cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Charles Darwin
Rugadh e ann an Shrewsbury is bha e na sgoilear aig an sgoil an siud. Bha e na oileanach aig Oilthigh Dhùn Èideann eadar 1825 is 1827 is an sin aig Oilthigh Chambridge. Rinn e turas fad fad timcheall air Aimearaga a Deas is a' Chuain Shèimh a' Chuain Innseanach air a' Bheagle eadar 1831 is 1836. 'S ann anns am bliadhna 1838 a chrìochnaich Darwin am beachd aige ach tha luchd-eachdraidh den bheachd gun robh feagail air a chuir a-mach oir gun robh e a foillseachadh ceistean mu creideamh diadhachd. Mar sin cha deach an leabhar aige, On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or, The Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life a sgaoileadh gu 1859 agus an uair sin 'sann seach gun cuala e gun robh fear eile, Alfred Russel Wallace, air an aon beachd a ruighinn agus bha e faisg air a chuir a-mach. Chuir Darwin an leabhar aigesan a-mach an toiseach. Chaochail e ann an 1882.
B' e Odón de Buen y del Cos a thug na sgrìobh Darwin mu Mhean-fhàs a-steach dhan Spàinn, ged a fhuair e dubh chàineadh on Eaglais Chaitligeach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eòlaichean agus Innleachdairean Roinn-seòrsa:Daoine à Sasainn Roinn-seòrsa:Mean-fhàs
Besti flokkurinn
Taghaidhean Ionadail
B' ann ann an 2010 's a bha Besti flokkurinn na bu shoirbheachaile a thaobh bhòtaichean anns na taghaidhean ionadail
Leopoldo Calvo-Sotelo y Bustelo
B' e Leopoldo Calvo-Sotelo y Bustelo (IPA: leoˈpoldo ˈkalβosoˈtelo i βusˈtelo, Madrid, 14 an Giblean 1926 - Madrid, 3 an Cèitean 2008) neach-poileataigs Spàinnteach.
B' e mac-bràthar an neach-poileataigs José Calvo Sotelo, an deach a mharbhadh leis na Falange ann an 1936, a bh' ann. Bha e na Phrìomh-mhinistear na Spàinne bho 21 an Gearran 1981 gu ruige 1 an Dùbhlachd 1982.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn Roinn-seòrsa:Poileataigs
Anna Mhàrtainn
'S e seinneadair a th' ann an Anna Mhàrtainn (Beurla: Anne Martin). Rugadh agus thogadh Anna ann an Cille Mhoire anns an Eilean Sgitheanach, far a bheil i fhathast a’ fuireach. Dh’ionnsaich i iomadh òran bho a màthair agus bhon choimhearsnachd, agus tha i gan seinn ann an nòs traidiseanta air àrd-ùrlar agus air TBh ’s rèidio, agus air CD.
360an
Bha na 360an, sa 4mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 360 is 31 an Dùbhlachd 369.
Beinn Tarsuinn
'S e beinn ann an Achadh an Iasgair air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann am Beinn Tarsuinn. Tha e suidhichte ann an àite glè iomallach eadar Dùn Dòmhnaill agus Loch Ma-ruibhe san iar-thuath os cionn an Lochan Fada. Tha e 937m de dh'àirde, 's e Beinn Rothaich a th' ann. Tha Beinn Tarsuinn eile anns an Eilean Arainn agus Beinn Tharsuinn eadar Loch Monar agus Achadh na Seileach.
Mar as trice bithear ga streap bhon bhothan aig Seanbhail, far am bi a' mhòr-chuid de dhaoine a' cur seachad na h-oidhche roimhe agus às dèidh. Dh'fhaodadh toiseach an latha a bhith doirbh le faighinn thairis air an abhainn faisg air a' bhothan. Mar as trice bithear ga cheangal le Beinn a' Chlaidheimh, Sgùrr Bàn agus Mullach Coire Mhic Fhearchair. Dh'fhaodadh a ceangal fiù 's leis na beanntan air taobh eile a' ghlinne, A' Mhaighdean agus Ruadh Stac Mòr, agus canar The Fisherfield Six ris a' chuairt fhada seo. Dh'fhaodadh cuideachd dèanamh air a' bheinn seo bho Cheann Loch Iù.
Algiers
Is e prìomh-bhaile Algeria a tha ann an Algiers (Fraingis: Alger; (Arabais Algereach: الدزاير, Dzayer).
Beinn Tarsuinn
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air leth Achadh an Iasgair, Slioch, Loch Ma Ruibhe, An Teallach agus Na Fanaichean.
Algiers
Tha Algiers 945km air falbh bho Rabat (Maroco), 635km bho Thunis (Tuinisia), 1,019km bho Tripoli (Libia), 1,031km bho Valletta (Malta), agus 717km bho Mhadrid (An Spàinn). Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha, aig 224m os cionn ìre na mara. Chaochail Camille Saint-Saëns ann an Algiers ann an 1921.
Beinn Tarsuinn
Ceanglaichean a-mach
Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Algiers
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Bailtean
Seillean
Tha an seillean na mheanbh-fhrìde sgiathach aig am bheil dlùth-cheangail ri connspeachan agus seanganan. Tha mu 20 000 seòrsaichean foillsichte de sheilleanan air feadh an t-saoghail ann an 9 teaghlaichean aithnichte. Gheibhear air feadh na cruinne iad, ach a-mhàin Antarctica.
Tha 18 diofar sheòrsaichean de sheillean ri lorg ann an Alba. Tha iad uile ag ithe poilean agus neactar bho fhlùraichean. Tha iad cudthromach gus bàrr agus flùraichean fhiadhaich a phoileanadh. Ann am Breatainn ge-tà, tha àireamh nan seilleanan a' sìor lùghdachadh ri linn 's gum bheil pàircean feòir, boglaichean agus callaidean a' fàs tearc. Chan urrainn don t-seillean thighinn beò gun fhlùraichean.
An Seillean Mòr Buidhe (Bombus Distinguedas)
'S e an seillean mòr buidhe a th' anns a' chunnart as motha san àm seo. B' àbhaist gun robh iad rim faotainn air feadh Bhreatainn gu lèir ach a-nis chan fhaighear lorg orra ach ann an Alba - anns na h-Eileanan Siar, Sealltainn, Arcaibh agus cladach an iar-thuath. Gheibhear an fheadhainn a tha a' mairsinn beò air croitean agus tèarmainn nàdair. 'S e an rud as motha a nì feum dhan t-seillean mhòr bhuidhe gum bheil blàthan pailt eadar a' Chèitean agus an t-Sultain gu h-àraidh an t-seamrag dhearg fiatghal agus an cnapan dubh. Gheibhear na flùraichean seo air croitean air machair am bitheantas, mar eisimpleir, air machair Uibhist.
Saoghal an t-seillein
Tha ban-rìgh anns gach sgeap, a' riaghladh agus a' cumail òrduigh am measg nan seilleanan. Cha leum sgeap mur falbh i air an ceann, agus ma gheibh i bàs fàsaidh na seilleanan mall nan obair, agus thèid iad mu dheireadh gu neoini.
Tha trì seòrsa sheilleanan a' gabhail còmhnaidh anns gach sgeap; 's iad sin na seilleanan òga; na seilleanan dìomhain, agus a' bhan-rìgh.
Rè an t-samhraidh tha na seilleanan òga ro-ghnìomhach, a dhèanamh suas chìrean agus gan lìonadh le mil; ach tha na seilleanan dìomhain a' fantainn an còmhnaidh san sgeap, agus ag òl na meala a tha a' chuid eile a' tional. Obraichidh an seillean gu dìcheallach air feadh an t-samhraidh chum gum bi pailteas aige air feadh a' gheamhraidh.
Aig deireadh an t-samhraidh, nuair a tha a' chìr-mheala làn, agus an obair thairis, tha na seilleanan dìomhain air an tilgeadh a-mach le càch bhon sgeap, agus air am marbhadh, no air am fàgail gu bàsachadh le fuachd agus le gort.
Anns an earrach, tha a' bhan-rìgh a' tighinn a-mach bho chadal a' gheamhraidh an dèidh dhith bhith ri cuplachadh rè an t-samhraidh. Ithidh i poilean, agus neactar bho fhlùraichean mar blàth an t-seilich, bròg na cuthaige agus an fheanntag bhàn. An uairsin, leumaidh an sgeap gu lèir le a' bhan-rìgh air an ceann a' siubhal gu ruige ionad dorch tioram. Ma dh'fhaoidte gun gabh iad sealbh air seann toll radain. Tha caochladh ann an àireamh nan seilleanan a tha an còmhnaidh anns an nead, no sgeap; ach 's dualtach dha bhith a' fàs gus am bi còrr is ceud seilleanan-obrach ann ro thoiseach an t-samhraidh. Togaidh iad ban-rìgh ùr agus seilleanan fireann mus fàg iad an nead airson cuplachadh. Thig bàs air an t-seann bhan-rìgh as t-fhoghar agus air na seilleanan eile uile mar an ceudna ri linn an t-sìde fhuar. Grodaidh an seann nead an uairsin.
An Seillean ann am bàrdachd
Tha an seillean a' faotainn molaidh mòr bhon bhàrd, Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir, a rinn òran don t-samhradh. "'S e gu striteach, riabhach, ciar-cheannach
Breac buidhe, stiallach, srian-bhallach,
Gobach, dubhanach, riasgach, iargalta,
Ri gnìomh gu dian mar thuathanach."
1609
MDCIX
Seillean
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Meanbh-fhrìdean Roinn-seòrsa:Poileanaichean
1609
Bàsan
Roinn-seòrsa:1600an
An Abaid Ùr
'S e baile ann an Dùn Phris is Gall-Ghàidhealaibh (seann Shiorrachd Chille Chùithbeirt) a th' anns  An Abaid Ùr (Beurla:  New Abbey). Tha e suidhichte aig 36m os cionn ìre na mara, san roinn Dùn Phris is Gall-Ghàidhealaibh mu 13km an iar-dheas air Dùn Phrìs. Tha a' bheinn Criffel (570 m a dh' àirde) mu 4km air falbh. Ann an 2011 bha 620 duine a' fuireach an seo. 'S ann anns a' bhaile seo 's a chithear tobhtaichean abaid ris an canar Cridhe Mìlis air neo Sweetheart Abbey sa Bheurla.
Eachdraidh
Tha crannag ann am meadhan Loch Kindar, dìreach ro taobh a' bhaile fhèin, air a thogadh o chionn còrr is mìle bliadhna. Chaidh abaid Cisteirseach a thogail ann an 1273 le Leadaidh Devorgilla nuair a chaochail an duine aice, John Balliol. Chuir na manaich an t-ainm "dulce cor" ris an abaid ach, leis gu robh abaid eile ann mar-thà faisg air làimh ann an Dùn Droighnein, b' e An Abaid Ùr a chuireadh oirre. Chaidh an abaid a dhùnadh ann an 1624. B' àbhaist dhan pheantair Francis Cadell (1883 - 1937) chèilidh air an Taigh Shambellie, a bha leis a chuid chairdean na Stiùbhartaich. An latha an-diugh 's ann fo urras 's a tha Taigh Shambellie, a tha ga leasachadh mar ionad foghlaim airson turasachd a bhrosnachadh san sgìre.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh
Geamannan a' Cho-fhlaitheis
thumb|right|Hampden Park Glaschu Geamannan a' Cho-fhlaitheis Latha 7
'S e tachartas spòrs a th' ann an Geamannan a' Cho-fhlaitheis.
Thig lùth-chleasaichean às a' Cho-fhlaitheas gus pàirt a ghabhail ann an iomadach spòrs. Thathas ag ràdh gur e an dàrna tachartas ioma-spòrs as motha air an t-saoghail as dèidh na Geamannan Olympic. Gabhaidh e àite ann am baile eadar-dhealaichte gach ceithir bliadhna.
'S e an Commonwealth Games Federation a tha os cionn rianachd nan Geamannan agus a bhios a' taghadh nam bàiltean far an gabh e àite.
Ann an 2014, bidh na ficheadamh Geamannan ann an Glaschu.
Eagrachadh
Ged a tha 54 dùthchannan nam buill anns a' Cho-fhlaitheas, bidh 71 sgiobaidhean a' gabhail pàirt ann an Geamannan a' Cho-fhlaitheis. Tha siud air sgàth 's gum bi sgiobaidhean fa leth ag cuid a tha nan eilean, ranntairean no 'crown dependencies' mar sin air adhart. Tha sgiobaidhean fa leth aig na ceithir dùthchannan anns an Rìoghachd Aonaichte: Sasainn, Alba, a' Chuimrigh agus Eireann a Tuath.
Eachdraidh
Chuireadh air bhog na Geamannan ann an 1930. Thachair e gach ceithir bliadhna on uair sin ach ann an 1942 agus 1946 air sgàth an Dàrna Cogaidh.
B' e an t-ainm 'British Empire Games' a bh' air an toiseach. Dh'atharraich an t-ainm ann an 1954 mar 'British Empire and Commonwealth Games' agus a-rithist ann an 1970 mar 'British Commonwealth Games'. Fhuair e ainm an latha an-diugh, na Commonwealth Games no Geamannan a' Cho-fhlaitheis ann an 1978.
Gu ruige seo, ghabh na Geamannan àite ann an 18 bàiltean ann an 7 dùthchannan.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Spòrs
Màiri Mhòr nan Òran
Rugadh Màiri Mhòr nan Òran (1821–1898), no Màiri Nic a' Phearsain, no Màiri Nighean Iain Bhàin, ann an Sgèabost san Eilean Sgiathanach. Chuir i seachad a h-òige anns an Eilean Sgitheanach agus ann an 1848 phòs i Isaac Mac a' Phearsain, greusaiche à Inbhir Nis, agus chaidh i a dh'fhuireach còmhla ris dhan bhaile sin. Bha sianar chloinne aca. Ann an 1871 chaochail Isaac agus chaidh Màiri a dh'obair na banaltraim.
