cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Phil Gallie
Rugadh e san 17 an t-Ògmhios, 1939 ann am Portsmouth ann an Sasainn. Thogadh e ann am Fìobha is rinn e preantasachd leis an Cabhlach Rìoghail ann an Ros Fhìobh mus do dh'obair e mar einnseanair aig fairge. Thill e air tìr agus dh'obair e airson SSEB ann an Siorrachd Àir. Sheas e mar tagraiche Tòraidheach ann an Coineagan a Tuath ann an 1983 is Dùn Phàrlain an Ear ann an 1987. Riochdaich e Inbhir Àir ann an Taigh nan Cumantan eadar 1992 is 1997.
Mar BhPA riochdaich e roinn Alba a Deas eadar 1999 is 2007. Dh'eug e 24 am Faoilleach 2011.
Làmh
thumb|Làmh thumb|Tupaia javanica, Homo sapiens ’S e roinn na bodhaig aig ceann shìos a’ ghàirdein a th’ ann an làmh neo cròg. Tha a dhà dhiubh aig gach duine àbhaisteach, agus tha ceithir meuran is òrdag air gach tè.
Björn Borg
'S e cluicheadair teannais às an t-Suain a th' ann am Björn Rune Borg (Stockholm, 6 an t-Ògmhios 1956). Bha e na chluicheadair proifeiseanta eadar 1973 agus 1983. Bhuainnich e 11 Grand Slam, 6 ann am Paris agus 5 aig Wimbledon. Leig Borg dheth an dreuchd sin ann an 1983 nuair a bha e dìreach 26 bliadhna a dh'aois agus cha do thill e dhan spòrs seo idir. B' e Borg a' chiad chluicheadair teannais a choisinn $1,000,000.
Làmh
Cultar is eachdraidh
Roinn-seòrsa:Corp
Björn Borg
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
An Lèim
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann An Lèim.
Critheann
right|300px|thumb|Populus tremuloides, critheann Aimearaganach ann an [[Nevada]]
Critheann, (Laideann: Populus tremula) teanga na mnà neo eabhadh: craobh le duilleagan oirre a bhios air chrith gu cumanta sna teaghlach populus.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Craobhan
Landskrona
'S e baile meadhanach air an àirde an iar-dheas na Suaine a th' ann an Landskrona. Tha e suidhichte eadar Helsingborg agus Malmö, ri taobh a' chaolais Öresund, faisg air An Danmhairg anns an roinn (Suainis: län) Skåne, 497km air falbh bho Stockholm (prìomh-bhaile na dùthcha), 527km bho Uppsala, 209km bho Göteborg agus 956km bho Umeå. Tha 30,499 duine a' fuireach ann. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1413.
Freumhan an ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à krona (Gàidhlig: crùn) agus Land (Tìr) ann an Suainis a tha an t-ainm. Bheireadh sin Crùn na Tìre dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. B’ e Sønder Sæby an t-seann ainm a bha air a’ bhaile iasgaich a bh’ ann aig an toiseach tòisichidh. Chaidh an t-ainm atharrachadh mu 1450.
Eachdraidh
Chaidh Landskrona a stèidheachadh leis an Rìgh Erik af Pommern ann an 1413, ann an àite a bha uabhasach fàbharach do mhalairt air sàilleabh gu robh deagh phort ann, leis an cidhe na b’ fheàrr ann an Caolas Öresund air fad. B’ e gu robhar ag iomairt an aghaidh na Lìoga Hansa, a bha fa leth cumhachdail san sgìre aig an àm. Chaidh manachainn a thogail an seo ann an 1410, bhuilich còirichean do luchd-mhalairt à Sasainn ann an 1412 agus fhuair am baile fhèin a chuid chòirichean a thaobh chìsean agus malairt mu dheireadh ann an 1413. Thug am baile taic dhan Rìgh Christian II na Danmhairge ann an 1525 agus cha do ghabh e ris an Ath-Leasachadh ann an 1535. Chaill Landskrona an dà thuras.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An t-Suain Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain
4 an t-Ògmhios
'S e 4 an t-Ògmhios an 155mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (156mh ann am bliadhna-leum). Tha 210 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|Beinn Pinatubo anns [[na h-Eileanan Filipineach]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Vesturland
'S e roinn ann an Innis Tìle a th' ann an Vesturland (Gàidhlig: Tìr an Iar). Tha e suidhichte gu tuath air Reykjavík, eadar Höfuðborgarsvæðið, Norðurland vestra, Suðurland agus Vestfirðir. 'S e Akranes a th' anns a' bhaile as motha na roinne, ged a tha a cuid rianachd phoblaich suidhichte ann am Borgarnes.
Eachdraidh
Eadar 965 agus 1874 bhuinneadh Vesturland gu landsfjórðungur (Gàidhlig: Cairteal) air an robh Vestfirðingafjórðungur/Breiðfirðingafjórðungur còmhla ri Vestfirðir. 'S ann aig ìre nam bailtean s' a thathar a' toirt seachad na rianachd phoblaich an latha an-diugh, ged a thathar a' cleachdadh nan roinnean airson anailise stadastaigeil. B' e roinn-phàrlamaid a th' ann am Vesturland gu ruige 2003 cuideachd, nuair a chaidh na sia roinnean-phàrlamaid a th' ann a-nis a stèidheachadh.
Àireamh-sluaigh
Seo mar a tha àireamh-sluaigh na roinne air atharrachadh fad nam bliadhnaichean agus an taca ris an còrr dhen dùthaich. Thuit an uiread dhaoine a tha san roinn an dèidh a' Chogaidh ach tha e a-nis nas àirde na bha e a-riamh.
Siorrachdan ann am Vesturland
Tha ceithear seann shiorrachdan ann am Vesturland: Borgarfjarðarsýsla, Dalasýsla, Mýrasýsla agus Snæfellsnes- og Hnappadalssýsla.
Ceanglaichean A-muigh
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Baile an Chaistil
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann am Baile an Chaistil (Beurla: Ballycastle). Bha aiseag bhuaithe gu Ceann Loch Chille Chiarain aig aon am ach tha an dà aiseig a tha a' dol gu Eilean Reachlainn fhathast ann.
Old Man of Hoy
'S e stac-mara ann an Arcaibh, Alba a th' ann an Old Man of Hoy.
Baile an Chaistil
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Janet Ågren
'S e modail, seinneadair agus actair às an t-Suain a th' ann an Janet Ågren (Landskrona, 6 an Giblean 1949). Chaidh i dhan Eadailt ri mhodaladh ann an 1968 agus b' ann an siud a dh'ionnsaich i ri actadh san Studio di Arti Sceniche anns an Ròimh, air a ruith leis an actair Alessandro Fersen. B' e Colpo di stato a' chiad fhilm a rinn i, air a riochdachadh le Luciano Salce. Chuir i seachad na bliadhnaichean bho 1975 gu ruige 1994 ag obair agus a' fuireach san Eadailt. Rinn is fòcas air ceòl agus òrain fad na 80an. Tha i pòsta aig Carlo Maietto. Dh'fhàg iad an Eadailt ann an 1994 agus tha iad a' fuireach thall anns na Stàitean Aonaichte.
An t-Eilean Gainmhich
Tha an t-Eilean Gainmhich no Sanndaigh air fear de na h-Eileanan Tarsainn. Tha e glé fhaisg air Canaigh agus tha iad a-nis ceangailte le drochaid-choise. Ann an 2011 bha naoinear a' fuireach an-seo.
Old Man of Hoy
Suidheachadh
Tha e suidhichte air taobh an iar an eilean Hòigh ann an Arcaibh, rud beag mu thuath air Rora Head agus iar air Moor Fea. Tha an Old Man of Hoy 137m (449 troigh) de dh'àirde agus mar sin 's e sin an stac-mara as àirde air feadh Bhreatainn. Rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh a thaobh àirde Old Man of Hoy san 20 an t-Samhain 2009. 'S e HuMP a th' ann.
Janet Ågren
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
An t-Eilean Gainmhich
Ann an 1981 thug Iain Latharna Caimbeul e dhan Urras Nàiseanta na h-Alba, còmhla ri Canaigh. Tha Bun-sgoil Chanaigh san eilean. Thogadh e ann an 1878 agus tha trì sgoilearan aice. Chaidh a' chiad rathad air an eilein a thogail is fhosgladh ann an 2018.
Old Man of Hoy
Creag-eòlas
thumb|left|Dealbh an staca mhara le dà chois, le William Daniell Tha an stac à seann chlach-ghainmhich dhearg a tha na sheasamh air bonn à basalt. Chan eil an stac seo cho aosmhor, is dòcha mu 250 bliadhna a dh'aois. Chaidh a chruthachadh le bleith-thalmhainn is dòcha timcheall air 1750. Cha do nochd ach rubha an seo ann an 1600 air na mapaichean Blaeu. Ach tha coltas ann gun do sgaraich an stac bho thìr-mhòir Hoigh aig toiseach an 19mh linn, mar a tha an dealbh a rinn William Daniell ann an 1819 a dhearbhadh. Tha an dealbh a' sealltainn gun robh dà chois aig an stac le bogha eatarra. Chaill an stac aon de na casan aige ann an stoirm aig toiseach an 19mh linn. Air sgàth 's gu bheil bleith-thalmhainn a' cumail a' dol, nochd cnac mòr air mullach a deas ann an 1992, cnac a tha mu 40 meatair an doimhneachd. Bidh a' phàirt seo a' briseadh sìos san àm ri teachd.
An t-Eilean Gainmhich
Freumhan an ainm
Sgrìobh Iain Latharna Caimbeul san leabhar aige mu Canaigh: "Sanday is the Norse term for an island with a sandy beach; there is a Sanday in Orkney and another in the Faeroes. But only the Gaelic equivalent is used in everyday Gaelic speech, An t-Eilein* Gainmhich." "* [...] Colloquially the genitive eilein is used for the nominative eilean."
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh
Old Man of Hoy
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Arcaibh
Comhairle Siorrachd Rinn Friù
'S e comhairle ionadail a tha ann an Comhairle Siorrachd Rinn Friù a tha a' dèiligeadh ri Siorrachd Rinn Friù.
Tha 40 comhairlichean ann, 22 Làbarach, 10 Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba, 1 Tòraidh, 1 Libearal Deamocratach agus 2 neo-eisimeileach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Comhairlean na h-Alba * Roinn-seòrsa:Siorrachd Rinn Friù
Medellín (Spàinn)
'S e baile beag anns an Spàinn a tha ann am Medellín. Tha e suidhichte aig 264m os cionn ìre na mara, anns an Roinn Badajoz, fear dhe an dà roinne ann an Extremadura. B' e an seanailear Ròmanach Quintus Caecilius Metellus Pius a thug ainm dhan bhaile. Fhuair Medellín ann an Coloimbia an t-ainm bhuapa, an dèidh èigheachd Rìoghail a ghairm Mariana na h-Ostaire ann an 22mh An t-Samhainn, 1674. Chan eil ach 2,337 duine a' fuireach ann.
Ceanglaichean A-mach
Làrach-lìn oifigeil a' bhaile
Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne
369
Bàsan
Roinn-seòrsa:360an
CITB
Is e bòrd trèinidh airson a' ghnìomhachais togalach air feadh na Rìoghachd Aonaichte a tha san CITB. Chaidh a stèidheachadh tro inneal reachdail ann an 1964.
Roinn-seòrsa:Buidhnean san Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:Togail
Baile an Iúir
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann am Baile an Iúir.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Pisa
‘S e baile mòr ann an ceann a tuath na h-Eadailte a th’ ann am Pisa (IPA: piːzə, Laideann: Pisae). Tha e suidhichte aig 7m os cionn ìre na mara, anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Pisa, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Toscana, ri taobh na h-Aibhne Arno, faisg air Pistoia, 264km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 216km bho Mhilano, 222km bho Phadova agus dìreach 69km bho Fhirenze. Tha 87,870 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. A bharrachd air sin, chaidh oilthigh a stèidheachadh an seo ann an 1343.
Wilhelmshaven
‘S e baile meadhanach agus port uabhasach cudromach faisg air Aurich agus Bremerhaven, air an àirde an iar-thuath na Gearmailte a th’ ann am Wilhelmshaven (IPA: vɪlhɛlmsˈhaːfən). Tha e suidhichte aig dìreach 2m os cionn ìre na mara, ri taobh a’ Bhàigh Jade (Gearmailtis: Jadebusen), am broinne na stàite Sagsainn Ìosail. Tha am baile 43km air falbh bho Oldenburg, 123km bho Hamburg, 67km bho Bhremen agus 371km bho Bherlin. Tha 75,728 duine a' fuireach ann. ‘S e an aon phort le uisge gu math domhainn anns a’ Ghearmailt air fad a th’ ann am Wilhelmshaven agus an aon Bhunait a' Chabhlaich a th' aca cuideachd.
