley mar ollamh, eadar 1961 agus 1998. Bha e an aghaidh Stalin is a h-uile càil a rinn e air feadh na Roinn Eòrpa. Bhuannaich Czesław Miłosz an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1980. A bharrachd air sin, b' e esan an treas neach às A' Phòlainn a choisinn duais Nobel ann an Litricheas a-riamh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Pòlach Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Liotuàinianach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine às a' Phòlainn
Dùn Reicheit
‘S e baile beag dùthchasail faisg air An t-Sròin Reamhair, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann an Dùn Reicheit (Beurla/Beurla Ghallta: Dunragit, Cuimris: Din Rheged). Tha e suidhichte aig 17m os cionn ìre na mara, faisg air Bhàigh Luis, air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975), eadar Clachan Ghlinn Lus agus Caisteal nan Ceanndach. Tha e 307km air falbh bho Obar Dheathain, 117km bho Ghlaschu, 84km bho Dhùn Phrìs agus 160km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh ann an Dùn Reicheit. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, turasachd agus coilltearachd. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil ann ach feumar a dhol dhan àrd-sgoil anns An t-Sròin Reamhair.
Henrik Pontoppidan
B’ e sgrìobhadair às an Danmhairg a bha ann an Henrik Pontoppidan.
Dùn Reicheit
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à Din (Dùn) ann an Seann Chuimris agus ainm na rìoghachd Rheged a th' ann ainm a' bhaile. B' e rìoghachd uabhasach làidir a bh' ann Rheged fad iomadh linn an dèidh nan Ròmanach agus bha an cànan aca fhathast ann gu ruige an 12mh Linn.
Crosshouse
thumb|Eaglais ann an Crosshouse thumb|Clach airson cuimhe a thoirt do dh'Andrew Fisher 'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir an Ear a tha ann an Crosshouse. Tha am baile suidhichte faisg air Cill Mhearnaig. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 36′ 44″ Tuath agus 4° 33′ 10″ Iar.
Henrik Pontoppidan
Rugadh e ann am Fredericia ann an 1857 agus chaidh e do Chopenhagen airson innleadaireachd ionnsachadh ann an 1873. Dh'fhàg e an t-Institiud Polytechnic ann an 1879 is dh'obraich e mar thidsear gu ruige 1882, an dèidh do chiad teachd a-mach litreachail, sgeulachd ghoirid, Et endeligt ('An Deireannach') anns an iris Ute og hjemme ('A-muigh agus Dhachaigh'). Dh'fhoillsich e a chiad nobhail, Sandinge Menighed (Co-thional Shanding'), ann an 1883. Chaochail e ann an Copenhagen ann an 1943.
Beeswing
‘S e baile beag dùthchasail faisg air An Abaid Ùr, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann am  Beeswing  (Taobh an Locha o shean). Tha e suidhichte aig 98m os cionn ìre na mara, ann an cridhe Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt ro 1975), eadar Dail Bheithe agus Dùn Phrìs, ri taobh Loch Artair. Tha e 258km air falbh bho Obar Dheathain, 98km bho Ghlaschu, 14km bho Dhùn Phrìs agus 111km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallda th' ann an dà chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Beeswing. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus dreuchdan ann an Dùn Phrìs. A bharrachd air sin, tha coimhearsnachd sònraichte ann a bhios a' dèanamh caise, fo stiùireadh na Camphill Village Trust, gus daoine sònraichte a chuideachadh. Taobh fhoghlaim, chan eil bun-sgoil ann agus le sin feumar a dhol dhan bun sgoil ann an Cill Fhinnein agus dhan àrd sgoil ann an Dail Bheithe.
Henrik Pontoppidan
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas còmhla ri Karl Gjellerup ann an 1917. Tha e ainmeil airson nan leabhraichean aige, far an robh e a' sgrìobhadh gu math mionaideach mu dhòigh-beatha anns an Danmhairg. Seo cuid den fheadhainn as ainmeile aige:
Beeswing
Eachdraidh
Tha tobhtaichean chrannaig neo dhà sa loch agus chithear curach san taigh-tasgaidh ann an Dùn Phrìs, a chaidh a' lorg an seo sna 30an. Tha beul-aithris ag innse dhuinn gur ann Loch Artair a thachair tachartasan co-cheangailte ri Ban-tighearna an Locha sna Sgeulachdan mu dheidhinn an Righ Artair. Bha Seann Chuimris ga bruidhinn sa sgìre o shean agus tha ainm an Righ Artair air an loch, ach cha mhi na h-eachdraichean idir a' dearbhadh na sgeòil sin. B' e Taobh an Locha (Beurla Ghallda: Lochend) an t-ainm a bha air Beeswing gu ruige an 19mh Linne. Cheannaich Robert Orde an taigh-òsda, air an robh Lochend Inn. Dh'atharraich e ainm gu Beeswing Inn, mar chuimhne air deagh eich rèisidh a bhuannaich an Ascot Gold Cup ann an 1842, agus mean air mhean thugadh ainm an taigh-osda dhan bhaile. A dh'aindeoin sin, s' e Lochend a bha air an eaglais gus an latha an-diugh. Chaidh eaglais a thogail ann seo ann an 1868 a bhuineadh dhan Eaglaise Shaoir aig an toiseach, ach dh'aontaich e ri Eaglais na h-Alba ann an 1929. Tha e dùinte a-nis.
Henrik Pontoppidan
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Danmhairgeach Roinn-seòrsa:Daoine às an Danmhairg
Beeswing
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Crosshouse
Ann an 2001 bha 2,454 duine a' fuireach an seo.
Chaidh am baile a thogail anns an 19mh linn airson nam mèinnearan dhen sgìre seo. Chun a' bhliadhna 1882 bha e na phàirt dhen sgìre Cille Mhàra.
Daoine ainmeil
Rugadh Andrew Fisher (29 an Lùnasdal 1862–22 an Dàmhair 1928 ann an Lunnainn), prìomh-mhinistear Astràilia, ann an Crosshouse. Bha e ag obair ann an toll-guail mus do dh’imrich e do dh'Astràilia ann an 1885. Bha e na prìomh-mhinistear trì tursan.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir an Ear
Dùn Reicheit
Poileataigs
'S ann gu Comhairle Choimhearsnachd Seann Lus a bhuineas Dùn Reicheit, a ghabhas a-steach Achadh na Meilge, Barblae agus Clachan Ghlinn Lus cuideachd. Tha dìreach 1,315 duine a' fuireach san sgìre air fad. Tha 15 comhairlichean coimhearsnachd a' riochdachadh na sgìre. Tha e a' buntainn dhan uàrd-taghaidh 02 (Wigtown an Iar) airson Comhairle na Roinne.
