cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Huila (Roinn)
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Reifreann air Neo-eisimealachd na h-Alba 2014
thumb|Toraidhean a rèir nan comhairlean. Uaine: Bu chòir. Dearg: Cha bu chòir. Chaidh referendum air neo-eisimeileachd na h-Alba bhon Rìoghachd Aonaichte a chumail ann an Alba air 18 Sultain 2014. B' e ceist an referendum, "Am bu chòir do dh'Alba a bhith na dùthaich neo-eisimeileach?", a fhreagair an luchd-bhòtaidh le "Bu Chòir" neo "Cha bu chòir". Bhuannaich an sgioba “Cha Bu Chòir” le 2,001,926 (55.3%) a’ bhòtadh an-aghaidh neo-eisimeileachd agus 1,617,989 (44.7%) a’ bhòtadh na aghaidh. Bha an àireamh bhòtaidh de 84.6% aig an ìre as àirde a chaidh a chlàradh airson taghadh no reifreann san Rìoghachd Aonaichte bho thaghadh coitcheann Faoilleach 1910, a chaidh a chumail mus deach còir-bhòtaidh uile-choitcheann a thoirt a-steach.
Mhìnich Achd Reifreann Neo-eisimeileachd na h-Alba 2013 na h-ullachaidhean airson an referendum agus chaidh aontachadh le Pàrlamaid na h-Alba san t-Samhain 2013, an dèidh aonta eadar riaghaltas tiomnaichte na h-Alba agus Riaghaltas na Rìoghachd Aonaichte. Dh'fheumadh am moladh neo-eisimeileachd mòr-chuid shìmplidh a dhol seachad. B’ urrainn do shaoranaich an Aonaidh Eòrpaich (AE) no a’ Cho-fhlaitheis a tha a’ fuireach ann an Alba aois 16 no nas sine bhòtadh, ach a-mhàin cuid de dh’ eisgeachdan, a thug a-mach àireamh-bhòtaidh iomlan de cha mhòr 4,300,000 neach. B’ e seo a’ chiad uair a chaidh a’ chòr-bhòtaidh taghaidh a leudachadh gu bhith a’ toirt a-steach daoine aois 16 agus 17 ann an Alba.
B' e 'S e Alba am prìomh bhuidheann iomairt airson neo-eisimeileachd, agus b' e Nas Fheàrr Còmhla am prìomh bhuidheann iomairt a bha airson an aonadh a chumail suas. Bha mòran bhuidhnean iomairt eile, pàrtaidhean poilitigeach, gnìomhachasan, pàipearan-naidheachd agus daoine ainmeil an sàs cuideachd. Am measg nan cùisean a thogadh tron ​​referendum bha dè an airgead a bhiodh Alba neo-eisimeileach a' cleachdadh, caiteachas poblach, ballrachd san EU, agus ola a' Chuain a Tuath. Nochd cunntas-bheachd fàgail gur e gleidheadh ​​​​an not sterling an adhbhar co-dhùnaidh dhaibhsan a bhòt Cha bu chòir, agus b' e "mì-riarachas le poilitigs Westminster" am prìomh adhbhar dhaibhsan a bhòt Bu Chòir.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Alba
Prionnsa Philip, Diùc Dhùn Èideann
B' e càraid rìoghail Bànrigh Ealasaid II a bha ann an Prionnsa Philip, Diùc Dhùn Èideann (10 an t-Ògmhios, 1921–9 an Giblean, 2021).
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:An Teaghlach Rìoghail Breatannach
Mill a h-Uile Rud
thumb|440px|right|Ceòl ùr na Gàidhlig, Mill a h-Uile Rud beò sa Bheilg, an Giblean 2005
'S e còmhlan-ciùil punc à Seattle, ann an Aimearaga, a th' ann am Mill a h-Uile Rud a chaidh air bhog ann an 2003. Tha triùir anns a’ chòmhlan; Tim Armstrong (guth agus giotàr), Sgrios (guth agus giotàr beus) agus Sìne (na drumaichean). Rugadh màthair Shìne ann am Beinn na Faoghla ach bha Sìne fhèin air a togail eadar a' Ghalltachd agus na Stàitean Aonaichte. Thòisich Sìne agus Tim ag ionnsachadh na Gàidhlig nuair a bha iad a’ fuireach ann an Dùn Èideann agus às dèidh dhaibh tachairt ri puncairean Gàidhlig eile mar Ruairidh à Oi Polloi.
Òrain
Tha na h-òrain aca mu dheidhinn feise mar as trice, gu math coltach, ann an dòigh, ris a’ bhàrdachd aig Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair, Iain Lom agus a leithid. Dh'fhoillsich iad CD, Ceàrr, ann an 2004 agus tha òrain aca air dà chlàr cruinneachaidh le Oi Polloi, Nad Aislingean agus Atomgevitter. Tha na òrain aca air fad 'sa Ghàidhlig.
Tha iad dubh an aghaidh mòran dhen phunc “Cheilteach” a tha, nam beachd-san, a’ reic droch ìomhaigh dhe na Gàidheil mar mhisgearan gòrach. Cuideachd tha iad gu math làidir mu dheidhinn cleachdadh na Gàidhlig, chan ann anns na h-òrain a-mhàin, ach cuideachd air na CDan, air an làrach-lìn aca, air an àrd ùrlair agus am measg à chèile gu làitheil.
Le Ceàrr, rinn iad a' chiad CD a-riamh a bha uile de dh'òrain ùra Gàidhlig. (B' e Play Gaelic aig Runrig a' chiad CD ròc ann an Gàidhlig, ach bha grunn òran tradaiseanta am measg nan òran ùra, agus b' e an clàr vinyl, Carson?, aig Oi Polloi a' chiad clàr punc uile gu lèir ann an Gàidhlig. B' e Ar Ceòl, Ar Cànan, Ar-A-Mach aig Oi Polloi a' chiad CD a bha uile de dh'òrain ùra Gàidhlig agus e cuideachd de dh'fhaide LP.)  Cuideachd, rinn iad a' chiad làrach-lìn còmhlain a-riamh a bha ann an Gàidhlig a-mhàin.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:Ceòladairean le Gàidhlig Roinn-seòrsa:Còmhlanan-ciùil
1566
1566
Bàsan
Roinn-seòrsa:1560an
Dacian Cioloș
Is e innleadair-àiteachais agus neach-poileataigs à Romàinia a th' ann an Dacian Julien Cioloș (IPA: datʃiˈan ˈtʃʲoloʃ, Zalău, 27 an t-Iuchar 1969). Bha e air a bhith na Choimiseanair airson Àiteachas agus Leasachadh Dùthchail anns a' Choimisean Eòrpach fo rianachd Manuel Barroso eadar 2010 agus 2014. Chaidh e na phrìomhaire Romàinia ann an 2015 mus do bhuannaich am Pàrtaidh Sòisealach Deamocratach an taghadh san Dùbhlachd 2016.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach‎ Roinn-seòrsa:Daoine à Romàinia Roinn-seòrsa:Romàinia
576
Bàsan
Roinn-seòrsa:570an
Medb
deas|200px|thumb|Cnoc na Ré, [[Contae Shligigh]]
Anns na sgeulachdan, 's e banrigh Connacht a th' innte. 'S e a h-athair Eochaid Féidhleach. Phòs i Ailill mac Máta agus bha a cùirt rìoghail aig Cruachain, Ráth Cruachan (Contae Ros Comáin an latha an-diugh). Bidh i gu tric a' sabaid ri Rìgh Ulaidh, Conchobar mac Nessa.