'S ann ri linn na h-obrach seo, a-rèir na bàrdachd aice, a chaidh a chur às leth Màiri gun do ghoid i aodach boireannaich a bh' air ùr-bhàsachadh agus a chaidh a cur don phrìosan airson còrr is mìos. Chaidh dearbhadh as dèidh làimh gun robh Màiri neo-chiontach ach cha d' fhuair i seachad air an tàmailt airson ùine mòir agus bha i air a gluasad gu bàrdachd a dhèanamh mun eucoir a rinneadh oirre agus air iomadach cuspair eile.
Dh'fhàg Màiri Inbhir Nis goirid às dèidh seo agus chaidh i a dh'fhuireach a Ghlaschu. Rinn i trèanadh foirmeil an-sin mar bhanaltram agus mar mhnaoi-ghlùine. Dh'fhàs i ainmeil am measg Gàidheil Ghlaschu leis mar a bhiodh i a' frithealadh chèilidhean agus thachartasan mòra Gàidhealach eile anns a' bhaile. Rinn i grunn òran ainmeil mu na cruinneachaidhean seo, nam measg 'Camanachd Ghlaschu' agus 'Deoch-slàinte Gàidheil Ghrianaig'.
Tha an t-uamhas de dh'òrain Màiri a-mach air bòidhchead an Eilein Sgitheanaich agus air na h-atharrachaidhean a bha air tighinn air an àite. Tha tòrr aca seo gan seinn fhathast, a leithid 'Nuair a bha mi òg', 'Eilean a' Cheò' agus 'Soraidh le Eilean a' Cheò'. Bhiodh i a' tilleadh dhachaigh gu tric fhad 's a bha i a' fuireach sa cheann a deas agus mu dheireadh chaidh i air ais a dh'fhuireach, an-toiseach ann an Òs agus an uair sin a Sgèabost. Bha i gu mòr an sàs ann an Strì an Fhearainn agus bhiodh i a' frithealadh coinneamhan chroitearan agus a' dèanamh agus a' gabhail òran-brosnachaidh dhaibh. Nam measg seo tha 'Coinneamh nan Croitearan', 'Brosnachadh nan Gàidheal' agus 'Òran Beinn Lì'.
Leabhraichean
thumb|A' chlach-chinn a chuireadh air uaigh Màiri le Teàrlach Friseal Mac-an-Tòisich.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig Roinn-seòrsa:Bàird air a bheil ainm air nòs Gàidhealach Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Strì an Fhearainn Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Màiri Mhòr nan Òran
Henryd
Tha am baile Henryd ann an Conwy, a' Chuimrigh. Tha e 125.9 mi (202.6 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 197.9 mi (318.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 704 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 261 (37.1%); rugadh 56% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Conwy Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Vladimir Voronin
'S e ceann-suidhe Mholdàibhia a tha ann an  Vladimir Nicolae Voronin  (Ruiseis: Владимир Николаевич Воронин, Vladimir Nikolaevich Voronin). Rugadh e san 25mh latha den Cèitean 1941 ann an Corjova. Bha e air a thaghadh anns a' bhliadhna 2001. Tha e na bhall den Phàrtaidh Comunnach Poblachd Mholdàibhia.
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Moldàibhia
Creachan Mòr
'S e beinn ann an Alba a th' ann an Creachan Mòr. Tha e suidhichte ann an ceann a deas Eilean Mhuile deas air an rathad A849. Tha Creachan Mòr 331m (1086 troigh) de dh'àirde. Air mullach na beinne chithear càrn a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. 'S e Marilyn a th' ann. 'S e Beinn Chreagach a mhàthair-mhullaich, tha e suidhiche ear air Creachan Mòr.
Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Creachan Mòr san 15 am Faoilleach 2003.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Muile
460an
Bha na 460an, sa 5mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 460 is 31 an Dùbhlachd 469.
Ternopilska Oblast
'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th'ann an Ternopilska Oblast (Ucràinis: Тернопі́льська о́бласть, ainmean neo-fhoirmeil: Ternopilshchyna/Ternopillia/Halychyna). 'S e Ternopil fhèin's a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Tha i suidhichte air an àirde an iar na dùthcha.
460an
Bliadhnaichean
Roinn-seòrsa:5mh Linn *
Ternopilska Oblast
Eachdraidh
Chaidh Ternopilska Oblast fhèin a chruthachadh ann an 1939 ach bhuinneadh an sgìre air fad do Shluagh-phoblachd na h-Ucràine an Iar eadar 1918 agus 1919, an dèidh tuiteam na h-Ostair-Ungaire. Bhòt 98.67% nan daoine an seo airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an 1991.
Ceanglaichean A-mach
Mapaichean
Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Ternopilska Oblast
Ailt
thumb|Ailt
'S e inneal-ciùil a tha ann an ailt, neo ailt-fhìdheall (Beurla: Viola). Tha e coltach ris an fhìdheall.
Roinn-seòrsa:Innealan-ciùil
Dakota a Tuath
'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann an Dakota a Tuath (Beurla: North Dakota). Tha i suidhichte san àirde a tuath na dùthcha. Tha 672,591 duine a' fuireach anns an stàite. . Tha Bismarck na prìomh-bhaile ach 's e Fargo am baile as motha a tha ann an Dakota a Tuath. Tha an Abhainn Red River san ear agus an Abhainn Missouri san iar na stàite. Tha e air a bhith na stàit bho 2 an t-Samhain 1889.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte‎ Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte‎ Roinn-seòrsa:Dakota a Tuath
Dùn Èideann an Ear (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an Dùn Èideann an Ear (Beurla: Edinburgh East).
Chaidh a cruthachadh i ann an 2005 o phàirtean de Dhùn Èideann an Ear agus Baile nam Feusgan, Dhùn Èideann Mheadhain agus Dhùn Èideann a Deas.
Tha An t-Seann Bhaile, Stèisean Waverley, Oilthigh Dhùn Èideann, Portobello, Arthur's Seat agus Taigh an Ròid anns na sgìre seo. Tha i ann an crìch ri Dùn Èideann a Tuath agus Lìte, Lodainn an Ear, Lodainn Mheadhanach, Dùn Èideann a Deas agus Dùn Èideann an Iar-Dheas.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Sgioba nàiseanta rugbaidh Chanada
right|300px|thumb|Sgioba Chanada roimh gèama
Tha Sgioba nàiseanta rugbaidh Chanada fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh, agus am fear as cudromaiche ann an Aimearaga a Tuath comhla ris na Staitean Aonaichte. Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail.
Chan eil rugbaidh na spors mor ann an Canada, ach chan eil an sgioba seo cho fann. Chluich iad a' chiad gèama eadar-nàiseanta aca ann an 1932 an aghaidh Seapan. Tha iad a' cluich sna leintean dearga.
1610
Bàsan
Roinn-seòrsa:1610an
26 an Lùnastal
'S e 26 an Lùnastal an 238mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (239mh ann am bliadhna-leum). Tha 127 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|HMS Eandeavour, bàrk [[James Cook]]
Breithean
thumb|Katherine Johnson
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Eilean Chaluim Chille
'S e eilean ann an Loch Eiriosort a th' ann an Eilean Chaluim Chille. Tha an t-eilean air taobh siar Leòdhais, agus san latha an-diugh, chan eil daoine a' fuireach ann. Tha baile tobhta air taobh deas an eilein.