Pisa
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eadailt
Wilhelmshaven
Eachdraidh
Thogadh caisteal air an robh Schloß Siebethsburg an seo ro 1353. Bha an t-àite seo làn spùinneadairean a bheireadh ionnsaigh air bàtaichean na Lìoga Hansa agus ann an 1433 mhill an lìog Siebethsburg. Ann an 1853 chuir Riaghaltasan na Pruise agus na Diùcachd Oldenburg ainmean gu Còrdadh Jade (Gearmailtis: Jade-Vertrag), a thug 3.13km² dhe talamh ri taobh Bàgh Jade dhan Phruis. Bha Rìoghachd na Pruise feumach air bunait a' chabhalaich le uisge domhainn airson an luingeis ùire a bhathar a' cruthachadh. Ann an 1869 thug A' Phruis seilbh air an àite agus chuireadh Wilhemshaven air, o chionns gur e Wilhelm I a bha na cheusair aig an àm. An ceann bliadhna ann an 1871, dìreach an dèidh Cogadh Franco-Pruiseanach, stèidheachadh gàrradh-shoithichean an seo, air an robh Kaiserliche Werft Wilhelmshaven. 'S dòcha gur e an Admiral Graf Spee an soitheach na b' ainmeile a chaidh a chur air sàil an seo, a thachair ann an 1936. Thoisich Ar-a-mach na Gearmailt an seo agus ann an Kiel ann an 1918. Chaidh Wilhelmshaven agus baile beag eile air an robh Rüstringe a thoirt ri chèile fon aon chomhairle ann an 1932. Eadar 1938 agus 1945 bha campa-obrach/mairbh ann air iomall a' bhaile. B' e Neuengamme an t-ainm a bha air agus chaill còrr is leth chiad mhìle duine am beatha an seo. B' e targaid armailte chudromach a bh' ann Wilhemshaven agus le sin chaidh ⅔ a' bhaile agus a' phuirt a mhilleadh gu tùr ri linn bomaidearachdan. Thàinig an cogadh gu crìoch airson Wilhelmshaven air 5 an Cèitean 1945 nuair a ghèill na bha de fheachdan an làthair dhan t-Seanailear Stanisław Maczek agus a' chiad Rèiseamaid Thancaichean na Pòlainne (Pòlais: Pierwsza Dywizja Pancera). A bharrachd air saighdearan, bha còrr is dà cheud bhàta-cogaidh anns a' phort.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Jorge Holguín Jaramillo
B’ e an seanailear Jorge Marcelo Holguín Jaramillo 30mh (an Dàmhair 1848, Cali) – 2 (am Màrt 1928, Bogotá), na Cheann-suidhe Choloimbia dà thurais. ‘S e stàitire, saighdear, neach-poileataigs agus riochdaire dioplòmasach à Coloimbia, agus bha e na cheann-suidhe Choloimbia bhon an t-Ògmhios gu ruige an Lùnasdal 1909, agus an uair bhon an t-Samhain 1921 gu ruige an Lùnasdal 1922 mar neach-ainmichte gach uile turas. Bha an teirm aige ainmichte airson leasachadh Rèile an Tuatha is Rèile a’ Chuain Sèimh agus a bharrachd air sin chuir e ainm dhan Chòrdadh Holguín–Avebury nuair a bha e na mhinistear na Dùthchannan Cèin.
Trèanadh agus Cùrsa Beatha anns an Airm
''"Na nithean nach ionnsaich e anns na leabhraichean, dh’ionnsaich e eadar na daoine iad; na rudan nach òl e leis na ùghdairean clasaigeach, fhuair e iad anns a’ bheatha fhèin". Bha Jorge Holguín an sàs anns a’ ghnìomhachas agus bha deagh fhortan aige. Bha deagh fhios aige air na cuspairean eaconamach agus bha eòlaiche air an lagh eadar-nàiseanta. Fhuair e oideachas daonnaire – fhèin-foghlaimichte.
A bharrachd air sin, ‘ s e saighdear cliùiteach a bh’ann. Thug e pàirt anns na cogaidhean sìobhalta ann an 1876 agus 1878 an aghaidh Aquileo Parra Gómez agus chaill e Blàr Puente del Común. A dh’aindeoin sin, chaidh e a dh’ainmeachadh Seanailear air sàilleabh na rudan a rinn e aig Blàr Cruz Colorada anns a’ chogadh dhe 1895.
Sgrìobh esan anns an fhèin-eachdraidh aige: ''«’S e an cogadh an rud nas uabhasaiche a  thachras dhan dhuine. Tha mi a’ cuimhneachadh dìreach an dèidh Bhlàir Enciso, thachairt mi dlùth air a’ bhlàr fhad ‘s a bha mi a’ dèanamh obair iol-fhillte airson an t-Seanaileir Reyes, is chunnaic mi fear dhe na seallaidhean na b’ oillteil gum faod sinn fhaicinn. Eadar a h-uile àlainneachd nàdarra, bha na pàircean làn cuirp is closaich. Bha an fheadhainn fo leòin, leis an cuid chinn is gach uile cnàmh bhriste, a’ caoineadh gu doirbh.>>''
Ministear
‘S e fìor dhìonadair a’ Phàrtaidh Tòraidh a bh' ann, dìreach bhon toiseach tòisichidh aige anns a’ poileataigs agus fo armaibh agus le sin fhuair e sreath dhe dreuchdan eadar-dhealaichte.
Bha e na Mhinistear an Ionmhais anns an Riaghaltas aig Rafael Núñez agus fhad ‘s a bha e anns an dreuchd sin rèitich e ais-tharraing nan Aimearaganach bho Phanamá, air an tug iad sealbh ann an 1885.
Bha e os cionn Ministrealachd na Dùthchannan an Cèin rè a’ chinneas aig Miguel Antonio Caro Tovar agus an dèidh bha e na Mhinistear a’ Chogaidh anns na Riaghaltasan aig Manuel Antonio Sanclemente agus Rafael Reyes. An turas sin b’ fheudar dhasan ainm a chur ris a’ Chòrdadh Holguín–Avebury mu co-aonachadh na h-iasadan eadar-nàiseanta aig Coloimbia. Airson an còrdadh a rinn e còmhla ris a’ Mhorair Avebury a dhìon, sgrìobh e an leabhar <<Desde Cerca>> (Bho dlùth air). Rinn an neach-dùbhlain Santiago Perez Triana atharrais airsan anns an leabhar eile air an robh <<Desde Lejos>> (Bho fhada às).
Teaghlach agus Beatha Pearsanta
Rugadh Jorge Holguín Mallarino ann an Cali ann an 1848, mac Vicente Holguín Sánchez agus Maria Josefa Mallarino Ibargüen. Tha e inntinneach gu robh an dithis theaghlach uabhasach làidir anns a’ phoileataigs aig ìre nàiseanta anns an 19mh linn: bha bhràthair athar Manuel María Mallarino agus a bhràthair Carlos Holguín Mallarino air a bhith nan cinn-suidhe na Poblachd. Chuir e a’ chiad chuid fhoghlaim ri taobh an ùghdair Eustaquio Palacios, a sgrìobh "El Alférez Real" agus air an robh Holguín glè dhòigheil.