Tha seachnar ghillean aig Medb agus Ailill, gach aon leis an ainm Maine. Tha nighean aca cuideachd, Findbhair, a nochdas anns an sgeul Táin Bó Fráech.
Nochdaidh i ann an iomadh sgeul anns an Ulster Cycle, Táin Bó Cuailgne nam measg.
Thathas ag ràdh gun deach Medb a thìodhlaiceadh bho càrn mòr, Cnoc na Ré, Contae Shligigh.
Táin Bó Cuailgne
Aig toiseach an sgeula seo, mothaichidh Medb gu bheil barrachd beartas aig an duine aice, Ailill, na tha aicese. Gu sònraichte, ged a chaidh Tarbh Geal Adharcach Chonnacht a bhreith anns an tàin aice, chaidh e a-nall a dh'fhuireach am measg tàin Ailill. Cluinnidh Medb an uair sin mu Tarbh Donn Chuailgne ann an Ulaidh. Feuchaidh i an tarbh a cheannaich ach an uair sin togaidh i airm bho feachdan Éirinn gus an tarbh a ghlacadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eòlas ùr-sgeulachd
Baile a' Chladaich
thumb|'S e seo far a bheil an rathaid a' dol gu Stoer Tha Baile a' Chladaich (Beurla:  Balchladich) na bhaile croitearachd ann an Asaint, Cataibh. Tha e suidhichte faisg air a' Chlais Mhòr deas air Loch na Claise. Tha rathad beag ga cheangail leis an B869 a leannas gu taigh-solais Rudha Stòir. 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 13′ 0.91″ Tuath agus  5° 20′ 43.94″ Iar.
Chaidh Baile a' Chladaich a stèidheachadh aig Àm nam Fuadaichean. An-diugh 's e aon de na bailtean dhen Oighreachd Asaint a Tuath a th' ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Asaint
Seòras VI
Bha Seòras VI (14 an Dùbhlachd 1895–6 an Gearran 1952) na rìgh anns an Rìoghachd Aonaichte eadar an Dùbhlachd 1936 agus an Gearran 1952. Bha e na mhac Seòras V agus Màiri, ban-Diùc Eabhraig.
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:An Teaghlach Rìoghail Breatannach Roinn-seòrsa:Rìghrean na Rìoghachd Aonaichte
Calpachas
Chaidh cleachdaidhean a’ Chalpachais san Roinn Eòrpa a chuir air chois bhon 16mh Linn gu ruige an 19mh Linn ged an robh structaran is dòighean-obrach calpach air chòireigin air a bhith ann mar thà, bho àm nan daoine àrsaidh aig a’ char as lugha. Nochd an calpachas mar shiostam eaconomach ceannsach ann an saoghal an iar ri linn crìonadh na Fiùdalachd, nuair a chuireadh às do bhacaidhean poiliteagach agus creideamhan air malart calpach. Sgaoileadh an calpachas a-mach às an Roinn Eòrpa mean air mhean (gu seachd àraidh bho Bhreatainn) gu àiteachan eile na cruinne bho àm a’ Thionndaidh Gnìomhachais. 'S e an dòigh gnìomhachasaidh na bu chumanta a bh' ann fad an 19mh Linn agus an 20mh Linn, ach cha robh e an aon fhear a bh' ann co-dhiù.
‘S e bun-smuain gu math faondach a th' ann an Calpachas taobh sgrùdaidh acadaimeagach, o chionn 's gu bheil caochladh sheòrsa eachdraidheil ann agus leis gu bheil e eadar-dhealaichte a-rèir adhbharan mar linntean, sgìrean, poileataigs agus cultair. Tha luchd-sgrùdaidh an eaconomaidh air iomadh sreath dhe calpachas a sheòrasadh, a-rèir cruinneachadh na cumhachd agus beartas eaconomach, a thuilleadh air na dòighean airgead a chàrnadh a th' ann (Scott 2005). Fad an linn sa chaidh, bha iomsgaradh làidir ann eadar na dùthchannan calpach agus an fheadhainn le eaconomaidhean air am planachadh agus an Comunnach. 'S e eaconamaidhean calpach neo margaidean measgaichte a tha aig gach uile dùthaich leasaichte an latha an-diugh. Anns na dùthchannan sin, bithidh seilbhe poblach agus conn-riaghailtean an Riaghaltais ann air saorachadh agus malart, a bharrachd air cìsean, iadsan rim faotainn agus structar fiosaigeach na dùthcha ri chleachdadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs
Urchard
'S e baile ann am Moireabh a tha ann an Urchard (Beurla: Urquhart).
Tha e mu 25 mìltean ear air Eilginn eadar Lann Bhrìghde agus Geàrr Magh.
Ann an 2001 bha 420 duine a' fuireach an seo. Ann an 1125 chaidh an abaid Beinidicteach Urquhart Priory a stèidheachadh le Daibhidh I na h-Alba ach dh'imrich na manaich do Phluscarden, faisg air Moireabh, ann an 1453-1455. Chan eil ach rud beag dhen abaid air àird an ear thuath far a bheil am baile an-diugh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:An Comhairle Mhoireach
Jason Bateman
'S e cleasaiche à Rye sna Stàitean Aonaichte a tha ann am Jason Bateman. Rugadh e ann am Rye, 14 am Faoilleach 1969.
Iomraidhean
Bateman, Jason Bateman, Jason
Uaimh
Tha uaimh a' ciallachadh:
277
Bàsan
Roinn-seòrsa:270an
1730
Bàsan
Roinn-seòrsa:1730an
Iowa
'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann an  Iowa. Tha i suidhichte ann an iar-mheadhan na dùthcha. Tha an abhainn Mhississippi san ear dhith, 's e a' chrìoch eadar Iowa agus Illinois is Wisconsin. Tha 3,046,355 duine a' fuireach anns an stàite. Tha Des Moines na prìomh-bhaile. Tha e air a bhith na stàit bho 28 an Dùbhlachd 1846.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte‎ Roinn-seòrsa:Iowa
Ally McCoist
'S e cluicheadair ball-coise a bh' ann an Alistair "Ally" Murdoch McCoist MBE (breith 24 den t-Sultain, 1962 ann am Bellshill). Chluich e mar cuspairiche, no "striker", agus chuir e seachad a chuid mhòr thìde a cluich airson Rangers agus tha tòrr dhaoine den bheachd gur e aon de na cuspairean is fheàrr ann an eachdraidh Rangers, agus ball-coise Albannach air fad, a bh' ann. Cluich e cuideachd airson Alba 61 turas agus fhuair e 17 tadhal do dhùthaich. Aig an àm seo tha e ag obair mar leas-mhanaidsear aig Rangers fo Walter Smith. Chaidh e fhèin na mhanaidsear a' chluba ann an 2012 ach leig e a dhreuchd suas ann an 2014.
Urraman
Chaidh e na Bhall Òrd Ìmpireachd Bhreatainn ann an 1984.
