cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Liosta nan lochan ann an Rùm
Roinn-seòrsa:Rùm Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Bogh Mòr
Ainm a' bhaile
A rèir Iain Mac an Tàilleir 's e  Bogha Mòr neo am Bogha Mòr ainm a' bhaile. Tha David Ross a' cumail a-mach gum b' e àite-fuirich ceann-cinnidh  a bh' ann, chaidh an clachan a leasachadh mar "model town" ann an 1767 Air an làimh eile tha MacNiven dhen bheachd gun deach am baile a stèidheachadh ann an 1768 le Daniel Campbell of Shawfield, Fear Ìle aig a àm seo agus chan eile tùs ann mu thuineachadh roimhe sin. A rèir Macniven tha ainm a' bhaile gun alt a' sealltainn is dòcha gur e ainm Lochlannach a th' ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Ìle Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Blàr Lagaidh
thumb|right|Rathad nam Bo faisg air Blàr Lagaidh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Steingrímur Hermannsson
B' e innleadair agus neach-poileataigs, riochdaire dioplòmasach à Innis Tìle a bh' ann an Steingrímur Hermannsson (IPA: ˈsteinkrimur ˈhɛrmanˌsɔn). Rugadh e air 22 an t-Ògmhios 1928 ann an Reykjavík. Bha athair, Hermann Jónasson, na fhorsætisráðherra nuair a bha Hermannsson òg. Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík, Institiùd Teicneòlais Illinois ann an Chicago agus Institiùd Teicneòlais California ann am Pasadena. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1971. Bha e na fhorsætisráðherra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) dà thuras: eadar 1983 agus 1987 agus an uair sin bho 1988 gu ruige 1991 às leth Framsóknarflokkurinn (Gàidhlig: Am Pàrtaidh Adhartach), ann an sreath cho-bhannan le Sjálfstæðisflokkurinn. Aig ìre eadar-nàiseanta, b' e an rud as motha a rinn e mar phrìomhaire na thachair ann an 1986, nuair a bha e na aoigh aig àrd-choinneamh Reykjavik eadar prìomh neach an Aonadh Sobhiatach Mikhail Gorbachev agus Ceann-suidhe na Stàitean Aonaichte Ronald Reagan. Ged nach robh e air a mheas mar shoirbheachadh aig an àm sin, chruthaich choinneamh sin an t-slighe air adhart airson deireadh a' Chogaidh Fhuair, agus fhuair na rinn riaghaltas Innis Tìle deagh mholaidhean air feadh an t-sabhail. Phòs Hermannsson dà thuras: aig Sara Jane Donovan (1951) agus Guðlaug Edda Guðmundsdóttir (1962). Chuir Hermannsson bliadhnichean seachad os cionn Seðlabanki Íslands (Gàidhlig: Banca Nàiseanta Innis Tìle). Chaochail e ann an Garðabær air 21 an Gearran 2010. Bha a mhac, Guðmundur Steingrímsson, san Alþingi eadar 2013 agus 2016 fo sgàil Framsóknarflokkurinn agus, mu dheireadh thall, Björt framtíð.
Caibineitean Hermannsson
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineitean fhad 's a bha Hermannsson os cionn an riaghaltais. Bhuinneadh ias uile gu Framsóknarflokkurinn agus Sjálfstæðisflokkurinn:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Poileataigs
Monadh Ochail
Tha Monadh Ochail eadar Sruighlea, Ceann-Rois agus Peairt.
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Loch an Tachdaidh
thumb| Loch an Tachdaidh
'S e loch beag ann an Alba a tha ann Loch an Tachdaidh. Tha e suidhichte anns a' ghleann eadar Beinn Beag agus Lurg Mòr air a' Ghaidhealtachd, dìreach san àird an iar-dheas air a' Ghead Loch.
Tha an loch mu 2/3 mìle (1 km) a dh'fhad agus tha an leud aige mu 1/3 mìle (530 m) aig an àite as leathainne. Tha Loch an Tachdaidh cho mòr ri 92 acair agus tha an àrainn drèanaidh aige cho mòr ri nas motha na 4  mhìle ceàrnagach (6,5 km²). 'S e 62 troigh (19 m) an domhainneachd aige aig an àite as doimhne.
Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach à Loch an Tachdaidh don Ghead Loch. Tha uisge na Lochan Gobhlach agus Loch Calavie a' sruthadh a-steach do Loch an Tachdaidh. 'S e "Gedd Lochs" (Lochan Gedd) an t-ainm a th' air na Lochan Gobhlach, Loch an Tachdaidh agus an Gead Loch.
Tha Loch an Tachdaidh co-cheangailte ri Lochan Ghleann Srath Farair.
'S e dìreach càrn a th' anns an eilean san ear-thuath, agus tha ceithir eileanan eile gun ainm ann an Loch an Tachdaidh.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
Stow
'S e baile anns na Crìochan a tha ann an Stow, ainm fada: The Stow of Wedale. Tha e suidhichte 7 mìltean gu tuath air a' Gheal Àth air a' mhòr-rathaid A7. 'S e seo na co-chomharran aige: uath agus ar.
777
Bàsan
Roinn-seòrsa:770an
Stow
Ann an 2001 bha 548 duine a' fuireach an seo.
Hauts-de-Seine
thumb|Suidheachadh Hauts-de-Seine
Stow
Canar gun robh eaglais ann bhon 6mh linn. Chaidh an eaglais a tha ri faicinn an-diugh a thogail anns an 14 linn.
Hauts-de-Seine
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
An Ealaidh
thumb|[[Taigh-solais na h-Ealaidh]] Tha An Ealaidh (Beurla: Elie) na bhaile ann am Fiobha.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Fìobha
Vichada (Roinn)
'S e roinn ann an Coloimbia a tha ann an Vichada. Tha Vichada anns na "llanos", an sgìre comhnard rèidh ann an àirde an ear na dùthcha, ri taobh Bheiniseala. 'S e Puerto Carreño prìomh-bhaile na roinne bho 1916. Chan eil àireamh-sluaigh mhòr ann.
Ceanglaichean A-mach
Mapa oifigeil na roinne
Inbhir Nis, Alba Nuadh
ʼS e baile ann an Alba Nuadh ann an Canada a tha ann an Inbhir Nis (Beurla: “Inverness”) neo An Sithean. Anns a’ bhliadhna 2006 bha 2,496 duine a’ fuireach anns aʼ bhaile. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1904.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn Roinn-seòrsa:Eilean Cheap Bhreatainn
Paris
Is dòcha gu bheil sibh a' lorg Paris (uirsgeul)
An Leargaidh
'S e baile a th' anns an Leargaidh Ghallda no dìreach an Leargaidh (Beurla: Largs) ann an Siorrachd Inbhir Àir a Tuath, ann an àird an iar-dheas na h-Alba.
Thachair Blàr na Leargaidh, eadar feachdan Alasdair III na h-Alba eadar Rìgh Haakon na Nirribhidh, an seo ann an 1263.
Paris
Iomraidhean
left|300px|thumb|Paris
An Leargaidh
Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail san Leargaidh Ghallda anns na bliadhnaichean 1956, 1965 agus 2002.
