cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Iain Eairdsidh MacAsgaill
A Bheatha
B' ann à Beàrnaraigh na Hearadh a bha e. B' e mac Dhòmhnaill MhicAsgaill agus Anna Mhoireasdan a bh' ann. Bha piuthar aige, Effie. Bha aon bhràthair, Alexander, aige a chaidh ainmeachadh air a chlach-uaighe.
An Alba
Chaidh e do Sgoil Bheàrnaraigh eadar 1903 agus 1912. Ann an 1911, bha e agus a phiuthar Effie a' fuireach còmhla ri pàrantan am màthar, Calum agus Effie Moireasdan aig Croit 3, Borbh. Nuair a dh'fhàg e sgoil, thòisich e ag obair mar chìobair agus chuir e seachad bliadhna ag obair do Chalum MacLeòid aig Sandhill. Liostaig e sna Cameron Highlanders an uair sin. Anns a' Chiad Chogadh, b' e pìobaire a bh' ann agus còmhla ri pìobairean eile sheòl e an rathad a-steach dhan chath aig Loos, an Fhraing san t-Sultain 1915.
Aig deireadh a' chogaidh, bha e air a ghluasad on 5mh gus an 3mh battalion. Anns an Dàmhair 1919, fhuair Iain Eairdsidh obair na chonstabal le poileas Baile Glaschu. Bha e cuideachd a' cluich ann an còmhlan-pìoba a' Phoileas Ghlaschu a bhuannaich Farpais an t-Saoghail ann an 1920. As dèidh ceithir bliadhna, ann an 1923, dh'fhàg e am Poileas is thill e a Bheàrnaraigh. Dh'obair e air an tuathanas aig an t-Urr. Tormod Moireasdan.
An Astràilia
thumbnail|right|An Cladh Karrakatta am Peairt, Astràilia Ann an 1924, rinn Iain Eairdsidh roghainn Alba fhàgail. Bha cothroman tarraingeach ann an Astràilia ann an obair fearainn do dhaoine òga. Sheòl e air Latha na Bliadhna Ùire 1925 air an SS Themistocles.
An toiseach, dh'fhuireach e ann an campa ann am 'Borvedale', ann an Lake Varley, Astràilia an Iar. Bha obair aige, ach bhris a shlàinte agus bha fiachan aige. An aghaidh a thoil, chaidh a bhràthair, Calum, a-nall bho Ontario gu Astràilia an Iar ga chuideachadh. Thill Calum as dèidh dà bhliadhna, ach dh'fhàs cùisean na bu mhiosa do Iain Eairdsidh. Chaill e am fearainn aige, Borvedale. Bha e a' cosnadh bith-beò le bhith ag obair air tuathanasan eile. Dh'fhulaing a slàinte a-rithist. Chaochail e ann an 1934. Chaidh a thìodhlaiceadh anns a' phìos talmhainn leis an àireamh 377 ann an Cladh Karrakatta, Peairt.
Inbhir Àir
250px|left|thumb|Clach-dhealbh [[Raibeart Burns]]
Iain Eairdsidh MacAsgaill
An Astràilia
Ann an 2010, 76 bliadhna as dèidh a bhàs, rinn ogha a bhràthair, Alina NicAsgaill Simpson, iomairt gus a dhust a thoirt air ais a eilean a bhreith, Beàrnaraigh. Thog Alina £6000 taobh a-staigh sia mìosan gus miann bràthair a seanair a choileanadh.
Inbhir Àir
'S e baile ann a deas na h-Alba a th' ann an Inbhir Àir (Beurla: Ayr). Tha an ath ann an deas de Inbhir Àir baile beag agus iomall baile, Allmhaigh, ceangailte ri Raibeart Burns. Tha am prìomh-oifis do Chomhairle Shiorrachd Àir a Deas ann agus bha prìomh-oifis do Shiorrachd Inbhir Àir ann. Tha e faisg air Preastabhaig agus am Port Adhair Preastabhaig.
Iain Eairdsidh MacAsgaill
Air Tobar an Dualchais
Iain Eairdsidh MacAsgaill Roinn-seòrsa:Pìobairean Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Inbhir Àir
<br style="clear:left">
Còmhdhail
Tha trì rathaidhean mòra ann an Inbhir Àir:
Tha seirbheisean trèana a' dol gu Stèisean Meadhan Ghlaschu gach leth-uair gach là o stèisean Inbhir Àir. Tha seirbheisean gu An t-Sròn Reamhar, Inbhir Gharbhain, Cille Mheàrnaig agus An Caisteal Nuadh ann cuideachd.
Gàidhlig
Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail ann an Inbhir Àir anns a’ bhliadhna 1973.
Port Rìgh
thumb|250px|right|Port Rìgh
Inbhir Àir
Spòrs
Tha Inbhir Àir Aonaichte na sgioba ball-coise ann an Inbhir Àir is tha iad a' cluich aig Pàirc Somerset agus Dara Roinn na h-Alba. Tha am baile agus Siorrachd Inbhir Àir ainmeil airson Goilf agus tha am baile ainmeil airson cùrsa-rèis. Is e Ayr Racecourse an cùrsa-rèis as motha ann an Albainn.
Port Rìgh
Tha am baile suidhichte air taobh sear an eilein agus air taobh siar Loch Phort Rìgh, loch mara a tha gu math fàsaichte. Is e Ceàrnag Shomhairle sàr mheadhan a' bhaile, far a bheil Taigh-cùirt an t-Siorraim, Ionad Phoilis agus clach-chuimhne do muinntir na sgìre a thuit anns an da chogadh mhòr. ’S e Àrd-sgoil Phort Rìgh an aon àrdsgoil anns an Eilean Sgitheanach.
Creideamh
Cha mhòr nach eil sia eaglaisean Crìosdaidh 's a' bhaile bheag seo: Eaglais na h-Alba, Eaglais Shaor na h-Alba, Eaglais Shaor Chlèireach na h-Alba, Eaglais Easbaigeach (na h-Alba), Associated Presbyterian Church agus Eaglais Chaitligeach (Cille Mhoire). A dhʼaindeoin sin tha nas lugha na 'n dara leth de mhuinntir na sgìre a' frithealadh nan eaglaisean gach Dòmhnach.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
Dushanbe
'S e prìomh-bhaile Taidigeastàn a tha ann an Dushanbe, (Cànan Tajik: Душанбе). Anns a’ bhliadhna 2006 bha 661,100 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin.
Thàinig an t-ainm bhon fhacal Phersianach airson Di-Luain (du: dà; shamba neo shanbe: latha, a’ ciallachadh: "an dàrna latha"). B’ àbhaist margadh coiteanta a bhith ann gach Di-Luain.
Ach eadar 1929 agus 1961 bha ainm eile air a’ bhaile: "Stalinabad", air Iosif Stalin.
