cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Valladolid
‘S e baile mòr eadchraidheil air an àirde an iar-thuath na Spàinne a th’ ann am Valladolid (IPA: baʎaðoˈlið, far-ainm: Pucela, Laideann: Valdoletum). Tha e suidhichte aig 690m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-Aibhne Duero, anns an Sgìre (Spàinntis: Provincia) Valladolid fhèin, anns a’ Choimearsnachd le Fèin-riaghladh (Spàinntis: Comunidad Autónoma) Castilla y León, faisg air na crìochan leis A' Phortagail, 162km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha, 487km bho Bharcelona agus 400km bho Shevilla. Tha 154,462 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 13mh baile na dùthcha.
Labhar
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Oighreachd Asaint a Tuath
Pròiseactan
Tha iad an sàs ann an coilltearachd cuideachd, chuir iad craobhan air 800 heactair a chruthaich cosnaidhean airson triùir.
Dakota a Deas
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Dakota a Deas
Stèisean a' Ghearasdain
250px|thumb|right|Àrd-chabhsairean aig [[An Gearastan|a' Ghearastan]] 'S e Stèisean a' Ghearasdain (Beurla: Fort William railway station) an stèisean-rèile anns a' Ghearastan. Tha e suidhichte air Rathad Iarainn nan Eilean. Dh'fhosgail e ann an 1975. <br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
Oighreachd Asaint a Tuath
Pròiseactan
Rinn iad co-labhairt ann an 2003, far an robh iad ag obair còmhla ri coimhearsnachdan eile a cheannaich am fearann aca.
Stèisean a' Ghearasdain
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Oighreachd Asaint a Tuath
Pròiseactan
Ged a tha iad gu math soirbheachail leis na pròiseactan aca, thuirt aon den luchd-stiùiridh ann an 2004: ... accessing capital monies to achieve the buyout was easier than the year-by-year financial management of the trust and its estate in order to achieve viability.
661
Bàsan
Roinn-seòrsa:660an
Oighreachd Asaint a Tuath
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Asaint Roinn-seòrsa:Croitearachd
Glaschu an Iar-thuath (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an Glaschu an Iar-Tuath (Beurla: Glasgow North West).
Murchadh MacLeòid
A bheatha
Chaochail e ann an 2013 aig aois 83.
Glaschu an Iar-thuath (sgìre Phàrlamaid Westminster)
Tha Drumchapel, Partaig, Fearann Anna, An Eochair agus Cnoc a' Bhealaidh anns an sgìre seo. Tha i ann an crìch ri Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Tuath, Siorrachd Dhùn Breatainn an Iar, Siorrachd Dhùn Breatainn an Ear, Glaschu a Tuath, Glaschu Meadhain agus Glaschu an Iar-Dheas.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Glaschu
Valladolid
Freumhan an ainm
'S ann connspaideach 's a tha freumh-fhaclachd an ainm. Tha cuid dhen bheachd gur ann à Vallis Tolitum (Gàidhlig: Gleann nan Uisgeachan), ann an Ceilteach-ibearais. A dh'aindeoin sin, tha cuid eile a' cantainn gur mathaid gur ann à Vallis Olivetum (Gàidhlig: Gleann nan Dearcan-ola) B' e Vallisoletum a bha air fad nam meadhan aoisean. Chaidh an t-ainm arabachadh gu بلد الوليد (Balad al-Walīd): Bheireadh sin Baile Walid dhuinn anns a' Ghàidhlig.
Eachdraidh
Chaidh oilthigh a stèidheachadh ann an Valladolid ann an 1241. B' e prìomh-bhaile Crùn na Castilla eadar 1601 agus 1606 a bh' ann am Valladolid. Chaochail an ceann-feadhna Gàidhealach Aodh Rua Ó Dónaill an seo ann an 1602. Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833. Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936.
Cruinn-eòlas
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Valladolid. Cha thuit ach 433mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 740mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite gu math tioram a th' ann. center|600px
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Spàinn
Comhairliche
'S e cuideigin a tha air a thaghadh dhan Chomhairle airson luchd-bhòtaidh a riochdachadh aig ìre iondail 's a tha ann an comhairliche. Ann an Alba tha 1,227 comhairlichean a' riochdachadh nan daoine ann an 32 comhairlean air feadh na dùthcha. O chionn fhada chanadh probhaist ris an neach a bha os cionn nan comhairlichean agus na comhairle.
Spokane, Washington
'S e Spokane (IPA: /spoʊˈkæn ) an dàrna baile as motha a tha ann an Washington sna Stàitean Aonaichte. Bha 212,052 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2014. Tha e suidhichte aig 562m os cionn ìre na mara.
Comhairliche
Comhairlichean Ainmeil
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Poileataigs
Spokane, Washington
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Washington (stàit)
Josef Škvorecký
Chrìochnaich e a' chiad nobhail aige, Zbabělci (Na Cladhairean, 1958; air fhoillseachadh mar The Cowards sa Bheurla), ann an 1949, ach cha deach an leabhar air fhoillseachadh gus 1958, agus bha e air a bhacadh gu luath. Chum Škvorecký a' sgrìobhadh sgeulachdan agus nobhailean, ged nach b' urrainn do chuid mhòr de na leabhraichean aige nochdadh an clò mus an dàrna leth de na 60an den 20mh linn, a chionn agus a bha iad glè bhiorach no eadhon sgeigeil mu dheidhinn an nàisein agus mu dheidhinn co-mhaoineis.
Tha cuid mhath de na sgrìobhaidhean aige leth-fhèin-eachdraidheil, leis a' phrìomh charactar, ana-gaisgeach Danny Smiřický, alter ego den ùghdair. Tha iad gu tric a' toirt dealbh air linn no feart àraidh na dùthcha, m.e. làithean mu dheireadh an Dàrna Cogaidh ann an Zbabělci, Seirbheis Nàiseanta ann an Tankový prapor (Cath-buidheann nan Tancaichean, 1969; air fhoillseachadh mar The Republic of Whores sa Bheurla), air neo bliadhnaichean adhradh Stalin aig toiseach nan caogadan agus na mìosan mu thimcheall an Earrach Phràg ann an 1968 ann am Mirákl (Mìorbhail, 1972; air fhoillseachadh mar The Miracle Game sa Bheurla). Ge-tà, bha leabhraichean eile aige, mar cruinneachaidhean sgeulachdan fir-rannsachaidh le ana-gaisgeach eile, Leifteanant Borůvka, gu math soirbheachail mar an ceudna.
As dèidh do na h-armailtean Chùmhnant Warsaw briseadh a-steach dhan Teacoslobhaigia ann an 1968 airson stad a chur air an Earrach Phràg, bha aig Škvorecký agus a bhean, Zdena Salivarová, ri teichead a Chanada. Thòisich esan air teagasg ann an Oilthigh Toronto, agus ann an 1971 stèidhich a' chàraid an taigh-fhoillseachaidh 68 Publishers. Bha buaidh mhòr aig an taigh-fhoillseachaidh air litreachas Seiceach neo-oifigeil: mar eisimpleir, bhiodh iad a' foillseachadh sgrìobhaidhean le Václav Havel (a bhiodh na chiad cheann-shuidhe den Theacoslobhaigia as dèidh deireadh riaghaltais cho-mhaoineich ann an 1989) agus an teacsa tùsail Seiceach de Nesnesitelná lehkost bytí (An t-Aotromachd Mhì-sho-fhulang de Bhith, air fhoillseachadh sa Bheurla mar The Unbearable Lightness of Being) le Milan Kundera (ann an 1985; bha eadar-theangachadh Frangach, L'Insoutenable Légèreté de l'être, air fhoillseachadh ann an 1984).
Ann an 1982, chaidh Škvorecký ainmeachadh airson Duais Nobel, ann an 1990, fhuair e Òrdugh Leòmhainn Ghil (òrdugh Seiceach as àirde) agus ann an 1992, chaidh a dhèanamh Ball Òrdugh Chanada.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Seiceach Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seic Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Roinn-seòrsa:Daoine à Canada
657
Bàsan
Roinn-seòrsa:650an
10 an t-Sultain
Tachartasan
thumb|[[Aodh Rua Ó Dónaill]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Henllan Fallteg
Tha am baile Henllan Fallteg ann an Sir Gaerfyrddin, a' Chuimrigh. Tha e 69.2 mi (111.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 196.3 mi (315.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 474 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 184 (38.8%); rugadh 55% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Gaerfyrddin Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Bàrr na Driseig
'S e baile faisg air Dùn Sgoir agus Am Mòine Naomh ann an Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh a tha ann am Bàrr na Dris neo Bàrr na Driseige no Bàrr na Driseig (Beurla: Thornhill). Tha e suidhichte aig 17m os cionn ìre na mara, air an àirde an ear Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Cill Osbairn agus An t-Seann Chathair, ri taobh na h-Aibhne Nid. Tha e 236km air falbh bho Obar Dheathain, 75km bho Ghlaschu, 22km bho Dhùn Phrìs agus 87km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla agus Beurla Ghallda an dà chànan aig a’ mhòr-chuid ann am Bàrr na Dris. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, turasachd agus coilltearachd. A bharrachd air sin, tha an t-àite làn seirbheisean dhen a h-uile sheòrsa. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil agus àrd-sgoil ann. Tha 1,674 duine a' fuireach an seo.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1664 mar bhaile-malairt ach bha daoine a' fuireach an seo roimhe sin. Tha Caisteal Drumlanrig faisg air Bàrr na Dris. Chaidh an caisteal a thogail eadar 1684 agus 1691 agus 's ann le Diùc Buccleuch an-diugh. Chaidh Na Seumasaich seachad air Bàrr na Dris air an t-seann rathad shuas gu tuath ann an 1746, an dèidh dhaibh Sasainn fhàgail. Shàth iad dealbh Uilleim II anns a' Chaisteal le sgian. A-rèir carragh-chuimhne san eaglais, fhuair 60 duine às a' pharraist bàs sa Chogadh Mòr agus trì duine deug eile san Dàrna Cogadh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs Roinn-seòrsa:Na Seumasaich
Mustafa Kemal Atatürk
B' e ceann-suidhe na Tuirce a bha ann am Mustafa Kemal Atatürk (IPA: mustaˈfa ceˈmal aˈtaˌtyɾc, Selânik‎ 19 an Cèitean 1881 - Istanbul 10 an t-Samhain 1938). Stèidhich e Poblachd na Tuirce agus b' e a' chiad ceann-suidhe a bh' ann. Rugadh Atatürk anns a' bhaile Otomanach Salonika (Turcais: Selânik‎), ris an canar Thessaloniki, a' Ghrèig san latha an-diugh. B' iad a phàrantan Ali Rıza Efendi agus Zübeyde Hanım agus rugadh e leis an ainm Ali Rıza oğlu Mustafa. Bha Atatürk a-measg an fheadhainn a stèidhich Pàrtaidh Poblachdach nan Daoine (Turcais: Cumhuriyet Halk Partisi), am pàrtaidh as aosta na dùthcha. Chaidh a sloinneadh, Atatürk (a' ciallachadh "Athair nan Turcach"), a thoirt dha ann an 1934 leis a' Phàrlamaid Turcach agus chaidh a chasg do dhuine sam bith eile. Chaochail e le caitheamh a' ghrùthain.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:A' Ghrèig Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Turcach Roinn-seòrsa:Daoine às an Tuirc
Yopal (baile)
‘S e prìomh-bhaile na roinne Casanare, ann an Coloimbia, a th’ann Yopal neo El Yopal. Tha e suidhichte aig 350m os cionn ìre na mara agus 349km air falbh bho Bhogotá agus tha teodhachd meadhan dhe 26° aige, rè a’ bhliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1915 anns an sgìre ris an canar Còmhnardan an Ear (Spàinntis: Llanos Orientales). Tha eaconomaidh a’ bhaile gu math crochte air an àiteachas agus gnìomhachas a’ chruidh. Tha àireamh-sluaigh dhe 106,882 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a’ chunntas-sluaigh mu dheireadh. 'S e Yopal an 39mh baile as motha na dùthcha.
Freumhan an Ainm
'S e ainm Tùsanach a th'ann Yopal. Tha an t-ainm a' ciallachadh Achadh an Yopo. 'S e lus a chuireas smùid ort a th'ann Yopo agus tha e ga chinntinn anns an sgìre. Tha an t-iar-leasachan -al a' ciallachadh àite làn chraobh neo doire-choille, m.e: El Rosal ann an Cundinamarca neo Chaparral ann an Tolima.
Eachdraidh
Chaidh an nobhail La vorágine, le José Eustasio Rivera, fhoillseachadh an seo airson a'chiad turais.
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 106,882 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 16,240 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Yopal, ach tha 0.1% dhe Tùsanaich agus 1.3% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 91.7% dhe na daoine ann an Yopal leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 47.2% dhe na dachannan.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Yopal. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Yopal
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Bailtean
Satu Mare (Siorrachd)
'S e roinn (Romàinis: Județ) ann an ceann a tuath Romàinia a th' ann an Satu Mare (IPA: satu ˈmare, Gearmailtis: Sathmar, Ungairis Szatmár). Tha e suidhichte eadar Sǎlaj, Bihor agus Maramureş. 'S e Satu Mare fhèin a th' ann prìomh-bhaile na roinne. 'S e Satu Mare an 36mh roinn as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 31mh a thaobh àireimh-shluaigh.
Eachdraidh
'S ann às an ainm pearsanta Gearmailteach Zothmar, a bha os cionn colanaidh san 11mh Linn, a tha ainm na roinne. Chaidh an roinn a stèidheachadh ri linn Szent István király, a' chiad Rìgh na h-Ungaire. Bhuineadh Satu Mare, mar iomadh roinn eile air an àirde iar-thuath Romàinia, dhan Ostair-Ungaire ron a' A' Chogaidh Mhòir. Chaill An Ungair Arad ann an 1920.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Romàinia Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:An Ungair
Colorado Springs, Colorado
'S e Colorado Springs an dàrna baile as motha a tha ann an Colorado. Tha e suidhichte ann am meadhan na stàite air cois na Beanntainn Creagach a Deas. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 431,834 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 11,839m os cionn ìre na mara,
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1871.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Colorado
Beinn Ois
right|thumb|Beinn Ois
'S e beinn a tha ann am Beinn Ois, ann an Siorrachd Shruighlea
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
5mh linn RC
5mh linn RC
Bàsaichean
Roinn-seòrsa:5mh linn RC
Betws Garmon
Tha am baile Betws Garmon ann an Gwynedd, a' Chuimrigh. Tha e 118.8 mi (191.2 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 202.8 mi (326.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 239 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 131 (54.8%); rugadh 51% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
658
Bàsan
Roinn-seòrsa:650an
David Niven
B' e cleasaiche à Sasainn a bha ann an David Niven (Lunnainn, 1 am Màrt 1910–Château-d'Œx, 29 an t-Iuchar 1983). Dh'fhàs e ainmeil mar actair anns an fhilm "Around the World in 80 Days" far an do chluich e Phileas Fogg. Bha e ri fhaicinn cuideachd mar Sir Charles Lytton, no "the Phantom" anns an "Pink Panther". Bhuannaich e an Academy Award ann an 1958 mar actair as fheàrr ann an "Separate Tables".
An Roinn-Eòrpa
thumb|250px|right|Dealbh-dùthcha a' nochdadh an Roinn-Eòrpa thumb|250px|right|Stàitean thumb|250px|Cànanach thumb|250px|Roinnean thumb|250px|Eòrpa 1000 AC
Is mòr-thìr an Roinn-Eòrpa, aon de na seachd tìrean mòra, agus e na pàirt Siar de Euràisia. Tha i air a dealachadh bho Àisia le crìoch thraidiseanta a tha air a cumadh leis na Beanntan Uralach 'san Ruis, am Bosphorus 'san Tuirc agus bho Afraga leis a' Mhuir Meadhanach. Tha an an Cuan Siar air taobh an Iar na Roinn-Eòrpa. Tha mu leth-cheud dhùthaich 'san Roinn-Eòrpa.
Bunachas
Anns an Eòlas-sgeulachd na Greug, bha Europa 'na ban-phrionnsa Fhèniseach a bha air a goid air falbh le Zeus, agus e ann an dreach tarbh, 's gun tug e do dh'eilean Chrèat i, far an do rug i Minos. right|thumb|250px|Stàitean agus Dùthchannan na Roinn-Eòrpa
Stàitean agus Dùthchannan
Chan eil stàitean na Roinn-Eòrpa ceangailte ri chèile le cruinn-eòlas a-mhàin: dh'fhàs iad gu bhith ceangailte ann eachdraidh cuideachd, a bharrachd air ceanglaichean eile tha ann, m.e.: cultar, gniomhachas, poileataigs, lagha.
Is e seo liosta nan stàitean agus dùthchannan na Roinn-Eòrpa a chleachdar aig na Dùthchannan Aonaichte. Ach tha liostaichean eile ann. Mar sin s' urrainn do na stàitean neo na h-àireamhan a bhith eadar-dhealaichte.
Iomraidhean
Eòrpa *
Bailtean na Mara
thumb|Baile a' Chnuic Canar Bailtean na Mara (Beurla: Seaboard Villages) ri trì bailtean ann an Ros an Ear air oirthir Linne Mhoireibh. Tha iad suidhichte mu 10 cilemeatair san àirde an iar-dheas air Baile Dhubhthaich.
'S iad (bho thuath gu deas):
Lagan
'S e baile-beag ann an Comhairle Pheairt is Cheann Rois a tha ann an Lag an Ràtha no Lagan (Beurla: Logierait). Bha Lagan Mo Choid air o shean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Bailtean na Mara
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Väversunda
'S e baile-eaglaise (Suainis: kyrkbyn) agus parraist (Suainis: socken) am broinn Vadstena a th' ann an Väversunda. Tha e suidhichte eadar Loch Vättern agus Loch Tåkern, aig 108m os cionn ìre na mara, san roinn (Suainis: län) Östergötland, anns an t-Suain, 176km air falbh bho Ghöteborg, 283km bho Helsingborg, 163km bho Växjö agus 222km bho Stockholm, prìomh-bhaile na dùthcha. Chaidh an t-àite a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1279 mar Wewersundom.
Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann às an fhacal sunda (caol) ann an Suainis agus ainm pearsanta air choireigin a tha an t-ainm. Bheireadh sin Caol Bheabhair dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. 'S co-dhàimh leis A' Bheurla Ghallda sound a th' ann an sunda. Tha an t-ainm a' gabhail ri cruth na tìre.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain Roinn-seòrsa:An t-Suain
Stèisean Bhanbhaidh
250px|thumb|right|Àrd-chabhsaire aig [[Banbhaidh]] 'S e Stèisean Bhanbhaidh (Beurla: Banavie railway station) an stèisean-rèile ann am Banbhaidh. Tha e suidhichte air Rathad Iarainn nan Eilean. Dh'fhosgail e ann an 1901, aig an aon àm nuair a chaidh an sìneadh gu Malaig (Mallaig Extension Railway) a stèidheachadh. <br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
Roinn-seòrsa:Trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Sark
'S e eilean beag anns a' Chaolas Shasannach a tha ann an Sarc (Beurla: Sark; Fraingis: Sercq; Sarcais: Sèr) 'S e aon den na h-Eileanan a' Chaolais a th' ann an Sarc. Tha e na phàirt den Bhàillidhneachd Gheàrnsaidh agus mar sin 's e Eisimeileachd a' Chrùin a th' ann. Tha mu 600 duine a' fuireach an seo.
Tha iasgach, turasachd agus gnìomhachas ionmhasail gu math làidir air an eilean.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Camas Mheagsago
'S e cuan a tha ann an Camas Mheagsago (Beurla: Gulf of Mexico; Spàinntis: Golfo de México), a tha air taobh a deas nan Stàitean Aonaichte, taobh an ear na Mheagsago, agus taobh an iar-thuath na Chùba.
Roinn-seòrsa:Muir
1634
MDCXXXIV
Breithean
thumb|120px|left|Mariana na h-Ostaire
Bàsan
Roinn-seòrsa:1630an
Kryvyi Rih
'S e baile mòr eadar Dnipro agus Mykolaiv san Ucràin a th' ann an Kryvyi Rih (Ucràinis: Кривий Ріг, IPA: krɪˌwɪj ˈr⁽ʲ⁾iɦ). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, aig inbhir nan Aibhnichean Inhulets agus Saksahan, san roinn Dnipropetrovska Oblast. Tha 624.579 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1775, mar phost malairt. Ann an 1991, thàinig Kryvyi Rih gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine.
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2021, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Kryvyi Rih a' bruidhinn (70.85%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis (27.61%). Ged a bha fàs ann an uiread dhaoine a bha a' fuireach ann an Kryvyi Rih sa chiad leth dhen 20mh Linn, cha b' ann ach àn dèidh An Dàrna Cogaidh a fhuair am baile fàs uabhasach fhèin mòr a thaobh àireimh-shluaigh agus an An t-Aonadh Sobhiatach ga ghnìomhasachadh. A dh'aindeoin sin, tha an uiread dhaoine a tha nan tàmh ann an Kryvyi Rih air thuiteam fad na 21mh Linn.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Coimbra
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Phortagail
Eala-bhàn
'S e eun mòr geal a tha ann an eala-bhàn no eala bhalbh (Laideann: Cygnus olor, Beurla mute swan) a tha a' fuireach faisg air bùrn.
Ceangal a-mach
GRD: Eala-bhàn (eala bhalbh)
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Eun-uisge
4mh linn RC
4mh linn RC
Bàsaichean
Roinn-seòrsa:4mh linn RC
659
Bàsan
Roinn-seòrsa:650an
Peter Ustinov
B' e cleasaiche à Sasainn a bha ann am Peter Alexander Freiherr von Ustinov (Lunnainn, 16 an Giblean 1921 - Genolier, 28 am Màrt 2004).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Albàinia
'S e dùthaich ann an ear-dheas na h-Eòrpa a tha ann an Albàinia neo ainm oifigeil: Poblachd Albàinia. Tha crìochan aice leis a' Ghrèig san ear-dheas, gu tuath leis a' Mhonadh Neagrach is Cosobho agus le Masadoinia san ear.
Eachdraidh
Bha Albàinia na phàirt Impireachd nan Otomanach ro 1912. Bhuineadh Albàinia dhan Cho-aonta Warszawa eadar 1960 agus 1968. Ann an 2009 ghabh an dùthaich ri NATO.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa *
Raghnallsaigh
thumb|Tuama nan Iolaire, càrn seòmarach is nua-chreagach ann an Raghnallsaigh.
'S e eilean ann an Arcaibh a tha ann an Raghnallsaigh neo Raghnallsaigh a Deas (Beurla: South Ronaldsay; Lochlannais: Rognvaldsey "eilean Raghnaill"). Tha e cho mòr ri 4,980 ha (19.2 mìle cheàrnagach ) agus mar 's e Raghnallsaigh an ceathramh eilean as motha ann an Arcaibh an dèidh Mòr-thìr Arcaibh, Hòigh agus Sanndaigh.
Ann an 2011 bha 909 duine a' fuireach an seo agus 550 ann an St Margaret's Hope, an tuineachadh nas cudromaiche ann an Raghnallsaigh agus an treas tuineachadh as motha ann an Arcaibh.
Tha rathad A961 air na Bacaidhean Churchill a' ceangal Raghnallsaigh don Mhòr-thìr agus seirbheis aiseig a' ceangal an eilean do Chataibh, faisg air Taigh Iain Ghròt.
'S e Ward Hill a ' bheinn as àirde anns an eilean, tha e suidhichte ann am meadhan Raghnallsaigh. Tha e 119m (390 troigh) de dh'àirde. Tha rathaid ann a leanas chun an stèisean rèidio a tha faisg air mullach na beinne.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Arcaibh
11 an t-Sultain
'S e 11 an t-Sultain an 254mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (255mh ann am bliadhna-leum). Tha 111 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|Ionnsaigh [[9/11 an aghaidh Ionad Malairt an t-Saoghail]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Llan-crwys
Tha am baile Llan-crwys ann an Sir Gaerfyrddin, a' Chuimrigh. Tha e 54.3 mi (87.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 169.4 mi (272.6 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 229 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 107 (46.7%); rugadh 48% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Gaerfyrddin Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Glaschu an Iar-dheas (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an Glaschu an Iar-dheas (Beurla: Glasgow South West).
Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o phàirtean de Ghlaschu Pollaig agus Ghlaschu Baile a' Ghobhainn.
Tha Baile a' Ghobhainn, Ibrox, Pàirc na Mòna, Pollag agus Darnley anns an sgìre seo. Tha i ann an crìch ri Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Deas, Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Tuath, Glaschu an Iar-Thuath, Glaschu Meadhain, Glaschu a Deas agus Siorrachd Rinn Friù an Ear.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Glaschu
Tennessee
'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann am Tennessee . Tha i suidhichte san àirde an earra-dheas na dùthcha. Tha 6,346,105 duine a' fuireach anns an stàite. Chan eil bun-tùs an ainm-àite "Tennessee" cinnteach, ach thathar den bheachd gun deach e bhon fhacal "Tanasi", ainm a bha air baile beag nan Cherokee, a' ciallachadh "abhainn chàm". 'S e Nashville prìomh-bhaile na stàit an-diugh, ach bha bailtean eile: Knoxville, Kingston is Murfreesboro, nam prìomh-bhailtean cuideachd. 'S e Memphis a th'ann am baile as motha. Tha e air a bhith na stàit bho 1 an t-Ògmhios 1796.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte‎ Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte‎
1635
MDCXXXV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1630an
Coineanach
Tha coineanach (neo rabaid ) (iolra: coineanaich; rabaidean) na sheòrsa sineach beag, ann an teaghlach Leporidae. Tha cluasan fada aca, agus ithidh iad feur. Tha iad cumanta ann an iomadh àite, ach rinn iad sgrios mòr ann an Astràilia nuair a chuir na h-Eòrpaich fear no dha ann.
662
Bàsan
Roinn-seòrsa:660an
Coineanach
Tha seachd gèineasan san teaghlach seo, air a bheil an t-ainm "coineanach":
Tha iomadh seòrsa eile ann, agus tha iad, còmhla ri pikas agus maighich, anns an òrdugh Lagomorpha.
Cathair Ó Dochartaigh
'S ann à Dun nan Gall a tha Cathair Ó Dochartaigh no 'Am Prof' mar a chanadh oileanaich Oilthigh Ghlaschu ris mar fhar-ainm.
Roinn-seòrsa:Sgoilearan na Gàidhlig Roinn-seòrsa:Cànanaichean Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn a Tuath
Coineanach
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Creimiche Roinn-seòrsa:Mamalan
Bontnewydd
Tha am baile Bontnewydd ann an Gwynedd, a' Chuimrigh. Tha e 122.1 mi (196.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 207.1 mi (333.3 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1125 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 929 (82.6%); rugadh 84% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Ludwigsburg
Àireamh-sluaigh
500px
Laramie, Wyoming
Is e baile mòr air taobh an iar Na Stàitean Aonaichte ann an Wyoming a tha ann an Laramie. Anns a’ bhliadhna 2011 bha 31,312 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 2,184m os cionn ìre na mara.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Wyoming
Johannes Stark
B' e fiosaigiche às a' Ghearmailt a bha ann an Johannes Stark (IPA: joˈhanəs ʃtaʁk, Freihung, 15 an Giblean 1874 - Traunstein 21 an t-Ògmhios 1957). Tha e ainmeil airson a thaisgealadh na bhuaidh Stark, far a bheil raon eileagtraig a' toirt buaidh air speactram, agus an taic aige do Nàsaich.
Beatha
Rugadh e ann am Freihung ann am Bayern agus bha e na oileanach ann an Oilthigh Mhünchen, far an do sgrìobh e an tràchdas aige, "Rannsachadh mu feartan fiosaigeach, air leth radharcach, sùith" fo Eugen von Lommel.
Chaidh e na òraidiche aig an Oilthigh Ghöttingen ann an 1900, na ollamh ann an Hànobhar ann an 1906 mar sin Aachen ann an 1909, Greifswald ann an 1917 agus Würzburg ann an 1920. Chaidh e na cheann-suidhe na Institiud Fiosaigeach-Teicnigeach Impireil ann an 1933.
B' e Nàsach daingeann a bha ann. Sgrìobh e leabhraichean a' toirt taic don Nàsaich agus còmhla ri Philipp Lenard sàraich e Werner Heisenberg agus dh'ainmich iad dàimheachd "Fiosaigs Iùdhach". Chuir e à dreuchd anti-Nàsaich mar Mhax von Laue agus Iùdhaich nuair a dh'obair e aig an Institiud Fiosaigeach-Teicnigeach Impireil.
An dèidh don cogadh chaidh binn-prìosain de 4 bliadhna air airson eucoir cogaidh. Ghabh Werner Heisenberg, Max von Laue agus Arnold Sommerfeld fianais an aghaidh Stark.
Urraman
Bhuannaich e an Duais Nobel ann am Fiosaigs ann an 1919.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann am Fiosaigs Roinn-seòrsa:Luchd-saidheans
3mh linn RC
'3mh linn RC
Bàsaichean
Roinn-seòrsa:3mh linn RC
Lee Marvin
B' e actair Aimeireaganach a bha ann an Lee Marvin (Eabhraig Nuadh, 19 an Gearran 1924 - Tucson, 29 an Lùnasdal 1987). Bhuannaich e an "Academy Award" mar chluicheadair as fheàrr ann an "Cat Ballou" (1965).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Marvin, Lee
Beinn Reithe
'S e beinn ann an Earra-Ghàidheal a tha ann am Beinn Reithe.
Caledonian Mac a' Bhriuthainn
Eachdraidh
B' e David Hutcheson & Co. an t-ainm a bha oirre, nuair a thòisich a' chompanaidh anns a' bhliadhna 1851. "Sin an duine, Daibhidh Mac Ùisdein, d'an robh carragh-chuimhne air a chur suas air ceann Chearara, far am fai thu i cho soilleir ri Dun-olla fhèin, a' dol a steach do'n Oban no 'ga fhàgail." Bha an companaidh ag obair ann an Linne Chluaidh. Nuair a chuir an luchd-stèidheachaidh an dreuchd dhiubh ann an 1871, bha David MacBrayne na neach-seilbhe a-mhàin gu 1921.
Beinn Reithe
Tha e 655 m a dh'àirde agus 's e HuMP a th' innte.
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Earra-Ghàidheal agus Bòd Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Gneiss Leòdhasach
thumb|Gneiss Leòdhasach, mu 5 cilemeatair san iar-thuath air [[Loch an Inbhir]] thumb|Mapa geòlasach a tha a' sealltainn sgaoileadh gneiss Leòdhasaich (ann am purpaidh) 'S e seòrsa de chlach a tha ann an gneiss Leòdhasach. 'S e aon de na clachan as sine air feadh an t-saoghail a th' ann is e eadar 3.0–1.7 billean bliadhna a dh'aois. 'S e clach chruth-atharrachail a th' ann, chaidh a cruthachadh à clach-ghràin agus gneiss.
Caledonian Mac a' Bhriuthainn
Eachdraidh
Bhon bhliadhna 1990 tha a' chompanaidh fo smachd Riaghaltas na h-Alba agus Rùnaire Stàit na h-Alba. Bha Banca Rìoghail na h-Alba agus CalMac air dìoladh le chèile còmhla ri seirbheisean aiseag nan Eileanan Tuathach, Northlink Orkney and Shetland Ferries.
Cabhlach
Tha ochd bàtaichean air fhichead anns a' chabhlach.
Banbhaidh
thumb|Sealladh bho Bhanbhaidh air Beinn Nibheis 'S e baile air a' Ghàidhealtachd a tha ann am Bainbhidh no Banbhaidh (Beurla: Banavie). Tha am baile suidhichte faisg air Seòlaid a' Ghlinne Mhòir mu 4 mìltean air falbh bho mheadhan baile a'  Ghearasdain. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 51′ 0″ Tuath agus 5° 5′ 0″ Iar. Chìthear Beinn Nibheis bhon an seo.
663
Bàsan
Roinn-seòrsa:660an
Banbhaidh
Tha stèisean aige, Stèisean Bhanbhaidh, a tha suidhichte air Rathad Iarainn nan Eilean.
Bha Comann na Camanachd stèidhichte an seo gus an do ghluais iad gu Inbhir Nis.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Caledonian Mac a' Bhriuthainn
Cabhlach
Chaidh bàta ùr, Catrìona, a chur air bog air 2015-12-11.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bàtaichean Roinn-seòrsa:Caledonian Mac a' Bhriuthainn
Gneiss Leòdhasach
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eòlas-talmhainn
Villavicencio
‘S e prìomh-bhaile na roinne Meta, ann an Coloimbia, a th’ann Villavicencio. Tha e suidhichte aig àirde dhe 467m os cionn ìre na mara 88km air falbh bho Bhogotá. agus tha teodhachd meadhan dhe 27° aige, rè a’ bhliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1840 anns an sgìre ris an canar Còmhnardan an Ear (Spàinntis: Llanos Orientales). Tha eaconomaidh a’ bhaile gu math crochte air an àiteachas, gnìomhachas a’ chruidh agus na mèinnean. Tha cunntas-sluaigh dhe 380,222 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a’ chunntas-sluaigh mu dheireadh. 'S e Villavicencio an 12na baile as motha na dùthcha.
Freumhan an Ainm
'Se Hacienda (Oighreachd) Apaiy a' chiad ainm a bha air an tearmann far a bheil Villavicencio an latha an-diugh nuair a bha e fo bhuaidh A' Chomainn Iosaid. Chan eil e soilleir dè a tha am facal Guayupe sin a ' ciallachadh. Chaidh an t-ainm aige a dh'atharrachadh gu Villavicencio ann an 1845, an sloinneadh aig a' churaidh Antonio Villavicencio y Verástegui (1775 - 1816), a bha an sàs anns a' chogadh an aghaidh na Spàinne.
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 380,222 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 23,691 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Villavicencio. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Villavicencio
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Bailtean
Beinn Fhada
'S e beinn ann an Cinn Tàile air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann am Beinn Fhada. Tha i 1,032m de dh’àirde agus ’s Beinn Rothaich a th' ann. Tha i suidhichte air cùlaibh a' Mhormhaich agus Innis a' Chrodh. Tha a' bheinn co-shìnte ri Còig Peathraichean Chinn Tàile, agus tha i cha mhòr a cheart cho fada ris an aonach sin. Tha i air taobh tuath Gleann Lic.
'S e an dòigh as cumanta a bhith a' streap a' Bheinn Fhada bho Ghleann Chòinneachain agus Coire an Sgàirne. Ruigear an uair sin a' Phlaide Mhòr, àrd-chlàr mòr air a' bheinn. Bhon mhullach tha e cumanta a bhith a' dol chun an iar agus air ais dhan Mhormhaich thairis air iomadh binnean air druim caol. Dh'fhaodar cuideachd cumail a' dol dhan àrd an ear agus cromadh gu Gleann Afraig. Bidh cuid de dhaoine a tha a-mhàin airson na beanntan rothaich a shreap, ga cheangal leis a' Ghlas-bheinn bho Bhealach an Sgàirne.
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air beanntan Chinn Tàile, Gleann Seile agus Gleann Afraig.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Na h-Eileanan Móra
right|thumb|Tha na h-Eileanan Móra faisg air Leòdhas, dìreach tuath air ceann a tuath an Eilein Sgitheanaich thumb|An dòirling a’ ceangal Garbh Eilean ri Eilean an Taighe
’S e buidheann de dh’eileanan 8km (5 mìle) ear-dheas air Leòdhas a tha sna h-Eileanan Móra, no na h-Eileanan Seunta mar a b’àbhaist a bhith orra agus a tha fhathast air a ghléidhean ’nan ainm Beurla Shiant Islands. Chithear iad bhon bhàta-aiseig eadar Ùige san Eilean Sgitheanach agus Tairbeart na Hearadh.
Na prìomh eileannan, is iad Garbh Eilean agus Eilean an Taighe a tha ceangailte ri chéile le dòirling, agus Eilean Mhuire a tha 400m sear air Garbh Eilean. B’ e Eilean na Cille a bha air Eilean an Taighe ron 19mh Linn. Tha na h-eileannan ainmeil air n h-eòin mara a tha a’ neadachadh annta. Bha sluagh de rodain a’ dèanamh sgrios orra ge-tà, rodain a shìolraich bho long-bhriseadh san 19mh Linn, gus an deach cur às dhaibh timcheal air 2016.
Dòmhnall MacPhilip
Dòmhnall MacPhilip (Faoilleach 1926 - 2004), do Bheàrnaraigh na Hearadh.
Chuir e seachad tòrr dhe bheatha ann an Gleann Comhann. 'S e bàrd ealanta a bh' ann aig an robh comasan ciùil cuideachd agus chleachd e a chuid thàlantan airson tòrr òrain Ghàidhlig ùra a chur ri chèile.
Aig àm an Dàrna Cogaidh Mhòir, chaidh e do Chabhlach an Rìgh. A dh'aindeoin seirbheis a thug e air na h-Atlantic Convoys, thàinig e sàbhailte às. Bha Dòmhnall ann an obraichean eadar-dhealaichte an dèidh a' chogaidh. Thug e 25 bliadhna na mhaor-sìth an Glaschu agus thug e greis aig Oifis nan Cìsean. Bha e aig obair na h-ola ann an Àird nan Saor agus bha e ag obair ann am banca an Inbhir Nis.
Òrain
'S e Coill' an Fhàsaich an t-òran as ainmeile a rinn e. Rinn BBC Radio nan Gaidheal prògram mu dheidhinn ann an 2015.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig
1636
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1636 (MDCXXXVI).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1630an
Granada (provincia)
'S e provincia na Spàinne a tha ann an Granada (IPA: ɡɾa'naða). Tha e na laighe ann an Andalusia, ann an ceann a deas na dùthcha. 'S e Granada a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm. B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Andalusia i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr. Sìnidh Granada fad 12,647km² agus tha 924,550 duine a' fuireach ann. Le sin, 's e an 15mh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 19mh tè a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Albacete, Almería, Córdoba, Jaén, Málaga, agus Murcia. 'S e Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.
Freumhan an ainm
Chan eil freumh-fhaclachd an ainm soilleir. Tha e coltach gur ann à Gar-anat (Gàidhlig: Cnoc na Luchd-taistealachd) ann an Arabais a tha an t-ainm. A dh' aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann à Garnatum ann an Laideann agus gu bheil sin a’ ciallachadh ruadh no gràn-ubhal: Tha gràn-ubhal air an t-seula agus tha ùir ruadh pailt san sgìre. Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.
Na Dùthchannan Aonaichte
'S e buidheann eadar-nàiseanta a tha sna Dùthchannan Aonaichte. Stèidhicheadh e 24 an Dàmhair 1945 le 51 nàiseanan agus tha a phrìomh-àras ann an Eabhraig Nuadh. San latha an-diugh tha 193 nàiseanan ann, bhon a thàinig Sudàn a Deas a-steach ann an 2012.
Bha adharachadh sìthe eadar-nàiseanta, còraichean na daoine, leasachainnean sòisealta is eaconomaigeach, anacladh na h-àrainneachd, agus solarachadh fòire daonnachdaile nuair a tha gort, dunaidh nàdarrach, no cogadh ann.
Rinn na Dùthchannan Aonaichte foirgheall còirean mhion-shluaghan air 13 an t-Sultain 2007. Bha ceithir nàiseanan an aghaidh, Astràilia, Canada, Sealainn Nuadh agus na Stàitean Aonaichte. B' fheudar mion-chànain a dìonadh is suim a dhèanamh air còir mion-shluaigh an dualchas.
Dh'fhiathachadh Rita Izsák, Rapporteur Sònraichte an UN air Cùisean Mhion-shluaghan, Òraid an t-Sabhail aig Sabhal Mòr Ostaig ann an 2014.
Ceanglaichean a-mach
{{Smachd
{{DEFAULTSORT:Dùthchannan Aonaichte, Na}} {{Smachd ùghdarrais}} Roinn-seòrsa:Buidhnean eadar-nàiseanta Roinn-seòrsa:Poileataigs
664
Bàsan
Roinn-seòrsa:660an
2na linn RC
'2na linn RC
Bàsaichean
Roinn-seòrsa:2na linn RC
Gillette, Wyoming
Is e baile mòr air taobh an iar Na Stàitean Aonaichte ann an Wyoming a tha ann an Gillette. Anns a’ bhliadhna 2011 bha 29,087 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 1,388m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1892.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Wyoming
Aurora, Colorado
'S e Aurora an treasamh baile as motha a tha ann an Colorado. Tha e suidhichte ann am meadhan na stàite air cois na Beanntainn Creagach a Deas. Anns a’ bhliadhna 2012 bha 339,030 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 1,648m os cionn ìre na mara,
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1891.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Colorado
Longartaidh
thumb|Longartaidh 'S e baile-beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an Longartaidh (Beurla: Luncarty). 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 27′ 0″ Tuath agus 3° 28′ 0″ Iar.
Ann an 2001 bha 1,265 duine a' fuireach an seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Beinn Ruaidhneis
thumb|Beinn Ruaidhneis
'S e beinn a tha ann am Beinn Ruaidhneis (Beurla: Ben Rinnes), ann an Comhairle Mhoireibh.
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba
Texas
thumb 'S e tè de na Stàitean Aonaichte a tha ann a Texas  (no Teacsas) (Spàinntis: Tejas). Tha i suidhichte san àirde a deas na dùthcha. Tha criòchan aice le Meagsago. Tha 25,145,561 duine a' fuireach anns an stàite. Tha Austin na prìomh-bhaile ach 's e Houston am baile as motha a tha ann an Texas. Tha e air a bhith na stàit bho 29 an Dùbhlachd 1845.
Ceanglaichean -mach
Roinn-seòrsa:Stàitean de na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte *
Ceòs
’S e baile air sgìre nan Lochan ann an Leòdhas a tha ann an Ceòs (Beurla: Keose), air bruach a tuath Loch Eireasort, mu 1.5km far an rothaid A859 eadar Baile Ailein agus Liùrbost. Air taobh sear a’ bhaile tha Glìb a’ Cheòis, baile a chaidh stèidheachadh air fearann glìb eaglaise anns na 1930an.
’S ann bho Cheòs a bha màthair an sgrìobhadair Ghàidhlig Ruaraidh MacThòmais.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Siar Roinn-seòrsa:Eilean Leòdhais
Herm
'S e an t-eilean as lugha anns a’ Chaolas Sasannach a tha ann an Herm. Tha e na phàirt den Bàillidhneachd Gheàrnsaidh agus mar sin 's e eisimeileachd a' Chrùin a th’ ann. Tha càraichean agus rothadairean toirmisgte san eilean air fad. Ach tha tractaran ceadaichte airson muinntir an eilein.
Tha tràighean brèagha fada aige a tha ainmeil ri measg an luchd turais airson coiseachd.
Eadar 1920 is 1923 bha gabhaltas an eilein agus Jethou aig Compton Mackenzie.
Ceanglaichean a-mach
thumb|left|250px|Taigh iasgair ann an Herm thumb|left|250px|San taobh an iar Herm
Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais
Clach chruth-atharrachail
thumb|Gneiss anns [[na Hearadh a tha air am pasgadh]] Canar clach chruth-atharrachail ri cloich aig an robh cruth na cloiche tùsanach ag atharrachadh fo bhuaidh a' phròiseas "metamorphism" (atharraich den chruth).
Ann an eòlas-talmhainn bhiodh sin a' tachairt fo teas eadar 150° is 200°C agus fo bhrùthadh na bu mhotha na 1500 bars, gheibhte atharrachaidhean fiosaigeach a bhiodh maireannach. Bhiodh meud nan clachan ag atharrachadh agus bhiodh gluasad a' phàtrain mhòir, mar a bhios iad nan laighe, ann. Biodh am pàtran no an structar am broinn nan clachan air caochladh gu mòr cuideachd.
Tha iomadh adhbhar ann airson a' phròiseas seo:
Seo cuid de na h-eisimpleirean:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Eòlas-talmhainn
James Caviezel
'S e cleasaiche à Washington (stàit) sna Stàitean Aonaichte a tha ann an James Patrick Caviezel (Mount Vernon, 26 an t-Sultain 1968). Chluich e am pàirt de Jesus Christ anns an fhilm "The Passion of the Christ" (2004). Tha e ainmeil cuideachd mar Edmond Dantès ann an "The Count of Monte Cristo" agus mar Private Witt ann an  "The Thin Red Line".
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film
Tacoma, Washington
'S e Tacoma an treasamh baile as motha a tha ann an Washington sna Stàitean Aonaichte. Bha 205,159 daoine a' fuireach anns a' bhaile ann an 2014. Tha e suidhichte aig 74m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1875.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Washington (stàit)
12 an t-Sultain
'S e 12 an t-Sultain an 255mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (256mh ann am bliadhna-leum). Tha 110 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Stèisean Mhon Rois
'S e Stèisean Mhon Rois (Beurla: Montrose railway station) an stèisean-rèile ann am Mon Rois. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Glaschu is Dùn Èideann. <br style="clear: both;" /> {| class="toccolours" border="1" cellpadding="4" style="margin: 0 auto; border-collapse: collapse; text-align: center;" ! Stèisean roimhe ! colspan="3" | National Rail ! an ath stèisean CrossCountry Loidhne Obar Dheathain gu Glaschu Loidhne Dùn Èideann gu Obar Dheathain Priomh Loidhne <br style="clear: both;" />
12 an t-Sultain
Tachartasan
thumb|180px|[[Bertie Ahern]]
Stèisean Mhon Rois
Roinn-seòrsa:trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
12 an t-Sultain
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
1ad linn RC
1mh linn RC
Bàsaichean
Roinn-seòrsa:1mh linn RC
Botwnnog
Tha am baile Botwnnog ann an Gwynedd, a' Chuimrigh. Tha e 111.8 mi (180.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 210.3 mi (338.4 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 966 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 733 (75.9%); rugadh 75% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Gwynedd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
1637
MDCXXXVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1630an
Antigonis
'S e bhaile na mòr-roinn Alba Nuadh, Canada a tha ann Antigonis, Antagainis neo Am Baile Mór (Beurla: Antigonish). Anns a’ bhliadhna 2006 bha 4,236 duine a’ fuireach anns a' bhaile.
Tha Gàidhlig air a theagasg anns a' bhaile aig Oilthigh Naomh Francis Xavier.
Tha am pàipear-naidheachd ionadail The Casket stèidhichte anns a' bhaile.
Chomharraich na Geamannan Gàidhealach 150 bliadhna ann an 2013.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Dòbhran
Tha dòbhran donn no dobhar-chù na shineach feòil-itheach beag a tha a' fuireach san t-uisge (an dà chuid bùrn is sàl) agus air tir. Tha iad nam ball den teaghlach mòr is farsaing Mustelidae, aig a bheil am feòcallan, am broc agus an easag. Tha 13 seòrsaichean ann, ann an 7 genera, air feadh an t-Saoghail.
Canar biast-dubh ris an dòbhran donn ann an cuid a dh'àiteachan air a' Ghàidhealtachd, far a bheil e gu math cumanta.
Tha an t-ainm Beinn Dòbhrain fear den beanntan ainmeil na h-Alba.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Neasan Roinn-seòrsa:Mamalan
Teiripiche
thumb|right|250px|Teiripiche ag obair''
'S e neach-leigheis a tha ag obair le sgilean sònraichte a gheibhear tro thrèanadh agus eòlas, ann an aon no barrachd raointean de chùram slàinte 's a tha ann an teiripiche. Tha an taic a tha air a thoirt seachad de dhiofar seòrsa, ach mar as trice bidh teiripiche a' speisealachadh ann an raon no gnìomh, agus a' cuimseachadh leis an neach-dèiligidh no an t-euslainteach air amasan sònraichte a choileanadh. Bidh an teiripiche a' dèanamh an leigheas dealbhaichte, a thèid a leasachadh gus càileachd beatha nan daoine a tha a' faighinn taic a leasachadh.
Glaschu a Deas (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an Glaschu a Deas (Beurla: Glasgow South).
Chaidh a cruthachadh ann an 2005 o phàirtean de Ghlaschu Pollaig, Ghlaschu Baile a' Ghobhainn, Ghlaschu an Ruadh-Ghleann agus Ghlaschu Cathcart.
Tha Carmunnock, Caisteal Meilc, Cathcart, Pollokshaws, an Cruinneachadh Burrell agus Hampden Park anns an sgìre seo. Tha i ann an crìch ri Glaschu Meadhain, An Ruadh-Ghleann agus Hamilton an Iar, Cille Bhrìghde an Ear, Srath Abhainn agus Lios Mo Fhèige, Siorrachd Rinn Friù an Ear agus Glaschu an Iar-Dheas.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster Roinn-seòrsa:Glaschu
Stèisean Drochaid Ruaidh
thumb|Stèisean Drochaid Ruaidh 'S e Stèisean Drochaid Ruaidh (Beurla: Roy Bridge railway station) an stèisean-rèile ann an Drochaid Ruaidh. Tha e suidhichte air an Rathad Iarainn nan Eilean eadar Tulaich agus Drochaid an Aonachain.
Chan eil An Cadalaiche Cailleanach a' stad an seo.
<br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Puerto Carreño
‘S e prìomh-bhaile na roinne Vichada, ann an Coloimbia, a th' ann Puerto Carreño. Tha e suidhichte aig àirde dhe 51m os cionn ìre na mara agus tha teodhachd meadhan dhe 28° aige, rè a’ bhliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1954 anns an sgìre ris an canar Còmhnardan an Ear (Spàinntis: Llanos Orientales). Tha eaconomaidh a’ bhaile gu math crochte air an àiteachas agus gnìomhachas a’ chruidh. Tha cunntas-sluaigh dhe 13,288 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a’ chunntas-sluaigh mu dheireadh.
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 13,288 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 3,256 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.