cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Salm 91
Tha an t-salmaidh a’ cuir air adhart ìomhaigh de dhuais air an deach iomradh a thoirt san ochdamh rann. Tha e ag innis gum faigh neach a tha a’ creidsinn ann, taic bho Dhia agus bho chàr-aingil agus iad gan dìon bho phlàighean is bho thubaistean. Chaidh nam facail seo an labhairt eadar an t-Sàtan agus Ìosa nuair a chaidh a chuir fo dheuchainn san fhàsach. A-rèir an Talmud, tha dà chàr-aingeal aig gach duine agus iad a’ strì riutha fad am beatha.
Tha an geall a’ toirt a-steach beannachdan. Nam measg beannachdan an t-saorsa, àrdachadh agus freagairtean do dh'ùrnaighean. Tha na duaisean seo agus barrachd air an gealladh do dhuine a bheir gràdh agus creideas do’n Tighearna.
Roinn-seòrsa:Sailm Roinn-seòrsa:Iùdhachd Roinn-seòrsa:Creideamh
Tunnag fhiadhaich
'S e eun a th’ ann an tunnag fhiadhaich no lach (Laideann: Anas platyrhynchos, Beurla: Mallard). Tha iad gu math cumanta air feadh an t-Saoghail, gu h-àraid ann an Aimearaga a Tuath, an Roinn Eòrpa, Àisia agus Sealainn Nuadh.
Tha iomadh ainm Gàidhlig air Anas platyrhynchos:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eòin
Tuíneán
'S e baile ann an Contae Ard Mhacha a tha ann an Tuíneánh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Ard Mhacha
Mark Rutte
'S e neach-poileataigs Duidseach a tha ann am Mark Rutte (Den Haag, 14 an Gearran, 1967). Bha e na Prìomh-mhinistear na Tìrean Ìsle eadar 2010 is 2021 nuair a dh'fhàg a h-uile ball dhen chaibineit an Riaghaltas an dèidh do sgainneal tèarainteachd sòisealta. Chuir na ùghdarrasan foill às leth mìltean teaghlaich le nàiseantachd dhùbailte ged nach rinn iad ach mearachdan beaga ann an iarrtasan airson cuibhreannan saor o chìs.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Poileataigs
Liberton
thumb|left|175px Sgìre ann an ceann-a-deas Dhùn Èideann.
468
468
Liberton
Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
468
Bàsan
Roinn-seòrsa:460an
Abhainn Stewiacke
'S e abhainn ann Alba Nuadh a tha ann an Abhainn Stewiacke (Beurla: Stewiacke River). Lion i Abhainn Shubenacadie
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba Nuaidh
Bàgh
thumb|[[San Sebastián]]
Saoil an robh thu a' lorg càmas
Tha bàgh neo camas na àite far an crom an cladach a-steach, anns a’ mhuir, loch neo abhainn. Gu tric tha cruth de bròg-eich neo “u”.
Ciall
Tha an ciall aig "bàgh" agus "camas" coltach, ach tha camas a’ ciallachadh fear cam.
Sa Ghaeilge, tha cuan a’ ciallachadh "camais".
Nan Shepherd
B'e sgrìobhadair Albannach a bha ann an Anna 'Nan' Shepherd (1893–1981).
Tha i ainmeil airson na nobhailean aice agus an leabhar The Living Mountain (1977); cruinneachadh roisg mun Mhonadh Ruadh. A dh'aindeoin a' bheag a sgrìobh i, tha cliù mòr aice ann an Alba an-diugh agus nochdaidh dealbh dhith air nòta-banca bho Bhanca Rìoghail na h-Alba ann an 2016.
Beatha
Rugadh i ann an Cùltair agus thogadh i sa Chùilt. Bha i na h-oileanach aig Oilthigh Obar Dheathain agus cheumnaich i ann an 1915. Dh'fhuirich i fad a beatha ann an siorrachd Obar Dheathain.
Ann an 1919, fhuair e obair na h-òraidiche a' teagasg Beurla aig an Ionad Trèanaidh do Thidsearan an Obar Dheathain, a chaidh na dhèidh sin ainmeachadh Colaiste Foghlaim Obar Dheathain. Dh'obair i an siud gus an do leig i dhith a dreuchd ann an 1956.
Bha i eòlach air sgrìobhadairean eile leithid Neil Gunn ris an do chuir i làmh-sgrìobhainn den The Living Mountain.
Dìleab
Ann an 2014, rinneadh prògram aithreasach telebhisean air The Living Mountain agus Nan Shepherd le Robert MacFarlane, sgrìobhadair agus sgoilear aig Emmanuel College, Cambridge. Chaidh a chraoladh air BBC 2 Scotland an toiseach air 2 Dùbhalchd 2014.
Ann an 2016, chuir Banca Rìoghail na h-Alba dealbh de Nan Shepherd air an nòta-banca luach £5. 'S e a' chiad turas a nochdas boireannach nach eil anns an teaghlach rìoghail air nòta-banca a' Bhanca Rìoghail. Chaidh an tè-saidheans Mary Somerville a thaghadh airson nòta-banca £10 roimhe ach cha nochd na nòtaichean sin gu 2017. Air an nòta fhèin, tha dà rionnach (iasg cudromach do gnìomhachas an èisg an Alba), pàirt den dàn An Roghainn le Somhairle MacGill-Eain, dealbh den Mhonadh Ruadh agus dealbh de Nan Shepherd.
Foillseachain
Tha sgeulachdan nan trì nobhailean uile stèidhichte a-mach air an dùthaich ann an Siorrachd Obar Dheathain is iad uile le caileag òg mar phrìomh charactar, coltach ris an nobhail Albannach cliùiteach eile, Sunset Song le Lewis Grassic Gibbon.
Sgrìobh Shepherd The Living Mountain anns na 1940an aig àm an Dàrna Chogaidh Mhòir ach cha deach fhoillseachadh gu 1977.
Lorgar barrachd làmh-sgrìobhaidhean agus litrichean le Shepherd aig Leabharlann Nàiseanta na h-Alba.
Carl Reiner
B'e cleasaiche à Eabhraig Nuadh sna Stàitean Aonaichte a bha anns am Carl Reiner (Eabhraig Nuadh, 20 am Màrt 1922 – 29 an t-Ògmhios, 2020 ann am Beverley Hills, Calafòrnia).
Hobbit
thumb|Cnoc aig Hobbits Tha Hàbadan (no Hobbit(ean)) 'nan sliochd à tìr Mheadhan-talmhainn dealbhte le J. R. R. Tolkien. Nochd Meadhan-talmhainn son a' chiad uair san leabhar The Hobbit. Tha prìomh-àite aca cuideachd ann an Tighearna nam Fàinneachan.
Carl Reiner
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Reiner, Carl
Hobbit
Dealbh-chunntas
Tha eadar dà ri ceithir troighean a dh'àirde anns na Hàbadan, an àirde chumanta 'bhith 3 troighean 's leth, le cluasan socach beagan agus casan mòra molach le buinn leathrachaile, do bhrìgh le cha cur brògan mu am casan. Tha iad an dèidh air beatha sìtheil, gun deuchainn le tuathanachas, ithe, 'gus àm le càirdean. Maireann rudeigin nas fhaide na daoine daonna, 's thèid do Hàbadan suas do 130 bliadhna air uairibh mhaireann (le 100 bliadhna cumanta). Tha 'n aois ri "thighinn gu inbhe" do Hàbad òg 33, an àite 21 bliadhna ri daoine daonna. Mar sin bhiodh Hàbad le 50 bliadhna aois meadhan-aosda 'mhàin. 'S toil le Hàbadan ag òl leann aig taighean-leanna, cha eu-coltach na muinntir na dùthcha na Sasainn, a bha 'n dùsgadh-inntinn Tholkien. 'S urrainn dhuinn ain cuideachd fhaicinn 'san ainm a roghnaich Tolkien dham chuid a' Mheadhain-thalmhainn far a dh'fhuirich na Hàbadan: tha "An t-Sìorrachd" coltach gu soilleir dhan ainmean nan sìorrachdan Sasainn (e.g., Lancashire, Shropshire).
Bun
Tha Hàbadan càirdeach ri Daoine gu follaiseach, agus tha iad comharraichte ri meanglan an t-sìol sin. Tha am bun eagarra neo-aithnichte, ach leis an Treas Linn mhoch bha iad a' fuireach 'san Srathan an Anduin 'san Rhobhainion.
Bunachas
Tha Hàbadan cuideachd air chantainn ri Luchd-leth ('san Sindarin, perian aonar agus periannath iomarra) seach an àirde bheag. Ge-tà, tha 'n facal beagan cronail ri Hàbadan, seach dhaibh fhèin chan eil iad 'leth' de rud sam bith, agus cha chleachd iad an facal a thoirt iomradh orra fhèin gu dearbh. Tha 'n bunachas Tholkien air 'Hàbad' ùidheil cuideachd: cruthaichte gu soilleir gun ro-bhath, bhiodh nàdarra dha ga cheangal dhan ro-leasachan na Gearmailtise hob ciallachadh beag (e.g. hobgoblin (bòcan)). Ge-tà, tha 'n ro-leasachan seo a' cur là air an 13mh Linn "a-mhàin", ro-fhadalach leis na h-inbhean Tholkien, 's mar sin rinn e bunachas eile, às an Sean-Bheurla hol-bytla, "còmhnaiche-tuill". Nuair nas fhadalaiche thòisich e ag obrachadh air na cuideachdan nam cànanan nas fhaide, bha Hàbad a bhith bunaichte às an Rohirris (gu fìor Sean-Bheurla - a bheil Rohirris co-shìnte ri 'san domhan Tholkien) Holbytlan (toglaichean-tuill). 'San Westron àrsaideach, bha 'n t-ainm Kuduk (Hàbad), bunaichte às an Rohirris àrsaideach kûd-dûkan (còmhnaiche-tuill). A-rèir ri Tolkien, bha am facal hàbad an ciad bunabhas de An Hàbad a chruthaich e. Ri neach-teagaisg de oilthigh, mar a chaidh an sgeul, b' e 'san obair de cheartachadh aithisgean nuair thòisich e sgrìobadh air mìr phàipeir, "Ann an toll 'san talamh dh'fhuirich ann Hàbad", agus chinn an lìonmhorachd nan sgeulan às sin. 'S e math a thoirt fa-near, ge-tà, gun robh an smuain nan creutair beag fuireach ann an tuill dèanta eòlach air Tolkien le aon a oileanaich ann an sgeul a sgrìobh e.
Roinn nan Hàbad ainmeil
Ged anns An Hàbad 's e toirt iomradh air Gandalf a "bha 'n urra ri mòran òganaich 's chaileagan ciùine 'dol de 'steach dham Ghorm ri deuchainnean saobha" chan eil ban-hàbadan air nochdadh anns na sgeulan Tholkien dèanamh sin; ge-tà th'ann ban-Hàbadan 'na obrachan, mar an Lobelia Sackville-Baggins chumhachdach.
Seallaibh cuideachd
Roinn-seòrsa:Tolkien Roinn-seòrsa:Litreachas
13 an t-Iuchar
'S e 13 an t-Iuchar an 194mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (195mh ann am bliadhna-leum). Tha 171 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|180px|[[Iulius Caesar]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Warszawa
Tha Warszawa (IPA: /varˈʃava/, Beurla: Warsaw, Gearmailtis: Warschau, Liotuànais: Varšuva, Latbhais: Varšava, Fraingis: Varsovie) na phrìomh-bhaile den Phòlainn. Anns a' bhliadhna 2014 bha 1,726,581 duine a' fuireach ann. Tha Warszawa 155km air falbh bho Lublin, 118km bho Łódź, 252km bho Kraków agus 280km bho Gdańsk.
Eachdraidh
Chaidh an Còrdadh Càirdeis, Co-obrachaidh agus Cuideachaidh a-rèir a Chèile a chur air dòigh an seo air 14 an Cèitean 1955.
B' e Warszawa a' chiad bhaile a bhuail na Nàsach le bomaichean anns an Darna Cogadh. Thug iad ionnsaigh air a' bhaile air 1 an t-Sultain 1939. Fad mios, bha sèist air a' bhaile. Aig a' cheann thall air 1 an Damhair, choisich na Nasi a-staigh dhan bhaile. Thug na Nàsaich na rudan luachmhor on Chaisteal Rìoghail mar dealbhan agus mhill iad an Caisteal.
Le Warszawa fo smachd, thòisich na Nàsaich ag obair air 'an trioblaid Iudhach'. Chruthaich iad sgìrean dhen bhaile a bhiodh mar phrìosan mòr dha na h-Iudhaich, na ghetto. B' e a' ghetto Warszawa am fear as motha. Eadar 22 an t-Iuchar agus 3 an Damhair 1942, ghluaiseadh 300,000 daoine bhon ghetto gu campaichean bhàis, mar an tric na campaichean ann Majdanek agus Treblinka. Ann an 1943, bha ar-a-mach anns a' ghetto ach chuir na Nazi às e air 16 an Cèitean 1943.
Air 1 an Lùnastal 1944, thòisich ar-a-mach ann an Warszawa air fad an aghaidh Nàsachd. Mhair an ar-a-mach seo 63 làithean.
Iomraidhean
left|thumb|Seann-bhaile Warszawa
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eorpa Roinn-seòrsa:A' Phòlainn
Glenn Gould
B' e cluicheadair piàno Canèideanach anns an 20mh linn a bha ann an Glenn Herbert Gould (25 an t-Sultain 1932–4 an Dàmhair 1982). Bha e ainmeil air an ath-sgrùdadh a rinn e air Johann Sebastian Bach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Canada
Àrd-ìre
B’e àrd-ìre deuchainn ann an Alba airson clann ann an àrd-sgoil a tha co-shìnte ri baccalaureat, neo A-Level.