Am Muir Caraibeach
'S e pàirt den Chuan Siar a tha anns a' Mhuir Charaibeach. (Beurla: Caribbean Sea). Tha an Camas Mheagsago san taobh tuath agus tha Aimearaga a Deas san taobh a deas. San iar dheas tha Aimearaga Mheadhanach agus Meagsago, san taobh tuath tha na h-eileanan Greater Antilles agus san taobh an ear tha na Lesser Antilles. 'S e aon de na marannan-sàil as motha air feadh an t-Saoghail, tha an fharsaingeachd aige cho mòr ri 2,754,000 km² (1,063,000 sqm). Tha an t-àite as doimhne (7,686 m/25,220 ft), an Cayman Trough, eadar Cùba agus Iaimeuca.
Ally McCoist
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Rangers Roinn-seòrsa:Cluicheadairean Ball-coise Albannach Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Am Muir Caraibeach
Tha stòras mòr ola anns a' Mhuir Charaibeach, cuirear mu 170 millean tunna a-mach às a' mhuir gach bliadhna. Tha roinn na turasachd làidir anns an Roinn Charaibeach cuideachd, m. e.: tha an Caribbean Tourism Organization ag ràdh gu bheil 12 millean luchd turais a' tadhal air na h-eileanan gach bliadhna agus 8 millean bàta cuairte-mara a' seòladh mun cuairt. Tha roinn iasgaich cudthromach cuideachd, tarraingear leth-mhillean tunna èisg as a’ mhuir gach bliadhna.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Muir Roinn-seòrsa:Aimearaga Mheadhanach Roinn-seòrsa:An Roinn Charaibeach
Biorra-crùidein
Tha biorra-crùidein na eun beag, (Laideann: Alcedo ispida no Alcedo atthis (Beurla: common kingfisher) . Tha iad ri lorg fais air uisge.
Chan eil iad pailt agus is ainneamh gun faicear iad, ach air an ite siubhlaidh iad gu h-ìosal aig luaths suas ri fichead mìle 's an uair agus na sgiathan a' breabadh cho luath 's nach faicear ach glumag beag de ceò, brèagha, gorma nan dol seachad.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Eun-uisge Roinn-seòrsa:Eun feòil-itheach
Gazella dorcas
'S e seòrsa antalop no gobhar-fhiadhaich (iolra:goibhrean-fiadhaich) a tha ann an Gazella dorcas (Beurla: Dorcas Gazelle, Arabais: الغزال الأحمر, عفرى) , Fionnlannais: Aavikkogaselli , Fraingis: Gazelle dorcas , Spàinntis: Gacela Dorcas ).
Àitichean-fuirich
left|thumb|Roinnean far a bheil Gazella dorcas cumanta Tha iad cumanta ann am Maroco, ann an Rio de Oro (Sathara an Iar), Aildiria, Tuinisia, Libia, anns an t-Siad, ann an Somàilia, anns an Aetiòp, ann an Iosrael agus Rubha Sinai (an Eiphit). Tha iad a' fuireach ann an raointean-feòir, ann an steipean, ann an wadis is fàsaichean nam beann. Tha timcheall air 35,000 - 40,000 fiadh-bheathach ann.
Coltas
San fharsaingeachd tha iad eadar 90 is 110 cm (3–3.6 troigh) a dh'fhaid agus tha iad eadar 55 is 65 cm (1.8–2.1 troigh) a dh'àirde aig an gualainn. Tha iad mu 15 is 20 kg (33-44 lb) de chuideam. Gu cumanta tha an t-earball aca eadar 15 is 20 cm (6-8 òirleach) a dh'fhaid.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Antalop Roinn-seòrsa:Mamalan
Arthur Koestler
B'e sgrìobhadair agus neach-naidheachd Ungaireach a bh' ann an Arthur Koestler CBE (5 an t-Sultain 1905 – 1 am Màrt 1983).
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Roinn-seòrsa:Daoine às an Ungair Roinn-seòrsa:Daoine às an Ostair Roinn-seòrsa:Iùdhaich
Taigh Rìoghail Hanòbhair
thumb|Gearradh-arm Taigh Rìoghail Hanòbhair
De theaghlach uasal Gearmailteach. Chaidh iarraidh air a' chiad Rìgh Deòrsa le na Cuigse gabhail ri crùn Bhreatainn nuair a theirig sliochd a' chiad pòsaidh aig Rìgh Seumas VII is II. Chumadh seo a-mach Na Stiùbhartaich agus an luchd-leantainn na Seumasaich.
Rìghrean Bhreatainn de Thaigh Hanòbhair
Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Na Seumasaich
Cruachan Dearg
'S e beinn ann an Alba a th' ann an Cruachan Dearg. Tha e suidhichte ann am meadhan Eilean Mhuile ear air a' Bheinn Mhòr. Tha e 704,1m (2310 troigh) de dh'àirde. Mar sin tha e gu bhith cho àrd ri Corra-bheinn a tha na laighe deas air Cruachan Dearg. Air mullach na beinne chithear càrn a bhios a' sealltainn a' phuing as àirde. 'S e Graham is HuMP a th' ann.
Thèid beanntan na h-Alba a chur ri chèile ann an liostaichean sònraichte a rèir àirde agus àirde rinneach mullach na beinne. Canar Beinn Rothaich, Murdo, Marilyn, Donald, Graham neo Corbett riutha. Tha buidhnean eadar-dhealaichte gam measach agus an uair sin thèid na tomhasan a chruinneachadh ann an liostaichean a tha rim faighinn air an làrach-lìn "Database of British and Irish hills". Bho àm gu àm nì iad ath-sgrùdadh mu àird na beinne, agus rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air Cruachan Dearg san 19 an Giblean 2014.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Muile
1905
thumb|180px|An dam dhen [[Blackwater Reservoir]] MCMV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1900an
Prestatyn
Tha am baile Prestatyn ann an Sir Ddinbych, a' Chuimrigh. Tha e 128.7 mi (207.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 187.3 mi (301.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 18216 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 2751 (15.1%); rugadh 50% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Tha Slighe Costa na Cuimrigh a' dol tro Phrestatyn
A' Bheurla Ghallda
'S e cànan Tiùtonach a th' anns a' Bheurla Ghallda no Albais (anns a chainnt fhèin: Scots san latha an-diugh agus Inglis gu h-eachdraidheil) a tha air a bhruidhinn air a' Ghalldachd is ann an Arcaibh agus Sealtainn ann an Alba, agus ann an Ulaidh an Èirinn.
Eachdraidh a' Chànain
'S e a' Bheurla Ghallda an cànan a bh' aca ann an Lodainn (agus an t-seann rìoghachd Shasannach Northumbria, anns an robh Lodainn mus d' fhuair na Gàidheil smachd oirre) agus 's e a chur às den Ghàidhlig air Galldachd na h-Alba. Aig aon àm, bha a' Bheurla Ghallda ga cleachdadh mar prìomh-chànan Alba: 's i bhiodh air a cleachdadh mar cànan oifigeil na Rìghrean agus am Pàrlamaid. An dèidh do dh'Alba aonachadh le Sasainn ann an 1707 ge-tà, chaidh crìonadh a dheanamh oirre, agus tha Beurla air a h-aite a ghabhail mar prìomh-chànan na h-Alba. Tha tòrr bàrdachd ainmeil air a sgrìobhadh sa chànan agus 's e Raibeart Burns am bàrd as ainmeile a rinn obair innte.
'S e 'Inglis' a bh' aig na Goill air an cànan an toiseach, ach mun 15mh-16mh linn thoisich iad a gabhail 'Scottis' air, ged is e seo an t-ainm a bh' aca air Gàidhlig aig an àm. 'S e 'Erse' no 'Irish' a ghabh iad air Gàidhlig na àite.
