cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Conservatoire Rìoghail na h-Alba
A bharrachd air cùrsaichean ann an ceòl clasaigeach agus iomadh rud eile, tha ceum aca ann "Ceòl na h-Alba" agus ann an "Ceòl na h-Alba - pìobaireachd". Tha Calum Ros aʼ teagasg Gàidhlig agus òrain còmhla riutha. Tha iad ag obair còmhla ri Ionad Nàiseanta na Pìobaireachd ann an Glaschu agus ri Sabhal Mòr Ostaig san Eilean Sgitheanach.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:ceòl Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Colaistean
Contae Cheatharlach
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Cheatharlach (tuiseal ainmneach: Ceatharlach, Laideann: Comitatus Caterlogensis). Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheas na dùthcha, ann an Còigeamh Laighean. Tha 54,612 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 896km², an dàrna shiorramachd as lugha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an treas a lugha a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Cheatharlach le Contae Loch Garman, Cill Mhantáin, Cill Chainnigh, Cill Dara agus Laois. Bha 86,228 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir. 'S e Suta Laighean (795m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.
Sgìrean Ionadail
Tha seachd baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn Cheatharlach: Fotharta, Ráth Bhile, Tigh Moling Íochtarach, Tigh Moling Uachtarach, Uí Dhróna Thiar, Uí Dhróna Thoir agus Ceatharlach fhèin. A bharrachd air sin, tha 47 parraistean (ann an dà sgìreachd-easpaig: Átha Cliath agus Cill Dara-Leithghlinne) agus 600 bailtean fearainn sa chontae.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Mùn
Roinn-seòrsa:Corp
Solothurn (Kanton)
'S e roinn (Fraingis: Canton, Gearmailtis: Kanton, Eadailtis: Cantone) anns An Eilbheis a th'ann Solothurn (Eadailtis: Soletta, Fraingis: Soleure, Rumantsch: Soloturn). Tha e suidhichte air an àirde an iar-thuath na dùthcha, faisg air na crìochan leis An Fhraing. 'S e Solothurn fhèin a th'ann prìomh-bhaile na roinne. 'S e Gearmailtis a tha ga bruidhinn air feadh na roinne, fiù's aig ìre oifigeil. Gabh an roinn sin ris An Eilbheis ann ann 1481. Tha an t-ainm oifigeil na roinne a' ciallachadh Roinn Solothurn. 'S e an 12na roinn na h-Eilbheis, a thaobh àireamh-sluaigh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eilbheise
Llanbedr Felfre
Tha am baile Llanbedr Felfre ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 68.0 mi (109.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 196.0 mi (315.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1172 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 237 (20.2%); rugadh 63% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Auckland Grammar School
right|thumb|270px|Auckland Grammar School 'S e a th' ann an Auckland Grammar School an aon àrd-sgoil do ghillean a-mhàin ann an Auckland, Sealainn Nuadh. Tha gan teagaisg ìrean 9 gu 13. Tha corra sgoilearan à sgìrean fad' às a tha a' fuireach anns an togalach ri thaobh an sgoil fhèin. Le còrr as 2400 sgoilearan a tha a' dol ann, 's tè de na sgoiltean as motha ann an Sealainn Nuadh.
Chaidh an sgoil a stèidheachadh ann an 1868.
Am measg nan daoine ainmeil a chaidh dhan sgoil, tha an cluicheadair Russell Crowe.
Roinn-seòrsa:Sealainn Nuadh
Eanach Aodha
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an Eanach Aodha.
Muirhead
'S e baile ann am meadhan na h-Alba a tha ann am Muirhead. Tha e ann an Siorrachd Lannraig a Tuath.
Eanach Aodha
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
Naoise
'San Eòlas ùr-sgeulachd na h-Èireann, bha Naoise (no Noisiu) 'na mhac-peathar Rìgh Conchobhar na h-Uladh, agus mac Usnach (no Uisliu), sa' Chuairt na h-Uladh.
Muirhead
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath
Naoise
Mus a coinneachadh le Naoise:
''"Aon là, choimhid Deirdre cho mharbh a h-altrach laogh a dh'ithe. Ruith an fhuil dearg glan 'san sneachda, agus chrom neabhan sìos.
"Th' ann fear den t-seòrsa," dh'fhreagair a bean-teagaisg, Leabharcham."
Theich iad a dh'Alba, ach ge be air bith càite thàinig iad dh'fheuchadh 'n rìgh dùthchail a mharbhadh Naoise 'gus a bhràithrean is mar sin gabh Deirdre. Ri ùine thàinig iad gu stad aig eilean cian, far lorg na fir Chonchobhair iad. Chuir Conchobhar Fearghus mac Róich dhaibh le fios de seòladh sàbhailte dhachaigh. Bha Deirdre mì-earbsach dhiubh agus dh'fheuch i a thoirt rabhadh Naoise 'gus a bhràithrean, ach cha do chreid iad i agus chaidh i leotha gu h-aindeonach. Air an tilleadh dhan dh'Eamhain Mhacha bha Fearghus air thoirt ionnsaigh agus thug Conchobhar àithne a mharbhadh Naoise 'gus a bhràithrean 's mar sin b' urrainn dha Deirdre phòsadh, ma le spàirn. Bha Fergus air a shàrachadh leis a' bhrath seo a ghealladh, 'gus chaidh e 'steach do fògradh sa' Chonnacht. Thug Deirdre ùthachd dhi fhèin, no, ann an seòrsachan nas fadalaiche na sgeulachd, bhàsaich i de bròn.
Buin
An Sgeul timcheall Deirdre
Roinn-seòrsa:Eòlas ùr-sgeulachd Eòlas ùr-sgeulachd
Franco Modigliani
B' e eaconamaiche Eadailteach-Aimerigeanach a bha ann am Franco Modigliani. Rugadh e air 18 an t-Ògmhios 1918 anns an Ròimh, ach dh'fhàg e an Eadailt ron Dàrna Cogadh, air sgàths gum b’e Iùdhach a bha ann. Dh’imrich e dhan na Staitean Aonaichte far an do chaochail e air 25 an t-Sultain 2003 ann an Cambridge, Massachusetts.
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1985.
Ceangal a-mach
Modigliani, Franco Modigliani, Franco Modigliani, Franco Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Grianan
'S e beinn anns na h-Eileanan Siar, Alba a th' ann an Grianan.
Suidheachadh
Tha e suidhichte ann an meadhan an eilean Bharraigh. Tha Grianan 295m (968 troigh) de dh'àirde. A rèir an "Database of British and Irish hills" rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh a thaobh àirde na beinne san 8 an t-Ògmhios 2009. Tha an àirde rinneach de 131m a' sgaradh Grianan bho na beanntan eile agus 's e Sheabhal a mhàthair-mhullaich. 'S e HuMP a th' ann.
