cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Àirigh
B’e àirigh bothan air air a’ mhòintich sam biodh daoine a’ fuireach airson greise as t-samhradh. San dòigh seo, gabhaidh achaidhean àrd fois san geamhradh, nuair a tha iad fuar, agus gabhaidh na machraichean fois san t-samhradh.
Ann am bàrdachd Gàidhlig, tha àirighean tric a' samhlachadh saorsa, àbhachdas agus gaol leis mar a bhiodh tuilleadh saorsa aig an òigridh na bhiodh aca aig an taigh. Tha òrain leithid 'Maighdeannan na h-Àirigh' agus 'Am Bothan Àirigh air Bràigh Raithneach' a' cleachdadh na h-ìomhaigh.
<p style="margin:0 0 0 2em;font-style:italic">’S ann a bhios sinn gan àrach air àirigh am Bràigh Raithneach Ann am bothan an t-sùgraidh ’s gur e bu dhùnadh dha barrach'. <p style="margin:0 0 1em 4em;font-style:italic">(Am Bothan Àirigh air Bràigh Raithneach)
Seo pìos a sgrìobh an t-Urramach Iain MacRuairidh (a bhàsaich ann an 1907 san Eilean Sgitheanach) a thaobh mar a bha na h-àiridhean ann am meadhan an 19mh Linn:
Ceanglaichean a-mach
airigh
Wrecsam (ùghdarras ionadail)
thumb|Wrecsam anns a' Chuimrigh 'S e aon de na 22 ùghdarrasan ionadail aonadach anns a' Chuimrigh a th' ann an Wrecsam (Beurla: Wrexham).
Bailtean ann an Wrecsam
Roinn-seòrsa:Siorrachdan na Cuimrigh
Marne
'S e département na Frainge a tha ann am Marne. Tha e na laighe ann an Champagne-Ardenne.
Se Châlons-en-Champagne am prìomh-bhaile.
Turtur
Saoil an robh thu a' lorg na leanas?
Lus-eòlaiche
thumb|right|300px
'S e lus-eòlaiche neach-saidheans a tha ag obair ann am meur bith-eòlais air a bheil luibh-eòlas. 'S ann air lusan agus planntaichean a nì lus-eòlaichean fòcas. Thathar dhen bheachd gur e Theophrastus (307 BC - 287 BC) a bh'anns a' chiad lus-eòlaiche.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Saidheans
Jón Þorláksson
B' e Innleadair agus neach-poileataigs à Innis Tìle a bh' ann an Jón Þorláksson. Rugadh e air 3 am Màrt 1877 ann am Vesturhóp (Norðurland vestra). Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík agus Danmarks Tekniske Universitet ann an Copenhagen. Phòs e aig Ingibjörg Claessen ann an 1907 agua fhuair iad dithis duine cloinne còmhla. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1921. Bha e na fhorsætisráðherra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) eadar 1926 agus 1927 às leth Íhaldsflokkurinn (Gàidhlig: Pàrtaidh glèidhteachail). Chruthaich e Sjálfstæðisflokkurinn (Gàidhlig: Pàrtaidh na Neo-eisimeileachd) ann an 1929. Chaochail e ann Reykjavík air 20 am Màrt 1935.
Caibineit Þorláksson
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineit fhad 's a bha Þorláksson os cionn an riaghaltais. Bhuinneadh ias uile gu Alþýðuflokkurinn:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Poileataigs
Camanachd Loch Abair
thumb|Raon cluiche Camanachd Loch Abair, Drochaid an Aonachain 'S e sgioba camanachd a tha ann an Camanachd Loch Abair.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Camanachd Roinn-seòrsa:Sgiobaidhean iomain
Carraig Thuathail
'S e baile ann an Contae Chorcaí, Èirinn, a tha ann an Carraig Thuathail. Tha e suidhichte ann am meadhan na siorramachd (Gaeilge : Contae) air an taobh thuath Chorcaigh fhèin, 161km bho Luimneach, Ghaillimh, 88km bho Luimneach, 349km bho Dhoire agus 209km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Èirinn
244
Bàsan
Roinn-seòrsa:240an
Crùban-coille
right|200px|thumb|Crùban-coille 'S e seòrsa snàigein a tha ann an crùban-coille (Beurla: tortoise; “turtais”). Tha slige air, agus tha iad ag ithe glasraich is feur. Tha iad slaodach agus às a shin thàinig sgeulachd ainmeil den turtais agus am maigheach, anns a bheil an turtais a’ buannachadh tro amaideas am maigheach.
Roinn-seòrsa:Snàigean Roinn-seòrsa:Peataichean
Canaispidh
'S e baile ann am Gallaibh a tha ann Canasbaigh no Canaispidh (Beurla: Canisbay). Tha e suidhichte mìle bho Huna agus dà mhìle gu leth bho Thaigh Iain Ghròt.
'S e tosg deireannach anns an sgìre a tha ann an Ailean MacDhòmhnaill aig a bheil cruach-mhòna na chulaidh-iongnaidh airson luchd-turais anns a' bhaile. Is toigh leotha dealbh-camara a dhèanamh neo ceannachadh mòna fheuchadh.
Ann an drama poballach telebhisean nan Stàitean Aonaichte "Supernatural" (6:4, "Weekend at Bobby's") thuirteadh gun do rugadh caractar Fergus Roderick MacLeod ann an Canaispidh ann an 1661.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Gallaibh Roinn-seòrsa:Roinn Ghallaibh
Resolfen
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Castell-nedd Port Talbot Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Itrium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an itrium le samhla Y agus àireamh atamach 39. 'S e meatailt trastach a tha ann agus tha e glè choltach ri na lantanaich. Lorgar e daonnan ann an clachan còmhla ri na lantanaich. Tha a fheartan nas coltaiche ri lantanaich na scandium.
Chan eil ach aon iosatòp, 89Y, ann an itrium nàdarra.
Cleachdadh
Cleachdar fosfaran itrium ann an tiùbaichean gath cathod agus gàirneid itrium-aluiminium (YAG) ann an leusairean fo-dhearg.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigeachd Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt Roinn-seòrsa:Meatailtean trastach
Coimhearsnachd air loidhne
thumb|An suaicheantas aig Fòram na Gàidhlig 'S e làrach-lìn air an dig daoine cruinn còmhla gus deasbaireachd a dhèanamh a th' ann an coimhearsnachd air loidhne. Mar eisimpleir, 's e coimhearsnachd air loidhne a tha ann an Doras na coimhearsnachd againn fhèin. Seo na seòrsaichean dhe choimhearsnachdan a bha am bith aig toiseach 2016:
Bidh cuidh dhiubh 'gan ruith le Fonndas mar an Uicipeid no le daoine phrìobhaideachd mar Fhòram na Gàidhlig agus cuid eile fo smachd chompanaidhean mòra mar Facebook is Twitter.
799
Bàsan
Roinn-seòrsa:790an
Cinn Lois
thumb|Tobhta na h-abaid ann an Cinn Lois 'S e baile ann am  Moireabh  a tha ann an Cinn Lois (Beurla: Kinloss). Tha am baile suidhichte faisg air Bàgh Inbhir Eireann. Tha e mu 3 mìltean air falbh bho Inbhir Èireann agus mu 2,5 mìltean air falbh bho  Fharrais. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 38′ 1.36″ Tuath agus 3° 34′ 3.22″ Iar.