Tha feadhainn ann an saoghal na Gàidhlig a chleachdas an nuadh-fhacal connspaideach 'Albais' mar ainm air a' Bheurla Gallda.
Iomraidhean
Beurla Ghallda Beurla Ghallda
Veshenskaya
‘S e baile beag ann an ceann a deas na Ruise a th’ ann an Вёшенская neo Veshenskaya. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1672. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Don, anns an sgìre (Ruiseis: Oblast) Rostovskaya, anns an roinn (Ruiseis: Okrug) Ruis a Deas, 735km air falbh bho Mhosgo (prìomh-bhaile na dùthcha), 1,353km bho Shankt Peterburg agus 304km bho Rostov. Tha 9,317 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. 'S e стани́ца (stanitsa), neo baile Cossak, a th' ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ruis
Llandyfrïog
Tha am baile Llandyfrïog ann an Ceredigion, a' Chuimrigh. Tha e 66.5 mi (107.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 187.8 mi (302.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1773 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 970 (54.7%); rugadh 61% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceredigion Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
577
Bàsan
Roinn-seòrsa:570an
Phnom Penh
'S e prìomh-bhaile Chambuidea a tha ann am Phnom Penh (Cànan Khmer: ភ្ន៓ពេញ Phnum Pénh, (pʰnum peːɲ). Thàinig an t-ainm bho na faclan Wat Phnom Daun Penh (an-diugh: Wat Phnom, Gàidhlig: teampall cnuic). Chaidh an cnoc a thogail anns a’ bhliadhna 1373 airson còig ìomhaighean Buddha a chur air. 'S e Phnom Penh am baile as motha den dùthaich. Tha e suidhichte san àird a deas Cambuidea, aig inbhir na h-Aibhnichean Tonlé Sap, Mekong agus  Bassac. 'S e seo an co-chomharran aige: 11° 33' Tuath agus 104° 55' Ear . Anns na 1920an b’ e "neamhnaid na h-Àisea'" far-ainm a’ bhaile. Tha Phnom Penh fhathast cliùiteach airson ailtireachd anns an stoidhle Fhrangach agus  anns an stoidhle Khmer. Mar sin dheth tha roinn na turasachd gu math làidir anns a’ bhaile fhèin. 'S e Phnom Penh am baile as beartaiche ann an Cambuidea. Tha e na teas meadhan malairteach agus na cridhe poileataigeach den dùthaich.
Ceanglaichean a-mach
thumb|left|Ìomhaighean Bhudda air beulaibh Wat Phnom thumb|200px|Phnom Penh thumb|200px|Phnom Penh
200px|thumb|Phnom Penh, sealladh air a' bhaile
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia an Ear-Dheas Roinn-seòrsa:Bailtean
Neuchâtel
‘S e baile air an àirde an iar na h-Eilbheis a th’ ann an Neuchâtel (IPA: nøʃɑˈtɛl, Eadailtis: Neocastello, Gearmailtis: Neuenburg). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Caisteal Nuadh, bho dhà fhacal san sheann Fhraingis: neu (nuadh) is châtel (caisteal). Chaidh am baile seo a chlàradh airson a’ chiad turas mar Novocastellum sa Laideann, ann an 1011 ged an robh daoine air a bhith a’ fuireach an seo o shean. Tha e suidhichte dìreach ri taobh na crìochan leis An Fhraing air an taobh thall na h-aibhne Doubs, aig 463m os cionn ìre na mara ri bruaich an Loch Neuchâtel (Fraingis: Lac de Neuchâtel, Gearmailtis: Neuenburgersee), anns an roinn (Fraingis: Canton) Neuchâtel fhèin, 126km air falbh bho Zürich, 108km bho Ghenève agus dìreach 37km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 32,973 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 17mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh. ‘S e Fraingis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Neuchâtel, is tha e na phrìomh-bhaile na roinn, is an dàrna baile as motha an dèidh La Chaux-de-Fonds.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eilbheis
Bòrd
Bòrd:
An Cùl-cinn
thumb|Sealladh air a' Chùl-cinn thumb|Am bàigh aig a' Chùl-cinn Tha an Cùl-cinn (Beurla: Culkein) na bhaile croitearachd ann an Asaint, Cataibh. Tha am baile suidhichte air cladach san taobh tuath den leth-eilean far a bheil Bodach Stòrr. Tha a' charraig mu leth-mhìle air falbh bhon Chùl-cinn san àirde an iar-thuath. 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 14′ 15.97″ Tuath agus 5° 20′ 36.67″ Iar.
Bho na 1830 a-mach bha poll-iasgaich ann far an do ghlacadh bradan le lìontan. Chaidh a dhùnadh ann an 1995. Tha cidhe beag ann fhathast a chaidh thogail mu cheud bliadhna sa chaidh. Ged a bha e ro beag do bhàtaichean-iasgaich mhòra thèid a chleachdadh le sgothan-seòlaidh an-diugh.
Chaidh an Cùl-cinn a stèidheachadh aig Àm nam Fuadaichean. An-diugh 's e aon de na bailtean dhen Oighreachd Asaint a Tuath a th' ann.
1731
MDCCXXXI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1730an
Seanailear
thumb|right|200px
'S e seanailear, seanalair air neo oifigeach coitcheann (Fraingis: capitaine général) seòrsa shaighdear àrd-ìre a tha os cionn cheuman-inbhe eile anns an Arm, an Cabhlach neo feachd eile. 'S ann fo sheanailear a bhios feachd a tha nas motha na rèisimeid. Mar as àbhaist, 's ann dhan a' bhùirdeasachd neo dhan iar-fhlaitheachd a bhuinneas seanailear, leis cho cumhachdail 's a tha iad agus an trèanadh sònraichte fo armachd a gheibh iad ann an sgoiltean mar Sandhurst ann am Breatainn agus West Point anns Stàitean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Cogadh
Catrìona Lexy Chaimbeul
'S e sgrìobhadair agus cleasaiche Gàidhlig a th' ann an Catrìona Lexy Chaimbeul. 'S ann à Nis, Leòdhas a tha i bho thùs. Rinn i ceum ann an Oilthigh Dhùn Èideann. Tha a h-athair, Tormod Caimbeul, agus a h-uncail, Alasdair Caimbeul, nan sgrìobhadairean Gàidhlig cuideachd.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean an t-Sabhail Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Cèis
'S e baile ann an Gallaibh a tha ann an Cèis (Beurla: Keiss). Keiss (Scottish Gaelic: Cèis) 'S e baile-iasgaich a th' ann a tha suidhichte aig ceann a tuath Sinclairs Bay air costa an ear Gallaibh.
Tha tobhtaichean Caisteal Chèis nan laighe mu mhìle tuath air meadhan a' bhaile air creigean àrda far am faighear sealladh farsaing thairis air a' bhàgh. Tha an seann togalach tarraingeach don luchd-turais fad bliadhnaichean. Timcheall air 1755 chaidh Keiss House a thogail faisg air a' chaisteal.
Inbhir Ìonaid
ʼS e baile sa sgìre Cinn Tàile de sgìre Loch Aillse a tha ann an Inbhir Ìonaid (Beurla: Inverinate). Tha an t-ainm aʼ tighinn bho Inbhir Dhuinnid, aʼ ciallachadh “beul na h-aibhne duinne” (ruaidhe).
Cèis
Ainm a' bhaile
A rèir Ainmean-Àite na h-Alba chan eil ainm Gàidhlig air a' bhaile, ach nochd e anns an fhaclair Dwelly agus aig Mac an Tàilleir mar "Céis". Tha e coltach gun tàinig am facal Cèis/Keiss bhon fhacal Seann-Lochlannais keis a tha a' ciallachadh "druim leth-chruinn".
Inbhir Ìonaid
Tha Inbhir Ìonaid air taobh tuath Loch Dhubhthaich, faisg air ceann an loch, mu thrì km iar-thuath air Drochaid Seile. ʼS e Leitir Choill a chanar ris an sgìre mun cuairt.
Cèis
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Gallaibh Roinn-seòrsa:Roinn Ghallaibh
1567
MDLXVII
Inbhir Ìonaid
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
1567
Bàsan
Roinn-seòrsa:1560an
Loch an Inbhir
thumb|Prìomh-rathaid Loch an Inbhir faisg air a' phort-mara thumb|Port-mara Loch an Inbhir thumb|Coille Chùlag thumb|Sealladh air Caisteal Liath, air a' bheulaibh tha am port-iasgaich agus an Culag Hotel ann.
Bòrd MhicLeòid
thumb|right|450px|Sealladh air Bòrd MhicLeòid 'S e Bòrd MhicLeòid an t-ainm a thathar a' gabhail air mullach Healabhal Mhòr a tha mu choinneamh Caisteal Dhùn Bheagain, ann an Diùranais, san Eilean Sgitheanach.
Loch an Inbhir
'S e am baile as motha ann an Asaint, Cataibh a tha ann an Loch an Inbhir (Beurla: Lochinver). Tha am baile suidhichte san taobh an ear Loch Inbhir air an rathad A837 mu 30 mìltean san àird an iar-thuath Ulapul. 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 9′ 0″ Tuath agus  5° 15′ 0″ Iar. Ann an 1991 bha 558 duine a' fuireach an seo.
Bòrd MhicLeòid
Tha an t-ainm seo a' buntainn ri sgeulachd ann am beul-aithris an eilein. Ged 's e Bùird MhicLeòid a thathar a' gabhail air an dà chuid Healabhal Mhòr agus Healabhal Bheag anns a' Bheurla a-nis, chan eil an sgeulachd Ghàidhlig fhèin a' toirt iomradh ach air mullach Healabhal Mhòr mar an t-àite ris an canar Bòrd MhicLeòid.
Loch an Inbhir
Tha oifis a' phuist, stèisean-pheatroil is mòr-bhùth ann am meadhan a' bhaile. Aig ceann deas prìomh-rathaid Loch an Inbhir tha Assynt Visitor Centre. Chaidh e fhosgladh ann an 1995 le Magnus Magnusson agus the a' gabhail a-steach taigh-tasgaidh, bùth-leabhraichean is Ionad Fiosrachaidh Luchd-turais. Tha clach-chuimhneachan chogaidh air cladach na locha, le ainmean nan saighdearan à Loch an Inbhir a bha air an chaill anns a' Chogadh Mhòr agus anns an Dàrna Cogadh.
Bòrd MhicLeòid
Bun an ainm
A rèir beul-aithris, chaidh Alasdair Crotach, triath Dhùn Bheagain turas gu cùirt Rìgh Seumas an Còigeamh. Thug Alasdair sùil mun cuairt air greadhnachas na bùlc lùchairt. "A bheil coinnlearan cho gasta sin agad fhèin, a Leòdaich?" ars' aon de na flathan. Fhreagair Alasdair "Tha sin agam agus nas fheàrr."
Thachair gun do chuala an Rìgh freagairt MhicLeòid, agus thuirt e. "Thèid do chumail ri d' fhacal. Thig mise gad thadhal air an t-samhradh seo tighinn."
Loch an Inbhir
Eaconomaidh
Aig ceann a deas a' bhaile tha port ann a tha a' ruith leis an Highland Council. 'S e an dàrna port-mara iasgaich as motha ann an Alba, tha bàtaichean-iasgaich às an Roinn Eòrpa ga chleachdadh airson àm a shàbhaladh gun a bhith a' dol gu deas. Anns na 1992 chaidh am port a leudachadh agus ath-nuadhachadh, chuireadh roinn is goireasan airson luchdachaidh na bu fharsainge ris.
Bòrd MhicLeòid
Bun an ainm
Thàinig an Rìgh a rèir fhacail. Rinn Alasdair ullachadh air mullach Helebheal mu choinneamh a' Chaisteil. Nuair a thugadh an Righ gu mullach na beinne, bha cuirm sgaoilte agus b' iad na coinnlearan an dà Bhuandaiche dheug gach fear le leus laiste de fhreumh giuthais na làimh chlì, agus claidheamh na làimh dheis.
"Sin mo choinnlearan a-nis," ars' Alasdair ris na flathan, "agus tha iad deas gus mo Rìgh a dhìon air muir no air tìr."
Mendelevium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann am mendelevium le samhla Md agus àireamh atamach 101. 'S e actanach agus meatailt rèidio-bheò a tha ann. 'S e an aidheon +3 as cudromaiche ann an ceimigeachd de mhendelevium ach tha an cor ogsaideachaidh II ann cuideachd.
Loch an Inbhir
Eaconomaidh
Tha an abhainn Inbhir a thèid a-mach Loch Asaint a' sruthadh tron bhaile. Tha mu 200 loch timcheall air a' bhaile, mar sin tha e tarraingeach do na h-iasgairean-slaite. Gheibhear bradain às an abhainn agus bric às na lochan.
Mendelevium
Rinneadh caractarachd ri 16 iosatòpaichean de mhendelevium. 'S e 258Md, le leth-bheatha 51 laithean, as seasmhaiche.
Eachdraidh
Ann an 1955 rinn Albert Ghiorso, Glenn T. Seaborg, Gregory R. Choppin, Bernard G. Harvey, agus Stanley G. Thompson seachd ataman deug de mhendelevium leis an greiseadar-mhìrean aig an Oilthigh Berkeley. Bhuail iad ataman einsteinium-253 le niùclasan helium agus rinn iad mendelevium-256, le leth-bheatha 1.27 uairean a thìde.
Dh'ainmich iad air Dmitri Mendeleev e, air sgàth 's gum b' e a' chiad eileamaid san dàra ceud eileamaidean.
Cleachdadh
Tha mendelevium rèidio-bheò agus glè thearc, mar sin chan eil cleachdaidhean ann air a shon.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Actanach Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Meatailt
Loch an Inbhir
Eaconomaidh
Tha iomadach beinn timcheall air Loch an Inbhir a tha math airson sreap agus a' tarraing mòran luchd-turais don àite. Chithear Caisteal Liath, sgurr den t-Sula Bheinn air cùlaibh a’ bhaile.
Faisg air a' bhaile tha taigh-òsta ann ris an canar Culag Hotel. Thogadh e ann an 1873 mar taigh-eunaidh agus chaidh a chleachdadh mar taigh òsta bho 1880 a-mach. An dèidh teine ann an 1939 bha e air ath-thogail a-rithist agus air leudachadh. Timcheall air an taigh-òsta tha pàirc choillteach nàdarra ann ris an canar Coille Chùlaig. Tha e a' ruith leis an Urras Coille Choimhearsnachd Chùlag, daoine às an àite fhèin. 'S e amas an urrais an cruth-tìre nàdarra a thoirt air ais agus a dhìonadh. Tha a' choille ainmeil gu h-àiridh airson nan griomain a tha a’ fàs air na craobhan o chionn ceudan de bhliadhnaichean. Gheibhear bileag le fiosrachaidh èic-eòlach is bith-eòlach aig oifis an urrais agus tha na slighean a’ leantainn do na h-àitichean inntinneach. 'S e Coille Chùlaig aon de na 70 pròiseactan Coille Choimhearsnachd ann an Alba.
278
Bàsan
Roinn-seòrsa:270an
Loch an Inbhir
Eaconomaidh
Bha Loch an Inbhir a' nochdadh anns an fhilm The Highlands and Islands - A Royal Tour, far am faicear obair criadhadaireachd den Highland Stoneware. Chaidh an gnothachas beag a stèidheachadh ann an 1974 le David Grant, duine as an àite fhèin, nuair a bha fhathast na oileanach anns an Royal College of Art ann an Lunnainn. Le sin chruthaich e cosnaidhean ùra a tha cho cudromach do na daoine ionadail. Ann an 2011 tha 18 daoine ag obair an seo. Tha mòran de na pìosan criadhadaireachd a' sealltainn seallaidhean às an àite fhèin.
Bòrd MhicLeòid
Bun an ainm
'S ann mar chuimhneachan air a' chuirm rìoghail sin air mullach na beinne a theirear Bòrd MhicLeòid ris a' bheinn gus an latha an-diugh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Jim Davidson
'S e comaig Sasannach a tha ann an James 'Jim' Cameron Davidson (Lunnainn, 13 an Dùbhlachd 1953).
Telebhisean
Roinn-seòrsa:Cleasaichean
578
Bàsan
Roinn-seòrsa:570an
1568
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1568 (MDLXVIII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1560an
Prionnsalachd Reuß-Schleiz
B’ e meanbh-dhùthaich neo-eisimeileachd anns a’ Ghearmailt eadar 1806 agus 1918 a bh’ anns A' Phrionnsalachd Reuß-Schleiz (Gearmailtis: Fürstentum Reuß-Schleiz). Chaidh a' Phrionnsalachd a chruthachadh ann an 1806 nuair a dh' atharraich Napoleon Bonaparte strucair phoileataigeach na Gearmailt an dèidh dha chur às do Ìmpireachd Naomh na Ròimhe. Bha Reuß-Greiz na ball Co-chaidreachas na Rèine eadar 1807 agus 1813. Mhair an stàit seo mar sgìre fad Ìmpireachd na Gearmailte (1871 – 1918). B’ e Gera a bh’ ann prìomh-bhaile na dùthcha agus b' e an teaghlach uasal Reuß a bha os a cionn. Chanadh cuid Reuß-Gera rithe agus chaidh an t-ainm atharrachadh gu Reuß-Loidhne nas Òige ann an 1848. Thug Ar-a-mach na Gearmailt buaidh mhòr air Reuß-Schleiz agus leig am Prionnsa Heinrich XXVII dheth an crùn. Chaidh poblachd, a bhuineadh dhan Phoblachd Weimar fhèin, a stèidheachadh na h-àite.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Poileataigs
Fresgoe
'S e baile beag faisg air Meadhrath ann am Gallaibh a tha ann am Fresgoe neo Freasgò.
Choimiseanaich William Innes à Sanndasaid an cala is bha James Bremner an einnseanair a thog an dà chithe le leacan. Chosg e £3000 ann an 1835.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Gallaibh
1732
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1732 (MDCCXXXII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1730an
Geir Hallgrímsson
Caibineitean Hallgrímsson
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineitean fhad 's a bha Hallgrímsson os cionn an riaghaltais. Bhuinneadh iad uile gu Framsóknarflokkurinn agus Sjálfstæðisflokkurinn:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Daoine Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Poileataigs
Haracleas
'S e Ìompaire Bheasantian a bh' ann an Haracleas (Laideann: Flavius Heraclius Augustus; Greugais: Ηράκλειος, Hērakleios). Riaghail e eadar 610 agus 641. Tarsainn air na bliadhnachan a bha an ceann an impireachd bha tòrr creach agus iomadaidh cogaidh a dol air adhart. Bha Persia agus Beasantian a sabaist a chèile agus bliadhna no dhà an deidh deireadh an cogadh fhada eatarra thàinig na h-Arabaich a cheannsaidh air Beasantian agus iad a faighinn smachd air coir is leth de talamh an impireachd.
Aistean co-cheangailte
Roinn-seòrsa:Beasantian Roinn-seòrsa:Ìompairean Bheasantian
279
Bàsan
Roinn-seòrsa:270an
The Celtic Monthly
B'e  The Celtic Monthly: A Magazine for Highlanders iris a nochd anns an 19mh linn ann an Gàidhlig agus Beurla.
Chleachdadh an tiotal The Celtic Magazine nuair a nochd e an toiseach. Bha a' mhorchuid sa Bheurla, ach bha Gàidhlig ann cuideachd.
The Celtic Magazine
Nochd The Celtic Magazine ann an 13 àireamhan eadar 1876 agus 1888. Thàinig e a-mach gach mìos.
Chaidh sgrìobhadh air gur e "A monthly periodical, written in English, devoted to the literature, history, antiquities, traditions, folklore, and the social and material interests of the Celt at home and abroad."
B'e Alasdair MacCoinnich agus An t-Urramach Alasdair MacGriogair a dheasaich an iris an toiseach. Chùm MacCoinnich a' dol na aonar dhan Dàmhair 1886 gus an do thòisich Alasdair MacGilleBhàin (Alexander MacBain) a dheasaich e bhon t-Samhain 1886 dhan Dàmhair 1888.
Ceangail a-mach
Roinn-seòrsa:Irisean Gàidhlig
Loch nan Dùbhrachan
thumb|Loch nan Dùbhrachan leis an rathad air a chùlaibh
Antilope cervicapra
'S e seòrsa Antalop a tha ann an Antilope cervicapra (Beurla: blackbuck). Tha iad a' fuireach anns na h-Innseachan.
Loch nan Dùbhrachan
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch nan Dùbhrachan, litreachadh eile: Loch nan Dubhrachan. Tha e suidhichte ann an Slèite, an t-Eilean Sgitheanach faisg air an rathad A851 eadar Duisdeil Beag is an Teanga. Tha Creag na Bà tuath air, agus Loch an Ime an ear air.
Antilope cervicapra
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Antalop Roinn-seòrsa:Mamalan
Loch nan Dùbhrachan
Tha Loch nan Dùbhrachan cho mòr ri 8.4 acair. 'S e 0.8 km (0.5 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 325 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 67 m (220 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.7 km (1 mìle) air falbh bhon mhuir.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:an t-Eilean Sgitheanach
Adhamh
thumb|Adhamh agus Eubha, air am peantadh le Lucas Cranach 'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Adhamh  no Àdhamh. 'S e ainm baistidh fireann a th' ann. Chaidh an t-aimn seo a sgaoileadh leis a' Bhìoball, mar sin tha e a' nochdadh ann an iomadh cànan, mar eisimpleir gu tric mar Adam ann am Beurla, Gearmailtis, Fraingis, Pòlais no Ruisis (Адам).
Bunachas
Thàinig an t-ainm bhon Eabhra אֲדָמָה "adamah" (talamh, ùir no grunnd)  agus a rèir Genesis, a' chiad leabhar den Bhìoball, chruthaich Dia a' chiad duine às an ùir. Tha am facal Eabhra cuideachd a' ciallachadh "duine".
Cruthan eile
A rèir Colin Mark 's e Adaidh an t-ainm goirid airson Adhamh, litreachadh eile Àdaidh
Pagastàn
'S e dùthaich ann an Àisia a tha ann am Pagastàn neo Pacastan neo Pagastan.
Tha i suidhichte eadar Ioràn, Afganastan agus na h-Innseachan.
Cànanan: Urdu, Beurla agus mòran eile.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Àisia a Deas Roinn-seòrsa:Pagastàn
Venezia
‘S e baile uabhasach mòr air an àirde an iar-thuath na h-Eadailt a th’ ann an Venezia (IPA: ve'ne:zia, Beurla/Fraingis: Vénice, Gearmailtis: Venedig) anns a’ Ghleann Po, anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Venezia fhèin, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Veneto, 530km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 397km bho Ghenova agus 255km bho Fhirenze. Tha 270,884 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, an darna baile as motha na dùthcha. Chaochail an sgrìobhadair Marco Polo (1254 – 1324) ann am Venezia.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eadailt
1906
MCMVI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1900an
Gall-Ghàidhealaibh
thumb|Gall-Ghàidhealaibh ann an Alba.
'S e Gall-Ghàidhealaibh (Beurla: Galloway) roinn traidiseanta na h-Alba a deas. Tha e a' gabhail a-steach dà sheann siorramachd: Siorrachd Bhaile na h-Ùige agus Siorrachd Chille Chùithbeirt.
Tha an t-ainm a' dol às na Gall-Ghàidheil.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Alba
1569
1569
Bàsan
Roinn-seòrsa:1560an
Winterthur
‘S e baile mòr ann an ceann a tuath na h-Eilbheis a th’ ann an Winterthur (IPA: ˈvɪntərtuːr, Fraingis: Winterthour). ‘S ann às an Laideann Vitudurum a tha an t-ainm. Chaidh am baile seo a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1180 ged an robh daoine air a bhith a’ fuireach an seo bho àm nan Ròmanach. Tha e suidhichte dìreach ri taobh na h-aibhnichean Eulach agus Töss, aig 456m os cionn ìre na mara anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Zürich, dìreach 21km air falbh bho Zürich, ach 244km bho Ghenève agus 116km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 101,203 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 6mh baile as motha na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh. ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann Winterthur.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Eilbheis
281
Bàsan
Roinn-seòrsa:280an
1733
MDCCXXXIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1730an
Oilthigh Lunnainn
thumb|350 px|Oilthigh Lunnainn ann an [[1867]] 'Se Oilthigh Lunnainn co-nasgadh de dh'oilthighean agus ionadan. 'Se Oilthigh Lunnainn am fear is motha anns an Rìoghachd Aonaichte agus tha i am measg na h-oilthighean is motha agus is ainmeil anns an t-saoghal. Tha 18 colaiste agus 13 ionad a dèanamh an àrd an oilthigh agus nam measg tha feadhainn de na sgoiltean is ainmeil agus is fheàrr anns an t-saoghal. Tha mu 115,000-150,000 oileanach a faighean a foghlam leis an oilthigh no tro ionad co-cheangailte ris ann an dùthaich eile. Chuir Guðni Thorlacius Jóhannesson - ceann-suidhe Innise Tìle - bliadhnaichean ag obair an seo.
Feadhainn de na sgoiltean is ainmeil anns an Oilthigh:
Fios eile
Bi Donnchadh MacGillIosa (ùghdar Gaidhealach) a teagasg anns an Ionad Foghlam aig Oilthigh Lunnainn.
Roinn-seòrsa:Oilthighean ann an Sasainn
Bòrd (àirneis)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Àirneis
579
Bàsan
Roinn-seòrsa:570an
Llandysiliogogo
Tha am baile Llandysiliogogo ann an Ceredigion, a' Chuimrigh. Tha e 68.9 mi (110.9 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 186.4 mi (300.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1087 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 581 (53.4%); rugadh 57% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceredigion Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Aistear
thumb|right|200px
'S e aistear seòrsa sgrìobhadair a sgrìobhas aistean, gnè litreachail a thàinig dhan bhàrr san Ath-bheòthachadh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Leabhraichean Roinn-seòrsa:Litreachas
Norma NicLeòid
'S e sgrìobhadair Gàidhlig a th' ann an Norma NicLeòid. Tha i pòsta aig sgrìobhadair ainmeil eile, Dr Fionnlagh MacLeòid.
Tha Norma air a bhith an sàs ann an iomadach buidheann Gàidhlig thairis air nam bliadhnaichean, agus bha i na manaidsear aig Acair ann an Steòrnabhagh airson iomadh bliadhna, mus do dh'fhàg i an dreuchd ann an 2010. Rinn Norma 'trilogy' de nobhailean, air fhoillseachadh le Ùr-Sgeul, agus rinn i nobhail eile, 'An Dosan' (Acair, 2014). Tha i air iomadach leabhar Beurla eadar-theangachadh gu Gàidhlig.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig
282
Bàsan
Roinn-seòrsa:280an
Eideard VIII
Bha Eideard VIII (Edward Albert Christian George Andrew Patrick David; 23 an t-Ògmhios 1894–28 an Cèitean 1972) na rìgh anns an Rìoghachd Aonaichte bho 20 am Faoilleach gus an do leig e sin dheth air 11 an Dùbhlachd 1936 gur urrainn dha Wallis Simpson, a bha air a ciad pòsaidh a dhealachadh, a pòsadh.
Bha e na mhac Seòras V agus Màiri, Ban-diùc Eabhraig. Chaidh e na Dhiùc Windsor nuair a leig e an rìgh-chathair suas, is dh'imrich na Windsors don Fhraing. Choinnich e agus a bhean Adolf Hitler ann an 1937 is bha e Riaghladair nan Eilean Bhathama rè an Dàrna Cogaidh. Thill iad don Fhraing is chaochail e le aillse na guthlaige ann an 1972.
581
Bàsan
Roinn-seòrsa:580an
1734
Bàsan
Roinn-seòrsa:1730an
Arauca
Saoil an robh thu a' lorg na leanas?
Gual
right|thumb|Gual
Is e gual mèinnear cruaidh dubh air a chleachdadh mar chonnadh. Tha gualan pàirt mhòr dhe, ach bithidh tearr, ola agus fiu 's aillnean haidhdreo-ghualachd glaiste ann.
Lorgar gual an breithean fo bharr na talmhainn. Ann an Alba (agus gu dearbh anns a' choir de Breatainn), is glè bheag de na breathan-ghuail a tha nas motha na 900mm 'san tiughad
Seòrsaichean Ghuail
Tha iomadh seòrsa gual sònraichte le ainm fa leth, mar eisimpleir, anthracite, gual còcaidh, gual-stoithe 7c. Tha na ainmean seo stèidhichte gu ìre mhòr air na gnìomhan a bha gach seòrsa gual bu fhreagarrach ris, ach tha na feartan de gach gual a' crochadh air a choimheasg cheimidh.
Is ann an anthracite gual cruaidh a tha mu 95% gualachd, 2-3% haidhdreo-ghualan agus mu 2% uisge. Losgaidh e gu theth le làs ìosail agus as aonais smùid. An lùib na feartan seo b'e anthracite connadh a' roghainn leis a' Chabhlach Rìoghail re an 19mh agus tràth 'san 20mh Linn (mus tàinig ola a bhi na chonnadh àbhaisteach do goillearan luinge). Bha pailteas de anthracite ann an ceann-a-deas a' Chuimrigh agus aobharaiche am fèille air an son buaidh mhòr don eaconamaidh Cuimreach re an 19mh Linn.
Is ann an gual-còcaidh gual meadhanach làidir le mu 35% de haidhdro-ghualachd na broinne. Dèanar còc as le cuir urchair dheth a-steach air amhainn sònraichte far an tèid a teasachadh as aonais adhair. An lùib an teas, leaghaidh na tearran anns a' bhroinne, thèid iad a sileadh as agus tharrainnear iad dheth bho bun na h-amhainne. Fuasglaidh na haidhdro-ghualanachd as aotrom nan àile neo gas agus tarrainear iadsan dheth a bhith losgta mar truaill neo a bhi cleachdta nan connaidh. Is e còc an stugh a tha air fhàgail as dèidh seo, aotrom le bàrr fhosgailte cha mhòr nach e gualan a-mhàin a tha ann. Losgaidh e gun smùid idir, le làs ìosail agus cleachdar e an furnaisean-iarrainn: an dà chuid furnaisean-ioslachaidh agus furnaisean-ath-leaghaidh.
B' e gual-stoithe na h-ainm air caochladh gualaibh, sònraichte leis an fhèille a lorg iad sios ri na 1960an (agus eadhon na 1970an)le rathaidean-iarainn agus muilnean a bha na ruith air cumhachd-stoithe, togta anns na goillearan de na h-innlean aca fhèin. Bha an cumhachd seo a' crochadh air a' choisir-dhubh, na daoine a bheathaich teintean nan goillear le sliosaidean.
B' fheudar don ghuail a bhi làidir gu leòr nach rachadh a phronnadh ann am bocsa teine (suas ri 1.2m san leathad agus 3m san fhad air inneal rathad-iarainn) ach b' fheudar dha a bhi so-bhriste ri cnap mu mheud doirn- mus am biodh farsainnead mòr gu leòr air gach pìos gual gun losgadh e luath gu leòr - oir is e luaths an losgaidh a riaghladh cumhachd an inneil.
Tùs ghuail
Thòisich gual mar seòrsa mòine.
Eachdraidh
Bha eòlas air gual ann an Roinn Eòrpa cho tràth ris an 14mh Linn, ach cha deach a cleachdadh an còcaireachd neo teasachadh taighean mun do dh'fhàs simileirean chumanta. Tha, an co-mheas leis a' smùid a dh'èireas bho fiodh neo mòine agus e na losgadh, smùid ghuail gu math searbh air na sùilean agus tha fàileadh làidir leis.
Is dòcha gun do thòisich meinneireachd gual ann an Alba rè an 17mh Linn. Gun teagamh chaidh a' chiad leasachadh mòr air raon gual an Lodainn tràth anns an 18mh cheud. Is coltach gun chuireadh teicneòlais mèinnearachd bho Northumbria an gnìomh aig an àm. Gun teagamh lean a' chiad rathad nan gad samhail cho-aimsireil de rathadan nan gad ri bruathaich an Tyne.
Roinn-seòrsa:Eòlas-talmhainn Roinn-seòrsa:Ceimigeachd
An Rìoghachd Aonaichte
Is e stàit anns an Roinn-Eòrpa a tha anns an Rìoghachd Aonaichte.
Eachdraidh
Bha na trì rìoghachdan fo aon mhonarcachd on bhliadhna 1603 nuair a fhuair Rìgh Seumas VI seilbh air cathair-rìgh Shasainn agus grèim air "rìoghachd" na h-Èireann an dèidh bàs bànrigh Ealasaid I de Shasainn, am monarc mu dheireadh bho theaghlach nan Tudor.
Chaidh an stàit a stèidheachadh ann an 1707 an dèidh aonadh eadar pàrlamaid Alba agus pàrlamaid Shasainn. As dèidh Ar-a-mach nan Èireannaich Aonaichte ann an 1798, chaidh Èirinn a-steach air an aonadh pàrlamaideach - cha robh a mhòr-chuid de mhuinntir na h-Èireann taiceil ri riaghail Shasannach co-dhiù.
Ann an 1688 chaill an Rìgh Seumas II (Seumas VII na h-Alba) a chrùn agus chaidh a nighean fhèin agus mac a pheathar as an Òlaind na àite. Rinn an fheadhainn a bha fhathast a' cur taic ris an Rìgh Seumas, na Seumasaich, trì ar-a-machan ann an 1715, 1719 is 1745 gus a chrùn a thilleadh dha. Aig crìoch a' ghnothaich, chaill mòran mhorairean Albannach na h-oighreachdan aca.
Bha an dùthaich gu mòr an sàs ann an tràilleachd thar a' Chuain Shiar eadar an 16mh Linn agus an 19mh Linn. Thachair an t-Ar-a-mach Aimeireagach ann an 1776; ann an 1783, dh'aithnich a' Bhreatann Mhòr gun robh na Stàitean Aonaichte neo-eisimeileach.
Aig deireadh an t-seachdamh linn deug, bha an Rìoghachd Aonaichte an sàs anns na Cogaidhean Napoleon Bonaparte, gu sònraichte anns an Spàinn.
Ann an 1921 chaidh roinneadh air Èirinn a chruthaich Saorstàit na h-Èireann (anns an robh 26 siorrachdan, no contae, a dh'fhàg an Rìoghachd Aonaichte) agus Èirinn a Tuath, 6 siorrachdan Ultach a dh'fhan anns an Rìoghachd Aonaichte. Ann an 1937 thilg muinntir na saorstàit dheth ùghdarras an Rìgh agus stèidhicheadh Poblachd na h-Èireann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Breatainn Mhòr Roinn-seòrsa:Aon-fhlathachdan * Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Ostair-Ungaire
B' e dùthaich ioma-nàiseanta anns an Roinn-Eòrpa a bh' anns an Ostair-Ungaire (Gearmailtis: Österreich-Ungarn, Ungairis: Ausztria-Magyarország) a mhair bho 1 am Màrt 1867, nuair a chuireadh ainmean dhan Co-rèiteachadh Ostair-Ungaire gu ruige 1918. B' e Budapest agus Vienna a bh' ann prìomh-bhailtean na dùthcha.
Eachdraidh
Ann an 1867 fhuaras co-rèiteachas eadar An Ostair agus An Ungair cumhachd a shearadh eadar an dà dhùthaich: riaghladh dara pàirt na h-ìompaireachd bho Vienna agus am pàirt eile bho Budapest. Thoisich pròiseas sgaradh na stàite aig deireadh a' Chogaidh Mhòir: An t-Seic-Slòbhac (28 an Dàmhair 1918): Rìoghachd nan Slòbhainich, Cròthaisich agus Sèirbich (29 an Dàmhair 1918). Chuireadh às dhan Ìmpireachd gu h-oifigeil ann an 1919.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:An t-Seic Roinn-seòrsa:An t-Slòbhac Roinn-seòrsa:An Ostair Roinn-seòrsa:An Ungair Roinn-seòrsa:Sloibhìnia Roinn-seòrsa:Croàisia
Biorabhaig
Se biorabhaig a tha ann an còmhdach de dh’fhalt brèige airson a’ chinn.
Roinn-seòrsa:Aodach
Haj