Copernicium
'S e meatailt trastach glè rèidio-bheò agus fuadain a tha ann. Tha rannsachaidhean air a' chumhachd-thàlaidh eadar ataman de chopernicium agus uachdar de dh'òr a thomhas agus leig iad ris gu bheil copernicium coltach ri mhearcair.
Eilean Chaluim Chille
Sgrìobh Ruaraidh MacThòmais dàn mu a dhèidhinn, leis an ainm "Eilean Chaluim Chille, An Loch Eiriosort, Leòdhas", agus nochd an dàn anns an dàrna leabhar aige, Eadar Samhradh is Foghar.
Copernicium
Rinneadh caractarachd ri 6 iosatòpaichean de chopernicium. Tha 285Cn, le leth-bheatha 29 diogan, as seasmhaiche.
Eilean Chaluim Chille
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eilean Leòdhais Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Siar
Copernicium
Eachdraidh
Ann an 1996 rinn an sgioba Sigurd Hofmann aig an Comann airson Rannsachadh nan Aidheon Trom ann an Darmstadt atam de chopernicium. Bhuail iad niùclasan luaidhe-208 le niùclasan sinc-70 agus rinn iad 277Cn.
Dh'ainmich iad e air Nicolaus Copernicus, reuladair às a' Phòlainn.
Cleachdadh
Tha copernicium glè thearc agus chan eil cleachdaidhean ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Meatailt Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailtean trastach
560an
Bha na 560an, sa 6mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 560 is 31 an Dùbhlachd 569.
Taigh-feachd an Ruadhainn
Tha Taigh-feachd an Ruadhainn faisg air Cinn aʼ Ghiuthsaich ʼna chuimhneachan deagh-ghléite air bliadhnaichean riaslach nan Seumasach ann an Albainn. Tha na tobhtaichean sunntasach riʼm faicinn mu 400m ear-thuath air baile beag Ruadhainn, ʼs iad cha mhór mar a bha iad nuair an déidh sìoladh an teine a chuir na Seumasaich ris an togalach an 1746.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Taighean
Passy
‘S e baile air an àirde an ear-dheas na Frainge faisg air na crìochan leis An Eadailt agus An Eadailt a th’ ann am Passy. Tha e suidhichte aig 696m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne (Fraingis: Rivière) Arve, anns an roinn (Fraingis: Département) Haute-Savoie. Tha am baile 463km air falbh bho Pharis (Prìomh-bhaile na dùthcha), 579km bho Bhordeaux, 308km bho Mharseille agus 588km bho Lille. Tha 11,295 duine a' fuireach anns a’ bhaile. Tha iomadh bhaile leis an aon ainm air feadh na Frainge: Passy sur Yonne, Passy-en-Valois, Passy-sur-Seine, Passy-Grigny, agus Passy le Bourg.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Fhraing
Cruit-chòrda
right|200px|thumb|Cruit-chòrda
Clabha-chòrd
Roinn-seòrsa:Innealan-ciùil
Uibhist
Is dòcha gu bheil tha a' lorg:
Canar gu tric Uibhist nuair a thathar a’ coimhead air na trì eileanan Uibhist a Tuath, Beinn na Faoghla agus Uibhist a Deas còmhla - gu h-àraid a-nis agus iad ceangailte le cabhsairean.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Siar
José Vicente Concha
B e fear-lagha, neach-poileataigs, eòlaiche-lagha agus riochdaire dioplòmasach à Coloimbia a bha ann an José Vicente Concha Ferreira (Bogotá, 1867–An Ròimh, 1929). ‘S e ball a’ Phàirtidh Thòraidh a bh’ann, agus bha e na cheann-suidhe na dùthcha eadar 1914 agus 1918. ‘S e mac José Vicente Concha Lobo (fear-poileataigs agus fear-teagaisg tòraidheach, a stèidhich an Oilthigh Pío Nono) agus Adolfa Ferreira a bh’ann.
Stràc throm
'S e an comharradh gràmair ( ` ) a tha anns an stràc throm (ris a tha cuideachd an stràc mhall). Thèid an comharradh a chleachdadh os cionn litrichean ann am feadhainn aibidilean Laideannach airson iomadh adhbhar.
José Vicente Concha
‘S e fear-lagha agus riochdaire dioplòmasach a bh'ann, bha e na Riochdaire anns a’ Phàrlamaid ann an 1898 airson Bhogotá agus Ministear a’ Chogaidh ann an 1901. Chaidh e a dh’ainmeachadh tosgair dha na Stàitean Aonaichte ann an 1902. Shabaid e an aghaidh còrdadh leis an dùthaich sin, oir bha esan dhen bheachd gur robh e gnothach ceàrr do Choloimbia agus le sin thill e chun na pàrlamaid aig deireadh an ann aon bhliadhna. Sheas e mar thagraiche airson a’ chinneas ann an 1910, ach chaill e gu tagraiche a ‘ phàirtidh Unión Republicana Carlos E. Restrepo Restrepo anns a’ Chòmhdhail Nàiseanta. Ach mu dheireadh thall, is le taic bhon a’ Phàrtaidh Libearalach, le Rafael Uribe Uribe os a chionn, ghabh e an ceannas os làimhe airson an teirm eadar 1914 agus 1918, a’ cur ruaig air, Nicolás Esguerra. Chaochail e nuair a bha e na thosgair thall anns an Eadailt.
Sgioba nàiseanta rugbaidh Fhìdi
right|300px|thumbnail|Fìdi a' cluich an aghaidh [[Sgioba nàiseanta rugbaidh Chanada|Chanada ann an 2007]]
Seonag NicLeòid
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Seinneadairean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
José Vicente Concha
Seanadair na Dùthcha
Bha e na riochdair neo na sheanadair ann an caochladh teirm an Riaghaltas, is fhuair e deagh chliù airson an dòigh cho fosgarra is cho soilleir a mhìneachadh e na beachdan air an robh e dèidheil, agus air sgàth gu robh e uabhasach briathrach is impidheach. ‘S e a chuid òraidean a rinn e anns a’ Chòmhdhail ann an 1898 agus na tachartasan a dh’adhbharaich crìoch Riaghaltas an t-Seanalair Rafael Reyes a th'ann an fheadhainn na bu chliùitiche aige.
Sgioba nàiseanta rugbaidh Fhìdi
Tha Sgioba nàiseanta rugbaidh Fhìdi fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh.
Stràc throm
Gàidhlig
Anns a' Ghàidhlig, thathar ga cleachdach os cionn nam fuaimreagan fada. Bhiodh e agus o fada air an sgrìobhadh leis an stràc gheur (é, ó) san àm a dh'fhalbh, ach thathar a' sgrìobhadh an stràc mhall os cionn a h-uile fuaimreag an-diugh.
Sgioba nàiseanta rugbaidh Fhìdi
Rinn iad glè mhath ann an Cupa an t-Saoghail ann an 2007, ach bidh iad a' gabhail trioplaidean ionmhasail gu tric. Tha iad a' cluich sna leintean geal is dubh. Tha dannsa aca mar an haka aig na h-All Blacks, se "cibi" a th'air.
José Vicente Concha
Seanadair na Dùthcha
Thachair cùis gu math anabarrach nuair a bha esan os cionn an Riaghaltais. Ghoid seirbheiseach chatharra gu foilleil pàipearan air an robh "bannan Coloimbianach", airson am fiach mòr dhe 130 000 peso ann an òr, air an tugadh a-mach à Oifis a’ Chreidis Phoblach (Spàinntis: Oficina de Crédito Público) a bha fo stiùireadh Cordovez. Nuair an do deach an eucoir sin fhoillseachadh, b’ fheudar dha sealbhadairean nan bann, gan toirt air ais chun na poileis, is le sin chaill iad uile an cuid airgead an seilbh. Ceannaich iad na bonos gun fhiosta gur e cùis foille a bh’ann
Sgioba nàiseanta rugbaidh Fhìdi
Roinn-seòrsa:Rugbaidh Roinn-seòrsa:Fìdi
José Vicente Concha
Seanadair na Dùthcha
Chuir caraidean nan ìobairteach anns a’ Chòmhdhail bile air dòigh, is iad ag iarraidh gum pàigheadh an nàisean an t-airgead air dhìth air ais dha luchd-cheannaich nam bann. Bha iad dìreach air leughadh an teagsa agus an treas deasbad gus an lagh ùr sin ga sgrìobhadh anns an reachdas, nuair a mhìnich Cordovez dha Concha gur e fìor dhroch bhuaidh a rinneadh an co-dhùnadh air maoineachadh na dùthcha. Chaidh aig Concha air "am pròiseact maslach"(Spàinntis: El proyecto malhadado) a dhiùltadh la aon ghuth ann an ùine ghoirid agus mus do deach am bile a sgrìobhadh anns an reachdas.
Stràc throm
Cànanan eile
Air a chaochladh, thathar ga cleachdadh sa Chuimris os cionn fuaimreig am biodh fada às a h-aonais, a' sealltainn gu bheil i goirid, m.e. "mẁg"' (muga) seachad air "mwg" (smùid).
José Vicente Concha
Sàr Òraidiche
Bha e uabhasach cliùiteach airson a chuid òraidean a rinn anns a’ phàrlamaid. Shabaideadh e an aghaidh an t-Seanalair Rafael Reyes, is thuirt e gur e "Còig bliadhna gràineil" (1904–1909) a bh'ann ann teirm aigesan. Dh’fhàs na briathran sin gu math ainmeil ann an litreachas poileataigeach na dùthcha. Seo deagh eisimpleir an dòigh labhairt a bh'aige, bo òraid a rinn e anns a’ Chòmhdhail ann an 1909, dìreach an dèidh do Reyes an Riaghaltas a leigeil is an dùthaich fhàgail gu saor-thoileach:
Stràc throm
Cànanan eile
Thathar ga cleachdadh cuideachd ann an Nirribhis, ann an cànanan Ròmanaich agus ann an cànanan eile. Tha na h-adhbharan eadar-dhealaichte, ach chan eilear ga sgrìobhadh os cionn connragan idir.
José Vicente Concha
Sàr Òraidiche
"Ach a’ Labhraiche a’ Chòmhdhail, chan e an Seanalair Reyes an aon duine a tha ciontach: ‘S dòcha gum bu chòir dhomh a ràdh nach e an eucorach nas cudromaiche a th'ann an Seanalair Reyes co-dhiù. Airson na cleachdaidhean aig gach uile fear anns a’ bheatha phoblach a thuigsinn, feumaidh sinn an saoghal far a bheil a ‘ fuireach is an èadhar a tha mu a thimcheall a thuigsinn. Agus, air adhbharan spìocach neo-onorach, ‘s e faireachadh dhe brosgal cealgach a tha mu thimcheall an t-Seanalair Reyes, mar sgòth làn bhreugan is cealgaireachd, is dhùin a h-uile càil a chuid shùil le mòran làimhe, is chuir iad sgàil mòr air na sùilean aige. Is mar sin, dall, bodhar, air mhisg leis na luaidhean meallach, rinn e ceum air cheum dhan ghlòm is thuit esan chun an t-sluic gun ìochdar, is an uair sin dh’fhalbh na gillean-cheann-doill a thilg gu domhainn e is iad a’ gabhail air gu bheil iad air an oillteachadh, agus iad a’ dèanamh ùpraid is a’ toirt tàmailt air an duine a bha mar iodhol dhuibh dìreach an-dè. Seo, a’ labhraiche, cleachdaidhean nan strìopaich is nan brosgalair, beus nan cluainire bho’n bhon-dhè, is tha ainm air a shon ann an Spàinntis nach chanainnsa a-rithist an seo".
Stràc throm
Cànanan eile
Roinn-seòrsa:Cànanachas
José Vicente Concha
Tosgair anns na Stàitean Aonaichte
Chaidh e a dh’ainmeachadh na thosgair gus na Stàitean Aonaichte leis an Riaghaltas aig Marroquín, far an robh e na air a bhith na mhinistear a’ chogaidh ro làimhe dìreach mus do chaill Coloimbia Panamá, is an dùthaich a’ dòrtadh na fala leis gu robh Cogadh na Mìle Làithean ann. Thug e an cead oifigeil aige dhan na h-ùghdarrasan air an 8mh latha dhen Chèitean 1902 an àite Charlos Mhartínez Shilva, a chuir Marroquín air falbh is e na chabhaig.
Nuair a bha e ann an Washington D.C. b’ fheudar dhàsan chur an aghaidh gu fosgailte an t--iarrtas a chuir Marroquín chun an Riaghaltais an siud airson feachdan na Stàitean Aonaichte a thoirt gu Panama (a-rèir a’ Chòrdaidh Mallarino-Bidlack, dhe 1846), nuair a bha na feachdan Libearalach, nàimhdean Riaghaltas nan Tòraidheach, a’ cur ruaig air feachdan an Riaghaltais. A dh’aindeoin sin, chaidh saighdearan na Stàitean Aonaichte gu tìr ann an Coloimbia mu dheireadh thall.
Ceann-suidhe na Dùthcha
Chaidh e a thaghadh mar cheann-suidhe airson teirm dhe ceithir bliadhna a thoisich ann an 1914. Aig an toiseach tòisichidh bha e fo fhaileas an ceann-suidhe mu dheireadh, Carlos Eugenio Restrepo, a bha cho còrdte nuair a leig e a dreuchd. Tha e gu math inntinneach gun do dh’ainmiche e, nuair a chuir e an caibineit aige air dòigh,an t-àrd shagart Carlos Cortés Lee mar mhinistear an Fhoghlaim Phoblaich, dìreach mar a rinn Miguel Antonio Caro Tovar ann an 1894, a dh’ainmich an t-àrd-shagart Rafael María Carrasquilla dhan aon dhreuchd. Rinn e sin air sgàth gu robh uaidh mhòr aige air an fheallsanachd Chaitligeach a theagasg chun an t-sluaigh.
Dh’ obair e gu dlùth le riochdairean nam Libearalach agus ceannardan dà bhuidheann sgarte a’ Phàirtidh Thòraidh, ged a dh’fhàgadh air gun do lughdaich e mòran dhe com-pàirteachadh nam Libearalach ann am poileataigs gus ceannas nan Tòraidh a dhaingneachadh. Lughdaich e tòrr dhe com-pàirteachadh nam Libearalach anns na còmhairlean is aig ìre nan Riaghladaire, rud a dh’adhbharaich tòrr chòmhstri eadar an dà phàrtaidh.
Fhuair e taic mòr anns a’ Phàrlamaid nuair a cho-dhùin e co-dheasachd na dùthcha a chumail aig àm a’ Chogaidh Mhòir, a thoisich o chionn ghoirid anns an Roinn Eòrpa. Rinn an cogadh sin thall thairis crom mòr air an dùthaich, is dh’fhàs suidheachach fiosgail na dùthcha uabhasach iom-fhillte. B’ fheudar dhan Chomhdhail rudan anabarrach a dhèanamh, mar an lagh àireamh 25 air a’ chiad latha dhen Shultain 1914. Bha geàrraidhean làidir taobh cosgais gun fheum anns an Riaghaltas aig cridhe a’ chuilbheart aige, is chuir e dail air feadhainn eile is air na h-iasdan nàiseanta, is esan gan cumail fo smachd.
Nuair a bha e os cionn an Riaghaltais chaidh ceannard nam Libearalach Rafael Uribe Uribe a mharbhadh, air an 15mh latha dhen Dàmhair 1914. Thug esan taic dhàsan mar thagraiche a’ chinneas corra bhliadhna ro làimhe.
A bharrachd air sin, stèidhich e cìsean air caochladh chleachdaidhean agus air iomadh seòrsa dhe bhathair, is e a’ gabhail cuimse air piseach a chur air comas eaconomachd an Riaghaltais, ri dhèiligeadh leis an t-suidheachadh dòrainn sin. Cho-dhùin e dreuchdan poblach a chur às neo a rach an aon, lughdaich e tabhartas-airgid na h-obrach poblach is thug e na feachdan armachd a-nuas cuideachd. Bhuail sin air obair carthannas agus air an fhoghlam. ‘S e rud a chuir maille air ath-bheothachadh luath anns an eaconomaidh a bh'ann an cogadh mòr, o chionn 's gun do rinn sin crom mòr air leasachadh na malairt, a bha gu math crochte air na dùthchannan eile, gu seach àraidh anns na dùthchannan beartach. Chuir e stad air an creideas eadar-nàiseanta. Fhuair luchd-mhalairt na dùthcha draghan mòra gus na dleastanasan marsanta a rinn iad ron a’ chogadh a thoirt gu buil. A bharrachd air sin, bha an gnothach gu math doirbh air sàilleabh piseach ann am prìsean a’ chòmhdhail agus a’ bhathair is draghan an t-suidheachaidh anns a’ chumantas. Chleachd an Riaghaltas bileagan fianais an Ionmhais mar dòigh rèiteachaidh le iasdaichean na nàisein, far am b'urrainn dha, airson an eaconomaidh a chumail ann an deagh stàit.
Mu dheireadh thall, b’ fheudar dhàsan a chur an aghaidh toradh samhradh ro theth agus plàigh dhe locastan a rinn droch mhilleadh. Rinn Concha rud a bha làn ghràdh-dùthcha: dhiùlt e iasdan bho thall thairis fhaighinn, oir bha e dhen bheachd gum biodh an ceum sin na bu fheàrr taobh uachdaranachd na dùthcha a chumail beò aig àm cho doirinn air feadh na cruinne. A dh’aindeoin sin, chuir e adhartas gu corra obrach phoblach a thoisich fo Riaghaltasan ro làimhe, mar loighnichean an trèana, Togalach an Riaghaltais Nàiseanta, an dealain-spèid chun na Caquetá agus a cheangail Bogotá gu Arauca. Taobh na crìochan, chuir e ainm gus a’ Chòrdadh Suárez-Muñoz Vernaza, ann an t-Iuchar 1916, a stèidhich crìochan na dùthcha le Eacuador.
Dh’fhàs na fianaisean-dhùbhlain shòisealta na bu mhiosa nuair a bha Concha os cionn an Riaghaltais, gu seach àraidh air sgàth gum b’ fheudar dhan Riaghaltas aige ceumannan eaconomach cruaidh a chur air dòigh. Dh’adhbharaich sin, agus gràin nam Pàrtaidh a bha gu math làidir aig an àm, ùpraid maireannach.
Thachair ùpraid is aimhreit eadar na Tùsanaich, na Croitearan bochda agus na h-Uachdaran ann an corra àite, gu seach àraidh ann an Cauca agus ann an Huila, mòran dhuibh fo stiùireadh Manuel Quintín Lame.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Llanefydd
Tha am baile Llanefydd ann an Conwy, a' Chuimrigh. Tha e 121.3 mi (195.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 186.0 mi (299.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 571 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 348 (60.9%); rugadh 77% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Gairsay
'S e eilean ann an Arcaibh a th' ann an Gairsay (Beurla bho shean "Gairsa"; Lochlannais: Gáreksøy, Eilean Gárekr).
Cruth na tìre
Tha Gairsay mu dà mhìle (3.2 km) air fad is mu mhìle air leud (1.6 km). Tha e cho mòr ri 240 ha2. Tha seann chlach-ghainmhich dhearg cumanta ann am Gairsay a tha còmhdaichte le mòine is ùir torraich. Tha eòin eadar-dhealaichte a' neadachadh anns an fhraoich, gu h-àraidh làmhraigean (stercorarius skua).
Llanefydd
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Conwy Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Gairsay
Cruth na tìre
'S e Ward of Gairsay a' bheinn as àirde ann an Gairsay. Tha e 102m (335 troigh) de dh'àirde agus tha e suidhichte ann am meadhan an eilein. Tha taobh an ear-dheas an eilean nas ìsle, dìreach mu 20 m a dh'àirde. Air costa a deas Gairsay chithear trì eileanan beaga, Holm of Rendall, Holm of Boray agus Grass Holm, agus sgeirean cuideachd, leithid Seal Skerry is Taing Skerry. Tha eilean eile, Sweyn Holm, na laighe san àirde an ear-thuath Gairsay.
Àireamh-shluaigh
Chaidh an eilean a cheannachd le Val agus David McGill ann an 1971 airson fuireach an seo. Ann an 2011 bha triùir a' fuireach anns an eilean. Anns a' chlàr a leanas chithear mar a dh'atharraich àireamh muinntir an eilein tro na linntean.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Arcaibh
Glims Holm
thumb|Glims Holm
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Arcaibh
Bronwydd
Tha am baile Bronwydd ann an Sir Gaerfyrddin, a' Chuimrigh. Tha e 56.1 mi (90.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 180.6 mi (290.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 554 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 309 (55.8%); rugadh 73% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Gaerfyrddin Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Bronwydd
Seannduaig
'S e baile air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Seannduaig (Beurla: Shandwick). Tha am baile suidhichte faisg air Baile Dhubhthaich ann an Ros an Ear. 'S e sin aon de na trì bailtean air oirthir a tuath air Linne Mhoireibh ris an canar Bailtean na Mara, ' s e Baile a' Chnuic agus Baile an Todhair an dà bhaile eile.
