cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Àrd-Dhiùcachd Würzburg
B’ e dùthaich bheag neo-eisimeileach anns a’ Ghearmailt a bh’ anns an  Àrd Dhiùcachd Würzburg (Gearmailtis: GroßHerzogtum Würzburg) a mhair dìreach ochd bliadhna, bho 1806 gu ruige 1814. Chaidh Àrd Dhiùcachd Würzburg a chruthachadh nuair a chaidh talamh na h-Easbaigeachd Würzburg a sgaradh bho Rìoghachd Bayern, ri linn atharrachadh mòr a rinn Napoleon Bonaparte air structair phoileataigeach na Gearmailt a thaobh Co-chaidreachas na Rèine, an dèidh dha chur às do dh' Ìmpireachd Naomh na Ròimhe. Fhuair e Schweinfurt ann an 1810. Mhair an stàit seo na h-aonar gu ruige 1814, nuair thugadh air ais do Bhayern i. B’ e Würzburg a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha agus bha an teaghlach Habsburg-Lorraine os a cionn.
Dòmhnall I na h-Alba
B' e Rìgh na h-Alba eadar an 858 agus an 862 a bha ann an Dòmhnall mac Ailpein. Bha e na bhràthair Coinneach I na h-Alba. Chaochail e 13 an Giblean 862.
Ìmpireachd Naomh na Ròimhe
B' e cruinneachadh dhe stàitean, dùthchannan agus tìrean ann an cridhe na Roinn-Eòrpa fo stiùireadh impire fad na meadhan aoisean a bh'ann Ìmpireachd Naomh na Ròimhe neo, bhon 16mh Linn dhan 18mh Linn, Ìmpireachd Naomh Gearmailteach neo Ìmpireachd Naomh Nàisean nan Gearmailteach, (Laideann: Sacrum Imperium Romanum, Gearmailtis: Heiliges Römisches Reich, Eadailtis: Sacro Romano Impero, Duitsis: Heilige Roomse Rijk) Ged a gabhadh iomadh sgire a-steach dhan impireachd b' ann anns a' Ghearmailt a bha a' mhòr-chuid dhen Ìmpireachd. Canadh cuideachd rithe A' chiad Reich neo Seann Ìmpireachd, gus sgaradh a dhèanamh eadar Ìmpireachd Naomh na Ròimhe agus Ìmpireachd na Gearmailte (1871 - 1918). Bhathar dhen bheachd san 10mh Linn gur e stàit leantainneach laghail Ìmpireachd Theàrlaich Mhòir agus seann Ìmpireachd na Ròimhe a bh' innte. Cha do nochd am facal Naomh san ainm ach fo Friedrich I. ann an 1157 airson coltas cràbhach dligheach a thoirt dhan stàit.
Dòmhnall I na h-Alba
Aistidhean Co-cheangailte
Roinn-seòrsa:Rìghrean na h-Alba Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Ìmpireachd Naomh na Ròimhe
Bhuineadh an Tiotal Impire na Ròimhe don teaghlach Carolus bho na chaidh Teàrlach Mòr fhèin chrùnadh leis a Phàp ann an 800 gu ruige 888, nuair a chaidh a chall ann an sreath dhe cogaidhean agus còmhstri eadar teaghlaichean uasal. Chaochail an tagradh mu dheireadh ann an 924 agus, mu dheireadh thall, chaidh Otto I., sliochd Theàrlaich Mhòir, a chrùnadh na impire, ann an 962. Mhair an Ìmpireachd fad 800 bliadhna. Dh' fhàsadh i agus chrìonadh i fad na linntean agus dh' atharrachadh na stàitean a bha na broinn: Diùcachdan, Prionnsalachdan, Rìoghachdan, Easbaigeachdan agus fiù's bailtean saora marsanta. A dh'aindeoin sin, cha do leasachadh stàit chumhachdail aonadach a-riamh, leis cho làidir 's a bha cuid dhe na stàitean a bh'a ann, a bharrachd air na dùthchannan a bha ga cuairteachadh. Chuireadh às dhan Ìmpireachd ann an 1806 fo bhuaidh na Frainge agus chaidh na tìrean sin a sgaradh eadar Ìmpireachd na h-Ostaire, A' Phruis, An t-Suain agus Co-chaidreachas na Rèine.
Val-d'Oise
'S e département na Frainge a tha ann an Val-d'Oise. Tha e na laighe ann an Île-de-France.
Ìmpireachd Naomh na Ròimhe
Chuir an Impireachd ainm gu còrdadh na sìthe le Impireachd nan Otomanach ann an 1568, a thug seilbh air Wallachia agus Moldàibhia gu Selim II.
Val-d'Oise
Se Cergy am prìomh-bhaile.
Crosslee
thumb|Abhainn Ghriobhaidh faisg air a' bhaile 'S e baile beag ann an Siorrachd Rinn Friù a tha ann an Crosslee. Tha e suidhichte air bruach Abhainn Ghriobhaidh (River Gryffe) anns an sgìre Houston and Killellan. Tha Houston air àird an iar-thuath dheth agus tha Craigends san ear dheth. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 51′ 37.9″ Tuath agus 4° 32′ 25.9″ Iar.
Ìmpireachd Naomh na Ròimhe
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:An Fhraing Impireachd Naomh na Ròimhe Roinn-seòrsa:Sloibhìnia Roinn-seòrsa:An Eadailt Roinn-seòrsa:An Eilbheis Roinn-seòrsa:An Ostair Roinn-seòrsa:A' Phòlainn Roinn-seòrsa:A' Bheilg Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Liechtenstein Roinn-seòrsa:Lucsamburg Roinn-seòrsa:An t-Seic
Crosslee
Chaidh am baile a thogail timcheall air muileann chotain a dh'fhosgail ann an 1793.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Rinn Friù
Coinneach III na h-Alba
B' e Rìgh na h-Alba eadar an 997 agus an 1005 a bha ann an Cináed mac Duib. Bha e na mhac Dubh na h-Alba. Chaochail e am Màrt 1005.
Aistidhean Co-Cheangailte
Roinn-seòrsa:Rìghrean na h-Alba Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
1722
MDCCXXII
Biona
right|thumb|Biona
Tha biona na shoitheach, neo ciste, mhòr domhainn. Is àbhaist dhaibh a bhith dubh. Is iomadh seòrsa a tha ann, m.e. 's e biona-stùir airson sgudal 7c a chumail, coltach ri basgaid-sgudail mòr. Tha cuid eile airson gràn, gual neo fìon.
Roinn-seòrsa:Acfhainn
dustbin
269
Bàsan
Roinn-seòrsa:260an
Iain Moireach
B' e sgrìobhadair, foghlamaiche agus craoladair Gàidhlig à Barabhas, Leòdhas a bh' ann an Iain Moireach (1938-2018). Choisinn e cliù mar sgrìobhadair dràma agus sgeulachdan goirid gu sònraichte leis na sgeulachdan 'Briseadh na Cloiche', 'Feòil a' Gheamraidh' agus 'An Aghaidh Choimheach'. Thug e bliadhnaichean an sàs ann an obair foghlaim agus an craoladh cuideachd.
Beatha
Rugadh Iain Moireach ann am Barabhas, Eilean Leòdhais anns a' Mhàrt 1938. Bha e aithnichte leis an ainm Seonaidh Fhionnlaigh.
B’ e Canèideanach, ’s e Canadian veteran, a bha na athair agus b’ e boireannach à Asainte a bha na mhàthair.