Ailean Boyd
'S e ùghdar Gàidhlig a th’ ann an Ailean Boyd.
Dh'fhoillsich e leabhar eachdraidh air bàtaichean Mhic a' Bhriuthainn a' dèanamh cunntas air na bàtaichean ùr-nodha a thogadh do Mhac a' Bhriuthainn eadar 1928 agus 1960.
1408
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1408 (MCDVIII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1400an
Ailean Boyd
A Bheatha
'S ann a mhuinntir Shiorrachd Àir a tha Ailean Boyd.
Dh'ionnsaich e Gàidhlig na dhuine òg à leabhraichean agus am measg nan seann daoine ann an Tiriodh.
B' àbhaist dha obair air bàtaichean-cargo. Chaidh e gu Oilthigh Ghlaschu. Bha e na thidsear cuideachd fad bhliadhnaichean ann an diofar àiteachan. Bha e aʼ teagasg aig Sabhal Mòr Ostaig fad beagan bhliadhnaichean, gu ruige 1991.
1982
thumbnail|180px|SeamusEnnis MCMLXXXII
Ailean Boyd
A Bheatha
Tha e a' fuireach ann an Griomasaigh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Boyd, Ailean Boyd,Ailean
1982
Bàsan
Roinn-seòrsa:1980an
T.A.T.u.
thumb|right|250px|t.A.T.u. B' e comhlan-ciùil pop sna 90an a bha ann an T.A.T.u..
Claran
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil_Ruiseanach
1848
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1848 (MDCCCXLVIII).
Breithean
thumb|[[John Horne (air an làimh chlì) agus Ben Peach air beulaibh taigh-òsta Innis nan Damh (1912)]]
Bàsan
Roinn-seòrsa:1840an
Gort a' Bhaile
300px|thumb|right|Gort a' Bhaile fad nam bliadhnaichean
'S e sgìre còmhnaidheach air an taobh deas na h-Aibhne Chluaidh ann am meadhan Ghlaschu 's ann an Gort a' Bhaile. Ro dheireadh an 19mh linn, bha dùmhlachd sluaigh àrd ann. bha gnìomhachasan ùra agus cothroman cosnaidh ann an Glaschu air luchd-imrich dùthchail agus iomallach a thàladh. Aig an ìre as àirde, anns na 1930an, mheudaich àireamh-sluaigh na sgìre (na sgìrean a tha dìreach faisg air, Lauriestown agus Hughsonstown) gu timcheall air 90,000 neach-còmhnaidh. Còmhla ri a mheud an ìre mhath beag, thug seo dùmhlachd sluaigh àrd timcheall air 40,000/km². Air na saoghal sin, mar thoradh air na h-ath-leasachaidhean a chaidh a dhèanamh às deidh an dàrna cogadh, tha àireamh-sluaigh na sgìre mòran nas lugha.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Glaschu
Camas Riga
'S e camas ann an ceann a tuath na Roinn-Eòrpa a th' ann an Camas Riga (Eastoinis: Liivi Laht, Latbhais: Rīgas Jūras Līcis, Ruisis:Рижский залив). Tha e suidhichte eadar Eastòinia agus an Laitbhe agus tha e na phàirt na Mara Bhaltaich. Tha an Camas Riga 174km air fad, agus 137km a dh'fhaide. Tha salannachd a' chamais gu math ìosail, dìreach 6/1000, agus tha deigh na trioblaid do shoithichean sa gheamhradh, leis gu bheil an camas air a reòthadh fad trì gu sia mìosan gach bliadhna. 'S e àite gu math fuar agus gaothach a th' ann.
110
Bàsan
Roinn-seòrsa:110an
Marc Parrot
'S e sgrìobhaiche ciùil, craoladair agus seinneadair Catalanach a th’ann Marc Parrot Rufias. Rugadh e ann am Barcelona, Catalòinia, An Spàinn, air 14mh an Cèitean 1967.
Beatha ann an Saoghal a’ Chiùil
Dh’fhàs e gu math ainmeil air feadh na dùthcha nuair a rinn e caractar air prògram Deireadh na Bliadhna air Telebhisean Chatalòinia (Catalanais: Televisió de Catalunya), a dhèanadh dreachan pearsanta dhe seann òrain Spàinnteach. Mar sin thoisich am pròiseact ris an canar El chaval de la peca (Spàinntis: Balach a’ Buill-dòrain), agus dh’fhoillsich e a’ chiad dhiosg aige fon ainm sin ann an 1998.
Bha a’ chiad òran singilte aige, deach ùr dhen òran "Libre" (Saor) a rinn Nino Bravo o shean, uabhasach soirbheachail. ‘S e òran mòr-chòrdte an t-Samhraidh a bh’ ann is chleachd an companaidh fònaichean-làimhe Amena e nuair e thoisich iad an gnothach. Rinn òran neo dhà eile aig an alter ego sin anns na charts, agus dh’fhoillsich e 3 diosgaichean fon ainm sin, gus a cho-dhùin Marc a chur às a’ charactar ann an 1999. Rinn e cuirm-chiùil mar shòraidh slàn is thuirt e gun do dh’fhalbh e gu Miami airson a bhith a’ leantainn mar Mharc Parrot. Mar a thuirt e dha na meadhanan:
''Nise, tha e air a bhith mar gum falbhadh fìor dheagh charaid bhon a chuir mi gu cùl ris. ‘S e caractar gu math èibhinn a bh’ ann is fhuair sinn mòran fhealla-dhà còmhla. Ach, ge-tà, chaidh e air falbh gus àite a leigeil airson luchd-ciùil eile mar mise fhìn cuideachd, leis cho deònach ’s a bha sinn. Bha esan anns gach uile àite.
Nuair a chaidh an cùmhnant aige le Warner Music gu crìoch, Thagh Marc an companaidh neo-eisimeileach PIAS, far an do chlàraich e an diosg Dos maletas (Dà mhàileid) ann an 2002. An ceann greiseag dh’fhoillsich e dà dhiosg ann an Catalanais, Mentider (Breugadair) ann an 2005 agus Interfèrencia (Riasladh) ann an 2007. Tha e dìreach air diosg ùr dà-chànanach, Avions (Pleànaichean), a dh'fhoillseachadh ann an 2009. Nochd an t-òran ainmeil Ulleres per veure-hi malament (Speuclairean son ga fhaicinn gu dona) air a' chlàr sin. Thoir e a’ mhòr-chuid dhe na cuirm-chiùil agus tursan aige ann an Catalòinia fhèin a-nis. Tha e ag obair fhathast mar cheòladair, sgrìobhaiche òrain agus riochdaire ciùil.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn Roinn-seòrsa:Ceòl Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:Daoine à Catalonia
Trygve Haavelmo
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd Roinn-seòrsa:Daoine à Nirribhidh
1410
MCDX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1410an
Griomasaigh
Cleachdaidhean eile: Griomasaigh (soilleireachadh)
Tha Griomasaigh na eilean anns na h-Eileanan Siar.
Anns a’ chunntas-sluaigh ann an 2011, bha 169 daoine a’ fuireach ann. Ann an 2001, ged-ta, bha 201 daoine clàraichte anns a’ chunntas-sluaigh.
'S iad na prìomh bhailtean Bàgh Mòr agus Ceallan.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Siar Roinn-seòrsa:Uibhist
Abhainn Shubenacadie
'S e abhainn ann Alba Nuadh a tha ann an Abhainn Shubenacadie (Beurla: Shubenacadie River)
Harold Wilson
B' e neach-poileataigs à Sasainn a bh' ann an Harold Wilson (Huddersfield, 11 am Màrt 1916–Lunnainn 24 an Cèitean 1995). Bha e na phrìomhaire san Rìoghachd Aonaichte dà thuras: bho 1964 gu ruige 1970, eadar Ailig Dùghlas-Home agus Edward Heath agus ann uair sin bho 1974 gu ruige 1976, eadar Edward Heath agus James Callaghan.
Abhainn Shubenacadie
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba Nuaidh
Harold Wilson
Dh'ionnsaich e poileataigs, feallsanachd is eaconomachd aig Oilthigh Oxford agus chaidh a thaghadh mar BhP Làbarach airson Ormskirk ann an 1945. Chaidh e sa' chaibineit ann an 1947 mar Cheann-suidhe Bòrd na Malairt. Anns an dùbhlan bha e na sheansalair dùbhlanach is Rùnaire Cèin Dùbhlanach mus do chaochail Hugh Gaitskell is bhuannaich e ceannardas a' Phàrtaidh Làbarach ann an 1963 is an Taghadh Coitchinn ann an 1964, le mòr-chuid de 4 seataichean, is a-rithist ann an 1966 le 98 seataichean. Chaill e an taghadh ann an 1970 ach thill e ann an 1974. Leig e a dhreuchd suas ann an 1976.
Vlissingen
‘S e baile meadhanach, port agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Middelburg, air an àirde an ear-dheas nan Tìrean Ìsle a th' ann an Vlissingen (IPA: ˈvlɪsɪŋən, Beurla: Flushing, Fraingis: Flessingue, Spàinntis: Flesinga). Tha e suidhichte air Leth-eilean eadar dà Chaolas: Veerse Weer ann an ceann a tuath agus Westerschelde ann an ceann a deas, ri taobh Inbhir Westerschelde, 5m os cionn ìre na mara, anns an roinn Tìr na Mara (Duitsis: Zeeland), 136km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 81km bho Rotterdam, 86km bho Den Haag, 152km bho Almere agus 128km bho Utrecht. Chaidh Vlissingen a stèidheachadh 620 agus fhuair e a chuid chòirichean (Duitsis: Stadsrechten) ann an 1315. 'S e am port na bu chudromaiche na dùthcha a bh'ann Vlissingen ri linn Aois an Òir nan Tìrean Ìsle, ged an do chrìonaich a cuid bheartais is cudromachd san 18mh Linn. Bha gnothaichean mar spùinneadaireas, tràilleachd, malairt agus iasgach gu math làidir an seo. Tha 44,391 duine a' fuireach ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Iain Fearchar Rothach
B' e Iain Fearchar Rothach (1934 - 2014, Beurla: John Farquhar Munro) neach-poileataigs na h-Albann de chuid nan Libearalach-Dheamocratach. Bha e ’na BPA airson Ross, Skye and Inverness West bho 1999 gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 2011. Rugadh Iain Fearchar Rothach air 26 an Lùnasdal 1934 ann an Gleann Seile. Thogadh e air oighreachd ann an Cluainidh, shuas bho Ghleann Seile, far an robh athair na gheamair. Chaidh an duais Sàr Ghàidheal a bhualachadh air le Sabhal Mòr Ostaig ann an 2011. Chaochail Iain Fearchar ’na dhachaigh aig Drochaid Seile air 26 am Faoilleach 2014, agus e air a bhith ìosal airson ùine.
Ceanglaichean a-mach
Rothach, Iain Fearchar Rothach, Iain Fearchar
469
Bàsan
Roinn-seòrsa:460an
Berne
'S e prìomh-bhaile na h-Eilbheis a tha ann am Berne (Gearmailtis: Bern (IPA: b̥ɛrn), Fraingis: Berne (bɛʀn), Eadailtis: Berna (ˈbɛrna). Tha 128,041 daoine a' fuireach anns a' bhaile fhèin agus 344,000 anns an àrd-bhaile. Tha seann mheadhan a' bhaile Berne dìonta le UNESCO mar dualchas na cruinne. Tha baile leis an aon ainm (Berne (Indiana) thall anns Na Stàitean Aonaichte.
Aistean co-cheangailte
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Eilbheis Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eorpa
LCDT
'S e geàrr-ainm a th' ann an LCDT a tha a' toirt iomradh air na faclan Leasbach, Co-sheòrsach, Dà-sheòrsach agus Tar-ghnèitheach.
Co-sheòrsach
Mar a trice bidh daoine a' cur am facal co-sheòrsach ri fir aig a bheil miann air luchd na gnè ceudna. Ach tha co-sheòrsach a' toirt iomradh air a' choimhearsnachd LCDT air fad. 'S mar sin tha co-sheòrsach nas coltaiche ri Gay anns a' Bheurla a bhios a' toirt a-steach leasbaich, dà-ghnèithich agus tar-ghnèithich.
Leasbach
Tha am facal Leasbach a' toirt iomradh air boireannaich co-sheòrsach neo boireannaich aig a bheil miann air boireannaich eile. Tha leasbach a' ciallachadh Lesbian anns a' Bheurla.
Dà-sheòrsach
Tha am facal Dà-sheòrsach a' toirt iomradh air cuideigin aig a bheil miann air boireannaich agus fir. Dh'fhaodadh miann nas làidire a bhith aca ri aon taobh neo ris an taobh eile ach feumaidh miann a bhith aca ris an dithis. Tha Dà-sheòrsach a' ciallachadh Bisexual anns a' Bheurla.
Tar-ghnèitheach
Tha am facal Tar-ghnèitheach a' toirt iomradh air cuideigin a tha air an gnè aca atharrachadh. Mar eisimpleir cuideigin a bha boireann nuair a rugadh iad ach a tha a-nis fireann. Tha Tar-ghnèitheach a' ciallachadh Transgender anns a' Bheurla.