Reggae
thumb|right|250px|Bob Marley, seinneadair reggae
Dushanbe
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Àisia Roinn-seòrsa:Meadhan Àisia Roinn-seòrsa:Bailtean
Reggae
Tha reggae na sheòrsa ciùil a thòisich sna dùthchannan Caraibeach, agus a bhuineas air Rastafarachd, agus eachdraidh na daoine dubha gu tric.
Artagailean eile
Roinn-seòrsa:Modhan-ciùil
Cilybebyll
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Castell-nedd Port Talbot Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Adaptxt
Tha Adaptxt 'na aplacaid airson fònaichean-làimhe a leigeas le daoine teacsadh ro-innseach (no predictive texting) a dhèanamh. Tha e 'ga dhealbhadh le KeyPoint Technologies, companaidh a tha stèidhichte san Rìoghachd Aonaichte.
Chan ann ach a chum fònaichean Windows a bha an aplacaid nuair a chaidh a chur air bhog ann an 2012 ach chuireadh ri làimh e air fònaichean Android cuideachd a-mach à 2011, an dearbh bhliadhna a chaidh aplacaid le còd fosgailte a dhèanamh dheth.
Chaidh comas Gàidhlig, Gaeilge agus Gaelg a chur ris san t-Samhain 2012 ri linn co-obrachadh eadar Adapxt, Michael Bauer agus Kevin Scannell.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bathar-bog Roinn-seòrsa:Coimpiutaireachd Roinn-seòrsa:Gàidhlig
Loch Fiachanais
thumb|Sealladh air Loch Fiachanais
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Fiachanais. Nochd e cuideachd air cuid mhapaichean mar Loch Fiachanis. Tha e suidhichte aig ceann a deas an eilean Rùm. Tha a' bheinn Ruinsival (528 m) deas air.
Nan Soluis Dhubh
Bha Nan Soluis Dhubh òran punc leis a' chòmhlan The Thing Upstairs a nochd air an albam Gàidhlig na Lasair.
1521
MDXXI
Nan Soluis Dhubh
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:ceòl
Loch Fiachanais
Tha an loch seo cho mòr ri 0.2 ha (0.5 acair). 'S e 0.2 km (0.1 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 57 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 181 m (594 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 0.7 km (0.4 mìle) air falbh bhon mhuir. Thèid a lìonadh le Allt Bealach an Fhuarain agus tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch seo chun an iar tro Abhainn Fiachanais don mhuir.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Rùm
Bàrd Mhealaboist
Bàrd Mhealaboist (15 an Gearran 1901 - 7 an t-Samhain 1982). B' e Murchadh MacPhàrlain an t-ainm ceart aige agus ’s e bàrd foillsichte bh' ann. Bhiodh e cuideachd a' strì airson na Gàidhlig.
Rugadh agus thogadh e ann am Mealabost, Eilean Leòdhais. Shiubhal e gu Aimearaga a Tuath anns na ficheadan agus thug deannan bhliadhna ann am Manitoba, àite bu bheag air, agus b' e siud tùs an òrain ainmeil "'S fhada leam an oidhche gheamhraidh". Rinn e seirbheis armaichte anns an Dàrna Cogadh bho 1942 gu 1945, agus an sin phill e a Leòdhas, 's rinn tàmh ann gu deireadh a bheatha. Anns na seachdadan chaidh a' bhàrdachd aige a chleachdadh anns na h-òrain aig na h-Òganaich, agus chuir an Gasaet Steòrnabhaigh a-mach comh-chruinneachadh de 'bhàrdachd "An Toinneamh Dìomhair" an 1973, agus an dhèidh sud bha a' bhàrdachd aige a' faighinn nas motha luchd-èisdeachd agus bhrosnaich e grunn chòmhlain-chiùil mar eisimpleir Runrig agus Capercaillie. Dh'fhoillsicheadh Cànan nan Gàidheal, an t-òran as ainmeile aige, ann an iris Gairm ann an 1975. Chur Comunn Gàidhealach Steòrnabhagh a-mach leabhar agus reacordadh-teipe "Dàin Mhurchaidh" a ghlèidh deannan de 'òrain air an seinn leis fhéin ann an 1986.
Bha e an aghaidh an campa NATO aig port-adhair Steòrnabhagh a dhèanamh nas motha. Is esan cuspair a' phrògram Murchadh MacPhàrlain; Bàrd Mhealaboist a choisinn duais Fèis na TBh is nam film Ceilteach airson aithriseachd ealain a b' fheàrr ann an 2001.
Ceangalan a-muigh
Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig Bàrd Mhealaboist Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
San Salvador
'S e prìomh-bhaile El Salbhador a tha ann an San Salvador. 'S e an dàrna bhaile as motha a tha ann an Aimearaga Mheadhanach. Tha an àrd-bhaile cho mòr ri 568 km² agus tha gu bhith 2.2 millean duine a’ fuireach an seo.
thumb|left|250px|San Salvador
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Aimearaga Mheadhanach Roinn-seòrsa:Aimearaga Mheadhanach Roinn-seòrsa:Bailtean
Uilebheist
right|thumb|An Naomh Seòras agus an Dràgon, le Gustave Moreau
Luzern
‘S e baile mòr ann am meadhan na h-Eilbheise a th’ ann an Luzern (IPA: luˈtsɛɐn, Beurla/Fraingis Lucerne, Eadailtis Lucerna). Tha e suidhichte aig 436m os cionn ìre na mara ri taobh Loch Vierwaldstättersee anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Luzern fhèin, 40km air falbh bho Zürich, 189Km bho Ghenève  agus 49Km bho Bhasel. Tha 59,509 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 8mh baile as motha na dùthcha. ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine an an Luzern.
Uilebheist
Se beist/creutair uabhasach eagalach uirsgeulach a tha ann an uilebheist. A-rèir eòlas-inntinn, bidh sinn a’ cur na eagalan againne air na cruthan seo, ma tha iad sa sgeulachdan, dealbhan neo droch-aislingean.
Luzern
Daoine ainmeil
Chaochail an sgrìobhadair Carl Friedrich Georg Spitteler: (1845 – 1924) ann an Luzern ann an 1924.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Uilebheist
*
Arizona
thumb|right|300px|Arizona thumb|right|300px thumb|left|300px 'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann an Arizona no Arasòna. Tha i suidhichte san àirde an iar-dheas na dùthcha. Tha crìochan aice le Meagsago. Tha Phoenix na prìomh-bhaile. 'S e Tucson am baile mòr eile a th' anns an stàit. B' e 6,392,017 an t-àireamh-sluaigh ann an 2010. 'S e Beurla an cànan oifigeil, ach tha Spàinntis aig 22% dhen t-sluagh cuideachd. Agus 's e Arizona a th' anns an dachaigh dhen choimhearsnachd as motha a tha a' bruidhinn cànan Ameireaganach-dhùthchasach anns an dùthaich: na Naibheahonan. Fhuair Arizona a h-inbhe mar stàit air an ceathramh latha deug dhen Gearran, 1912, mar sin tha an sluagh uaireannan a' toirt "Stàit Latha na Valentine" mar ainm air. 'S e an dà fhicheadamh stàit is a h-ochd nan Stàitean Aonaichte a bh' ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte *
Drôme
thumb|Suidheachadh Drôme thumb|[[Gearradh-arm Drôme]]
'S e département na Frainge a tha ann an Drôme (Ogsatanais: Droma; Arpitan: Drôma). Tha e na laighe ann an Auvergne-Rhône-Alpes. 'S e Valence am prìomh-bhaile.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Balgreen
thumb|Sean taigh-bathair Jenners ann am Balgreen.
'S e sgìre timcheall air Balgreen Road ann an Dùn Èideann a tha ann am Baile Grianain neo Baile Griain (Beurla: Balgreen).
'S e comharra-stiùiridh ainmeil a tha ann an Jenners Repository, taigh-bathair mòr a thog James Bow Dunn airson Jenners ann an 1925. Cheannaich Edinburgh Self Storage e ann an 2006.
Bha stèisean-rèile ann ro 1968 ach tha stad-trama ann a-nis air an loidhne eadar Saughton agus Murrayfield.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
A' Chomraich
thumb|right|200px|Bealach na Bà 'S e leth-eilean a tha anns a' Chomraich (Beurla: Applecross). Tha an t-ainm-àite, "A' Chomraich", a' ciallachadh "comraich" neo "tèarmann" ("sanctuary" sa Bheurla). Tha e suidhichte san àird an iar Alba ann an Taobh Siar Rois.
Stèidhich Naomh Maol Rubha tuineachadh mhanach anns a' Chomraich ann an 673 is bha manachainn na Chomraich na h-ionad culturail is cràbhach glè chudromach.
Ann an cultar poblach
Thachair na tachartasan anns an nobhail His Bloody Project ('A Phròiseact Fala') le Graeme Macrae Burnet anns a' Chomraich.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Leth-eileanan na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Rois
Yonne
'S e département na Frainge a tha ann an Yonne. Tha e na laighe ann am Bourgogne.
Se Auxerre am prìomh-bhaile.
Na Tròiseachan
right|300px|thumb|Loch anns na Tròiseachan
Tha Na Tròiseachan (no Na Tròisichean) na cheàrn am meadhan na h-Alba. Tha iad ainmichte airson bòidhchead nàdurrach nam beann is nan gleann is nan loch. Is e facal àrsaidh a th' anns na tròiseachan, a' ciallachadh nan àite-coise (a-rèir choltais eadar Loch Ath-chrathaigh agus Loch Ceiteirein). O chionn 's gu bheil Na Tròiseachan cho faisg air Glaschu is Sruighlea, tha iad nan ceann-uidhe coitcheanta. B' e a chiad phàirc nàiseanta Albannach Loch Laomainn is nan Tròisichean. Is e a' bheinn as motha anns na Tròiseachan Beinn Lidi (no Lididh). Is iad na lochannan Loch Ceiteirein, Drongaidh, Ath-Chrathaigh, Ard, Bheannchair. Ged a tha an ceàrn ainmeil airson a bhòidhchead nàdurrach, tha iomadh baile ann cuideachd, a' gabhail a-staigh Calasraid, Obar Phuill, Srath Eadhair, agus Both Chuidir. Tha uaigh an fhear-cùirn ainmeil, Raibeart Ruadh MacGriogair, ann am Both Chuidir.
Faic Cuideachd
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas na h-Alba
Cesar Romero
B' e cleasaiche à Eabhraig Nuadh sna Stàitean Aonaichte a bha ann an Cesar Julio Romero, Jr. Rugadh e ann an Eabhraig Nuadh, 15 an Gearran 1907 agus chaochail e 1 am Faoilleach 1994 ann an  Santa Monica ,Calafòrnia.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
219
Bàsan
Roinn-seòrsa:210an
Bith-cheimigear
right|200px
Bith-cheimigearan Ainmeil
Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Dreuchdan
Loch Lìobhann
thumb|Loch Lìomhann thumb|An dama aig Loch Lìomhann
A rèir suirbhidh ann an 1902 bha an loch mu 1.75 mìle (2.8 km) a dh'fhad agus bha an leud aige beagan na bu mhotha na 440 slat (402 m) aig an àite as leathainne. San fharsaingeachd bha e mu 352 slat (321 m) a leud. Bha Loch Lìomhann cho mòr ri 236 acair agus bha an àrainn drèanaidh aige beagan na bu motha na 1o mìle ceàrnagach (26 km²). B' e 45 troigh (13.7 m) an domhainneachd mheadhanach aige le 100 troigh (30.48 m) aig an àite a bu doimhne. Ann an 1902 bha bàrr uisge an locha mu 1050 troigh (320 meatair) os cionn na mara.
Leis a' phròiseact "Neart nan Gleann" chaidh dama a thogail aig ceann an ear an locha agus dh'fhàs an loch na bu mhotha an uair sin. Tha an dama mu 39 m a dh'àird agus mu 530 m a leud agus chaidh bàrr uisge an locha a thogail mu 21 m. Tha Loch Lìomhann na phàirt den Breadalbane Hydro-Electric Scheme . Tha stèisean-cumhachd dealan-uisgeach ann an Lubreoch. Gheibhear mu 4 megawatt, 's e sin 16 million units, a-mach às an stèisean-cumhachd seo.
Thèid an loch a lìonadh le mòran aibhnichean, tha Allt a' Chùirn agus Abhainn Ghlas san iar-dheas agus tha Allt Fionn a' Ghlinne, Allt Sheasgarnaich, Allt Airidh a' Phuill is Allt Chall a' sruthach don loch a-steach bhon deas. San iar thig uisge tro Allt Cailliche agus tha Eas Eoghannan sa tuath dheth.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Cas Chaolais
Tha Cas Chaolais no Cas Faoileas (South Queensferry sa Bheurla) ’na bhaile air Linn Giùdain, deas air inbhir Uisge For agus faisg air Dùn Èideann. Tha Port na Banrighinn (North Queensferry sa Bheurla) tarsainn Linn Giùdain bhuaipe.
'B e port-aiseig cudromach a tha ann an Cas Chaolais bho 1071. Chuir Bànrigh Maighread air bhonn seirbheis-aiseig eadar an dà bhaile, agus cheadaich Rìgh Maol Chaluim III seòlaid saor airson taistealach gu Cill Rìmhinn agus Dùn Phàrlain.
Tha àite aithnichte cuideachd airson na Queensferry Papers leis a' Chumnantach Donald Cargill. Fhuaradh iad an seo 1680.
Tha taigh-seinnse sean Hawes Inn ann, a nochd anns na nobhailean Kidnapped (1886) le Robert Louis Stevenson agus The Antiquary (1860) le Walter Scott.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Guainía (Roinn)
'S e roinn ann an Coloimbia a tha ann an Guainía. Tha Guainía anns na "llanos", an sgìre comhnard rèidh ann an àirde an ear na dùthcha, ri taobh Bheiniseala. 'S e Inírida prìomh-bhaile na roinne. Chan eil àireamh-sluiagh mhòr ann.
Ceanglaichean A-mach
Mapa oifigeil na roinne
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Talla na Creige Nuadh
'S e sgìre ann an Dùn Èideann a tha ann an Talla na Creige Nuadh (Beurla: Newcraighall).
Tha stèisean rèile air an Loidhne Waverley aige.
Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
763
Bàsan
Roinn-seòrsa:760an
Linn na Deighe
Tha Linn na Deighe (no linn-eighe) na chuairt fad-ùine an uair a thuiteas teòthachd an reathreim gus am meudaich na raointean-deighe.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Seann-Lochlannais
'S e Seann-Lochlannais an seann chànan a bh' aig na Lochlannaich agus a bha air a bhruidhinn ann am pàirtean de dh'Alba, Sasainn, Èirinn agus air feadh Nirribhidh, an Danmhairg agus an t-Suain anns na meadhan aoisean. 'S ann bhon chànan aosda seo a thàinig na cànain a tha air am bruidhinn san latha an diugh anns na dùthchannan Lochlannach ud. B' ann ann an Seann-Lochlannais a chaidh an Landnámabók agus na sàgaichean a sgrìobhadh.
1522
MDXXII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1520an
Reno, Nevada
'S e Reno an treasamh baile as motha a tha ann an Nevada sna Stàitean Aonaichte. Bha 233,294 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2013. Tha e suidhichte aig 1,373m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1850.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Nevada
Barrathon
'S e rèis leth-mharathon (21km) a bhios a' tachairt ann am Barraigh a tha sa Bharrathon.
Eachdraidh
Thòisich e ann an 2000 agus thachair e gach samhradh on uair sin. Cuiridh muinntir Bharraigh air dòigh e gu saor-thoileach gus airgead a thogail do Macmillan Cancer Support agus buidhnean carthannais eile. Gu ruige seo, tha e air còrr is £70,000 a thogail thairis air na bliadhnaichean.
'S e an t-àm as luaithe a rinneadh an rèis 1.13.13. Rinneadh siud ann an 2013 le Neil Renault a bhios a' ruith le Edinburgh Athletic Club.
thumb|Buannaiche a' Bharrathon 2013, Neil Renault.
Chan eil e furasta àite fhaighinn anns an rèis leis gu bheil e cho tarraingeach do dhaoine. Ann an 2013, reiceadh a h-uile àite ann an 6 mionaidean.
Tha liosta slàn de buannaichean ri fhaighinn air an làrach-lìn oifigeil.
Tha dùil ann gun stad am Barrathon an dèidh dha h-uile ball an comataidh fhàgail ann an 2022.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Spòrs Roinn-seòrsa:Barraigh
Bulgàiris
'S e cànan sa gheug slabhach de na cànanan Innd-Eòrpach a th' ann am Bulgàiris neo български език. Tha Bulgàiris ga bruidhinn le timcheall air 7,990,000 duine ann am Bulgàiria, far a bheil i na cànan oifigeil agus 1,107,220 ann an corra àite ann an Romàinia, An t-Sèarb, An Ucràin agus ann an coimhearsnachdan eile air feadh an t-saoghail, còmhla ri cànain eile. Chaidh a' chiad leabhar fhoillseachadh ann am Bulgàiris anns an 9mh Linn. A bharrachd air sin, thathar ga sgrìobhadh anns an Aibidil Cirillach, neo Kirilitsa (Кирилица).
Eiseimpleir
Всички хора се раждат свободни и равни по достойнство и права. Те са надарени с разум и съвест и следва да се отнасят помежду си в дух на братство
Vsichki khora se razhdat svobodni I ravni po dosojnstvo i prava. Te sa nadareni s razum i s’vest i sledava da otnastjat pomezhdu si dukh na bratstvo.
Tha gach uile duine air a bhreith saor agus co-ionnan ann an urram 's ann an còirichean. Tha iad air am breith le reusan is le cogais agus mar sin bu chòir dhaibh a bhith beò nam measg fhèin ann an spiorad bràthaireil.
Coimeas ri Cànain eile
Tha Bulgàiris uabhasach coltach ri cànain Slàbhach eile, gu h-àraidh Masadòinis, Searbais, Pòlais agus Ruisis:
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Cànain Slàbhach Roinn-seòrsa:Bulgàiria
Yvelines
'S e département na Frainge a tha ann an Yvelines. Tha e na laighe ann an Île-de-France. 'S e Versailles am prìomh-bhaile.
Olshammar
'S e clachan ann am meadhan na Suaine a th' ann an Olshammar. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha anns an sgìre Närke, anns an roinn (Suainis: län) Örebro län, 162km air falbh bho Stockholm agus 257km bho Ghöteborg. Tha dìreach 314 duine a’ fuireach anns a’ bhaile.
Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann às an fhacal hamr (baile) ann an Seann-Lochlannais agus an t-ainm pearsanta Ólafr (Allghar) a tha an t-ainm. Bheireadh sin Baile Allghair dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. 'S e co-dhàimh leis a' Bheurla hamlet a th' ann an hamr.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain Roinn-seòrsa:An t-Suain
Saorsa (leabhar)
200px|thumb|right|Còmhdach an leabhair'S e cruinneachadh de sgeulachdan goirid a th' ann an Saorsa, deasaichte le Joan NicDhòmhnaill agus John Storey, foillsichte le Ùr-sgeul ann an 2011. Tha a h-uile sgeulachd a-mach air a' chuspair, briseadh lagh, riaghailt neo crìoch.
Ceanglachaidhean a-muigh
Oidhche-leughaidh aig Fèis nan Leabhraichean Phort an Iar 2011
Oidhche-leughaidh agus bogaidh aig Fèis Inprint 2011 Lèirmheas ann an Northwords Now, Samhradh 2012
27 an Gearran
'S e 27 an Gearran an 58mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 307 latha (308 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Comunn na Gàidhlig
'S e buidhean leasachaidh Gàidhlig a tha ann an Comunn na Gàidhlig (CnaG).
27 an Gearran
Tachartasan
thumb|Drochaid ann am Bearaig
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Comunn na Gàidhlig
Tha oifisean aca ann an Steòrnabhagh, Inbhir Nis, Glaschu, agus luchd-obrach a bharrachd ann an Uibhist, An t-Eilean Sgitheanach, Ìle, Dùn Èideann is Loch Abar.
Tha Dòmhnall MacNèill na cheannard aig CnaG.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Buidhnean Gàidhlig
Siorrachd Dhùn Breatainn an Iar (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an Siorrachd Dhùn Breatainn an Iar (Beurla: Dunbartonshire West).
Cruthaicheadh e ann an 2005 o Dhùn Breatainn agus Bruach Chluaidh agus Muilleann-Ghaidh.
Tha Alexandria, Dùn Breatainn fhèin agus Bruach Chluaidh anns an sgìre seo. Tha i ann an crìch ri Earra-Ghàidheal agus Bòd, Sruighlea, Glaschu an Iar-Thuath agus Siorrachd Dhùn Breatann an Ear.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Breatann Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Durania
'S e baile uabhasach beag ann an Norte de Santander, Coloimbia, a th' ann an Durania. Tha e suidhichte aig 940m os cionn ìre na mara agus 42km air falbh bho Chúcuta. 'S e baile le gnàth-shìde bhlàth a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach mu 21.5˚ aige. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1890.
Eachdraidh
B' e na Oporomas a bha làidir an seo mus an do ràinig na Spàinntich. Thugadh an sgìre air fad do Juan Sánchez Caballero ann ann 1551. Dh' fhàs am baile gu mòr an dèidh Cogadh na Mìle Làithean, o chionns gu robh àiteachas cho soirbheachail an seo, gu h-àirdh cofaidh agus siùcar.Thoisich Virgilio Barco Vargas ann am poileataigs an seo, nuair a chaidha thaghadh na chomhairliche ann an 1943, nuair a bha e dìreach 22 bliadhna a dh'aois. Dh' fhàs Barco Vargas a bhith na cheann-suidhe na dùthcha bliadhnaichean an dèidh sin.
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 1,881 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, chan eil ach 4,289 anns an sgìre air fad. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid nan daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Taobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid nan daoine ann an Durania, ach tha 0.1% a tha nan Tùsanaich agus 0.9% nan daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 86.2% nan daoine ann an Durania leughadh agus sgrìobhadh. A thuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 15.1% nan dachannan.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Durania. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir 's a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Durania
Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
764
764
Bàsan
Roinn-seòrsa:760an
1894
MDCCCXCIV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1890an
Beinn Dearg
'S e beinn ann an Alba a th' ann am Beinn Dearg. Tha e suidhichte ann am Frìth Fanaich air a' Ghàidhealtachd. Tha e na laighe san ear-thuath air Loch Fanaich agus deas air Meall na Speireig. Tha Beinn Dearg 686m (2251 troigh) de dh'àirde. 'S e Graham is Hump a th' ann.
Bòrd-dubh
right|thumb|Bòrd-dubh
Gyle a Deas
'S e sgìre ann an Dùn Èideann a tha ann an Gyle a Deas. Tha stèisean-rèile ann.
Beinn Dearg
Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Beinn Dearg san 08. 06. 2009.
Gyle a Deas
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Beinn Dearg
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Frìth Fanaich
Bòrd-dubh
'S e bòrd-dubh a tha air bòrd dubh air an sgrìobh thu le cailc. Tha a’ mhòrchuid air falbh a-nis, agus nan àite buird-geal, air sgàth gu bheil stùr cailce trioplaideach. B’ àbhaist dhaibh a bhith cumanta sna sgoiltean.
Roinn-seòrsa:Acfhainn Roinn-seòrsa:Àirneis
Burgess Meredith
B' e cleasaiche às na Stàitean Aonaichte a bha ann an Oliver Burgess Meredith. Rugadh e ann an Cleveland, Ohio san 16 an t-Samhain 1907). Chaochail e ann am Malibu, Calafòrnia san 9 an t-Sultain 1997.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Meredith, Burgess
Camnaigh
'S e baile ann an Siorrachd Obar Dheathain a tha ann an Camnaigh (Beurla: Kemnay).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain
An Todhar
Is dòcha gu bheil sibh a' lorg Todhar.
Calanais
right|400px|thumb|Tursachan Chalanais, [[Innse Gall]] 'S e Calanais baile beag air taobh siar Eilean Leòdhais far bheil mu cheud gu leth duine a' fuireach.
An Todhar
Is e baile beag ann an Ros an Ear a tha anns an Todhar (Beurla: Tore). A rèir Iain Mac an Tàilleir 's e "An Tòrr" an t-ainm a tha air a' bhaile fad 's a tha Watson ag ainmeachadh "Tòrr" agus "An Todhar". Tha am baile suidhichte air an Eilean Dubh mu 7 mìle iar-thuath air Inbhir Nis agus mu 5 mìle (8 km) ear-thuath air a' Bhlàr Dhubh.
Calanais
Tha am baile cudromach don eilean air sgath 's gu bheil e a' tarraing corr air ceud mìle neach-turais gach bliadhna. Bithidh iad a' tighinn ann am buidheannan mòra bho air feadh an t-saoghail a dh'fhaicinn Tursachan Chalanais, aon de na seallaidhean as ainmeile anns an t-saoghal.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eilean Leòdhais
An Todhar
Tha cearcall-rathaid mòr anns a' bhaile, far a bheil na rathaidean A832  agus A835 a' dealachadh bhon A9. Tha e a' sgaradh a' bhaile le talla a' bhaile agus leis an sgoil air an dàrna taobh agus an stèisean-seirbheise air an taobh eile. Ann an 1961 bha 64 duine a' fuireach an seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:An t-Eilean Dubh
Coed-ffranc
Tha am baile Coed-ffranc ann an Castell-nedd Port Talbot, a' Chuimrigh. Tha e 31.5 mi (50.7 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 160.6 mi (258.5 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 8755 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1006 (11.5%); rugadh 91% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Castell-nedd Port Talbot Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Lìte
'S e port Dhùn Èideann a tha ann an Lìte (Beurla: Leith). Tha e na shuidhe aig bun Uisge Lìte air an Linne Foirthe.
Meidheadair
thumb|right|200px|Meidheadair airson [[litir ]]
Lìte
Bha a' chiad iomradh air Lìte ann an Cairt le Rìgh Daibhidh I is i ag ùghdarraich togail Abaid Thaigh an Ròid ann an 1128 is Inverleith air. Anns an 13mh linn bha dà bhaile ann, Lìte a Tuath is Lìte a Deas. Riaghail Aba Thaigh an Ròid Lìte a Tuath is Fir Restalrig Lìte a Deas. Thug Raibeart I calachan is muilleanan Lìte do bhàillidhean Dhùn Èideann a cheannaich Lìte a Deas ann an 1398. Chaidh am baile a losgadh is a chreachadh leis na Sasannaich fo Iarla Hertford ann an 1544 agus aig Blàr Phinci. Dhaingnich André de Montalembert ann an 1548 am baile. Chaidh a shèisteadh ann an 1559 is chaill e am pàirt an iar dhen daingnean ann an 1563. Thog Oliver Cromwell tòrr-chathair an sin ann an 1650.
Meidheadair
'S e inneal a thomhaiseas cudthrom a tha ann am meidheadair. Chanar meidheachadh ris an gnìomh seo.
Lìte
Chaidh a' chiad cluba goilf a stèidheachadh ann an Dùn Èideann ann an 1744 is iad, na Gentlemen Golfers of Edinburgh, a' cluiche goilf air Machair Lìte. B' ann an 1744 a bha a' chiad fèill-chluich goilf is b' e John Rattray a' bhuannaich e. Air bunait nan 13 riaghailtean aig an tùrnamant sin chaidh na geama a stèidheachadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Meidheadair
Gneithean Mheidheadair
Tha dà phrìomh roinnean de meidheadair:
An Cairdeas eadar Cudthrom agus Cuideam
Is fheudar dhuinn aithneachadh an difir eadar cudthrom agus cuideam. Is e a tha ann an cuideam an uimhir de stugh a tha ann an corp*. Is e a tha ann an cudthrom am forsasios a tha cuideam, fo buaidh tarruinn-talmhuinn ag aobharachadh.
Bithidh tarruinn-talmhuinn ag aobharachadh ath-luathasachadh de corp sam bith a tha fo a bhuaidh. Aobhrachaidh Tarruinn-talmhuinn Ath-Luathasachadh a tha baoltachd ri 9.81 metre/diog gach diog, (= 9.81 m/s/s = 9.81 m/s² = 9.81ms⁻²)
Anns an Système international d'unités is e An Ciologram (kg) a tha na h-aonad de cuideam agus is e an Newton (N) a tha na h-aonad de forsa. Is àbhaist do buithtean a chleachd an cilogram mar aonad thomhais- a bhi pongail, 'is e forsa-chilograim a tha anns an chudthrom seo a tha co-ionnan ri 9.81 N.
A mhineachadh seo, tha beagan Ailseabra feumail. A reir an dàrna lagh aig Newton:
Mar sin:
Airson Cuideam de 1 kg:
Cudthrom = 1 kg X 9.81 ms⁻² = 9.81 N = 9.81 kg.ms⁻².
Roinn-seòrsa:Inneal-thomhais
1523
Bàsan
Roinn-seòrsa:1520an
Tomas Tranströmer
'B e sgrìobhadair às an t-Suain a bh' ann an Tomas Gösta Tranströmer (IPA: /ˈtʊːmas ˈjœsˈta ˈtrɑːnˈstrœmər/). Rugadh e ann an Stockholm ann an 1931. Chaidh e dhan oilthigh ann an Umeå. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 2011.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Suaineach Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Bàird Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Fiosaigiche teòirigeach
thumb|right|300px
'S e fiosaigiche teòirigeach seòrsa fiosaigiche a tha a' cleachdadh mhatamataigs agus àireamhachadh ri thuigsinn mar a dh'obraicheas dìomhaireachd na cruinne.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Saidheans
Na h-Eileanan Aintilia Mòra
thumb| Na Greater Antilles (uaine) anns a' Chairibian
'S e buidheann de dh’eileanan anns an Roinn Charaibeach a tha anns na h-Eileanan Aintilia Mòra. Tha iad nan laighe deas air Florida eadar a’ Mhuir Chairibianach agus an Cuan Siar. Anns an taobh a deas tha na h-Eileanan Aintilia Beaga.
'San eachdraidh bha na h-Eileanan Aintilia Mòra glè chudthromach airson cumhachd na mara. Bha uidh mhòr aig an Spàinn, an Fhraing agus an Rìoghachd Aonaichte na h-eileanan a ghabhail a-steach an rìoghachd aca. Mar sin dheth bha tòrr chogaidhean ann.
Seo iad:
thumb|350px|Na h-eileanan Greater Antilles
Roinn-seòrsa:An Roinn Charaibeach Roinn-seòrsa:Greater Antilles
Meatailt
thumb|Meatailt theth
220
Bàsan
Roinn-seòrsa:220an
Meatailt
Tha meatailt na stuth cruaidh làidir a leaghas nuair a bhios e glè theth (as aonais fear neo dhà mar airgead-beò). Mar is cumanta, tha a’ mhòrchuid nan eileamaidean nuair a tha meatailt air truailleadh, se coimheatailt a tha air.
*
Tegucigalpa
'S e prìomh-bhaile Hondùras a th’ ann Tegucigalpa (IPA:teɰusiˈɰalpa, ainm goirid: Tegus). Tha am baile suidhichte air ruith-bheanntan, tha e na laighe aig 3,250 troigh àrdachadh. Tha an Abhainn Choluteca a’ ruith troimhe.
Iomraidhean
thumb|250px|left|Tegucigalpa
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Aimearaga Mheadhanach Roinn-seòrsa:Aimearaga Mheadhanach Roinn-seòrsa:Bailtean
Taigh
right|thumb|Taighean Sasannach
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Taighean Roinn-seòrsa:Ailtireachd
Bòrd-geal
Roinn-seòrsa:Acfhainn Roinn-seòrsa:Àirneis
Creag an t-Sionnaich
thumb|Craigentinny House 'S e sgìre ann an Dùn Èideann a tha ann an Creag an t-Sionnaich neo Creag an Teine (Beurla: Craigentinny).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
765
Bàsan
Roinn-seòrsa:760an
Creag a' Mhuilleir
'S e sgìre ann an Dùn Èideann a tha ann an Creag a' Mhuilleir.
Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Seanagal
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Seanagal (Fraingis: le Sénégal), ainm oifigeil: Poblachd Sheanagail (Fraingis: République du Sénégal). Tha i suidhichte deas air an Abhainn Sénégal. Tha an Cuan Siar san taobh an iar dhith. Tha crìochan aice san ear le Màili, sa tuath le Moratainia agus sa deas le Gini is Gini-Bissau. Tha a' Ghaimbia na laighe am broinn Sheanagail. 'S e Dakar am prìomh-bhaile Sheanagail.
Ceanglaichean a-mach
Carte du Sénégal|thumbnail|left|250px|Cairt: Seanagal
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga-an-Iar
1524
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1524 (MDXXIV).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1520an
Alabama
'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann an Alabama. Tha i suidhichte san àirde an ear-dheas na dùthcha. Tha Montgomery na prìomh-bhaile. 'S e Birmingham am baile as motha a-rèir àireamh-shluaigh agus 's e Huntsville am fear as motha a-rèir farsaingeachd. 'S e Mobile am baile as sine a tha ann an Alabama. Tha e air a bhith na stàit bho 14 an Dùbhlachd 1819. Tha 4,779,736 duine a' fuireach anns an stàite.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte *
Corwen
A rèir beul aithris tha Owain Glyndŵr adhlaicte ann an Eaglais Naomh Mael is Sulien ann an Corwen.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Ddinbych Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Haut-Rhin
thumb|Suidheachadh Haut-Rhin thumb|[[Gearradh-arm Haut-Rhin]]
'S e département na Frainge a tha ann an Haut-Rhin (Alsatian: Owerelsàss). Tha e na laighe anns an Alsace.
'S e Colmar am prìomh-bhaile.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Willie Rennie
'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann an Willie Rennie BPA.
Bha e na oileanach aig Àrd-sgoil Bell Baxter ann an Cupar. Dh'ionnsaich e bith-eòlas ann an Colaiste Teicneòlas Pàislig agus rianachd ghnìomhachail ann an Colaiste Glaschu.
Dh'obraich e mar chomhairliche poileataigeach airson Comann Rìoghail Dhùn Èideann agus Comann Rìoghail na Ceimigeachd mus do bhuannaich e gu furasta frith-thaghadh Dùn Phàrlain agus Fìobh an Iar ann an 2006 nuair a chaochail Raonaid Squire. Chaill e a sheat ann an 2010 ach chaidh e na bhall liosta airson Alba Mheadhanach agus Fìobh san taghadh Albannach ann an 2011 agus na bhall roinn-phàrlamaid airson Fìobh an Ear Thuath ann an 2016 agus ann an 2021.
Thaghadh e mar cheannard Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba gun tagraiche eile na aghaidh an dèidh do Thàmhais Scott a dhreuchd a leigeil dheth anns a' Chèitean 2011. Leig e a dhreuchd suas ann an 2021 an dèidh do thaghadh Albannach, anns a bhuannaich na Lib Deamaich ceithir seataichean a-mhàin is chaill an inbhe oifigeil aig a' Phàrlamaid.
Beatha phearsanta
Tha e a' fuireach ann an Cailtidh còmhla ris a bhean Janet.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Aspergillus
'S e Aspergillus gnè de timcheall air 200 fungas a lorgar air feadh an t-saoghail. Eu-coltach ri beirmean, a tha nan ceallan singilte coccobacilli, tha Aspergilli nam fungasan fileamaideach (caothruaidhean) air an dèanamh a slabhraidhean cheallan, air a bheilear a' toirt hyphae. Lorgar ann an arbhair agus aolach iad.
Chaidh Apergillus a chlàradh an toiseach ann an 1729 leis an t-sagart agus eòlaiche bith-eòlais Eadailteach Pietryo Antonio Micheli. Thug cumadh an fhungais aspergillum (crathadair uisge naoimh) an cuimhne Mhicheili agus e ga choimhead fo phrosbaig agus s ann mar sin a fhuair an gnè ainm.
Roinn-seòrsa:Bith-eòlas
Ashgabat
'S e prìomh-bhaile Thurcmanastàn a tha ann an Ashgabat (Cànan Turcmanastàn: Aşgabat). Anns a’ bhliadhna 2001 bha 695,300 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin. Tha am baile suidhichte eadar am fàsach Kara Kum agus an ruith-bheanntan Kopet Dag. 'S e seo an co-chomharran aige: 37° 58’ Tuath agus 58° 20’ Ear.
Chaidh am baile a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1818.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Àisia Roinn-seòrsa:Meadhan Àisia Roinn-seòrsa:Bailtean
221
Bàsan
Roinn-seòrsa:220an
28 an Gearran
'S e 28 an Gearran an 59mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 306 latha (307 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Oilthigh a' Chauca
<div style="float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 2em; width: 25em; text-align: right; font-size: 0.86em; font-family: lucida grande, sans-serif; line-height: normal;">
<div style="border: 1px solid #ccd2d9; background: #f0f6fa; text-align: left; padding: 0.5em 1em; text-align: center;">
<h1 style="font: inherit; font-size: 100%; font-weight: bold; text-align: center; border: none; margin: 0; padding: 0; color: #6a6c76;">Oilthigh a' Chauca
<p style="margin: 1em 0;"> 200px
'S e seann oilthigh cliùiteach ann am Popayán a th' ann Oilthigh a' Chauca (Spàinntis: Universidad del Cauca). Chaidh a stèidheachadh ann an 1827.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Dè a-nis?
'S e prògram cloinne a th' ann an Dè a-nis? a th' air BBC Alba. Thòisich e ann an 1993.
766
766
Bàsan
Roinn-seòrsa:760an
Stamford, Connecticut
'S e baile ann an Connecticut, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Stamford. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 125,109 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 7m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1641.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Connecticut
Creag a' Chaisteil
'S e cnoc ann an Dùn Èideann a tha ann am Creag a' Chaisteil.
1525
MDXXV
Creag a' Chaisteil
Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
1525
Bàsan
Roinn-seòrsa:1520an
Bòrd-iarnaigidh
thumb|right|200px|Bòrd-iarnaigidh 'S e bòrd a tha ann am bòrd-iarnaigidh  air am bith thu ag iarnaigeadh aodach. Tha mullach rèidh air a tha teas-dìonach.
An t-Àth Leathann
thumb|250px|right|Sealladh air an Àth Leathann 'S e An t-Àth Leathann an dàrna baile as motha anns an Eilean Sgitheanach. Tha e suidhichte an àird an ear an eilein air an A87 eadar Port Rìgh agus Drochaid an Eilein Sgitheanaich.
Bòrd-iarnaigidh
Roinn-seòrsa:Acfhainn Roinn-seòrsa:Àirneis Roinn-seòrsa:Aodach
An t-Àth Leathann
Anns a' bhliadhna 2006 bha 620 duine a' fuireach ann. Tha Ospadal beag ann, an Mackinnon Memorial, ach tha dùil gun téid ospadal nas motha a thogail ann a fhrithealas air an Eilean Sgitheanach gu léir, agus air Loch Aillse agus Iar-Dheas Rois.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
1895
MDCCCXCV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1890an
Haute-Corse
thumb|Suidheachadh Haute-Corse
'S e département na Frainge a tha ann an Haute-Corse (Corsais: Cismonte). Tha e na laighe ann an Corsaca.
'S e Bastia am prìomh-bhaile.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Bjarni Benediktsson (1908)
B' e neach-lagha, neach-teagaisg oilthigh agus neach-poileataigs à Innis Tìle a bh' ann am Bjarni Benediktsson. Rugadh e air 30 an Giblean 1908 ann an Reykjavík. Fhuair e a chuid foghlaim aig Menntaskólinn í Reykjavík agus Oilthigh Innis Tìle. Chaidh a thaghadh dhan Alþingi airson a' chiad turais ann an 1942 agus bha e na labhraiche ann an 1959. Bha e na fhorsætisráðherra (Gàidhlig: Prìomh-mhinistear) dà thuras airson Sjálfstæðisflokkurinn (Gàidhlig: Pàrtaidh na Neo-eisimeileachd): fhad greiseag ann an 1961 agus turas eile eadar 1963 agus 1970. A bharrachd air sin dheasaicheadh e am pàipear-naidheachd Morgunblaðið bho 1956 gu ruige 1959. Chaochail e ann am Þingvellir ann an teine air 10 an t-Iuchar 1970 nuair a bha e fhathast na forsætisráðherra. Bha e na labhraiche an Alþingi roimhe, ann an 1959 agus an uair sin bho 1942 gu ruige 1943. Bha athair, Benedikt Sveinsson,, na alþingismaður (Gàidhlig: ball-pàrlamaid) agus bha ogha, air a bheil Bjarni Benediktsson, cuideachd na Forsætisráðherra ann an 2017 airson Sjálfstæðisflokkurinn.
Caibineitean Bhenediktsson
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineitean fhad 's a bha Benediktsson os cionn an riaghaltais. Bhuinneadh iad uile gu Alþýðuflokkurinn agus Sjálfstæðisflokkurinn:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Poileataigs
222
Bàsan
Roinn-seòrsa:220an
1526
MDXXVI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1520an
767
Bàsan
Roinn-seòrsa:760an
Cwmafan
Tha am baile Cwmafan ann an Castell-nedd Port Talbot, a' Chuimrigh. Tha e 26.9 mi (43.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 156.3 mi (251.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 5445 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 914 (16.8%); rugadh 92% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Castell-nedd Port Talbot Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Cwmavon
Fiosaigiche niùclasach
thumb|right|300px
'S e fiosaigiche niùclasach seòrsa fiosaigiche a tha a' dèanamh fòcas air niuclasan atamach agus mar a chleachdamaid iad.
Mearcar (soilleireachadh)
Tha iomadh rud aig a bheil an t-ainm "Mearcar":
Fiosaigiche niùclasach
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Saidheans
Mòr-thìr
Tha dà chiall aig mòr-thìr:
Beinn Ruigh Choinnich
'S e beinn anns na h-Eileanan Siar, Alba a th' ann am Beinn Ruigh Choinnich.
Suidheachadh
Tha e suidhichte ann an Uibhist a Deas mu mhìle ear air Loch Baghasdail agus iar-dheas air Triuirebheinn. Tha Beinn Ruigh Choinnich 276m (906 troigh) de dh'àirde. A rèir an "Database of British and Irish hills" rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air àirde na beinne air 10 an Dùbhlachd 2012. Tha an àirde rinneach de 170m a' sgaradh Beinn Ruigh Choinnich bho na beanntan eile. 'S e Marilyn a th' ann. Air mullach na beinne chithear creag mòr a tha a' comharrachadh a' phuing as àirde.
Iar air Beinn Ruigh Choinnich tha tobhtaichean seachd taighean agus gàrraidhean-cloiche ann a tha clàraichte air liosta a' Choimisean Rìoghail air Carraighean Àrsaidh is Eachdraidheil na h-Alba.
Gach bliadhna, san chiad Di-Dòmhnaich san Lùnasdal tha ruith ann bho chidhe Loch Baghasdail gu mullach Beinn Ruigh Choinnich agus air ais chun a' chidhe.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Uibhist a Deas Roinn-seòrsa:Marilyn Roinn-seòrsa:HuMP
Bòrd-sgeadachaidh
thumb|right|200px|Bòrd-sgeadachaidh 'S e dreasair a tha ann am bòrd-sgeadachaidh. Uaireannan tha sgàthan air, agus bidh iad ann an seòmar-cadail neo seòmar-sgeadachaidh.
Roinn-seòrsa:Acfhainn Roinn-seòrsa:Àirneis
Lowboy
Ceatharlach
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann
Cnocan an Righ
'S e sgìre ann an Dùn Èideann a tha ann an Cnocan an Righ.
Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Haute-Garonne
right|thumb|Suidheachadh Haute-Garonne thumb|[[Gearradh-arm Haute-Garonne]]
'S e Toulouse am prìomh-bhaile.
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge
Blas (féis)
’S e féis bhliadhnail a tha ann am Blas a tha a’ comharrachadh cultar nan Gàidheal. Bhon a thòisich i ann sa bhliadhna 2005 tha Blas air a bhith a’ ruith fad seachdain aig toiseach na Sultaine, le cuirmean ciùil agus tachartasan air feadh na Gàidhealtachd.
Chaidh Fèis Bhlas a stèidheachadh le Comhairle na Gàidhealtachd ann an co-bhuinn ri Fèisean nan Gàidheal agus Lìonraidh Luchd-Adhartachaidh nan Ealain (PAN). Thug Comhairle na Gàidhealtachd cùmhnant do dh’Fhèisean nan Gàidheal gus obair còmhla ri PAN agus daoine eile gus an fhèis seo a leasachadh don Ghàidhealtachd.
Fhuair Blas an Duais airson Tachartas anns na Duaisean Gàidhlig ann an 2015.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Fèisean ann an Alba Roinn-seòrsa:Eintiteasan air a bheil ainm Gàidhlig
Na h-Eileanan Aintilia Beaga
thumb|Lesser Antilles (uaine) anns a' [[Am Muir Caraibeach|Mhuir Charaibeach ]] 'S e buidheann de dh'eileanan anns a' Mhuir Charaibeach a tha anns na h-Eileanan Aintilia Beaga (Beurla: Lesser Antilles). Tha iad nan laighe anns an Roinn Charaibeach air taobh tuath Aimearaga a Deas eadar am Muir Caraibeach agus an Cuan Siar. Anns an iar-thuath tha na h-Eileanan Aintilia Mòra.
Bha an cuid as motha dhuibh air an cruthachadh mar beinn-theine.
Tha dà bhuidheann ann, ris an canar Eileanan an Fhuaraidh (sa deas) agus Eileanan an Fhasgaidh (san tuath).
Managua
'S e prìomh-bhaile Niocaragua a tha ann am Managua. Tha e suidhichte air taobh an iar-dheas Loch Managua. Chaidh am baile a stèidheachadh mar baile-iasgaich anns a’ bhliadhna 1819 leis an ainm: Leal Villa de Santiago de Managua.
Na h-Eileanan Aintilia Beaga
Eileanan
Na h-eileanan as cudthromaiche (bho tuath gu deas chun an iar):
Managua
Iomradh
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Aimearaga Mheadhanach Roinn-seòrsa:Aimearaga Mheadhanach Roinn-seòrsa:Bailtean
Na h-Eileanan Aintilia Beaga
Eileanan an Fhuaraidh
Eileanan Aintilia an fhasgaidh – eileanan air taobh tuath Bheiniseala, (bhon iar chun an ear):
Roinn-seòrsa:An Roinn Charaibeach Roinn-seòrsa:Lesser Antilles