Phòs e Cecilia Arboleda Mosquera, nighean Julio Arboleda Pombo agus an uair sin Sofía Mosquera Hurtado. Bha dusan duine chloinne aige.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Lomé
'S e prìomh-bhaile Tògo a tha ann an Lomé. Tha e suidhichte aig an Gulf of Guinea anns an earra-dheas Tògo faisg air crìoch Ghàna. Tha Lomé 172km air falbh bho Accra (Gàna), 756km bho Ouagadougou (Burkina Faso), 772km bho Yamoussoukro (Costa Ìbhri) agus 136km bho Cotonou (Benin). 'S e seo an co-chomharran aige: 6° 7’ 55” Tuath agus 1° 13’ 22” Ear. Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, aig 64m os cionn ìre na mara.
Anns a’ bhliadhna 1998 bha mu 700,000 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin. Chaidh am baile a stèidheachadh mar Bey Beach anns an 18mh linn. Bho 1882, nuair dh’fhosgail an companaidh-malairt Breatannach A. and F. Swanzy an seo, b’e àite malairt cudthromach a bha ann. 'S e an taigh-òsta 2 Fevrier Sofitel Hotel an togalach as àirde a tha anns a’ bhaile agus ann an Tògo gu lèir. Tha oilthigh University of Lomé ann. Tha port-adhair ann cuideachd: Lomé-Tokoin Airport.
Iomraidhean
thumb|250px|left|Rathad: Boulevard du 13 Janvier, Lomé
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Bailtean
Y Rhigos
Tha am baile Y Rhigos ann an Rhondda Cynon Taf, a' Chuimrigh. Tha e 24.5 mi (39.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 148.1 mi (238.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 869 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 135 (15.5%); rugadh 90% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Rhondda Cynon Taf Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Leitir Beag
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Leitir Beag.
Cairistìona Ghreumach
'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann an Cairistìona Ghreumach, BPA (Beurla: Christine Grahame). Rugadh i san 9 an t-Sultain 1944 ann am Burton-on-Trent. Mar BhPA riochdaich i Alba a Deas eadar 1999 agus 2007 agus tha i a-nise na BPA airson Lodainn Mheadhanach a Deas, Srath Thuaidh agus Srath Labhdair. Tha i na ball Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba. Thaghadh i mar leas-oifigear Riaghlaidh Pàrlamaid na h-Alba ann an 2016.
Chaidh i dhan Oilthigh Dhùn Èideann agus an uair sin bha i ag obair mar tìdsear. Ach chaidh i air ais dhan oilthigh agus a-nise tha i na neach-lagha.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
371
Bàsan
Roinn-seòrsa:370an
Loch a' Bhac-ghlais
thumb|Sealladh air Loch a' Bhac-ghlais
Santos Acosta Castillo
B’ e Manuel María de los Santos Acosta Castillo (1827-1901) saighdear, lighiche, fear-lagha agus neach-poileataigs à Coloimbia a thug ceum bhon oilthigh Nuestra Señora del Rosario.
Loch a' Bhac-ghlais
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch a' Bhac-ghlais. Tha e suidhichte ann am Minginis anns an Eilean Sgitheanach. Tha e na laighe deas air a' bheinn Stockval (416 m) agus Loch Sleadale.
Santos Acosta Castillo
Rugadh e ann am Miraflores, Boyacá 1 an t-Samhain 1828, agus chaochail e ann am Bogotá 9 am Faoilleach 1901. Bha e na cheann-suidhe na Stàitean Aonaichte Choloimbia eadar 1867 agus 1868.
Loch a' Bhac-ghlais
Tha an loch seo cho mòr ri 5 ha (12.4 acair). 'S e 1 km (0.6 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 320 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil ach aon eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 318 m (1043 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.7 km (1 mìle) air falbh bhon mhuir.
Santos Acosta Castillo
Nuair a bha e os cionn an Riaghaltais chaidh ath-leasachaidhean mòra a chur air bhog ann am foghlam, mar eisimpleir, chaidh Oilthigh Nàiseanta nan Stàitean Aonaichte Choloimbia, an Oilthigh Nàiseanta Colombia an latha an-diugh, a chruthachadh air 22mh an t-Sultain 1867.
Loch a' Bhac-ghlais
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch a' Bhac-ghlais agus mar sin chan eil rathaidean ann a leanas chun an locha seo.
Santos Acosta Castillo
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia Roinn-seòrsa:Eachdraidh Choloimbia Roinn-seòrsa:Luchd-Poileataigs Choloimbia‎
Loch a' Bhac-ghlais
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Gabalfa
Tha am baile Gabalfa ann an Caerdydd, a' Chuimrigh. Tha e 1.8 mi (2.9 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 132.1 mi (212.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 8556 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 903 (10.6%); rugadh 46% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Speuradair
'S e duine a tha ga thrèanadh a shiubhal ann am fànas a tha ann an speuradair. Ann an 1961 bha Yuri Gagarin às an Ruis na chiad fhear ann am fànas air Vostok 2, agus Valentina Tereshkova na ciad bhean ann an 1962 air Vostok 6. B' e Aleksey Leonov a bha anns a' chiad duine an do choisich ann am fànas taobh a-muigh fànas-long ann an 1965. Ann an Iar bha John Glenn na chiad fhear ann am fànas ann an 1962.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Fànas *
Gabalfa
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerdydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Baile an Tuaigh
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann am Baile an Tuaigh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Baile nan Gàidheal
Tha Baile nan Gàidheal (Beurla: Scotchtown) ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
Braois
'S e baile ann an ear-thuath na h-Alba ann an Siorrachd Obar Dheathain sa tha ann am Braois neo Breis (Beurla: Birse). Tha e na laighe air Uisge Dhè.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Maigh Raithin
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann am Maigh Raithin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
5 an t-Ògmhios
'S e 5 an t-Ògmhios an 156mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (157mh ann am bliadhna-leum). Tha 209 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
200px|thumb|[[Louis X na Frainge]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Èirinn Ghàidhealach
Bha Èirinn Ghàidhealach 'na rian Gàidhealach sluagh-iùlach agus comannach gun robh air Èirinn o uair-eigin anns an linn a' chàlbhain gus an linn 17mh moch. Mus an Ionnsaigh Normanach ann an 1169, ghabh Èirinn Ghàidhealach a-staigh an eilein iomlain.