Fhuair e foghlam ann an Sgoil MhicNeacail agus aig Oilthigh Dhùn Èideann. Bha e a' teagaisg ann an sgoil ann am Baile nam Feusgan. Bha e na fhear-deasachaidh aig Comann nan Leabhraichean bho 1969. Thuirt e gu tric gum b' e an saothair a bu thlachdmhor a rinn e an siud and deasachadh air Suathadh ri Iomadh Rubha leis a' Phuilean.
An uair sin, thill e a Leòdhas far an robh e an sàs bhon toiseach ann am Pròiseact Dà-Chànanach nan Eilean Siar. Agus an uairsin, mar iar-stiùiriche foghlam aig Comhairle nan Eilean Siar, bha e na mheadhan air iomadh rud a chur air adhart, bhon chompanaidh foillseachaidh Acair gu Cinema Sgìre.
Leis an Dr Fionnlaigh MacLeòid, rinn e iomairt gus companaidh foillseachaidh a chur air chois a chuireadh taic ri Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig. B' e Acair a bh' ann le Moireach mar fear de na prìomh stiùirichean.
Sgrìobhadh
Sgrìobh Moireach bàrdachd, dealbhan-cluiche agus sgeulachdan goirid. Thuirt e fhèin nach robh roghainn aige ach na h-ìomhaighean a bhiodh a' tighinn thuige a chur air pàipeir. Nochd iomadh sgeulachd aige anns na h-irisean Gairm agus Gath. Chaidh cruinneachaidhean den sgrìobhaidhean fhoillseachadh cuideachd. Nuair a chaidh faighneachd do Shomhairle MacGill-Èain beagan bhliadhnaichean mus do chaochail e cò na sgrìobhadairean Gàidhlig dhan robh spèis aige, b' e Iain Moireach a' chiad fhear a dh'ainmich e.
Sgrìobh Moireach an sgeulachd 'An Tuiteamas' nuair a bha tòrr bruidhinn mu dhaoine a bhith a' siubhal chun na gealaich agus chruthaich e an sgeulachd timcheall air neach-fànais a' tighinn gu talamh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Moireach, Iain
Henry Temple, 3rd Viscount Palmerston
B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte a bh' ann an Henry John Temple, 3mh Biocas Palmerston, KG, GCB, PC (20 an Dàmhair 1784 – 18 an Dàmhair 1865).
Palmerston
Putumayo (Roinn)
'S e tè dhe na 32 roinnean (Spàinntis: departamentos) ann an Coloimbia a th' ann am Putumayo. Tha Putumayo suidhichte air an iar-dheas na dùthcha, faisg air na crìochain le Ecuador agus Pearu, fad 24.885 km² eadar 01° 26' 18" y 00° 27' 37" Tuath agus 73° 50' 39" y 77° 4' 58" Iar anns an roinn nàdarra Amazon. 'S e Mocoa prìomh-bhaile na roinne. Tha 310,132 a' fuireach ann, a' mhòr-chuid air an àirde an iar-thuath na roinne.
Eachdraidh
B' e sgìre gu math measgaichte a bh' ann o chionn fhada: bha na Cofán a bha a' fuireach air an àirde an iar-dheas, na Kamentxá air an àirde an iar-thuath, na Tukano ann an ceann a deas agus na Witoto san ear. Cheannsaich Huayna Cápac Tìr nan Kamentxá ann an 1492 agus stèidhich esan colonaidh Incach ann an Gleann Sibundoy. Chuir feachdan na Spàinne ruaig air na h-Incas ann an 1533 agus ghabh iad seilbh air an sgìre seo ann an 1542. B' e miseanan Caitligeach a riaghladh an sgìre bho 1547 gu ruige neo-eisimeileachd na dùthcha ann an 1810.
Bha an talamh far a bheil Putumayo na phàirt na Roinne Phopayán aig toiseach toisichidh neo-eisimeileachd na dùthcha. Bha glè bheag de dhaoine a' fuireach ann agus le sinn bha am baile Popayán an urra ri ceann a deas na dùthcha air fad a riaghladh. A bharrachd air sin, bha an dùthaich mòran na bu mhotha na tha e an latha an-diugh. Ghabhadh an roinn a-steach sgìrean a bhuineas do dh' Eacuador agus Pearu a-nis. Bha trì atharraidhean mòra ann an riaghladh na dùthcha anns an 19mh Linn. Bhathar a' deasbad an dà chuid crìochain na stàite agus siostam riaghlaidh na dùthcha, le feachdan poileataigeach a' sabaid an aghaidh a chèile an aghaigh no airson siostaim fheadarail a chur an gnìomh. Bha Putumayo na phàirt Roinn a' Chauca agus an uair sin Tìr Nàiseanta Caquetá agus Stàit Uachdaran a' Chauca. Tha i air a bhith na roinn bho 1991 a-mach.
Aig toiseach an 20mh Linn bha gnothach an rubair gu math làidir an seo. B' e talamh blàth torrach a bh' ann a bha fa leth freagarrach airson rubair a chinntinn. Dh' adhbharaich sin trioblaid shòisealta mòr agus ana-cheartas. Air sgàth' s cho fad air falbh bho Bhogotá 's a bha Putumayo - agus iomadh sgìre eile iomallach - cha robh làthaireachd na stàite idir ann. Le sin, chuireadh na daoine às an fhearann aca agus chaidh tòrr dhuibh gan tràilleachadh. Ràinig mòran dhaoine gu Putumayo bho àiteachan eile eadar 1948 agus 1960 is iad a' teiche an ainneirt a bha a' deànamh cròn air an dùthaich. Tha Putumayo - agus Caquetá a tha faisg air làimh - air a bhith ann an teis-mheadhain a' chòmhstri armachd a tha air an dùthaich a sgiùrsadh fad iomadh bliadhna. Dh' fhàs cùisean na bu mhiosa an seo aig deireadh an 20mh Linn. Chleachdadh FARC Putumayo mar thèarmann is feachdan na stàite a' cur ruaig orra ann an àiteachan eile, gu h-àraidh nuair a bha Andrés Pastrana Arango na cheann-suidhe. Tha cinntinn dhrogaichean air a bhith nan thrioblaid cuideachd.
1557
Bàsan
Roinn-seòrsa:1550an
Putumayo (Roinn)
Freumhan an ainm
Tha a h-uile coltas ann gur ann às a' ghnìomhair p'utuy (Gàidhlig: steall) ann an Quechua a tha an t-ainm. Chan eil Pearu idir fad às agus bha buaidh nan Inca gu math làidir an seo mus an do ràinig Spàinntich ann an 1542. Thugadh ainm na h-aibhne air an roinn nuair a chaidh a chruthadh ann an 1991.
Beinn Bhuidhe
'S e beinn ann an Alba a th' ann am Beinn Bhuidhe. Nochaidh air na mapaichean fon ainm Ben Buie. Tha e suidhichte ann am Muile. Tha e na laighe eadar Loch Buie sa deas agus an rathad A849 sa tuath. Tha Beinn na Croise san iar. Tha e 717m (2352 troigh) de dh'àirde. Air mullach na beinne chithear càrn mòr a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. 'S e Graham is Marilyn a th' ann.
Putumayo (Roinn)
Ceanglaichean A-mach
Mapa oifigeil na roinne
Beinn Bhuidhe
Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Beinn Bhuidhe san 02 an Gearran 2013.