Air mullach na beinne chithear càrn beag a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. Bhon an seo gheibhear deagh shealladh air Sheabhal agus Thartabhal. Tha Grianan na laighe ann an àite iomallach, mar sin chan eil slighe ann a leanas gu mullach na beinne.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann am Barraigh Roinn-seòrsa:HuMP
1843
MDCCCXLIII
Ceann Rois
Ann an 2020 bha 5,610 duine a' fuireach an seo.
1843
Bàsan
1 an t-Iuchar - Domingo Caycedo Santamaría, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia
Ceann Rois
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
1843
Bàsan
Roinn-seòrsa:1840an
459
Bàsan
Roinn-seòrsa:450an
101
B' e bliadhna chumanta anns a' Mhìosachan Iulianach a bha ann an 101 an dèidh Chrìosta.
Bha Trajan na impire Ròmanach.
Bàsan
Roinn-seòrsa:100an
Ceòl mòr
'S e ceòl mòr a' dhòigh thraidiseanta airson port a chluich air a' chlàrsach, fidheall agus gu h-àraidh air a' phìob, a tha a' tòiseachadh le ùrlar (port bunaiteach) agus dìofar fiaraidhean, mar eisimpleir siubhal is dithis, agus leumluath, taorluath agus crùnluath às dèidh sin. Seo rian a thug teaghlach MacCriomain air adhart anns an 17mh Linn nuair a bha iad nan pìobairean aig Clann MhicLeòid Dhùn Bheagain.
1399
MCCCXCIX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1390an
Barbados
'S e dùthaich eileanach anns an Roinn Charaibeach a tha ann am Barbados (IPA: bɑrˈbeɪdos). Tha i na laighe ann an taobh an iar a' Chuan Siar agus sa taobh a deas a' Mhuir Chairibianach. Tha i pàirt de na h-eileanan ris an canar Lesser Antilles. Tha Naomh Bhionsant agus Naomh Lùisia san iar dheth agus Greanada agus Trianaid agus Tobago san taobh a deas dheth. Tha Barbados na ball den Cho-fhaitheas.
Daoine Ainmeil
250px|left|thumb|Màpa Bharbados
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Roinn Charaibeach Roinn-seòrsa:Lesser Antilles
Àrd-diùcachd Mhecklenburg-Schwerin
B’ e dùthaich bheag neo-eisimeileach ann an ceann a tuath na Ghearmailt, a mhair bho 1815 gu ruige 1918, a bh’ anns an Àrd-diùcachd Mhecklenburg-Schwerin (Gearmailtis: Großherzogtum Mecklenburg-Schwerin). Chaidh Àrd Dhiùcachd Mhecklenburg-Schwerin a chruthachadh nuair a chaidh Diùcachd Mhecklenburg-Schwerin àrdachadh gu Àrd Dhiùcachd tro Cùmhnant Viena ri linn atharrachadh mòr a rinn Napoleon Bonaparte air structair phoileataigeach na Gearmailt a thaobh Co-chaidreachas na Rèine. Mhair an stàit seo mar sgìre fad Ìmpireachd na Gearmailte (1871 – 1918). B’ e Schwerin a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha. Thug Ar-a-mach na Gearmailt buaidh mhòr air Mecklenburg-Schwerin agus leig an t-àrd-diùc Friedrich Franz IV dheth an crùn. Chaidh poblachd, a bhuineadh dhan Phoblachd Weimar fhèin, a stèidheachadh na h-àite.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
Eanach Mór
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an Eanach Mór.
Maes-y-cwmwr
Tha am baile Maes-y-cwmwr ann an Caerffili, a' Chuimrigh. Tha e 11.5 mi (18.6 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 133.2 mi (214.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 2175 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 223 (10.3%); rugadh 92% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerffili Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
10 an t-Iuchar
'S e 10 an t-Iuchar an 191mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (192mh ann am bliadhna-leum). Tha 174 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|180px|[[Jean Calvin]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Aparan
thumb|right|Aparan
'S e ball-aodaich a tha ann an aparan neo brat a chaitheas tu air roinn thoisich na bodhaig. Bidh còcairean gan cleachdadh, agus tha fear annasach aig na Saor-chlachairean. Tha mòran ciall aig brat.
Roinn-seòrsa:Aodach
Maol Chinn-Dearg
’S e beinn ann an Cinn Tàile air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann am Maol Chinn-Dearg. Tha e 981m de dh’àirde agus ’s e Beinn Rothaich a th' ann. Tha e suidhichte eadar Loch Cluanaidh agus Loch Dubhthaich air taobh dheis Gleann Seile. Tha beinn eile le ainm coltach ris, Maol Cheann-Dearg, eadar Achadh na Seileach agus Toirbheartan.
Gheibhear dhan mhullach bhon rathad A87 suas Druim Thollaidh. Bidh cuid ga cheangal le Aonach air Chrith, air neo fiù 's leis na beanntan eile air an druim seo, ach bheir seo 9-11 uairean a thìde
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Cofaidh
right|300px|thumb|Cupa cofaidh
Tha cofaidh na poinnear agus cleachdar e ri deoch teth ri dhèanamh. 'S ann à Afraga an ear a tha an craobh cofaidh (genus Coffea). Mar is trice, tha craobhan cofaidh a' fàs ann an Aimearaga a Deas, Afraga neo Aisia an latha an-diugh. 'S e "cafaidh" a th' air taigh-cofaidh.
Roinn-seòrsa:Deoch
Seachranaich no Eòin uasal
Is eòin seachranaich no eòin uasal eunlaith imrich a thèid le tubaist, no le mì-shealbh thar an slighe.
Roinn-seòrsa:Eòin
The Two Towers (leabhar)
'Se The Two Towers (Gàidhlig: An Dà Thùr) an darna leabhar san t-sreath Tighearna nam Fàinnean le J. R. R. Tolkien. 'S e seo an leabhar an dèidh The Fellowship of the Ring agus ro Return of the King''.
Ainm
Chruthaich Tolkien an t-ainm fo spàirn an là inbhidh agus chuir an cèill nas fhadalaiche mì-bhuidheachas leis. Ann an litrichean agus aon dealbh smaoinich e iomadaidh buidhnean nan turaidean, gabhail a-staigh Minas Tirith agus an Barad-dûr, agus eadhon a' chomasachd de fàgail an cuspair dà-sheaghach. Ge-tà, shocraich e ri ùine air Orthanc agus Minas Morgul agus sgrìobh fios dham bhrìgh seo a nochdaidh aig an deireadh na codach as motha nan leabhraichean den Comann na Fàinne. Rinn e cuideachd dealbh deireannach dham bhrat nochdadh na turaidean seo, ach shocraich an foillsichear cha 'chleachadh air chor a shàbhail airgead air na cosgais-cinneasachaidh.
Gu fuasgail, b' urrainn do càraid sam bith bho buidheann de còig turaid 'n t-ainm fhreagairt: Cirith Ungol, Orthanc, Minas Tirith, Barad-dur, agus Minas Morgul.
Toglach
Do bhrìgh bha An Dà Thùr breithnichte ris a' chuid mheadhanach na h-oibre nas fhaide, tha a toglach air leth bhon toglach sin na h-ur-sgeulachd gnàthaiche. Tòisichidh 's crìochaichidh e gu grad, gun dèanamh eòlach air na caractaran, mìneachaidhean de prìomh-mìrean an ghnìomhaidh no deireadh sàsachail. Tha ciad roinn leanntainn na slighean sgapte de iomadaidh charactaran cudthromach às An Comann na Fàinne, ach cha dh'innis càil de a phrìomh-charactar, air an cuiridh a dàn earbsa mhòr ann an, toirt comas dhan leughadair a phàirteachadh 'san fheitheamh agus mì-chinnte nam caractar fhèin. Tha 'n aithris na darna codach tilleadh dhan tòrachd a' ghaisgich a mhilleadh 'n t-olc a bheil a' bagradh 'n saoghal. Fad innisidh a' chiad chuid timcheall blàr mòr, tha na mòran nan spàirn sa' dharna chuid 'san leth a-staigh.
Book III: The Treason of Isengard
Theich Hàbadan Merry agus Pippin às na Orcan a ghlac iad agus coinnich ri famhairean craobhaile àitheanta ri Entan. Cumaidh na neach-dìona sin na coille dhaibh fhèin mar as trice, ach tha iad air ghluasad a chur an aghaidh an bagradh air thoirt seachad air na craobhan leis an draoidh Saruman.
Coinnichidh Aragorn, Gimli an Dwarf agus Legolas an Sìthiche, rannsachadh Merry agus Pippin, an caraid draoidh, Gandalf, a chreid iad a bhàsaich 's na tochailtean Mhoria. Their e dhaibh de a thuiteam a-steach dham ghlòm, a bhlàr dham bhàs leis a' Bhalrog agus ath-dhùsgadh. Marcaichidh na ceathrar dhan dh'Edoras a thoirt a chreidsinn do Rìgh Théoden a bheil a mhuinntir an cunnart. Siubhailidh iad dhan daingneach dìonadach, Doimhne na Failme, far cuiridh iad an aghaidh na h-Orcan agus Daoine air chur le Saruman, mus a' dol dhan daingneach Sharuman 'san Isengard.
An-siud, ath-aonaichidh iad le Merry 's Pippin agus lorgaidh Orthanc cuaitichte le Entan. An dèidh do toirt cothrom ri Saruman a ghabhail aithreachas, tilgidh Gandalf a-mach an t-eagair nan Draoidh. Thilg Gríma Wormtongue rudeigin à uinneag aig Gandalf agus na daoine leis. Bidh e air lorgadh 'mach a bhith aon den palantíri. Murrach a chur an aghaidh ioghnadh, seallaidh Pippin a-steach dha agus bidh coinneachadh le Sauron aige. Gabhaidh Gandalf an Pippin eagalach 's boilisgeach dham Mhinas Tirith a dheasachadh air a' chogadh dlùthachadh.
Book IV: The Journey to Mordor
Lorg Frodo agus Sam Gollum gan leantainn cho bha iad a' feuchainn a ruidheachd A' Bheinn Dàin a mhilleadh 'n An Aon Fàinne. Tha Gollum a' cur dòchas air gabhail an Fàinne air ais. Tha Sam ga fhuathachadh 's mhì-earbsadh, ach tha Frodo a' cur truas air. Gheall Gollum gan leantainn ri inntreadh rùnach dhan Mhordor agus fad ùine 'nochdadh 'bhtih 'na charaid fìor. Ri ùine, ge tà, leanaidh e a-steach dham fhaiche Shìolob, bèist mhòr mar dàmhan-allaidh, a sàraichidh a lotadh puineanta air Frodo, ach cuiridh Sam ruaig oirre, ga lotach mus biadhaichidh i. Buailte le bròn, fo gheilt a bheil Frodo marbh, sònraichidh Sam a chrìochnaichidh 'n Tòrachd fhèin, gabhail an Fàinne. Ach nuair chì e Orcan gabhail an corp Fhrodo, leanaidh e iad agus ionnsaichidh nach eil Frodo marbh ach às aithne 'gus a-nis am ciomach. Feargach aca, leanaidh Sam iad do am caisteal.
Freagarrachaidhean
Bha roinn nan cùisean de Na Dà Turaid air dhealbhadh 'san fhilm An Tighearna nam Fàinnean 1978 le Ralph Bakshi agus An Tighearna nam Fàinnean: Na Dà Turaid 2002 le Peadar Jackson. Dh'fhàg dà film na sgeulachdan co-shìnte an leabhair sa' bhàidh de cumadh eachdraidheach. Nochdaidh 'n ciad ceann-puist bhon leabhar gu fìor aig an deireadh An Tighearna nam Fàinnean: An Comann na Fàinne le Jackson. Nochdaidh cùisean nas fhadalaiche de Na Dà Turaid 'san An Tighearna nam Fàinnean: An Tilleadh an Rìgh le Jackson.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Leabhraichean Roinn-seòrsa:Tolkien
1400
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1400 (MCD).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1400an
102
B' e bliadhna chumanta anns a' Mhìosachan Iulianach a bha ann an 102 an dèidh Chrìosta.
Bha Trajan na impire Ròmanach.
1314
MCCCXIV right|250px|thumb|Blàr Allt a' Bhonnaich
102
Bàsan
Roinn-seòrsa:100an
1314
Bàsan
Roinn-seòrsa:1310an
Abragod
thumb|right|Abragod
’S e meas sùghmhòr dearg-bhuidhe/buidhe le cloich sa mheadhan a tha ann an abragod neo apragot (Prunus armeniaca neo Armeniaca vulgaris), (Beurla: apricot).
Roinn-seòrsa:Measan
Eun-turais
thumb|right|Eòin turais Is eòin turais no siubhail na h-eòin imrich a stadas ann an aon àite car ùine bhig, air an slighean gu àitean eile, a' leigeil an anail ri àm earraich no foghair, mar eisimpleir:
Canar coigrich samhraidh ri na gnèithean eòin a tha a' tadhal air Alba anns an t-samhradh ach a' fàgail as t-fhoghar, mar eisimpleir:
Canar coigrich geamhraidh ris na h-eòin a tha a' tadhal air Alba anns a' gheamhradh, ach a' neadachadh a tuath air Alba anns an t-samhradh, mar eisimpleir:
Roinn-seòrsa:Eun-turais
Foirceal
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann am Foirceal.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
La Mesa
Freumhan an Ainm
Tha na h-ùghdarrasan iondail dhen bheachd gur e Doyma an t-seann ainm an tug na Tùsanaich Panche air an àite seo mus do ràinig na Spàinntich. Tha an t-ainm La Mesa a' ciallachadh faiche àrd ann an Spàinntis oir tha am baile suidhichte ann an àite àrd shuas ann am beanntan na h-Andes. 'S e achadh chraoibh Guava a th'ann Guayabal, meas troipeagach le ainm Arawak. Tha an t-iar-leasachan -al a' ciallachadh àite làn chraobh neo doire-choille, m.e: El Rosal ann an Cundinamarca neo Chaparral ann an Tolima.
Hoddom
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Logarbaidh, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Hoddom (Hodelm o shean). Tha e suidhichte aig 7m os cionn ìre na mara air an àirde an ear-dheas Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Eaglais Fheichin agus Cathair Ruairidh, ri taobh na h-aibhne Anainn. Tha e 246km air falbh bho Obar Dheathain, 109km bho Ghlaschu, 19km bhon Dhùn Phrìs agus 101km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Hoddom. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, coilltearachd agus turasachd. A bharrachd air sin, tha raon goilf agus carabhanlann anns a’ bhaile. Taobh fhoghlaim, chan eil bun-sgoil ann is feumar a dhol dhan bhun-sgoil ann an Eaglais Fheicein agus dhan àrd-sgoil ann an Logarbaidh.
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha a h-uile coltas ann gur ann às an t-Sean Bheurla héafod agus holm, (Gàidhlig: Ceann an Eilein) agus le sin tha e coltach gun d'fhuair e ainm mu 650. Tha cuid eile dhen bheachd gur ann à Lochlannais holm (innis) cuideachd. 'S ann gu math pailt 's a tha ainmean-àite Lochlannach ann an iar-dheas na h-Alba, gu h-àraidh nas fhaisge air a' Mhuir agus tha iad uile-làthaireach san sgìre eadar Inbhir Anainn agus Greatna.
La Mesa
Sluagh a' bhaile
Tha 27,165 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 12,963 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an La Mesa, ach tha 0.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 87.9% dhe na daoine ann an La Mesa leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh ach aig 40.5% dhe na dachannan.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am La Mesa. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an La Mesa
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
An t-Uabhas
Uabhas, An t- Roinn-seòrsa:Punc
Hoddom
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs
Santa Mónica, Calafòrnia
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Calafòrnia
103
B' e bliadhna chumanta anns a' Mhìosachan Iulianach a bha ann an 103 an dèidh Chrìosta.
Bàsan
Roinn-seòrsa:100an
Ionad Nàiseanta na Pìobaireachd
thumb|Ionad Nàiseanta na Pìobaireachd
Tha Ionad Nàiseanta na Pìobaireachd (Beurla: National Piping Centre) ann an Glaschu 'na ionad agus bunait airson seinn na pìoba, chan ann a-mhàin a' phìob mhòr ach a' phìob bheag Albannach agus aʼ phìob uileann Éireannach cuideachd, agus ionnsramaidean tradaiseanta de gach seòrsa.
Tha àitean ann airson deasachadh aonair, talla airson éisteachd ri cuirm-ciùil, agus Taigh-tasgaidh na Pìobaireachd.
Tha Conservatoire Rìoghail na h-Alba aʼ co-obrachadh ri Ionad Nàiseanta na Pìobaireachd, gu h-àraid anns aʼ chùrsa ceuma "BA Ceòl na h-Alba - Pìobaireachd".
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Alba
Bryn
Is dòcha gu bheil sibh a' lorg:
Morsgail
Tha Morsgail aite ann a Uig. 'S urrainn dhut a coiseachadh gu Ceann Loch Reasort bho Morsgail
James Buchanan (eaconomaiche)
Is e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a tha ann an James McGill Buchanan, Jr.. Rugadh e san 3 an Dàmhair 1919 ann am Murfreesboro, Tennessee.
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1986.
Ceangal a-mach
Buchanan, James Buchanan, James
Morsgail
Roinn-seòrsa:Eilean Leòdhais
Glamaig
'S e beinn anns na Beanntan Dearga anns an Eilean Sgitheanach a tha ann an Glamaig. Tha a' bheinn air taobh a deas Loch Sligeachain. Tha cruth na beinne mar dà sgùrr cas le druim seang eadarra. Cumar rèis bhliadhnail bhon taigh-sheinnse aig Sligeachan suas Sgùrr Mhàiri, an sgurr searach. Is e An Coileach an t-ainm air an sgurr siarach: Tha ceann siarach na beinn leth-sgurrachd agus stiallaichte, a' toirt coltas slige coilich ris.
1844
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1844 (MDCCCXLIV).
Glamaig
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
1844
Bàsan
Roinn-seòrsa:1840an
An t-Aonach Eagach
thumb|right|250px|Stob Coire Leith agus Sgorr Nam Fiannaidh bho Mheall Dearg
'S e aonach beinne ann an Gleann Comhann air Gàidhealtachd na h-Alba a th' anns an Aonach Eagach. Tha deich mullaichean air, dà dhiubh nam Beanntan Rothaich: Meall Dearg agus Sgorr nam Fiannaidh. Tha an druim a' sìneadh bho thaobh an ear gu taobh an iar, agus tha e eadar Loch Lìomhann agus Devil's Staircase, air taobh tuath Ghleann Comhann.
Coiseachd
Tha dà chothrom ann dìreadh air an druim seo, aon bho Alt na Feadh air Devil's Staircase, agus aon dhiubh nas fhaide san iar a' dìreadh dhan Bhodach. Tha sreap an aonaich seo ainmeil mar aon de na chuairtean beinne as duilghe ann an Alba, air sgàth 's nach gabh e dèanamh le sgilean coiseachd a-mhàin, ach tha sgilean streap a dhìth ged nach cleachdar an-còmhnaidh ròpaichean. Tha an t-Aonach caol agus cas aig amannan. Bithear a' cromadh dhan ear bho Sgorr nam Fiannaidh, chan ann tro gil Chlachaig.
Sealbh
'S ann le Urras Nàiseanta na h-Alba a tha An t-Aonach Eagach, mar phàirt de oighreachd Ghleann Chomhann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Bàrr Geadaidh
thumb|Taighean ann am Bàrr Geadaidh
'S e baile ann am meadhan na h-Alba a tha ann am Bàrr Geadaidh (Beurla: Bargeddie). Tha e ann an Siorrachd Lannraig a Tuath. Ann an 2011 bha 2790 daoine a' fuireach ann am Bàrr Geadaidh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath
Conakry
Chaidh am baile a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1887. Bho 1904 bha e na phrìomh-bhaile French Guinea. 'S e teas meadhan malairteach a tha ann. 'S e am port as motha den dùthaich a tha ann an Conakry, tha iad a’ cuir alman agus bananas gu thìr eile.
Tha còig ceàrnan anns a' bhaile an-diugh:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Afraga-an-Iar Roinn-seòrsa:Bailtean
Clement Attlee
B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte eadar 1945 agus 1951 agus riochdaire dioplòmasach a bh' ann an Clement Richard Attlee, 1ad Iarla Attlee, KG, OM, CH, PC, FRS (3 am Faoilleach, 1883–8 an Dàmhair, 1967). Tha na rinn e gu math cudromach do dheamocrasaidh shòisealta.
Chaidh e na cheannard a' Phàrtaidh Làbarach ann an 1935 is leas-phrìomhaire ann an 1940 fo Winston Churchill. An dèidh do chogadh, bhuannaich na Làbaraich an taghadh 1945 is chaidh e na Phrìomhaire. Chruthaich an riaghaltas Attlee Seirbheis Nàiseanta na Slàinte ann an 1948 is thug iad gu buil na molaidhean William Beveridge airson stàit shochairean. Dh'fhàs na h-Innseachan agus Iosrael neo-eisimeileach. Bha an Taghadh Coitcheann 1950 neo-chinnteach agus chaill na Làbaraich an Taghadh Choitcheann 1951 is chaidh Churchill na phrìomhaire a-rithist. Mhair Attlee mar cheannard a' phàrtaidh gu ruige 1955.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Hamburg
'S e saor bhaile ann an taobh tuath na Ghearmailt a tha ann an Hamburg.
Suidheachadh
Tha Hamburg ann an taobh tuath na Gearmailt, mu 100 cilemeatair air falbh bhon Chuan a Tuath. 'S e Hamburg am baile as motha ach aon anns a’ Ghearmailt as dèidh Berlin. Anns a’ bhliadhna 2005 bha 1754317 duine a’ fuireach ann an Hamburg. 'S e baile agus stàit a tha ann an Hamburg mar a tha e ann an Berlin agus Bremen cuideachd. Anns a’ Chuain a Tuath tha trì eileanan, Neuwerk, Scharhörn agus Nigehörn, agus am pàirce nàdair Hamburgisches Wattenmeer a tha a’ buntainn ri Hamburg cuideachd. Taobh tuath air Hamburg tha Schleswig-Holstein agus 'san taobh a dheas tha Sagsainn Iòsail. Tha am pàirce-nàiseanta Lüneburger Heide suidhichte deas air Hamburg..
Cruinn-eòlas
Tha cruth na tìre timcheall air Hamburg rèidh, chan eil cnoc nas àirde ach 116 meatair (Hasselbrack) ann.
Anns a’ bhaile tha tòrr aibhnichean, mar sin dheth canaidh iad: Venedig a Tuath ris. Seo na h-aibhnichean cudthromach:
Tha dàm ann an Alster ann am meadhan a’ bhaile, mar sin tha dà loch-tasgaidh ann, an Außenalster (an loch as motha) agus am Binnenalster.
Sgìrean ann an Hamburg
200px|thumb|right| Na seachd Sgìrean ann an Hamburg
Eaconomaidh
thumb|Tùr telebhisean ann an Hamburg
'S e adhair-sheòladh an gnìomhachas as chudthromaiche ann an Hamburg (m.e.: Airbus Deutschland Gmbh). Tha ceimigeachd, bàtaichean, ola-thalamhain, bancaichean agus na meadhanan ann cuideachd. Tha foillsichearan chudthromach agus cliùiteach ann an Hamburg, m.e. Axel Springer AG, Gruner&Jahr neo Heinrich Bauer Verlag. A thuilleadh air sin, tha stèiseanan telebhisean m.e.: NDR, ARD agus an caochladh gnìomhachais ciùil ag obair anns a’ bhaile.
Ged nach eil Hamburg suidhichte aig a’ chladach tha an Elbe anns a’ bhaile domhainn agus leathann gu leòr airson port-mara cudthromach. Is e am port as motha air feadh a’ Ghearmailt a tha anns a’ phort Hamburg agus an dàrna phort as motha anns an Roinn Eòrpa. B’ e baile malairteach bhon meadhan–aoisean a bha ann an Hamburg agus chaidh margadh nan sèaraichean a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1558, a chiad mhargadh anns a’ Ghearmailt. Chan eil e glè chudthromach an-diugh.
An-diugh, ri taobh a’ phuirt, a’ mhalairt agus a’ gnìomhachas, tha Hamburg air toiseach le co-labhairtean agus fèillean cuideachd. Tha oilthigh agus colaisdean saidheansail ann an Hamburg.
Eachdraidh
Bhon 4mh linn bha daoine a’ còmhnaidh anns an sgìre far a bheil Hamburg an-diugh. Chaidh eaglais agus daingneachd a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 810 bho Teàrlach Mòr. B’ e Hammaburg an t-ainm a bha air an daingneach. Ach tro na linntean dh’atharraich Hammaburg gu Hamburg. thumb|180px|right|A' cur greim air Störtebeker faisg air Helgoland (1401)
Bhon 12na linn bha àite malairt ann. Bhon a sheo dh’ fhàs am baile nas motha agus anns na meadhan-aoisean b’ e àite cudthromach a bha ann an Hamburg, is dòcha an àite a bu chudthromaiche anns an Hanse.
B’ e companaidh malairt eadar-nàiseanta a bha anns an Hanse. Chaidh a stèidheachadh le luchd-malairt à Lübeck, Rostock, Wismar, Hamburg agus bailtean eile anns a' Ghearmailt. Chaidh iad còmhla oir bha iad airson a bhith farpaiseach air taobh a-muigh a' Ghearmailt. Bha an Hanse glè shoirbheachail agus dh’fhàs e glè bheartach. Tro na bhliadhnaichean dh’atharraich iad bho comann mhalairt gu comann nam bailtean.
Aig an àm seo chaidh bathar a ghiùlain air a' mhuir agus na h-aibhnichean agus mar sin dh’fhàs spùinneadairean–mara nas treasa. B’ fheudar do fir-cheàirde fhulang cho fad air 300 bliadhna. B’ e Klaus Störtebeker an spùinneadair–mara as ainmeile aig an àm seo. Chaidh e a thoirt don phrìosan agus chaill e a cheann anns a’ bhliadhna 1401. Anns a' bhliadhna 1619 b’ e Hamburg am baile as motha air feadh a' Ghearmailt a bha ann an. Eadar an 16mh linn agus an 20mh linn bha Hambug a’ buntainn don Danmhairg agus pàirt dhen Ìompaireachd Naomh Ròmanach na Gearmailt. Anns a’ bhliadhna 1871 cheangail Hamburg ris an Deutsches Reich.
B' ann ann an Hamburg far an robh Yossele Rosenblatt na hazzan on a dh' fhalbh e dha na Stàitean Aonaichte. Anns an Dàrna Cogadh, anns an Iuchar agus an Lùnasdal 1943, nuair a leag itealanan bomaichean air Hamburg, chaochail eadar 40.000 agus 50.000 duine. B’ e Operation Gomorrha an t-ainm a bha air an gnìomh seo.
Cultar
thumb|right|Deutsches Schauspielhaus 'S e am prìomh-bhaile do Mhusicals anns a’ Ghearmailt a tha ann an Hamburg. Bidh tòrr Musicals ainmeile air an chluich an seo fhad a’ bhliadhna.