Ann an 2001 bha 1,931 duine a' fuireach an seo.
Tha tobhta Abaid Chinn Lois (Kinloss Abbey) ann a chaidh a thogail le Daibhidh I mac Chaluim ann an 1150. B’ e teas meadhan acadaimigeach a bha ann anns na 1530an fon mhanach  Robert Reid.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:An Comhairle Mhoireach
Drongan
thumb|Drongan on adhair thumb|Cruth na tìre faisg air Drongan 'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir an Ear a tha ann an Drongan. Tha am baile suidhichte air àird an iar-dheas Choylton. Tha e mu 7 mìltean air falbh bho Inbhir Àir agus 9 mìltean air falbh bho Chumnag. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 26′ 8.64″ Tuath agus 4° 27′ 30.51″ Iar.
Anns a' bhliadhna 2001 bha 3,012 duine a' fuireach an seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shiorrachd Àir an Ear
Bellshill
'S e baile ann an Siorrachd Lannraig a Tuath a tha ann am Bellshill. Tha e suidhichte 2 mhìle tuath air Tobar na Màthar.
Ann an 2001 bha 20,705 duine a' fuireach an seo.
Tha a' chiad tùs dhen tuineachadh anns an àite seo a' nochdadh air chairt le Timothy Pont, foillsichte ann an 1654. B' e Belmill an t-ainm a bha air. Bha dìreach cuid taighean ann a bha aig Maighstir Bell, fear aig an robh a' chlach-thochailt a bha deas air a' bhaile. Ach nuair a dhùin an clach-thochailt, dh'fhàg muinntir a' bhaile cuideachd agus chaidh tuineachadh ùr a chur air bhonn faisg air ris an canar Crossgates.
Ann an 1810 dh'atharraich an t-ainm seo gu Bellshill.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Lannraig
Panama (baile)
'S e prìomh-bhaile Phanama a tha ann am Panama  (Spàinntis: Ciudad de Panamá). Tha e suidhichte air a’ Chuan Sèimh air cladh-aibhne Phanama. 'S e teas meadhan poileataigeach na dùthcha a th’ ann. Chaidh am baile a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1519, tha an seann bhaile ris an canar Panama La Vieja dìonta leis an UNESCO.
Daoine Ainmeil
Tomás Herrera (1804 - 1859): Ceann suidhe Poblachd Ghranada Ùire ann an 1854.
Mayenne
'S e département na Frainge a tha ann am Mayenne. Tha e na laighe ann am Pays de la Loire.
Se Laval am prìomh-bhaile.
Àireamhachd
’S e eòlas air làimhseachadh àireamhan a th’ ann an àireamhachd. Faodar àireamhan an cur ri chèile, an dealachadh, an iomadachadh agus an roinneadh agus tha comas-tuigse agus comas-cleachdaidh nan obrachaidhean seo èiseil dhuinn anns an t-saoghal mhòr. ’S e na h-àireamhan sìmplidh a tha air an cleachdadh airson cunntaidh. ’S e seo na h-àireamhan 1, 2, 3, 4, agus mar sin air adhart, ris an canar na h-àireamhan nàdarra ann am matamataig. Ach le bhith gan cur ri chèile agus gan dealachadh tha feumalachd àireamhan ùra – neoni agus na h-àireamhan àicheil – a’ tighinn mar coinneamh agus a’ leudachadh air ar tuigse àireamhan. Còmhla ris na h-àireamhan nàdarra, tha neoni agus na h-àireamhan àicheil a’ dèanamh suas àlach nan slàn-àireamhan. Tha roinneadh a’ toirt a-steach bun-bheachd nam bloighean agus an tuigse gum faod luach a bhith air àireimh eadar dà shlàn-àireimh. Mar eisimpleir, eadar a trì agus a ceithir tha 3.25, 3.617, 3.001 agus uiread de luachan gun chrìoch, agus gabhaidh àireamhan am meas mar gum biodh sreath leantainneach dhiubh. Uaireannan, tha seo air a riochdachadh le loidhne àireamh. Tha na slàn-àireamhan air an riochdachadh air an loidhne le puingean aig beàrnan cunbhalach, agus àireamh sam bith eile le puing aig àite sam bith air an loidhne. ’S e fìor-àireamh a chanar ri àireimh air am biodh luach sam bith.
Llandrillo
Tha am baile Llandrillo ann an Sir Ddinbych, a' Chuimrigh. Tha e 100.2 mi (161.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 170.8 mi (274.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 569 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 337 (59.2%); rugadh 62% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Ddinbych Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Àireamhachd
Cur-ris (+)
’S e cur-ris bun-obrachadh na h-àireamhachd far an cuirear àireamh ri àireimh eile airson suim a dhèanamh. ’S e obrachadh eadar dà àireimh, ach ’s urrainnear grunnan àireamh a chur ri chèile ma chuirear an treas àireamh ri suim a’ chiad dà, an ceathramh ri suim a trì, agus mar sin air adhart. Tha dà fheart chudromach aig cur-ris. Cha tèid an t-suim a-rèir:
Toirt air falbh (−)
’S e toirt air falbh an t-obrachadh mùiteach ri cur-ris. Far a bheil dà àireimh air an cur ri chèile agus suim a dhèanamh, tha toirt air falbh a’ dealachadh àireimh bhon t-suim. ’S e a’ bhuil aice an diofar eadar dà àireimh. Mar eisimpleir: Ma bheirear àireamh air falbh bho àireamh nas lugha, ’s e àireamh àicheil a tha anns a’ bhuil: Ann an cunntasachd, thathar a’ dèanamh mìneachadh air àireimh àicheil mar suim air a ghabhail air iasad gu bhith ag ath-dhìoladh.
Tha e soilleir nach eil toirt air falbh a’ cumail ris an Lagh Co-iomlaideach no an Lagh Co-thiomsach. Tha a’ bhuil aice an urra ris òrdugh nan àireamhan: agus òrdugh an dealachaidh: Mar sin tha e nas goireasaich a bheachdachadh oirre mar gum biodh i na suimeadh le àireamhan àicheil. Anns an dòigh seo: Tha cur-ris a’ cumail ris na Laghan Co-thiomsach agus Co-iomlaideach co-dhiù a tha na h-àireamhan dearbh no àicheil.
Iomadachadh (× no ·)
’S e cur-ris a tha aig bun iomadachaidh cuideachd. Le bhith ag ràdh gu bheil 4 uiread 9 a’ dèanamh 36, tha sinn ag ràdh gu bheil: Agus ’s e geàrr-sgrìobhadh a th’ ann: Canar toradh ri buil iomadachaidh, agus ma tha 9 air a h-iomadachadh le 4, ’s e iomadair a th’ ann a 4. Chionns gu bheil iomadachadh a’ cumail ris an Lagh Co-iomlaideach agus tha: chan eil e gu diofar co dhiubh a tha na h-iomadair. Uaireannan thathar ag ràdh factaran ris an dà àireimh a tha air an iomadachadh. Tha iomadachadh a’ cumail ris an Lagh Co-thiomsach cuideachd: ’S e ionnanachd an iomadachaidh a th’ anns a h-aon. ’S e sin ri ràdh gun dèante an aon àireamh nam biodh àireamh air a h-iomadachadh leis a h-aon. Agus ’s e co-thionndadh àireimh am bloigh far a bheil an àireamh fhèin na seòrsaiche agus a h-aon na h-àireamhaiche. Mar eisimpleir ’s e co-thionndadh 5 a tha ann an 1/5. Dhèante a h-aon nan iomadaichte àireamh leis a’ cho-thionndadh: Tha feart cudromach eile aig iomadachadh. Far a bheil iomadair agus suim, faodaidh an t-iomadair a bhith air a sgaoileadh a-measg àireamhan na suime: Canar Lagh an Sgaoilidh ri seo.