1903
MCMIII
Breithean
thumb|150px|George Orwell
Bàsan
Roinn-seòrsa:1900an
George Hamilton-Gordon, 4th Earl of Aberdeen
B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte eadar 1852 agus 1855 agus riochdaire dioplòmasach a bh' ann an George Hamilton-Gordon, 4mh Iarla Obar Dheathain, KG, KT, FRS, PC (28 am Faoilleach 1784 – 14 an Dùbhlachd 1860). Rugadh e ann an Dùn Èideann, Alba. Bha e na mhac George Gordon agus Charlotte Baird. Fhuair Hamilton-Gordon a chuid fhoglaim ann an Sgoil Harrow agus St. John's College, Cambridge.
Hamilton-Gordon
An Tarbh (iris)
Bha An Tarbh 'na iris Ghàidhlig aig na h-oileanaich aig Sabhal Mòr Ostaig ach chan eil e air nochdadh fad deich bliadhna no barrachd.
Taipei
'S e prìomh-bhaile Tai-Bhàn neo Poblachd na Sìne a tha ann an Taipei (Tongyong Pinyin: Táiběi Shìh; Hanyu Pinyin: Táiběi Shì; cànan Tai-bhànach: Pe̍h-ōe-jī, Tâi-pak-chhī). 'S e am baile as motha den dùthaich cuideachd. Tha Taipei suidhichte san àird a tuath Tai-Bhàn. Tha an Abhainn Xindian sa deas dheth agus an Abhainn Danshui san iar dheth.
Tha 12 ceàrnan aig a’ bhaile Taipei:
Iomraidhean
thumb|220px|left|Taipei, sealladh bho Maokong 220px|thumb|Taipei san oidhche
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia-an-Ear Roinn-seòrsa:Sìona Roinn-seòrsa:Bailtean
569
Bàsan
Roinn-seòrsa:560an
Stiùiriche fhilmichean
thumb|right|300px
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Film Roinn-seòrsa:Meadhanan
Charles W. J. Withers
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Foghlam Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Bioran
Is dòcha tha thu lorg bior neo biorach.
Tha bioran neo bior na innleachd airson buill-aodaich a chrochadh air sreang. Roinn-seòrsa:fighe
Patrick Moore
B' e reul-eòlaiche, neach-ciùil agus craoladair telebhisean Sasannach a bha ann an Sir Patrick Caldwell-Moore (4 am Màrt 1923–9 an Dùbhlachd 2012). Bha Moore a' craoladh The Sky at Night air an BBC bho 1957 gu 2012.
Nils Holmer
Bha Nils Magnus Holmer (Göteborg, 5 an Gearran 1904 – Lund, 1994) 'na chànanaiche a rugadh anns an t-Suain 's a rinn rannsachadh mòr air a' Ghàidhlig, gu h-àraid dual-chainntean taobh a deas na dùthcha mar Ghàidhlig Arainn, Chinn Tìre is Earra Ghàidheal agus dh'fhoillsich e grunn phàipearan is leabhraichean cudromach air a' chuspair. Tha sin a' gabhail a-steach leabhar air Gaeilge Eilean Reachra a tha leathach slighe eadar Gàidhlig is Gaeilge. Bha ollamhachd aige ann an cànanachas aig Oilthigh Lund eadar 1949-1969 agus tha e ainmeil mar an aon Suaineach aig an robh a-riamh trì artaigealan san iris Language. Gu h-annasach, rinn e obair blàir chan ann a-mhàin air aon no dhà chànan ach air iomadh cànan air grunn mhòr-thirean, a' gabhail a-steach Gaeilge, Basgais, cànain Siouanach, cànain Algonquianach, cànain Iroquoianach, Kuna à Meadhan Aimeireaga agus Choco is Wayuu agus cànain nan tùsanach Astràileanach. Thug e ceum bho Oilthigh Lund.
Tùsan
Roinn-seòrsa:Cànanaichean Roinn-seòrsa:Gàidhlig Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
1558
MDLVIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1550an
1723
MDCCXXIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1720an
Liosta nan naomh
O–Z
Roinn-seòrsa:Naoimh
Aonghas
'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Aonghas. 'S e ainm baistidh fireann a th’ ann. Mar as trice thèid Aonghas eadar-theangachadh gu Beurla mar Angus. . A rèir Colin Mark thèid  Aeneas a chleachdadh cuideachd.
Bunachas
Nochd an t-ainm Aonghas ann an seann Ghaeilge mar Óengus. Is dòcha gun tàinig e bho na faclan Gaeilge "óen" (aon) agus "gus" (neart). Tha e a' faicinn gu tric ann an miotas-eòlas Èireannach mar Óengus no Aonghus agus b' e ainm cumanta aig rìghrean Èireannach a bh' ann.
Cruthan eile
Thèid Aonghas a sgrìobhadh mar Aonghus cuideachd.
'S e Angaidh an t-ainm goirid airson "Aonghas". Chithear an t-ainm meanbhach Aonghasan cuideachd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
Val-de-Marne
'S e département na Frainge a tha ann an Val-de-Marne. Tha e na laighe ann an Île-de-France.
Se Créteil am prìomh-bhaile.
Robbie Williams
Tha Robert (Robbie) Peter Williams (13 an Gearran, 1974) na neach-ciùil agus na sheinneadair Shasannach.
Rugadh e ann am Burslem, Stoke-on-Trent, Siorrachd Stafford.
Take That
Thòisich Robbie ann an saoghal a' phop leis a' chòmhlan-ciùil, Take That a bha ga stiùireadh leis an t-seinneadair/bàrd Gary Barlow. Chaidh an còmhlan-ciùil a stèidheachadh ann an 1991 agus bha iad gu math soirbheachail, a' ruigsinn àireamh a h-Aon ochd tursan. Chruthaich an soirbheachas cothroman do chòmhlan-ciùil choltach ri Boyzone agus 911. Ge-tà, thathar a' ràdh nach d' fhuair Robbie air adhart le buill eile a' chòmhlain-chiùil air sgàth a fheartan bhleigeardach, agus bha e an còmhnaidh a' strì leis na buill agus leis an rianachd. Dh'fhàg e Take That ann an 1995. Faicibh Dealachadh Take That.
Cauca (Roinn)
'S e tè dhe na 32 roinnean ann an Coloimbia a th' ann an Cauca. Tha Cauca ann an ceann a deas na dùthcha. 'S e Popayán prìomh-bhaile na roinne.
Robbie Williams
As dèidh Take That
As dèidh dhà Take That fhàgail, anns a' bhad thòisich Williams ga bhogadh fhèin ann an dòigh-beatha Ròc is Roll còmhla ris a' chòmhlan-ciùil Oasis. Lean seo ri strì gu math poblach le drogaichean agus deoch làidir. Chuir e air mòran cuideam agus bhiodh e tric a' nochdadh mar bhùrach, gun bhearradh is gun nighe. As dèidh dhà agus Oasis a dhol a-mach air a chèile gu math poblach, thug Noel Gallagher "That Fat Dancer from Take That" air.
Cauca (Roinn)
Ceanglaichean A-mach
Mapa oifigeil na roinne
Robbie Williams
As dèidh Take That
Cha robh meadhanan ciùil na RA den bheachd gum biodh an Williams mì-mhodhail seo soirbheachail mar neach-ciùil. Bhathar an dùil gum biodh buill eile bho Take That na bu shoirbheachail, gu h-àraidh Gary Barlow agus gu h-ìre Mark Owen.
Cauca (Roinn)
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Robbie Williams
Life Thru A Lens
Ann an 1996, bha Williams deiseil airson a dhreuchd mar sheinneadair leis fhéin a thòiseachadh gu ceart. Mar a' chiad chlàr aige, chuir e a-mach "Freedom", seann òran le George Michael anns an Lùnastal. As dèidh greis ann an clionaig deoch-làidir, chaidh "Freedom" a leantainn le "Old Before I Die". Ràinig an dà chlàr àireamh a Dhà air cairtean na RA. Lean seo gu foillseachadh a chiad chlàr, ''Life Thru A Lens", nas anmoiche ann an 1997.