4
B' e bliadhna-leum sam Mìosachan Iulianach a bha ann an 4 an dèidh Chrìosta.
An Leargaidh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Siorrachd Inbhir Àir Roinn-seòrsa:Comhairle Siorrachd Àir a Tuath
4
Bàsan
Roinn-seòrsa:0an
Paris
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eorpa Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Fhraing
Beart-chlò
250px|thumb|right|Beart-chlò traidiseanta anns [[an Tuirc]] 'S e inneal a tha ann am beart-chlò. Cleachdar e airson clò fhighe.
Roinn-seòrsa:Acfhainn Roinn-seòrsa:Fighe
Dinbych
Tha am baile Dinbych ann an Sir Ddinbych, a' Chuimrigh. Tha e 118.1 mi (190.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 180.8 mi (291.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 8670 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 3057 (35.3%); rugadh 76% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
250
Bàsan
Roinn-seòrsa:250an
Dinbych
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Ddinbych Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Glyncorrwg
Tha am baile Glyncorrwg ann an Castell-nedd Port Talbot, a' Chuimrigh. Tha e 23.8 mi (38.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 150.7 mi (242.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 5082 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 343 (6.7%); rugadh 93% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Castell-nedd Port Talbot Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1536
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1536 (MDXXXVI).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1530an
Eobhann MacDiarmaid
B' e ministear a bh' ann an Eobhann MacDiarmaid (?–1801) (Beurla: Ewen MacDiarmid).
Bha e na mhinistear ann an Glaschu agus ann an Comaraidh. Dh'fhoillseachadh searmonan le MacDiarmaid ann an 1804 as dèidh a bhàis.
Beatha
Rugadh MacDiarmaid ann an Uaimh, Siorrachd Pheairt uaireigin anns a' chiad leth dhen ochdamh linn deug. Bha e na mhinistear ann an Eaglais na h-Alba agus rinn e obair anns a' chaibeal Gàidhealach ann an Ease, Glaschu bho 1771 gu 1772. Chaochail e air 4 an t-Samhain 1801.
Foillseachaidhean
Tha làmh-sgrìobhainn dhe a chuid shearmonan aig Comunn Gàidhlig Inbhir Nis.
MacDiarmaid, Eobhann Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig
Calum Clachair
right|thumb|Calum Clachair
'S e prògram cloinne air BBC Alba a tha ann an Calum Clachair (Beurla: Bob the Builder).
Roinn-seòrsa:BBC Alba Roinn-seòrsa:TBh Roinn-seòrsa:Telebhisean Gàidhlig
Lunnainn
'S e Lunnainn am prìomh-bhaile na Rìoghachd Aonaichte agus Sasainn. Tha e suidhichte anns an ear-dheas de Shasainn air an Abhainn Thames agus tha daoine air a bhith fuireach ann airson corr air dà mhìle bliadhna le mu 7 millean 'sa bhaile fhèin an diugh agus mu 6 millean eile mu chuairt air. 'S e Lunnainn aon de na bailtean is motha agus is ainmeil 'san t-saoghal. 'S e prìomh-bhaile ionmhasail na Roinn-Eòrpa a th' ann agus thèid iomadach cànan, dualchas, dream agus buidheann creideamh a lorg ann.
Tha iomadh taighean-tasgaidh ainmeil ann an Lunnainn: An Taigh-tasgaidh Breatunnach, Taigh-tasgaidh Eachdraidh Nàdurrach, Taigh-tasgaidh Victoria agus Albert, Taigh-tasgaidh Chogaidh an Ìompaireachd agus barrachd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Lunnainn Roinn-seòrsa:Làraichean àirseachail air Sasainn Prìomh-bhailtean na Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Bailtean Sasannach Lunnainn Roinn-seòrsa:Sasainn Roinn-seòrsa:Bailtean
Sgioba nàiseanta rugbaidh na Cuimrigh
thumb|180px|right|Welsh forward [[Colin Charvis who has scored more Test tries than any other forward in rugby union history.]]
Tha Sgioba naiseanta rugbaidh na Cuimrigh fear den sgiobaichean mora aig rugbaidh, Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail, agus tha iad a' cluich a-measg na Sia Naiseanan.
Dh'fhag a' Chuimrigh Cupa an t-Saoghail 2007 gu math trath, ach bhuain iad na Sia Naiseanan ann an 2008. Bha iad laidir sna 1970an.
Tha iad a' cluich sna leintean dearga. Logo - tri iteagan. Roinn-seòrsa:Rugbaidh Roinn-seòrsa:A' Chuimrigh
Làrach Dualchas na Cruinne
'S e buidheann airson dualchas na cruinne a dhìon a tha ann an Làrach Dualchas na Cruinne neo UNESCO.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas
Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Alba
thumb|right|250px|[[11 an t-Samhain, 2006 Alba 44-6 Romania]]
Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte
Is e am Prìomh Mhinistear an Rìoghachd Aonaichte an ceannard poilitigeach dhen Rìoghachd Aonaichte.
Faic cuideachd
*
1700an
Is dòcha gu bheil thu a' lorg 18mh Linn
Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Alba
Tha Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Alba fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh, Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail, agus tha iad a' cluich a-measg na Sia Nàiseanan. Bha a' chiad gèama eadar-nàiseanta rugbaidh eadar Alba is Sasainn. Se Aonachd Rugbaidh na h-Alba (an SRU) a tha ga riaghladh.
Mar is trice, is ann as na Crìochan a tha a' mhòrchuid den cluicheadairean Albannach math, ach tha sluagh mòr a' tighinn as na bailtean mòra mar Glaschu is Dùn Èideann. Tha seòrsa buaidh aig rugbaidh air feadh na h-Alba, ged a bheil e a' tighinn as dèidh ball-coise - tha sgioba aig a h-uile baile mòr, mar eisimpleir, eadar Sealtainn is Gallobha.
Tha iad a' cluich sna lèintean gorma. Logo- cluaran.
Mae eu canlyniadau yn erbyn timau rhyngwladol eraill fel a ganlyn, yn nhrefn y nifer o gemau (yn gywir hyd at Hydref, 2005):
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Rugbaidh Roinn-seòrsa:Alba
1700an
Bha na 1700an sa 18mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1700 is 31 an Dùbhlachd 1709. 'S e a' cheud deichead den linn.
3
B' e bliadhna chumanta sam Mìosachan Iulianach a bha ann an 3 an dèidh Chrìosta.
1700an
Roinn-seòrsa:18mh linn *
3
Bàsan
Roinn-seòrsa:0an
RISE
'S e caidreachas-taghaidh na làimhe chlì a th' ann an RISE. Chaidh RISE a stèidheachadh aig co-labhairt ann an Glaschu air 29 an Lùnastal 2015 airson an taghaigh nàiseanta na h-Alba anns a' Chèitean 2016. Thathar a' gabhail ri meas, neo-eisimeileachd, Sòisealachd agus Àrainneachas (neo Respect, Independence, Socialism, Environmentalism ann am Beurla). 'S ann làidir an aghaidh Chalpachais a tha iad agus tha iad airson poblachd shòisealach a chruthachadh ann an Alba cuideachd. Tha pàrtaidhean ann, mar an SSP, a tha nam buill a' chaidreachais, ged a tha iad nam pàrtaidhean fa leth. Thathar dhen bheachd gu bheil RISE uabhasach coltach ri CUP thall ann an Catalòinia agus Syriza sa Ghrèig.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba *
Taigh na Creige
thumb|right|250px|Taigh na Creige 'S e Taigh na Creige (Beurla: Craighouse) am baile as motha ann an Diùra. Tha e suidhichte san àird an ear an eilein.
B' àbhaist aiseag a ruith eadar Taigh na Creige agus tìr-mhòr na h-Alba, ach chan eil an-diugh.
Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd
Sam Smalaidh
'S e prògram cloinne air BBC Alba a tha ann an Sam Smalaidh (Cuimris:Sam Tân), Beurla: Fireman Sam).
Anna Latharna NicGillÌosa
’S e seinneadair Gàidhlig, sgrìobhadair, agus neach-brosnachaidh na Gàidhlig a tha anns an Dr Anna Latharna NicGillÌosa no NicIllIosa (Beurla: Anne Lorne Gillies) (21 Dàmhair 1944, Sruighlea).
Sam Smalaidh
Chaidh an sreath a' sgrìobhadh Rob Lee air na beachdan aig Dave Gingell agus Dave Jones, luchd-smàlaidh à Shasainn. An tòiseach bha Sam Tân ri fhaicinn ann an telebhisean Cuimreach S4C ann an 1985 agus an uair sin anns a' Bheurla air BBC1 ann an 1987. Chaidh an sreath a reic do nas motha na 40 dùthaich agus tha eadar-theangachadh gu Gàidhlig ann cuideachd.
Anna Latharna NicGillÌosa
Chaidh a togail ann an Earra-Ghàidheal. Bha i ʼna sgoilear ann an Àrd-sgoil an Òbain, dh'ionnsaich i Ceiltis agus Beurla ann an Oilthigh Dhùn Eideann agus fhuair i dotaireachd ann am foghlam Gàidhlig bho Oilthigh Ghlaschu.
Sam Smalaidh
Tha an sreath a' cluich anns a' bhaile ficseanail Pontypandy. 'S e measgachadh de na h-ainmean Pontypridd agus Tonypandy a th' ann, dà bhaile a tha suidhichte mu 5 mìle air falbh bhon a chèile ann an Cuimrigh a Deas.
Anna Latharna NicGillÌosa
Seinn agus Ceòl
Ann an 1962, beagan às dèidh dhi àrd-sgoil a chrìochnachadh, choisinn i Bonn Òr a' Chomuinn aig a' Mhòd Nàiseanta an Òban.
Bith-fhiosaigiche
thumb|right|300px
'S e bith-fhiosaigiche seòrsa fiosaigiche a tha a' cleachdadh dhòighean-obrach agus mdhan à fiosaigs gu bith-eòlas, ann an dòigh eadar-dhreuchdail.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Saidheans
Bonn-a-sia
B’ e bonn-a-sia no bonn-a-sè a’ Ghàidhlig a bha air an halfpenny Sasannach.
1537
MDXXXVII
778
Bàsan
Roinn-seòrsa:770an
Præstø
‘S e baile beag ann an ceann a deas na Danmhairg a th’ ann am Præstø. Chaidh ainm a' bhaile a chlàradh son a' chiad turas ann an 1321 is thàinig e bhon fhacal "præst", a tha a' ciallachadh sagart. Tha e suidhichte faisg air Loch Præstø, ri taobh na mara Baltach anns an sgìre Vordingborg, anns an roinn Sjælland, aig astar dhe 43km bho Chopenhagen, agus 163km bho Århus. Tha 3,887 duine a' fuireach anns a’ bhaile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Danmhairg
Bonn-a-sia
An t-adhbhar an t-ainm bonn-a-sia a bhith air halfpenny Sasannach, ’s e sin an aon adhbhar gu bheil sgillinn fhathast air penny Sasannach. Nuair a thuit luach an airgid Albannaich gu tubaisteach air t-sàillibh sgeuma Darlen, agus a thàinig aonadh poileataigeach eadar Alba agus Sasainn ann an 1707, chaidh an an co-mheas eadar airgead Albannach (a chaidh à bith) agus airgead Sasannach a chur aig 12:1. An t-seann sgillinn Albannach, bha luach penny Sasannach oirre, agus seach gun robh 12 peighinnean ann an sgillinn, an seann bhonn-a-sia Albannach, bha luach halfpenny Sasannach air.
Às déidh decimalisation ann an 1971, nuair a chaidh 100 new pence a chur ann an nòta Sasannach, lean an t-ainm bonn-a-sia air mar Ghàidhlig air a’ ghrìogag bhig ùir half new pence, gus an deach a cur à bith ann an 1984.
A' Bheithir Bheuma
B' e iris Gàidhlig a bh' anns a' Bheithir Bheuma.
'S e aoir a th' anns a' mhòrchuid dheth a tha a' magadh air irisean agus sgrìobhadairean eile a bh' ann aig an àm.
A rèir Dwelly, 's e th' ann am 'beithir' ach seòrsa de nathair no viperus berus ach 's e achmhasan a tha 'beuma' m.e. cha ruig thu leas beum a thoirt dhomh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Irisean Gàidhlig
European Cup Winners Cup
'S e co-fharpais cupa a bha anns an European Cup Winners Cup airson sgiobaidhean ball-coise a ghleidheadh an co-fharpais cupa nàiseanta san dùthaich aca fhèin a' bhliadhna roimhe. Chaidh a' chiad co-fharpais a chumail ann an 1960/1961 agus bha an co-fharpais air a chur gu crìoch ann an 1998/1999. Bhon uairsin, tha na sgiobaidhean a' gleidheadh nan cupannan nàiseanta a' dol a-steach gu Cupa UEFA. Chaidh an cupa seo a ghleidheadh da thursa le sgiobaidhean Albannach, C.B. Rangers ann an 1972 agus Club Ball-coise Obar Dheathain ann an 1983.
Roinn-seòrsa:Ball-coise
Hérault
thumb|Suidheachadh Hérault thumb|[[Gearradh-arm Hérault]]
'S e département na Frainge a tha ann an Hérault (Ogsatanais: Erau). Tha e na laighe ann an Languedoc-Roussillon.
'S e Montpellier am prìomh-bhaile.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
2
B' e bliadhna chumanta sam Mìosachan Iulianach a bha ann an 2 an dèidh Chrìosta.
Bàsan
Roinn-seòrsa:0an
Doire Chonaill
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Dùn Phrìs, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Doire Chonaill (Holywood, bho sean Dercongal). Tha e suidhichte aig 27m os cionn ìre na mara, ann an cridhe Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Dùn Phrìs agus Cill Osbairn, ri taobh na h-Aibhne Nid. Tha e 247km air falbh bho Obar Dheathain, 92km bho Ghlaschu, 29km bho Inbhir Anainn agus 98km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallda th' ann an dà chànan aig a’ mhòr-chuid dhuibh ann an Holywood. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, coilltearachd agus dreuchdan ann an Dùn Phrìs. A bharrachd air sin, tha stèisean-peatrail agus ann. Taobh fhoghlaim, tha bun sgoil ann, ach feumar a dhol dhan àrd sgoil ann an Dùn Phrìs.