Còmhdhail
Chan eil seirbheis rèile ann. A dh'aindeoin sin, tha dà sheirbheis bhus a' frithealadh a' bhaile:
Doire Mhic Cais
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
Dùn Reicheit
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Bhaile na h-Ùige
Uri (Kanton)
'S e roinn (Fraingis: Canton, Gearmailtis: Kanton, Eadailtis: Cantone) anns An Eilbheis a th' ann Uri. Tha e suidhichte ann an cridhe na dùthcha. 'S e Altdorf a th' ann prìomh-bhaile na roinne. 'S e Gearmailtis a tha ga bruidhinn air feadh na roinne, fiù 's aig ìre oifigeil. Gabh an roinn sin ris An Eilbheis ann ann 1291. Tha an t-ainm oifigeil na roinne a' ciallachadh Roinn Uri. 'S e an 24mh roinn na h-Eilbheis, a thaobh àireamh-sluaigh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eilbheise
Na h-Eileanan a-staigh
thumb|right|250px| Na h-Eileanan a-staigh (dearg) 'S e buidheann de eileanan san àird an iar-thuath na h-Alba a tha anns na h-Eileanan a-staigh. Tha an cuid as motha dhiubh nam pàirt den Chomhairle Earra-Ghaidheal agus Bòd, ged a tha an t-Eilean Sgitheanach agus na h-eileanan beaga a tha timcheall air ceangailte le Comhairle a’ Ghàidhealtachd.
Tha roinn na turasachd gu math làidir air na h-eileanan. Tha na h-Eileanan a-staigh ainmeil cuideachd airson uisge-beatha, m.e.: Laphroaig neo Talisker. Tha mòran taighean–stail ann, gu h-àraidh air Ìle.
Na deich eileanan as motha
† a-rèir dè na tùsan a chleachdar
Sa Tuath
Tha na h-Eileanan a-staigh a Tuath a’ gabhail a-steach an t-Eilean Sgitheanach, na h-Eileanan Tarsainn agus cuid de na h-eileanan beaga a tha timcheall air an Eilean Sgitheanach. Tha iad nam pàirt den Chomhairle a’ Ghàidhealtachd. Seo cuid den fheadhainn bheaga:
Sa Deas
*
Deirdre
Tha Deirdre, no Derdriu, 'na bana-ghaisgeach air thoiseach truagh 'san Eòlas ùr-sgeulachd na h-Èireann. Tha a sgeulachd cuid na Cuairt na h-Uladh.
Bha Deirdre 'na nighean Fhedlimid mac Daill. Nuair bha i air bhreith, dh'fhàisnich Cathbad an draoidh a bhitheadh i fìor-àlainn, ach bheireadh i na bàsan nam gaisgeach ainmeile na h-Uladh. Shocraich Conchobhar, rìgh na h-Uladh, ga h-àrach i ann an dealachadh, 'gus ga pòsadh nuair bha i aig aois chuimseach. Ge-tà, dh'fhàs Deirdre 'steach do rìbhinn àlainn, ged aonarach, agus choinnich i, ghabh gaol mòr air, agus ruith air falbh le Naoise, laoch, sealgair, is seinneadair òg brèagha, com-pàirtichte le a bhràithrean, Ardan agus Ainle. Theich iad dhan dh'Alba, ach ge be air bith càite thàinig iad dh'fheuchadh 'n rìgh dùthchail a mharbhadh Naoise 'gus a bhràithrean is mar sin gabh Deirdre. Ri ùine thàinig iad gu stad aig eilean cian, far lorg na fir Chonchobhair iad.
Chuir e Fearghus mac Róich dhaibh le fios de seòladh sàbhailte dhachaigh. Bha Deirdre mì-earbsach dhiubh agus dh'fheuch i a thoirt rabhadh Naoise 'gus a bhràithrean, ach cha do chreid iad i agus chaidh i leotha gu h-aindeonach. Air an tilleadh dhan dh'Eamhain Mhacha bha Fearghas air thoirt ionnsaigh agus thug Conchobhar àithne a mharbhadh Naoise 'gus a bhràithrean 's mar sin b' urrainn dha Deirdre phòsadh, ma le spàirn. Bha Fergus air a shàrachadh leis a' bhrath seo a ghealladh, 'gus chaidh e 'steach do fògradh sa' Chonnacht, agus chog e 'n aghaidh an Ulaidh airson Ailill agus Medb 'san Táin Bó Cúailnge.
Fearg air chur air leis a' ghràin Dheirdre ga ionnsaigh agus a bròn, chuir Conchobhar an tairgse ri Eóghan mac Durthacht, an fear a mharbh Naoise, a ghabh i fad ùine. Thug i ùthachd dhi fhèin le leigeil taic ri bho a carbad agus buaileadh a ceann an aghaidh clach. Ann an seòrsachan nas fadalaiche na sgeulachd, bhàsaich i de bròn.
Tha dà chluich ann a tha stèidhichte air sgeulachd Dheirdre: Deirdre le William Butler Yeats (1907) agus J.M. Synge's Deirdre nam Bròn (1910).
Bha 'n LÉ Deirdre (P20), long 'san Dleasnas Luingeasach na h-Èireann (a-nis dì-bharantaichte), ainmichte 'n dèidh dhi.