Bha "Freedom" agus "Old Before I Die" air Life Thru A Lens - ach bhathar dhen bheachd gun robh e na bhriseadh-dùil agus cha do shoirbhich an ath dhà chlàr idir; b' iadsan "Lazy Days" agus "South of the Border".
Angels
An t-òran mu dheireadh a chaidh a chur a-mach bhon chlàr aig àm na Nollaig 1997, bha "Angels" na òran gaoil, agus thog e Life Thru A Lens gu àireamh a h-Aon air na cairtean, (28 seachdainean as dèidh dhà a sgaoileadh). Tha cliù aige mar an t-òran a shabhail dreuchd Williams, agus tha e fhathast gu math taitneach gu mòran an-diugh.
Dh'fhàs Williams ainmeil gu math luath anns an Rìoghachd Aonaichte le mòran chlàran eile a' dol a-steach dhan Phrìomh Deich, ach cha robh buaidh mhòr aige anns na Stàitean Aonaichte. Bha Millennium, stèidhichte air criomag bhon òran James Bond You Only Live Twice, na àireamh a h-Aon anns an RA an an 1998 ach cha d' ràinig e ach àireamh 72 sna Stàitean.
I've Been Expecting You
Lean an dàrna clàr "I've Been Expecting You" air an dàigh James Bond is chaidh e gu àireamh a h-Aon anns an Dàmhair 1998. Ann an 1999, dh'obraich e le Tom Jones air a chlàr Reload.
Bha òran soirbheachail eile aige ann an 2000 le "Rock DJ", ach b' e am bhideo don òran a ghoid na ceann-naidheachdan. Anns a' bhideo, bha Robbie a' nochdadh aig roller disco nuair a rùisg e dheth aodach agus an uairsin a chraiceann, a fheòil fhèin buill-bhodhaig, gam biadhadh dha na dannsairean boireannach gus nach robh ach cnàmhach a' dannsa. Bha mòran connspaid ann a thaobh a' bhideo is chaidh a thoirmeasg ann an iomadh dùthaich.
Sing/Swing When You're Winning
As dèidh an treasamh clàr shoirbheachail Sing When You're Winning ann an 2000, chaidh soirbheachadh Robbie a dhearbhadh ann an 2001 nuair a ràinig e àireamh a h-Aon aig àm na Nollaig còmhla ris a' bhana-chleasaiche Astràilianach, Nicole Kidman, a' seinn an t-seann òran le Frank and Nancy Sinatra, Something Stupid.
Nochd Something Stupid air a' chlàr Swing When You're Winning, far an do sheinn Robbie iomadach òrain chlasaigeach mar "Ain't That A Kick In The Head" agus "Mack The Knife". Nochd an ath-chlàradh den òran le Bobby Darin, "Beyond the Sea" ann am Finding Nemo ann an 2003.
Escapology
Ann an 2002, sguir Robbie dheth sgrìobhadh còmhla ri a chom-pairteach-sgrìobhaidh, Guy Chambers. Ach, thàinig iad còmhla a-rithist sia miosan as dèidh sin airson Escapology, a chaidh a sgaoileadh anmoch ann an 2002. Bha clàr eile aige, "Feel," gu math soirbheachail san Roinn Eòrpa, 's e a' dol còmhla ri bhideo spaideil far an do nochd Darryl Hannah.
Chaidh an ath bhideo de "Come Undone," a ghearradh gu mòr le MTV air sgàth 's gun do sheall e Robbie a' dèanamh an oba-noga le dà bhoireannach phìosail. Cuideachd, bha mòran bhiastagan is daolagan anns a' bhideo. Aig an àm seo, dhealaich Robbie is Chambers gu oifigeil.
A dhreuchd o chionn ghoirid
Ann an 2002, chaidh Robbie a thaghadh mar fear dhe a' cheud Breatannaich as fhearr leis a' BhBC ach chaidh a thaghadh mar fear dhe na Breatannaich as miosa le Channel 4 ann an 2003.
Craobh
right|250px|thumb|Craobh redwood (Sequoia sempervirens) ann an [[California]] Is e craobh (neo “crann” sa seann-Ghàidhlig) luibh àrd air a bheil duilleagan, meangain, rùsg agus stoc reamhar fiodhach.
Robbie Williams
A dhreuchd o chionn ghoirid
Chaidh eachdraidh-beatha oifigeil a sgrìobhadh le Chris Heath, "Feel", agus chaidh fhoillseachadh ann an 2004. Dh'innis e mu na tachartasan a thàinig gu bàrr leis an "Live Summer Tour 2003", far an do chluich Williams air beulaibh barrachd is millean duine thairis air trì làithean ann an Lùnastal ann an Knebworth Park ann an Hertfordshire, le 3.5 millean a bharrachd ga choimhead beò air telebhisean agus air an eadar-lìon. Ro Knebworth, anns an Dùbhlachd 2003, rinn Williams tour de Astràilia agus an Sealainn Nuadh còmhla ri Duran Duran.
Eun
’S e beathach blàth-fhuileach iteagach sgiathach a th' ann an eun. Bho chionn fhada ann am mean-fhàs nan eun, chaidh an casan-toisich nan sgiathan agus tha a' chuid as motha dhiubh comasach air itealachadh. Ach tha feadhainn mòra ann nach urrainn dhol air iteig, mar eisimpleir: sruth (ostraids) agus emu. Sìolaichidh iad le bhith cur uighean.
271
Bàsan
Roinn-seòrsa:270an
Eun
'S iomadh seòrsa a th' ann. Gheibhear eòin fala mar an iolaire, no eòin na doimhne mar am bura bhuachaill no am buthaid. Gheibhear eòin sgrìobaidh leithid an fheannag no am fitheach; eòin ceileiridh leithid an liath thruisg no an sgiath dhearg agus gheibhear eòin na tràghad, na trìleachain 's na feadagan.
Craobh
Tha craobhan sheargach a' call na duilleagan aca, seach mar a tha craobhan shìor-uaine, ach chan eil gach craobh shìor-uaine cònach.
Eun
Liosta nan eòin
Gabhaidh na h-eòin a roinn mar a leanas:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eòin
Craobh
Cleachdar ainmean na craoibh mar ainmean air litrichean de aibidil na Gàidhlig.
Ceanglaichean a-mach
*
Seumas Mac a' Phearsain
B' e sgrìobhadair Albannach agus neach-poileataigs a bha ann an Seumas Mac a' Phearsain no Seumas MacMhuirich (Beurla: James Macpherson) (27 an Dàmhair 1736 ann an Ruadhainn, a' Ghàidhealtachd - 17 an Gearran 1796). Tha e ainmeil mar "eadar-theangaiche" de bhàrdachd Oisein (Ossian).
Beatha
Rugadh Mac a' Phearsain ann an Inbhir Tromaidh, Ruadhainn ann am Bàideanach, agus bha Gàidhlig aige bho thùs. Mar a mhìnich Ruaraidh MacThòmais, "balach a chaidh a thogail faisg air gearasdan Ruadhainn ann am Bàideanach, far an deach an t-arm Seumasach ma sgaoil an dèidh Blàr Chuil-lodair, chan eil rian nach biodh e eòlach air a' chreich 's air a' bhriseadh-dùil a dh' fhuiling na Gàidheil an dèidh Bliadhna Theàrlaich." Chaidh e gu sgoil-pharaiste ann an Ruadhainn, is an uair sin gu sgoil-ghràmair ann an Inbhir Nis. Bho 1753 a-mach chaidh e don King's College ann an Obar Dheathain agus an uair sin do dh'Oilthigh Dhùn Èideann. Cha d' fhuair a ceum agus ann an 1756, thill e do Ruadhainn agus bha e a' teagaisg anns an sgoil-pharaiste. Mu 1758, chaidh e do Dhùn Èideann a-rithist agus fhuair a dreuchd mar oide-ionnsachaidh ann an teaghlach uasal, Graham of Balgowan. Anns na 1760, dh'fhàs e ainmeil mar eadar-theangaire agus deasaiche bàrdach Oisein. Ann an 1764, fhuair Mac a' Phearsain dreuchd mar rùnaire àrd-riaghladair Mór-roinntean an Iar, agus chaidh e a dh' Aimeireaga. Bha e ann airson dà bhliadhna agus thadhail e air Na h-Innseachan an Iar. Thill e ann an 1766 agus ghabh e còmhnaidh ann an Lunnainn. Bha e ag obair airson an riaghaltais agus cuideachd airson Iain Mac a' Phearsain (às an Eilean Sgitheanach bho thùs) a bha na àrd-riaghladair Na h-Innseachan aig an àm seo. Ann an 1780, fhuair Mac a' Phearsain àite anns a' Phàrlamaid agus bha e na bhall Phàrlamaid gu 1796. Bha Mac a' Phearsain beartach dha-rìribh, cheannaich e fearann ann am Bàideanach agus thog e taigh mòr spaideil ann, leis an ainm Balavil. Bha deagh chliù aige mar uachdaran, oir bha e fialaidh agus fiùghantach. Nuair a bhàsaich e ann an 1796, chaidh a thìodhlacadh ann an Abaid na h-Iar-mhanachainn (Westminster).
Litreachas
Thòisich e bàrdachd a sgrìobhadh ann am Beurla, mar eisimpleir dàn gaisgeil "The Highlander" ann an 1758, ach cha deach mòran dhiubh foillseachadh.
Oisean
Ann an Lùnastal 1760, rinn Mac a' Phearsainn turas gu math farsaing air feadh na Gàidhealtachd, air siorrachdan Pheairt, Earra-Ghàidheil is Inbhir Nis, air Muile, Uibhist is air an Eilean Sgitheanach, is e a' cruinneachadh làmh-sgrìobhainnean agus beul-aithris. Bha na leabhraichean Fingal, an Ancient Epic Poem in Six Books (1761), Temora (1763) agus The Works of Ossian (1765) ga leantainn.
Fhuair iad cliù mar obair den òranaiche Gàidhealach Oisean. Bhathar den bheachd gum b’ e cruinneachadh de sheann beul-aithris a bh’ annta, a lorg Macpherson air a' Ghàidhealtachd is na h-Eileanan Siar. Chaidh na leabhraichean eadar-theangachadh ann an cànain Eòrpach eile, far an robh iad tarraingeach don luchd-leughaidh cuideachd agus a’ leantainn do àm Romansach. Leis an ùidh ann an Oisean dh'atharraich an t-ainm "Erse" gu Gàidhlig airson Gàidhlig na h-Alba.
Bha deasbad mòr ann mu Oisean agus dè cho fìrinneach 's a bha obair Mhic a' Phearsain, an-diugh thathar den bheachd gun do sgrìobh Mac a' Phearsain a' bhàrdachd leis fhèin. Ann an 1952, dh'fhoillsich Ruaraidh MacThòmais an leabhar The Gaelic Sources of MacPherson's "Ossian", anns a bheil e a' sgrùdadh nan tùsan Gàidhlig a bha Mac a' Phearsain a' cleachdadh.
Robbie Williams
A dhreuchd o chionn ghoirid
Nochd 'Radio' air na "Greatest Hits" aige anns an Dàmhair 2004. Nochd Williams aig Live 8 ann an Lunnainn far an robh e na rionnag air an latha. Sheall e cho math 's a tha e mar sheinneadair agus a chomas le uimhir de dhaoine, gu h-àraidh nuair nach robh fios aig mòran air na faclan do "Feel".
Seumas Mac a' Phearsain
Poileataigs
Bha Mac a' Phearsain eòlach air Iain Stiubhart, 3mh Iarla Bhoid. Nuair a chaidh Temora fhoillseachadh, choisrig Mac a' Phearsain an leabhar do Iarla Bhoid. Ann an 1764, fhuair Mac a' Phearsain dreuchd mar rùnaire àrd-riaghladair Mór-roinntean an Iar, agus chaidh e a dh' Aimeireaga. Bha e ann airson dà bhliadhna agus thadhail e air Na h-Innseachan an Iar. Thill e ann an 1766 agus ghabh e còmhnaidh ann an Lunnainn. Bha e ag obair airson an riaghaltais. Ann an 1780, fhuair e àite anns a' Phàrlamaid agus bha e na bhall Phàrlamaid gu 1796, nuair a bhàsaich e.
Robbie Williams
A dhreuchd o chionn ghoirid
Chuir Williams a-mach clàr ùr anns an Dàmhair 2005 air a bheil 'Intensive Care', a' beachdachadh air meadhan aois agus na trioblaidean is dùbhlain a tha na lùib, chaidh e gu h-àireamh a h-aon agus bha blas reggae air mòran dhe na h-òrain.
Seumas Mac a' Phearsain
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Albannach Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Robbie Williams
Dòigh-beatha Robbie
Tha Robbie singilte an-dràsta, 's e a' fuireach ann an Los Angeles, California. Chan eil daoine sam bith an sin ga aithneachadh. Tha mòran beachdachadh a' dol ann am meadhanan na Breatainne mu dheidhinn a ghnèitheachd mì-shoilleir agus a bheatha-gaoil. Tha Robbie air ìomhaigh mar gaoladair spaideil a bhrosnachadh agus tha mòran sgeulachdan ann a' bruidhinn air a chomasan ann an leabaidh. Bidh e tric a' taghadh bhoireannaich bhon luchd-èisteachd aig na cuirmean aige, agus a' toirt pòg (leis an teanga) dhaibh.
Ach bidh na sgeulachdan seo a' nochdadh gu math tric nuair a bhios clàr ùr aige ri reic.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Ìomhaighean rìomhach Roinn-seòrsa:Sasainn Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil
Gas
'S e staid stutha, no stuth anns an staid seo, anns a bheil na h-ataman a' gluasad gu saorsail agus anns a bheil a stuth a' lìonadh an soithich anns a bheil e, a tha ann an gas.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigeachd
Rathais
thumb|Sealladh air Rathais 'S e baile ann am Moireabh a tha ann an Rathais (Beurla: Rothes). Tha e suidhichte deas air Eilginn air bruach Uisge Spè. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 31′ 47.28″ Tuath agus 3° 12′ 50.54″ Iar.
Ann an 2001 bha 1,156 duine a' fuireach an seo.
Tha còig taighean-staile ann: Speyburn Distillery, Glen Grant Distillery, Glen Spey, Caperdonich agus Glenrothes Distillery.
Tha seann chaisteal aig ceann a deas a’ bhaile, Rothes Castle, a chaidh a thogail anns an 13mh linn.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:An Comhairle Mhoireach
571
Bàsan
Roinn-seòrsa:570an
Rubha Dhùnaid
'S e leth-eilean ann an Gallaibh faisg air Dùnaid a tha ann an Rubha Dhùnaid, ainm eile: Ceann Dùnaid. 'S e rubha an leth-eilean fìor-iomall tuath a' chinn-tìre Bhreatannaich. Canar Easter Head ris san Beurla agus tha e mu 18 km (11 mhìle) san iar 's a bhith tuath air Taigh Iain Ghròt agus mu 20 km (12 mi) air falbh bho Dhùn Gasbaith.
Tha taigh-solais a chaidh a thogail le Robert Stevenson suidhichte an seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Leth-eileanan na h-Alba Roinn-seòrsa:Gallaibh Roinn-seòrsa:Roinn Ghallaibh
Àrd-diùcachd Bherg
B’ e dùthaich bheag neo-eisimeileach air an àirde an iar na Gearmailte a mhair dìreach seachd bliadhnaichean bho 1806 agus 1813 a bh’ anns an Àrd-diùcachd Bherg neo Àrd-diùcachd Kleve agus Berg (Gearmailtis: GroßHerzogtum Berg/GroßHerzogtum Kleve und Berg). Chaidh a chruthachadh ri linn atharrachadh mòr a rinn Napoleon Bonaparte air structair phoileataigeach na Gearmailt a thaobh Co-chaidreachas na Rèine, an dèidh dha chur às do dh' Ìmpireachd Naomh na Ròimhe. Chleachdadh na Frangaich Àrd Dhiùcachd Bherg mar mhodal a thaobh leasachaidhean riaghlaidh airson a' Cho-chaidreachais air fad. B’ e Düsseldorf a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha agus b' e ceannardan na Frainge a bha os a cionn.
Antidorcas marsupialis
'S e seòrsa antalop-earran-gheal a tha ann an Antidorcas marsupialis,  boc-sùrdaig sa Ghàidhlig. Thàinig an t-ainm Beurla: springbok à Afraganais bho na faclan spring (leum, boc) agus bok (antalop, boc). Tha iad a' fuireach ann an Afraga agus tha iad ainmeil airson bocaidh aca.
center|300px|thumb| Roinnean far a bheil Antidorcas marsupialis cumanta
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Antalop Roinn-seòrsa:Mamalan
An t-Seic-Slòbhac
B' e dùthaich ioma-nàiseanta anns an Roinn-Eòrpa a bh' ann An t-Seic-Slòbhac (Seacais/Slòbhacais: Československo, IPA: t͡ʃɛskoslovɛnsko) a mhair bho 28 an Dàmhair 1918, nuair a ghairmeadh neo-eisimeileachd na dùthcha bhon Ostair-Ungaire gu ruige 31 an Dùbhlachd 1992, nuair a sgaradh na stàite eadar An t-Seic agus An t-Slòbhac. B' e Pràg a bh' ann prìomh-bhaile na dùthcha.
Eachdraidh
Bhuineadh An t-Seic-Slòbhac dhan Cho-aonta Warszawa eadar 1955 agus 1990.
Cinnidheachd
'' *Chanadh mòran nan Iùdhach gur e Gearmailtich neo Ungairich a bh' annta, a' toirt nan àireamhan gu còrr is 100%. ''
Urquhart
Is dòcha gu bheil thu a' lorg:
Illinois
'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann an  Illinois. Tha i suidhichte san àirde an ear-thuath na dùthcha. Tha crìochan aig Illinois le Michigan, agus tha i ri taobh Loch Michigan. Tha 12,830,632 duine a' fuireach anns an stàite. Tha Springfield na prìomh-bhaile ach 's e Chicago am baile as motha a tha ann an Illinois. Tha e air a bhith na stàit bho 3 an Dùbhlachd 1818.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte‎ Roinn-seòrsa:Illinois
Dealg
Is dòcha tha thu lorg bioran neo biorach.
right|thumb|Dealg
Tha bior neo dealg na ceann geur a dh’fhàsas air luibh.
Roinn-seòrsa:Luibhean
1561
MDLXI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1560an
1724
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1724 (MDCCXXIV).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1720an
Kyle Carey
<div style="float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 2em; width: 25em; text-align: right; font-size: 0.86em; font-family: lucida grande, sans-serif; line-height: normal;"> <div style="border: 1px solid #cc77d9; background: #f0f6fa; text-align: left; padding: 0.5em 1em; text-align: center;"> <h1 style="font: Calisto MT; font-size: 140%; font-weight: bold; text-align: center; border: none; margin: 0; padding: 0; color: #377d99;"> Kyle Carey <h1 style="font: Calisto MT; font-size: 110%; font-weight: bold; text-align: center; border: none; margin: 0; padding: 0; color: #677d77;"> Ceòladair <p style="margin: 1em 0;">240px
'S e seinneadair a tha ann Kyle Carey. Rugadh i ann an 1984 ann an New Hampshire sna Stàitean Aonaichte, ach chaidh a togail ann an Alaska.
Chaidh i gu Skidmore College ann an Saratoga Springs, NY far an d' fhuair i ceum ann an litreachas 's an uair sin a Cheap Breatainn air Fulbright Fellowship ann an ceòl. Thug i seachad aon bhliadhna aig Sabhal Mòr Ostaig, anns an Eilean Sgitheanach, far an do dh' ionnsaich i a cuid Gàidhlig.
Chaidh a chiad chlàr, 'Monongah' a' chlàradh ann an Èirinn le Donogh Hennessy ann an 2011. 'S e measgaich de dh' òrain a' sgrìobh i fhèin sa Bheurla 's òrain Ghàidhlig a th' ann.
Ann an 2013, chlàr i 'One Morning in May', cruinneachadh de dh' òrain Earraich còmhla ri Josienne Clarke agus Ben Walker ann an Lunnainn.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig
Obrachadh càraideach
'S ann ri àlaichean agus na h-obrachaidhean air eileamaidean dheth a tha ailseabra a' dèiligeadh. Tha i a' rannsachadh nam feartan coitcheann a thèid an tarraing bho na h-obrachaidhean seo gun sùil a thoirt air nàdar mionaideach an àlaich no nan obrachaidhean fhèin. Am measg nan obrachaidhean seo, tha obrachaidhean càraideach air leth cudromach.
'S e obrachadh eadar paidhir (no càraid) eileamaidean den àlach a mhapas ri eileamaid den aon àlach a th’ ann an obrachadh càraideach, ach feumaidh seo a bhith fìor do gach eileamaid den àlach. Ann an comharran matamataig, tha an t-obrachadh * càraideach air an àlach A, ma tha:
Mar eisimpleir, 's e obrachadh càraideach a th’ ann an cur-ris air àlach nan àireamhan nàdarra N, oir 's e àireamh nàdarra a th' ann an suim dà àireimh nàdarra, ge b' e air bith na h-àireamhan a th' air an roghnachadh. Ach chan e obrachadh càraideach a th' ann an toirt air falbh, oir tha e furasta gu leòr paidhir àireamhan a roghnachadh nach map ri àireimh nàdarra fon obrachadh.
Mur eil buil an obrachaidh na ball den aon àlach, canaidh sinn gu bheil an t-obrachadh fosgailte. Ma tha a' bhuil na ball den àlach, 's e obrachadh dùinte a th' ann. 'S ann dùinte a tha obrachadh càraideach. Tha toirt air falbh na h-obrachadh càraideach air àlach Z nan slàn-àireamhan, agus tha cur-ris, toirt air falbh agus iomadachadh nan obrachaidhean càraideach air na fìor-àireamhan R. Chan eil roinneadh na obrachadh càraideach air R oir chan fhaodar a roinn le neoni.
Tuairisgeul foirmeil
Tha obrachadh càraideach air àlach A na fuincsean a mhapas an toradh Cartesach A × A ri A.