Tha opra agus cuirm-chiùil agus tòrr thaighean-cluiche mòra ann an Hamburg, m.e.:
462
Bàsan
Roinn-seòrsa:460an
Hamburg
Daoine ainmeil à Hamburg
San 3 am Faoilleach 1809 rugadh Felix Mendelssohn Bartholdy, neach-ciùil cliùiteach, ann an Hamburg.
Àiteachan inntinneach
thumb|left|Reeperbahn ann an St. Pauli 'S e àite inntinneach agus iomraiteach air feadh na Roinn Eòrpa a tha ann an Reeperbahn. An toiseach b' e àite far an do rinn daoine ròpaichean a bha ann an Reeperbahn. Thàinig an t-ainm bhon fhacal Ghearmailtis "Reep" a tha a’ ciallachadh ròpa. An-diugh tha an t-sràid cliùiteach airson taighean-shiùrsachd, taighean-cluiche, ceòl agus Cabarett.
Llanddewi Efelffre
Tha am baile Llanddewi Efelffre ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 69.0 mi (111.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 196.6 mi (316.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 383 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 117 (30.5%); rugadh 64% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Hamburg
Àiteachan inntinneach
Tha an Reeperbahn anns a' cheàrn St.Pauli (Naomh Pauli), agus tha St.Pauli faisg air a’ phuirt. Mar sin tha tòrr taighean-seinnse agus taighean-òsda beaga anns a' cheàrn seo. thumb|Speicherstadt ann an Hamburg
Llanddewi Efelffre
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Hamburg
Àiteachan inntinneach
Faisg air an Reeperbahn tha am Fischmarkt (margadh-èisg). Ach cha do rèic daoine iasg a-mhàin, ach beathaichean eadar-dhealaichte agus tòrr rudan eile.
Eadar meadhan a’ bhaile agus am port tha an Speicherstadt, àite far a bheil tòrr seann ionadan-tasgaidh mòra. Chan eil sràidean ann ach cladhan-aibhnichean ris an canar Fleete. 'S e àite inntinneach agus brèagha a th’ ann an-diugh. Chan eil a h-uile taighean cleachdte mar taighean stòras-bhathair. Tha na h-oifisean agus na taighean-còmhnaidh daor an seo a-nis. Tha sia eaglaisean mòra ann an Hamburg agus 's e Eaglais Naomh Mìcheal an ìomhaigh a tha aig Hamburg.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Lios Liath
thumb|right|Caibeal 'S e baile ann an Contae Ard Mhacha, Èirinn a Tuath a tha ann an Lios Liath.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
Caisteal Orchardton
'S e taigh-mòr ann an stoidhl baranach Albannach, a tha suidhichte faisg air Achadh nan Càrn, Dùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh, Alba 's a th' anns an Caisteal Orchardton air neo Taigh Orchardton agus Talla Orchardton. Thog am Morair Raibeart MacShuail, 7mh Baran Orchardton a' chiad taigh san làrach seo ann an 1761, ach chosg e cus agus bhris e e ann an 1785, ged a chleach e pìosan fiodha agus clach no clach on t-seann Taigh-tùir Orchardton sa chuid obrach. B' e gu robh an Suaileach dhen bheachd gum biodh làrach nas fhaisge air a' mhuir, air beulaibh na Linne Shalmhaigh, mòran na b'fhèarr. Cheannaich Seamus Dùghlas, fear-malairt à Poll a' Ghrùthain, an taigh ann an 1786. Chaidh an taigh a chithear an latha an-diugh a thogail eadar 1878 agus 1883 leis an ailtire Seamus Maitland on chompanaidh Wardrop agus Reid à Dùn Èideann airson Uilleam Dùghlas MacRoibin-Dùghlas.
Ceanglaichrean a-muigh
Roinn-seòrsa:Ailtireachd Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh Roinn-seòrsa:Taighean
Baile a' Chuilinn
'S e baile ann am meadhan na h-Alba a tha ann am Baile a' Chuilinn (Beurla: Holytown). Tha e ann an Siorrachd Lannraig a Tuath.
Aoine
'S e aoine àm far nach eil duine ag ithe càil. Nì feadhainn aoine mar cleachdan-chreidimh, m.e. bha aoine aig Ìosa airson 40 làithean, agus thàinig an Diabhal dha. Thàinig "aoine" à facal Laideann jejeunum.
Baile a' Chuilinn
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath
Aoine
Anns a’ Ghàidhlig, cleachdar aoine mar pàirt den t-ainm aig trì làithean na seachdainne:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh
1401
MCDI thumb|Owain Glyndŵr
Bàsan
Roinn-seòrsa:1400an
1492
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1492 (MCDXCII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1490an
An t-Srùigh
'S e baile beag a tha anns an t-Srùigh (Beurla: Struy) aig ceann a tuath Srath Ghlais ann an Siorrachd Inbhir Nis. Nochdaidh an t-ainm mar Sruidh cuideachd. Tha e suidhichte timcheall air 15 cilemeatair iar-dheas air a' Mhanachainn, air an rathad gu Canaich. Tha an t-Srùigh suidhichte eadar dà abhainn, an Abhainn Ghlais is an Abhainn Farar (tha Drochaid na Srùigh a' dol tarsainn Abhainn Farar) is aig comar nan aibhnichean sin, tòisichidh Abhainn na Manachainn.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Nelson
Tha am baile Nelson ann an Caerffili, a' Chuimrigh. Tha e 12.6 mi (20.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 135.8 mi (218.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 4502 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 553 (12.3%); rugadh 93% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerffili Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Rabindranath Tagore
'S e sgrìobhadair, feallsanaiche is bàrd Bengali às na h-Innseachan a tha ann an Rabindranath Tagore (Bangla: Rabindranath Thakur, রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর). Rugadh e ann an Kolkata ann an 1861 agus chaochail e an siud fhèin ann an 1941 Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas anns a’ bhliadhna 1913.
Bha buaidh mhòr aig a' bhàrdachd air an neach-iomairt is stèidheadair Leabharlann Bàrdachd na h-Alba, Tessa Ransford.
104
thumb|Marcus Valerius Martialis B' e bliadhna-leum anns a' Mhìosachan Iulianach a bha ann an 104 an dèidh Chrìosta.