541
Bàsan
Roinn-seòrsa:540an
Àireamhachd
Roinneadh (÷ no /)
’S e roinneadh an t-obrachadh mùiteach ri iomadachadh. Canar an roinn-àireamh ri buil roinneadh duaise-roinne le roinniche. ... agus dhèante an duais-roinn nam biodh an roinn-àireamh air a h-iomadachadh leis an roinniche. Faodaidh àireamh sam bith a bhith na roinniche ach neoni a-mhàin. Tha roinneadh le neoni gun bhrìgh. Cha chum roinneadh ris na Laghan Co-thiomsach no Co-iomlaideach agus tha e nas goireasaich a bheachdachadh oirre mar iomadachadh le co-thionndaidhean. Mar eisimpleir: Anns an riochd seo tha feartan iomadachaidh air an glèidheadh.
Cumhachdan
Ma tha àireamh air a h-iomadachadh leatha fhèin, faodar a geàrr-sgrìobhadh mar a leanas: Tha am for-sgriobta a’ sealltainn na h-uiread de naoidhean a tha air an iomadachadh le chèile mar os cionn. Canar a’ chumhachd ris an fhor-sgriobta seo. Mas a h-aon a’ chumhachd, ’s e an àireamh fhèin a th’ innte: Tha briathran sònraichte againn ma tha a’ chumhachd co-ionnan ris a dhà no a trì. Canaidh sinn gu bheil an àireamh ceàrnaichte no ciùbaichte fa leth. A-mach air seo canar gu bheil an àireamh (togte) chun na ceathramh/ còigeamh/ ... cumhachd. Canar bonn ris an àireimh a tha togte chun cumhachd.
Fermium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann am fermium le samhla Fm agus àireamh atamach 100. 'S e actanach agus meatailt rèidio-bheò bog agus dlùth a tha ann. Tha an aidheon +3 as cudromaiche sa' cheimigeachd de fhermium ach tha an cor ogsaideachaidh II ann cuideachd.
Àireamhachd
Cumhachdan
Tha riaghailt chudromach iomadachaidh a dh’àireamhan leis an aon bhonn: ’S e sin ri ràdh, ma tha dà àireimh ann leis an aon bhonn... Tha e soilleir cuideachd: ’S e sin ri ràdh gu bheil am ÷ an = am – n. Bhon riaghailt os cionn am – n = am × a–n agus bhon tuigse gu bheil roinneadh an aon rud ri iomadachadh leis a’ cho-thionndadh: tha mìneachadh air a dhèanamh air cumhachd àicheil mar a leanas: Chionns gu bheil: agus:  agus gum faighear an aon bhuil le bonn sam bith, thathar a’ toirt brìgh don chumhachd neoni. ’S e a h-aon a th’ ann an àireimh sam bith chun na cumhachd neoni.
Fermium
Rinneadh caractarachd ri 19 iosatòpaichean de fhermium. Tha 257Fm, le leth-bheatha 100.5 laithean, as seasmhaiche.
Eachdraidh
Ann an 1952 lorg an sgioba Albert Ghiorso dà eileamaid ùr, einsteinium agus fermium, ann an sileadh niùclasach bho a' chiad dheuchainn boma haidridein. Chruinnicheadh an sileadh seo le pàipear-sìolaidh air itealain a bha ag itealaich tron neul spreadaidh. B' e fermium-255 le leth-bheatha 20.07 uairean a bha ann. Dh'ainmicheadh iad e air Enrico Fermi.
Àireamhachd
Freumhan
Ma tha 22 = 4 canaidh sinn gu bheil 2 na freumh ceàrnagach de 4 agus tha seo air a sgrìobhadh 2 = √4. Anns an aon dòigh, ma tha: ’S e \sqrt[3]{} am freumh ciùbach ach chan eil briathran sònraichte aig a’ chòrr. Canar an ceathramh/ còigeamh/ .../ nmh freumh ris a’ chòrr. Chionns gu bheil: ...bho riaghailt iomadachadh nan cumhachdan, tha againne: Tha e soilleir cuideachd gu bheil: agus gum faod cumhachd a bhith na bloigh cuideachd.
Fermium
Cleachdadh
Tha fermium rèidio-bheò agus glè thearc, mar sin chan eil cleachdaidhean ann air a shon.
Roinn-seòrsa:Actanach Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt
C.B. Dhùn Dèagh
Roinn-seòrsa:Ball-coise Roinn-seòrsa:Sgiobannan ball-coise Roinn-seòrsa:Ball-coise Albannach Roinn-seòrsa:Sgiobannan ball-coise Albannach
Àireamhachd
Log-àireamhan
’S urrainnear àireamh dhearbh sam bith a’ sgrìobhadh anns an riochd an agus n na fìor-àireamh. Ma sgrìobh sinn x = an tha e soilleir nam biodh (agus a ≥ 1): ... agus gu bheil n ann do gach luach x > 0. Chan eil n ann far am bi an = 0, agus chan eil n ann do àireamhan àicheil. Canar log-àireamh le bonn a  ri n, agus sgrìobhar... Chan eil ann ach dà luach a tha cumanta mar bhonn log-àireamhan. Is iad seo 10 agus an àireamh sònraichte e. ’S e bonn nan log-àireamhan nàdarra a tha e, agus ’s e àireamh eucoimeasta a th’ innte ach tha feartan àraidh aig log-àireimh nàdarra. ’S e feartan nan cumhachdan feartan nan log-àireamhan. Gus dà àireimh a dh’iomadachadh, tha na log-àireamhan aca air an cur-ris. Gus àireamh a thogail chun cumhachd, tha an log-àireamh aice air iomadachadh leis a’ chumhachd.
Ann an coimpiutaireachd agus air àireamhairean, tha e cumanta a sgrìobhadh log an àite log10 agus ln an àite loge ach ann am matamataig agus ann am fiosaig, mar as cumanta ’s e brìgh loge a th’ ann far a bheil log air a sgrìobhadh gun fho-sgriobta.
Far a bheil: agus n na log-àireamh x, thathar ag ràdh gu bheil x na h-anti-log-àireamh n.
245
Bàsan
Roinn-seòrsa:240an
Sreath nan lantanach
Tha còig eileamaidean deug ann an sreath nan lantanach, bho lantanum do lutetium.
Tha iad glè choltach ri chèile agus ri scandium is itrium mar sin tha trì eileagtronan deiseil do gach atam airson ceimigeachd.
