cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mì-rian oireach na pearsantachd
Diagnostic and Statistical Manual
Sònraichidh an Leabhran Breithneachail is Àireamhail nan Galar Inntinneil (on Bheurla Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) clò-bhualadh ceathramh, DSM IV-TR = 301.7, 'na leabhran air a chleachdadh gu cumanta airson bhreithneachaidh nan galar inntinneil, mì-rian oireach na pearsantachd ('san Aisil II Grunnan B) cho:
Naomh Jerome
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Naoimh
Mì-rian oireach na pearsantachd
Diagnostic and Statistical Manual
Roinn-seòrsa:Eòlas-inntinn mì-ghnàthach Roinn-seòrsa:Eòlas-inntinn mòdach Roinn-seòrsa:Mì-rianan na pearsantachd
境界例
Jura (Canton)
Is docha tha sibh a' lorg Jura (département)
'S e roinn (Fraingis: Canton, Gearmailtis: Kanton, Eadailtis: Cantone) anns An Eilbheis a th'ann Jura (Rumantsch/Eadailtis: Giura). Tha e suidhichte air an àirde an iar-thuath na dùthcha, ri taobh na crìochan leis An Fhraing. 'S e Delémont a th'ann prìomh-bhaile na roinne. 'S e Fraingis a tha ga bruidhinn air feadh na roinne, fiù's aig ìre oifigeil, ach tha Gearmailtis aig na daoine ann an corra àite cuideachd. Gabh an roinn sin ris An Eilbheis ann ann 1979. Tha an t-ainm oifigeil na roinne a' ciallachadh Poblachd agus Roinn Jura. 'S e an 20mh roinn as motha na h-Eilbheis, a thaobh àireamh-sluaigh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eilbheise
Lisa Storey
'S e tidsear, sgrìobhadair, foillsichear agus neach-iomairt a th' ann an Lisa Storey (1935–)
Rugadh agus thogadh i ann am Bhatarsaigh leis an sloinneadh Lisy Dhonnchaidh Mhòir.
Rinn i iomadh seòrsa obair ann an saoghal na Gàidhlig thar nam bliadhnaichean, eadar foillseachadh, teagasg agus strì airson còraichean luchd na Gàidhlig. Chruinnich i beul-aithris ann am Bhatarsaigh às leth Sgoil Eòlais na h-Alba. Bha i ag obair na tidsear ann an Sgoil a' Mheadhain (Central Primary School) ann an Inbhir Nis nuair a thòisich foghlum tro mheadhan na Gàidhlig ann an 1985.
gaidhlig.tv
Tron iomairt gaidhlig.tv, còmhla ri feadhainn leithid Aonghas Dubh MacNeacail, Robbie MacLeòid, Ishi NicIlleathain agus Aonghas Pàdraig Caimbeul, rinn i strì airson barrachd Gàidhlig ann am meadhanan Gàidhlig an latha an-diugh. Ann an 2016, thuirt i ann an litir gu Cathraiche MG ALBA, Magaidh Choineagain "Gabhaidh Gàidhlig a thoirt air adhart air BBC Alba, agus toisichidh sinn le fo-thiotalan Beurla loisgte a bhith air falbh, agus fo-thiotalan Beurla, ma dh'fheumas iad a bhith ann, a bhith falaichte.  ’S e fo-thiotalan falaichte a tha an rannsachadh as fheàrr a’ moladh.     ’S e sin a tha ceart do na Gàidheil cuideachd."
CLÀR agus foillsichearan eile
Eadar 1996-2021, bha Lisa Storey a' stiùireadh CLÀR: dh'fhoillsich an companaidh faisg air 80 leabhar (agus 60 boireannach) nuair a bha i ann. Tha Lisa a-nis air falbh bho Chlàr, ach tha i fhathast an-sàs ann an Clò Phabaigh agus Leabhraichean Beaga.
Ceanglaichean a-muigh
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig Storey, Lisa
Colombey-les-Deux-Églises
'S e baile beag air àirde an ear-tuath na Frainge a th’ ann an Colombey-les-Deux-Églises (IPA: kɔlɔ̃bɛ le døz:eɡliz). Tha e suidhichte aig 347m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Blaise, anns an sgìre (Fraingis: Département) Haute Marne anns an roinn (Fraingis: Région) Champagne-Ardennes, 201km air falbh bho Pharis, prìomh-bhaile na dùthcha, agus 300km bho Lille. Tha àireamh-sluaigh dhe 688 aig a’ bhaile. 'S ann às an fhacal Laideann columbarium (taigh-chalman) a tha an t-ainm. Chaidh an t-ainm atharrachadh aig àm Ar-a-mach na Frainge bho Colombey-La-Montagne (Taigh-chalman na Beinne) gu Colombey-les-Deux-Églises (Taigh-chalman leis an dà eaglais).
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Fhraing
Frédéric Mistral
B’ e sgrìobhadair agus faclairiche às an Fhraing a bha ann am Frédéric Mistral. Rugadh e ann am Maillane ann an 1830 agus chaochail e an siud fhèin ann an 1914. Sgrìobhadh e ann an cànan Ocseadanais. 'S e Mirèio (1859) an leabhar as ainmeile aige. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas còmhla ri José Echegaray anns a’ bhliadhna 1904.
Dwight D. Eisenhower
B' e an 34mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte a bha ann an Dwight David Eisenhower. Bha e na sheanailear cuideachd.
Comhairle Mhoireibh
'S e aon de na 32 comhairlean na h-Alba a tha ann an Comhairle Mhoireibh (Beurla: Moray Council).
Suidheachadh
Tha i suidhichte air àird an ear-thuath na h-Alba. Tha Comhairle na Gàidhealtachd air àird an iar dhith agus tha Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain air àird an ear-dheas. Tha i suidhichte air bruach Linne Mhoireibh.
Chaidh a' chomhairle a chur air bhonn ann an 1996. Tha i a' gabhail a-steach an t-siorrachd traidiseanta Moireibh agus pàirt dhen t-Siorrachd Bhanbh.
Poileataigs
Tha 10 comhairlichean neo-eisimileach, 11 comhairlichean Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba, 2 Pàrtaidh Làbarach na h-Alba agus 3 Tòraidhean air a' chomhairle.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Comhairlean na h-Alba Roinn-seòrsa:Siorrachd Mhoireibh
Leòdhas agus na Hearadh
A rèir adhbharan eachdraidheil agus sòisealta, bhruidhnear air Leòdhas agus na Hearadh an diùgh mar eileanan fa leth:
Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Siar
Maimonides
B' e luchd-litreachas, feallsanaiche agus dotair a bha ann am Moses Maimonides (Arabais: موسى بن ميمون, Eabhra: רמב"ם, Greugais: Μαϊμονίδης). Rugadh e eadar 1135 agus 1138 ann an Córdoba, An Spàinn agus chaochail e 13 an Dàmhair 1204 ann an Cairo. Canar gum b' e fear de na h-eòlaichean Iùdhach as ainmeile anns na Meadhan-Aoisean a bh' ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Feallsanachd Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn Roinn-seòrsa:Iùdhaich
Loch Beannach
thumb|Loch Beannach
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Beannach. Tha e suidhichte ann an Asaint mu 2 mhìle san àird an iar Loch Asainte agus mu 4 mìle air falbh bho Loch an Inbhir.
Tha an loch mu 1.25 mìle (2 km) a dh'fhad agus tha an leud aige beagan nas lugha na 530 slat (485 m) aig an àite as leathainne. San fharsaingeachd tha e mu 250 slat (229 m) a leud. Tha Loch Beannach cho mòr ri 117 acair agus tha an àrainn drèanaidh aige cho mòr ri gu bhith dà mhìle ceàrnagach (5 km²). 'S e 13 troigh (4 m) an domhainneachd mheadhanach aige le 38 troigh (12 m) aig an àite as doimhne. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach às an loch do Loch Bad nan Aighean agus bhon an seo don Abhainn Inbhir.
Tha torr eileanan ann an Loch Beannach.
Tha cas-cheum ann don luchd-coiseachd a bhios a' tòiseachadh aig pàirc-chàraichean "Little Assynt Field" agus a leanas seachad air Loch Beannach.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Asaint
Abhainn Chonainn
thumb|Abhainn Chonainn
404
Bàsan
Roinn-seòrsa:400an
Abhainn Chonainn
'S e abhainn ann an Alba a tha ann an Abhainn Chonainn (Beurla: River Conon no River Conan).
Dún Sobhairce
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Dún Sobhairce.
Abhainn Chonainn
Tha e a' tòiseachadh aig Loch Luichart, 5 mìle (8 km) iar-thuath air Cunndainn. Tha e a' sruthadh chun an ear-dheas tro Loch Achonachie gu Drochaid Sguideil agus an seo a-steach don Linne Chrombaidh. Tha e mu 12 mìle (19 km) a dh'fhaid.
San 20mh linn chaidh dà stèisean-cumhachd uisge a thogail ann an Luichart agus Torr Achiltyle le damaichean aig Loch Luichart agus Loch Achonachie mar phàirt den phròiseact Neart nan Gleann.
Dún Sobhairce
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Abhainn Chonainn
Thathar a' coimhead air Abhainn Chonainn mar chrìoch eadar an t-Eilean Dubh is tìr-mòr na h-Alba le Inbhir Pheofharain air tìr-mòr agus Drochaid Sguideil mar chiad bhaile den leth-eilean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Stèisean Àird Laoigh
thumb|right|250px|Stèisean Àird Laoigh 'S e Stèisean Àird Laoigh (Beurla: Ardlui railway station) an stèisean-rèile ann an Àird Laoigh. Tha e suidhichte air Rathad Iarainn nan Eilean eadar A' Chrìon Làraich agus An Tairbeart Iar.
Iomraidhean
<br style="clear: both;" /> <br style="clear: both;" />
742
Bàsan
Roinn-seòrsa:740an
Stèisean Àird Laoigh
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:trafaig Roinn-seòrsa:Giùlan Roinn-seòrsa:Stèiseanan
Cas-wis
Tha am baile Cas-wis ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 76.5 mi (123.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 204.4 mi (328.9 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1066 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 231 (21.7%); rugadh 71% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Wiston
Éideard Dwelly
'S e Éideard Dwelly (2 Gearran 1864, Twickenham–25 Faoilleach 1939) a rinn am faclair a bu chudromaiche sa Ghàidhlig - Faclair Gàidhlig gu Beurla le dealbhan. Chlò-bhuail, cheangail, agus chruinnich e e, agus rinn e na dealbhan cuideachd. Thàinig am faclair a-mach ann 1911. 'S e Sasannach a bha ann bho thùs, ach shiubhail e leis an arm a dh’Alba, far an do chuir e an t-ainm “Eòghann Dòmhnallach” air fhèin. 'S e obair luachmhor a rinn e, ach cha do ghabh e a-riamh an duais a b' fhiach e air a shon.
Bheatha
Nuar a bha Dwelly fhathast san sgoil, thòisich ùidh mhòr a bhith aige ann an Gàidhlig agus ann am pìobaireachd. Ghabh e dha na London Scottish Volunteers, agus mar seo, bha cothrom aige a bhith a' cluiche na pìoba. Ann an 1890s, dh'atharraich e ainm, oir bha Eòghan MacDhòmnaill nas fhreagarraiche airson a' phìobaire. Dh'fhàg e Sasainn agus ghluais e a dh'Alba. Phòs e boireannach aig an robh Gàidhlig, Màiri NicDhùghaill. Aig an àm seo, thòisich e obair air am faclair Gàidhlig ùr.
743
Bàsan
Roinn-seòrsa:740an
Éideard Dwelly
Bheatha
Thill an teaghlach a Shasainn a-rithist, agus bha iad a' fuireach ann am Skeete, ann an sgìre Kent, agus ann an Herne Bay.
Am faclair
Tha am faclair a sgrìobh Dwelly ann an clò fhathast. Tha 1034 duilleagan ann agus iomadh dealbh. Tha e soilleir ris an leughadair gur e obair uabhasach mhòr a tha anns an fhaclair a rinn Dwelly. Ann an ro-ràdh an fhaclair sgrìobh Dwelly gun robh e taingeil don Rìgh airson a chuideachadh agus bha e taingeil cuideachd do a bhean. Nuair a bha Am Faclair deiseil, thòisich e obair air sloinneadh, Dwelly's Parish Records.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Gàidhlig Roinn-seòrsa:Sgoilearan na Gàidhlig Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte
1344
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1344 (MCCCXLIV).
Bàsan
Roinn-seòrsa:1340an
Chattanooga, Tennessee
Is e baile mòr air taobh an deas Na Stàitean Aonaichte ann an Tennessee a tha ann an Chattanooga. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 167,674 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 206m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1839.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Tennessee
Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran
Beatha shaidheansail
Dh'ionnsaich e ceimigeachd aig an École polytechnique ann am Paris fo Charles Adolphe Wurtz is stèidhich e ann an 1859 deuchainn-lann rannsachaidh ann am Paris far a rannsaich e speactromachd. Dh'fhoillsich e ann an 1874 leabhar glè chudromach san eachdraidh speactromachd, Spectres lumineux. Lorg e gailium, samarium agus diospròsium le dòighean speactromachdail. An dèidh don taisgealadh argoin, mhol e gum bu fear buidhinn ùr nan eileamaidean, na gasan uasal. Ann an 1876 chaidh e na ridir an Légion d'Honneur Frangach agus ann an 1879 bhuannaich e am Bonn-Chuimhne Davy airson a thaisgealadh gailium.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing Roinn-seòrsa:Ceimigearan Roinn-seòrsa:Luchd-saidheans
Jersey
Is e eisimeileachd a' Chrùin anns an Rìoghachd Aonaichte anns an Roinn-Eòrpa a tha ann am Bàillidhneachd Dheàrsaidh (Beurla: Bailiwick of Jersey, Deàrsaidhis: Jèrri, Laideann: Insula Caesarea). Is e eilean a tha ann an Deàrsaidh agus tha e na laighe mu 20 cilemeatair air falbh bhon Fhraing anns an iar thuath. Is e Deàrsaidh an t-ainm air an eilean as motha, tha an cuid as motha den muinntir an àite a’ fuireach an seo. Tha eileanan eile ann: Tha Deàrsaidh cliùiteach airson nan tràighean fada, brèagha. Canar gu bheil an t-sìde uabhasach grianach air an eilean.
Còmhla ri Geàrnsaidh canar Eileanan a' Chaolais riutha.
Tha Saint Helier na prìomh-bhaile.
Ceanglaichean a-mach
thumb|250px|Deàrsaidh thumb|left|250px|Deàrsaidh
Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Breatannach Roinn-seòrsa:Eileanan a' Chaolais Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:An Rìoghachd Aonaichte
1813
right|thumb|150px|Daibhidh MacDhùnleibh MDCCCXIII
Allt Grànnda
'S e allt ann Alba a tha ann an Allt Grànnda (Beurla: Allt Graad)
Neapàl
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Dùthchannan ann an Àisia Roinn-seòrsa:Àisia a Deas
Neach-seinn sàthadh
Tha guth-sàthadh (às an Eadailtis spinto ("air shàthadh")) 'na fhacal air chleadadh ri chomharrachadh guth-seinn deatamach liriceach (neach-seinn àirde no neach-seinn cruaidh gu h-àraidh) a bheil urrach a bhith "air shàthadh" ri dìridhean cleasach. Tha eisimpleirean nam mnàthan-seinn àirde sàthadh Cairistìona Aguilera, Ceallaigh Nic a' Chlèirich agus Vanessa Amorosi.
Roinn-seòrsa:Seinn Roinn-seòrsa:Guth Roinn-seòrsa:Ceòl
Lordi
thumb|right|Lordi 2023. 'S e comhlan-ciùil sna 1990an air an robh buaidh aig rock a bha ann an Lordi.
Clàran
Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Roinn-seòrsa:Suòmaidh
1345
MCCCXLV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1340an
Edmonton
'S e prìomh-bhaile na mòr-roinn Alberta a tha ann an  Edmonton (IPA: /ˈɛdmɨntɨn/). Tha e suidhichte ann am meadhan na mòr-roinne air bruach an Abhainn North Saskatchewan.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Canada
Lyndon B. Johnson
B' e 36mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte a bha ann an Lyndon B. Johnson.
Johnson, Lyndon Johnson, Lyndon
2 am Faoilleach
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Aibidil Ghreugach
right|200px|thumb|Aibidil Ghreugach
BBC Wales
'S e craoladair nàiseanta na Cuimrigh a tha ann am BBC Wales (BBC Cymru sa Cuimris). Tha e suidhichte ann an Caerdydd.
Aibidil Ghreugach
Ceanglaichean a-muigh
Greek Unicode Issues
Na h-Eileanan Sheiseall
'S e dùthaich eileanach ann an Afraga a tha anns na  h-Eileanan Sheiseall neo Seychelles. 'S e Poblachd na h-Eileanan Sheiseall (Fraingis: République des Seychelles, Cànan Chreole: Repiblik Sesel) an t-ainm oifigeil a th’ aice.
Aibidil Ghreugach
Ceanglaichean a-muigh
Greugach *
BBC Wales
Roinn-seòrsa:BBC
Na h-Eileanan Sheiseall
The i suidhichte anns a'  Chuan Innseanach, mu 1,500 cilemeatair  air falbh san ear air  tìr-mhòr Afraga agus san earra-thuath Madagascar.
thumb|left|250px|Traigh Beau Vallon anns na h-Eileanan Sheiseall
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga an Ear
405
Bàsan
Roinn-seòrsa:400an
Cape Verde
'S e dùthaich eileanach a tha ann an Cape Verde, no Ceap Verde (Portagailis: Cabo Verde, IPA: 'kabu 'veɾdɨ)). Tha i suidhichte anns a' Chuan Siar 'san taobh an iar Afraga.
Thàinig an t-ainm Cape Verde bho Cap Vert ann an Seanagal, an t-àite as fhaide siar de tìr-mòr Afraga.
Ràinig seòladairean às a' Phortagail air an eilean ann an 1460. Bhon uair sin bha Cape Verde pàirt den Impireachd na Portagail. Anns a’ bhliadhna 1975 fhuair iad neo-eisimeileachd.
Sgrìobh Charles Darwin anns an leabhar aige The Voyage of the Beagle tuairisgeul math mun chruinn-eòlais Cape Verde agus na beathaichean agus na flùraichean a bha rim faicinn air an eilean.
Tha Cape Verde a’ gabhail a-steach deich eileanan mòra agus ochd eileanan beaga. Seo an fheadhainn as cudthromaiche:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Dùthchannan Roinn-seòrsa:Afraga Roinn-seòrsa:Afraga-an-Iar
Riverside
Tha am baile Riverside ann an Caerdydd, a' Chuimrigh. Tha e .7 mi (1.1 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 131.8 mi (212.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 13171 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 1808 (13.7%); rugadh 56% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerdydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Limburg
'S e tè dhe na 12 roinnean nan Tìrean Ìsle a th'ann an Limburg (IPA: ˈlɪm.bʏrx, Laideann: Limburgum). ' S e Maastricht a th'ann prìomh-bhaile na roinne agus am baile as motha. Tha crìochan aig Limburg le 2 roinn eile: Noord-Brabant agus Gelderland. A bharrachd air sin, tha crìochan eadar-nàiseanta leis A' Ghearmailt air an àirde an ear na roinne agus leis A' Bheilg air an àirde an ear-dheas.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Na Tìrean Ìsle
Limburg (Netherlands) Limburgo (Países Bajos) Limburg (Nederland)
Bad Arolsen
‘S e baile meadhanach faisg air Kassel air an àirde an ear-thuath na Gearmailte a th’ ann am Bad Arolsen (Arolsen ro 1977). Tha e suidhichte aig 286m os cionn ìre na mara, faisg air Loch Twistestau am broinn na stàite Hessen. Tha am baile 121km air falbh bho Hànobhar, 152km bho Köln, 233km bho Leipzig agus 327km bho Bherlin. Tha 15,368 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh
Chaidh Arolsen a chlàradh airson a’ chiad turais ann an 1131. B' e prìomh-bhaile na diùcachd agus an uair sin na Prionnsalachd Waldeck-Prymont a bh' ann bho 1180 gu ruige 1918.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Casg leatruim
thumb|Laghan mu chasg leatruim air feadh an t-saoghail. 'S e crìochnachadh leatromachd a tha ann an casg leatruim.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Leighis
Pretoria
'S e prìomh-bhaile riochdail Afraga a Deas a tha ann am Pretoria. Ach tha dà phrìomh-bhaile eile ann: Cape Town (reachdail) agus Bloemfontein (breithneachail). Tha Pretoria suidhichte mu 50 cilemeatair san taobh tuath Johannesburg anns an earra-thuath Afraga a Deas. Tha ruith-bheanntan Magaliesberg timcheall air a’ bhaile. Tha Pretoria 412km bho Mhaseru (Leasoto), 1,175km bho Windhoek (Namibia) 921km bho Harare (Zimbabwe), 253km bho Ghaborone (Botsuana), 305km bho Mbabane (Dùthaich nan Suasaidh), agus 444km bho Maputo (Mòsaimbic). Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha, aig 1,335m os cionn ìre na mara.
Ernst Rowohlt
B' e deasaiche leabhraichean ainmeil às A' Ghearmailt a bh' ann an Ernst Rowohlt (Bremen, 23 an t-Ògmhios 1887 - Hamburg, 1 an Dùbhlachd 1960). Ann an 1908 stèidhich e an Taigh-foillseachaidh Rowohlt Verlag ann an Leipzig. 'S e companaidh fa leth soirbheachail a th' ann gus ar làithean. Bha triùir duine-cloinne aige: Heinrich Maria, Anna Elisabeth agus Harry. B' e Heinrich Maria a bha os cionn na companaidh bho chaochail athair, gu ruige 1982. Aig deireadh a bheatha, phòs e an actair Maria Pierenkämper, ann an 1957. Ghabhadh e ri Nàsachd.
Iomraidhean
roinn-seòrsa:Litreachas roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
Pretoria
Foghlam
'S e aon de na bailtean as cudthromaiche ri taobh foghlam a tha ann am Pretoria. Tha mòran oilthighean ann:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga Roinn-seòrsa:Afraga a Deas Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean Roinn-seòrsa:Bailtean
Àird Cheannchnocain
'S e baile beag ann an Comhairle Shruighlea a tha ann an Àird Cheannchnocain no Allt Cheannchnocain (Beurla: Brig o' Turk no Brig of Turk). Tha e suidhichte anns na Tròiseachan.
18 an t-Ògmhios
'S e 18 an t-Ògmhios an 169mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (170mh ann am bliadhna-leum). Tha 196 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Àird Cheannchnocain
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shruighlea
18 an t-Ògmhios
Tachartasan
thumbnail|180px|[[Lech Kaczyński]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
Eadar-theangachadh a' Bhìobaill gu Gàidhlig
Tha eadar-theangachadh a' Bhìobaill gu Gàidhlig a' dol air ais gun bhliadhna 1801. 'S e Seon Carsuel, Easbaig nan Eilean, a chuir Gàidhlig air Foirm na n-Urrnuidheadh ann an 1567. Ged a tha an cànan ann nas fhaisge air Gàidhlig Chlasaigeach na Gàidhlig, thathar a' gabhail ris mar a' chiad leabhar a chaidh a chlò bhualadh sa Ghàidhlig. Rinn Dùghall Caimbeul a bhuineadh a Chnapadal eadar-theangachadh dhen t-Seann Tiomnadh ann an 1673 ach 's e làmh-sgrìobhainn a bh' ann agus cha deach fhoillseachadh a-riamh. Bha James Kirkwood (1650-1709) a' brosnachadh foghlam tro mheadhan na Gàidhlig agus rinn e oidhirp tionndadh dhen Bhìoball Ghaeilge a rinn William Bedell ach cha do shoirbhich leis, ged a shoirbhich le pròiseact eile, foillseachadh de shalmadair sa Ghàidhlig ann an 1684.
Tùsan
Roinn-seòrsa:Gàidhlig Roinn-seòrsa:Creideamh
Croit
thumb|right|250px|Taigh-tasgaidh croitearachd ann an [[Sealtainn]] Is e croit seòrsa tuathanas beag fo Achd na Croitearachd (1886) a lorgar ann an Gàidhealtachd na h-Alba. Tha cruth na tìre an Gaidhealtachd na h-Alba air aobharachadh iomadh ionadan far a bheil pìos fearann math fa-leth de farsaingeachd suas ri fichead heactair, cuairtichte le ceudan de heactairean garbh nan sìneadh suas gu mullaich nam beann.
Is e a tha ann an croit, an cuid den fhearann mhath a tha aig gach teaghlach. Chanar Baile Croitearachd ris na croitean gu lèir a tha còmhla anns a h-aon àite. Air barrachd an croit aige fhèin, tha roinn aig gach croitear anns a' mhòintich mun chuairt a' bhaile, agus cead aig gach croitear a chumail àireamh sònraichte de bhèistean air a' mhòintich chumanta seo. 'S e "an cùl-cinn" a chanar ris an talamh-mhonaidh seo ann an cuid a dh'àitichean, leithid an t-Eilean Sgitheanach.
Tha meud nan croitean ann am baile a-rèir àireamh nan croit agus farsuinneadh am fearann math.
Is e croitear an t-ainm air fear neo tè a sheilbheas croit agus is e croitearachd gnìomh croitear.
Chan eil an cuid a bu mhotha de chroitean mór gu leòr a ghèill beò-shlàinte ris a' chroitear agus, is ann mar sin gum bithidh an cuid a bu mhotha de na croitearan ri obair eile cuideachd. Bha croitear-iasgairean gu math cumanta anns na h-eileanan, ach lorgar croitear-tidsearan, agus croitear-fir rathaid tric gu leòr.
Tha dlùth cheangail eadar a' choimhearsnachd chroitearachd agus coimhearsnachd nan Gàidheal.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Croitearachd
Grundhold Хутор
1814
MDCCCXIV
Bàsan
Roinn-seòrsa:1810an
Diospròsium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an diospròsium le samhla Dy agus àireamh atamach 66.
'S e meatailt bog agus lantanach a tha ann.
Eachdraidh
Ann an 1886 lorg Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran samarium ann an holmine, no "talamh X". Dh'ainmich e e air a' fhacal Greugach δυσπρόσιτος, "doirbh fhaighinn".
Kattegat
'S e caolas anns an àirde an iar-thuath na Roinn-Eòrpa a th' ann an Kattegat/Kattegatt (IPA na Suainis: katːəˈɡat, na Danmhairgis: kʰad̥əɡ̊ad̥). Tha e suidhichte eadar an Danmhairg agus an t-Suain agus 's e an ceangal mara eadar an Cuan a Tuath/Skagerrak agus am Muir Baltach/Øresund a th' ann. Tha an Kattegat 25,485km² air fad, 220km a dh'fhaide agus 142km a leud, aig a' char as motha. Chan eil an Kattegat idir domhainn, 26m thar cheann. Chan e muir gu math saillte a th' ann nas motha, leis gu bheil uisgeachan na Baltaich a' sruthadh ann. Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à kat (Gàidhlig: cat) agus gat (toll) ann an Duitsis, a tha an t-ainm. B' e gu robh sgiobairean luingeas na Lìog Hansa dhen bheachd gur robh beul a' Chaolais cho tana, caol nach ghabhadh cat seachad. Chanadh Jótlandshaf ris roimhe sin ann an Lochlannais.
Diospròsium
Cleachdadh
Cleachdar diospròsium ann am magnatan maireannach agus ann an slatan-stiùridh airson readhactaran niùclasach.
Kattegat
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Cruinn-eòlas Roinn-seòrsa:An Danmhairg Roinn-seòrsa:An t-Suain Roinn-seòrsa:Muir
Diospròsium
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eileamaidean Roinn-seòrsa:Lantanach Roinn-seòrsa:Meatailt
Rionnach
'S e Rionnach seorsa iasg.
Roinn-seòrsa:Iasg
Скумбрии
745
Bàsan
Roinn-seòrsa:740an
1346
MCCCXLVI
Bàsan
Roinn-seòrsa:1340an
An Garrán Fearnóige
'S e baile ann an Contae Aontroma faisg air a' phuirt-adhair Beul Feirste is RAF Aldergrove a tha anns An Garrán Fearnóige (Beurla: Aldergrove).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Contae Liatroma
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Liatroma (tuiseal ainmneach: Liatroim, Laideann: Comitatus Letrimensis). Tha e suidhichte air an àirde an iar-thuath na dùthcha, ann an Còigeamh Chonnacht. Tha 31,798 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 1,525km², an 25mh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 26mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Liatroma le Muineachán, Sligeach, An Longfort, Fear Manach, Dún na nGall agus Ros Comáin. Bha 155,297 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir. 'S e Trosc Mór (675m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.
Sgìrean Ionadail
Tha còig baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn Liatroma: Carraig Álainn, Droim Dhá Thiar, Maothail, Ros Clochair, agus Liatroim fhèin. A bharrachd air sin, tha 17 parraistean (ann an dà sgìreachd-easpaig: Ardach agus Cill Mhór) agus 2,060 bailtean fearainn sa chontae.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann Roinn-seòrsa:Èirinn
San Marino
Is dòcha gu bheil sibh a' lorg San Marino (baile).
Is e dùthaich bheag ann an deas na Roinn-Eòrpa a tha ann an San Marino  (‘san Eadailtis: Serenissima Repubblica di San Marino). Tha i suidhichte anns an Eadailt. Tha 32,000 duine a' fuireach ann.
Canar gur e a’ phoblachd as sine air feadh an t-saoghal a tha innte, chaidh a stèidheachadh ann an 301 le an clachair Marinus de Arba.
Tha San Marino na prìomh-bhaile, ach 's e a' bhaile as motha th' ann Dogana.
Iomraidhean
640px|Weitwinkelblick von San Marino zur Adria|thumb|Sealladh air San Marino
thumb|250px|San Marino
Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:San Marino
Theodor Mommsen
B' e sgrìobhadair Ghearmailteach a bha ann an Theodor Mommsen. Rugadh e ann an Garding, a bha fo bhuaidh na Danmhairg, ann an 1817 agus chaochail e ann am Berlin ann an 1903. 'S e eachdraidh na Ròimhe an leabhar as ainmeile aige, a sgrìobh e nuair a bha e aig Oilthigh Zürich eadar 1851, nuair a chuir Oilthigh Leipzig e à dreuchd, is 1854, nuair a d'fhuair e ollamhachd aig Oilthigh Bhreslau. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas anns a’ bhliadhna 1902.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Litreachas Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gearmailteach Roinn-seòrsa:Daoine às an Danmhairg Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt
406
Bàsan
Roinn-seòrsa:400an
Abhainn Òiceall
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Òiceall (Beurla: River Oykel). Tha i a' sruthadh tro Srath Òiceall ris An Caol Catach
Fo-aibhnichean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
Geata Mhic Amhlaí
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Geata Mhic Amhlaí (Beurla: Gawley's Gate).
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
1347
MCCCXLVII
746
746
Bàsan
Roinn-seòrsa:740an
Richard Nixon
B' e an 37mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte a bha ann an Richard Nixon. 'S e ceann-suidhe gu math connspaideach a bha ann, agus bha "Tricky Dicky" air mar far-ainm - dh'fhàg e as dèidh sgainneal Watergate.
Nixon Nixon
Loch na Doire Daraich
thumb|Loch na Doire Daraich le [[Sula Bheinn air a chùlaibh]]
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch na Doire Daraich. Tha an t-ainm Loch Culag cumanta a-measg muinntir an àite cuideachd. . Tha e suidhichte ann an Asaint mu 1/4 mìle san àird an iar-dheas air Loch an Inbhir.
Tha an loch mu leth-mhìle a dh'fhad agus tha an leud aige beagan nas lugha na ¼ mìle aig an àite as leathainne. San farsaingeachd tha e mu 1/7 mìle a leud. Tha Loch na Doire Daraich cho mòr ri 44 acair agus tha an àrainn drèanaidh dìreach aige cho mòr ri beagan a bharrachd na mìle ceàrnagach. Ach tha an t-uisge bho Loch Druim Suardalain a' sruthadh anns an loch seo cuideachd agus mar sin tha an àrainn drèanaidh timcheall air 14 mìle ceàrnagach uile gu lèir. 'S e 3,5 troigh an domhainneachd mheadhanach aige le 9 troigh aig an àite as doimhne. Tha bàrr uisge an locha 72,5 troigh os cionn na mara. Tha Abhainn na Culeig a' sruthadh tro Loch na Doire Daraich agus a' toirt an uisge a-mach gu Loch Inbhir.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Asaint
Clarksville, Tennessee
Is e baile mòr air taobh an deas Na Stàitean Aonaichte ann an Tennessee a tha ann an Clarksville. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 132,929 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 155m os cionn ìre na mara.
Siorrachd Bhanbh agus Bùchainn (sgìre Phàrlamaid Westminster)
Tha Siorrachd Bhanbh agus Bùchainn na sgìre Phàrlamaid Westminster.
Clarksville, Tennessee
Eachdraidh eile
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1785.
Siorrachd Bhanbh agus Bùchainn (sgìre Phàrlamaid Westminster)
Cruthaicheadh e ann an 1983 o phàirtean de Shiorrachd Bhanbh agus Siorrachd Obar Dheathain an Ear. Tha Baile nam Frisealach, Ceann Phàdraig, Dùn MhicDhuibh, Banbh agus Turra sna sgìre. Tha i ann an crìch ri Gòrdan agus Moireabh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Siorrachd Obar Dheathain Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid Westminster
Clarksville, Tennessee
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Tennessee
Adag
thumb|right|250px|Adag
'S e adag iasg-mhara àirgeadach a ghabhas ithe.
Roinn-seòrsa:Iasg
An Talla Mòr
thumb|250px|An Talla Mòr 'S e seòmar mòr anns an t-seann cheàrnaig aig Sabhal Mòr Ostaig a th' anns an Talla Mhòr agus b' àbhaist seòmar bìdh agus cidsin a bhith innte. Thathar ga cleachdadh an-diugh airson chèilidhean, chuirmean-ciùil agus phàrtaidhean.
Fìdheall
thumb|right|200px|Fìdheall 'S e inneal-ciùil ceithir-shreangach a tha san fhìdheall. Tha e air a cluich le bogha 's an làimh dheas, làimh chlì a giorrachadh na sreangan agus ciste (neo bun a' chiste) air a ghlèidheadh eadar gualainn agus leth-cheann an neach-chiùil. Gleusar na sreangan gu G, D, A, E. Tha sin ri ràdh gum bi dall a' chòigeamh eadar nan sreangaibh fhosgailte.
An Talla Mòr
Thèid mòran air iomrall agus canaidh iad "an Talla Mhòr" ris ann am Beurla, mar 's gur ann tric a nochdas an t-ainm anns an tuiseal thabhartach, m.e. "Tha an dannsa anns an Talla Mhòr."
Fìdheall
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Innealan-ciùil
An Talla Mòr
Bha an Talla Mòr aig Sir Iain Noble.
Girardota
'S e baile meadhanach ann an Antioquia, Coloimbia, a tha ann an Girardota. Tha e suidhichte aig 1,425m os cionn ìre na mara anns a' Ghleann Aburrá, dìreach ri taobh Medellín, prìomh-bhaile na roinne. ' S e baile le gnàth-shìde theth a th'ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 22˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1833.
An Talla Mòr
Eachdraidh
Nuair a thog am Màidsear Ailean MacDhòmhnaillchaidh an seann togalach aig Sabhal Mòr Ostaig timcheall air a’ bhliadhna 1827, bha e air raon raon cruidh a dhèanamh den fhearann agus de na monaidhean timcheall air Ostaig, agus tha e coltach gur ann airson fodar a stòradh dhan gheamhradh a bha an Talla Mór, agus gur ann airson beagan gaoithe bhith a’ séideadh troimhe a bha na h-uinneagan móra, gus am fodar a chumail tioram.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach Roinn-seòrsa:Sabhal Mòr Ostaig
Girardota
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 42,566 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 17,555 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin. Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. 'S e am baile leis an dlùths taobh àireimh-sluaigh as motha anns an dùthaich.
Taobh chinnidh, ' s e daoine afro-coloimbianch a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Girardota (is mòran dhuibh mestizos). Chan eil Tùsanaich ann idir, ach tha 73.4% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 91.7% dhe na daoine ann an Girardota leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 87.9% dhe na dachannan.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Girardota. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann an Girardota (Medellín)
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Antioquia Roinn-seòrsa:Bailtean
An cnatan
thumb|Raineo-bhìoras, fear de na bìorasan a tha ag adhbharachadh a' chnatain. 'S e galar analach a tha anns a' chnatan.
Seo comharran a' chnatain:
Uaireannan tha fiabhras, ceann goirt neo fèithean goirt ann. Tha lighichean a' moladh tàmh, uisge òl agus ithe gu fallain airson leigheasaidh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Tinneasan
An Gàidheal Ùr
B' e pàipear-naidheachd Ghàidhlig a bha ann An Gàidheal Ùr. Chaidh fhoillseachadh gach mìos a-mach bho 1998 gu 2008. Chaidh a dhùnadh aig deireadh 2008.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Pàipearan-naidheachd à Alba Roinn-seòrsa:Irisean Gàidhlig
19 an t-Ògmhios
'S e 19 an t-Ògmhios an 170mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (171mh ann am bliadhna-leum). Tha 195 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan
thumb|[[Seumas VI Alba is I Shasainn|Seumas VI]]
Fèillean
Roinn-seòrsa:Làithean
3 am Faoilleach
'S e 3 am Faoilleach an treas latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 362 latha (363 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Breithean
thumb|[[Gavin Hastings]]
Gerald Ford
B' e an 38mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte a bha ann an Gerald Ford.
Ford Ford
Castell Gwalchmai
Tha am baile Castell Gwalchmai ann an Sir Benfro, a' Chuimrigh. Tha e 84.1 mi (135.3 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 213.2 mi (343.1 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 355 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 54 (15.2%); rugadh 70% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sir Benfro Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Buachaille Èite Mòr
'S e beinn mhòr no aonach ann an Gleann Comhann air a’ Ghàidhealtachd a th’ ann am Buachaille Èite Mòr (Beurla: Buachaille Etive Mor). Tha druim fada aige, a tha a' sìneadh bhon ear-thuath dhan iar-dheas. Tha dà Bheinn Rothaich air: Stob Dearg (1,021m) agus Stob na Bròige (956m). Tha trì mullaich eile air, Stob Coire Altruim (941m), Stob na Doire (1,011m) agus mullach a tha gun ainm anns a' mhapa, a tha 902m de dh'àirde. Tha Stob Dearg ainmeil am measg luchd-streap agus bidh iad a' streap diofar slighean air taobh tuath na beinne, mar eisimpleir Crowberry Ridge agus Curved Ridge. Tha a' bheinn san deas air an rathad A82 tro Ghleann Comhann agus san iar air an rathad tro Ghleann Èite. Tha a h-aghaidh ainmeil agus a' nochdadh ann an iomadh dealbh den ghleann.
Mar as trice bithear a' dèanamh air a' bheinn seo bhon rathad A82 aig Allt na Feadh, agus a' dìreadh Coire na Tulaich. dh'fhaodadh an uair sin dìreadh an dà Bheinn Rothaich, tilleadh dhan bhealach agus cromadh tro Coire Altruim.
Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air leth air Buachaille Èite Beag, Bidean nam Bian, An t-Aonach Eagach, Beanntan Ceann Loch Lìobhann, Beinn Nibheis, agus am Blackwater Reservoir.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Fómeque
'S e baile beag ann an Cundinamarca, Coloimbia, a th' ann Fómeque. Tha e suidhichte dìreach ann am meadhan na dùthcha aig 1,895m os cionn ìre na mara 56km air falbh bho Bhogotá. 'S e baile le gnàth-shìde caran fuar a th' ann am Fómeque, agus tha teodhachd meadhanach dhe 18˚ aige. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1543.
Sluagh a' bhaile
Taobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Fómeque, ach tha 24.12% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 91.5% dhe na daoine ann an Fómeque leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 20.4% dhe na dachannan.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am Fómeque. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,  fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir 's tha beairteas cultarail na dùthcha.
Daoine Ainmeil
José Eusebio Otálora (1826 - 1885): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1882 agus 1884.
Miguel Abadía Méndez (1867 - 1947): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1926 agus 1930.
Ceanglaichean A-mach
An t-sìde ann am Fómeque Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Coloimbia
Meanbh-bheò
right|300px|thumb|Seòrsaichean diofraichte den mheanbh-bheò
Tha meanbh-bheò, gròtham, planctan (iolra: planctanan), plancton no bathar-cana  (Beurla: plankton) na beathach neo luibh glè bheag a tha a’ fuireach aig mullach na mara.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Beathaichean Roinn-seòrsa:Luibhean
Loch Sgaorishal
thumb|Sealladh air Loch Sgaorishal
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Sgaorishal. Tha e suidhichte san àirde a tuath an eilean Rùm. Tha a' bheinn Sgaorishal (278) san àirde an ear-dheas dheth.
Tha an loch seo cho mòr ri 3.8 ha (9.4 acair). 'S e 1.3 km (0.8 mìle) an cuairt-thomhas aige agus tha e mu 278 m a dh'fhad san àite as dìriche. Chan eil eilean anns an loch seo. Tha bàrr uisge an locha mu 206 m (676 troigh) os cionn na mara agus tha e mu 1.5 km (0.9 mìle) air falbh bhon mhuir. Tha an t-uisge a' sruthadh a-mach à Loch Sgaorishal gu tuath tro Allt Loch Sgaorishal chun na mara.
Chan eil duine sam bith a' fuireach faisg air Loch Sgaorishal agus mar sin chan rathaidean ann a leanas chun an locha seo.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba Roinn-seòrsa:Rùm
407
Bàsan
Roinn-seòrsa:400an
Fribourg (Canton)
'S e roinn (Fraingis: Canton, Gearmailtis: Kanton, Eadailtis: Cantone) anns An Eilbheis a th'ann Fribourg (IPA: fribwa, Gearmailtis Freiburg is IPA: fribʊrg, Eadailtis: Friburgo/Friborgo, Rumantsch: Friburg). Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha. 'S e Fribourg/Freiburg fhèin a th'ann prìomh-bhaile na roinne agus tha Fraingis (63.2%) is Gearmailtis (29.2%) gam bruidhinn anns an roinn. Gabh an roinn sin ris An Eilbheis ann ann 1481. Tha an t-ainm oifigeil na roinne a' ciallachadh Stàit Fhribourg. 'S e an11mh roinn as motha na h-Eilbheis, a thaobh àireamh-sluaigh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eilbheise
Baile Naoimh Eòin, an Talamh Ùr
'S e prìomh-bhaile na mòr-roinn An Talamh Ùr is Labrador a tha ann am Baile Naoimh Eòin  (Beurla: St. John's, Fraingis: Saint-Jean, Gàidhlig na h-Èireann: Baile Sheáin). Tha e suidhichte air an leth-eilean Avalon anns an eilean An Talamh Ùr.
daoine ainmeil
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Canada
747
Bàsan
Roinn-seòrsa:740an
1348
Bàsan
Roinn-seòrsa:1340an
Gleann Ghormlaithe
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Gleann Ghormlaithe.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Abhainn Sin
'S e abhainn ann Alba a tha ann an Abhainn Sin (Beurla: River Shin)
Bailtean
Roinn-seòrsa:Aibhnichean na h-Alba
1815
MDCCCXV
Stèisean an Arthar agus na Tairbeart
'S e An t-Arthar agus an Tairbeart (Beurla: Arrochar and Tarbet railway station) an stèisean-rèile eadar An Tairbeart Iar agus An Tairbeart ann an Earra-Ghàidheal. Tha e suidhichte air Rathad Iarainn nan Eilean eadar Àrd Laoigh agus Ceann a' Ghearrloch.
1815
Bàsan
Roinn-seòrsa:1810an
Stèisean an Arthar agus na Tairbeart
Chaidh fhosgladh 7 Lùnastal 1894. Tha bogsa siognailidh ann. Chaidh am bathar-lann a dhùnadh 1 Samhain 1966 is tha e na phàirc-chàraichean a-nis.
748
Bàsan
Roinn-seòrsa:740an
Milton Friedman
B' e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a bha ann am  Milton Friedman  (31 an t-Iuchar 1912 Eabhraig Nuadh–16 an t-Samhain 2006, San Francisco, California).
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 1976.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Eaconomachd Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Gleann Ó
'S e baile ann an Contae Aontroma a tha ann an Gleann Ó.
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Feannag
thumb|feannag Is e a tha ann an feannag, stiall uire de fearann ann an achadh, ann an cruth de torr ìsle fada, Anns an siostam àiteachas ris an chanar an mor-earran neo roinn-ruithe, cha bhiodh ach dha neo trì achaidhean mòra aig baile-fhearrann agus bhiodh gach achadh roinnte eadar geadan fada, ris an chanar feannagan. B’ e an modh àiteachais traidiseanta a bhi còmhnaidh a’ tionndadh an uir mu coinneamh meadhan na fheannagan agus as deidh bliadhnaichean mòra den àiteachas seo fhàs druman air na feannagaibh. Dh'fhag sin seòrsa claise drèanaidh eadarra. Chan eil an mòr earran ri lorg anns an latha an diugh ach ann am baile croitearachd neo dha. Tha eisimpleirean aig an Druim Buidhe agus a' Chomraidh ( ann an Ros an Iar) agus air Eilean Diura. Tha oirlinn de seann fheannagan agus an mòr-earrann ri fhaicinn cuideachd ann an iomadh àite. Mar eisimpleir anns an Eilean Sgitheanach air slèibhtean iochdar Beinn Thianabhaig.
Feannagan taomaidh
Is e an cruth fheannaig bu chumanta am feannag taomaidh Sònraichte ri fàs nam buntàta, dèanar iad le roinneadh an iomaire buntàta (lann nam buntàta) do stiallaibh 5 troigh anns an leud. Comharraichear an roinneadh air an talamh (a tha mar is trice fo fheòir ro-laimhe) le sreang sìnte, agus susar (gearrar) loidhne tro an fhòd air fad na sreanga le cas-dhireach (neo spaid). An uairsin cuibhrichear stiall, 3 troigh (0.9m) anns an leud sìos meadhan gach feannag le feumainn. As deidh sin, cleachdar cas-chrom (neo spaid) a thionndaich ploc, troigh (0.3m) anns an leud thairis air an fheumainn, gach taobh den loidhne susaidh. Mar sin bithidh torran uire, troigh anns an leud air gach taobh den fheannag, agus eadar an da torran stiall fheumainn, ris an canar an taomadh. Eadar na feannagan, a tha 0.9m anns an leud, tha claisean 0.6m anns an leud. Cuirear pòr buntàta,le pleadhag. mar is tric aig astar de 15 òirlich (0.4m) eadar am pòr air fad an fheannag. Far a bheil na feannagan air an togail air uir mòna, faodaidh do na claisean eadar na feannagan a bhi suas ri 0.6m anns an domhainn.
Roinn-seòrsa:Àiteachas
Rhuthun
Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh Roinn-seòrsa:Sir Ddinbych
Luibhean-luaisgein
right|300px
Tha luibhean luaisgein (Beurla: phytoplankton) nan seòrsa mheanbhean-bheò a tha a’ dèanamh solas fann, gu h-àraid san oidhche.
Roinn-seòrsa:beathaichean Roinn-seòrsa:luibhean
Bile phrìobhaideach
thumb|Gailearaidhean Nàiseanta na h-Alba. B' e bile an do thug cumhachdan do urrasairean Gailearaidhean Nàiseanta na h-Alba am Pròiseact Playfair a crìochnachadh a bha sa' chiad bhile phrìobhaideach Pàrlamaid na h-Alba. 'S e seòrsa bile a tha a' toirt buaidh air com-pàirtean prìobhaideach a tha ann am bile phrìobhaideach.
Pàrlamaid na h-Alba
Ro Achd Còmhdhail agus Obraichean (Alba) 2007, cheadaich Riaghaltas na h-Alba pròiseactan bun-structair le achdan prìobhaideach, mar eisimpleir na slighean-trama ann an Dùn Èideann.
Tha trì ìrean anns an sgrùdadh bile phrìobhaideach ann am Pàrlamaid na h-Alba:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Lagh
Dùn
'S e baile ann an Comhairle Shruighlea a tha anns An Dùn no Dùn (Beurla: Doune). Tha e suidhichte aig bruach Abhainn Teadh mu 13 km (8 mìltean) air àird an iar-thuath Shruighlea is mu 13 km (8 mìltean) air àird an ear-dheas Calasraid.
Tha na tobhtaichean de sheann chaisteal ann, Caisteal an Dùin, a chaidh a thogail anns a’ 14mh linn.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba Roinn-seòrsa:Comhairle Shruighlea
Neustrelitz
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt
Jimmy Carter
B' e an 39mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte agus riochdaire dioplòmasach a bha ann an Jimmy Carter/MacArtair. Tha MacArtair ainmeil airson obair eadar-nàiseanta, m.e. ann an Tìr Naomh.
Roinn-seòrsa:Cinn-shuidhe nan Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte
Tongwynlais
Tha am baile Tongwynlais ann an Caerdydd, a' Chuimrigh. Tha e 4.7 mi (7.6 cilemeatair) bho Caerdydd, agus 134.2 mi (216.0 cilemeatair) bho Lunnainn. A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2011 bha 1797 daoine a' fuireach ann, agus bha Cuimris aig 210 (11.7%); rugadh 83% den t-sluagh anns a' Chuimrigh fhèin.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Caerdydd Roinn-seòrsa:Bailtean anns a' Chuimrigh
Reul-bhad
thumb|right|300px|Reul-bhad: An t-Sealgair Mòr ([[Beurla: Orion)]] Tha reul-bhad na còmhlan de reultan. Ged a tha iad a’ coimhead mar a tha iad faisg air a chèile bhon planaid againne, mar is trice, chan eil iad faisge air a chèile idir. Is urrainn do reul aig taobh eile den speur againn a bhith nas fhaisge ri reul eile, na reultan a tha nan nàbaidhean san aon reul-bhad.
Casan na grèine (Zodiac)
Tha an dà chuid nan ainmean Gàidhlig agus ainmean a chleachdas anns a' Bheurla, a tha ann an saidheans eadar-nàiseanta (a'chuid as motha a'tighinn bho Greugais, Laidinn, agus Arabais) air an clàrachadh an seo. Chanar crios-nèimhe no grian-chrios riutha cuideachd.
Aquarius - Fear-giùlain Uisge
Aries - An Reithe no An Rùd (Leòdhas)
Cancer - Am Partan no A' Chrùbag
Capricorn - An Gobhar
Gemini - Càraid
Leo - An Leomhann
Libra - Am Meidh
Pisces - Na h-Iasgan
Sagittarius - An Saighdear no Am Boghadair
Scorpio - An Sgairp no An Nathair-nimhe
Taurus - An Tarbh (reul-bhad)
Fir Eile
Hydra - An Nathair-nimhe
Orion - An t-Sealgair Mòr, Rìgh Meangan
Ursa Major - An Crann-Arain, An Long
An Gleann, Contae Aontroma
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Contae Aontroma
Reul-bhad
Fir Eile
Ursa Minor - Ceata Cam, Drag-bhod
Roinn-seòrsa:Reul-eòlas *
Hydra (beathach)
Is docha tha thu lorg each-uisge neo nathair-mara
thumb|Hydra
Tha hydra na sheòrsa beathach glè bheag a tha mar luibh. Tha e a’ fuireach fo uisge, agus tha “stoc” aige agus greimichean aig ceann eile.
Roinn-seòrsa:Beathaichean
Cuiteag
Tòimhseachan
Cia mar a dh'aithnichear adag seach cuiteag? Ball dubh air an adaig, 'us earball fada air a' chuiteig.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Iasg
Suðurland
Àireamh-sluaigh
Seo mar a tha àireamh-sluaigh na roinne air atharrachadh fad nam bliadhnaichean agus an taca ris an còrr dhen dùthaich. 'S ann aig Suðurnland 's a tha an treas àireamh-sluaigh as àirde na dùthcha, an dèidh Höfuðborgarsvæðið agus Norðurland eystra.
Siorrachdan ann an Suðurland
Tha trì sheann shiorrachd ann an Suðurland: Árnessýsla, Rangárvallasýsla, Vestur-Skaftafellssýsla.
Ceanglaichean A-muigh
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Øresund
'S e caolas air àirde an iar-thuath na Roinn-Eòrpa a th' anns an Öresund/Øresund (IPA na Suainis: œrəˈsɵnːd, na Danmhairgis: øːɐsɔnˀ). Tha e suidhichte eadar an t-eilean Sjælland san Danmhairg agus an roinn Skåne län anns an t-Suain agus 's e an ceangal mara eadar an Cuan a Tuath/Kattegat agus am Muir Baltach a th' ann. Tha an Caolas 110km a dh'fhaide agus eadar 53km agus dìreach 5km a leud. Chan eil an Øresund idir domhainn, dìreach 7m aig a' char as lugha. Chan e muir gu math saillte a th' ann nas motha, leis gu bheil uisgeachan na Baltaich a' sruthadh ann. Thogadh drochaid tarsainn a' Chaolais ann an 2000.