Bàsan
Roinn-seòrsa:100an
Lios na Daille
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an Lios na Daille.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
Adam Lundgren
'S e actair às an t-Suain a th' ann an Adam Reier Lundgren (Göteborg, 18 an Gearran 1986). Chaidh e dhan Högskolan för scen och musik aig Oilthigh Ghöteborg. Tha e ainmeil taobh a-muigh na dùthcha aige airson a' charactair Mattias anns an t-sreath Blå Ögon còmhla ri Louise Peterhoff. Bha e na chluicheadair hocaidh roimhe.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Llansawel
Is dòcha gu bheil sibh a' lorg:
Lexington, Kentucky
Is e baile mòr air taobh an deas Na Stàitean Aonaichte ann an Kentucky a tha ann an Lexington. Anns a’ bhliadhna 2011 bha 301,569 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 298m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1775.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Kentucky
Baile na Stàilinn
right|200px
Tha Baile na Stàilinn (Beurla: Trenton) ann an Siorrachd Phiogto, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Nua-libearalas
thumb|right|170px|[[Ronald Reagan agus Margaret Thatcher, an t-Samhain 1988.]] Tha freumhan nua-libearalas, neo nua-libearalas clasaigeach, anns an libearalas eaconomach clasaigeach. Chaidh am facal a chruthachadh aig an Institiud Walter Lippmann ann an 1938 leis an neach eòlas-sòisealach agus eaconamaiche Gearmaiteach Alexander Rüstow, a stèidhich eaconomaidh sòisealta a’ mhargaidh. ‘S e dìreach ath-thuigsinn an libearalas clasaigeach a th' ann an t-ainm, fo bhuaidh smaoineachadh nua clasaigeach air an eaconomaidh. Thathar a’ cleachdadh an teirm ann an dòigh diùltach gearainneach mar is tric an latha an-diugh.
Dùthchannan le poileasaidhean nua-libearalach
Fhuair iomadh dùthaich air feadh an t-saoghail riaghaltasan agus ceannardan poilteataigeach a lean poileasaidhean gu math nua-libearalach eadar 1980 agus 2000, gu h-àraidh ann an Aimearaga-Laideannach agus thall thairis air a' Ghalltachd. Seo liosta ghoirid na dùthchannan agus na ceannardan a chuir poileasaidhean nua-libearalach air bhog aig an àm ud
Iomraidhean
Liberalismus
28 am Faoilleach
'S e 28 am Faoilleach an 28mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 337 latha (338 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Loch gCál
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an Loch gCál.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
28 am Faoilleach
Tachartasan
thumbnail|150px|[[William Butler Yeats]]
Bàsan
thumb|150px|left|[[Rìgh Eanraig VIII Shasainn|Rìgh Eanraig VIII]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Gaspar de Rodas
Beatha
Rugadh Gaspar de Rodas ann an Trujillo (Castilla) anns an (Roinn Cáceres), ann An Spàinn, ann 1518, mac Florencio de Rodas agus Guiomar Coello. Chaochail e ann an 1607 ann an Santa Fe de Antioquia, prìomh-bhaile Antioquia aig an àm, nuair a bha e na riaghladair.
Thàinig e Aimearaga a Deas ann an 1539 le turas-armachd fo Phascual de Andagoya, riaghladair San Juan, dha na tìrean far a bheil Coloimbia an latha an-diugh, far a chuir e seachad mòr-chuid a bheatha, gu h-àraidh ann an Antioquia, mar Leas-Riaghladair, Riaghladair Sgìreil agus mu dheireadh thall mar Riaghladair Roinn na h-Antioquia, gus a bhàsaich e ann an julio 1607.
Ruig e Quito ann an 1540, agus an ceann greiseag an siud, chaidh e gu Popayán ann an  1541 còmhla ri Sebastián de Belalcázar airson  àite stèidheachaidh Santa Fe de Antioquia a ghluasad; obair nach do rinn e idir, air sgàth gun do chuir feachdan Riaghladair Cartagena de Indias an greim e, is ghoid iad e air falbh na phrìosanach, dìreach aig toiseach toiseachaidh na h-obrach aige.
Gu fortanach, nuair a bha e na phrìosanach ann an Cartagena, choinnich Rodas am Marasgall Jorge Robledo is shaoraich esan Rodas agus thug e  Santa Fe de Antioquia air ais dhasan mu dheireadh thall. Cha do rinn e mòran an siud fad corra bhliadhna is e ag obair air gnothaichean oifigeil agus a' cur tuineachaidhean ùra air dòigh gu ruige 1546, nuair a chaidh Jorge Robledo a chur gu bàs. Aig an àm sin, chaidh Gaspar de Rodas a dh'ainmeachadh Riaghladair na h-Antioquía. Ann an 1574 dh'iarr Gaspar de Rodas bho Cabildo de Antioquia, neo Comhairle na h-Antioquia, ceithir mìle ceàrnagach fhearainn fhaighinn airson treudan agus tuathanas a stèidheachadh anns a' ghleann far a bheil Medellín an latha an-diugh. Thug a' Chomhairle trì mìle ceàrnagach dhe fearann dhasan.
Dh'eug e gu sìtheil ann an Santa Fe de Antioquia, ann an 1607, is e a' sgaoileadh sgeulachdan a bheatha.
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Antioquia Roinn-seòrsa:Medellín Roinn-seòrsa:Ceannsaichean Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn
Contae Chill Chainnigh
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Chill Chainnigh (tuiseal ainmneach: Cill Chainnigh, Laideann: Comitatus Kilkenniensis). Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheas na dùthcha, ann an Còigeamh Laighean. Tha 95,419 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 2,062km², an 16mh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 12mh a thaobh àireamh-shluaigh. Tha crìochan aig Contae Chill Chainnigh le Ceatharlach, Laois, Loch Garman, Port Láirge agus Tiobraid Árann. Bha 183,349 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir. 'S e Cnoc Bhréanail (516m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.
Sgìrean Ionadail
Tha dà bharanachd dheug (Gaeilge: barúntacht) am broinn Chill Chainnigh: Callainn, Crannach, Fásach an Deighnín, Gabhalmhaigh, Gabhrán, Uí Dheá, Uíbh Eirc, Ceanannas, Cill Choilchín, Cnoc an Tóchair, Síol Fhaolchair agus Cill Chainnigh fhèin. A bharrachd air sin, tha 140 parraistean (ann an dà sgìreachd-easpaig: Cill Dara-Leithghlinne agus Osraí) agus còrr is 1,600 bailtean fearainn sa chontae.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
Anthony Eden
B' e neach-poileataigs à Sasainn agus riochdaire dioplòmasach a bh' ann an Robert Anthony Eden 1ad Iarla Avon, KG, MC, PC (Rushyford, 12 an t-Ògmhios, 1897 – Alvediston 14 am Faoilleach, 1977). Bha e na Phrìomh-mhinistear san Rìoghachd Aonaichte bho 1955 gu ruige 1957, eadar Winston Churchill agus Arailt MacMhaolain.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Appenzell Ausserrhoden (Kanton)
'S e roinn (Fraingis: Canton, Gearmailtis: Kanton, Eadailtis: Cantone) anns An Eilbheis a th'ann Appenzell Ausserrhoden (Eadailtis: Appenzello Esterno, Fraingis: Appenzell Rhodes-Extérieures, Rumantsch: Appenzell Dadora). Tha e suidhichte air an àirde an ear-thuath na dùthcha, faisg air na crìochan leis A' Ghearmailt. 'S e Herisau a th'ann prìomh-bhaile na roinne. 'S e Gearmailtis a tha ga bruidhinn air feadh na roinne, fiù's aig ìre oifigeil. Gabh an roinn sin ris An Eilbheis ann ann 1513. Tha an t-ainm oifigeil na roinne a' ciallachadh Roinn Appenzell A-muigh. 'S e an 21mh roinn na h-Eilbheis, a thaobh àireamh-sluaigh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eilbheise
1402
Bàsan
Roinn-seòrsa:1400an
Uamh Àrd-Achaidh
thumb|right|200px|Suidheachadh Uamh Àrd-Achaidh aig cois Bheinn an Dùbhaich thumb|right|200px|Sealladh air a' chladhachadh thumb|right|An cladhachadh san Iuchar 2006 'S e uamh anns an Eilean Sgitheanach a tha ann an Uamh Àrd-Achaidh, ainm eile: Uamh an Àrd Achadh  (Beurla: High Pasture Cave). 'S e an dàrna uamh as fhaide a tha anns an Eilean; tha còrr is 320 meatair innte a ghabhas tadhail.