Feartan atamach
Tha an diofar eileagtronach eadar gach lantanach anns an atam-cuairt 4f. Tha na ataman na lantanaich nas truime nas lugha air sgàth 's gu bheil a' cumhachd-thàlaidh on niùclas nas treasa. 'S e an lùghdachadh lantanach a tha ann seo.
Feartan ceimigeach
Tha na lantanaich a' cruthachadh salainn aidheonach agus lorgar iad san talamh mar sin. Tha e doirbh na lantanaich a sgàradh ach is urrainnear an sgaradh le criostaladh bloigheach.
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Lantanach Roinn-seòrsa:Meatailt
Liomaid
thumb|Liomaidean
Tha liomaid (Citrus × limon) na meas buidhe, a tha caran mar orains. Cleachdar gus sugh 7c a dhèanamh.
Is urrainn do chraobh liomaid a' ruigsinn 6 m (20 troighean), ach tha iad nas lugha gu h-abhaisteach.
Roinn-seòrsa:Measan Roinn-seòrsa:Craobhan
Cranston, Rhode Island
'S e baile ann an Rhode Island, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Cranston. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 80,387 duine a’ fuireach ann. Tha e suidhichte aig 19m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1754.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Rhode Island
Shmuel Yosef Agnon
B' e sgrìobhadair Iùdhach a tha ann an Shmuel Yosef Agnon (Eabhra: שמואל יוסף עגנון). Rugadh e ann an 1888 ann am baile beag ris an canadh Buczacz, ann an Galicia, aig àm Ìompaireachd an Ostair, agus chaochail e ann an Ierusalem ann an 1970. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1966.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Iùdhach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Iùdhachd Roinn-seòrsa:Daoine às an Ostair Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Daoine à Iosrael
Bellinzona
‘S e baile ann an ceann a deas na h-Eilbheis a th’ ann am Bellinzona (IPA: bɛllinˈdzoːna, Fraingis: Bellizone, Gearmailtis: Bellenz, Laideann: Bilitio, Rumantsch: Blizuna). Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 590, le Grégoire de Tours, is ‘s e ainm Ceilteach a th’ann, bhon fhacal belito (aiteann) san Ghallais. Tha e suidhichte aig 228m os cionn ìre na mara air an àirde an earna h-aibhne Ticino agus aig bun agus Beanntan na h-Alp, anns an roinn (Eadailtis: Cantone) Ticino, 134km air falbh bho Zürich, 219km bho Ghenève agus 146Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 17,373 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 49mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh. ‘S e Eadailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Bellinzona.
Eachdraidh
Bhuineadh am baile gu Poblachd Rhodàinia bho 1802 gu ruige 1810.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Jimmy Reid
B’ e Seumas "Jimmy" Reid (9 an t-Iuchar 1932 gu ruige 10 an Lùnasdal 2010) ball aonaidhean-ciùird, òraidiche, neach-poileataigs agus neach-aithris Albannach, a rugadh ann am Baile a' Ghobhainn, Glaschu. Thug e deagh chliù air feadh an t-saoghail mar neach-ghairm agus ceannard nuair a ghabh na luchd-obrach os làimh gàrraidhean-shoithichean aig Upper Clyde Shipbuilders eadar an t-Ògmhios 1971 agus an Dàmhair 1972. An uair sin bha e an sàs mar Reachdadair Oilthigh Ghlaschu agus mu dheireadh thall bha e na fhear-aithris is na chraoladair. Dh’fhàg e Pàrtaidh nan Comannach airson Pàrtaidh Làbarach na h-Alba mus a bhith na bhall Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba. Bha Reid dhen bheachd gu robh Neo-eisimeileachd na h-Alba agus Sòisealachd air an aon ràmh. Chaochail e ann an 2010 an dèidh a bhith tinn fad mìosan.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs
Hans-Adam II
Is e prionnsa de Liechtenstein a tha ann an Hans-Adam II (ainm slàn: Johannes (Hans) Adam Ferdinand Alois Josef Maria Marko d'Aviano Pius von und zu Liechtenstein; Zürich, 14 an Gearran 1945 –). Tha e a' fuireach ann an Vaduz, agus is e bho 13 an t-Samhain 1989 a-mach a tha e na phrionnsa.
Roinn-seòrsa:Daoine à Liechtenstein
Calafòrnia
Is e stàit Ameireaganach a tha ann an Calafòrnia. Tha i suidhichte air taobh an iar na dùthcha, agus tha i na meadhan cudthromach do chultar, saidheans is gnìomhachas. 'S e Sacramento am prìomh-bhaile, agus tha Los Angeles, San Diego is San Francisco am measg nam bailtean as motha. Tha na Beanntan Sierra Nevada san àirde an iar Calafòrnia. Tha e air a bhith na stàit bho 9 an t-Sultain 1850. Tha 37,253,956 duine a' fuireach anns an stàite.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Calafòrnia Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte
542
Bàsan
Roinn-seòrsa:540an
Aquiminzaque
'S e an Rìgh (neo zaque) mu dheireadh air  Hunza (Tunja, Coloimbia an latha an-diugh) bho 1537 a bh' ann Aquiminzaque. Phòs e Gámeza, nighean Ghanza, ceann-feadhna ann an Samacá. Chaochail e ann an 1541.
'S e mac bhràthar Quemuenchatocha, an Zaque roimh làimhe, a bh’ ann. Bha e na Riaghladair gu math sgileil bho thoiseach tòisichidh an riaghlaidh aige. Chuir ionnsaighean nan ceannsaiche Spàinnteach air an dùthaich aige agus le sin an Riaghaltas aige bun os cionn. Aig an toiseach cho-obraich e leis na Spàinntich, is fiù ’s thionndaidh e gu bhith na chaitligeach. Ach nuair a mhothaich cho cruaidh s' a bhiodh buaidh nan Spàinnteach air na Muisca dh'èirigh e suas nan aghaidh ann an ar-a-mach a chaidh a chur sìos le Hernán Pérez de Quesada agus an ceann  greiseag chaidh e a chur gu bàs tro chur dheth a' chinn ann an Tunja.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia Roinn-seòrsa:Eachdraidh
246
Bàsan
Roinn-seòrsa:240an
Seumas Grannd
'S e cànanaiche a tha san Ollamh Seumas Grannd (Baile Ùr nan Granndach, 26 an Dàmhair 1950). Tha e an sàs rannsachadh dual-chainntean taobh a deas na h-Alba, gu h-àraidh dual-chainntean Ìle, Earra-Ghàidheal agus Bhàideanach.
Rugadh Seumas ann am Baile nan Granndach agus thogadh e ann an Rata Mhurchais. Thug e a-mach ceum ann an Ceiltis ann an Obar Dheathain agus an uairsin ann am foghlam aig Colaiste Chnoc Iòrdain ann an Glaschu. Ghabh e dreuchd teagaisg aig Oilthigh Obar Dheathain ann an 1983 far an robh e fad 23 bliadhna agus far an dug e a-mach ceum ollamhachd ann an 1988 le obair rannsachaidh air Gàidhlig Ìle 's Earra-Ghàidheal.
Tha e air tilleadh a bhaile àraidh, Rata Mhurchais, far a bheil e a' fuireach leis a bhean, an t-Ollamh Alison Diack.
Tùsan
Roinn-seòrsa:Gàidhlig Roinn-seòrsa:Cànanaichean Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
An Eadailt
'S e dùthaich mhòr a tha anns an Eadailt      air taobh-a-deas na Roinn-Eòrpa. 'S e tairbeart neo rubha mòr a tha ann, suidhichte anns a’ Mhuir Meadhanach, le cuid de eileanan còmhla, m.e.:Sicily agus Sardinia. 'S e An Roimh am prìomh-bhaile aice agus 's e Eadailtis an cànan aca. Tha na crìochan aice ann an ceann a tuath na dùthcha leis an Fhraing, an Eilbheis, an Ostair agus an t-Slòbhain. Tha na dùthchannan San Marino agus Cathair na Bhatacain suidhichte air an taobh a-staigh anns an Eadailt. Tha am Fàsach Accona suidhichte anns an Toscana faisg air Asciano. Tha Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Eadailt fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh.
Bailtean mòra
Seo lista na bailtean as motha na h-Eadalite:
Foghlam
Is e Oilthigh Bhologna am fear as aosmhor air feadh an t-Saoghal a tha a’ toirt ceum do na h-oileanaich.
Chaidh an t-Oilthigh Phadua a stèidheachadh anns a' bhliadhna 1222 (Università degli Studi di Padova anns an Eadailtis). Tha e suidhichte anns a’ bhaile Padova ann an earra-thuath na h-Eadailte.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan * Eadailt
Am Blàran Odhar
Tha Am Blàran Odhar (Beurla: Bettyhill) na bhaile bheag san àirde a thuath Alba. Tha e suidhichte mu 30 mìltean air falbh san iar air Inbhir Theòrsa agus mu 12 mhìle bho Thongue.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Baictear-eòlaiche
thumb|right|200px
Antioquia (Roinn)
'S e tè dhe na 32 roinnean ann an Coloimbia a th'ann Antioquia. Tha Roinn Antioquia dìreach ann an teas mheadhan nam beann anns an sliabh na h-Andes. 'S e Medellín prìomh-bhaile na roinne. Tha àireamh-shluaigh mhòr aice. A rèir figearan an Riaghaltais, 's e an dàrna roinne as poballaiche na dùthcha a th' innte, an dèidh Bhogotá. Rinn ceannsaichean na Spàinne, Francisco Pizarro nam measg, fìor dhroch sgrios agus milleadh air sgìrean ann an ceann a tuath na roinne seo ann an 1509.
Baictear-eòlaiche
'S e baictear-eòlaiche seòrsa bith-eòlaiche a tha a' dèanamh fòcas air bacteria ann a meur bhith-eòlais ris an canar baictear-eòlas. Mar as àbhaist bidh baictear-eòlaichean ag oabir ann an deuchainn-lainn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Saidheans
Caerdydd
'S e Caerdydd ('sa Chuimris agus Cardiff 'sa Bheurla) na phrìomh-bhaile agus am baile as motha a th' anns a' Chuimrigh. Tha e suidhichte air an còrsa deas a' Chuimrigh. 'S e baile beag a bh' ann ron an 19mh linn nuair a dh'fhàs e cudthromach le tighean dèanadachd agus leis am baile air a chleachdadh mar phort mhòr airson gual. Fhuair Caerdydd inbhe mar chathair-bhaile ann an 1905 agus chaidh a dhèanamh na phrìomh-bhaile a' Chuimrigh ann an 1955. Bha sluagh de ann an Cardiff aig a ’chunntas-sluaigh mu dheireadh, agus tha seo ga fhàgail mar an 16mh baile is motha anns an Rìoghachd Aonaichte.
Aistean co-cheangailte
Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eorpa
Antioquia (Roinn)
Ceanglaichean A-mach
Mapa oifigeil na roinne
BBC Radio Scotland
'S e stèisean-rèidio a tha ann am Radio Alba (Beurla: BBC Radio Scotland ). Tha e pàirt den BBC Scotland agus tha e suidhichte ann an Glaschu, Pacific Quay. Craoladh BBC Radio Five san oidhche gach là air FM.
Antioquia (Roinn)
Ceanglaichean A-mach
Red Colombiana
BBC Radio Scotland
Prògraman
Tha an stèisean a' dèanamh rainse fharsaing de phrògraman.
Stèiseanan ionadail
Tha Radio Orkney agus Radio Shetland a' craoladh mar ro-aonta bho Radio Alba.
Chaidh Radio Solway à Dùn Phris agus Radio Tweed à Selkirk a chraoladh mar ro-aonta bho Radio Alba eadar 1983 agus 1993. Tha naidheachdan ionadail fhathast ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:BBC Roinn-seòrsa:Rèidio
Emmanuel Levinas
B' e feallsanaiche Liotuaineach Frangach a bh' ann an Emmanuel Levinas (12 an Faoilleach 1906–25 an Dùbhlachd 1995). Bha e an sàs ann an feallsanachd Iùdhach, beus-eòlas, eòlas-bhithean agus bitheileas.
Leabhar-chlàr
Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Gleann Srath Farair
thumb|Gleann Srath Farair thumb|Gleann Srath Farair
'S e gleann mòr air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Gleann Srath Farair. Tha e mu 27 mìle (44 km) a dh’fhaid. Tha e suidhichte eadar Bidean a' Choire Sheasgaich agus Lurg Mhòr sa cheann an iar agus am baile Sruidh sa cheann an ear. Tha Abhainn Farair a' sruthadh tron ghleann.
Dh'ainmich na Ròmanach an dùthaich timcheall air Gleann Srath Farair "Vararum", nochdaidh e air an sean mhapa Ptolomaidh às an 2na linn.
'S e loch-tasgaidh a th' ann an Loch Monar an-dràsta agus tha Gleann Srath Farair na phàirt de Neart nan Gleann. Chaidh am pàirt den gleann eadar Leishmore agus Coille an Ath ainmeachadh mar Tèarmann Nàdair Nàiseanta ann an 1977.
Tha bradan agus breac donn a' fuireach ann an Amhainn Farair.
Beanntan
Tha iomadh beinn suidhichte ri taobh Shrath Farair:
Air an taobh thuath m.e.:
Lochan
Tha uisge lochan eile a' sruthadh don Amhainn Farar cuideachd, m.e.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Gleanntan Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas na h-Alba
Comann Camanachd na Manachainn
'S e sgioba camanachd a bhios a' cluich anns a' Mhanachainn a tha ann an Comann Camanachd na Manachainn (Beurla: Beauly Shinty Club.
Chaidh a stèidheachadh ann an 1892 agus bhuannaich iad an Cupa MhicThàmhais ann an 1899 is 1905, agus Cupa na Camanachd ann an 1897 is 1905. Chluich iad aig Ferry Park gu ruige 1986 nuair a dh'imrich iad do Bhraeview Park.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Camanachd Roinn-seòrsa:Sgiobaidhean iomain
An Tòb
Tha An T-òb (Beurla: Leverburgh) na bhaile agus na phort anns na Hearadh. 'S e an dàrna baile as motha anns na Hearadh, an dèidh an Tairbeirt. 'S e port-mara airson aiseagan a tha ann. An sin tha seirbheis aiseagan a' ruith gu Beàrnaraigh le Caledonian Mac a' Bhriuthainn, a' ceangal na Hearadh ri Uibhist a Tuath.
Eachdraidh
Tha an t-ainm Beurla a' dol o am Morair Leverhulme, a dh'ath-thog am baile sna 1920an. Chosg e £250,000 air plana port sgadan a thogadh, le taighean is factaraidhean ùra. Chan eil ach na rathaidean, an tùr uisge, buinn togalaich agus an stòr-uisge a' mairsinn an dèidh bàs a' Mhorair Leverhulme ann an 1925.
Ainm a' bhaile
Tha ainm a' bhaile a' tighinn on fhacal Lochlannais hóp "bàgh a tha cuingichte le tìr", an dearbh fhreumh 's a tha aig òb agus òban (cf. An t-Òban). A chionn 's nach toigh leis a' Ghàidhlig h aig toiseach facail, chaidh atharrachadh san dà àite ach air dà dhòigh eadar-dhealaichte. Ann an Earra-Ghàidheal, chaidh an /h/ a thoirt air falbh: hóp » òb ach anns na Hearadh, chaidh an /h/ a dhì-shèimheachadh gu /t/ ann am pròiseas ris an canar cruadhachadh.
Sin as adhbhar gu bheil an t- toisich a' leantainn ris an fhacal anns gach tuiseal, m.e. Fàilte gun Tòb, muinntir an Tòib is msaa. Tha e air a litreachadh An t-Òb gu mearachdach o àm gu àm.
Linne Chrombaidh
thumb| Sealladh bhon mhuir air na Sùdraichean Chrombaigh thumb|Crainn-ola ann an Linne Chrombaidh thumb|left|Drochaid Chromba thumb|Sealladh thairis air an linn air Beinn Uais
An Tòb
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Hearadh Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Linne Chrombaidh
'S e linne mara a tha ann an Linne Chrombaidh (Beurla: Cromarty Firth), a’ sìneadh a-steach dhan tìr bhon Chuan Moireach. Aig inbhir Linne Chrombaidh chithear dà rubha, tha am fear sa tuath 151 m a dh'àirde agus an fear eile sa deas mu 141 m a dh'àirde. Canar "Sùdraichean Chrombaigh" ("Sutors of Cromarty" no "The Sutors") riutha, facal bho Albais "souters" air sgàth' s gu bheil iad coltach ri greusaiche a' cromadh air brògan.
Tha Linne Chrombaidh a' sìneadh chun an iar fad 19 mìle (30.6 km). San fharsaingeachd tha an linne timcheall air mìle (1.6 km) a leud. Aig ceann Linne Chrombaidh tha Abhainn Chonainn a 'sruthadh innte. Air bruach na linne 's iad na bailtean as motha: Inbhir Pheofharain san iar, Cromba san ear agus Inbhir Ghòrdain sa tuath. Tha na bailtean Alanais, Cùil Bhàicidh agus Baile Eòghainn faisg air an linne. Gheibhear deagh shealladh air an linne bho Bheinn Uais agus Cnoc Fhaoighris.
Anns an Dùbhlachd 1976 thòisicheadh drochaid a thogail thairis air Linne Chrombaidh. Chosg an drochaid timcheall air 5 millean £ agus chaidh e fhosgladh san Ghiblean 1979. Tha e a' ceangal an rathaid A9 eadar Aird Ilidh agus Fionndan. B' àbhaist aiseagan a dhol thairis air an linne, ach an-diugh chan eil ach aiseag a-mhàin a' ruith eadar Cromba agus Neig as t-samhradh.
Tha Linne Chrombaidh gu tuath agus Linne Mhoireibh gu deas a' cruthachadh an Eilein Duibh, nach eil ’na eilean idir ach ’na àird fharsaing.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Linntean na h-Alba
Vågå
‘S e sgìre dhùthchasail ann an ceann a deas Nirribhidh a th’ ann an Vågå (IPA: ‘ʋo:ɡo:). Tha e suidhichte ri taobh loch Vågåvatn (Nirribhis: Uisge Vågå), ann an Gleann Otta, aig astar dhe 316km bho Oslo (prìomh-bhaile na dùthcha) agus 386km bho Bhergen. Tha 3,724 duine a’ fuireach anns an sgìre air fad, 1,472 dhuibh anns a’ chlachan Vågåmo agus 316 ann an Lalm.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Nirribhidh
BBC Radio Wales
'S e stèisean-rèidio a tha ann am BBC Radio Wales. Tha e pàirt den BBC Wales agus tha e a' craoladh ann am Beurla. Bidh BBC World Service a' craoladh san oichdhe gach là.
Ceangal a-muigh
Roinn-seòrsa:BBC Roinn-seòrsa:Rèidio Roinn-seòrsa:A' Chuimrigh
Salvador Allende
B’ e Salvador Allende Gossens (Valparaiso, 26mh An t-Ògmhios 1908 - Santiago de Chile, 11mh An t-Sultain 1973), na lighiche, làmh-lèigh agus neach-poileataigs às An t-Sile. Chaidh e a thaghadh ceann-suidhe ann an 1970, an dèidh na taghaidhean nàiseanta is e os cionn co-bhann leis an canadh Aonachd Phoibleach (Spàinntis: Unidad Popular).
Fhuair e am Duais Christa Leem ann an 2007 agus an Duais Lenin ann an 1972. Tha nighean a’ bhràthar, Isabel Allende, uabhasach ainmeil gus an latha an-diugh mar ùghdair. Tha na rinn e gu math cudromach do dheamocrasaidh shòisealta.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Sile Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs
Magnús Guðmundsson
B' e neach-lagha agus neach-poileataigs à Innis Tìle a bh' ann am Magnús Guðmundsson. Rugadh e air 6 an Gearran 1879 ann an croit air a bheil Svínadalur (Vesturland). Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík agus Oilthigh Copenhagen. Phòs e aig Sofia Bogadóttir ann an 1907 agus fhuair iad triùir duine cloinne còmhla. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1916 agus bha e na labhraiche ann an 1937. Bha e na fhorsætisráðherra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) eadar-amail fad corra mìos ann an 1926 às leth Íhaldsflokkurinn (Gàidhlig: Pàrtaidh glèidhteachail), nuair a chaochail Jón Magnússon. Chruthaich e Sjálfstæðisflokkurinn (Gàidhlig: Pàrtaidh na Neo-eisimeileachd) ann an 1929. Chaochail e ann Reykjavík air 28 an t-Samhain 1937.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Poileataigs
Tairbeart na Hearadh
'S e Tairbeart prìomh-bhaile Na Hearadh. An sin tha aiseagan a' dol eadar Tairbeart is Ùig anns an Eilean Sgitheanach le Caledonian Mac a' Bhriuthainn.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na Hearadh Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Leòmhann-làir
right|thumb|Leòmhann-làir
'S e seòrsa snàigein a tha ann an leòmhann-làir  (iolra: leòmhainn-làir) no caimileon  (iolra: caimileoin). Tha iad nan seòrsa dearc-luachrach, agus tha iad ainmeil airson a' chumachd aca gu bhith ag atharrachadh an dath orra. Tha earball fada air, agus teanga nas fhaide a chleachd iad gus fridean a’ sealg.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Snàigean
Altdorf
‘S e baile beag ann an cridhe na h-Eilbheis a th’ ann am Altdorf (IPA: ɑ̝ˑɫtəɾəf). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Seann bhaile, bho dhà fhacal san Ghearmailtis: Alt (Seann) agus Dorf (baile). Tha e suidhichte aig 655m os cionn ìre na mara eadar Loch Lucerne (Gearmailtis: Vierwaldstättersee) agus an Abhainn Reuss, anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Uri, dìreach 54km air falbh bho Zürich, 204km bho Ghenève agus 92Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 8,861 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 166mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh. ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Altdorf. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1223.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Am Broch
thumb|upright|Burghead Bull Tha Am Broch na bhaile ann am  Moireabh (Beurla: Burghead). Tha e mu 8 mìltean air àird an iar-thuath Eilginn. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 42′ 1.54″ Tuath agus 3° 29′ 4.84″ Iar. 57°
Ann an 2001 bha 1,640 duine a' fuireach an seo.
Chaidh am baile a thogail eadar 1805 agus 1809 air leth-eilean anns an Linne Mhoireibh. Rinn sin sgrios mòr do dhùn Chruithnich a bha ann, chaidh an dàrna leth dheth a chur sìos. Chaidh na "Burghead Bulls" a lorg an seo, clachan ainmeil a tha a sealltainn tairbh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:An Comhairle Mhoireach
543
Bàsan
Roinn-seòrsa:540an
Seannsalair an Ionmhais
thumb|Bogsa dearg aig Gladstone.
'S ministear anns a' riaghaltas na Rìoghachd Aonaichte a tha san Seannsalair an Ionmhais.
Tha curam Roinn an Ionmhais air an Seannsalair. Tha an t-Seannsalair ainmeil airson Òraid a' Bhuidseid gach bliadhna agus am bogsa dearg aige. Chleachdaich Seannsalairean am bogsa aig Gladstone ro 2011, nuair a rinneadh bogsa ùr.
Seannsalairean an Ionmhais o chionn ghoirid
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Arauca (Roinn)
'S e tè dhe na 32 roinnean ann an Coloimbia a th' ann an Arauca. Tha Guainía anns na "llanos", an sgìre comhnard rèidh ann an àirde an ear na dùthcha, ri taobh Bheiniseala. 'S e Arauca prìomh-bhaile na roinne. Chan eil àireamh-sluaigh mhòr ann.
247
Bàsan
Roinn-seòrsa:240an
Aonach air Chrith
’S e beinn ann an Cinn Tàile air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann am Aonach air Chrith. Tha e 1,021m de dh’àirde agus ’s e Beinn Rothaich a th' ann. Tha e suidhichte eadar Loch Cluanaidh agus Loch Dubhthaich air taobh dheis Gleann Seile.
Straiton
‘S e baile beag agus Parraist faisg air Cille Mhìcheil air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Straiton. Tha e suidhichte ri taobh na Aibhne Gharbhain aig 155m os cionn ìre na mara, eadar Baile Ùr nan Stiùbhartach agus Am Magh Baoghail anns an Siorrachd Àir a Deas (Siorrachd Àir ro 1975), 19km air falbh bho Inbhir Àir fhèin, 66km bho Ghlaschu, 54km bhon An t-Sròn Reamhar agus 112km bho Dhùn Èideann. ha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, turasachd, coilltearachd agus dreuchdan anns na bailtean mòra faisg air Straiton. Tha bùth, taigh-seinnse, taigh-cofaidh, talla agus eaglais ann. A thaobh foghlaim, tha bun-sgoil ann, ach feumar a dhol dhan àrd-sgoil anns a' Mhagh Bhaoghail.
Aonach air Chrith
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air beanntan Chinn Tàile, Gleann Seile, Loch Cuaich agus Chnòideirt.
Straiton
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à streean agus ton (a tha a' ciallachadh dìreach agus baile) ann an seann Bheurla a tha an t-ainm. Bheireadh sin Baile Dìreach dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. A dh'aindeoin sin, tha cuid sa bhaile fhèin dhen bheachd gur ann à Ysrath (srath) ann an seann Chuimris agus ton (Baile) anns a' Beurla a th' ann. Beireadh sin Baile an t-Sratha dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. A bharrachd air sin, tha cruth na tìre a toirt cuideam dhan bheul-aithris. Bha seann Chuimris làidir air feadh ceann a deas na h-Alba an dèidh nan Ròmanach agus tha ainmean-àite san t-seann chànan gu math pailt san sgìre.
Aonach air Chrith
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Straiton
Eachdraidh
Chaidh eaglais a chlàradh an seo ri linn Alasdair II ged a stèidheachadh am baile ann an 1760 le Tòmas Ceannadach, Iarla Cassilis mar bhaile-oighreachd ged a chaidh na taighean a chithear an latha an-diugh a thogail ann an 1900 le Sir Èideard Hunter Blàr: 's e dìreach am mansa (taigh Traboyack), an taigh-seinnse agus taigh a' ghobhainn a tha air fhàgail bhon na chaidh a thogail anns an 18mh Linn. Rinneadh atharraidhean air an eaglais ann an 1758 agus ann an 1901. Tha an t-oighreachd Blairquhan am broinn na parraist: chaidh caisteal a thogail ann an 1346 agus lùchairt ann an 1820. Tha carragh-chuimhne anabarrach mòr gu Seumas Hunter Blàr à Blairquhan, a chaill a bheatha aig Cath Inkerman ann an 1854, air mullach Creag nan Gobhar, air an àirde an ear a' bhaile. A-rèir carragh-chuimhne san Talla a' Bhaile, fhuair 93 duine à Torthorwald bàs sa Chogadh Mòr agus 35 eile san Dàrna Cogadh.
An-diugh
Tha bun-sgoil bheag ann an Straiton ach feumar a dhol dhan àrd-sgoil anns a' Mhagh Bhaoghail. Chaidh am film The Match fhilmeadh an seo ann an 1999. Chleachd an taigh-òsta agus taigh eile. Tha muinntir a' bhaile a' ruith na bùtha agus Talla a' Bhaile Mhic Chundlis ann an co-oibreachadh. 'S e turasachd agus coilltearachd a tha aige cridhe eaconomaidh a' bhaile. 'S e àite fa leth math airson coiseachd agus rothaireachd. Thathar a' ruith rèis gach Lùnasdal bhon a' bhaile shuas dhan charragh-chuimhne os cionn Creag nan Gobhar.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Altram
thumb|right|250px|Altram Tha altram neo nurs (banaltram: boireannach a tha na altram) a’ coimhead as dèidh cuideigin a tha tinn, neo ag eiridneachadh; neo a’ togail clann bho chuideigin eile mar gur ann leat fhèin a tha iad. Bidh banaltraman a' leasachadh phlanaichean cùraim, ag obair còmhla ri lighichean, euslaintich, teaghlach an euslaintich agus buill eile den sgioba, a tha ag amas air làimhseachadh tinneas gus càileachd beatha adhartachadh. Anns na Stàitean Aonaichte agus an Rìoghachd Aonaichte, bidh nursaichean cleachdaidh adhartach, leithid eòlaichean banaltram clionaigeach agus cleachdaichean banaltram, a' lorg duilgheadasan slàinte agus ag òrdachadh cungaidhean agus leigheasan eile, a rèir riaghailtean stàite fa leth. Faodaidh banaltraman cuideachadh a bhith a' co-òrdanachadh cùram euslaintich air a choileanadh le buill eile de sgioba cùram slàinte ioma-chuspaireil leithid leasaichean, dotairean meidigeach agus luchd-daithead. Bidh banaltraman a' toirt seachad cùram an dà chuid gu h-eadar-eisimeileach, mar eisimpleir, le lighichean, agus gu neo-eisimeileach mar phroifeiseantaich altraim. Mar as àbhaist 's ann dhan chlas-obrach a bhuinneas a' mhòr-chuid dhe na h-altraim, leis gur e ciùird a th' annta.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Slàinte Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Mayotte
'S e Mayotte (Shimaore: Maore, IPA: [maˈore]; Malagasy: Mahori) eilean, département agus région fo smachd na Frainge. Tha e suidhichte anns na h-Eileanan Comoros anns a' Chuan Innseannach, ri tuath Madagascar. Se Mamoudzou am prìomh-bhaile.