Sòisealachd Libeirtèireach
Ceanglaichean A-muigh
Libertarianism Roinn-seòrsa:Feallsanachd Roinn-seòrsa:Poileataigs
Seannduaig
Thàinig an t-ainm Seannduaig bhon fhacail Seann-Lochlannais "sand-vík", Tha iad a' ciallachadh: sand: gainmheach agus vík: bàgh. Nochd ainm a' bhaile aig Dwelly 1912 mar Seanndabhaig .
Tha Clach a' Charraidh, clach Chruithneach Clas II, na seasamh air cnoc os cionn a' bhaile. Chaidh a togail timcheall air 780 AD agus fad linntean bha na iasgairean a cleachdadh mar thùr-rabhaidh gus an deach a leagail le gèile ann an 1846, bhris e ann an dà phìos. Chaidh an clach ath-thogail a-rithist anns an dearbh àite, ach tha i dìonta le bocsa glainne a-nis.
Sgioba nàiseanta rugbaidh Côte d'Ivoire
Tha Sgioba nàiseanta rugbaidh Côte d'Ivoire fear den sgiobaichean beaga aig rugbaidh, ach am fear as cudromaiche ann an Afraga-a-Tuath. Bha iad aig Cupa an t-Saoghail ann an 1995. Tha iad a' cluich sna leintean òr. Se "les Elephants" (na h-oilbheintean) a tha air.
Ketchum, Idaho
‘S e baile beag ri taobh na Coilltean Nàiseanta Sawtooth ann an iar-mheadhan Na Stàitean Aonaichte a th’ ann Ketchum. Tha e suidhichte aig 1,784m os cionn ìre na mara anns na Beanntan Creagach, 3,163km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha, 148km bho Bhoise, prìomh-bhaile na stàite agus 1,138km bho Los Angeles, ait an taobh thall na dùthcha. Tha am baile ann an ceann a tuatha Idaho. Tha 3,261 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 16.8% thall thairis agus ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 21.2% dhuibh. Thug 51.9% dhe na daoine ceum aig an oilthigh.
Sgioba nàiseanta rugbaidh Côte d'Ivoire
Roinn-seòrsa:Rugbaidh Roinn-seòrsa:Costa Ìbhri
Seannduaig
Tha e gu bhith 10 troighean (3 meatairean) a dh'àirde. Air aon taobh tha snaidheadh de chrois Chrìosdail ann, air an taobh eile chithear samhlaidhean is seallaidhean Cruithneach.
Ketchum, Idaho
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Idaho
1611
Bàsan
Roinn-seòrsa:1610an
Adolfo Suárez y González
B' e neach-poileataigs Spàinneach a bh' ann an Adolfo Suárez y González (IPA: aˈðolfo ˈswaɾeθ, Cebreros, 25 an t-Sultain 1932 - Madrid, 23 am Màrt 2014). Bha e na Phrìomh-mhinistear na Spàinne bho 3 an t-Iuchar 1976 gu ruige 29 am Faoilleach 1981. B' ann an an Oilthigh Mhadrid agus Oilthigh Shalamanca a fhuair e a chuid foghlaim.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn Roinn-seòrsa:Poileataigs
611
611
Bàsan
Roinn-seòrsa:610an
Beinn Chreagach (Ulbha)
'S e beinn ann an Alba a th' ann am Beinn Chreagach. Tha e suidhichte ann am meadhan an eilean Ulbha. Tha e 313m (1027 troigh) de dh'àirde agus 's e sin a' bheinn as àirde air an eilean. Air mullach na beinne chithear càrn a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. 'S e Marilyn a th' ann.
Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Beinn Chreagach san 28 an Dàmhair 2001.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Ulbha
27 an Lùnastal
Tachartasan
thumb|[[An Talamh (planaid)|An Talamh is Màrs]]
Silvio Berlusconi
‘S e neach-malairt agus neach-poileataigs às an Eadailt a tha ann an Silvio Berlusconi (IPA: ˈsilvjo berluˈskoːni). Rugadh e 29mh an t-Sultain 1936 ann am Milano. Bha e na Phrìomhair Eadailteach ann an 1994 – 1995, 2001 – 2006, 2008 – 2011. 'S e neach-tionnsgain agus tòcair na mheadhan a th’ ann an cuideachd. ‘S e fear connsachail a th’ ann agus tha e air a bhith ann an staing laghail mòran tìde. Ann an t-Sultain, 2013, thòisich seanadh na h-Eadailte Berlusconi dol a-mach à poilteataics gu tur, leis gun d'fhuair Berlusconi binn-prìosain.
27 an Lùnastal
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Silvio Berlusconi
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Eadailt Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach
Graemsay
Is dòcha gu bheil sibh a' lorg Griomasaigh (soilleireachadh)
'S e eilean ann an Arcaibh a tha ann an Graemsay, ann an Caolas Scapa. Ann an 2011 bha 28 daoine a' fuireach an seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Arcaibh
660an
Bha na 660an, sa 7mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 660 is 31 an Dùbhlachd 669.
Bliadhnaichean
Roinn-seòrsa:7mh Linn *
Alasdair Caimbeul
'S e Alasdair Caimbeul (27 An Cèitean 1941) neo Alasdair a' Bhocsair sgrìobhadair à Nis, Leòdhas.
A bheatha
Rugadh e an 27 Cèitean 1941 ann an Dail bho Dheas, Nis, Leòdhas. 'S e a bhràthair an sgrìobhadair Tormod Caimbeul (Tormod A' Bhocsair). 'S e Aonghas Caimbeul (Am Bocsair) an t-ainm a bh' air an athair, agus b' e sgrìobhadair ainmeil Gàidhlig eile a bh' ann an uncail, Aonghas Caimbeul (Am Puilean). Dh'fhuirich e ann an Drochaid Chonain an Siorramachd Rois anns an 90an.
Obair sgrìobhaidh
Tha e air dealbhan-cluiche, sgeulachdan goirid agus nobhailean a sgrìobhadh ann an Gàidhlig agus Beurla. Thòisich e a' sgrìobhadh ann an Gàidhlig ann an 1984. 'S e Bùth a' Bhaile a' chiad dealbh-chluich a sgrìobh e. Bha e an sàs ann am buidhnean dràma, nam measg 'Na Nisich' ann an Leòdhas agus Cluicheadairean Loch Aillse. Bho 1988 gu 1990 bha e na sgrìobhaiche ann an Sabhal Mòr Ostaig san Eilean Sgitheanach. Sgrìobh esan na nobhailean The Nessman agus Visiting the Bard ann am Beurla.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean an t-Sabhail Cailbeul, Alasdair
Cebreros
‘S e baile beag eadar Madrid agus Ávila, ann an cridhe na Spàinne a th’ ann an Cerebros. Tha e suidhichte aig 776m os cionn ìre na mara, 558km air falbh bho Bharcelona, 30km bho Ávila agus 58km bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne. Tha 3,489 duine a’ fuireach ann an Cebreros.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Baile a' Chnuic
'S e baile air a' Ghàidhealtachd a tha ann am Baile a' Chnuic (Beurla: Hilton of Cadboll, uaireannan dìreach Hilton). Tha am baile suidhichte mu 15 km san àird an ear-dheas air Baile Dhubhthaich ann an Ros an Ear. 'S e sin aon de na trì bailtean air oirthir a tuath air Linne Mhoireibh ris an canar Bailtean na Mara, 's e Seannduaig agus Baile an Todhair an dà bhaile eile.
thumb|left|150px|Leth-breac den Chloich Chruithneach ann am Baile a' Chnuic San àird a tuath tha tobhtaichean seann chille ann far an do lorgadh clach Chruithneach ris an canar Hilton of Cadboll Stone. Chaidh a' chlach a chruthachadh eadar an 6mh is an 9mh linn. Anns an 19mh chaidh a toirt do thaigh-tasgaidh Breatannach, ach cha do chòrd sin ri muinntir na h-Alba. Mar sin tha i ri faicinn ann an Taigh-tasgaidh na h-Alba a-nis. Rinn Barry Grove leth-bhreac den chloich a chaidh a thogail ann am Baile a' Chnuic ann an 2000.
Clachan
Ri taobh Baile a' Chnuic, tha clachan leis an ainm Cathabol (Beurla:Cadboll). Tha ainm a' chlachain a' ciallachadh 'tuathanas cait' ann an Lochlannais; kattar-ból: bho kattr, ‘cat’ agus ból, tuathanas.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Muileann-Ghaidh
'S e baile ann an Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear  a tha ann am Muileann Dhàibhidh no Muileann-Ghaidh (Beurla:  Milngavie). Tha am baile suidhichte air Abhainn Allander mu 6 mìltean air àird an iar-thuath Ghlaschu.
Tha mòran daoine ann a tha a' fuireach ann am Muileann Dhàibhidh ach ag obair ann an Glaschu.
Còmhdhail
Tha stèisean rathad-iarainn Muileann-Ghaidh aig ceann a' thuath meur loidhne de na "Dealanaich Glaschu" a dhealaicheas bho Rathad-iarainn Gaidhealtachd an Iar aig a' Bhaile Siar. Gheibhear trèanaichean dìreach bho Mhuileann-Ghaidh gu Stèisean Glaschu Sràid na Banrighinn.
Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar, frith-rathad astair, a tòiseachadh an seo. Tha liagan à eibhir ann am meadhan a' bhaile a' sealltainn tòiseachadh na slighe.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Dùn Bhreatainn an Ear
Lech Kaczyński
'S e ceann-suidhe na Pòlainn a bha ann an Lech Aleksander Kaczyński. Rugadh e san 18mh latha dhen Òg-mhios 1949 ann an Warsaw agus chaochail e ann an tubaist adhair ann an Smolensk (An Ruis) air an 10mh latha dhen Ghiblean 2010. Phòs e a bhean, Maria Mackiewicz, ann an 1978. Bha e air a thaghadh anns a’ bhliadhna 2005. Bha e na bhall den Phàrtaidh Lagh agus Ceartas (Polais:Prawo i Sprawiedliwość).
Ciamar a dh' eug e
Bha e air an t-slighe gu Katyń, leis a bhean agus grunn bhall riaghaltas na dùthcha aige, airson cuimhneachan air mort Katyń, a thachairt anns An Dàrna Cogaidh. 'S e madainn uabhasach ceòthach a bh' ann agus dh'fheuch piolaid a' phlèana ris a dhol sìos gu tìr ann an Smolensk, a dh'aindeoin gun tuirt na ùghdarrasan adhair gun rachadh e gu ruige Minsk. Rinn am pìleat ceithir oidhirpean ris a dhol sìos mus do chaill am plèana agus bhàsaich a h-uile duine.
An Àithne
Is e An Àithne no Baile na h-Àithne am prìomh-bhaile agus am baile as motha anns a' Ghrèig. Tha An Àithne làn eachdraidh, is e àite–breith Socrates, Pericles agus luchd-feallsanach eile a th’ ann. Tha an Acropolis agus an Daphni Monastery faisg air dìonta leis an UNESCO. Tha e suidhichte ri taobh na Mara Àigeanaich.
Bailtean Co-cheangailte
250px|left|thumb|Baile na h-Àithne bhon Acròpoli an àirde Maoil Licabhitòs.
Harrisburg, Pennsylvania
'S e Harrisburg prìomh-bhaile Pennsylvania. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 49,528 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 98m os cionn ìre na mara.
An Àithne
Iomraidhean
250px|left|thumb|Parthenon, pairt den Acropolis
Antananarivo
Is e prìomh-bhaile na Madagascar a tha ann am Antananarivo. Tha Antananarivo 1,055km air falbh bho Phort Louis (Mauritius), 1,808km bho Victoria (Na h-Eileanan Sheiseall), 924km bho Moroni (Na h-Eileanan Chomoro), 1,721km bho Mhaputo (Mozambique), agus 1,563km bho Lilongwe (Malabhaidh). Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha, aig 1,302m os cionn ìre na mara.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Bailtean
An Àithne
Iomraidhean
250px|left|thumb|An t-Erèchteion
Dùn Èideann a Deas (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an Dùn Èideann a Deas (Beurla: Edinburgh South).
An Àithne
Iomraidhean
250px|left|thumb|Sgàil-thaigh nam maighdinnean den Erèchteion
Dùn Èideann a Deas (sgìre Phàrlamaid Westminster)
Chaidh a cruthachadh ann an 1885 agus mhùth a crìochan ann an 2005.
Tha Morningside, Merchiston agus na Braid Hills anns na sgìre seo. Tha i ann an crìch ri Dùn Èideann an Ear, Lodainn Mheadhanach agus Dùn Èideann an Iar-Dheas.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
An Àithne
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:A' Ghrèig Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eorpa Roinn-seòrsa:Bailtean
Harrisburg, Pennsylvania
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1791.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann am Pennsylvania
612
Bàsan
Roinn-seòrsa:610an
Ohio
'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann an  Ohio. Tha i suidhichte san àirde an earra-thuath na dùthcha. Tha 11,536,504 duine a' fuireach anns an stàite. . Tha Columbus na prìomh-bhaile agus na baile as motha. Tha e air a bhith na stàit bho 3 am Màrt 1803.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Ohio
760an
Bha na 760an, sa 8mh Linn, eadar 1 am Faoilleach 760 is 31 an Dùbhlachd 769.
Roinn-seòrsa:8mh Linn *
Holm of Grimbister
'S e eilean ann an Arcaibh a tha ann an Holm of Grimbister. Ann an 2011 bha triùir a' fuireach an seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Arcaibh
Volynska Oblast
'S e tè dhe na 24 roinnean anns an An Ucràin a th'ann an Volynska Oblast (Ucràinis: Воли́нська о́бласть, ainm neo-fhoirmeil: Volynshchyna). 'S e Lutsk 's a th' ann prìomh-bhaile na roinne. Tha i suidhichte air an àirde an iar-thuath na dùthcha, faisg air na crìochan leis A' Phòlainn agus A' Bhealaruis.