Luchd-iomairt
Roinn-seòrsa:LCDT Roinn-seòrsa:Gnè
Jonathan Winters
B' e cleasaiche à Ohio, na Stàitean Aonaichte a bha ann an Jonathan Winters (Jonathan Harshman Winters III; Dayton, 11 an t-Samhain 1925 – Montecito, 11 an Giblean 2013).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Arm
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Armachd
B’e armachd còmhdach mòr meatailt gus daoine, eich, carbadan neo nithean a dhìon an cogadh
Roinn-seòrsa:aodach
Jónína Leósdóttir
'S e sgrìobhadair agus Innleadair à dh' Innis Tìle a th' ann an Jónína Leósdóttir. Rugadh i air 16 an Cèitean 1954 ann an Reykjavík. Phòs i aig tè air a bheil Jóhanna Sigurðardóttir a tha na neach-poileataigs, ann an 2010. Fhuair i a cuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík agus Oilthigh Innis Tìle.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Innis Tìleach Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle
1412
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1412 (MCDXII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1410an
Kyiv
Tha Coighìbh (Ucràinis: Київ [ˈkɪjiu̯]) na phrìomh-baile agus am baile as motha anns an Ucràin. Tha e na laighe ri taobh na h-aibhne Dnepr (Ucràinis: Dnipro/Дніпро). Tha e suidhichte 594km air falbh bho Horodok.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 482. B' ann ann an Kyiv far an d' fhuair am peantair Emmanuel Mané-Katz pàirt dhen fhoghlam aige ann an ealain. Ann an 1991, thàinig Kyiv gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine agus prìomh-bhaile na dùthcha. B' ann ann an Kyiv san Oilthigh Nàiseanta Dìon na h-Ucràine Ivan Chernyakhovskyi (Ucràinis Національний університет оборони України імені Івана Черняховського) a fhuair Valerii Zaluzhnyi bonn òir airson saighdearachd.
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Kyiv a' bruidhinn (72.15%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis (25.27%).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eorpa Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Obwalden (Kanton)
'S e roinn (Fraingis: Canton, Gearmailtis: Kanton, Eadailtis: Cantone) anns An Eilbheis a th'ann Obwalden (Eadailtis: Obvaldo, Fraingis: Obwald, Rumantsch: Sursilvania). Tha e suidhichte ann an cridhe na dùthcha. 'S e Sarnen a th'ann prìomh-bhaile na roinne. 'S e Gearmailtis a tha ga bruidhinn air feadh na roinne, fiù's aig ìre oifigeil. Gabh an roinn sin ris An Eilbheis ann ann 1291. Tha an t-ainm oifigeil na roinne a' ciallachadh Roinn Obwalden. 'S e an 25mh roinn na h-Eilbheis, a thaobh àireamh-sluaigh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eilbheise
Astatain
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an astatain le samhla At agus àireamh atamach 85. Tha e cho rèidio-bheò 's gum biodh sampla faicsinneach a' deatachadh leis an rèididheachd agus tha na feartan astatain fhathast mì-shoilleir. Tha astatain glè rèidio-bheò agus cha lorgar seo ann an àrainneachd. Rinneadh caractarachd ri 37 iosatòpaichean de dh'astatain. Tha an leth-bheatha aig an iosatòp as seasmhaiche, 210At, 8.1 uairean a thìde.
An Baile Breac
°N, °W thumb|An Baile Breac
Astatain
Eachdraidh
Ann an 1940 rinn Dale R. Corson, Kenneth Ross MacKenzie agus Emilio G. Segrè astatain aig an Oilthigh Chalafòrnia, Berkeley le greasadair-mhìrean. Dh'ainmich iad astatain air a' Ghreugach ἄστατος, "neo-sheasmhach".
An Baile Breac
'S e frith-bhaile ann am Baile Átha Cliath eadar Cill Iníon Léinín agus Baile Uí Lachnáin a tha ann An Baile Breac (Beurla: Ballybrack).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Astatain
Cleachdadh
Tha luchd-saidheans a' rannsachadh astatain-211 ann an gath-leigheas. 'S e tobar mìrean-alpha a tha ann agus tha a leth-bheatha 7.21 uairean a thìde. Mar aidhodain, tha astatain a' co-chàrnadh anns a' fhàireag sgiathach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileamaidean
Ard Aidhin
thumb|Ard Aidhin
'S e frith-bhaile ann am Baile Átha Cliath a tha ann an Ard Aidhin (Beurla: Artaine no Artane).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Kirkpatrick MacMillan
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Alba
111
Bàsan
Roinn-seòrsa:110an
Chitagá
'S e baile beag ann an Norte de Santander, Coloimbia,  a th'ann Chitagá. Tha e suidhichte shuas ann an iar-dheas na roinne. Tha àirde meadhanach dhe 2,300m os cionn ìre na mara aige. 'S e baile le gnàth-shìde caran fuar a th' ann le teodhachd mu 13˚ thar cheann, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1804.
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 10,179 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach  3,036 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e Daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Chitagá ach tha 3.6% ann. ' S urrainn dhan 85.2% dhe na daoine ann an Chitagá leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 19.8% dhe na dachannan.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Chitagá. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
Daoine Ainmeil
Ramón González Valencia (1851 – 1928): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1909 agus 1910.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Chitagá
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Stèisean Bhlàr Athall
'S e Stèisean Bhlàr Athall (Beurla: Blair Atholl railway station) an stèisean-rèile ann am Blàr Athall. Tha e suidhichte air "Prìomh Loidhne na Gàidhealtachd" eadar Peairt agus Inbhir Nis. Chaidh fhosgladh 9 Sultain 1863 mar Blair Athole is chaidh ath-ainmeachadh mar Blair Atholl ann an 1893.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Maenclochog
Tha am baile Maenclochog ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 75.2 mi (121.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 201.4 mi (324.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 722 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 389 (53.9%); rugadh 65% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Pontllan-fraith
Tha am baile Pontllan-fraith ann an Caerffili, a' Chuimrigh. Tha e 12.1 mi (19.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 131.8 mi (212.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 8237 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 831 (10.1%); rugadh 93% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Loch Garadh
thumb|Sealladh air Loch Garadh
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Garadh (Beurla: Loch Garry). Tha e suidhichte ann an Siorrachd Pheairt mu 2 mhìle san àird an ear Loch Eireachd.
Tha an loch mu 2.5 mìle (4 km) a dh'fhad agus tha an leud aige beagan nas motha na 0.25 mìle aig an àite as leathainne. San fharsaingeachd tha e beagan nas lugha na 440 slat (400 m) a leud. Tha Loch Garadh cho mòr ri 390 acair agus tha an àrainn drèanaidh aige cho mòr ri gu bhith 22.5 mhìle ceàrnagach (58.27 km²). 'S e 50 troigh (15.24 m) an domhainneachd mheadhanach aige le 113 troigh (34.44 m) aig an àite as doimhne. Tha bàrr uisge an locha mu 1320 troigh (400 meatair) os cionn na mara.