Anns a' bhliadhna 2012 bha timcheall air 212,645 duine a’ fuireach ann am Mayotte, tha Mamoudzou am baile as motha a tha ann.
Tha Mayotte cho mòr ri 374 cilemeatair ceàrnagach.
Départements
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge Roinn-seòrsa:Régions na Frainge Roinn-seòrsa:Eileanan Roinn-seòrsa:Territoires d'outre-mer
Gaza
Is dòcha gu bheil thu a' lorg:
Altachadh
thumb|An altachadh-bidh le [[Jean Siméon Chardin]] 'S e laoigh no ùrnaigh a tha ann an altachadh.
Tric is minig tha 'altachadh' a' ciallachadh altachadh-bidh, ùrnaigh ghoirid ro no an dèidh tràth bìdh, is tha Carmina Gadelica a' toirt eisimpleirean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh
Tórshavn
Tha  Tórshavn  (IPA: tʰɔuʂhaun), ainm goirid: Havn, na phrìomh-bhaile agus am baile as motha anns na h-Eileanan Fàro. Tha ainm a’ bhaile a’ ciallachadh: Thor's Harbour. Anns an fhionn-sgeul tha Thor na Dhia de tàirneanach agus dealanach.
Aistean co-cheangailte
left|250px|thumb|Cairt Tórshavn 250px|right|thumb|Tórshavn
Roinn-seòrsa:Prìomh-Bhailtean na Roinn Eorpa Roinn-seòrsa:An Danmhairg Roinn-seòrsa:Bailtean
Numbat
Se seòrsa pocanach a tha ann an numbat. Tha iad a' fuireach ann an Astràilia.
Roinn-seòrsa:Pocanach
Amen
B’e amen (Eabhra אָמֵן ’Āmēn, אמן Amen; Arabais آمين ’Āmīn, ) a’ ciallachadh “guma h-amhlaidh a bhios”. Crìochnaidh ùrnaighean Crìosdaidh leis.
Roinn-seòrsa:Creideamh
Meurthe-et-Moselle
'S e département na Frainge a tha ann am Meurthe-et-Moselle. Tha e na laighe ann an Lorraine
Se Nancy am prìomh-bhaile.
248
Bàsan
Roinn-seòrsa:240an
Nelly Sachs
B' e bana-sgrìobhadair Iùdhach às a' Ghearmailt a bha ann an Nelly Sachs. Rugadh i ann am Berlin ann an 1891 is nuair a bha i òg leugh i obraichean Selma Lagerlöf is cho-sgrìobh i rithe. Ann an 1940 chuidich Lagerlöf le Nelly agus a màthair teicheadh o Bherlin. Bhuannaich i an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1966 còmhla ri Shmuel Yosef Agnon. Chaochail i ann an Stockholm ann an 1970. B' e an siathamh tè a choisinn an duais seo a bh' innte.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Iùdhach Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gearmailteach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Iùdhaich Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Sreath nan actanach
Tha còig eileamaidean deug ann an sreath nan actanach, bho actinium do lawrencium.
Dùnaid
'S e baile ann an Gallaibh a tha ann an Dùnaid (Beurla: Dunnet). Tha e faisg air Rubha Dhùnaid agus Inbhir Theòrsa air gobhal A836 agus B855.
Sreath nan actanach
Lorgar actinium, torium, protactinium agus uranium anns an Talamh. 'S ann fuadain a tha na h-actanach eile.
Dùnaid
Duine ainmeil
Bha an t-urramach Timothy Pont na mhinistear ann an Dùnaid eadar 1601 agus 1614. Rinn e mapaichean na h-Alba.
Sreath nan actanach
Feartan atamach
Mar na lantanaich, tha na ataman nan actanach nas truime nas lugha air sgàth 's gu bheil a' cumhachd-thàlaidh on niùclas nas treasa.
Dùnaid
Eachdraidh
Rinneadh cladhach àrc-eòlais ann an Dùnaid agus fhuaradh làrach meall tuinidh. Saoilear gun deach e a thogail eadar an 4mh linn RC agus an 2na linn RC.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Gallaibh Roinn-seòrsa:Roinn Ghallaibh
Sreath nan actanach
Feartan ceimigeach
Tha na actanaich a' cruthachadh salainn aidheonach agus lorgar iad san talamh mar sin. Tha an aidheon 3+ cudromach airson na h-actanaich ach is urrainn do chuid den actanaich chruthachadh aidheonan eile.
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Actanach Roinn-seòrsa:Meatailt
2003
MMIII
Bàsan
thumb|150px|Johnny Cash (1969)
Roinn-seòrsa:21mh linn
544
Bàsan
Roinn-seòrsa:540an
Llandyrnog
Tha am baile Llandyrnog ann an Sir Ddinbych, a' Chuimrigh. Tha e 117.3 mi (188.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 177.8 mi (286.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1063 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 352 (33.1%); rugadh 65% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
1703
Bàsan
Roinn-seòrsa:1700an
Llandyrnog
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Ddinbych Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Tonna
Tha am baile Tonna ann an Castell-nedd Port Talbot, a' Chuimrigh. Tha e 29.0 mi (46.6 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 156.8 mi (252.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 2445 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 292 (11.9%); rugadh 91% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Gàsa (baile)
'S e am baile as motha anns an dùthaich Gàsa a tha ann an Gàsa (Arabais: غزة, Ġazzah). Uaireannan canar Baile Ghaza neo Gaza City ris, airson sealltainn gu bheil e diofraichte bhon Gaza Strip.
Tonna
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Castell-nedd Port Talbot Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Tonna
Gàsa (baile)
Tha mu 400,000 duine a’ fuireach anns a' bhaile fhèin, agus mu 1.4 millean anns an àrd-bhaile. Thòisich a chiad thuineachadh an seo 3000 RC
Thàinig ainm a’ bhaile bhon fhacal "az," (Eabhra), tha e a’ ciallachadh “làidir”.
Tha port-adhair bheag aige, tha port-mara aige cuideachd, mar sin tha beagan iasgach a’ dol ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An Ear-Mheadhan Roinn-seòrsa:Bailtean