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha a h-uile coltas ann gur ann às a' Ghàidhlig fhèin a tha seann ainm a' bhaile, a chaidh a chlàradh mar Darcongall neo Dercongal nuair a bha abaid ann o chionn fhada. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Dhùn Phrìs fhèin anns an 14mh Linn. Tha na h-ainmean ann am Beurla agus Laideann a' cumail na h-eileamaid Doire às aonais ainm an naoimh fhèin. B' e naomh à dh'Èirinn a bh' ann Congall (Laideann: Convallus) agus tha Cille Chonaill ainmeachadh an a dhèidh cuideachd.
Eachdraidh
Tha tursachan ro eachdraidheil ann, air a bheil Na Dusan Abstol, am fear as motha air tìr mhòr na h-Alba air fad. Bha abaid an seo san 12mh Linn, a thug am facal Holy (cràbhach) dhan ainm. Chaidh tùr dìona a thogail ann an 1590, air an robh Fourmerkland Tower. Chaidh Na Seumasaich seachad air Doire Chonaill air an t-seann rathad shuas gu tuath ann an 1746, an dèidh dhaibh Sasainn fhàgail. Thogadh eaglais an seo ann an 1779 agus leasachadh ann an 1845 agus 1865 i. Dhùnadh i is tha an togalach ri reic. Chaidh loidhne-rèile a chruthachadh tron sgìre ann an 1849 ach chaidh an stèisean a dhùnadh ann an 1949. Bhuineadh na Keswick, an teaghlach a stèidhich a' chompanaidh Jardine, Matheson, do Holywood. A-rèir carragh-chuimhne sa bhaile, fhuair 25 à Holywood sa Chogadh Mòr agus ochdnar eile san Dàrna Cogadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs Roinn-seòrsa:Na Seumasaich
Talamh (soilleireachadh)
Tha da rud aig a bheil an t-ainm "Talamh":
Meatailt alcalaidh
thumbnail|Meatailt alcalaidh ann an ola 'S e buidhean sia meatailtean ann an clàr pillteach, litium, sodium, potasium, ruibidium, caesium agus fraingium, a tha anns na meatailtean alcalaidh. Tha iad anns a' chiad colbh, anns a' bhloca-s, agus tha an t-eileagtron as fhaide a-mach ann an atam-chuairt s. 'S an t-eileagtron seo as adhbhar do cheimigeachd nam meatailtean alcalaidh. Tha am feartan glè choltach ri chèile.
Tha haidridean cuideachd anns a' chiad colbh a' chlàr pillteach, ach cha e meatailt a tha ann.
260
Bàsan
Roinn-seòrsa:260an
Meatailt alcalaidh
Feartan ceimigeach
Tha iad lasanta agus iad ag iom-obrach gu luath cuide ri uisge, mar sin taisgear e mar as trice fo ola. Cha lorgar na meatailtean seo mar mhèinnearan. Tha iad daonnan ann an salainn.
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt *
Mìosachan Griogarach
thumb|Inter gravissimas anns an do dh'fhoillseachadh am mìosachan ùr ann an 1583
'S e am Mìosachan Griogarach mìosachan na grèine.
Tha e ga chleachdadh as farsainge san t-saoghal. Dh'ainmicheadh e air Pàpa Griogair XIII.
Eachdraidh
Ann an 1563 mhol a' Chomhairle Trento am mìosachan atharrachadh. Chleachdadh am Mìosachan Iulianach agus cha robh co-fhad-thràth an earraich 21 am Màrt agus cha b' ionnann gealach na Càisge agus a' fhìor-ghealach.
Sgrìobh am matamaigear Luigi Lilio moladh, anns an robh 10 làithean gan cur às a mìosachan agus do dh'atharraich na riaghailtean airson a' Chàisg agus bliadhna-leum àireamhachadh. Ghabh Stàitean na h-Eaglaise, an Spàinn agus dùthchannan Caitligeach eile ris a' mhìosachain ùr ann an 1582 no 1583, ach cha do ghabh Alba ris gu 1752.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Àm Roinn-seòrsa:Mìosachain
Beath-eachdraidh
Se beath-eachdraidh (Beurla: biography; “biographaidh/faidh”) a tha ann am pìos (aiste, leabhar, artagail 7c) ag innse sgeulachd air beatha cuideigin. Nuair a sgrìobh an cuspair fhèin mu beatha aige/aice, sin Fèin-eachdraidh (Beurla: “autobiography”)
Ged a tha ficsean eadar-dhealaichte, is urrainn do ficsean a bhith fèin-eachdraidheil ann an dòigh oifigeil, neo neo-oifigeil. Air taobh eile, is urrainn do cuid den beath-eachdraidh a bhith làn de ficsean ged nach bu chòir sin a bhith mar seo.
Roinn-seòrsa:Litreachas
Goldfrapp
right|300px|thumb|Goldfrapp
Is e còmhlan ciùil dealanach à Bath, Sasainn a tha ann an Goldfrapp.
Tha iad air an dèanamh an àrd de Alison Goldfrapp agus Will Gregory.
Clàran
Roinn-seòrsa:Ceòl
Na h-Eileanan Balèarach
thumb|right|250px| Majorca, Minorca, Ibiza is Formentera thumb|right|250px|Port-mara ann am [[Menorca]] thumb|right|250px|Boireannaich a' dèanamh Sobrasadas
Na sgìrean as motha
Seo liosta de na sgìrean as motha a tha anns na h-Eileanan Balèarach:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:Eileanan * Roinn-seòrsa:Provincias_na_Spàinne
Stichill
thumb|Stichill 'S e baile anns na Crìochan a tha ann an Stichill.
Tha e suidhichte 2 mhìle gu tuath air Cealsach mu 5 mìltean air falbh bho chrìochan Shasainn aig Coldstream. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 38′ 20.36″Tuath agus 2° 27′ 29.05″ Iar.
Mohammad Hussein Tantawi
B' e Mohammad Hussein Tantawi neo محمد حسين طنطاوي san Arabais (Cairo 1935 - 21 dhen t-Sultain 2021) ceann-suidhe eadar-amail na h-Èipheit. Bha e os cionn na dùthcha eadar 2011 agus 2012.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Èipheit Roinn-seòrsa:Poileataigs
Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Èireann
thumb|300px|right|Èirinn a' cluich aig Croke Park.
Beò-eòlaiche
'S e beò-eòlaiche seòrsa bhith-eòlaiche a tha a' dèanamh fòcas air foincseanan agus meadhanan modha rudan beò ann am bith-eòlas.
Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Èireann
Tha Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Èireann fear de na sgiobaichean mòra aig rugbaidh. Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail, agus tha iad a' cluich a-measg na Sia Naiseanan.
Beò-eòlaiche
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Saidheans
Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Èireann
Tha iad a' cluich sna lèintean uaine. Logo- seamrag.
Roinn-seòrsa:Rugbaidh Roinn-seòrsa:Èirinn
Naoidhean
right|thumb|Naoidhean
Mirante do Vale
thumb|right|200px|Mirante do Vale 'S e Mirante do Vale an toglach as àirde ann am São Paulo, Braisil. Tha e 170 meatair (558 troigh)a dh'àird. Chaidh a thogail ann an 1959 is 1960.