Sàil Mhòr
'S e beinn ann an Alba a th' ann an Sàil Mhòr. Tha e suidhichte ann am Frìth Fanaich air a' Ghàidhealtachd. Tha e na laighe iar air Sgùrr a' Chadha Dheirg. 'S e Sgùrr nan Each a mhàthair-mhullaich aige. Tha Loch Fanaich deas air Sàil Mhòr.
Èirinn Ghàidhealach
An dèidh sin, ghabh i a-staigh an roinn na dùthcha nach robh fo smachd Sasannach no riaghailt coimheach eile aig àm àraidh sam bith. Rè a' chuid a b' motha a h-eachdraidhe, bha Èirinn 'na rangachd bhreacain nam ranntair fon riaghladh rangachd de rìghrean no cinn-chinnidh, a bha air thaghadh leis an rian na tànaisteachd. Bha cogadh eadar nan ranntair cumanta. Air uairibh, bha uachdaran cumhachdach aithnichte mar an Àrd-rìgh na h-Èireann. Bha an comann dealaichte a-steach do fineachan agus air cho-chur gu rangachdail a-rèir ri buidheann, mar an còrr na Roinn-Eòrpa. Am feadh na h-ùine seo, bha an eaconomaidh gu mòr aoghaireil agus cha robh airgead air chleachdadh am bitheanta. 'S urrainn do aithne a bhith air thoirt ri nòs Èireannach Gàidhealach aodaich, ciùil, dannsaidh, spòrsa, ailtireachd, agus ealain, le ealain Èireannach na b' fhadalaiche a' co-aonachadh leis na nòsan Angla-Shasannach às a' Bhreatann Mhòr a' tàrmachadh na ealaine Èireannach-Sagsannach.
Sàil Mhòr
Tha Sàil Mhòr 780m (2559 troigh) de dh'àirde. 'S e Corbett a th' ann. Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Sàil Mhòr san 10 an Dùbhlachd 2012.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Frìth Fanaich
Britt Ekland
'S e modail, seinneadair agus actair às an t-Suain a th' ann am Britt-Marie Eklund (Stockholm, 6 an Dàmhair 1942). Thoisich i anns na filmichean ann an 1960, ann an G.I. Blues, còmhla ri Elvis Presley. Bha i posta aig Peter Sellers eadar 1964 agus 1968. Tha i a' fuireach ann an Holywood. Tha triùir duine-cloinne aice.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
1307
MCCCVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1300an
An Comann Eadar-Cheilteach
Ceangailtean a-muigh
Roinn-seòrsa:An Comann Eadar-Cheilteach
Urabá Antioquia
thumb|right|250px||Urabá Antioquia ann an [[Ceàrn na h-Antioquia]] 'S e sgìre ann an iar-thuath Antioquia ann an Coloimbia a tha ann an Urabá Antioquia. 'S e àite ìosal a th' ann, agus le sin gu math tropaigeach co-dhiù. 'S e Urabá an aon sgìre ann an Antioquia far a bheil coimhearsnachd làidir dhe Tùsanaich, is iad na Katìo.
Bailtean
Dabeiba
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Antioquia
Quibdó
'S e prìomh-bhaile na roinne Chocó, ann an Coloimbia,  a th' ann an Quibdó. Tha e suidhichte air àird an iar na dùthcha ri taobh na h-aibhne Atrato, 564km air falbh bho Bhogotá. Tha àirde meadhanach dhe 43m os cionn ìre na mara aige. ‘S e baile le gnàth-shìde theth a th’ ann le teodhachd meadhanach dhe 28˚, rè na bliadhna, leis gu bheil e faisg air a’ Chuan Sèimh. 'S e Quibdó an 37mh baile as motha san dùthaich. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1664.
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 112,886 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 11,752 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Fèisean
Thathar a’ cumail iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Quibdó. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ ann, fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Quibdó
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Cupar Fìobha
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Fìobha
372
Bàsan
Roinn-seòrsa:370an
Eygelshoven
‘S e baile beag san sgìreachd (Duitsis: gemeente) Kerkrade, air iomall Mhaastricht, ann an ceann a deas nan Tìrean Ìsle a th' ann an Eygelshoven (Limburgs: Egelze). Tha e suidhichte faisg air na h-Aibhne Worm agus na crìochan leis A’ Ghearmailt agus A' Bheilg, ri taobh Loch Cranenweyer, 100m os cionn ìre na mara, anns an roinn (Duitsis: Provincie) Limburg, 179km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 156km bho Rotterdam, 73km bho Eindhoven, 179km bho Den Haag agus 73km bho Utrecht. Tha 8,400 duine a' fuireach ann. Bha dà mhèinn mhòr san àite, air an robh Laura agus Julia, air ainmeach an dèidh mnathan luchd-seilbh nam mèinnean. Dhùineadh ann an 1974 iad. Chuir am bàrd Pierre Kemp tòrr bhliadhna is e ag obair na chlèireach anns na mèinnean siud. A thuilleadh air sin, tha sàr eaglais bhon 16mh Linn sa bhaile agus dà sgioba ball-coise. S’ e baile fa leth a bh’ann Eygelshoven gu ruige 1982 nuair a cho-aonadh le Kerkrade e.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
536
Bàsan
Roinn-seòrsa:530an
Seumas Dùbhghlas-Hamalton
'S e neach-poileataigs Albannach agus ball Taigh nam Morairean a tha ann an Seumas Dùbhghlas-Hamalton (Beurla: James Douglas-Hamilton).
Rugadh e san 31 an t-Iuchar 1942, ann an Srath Athainn. Dh'ionnsaich e eachdraidh aig Colaiste Balliol, Oilthigh Oxford agus dh'obair e mar neach-lagha. Mar BhP riochdaich e Dùn Èideann an Iar eadar 1979 agus 1997. Mar BhPA riochdaich e Lodainn eadar 1999 is 2007 Tha e na bhall de Na Tòraidhean.
Ann an 1994 chaidh e na Iarla Shalcraig, ach cha b' urrainn dha bhòtadh san Taigh nan Cumantan agus chuir e cùl ris an iarlachd. Chruthaicheadh e Am Morair Salcraig à Dùbhghlas ann an 1997.
Foillseachaidhean
Tha e cuideachd air leabhraichean mu itealanachd is Rudolf Hess a sgrìobhadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
John Tyler
B' e an deicheamh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte (1841 - 1845) a bha ann an John Tyler (Am Mart 29, 1790 – am Faoilleach 18, 1862).
Roinn-seòrsa:Cinn-shuidhe nan Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Canonbaidh
‘S e baile beag dùthchasail air iomall na crìochan le Sasainn, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Canonbie neo Canobie o shean. Tha e suidhichte aig 52m os cionn ìre na mara, air an àirde an ear-dheas Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar an Greatna agus Langaim, ri taobh na h-Aibhne Easg. Tha e 236km air falbh bho Obar Dheathain, 118km bho Ghlaschu, 32km bho Dhùn Phrìs agus 99km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 390 duine a' fuireach an seo agus 's e Beurla agus Beurla Ghallda th' ann an dà chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Canonbie. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus coilltearachd. A bharrachd air sin, tha taigh-òsta, talla a' bhaile, agus bùth an seo. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil ann, ach feumar a dhol dhan àrd-sgoil ann an Langaim.
Eachdraidh
Chaidh daingneach a chur air bhog ri linn nan Ròmanach. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1290 mar Caneby. Thogadh mainistir beag an seo ri linn Righ Daibhidh I le taic bhon thighearna Turgis de Rosdale agus dhùnadh ann an 1606 e. Fhuair am baile ainm bho na clèirich a bha nan tàmh an seo. Bha am baile ann am meadhan fearainn na deasbaireachd, far an robh Alba agus Sasainn a' sabaid air na crìochan aca fad iomadach linn, agus bha an suidheachadh gu math doirbh. Thug An t-Iarla Thomas Wharton ionnsaigh a' mhainistir an dèidh Cath na Mòine Shalmhaigh, ann an 1542. Sgrìobh Walter Scott luaidh, air an robh "The Young Lochinvar", mu dheidhinn a' bhaile is na h-aibhne ann an 1808, a thug deagh chliù dhan sgìre. A-rèir carragh-chuimhne san sgìre, fhuair 46 duine à Canonbie bàs sa Chogadh Mòr.
Uisge Fionn Èireann
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Uisge Fionn Èireann (Beurla: River Findhorn)
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
William Henry Harrison
B' e an naoidheamh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte (4 am Màrt, 1841–4 an Giblean, 1841) agus riochdaire dioplòmasach a bha ann an William Henry Harrison (9 an Gearran, 1773–4 an Giblean, 1841). Cha robh e fada san obair seo - chaochail e as dèidh 32 làithean, agus mar sin, 's e sin an teirm as giorra aig ceann-suidhe Aimeireaganach sam bith. Rugadh e ann am planntachadh anns a' choileanaidh Virginia is b' e riaghladair a bha ann athair.
Chaidh e san arm is shabaid e an aghaidh nan tùsanach. Chaidh e na riaghladair Ranntair nan Innseanach ann an 1800 is e a' dèanamh cùmhnantan leth-bhreitheach leis na tùsanaich. Fhuair e far-ainm "Old Tip" nuair a thug e buaidh air cho-bhann tùsanach aig Blàr Old Tippecanoe ann an 1811. Ann am blàr an aghaidh nam Breatannach is nan tùsanach ann an 1813 chaochail Tecumseh is chaidh Harrison na ghaisgeach nàiseanta.
Bha e na sheanadair anns a' mhòr-dhàil nàiseanta gu ruige 1819 is bha e na sheanadair ann an Ohio san 1820an. Sheas e mar thagraiche airson a' cheannais an aghaidh Martin Van Buren, a bhuannaich an taghadh, ann an 1836 agus a-rithist ann an 1840 nuair a bhuannaich e. Rinn e òraid aig in-shealbhachadh gun ad, gun còta, dh'fhàs e tinn is chaochail e an ath-mhìos. B' e a' chiad cheann-suidhe nan Stàitean Aonaichte a bhàsaich ann an dreuchd. Chaidh Benjamin Harrison, ogha Harrison, cuideachd na cheann-suidhe ann an 1899.
Chaidh a thìodhlacadh ann an North Bend, Ohio air Mount Nebo.
Comhairle Siorrachd Dhùn Breatann an Ear
'S e comhairle ionadail a tha ann an Comhairle Siorrachd Dhùn Breatann an Ear (Beurla: East Dunbartonshire) a tha a' dèiligeadh ris ionad tuath air Glaschu timcheall air Bearsden is Muileann-Ghaidh. Tha Dùn Breatann an Ear tè de na sgìrean as beartach an Alba, agus tha an dùil-bheatha aig am ruigsinn an duil bheatha as fhada an Alba.
Bradan
right|200px
S' e iasg mòr ion-ithe le feòil bhàn-dheirg a tha ann am bradan. Tha iad coltach ri breac agus ann an teaghlach Salmonidae. Is toil le mòran iasgairean bradan, o chionn is sàr-gheam iad.
Tha ochd seòrsan bratan fiadhaich anns an Cuan Sèimh a tuath agus aon anns an Cuan Siar. Thogadh iad ann an tuathanasan-éisg ann an Sealainn Nuadh is an Cuan Siar.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Iasg
1991
MCMXCI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1990an
1308
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1308 (MCCCVIII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1300an
Tìr-mòr na Sìne
thumb|380px|right|'S e roinn soillsichte a' mhapa air a bheil "Tìr-mòr na Sìne", mar a dh' aithnichear am bitheantas e.
Airson ciall eile, faic: Sìona
Tìr-mòr na Sìne
'S e briathar geopoilitigeach a th' ann an Tìr-mòr na Sìne, no "Mòrthìr na Sìne", no gu sìmplidh "Am Mòrthìr". Thathas gan toirt air a' cheàrn a th' air a riaghladh le Sluagh-Phoblachd na Sìne (SPS).
Aistean cho-ceangailte
Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Sìona
373
Bàsan
Roinn-seòrsa:370an
Baile Andarsan
B' e daingean nan nàiseantaich a tha ann Baile Andarsan
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Port Lairge Ùr
Tha Port Lairge Ùr (Beurla: New Waterford) ann an Siorrachd Cheap Bhreatainn, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
Toirbheartan
Tha beantainn Thoirbheartan air àird a tuath Gleann Toirbheartan:
Tha beanntain eile ann eadar Gleann Thoirbheartan agus Srath Carain:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
793
DCCXCIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:790an
Hildesheim
Is e baile-mòr ann an Niedersachsen a tha ann an Hildesheim. 'S e aon de na bailtean as sine ann an Niedersachsen. Tha e cliùiteach air sgàth 's gu bheil dà Làrach Dhualchas na Cruinne ann.
Suidheachadh a' bhaile
Tha Hildesheim suidhichte mu 30 km san iar-deas Hànobhar agus mu 20 km san earra-thuath Salzgitter. Tha an abhainn Innerste a' ruith tron bhaile agus tha na Giesener Berge (Beanntain Ghiesen) faisg air. 'S e seo na co-chomharran aige: 52° 9′ 0″ Tuath agus 9° 57′ 0″ Iar.
Ann ann 2008 bha 103.288 duine a' fuireach anns a' bhaile fhèin.
Tha Hildesheim a' gabhail a-steach 10 sgìrean:
Àitichean ainmeil
Thòisich am baile timcheall air 800 mar sgìr'-easbaig a chaidh a chur air bhonn le Tearlach Mòr. Thoghadh a' chiad cathair-eaglais an seo ann an 872 a chaidh a leudachadh ann an 1000. Tha Hildesheim aon de na bailtean as sine ann an Niedersachsen, mar sin tha mòran seann togalaichean eachdraidheil rim faicinn an-diugh. Tha dà eaglaisean dìonta leis an UNESCO mar Làrach Dhualchas na Cruinne. Chaidh an eaglais a bhriseadh gu tùr anns an Dàrna Cogaidh, agus bha an ròsag, a bha fhasthat a’ fàs air balla na eaglaise airson 1000 bliadhna, loisgte. Ach cola deug as dèidh sin thòisich an ròsag a’ fàs a-rithist, agus bha muinntir Hildesheim a' creidsinn gur e soidhne Dhia a tha gus ath-thòiseachadh a-rithist. An-diugh 's e iomhaidh Hildesheim a tha anns an Ròsag Hildesheim a tha 1000 bliadhna a dh'aois. Am broinn na h-eaglaise tha ionmhasan fiach fhaicinn, m.e: am Bernwardssäule (Stob Bhernward) no am Bernwardstür (Doras Bhernward), deagh pìosan làimhsachadh umha bho àm Easbaig Bernward (993-1022)
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Ynys-hir
Tha am baile Ynys-hir ann an Rhondda Cynon Taf, a' Chuimrigh. Tha e 14.2 mi (22.8 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 141.2 mi (227.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 3185 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 361 (11.3%); rugadh 95% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Rhondda Cynon Taf Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Manrach Ruairì
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann am Manrach Ruairì.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Baile Bhóidh
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann am Baile Bhóidh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Sruighlea (sgìre Phàrlamaid Westminster)
Tha Sruighlea na sgìre Phàrlamaid Westminster.
Cruthaicheadh e ann an 1983. Is ionann a crìochan agus crìochan a' Chomairle Shruighlea. Tha i ann an crìch ri Earra-Ghàidheal agus Bòd, Peairt agus Siorrachd Pheairt a Tuath, Ochail agus Siorrachd Pheairt a Deas, An Eaglais Bhreac, Comar nan Allt, Cill Saidh agus Cair Cheann Tulaich an Ear, agus Siorrachd Dhùn Breatainn an Iar.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Comhairle Shruighlea
1309
MCCCIX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1300an
374
Bàsan
Roinn-seòrsa:370an
Gartaidh
'S e baile ann an ear-thuath na h-Alba ann an Siorrachd Obar Dheathain sa tha ann an Gartaidh (Beurla: Gartly). Tha e faisg air Hunndaidh, agus tha e na laighe air Abhainn Bhalgaidh.
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Cuileann
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Craobhan Roinn-seòrsa:Luibhean
Mìcheal Rumbles
'S e neach-poileataigs a tha ann am Mike Rumbles BPA.
Bha e na oileanach aig Sunderland Polytechnic agus an Acadamaidh Rìoghail an Arm Sandhurst.
Bha e na BhPA airson Siorrachd Obar Dheathain an Iar agus Ceann Chardainn eadar 1999 agus 2011 agus chaidh e na bhall liosta airson Ear-Thuath na h-Alba ann an 2016.
Connspaid
Ann an 2004 dh'fheuch Rumbles deasbad sa' Phàrlamaid mu fhòirneart taighe a bhacadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Ear-Thuath na h-Alba
708
Bàsan
Roinn-seòrsa:700an
Loch Bioda Mòr
thumb|Sealladh air Loch Bioda Mòr
Lucrețiu Pătrășcanu
B' e eachdraiche, feallsanaiche, riochdaire dioplòmasach, ollamh, eaconamaiche, eòlaiche-comainn, neach-lagha agus neach-poileataigs Comannach à Romàinia a bh' ann an Lucrețiu Pătrășcanu (IPA: ˈluˈkret͡sju pətrəʃˈkanu, Bacău, 4 an t-Samhain 1900 - Jilava, 17 an Giblean 1954). Rugadh agus thogadh e ann am Bacău agus bhuineadh e do theaghlach poileataigeach: bha athair na sgrìobhadair agus neach-poileataigs roimhe. Fhuair e a cuid fhoghlaim aig Oilthigh Leipzig agus Oilthigh Bhucarest. Ghabh e ann am Pàrtaidh Comunnach Romàinia ann an 1921 agus riochdaich e am Pàrtaidh sa cheathramh co-labhairt Comintern ann am Mosgo ann an 1922. Chuir e seachad corra bhliadhna thall thairis san Aonadh Sobhiatach, far an tàinig sgàth airsan mu Stalineachd. Chaidh esan a chur an greim sa phrìosan còmhla ri Gheorghe Gheorghiu-Dej aig àm An Dàrna Cogaidh. Chaidh a chur gu bàs ann an 1948 air ordughan Gheorghe Gheorghiu-Dej. Chreideadh Pătrășcanu gum bu chòir do gach uile ar-a-mach agus atharrachadh poileataigeach a bhith fo stiùir mion-chuid proifeiseanta, an treabh dham buineadh esan fhèin. Bha Pătrășcanu air ath-ghnàthachadh an dèidh a bhàis le Nicolae Ceauşescu.
Loch Bioda Mòr
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Bioda Mòr. Tha e suidhichte ann am Minginis anns an Eilean Sgitheanach. Tha e na laighe tuath air a' bheinn Biod Mòr (384 m) agus 's e Càrrabost am baile as fhaisge air.
Lucrețiu Pătrășcanu
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:Co-mhaoineas
Loch Bioda Mòr
Tha an loch seo cho mòr ri 0.4 ha (1 acair). 'S e 0.3 km (0.2 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 128 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 357 m (1171 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.6 km (1 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach à Loch Bioda Mòr gu tuath tro Allt Cnoc na Maoine.
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Bioda Mòr agus mar sin chan eil rathaidean ann a leanas chun an locha seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Mesopotamia
thumb|Mesopotamia
'S e roinn eachdraidheil anns an Ear Mheadhanach faisg air na h-aibhnichean Tigris agus Euphrates a tha ann am Mesopotamia, a tha a' ciallachadh "eadar na h-aibhnichean".
Dh'fhuireach na Sumerianach agus an rìgh ainmeil Gilgamesh an seo is Ur am prìomh-bhaile, agus an sin na h-Acadaich agus an rìgh Sargon. Dh'fhàs na Babilonaich agus na h-Asirianaich a thog Babilon agus Ninebheh. Bha Mesopotamia an roinn as cudromaiche anns an Ear Mheadhanach gu 539 rC nuair a thuit Babilon is riaghlaich Cìrus Mòr e.
Aig an àm seo tha na ranntairean Mhesophotamia ann an Ioràc.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Ear Mheadhanach
Ball-airm
right|200px|frame|[[Beigneid Pruiseanach]]
'S e nì a tha ann am ball-airm a chleachdar airson daoine eile a ghoirteachadh ann an cath neo sabaid.
Buill-airm Eachdraidheil
Liosta de bhuill-airm Albannach ré nan linntean
Buill-airm thràthail
Buill-airm Cheilteach
Buill-airm Chruithneach
Buill-airm Ròmanach is Lochlannach
Buill-airm nan Cunnraichean
Buill-airm nan Seumasach
Roinn-seòrsa:Acfhainn *
Tòin an Mhàsa
‘S e baile beag ann am an Muirthead, Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Tòin an Mhàsa.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Usbagastàn
'S e dùthaich ann an Àisia a tha ann an Usbagastàn neo Usbeagastan, ainm oifigeil: Poblachd Usbagastàn. Tha i suidhichte ann an Meadhan Àisia. Tha crìochan aice san ear agus sa tuath le Casachstàn, san iar le Cirgiostàn agus Taidigeastàn agus sa deas le Afganastan agus Turcmanastàn. Bha am Muir Aral - a tha na loch a-nis - an seo.
Ceanglaichean a-mach
300px|left|thumb|Usbagastàn
200px|thumb|right|Ruith-bheanntain Nuratau faisg air Dshizak, Usbagastàn
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Meadhan Àisia
Baile Caraidh
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann am Baile Caraidh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Comhairle Siorrachd Dhùn Breatann an Iar
'S e aon de na 32 comhairlean ann an Alba a tha ann an Comhairle Siorrachd Dhùn Breatann an Iar (Beurla: West Dunbartonshire).
Thaghadh 22 comhairlichean ann an 2012, 22 Làbaraich, 7 Nàiseantaich, 2 neo-eisimeilich agus 1 Sòisealach. Chaidh an comhairliche neo-eisimeileach Marie McNair na Nàiseantach ann an Dùbhlachd 2015.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Comhairlean na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Breatann
1310
MCCCX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1310an
Ball-basgaid
right|thumb
Tha ball-basgaid na spòrs Aimearaganach. Se cluich a tha anns am bi daoine a’ feuchainn ri bàlla a thilgeil tro chearcall a bhios air a cheangal deich troighean os cionn an ùrlair.
Tha e coltach ri ball-lìn
Spòrs eile a tha cumanta ann an Aimearaga
Basgaid
Zen
thumb|Enso ('cearcall'), snas-sgrìobhadh le Kanjuro Shibata a' riochdachadh Zen. 'S e sgoil Bhùdach a th' ann an Zen (Sanscrit: Dhyāna; Sìonais: 禪, Chán; Bhiet-Namais: Thiền; Coireanais: Seon) a chaidh a stèidheachadh ann an Sìona anns a' chòigeamh linn agus a chuireas an cuideam as treasa air meòrachadh mar am prìomh rathad gu soillseachadh. 'S e Zen an t-ainm Seapanais air an sgoil, a chaidh a thar-litreachadh bhon t-Sìonais. A rèir an eachdraidh thraidiseanta, chaidh an sgoil a stèidheachadh leis a' mhanach, Bodhidharma, a thàinig a Sìona às na h-Innseachan.
Anns an latha an-diugh, 's e Soto (Sìonais: 曹洞, Cáo dòng) agus Rinzai (Sìonais: 临济, Lín jì) an dà sgoil as motha ann an Zen, a tha eadar-dhealaichte a thaobh feallsanachd agus stoidhle mheòrachaidh.
Zen agus Eòrpa is Ameireaga
Bha D. T. Suzuki à Iapan cudromach mar neach-labhairt airson Zen anns a' Bheurla. Sgrìobh e Introduction to Zen Buddhism 'Ro-ràdh do Bhùdachas Zen' ann an 1956 agus cho-sgrìobh e le luchd-smaoin spioradail mar Thomas Merton.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh
709
Bàsan
Roinn-seòrsa:700an
6 an t-Ògmhios
Tachartasan
thumb|[[Thomas Mann (1900)]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Loch Dùghaill
thumb|Sealladh air Loch Dùghaill Is dòcha gu bheil sibh a' lorg Loch Dhùghaill san Eilean Sgitheanach.
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Dùghaill (uaireannan Loch Doule  sa Bheurla). Tha e suidhichte mu 6 mìle san iar-dheas air Loch Sgamhain agus mu 4 mìle san ear-thuath bho cheann Loch Carrann. Tha am baile Beul-àth na Crà timcheall air cilemeatair san iar-thuath an locha.
Tha an loch mu 2 mìle a dh'fhad agus tha an leud aige beagan nas lugha na leth-mhìle. Tha e cho mòr ri 283 acair. 'S e 67 troigh an domhainneachd mheadhanach aige le 179 troigh aig an àite as doimhne. Tha bàrr uisge an locha mu 93,1 troigh os cionn na mara. Tha an Abhainn Carrann a' sruthadh tron loch.
Lucca
‘S e baile mòr ann an ceann a tuath na h-Eadailte a th’ ann an Lucca (Laideann: Luca, Fraingis: Lucques). Tha e suidhichte aig 24m os cionn ìre na mara, anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Lucca, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Toscana, ri taobh na h-Aibhne Serchio, faisg air Pisa, 264km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 216km bho Mhilano, 222km bho Phadova agus dìreach 69km bho Fhirenze. Tha 85,271 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. A bharrachd air sin, chaidh oilthigh a stèidheachadh an seo ann an 1787, ged an do dhùineadh ann an 1867 e.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eadailt
Loch Dùghaill
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Pocanach
Tha pocanaich (Beurla: "marsupial") nan sìneach aig a bheil poca airson clann a thogail. 'S e an cangaru am pocanach as ainmeile; as dèidh sia seachdainnean, thèid cangaru òg bhon uchd gu poca, airson cìoch a shughadh. Nuair a tha e nas sine, fàgaidh e am poca, ach tillidh e dhan cìoch gu bliadhna a dh’aois.
Thathar 334 seòrsaichean pocanaich, agus 200 a tha tusaich ann an Astrailia, agus na h-eileanan faisg air. Tha cuid ann an Aimearaga-a-deas, agus aon seòrsa, an Opossum Virginianach ann an Aimearaga a-tuath. Tha a' mhorcuid caran slaodach, ach is urrainn do cangaru a dhol cho luath ri 31 mile gach uair (50 cilemeatair gach uair).
Beathaichean pocanach
Roinn-seòrsa:Pocanach Roinn-seòrsa:Mamalan