cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Iain MacCormaig
B' e ùghdar Gàidhlig Muileach a bh' ann an Iain MacCormaig.
A thuilleadh air an nobhail Dùn Aluinn a sgrìobhadh, chuir Iain MacCormaig leabhar eile ri chèile fon ainm "John MacCormick" air a bheil The island of Mull - An t-eilean Muile: a guide to the island.
Bhuannaich e duaisean aig a' Mhòd Nàiseanta airson a chuid sgeulachdan.
Chleachd Iain diofar litreachan airson a ainm tron a bheatha: MacCormaig, Mac Cormaic is MacCarmaig.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Roinn-seòrsa:Muile
15 an t-Iuchar
'S e 15 an t-Iuchar an 196mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (197mh ann am bliadhna-leum). Tha 169 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|Clach-chuimhne airson [[Gavin Maxwell|Maxwell.]]
Breithean
thumb|left|150px|[[Rembrandt]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
1746
MDCCXLVI
1416
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1416 (MCDXVI).
Chía (Cundinamarca)
'S e baile mòr ann an Cundinamarca, Coloimbia, a th' ann Chía. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha aig 2,290m os cionn ìre na mara agus dìreach 2.7km air falbh bho Bhogotá, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e baile le gnàth-shìde caran fuar a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach dhe 14˚ aige, rè na bliadhna. 'S e Chía an 49mh baile as motha na dùthcha. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1720.
1416
Bàsan
Roinn-seòrsa:1410an
Chía (Cundinamarca)
Freumhan an Ainm
Tha na h-ùghdarrasan ionadail dhen bheachd gur e ainm Chibcha a th' ann Chía, mar as àbhaist ann an Cundinamarca. Tha e a' ciallachadh Gealach.
1746
Tachartasan
left|thumb|Blàr Chùil Lodair le David Morier
Chía (Cundinamarca)
Sluagh a' bhaile
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Chía, ach tha 2% dhe Tùsanaich agus 1.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 96.1% dhe na daoine ann am Chía leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 68.6% dhe na dachannan.
1746
Bàsan
Roinn-seòrsa:1740an
Chía (Cundinamarca)
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Chía
Rhydri
Tha am baile Rhydri ann an Caerffili, a' Chuimrigh. Tha e 6.8 mi (11.0 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 130.9 mi (210.7 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1028 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 122 (11.9%); rugadh 77% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Baile Bhlainséir
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann am Baile Bhlainséir.
Kommúnistaflokkur Íslands
B' e partaidh poileatagach à Innis Tìle a bha a' gabhail ri Co-mhaoineas a bh' ann an Kommúnistaflokkur Íslands (Gàidhlig: Pàrtaidh Comannach Innise Tìle). Chaidh buidheann òigridh na làimhe chlì, air an robh Félag ungra kommúnista (Gàidhlig: Commann nan Comannach Òga), a stèidhedachadh am broinn Alþýðuflokkurinn - Pàrtaidh deamocratach sòisealta - ann an 1922. B' e gu robh ideòlas an fheadhainn siud gu math eadar-dhealaichte bho bheachdan Alþýðuflokkurinn air fad agus ann an 1930, fo bhuaidh na Comintern, stèidhich iad pàrtaidh Comannach fa leth. Ghabh iad pàirt anns na taghaidhean dhan Alþingi (pàrlamaid) ceithir tursan fad na 30an. Mu dheireadh thall, ann an 1937, bha triùr þingmenn (Gàidhlig: buill-pàrlamaid) commanach air an taghadh: Brynjólfur Bjarnason, Einar Olgeirsson agus Ísleifur Högnason. Mhair Kommúnistaflokkur Íslands gu ruige 1938 nuair a thill iad gu Alþýðuflokkurinn. B' e Verklýdsblaðið a bh' ann pàipear-naidheachd a' pàirtidh.
Baile Bhlainséir
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Kommúnistaflokkur Íslands
Taghaidhean dhan Alþingi
Seo na torraidhean a fhuair Kommúnistaflokkur Íslands anns na taghaidhean dhan Alþingi, a-rèir Dieter Nohlen (2010).
Rhydri
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerffili Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Chía (Cundinamarca)
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Margaret Thatcher
B' e tè-phoileataigs a bh' ann am Margaret Thatcher (Grantham, 13 an Dàmhair 1925–8 an Giblean 2013). Bha i na Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte eadar 1979 agus 1990.
Ainm
Cleachdar uaireannan 'Mairead Thatcher' nuair a thathas a' bruidhinn anns a' Ghàidhlig.
Urraman
Chaidh thaghadh mar Bhall den Comann Rìoghail ann an 1983, am prìomhaire mu dheireadh air sgàth 's gun do dh'atharraich an Comann Rìoghail am poileasaidh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-mhinistearan na Rìoghachd Aonaichte
Phoenix, Arizona
thumb|right|300px| Phoenix 'S e prìomh-bhaile Arizona a tha ann am  Phoenix  (IPA: /ˈfiːˌnɪks/). Tha e suidhichte ann am meadhan na stàite, ann am Maricopa County. 'S e Phoenix am baile as motha a tha ann an Arizona cuideachd. Tha nas motha na milean duine a' fuireach an seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Arizona Roinn-seòrsa:Bailtean
Erfurt
‘S e baile mòr faisg air Gotha ann an cridhe na Gearmailte a th’ ann am Erfurt (IPA: 'ɛʁfʊʁt). ‘S ann às na Thuringii, seann treubh Gearmailteach a bha nan tàmh an seo mu 500 a th' ann an ainm ach chaidh e a chlàradh airson a’ chiad turas mar Erphesfurt ann an sgrìobhainn eaglaise ann an 742. Tha e suidhichte aig 200m os cionn ìre na mara anns an t-srath Thüringen, ri taobh na h-aibhne Gera, anns an stàit Thüringen agus ‘ e prìomh-bhaile na stàite a th' ann cuideachd. Tha am baile 236km air falbh bho Bherlin agus 100km bho Leipzig. ‘S e Kreisfreie Stadt neo baile neo-eisimeileachd a th’ ann agus tha dà oilthigh an seo, am Fachschule agus Oilthigh Erfurt. Tha 202,929 dhe dhaoine a' fuireach anns a’ bhaile, leis gur e an 37mh baile as motha na dùthcha. Tha am Pàirc Nàdarra Steigerwald dìreach ann an ceann a deas a’ bhaile.
Eachdraidh
Bha Erfurt uabhasach cudromach ann am malairt le glas-lus fad na meadhan aoisean o chionn 's gu robh e dìreach ri taobh ath tarsainn na h-aibhne Gera. Gu mì-fhortanach bha sreath dhe ionnsaighean an aghaidh nan Iùdhach an dèidh na Plàighe ann an 1339. Chaidh mu cheud a mharbhadh is theich càch. Chaidh oilthigh a stèidheachadh an seo ann an 1392, is thug Martin Luther ceum an seo. Chaidh e a dhùnadh ann an 1816. Bha am baile fo bhuaidh Mhainz bho 1664 gu ruige 1802, is an uair sin bha e am broinn na Pruise. Ghabh na Frangaich thairis am baile bho 1806 gu ruige 1815. ‘S e baile prùisianach a bh’ann gu ruige 1944. Ged an do tug na Sasannaich agus na Aimeireaganaich ionnsaighean cruaidh air a’ bhaile le plèanaichean is bomaichean làidir aig deireadh An Dàrna Cogadh, cha do rinn iad droch sgrios is milleadh airsan idir. Chaill e gu na h-Aimeireaganaich ann An Giblean 1945. Bha Erfurt am broinn A’ Gearmailt an Ear bho 1949 gu ruige 1989.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Bovidae
=Teaghlach Bovidae (Beurla: bison, African buffalo, water buffalo, antelopes, gazelles, sheep, goats, muskoxen, domestic cattle) = (Beurla: bovine, caprine, ovine) (Beurla: ox, bullock) Adharc (Beurla: horn) Bocanach Buabhall (Beurla: bison, buffalo) Tairbh (Beurla: bull)
Gnè Redunca
Roinn-seòrsa:Bó
1851
MDCCCLI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1850an
An Caol Arcach
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Linntean na h-Alba Roinn-seòrsa:Gallaibh Roinn-seòrsa:Arcaibh
Basgaid
right|thumb
Tha basgaid neo bascaid a’ ciallachadh soithich sir a dhèanamh le stiallan cuilce, meatailt neo fiodha.
Roinn-seòrsa:acfhainn
Hildburghausen
Eachdraidh
Chaidh Hildburghausen a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1234 mar Hilteburgehusin ann an t-seann Ghearmailtis agus mar Villa Hilperti ann an Laideann. Chaidh eaglais a thogail ann an 1286, Talla a' Bhaile ann an 1314 agus fhuair e a chuid chòirichean a thaobh mhalairt agus chìsean ann an 1324. Ràinig na ciad Iùdhaich ann an 1331. Chan e coimhearsnachd mhòr a bh' ann a-riamh agus aig a' char na bu mhò bha 130 nan tàmh sa bhaile san 19mh Linn ach dìreach 30 ann an 1933. Thog fear air an robh Simon Levi Sionagog ann an 1811 ach thug na Nàsaich air na Iùdhaich ga reic. Thoisich An t-Ath-Leasachadh a-measg na coimhearsnachd Crìosdaidh ann an 1524 agus ghabh iad ris uile gu lèir ann an 1528. Thogadh sgoil ann an 1541. Eadar 1618 agus 1648 thuit àireamh-sluaigh a' bhaile bho 2,500 gu dìreach 700 air sàilleabh gu robh am baile gu math bochd an dèidh Cogadh nan 30 Bliadhna, bha an t-eaconomaidh ann an droch staing, bha am baile air a mhilleadh, bha an t-acras ann agus, a bharrachd air sin, chaochail mòran leis a' phlaigh. B' e prìomh-bhaile na Diùcachd Sagsainn-Hildburghausen a bh' ann bho 1680 gu ruige 1826, nuair a chaidh e a thoirt a-steach gu Sagsainn-Meiningen. Bha oifis na Biografisches Institut suidhichte an seo eadar 1828 agus 1874. Chaidh rèile a thogail ann an 1858 eadar Eisenach, Meiningen, Hildburghausen agus Coburg. Chaidh am baile a thoirt a-steach gu Thüringen ann an 1920, an dèidh Ar-a-mach na Gearmailt. Bho 1934 agus 1940 bha 522 fireannaich agus 458 boireannaich air an seasgachadh an aghaidh an toil mar phàirt phrògram air a chur air dòigh leis na Nàsaich agus chaidh iomadh duine a bha san taigh-caothaich a mharbhadh mar phàirt phrògram Nàsach eile, air an robh Aktion T4. Air 7 an Giblean 1945 chaidh an taigh-gruide a mhilleadh rè bomadaireachd agus chaidh an caisteal a leigeil na thobht. Bha na bha air fhàgail dhen chaisteal a leagadh eadar 1949 agus 1950.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
G. K. Chesterton
Bha G. K. Chesterton (29 an Cèitean 1874 – 14 an t-Ògmhios 1936) am measg nan sgrìobhadairean Sasannach a bu thorraiche agus a bu bhuadhaiche ron Chogadh Mòr. Tha e ainmeil mar fear de na sgrìobhadairean a b' e a b' fheàrr air cleachdadh paradacsan.
Bha e a' sgrìobhadh nobhailean (m.e. The Napoleon of Notting Hill, 1904, no The Flying Inn, 1914), bàrdachd, beath-eachdraidhean (m.e. mu dheidhinn Charles Dickens), aistean feallsanachd agus artagailean ann am pàipearan-naidheachd (chaidh mòran dhiubh foillseachadh ann an cruinneachaidhean mar The Defendant, 1901, All Things Considered (1908) no Tremendous Trifles, 1909). Ge-tà, tha e as ainmeile an-diugh airson nan sgeulachdan fir-rannsachaidh le "Father Brown", sagart Caitligeach agus fear-rannsachaidh neo-dhreuchdail. (Chaidh Chesterton iompachadh na Chaitligeach.) Sgrìobh e còig cruinneachaidhean de na sgeulachdan sin, agus a bharrachd air sin grunn sgeulachdan fir-rannsachaidh gun Fhather Brown.
Ceanglaichean eile
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Sasannach Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia
'S e partaidh poileatagach à Coloimbia 's a th' ann am Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis: Partido Liberal Colombiano).Chaidh a stèidheachadh ann an 1848. ‘S e fear dhen dà phàrtaidh traidiseanta na dùthcha a th’ ann a’ bhuidheann sin.Thug na beachdan aig an t-Seanalair Francisco de Paula Santander buidh mhòr air a' phàrtaidh aig toiseach tòiseachaidh.
Thathar ag ràdh gur e pàrtaidh meadhanach/làmh dheas, gu math sòisealach deamocratach a th' ann. Tha mòr-chuid aige anns a' Chòmhdhail. A bharrachd air sin ‘s e fear dhen dà phàrtaidh dùbhlanach an aghaidh an Riaghaltais aig a’ cheann-suidhe Álvaro Uribe Vélez a th' ann.
Eachdraidh
Thathar ag ràdh gun do deach am pàrtaidh a stèidheachadh air 16 an t-Iuchar 1848 nuair a mhol am fear-aithris Ezequiel Rojas prògram poileataigeach air an tug e Pàrtaidh Libearalach. Chleachd an t-Seanailear José Hilario López an t-ainm seo anns an iomairt aige airson a’ chinneas. ‘S e pàrtaidh adhartach agus ana-eaglaiseil a bh' ann dìreach bho thoisich-tòisichidh co-dhiù: Tha na Libearalaich air a bhith airson malairt fosgailte a bhrosnachadh agus taic a thoirt dha na luchd-cheàirde bho thùs. Bha am pàrtaidh an sàs ann an iomadach cogadh sìobhalta an aghaidh a’ phàrtaidh Tòraidh rè an 19mh linn (Cogadh na Mìle Làithean, mar eisimpleir). A bharrachd air sin, bha cogadh sìobhalta am broinn a’ phàrtaidh cuideachd, eadar na Libearalaich meadhanach agus na Libearalaich raidigeach).
‘S e dìreach am Pàrtaidh Libearalach a bha os cionn Riaghaltas na dùthcha gun eadar 1849 gu ruige 1886, àm ris an canar Àirde nan Raidigeach (Spàinntis: olimpo radical), leis gun do leasaich iad stàit uabhasach ana-chràbhach poballach, is gu math feadarail agus bhrosnaich iad adhartasan anns an fhoghlam poblach. ‘S e Tomás Cipriano de Mosquera agus Manuel Murillo Toro na cinn-suidhe nas ainmeile a bh' ann: is an dithis ceannardan na buidhnean meadhanach agus raidigeach a’ phàrtaidh. Chaill na raidigich an cuid neart nuair a leig Mosquera a dreuchd ann an 1872.
Àirde nan Tòraidh
Nochd buidheann ana-raidigeach am broinn a’ phàrtaidh aig toiseach-tòisichidh na 1880an, is chuir iad taic dha na Libearalaich meadhanach agus dhan Phàrtaidh Tòraidh, gus na raidigich a chur a-mach às an Riaghaltas. Shabaid na Libearalaich raidigeach airson feadaraileas na Stàitean Aonaichte Choloimbia anns a’ chogadh sìobhalta dhe 1885, le co-bhann nan Tòraidh is nan Libearalach eile airson meadhanachadh an riaghaltais, is iad fon sheann chathach libearalach Rafael Núñez. Bhuannaich an co-bhann sin dheireadh thall, is chuir iad Bun-Reachd ùr air bhog ann an 1886. Chaidh iad a leis a’ Phàrtaidh Tòraidh an ceann greiseag. Chaill na Libearalaich Cogadh na Mìle Làithean eadar (1899 agus 1902).
20mh Linn
Leis an fhear-gnothaich is neach-aithris Alfonso López Pumarejo gan stiùireadh b’ urrainn dha na Libearalaich an gnothach a dhèanamh air na Tòraidh airson Enrique Olaya Herrera a chur dhan cheannas ann an 1930. Chumadh iad an Ceannas an greim rè 16 bliadhna le mòr-chuid aca anns a’ Chòmhdhail gu ruige 1946 fo López Pumarejo, Eduardo Santos agus Alberto Lleras Camargo cuideachd. ‘S e Dàrna Poblachd nan Libearalach (Spàinntis: Segunda República Liberal) ris an canar an àm sin, nuair a bha adhartasan sòisealta a mòra ann, gu h-àraidh fo López Pumarejo.
B’ urrainn dhan Thòraidh Mariano Ospina Pérez mhòr-chuid anns a’ Chòmhdhail fhaighinn ann an 1946 leis gu robh na Libearalaich gan sgaradh eadar Jorge Eliecer Gaitán agus Gabriel Turbay. A bharrachd air sin, dhiùlt na Libearalaich pàirt a ghabhail anns na taghaidhean ann an 1950 (le Darío Echandía Olaya os an cionn) an dèidh gun do deach Gaitán a mharbhadh ann an 1948 is air sàilleibh nach robh tèarainteachd ann dhuibhse.
Nochd sgaraidhean am broinn a’ phàrtaidh Libearalaich eadar am fheadhainn a bha airson neo an aghaidh an deachdaire Gustavo Rojas Pinilla a chuir Laureano Gómez Castro a-mach às an Riaghaltas ann an 1953. Chaidh iad uile gu lèir ri taobh na luchd-dùbhlain an ceann greiseag, nuair a mhothaich dìreach cho deachdaireach ‘s a bha an Riaghaltas aige. Mar sin, dh’aonaich iad còmhla ris a’ Phàrtaidh Tòraidh ann an 1957, is chuir iad A’ Bhuidheann Nàiseanta Choloimbia air dòigh airson Rojas Pinilla a chur a-mach às an Riaghaltas. Le sin chuir iad an còmhstri eachdraidheil eatorra ris an cùlaibh is chompàirtich iad an cumhachd rè 16 bliadhna, gu ruige 1974.
Nochd triùir ceannardan cudromach a’ phàrtaidh an dèidh na Bhuidhne Nàiseanta Choloimbia is iad airson an ceannas fhaighinn: Carlos Lleras Restrepo, Julio César Turbay agus Alfonso López Michelsen. Bha gach fear dhuibh os cionn na trì buidhnean làidir am broinn a’ phàrtaidh. ‘S e am pàrtaidh na bu treasa anns a’ Chòmhdhail gu ruige 2002 a bh’ann na Libearalaich is iad na bu chudromaiche na an Pàrtaidh Tòraidh co-dhiù. A bharrachd air sin, ’s e Libearalaich a bh’ann còignear dhe seachdnar cinn-suidhe na dùthcha bho an àm sin gus an latha an-diugh: Alfonso López Michelsen, Julio César Turbay, Virgilio Barco, César Gaviria agus Ernesto Samper. Chaidh an dithis cheann-suidhe Tòraidh Belisario Betancur agus Andrés Pastrana a thaghadh le taic bho cho-bhann còmhla ris na Libearalaich.
‘S e seann libearalach a leig am pàrtaidh a th’ann an ceann-suidhe a-nis, Álvaro Uribe Vélez, ga thaghadh ann an 2002 agus an uair sin ann an 2006 a-rithist. Thoir luchd-poileataics le freumhan libearalach làn taic dhàsan, is iad ri chèile ann am Pàrtaidh Sòisealta na Aonaidh Nàiseanta Choloimbia, neo Uribistas. ‘S e Horacio Serpa a bh’ann an tagraiche nan Libearalach na aghaidh anns na taghaidhean ann an 1998, 2002 agus 2006. Thathar ag ràdh gur esan a tha as coireach an droch ìomhaigh aig a’ phàrtaidh an latha an-diugh, gu h-àraidh air sgàth masladh ris an canar Proceso 8.000. Rinn sin cron air cliù an Riaghaltais aig Ernesto Samper. Le sin, cha do rinn esan an gnothach an aghaidh Andrés Pastrana anns an darna thurais ann an 1998. Bha am pàrtaidh ann an droch stàite agus chaill iad an aghaidh Álvaro Uribe Vélez ann an 2002 agus a-rithist ann an 2006.
Fhuair am Pàrtaidh Libearalach ballrachd dhan Bhuidheann Sòisealach Eadar-nàiseanta ann an 1999, an dèidh pròiseas fada a thoisich iad fo Alfonso López Michelsen ann an 1982. Thug iad an ceum sin airson na beachdan sòisealach deamocratach aca bho àm Rafael Uribe Uribe a leasachadh. Tha pròiseas dhe deamocratachadh air a bhith ann taobh a-staigh a’ phàrtaidh bho 2001.
An latha an-diugh
‘S e am pàrtaidh na bu motha anns a’ Chòmhdhail eadar 1931 agus 2006 a bh’ann, ach tha e air a’ mhòr-chuid aige a chall le nochdadh buidhnean poilteatageach ùra. Fhuair e 38 dhe 166 àiteachan anns a’ Phàrlamaid agus 18 àiteachan dhe 102 anns an t-Seanaidh aig na taghaidhean ann am Màrt 2006.
Thòisich an ceann-suidhe làithreach, Álvaro Uribe, a bheatha poileatageach anns a’ Phàrtaidh Libearalach, ged a’ bheil e air a bhith nas soirbheachaile le pàrtaidh neo-eisimealach eile, is na Libearalaich na aghaidh bho an robh e ga thaghadh ann an 2002. Chruthaich sin droch staing am broinn a’ phàrtaidh eadar na “daoine oifigeil” agus na “daoine airson Uribe". A dh’aindeoin an iomairt gus a' bhuidheann a thoirt ri chèile, tha a’ mhòr-chuid sòisealta deamocratach fhathast na aghaidh air sgàth na polasaidhean nua-libearalach agus daobhaidh aig Uribe.
Tha a' mhòr-chuid dhe na seann Libearalaich, a-nis daoine aig Uribe, fo bhratach dà bhuidheann ùra: Atharrachadh Raidigeach (Spàinntis: Cambio Radical) agus Pàrtaidh na h-Aonaidh Nàiseanta (Spàinntis: Partido de Unidad Nacional). Thagh am pàrtaidh an seann cheannard César Gaviria mar riochdaire nàiseanta ann an 2005 airson atharraidhean a dhèanamh ro na taghaidhean ann an 2006. Chaidh Horacio Serpa a thaghadh mar thagraiche airson an treas turas, ach bhuannaich Álvaro Uribe Vélez.
Thug taghaidhean am broinn a’ phàrtaidh air 25mh am Màrt 2007 gus buill oifisean roinneil a’ pàrtaidh agus riochdairean dhan Treas Còmhdhail Nàiseanta nan Libearalach (Spàinntis: Tercer Congreso Nacional Liberal) a lorg. Ghabh an còmhdhail sin àite ann am Medellín aig deireadh a’ Ghiblean 2007. Leis a bharrachd air 1,270,000 bhòtaichean, b’ urrainn dhan phàrtaidh ga neartachadh fhèin, is sin an taghadh na bu mhotha am broinn pàrtaidh poiliteageach air choireigin a bh’ann a-riamh ann an Coloimbia.
Chaill am pàrtaidh mòran taic na luchd-bhòtaidh aig na taghaidhean roinneil air 27mh an Dàmhair 2007, is cha d’fhuair iad ach 6 riaghaltasan roinneil (Córdoba, Putumayo, Atlántico, Cundinamarca, Santander agus Caldas) dhe 32 air feadh na dùthcha, 7 bailtean dhe na 32 bailtean mòra agus dìreach 200 bailtean beaga dhe mìle gu lèir. Tha am pàrtaidh air mion-sgrùdadh a dhèanamh a dèidh na chaill iad.
Tha am Pàrtaidh Libearalach a-nis ag amas air a shuidheachadh taobh am prògraim smaoineasach agus an chuid chuilbheartan airson soirbheachas fhaighinn ann an taghaidhean a’ Phàrlamaid is a’ Chinneas ann an 2010. A bharrachd air sin, thathar a’ deasbad, aig gach ìre a’ Phàrtaidh, air ainmean tagraichean a’ Chinneas: an t-sean Cheann-suidhe César Gaviria, an t-Seanadair Piedad Córdoba, an t-seann mhinistear agus seanadair Rafael Pardo, na seann seanadairean Iván Marulanda Gómez agus Rodrigo Rivera Salazar, an t-Seanadair Cecilia López Montaño, an seann Ministear a’ Cheartais Alfonso Gómez Méndez agus Aníbal Gaviria Correa, sean Riaghladair air Antioquia. Fhuair a' Phàrtaidh dìreach 17 seataichean anns an t-Seanadh anns an taghaidhean ann an 2010.
Institiùd Smaoineachadh nan Libearalach
‘Se ionaid foghlam beachd-smuainealach a’ Phàrtaidh a th’ anns an Institiùd Smaoineachadh nan Libearalach (Spàinntis: Instituto del Pensamiento Liberal). Chaidh an Institiùd seo a dh’ainmeachadh cridhe sgoilearachd a’ phàrtaidh an dèidh co-labhairt nan Libearalch ann an 2001, ged an robh buidheann eile dhen aon sheòrsa ann o shean.
Daoine Òga
Tha iomadach daoine òga a’ phàrtaidh air a bhith am broinn Buidheann Nàiseanta nan Libearalach Òg (Spàinntis: Organización Nacional de Juventudes Liberales) bho atharrachadh riaghailtean a’ phàrtaidh ann an 2002; Tha àireamhan nan òganach aig a h-uile ìre anns a’ phàrtaidh aig 10% an latha an-diugh.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Poileataigs
Arspag
Is e arspag eun-mhara mòr (seòrsa faoileig) air a bheil druim dubh. Larus marinus (Beurla: great black-backed gull)
Dealbhan
Roinn-seòrsa:Eun-mara Roinn-seòrsa:Eun-uisge Roinn-seòrsa:Eun feòil-itheach
Abhainn Abrams
Bailtean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba Nuaidh Abhainn Abrams
Stèisean Bhaile Chloichridh
thumb|250px|Trèana aig Baile Chloichridh 'S e Stèisean Bhaile Chloichridh (Beurla: Pitlochry railway station) an stèisean-rèile ann am Baile Chloichridh. Bha e air a thogadh ann an 1868. Tha e suidhichte air "Prìomh Loidhne na Gàidhealtachd" eadar Peairt agus Inbhir Nis. <br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
Roinn-seòrsa:trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
1417
MCDXVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1410an
Nidwalden (Kanton)
'S e roinn (Fraingis: Canton, Gearmailtis: Kanton, Eadailtis: Cantone) anns An Eilbheis a th'ann Nidwalden (Eadailtis: Nidvaldo, Fraingis: Nidwald, Rumantsch: Sutsilvania). Tha e suidhichte ann an cridhe na dùthcha. 'S e Stans a th'ann prìomh-bhaile na roinne. 'S e Gearmailtis a tha ga bruidhinn air feadh na roinne, fiù's aig ìre oifigeil. Gabh an roinn sin ris An Eilbheis ann ann 1291. Tha an t-ainm oifigeil na roinne a' ciallachadh Roinn Nidwalden. 'S e an 22mh roinn na h-Eilbheis, a thaobh àireamh-sluaigh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eilbheise
1715
MDCCXV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1710an
116
Bàsan
Roinn-seòrsa:110an
Basgaid-sgudail
thumb|Basgaid-sgudail Tha basgaid-sgudail na bhasgaid airson pàipear caithte ⁊c a chumail.
Roinn-seòrsa:Àirneis
Raspberry Pi
S' e so-ghiùlan coimpiutair air dèanamh le fear-dhèanamh, bha e cruthaichte is fuasgail air 2008. An dèigh 3 bliadhna, bha Raspberry Pi B fuasgail. Bha môr sìneadh agus cumadh fuasgail air an bliadhna.
A
B' e an prìomh cumadh aig an Raspberry pi. Tha aon CLG (Coitcheann. Leansgeul. Giùlan) aige, tha 26 GPIO aige.
B
B' e cumadh 2 aig an Raspberry Pi. Tha 2 CLG aige, agus tha 26 GPIO aige.
B+
S' e cumadh 1 air Raspberry Pi leansgeul 2, tha 4 CLG aige, agus tha 40 GPIO aige.
A+
S' e cumadh 2 air Raspberry Pi leansgeul 2, Tha aon CLG aige, agus tha 40 GPIO aige.
2
S' e an prìomh cumadh 2. tha 4 CLG aige, agus tha 40 GPIO aige.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Coimpiutaireachd
Bràigh na h-Aibhneadh, Siorrachd Phiogto
Tha Bràigh na h-Aibhneadh (Beurla: Riverton) ann an Siorrachd Phiogto, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
William Sharpe
Is e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a tha ann an William Forsyth Sharpe. Rugadh e san 16 an t-Ògmhios 1934 ann am Boston, Massachusetts.
475
Bàsan
Roinn-seòrsa:470an
William Sharpe
Ceangal a-mach
Sharpe, William Sharpe, William
Gaisgeach
thumb|[[Galahad|Morair Galahad, gaisgeach de Seann-sgeul Artair ]] Ann an ur-sgeulan, 's e gaisgeach a th'ann fear no bean (an tè mu dheireadh air chantainn ri ban-ghaisgeach gu tric), gu dualchasach an laoch de sgeul, seann-sgeul no sàga, a bheil comasan no càileachd nas motha na neach cumanta aig, a nì e/i comasach a ghnìomhadh euchdeigin fìor-iongantach, luachmhor ("euchd gaisgeil") a fàsaidh e/i iomraiteach air. Chan eil na comasan seo air uairibh a' chuirp a-mhàin ach cuideachd na h-inntinn. Tha gaisgich air chur an aghaidh gu coltach le slaoightearan.
Ro-shealladh
Fàsaidh neach gaisgeach gu gnàthach le gnìomhadh euchd fìor-iongantach agus ionmholta. Tha euchdan dualchasach marbhadh uile-bhèistean is sàbhail luchd à bàs cinnteach. Crìochnaichidh gaisgeach mar as trice na sònrachaidhean de mar a th' air smaoineachadh math 'gus miadhail 'san dualchas àrsaideach. Ge-tà, 'san litreachas, gu h-àraidh 'san bròn-sgeul, faodainn gaoidean gàbhaidhe aig a' ghaisgeach a bhith a leanaidh do a mh(h)illeadh, mar Hamlet.
Air uairibh b'fhaodainn neach fìor inbhe gu leòr bhuinig a fhàs gaisgeach anns na h-inntinnean nan daoine. Tha seo mar as trice air mholadh le cinneas luath de ur-sgeulachdan timcheall an duin' ainmichte, a' cur às leth gu tric dha/dhi comasan thall na comasan de daoine bàsmhora gnàthach.
Cuiridh roinn nan luchd-aithris chomannach a-mach an dìth air gaisgich ann an àmannan de mì-thoileachas comannach no fèin-mì-chinnt nàiseanta, faicinn dìth air samhailean-dreuchd beusach, gu h-àraidh air na h-òganaich. B'fhaodainn dèanamh ur-sgeulachd den t-seòrsa nas fheàrr 'san àm a dh'aom: faodainn gluasadan làithreach gaisgich agus an adhradh-ghaisgich bhreisleachadh leis an dualchas na h-iomraiteachd a-mhàin.
Gaisgich Ghrèigeach
Roinn-seòrsa:Clàran nam gnàth-charachtair Roinn-seòrsa:Gnàthan-charachtair
Beinn Mhòr (Uibhist a Deas)
'S e beinn anns na h-Eileanan Siar, Alba a th' ann am Beinn Mhòr.
Suidheachadh
Tha i suidhichte ann an Uibhist a Deas mu dà mhìle (4 km) tuath air Loch Aineort agus ear air an rathaid A865 eadar Loch nam Madadh agus Loch Boisdale. Tha a' bheinn a' nochdadh air liosta a' Choimisein Rìoghail air Carraighean Àrsaidh is Eachdraidheil na h-Alba mar fheart-tìre sònraichte.
Tha Beinn Mhòr 620m (2034 troigh) de dh'àirde agus mar sin 's i a' bheinn as àirde air an eilean. Tha i air druim a tha a' ruith bhon iar-thuath chun an ear-dheas. 'S e Marilyn agus Graham a th' ann. A rèir an "Database of British and Irish hills" rinneadh an t-ath-sgrùdadh mu dheireadh air àirde na beinne air 28 an Dàmhair 2001. Air mullach na beinne chithear carragh triantanachaidh. Tha e coltach gu bheil an clach mòr mu 4m iar-thuath air a' charragh triantanachaidh a' phuing as àirde dhen bheinn. Tha Beinn Mhòr na laighe ann an àite iomallach, mar sin chan eil ach slighe ann a leanas gu mullach na beinne.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Uibhist a Deas Roinn-seòrsa:Marilyn Roinn-seòrsa:Graham Roinn-seòrsa:HuMP
Louvre
thumb|350px|Louvre 'S e taigh tasgaidh a tha anns an Louvre (Fraingis: Musée du Louvre). Tha e ann am Paris, an Fhraing. Dh'fhosgail e anns a' bhliadhna 1793.
Anns a' bhliadhna 2007 bha 8 300 000 duine a' coimheadh air an taisbeanadh. Mar sin 's e an Louvre an taigh -taisgaidh as trainge a tha ann air feadh an t-Saoghail.
Seo cuid de na rudan cliùiteach a tha rim faicinn anns an Louvre:
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:An Fhraing
Clas Buirdeasach Beag
thumb|right|300| Clasaichean sòisealta anns na sràidean (Dealbh bho 1929) 'S e clas sòisealta a th' ann An Clas Buirdeasach Beag. Tha an clas seo nas àirde na an tuatha, ach chan eil e flaitheil co-dhiù.
Roinn-seòrsa:Clas Sòisealta Roinn-seòrsa:Eaconomachd Roinn-seòrsa:Poileataigs
Diùcachd Mhecklenburg-Güstrow
B’ e dùthaich bheag neo-eisimeileachd am broinn Ìmpireachd Naomh na Ròimhe anns a’ Ghearmailt a bh’ anns an Diùcachd Mhecklenburg-Güstrow (Gearmailtis: Herzogtum Mecklenburg-Güstrow) Nochd Diùcachd Mhecklenburg-Güstrow ann an 1480 agus bha e ann mar stait fad trì tursan: 1480 gu 1483, 1520 gu 1610 agus mu dheireadh thall 1621 gu 1695. Ann an 1701 roinneadh an stait eadar dà dhùthaich ùr air adhbharan sealbhan. Le sin nochd Diùcachd Mhecklenburg-Schwerin le a phrìomh-bhaile ann an Schwerin agus Diùcachd Mhecklenburg-Strelitz, le a phrìomh-bhaile ann an Strelitz. B' ann anns na h-oghaichean a bha ceannardan an dà stait.
Anatole France
B' e Anatole France, an t-ainm-pinn aig François-Anatole Thibault, sgrìobhadair agus leabharlannaiche às an Fhraing. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1921.
Beatha
Rugadh e an 16mh latha dhen Ghiblean 1844 ann am Paras fhèin. ‘S e leabhraiche a bh’ ann athair, is le sin chuireadh e seachad a bheatha a-measg leabhraichean. 'S e  Librairie de France (Gàidhlig: Bùth-leabhraichean na Frainge) an t-ainm a bha air a’ bhùth sin is chleachd Jacques Anatole François e airson ainm-pinn. Fhuair e a chuid fhoghlaim aig an àrd-sgoil caitligeach Collège Stanislaus is nuair a dh’ fhàg e an sgoil bha e an sàs ag obair ri taobh athar anns a’ bhùth aca. Fhuair e dreuchd mar leabharlannaiche aig Seanadh na Frainge ann an 1876. Chaidh aige ri ballrachd Académie française (Gàidhlig: Acadamaidh na Frainge) fhaighinn ann an 1896, nuair a chaochail Ferdinand de Lesseps.
Thug Anatole France taic làidir do dh’ Émile Zola anns a’ chùis Dreyfus, is chuir e fiù’s ainm gu athchuinge, a dh’iarr air na h-ùghdarrasan sgrùdadh air a’ chùis sin a dhèanamh is gun toireadh bonn na Legión d'Honor air ais do Zola, dìreach an latha an dèidh a dh’ fhoillsich Zola an t-airtgil J'accuse...! ann am pàipear-naidheachd. A bharrachd air sin bha e an sàs ann an stèidheachadh bhuidhne airson Còirichean Daonna. Dhèanadh iomairtean ann an dà chuid airson sgaradh na h-eaglaise bhon stàit agus airson aonaidhean-ciùide a chur air dòigh.
Bha e aig obair airson L'Humanité, pàipear-naidheachd an làimhe-chlì agus rinn e iomairt an aghaidh Còrdaidh Versailles ann an 1919, nuair a sgrìobh e artaigil leis an tiotal An aghaidh na Sìthe gun Cheartas, a dh’fhoillsich L’Humanité air an 22mh latha dhen Iuchar sa bhliadhna sin. Sheas e aig na taghaidhean ann an 1914 airson Earran Frangach Eadar-nàiseanta na Luchd-Obrach (SFIO), seann ainm Pàrtaidh Sòisealach na Frainge, is bha dlùth air a’ Phàrtaidh Comannach na Frainge, ach rinn e dubh chàineadh orra mu dheireadh thall.
Chaochail e air an 12na latha dhen Dàmhair 1924 aig an dachaigh, ann an Tours.
Litreachas
Dh’fhàs Anatole France a bhith uabhasach ainmeil an an 1888 nuair a dh’fhoillsich Le crime de Sylvestre Bonnard, seòrsa dhe sgrùdadh air an 19mh linn. Mholadh an leabhar air sàilleabh a chuid rosg eireachdail is fiù’s bhuannaich e duais Acadamaidh na Frainge.
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1921 ''airson a bhith ag aideachadh a chuid euchdan spaideil ann an litreachas, is iad làn nòs allail, tlusalachd gu math domhainn, ceadachas agus fìor nàdar Frangach"
Onoirean
Chuireadh an t-ainm aige gu asteroide (11166 Anatolefrance) a lorg Eric Walter Elst 27mh an Gearran 1998.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Frangach Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
1418
MCDXVIII
Bàsan
Roinn-seòrsa:1410an
16 an t-Iuchar
'S e 16 an t-Iuchar an 197mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (198mh ann am bliadhna-leum). Tha 168 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Roald Amundsen]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Cruth-ealantair
thumb|right|200px
'S e cruth-ealantair neach a chleachas clach, meatailt, fiodh neo crè airson ealain a dhèanamh mar obair a dhreuchd.
Cruth-ealantairean
Roinn-seòrsa:Dreuchdan Roinn-seòrsa:Ealain
Lochan na Stainge
thumb|Sealladh air Lochan na Stainge
'S e loch ann an Alba a tha ann an Lochan na Stainge neo Lochan na-Sting. Tha e suidhichte faisg air an A82 ann am Mòinteach Raineach, a' Ghàidhealtachd. Tha Loch Buidhe san àird an iar-dheas dheth agus Loch Bà san ear.
Tha an loch mu 0,5 mìle (804 m) a dh'fhad agus tha an leud aige beagan nas lugha na 700 slat (643 m) aig an àite as leathainne. San fharsaingeachd tha e mu 250 slat (228 m) a leud. Tha Lochan na Stainge beagan nas motha na 51 acair agus tha an àrainn drèanaidh dìreach aige cho mòr ri gu bhith 2/3 mìle ceàrnagach (1.7 km²). Ach tha e a' gabhail a steach an t-uisge bho Loch Buidhe cuideachd, mar sin tha an àrainn drèanaidh uile gu lèir cho mòr ri 12 mìle ceàrnagach. Tha dà phàirt ann an Lochan na Stainge le àite caol anns a' mheadhan eatarra far a bheil an t-uisge gu math eu-domhain, mu throigh a-mhàin. 'S e 5 troigh (1.5 m) an domhainneachd mheadhanach aige le 8 troigh (2.4 m) aig an àite as doimhne sa tuath agus le 14 troigh (4.2 m) sa deas.
Tha bàrr uisge an locha timcheall air 970 troigh (295 meatair) os cionn na mara. Thèid an loch a lìonadh le Abhainn Bà san iar-dheas agus sruthaidh an t-uisge a-mach às an loch seo chun an ear gu Loch Bà. Tha trì eileanan mòra is feadhainn beaga ann an Lochan na Stainge.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Kvennalistinn
B' e partaidh poileatagach à Innis Tìle a bha a' gabhail ri Boireann-dhligheachas agus a bha air an làimhe chlì ann am poileataigs s' a bh' ann an Kvennalistinn (Gàidhlig: Liosta nam Ban, ainm fada Samtök um kvennalista). Chaidh a stèidheachadh ann an Reykjavík air 13 am Màrt 1983. Dh'aontaich a' mhòr-chuid nam ball Kvennalistinn gu Samfylkingin ann an 2000, còmhla ri Alþýðuflokkurinn, Alþýðubandalagið agus Þjóðvaki – Hreyfing Fólksins. A dh'aindeoin sin, chaidh cuid dhuibh gu Vinstrihreyfingin - grænt framboð.
Taghaidhean dhan Alþingi
B' ann ann an 1987 a bha Kvennalistinn na bu shoirbhachaile anns na taghaidhean dhan Alþingi, nuair a fhuair iad 6 seataichean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Innis Tìle Roinn-seòrsa:Boireann-dhligheachas
Asal stiallach
’S e asal stiallach (Beurla: “zebra”; “seabra”) each fiadhach a tha dubh agus geal, le stiallan mòra air. Tha iad a’ fuireach ann an Afraga a-mhàin.
Roinn-seòrsa:Each Roinn-seòrsa:Mamalan
Luirg Ùr
Tha Luirg Ùr (Beurla: New Lairg) ann an Siorrachd Phiogto, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
New Lairg, Nova Scotia
117
CXVII
Bàsan
Roinn-seòrsa:110an
Beinn Ghot, Tiriodh
Suidheachadh
Tha i na laighe iar-thuath air Sgairinis. Tha Beinn Ghot 37 m (121 troigh) de dh'àirde.
Tha stèisean-rèideir neo-chrìochnaichte air. Thogadh e eadar 1954 agus 1958 a chumadh sùil air an rainse rocaidean ann am Beinn na Faoghla, ach ghluaiseadh an rainse seo chun Woomera ann an Astràilia.
Tha Dùn an t-Sithein glè fhaisg air Beinn Ghot.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Beanntan ann an Tiriodh
Jane Haining
B' e neach-teagaisg agus miseanaraidh à Alba a bh' ann an Jane Mathison Haining (Dùn Sgoir, 6 an t-Ògmhios 1897 - Auschwitz, 17 an t-Iuchar 1944. Thogadh e ann an sgìre dhùthchail ann an Siorrachd Dhùn Phris (Dùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh an latha an-diugh) ann an teaghlach uabhasach creideamhach: bha athair na thuathanach roimhpe agus bhuinneadh iad dhan An Eaglais Shaor Aonaichte, a ghabhadh ri Calbhanachas. Fhuair e a chuid foghlaim aig Acadamaidh Dhùn Phrìs. Rinn Jane Haining cùrsa gnothachais aig a' Cholaiste ann an Glaschu agus an uair sin chuir i seachadh 10 bliadhna ag obair às leth J. and P Coats Ltd ann am Pàislig, is ise na clàrc agus na rùnaire. Ann an 1932 fhuair i dreuchd ann an sgoil mhiseanaraidh, a bhuinneadh do dh' Eaglais na h-Alba, ann am Budapest, anns a bhathar a' soisgleachadh coimhearsnachd Iùdhach a' bhaile. Chaidh Haining a bhur an greim leis a' Ghestapo air 25 an Cèitean 1944 agus iad a' fàgail oirrese gu robh ise ri beachdaireachd agus a' cuideachadh nan Iùdhach. Chaochail i anns a' Champa-dùmhlachaidh Auschwitz an ceann dà mhìos, air 17 an t-Iuchar 1944.
Ceanglaichean A-muigh
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:An Dàrna Cogadh Roinn-seòrsa:Sgrios-cinnidh
An Baile Bocht
'S e baile ann am Baile Átha Cliath faisg air Cluain Life agus An Trá Thuaidh a tha ann An Baile Bocht (Beurla: Ballybough).
Tha seann cladh Iùdhach ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann
Stockholm
'S e prìomh-bhaile Suaineach a tha ann an Stockholm (IPA: stɔkːɔlm). Tha nas motha na aon muileann duine a' fuireach anns a' bhaile fhèin agus timcheall air a' bhaile. Tha Stockholm suidhichte 513km air falbh bho Malmö, 484km bho Helsingborg, 396km bho Ghöteborg agus 61km bho Uppsala. Tha Rìgh na Suaine a' fuireachd an-seo.
Freumhan an ainm
Tha e coltach gur ann à dà fhacal ann an Suainis: stäk (slat/cabair) agus holmr (eilean) a tha an t-ainm. Bheireadh sin Eilean an t-Slait dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh.
Eachdraidh
Chaidh an còmhlan-ciùil ABBA (Agnetha Fältskog, Björn Ulvaeus, Benny Andersson agus Anni-Frid Lyngstad) a stèidheachadh an seo ann an 1972.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain Roinn-seòrsa:An t-Suain
Linne Mhoireibh
'S e caolas neo linne a tha anns Linne Mhoireibh. Tha e ann an tuaisceart na h-Alba.
Faisg air Inbhir Nis, se Caolas Mhoireibh/Moireach neo Linne Mhoireibh/Moireach a th'air, agus aig an taobh eile, se An Cuan Moireach a th'air.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Linntean na h-Alba
1419
MCDXIX
George Bernard Shaw
B' e George Bernard Shaw an sgrìobhadair Éireannach a bhuannaich an Duais Nobel ann an Litreachas airson Litreachas anns a' bhliadhna 1925. Bhuannaich è Academy Award neo 'Oscar' airson an sgriobt a sgrìobh e airson an film 'Pygmalion' anns a' bhliadhna 1938. Rugadh e ann am Baile Átha Cliath ann an 1856 agus chaochail e ann an Ayot Saint Lawrence ann an 1950.
1419
Bàsan
Roinn-seòrsa:1410an
George Bernard Shaw
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Èireannach
Solas na Greine
‘S e Solas na Grèine aon de na laoidhean is ainmeil agus fear a tha gu h-àraidh cumanta a measg clann sgoile. Chan eil e ainmeil mar laoidh àbhaisteach a-mhàin; chuir an seinneadair Cat Stevens a-mach clàr leis fhèin a seinn an laoidh ann an 1971. Dh'fhàs torr dhaoine eòlach air an laoidh tron an dreach sònraichte a chuir Stevens air an deidh dhan an clàr aige No. 6 a ruighinn anns na charts Aimeireagach. Gu dearbh chanadh cuid gur e Solas na Grèine an ‘signature song’ aige.
Nochd an laoidh airson a chiad uair anns an dara iris den leabhar “Songs of Praise”, a chaidh fhoillseachadh an 1931. 'S ann ris am fonn ‘Bunessan’, le Martin Shaw, a bha na facail aig an t-àm seo. Thuirt deasaiche an leabhar, Percy Dearmer, gun robh feum ann airson laoidh a bha toirt seachad taing airson gach latha. Mar sin dh’iarr an bhìocar a bha a cruinneachadh pìosan airson an leabhar air am bàrd agus ùghdar-cloinne Shasannach, Eleanor Farjeon, “pìos bàrdachd a sgrìobhadh a dheidheadh còmhla ris am fonn àlainn Gàidhealach” a bhuineadh ris an 19mh linn.
Bha cliù mhòr aig Farjeon mar sgrìobhadair de leabhraichean chloinne. Rugadh i gu bana-chleasaiche agus sgrìobhadair agus dh'fhàs i suas ann an dachaidh far an robh mu 8,000 leabhar air na sgeilpichean. Thoisich i a sgrìobhadh sgeulachdan agus bàrdachd nuair a bha i seachd bliadhna a dh’aois agus mun am a bha i sia deug bha I air opara a sgrìobhadh airson Acadamaidh Rìoghail Ciùil. Bhuannaich I iomadh duais airson na leabhraichean aice.
Chaidh am fonn “Bunessan” a lorg anns an cruinneachadh aig L. McBean, “Songs and Hymns of the Gael”, a chaidh fhoillseachadh ann an 1900. Mus do sgrìobh Farjeon na facail airson am pìos, chaidh a chleachdadh mar duan Nollaig a bha a tòiseachadh le na facail “Child in the manger, Infant of Mary” air an eadar-theangachadh bho na facail Gàidhlig a sgrìobh Màiri NicDhòmhnaill. Bi an laoidheadair Caitligeach cuideachd a cleachdadh am fonn “This Day God Gives Me” còmhla ris na facail.
Chan ann mu madainn, no beul an latha, a tha am bàrdachd a bruidhinn ach mu Dia a cruthachadh Nèamh agus an Cruinne, mar a tha air innse san Seann Tiomnadh ann an leabhar Genesis. Gu h-inntinneach, ged a bha an bhìocar ag iarraidh laoidh mu chruitheachd, cha robh iad ag iarraidh laoidh a bha gu sònraichte Crìosdaidh na fhacail agus chanadh cuid gu bheil ceangal aig am pìos ri creideamhan nan Iùdhaich agus nam Muslamaich. Le mar a tha na facail a dèanamh dealbh de dh'uisge, dealt, dearrsadh na grèine, eòin, glasaich agus an “garadh fliuch”, dh’fhaodadh tu ràdh gu bheil na trì rannan cuir air adhart ìomhaigh de Ghàrradh Eden seach cruthachadh an talmhainn.
Roinn-seòrsa:Laoidh
Bata
thumb|Bata Is docha tha thu a’ lorg Bàta
Tha bata neo maide na bhioran a tha caol agus fada. Cleachdar airson taice a thoirt dhuit nuair a bhios tu a’ coiseachd, ann an iomadh cluich far a bheil an t-ainm “caman” a' cur air gu tric.
Roinn-seòrsa:Acfhainn Roinn-seòrsa:Spòrs
Álvaro Uribe
'S e fear-lagha agus neach-poileataigs à Coloimbia 's a th' ann an Álvaro Uribe Vélez (IPA:ˈalβaɾo uˈɾiβe ˈβeles). Rugadh e ann am Medellín ann an 1952.
Fhuair Uribe Vélez a chuid fhoghlaim aig an Sgoil Jorge Robledo, agus an nuair sin aig Oilthigh Antioquia, far an do dh'ionnsaich e Lagh. 'S e sàr sgoilear a bh' ann. Thuirt na tìdsearan aige gur e an sgoilear a bu mhotha a bh'ann. An dèidh an Oilthigh fhàgail, bha e na fhear-lagha. A bharrachd air sin, fhuair e tuilleadh fhoghlaim aig Oilthigh Harvard (1993) agus aig Oilthigh Oxford.
Chaidh Uribe Vélez a thaghadh mar Cheann-suidhe na dùthcha airson a' chiad uair ann an 2002. Chaidh an lagh air atharrachadh agus le sin b' urrainn dha dara theirm fhaighinn. Thuirt e nach fheuch e ri a bhith na cheann-suidhe turas eile co-dhiù. Leigidh e an dreuchd aige ann an 2010. Fhuair e dubh-chàineadh bhon sgrìobhadair Fernando Vallejo.
Ceanglaichean a-mach
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Rhymni
Tha am baile Rhymni ann an Caerffili, a' Chuimrigh. Tha e 19.8 mi (31.9 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 136.5 mi (219.7 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 8545 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 859 (10.1%); rugadh 96% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Donovan
Tha Donovan (Donovan Phillips Leitch, rugadh 10 an Cèitean 1946 ann an Glaschu) na sheinneadair agus na sgrìobhadair òran. Bha e a b' ainmeile eadar 1964, nuair an do rinn e a chiad albam, is 1969. Chaidh a chasaideachadh le greim chainbe ann an 1966. An dèidh grunnan tarraingean a-mach à cluiche is à clàrachadh, bha ath-bheòthachadh aige anns na 1990an nuair an do thug e taic ris na Happy Mondays, agus tha e a' cluich is a' seinn fhathast. 'S iad na clàran as ainmeile aige: Sunshine Superman, Mellow Yellow agus The Hurdy Gurdy Man.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Seinneadairean Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Albannach Roinn-seòrsa:Glaschu Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Tiomnadh Bhruis
thumb|Lethbhreac den tiomnadh air a ghlèidheadh ann an Tasg-lannan Nàiseanta na h-Alba. 'S e Tiomnadh Bhruis air neo-eisimeileachd na h-Alba foillseachadh às leth Rìgh Raibeirt Bhruis a chaidh a sgrìobhadh le Bernard de Linton, aba Obar Bhrothaig agus a chur a dh'ionnsaigh a ' Phàpa Eòin XXII, le òrdagh Àrd-luchd-riaghlaidh na h-Alba an dàil na Pàrlamaid ann an Abaid Obar Bhrothaig fo Uachdranachd an Rìgh, Raibeart Brus, an 6mh latha den Ghiblean,1320.
Aig an àm san deach an tiomnadh seo a chur an cèill bha Raibeart Brus, Rìgh nan Albannach, fo ascaoin na h-Eaglaise ri linn a' Phàpa, Eòin XXII, agus bha e a-mhàin roimhe sin fo ainteisteas cheudna le òrdagh a' Phàpa Cleamain V. a thaobh murt Iain Choimin - "An Coimin Ruadh" - sa bhliadhna 1305.
'S e litir a th' anns an tiomnadh seo don Phàpa Eòin XXII ag iarraidh air ascaoin a' Bhrusaich a thogail, agus mar sin suidheachadh Rìoghachd na h-Alba a neartachadh.
Chaidh a sgrìobhadh anns an Laideann agus tha 39 fir (8 iarlan agus 31 barain air an ainmeachadh aig toiseach na sgrìobhainne. Ge-tà, on a fhuaras gun deach seulan eile a chur ris a' lethbhreac, (air a ghleidheadh ann an Tasg-lannan Nàiseanta na h-Alba, Dùn Èideann), tha e coltach gun robh barrachd air 39 seulan ann bho thùs.
'S e an earrann seo shìos a' phàirt den fhoillseachadh air as motha bheil de dh'iomradh:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba Roinn-seòrsa:1320an
Na Broicíní
thumb|250px|Na Broicíní ‘S e baile ann am Chontae Mhaigh Eo sa Chúige Chonnacht ann an Èirinn a th’ann an Na Broicíní.
Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Baile Buadáin
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann am Baile Buadáin.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
Abhainn Tusket
Bailtean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba Nuaidh
Àrd-sheanadh
B’e àrd-sheanadh coinneamh mòr de bhuill Eaglais na h-Alba, neo na h-Eaglais Saoire is cuid den Eaglaisean Clèireach eile.
Roinn-seòrsa:Creideamh
David Payne
B' e peantair agus cruth-ealantair à Alba a dhèanadh fòcas air dealbhan-tìre agus trompe-l'œil a bh' ann an David Payne (Inbhir Anainn, 1843 - Sheffield, 1894). Thogadh e ann an sgìre dhùthchail ann an Siorrachd Dhùn Phris (Dùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh an latha an-diugh) agus bhuinneadh e do theaghlach macanta: bha athair na chlachair roimhe. Fhuair e a chuid foghlaim aig Acadamaidh Anainn, còmhla ri William Ewart Lockhart, agus rinn e trèandh fon pheantair George Turner ann an Derbyshire, far a chaidh e ann an 1869. Bhuannaich e Bonn-cuimhne à Gallaraidh Ealaine Derby ann an 1882 airson an deilbh Two Anglers. Thaisbeanaich e a cuid obrach aig an RBSA ann am Birmingham agus Taigh-tasgaidh Nottingham agus bha e na bhall an RSA an Dùn Èideann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Luchd-ealain Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
118
Bàsan
Roinn-seòrsa:110an
476
'S e bliadhna-leum a bha ann an 476 (CDLXXVI).
Tachartasan
thumb|Impireachd na Ròimhe
Bàsan
Roinn-seòrsa:470an
1852
thumbnail|150px|[[William Ramsay]] 'S e bliadhna-leum a bha ann an 1852 (MDCCCLII).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1850an
Maenorbŷr
Tha am baile Maenorbŷr ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 70.6 mi (113.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 200.7 mi (322.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1291 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 152 (11.8%); rugadh 55% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
2006
MMVI right|thumb|150px|Soidhne [[Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu|Taumata ann an 2006]]
Bàsan
Roinn-seòrsa:21mh linn
477
Bàsan
Roinn-seòrsa:470an
Bàta
right|thumb|Bàta aig cidhe
Tha bàta na innleachd air a togail airson fleòdraidh agus siubhail air uisge.
Ceanglaichean a-mach
*
1420
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1420 (MCDXX).
Baile Dúill
'S e baile ann am Baile Átha Cliath a tha ann am Baile Dúill.
Roinn-seòrsa:Baile Átha Cliath
1420
Bàsan
Roinn-seòrsa:1420an
Muileann 'ic a' Phearsain
Tha Muileann 'ic a' Phearsain (Beurla: McPherson's Mills) ann an Siorrachd Phiogto, Alba Nuadh.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Alba Nuadh
Puerto Berrío
'S e baile meadhanach ann an Antioquia, Coloimbia, a th' ann am Puerto Berrío. Tha e suidhichte dìreach ri taobh na h-aibhne Mhagdalena, air an àirde an ear na roinne, aig 125m os cionn ìre na mara agus 192km air falbh bho Mhedellín. 'S e baile le gnàth-shìde gu math teth a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach dhe 29˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1875.