Seallaibh cuideachd
Roinn-seòrsa:Eòlas ùr-sgeulachd Eòlas ùr-sgeulachd
Muir na h-Innis-Mhara
'S e muir ann an ceann a tuath na Roinn-Eòrpa a th' ann am Muir na h-Innis-Mhara (Suainis: Skärgårdshavet, Suomais: Saaristomeri). Tha e suidhichte eadar Åland agus Suomaidh fhèin, agus 's e ceangal mara eadar an Camas Boitnia, Camas Suomaidh agus an corr dhen Bhaltach a th' ann. Tha Muir na h-Innis-Mhara 240km² air fad, agus eadar 80km agus 120km a dh'fhaide. Chan eil Muir na h-Innis-Mhara idir domhain no saillte, ach 's e àite gu math gaothach a th' ann. Tha mu 17,700 eileanan san innis-mhuir, a' gabhail a-steach gach sgeir a tha a' stobadh a-mach às an uisge. Tha àireamhan nan eilean a' sìor-fhàs air sàilleabh gu bheil an talamh a' streap 10mm gach bliadhna.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas Roinn-seòrsa:Suòmaidh Roinn-seòrsa:Muir
Rìoghachd Shagsainn
B’ e dùthaich neo-eisimeileach anns a’ Ghearmailt a bh’ anns an Rìoghachd Shagsainn (Gearmailtis: Königreich Sachsen), a mhair bho 1806 gu ruige 1910, an dèidh do Napoleon Bonaparte a chur às do dh' Ìmpireachd Naomh na Ròimhe. Bha Sagsainn na bhall Co-chaidreachas na Rèine. Mhair an stàit seo mar sgìre fad Ìmpireachd na Gearmailte (1871 – 1918). B’ e Dresden a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha. Fhuair Rìoghachd Shagsainn Bun-reachd ann an 1831. Thug Ar-a-mach na Gearmailt buaidh mhòr air Sagsainn agus leig an Righ Friedrich Augustus III dheth an crùn. Chaidh poblachd, a bhuineadh dhan Phoblachd Weimar fhèin, a stèidheachadh na h-àite.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
Crymlyn
Tha am baile Crymlyn ann an Caerffili, a' Chuimrigh. Tha e 13.7 mi (22.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 129.8 mi (208.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 5756 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 590 (10.3%); rugadh 94% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerffili Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Crumlin
1395
MCCCXCV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1390an
Dòmhnall Mac na Ceàrdaich
B' e bàrd Gàidhlig a bh' ann an Dòmhnall Mac na Ceàrdaich (5 an Dùbhlachd 1885 - 1932) (Beurla: Donald Sinclair).
Rugadh e air 5 Dùbhlachd 1885 ann am Barraigh. Bha e ag obair mar iasgair airson greiseig còmhla ri athair, agus as dèidh sin, chaidh e a Dhùn Èideann far an do dh'ionnsaich e dreuchd, agus chuir e seachad iomadh bliadhna ann am Manchester. Bha e a' sgrìobhadh dhealbhan-chluiche cuideachd, mar eisimpleir Dòmhnall nan Trioblaid agus Suirighe Raghnaill Mhaoil. Chaochail e ann an 1932 nuair a bha e fhathast gu math òg.
Ann an 2014, chaidh cruinneachadh de a shaothair fhoillseachadh: nam measg bàrdachd, òrain, dealbhan-clùiche, aistean, sgeulachdan agus eadar-theangachaidhean.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig Mac na Ceardaich, Domhnall Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig
Deichead
Is urrainn do deichead a’ ciallachadh 10 bliadhnaichean.
Roinn-seòrsa:àm Roinn-seòrsa:bliadhnaichean
Quintus Caecilius Metellus Pius
'S e duine poiliteagach agus saighdear Romanach cliùiteach bho dheireadh na ìompaireachd a bh' ann Quintus Caecilius Metellus Pius, is esan ball na optimates. Chaidh ainmeachadh "Consul" ann an 83 R.C. Shabaid e anns a' chogadh shìobhalta an aghaidh Cayo Mario, ri taobh Sila, agus bhuannaich e anns An Spàinn an aghaidh Quintus Sertorius agus Perpenna.
left|thumb|300px| Quintus Caecilius Metellus Pius Stèidhich e Castra Caecilia, neo Cáceres an latha an-diugh.
Girón
'S e baile meadhanach ann an Santander, Coloimbia, a th' ann an Girón. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha aig 777m os cionn ìre na mara agus dìreach 9km air falbh bho Bhucaramanga, prìomh-bhaile na roinne. 'S e baile le gnàth-shìde theth a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach dhe 28˚ aige, rè na bliadhna. 'S e Girón an 34mh baile as motha na dùthcha. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1631.
Sluagh a' bhaile
Tha 135,791 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 17,850 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Girón. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Girón
Allt a' Bhàilidh
Tha Allt a' Bhàilidh (Beurla: Bailey Brook) ann an Siorrachd Phiogto, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Girón
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Doire Núis
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an Doire Núis.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
456
Bàsan
Roinn-seòrsa:450an
Cùba
Eachdraidh
Bha an dùthaich gu mòr an sàs gnothach Tràilleachd thar a' Chuain Shiar eadar an 16mh Linn agus an 19mh Linn ach chuireadh às dha ann an 1854.
Bheataireachd
'S e bheataireachd an earrann de eòlas-leighis a tha aʼ déiligeadh ri galaran agus dochann ann am beòthaichean.
Cùba
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Roinn Charaibeach Roinn-seòrsa:Greater Antilles
Murcia (provincia)
'S e fear de na mòr-roinnean na Spàinne a tha ann Murcia (IPA: murθja). Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha. 'S e Murcia a th'ann prìomh-bhaile na roinne agus tha port-adhair ann siud cuideachd. Tha Murcia aon-roinneil. 'S e Murcia an 9mh cheàrn as motha a tha anns a' Spàinn. Tha e cho farsaing ri 11,313 cilemeatair ceàrnagach, 2.9% na dùthcha. Anns a' bhliadhna 2010 bha 1,461,979 duine de shluagh ann, le dluths aig àireamh 129 duine gach km². ‘S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn ann an Murcia. Tha i na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh fo smachd an Asambleas Regional de Murcia. Tha pàrlamaid le ceann-suidhe agus Buidheann Righlaidh aige.