Thèid an loch a lìonadh le Allt Shallainn, Allt na Cosaig is Allt Coire Easan aig ceann a deas an locha.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Pheairt is Cheann Rois
1849
thumb|150px|[[Rafael Reyes]] MDCCCXLIX
Bàsan
Roinn-seòrsa:1840an
Edward Heath
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:Sasainn Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
François Hollande
'S e neach-poileataigs Frangach a tha ann am François Gérard Georges Nicolas Hollande (IPA: \fʁɑ̃swa ɔlɑ̃d\; * Rouen, 12 an Lùnastal, 1954). Bha e na cheann-suidhe na Frainge eadar 6 an Cèitean, 2012 agus 2017, nuair a chaidh Emmanuel Macron a thaghadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs na Frainge
112
Bàsan
Roinn-seòrsa:110an
Eòin Baistidh
Bha Eòin Baistidh (Eabhra: יוחנן המטביל, Yoḥanan ha-mmaṭbil, Aramais: ܝܘܚܢܢ Ioḥanan, Greugais: Ὁ Ἅγιος/Τίμιος Ἐνδοξος Προφήτης, Πρόδρομος καὶ Βαπτιστής Ἰωάννης Ho Hágios/Tímios Endoxos, Prophḗtēs, Pródromos, kaì Baptistḗs Ioánnes) 'na fhàidh Iùdhach. Roinn-seòrsa:Iùdhachd Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Daoine à Iudèa
Abhainn St. Croix
'S e abhainn ann Alba Nuadh a tha ann an Abhainn St. Croix (Beurla: St. Croix River) ann an Siorrachd Hants agus Halafacs.
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba Nuaidh
471
Bàsan
Roinn-seòrsa:470an
1917
MCMXVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1910an
Clachan
thumb|right|300px|Clachan aosda san [[an Ungair|Ungair]]
Tha am facal clachan a' ciallachadh baile-beag far a bheil eaglais. Far a bheil baile don ainm Clachan, tha seo a' comharrachadh an àite far a bheil eaglais na sgìre. Uaireannan chanar "Na Clachan" neo "Na h-Ulpagan" ri àite far an robh teampuill pàganach anns a' cheud linn (an linn mus an d’thàinig an soisgeul gu Alba). thumb|Clachan Tha am facal Gallta "village" co-ionnan ri "clachan", agus am facal Beurla "hamlet" co-ionnan ri "baile fearainn".
Artaigilean co-cheangailte
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas Roinn-seòrsa:Tuineachadh
Baile Adaim
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann am Baile Adaim.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Dubhras na Doire
‘S e baile beag dùthchasail faisg air An t-Seann Chathair, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Dubhras na Doire. Tha e suidhichte aig 175m os cionn ìre na mara ann an ceanna tuath Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Bàrr na Dris agus Cuingealach, ri taobh na h-aibhne Uisge Charrain. Tha e 228km air falbh bho Obar Dheathain, 69km bho Ghlaschu, 28km bhon Dhùn Phrìs agus 79km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Dubhras na Doire. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, coilltearachd agus turasachd. A bharrachd air sin, thathar a' cumail rèis an seo gach bliadhna anns a’ bhaile. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoiltean ann is feumar a dhol dhan sgoil ann am Bàrr na Dris.
Eachdraidh
Bha campa Ròmanach an seo o shean, ri linn Antonius Pius (86 - 161). Thogadh na tobhtaichean sin sa sgìre seo gus smachd a chumail air Bealach Dalveen, a tha dìreach ri chùlaibh a' bhaile. Chaidh Na Seumasaich seachad air Dubhras na Frìthe air an t-seann rathad shuas gu tuath ann an 1746, an dèidh dhaibh Sasainn fhàgail. Nochd am baile anns an nobhail Rab and his Friends, a sgrìobh an Dotair Iain MacGilleDhuinn ann an 1859. Bha eaglais air a bhith ann bho na meadhan aoisean ach chaidh i a leasachadh sa 17mh linn is sa 18mh Linn leis na Queensberry, uachdaran na sgìre. Bha mu 1,800 duine a' fuireach an seo ann an 1851, ach thuit an àireamh seo san dàrna leth dhen 19mh Linn ri linn a Thionndaidh Ghnìomhachais. A-rèir carragh-chuimhne faisg air an t-stèisean, fhuair 28 duine às an sgìre seo bàs sa Chogadh Mòr agus seachdnar eile san Dàrna Cogadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs Roinn-seòrsa:Na Seumasaich
Port Adhair Tan Son Nhat
thumb|300px|right|thumb|Port Adhair Tan Son Nhat 'S e port-adhair a tha ann am Port Adhair Tan Son Nhat. Tha am port-adhair suidhichte san taobh an ear Ho Chi Minh City, Bhiet-Nam.
Ceangal a-muigh
Roinn-seòrsa:Bhiet-Nam Roinn-seòrsa:Puirt-adhair
Diùcachd Mhecklenburg-Schwerin
B’ e dùthaich bheag neo-eisimeileachd am broinn Ìmpireachd Naomh na Ròimhe anns a’ Ghearmailt a bh’ anns an Diùcachd Mhecklenburg-Schwerin (Gearmailtis: Herzogtum Mecklenburg-Schwerin) eadar 1701 agus 1815. Chaidh Diùcachd Mhecklenburg-Schwerin a chruthachadh ann an 1701 nuair a roinneadh Diùcachd Mhecklenburg-Güstrow ann an stait fa leth agus chaidh e àrdachadh gu bhith Àrd Dhiùcachd Mhecklenburg-Schwerin tro Cùmhnant Viena ann an 1815. B’ e Schwerin a bh’ ann prìomh-bhaile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
1413
MCDXIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1410an
Aois pòsaidh
Tha aois pòsaidh an aois aig a bheil neach bann-saor a phòsadh, aon chuid mar reachd no a-rèir ri aonta nam pàrant no seòrsa sam bith an aontaidh. Gu o chionn ghoirid, bha an aois pòsaidh airson ban na b' ìsle an mòran uachdranas na airson fear, ach an mòran àiteachan tha i a-nis air a bhith air èirigh ris na h-aoisean nam fear a chur co-ionnannachd gnè air adhart. Ceadaichidh a' chuid as motha nan uachdranas pòsadh aig aois nas moiche leis an aonta phàrantach no chùirteach, agus ceadaichidh roinn càraidean nas òige a phòsadh ma tha a' bhean leatromach. Cha bu chòir dhan dh'aois pòsaidh a bhith air chur am breislich leis an aois na h-ìre no an aois-aontaidh, ged an roinn àiteachan faodaidh iad a bhith a' cheart aois. An mòran dùthchannan bochda, seasaidh na h-òrduighean na h-aoise oifigeile a-mhàin mar riaghailtean-treòrachadh. An roinn comannan, tha pòsadh le neach (mar as trice 'na nighean) fodhan aois 18 bliadhna air smaoineachadh mar pòsadh leanabail.