AbairThusa
'S e lìon sòisealta neo Social Network a th' ann an AbairThusa. Chaidh a chruthachadh 27mh Samhain 2007 le Crìstean MacMhìcheil, oileanach a' dèanamh Ceum BA ann an Gàidhlig 's Iomall a' Chuain Siar aig Sabhal Mòr Ostaig. Chaidh AbairThusa a dhèanamh a' cleachdadh Ning, bathar-bog air loidhne a bhios a' toirt cothrom ri dhaoine làraichean-lìn sòisealta a chruthachadh.
Uamh Àrd-Achaidh
Tha an uamh faisg air Cille Bhrìde, mu chilemeatair san àird an earra-dheas Nan Torran. Tha beul na h-uaimhe suidhichte ann an gleann beag air bruthach taobh tuath Bheinn an Dùbhaich, a tha na pàirt den Chnoc Ruadh. Tha Beinn an Dùbhaich a eibhir agus tha an eibhir a’ briseadh a-steach an seo dhan aol-clach Dhiùrinis a tha timcheall anns an sgìre seo. Chaidh an uamh a chruthachadh ann an aol-clach Dhiùirnis le uisge searbh na mònach a bhitheadh a’ ruith bho na creagan eibhir agus a bhitheadh a' fuasgladh na cloiche tro na linntean.
Anns a’ bhliadhna 1972 lorg oileanaich bho Speleological Society Oilthigh Lunnainn fosgladh na h-uaimhe. Tha slighe mhòr a-steach ann le slighean beaga a tha co-cheangailte rithe. An dèidh 80 meatair ruigear comar far a bheil bruthach ulpagan air an làimh dheis. Bhon an seo faodar slighe eile a ghabhail a tha nas àirde agus nas tioraime. B' ann an seo lorg Steven Birch mìrean crèadhadaireachd agus cnàmhan. Ann a bhith a’ feuchainn ri slighean ùra a-steach dhan uaimh fhaighinn bha an stuth seo air a thilgeil ri thaobh le luchd-siubhail. Dh’aithnich Birch sa bhad luach an stuth seo.
AbairThusa
Amasan
'S e amas AbairThusa lìon sòisealta car coltach ri MySpace agus Facebook chruthachadh ach gu tur tro mheadhan na Gàidhlig.
Uamh Àrd-Achaidh
An uair sin, ann an 2003, chaidh pròiseact cladhaich a chur air bhonn. Thug Alba Aosmhor maoineachadh dhan phròiseact Uamh Àrd-Achaidh. Eadar an Giblean agus an t-Sultain gach bliadhna thèid an obair-cladhaich a dhèanamh san àite fhèin, mar as trice le cuideachadh bho luchd-obrach saor-thoilich. Tron gheamhradh bidh na h-àrc-eòlaichean an sàs ann an sgrìobhadh agus rannsachadh a bharrachd mun phròiseact seo.
AbairThusa
Comharraidhean
Tha AbairThusa car coltach ris na lìn sòisealta eile, faodaidh luchd-cleachdaidh AbairThusa rudan mar dealbhan, bhidiothan agus ceòl a chur ris na duilleagan pearsanta aca neo ri AbairThusa san fharsaingeachd agus faodaidh iad blògaichean a chumail. Tha fòram ann far an urrainn dhaibh bruidhinn ri chèile mu chuspair sam bith taobh a-staigh a' choimhearsnachd farsaing agus tha buidhnean ann le fòraim beaga far a bheil daoine comasach air tighinn ri chèile airson an aon adhbhar. A bharrachd air seo tha Tachartasan ann far an urrainn do luchd-cleachdaidh innis do dhaoine eile ma bhios iad a chumail tachartas air choireigin agus faodaidh luchd-leughaidh RSVP m.s.a.a.
Ceanglaichean dhan taobh a-muigh
Roinn-seòrsa:Web 2.0 Roinn-seòrsa:Lìonraidhean sòisealta
Uamh Àrd-Achaidh
Toradh-Rannsachaidh
'S e seo toradh an rannsachaidh san uaimh an dèidh 4,5 bliadhna (2008):
B' ann glè thrang a bha an uamh aig an àm ud, chaidh ceudan de rudan pearsanta a cladhachadh fo thalamh timcheall air a' chagailte agus làr na h-uaimhe, m.e.: prìnean de chnàimh is de dh’umha, bioran de chabair, grìogagan gloinne is ìbhri.
Lean na cleachdaidhean seo air adhart gus a’ bhliadhna 40 RC. An uair sin chaidh an staidhre a lìonadh le creagan agus ùir. Chaidh corp boireannaich, corp leanabh gun a bhith a’ breith mu cheithir mìosan a dh’aois agus corp pàiste mu naoi neo deich mìosan a dh’aois a chur air mullach stuth a chuireadh air an staidhre ann an dòigh mar gum biodh dùil aig muinntir an àite casg a chur air tadhail na h-uaimhe tuilleadh.
Cha do chleachdadh an àite as dèidh sin airson 1500 bliadhna, gus an do thogadh àirighean an seo anns na Meadhan Aoisean. Chithear làrach de thrì bothain-àirigh agus dà bhuaile faisg air an uaimh.
An-diugh 's e tom feurach leth-chruinn a tha ann an Uamh Àrd–Achaidh le dìg no dhà air an cladhadh troimhe. Chìthear an staidhre agus tha bothan ann far a bheil na rudan inntinneach an taisbeanadh. Gheibh an luchd-turais fiosrachadh a bharrachd air na sanasan-fiosrachaidh a chaidh a chur an àrd timcheall air an àite.
Tha dùil gun cuirear chrìoch air a’ chladhachadh anns a' bhliadhna 2009, 's gun tèid aithris mu dheidhinn fhoillseachadh ann an 2011.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Làraichean eachdraidheil Roinn-seòrsa:an t-Eilean Sgitheanach