cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dòmhnall MacLeòid (saic-eòlaiche)
Bha Dòmhnall Iain MacLeòid (1948 - 2021) ’na shaic-eòlaiche. Thogadh e ann an Leòdhas, ann am Beàrnaraigh Mòr agus an uair sin ann an Liùrbost, gus an do ghluais an teaghlach gu baile mòr Ghlaschu. Bha eòlas sònraichte aige air inntinn an eucoraich. Bha e cuideachd ainmeil mar chraoladair. Bhiodh e air telebhisean is radio ann an Sasainn, ach gu h-àraid air Aithris na Maidne agus Prògram Choinnich air BBC Radio nan Gàidheal, a' bruidhinn gu sònraichte air cuspairean saic-eòlais. Rinn Dòmhnall MacLeòid cuideachd sreath phrògraman radio gu math soirbheachail air làithean òige ann am Beàrnaraigh, air an robh Eadar Dà Shaoghal. Chuir Acair an eachdraidh sin ann an clò mar leabhar às dèidh sin.
Turdus
'S e gèineas de dh’eòin, na smeòraichean, a tha ann an Turdus agus tha grunn spèiseasan dhiubh ri faicinn ann an Albainn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eòin
Dòmhnall MacLeòid (saic-eòlaiche)
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Dougray Scott
'S e cleasaiche à Alba a tha ann an Stephen Dougray Scott. Rugadh e air 25 an t-Samhain 1965 ann an Gleann Rathais.
Filmichean
Seo liosta de chuid de na filmichean as ainmeile aige:
Dùn Èideann Pentlands (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann an Dùn Èideann Pentlands (Beurla: Edinburgh Pentlands).
Tha i ann an crìch ri Dùn Èideann an Iar, Dùn Èideann Meadhain, Lodainn Mheadhanach a Tuath agus Baile nam Feusgan, Lodainn Mheadhanach a Deas, Srath Thuaidh agus Srath Labhdair, Srath Amain agus Gleann Iucha.
Eachdraidh
Chaidh a cruthachadh ann an 1999 le crìochan na sgìre Westminster. Bha Iain Gray na chiad BhPA is lean an Tòraidheach, David McLetchie e ann an 2003 agus an Nàiseantach, Gòrdan Dòmhnallach, ann an 2011.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Dùn Èideann
Waalwijk
'S e baile meadhanach, port-aibhne agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) ann an ceann a deas nan Tìrean Ìsle a th’ ann am Waalwijk (IPA: ʋaːlʋɛi̯k, Brabants: Wólluk). 'S ann às an Duitsis Wal (cladach) agus wic (sgìre) a tha an t-ainm. Chaidh Waalwik a chlàradh airson a' chiad turais san 13mh Linn agus fhuair e a chuid chòirichean (Duitsis: stadsrechten) ann an 1303. B' e gnìomhachas bhrogan a bha gu math làidir an seo o chionn fhada. Tha e suidhichte ri taobh na h-aibhne Bergse Maas, a shruthas dhan Hollands Diep, eadar Oosterhout agus 's-Hertogenbosch, aig dìreach 2m os cionn ìre na mara, anns an roinn Noord-Brabant. Tha 46,495 duine a' fuireach ann. Tha Pàirc Nàiseanta Loonse air an àirde an ear-dheas Waalwijk.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Saint-Étienne
'S e baile mòr faisg air Lyon, air an àirde an ear-dheas na Frainge a th' ann an Saint-Étienne (IPA: sɛ̃t‿etjɛn, Arpentan: Sant-Etiève, far-ainm: Sainté). Tha e suidhichte anns an sgìre (Fraingis: Département) Loire agus an roinn (Fraingis: Région) Auvergne-Rhône-Alpes. Tha 174,587 duine a' fuireach ann. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1184.
Freumhan an Ainm
Tha a h-uile coltas ann gun tàinig an t-ainm à Sanctus Stephanus de Furano ann an Laideann. B' e Armeville no Commune d'Armes a chanadh ris aig àm Ar-a-mach na Frainge leis gu robh taighean-gnìomhachais ghunnaichean ann. Canar Sant-Etiève neo Sant-Tsiève ris ann am Franco-Provençal, agus Sant Estève ann an Ogsatanais.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Fhraing
Dyirbal (cànan)
Tha Dyirbal (IPA: [ˈdʒɜrbəl] ; cuideachd Djirubal) na cànan thùsanach Astràilia à ear-thuath Queensland le 29 de luchd-bruidhinn mu thuaiream am measg nan Dyirbal. 'S e ball de gheug beag nan cànan Dyirbalach a th' ann san teaghlach Pama–Nyungan. Tha e ainmeil am measg luchd-cànanachais a chionn 's gu bheil iomadh rud sa chànan a tha annasach a thaobh gràmair.
On a chaidh gràmar Dyirbal fhoillseachadh le Robert Dixon ann an 1972, tha Dyirbal air sìor-chrìonadh agus tha i an ìmpis dol à bith a chionn 's nach eil a' ghinealach òg ga togail.
Dialects
There are many different groups speaking dialects of Dyirbal language. Researcher Robert Dixon estimates that Dyirbal had, at its peak, 10 dialects.
Dialects include:
The speakers of these dialects largely regard their dialects as different languages. They were classified as dialects by researcher Robert Dixon, who classified them as such based on linguistic criteria and their similarities, some dialects sharing as much as 90% of their vocabularies. Since the dialects were viewed by speakers as different languages, the language had no formal name, so Dixon assigned the language the name Dyibal, naming at after Jirrbal, which was the dialect with the largest number of speakers at the time he was studying it.
Neighbouring Languages
Languages neighbouring the many Dyirbal dialects include:
Phonology
Dyirbal has only four places of articulation for the stop and nasals, whereas most other Australian Aboriginal languages have six. This is because Dyirbal lacks the dental/alveolar/retroflex split typically found in these languages. Like the majority of Australian languages, it does not make a distinction between voiced consonants (such as b, d, g, etc.) and voiceless consonants (the corresponding p, t, and k, etc. respectively). Like Pinyin, standard Dyirbal orthography uses voiced consonants, which seem to be preferred by speakers of most Australian languages since the sounds (which can often be semi-voiced) are closer to English semi-voiced b, d, g than aspirated p, t, k.
The Dyirbal vowel system is typical of Australia, with three vowels:, and , though  is realised as  in certain environments and  can be realised as , also depending on the environment in which the phoneme appears. Thus the actual inventory of sounds is greater than the inventory of phonemes would suggest. Stress always falls on the first syllable of a word and usually on subsequent odd-numbered syllables except the ultima, which is always unstressed. The result of this is that consecutive stressed syllables do not occur.
Grammar
The language is best known for its system of noun classes, numbering four in total. They tend to be divided among the following semantic lines:
The class usually labelled "feminine" (II) inspired the title of George Lakoff's book Women, Fire, and Dangerous Things. Some linguists distinguish between such systems of classification and the gendered division of items into the categories of "feminine", "masculine" and (sometimes) "neuter" that is found in, for example, many Indo-European languages.
Dyirbal shows a split-ergative system. Sentences with a first or second person pronoun have their verb arguments marked for case in a pattern that mimics nominative–accusative languages. That is, the first or second person pronoun appears in the least marked case when it is the subject (regardless of the transitivity of the verb), and in the most marked case when it is the direct object. Thus Dyirbal is morphologically accusative in the first and second persons, but morphologically ergative elsewhere; and it is still always syntactically ergative.
Taboo
There used to be in place a highly complex taboo system in Dyirbal culture. A speaker was completely forbidden from speaking with his/her mother-in-law, child-in-law, father's sister's child or mother's brother's child, and from approaching or looking directly at these people. Speakers were forbidden from speaking with their cross-cousins of the opposite sex due to the fact that those relatives were of the section from which an individual must marry, but were too close of kin to choose as a spouse so the avoidance might have been on the grounds of indicating anyone sexually unavailable.
Furthermore, because marriage typically took place a generation above or below, the cross-cousin of the opposite sex often is a potential mother-in-law or father-in-law. In addition, when within hearing range of taboo relatives a person was required to use a specialized and complex form of the language with essentially the same phonemes and grammar, but with a lexicon that shared no words with the standard language except for four lexical items referring to grandparents on the mother and father's side.
The taboo relationship was reciprocal. Thus, an individual was not allowed to speak with one's own mother-in-law and it was equally taboo for the mother-in-law to speak to her son-in-law. This relationship also prevailed among both genders such that a daughter-in-law was forbidden to speak to directly or approach her father-in-law and vice versa. This taboo existed, but less strongly enforced, between members of the same sex such that a male individual ought to have used the respectful style of speech in the presence of his father-in-law, but the father-in-law could decide whether or not to use the everyday style of speech or the respectful style in the presence of his son-in-law.
The specialized and complex form of the language, the Dyalŋuy, was used in the presence of the taboo relatives whereas a form referred to in most dialects as Guwal was used in all other circumstances. The Dyalŋuy had one quarter of the amount of lexical items as the everyday language which reduced the semantic content in actual communication in the presence of a taboo relative. For example, in Dyalŋuy the verb 'to ask' is [baŋarrmba-l]. In Guwal, 'to ask' is [ŋanba-l], 'to invite someone over' is [yumba-l], 'to invite someone to accompany one' is [bunma-l] and 'to keep asking after having already been told' is [gunji-y]. There are no correspondences to the other 3 verbs of Guwal in Dyalŋuy.
To get around this limitation, Dyirbal speakers use many syntactic and semantic tricks to make do with a minimal vocabulary which reveals a lot to linguists about the semantic nature of Dyirbal. For example, Guwal makes use of lexical causatives, such as transitive bana- "break" and intransitive gaynyja- "break" (similar to English be dead/kill, lie/lay). Since Dyirbal has fewer lexemes, a morpheme -rri- is used as an intransitive derivational suffix. Thus the Dyalŋguy equivalents of the two words above were transitive yuwa and intransitive yuwa-rri-.
The lexical items found in Dyalŋuy were mainly derived from three sources: "borrowings from the everyday register of neighbouring dialects or languages, the creation of new [Dyalŋuy] forms by phonological deformation of lexemes from the language's own everyday style, and the borrowing of terms that were already in the [Dyalŋuy] style of a neighboring language or dialect".
An example of borrowing between dialects is the word for sun in the Yidin and Ngadyan dialects. In Yidin, the Guwal style word for sun is [buŋan], and this same word was also the Dyalŋuy style of the word for sun in the Ngadyan dialect. It is hypothesized that children of Dyirbal tribes were expected to acquire the Dyalŋuy speech style years following their acquisition of the everyday speech style from their cross cousins who would speak in Dyalŋuy in their presence. By the onset of puberty, the child probably spoke Dyalŋuy fluently and was able to use it in the appropriate contexts. This phenomenon, commonly called mother-in-law languages, was common in indigenous Australian languages. It existed until about 1930, when the taboo system fell out of use.
Young Dyirbal
In the 1970s, speakers of Dyirbal and Giramay dialects purchased land in the Murray Upper, with the assistance of the Australian federal government and formed a community. Within this community shift in language began to occur, and with it came the emergence of  new form of Dyirbal, dubbed by researcher Annette Schmidt "Young Dyirbal" or "YD." This language stands in contrast to "Traditional Dyirbal" or "TD."
Young Dyirbal is grammatically distinct from Traditional Dyirbal, in some cases being more similar to English, such as the gradual loss of ergative inflection, as is found in Traditional Dyirbal, in favour of a style of inflection more similar to the one found in English.
A esmorga (film)
Tha A esmorga 'na fhilm dealbhachd le Ignacio Vilar a nochd ann an 2014.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Film Roinn-seòrsa:Galicia
Kitsman
'S e baile beag eadar Chernivitsi agus Zalishchyky air an àirde an iar na h-Ucràine a th' ann an Kitsman (Ucràinis: Кіцмань, IPA: ˈkitsmɐnʲ, Romàinis: Cozmeni, Pòlais: Kicmań). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Sovytsya, dìreach 30km air falbh bho na crìochan le Romàinia, san roinn Chernivetska Oblast agus tha 6,135 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh Kitsman a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1413. Bhuinneadh am baile do Shluagh-phoblachd na h-Ucràine an Iar bhon t-Samhain 1918 gu ruige A' Cèitein 1919. Ann an 1991, thàinig Kitsman gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine.
Ani Lorak
S' e bàrd, cleasaiche, seinneadair, neach-malairt, modail agus sgrìobhaiche òrain Ucràineach a th' ann an Ani Lorak (Fìor ainm: Karolina Myroslavivna Kuiek, Ucràinis: Каролі́на Миросла́вівна Кує́к, Kitsman 27 an t-Sultain 1978). S' ann do theaghlach gu math bochd a bhuinneas e: dhealaich a pàrantan mus do rugadh i agus b' e a màthair na thog i. Rugadh i san taigh a bh' ann leiss an t-seinneadair Volodymyr Ivasyuk. Chaochail a bràthair Serhi thall sa chogadh ann an Afganastan is ise dìreach naoi bliadhna a dh'aois. Chaidh i tro gach cruadal. Thoisich i ri sheinn gu proifeiseanta ann an 1993 agus ise 15 bliadhna a dh'aois.
Kitsman
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Ani Lorak
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin Roinn-seòrsa:Ceòl Roinn-seòrsa:Seinneadairean Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil às an Ucràin
Léon Gambetta
B' e fear-lagha agus neach-poileataigs poblachdach às An Fhraing a bh' ann an Léon Gambetta (IPA: leɔ̃ ɡɑ̃bɛta, Cahors, 2 an Giblean, 1838–Sèvres, 31 an Dùbhlachd 1882). Mac fear-malairt à Genova agus boireannach Fraingeach, b' e fear-lagha gu matha soirbheachail a bh' ann. Thug e pàirt mhòr ann an Riaghaltas sònraichte a chaidh a chur air dòigh ann an 1870, an dèidh dhan Fhraing an cogadh an an aghaidh na Pruise a chall. Bha esan cuideachd an lùib riaghaltas Treas Poblachd na Frainge, a mhair bho na thuit An Comann ann an 1871 gu ruige 1940. B' e esan fhèin a ghairm A' Phoblachd, dìreach dà latha an dèidh dhan rìgh ghèilleadh dha na Gearmailtich. Mar Jules Ferry, bha e airson nach biodh an eaglais idir a' toirt buaidh air sgoil.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Inchgalbraith
A-rèir MacGibbon agus Ross 's e crannag a th' ann. Chan eil an eilean ach 25 m mu thimcheall, ach tha caisteal air. Thogadh an tùr an dèidh do 1542, ach nuair a rinn Pont suirbhidh an eilein, lorg e an caisteal mar thobhta. Bha iolairean-iasgaich a' neadachadh an sin.
Martin Ryle
B' e reul-eòlaiche, fiosaigiche agus reul-fhiosaigiche à Sasainn a bha ann am Martin Ryle. Bhuannaich e an Duais Nobel ann am Fiosaigs ann an 1974 còmhla ri Antony Hewish airson na nua-innleachdan aige. Rugadh e ann am Brighton ann an 1918 agus bha e na oileanach aig Oilthigh Oxford. An dèidh don dàrna cogadh, nuair a dh'obair e airson Feachd Rìoghail an Adhair, rannsaich e reul-eòlas aig Oilthigh Chambridge. Dh'fhrithealaich e mar Reul-eòlaiche Rìoghail eadar 1972 agus 1982.
Inchgalbraith
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileanan na h-Alba
Martin Ryle
Urraman
Chaidh e na ollamh ann an 1959 agus bhuannaich e Bonn Òir a' Chomainn Rìoghail Reul-eòlach ann an 1964. Chaidh astaroid, 12136 Martinryle, ainmeachadh air.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann am Fiosaigs Roinn-seòrsa:Luchd-saidheans Roinn-seòrsa:Bonn Òir a' Chomainn Rìoghail Reul-eòlach Roinn-seòrsa:Reul-eòlas Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Caiptean Planaid
'S e seann phrògram cloinne a tha ann an Caiptean Planaid ris an canar Captain Planet and the Planeteers 'sa Bheurla.
Roinn-seòrsa:Telebhisean Gàidhlig
Deportivo Saprissa
'S e sgioba spòrs, gu seachd-àraidh ball-coise à San José ann an Costa Rica 's a th' ann an Deportivo Saprissa (Gàidhlig: Spòrs Saprissa). Chaidh Deportivo Saprissa a stèidheachadh ann an 1935 agus b' ann ann an 1949 a thoisich e ri chluiche ann am Prìomh Lìog Chosta Rica. Fhuair e ainm bho Ricardo Saprissa Aymá, am fear a stèidhich an club.
ALVINNN!!! Agus na Chipmunks
'S e phrògram cloinne cartùn a tha ann an 'ALVINNN!!! agus na Chipmunks' ris an canar ''ALVINNN!!! and the Chipmunks'' 'sa Bheurla.
Alex McLeish
'S e cluicheadair is manaidsear ball-coise a tha ann an Alex McLeish.
ALVINNN!!! Agus na Chipmunks
Roinn-seòrsa:BBC Alba Roinn-seòrsa:TBh Roinn-seòrsa:Telebhisean Gàidhlig
Alex McLeish
Rugadh e ann an Glaschu 21 Faoilleach 1959 is cluich e airson Obar Dheathain eadar 1978 is 1994 nuair an do dh'imrich e do Thobar na Màthar mar chluicheadair is mhanaidsear. Riochdaich e cuideachd Alba 77 turas, a' gabhail a-steach Cupaichean an t-Saoghail ann an 1982, 1986 is 1990.
Stiùir e an sgioba nàiseanta an dèidh do Hibs agus Rangers ann an 2007 is a-rithist fhuair e an àite Gordon Strachan ann an 2018 an dèidh do Birmingham City, Aston Villa, Nottingham Forest, Genk agus Zamalek anns an Èipheit gu ruige 2020.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball-coise Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Blàr an Somme
thumb|Blàr an Somme
B’e Blàr an Somme ann an 1916 fear de na blàran a b’fhuiltiche sa Chogadh Mhór. Thòisich e air 1 an Iuchair agus mus dàinig an oidhche air a’ chiad là sin, bha Arm Bhreatainn air a’ chall a bu mhiosa ’na eachdraidh fhulang - faisg air 60,000 saighdear air am marbhadh neo air an leòn.
Nuair a chuir Field-marshall Dùbhghlas Haig, comandair nam feachdan Breatannach stad air an t-sabaid air 18 an t-Samhain, bha corr is 650,000 Gearmailteach marbh, leòinte no air an call; mar an ceudna bha corr is 600,000 saighdear Breatannach agus Frangach, agus cha robh iad air a dhol air adhart ach cóig mìle.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:An Cogadh Mòr
Rathad an Sutha
'S e seann phrògram cloinne a tha ann an Rathad an Sutha ris an canar 64 Zoo Lane 'sa Bheurla agus 64, rue du Zoo 'sa Fraingis.
Roinn-seòrsa:BBC Alba Roinn-seòrsa:TBh Roinn-seòrsa:Telebhisean Gàidhlig
Somerset Maugham
B' e William Somerset Maugham neo W. Somerset Maugham (IPA: mɔːm, Paris 25 am Faoilleach 1874 - Nice 16 an Dùbhlachd 1965) na sgrìobhadair à Sasainn. Ged a bha e gèidh phòs e aig Gwendoline Maud Syrie Barnardo ann an 1917 an dèidh a bhith nan leannain-gaoil fad bliadhnaichean. Rug ise nighean dha, Mary Elizabeth Maugham. Dhealaich iad agus an uair sin bha e ann an càirdeas le Gerald Haxton (gus a bhàsaich Haxton ann an 1944) agus an uair sin le Alan Searle (gus a bhàsaich Maugham ann an 1965). Thug na sgrìobh Maugham buaidh mhòr air iomadh dhaoine, Fidel Castro nam measg.
Pòl à Tarsus
B' e abstol cudromach dhan eaglais thràth ann an a bh' ann am Pòl à Tarsus (Tarsus 5 - An Roimh: 67, Greugais: Παῦλος, Eabhra: שאול התרסי, seann-ainm: Saul). Bhuineadh e do choimhearsnachd Iùdhach agus b' e fear-sgiùrsaidh nan Crìostaidh a bh' ann, mus an tàinig atharrachadh airsan is e air an t-slighe à Damascus. Thog e corra eaglais anns an Roinn Eòrpa agus Aisia Bheag. Thathar dhen bheachd gun do chleachd e Tertius à Iconium mar sgrìobhaiche nuair a sgrìobh e a Litir dha na Ròmanaich.
Somerset Maugham
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Roinn-seòrsa:Sasainn Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Pòl à Tarsus
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Tuirc Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seann-Ghrèig Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd
San Camilo, 1936
'S e nobhail às An Spàinn a sgrìobh Camilo José Cela 's a th' ann an San Camilo, 1936 (Madrid, 1969). Suidhichte air Latha Fhèill Naoimh Camillus de Lellis, 's ann ann an trì caibideilean a tha an nobhail air a roinneadh: am feasgar roimhe, an latha fhèin agus an t-seachdainn a lean Fèill an Naoimh air 14 an t-Iuchar 1936 am Madrid, an latha a thoisich Cogadh Sìobhalta na Spàinne.
Dìreach mar a rinn Séamus Seoige ann an Ulysses, tha an nobhail air a sgeulachadh tro mhonolog leth a-staigh, ach ann an dara phearsa, leis gu bheil an t-aithriseach a' dèanamh faoisid ris fhèin ann an sgàthan. Cuideachd, bho àm gu àm, 's e caractar eile air a bheil Jesualdo Villegas (neach-aithris leis a' Phàipear-naidheachd El Sol) a bhios gar bruidhinnn. Thathar ag ràdh gur e Cela fhèin 's ann am Villegas agus nochd dealbh an sgriobhadair nuair a bha e 20 bliadhna a dh'aois air còmhdaich an nobhail nuair a chaidh fhoillseachadh airson a' chiad turas ann an 1969. Chan eil e idir follaiseach fiù's cò th'ann Villegas aig toiseach toiseachaidh an leabhair.
A dh' aindeoin sin, ged-tà, tha corra teacsa seanchasail ann, air an sgrìobhadh anns an treas phearsa. Cuideachd tha pìosan goirid ruisg ann, a nì iomsgaradh eadar am monolog fhèin agus criomagan ruisg a leughadh tu aig an àm  (stuth as an rèidio agus na meadhannan, sanasan-reic, pìosan air an sgrìobhadh ann am bathar, 's a leithid), a chleachdas an sgrìobhadair airson meòrachadh a dhèanamh mu bheatha nan daoine, le fìor cho-theagsa sòisealta nan caractar ann am Madrid aig an àm ud air cùl-gnothaich. Fhad 's a tha seo uile a' tachairt, thathar a' sealltainn dhuinn iomadh caractar eile, às gach diofar àite sa cho-chomainn: uachdaran beairteach agus daoine bochd macanta nam measg, is chan eil fios aig gin dhuibh gu bheil cùis-mhulaid gu bhith ann.
Mu dheireadh thall, a bharrachd air an structar trìbilte sin, chithear monolog an uncail Jeronimo (Spainntis:Monólogo del tío Jerónimo) bràthair-athar a tha a' gabhail ri Riaghaltas Poblachdach na dùthcha. 'S ann anns a' mhonolog 's a tha seo far a bhios bràthair-athar a' beachdachadh air na trì beusan diadhaireach mar a thogras e: creideas anns a' bheatha, dòchas a' bhàis agus cathrannas nan daoine agus, gu seachd-àraidh, cùl a chur air adhbharaicheas. A thaobh phoileataigs, tha e dìreach a’ gabhail ris a bhith reusanta modaratach agus beachdan eastramach a seachnadh.
Christiaan Eijkman
B' e lighiche às na Tìrean Ìsle a bh' ann an Christiaan Eijkman (IPA: krɪstijaːn ˈɛi̯kmɑn, Nijkerk, 11 an Lùnastal 1858–Utrecht, 5 an t-Samhain 1930).
San Camilo, 1936
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Leabhraichean Roinn-seòrsa:Litreachas Roinn-seòrsa:Nobhailean Roinn-seòrsa:An Spàinn
Christiaan Eijkman
Beatha
B' e ceannard bhun-sgoil a bh' ann athair, air an robh Christiaan Eijkman cuideachd agus bha a bhràthair Johann Frederik Eijkman na cheimigear. Thogadh e ann an Zaandam. Thug e ceum aig Oilthigh Amsterdam ann an eòlas-leighis armailteach. Fhuair e a dhotaireachd ann an 1883 airson na sgrìobh agus rannsaich e mu pòlarachadh nan nearbhan, fo T. Place. Phòs e aig a' chiad bhean, Aaltje Wigeri van Edema, ann an 1883 ach dh'eug i ann an 1886. Phòs e a-rithist ann an 1888 aig Berthe Julie Louise van der Kemp agus rug i aon mhac dha, Pieter Hendrik Eijkman.
An uair sin chaidh e thall thairis leis an arm is e na dhotair. Chuir e seachad corra bhliadhna ann an Diàbha agus Sumatra. Cha mhòr nach do bhàsaich le mailèiria agus b' fheudar dha thilleadh dhan dùthaich aige fhèin. Rinn e rannsachadh air galaran tropaigeach ann an deuchainn-lainn ann an Amsterdam agus Berlin. Mu dheireadh thall, chaidh a chur air ais dhan Innd-Innse mar cheannard Sgoil Eòlas-leighis Dhiàbha (Duitsis: Dokter Djawa School): Oilthigh na h-Innd-Innse an latha an-diugh. Chuir e seachad bliadhnaichean a' Dèanamh rannsachadh saidheansail an siud.
Chaochail e na bhodach san leabaidh ann an Utrecht, far an robh e na ollamh san oilthigh fad deicheadan.
Glac Blake!
'S e phrògram cloinne a tha ann an Glac Blake! ris an canar Get Blake! 'sa Bheurla agus Objectif Blake ! 'sa Fraingis.
Christiaan Eijkman
Urraman
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Leigheas ann an 1929 còmhla ri Frederick Gowland Hopkins airson a chuid obrach air a' ghalar beriberi agus beòthamanan.
Glac Blake!
Roinn-seòrsa:BBC Alba Roinn-seòrsa:TBh Roinn-seòrsa:Telebhisean Gàidhlig
Christiaan Eijkman
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luchd-saidheans Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Leigheas Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Sèvres
'S e baile meadhanach faisg air Paris, ann an ceann a tuath na Frainge, a th’ ann an Sèvres (IPA: sɛvʁə). Tha e suidhichte anns an sgìre (Fraingis: Département) Hauts-de-Seine agus an roinn (Fraingis: Région) Île-de-France. Tha 24,029 duine a' fuireach ann. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 560.
Freumhan an Ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm gu math soilleir, tha a h-uile coltas ann gun tàinig an t-ainm à Savara, ann an Ceiltis. Tha sav- a' ciallachadh sloc agus sam sìtheil. Bheireadh an An Sloc Sìtheil dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Fhraing
Seanchas na Fèinne
'S e Seanchas na Fèinne (Gàidhlig na h-Èireann: an Fhiannaíocht; Beurla: The Fenian Cycle) an cruinneachadh mòr de sgeulachdan, de bhàrdachd agus de dh'òrain a-mach air eachdraidh nan gaisgeach ùr-sgeulach, an Fhèinne: Fionn mac Cumhail, Oisean mac Fhinn, Oscar mac Oisein agus an cuideachd, a bha bitheanta ann an saoghal na Gàidhlig, cho tràth ris an t-seachdamh linn, agus suas chun an latha an-diugh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Litreachas na Gàidhlig
École polytechnique
’S e colaiste innealadaireachd agus armailteachd ann am Paras na Frainge a tha san École polytechnique. Chaidh a stéidheachadh sa bhliadhna 1794.
Seann oileanaich
Roinn-seòrsa:Oilthighean Roinn-seòrsa:An Fhraing
Cahors
'S e baile meadhanach faisg air Montauban, air an àirde an iar-dheas na Frainge a th’ ann an Cahors (IPA: kaɔʁ, Ogsatanais: Caors). Tha e suidhichte anns an sgìre (Fraingis: Département) Lot agus an roinn (Fraingis: Région) Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées. Tha 21,193 duine a' fuireach ann. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 169.
Freumhan an Ainm
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm gu math soilleir, tha a h-uile coltas ann gun tàinig an t-ainm à Divona Cadurcorum, ainm na treuba Cheilteach a stèidhichte am baile. Tha cadros a' ciallachadh àlainn.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Fhraing
Assendelft
'S e baile meadhanach mòr ann an cridhe nan Tìrean Ìsle a th’ ann an Assendelft.
B' e sgìreachd fa leth (Duitsis: gemeente) a bh' ann gu ruige 1974 nuair a chaidh a chur ri chèile le Zaanstad. Tha e suidhichte air iomall Amsterdam, ri taobh a' chanàl Binnendelf, a shruthas dhan Noordzeekaal (Gàidhlig: Canàl na Mara a Tuatha), eadar Zaandam agus IJmuiden, aig -5m fo ìre na mara, anns an roinn Noord-Holland. Tha 23,459 duine a' fuireach ann. Rugadh am peantair Jan Saenredam (1565 - 1607) an seo. Ged nach eil Amsterdam ach pìos beag air falbh bho Assendelft, tha an t-àite uabhasach fhèin dùthchail agus 's ann às a' bhaile a tha a' chearc ainmeil assendelfter. A bharrachd air sin, 's ann ann an Assendelft a tha am prìomh-rathad (Duitsis: Dorpsstraat) as fhaide san dùthaich.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
An t-Urramach Calum MacLeòid
Bha Calum MacLeòid (1881 - 24mh an t-Ògmhios 1946) (Beurla: Malcolm Chisholm MacLeod) na mhinistear na h-Eaglaise agus na cheann-suidhe a' Chomuinn Ghàidhealaich.
Rugadh Calum MacLeòid ann an 1881 ann an Crabhlasta, Sgìre Ùige, Eilean Leòdhais. Bha ceathrar mhac agus dithis nighean aig a phàrantan, Dòmhnall agus Anna: b' e Calum an treas leanabh a bh' aca. Thòisich e air obair-sgoile ann an Crabhlasta agus lean e air leatha ann an Àrd-sgoil MhicNeacail, Steòrnabhagh (1897-1900) agus ann an Àrd-sgoil Ghlaschu (1900-1902). Nuair a bha e fichead 's a h-aon bliadhna a dh'aois, thòisich e air cùrsa foghlaim fo-cheum aig Oilthigh Dhùn Èideannn agus anns a' bhliadhna 1906 chaidh ceum MA a bhuileachadh air. Dh'aithnich an t-Ollamh Dòmhnall MacFhiongain gum b' e Calum fear de na h-oileanaich a b' fheàrr a thàinig dha na clasaichean Ceilteach aige a-riamh. B' ann anns na bliadhnaichean seo ann an Dùn Èideann a dh'obraich e còmhla ri sgioba eòlaichean gus cuideachadh a thoirt do dh'Eduard Dwelly leis an leabhar aige, "The Illustrated Gaelic-English Dictionary". Rinn Dwelly iomradh le buidheachas air ainm Chaluim ann an ro-ràdh an leabhair.
Anns a' bhliadhna 1910, às dèidh do Chalum crìoch a chur air an fhoghlam aige ann an Colaiste Nuadh, Dùn Èideann, bha e air a chur an dreuchd anns an t-Srath, an t-Eilean Sgitheanach. Chaidh stad a chur air, ged-thà, leis a' Chogadh Mhòr agus bho thoisich na bliadhna 1915, chuir e seachad trì bliadhna ag obair le saighdearan anns an Fhraing. Bho 1916 a-mach, bha e na mhinistear-airm còmhla ris na Ceathramh Gòrdanaich agus an Roinn Ghàidhealaich, an Leth-cheud 's a h-Aon. Rinn e seirbheis aig mòran bhlàran-catha a mhaireas fada ann an cuimhne a' chinne-daonna, nam measg an Somme agus Ypres.
Nuair a thill e às an Fhraing, lean Calum air le a dhreuchd anns an Eaglais Shaoir Aonaichte ann an Ceann Loch Gilb. Thòisich e air ùidh a ghabhail ann an cuspairean a chumadh grèim air aire fad a bheatha: ann an obair a’ Chomuinn Ghàidhealaich, agus na fhoghlam pearsanta anns a' Ghàidhlig, ann an Seann Ghaeilge, ann an eachdraidh agus ann an eachdraidh nàdair.
Ann an 1924, dh'fhàg e slàn le Ceann Loch Gilb airson gairm a ghabhail ann an eaglais thraing agus dhùbhlanaich ann an Glaschu: Eaglais Iain Knox agus Tradeston. A dh'aindeoin eallach a dhreuchd, lean e air le obair a' Chomuinn Ghàidhealaich agus dh'fhàs e gu bhith cliùiteach mar òraidiche air cuspairean Ceilteach. Bha e air a bhith dealasach mar sgrìobhadair airson ràitheachan-eaglaise bhon a bha e na oileanach agus bha na sgilean seo air an aithneachadh ann an 1936, nuair a chaidh iarraidh air a bhith na dheasaiche iris mhìosail a' Chomuinn Ghàidhealaich, 'An Gàidheal'.
Chuir Calum seachad na naoi bliadhna mu dheireadh de a bheatha agus de a mhinistrealachd ann am Both Chuidir, Siorrachd Pheairt. Thar nam bliadhnaichean, bha e air cliù a chosnadh dha fhèin mar mhinistear dìleas, dealasach, mar òraidiche air leth agus mar aoghair còir, coibhneil, agus chleachd e na buadhan seo airson math a choitheanail ùir. Thug e tlachd dha a bhith a' bruidhinn anns a' Ghàidhlig ri a nàbaidh, Flòraidh Nic a' Phearsain - bha a' bhana-mhaighstir-sgoile seo à Geàrrloch, Rois an Iar, o thùs - agus ris an luchd-sgìreachd aige, m.e. Iain MacNeachdainn, Inbhir Loch Làirig.
Fhad 's a bha e a' fuireach ann am Both Chuidir, lean e air le obair fharsaing Eaglais na h-Alba agus a' Chomuinn Ghàidhealaich: ann an 1938, chaidh a thaghadh na Cheann-suidhe a' Chomuinn Ghàidhealaich, dreuchd a ghlèidh e gu latha a bhàis ann an 1946. Bha na bliadhnaichean ann am Both Chuidir gu bhith glè thorrach a thaobh tabhartasan Chaluim MhicLeòid do chultar Gàidhealach agus dhan chànan Ghàidhlig.
Mar Cheann-suidhe a' Chomuinn Ghàidhealaich aig àm an Dàrna Cogaidh, stiùir e tional airgid, iomadh mìle not, gus cuideachadh agus cofhurtachd a thoirt dha na Gàidheil a bha ri cogadh anns an Arm Bhreatannach no nam prìosanaich cogaidh. Chaidh cuibhreann dhen ionmhas a chosg a chum leabhraichean beaga fhoillseachadh, leabhraichean le pìosan sgrìobhaidh goirid anns a' Ghàidhlig air cuspairean brosnachail. Dheasaich Calum MacLeòid na leabhraichean seo, "Airgiod an Rìgh" (1942) agus "Seirbhis a’ Chrùin" (1943). Chuir iad ris na sgrìobh agus na dh'fhoillsich e na bu thràithe: artaigilean ann an ràitheachan-eaglaise agus anns an iris "An Gàidheal", "Comasan Ùrnuigh" (1913) (eadar-theangachadh Gàidhlig dhen leabhar "The Possibilities of Prayer" le J H Oldham), agus "An Laoidheadair" (1935) a cho-dheasaich e còmhla ri Calum Mac'Ill'Fhinnein.
Bhiodh a' mhòr-chuid dhe dhaoine dhen bheachd, ged-thà, gum b' e an leabhar "An Iuchair Òir" (1950) an tabhartas a bu luachmhoire a chuir Calum MacLeòid ri litreachas na Gàidhlig. Tha e na chruinneachadh de shearmonan agus de dh'òraidean rèidio a bha air an taghadh le Calum fhèin mus do chaochail e. Tha na searmonan soisgealach, dòmhainn agus air an sgrìobhadh ann an Gàidhlig bhrèagha a tha beairteach ann an gnàthasan-cainnt agus fiosrachadh eachdraidheil. Sgrìobh Tòmas MacCalmain, deasaiche an leabhair, eachdraidh-beatha Chaluim mar ro-ràdh, pìos sgrìobhaidh a tha an dà chuid grinn agus làn fiosrachaidh.
Tràth anns a' bhliadhna 1946, cho-dhùin Cinn-iùil Oilthigh Dhùn Èideann gus ceum Dotair na Diadhachd a bhuileachadh air Calum MacLeòid mar chomharra urramach air a shaothair às leth an dà chuid na h-Eaglaise agus cultar agus cànan nan Gàidheal. B' i cùis-bhròin a bh' ann nach deach an t-urram seo a thoirt gu buil. Chaochail Calum ann an Glaschu air an 21mh dhen Ògmhios 1946 às deidh dha fàs tinn fhad 's a bha e air turas sgrùdaidh timcheall nan Stèiseanan Miseanaraidh anns na h-Eileanan Siar. Bha a bhean, Blanche, a dhithis nighean, Blanche ("Babs") agus Catrìona, agus mòran chàirdean ga chaoidh. Tha an uaigh aige ann an cladh Bhoth Chuidir, comharraichte le crois Cheiltich air a dealbhadh le a charaid, Cailean Mac na Ceàrdaich PhD. Aig bun na croise tha faclan sìmplidh ann a tha a’ toirt geàrr-chunntas air beatha a’ mhinisteir dhìlis seo: "Thaisbean e gum bu duine le Dia e".
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Leòdhasaich
Siouzana Melikián
S' e cleasaiche Ucràineach/Meagsaganach a th' ann an Siouzana Melikian (Fìor ainm: Siouzana Melikián Lizowski, Ucràinis: Сьюзана Мелікіан Лізовська, IPA: sjuˈsana meliˈkjan, Donetsk 14 an Lùnasdal 1986). S' ann do theaghlach le freumhan ann an Airmeinia a bhuinneas i agus bha a h-athair agus a màthair an sàs ann an soircas. Rugadh i san Ucràin ach thogadh i ann am Mosgo gus a dh'fhàg an teaghlach an dùthaich aca fhèin ann an 1991 airson na Spàinne, Costa Rica agus mu dheireadh thall Meagsago. B' ann ann am Mosgo a dh' ionnsaich i ballet agus giomnastachd. Ann am Meagsago, dh'ionnsaich Siouzana cleasachd agus nochd i ann an grunn sanasan air an telebhisean. Fhuair i a' chiad chothrom aice mar chleasaiche ann an Transit, film a rinn MTV Europe agus a' chiad phrìomh phàirt aice ann an El estudiante (2009).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin Roinn-seòrsa:Meagsago
Pieter Janszoon Saenredam
B' e peantair às Na Tìrean Ìsle a bh' ann am Pieter Janszoon Saenredam (Assendelft, 1597 - Haarlem, 4 an Dàmhair 1665). Rugadh e anns Na Tìrean Ìsle ri linn Poblachd nan Seachd Roinnean Aonaichte, nuair a bha an dùthaich uabhasach beairteach. B' e mac Jan Saenredam a' pheantair a bh' ann, ged a bha a chuid pheantaireachd gu math eadar-dhealaichte bho na rinn athair. Dhèanadh e fòcas air seallaidhean a-staigh eaglaisean, air sàilleabh gu robh an dùthaich air atharrachadh mòran tron Ath-leasachadh agus le sin bha coltas nan eaglaisean air atharrachadh cuideachd. Chan fhaodadh e a dhèanamh na rinn e às aonais bristeadh nan dealbhagan an Ath-leasachaidh (Duitsis: Beeldenstorm).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ealain Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle
Lucy Qinnuayuak
B' e neach-ealain Inuit a bh' ann an  Lucy Qinnuayuak (1915-1982). Tha a cuid saothair a' nochdadh ann an iomadh cruinneachaidhean agus chaidh a chleachdadh air bratach Oilimpigeach.
Eachdraidh-beatha
Rugadh Qinnuayuak ann an, no faisg air, Salluit, Québec ann an 1915. Nuair a bha i òg, dh'imrich an teaghlach gu Eilean Bhaffin, far an robh iad a' còmhnaidh ann an Cape Dorset. Na deugaire, chaidh banais a chur air dòigh dhi agus phòs i Tikituk Quinnuayuak. B' e snaidheadair agus fear-ealain a bh' ann an Tikituk cuideachd. Lean iad orra ann an dòigh-beatha traidiseanta le bhith sealg, a' gluasad mu cuairt an Rubha Foxe agus diofar champa leithid Shapujuak, Ittiliakjuk, Igalallik, agus Kangia.B' e an té-ealain eile, Kenojuak Ashevak, a banta.
Dreuchd an neach-ealain chliùitich
Thòisich Qinnuayuak air obair ealain anns na 1950an. Bu i aon de na ciad a fhreagair an iarrtas aig James Houston airson dealbhan Inuit. Chaidh a' chlach airson Large Bear (1961) a thoirt dhan Ghailearaidh Tate, Lunnainn, le Sir Charles Gimpel. Chithear an-diugh e aig an Scott Polar Research Institute, Cambridge. Chaidh an obair aice a chleachdadh anns a' chruinneachadh  clò-bhualaidh Cape Dorset ann an 1961. Nochd 136 dealbhan a rinn i anns a' chruinneachaidh ro àm a bàis ann an 1982.
Chleachd Qinnuayuak graphite agus peansailean dathte mar as tric, ach dh'fheuch i barrachd stuthan anns na 1970an–80an le dathan-uisge agus peant aicriolach.
Aithnichte airson a dealbhan de dh'eòin artach, chaidh obair Qinnuayuak a thaisbeanadh gu tric ann an Canada agus ann an dùthchannan eile. Chaidh fear de na dealbhan a chleachdadh air bratach sanasach airson Geamannan Oilimpigeach an t-Samhraidh 1976. Tha an dealbh cloiche We all have something to do anns a' Chruinneachadh Ealain Thùsail aig Senate Chanada.
Tha obair Qinnuayuak air nochdadh ann an còrr is ceithir fichead taisbeanaidhean, a' gabhail a-steach An Clò-bhualadh Inuit a rinneadh le Roinn na h-Innseachan agus an Canadian Museum of Civilization, agus a rinn turas eadar-nàiseanta bho 1977 gu 1982. Chìthear a dealbhan ann an Gailearaidh Ealain Ontario, Taigh-Tasgaidh Eachdraidheil Chanada, an Inuit Cultural Institute, Gailearaidh Ealain na Sudbury agus an Ionad Ealain Macdonald Stewart.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luchd-ealain Roinn-seòrsa:Daoine à Canada
Anna Karenina
'S e nobhail uabhasach fada a sgrìobh Lev Tolstoj a tha ann an Anna Karenina (Анна Каренина san Aibidil Cirileach). Bha i air fhoillseachadh airson a' chiad turais mar nobhail ann an 1878, ged a nochd i ann an criomagan anns a' Phàipear-naidheachd Ру́сский ве́стник (Russkiy Vestnik), eadar 1873 agus 1877. Tha cuid a dhaoine ag ràdh gur i an nobhail as fhèarr a chaidh a sgrìobhadh a-riamh. Suidhichte eadar Moscobha agus Sankt Peterburg, 's ann mun Teaghlach, brathadh, creideas, sannt agus sòisealtas na Ruise aig deireadh na 19mh Linn 's a tha Tolstoy a' beachdachadh san leabhar seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Nobhailean Roinn-seòrsa:An Ruis
Lodainn
'S e roinn ann an Alba timcheall air Dùn Èideann a tha ann an Lodainn.
Comhairlean ionadail:
Roinnean-taghaidh:
Roinn-seòrsa:Lodainn Roinn-seòrsa:Alba
Treas Poblachd na Frainge
B' e ìre phoblachdach ann an eachdraidh na Frainge, a mhair bho na chailleadh an cogadh an aghaidh na Prùise ann an 1870 gu ruige na thug Hitler ionnsaigh air an dùthaich 1940, a bh' ann an Treas Poblachd na Frainge (Fraingis: Troisième République Française). Chuireadh às dhan mhonarcachd air an robh an Dàrna Impireachd is Paris air a chuairteachadh le feachdan na Gearmailt, nuair a ghairm Léon Gambetta A' Phoblachd air 4 an t-Sultain 1870, dà latha ann dèidh dhan rìgh ghèilleadh dhan Cheusar aig Sedan. Thoisich an stàit ùr ann an stàit gu math cugallach. Bha Riaghaltas ann am Paris fhèin, air an robh An Comann (Fraingis: La Commune), a ghabhadh ri Sòisealachd agus a sheas an aghaidh Riaghaltas na Poblachd ann am Versailles. Thugadh ionnsaigh air Paris agus chaidh na mìltean a mharbhadh. Dh' fhàs an stàit ùr na bu shoirbheachaile an ceann beagan bliadhnaichean agus fo dhaoine mar Jules Ferry chaidh foghlam ùrachadh agus an impire leasachadh thall thairis. Thàinig an stàit bheò às A' Chogadh Mhòr ach dh'fhàs i gu math lag fad na 30an agus le sin cha do sheas An Fhraing an aghaidh Francisco Franco aig àm Cogadh Sìobhalta na Spàinne. Mu dheireadh thall, dhìobair Breatainn i agus chaill An Fhraing an cogadh an aghaidh Hitler: sgar e an dùthaich ann an dà leth, an taobh a tuath fo bhuaidh na Gearmailt agus an taobh a deas fon deachdaire Philippe Pétain. Chaidh poblachd ùr a chruthachadh ann an 1945. Mhair an Treas Poblachd 70 bliadhna, an ìre na b' fhaide a mhiar stàit neo Bun-reachd anns an Fhraing bho àm Ar-a-mach na Frainge ann an 1789.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:An Fhraing Roinn-seòrsa:Poileataigs
Jan Saenredam
B' e deilbhiche, dealbhadair mhapaichean agus gràbhalaiche furmach às Na Tìrean Ìsle a bh' ann an Jan Pieterszoon Saenredam (Zaandam, 1565–Assendelft, 4 an Dàmhair 1607). Rugadh e anns Na Tìrean Ìsle ri linn Poblachd nan Seachd Roinnean Aonaichte, nuair a bha an dùthaich uabhasach beairteach. B' e dìlleachdan a bh' ann an Saenredam agus chaidh a thogail le bràthair màthar, Pieter de Jongh, a bha na chlèireach sa Comhairle ann an Assendeft. Phòs e ri Anna Pauwelsdochter agus rug i aon mhac dha, Pieter Janszoon Saenredam, a bha na pheantair cuideachd. Chaochail e leis an fhiabhras-ballach nuair a bha e 42 bliadhna a dh'aois. B' e cuspairean seach-labhrach às a' Bhìoball no miotas-eòlas na Grèige a dhèanadh e.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Ealain
Volodymyr Ivasyuk
B' e bàrd, lighiche, seinneadair agus sgrìobhaiche òrain Ucràineach/Sobhiatach a bh' ann am Volodymyr Mykhailovych Ivasyuk  (Ucràinis: Володи́мир Миха́йлович Івасю́к, Kitsman 4 am Màrt 1949 - Lviv, 24 an Giblean 1979). S' ann do theaghlach bhùirdeasach a bhuinneadh e: bha athair na sgrìobhadair agus bha a mhàthair na neach-teagaisg. Rugadh an t-seinneadair Ani Lorak san taigh a bh' ann le Ivasyuk roimhe. Thug e ceum ann an eòlas-leighis on oilthigh an Lviv agus chaidh e dho sgoil ciùil ann an Lviv gus ceòl-sgrìobhaidh ionnsachadh cuideachd. Dh' fhàs e ainmeil gu h-obann ann an 1970 leis an òran Червона рута' (Gàidhlig: rù dearg). Tha Sofia Rotaru fhathast ga sheinn. Chaidh a chorp a lorg agus e air a chrochadh ann an coille air iomall Lviv ann an 1979. Thuirt na Poileis gur e fèin-mhurt a bh' ann, ach dh' fhàg an teaghlach aige gun do rinn an KGB murt airsan.
Shmuel Shilo
B' e saighdear, cleasaiche, stiùiriche fhilmichean agus kibbuznik Iosraeleach/Phòlach a bh' ann an Shmuel Shilo (Eabhra: שמואל שילה, Łuck 1 an Dùbhlachd 1929, Kibbuz Tze'elim, 24 an Dàmhair, 2011). Chaill e a theaghlach san Uile-losgadh agus cha mhor nach do bhàsaich e ann. Dh'fhàg e A' Phòlainn ann an 1944. Nochd e ann am mòran fhilmichean fad na 1980an.
Dùn Èideann an Ear (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann an Dùn Èideann an Ear (Beurla: Edinburgh Eastern).
Shmuel Shilo
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Iosrael Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film Roinn-seòrsa:Iosrael Roinn-seòrsa:A' Phòlainn Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Daoine às A' Phòlainn
Dùn Èideann an Ear (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
Tha i ann an crìch ri Lodainn Mheadhanach a Deas, Srath Thuaidh agus Srath Labhdair, Dùn Èideann Pentlands, Dùn Èideann a Deas, Dùn Èideann Meadhain agus Dùn Èideann a Tuath agus Lìte.
Eachdraidh
Chaidh a cruthachadh ann an 2011 o phàirt de Dùn Èideann an Ear agus Baile nam Feusgan, far an robh Coinneach MacAsgaill na BhPA. Mhair e mar BhPA ann an 2011 agus lean Ash Denham e ann an 2016.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Volodymyr Ivasyuk
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin Roinn-seòrsa:Ceòl Roinn-seòrsa:Seinneadairean Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil às an Ucràin
Zaandam
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle Roinn-seòrsa:Bailtean nan Tìrean Ìsle
Cridhe Coin
'S e nobhail aoireil a sgrìobh Mikhail Bulgakov a tha ann an Sobachye serdtse (Собачье сердце san Aibidil Cirileach). Bha i air fhoillseachadh airson a' chiad turais mar nobhail ann an 1968, ged a sgrìobh Bulgokov i ann an 1925. Suidhichte an am Moscobha, 's ann mun bhuaidh a thug Co-mhaoineas air  Aonadh Sobhiatach fo Stalin 's a tha Bulgakov a' beachdachadh san leabhar seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Nobhailean Roinn-seòrsa:An Ruis
Piotrowice
S' e clachan ann am meadhan na Pòlainn a tha ann an Piotrowice (IPA: [pʲɔtrɔviˈt͡sɛ]). Tha e suidhichte eadar Warszawa is Puławy anns a' cheàrn Masovian. Anns a' bhliadhna 2013 bha 352 duine a' fuireach anns a' bhaile fhèin. Tha Dziecinów 120km air falbh bho Lublin, 232km bho Kraków, 315km bho Gdańsk agus 35km bho Warszawa, prìomh-bhaile na dùthcha.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Phòlainn
Eilean Èisdeal
thumb|Port-mara ann an Èisdeal 'S e Eilean Èisdeal no dìreach Èisdeal aon de na h-Eileanan Sglèat (còmhla ri Luinn, Eilean nam Beitheach, Saoil, agus grunn eileanan beaga eile). A rèir cunntas-sluaigh 2011 bha 59 duine a' fuireach anns an eilean.
Thathar a' creidsinn gur e freumh-fhacal an ainm eas + dal (Lochlannais air gleann), ged nach eil easan no glinn air an eilean, ach a rèir mith-sgeul an eilein, 's ann a èist thall a thàinig an t-ainm.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileanan a-staigh
International Standard Name Identifier
'S e aithnichear do ainmean poblach is stannard ISO a tha anns an International Standard Name Identifier (ISNI).
Tha seòladh-lìn aig gach ISNI agus tha an làrach-lìn sin a' toirt fiosrachadh ann an HTML no XML mun ainm.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Aithnichearan Roinn-seòrsa:Foillseachadh Roinn-seòrsa:Smachd ùghdarrais
Virtual International Authority File
thumb|OCLC ann an Dublin, Ohio.
'S e faidhle ùghdarrais a tha a' co-cheangail nam faidhlichean ùghdarrais à mòran leabharlainn nàiseanta a tha ann an Virtual International Authority File (VIAF).
Chaidh e a chruthachadh leis an Library of Congress, an OCLC, an Online Computer Library Center ann an Dublin, Ohio, agus Leabharlann Nàiseanta na Gearmailte. Tha 35 leabharlainn nàiseanta a' solarachadh dàta do VIAF is an OCLC a' cumadh am VIAF.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Smachd ùghdarrais
Watermaal-Boosvorde
'S e baile meadhanach faisg air A' Bhruiseal ann an cridhe na Beilge a th’ ann am Watermaal-Boosvorde (Fraingis: Watermael-Boitsfort, IPA na Duitsise: waːtərˌmaːl ˈbɔsˌfoːrdə, IPA na Fraingise: wɑteʁmɑl bwɑˈfɔʁ). Tha e suidhichte aig 65m os cionn ìre na mara, ann an roinn a' phrìomh-bhaile (Fraingis: Région de Bruxelles-Capitale, Duitsis: Brussels Hoofdstedelijk Gewest), 91km air falbh bho Mhenen, 56km bho Ghent agus 47km bho Antwerppen. Tha 24,619 duine a' fuireach ann. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 888.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Bheilg
Crónica de una Muerte Anunciada
'S e nobhail a sgrìobh Gabriel García Márquez a tha ann an Crónica de una Muerte Anunciada (Gàidhlig: Eachdraidh Bàs air a Thagradh). Sgrìobh e an nobhail seo ann am Mexico agus dh'fhoillsich e e ann an 1981. 'S e eisimpleir ainmeil de fhìorachas druidheil a th' ann 's mu eachdraidh Choloimbia air a stèidheachadh air rudeigin a thachair ann an Sucre, taobh tuath Choloimbia ann an 1951.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Litreachas Roinn-seòrsa:Nobhailean
Snejana Onopka
S' e modail Ucràineach a th' ann an Snejana Dmitrievna Onopka (Fìor ainm: Snizhana Dmytrivna Onopko, Ucràinis: Ukrainian: Сніжана Дмитрівна Онопко, Sievierodonetsk 15 an Dùbhlachd 1986). S' ann do theaghlach àbhaisteach a bhuinneas e: tha a h-athair na neach-ciùil. Ghluais i gu Kyiv ann an 2001, nuair a bha i dìreach 15 bliadhna a dh' aois, far am faca beachdair tàlaint i. Tha i air obair às lèth Karl Lagerfeld, Dolce & Gabbana, Prada agus Louis Vuitton.
RKD - Institiud na Tìrean Ìsle airson Eachdraidh Ealain
thumb|Leabharlann Rìoghail ann an Den Haag, far a bheil an RKD. 'S e taigh-tasgaidh agus leabharlann a tha ann an RKD - Institiud na Tìrean Ìsle airson Eachdraidh Ealain (Duitsis: RKD - Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis).