cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fernando Vallejo
Na sgrìobhadair
Ann am Mi hermano el alcalde (2004) – sgrìobh e nobhail air a bhrosnachadh tro eisimpleir a bhràthar Carlos, a bha na phrobhaist ann an Támesis, Antioquia. ‘S e dealbh ìoranta ach fèiseil a th’ ann mu dhòighean-taghaidh ann an Aimearaga a Deas: geallaidhean nach gabh a dhèanamh, bhòtaichean air an ceannachd, luchd-bhòtaidh nan tannasg agus caraidean-fàbharachd. An dèidh shabaid dhoirbh gu bhith onaireach, thèid e a thaghadh mar phrobhaist agus tha e gu math soirbheachail, ged a tha  iomadh duilgheadas laghail agus eaconomach aige fad an t-siubhail.
Talmud
An Talmud - leabhar mòr beul-aithris nan Iùdhach. Tha e ag innse sgeulachdan aosda, agus a' deiligeadh ri modh-biadh Iùdhach msa, agus eòlas air a' Bhioball.
Fernando Vallejo
Na sgrìobhadair
A thaobh fhilmichean, sgrìobh agus chuir e air dòigh dhà fhilm ann am Meagsago mu dheidhinn ainneart thall ann an Coloimbia fhèin: Crónica roja (1977) agus En la tormenta (1980). B’ e La derrota (1984), a sgrìobh e ann an co-bhann le Kado Kostzer, am film mu dheireadh a rinn e mar riochdaire.
Talmud
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Iùdhachd
Fernando Vallejo
Na sgrìobhadair
Ann an 1985 dh’fhoillsich Procultura Poesía completale Vallejo, mun Bhàrd Porfirio Barba Jacob. An ceann deich bliadhna de rannsachaidhean dh’fhoillsich iad leabhar mòr eile le Vallejo mu bhàrd cudromach eile à Coloimbia: José Asunción Silva; b’ e sgeul-beatha a bh’ ann air an robh, Almas en pena, chapolas negras, mu na duilgheadasan a  bh’ aig Silva a thaobh airgead agus ciamar a bha am beatha nan ealadair ann am Bogotá aig deireadh an 19mh Linn. Thug an leabhar seo piseach air leabhraichean sgeòil-bheatha air fad.
‘S ann an an Coloimbia fhèin far a shuidheas e a’ mhòr-chuid dhe chuid obrach agus ‘s e ainneart, co-sheòrsachd,  òigeachd, drogaichean,  bàs agus beathaichean a th’ ann na cuspairean a nochdas ann mar as trice.
Tha ùidh aig Vallejo air aistean cuideachd: ann an 1983, dh’fhoillsich FCE Logoi: una gramática del lenguaje literario ann am Meagsago. B’ e pròiseact rannsachaidh àrd-mhiannach mu sgrìobhadh litreachail a bh’ ann, anns an do sheall e gu dlùth air cànan, cleachdadh-cànain agus cnapan-starra; ann an La tautología darwinista (1998) dh’fheuch e a dhol às àicheadh na sgrìobh Darwin a thaobh taghadh nàdarra agus freagarrachadh èabhlaideach. Ghabh e ri na sgrìobh Darwin ann am bitheantas, ged a bha Vallejo dhen bheachd gur e dìreach atharraidhean tuaireamach aig ìre ann an ADN a bha an lùib, às aonais eadar-ghabhail neo buaidh an àrainneachd neo càil sam bith eile.
‘S e lèirsinn dhubh bhrònach dhoirbh stràiceil dhen t-saoghal a bheir Vallejo dhuinn, rud a bhriseas ìomhaighean. ‘S ann ann an dòigh gu math searbh beòthail a sgrìobhas e agus thathar dhen bheachd gu bheil a chuid obrach aig sàr àrd ìre ann an litreachas na dùthcha. Ann an aiste eile, Manualito de imposturología física (2005), thug e dhuinn argamaid aoireil mu theòiridhean ann am fiosaigs; dh’fhàg Vallejo air luchd-fiosgaigs, a’ cantainn gu robh iad ri foill, agus chruthaich ainm ùr air a shon: 'imposturología'. Fhuair an leabhar mòran chàinidhean bho eòlaichean.
Ann an 2007 dh’fhoillsich e La puta de Babilonia, seòrsa dhe aiste eachdraidheil, fhada riamalagach, anns a bheir Vallejo dubh-chàineadh air Crìosdaidheachd agus air an Eaglais Chaitligeach. Thuirt e fhèin gur e giorradan eucoir na Bhatacain a th’ ann. Anns a’ chiad dol a-mach b’ e Santillana, a bhuineas do Grupo Prisa, a dh’fhoillsicheadh e, ach dh’iarr iad air Vallejo càinidhean an aghaigh Ioslaim a dhubhadh às, air sàilleabh gu robh an t-eagal orra a thaobh aicheamhail. Dhiùlt Vallejo sin a dhèanamh agus, aig a’ cheann thall, ‘s e Planeta a dh’fhoillsich an leabhar slàn.
Ann an 2011 thug Fèis Eadar-nàiseanta nan Leabhar ann an Guadalajara dha duais eile: an duais FIL, o chionns gur e sgrìobhadair “a sheallas a chuid fhaireachdainnean tro ghuth an ealadair, a’ toirt fìreachd agus saoghal neònach a’ mhic-mheanma ri chèile”. 'S e deagh eisimpleir an traidisein luinneach Antioquianach a th’ ann am Fernando Vallejo, dìreach mar Bharba-Jacob agus Fernando González Ochoa a bh’ ann roimhe. Tha e cho bàidheil ri beathaichean agus tha e ag iomairt air an son.
Ceanglaichean A-muigh
Roinn-seòrsa:Antioquia Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Coloimbiach Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia
Brìch
'S e baile ann an Lodainn an Iar a tha ann am Brìch (Beurla: Breich).
Chaidh stèisean-rèile, air an loidhne eadar Glaschu is Dùn Èideann tro Shotts, fhosgladh leis an Rèile Cleland is Caladair Mheadhain ann an 1859.
Bha mèinnean ola cloiche-guail ann o 1878. Chaidh ola cloiche-guail a bhuaineadh aig Brìch fhein leis a' Pumpherston Oil Company o 1912 gu 1926 is o 1930an gu ruige 1961.
Dùn Bàrr
'S e baile ann an Lodainn an Ear a tha ann an Dùn Barra no Dùn Bàrr (Beurla: Dunbar). Tha e suidhichte air còrsa ear-dheas na h-Alba. Tha e mu 30 mìltean san àird an ear air Dùn Èideann agus mu 28 mìltean air falbh bho chrìochan Sasannach faisg air Bearaig.
Rugadh John Muir, rannsachair agus eòlaiche, ann an Dùn Bàrr 21 an Giblean 1838. Bhrosnaich e pàircean nàiseanta anns na Stàitean Aonaichte a chur air bonn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
Paul Roux
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Welkom, ann an cridhe Afraga a Deas a th’ ann am Paul Roux. Tha e suidhichte aig 1,538m os cionn ìre na mara, ann am meadhan na roinne Saor stàit (Afrikaans: Vrystaat, Sotho: Foreistata), anns an sgìre Thabo Mofutsanyane, eadar Senekal agus Bethlehem. Tha e 234km air falbh bho Johannesburg  agus  289km bho Phretoria, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 6,152 duine a’ fuireach anns a’ bhaile agus 's e Afrikaans a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Paul Roux. Chaidh am baile seo a stèidheachadh ann an 1909 le ministear às Na Tìrean Ìsle air an robh Paul Roux.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga a Deas Roinn-seòrsa:Bailtean
Sgùrr Mòr (Fanaich)
'S e beinn ann am Frìth Fanaich air a' Ghàidhealtachd a th’ ann an Sgùrr Mòr. Tha e 1,110m de dh'àirde agus 's e Beinn Rothaich a th' ann. Tha e eadar an A835 agus Srath Bran, suidhichte san tuath air Loch Fanaich agus san iar air Beinn Liath Mhòr Fanaich. Tha alltan  a' sruthadh sìos air taobh an ear-dheas na beinne is a lìonadh Loch an Fhuar Thuill Mhòir.
Mar as trice bithear a' dèanamh air a' bheinn seo bho thaobh an ear Loch a' Ghlais-Chàrnaich le bhith ga cheangal le Beinn Liath Mhòr Fanaich. Mar sin bithear a' dìreadh druim Creag Dubh Fanaich, a' dol thairis air Beinn Liath Mhòr Fanaich mus ruigear Sgùrr Mòr. Dh'fhaodadh a cheangal fiù 's le Meall Gorm agus An Coileachan.
Oleg Timoshenko
B' e ceòl-sgrìobhaiche agus neach-ealaine Ucràineach/Sobhiatach a bh' ann an Oleg Semeyonovich Timoshenko (Ucràinis: Тимошенко Олег Семенович, IPA: ɔlɛg tɪmɔʃɛ'nkɔ, Kreminna 4 an Dùbhlachd 1932, An Eilbheis, 20 an Dùbhlachd, 2010). Bha e na oileanach san Cholaiste Ciùil Luhansk bho 1949 gu ruige 1953 agus an uair sin chaidh e dhan Chonservatoire ann an Kyiv (Ucràinis: Національна музична академія України імені Петра Чайковського), far an tug e ceum ann an 1960. Chuir e seachd trì bliadhna na neach-teagaisg agus na cheannard sa Cholaiste Ciùil Mykola Leontovich ann am Vinnytsia. Thill e dhan Chonservatoire ann an Kyiv ann an 1963, far an do dh' fhuirich e gu ruige 2004 agus esan na neach-òraide, na iar-reactar agus, mu dheireadh thall, na reactar fhèin fad 21 bliadhna. Chaidh a thaghadh na bhall Acadamaidh Nàiseanta Ealain na h-Ucràine (Ucràinis: Національної академії мистецтв України) ann an 1996.
Sgùrr Mòr (Fanaich)
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air leth air beanntan Frìth Fanaich, Achadh an Iasgair, Thoirbheartain, agus Achadh na Seileach. Tha Loch a' Mhadaidh suidhichte gu deas ann an coire faisg air Sgùrr Mòr.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd Roinn-seòrsa:Frìth Fanaich
Oleg Timoshenko
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceòladairean Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin‎ Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat
Ivar Kamke
B' e peantair ainmeil às an t-Suain a bh' ann an Ivar Kamke (Stockholm, 2 am Faoilleach 1882 - Helsingborg, 3 an t-Iuchar 1936). Chuir Kamke seachad na bliadhnaichean bho 1900 gu ruige 1905 na oileanach san Kungliga Akademien för de Fria Konsterna: cha d’ fhuair ach triùir a-steach sa bhliadhna sin: John Bauer, Pontus Lanner agus Kamke fhèin, leis cho tàlantach 's a bha iad. Phòs e aig an neach-ealaine Katharina (Käthe) Luise Kyritz à Hofheim ann an 1911. Dh'fhuirich ann am Volendam (Na Tìrean Ìsle) bho 1906 gu 1909 agus an uair sin dh'fhalbh e a Pharis, far an robh e gu ruige 1912.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Ealain Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Iapan
Tha Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Seapaine fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh ann an Àisia, ach chan eil iad cho cudromach sna teirmean eadar-nàiseanta.
Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail.
Ceangailtean a-muigh
Roinn-seòrsa:Rugbaidh Roinn-seòrsa:An t-Seapan
Buchach
‘S e baile beag air an àirde an iar na h-Ucràine a th’ann Бучач neo Buchach (Gearmailtis: Butschatsch, Pòlais: Buczacz, Turcais: Bucaş, Eabhra: בוצ'אץ'). Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1260. Tha e suidhichte anns an sgìre Buchach fhèin, anns an roinn (Ucràinis: Oblast) Ternopil, eadar Monastyrys’ka agus Dzhuryn, ri taobh na h-Aibhne Strypa. Tha am baile fhèin aig 367m os cionn ìre na mara 149 bho Horodok, 493km air falbh bho Odesa agus 397km bho Kyiv prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 12,551 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.
Eachdraidh
Ann an 1991, thàinig Buchach gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine.
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann am Buchach a' bruidhinn (99.29%).
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
17 an t-Samhain
'S e 17 an t-Samhain an 321mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (322mh ann am bliadhna-leum). Tha 44 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Breithean
thumb|[[Vespasian]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Borg
thumb|Broch ann am Mousa
Tha na ballachan falamh agus tha gailearaidhean agus ceallan annta. Chan eil sinn cinnteach mun tì nam buirg ach bha seann theòiridh gun robh iad dìonadach.
thumb|Mapa nam borg ann an Alba Tha buirg ainmeil ann am:
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Àrc-eòlas
Caoilte
'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Caoilte. 'S e ainm baistidh fireann a th' ann. Mar as trice cha chuirear an t-ainm  seo don Bheurla.
Bunachas
Tháinig a t-ainm bhon seann Ghaeilge, is dòcha gu bheil e a' ciallachadh 'casan luath'. . Canar gun do nochd an t-ainm airson a’ chiad turais leis a' ghaisgeach Èireannach Caoilte Mac Rónáin
Dualchas
Is e dualchas na nithean so-bheantainn agus do-bheantainn a bhuineas do ghnàthas is nòs is oighreachd na dùthcha, agus a th' air an sìneadh sìos bho chian ann an creideamh, cleachdadh, siostaman, smuaintean, oideachas, ealain, beul-aithris, beul-oideas, msaa.
Naomh Thérèse de Lisieux
thumbnail|right|Basilique Sainte-Thérèse de Lisieux, Calvados, Normandie, France
Dualchas
Gheibhear iomadh seòrsa dualchais aig a bheil iomadh freumh ann an iomadach raon den bheatha.
Roinn-seòrsa:Dualchas
Naomh Thérèse de Lisieux
B' i naomh frangach a bha ann an Thérèse de Lisieux (3 am Faoilleach 1873 - 30 an t-Sultain 1897.). Rugadh i ann an Alençon, An Fhraing.
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing
Stephen McNeil
'S e neach-poileataigs Canadach a th' ann an Stephen McNeil (rugadh 10 an t-Samhain, 1964).
Roinn-seòrsa:Alba Nuadh Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine à Canada
Kreminna
'S e baile meadhanach faisg air Kramatorsk agus Luhansk anns An Ucràin a th' ann an Kreminna (Ucràinis: Кремінна). Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheas na dùthcha, ri taobh na h-Aibhne Krasna, san roinn Luhanska Oblast. Tha 18,417 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1680. Anns na 1740an, dh'fhosgladh mèinn iarainn sa sgìre, ach cha fhuaireadh a-mach na gu robh an iarann de chàileachd ìosal agus nach gabhadh e ri chleachdadh idir. A dh'aindeoin seo, bha gual san sgìre ach thoisich mèinnearachd guail anns na 1890an. Bha am baile fo sgàile is fo bhuaidh feachdan Nàsach eadar 1942 agus 1943 ri linn An Dàrna Cogaidh, gus a bha i air a shaorachadh le feachdan an Airm Dheirg air 31 am Faoilleach 1943 an dèidh sabaid throm. Ann an 1991, thàinig Kreminna gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine. Ri linn Ionnsaigh na Ruise air an Ucràin ann an 2022, thuit am baile gu aonadan Ruiseanach air 18 an Giblean 2022. Rinn na Ruiseanaich fìor dhroch sgrios air a' bhaile, a bha air a mhilleadh gu buileach. Beagan sheachdainean roimhe sin, chaidh 56 seann daoine a mharbh ann an ionnsaigh le tancaichean air taigh-cùraim agus bha 15 eile air an toirt do bhruid.
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann an Kreminna a' bruidhinn (71,67%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis cuideachd (27,89%). Ged a bha fàs ann an uiread dhaoine a bha a' fuireach ann an Kreminna on dàrna dhen 19mh Linn, cha b' ann ach àn dèidh An Dàrna Cogaidh a fhuair am baile fàs uabhasach fhèin mòr a thaobh àireimh-shluaigh agus an An t-Aonadh Sobhiatach ga ghnìomhasachadh. A dh'aindeoin sin, tha an uiread dhaoine a tha nan tàmh ann am Kreminna air thuiteam fad na 21mh Linn.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ucràin
Ted Danson
'S e cleasaiche à Calafòrnia sna Stàitean Aonaichte a tha ann an Edward Bridge “Ted” Danson III  (San Diego, 29 an Dùbhlachd 1947).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Danson, Ted
Sgoiltean tro mheadhan na Gàidhlig
Obar Dheathain
A rèir làrach-lìn an Ughdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn aig Bun-Sgoil Gilcomstoun. Tha sgoil-àraich ann, agus dà chlas eile – BS1-3 agus BS4-7. Às dèidh sin, ’s urrainn do sgoilearan an cuid Gàidhlig a leasachadh aig Acadamh Hazlehead.
Aonghas
A rèir làrach-lìn an Ughdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn aig Bun-Sgoil Whitehills ann am Farfar.
Earra-Ghàidheal agus Bòid
Bun-Sgoil Bogh Mòr. Tha dà chlas ann – BS1-3 agus BS4-7.
An Druim Dubh
thumb|An Druim Dubh Tha An Druim Dubh ann an Lodainn an Iar. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 53′ 3″ Tuath agus 3° 46′ 1″  Iar.
Sgoiltean tro mheadhan na Gàidhlig
Earra-Ghàidheal agus Bòid
Bun-Sgoil Rockfield. Tha sgoil-àraich ann, agus trì clasaichean eile, airson BS1-7.
An Druim Dubh
Ann an 2001 bha 1,554 duine a' fuireach an seo.
Sgoiltean tro mheadhan na Gàidhlig
Earra-Ghàidheal agus Bòid
Bun-Sgoil an t-Sailein Tha sgoil-àraich ann, agus trì clasaichean eile – BS1-2, BS3-4 agus BS5-7.
An Druim Dubh
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Caersws
Tha am baile Caersws ann am Powys, a' Chuimrigh. Tha e 72.4 mi (116.4 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 156.7 mi (252.2 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1530 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 324 (21.2%); rugadh 60% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Sgoiltean tro mheadhan na Gàidhlig
Earra-Ghàidheal agus Bòid
Bun-Sgoil Sandbank Tha sgoil-àraich ann, agus dà chlas eile – BS1-3 agus BS4-7.
Àrd-Sgoil Thiriodh
Àrd-Sgoil Thobar Mhoire
Dùn Èideann
A rèir làrach-lìn an Ughdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn aig Bun-Sgoil Taobh na Pàirce. Às dèidh dhaibh am bun-sgoil fhàghail, ’s urrainn do sgoilearan an cuid Gàidhlig a leasachadh aig Àrd-sgoil Sheumais Ghilleasbuig.
Sgìre Clach Mhanainn
A rèir làrach-lìn an Ughdarrais chan eil foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn.
Comhairle nan Eilean Siar
(P.S. Faic foghlamgaidhlig.com: Cròileagain, Bun-sgoiltean, Àrd-sgoiltean)
A rèir làrach-lìn an Ughdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns na sgoiltean a leanas:
Leòdhas
Sgoil a’ Bhac Tha sgoil-àraich ann, agus trì clasaichean eile – BS1-2, BS3-5 agus BS6-7.
Barvas Pre-school and Sgoil an Taobh Siar: A rèir làrach-lìn an Ughdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn.
Bernera Pre-school and School: A rèir làrach-lìn Glow Scotland, tha sgoil àraich agus clas Gàidhlig san sgoil seo.
Breasclete Pre-school and Primary: A rèir làrach-lìn Comann na Coimhearsnachd, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus BS.1 agus 2.
Laxdale Pre-school and Primary:  A rèir làrach-lìn na sgoile, tha trì clasaichean co-dhèanta ann, anns a bheil foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn.
Lionel Pre-school and Primary and Secondary: A rèir làrach-lìn Foghlam Alba, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn.
Lochs Sgoil nan Loch Pre-school and Primary: A rèir làrach-lìn an Ughdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart.
Bun-sgoil na Pàirc: a rèir làrach-lìn an Ughdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil.
Sgoil Shiaboist: A rèir làrach-lìn an Ughdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart.
Bun-sgoil Steòrnabhaigh (Sgoil Àraich na broinn): A rèir làrach-lìn na sgoile, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart.
Sgoil MhicNeacail: A rèir làrach-lìn na sgoile, airson sgoilearan a tha fileanta tha Gàidhlig ri fhaighinn mar chuspair, agus tha cuspairean eile ann tro mheadhan na Gàidhlig.
Na Hearradh
Sgoil an t-Òib: A rèir làrach-lìn an Ughdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart.
Sgoil Sir E Scott: A rèir làrach-lìn na sgoile, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil. San àrd-sgoil, airson sgoilearan a tha fileanta tha Gàidhlig ri fhaighinn mar chuspair.
Uibhist a Tuath
Sgoil Chàirinis: A rèir làrach-lìn an Ughdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns a’ bhun-sgoil.
Croileagan Dhunsgealair: A rèir làraichean-lìn an Ughdarrais agus an NHS, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn.
Sgoil Àraich Saoghal Beag agus Sgoil Phaibil: A rèir làrach-lìn an Ughdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart. Seo làrach-linn na sgoile.
P.S. San Lùnastal 2016 dh’ fhosgail Bun-sgoil ùr Uibhist a Tuath, agus dhùin co-dhiù Sgoil Chàirinis. Tha an sgoil àraich Saoghal Beag a-nis sa làraich ùir.
Beinn nam Faoghla
Sgoil Bhaile a’ Mhanaich: A rèir làrach-lìn na sgoile, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich (dà bhuidheann) agus air adhart (trì clasaichean).
Sgoil Lionacleit: A rèir làrach-lìn na sgoile, airson sgoilearan a tha fileanta tha Gàidhlig ri fhaighinn mar chuspair.
Uibhist a Deas
Cothrom Òg Nursery: A rèir làrach-lìn an Ughdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn. Seo làrach-linn na sgoil-àraich.
Sgoil Àraich agus Bun-Sgoil Dalabrog: A rèir làrach-lìn an Ughdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil-àraich agus sa bhun-sgoil.
Sgoil an Iochdair: A rèir làrach-lìn an Ughdarrais, tha sgoil-àraich ann, agus a rèir làrach-lìn na sgoile tha dà chlas sa bhun-sgoil – BS1-3 agus BS4-7.
Eilean Bharraigh
Sgoil Bhàgh a’ Chaisteil: A rèir làrach-lìn an Ughdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil-àraich agus sa bhun-sgoil. A rèir làrach-lìn na sgoile, airson sgoilearan a tha fileanta tha Gàidhlig ri fhaighinn mar chuspair.
Dùn Phris agus Gallghaidheil
Chan eil làrach-lìn an Ughdarrais, a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.
Ward Hill
Is dòcha gu bheil sibh a' lorg:
Sgoiltean tro mheadhan na Gàidhlig
Sgìre Inbhir Àir an Ear
Chan eil làrach-lìn an Ughdarrais, a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.
Sgìre Dhùn Bhreatainn an Ear
Bun Sgoil Innis an Uillt, Drochaid an Easbaig: A rèir làrach-lìn na sgoile, tha sgoil-àraich ann, agus trì clasaichean sa bhun-sgoil – BS1-2, BS3-5 agus BS5-7.
Lodainn an Ear
A rèir làrach-lìn an Ughdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn ann an Dùn Èideann.
Svante Arrhenius
Urraman
Chaidh a cho-aontar a tha ceangal reat iom-obrachaidh do theòthachd ainmicheadh air. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1903 airson an obrach aige mu leactroilisis.
Sgoiltean tro mheadhan na Gàidhlig
An Eaglais Bhreac
Chan eil làrach-lìn an Ughdarrais, a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.
Svante Arrhenius
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain
Sgoiltean tro mheadhan na Gàidhlig
Fìobha
Chan eil làrach-lìn an Ughdarrais, a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.
A' Ghàidhealtachd
Bun-sgoil Dhùnbheagain: A rèir làrach-lìn an Ùghdarrais, tha sgoil-àraich ann, agus tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn air feadh na bun-sgoile. Seo làrach-lìn na sgoile.
Bun-sgoil Cille Mhoire: A rèir sanas-leabhran na sgoile (briog air “Download Now”), tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil ann an dà chlas.
Bun-sgoil Phort Rìgh: A rèir làrach-lìn na sgoile, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil ann an còig clasaichean – BS1, BS2, BS3-4, BS5-6 agus BS6-7.
Bun-sgoil an Àth-Leathainn: A rèir sanas-leabhran na sgoile, (briog air “Download Now”) tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil ann an dà chlas.
Bun-sgoil Shlèite: A rèir làrach-lìn na sgoile, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil ann an dà chlas.
Bun-sgoil Mhalaig: A rèir làrach-lìn na sgoile, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil ann an dà chlas – BS1-4 agus BS5-7.
Bun-sgoil Gheàrrloch: A rèir làrach-lìn an Ùghdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich, agus a rèir sanas-leabhran na sgoile (briog air “Download Now”), tha dà chlas sa bhun-sgoil – BS1-3 agus BS5-7.
Bun-sgoil LochCarrainn: A rèir làrach-lìn na sgoile, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn air feadh na bun-sgoile.
Bun-sgoil Ulapul: A rèir làrach-lìn na sgoile, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil ann an dà chlas – BS1-3 agus BS4-7.
Bun-sgoil Thunga: A rèir sanas-leabhran na sgoile (briog air “Download Now”) tha cothrom ann foghlam tro mheadhan na Gàidhlig fhaighinn.
Àrd Sgoil Fàrr: A rèir làrach-lìn an Ùghdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn ann an dà chuspair.
Bun-sgoil Mount Pleasant, Inbhir Theòrsa: A rèir sanas-leabhran na sgoile, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus thathar e a thogail air adhart tron bhun-sgoil on a thòisich e ann an 2013.
Bun-sgoil Drochaid a’ Bhanna: A rèir sanas-leabhran na sgoile tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil.
Bun-sgoil Cnoc na Creige: A rèir làrach-lìn na sgoile, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil ann an dà chlas – BS1-3 agus BS4-7.
Acadamaidh Rìoghail Bhaile Dhubhthaich: A rèir làrach-lìn an Ùghdarrais, tha sgoilearan fileanta san sgoil.
Bun-sgoil Inbhir Pheofharain: A rèir làrach-lìn na sgoile (brùth air “Dingwall Primary Brochure 2016-17), tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil.
Acadamh Inbhir Pheofharain: A rèir làrach-lìn an Ùghdarrais, tha sgoilearan fileanta san sgoil.
Bun-sgoil Millbank, Inbhir Narann: A rèir làrach-lìn an Ùghdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil.
Bun-sgoil Gàidhlig Inbhir Nis: A rèir làrach-lìn na sgoile,tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn aig gach ìre.
Bun-sgoil Gleann Urchardain: A rèir làrach-lìn na sgoile, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn tron bhun-sgoil gu ruige BS4, on a thòisich e ann an 2011.
Bun-sgoil Ghàidhlig Loch Abar: A rèir làrach-lìn an Ùghdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus sa bhun-sgoil.
Sgoil-àraich Bhaile a' Chaolais:  A rèir làrach-lìn an Ùghdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil-àraich.
Glaschu
Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu: A rèir làrach-lìn na sgoile, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil-àraich agus sa bhun-sgoil. San àrd sgoil, tha Gàidhlig ri fhaighinn na chuspair.
Inbhir Chluaidh
Chan eil làrach-lìn an Ùghdarrais, a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.
Moireibh
Chan eil làrach-lìn an Ùghdarrais, a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.
Buidheann Cùmhnant an Atlantaig a Tuath
thumb|Suaicheantas NATO thumb|Ball-stàitean 'S e buidheann eadar-nàiseanta airson dìona a tha ann an Buidheann Cùmhnant an Atlantaig a Tuath (Beurla: North Atlantic Treaty Organisation).
Sgoiltean tro mheadhan na Gàidhlig
Sgìre Inbhir Àir a Tuath
Chan eil làrach-lìn an Ùghdarrais, a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.
Buidheann Cùmhnant an Atlantaig a Tuath
Nise tha 30 dùthchannan nam buill NATO. Rinn an t-Suain agus Suòmaidh tagradh foirmeil airson ballrachd NATO ann an 2022 an dèidh dhan an Ruis a dh'ionnsaigh an Ucràin.
Sgoiltean tro mheadhan na Gàidhlig
Sgìre Lannraig a Tuath
Sgoil Àraich agus Bun-sgoil Condorrat:  A rèir làrach-lìn an Ùghdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus sa bhun-sgoil.
Buidheann Cùmhnant an Atlantaig a Tuath
NATO agus neo-eisimeileachd na h-Alba
Aig àm an reifreann air Neo-eisimealachd na h-Alba 2014 bha poileasaidh Riaghaltas na h-Alba gum biodh Alba neo-eisimeileach na bhall NATO ach cha thèid buill-airm niùclasach suidheachadh air ranntair na h-Alba.
Sgoiltean tro mheadhan na Gàidhlig
Sgìre Lannraig a Tuath
Àrd-sgoil Greenfaulds - A rèir làrach-lìn an Ùghdarrais, tha co-dhiù Frangais, saidheans, cruinn-eòlas, eachdraidh, nua-eòlas agus foghlam pearsanta agus sòisealta ri fhaighinn tro mheadhan na Gàidhlig.
Arcaibh
Chan eil làrach-lìn an Ùghdarrais a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.
Peart agus Ceann Rois
Bun-sgoil Goodlyburn: A rèir làrach-lìn na sgoile, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn ann an aon chlas san sgoil.
A rèir làrach-lìn an Ùghdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn aig ìre àrd-sgoil ann an Acadamh Bràghaid Albainn agus Acadamh Peairt.
Sgìre Rinn Friù
Chan eil làrach-lìn an Ùghdarrais a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.
Na Crìochan
Chan eil làrach-lìn an Ùghdarrais a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.
Roinnean ann an Coloimbia
Clioc air an roinn air a’ mhapa shìos an seo gus an t-artaigil a leughadh.
Sgoiltean tro mheadhan na Gàidhlig
Sealtainn
Chan eil làrach-lìn an Ùghdarrais a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.
Roinnean ann an Coloimbia
Roinn-seòrsa:Coloimbia
Sgoiltean tro mheadhan na Gàidhlig
Sgìre Inbhir Àir a Deas
Chan eil làrach-lìn an Ùghdarrais a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.
Sgìre Lannraig a Deas
Chan eil làrach-lìn an Ùghdarrais a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.
Sruighlea
Bun-sgoil Riverside: A rèir an Ùghdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus sa bhun-sgoil.
Sgìre Dhùn Bhreatainn an Iar
Chan eil làrach-lìn an Ùghdarrais a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.
Lodainn an Iar
A rèir làrach-lìn an Ùghdarrais, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn le pas bus no trèana gu ùghdarras eile ann an crìch ri Lodainn an Iar, anns a bheil foghlam tro mheadhan ne Gàidhlig ri fhaighinn.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig
1130an
Bha na 1130s, sa 12na linn, eadar 1 am Faoilleach 1130 is 31 an Dùbhlachd 1139. Se na ciad deich-bliadhna den linn
Na h-Eileanan an Iar (sgìre Phàrlamaid Westminster)
'S e sgìre Phàrlamaid Westminster a tha ann an Na h-Eileanan an Iar.
Chaidh a cruthachadh ann an 1915 bho phàirtean de Siorrachd Rois agus Siorrachd Inbhir Nis.
Ann an 2005 chaidh "Na h-Eileanan an Iar" na ainm oifigeil Beurla na sgìre. Tha Achd Pàrlamaid ann an 2011 a dìon an sgìre seo còmhla ri Arcaibh agus Sealltainn.
Is ionann an sgìre seo agus an sgìre sam Pàrlamaid na h-Alba.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eilean Leòdhais Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Na Hearadh Roinn-seòrsa:Barraigh Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Siar
Haifa
‘S e baile mòr agus port cudromach ann an ceann a tuath Iosrael a th’ ann an Haifa (Eabhra: חֵיפָה, IPA: :χeiˈfä, Arabais: حيفا‎, IPA: Ḥayfā). Thathar dhen bheachd gur ann às an t-ainm a’ ciallachadh Tràigh Bhreàgha, bhon fhacal חוֹף (Gàidhlig: Tràigh). Tha e suidhichte aig 290m os cionn na mara, ri taobh na Mara Mheadhanach, eadar am Bàgh Haifa agus Beinn Charamel, 119km air falbh bho Ierusalem (prìomh-bhaile na dùthcha) agus 86km bho Thel Aviv. Tha 268,200 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. ‘S e an treas baile as motha na dùthcha a th' ann Haifa. 'S ann ann an Haifa far a bheil an taigh-tasgaidh a' pheantair Emmanuel Mané-Katz.
An Spiorad Naomh
thumb|right|An Spiorad Naomh 'S e an Spiorad Naomh an treas pearsa den Trianaid, gu h-àraid anns na h-eaglaisean Crìosdaidheachd, am measg na h-eaglaise Caitligich, na h-eaglaise Orthodox, agus a-measg mòran eaglaisean Pròstanach. Ach is e Dia a-mhàin a tha anns na trì pearsannan seo.
Roinn-seòrsa:Creideamh
Glaschu Ceilbhinn (Iomain)
Anmoch sna 50an agus tràth sna 60an, bha linn air leth soirbheachail aig sgioba iomaine Oilthigh Ghlaschu, a’ gleidheadh Lìog a Deas ann an 1959-60 agus Cuach Littlejohn ann an 59-60, 60-61 agus 61-62. Thàinig cuid dhe na cluicheadairean seo còmhla a-rithist nuair a chaidh Glaschu Ceilbhinn a stèidheachadh.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Camanachd Roinn-seòrsa:Sgiobaidhean iomain
Bigear
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Carno
Tha am baile Carno ann am Powys, a' Chuimrigh. Tha e 76.1 mi (122.5 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 162.0 mi (260.7 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 708 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 255 (36.0%); rugadh 47% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
June Almeida
B' e bhìor-eòlaiche à Alba a bha ann an June Almeida.
Beatha
Rugadh i mar June Hart 5 Dàmhair 1930 agus thogadh i ann an Glaschu. Nuair a dh'fhàg i aig aois 16 an sgoil chaidh i na teicniche aig deuchainn-lann aig an Taigh-eiridinn Rìoghail Ghlaschu agus an sin aig Ospadal Naoimh Pàrlain ann an Lunnainn. Phòs i Enriques Almeida, neach-ealain às a' Bheiniseala agus dh'imrich iad gu Canada far an do dh'obraich i air structaran bhìorasan. Dh'fhiathaich A. P. Waterson a bha na ollamh aig Sgoil Meadaigeach Ospadal Naoimh Thòmais i gu Lunnainn is thill i ann an 1964. Aig deireadh a cùrsa-obrach bha i ag obair aig an Deuchainn-lann Rannsachaidh Wellcome ann am Beckenham. Leig i ann an 1985 a dreuchd suas is thrèanaich i mar thidsear yoga. Chaochail i 1 Dùbhlachd 2007.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
18 an t-Samhain
'S e 18 an t-Samhain an 322mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (323mh ann am bliadhna-leum). Tha 43 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Llanasa
Tha am baile Llanasa ann an Sir y Fflint, a' Chuimrigh. Tha e 127.4 mi (205.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 184.6 mi (297.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 4214 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 879 (20.9%); rugadh 50% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
18 an t-Samhain
Tachartasan
thumb|Modail eileamaid [[bohrium]]
Llanasa
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir y Fflint Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
18 an t-Samhain
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Neil Bartlett
'B e ceimigear Aimeirigeanach a rugadh ann an Sasainn a bha ann Neil Bartlett.
Fhuair e an dotaireachd aige aig Colaiste a' Righ ann an Durham. Ann an 1958 chaidh e ag obair aig Oilthigh Columbia Bhreatannaich (UBC) ann an Canada. 'S ann ann an seo a lorg e rud iongantach nuair a chuir e ri chèile a' chiad co-thàthadh de gas uasal. Rinn e a' chiad cho-thàthadh senoin ann an 1962. Ron an seo bha daoine den bheachd nach b' urrainn dha na buill aig am buidheann seo frith-ghluasad agus mar seo bha iad an toiseach a' dol fon ainm "gasaichean tàmhach".
1140an
Bha na 1140s, sa 12na linn, eadar 1 am Faoilleach 1140 is 31 an Dùbhlachd 1149. Se na ciad deich-bliadhna den linn
Roinn-seòrsa:12mh linn *
Klaipėda
‘S e baile mòr agus port cudromach faisg air Palanga, air an àirde an iar Liotuàinia a th' ann an Klaipėda (IPA: kɫɐɪˑpʲeːd̪ɐ, Gearmailtis: Memel, Laideann: Memela). Tha e suidhichte air caolas far a sruthas an Abhainn Danė dhan Bhaltach, 3m os cionn ìre na mara, anns an roinn Klaipėdos Rajono, 290km air falbh bho Vilnius (prìomh-bhaile na dùthcha), 202km bho Phanevėžys, 198km bho Kaunas agus 139km bho Šiauliai. Chaidh Klaipėda a chlàradh ann an 1252 agus fhuair e còirichean mar bhaile ann an 1254. Cha do chlàradh an t-ainm ann an Liotuànais gu ruige 1413 nuair a sgrìobh an Righ Vytautas Didysis mu dheidhinn àite air an robh Caloypede. Tha 161,300 duine a' fuireach ann. 'S e an treas baile as motha na dùthcha a th'ann cuideachd.
Stanley
'S e prìomh-bhaile nan Eileanan Fàclainn a tha ann an Stanley (seann ainm "Port Stanley"). Tha am baile suidhichte air an eilean Fàclainn an Ear (East Falkland sa Beurla) deas air Port Stanley. 'S e an t-aonar baile mòr a tha anns na h-Eileanan Fàclainn. Canar Puerto Argentino neo Puerto Riveria sa Spainntis Argantanach.
Chaidh e na chathair-bhaile airson Iùbalaidh Phlatanaim a' Bhànrigh ann an 2022.
thumb|200px|left|Seann eaglais ann an Stanley le cnamhan [[Muc-mhara|mhuc-mhara]]
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas Roinn-seòrsa:An Rìoghachd Aonaichte
Hilma af Klint
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain Roinn-seòrsa:Ealain
Caointean
'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Caointean. 'S e ainm baistidh fireann a th' ann. Mar as trice thèid Caointean eadar-theangachadh gu Beurla mar Quentin.
Bunachas
Thàinig an t-ainm Caointean/Quentin bho Laideann. Bha ciad ainm ann mar "Quintinus", agus 's e ainm meanbhach bhon ainm sloinnidh "Quintus" a th' ann. Tha sin a' ciallachadh 'an còigeamh'.
Cruthan eile
Nochd e cuideachd mar Cuintean  no Caoidhean
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach
An Dubh-allt
thumb|An Dubh-allt, meadhan a' bhaile Is docha gu bheil thu a' lorg Blackburn (Sasainn) ann an Sasainn a Tuath
Tha an Dubh-allt ann an Lodainn an Iar. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 52′ 20.83″ Tuath agus 3° 37′ 17.55″ Iar. Tha esan còmhla ri Blackburn ann an Siorrachd Lancashire ainmeil airson na Ceiste Lodainn an Iar le Tam Dalyell.
Obar Chùirnidh
thumb|200px
Tha Obar Chùirnidh (Beurla: Abercorn) ann an Lodainn an Iar. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 59′ 36.02″ Tuath agus 3° 28′ 23.74″ Iar.
Tha 1,044 daoine a' fuireach ann.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Gleann Lochair
‘S e baile beag dùthchasail ann an ceann a deas na Stiùbhartachd, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann an Gleann Lochair (Beurla/Beurla Ghallda: Glenlochar). Tha e suidhichte aig 57m os cionn ìre na mara, ann an Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt ro 1975), eadar Baile Mhic Aoidh agus Crois Mhìcheil, ri taobh Loch Ken agus na h-Aibhne Dhè. Tha e 271km air falbh bho Obar Dheathain, 102km bho Ghlaschu, 30km bho Chille Chuithbeirt agus 121km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e Beurla a th' ann a’ chiad chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Gleann Lochair. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air turasachd, àiteachas agus coilltearachd. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoil ann agus feumar a dhol dhan bhun-sgoil ann an Crois Mhìcheil agus dhan àrd-sgoil ann an Caisteal Dhùghlais.
Vinnytsia
'S e baile mòr faisg air Khmelnytskyi agus Zhytomyr anns An Ucràin a th' ann an Vinnytsia (Ucràinis: Вінниця, Pòlais: Vinnica, IPA: ˈwinːɪtsʲɐ). Tha e suidhichte air an cridhe na dùthcha ri taobh na h-Aibhne Pivdennyi Buh, san roinn Vinnytska Oblast. Tha 370,601 duine a' fuireach ann.
Gleann Lochair
Freumhan an Ainm
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à gleann, loch agus àrd anns a' Ghàidhlig tha an t-ainm. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Chille Chuithbeirt fhèin anns an 17mh Linn.
Vinnytsia
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1363. Ann an 1991, thàinig e gu bhith na phàirt de nàisean neo-eisimeileach na h-Ucràine.
Gleann Lochair
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Alba Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh
Vinnytsia
Eòlas-sluaigh
A rèir a' Chunntais-shluaigh a rinneadh ann an 2001, 's e Ucràinis a tha a' mhòr-chuid nan daoine ann am Vinnytsia a' bruidhinn (84.73%), ged a tha mion-chuid ann le Ruisis cuideachd (14.36%).
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Bailtean anns An Ucràin
Andriy Zhdanov
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Ucràin Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin‎ Roinn-seòrsa:Aonadh Sobhiat
1150an
Bha na 1150s, sa 12na linn, eadar 1 am Faoilleach 1150 is 31 an Dùbhlachd 1159. Se na ciad deich-bliadhna den linn
Roinn-seòrsa:12mh linn *
19 an t-Samhain
'S e 19 an t-Samhain an 323mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (324mh ann am bliadhna-leum). Tha 42 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
1160an
Bha na 1160an, sa 12na linn, eadar 1 am Faoilleach 1160 is 31 an Dùbhlachd 1169. Se na ciad deich-bliadhna den linn
Roinn-seòrsa:12mh linn *
19 an t-Samhain
Tachartasan
thumb|[[Cristoforo Colombo ann am Puerto Rico]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Mor-Bihan
thumb|right|250px|Mor-Bihan anns an Fhraing 'S e département na Frainge a tha ann am Mor-Bihan (Frangais: Morbihan). Tha i suidhichte anns a' Breatainn Bhig. Tha Gwened na prìomh-bhaile.
thumb|left|100px|Gearradh-arm Mor-Bihan
Ceangal a-mach
Roinn-seòrsa:Départements na Frainge Roinn-seòrsa:A' Bhreatainn Bheag Roinn-seòrsa:An Fhraing
Rousse
thumb ‘S e baile mòr ann an ceann a tuath Bhulgàiria a th' ann Pусе neo Rousse (IPA: 'rusɛ, Rustschuk o shin Laideann: Sexaginta Prista). Tha daoine air a bhith nan tàmh san àite seo ro àm nan Greugach. Tha e suidhichte anns an roinn (Bulgàiris: Oblast) Rousse fhèin, eadar Giurgiu (Romàinia) agus Tsar Kaloyan, ri taobh na h-Aibhne Duna. Tha Romàinia air an taobh thall na h-aibhne bho Rousse. Tha am baile fhèin aig dìreach 30m os cionn ìre na mara 172km  air falbh bho Varna agus 250km  bho Shofia prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 178,435 daoine a’ fuireach ann an Rousse, an 5mh baile as motha na dùthcha.
An Teachdaire Gaelach
B' e iris miosail a bha anns An Teachdaire Gaelach a chaidh air foillseachadh bho 1829 gu 1831 (1834?).
Rousse
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bulgàiria Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
An Teachdaire Gaelach
Chaidh a deasachadh leis an Urramach Tormod MacLeòid "Caraid nan Gaidheal", agus clo-bhuailte le Uilleam MacPhuin an Glaschu. Is e An Teachdaire Gaelach an iris raitheil a bu sine a chaidh fhoillseachadh sa Ghàidhlig air a bheil leth-bhreacan maireannach chun latha an diugh.
B' e iris coitcheann a bha ann a dh'fhoillsich altan air iomadh cuspair bho bheul-aithris gu teicneòlas ùr an latha. Tha na h-altan air teicneòlas tòrr nas laige na altaibh an irisean Albannach comh-aimsireil air an deach foillseachadh 's a' Bheurla agus tha blas de soisgeuladh air iomadh de na h-altaibh seo, a sgrìobh MacLeòid e fhèin. Is dòcha nach eil seo ach a' comharraich an cuideam trom a thug MacLeòid air fhèin a fhritheil a chomh-ghaidheal le iris-raitheil, mu choinneamh nam ficheadan a bha fhoillsichte aig an àm anns a' Bheurla.
Tha Leabhar I, Aireamh 1-12 (a' Chèitean 1829 - Giblean 1830), ri leughadh air an eadar-lin aig www.archive.org.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Irisean Gàidhlig
An Rèabhlaid Ameireaganach
Thachair an t-Ar-a-mach Ameireaganach eadar 1775 agus 1783 agus 's ann anns a' chogadh sin a bhuanaich na 13 tìrean-imrich an neo-eisimeileachd bho Breatainn. Gu ruige seo, bha na 13 tìrean-imrich air a bhith fo smachd Breatainn. As dèidh a' chogaidh bha iad a-nis aonaichte ann an aon dùthaich neo-eisimeileach.
Adhbharan
Tha freumhan na rèabhlaide a' dol air ais gu Cogadh nan Seachd Bliadhna neo dhan Chogadh Fhrangach 's nan Innseanach Ruadhach. Ro Chogadh nan Seachd Bliadhna, cha robh mòran ceangal eadar na tìrean-imrich Breatannach ann an Aimearaga. Bha iad ceangailte ri Breatainn ceart gu leòr ach cha robh mòran gnothaich aca ri chèile. Ach nuair thòisich an cogadh ris an Fhraing, b' fheudar dhaibh aonachadh ri chèile ann an dòigh nach do rinn iad riamh roimhe. B' e seo cleachdadh ùr dhaibh, a chuir iad gu mòr an gnìomh a-rithist nuair thog Pàrlamaid cìsean air diofar rudan airson ionmhas a thional airson chosgaisean a' chogaidh.
Bha Cogadh nan Seachd Bliadhna glè chosgail do Bhreatainn agus smaoinich Pàrlamaid gu robh e ceart agus iomchaidh gum pàigheadh na tìrean-imrich cuid de chosgaisean a' chogaidh agus thòisich iad air cìsean a thogail air diofar rudan ann an Aimearaga. Mar eiseimpleir, ann an 1765, chruthaich a' Phàrlamaid cìs ùr ris an canar The Stamp Act, a stèidhich cìsean air mòran rudan a bha an clò, leithid pàipearan-naidheachd, tiomnaidhean, cùnnraidhean, fiù's càirtean-cluich. Dh'adhbhraich seo connspaid mhòr anns na tìrean-imrich leis nach robh iad air an riochdachadh anns a' Phàrlamaid. Dhiùlt iad gabhail ri na cìsean. Ach aig a' cheann thall, chuir a' Phàrlamaid às do na cìsean aig toiseach 1766. Ach chùm a' Phàrlamaid oirre a' chumail a-mach gun robh làn chòireachan aice cìsean a chur air na tìrean-imrich mar a thogradh i.
Dh'fhan cùisean caran sìtheal gu ruige 1767 nuair a thòisich comh-strì às ùr. Bha dà adhbhar ann airson sin. Chuir a' Phàrlamaid ann am Breatainn às do Phàrlamaid na tìrean-imrich ann an New York air sgàth 'a gun do dhiùlt iadsan gabhail ri lagh eile a chaidh a chur an gnìomh ann an 1765 agus b' e seo na Quartering Acts. Fon lagh seo, b' fheudar do na tìrean-imrich taic a thoirt do na feachdan Breatannach a bha stèidhichte ann an Aimearaga: dhiùlt Pàrlamaid New York sin a dhèanamh. Agus mar fhreagairt, chuir Pàrlamaid na Breatainne às dhi ann an 1767. Aig an dearbh àm, chuir i an gnìomh cìsean ùra: na Townsend Acts a stèidhich ann an 1767 cìsean air in-mhalairt de rudan cudthromach do na tìrean-imrich a leithid luaidhe, pàipear, glainne agus teatha.
Thòisich seo gearan 's comh-strì a b' ùr agus mar fhreagairt, chuir Breatann saighdearan a bharrachd a dh'Aimearaga. Agus b' e làthaireachd saighdearan a' coiseachd nan sràidean cùisean-gearain a bharrachd do na h-Aimearaganaich. Thachair aimhreit mhairbhteach ann am Boston an 5 am Màrt, 1770 eadar saighdearan Breatannach 's sìobhaltaich. Thug grunn sìobhaltaich ionnsaigh air buidhinn de shaighdearan Breatannach agus losg na saighdearan air ais orra. Chaidh còignear a mharbhadh 's sianar a leòn leis na peilearan. 'S e "Boston Massacre" a thuirt na h-Aimearaganaich ris na thachair agus b' e seo ceum mòr sìos an rathad gu cogadh.
Bho sin a-mach bha sreath de thachairtean a lean gu cogaidh. Mar eisimpleir, thug na h-Aimearaganaich teine air soitheach-chogaidh Gaspée san Ògmhios, 1772 a chaidh a chur gu Aimearaga gus na laghan dhen Phàrlamaid Breatannaich a thoirt gu buil. Ann an 1763, chaidh buidhinn de luchd-tìr-imrich air bòrd long ann am port Boston. Rug iad greim air a' charagò de teatha agus mhill iad e le bhith ga thigeil sa mhuir. Chuir sin fearg air Pàrlamaid Breatainn agus mar fhreagairt dhùin iad am port Bostoin agus chuir iad an t-arm gu Boston gus smachd a chumail oirre. Chaidh gairm a-mach thar na tìrean-imrich gus còmhdhail a chruinneachadh agus thòisich mailisidhean a trèineadh le droch rùn an aghaidh nam Breatannach.