Maurice Allais
B' e eaconamaiche às an Fhraing a bha ann am Maurice Félix Charles Allais. Rugadh e air 31 an Cèitean 1911 ann am Paris agus chaochail e air 9 an Dàmhair 2010 ann am Saint-Cloud. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1988.
Iomraidhean
Allais, Maurice Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
113
Bàsan
Roinn-seòrsa:110an
Itagüí
'S e baile-mòr anns A' Ghleann Aburrá, ann an Antioquia, Coloimbia, a th' ann an Itagüí (IPA:itaˈɡwi). Tha e dìreach ri taobh Medellín, prìomh-bhaile na roinne. 'S e fear dhe na deich bailtean ann an Ceàrn Cathaireil a' Mhedellín agus 's e baile uabhasach gnìomhasachail a th' ann. Tha am baile suidhichte aig 1,569m os cionn ìre na mara. 'S e Itagüí an 26mh baile as motha na dùthcha. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1774.
Freumhan an Ainm
Chan eil e cho cinnteach cò às a thàinig ainm a' bhaile, ach 's e ainm gu math Tùsanach a th' ann. Tha feadhainn ag ràdh gur e às na faclan ita (clach) agus gui/guei (fo) ann an Cànan nan Nutabe, an tuath a bha nam tàmh an seo ro àm nan Spàinnteach. Saoil feadhainn eile gur e dìreach an t-ainm pearsanta Bitagüí', a bha air ceann-feadhna nan Nutabe, neo fiù 's ainm an tuatha a th' ann.
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 235,016 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 21,779 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. 'S e am baile leis an dlùths taobh àireimh-sluaigh as motha anns an dùthaich.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Itagüí (is mòran dhuibh mestizos), chan eil Tùsanaich ann agus 6.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 95,1% dhe na daoine ann an Itagüí leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 94,7% dhe na dachannan.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Itagüí. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Daoine Ainmeil
Eladio Vélez (1897 - 1967). Dealbhadair.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Itagüí
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Antioquia Roinn-seòrsa:Bailtean
472
472
Bàsan
Roinn-seòrsa:470an
1414
MCDXIV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1410an
14 an t-Iuchar
'S e 14 an t-Iuchar an 195mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (196mh ann am bliadhna-leum). Tha 170 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|200px|[[Gerald Ford]]
Breithean
thumb|left|200px|[[Ingmar Bergman]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Baile an Bhóthair, Áth Cliath
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann an Baile an Bhóthair.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Guatamala
'S e dùthaich ann an Aimearaga Mheadhanach a tha ann an Guatamala no Guatemala, (Ainm oifigeil: Poblachd Ghuatamala, Spàinntis: República de Guatemala, IPA: re'puβlika ðe ɣwate'mala). Tha crìochan aice le Meagsago agus le Beilise san taobh tuath agus le Hondùras agus El Salbhador san taobh a deas. Tha an Cuan Sèimh san iar air Guatamala agus a' Mhuir Chairibianach san taobh an ear dhith. Tha Guatamala cliùiteach airson na togalaichean arc-eòlais às a' bhliadhna 1.000 RC.
Abhainn Kennetcook
'S e abhainn ann Alba Nuadh a tha ann an Abhainn Kennetcook (Beurla: Kennetcook River; Fraingeis: Quenetcou)
Guatamala
Eachdraidh
Chuireadh às do tràilleachd an seo ann an 1824. 250px|left|thumb|Arc-eòlas ann an Tikal: Vista del templo
Iomraidhean
*
Abhainn Kennetcook
Bailtean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba Nuaidh
James Callaghan
B' e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte a bh' ann an James Callaghan (Portsmouth, 27 am Màrt 1912–Ringmer, 26 am Màrt 2005).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:Daoine Sasannach
Siorrachd Àir a Tuath agus Arainn (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an Siorrachd Àir a Tuath agus Arainn (Beurla: Ayrshire North and Arran).
Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o Choinneagan a Tuath, far an robh Brian MacUilleim na BhP.
Tha Àird Rosain, Arainn, Cille Bhrìghde an Iar, Cumaradh Beag, Cumaradh Mòr, Dail Fhraoich, An Leargaidh, Saltcoats agus Skelmorlie anns an sgìre seo. Tha i ann an crìch ri Inbhir Chluaidh, Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Deas agus Siorrachd Rinn Friù an Ear, Cille Mhearnaig agus Lùghdan agus Siorrachd Àir Meadhain.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Siorrachd Àir
Loch Buidhe, Mòinteach Raineach
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Buidhe neo uaireannan Loch Buie. Tha e suidhichte ann am Mòinteach Raineach air a' Ghàidhealtachd. Tha Lochan na Stainge san aird a tuath dheth agus tha Lochan na h-Achlaise san iar-dheas. Chan eil rathad ann a leanas chun an locha agus chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air.
Thèid an loch a lìonadh le Abhainn Bà.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
1745
MDCCXLV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1740an
Gille-cruidh
thumb|Gille-cruidh, [[1886]]
'S e balach-cruidh neo gille-cruidh (Beurla: cowboy) a thèid air muin eich timcheall air tuathanas mòr ann an Astràilia, Canada agus gu h-àraid ann an Aimearagaidh a’ coimhead an dèidh cruidh. Tha cultar mòr ceangailte leis a’ ghille-cruidh, m.e. rodeo, tuath-cheòl (country and western) agus an Siar-sgeul (Western) sa litreachas agus film.
Roinn-seòrsa:Àiteachas Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Dreuchdan
473
Bàsan
Roinn-seòrsa:470an
Baile Chloichridh
thumb|Beinn a' Bhreacaidh agus Baile Chloichridh 'S e baile ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann am Baile Chloichridh no Baile Chloichrigh (Beurla: Pitlochry). Tha e 24 mìltean san àird a tuath Pheairt agus air an rathad A9 eadar Inbhir Nis agus Peairt. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 42′ 18″ Tuath agus 3° 43′ 58.8″ Iar.
Ann an 2001 b' e 2,564 an àireamh-shluaigh a bha aige.
Tha dà thaigh-staile anns a' bhaile. Tha am baile ainmeil airson nan seallaidhean agus cnocaireachd ann am Beinn a' Bhreacaidh.
Tha taigh-chluich ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Bàrr a' bhainne
thumb|right|200px|Bàrr a' bhainne air [[sùbh-lair|sùbhan-lair]] Tha bàrr neo uachdar na earrann as làidire den bhainne. Nuair a chaidh a bhàrr a thoirt às, cuirear an t-ainm “bainne lom” air a’ bhainne air fhàgail.
Roinn-seòrsa:Bainne
1850
MDCCCL
Bàsan
Roinn-seòrsa:1850an
1415
MCDXV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1410an
Leasoto
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an  Leasoto,  neo Leosoto ainm oifigeil: Rìoghachd Leasoto. Tha Afraga a Deas timcheall oirre. 'S e Maseru am phrìomh-bhaile aice. Tha Leasoto na ball den Cho-fhlaitheas.