Mar as cumanta, tha comharra àraidh aig obrachadh càraideach (m.e. +, ×, ∩, 7c.), mar eisimpleir cur-ris nan slàn-àireamhan:
ged tha e nas cumanta an comharra seo a' sgrìobhadh eadar àireamhan na càraide:
No, mas e * an comharra airson obrachaidh choitchinn:
Feartan obrachaidh càraidich
Faodaidh feartan àraidh a bhith aig obrachadh càraideach. 'S ann mar as leanas na feartan as cudromach:
Eileamaid ionnanachd
Ma tha an làthair eileamaid c den àlach:
's e eileamaid ionnanachd à clì a th' ann an c. Ma tha:
's e eileamaid ionnanachd à deas a th' ann an d. 'S e eileamaid ionnanachd a th' ann an e ma tha e ionnanachd à clì agus à deas:
Co-iomlaideachd
Ma tha paidhir eileamaidean ann x agus y far a bheil:
's e paidhir co-iomlaideach a th' ann x agus y. Ma tha eileamaid a ann far a bheil, airson gach eileamaid x den àlach:
's e eileamaid co-iomlaideach a th' ann an a. Ma tha e fìor airson a h-uile paidhir eileamaidean den àlach:
's e obrachadh co-iomlaideach a th' anns an *.
Roinnidheachd
Ma tha e fìor airson a h-uile paidhir eileamaid den àlach:
's e so-roinnte à deas a th' anns an obrachadh *. 'S e obrachadh roinnidheach a th' anns an * ma tha e so-roinnte à clì agus à deas.
Iom-thionndadh
Ma tha eileamaid ionnanachd e ann, agus:
's e eileamaidean iom-thionndaidh a th' anns an x agus y.
Co-thiomsachd
Ma tha a, w, x, y agus z nam buill den àlach, agus ma tha w * x = a agus a * y = z. Faodar a sgrìobhadh:
far a bheil na camagan a' ciallachadh gum feumar an t-obrachadh a-stigh fhuasgladh ron fhear a-muigh. Nise, ma tha e fìor gu bheil:
Var (département)
'S e département na Frainge a tha ann an Var. Tha e na laighe ann am Provence-Alpes-Côte d'Azur.
Obrachadh càraideach
Co-thiomsachd
's e obrachadh co-thiomsach a th' anns an *.
Var (département)
Se Toulon am prìomh-bhaile.
Obrachadh càraideach
Sgaoilidheachd
Canaidh sinn gu bheil an t-obrachadh ⊙ sgaoileach air an obrachadh ⊕.
Magma
'S e magma an t-ainm air àlach le obrachadh càraideach an lùib. Tha e cumanta seo a sgrìobhadh (A,*) far a bheil A na àlach agus * na obrachadh càraideach. 'S e an structair as bunaitich ann an ailseabra a th' ann am magma far nach eil riaghailt no feart air a chur às leth an obrachaidh chàraidich aige. Ri linn seo, chan eil mòran ùidh air magma mar thà.
Leth-ghrùpa agus cuasai-ghrùpa
Ma tha obrachadh càraideach a' mhagma co-thiomsach, 's e leth-ghrùpa a th' ann. Mur eil e co-thiomsach ach so-roinnte, 's e cuasai-ghrùpa a th' ann.
Monaid agus lùb
Ma tha eileamaid ionnanachd aig leth-ghrùpa (.i. magma co-thiomsach le eileamaid ionnanachd), canaidh sinn monaid ris; ma tha eileamaid ionnanachd aig cuasai-ghrùpa, canaidh sinn lùb ris.
Grùpa
Far a bheil eileamaid iom-thionndaidh aig gach eileamaid monaid, 's e grùpa a th' ann. Agus 's e grùpa a th' ann cuideachd ma tha lùb co-thiomsach.
Ma tha obrachadh càraideach a' ghrùpa co-iomlaideach, canaidh sinn gur e grùpa aibèalach a th' ann.
Fàinne
'S e fàinne a th' ann an structair le dà obrachadh càraideach: a' chiad fhear na ghrùpa aibèalach 's an dara fear na mhonaid agus e sgaoileach air a' chiad fhear. Thathar a' smaoineachadh air dà obrachadh chàraideach mar gur e cur-ris agus iomadachadh a bhiodh ann. Tha e cumanta "cur-ris" a ràdh ri obrachadh a' ghrùpa aibèalaich agus "iomadachadh" ri obrachadh na monaid, ged sa chuis choitchinn nach biodh riaghailtean cur-ris no iomadachaidh nan àireamhan iomchaidh. Mas e fàinne (F, ⊕, ⊙):
Ma tha an t-obrachadh ⊙ co-iomlaideach cuideachd (.i. ∀ (x, y) ∈ F2, x ⊙ y = y ⊙ x), 's e fàinne cho-iomlaideach a chanar rithe.
Raon
Mas i fàinne cho-iomlaideach a th’ innte ach 's e grùpa a th' ann an dara obrachadh càraideach cuideachd, 's e raon a th' againn rithe. Mas e raon (R, ⊕, ⊙):
Roinn-seòrsa:Ailseabra
Dail Healabhaig
thumb|Dail Healabhaig
'S e baile beag air an Abhainn Halladale deas air a' Mhealbhaich ann an Cataibh a tha ann Dail Healabhaig (Beurla: Dalhalvaig).
Tha càrn chlachan loisgte faisg air.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Cataibh
Uilleam MacMhathain
Tha cliù aige mar sgoilear Gàidhlig cho barraichte 's bha anns an fhicheadamh linn le 'cas an dà chuid an academia agus am beul-aithris'. B' e an t-Ollamh Aonghas MacMhathain a bhràthair na b' òige a bha Cathair na Ceiltis aig Oilthigh Ghlaschu.
A bheatha
Rugadh e ann am Màlacleit agus thogadh e ann an Solas, Uibhist a Tuath.
B' e mac Calum MacMhathain agus Màiri Mhoireach a bh' ann. B' ann à Leòdhas a bha an dithis aca. B' e miseanaraidh aig an Eaglais Shaor Aonaichte a bh' ann a athair a thug far-ainm do Uilleam.
Leis a bhràthair Aonghas, chaidh e dhan tìr-mhòr airson àrd-sgoil. Chuir Uilleam seachad dà bhliadhna aig Àrd-sgoil Boroughmuir annan Dùn Èideann ach chaidh e an uair sin dhan Acadamaidh Rìoghail Inbhir Nis ann an 1926.
Anns an Eaglais
Thug MacMhathain a-mach a bhith na mhinistear as dèidh dha ceumnachadh. Thòisich e an ceann coitheanal anns a' Bhlàr Dhubh (eadar 1941-1945) agus an uair sin ann an Tobar Mhoire (eadar 1945-1952).
A Bheatha Sgoilearach
B' ann air Oilthigh Dhùn Èideann a thug e aghaidh ann an 1929, far an d' fhuair e ceum le urram ann an Eachdraidh ann an 1933. Mus chuir e crìoch air an ceum ann an eachdraidh, chaidh a tharraing am measg coimhearsnachd sgoilearachd na Gàidhlig aig an Oilthigh a stiùir an t-Àrd-Ollamh Uilleam MacBhatair agus nuair a bha Somhairle MacGill-Eain, Kitty NicLeòid agus Seumas MacGilleMhìcheil MacBhatair ann. B' ann às an rannsachaidh sin a thàinig an leabhar The Songs of John MacCodrum: an dàrna leabhar a dh'fhoillsich Comann Litreachas Gàidhlig na h-Alba.
Bha e na Leughadair (Reader) ann an Ceiltis aig Oilthigh Dhùn Èideann. Thar nam bliadhnaichean, chlàr Uilleam beul-aithris agus òrain as leth Sgoil Eòlais na h-Alba. Chlàr e timcheall air 200 òran còmhla ri Seumas Ros anns an 50an. As dèidh dha a dhreuchd a leigeil dheth, rinn e clàraidhean dhe fhèin dhan Sgoil Eòlais le a charaid Iain Peadarsan. Tha 540 clàraidhean air Tobar an Dualchais far a bheil Uilleam MacMhathain a’ nochdadh mar fhiosraiche agus 33 clàraidhean mar neach-clàraidh.
Tha Willie Gillies a' meas gur e sgoilear thar chàch a bh' ann agus gun tug e buaidh làidir air sgoilearachd na Gàidhlig. Bha a saothair a rinn e airson eachdraidh agus luach nan òran Gàidhlig a thaisbeanadh air leth.
Dìleab
Dh'ionnsaich Ceana Chaimbeul agus a theaghlach iomadach òrain bho Uilleam.
Clàr-èisteachd
Nota: Litreachadh a' leantainn CD le Greentrax CDTRAX 9016D 2000
Eacuador
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Deas a tha ann an  Eacuador neo Ecuador , ainm oifigeil: Poblachd Eacuador (Spàinntis: República del Ecuador). Tha an t-ainm a’ ciallachadh: Poblachd den Crios-mheadhain. Tha crìochan aice san earra-dheas le Pearù agus sa tuath le Coloimbia. Tha an Cuan Sèimh san iar dhith. 'S e Quito a th' ann prìomh-bhaile na Poblachd, ach 's e Guayaquil am baile as motha san dùthaich. Tha an dùthaich a’ gabhail a-steach na h-Eileanan Galápagos a tha suidhichte mu 965 cilemeatair air falbh san iar bhon tìr mhòr.
Eachdraidh
Chuireadh às do tràilleachd an seo ann an 1851.
Uilleam MacMhathain
Clàr-èisteachd
Clàr 1 (Iorram):
Crìsdean Dillon
B' e craoladair, sgrìobhadair, seinneadair agus sgeulaiche Gàidhlig a bh' ann an Crìsdean Dillon (1952 - 2000). Rugadh e ann an Irvine ann an Siorrachd Àir, ach chaidh a thogail san Ìochdar ann an Uibhist a Deas.
572
Bàsan
Roinn-seòrsa:570an
Cupa Lìog na h-Alba
‘Se Cupa Lìog co-fharpais ball-coise airson buill Prìomh Lìog na h-Alba agus Lìog na h-Alba. Tha a’ cho-fharpais coltach ri Cupa na h-Alba; tha dòigh knock-out aige. Thòisich e ann an 1947 nuair a bhuannaich Rangers an aghaidh Obar Dheathain anns a` chiad cuairt deireannach. `S e Rangers a tha an-dràsta nam buadhairean, an dèidh dhaibh an gnothach a dhèanamh air Tobar na Màthar.
Uilleam MacMhathain
Clàr-èisteachd
Clàr 2 (Amhran):
Cupa Lìog na h-Alba
Clàr le Sgioban
Roinn-seòrsa:Ball-coise Roinn-seòrsa:Ball-coise Albannach
Carn
Tha Carn 'na iris Cheilteach, a thoisich ann an 1973. Foillisichidh i artagailean sna sia cànanan Ceilteach agus Beurla. Is e Ritsiard Tal-e-bot a tha na fhear-dheasachaidh an dràsda.
Eacuador
Ceangal a-mach
250px|left|thumb|Eacuador
Carn
Ceangail a-muigh
Roinn-seòrsa:An Comann Eadar-Cheilteach Roinn-seòrsa:Irisean Gàidhlig
Crìsdean Dillon
Sa bhliadhna 1976 thòisich e ag obair aig aʼ BhBC ann an Inbhir Nis, far an robh e airson 24 bliadhna. Bhiodh e aʼ sgrìobhadh sgeulachdan, òrain, rannan is abairtean spòrsail do chloinn agus rinn e iomadh prògram air cuspairean eachdraidheil. A bharrachd air an sin bhiodh e aʼ teagaisg chlasaichean oidhche sa Ghàidhlig, agus bhiodh e aʼ teagasg na Gàidhlig ann am Bonn sa Ghearmailt.
Bhàsaich Crìsdean ann an Inbhir Nis sa bhliadhna 2000.
Eacuador
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Eacuador Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas
Robert Gascoyne-Cecil, 3as Marcas Salisbury
B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte bho 1885 - 1886, 1888 - 1892, agus 1895 - 1902 agus riochdaire dioplòmasach a bh' ann an Robert Arthur Talbot Gascoyne-Cecil, 3mh Marquess Salisbury, KG, GCVO, PC (3 an Gearran 1830 – 22 an Lùnasdal 1903). Rugadh e ann an Hatfield, Hertfordshire, Sasainn.
Uilleam MacMhathain
Ceanglaichean a-mach
MacMhathain, Uilleam MacMhathain, Uilleam Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Ceòladairean le Gàidhlig
Robert Gascoyne-Cecil, 3as Marcas Salisbury
Gascoyne-Cecil Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:Poileataigs
Àrd-sgoil a' Phluic
'S e àrd-sgoil le 290 de sgoilearan a th' ann an Àrd-sgoil a' Phluic anns a' Phloc ann an Albainn. Tha na sgoilearan a' tighinn bho fad is farsainn bhon Chomraich san àird a tuath gu Gleann Eilg san àird a deas.
Bho dh'fhosgail Drochaid an Eilein tha barrachd is barrachd a' tighinn bho cheann a deas an Eilein Sgitheanaich a bhiodh roimhe seo a' dol gu Àrd-sgoil Phort Righ. Tha ostail bheag aig an sgoil airson sgoilearan a tha a' tighinn bho fad air falbh - gu h-àraid an fheadhainn a tha a' dol gu Sgoil Chiùil na Gàidhealtachd.
Sgoil Chiùil na Gàidhealtachd
Bho thòisich i sa bhliadhna 2000, tha Sgoil Chiùil na Gaidhealtachd air a bhith suidhichte aig Àrd-sgoil a' Phluic. 'S e seo an aon sgoil nàiseanta ann an Albainn airson ciùil traidiseanta. Faodaidh sgoilear sam bith bho air feadh Albainn iarratas a chur a-steach. Bidh a' mhòrchuid aca a' fuireach san ostail.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Foghlam
Benedikt Sigurðsson Gröndal
B' e bancair, innleadair, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Innis Tìle a bh' ann am Benedikt Sigurðsson Gröndal. Rugadh e air 7 an t-Iuchar 1924 ann an Önundarfjörður (Vestfirðir). Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík, Oilthigh Harvard agus Oilthigh Oxford. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1956 agus bha e na fhorsætisráðherra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) fad còrra mìos, bho 1979 gu ruige 1980 às leth Alþýðuflokkurinn (Gàidhlig: Am Pàrtaidh Deamocratach Sòisealta). Phòs e aig Heidi Jaeger ann an 1947 agus fhuair iad triùir chloinne còmhla. Chuir e seachad bliadhnaichean na thosgair thall ann an Suòmaidh agus An t-Suain. Chaochail Gröndal ann an Reykjavík air 20 an t-Iuchar 2010.
Caibineit Ghröndal
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineitean fhad 's a bha Gröndal os cionn an riaghaltais. Bhuinneadh iad uile gu Alþýðuflokkurinn:
1562
MDLXII