Freumhan an ainm
‘S ann gu math connspaideach ‘s a tha freumhan an ainm air sàilleabh nach eil Freumh-fhaclachd na sgìre idir soilleir ach tha a' mhòr-chuid nan luchd-rannschaidh dhen bheach gur ann à facal air choireigin ann an Laideann fo riochd Arabais. Tha a h-uile coltas ann gur ann à myrtus (Gàidhlig: miortal) a tha e. Tha cuid eile a' cantainn gur ann à Myrtea no Murtea (Gàidhlig: miortlach) a tha an t-ainm. Thuirt Gaius Plinius gu robh miortlach mòran na bu chumanta an seo na ann an àite sam bi eile san Spàinn. Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Provincias na Spàinne
Flugfreyjufélag Íslands
'S e aonadh-ciùird à Innis Tìle s' a th' ann am Flugfreyjufélag Íslands (Gàidhlig: Aonadh Luchd-frithealaidh Itealain Innse Tìle). Chaidh a stèidheachadh ann an Reykjavík ann an 1954 agus 's e luchd-obrach itealain a tha e a' riochdachadh. 'S e Berglind Hafsteinsdóttir a tha na cathraiche an aonaidh a-nis. Chaidh a stèidheachadh gus teirmichean obrach is cumhaichean luchd-frithealaidh itealain a dhìon agus an cuid cùmhnant fastaidh a rèiteachdh. Anns an Fhaoilleach 1955, chuir an t-aonadh ainm ris a' chiad aonta barganachaidh aca. Bha an t-aonadh cuideachd na thùsaire ann a bhith a' faighinn fòrladh màthaireil airson a buill. Ann an 1973, thàinig iad gu bhith na àite tionndaidh ann an suidheachadh bana-mhaighstir itealain oir chaidh na crìochan aois atharrachadh gus am b' urrainn do luchd-frithealaidh itealain an obair a ghabhail fad am beatha obrach no gus an ruigeadh iad an aois peinnsein. An latha n-diugh tha 1,700 aig FFF, is iad ag obair airson Icelandair, Flugfélagi Íslands agus Wow Air.
Ceanglaichean A-muigh
Roinn-seòrsa: Innis Tìle Roinn-seòrsa:aonaidhean-ciùird Roinn-seòrsa:Poileataigs
Na Doirse
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann Na Doirse.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
Arnhem
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
1918
MCMXVIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1910an
Baile nam Feusgan
'S e baile air taobh ear Dùn Èideann a tha ann am Baile nam Feusgan (Beurla: Musselburgh) neo Baile nam Fiasgan. Bha 22112 daoine a' fuireach ann am Baile nam Feusgan ann an 2001 agus 23572 ann an 2011.
Tha Oilthigh Bànrigh Mairead ann, faisg air an stèisean-rèile a tha air Loidhne na h-Oirthire an Ear eadar Wallyford agus Stèisean Waverley. Tha pàirc-rèis ann ach chaill e an cead aige ann an 2017.
Eachdraidh
Bha tòrr bàtaichean a' dol a-mach à Baile nam Feusgan airson iasgach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
Learning and Teaching Scotland
Is e roinn de Riaghaltas na h-Alba a tha ann an Learning and Teaching Scotland (LTS). 'S e ùghdarras nàiseanta na h-Alba a th' ann an LTS airson clàir-theagaisg nan cuspairean sgoile, an dà chuid bun-sgoiltean agus àrd-sgoiltean.
Ceangail a-muigh
Làrach-lìn Oifigeil
Roinn-seòrsa:Buidhnean Fòghlaim
1396
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1396 (MCCCXCVI).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1390an
1842
MDCCCXLII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1840an
Johnston
Airson "Johnstone" ann an Siorrachd Rinn Friù, thall gu Baile Iain
Tha am baile Johnston ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 80.4 mi (129.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 209.5 mi (337.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1866 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 196 (10.5%); rugadh 76% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Droman Uí Chonbhuí
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
Aonadh-ciùird
thumb|right|[[UNISON ann an Oxford air stailc ann an 2006]] 'S e buidheann phoilitigeach de luchd-obrach a tha ann an aonadh-ciùird no aonadh luchd-obrach (Beurla "trade union"). Tha dà sheòrsa ann, aonaidhean-ciùird 'còmhnard' ("horizontal") airson luchd-obrach aig an aon ìre agus aonaidhean-ciùird 'dìreach' ("vertical") airson luchd-obrach san gach roinn-obrach.
Tha iad an sàs chòmhraidhean leis na ceannardan air sgàth nan luchd-obrach. Anns an Rìoghachd Aonaichte, tha ceanglaichean làidir eadar aonaidhean-ciùird agus am Pàrtaidh Làbarach. Tha a' mhòr-chuid dhen aonaidhean-ciùird ann an Alba nam buill dhen STUC (Mòr-dhàil nan Aonaidhean-ciùird na h-Alba, Beurla "Scottish Trades Union Congress") agus dhiubh sin ann an Sasainn is anns a' Chuimrigh nam buill dhen TUC.
'S e UNISON an t-aonadh-ciùird as motha an dà chuid anns an Rìoghachd Aonaichte agus ann an Alba. Am measg nan aonaidhean eile tha UNITE agus Institiud Foghlam na h-Alba 'S e deagh eiseimpleir iomairteachd a th' ann cuideachd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs
An Eaglais Bhreac
Tha an Eaglais Bhreac (Beurla: Falkirk) na baile mòr ann am meadhan na h-Alba.
Eachdraidh
Anns a' bhliadhna 1298 chaill Uilleam Uallas Blàr na h-Eaglaise Brice an aghaidh armailt a bha trì uairean na bu lìonmhoire na an t-armailt aige fhèin. Chuireadh an dàrna Blàr na h-Eaglaise Brice air an 17mh dhen Fhaoilleach 1746, air Monadh na h-Eaglaise Brice mu trì mìle an iar-dheas air a' bhaile. B' e seo an dàrna blàr an Ar-a-mach nan Seumasach, 1745-1746.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Comhairle na h-Eaglaise Brice Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba *
Aonaran
B' e aonaran cuideigin a bhios a bhios a’ fuireach na aonar, agus a bhios a’ cumail air falbh bho dhaoine eile. B' e cèile-dè aonaran.
An t-aonaran ann an litreachas
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Bith-eòlas Roinn-seòrsa:Litreachas
30 am Faoilleach
Tachartasan
thumbnail|Peter Agre
Crios-cartachaidh
thumb|Crios-cartachaidh Is e crios-cartachaidh, air a bheil cearcall-cartachaidh no cearcall-rùsgaidh cuideachd, na theirear ri bhith a' rùsgadh stiall cairte timcheall geug no stoc craoibhe. Chan e a-mhàin an sgrath-mhullaich, ach uaireannan tàth-chuid na cairte uile. Ma nithear crios-chartachaidh, bàsaichidh an earrann os cionn a' chriosa rùisgte ri ùine. Ma thèid geug craoibhe a dhìochartachadh air an dòigh seo, fàilligidh i agus nuair a thèid stoc craoibhe a rùsgadh, bàsaichidh a' chraobh iomlan mur tèid aice air ath-chinntinn bho gu h-àrd gus an lot a shlànachadh.
30 am Faoilleach
Bàsan
thumb|Eastre, Hymn to the Sun le John Duncan Fergusson
Crios-cartachaidh
Bidh coilltearan a' cleachdadh crios-chartachaidh airson coilltean a thanachadh. Bidh luchd liosan-mheasa a' cleachdadh crios-chartachaidh mar innleachd air measan nas motha a bhuain, agus cha tèid ach a' bhreath fon chairt a rùsgadh airson seo.
30 am Faoilleach
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Druim an Tí
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an Druim an Tí.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
457
Bàsan
Roinn-seòrsa:450an
Port-adhair Bhaile na h-Eaglais
thumb|Port-adhair Bhaile na h-Eaglaise
Ceangal a-muigh
Roinn-seòrsa:Puirt-adhair na h-Alba
Ward Hill (Raghnallsaigh a Deas)
'S e beinn ann an Arcaibh, Alba a th' ann an Ward Hill.
Suidheachadh
'S e Ward Hill a ' bheinn as àirde anns an eilean Raghnallsaigh a Deas. Tha e suidhichte ann am meadhan an eilein. Tha e 119m (390 troigh) de dh'àirde. Tha rathaid ann a leanas chun an stèisean rèidio a tha faisg air mullach na beinne. Air a' mhullach chithear leac thriantanachd a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. 'S e HuMP a th' ann.
Tha an t-ainm "Ward Hill" a' tighinn bhon fhacal Lochlannais "varði" a tha a' ciallachadh tùr-rabhaidh. Nochdaidh e an-diugh mar "-ward" neo "-wart" ann an ainmean-àite Arcaibh. Gu eachdraidheil bha e cumanta airson a' bheinn as àirde anns an eilean air sgàth 's gum b' e sin an t-àite a b' fheàrr gus teine-rabhaidh a lasadh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh Roinn-seòrsa:HuMP
Crothaidh
'S e baile ann am meadhan na h-Alba a tha ann an Crothaidh (Beurla: Croy). Tha e ann an Siorrachd Lannraig a Tuath.
Tha stèisean-rèile ann agus tha seirbhisean rèile a' ceangal Crothaidh, Glaschu agus Dùn Èideann. Tha Crothaidh cuideachd faisg air a' bhalla Antonine agus an Canàl Foirthe agus Cluaidh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath
Donnchadh Blàrach
'S e minister, ùghdar agus bàrd a bh' san Urr. Donnchadh Blàrach (Rev Duncan Black Blair ann am Beurla). Rugadh e ann an Srath Chura ann an 1815 agus fhuair e foghlam aig Oilthigh Dhùn Èideann. An dèidh dhaibh ceum diadhachachd a thoirt a-mach, bha e 'na mhinistear ann an Alba agus ann an Alba Nuadh. Sgrìobh e mòran rudan dhan iris Mac-Talla fon ainm D.B.B.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Sràid aon-slighe
Is e sràid aon-slighe neo sràid aon-rathadach tè anns a bheil an trafaig a' dol gus an aon àird.
1397
MCCCXCVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1390an
Calum Ros
Tha Calum Ros (Beurla: Calum Ross) (1934-) ʼna sheinneadair Ghàidhlig.
Rugadh Calum ann am Partaig ann an Glaschu air 21 Faoilleach 1934. Bha athair à Flòdaigearraidh san Eilean Sgitheanach agus a mhàthair à Ùige san Eilean Sgitheanach. Tha e ʼna cho-ogha ri Aonghas Dubh MacNeacail am bàrd.
Tha Calum fhathast aʼ teagasg pàirt-ùine, Gàidhlig agus uaireannan òrain, ann an Conservatoire Rìoghail na h-Alba an Glaschu.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Seinneadairean Sgitheanach Ros, Calum}
Gelligaer
Tha am baile Gelligaer ann an Caerffili, a' Chuimrigh. Tha e 13.1 mi (21.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 134.5 mi (216.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 17683 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 2115 (12.0%); rugadh 93% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Eilean Phiogto
right|thumb|300px|Eilean Phiogto
Tha Eilean Phiogto (Beurla: Pictou Island) ann an Siorrachd Phiogto, Alba Nuadh.
Carl Gustaf Verner von Heidenstam
B’ e sgrìobhadair às an t-Suain a bha ann an Carl Gustaf Verner von Heidenstam. Rugadh e ann an Olshammar ann an 1859 agus chaochail e ann an taigh mòr Övralid, ann am Motala ann an 1940. Fhuair e a cuid fhoghlaim sa Kungliga Akademien för de Fria Konsterna. Fhuair ballrachd Acadamaidh na Suaine ann an 1912 agus bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas anns a’ bhliadhna 1916.
Siorrachd Cheann Rois
right|230px|thumb|Siorrachd Cheann Rois
Eilean Phiogto
Roinn-seòrsa:Alba Nuadh
Carl Gustaf Verner von Heidenstam
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Suaineach Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Siorrachd Cheann Rois
'S e siorrachd traidiseanta a bha ann an Siorrachd Cheann Rois. A-nis, tha e ceangailte ri Siorrachd Pheairt. 'S e siorrachd glè bheag a bha ann, agus bha e ri taobh Fiobha. Bha Ceann Rois na phrìomh-bhaile.
Roinn-seòrsa:Siorrachdan na h-Alba
9 an t-Iuchar
'S e 9 an t-Iuchar an 190mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (191mh ann am bliadhna-leum). Tha 175 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|200px|[[Han Hollander]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Belisario Betancur Cuartas
B' e fear-lagha, agus riochdaire dioplòmasach agus neach-poileataigs à Coloimbia a bh’ ann am Belisario Antonio Betancur Cuartas  (Amagá, 4 an Gearran 1923 - Bogotá, 7 an Dùbhlachd 2018). Bha e na cheann-suidhe Choloimbia bho 7 an Lùnastal 1982 gu 7 an Lùnastal 1986. 'S ann do theaghlach beairteach a bhuineas e. Chaidh e dhan Oilthigh Bholivariana. Phòs e aig Rosa Helena Álvarez Yepes, à Medellín, ann an 1945 agus rug i triùir duine-cloinne dha. Bha ise dìreach 21 bliadhna a dh'aois aig an àm. Chaochail i ann an 1998. Phòs Betancur a-rithist ann an 2000 aig Dalia Rafaela Navarro Palmar.
Diùcachd Sagsainn-Hildburghausen
B’ e dùthaich bheag ann an cridhe na Gearmailt a mhair bho 1680 gu ruige 1826 a bh’ anns an Diùcachd Sagsainn-Hildburghausen (Gearmailtis: Herzogtum Sachsen-Hildburghausen). B’ e Heldburg a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha ro 1684 agus an uair sin Hildburghausen gu ruige 1826. Chaidh an Diùcachd a chruthachadh ann an 1680 nuair a sgaradh oighreachdan an Diùc Ernst der Fromme (Gàidhlig: Ernst Cràbhach) eadar a chuid mhic, an dèidh a bhàis. B' ann làidir an aghaidh prìomh-ghineadas a bh' ann an seann diùc agus cha robh stèidh laghail ann a thaobh phrionnsabal còirichean a' phrìomh-ghineadais anns A' Ghearmailt. Fhuair siathamh mac an diùc, Ernst, an sgìre mu timcheall Hildeburghausean fhèin, a bharrachd air Eisfeld, Heldburg, Schalkau agus Veilsdorf. Chaidh piseach a thoirt air oighreachdan a bhuineadh dhan diùcachd ann an 1714, nuair a dh' iomlaideadh Schalkau airson pìosa fearainn air feadh Sagsainn. Bha Sagsainn-Hildburghausen na ball Co-chaidreachas na Rèine bho 1806 gu ruige 1813, nuair a dh' atharraich Napoleon Bonaparte structair phoileataigeach na Gearmailt, a' cur às do dh' Ìmpireachd Naomh na Ròimhe. Chuir Sagsainn-Hildburghausen agus na diùcachdan eile ann an Sagsainn 2000 saighdearan uile gu lèir do Fheachdan a' Cho-chaidreachais. Chaidh an Diùcachd a chruthachadh ann an 1826 tro Chòrdadh Hildburghausen, a dh'atharraich nan diùcachdan ann an Sagsainn an dèidh bàs Friedrich IV à Diùcachd Sagsainn-Altenburg gun chlann.
Belisario Betancur Cuartas
Chaidh Betancur a thaghadh ann an 1982, mu dheireadh thall. B' fheudar dha dèiligeadh ri iomadh dùbhlan nuair a bha e os cionn an Riaghaltais. Ghlac buidheann cheannairceach, air an robh M-19, an àrd-chùirt: Cha do rèitich betancur riutha agus thug e òrdughan dhan Arm: chaochail mòran ann am batal eadar saighdearan agus Reubaltaich. Chaidh còrr is 25,000 duine a mharbhadh nuair a spreadh a' beinn-teine Nevado del Ruiz ann an 1985, a rinn sgrios air Armero: dh'fhàgadh air an Riaghaltas gu robh laigsean mòra anns dòigh a dhèilig iad ris an t-suidheachadh. Dhiùlt esan Cupa na Cruinne a chumail: thuirt e nach b' urrainn do Choloimbia am farpais fhaighinn agus gu robh esan airson an t-airgead a' caitheamh ann an leasachadh na dùthcha. 'S e Colombia an aon dùthaich a dhiùlt am farpais fhaighinn a-riamh.
Glupad
ʼS an glupad (no “am plùc”) fear dhe na galaran as callmhoire a tha aʼ bualadh air crodh is caoraich na Gàidhealtachd. ʼS e bhiast bheag, Fasciola hepatica, a tha ga adhbharachadh.
Belisario Betancur Cuartas
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Diùcachd Sagsainn-Hildburghausen
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
Glupad
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Tinneasan
Bowling Green, Kentucky
Is e baile mòr air taobh an deas Na Stàitean Aonaichte ann an Kentucky a tha ann am Bowling Green. Anns a’ bhliadhna 2011 bha 58,984 duine a' fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 166.7 m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1798.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Kentucky
Druim na hUinseann
'S e baile fearainn ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an Druim na hUinseann (Beurla: Drumnahunshin).
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
Jóhanna Sigurðardóttir
'S e neach-iomairt nan aonaidhean-ciùird agus neach-poileataigs à Innis Tìle a th' ann an Jóhanna Sigurðardóttir (IPA: ˈjouːhana ˈsɪːɣʏrðarˌtouʰtɪr̥). Rugadh i air 4 an Dàmhair 1942 ann an Reykjavík. Fhuair i a cuid foghlaim aig Sgoil Mhalairt Innise Tìle (Innis-Tìlis: Verzlunarskóli Íslands) agus chuir i seachd bliadhnaichean ag obair ann an Icelandic Airlines, far an robh i na Neach-frithealaidh itealain. B' ann os cionn aonaidhean-ciùird 's a bha i cuideachd. Bha i na cathraiche Flugfreyjufélag Íslands (Gàidhlig: Aonadh Luchd-frithealaidh Itealain Innse Tìle) bho 1966 gu ruige 1969 agus bha i cuideachd os cionn Verslunarmannafélag (Gàidhlig: Aonadh Luchd-obrach Malairt) eadar 1976 agus 1978.
Aig an toiseach toisichidh bhuinneadh i gu Alþýðuflokkurinn ach sgarr iad ann an 1994 agus ghabh i ri Þjóðvaki – Hreyfing Fólksins. Thàinig Alþýðuflokkurinn agus Þjóðvaki – Hreyfing Fólksins ri chèile a-rithist ann an Samfylkingin (Gàidhlig: Caidreachas ann an 2000. Bha Sigurðardóttir na ministear nan sochairean sòisealta dà thuras: eadar 1987 agus 1994 fo Þorsteinn Pálsson, Steingrímur Hermannsson agus Davíð Oddsson agus an uair sin eadar 2009 agus 2013 fo Geir Hilmar Haarde. Bha ise na ball-pàrlamaid bho 1978 gu ruige 2013 agus na forsætis­ráð­herra (Gaidhlig: Prìomh-mhinistear) bho 2009 gu ruige 2013. 'S i a' chiad tè ann an eachdraidh na dùthcha agus a' chiad neach LCDT a bhios na Forsætisráðherra a-riamh. Eadar 1963 agus 1971 b' e ball-pàrlamaid a bh' ann a h-athair, Sigurður Egill Ingimundarson, airson Alþýðuflokkurinn cuideachd. Phòs Sigurðardóttir aig Þorvaldur Steinar Jóhannesson ann an 1970 agus fhuair iad dithis duine-cloinne ri chèile. Dhealaich iad ann an 1987 agus phòs i aig tè air a bheil Jónína Leósdóttir a tha na sgrìobhadair, ann an 2010.
Caibineit Shigurðardóttir
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineit fhad 's a bha Sigurðardóttir os cionn an riaghaltais. Bhuinneadh iad uile gu Samfylkingin agus Vinstrihreyfingin - grænt framboð:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Daoine
Roinn-seòrsa:LCDT
Herta Müller
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gearmailteach Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Romàinianach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Romàinia
Ìomaigh rìomhach
Tha ìomaigh rìomhach (àitheanta cuideachd ri Ìomaighean co-sheòrsach no Ìomaighean co-mhiannach, bhon fhacal na Beurla "gay icon") 'nan neach-iomaiteach le luchd-leanmhainn fad an farsaing bhon LCDT chomann, gu h-àraidh na luchd le ùidhean làidire ann am malairt na ciùil, cluiche, 'gus dannsadh. Agus th'ann an facal ìomaigh leasbach a riochdachadh luchd-iomaiteach toigh ris an leasbach chomann. Gu tric, gabh ìomaighean rìomhach a-staigh cleasaichean-film comasach (gu h-àraidh na luchd a bhàsaich fo cuir truagha), prìomh-ban-chleasaichean, cleasaichean (fireann is boireann) de cluichean-ciùil (gu h-àraidh na luchd le guthan comasach, làn le mothachadh agus/no beathannan pearsanta truagha), seinneadairean-cloiche le liut air aodach, còmhlain-ciùil ghillean faicsinneach, agus ealantairean 's còmhlain gnè-lùbadh.
Ghabhadh clàr glè ghoirid nan eisimpleirean nas motha-còrdte de ìomaigean rìomhach a-staigh Liberace, Elton John, Cher, Madonna, Kylie Minogue, Judy Garland, agus a' Mhuinntir Bhaile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dualchas mòr-chòrdte Ìomaighean rìomhach
Mèirneal
'S e eun a tha ann am mèirneal (Laideann:Falco columbarius, Beurla: Merlin Falcon). Tha iad a’ fuireach ann an Aimearaga a Tuath, an Roinn-Eòrpa agus Àisia.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Eun-creachaidh Roinn-seòrsa:Eun feòil-itheach
Coille an Daimh
'S e baile ann am meadhan na h-Alba a tha anns an Coille an Daimh (Beurla: Hartwood). Tha e ann an Siorrachd Lannraig a Tuath.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath
Aotraman
thumb|right|300px|Aotraman, le clar sa Bheurla
B’e aotraman roinn na bodhaig a tha mar bhalg, sam bi mùn a’ cruinneachadh gus am bi e a’ tighinn a-mach. B’e aotraman fann aig cuid, agus feumaidh iad dràbhars sònraichte a chur oirre.
Roinn-seòrsa:Corp
458
Bàsan
Roinn-seòrsa:450an
Henry David Thoreau
B' e sgrìobhadair agus feallsanaiche a bha ann an Henry David Thoreau (1817 – 1862). Bha e às na Stàitean Aonaichte. Tha e ainmeil airson na leabhraichean Walden agus Civil Disobedience.
Ceangal a-muigh
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Aimeireaganach Roinn-seòrsa:Feallsanaich Aimeireaganach Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Leatrom
thumb|right|200px|Boireannach leatromach
''Airson sealladh nas leathainne an leatruim ann an sinich, seallaibh leatrom an sinich. Seallaibh Eòlas breith-cloinne airson na cunaidhean-leighis an leatruim.''
Roinn-seòrsa:Co-rian ginidh Roinn-seòrsa:Bodhaig
Dag Malmberg
'S e actair agus riochdaire nam film às an t-Suain a th' ann an Dag Åke Sigvard Malmberg (Gävle, 18 am Faoilleach 1953). Chaidh e gu Oilthigh Ghöteborg far an tug e ceum ann an Eòlas-comainn agus eachdraidh. Tha e ainmeil taobh a-muigh na dùthcha aige airson a' charactair Hans Petterson anns an t-sreath Broen còmhla ri Sofia Helin.
Na Riochdaire
Vita lögner (1997)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Angola
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Angola,  , Angóla ainm oifigeil: Poblachd Angola, neo ann an Cànan Kikongo: Repubilika ya Ngola.
Tha crìochan aice san ear le Saimbia, sa tuath le Poblachd Dheamocrach na Congo, agus sa deas le Naimibia. Tha an Cuan Siar anns an iar dhith.
'S e Luanda am prìomh-bhaile.
Ceanglaichean a-mach
250px|thumbnail|left|Cairt: Angòla
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Meadhan Afraga
Mario Vargas Llosa
‘S e sgrìobhadair à Pearù a th’ ann am Mario Vargas Llosa (IPA: /‘maɾjo ‘βarɣaz ‘ʎosa/). Rugadh e ann an Arequipa ann an 1936. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 2010.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Pearùthach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Daoine à Pearù
Taigh Saint Cyr
'S e togalach ann an stoidhl art nouveau, a tha suidhichte aig 11 Square Ambiorix, anns A' Bhruiseal, sa Bheilg 's a th' anns an Taigh St Cyr (Fraingis: Maison St Cyr). Suidhichte air beulaibh na Pàirce Ambiorix, 's e gu bheil coltas uabhasach fhèin barocach airsan. 'S ann ainmeil 's a tha e air sgàth a chuid obrach-iarainn a chithear air an aghaidh-thogalaich. Chaidh an taigh seo a thogail eadar 1900 agus 1903 leis an ailtire Gustave Strauven airson a' pheantair Georges Saint-Cyr.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ailtireachd Roinn-seòrsa:A' Bheilg Roinn-seòrsa:A' Bhruiseal Roinn-seòrsa:Taighean
29 am Faoilleach
'S e 29 am Faoilleach an 29 latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 336 latha (337 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Joris van der Haagen
Beatha
B' e peantair a bh'ann athair, Abraham, agus dithis mhac aige, Cornelis agus Jacobus cuideachd. Tha e coltach gun d'fhuair a chuid treànaidh san ealain bho athair ann an Arnhem fhèin ach tha fios againn gu robh e ag obair mar pheantair ann an Den Haag ann an 1640, bliadhna an dèidh bàs athar, agus phòs e ri Magdalena Tijmensd De Heer (1620–1676) an siud. Cho-obraich e le peantair eile, Dirck Wyntrack, a bha na speisealach ann an eun-uisge. Dhèanadh van der Haagen na seallaidhean-tìre agus tharraingeadh Wyntrack dealbhan nan eun 's a leithid.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ealain Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Éadan na bhFiach
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an Éadan na bhFiach (Beurla: Edenaveys).
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
100
C
Verslunarmannafélag
'S e aonadh-ciùird à Innis Tìle s' a th' ann am Verslunarmannafélag (Gàidhlig: Aonadh Luchd-obrach Malairt, ainm goirid: VF). Chaidh a stèidheachadh ann an Reykjavík ann an 1891 le luchd-obrach nam Bùithtean ann an co-bhann le companaidhean. Chaidh atharrachadh gu aonadh-ciùird coitcheann ann an 1955. 'S e luchd-obrach ann am malairt a tha Verslunarmannafélag a' riochdachadh. 'S e Ragnar Þór Ingólfsson a tha na chathraiche an aonaidh an latha an-diugh, ged a bha Jóhanna Sigurðardóttir - seann prìomhaire na dùthcha - na cathraiche eadar 1973 agus 1976. An latha an-diugh tha 29,000 buill aig VF. Tha oifisean VF ann an Akranes, Egilsstaðir, Reykjavík, Selfoss agus Vestmannaeyjar. B' e Verslunarmannafélag a stèidhich Sgoil Mhalairt Innise Tìle ann an 1905.
Ceanglaichean A-muigh
Roinn-seòrsa: Innis Tìle Roinn-seòrsa:aonaidhean-ciùird Roinn-seòrsa:Poileataigs
Salm 45
An còigeamh salm thairis air an dà fhichead.
'S e aon de na sailm rìoghail a th’ anns a’ chòigeamh salm thairis air an dà fhichead. 'S ann a’ dèiligeadh ri dòigh beatha rìghrean a tha e agus tha e soilleir gu bheil nàdar saoghalta ri fhaicinn tron t-salm. Tha a chiad chun an còigeamh rann a’ dèiligeadh ris a chuspair gaol, ged nach eile an t-salmadair ag ainmeachadh co ris a tha e sgrìobhadh mu dhèidhinn. Tha dreach spioradail air na facail agus iad a’ tighinn bho fhear a bha ag obair sa chùirt rìoghail, agus tha e ri fhaicinn gu robh na bha tachairt mun cuairt air a’ toirt buaidh air.
Na mholadh gu mòr, tha an sgrìobhadair a’ toirt dealbh air an rìgh mar shàr-shaighdear, fear a tha eireachdail na choltas, ceart na chreideamh, gu tur rìoghail na chuid aodaich agus na chùirt. Tha an t-ùghdar dha àrdachadh agus dha ainmeachadh mar Dhia – ach aig a’ cheart àm ag innse gu bheil e dealaichte bho Dhia. Tha na sgrìobh e air inbhe a chosnadh do Mhic Dhè mar fhear le cumhachd daoine a shàbhaladh. Tha an t-salm a’ cleachdadh ìomhaigh banais rìoghail airson aithris air an càirdeas eadar an rìgh agus an t-sluagh. Tha a’ bhanais air a cleachdadh mar eisimpleir de latha ùr agus a bhean ag aontachadh ri tighearnachd a cèile, agus ri linn thànaig glòir tro iomadh mac.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sailm Roinn-seòrsa:Iùdhachd Roinn-seòrsa:Creideamh
Stèisean Cheann a' Ghiùthsaich
Roinn-seòrsa:Trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Snùcair
thumb|340px|[[Mark Selby aig a' bhòrd-snùcair cleachdaidh]] 'S e spòrs-ciutha a tha ann an snùcair.
Eachdraidh
Canar gun deach Snùcair a thùradh 17 an Giblean 1875 le oifigearan Breatannach anns na h-Innseachan. .
Acainnean
Bidh am bòrd-snùcair nas motha na bòrd-billiard. Bidh meudachd de 12x6 troigh annsan air fad agus bidh an earrann-cluiche eadar na cuiseanan 11 troigh 8.5 òirlich ann an leud is 5 troigh 10 òirlich a dh'fhaid. Bidh clàr a' bhùird à sglèat, agus tha e còdaichte le clò uaine. Bidh sia pocaidean air a' chlàr, fear aig gach ceàrn, agus fear aig gach taobh fada.
Tha 22 bàlaichean ann:
Cluichear le maide fada, ciutha. Feumaidh an ciutha 3 troigh a dh'fhaid air a' char as giorra. Cleachdar ciutha à fiodh uinnsinn ann an snùcair gu mòr.
Riaghailtean
thumb|[[Ronnie O'Sullivan, Berlin 2012]] Buailear am bàla geal leis a' chiutha agus buailidh am bàla seo na bàlaichean eile. Feumaidh aon chas co-dhiù a bhith air an ùrlar nuair a bhuaileas an cluicheadair am bàla-ciutha.
Feumaidh na bàlaichean dearga agus feadhainn dathte dol anns na pòcaidean, agus gheibh an cluicheadair, a chuireas am bàla ann am pòcaid, puingean a' bhàla. Chan fhaod am bàla geal dol a-staigh aig àm sam bith. Nuair nach cuir cluicheadair bàla ann am pòcaid, chan fhaigh e puing agus bidh turas aig an fhear eile. Feumaidh gach cluicheadair a' tòiseachadh le bàla dearg, an uair sin buailear bàla datha eile, an uair sin bàla dearg a-rithist, amsaa. Fanaidh na bàlaichean dearga anns na pòcaidean, ach feumar na bàlaichean eile gach turas a chur air ais air a' chlàr. Nuair nach bidh bàlaichean dearga ann air fhàgail, feumaidh na bàlaichean eile dol dhan phòcaidean san sreath (v.s.).
Buannaichidh an cluicheadair, aig a bheil na puingean as motha. .
Co-fharpaisean
Is e farpais na cruinne a tha air an co-fharpais snùcair as cudromaiche. Tachraidh e gach bliadhna anns an taigh-cluich Crucible ann an Sheffield, Sasainn.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Spòrs
1398
MCCCXCVIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1390an
Conservatoire Rìoghail na h-Alba
right|300px|thumb|Conservatoire Rìoghail na h-Alba
Tha Conservatoire Rìoghail na h-Alba (Beurla: Royal Conservatoire of Scotland) ʼna sgoil ciùil ann an teas-mheadhan bhaile Ghlaschu. Bʼ e “Acadamaidh Rìoghail Ceòl is Dràma na h-Alba” an t-ainm a bhʼ air gu ruige 1 an t-Sultain 2011.