Naoidhean
Tha naoidhean na leanabh glè glè òg, a tha air rugadh o chionn goirid. Gu h-àbhaisteach, canar “naoidhean” neo “beibidh” ri pàiste fo dà bhliadhna a dh’aois. Chan urrainn dhaibh a bhruidhinn neo coiseachd gu math.
Mirante do Vale
Faic cuideachd
Roinn-seòrsa:Braisil
Naoidhean
Seall cuideachd
Roinn-seòrsa:Leanabachd
Cill Reithnidh
'S e baile ann am Fiobha faisg air Eanstair agus Cellardyke a tha ann an Cill Reithnidh neo Cill Rainich (Beurla: Kilrenny).
Venus (soilleireachadh)
Tha iomadh seagh air an fhacal Venus:
Cill Reithnidh
Chaidh ainmicheadh air Eatharnan Eilean Mhàigh. Chaidh na bhorgh ann an 1578 agus a chlàrachadh mar bhorgh rìoghail ann an 1592.
1710an
Bha na 1710an san 18mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1710 is 31 an Dùbhlachd 1719. 'S e na ciad deich-bliadhna den linn.
Roinn-seòrsa:18mh linn *
Cill Reithnidh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Fìobha
Tochradh
thumb|Preas le tochradh às a' Ghearmailt
Tha tochradh 'na thar-aiseag mhaoine phàrantan aig pòsadh a nighinn. Nì iomsgaradh tochradh leis na bun-bheachdan co-cheangailte na coibhniche agus an dubhair. Fhad 's gu bheil coibhniche 'na pàigheadh o fhear na bainnse no a theaghlach ri pàrantan na mnà na bainnse, tha an tochradh a' mhaoin a tha air tar-aiseag on teaghlach na mnà na bainnse ris an fhear na bainnse no ri a theaghlach, a-rèir coltais airson na mnà na bainnse. Gu coltach, tha dubhar a' mhaoin a tha air shuidheachadh air mhnaoi na bainnse fhèin, le fear na bainnse aig àm na bainnse, agus gum mair fo a shealbhadaireachd is smachd.
Baile Udain
'S e baile beag ann an Siorrachd Lannraig a Deas a tha ann am Baile Udain (Beurla: Uddingston). Tha e na laighe gu taobh ear air Abhainn Chluaidh, mu ochd mìle gun ear-dheas air meadhan a' bhaile Ghlaschu. Aig àm a' chunntais-sluaigh ann an 2001 bha 5,576 daoine a' fuireach ann, 0.32% dhiubh a' bruidhinn Gàidhlig.
'S e na iomall-bhaile is na bhaile-eisimeil Ghlaschu a tha ann, ach tha am factaraidh-fuine ainmeil Tunnock's ann. Tha stèisean-rèile, dà bhun-sgoil, leabharlann agus grunnan eaglaisean anns a' bhaile.
Rugadh James W. Black, a fhuair Duais Nobel ann an Leigheas ann an 1988, anns a' bhaile.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
1538
MDXXXVIII
Vidkun Quisling
Poilitigeach Nirribhidh a bha an Vidkun Quisling (1887 - 1945). Ann an 1933 stèidhich e Nasjonal Samling, pàrtaidh iar-Nasaich. Air 9mh Giblein 1941, nuair a bha feachdan-ceannsaidh Gearmailteach a' cuir ionnsaigh air muir is air tir Nirribhidh, tharruinn an Riaghaltas agus an Righ a-mach a Oslo agus thug Quisling cumhachd ann an coup d'etat le taic nan Nàsach.
1538
Bàsan
Roinn-seòrsa:1530an
Bonn-cuimhne
Roinn-seòrsa:meatailt
Vidkun Quisling
Roinn-seòrsa:Daoine à Nirribhidh Roinn-seòrsa:Cogadh
Gwauncaegurwen
Tha am baile Gwauncaegurwen ann an Castell-nedd Port Talbot, a' Chuimrigh. Tha e 37.1 mi (59.6 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 162.1 mi (260.8 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 4100 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 2352 (57.4%); rugadh 82% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Aisgeabhal
thumb|right|250px|Askival air an t-slighe eadar Ceann Locha agus Dibidil 'S e Aisgeabhal a' bheinn as àirde ann an Rùm. Tha e 812 meatair (2,664 troigh) a dh’àird. Tha e suidhichte mu 5 cilemeatair san àird a deas Cinn Locha. 'S e Aisgeabhal aon de na beanntan ris an canar Marilyn neo Corbett.
Gwauncaegurwen
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Castell-nedd Port Talbot Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Aisgeabhal
Thàinig an t-ainm Aisgeabhal/Askival bhon t-Seann-Lochlannais agus tha e a' ciallachadh craobh-uinnsinn.
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Rùm
779
Bàsan
Roinn-seòrsa:770an
Urras Nàiseanta na h-Alba
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas na h-Alba
Ailean MacRath
Tha Ailean MacRath (Beurla: Allan Macrae, 1939-2013) ainmeil air sgàth an obair a rinn e le Oighreachd Asaint a Tuath.
Còmhla ri Uilleam MacRisnidh (Bill Ritchie) agus Iain MacCoinnich (John Mackenzie_, thòisich iad iomairt gus oighreachd Asaint a ghabhail os làimh leis na croitearan nuair a bha an oighreachd ri reic ann an 1992.
Bha iad soirbheachail agus fhuair an Assynt Crofters' Trust reachdan chòraichean air Oighreachd Asaint a Tuath air 1 Gearran 1993.
Eachdraidh Beatha
Fhuair e foghlam aig Sutherland Technical School ann an Goillspidh.
B' e croitear agus clachair a bh' ann an Allan agus bha e cuideachd gu mòr an sàs ann am buidhnean gus croitearan agus muinntir Asaint a riochdachadh. Bha e na chathraiche air meur Asaint den Aonadh Croitearan na h-Alba.
Iain Finnie
'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann an Iain Finnie BPA (Beurla: John Finnie).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Uaine na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Alasca
'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann an Alasca neo Alasga. Tha i suidhichte anns an fhìor cheann an iar-thuath Ameireaga. Tha crìochan aice le Canada. 'S e an stàit as motha a tha ann. Chaidh Alasca a cheannach bhon Ruis san 18 an Dàmhair 1867. Ghabhadh i mar 49mh stàit air 3 am Faoilleach 1959. Tha Juneau na prìomh-bhaile, ach 's e Anchorage am baile as motha a tha ann an Alasca. Tha 710,231 duine a' fuireach anns an stàite.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Alasca
Valletta
Tha  Valletta  na phrìomh-bhaile ann am Malta. Is e Valletta am prìomh-bhaile as lugha anns an Aonadh Eòrpach. Tha Valletta 401km air falbh bho Thunis (Tuinisia), 690km bhon An Roimh (An Eadailt), 267km bho Phalermo (An Eadailt) agus 1,031km bho Algiers Aildiria). Tha am baile gu lèir dhìonta mar dualchas na cruinne leis an UNESCO.
Iomraidhean
thumb|left|200px|Ann am meadhan a' bhaile thumb|200px|The Valletta skyline, as seen from Sliema
Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eòrpa Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Bailtean
Atlántico (Roinn)
'S e tè dhe na 32 roinnean ann an Coloimbia a tha ann an Atlántico. Tha Atlántico dìreach air oithear a' Chairibianach, mu thuath na dùthcha. 'S e Barranquilla prìomh-bhaile na roinne.
Ceanglaichean A-mach
Mapa oifigeil na roinne
Red Colombiana
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Loch Sealbhanach
thumb|Loch Sealbhanach
S' e loch ann an Alba a tha ann an Loch Sealbhanach (ainm eile: Loch Sealbhag). Tha e suidhichte air a' Ghàidhealtachd ann an Gleann Canaich, an ear air Loch Mullardoch agus Loch a' Bhàna. Tha an loch mu ⅔ mìle (1.1 km) a dh'fhaid agus tha an leud aige cairteal mìle (400 m) aig an àite as leathainne. Tha uisge Loch Sealbhanach a' sruthadh don abhainn Canaich.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
270
thumb|Aurelian, impire Ròmanach B' e bliadhna chumanta sam Mìosachan Iulianach a bha ann an 270 an dèidh Chrìosta.
Bàsan
Roinn-seòrsa:270an
Loch Baghasdail
’S e Loch Baghasdail (Beurla: Lochboisdale) am baile as motha ann an Uibhist a Deas. Agus is e seo cuideachd ainm an loch mara air a bheil am baile sin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Uibhist a Deas Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Siar
Darrell Dexter
'S e neach-poileataigs Canadach a th' ann an Darrell Dexter (rugadh 10 an t-Sultain, 1957). Rugadh e ann an Halifax, Alba Nuadh agus sgrùdaich e na lagh agus foghlam aig Oilthigh Dalhousie agus naidheachdas aig Oilthigh King's College. Chaidh e a thaghadh mar prìomhair na Alba Nuadh ann an 9mh an t-Ògmhios, 2009. Chaill e an seat aige agus an NDP an taghadh ann an 2013.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Daoine à Canada Roinn-seòrsa:Poileataigs
Beic
Nuair a chur thu na dara coise air chùl na coise eile, agus a’ lùbadh nan glùinean, se sin a tha ann am beic. Chan eil e cho cumanta a-nise, mar a b' àbhaist, ach chì thu e sna suidheachaidhean rìoghail. Tha e nas cumanta a-measg na mnathan; bidh fir a' lùbadh san àite.
Roinn-seòrsa:cultar
1
B' e bliadhna chumanta sam Mìosachan Iulianach a bha ann an 1 an dèidh Chrìosta.
B' e 1 RC a bha sam bliadhna ro 1.
Bàsan
Roinn-seòrsa:0an Roinn-seòrsa:Handbook templates
An Sgurr
thumb|right|250px|An Sgurr 'S e an Sgurr a’ bheinn as àirde ann an Eige. Tha e 393 meatair (1289 troigh) a dh’àird. Chaidh a cruthachadh mu 58 millean bliadhna air ais le spreadhadh beinn teine.
'S e an Sgurr aon de na beanntain ris an canar Marilyn.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh
Juba
'S e prìomh-bhaile Sudàn a Deas a tha ann an Juba. Chaidh e a stèidheachadh ann an 1922 agus tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, aig 551m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhe Nìl Gheal. Tha Juba 1,196km air falbh bho Khartoum (Sudàn), 518km bho Khampala (Uganda), 950km bho Bhujumbura (Burundi) agus 2,800km bho Chairo (An Èipheit). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, aig 551m os cionn ìre na mara. Tha 163,442 de dhaoine a’ fuireach ann an Diuba, am baile as motha na dùthcha agus an 250mh baile na h-Afraga. Chaidh Oilthigh Juba a stèidheachadh ann an 1975.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Afraga-an-Ear Roinn-seòrsa:Bailtean
Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band
Bha e air a' chlàrachadh leis na Beatles thairis 129 latha a' tòiseachadh air an 6mh den Dùbhlachd 1966. Bha e air fhoillseachadh ann am Breatainn air a' 1mh den t-Ògmhios, 1967 agus anns na Stàitean Aonaichte air an 2na den t-Ògmhios, 1967.
Roinn-seòrsa:Na Beatles Roinn-seòrsa:Ceòl Roinn-seòrsa:Clàran Ciùil Roinn-seòrsa:Na Seasgadan Roinn-seòrsa:Ceòl anns na Seasgadan
1539
MDXXXIX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1530an
Mohamed Morsi
S' e Mohamed Morsi Isa El-Ayyat neo محمد مرسى عيسى العياط san Arabais (Sharqia, 1951) ceann-suidhe na h-Èipheit. Chaidh e na cheann-suidhe na dùthcha bho 30 an t-Ògmhios 2012 ach chaill e a dhreuchd ann an coup d'état 3 an t-Iuchar 2013.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Èipheit Roinn-seòrsa:Poileataigs
781
Bàsan
Roinn-seòrsa:780an
Badaig, Alba Nuadh
'S e bhaile na mòr-roinn Alba Nuadh, Canada a tha ann an Badaig (Beurla: “Baddeck”). Anns a’ bhliadhna 2001 bha 907 duine a’ fuireach anns an bhaile.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eilean Cheap Bhreatainn
Loch Calavie
thumb| Loch Calavie
'S e loch beag ann an Alba a tha ann an Loch Calavie. Tha e suidhichte anns a' ghleann eadar Lurg Mhòr, Bidean a' Choire Sheasgaich agus Beinn Dronaig air a' Ghàidhealtachd. Tha e san àird an deas air Loch Monar agus mu 3 mìle san àird an iar air Loch an Tachdaidh.
Tha an loch mu mhìle (1,6 km) a dh'fhad agus tha an leud aige mu 1/3 mìle (540 m) aig an àite as leathainne. Tha Loch Calavie cho mòr ri 167 acair agus tha an àrainn drèanaidh aige cho mòr ri 2 1/2  mhìle ceàrnagach (6,5 km²). 'S e 84 troigh (25,60 m) an domhainneachd aige aig an àite as doimhne.
Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach à Loch Calavie do Loch an Tachdaidh. Tha Loch an Tachdaidh co-cheangailte ri Lochan Ghleann Srath Farair.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba
1720an
Bha na 1720an san 18mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 1720 is 31 an Dùbhlachd 1729. 'S e na dàrna deich-bliadhna den 18mh linn.
Roinn-seòrsa:18mh linn *
9
B' e bliadhna chumanta sam Mìosachan Iulianach a bha ann an 9 an dèidh Chrìosta.
Bàsan
Roinn-seòrsa:0an
Dùn Èideann
'S e Dùn Èideann (Beurla: Edinburgh) prìomh-bhaile na h-Alba (bho 1437) ach chan e am baile as motha – sin Glaschu. 'S e 453,670 àireamh-shluaigh a' bhaile agus 's e an seachdamh cathair as motha a tha anns an Rìoghachd Aonaichte. Tha Dùn Èideann suidhichte air an oirthir aig taobh an ear na h-Alba. B' e Dùn Èideann prìomh-bhaile sgìre Roinn Lodainn cuideachd.
Eachdraidh
thumb|left|Dùn Èideann ann an [[1300]] 'S e baile le sean Rìoghachd Bhreatannach a bh' ann an Dùn Èideann no Din Eidyn mar a chanar anns an sean chànan aig nam Breatannaich. Tha an daingneach fèin suidhichte air creag bholcanachd. Rè an linn-deighe, bha sgìre Dùn Èidinn fo raon dòigh a bha siubhal dhan ear. Dh'fhàg sin aghaidh dìreach dhan iar de'n creag agus earball truaill dhan ear (Is e creag is earball an t-ainm air an cruth-tìre seo). Air barrachd dh'fhàg e lagan air taobh tuath agus taobh dheas- a chruthaich da loch: Loch A' Thuatha agus an Loch Deasachd.
Tha "An Seann Bhaile" suidhichte air an earball, leis an Àrd Sraid na ruith sìos na droma dhan Chanongait a leanas air adhart gu geata Lùchairt Rìoghail An Ròid. Eadar Dùn agus lùchairt lorgar prìomh togalach na stàite: Seann Ceàrnag a' Phàrlamaid–a tha chun latha an diugh prìomh ionad nan luchd-lagha Albannaich (gleidh Achd an Aonaidh de 1707 rian lagh na h-Albainn) agus an Àras, sònraichte ris Giles Naomh, Seachad air Taigh Comhairle Dhùn Èidinn, lorgar an seann "Tolbooth" agus Taigh Seinnse "Deireadh an t-Saoghal" (a chomharraicheas iomall balla a' bhaile 's na meadhan aoisean, nuair a bha an Canongait na baile fa-leth taobh a-muigh na ballaichean). Ri taobh bun a' Chanongait lorgar "Taigh an Roid", taigh pàrlamaid ur na h-Alba.
Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Eadailt
thumb|right|280px|An Eadailt a' tòiseachadh geama an aghaidh na h-Alba aig Achadh Mhoire s[[na Sia Nàiseanan ann an 2007]]
Dùn Èideann
Eachdraidh
Thòisich am baile a sgap am seachad air a sheann crìochan rè an 18mh cheud. Thogadh Baile Ur Dhùin Èidinn dhan thaobh tuatha aig deireadh an 18mh cheud, mu'n am a' ghluais muinntir an oilthigh dha thaobh deas far a bheil an oilthigh suidhichte chun latha an diugh.
Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Eadailt
Tha Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Eadailt fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh, Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail, agus tha iad a' cluich a-measg na Sia Nàiseanan. Mar is àbhaist, se na h-Eadailtich an sgioba as miosa sna Sia Nàiseanan, agus thàinig iad a-staigh ann an 2000.
Dùn Èideann
Cultar
'S e cridhe a' bhaile Caisteal Dhùn Èideann air mullach Creag a' Chaisteil. Tha fèis armachd ainmeil ann gach bliadhna ris an canar an "Edinburgh Military Tattoo", far am bi saighdearan a sealltainn cho ealanta 's a tha iad ann an co-fharpais, ceòl agus màrsadh.
Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Eadailt
Tha iad a' cluich sna lèintean gorm, agus sin far an d'thàinig am far-ainm aca "Azzuri".
Dùn Èideann
Cultar
thumb|left|Cluicheadairean air prìomh-shràid Dhùn Èideann Tha fèis ainmeil eile ann airson dràma ris an canar, gu simplidh, Fèis Dhùn Èideann no 'The Edinburgh Festival ' ann am Beurla. Bidh mìltean de chleasaichean a' tighinn agus a' gabhail pàirt bho fheadhainn ainmeil gu feadhainn neo-ainmeil a tha a' feuchainn ri ainm a dhèanamh dhaibh fhèin.
Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Eadailt
Roinn-seòrsa:Rugbaidh Roinn-seòrsa:An Eadailt
Dùn Èideann
Spòrs
Tha an lann-cluiche nàiseanta airson sgioba Rugbaidh Albannach ann – Murrayfield – agus dà sgioba mòr ball-coise a bhios a' cluich anns a' Phrìomh-Lìog; Hibs agus Hearts.
Tha Sgioba nàiseanta criogaid na h-Alba a' cluich aig The Grange ann an Dùn Èideann. Chum Dùn Èideann Geamaichean a' Cho-fhlaitheis ann an 1970 agus 1986.
Foghlam
'S e bun-sgoil làn-Ghàidhlig ann an Dùn Èideann, Bun-sgoil Taobh na Pàirce. Tha e faisg air Pàirc Pilrig anns an Lìte. Faodaidh clann a thig tron sgoil leantainn orra aig Àrd-sgoil Sheumais Ghilleasbuig far a bheil iomadh cuspair ga theagasg tro mheadhan na Gàidhlig.
Eaglais Fhìor Ìosa
'S e an Eaglais Fìor aig Chrìosd, no 'sa Bheurla "True Jesus Church", eaglais neo-eisimeileach a thoisich ann an Beijing an Sìona agus chaidh a stèidheachadh le Paul Wei an 1917. Tha mu 1.5 millean neach ann an sluagh an eaglais tarsainn air mu cheathrad dùthaich air feadh an t-saoghal agus tha è air a smaoineachadh mar pàirt den Pentecostal Movement 'san creideamh Crìosdaidh a thoisich anns an 1900an. Tha an eaglais an aghaidh an ionnsachadh a-rèir an Trianaid agus ì a cumail ri smuaintean diadhaidh Aontas Caingiseach na àite.
Dùn Èideann
Foghlam
thumb|[[Oilthigh Dhùn Èideann]] Tha dìleab agus tòrr eachdraidh ann am foghlam a' bhaile agus 's e Oilthigh Dhùn Èideann aon de na h-oilthighean as ainmeil ann am Breatainn agus san t-saoghal. Tha dà oilthigh ùr ann an Dùn Èideann, Oilthigh Heriot-Watt, stèidhichte ann an 1821 agus Oilthigh Napier, stèidhichte ann an 1992.
Boilibhia
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Deas a tha ann am Boilibhia neo Bolibhia  (Bolivia sa Beurla). Tha crìochan aice san taobh an earra-thuath le Braisil, sa deas le Paraguaidh agus leis an Argantain agus san ear leis an t-Sile agus le Pearù.Tha La Paz na prìomh-bhaile aice, ach 's e prìomh-bhaile bun-reachdail Bhoilibhia a tha ann an Sucre.
280
Bàsan
Roinn-seòrsa:280an
Boilibhia
Eachdraidh
Chuireadh às do tràilleachd an seo ann an 1826.
Prìomh-bhailtean
an Rìoghachd Aonaichte
Prìomh-bhailtean na dùthchannan roinneil:
an Roinn Eòrpa
an t-Aonadh Eorpach:
Dyserth
Tha am baile Dyserth ann an Sir Ddinbych, a' Chuimrigh. Tha e 126.1 mi (203.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 185.7 mi (298.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 2193 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 444 (20.2%); rugadh 62% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Prìomh-bhailtean
an Roinn Eòrpa
1957 1973 1981 1986 1995 2004 2007
Àisia
an Ear:
a Deas:
Boilibhia
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas Roinn-seòrsa:Boilibhia
Prìomh-bhailtean
Roinn a' Chuain Shèimh
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Eòlas-cruinne sluagh-iùlach
Il-ha-Gwilen
'S e département na Frainge a tha ann an Il-ha-Gwilen, neo Il-ha-Gwilum (Fraingis: Ille-et-Vilaine). Tha e na laighe anns a' Bhreatainn Bhig. 'S e Roazhon am prìomh-bhaile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge Roinn-seòrsa:A' Bhreatainn Bheag Roinn-seòrsa:An Fhraing
Dyserth
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Ddinbych Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Eaglais Fhìor Ìosa
Ceangailean a-mach
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd
Indre
thumb|Suidheachadh Indre thumb|[[Gearradh-arm Indre]] Is dòcha gu bheil sibh a' lorg Indre-et-Loire
'S e département na Frainge a tha ann an Indre. Tha e na laighe ann an Centre.
'S e Châteauroux am prìomh-bhaile.
Gruagaire
right|thumb|300px
Tha gruagaire neo borbair na dhuine a bhios a dhreuchd aige ri falt a ghearradh agus a rèiteachadh. Mar is àbhaist, se borbair a tha air boireannaich, agus gruagaire a tha air fireannaich. Anns na làithean a dh'fhalbh, dhèanadh gruagairean obair nam fiaclairean. Mar as àbhaist 's ann dhan chlas-obrach a bhuinneas a' mhòr-chuid dhe na gruagairean, leis gur e ciùird a th' annta. A dh'aindeoin sin, a cuid dhaibh ann a bhuinneas dhan a' bhùirdeasachd, ma bhios companaidh aca.
Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Dùn Èideann
Foghlam
Tha Scottish Agricultural College (SAC) an colaiste ann an Dùn Èideann a deas.
Sgìrean
Am Baile Àirneach | Àth na Sglèata | Balgreen | Brunstane | Cnoc Churraich | Cnoc an Rìgh | Comely Bank | Crois na Cìse | Drumbrae agus Gyle | Dùn Mheinidh | Gracemount | Gyle a Deas | Hailes an Iar | Liberton | Lìte | Margadh an Fheòir | Sean Bhaile | Taigh an Ròid | Talla na Creige Nuadh
Ceanglaichean a-mach
Foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ann an Dùn Éideann
Tarbh
Tha fireann slàn bovinae.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Bó Roinn-seòrsa:Mamalan
Creag Dhubh Fanaich
'S e beinn ann an Alba a th' ann an Creag Dhubh Fanaich. Nochd e cuideachd air na mapaichean fon ainm Creag Dhubh Fannaich. Tha e suidhichte ann am Frìth Fanaich air a' Ghàidhealtachd. Tha e na laighe eadar Loch Sgeireach is Loch Lì. Tha e 756m (2480 troigh) de dh'àirde. 'S e Beinn Liath Mhòr Fanaich a mhàthair-mhullaich, tha e suidhiche san iar air Creag Dhubh Fanaich.
Ged a thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne cha do chuirear Creag Dhubh Fannaich fo aon de na seòrsaichean ris an canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Creag Dhubh Fanaich san 15. 08. 2012.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Frìth Fanaich
1540
Bàsan
Roinn-seòrsa:1540an
782
Bàsan
Roinn-seòrsa:780an
Mihail Šolohov
B' e Mihail Aleksandrovič Šolohov (Ruiseis: Михаи́л Алекса́ндрович Шо́лохов) sgrìobhadair às an Ruis. Rugadh e ann an Vëšenskaâ (Вёшенская) ann an 1905, far an do chaochail e ann an 1984. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1965.
Mallorca
thumb|Mallorca thumb|Turasachd ann am Mallorca
Is e Mallorca an t-eilean as motha de na h-Eileanan Balèarach (Beurla: Majorca). Thàinig ainm an eilein bhon fhacal Laideann: insula maior. Tha e a' ciallachadh "eilean mòr" ann an Catalanais. Tha Mallorca suidhichte mu 170 cileamatair bho chladach na Spàinne anns a' Mhuir Mheadhanaich air meud de 3640 cilemeatair ceàrnagach, eadar 39°15′40″ is 39°57′40″ tuath agus 2°19′38″ is 3°28′42″ an ear.
Tha dà ruith-bheanntan ann: Serres de Llevant anns an àird an ear agus Serra de Tramuntana san àird an iar-thuath. Tha na beanntan as àirde den eilean ann an Serra de Tramuntana, tha deich dhiubh nas àirde na 1,000 meatair.
Anns a' bhliadhna 2007 bha 813,729 de shluagh ann, agus bha 383,107 dhiubh a' fuireach ann am Palma, prìomh-bhaile an eilein. 'S iad na bailtean as motha:
Tha roinn na turasachd gu math làidir anns an eilean. Ann an 2007 thàinig 9,91 millean neach turais a Mhallorca, bha 35.8 % (3.548 millean) dhiubh às a' Ghearmailt, 23.2 % (2.3 millean) às An Rìoghachd Aonaichte agus 21.6 % (2.14 millean) às an Spàinn. Tha port-adhair eadar-nàiseanta ann leis an ainm Son Sant Joan.
Tha Catalanais agus Spàinntis nan cànanan oifigeil. thumb|right|200px|Ensaïmades Tha Ensaïmades, taoisrean milis, na bhiadh tradaiseanta anns an eilean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Balèarach Roinn-seòrsa:Eileanan Roinn-seòrsa:An Spàinn
Fuineadh
thumb|right|250px|Biadh às an àbhainn Tha bèiceareachd neo fuineadh nuair a tha biadh, air bruich ann an àmhainn.
Cleachdar e airson aran, cèic 7c a dhèanamh.
Roinn-seòrsa:Obair Roinn-seòrsa:Còcaireachd
8
B' e bliadhna-leum sam Mìosachan Iulianach a bha ann an 8 an dèidh Chrìosta.
Bàsan
Roinn-seòrsa:0an
Ólafur Jóhannesson
B' e neach-lagha, neach-teagaisg oilthigh agus neach-poileataigs à Innis Tìle a bh' ann an Ólafur Jóhannesson. Rugadh e air 1 am Màrt 1913 faisg air Sauðárkrókur. Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn á Akureyri agus Oilthigh Innis Tìle. Chaidh e dhan oilthigh thall anns An t-Suain agus san Danmhairg cuideachd. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1959. Bha e na fhorsætisráðherra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) dà thuras: eadar 1971 agus 1974 agus an uair sin bho 1978 gu ruige 1979 às leth Framsóknarflokkurinn (Gàidhlig: Am Pàrtaidh Adhartach). Fhad 's a bha esan os cionn an riaghaltais chuir Innis Tìle ruaig air An Rìoghachd Aonaichte ann an Þorskastríðin (Gàidhlig: Cogadh an Troisg) agus chaidh Ásatrúarfélagið (Gàidhlig: Pàganachd Lochlannach) aithneachadh mar chreideamh. Phòs e aig Dóra Guðrún Magdalena Ásta Guðbjartsdóttir ann an 1951 agus fhuair iad triùir chloinne còmhla Chaochail e ann an Reykjavík air 20 an Cèitean 1984.
Caibineitean Jóhannesson
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineitean fhad 's a bha Jóhannesson os cionn an riaghaltais.