Castilla y León
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Leasoto
'S e an t-aonar dùthaich air feadh an t-Saoghail a tha na laighe nas àirde na 1.000 meatair. Tha an t-àite as ìosal aig 1,400 meatair agus tha 80% den dùthaich nas àirde na 1,800 meatair.
Ceangal a-mach
thumb|left|150px|Sneachd air Moteng pass
thumb|left|150px|Abhainn Makhaleng anns na beanntan ann an Leasoto thumb|left|150px|Taigh ann an Leasoto. thumb|left|150px|Malealea, suidhichte ann an Leasoto an Iar
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga a Deas
Bamako
'S e prìomh-bhaile Màili a tha ann am Bamako. Tha e suidhichte air bruach an Abhainn Niger ann an iar-dheas na dùthcha. 'S e seo an co-chomharran aige: 12° 39’ Tuath agus 8° 0’ Iar. Tha Bamako 714km air falbh bho Chonakry (Gini), 442km bho Yamoussoukro (Costa Ìbhri), 1,100km bho Niamey (Niger) agus 1,011km bho Thiombuctu. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha, aig 350m os cionn ìre na mara.
Àitichean inntinneach
Seo cuid de na h-àitichean inntinneach a tha ann am Bamako:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Afraga an Iar Roinn-seòrsa:Bailtean
Aramais
thumb|Sgrìobhan ann an Aramais, 402 r.C. 'S e cànan Seimeach a tha ann an Aramais.
Bha e na chànan oifigeil den Impireachd Phearsach eadar 550 r.C. agus an ceannsachadh Alasdair Uaibhreach, na chànan a bhruidhinn Crìost.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cànain Seimeach
Bucharest
Tha Bucharest (IPA: bu.kuˈreʃtʲ) na phrìomh-bhaile agus am baile as motha ann an Romàinia. Is "Little Paris" neo "Paris of the East" am far-ainm a th' air. Chaidh Bucharest a stèidheachadh anns a' bhliadhna 1459. Tha e suidhichte air bruaich na h-aibhne "Dâmboviţa".
Eachdraidh
B' ann air 31 an Lùnasdal 1944 a thuit am baile gu feachdan an Aonaidh Sobhiataich.
Iomraidhean
thumb|left|250px|Bucharest, meadhan a' bhaile
Baile an Mhuilinn (Baile Átha Cliath)
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann am Baile an Mhuilinn.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Abhainn Gaspereau
'S e abhainn ann Alba Nuadh a tha ann an Abhainn Gaspereau (Beurla: Gaspereau River; Fraingeis: Rivière des Gasparots). Tha i ann an Siorrachd an Rìgh.
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba Nuaidh
Madagascar
thumb|right|250px|Madagascar 'S e eilean ann an Afraga a tha ann am Madagasgar no Madagascar.
Le 587.042 cilemeatair ceàrnagach 's e Madagascar an ceathramh eilean as motha air feadh an t-Saoghail.
Tha Antananarivo na phrìomh-bhaile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Eileanan
Port Adhair Dong Hoi
thumb|Port Adhair Dong Hoi 'S e port-adhair a tha ann am Port Adhair Dong Hoi. Tha am port-adhair suidhichte san taobh an ear Dong Hoi, Quang Binh, Bhiet-Nam.
Ceangal a-muigh
Roinn-seòrsa:Bhiet-Nam Roinn-seòrsa:Puirt-adhair
Abhainn Eòin
thumb|right|
Tha Abhainn Eòin (Beurla: River John) ann an Siorrachd Phiogto, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Merton Miller
B' e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a bha ann am Merton Howard Miller. Rugadh e air 16 an Cèitean 1923 ann am Boston, Massachusetts agus chaochail e air 3 an t-Ògmhios 2000 ann an Chicago, Illinois.
Còmhla ri Harry Markowitz agus William Sharpe bhuannaich e an Duais Nobel anns a' bhliadhna 1990.
Bàrr (cnoc)
Tha bàrr na sheòrsa cnuic aig a bheil mullach gu math còmhnard, mar blàr. Tha iad gu math cumanta ann an Alba-an-iar-dheas, far a bhios ainmean "Barr", "Barr Hill" 7c gu tric ann.
Constantin Guys
B' e Constantin Guys (Fìor ainm: Ernest Adolphe Hyacinthe Constantin, Vlissingen, 3 an Dùbhlachd 1802 - Paris, 3 am Màrt 1892) saighdear, dealbhadair, peantair agus neach-aithris ainmeil Franco-Òlaindeach.
Beatha tràth
Rugadh Guys ri linn na Poblachd Bhatavia ann am port air a' Chuain a Tuath, leis gur e coimiseanair a' chabhalaich a bh' ann athair. Nuair a bha e dìreach 18 a dh'aois, dh'fhàg e an taigh is chaidh e chun na Grèige na shaighdear is e a' sabaid airson neo-eisimeileachd na dùthcha, còmhla ri Byron. Thill e ann an 1827 ach chaidh e dhan arm a-rithist, an turas seo còmhla ri rèisimeid dhe saighdearan-eich Frangach. Shiubhal e mu thimcheall na Roinn-Eòrpa is Aisia.
Ealain is Aithrisean
Ann an 1849, nuair a bha e ro aosta airson a bhith na shaighdear, thòisich e a bhith na dhealbhadair, gun treànadh sam bith. Chuir e seachad na bliadhnachan 40 is 50 na 19mh Linn a' dol bho chath gu cath is bho chogadh gu cogadh air feadh na Roinn-Eòrpa is e na dhealbhadair is na fhear-aithris airson na pàipearan-naidheachdan thall san Fhraing is ann an Sasainn, gu seachd-àraidh an Illustrated London News. Fhuair e deagh chliù airson a cuid obrach a rinn e rè Cogadh Chrimea. A bharrachd air sin, dheànadh e aithrisean mu dheidhinn fèis cuideachd, nuair nach robh e thall thairis.
Bho na 60an dhen 19mh Linn, thòisich e ag obair is a' fuireach ann am Paris. Dheànadh e dealbhan dhe na fhaiceadh e air na sràidean. Sgrìobh Charles Baudelaire airtigil mu dheidhinn Ghuy ann an 1860, air an robh Le Peinture de la vie moderne (Gàidhlig: Peantadh na Beatha nar Làithean), ach cha robh Guy airson ainm a nochdadh ann idir. Chaill e a chasan ann an tubaist rathaid ann an 1885 agus chaochail e ann an 1892.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ealain Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
Merton Miller
Ceangal a-mach
Miller, Merton Miller, Merton
115
Bàsan
Roinn-seòrsa:110an
Baile an Teampaill (Baile Átha Cliath)
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
John Major
'S e Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte a bh' ann an John Major eadar 1990 agus 1997. Rugadh e air 29mh am Màrt, 1943 ann an Carshalton, Lunnainn.
Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte