cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kópavogur
Eachdraidh
Chaidh Kópavogur a chlàradh airson a'chiad turais ann an 1523 agus bha e a gairm na bhaile ann ann 1948. B' ann ann an 1662 ann an Kópavogur a thug An Danmhairg greim air Innis Tìle, nuair thug an t-Easbaig Brynjólfur Sveinsson agus a fear-lagh Árni Oddsson an cuid ainmean gu sgrìobhain a ghabhadh ri monarcachd. Chaidh am fiolm Sumarlandið (Tìr an t-Samhraidh) fhiolmadh an seo ann an 2010. Chaidh Flokkur Fólksins, partaidh poileatagach na làimhe chlì, a stèidheachadh an seo ann an 2016. Thogadh Björk Guðmundsdóttir an seo.
Freumh-fhaclachd
Tha an t-ainm a' ciallachadh Òb nan Ròn sa chànan aca, bho Kópar (Ròn) agus Vogur (Òb).
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Linga, Samphrey
thumb|Linga
Cleachdaidhean eile: Linga, Muckle Roe; Linga, Yell
'S e eilean beag faisg air Samphrey ann an Sealtainn a tha ann an Linga (Lochlannais/Nornais: Lyngey). Chan eil duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sealtainn
Václav Havel
B' e sgrìobhadair, feallsanaiche agus neach-poileataigs às an t-Seic bh'ann am Václav Havel (IPA: vaːt͡slav ˈɦavɛl, Pràg, 5 an Dàmhair 1936 - Vlčice, 18 an Dùbhlachd 2011). An dèidh bhliadhnaichean a' sabaid an aghaidh an Riaghaltais bha e na cheannard na Seic-Slòbhac bho 1989 gu ruige 1992 agus an uair sin a' chiad cheannard Poblachd na Seice bho 1993 gu ruige 2003. Chaochail e le aillse ann an 2011.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seic Roinn-seòrsa:Poileataigs Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seic-Slòbhac
Trabzon
'S e baile mòr, port agus sgìreachd bhaile (Turcais: büyükşehir belediyesi) air costa a tuath Poblachd na Tuirce a th' ann an Trabzon (IPA: tɾɑpiˈzɔn, Airmeanais: Տրապիզոն, Greugais: Τραπεζοῦς). Tha Trabzon suidhichte faisg air Erzurum eadar A' Mhuir Dhubh agus na Beanntan Kaçkar, san roinn (Turcais: ili) Trabzon, dìreach aig ìre na mara. Tha 240,333 duine a' fuireach ann. 'S e an 45mh baile as motha na dùthcha a th' ann cuideachd.
Eachdraidh
Chaidh am baile a stèidheachadh san 9mh Linn ro Ìosa Chrìost le Greugaich à Sinope ann an Aisia Bheag. Chaidh a chlàradh airson a' chiad turais anns an Anabasis, a sgrìobh Xenophon. Nuair a bhris An t-Impireachd Bheasantian a-mach à chèile chaidh rìoghachd ùr a stèidheachadh an seo air an robh Impireachd Thrabzon, a mhair mar dhùthaich shaor far an robh Greugais ga bruidhinn bho 1204 gu ruige 1461. Chaidh am baile a thoirt a-steach do Impireachd nan Otomanach an dèidh sin. Chruthaich daoine à Genova agus Venezia air an robh Leonkastron. Chèilidh Marco Polo air a' bhaile ann an 1261. Rinneadh droch sgrios air an togalach anns a' chiad Cogadh. Bha na Greugaich làidir ann an Trabzon gu ruige 192 nuair a chaidh iad a chur a-mach às an dùthaich. Dh'fhulang na Airmeinianaich sgrios-cinnidh an seo aig an aon àm: chaidh mu of 50,000 duine a chur gu bàs.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Tuirc Roinn-seòrsa:Àisia Roinn-seòrsa:Bailtean anns an Tuirc
María
'S e nobhail eachdridheil agus romansach à Coloimbia, air a sgrìobhadh le Jorge Isaacs ann an stoidhl ris an canar Costumbrismo, 's th' ann am María. Chaidh fhoillseachadh airson a' chiad turais ann an 1864 ann am Bogotá. Suidhichte ann am Bogotá, Buenaventura, Cali, Valle del Cauca, 's e sgeulachd gràidh 's ann am María. Tha coltas cuspaireil ann eadar María agus Atala  le François-René de Chateaubriand. Fhuaras an nobhail dubh chàineadh air sgàth 's an dòigh anns a làimhseachas i ri cuspairean mar Thràilleachd.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Litreachas Roinn-seòrsa:Leabhraichean Roinn-seòrsa:Coloimbia Roinn-seòrsa:Nobhailean
Daniil Kvyat
'S e dràibhear-rèisidh às an Ruis a th' ann an Daniil Kvyat.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às an Ruis Roinn-seòrsa:Foirmle a h-Aon Roinn-seòrsa:Luchd-spòrs
Dubai
'S e baile mòr anns na h-Iomaratan Arabach Aonaichte a tha ann an Dubai (Arabais: دبي). Chaidh Sheikh Mohammed al-Maktoum na riaghladair na stàite aig neo-eisimeileachd nan iomaratan ann an 1971 agus tha e an sàs fhathast.
Tha campas aig Oilthigh Heriot-Watt ann an Dubai.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Ear Mheadhanach Roinn-seòrsa:Bailtean
Dore Holm
right|300px
'S e eilean ann an Sealtainn faisg air Esha Ness ann an Northmavine a tha ann an Dore Holm (eilean an dorais).
Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sealtainn
Banca Shasainn
'S e banca coitcheann na Rìoghachd Aonaichte a tha sam Banca Shasainn.
Tha e a' toirt a-mach nòtaichean, agus tha e a' stiùireadh an ruith-airgid, luachan-rèidh agus an solair-airgid.
Eachdraidh
Chaidh e a stèidheachadh 27 an t-Iuchar 1694 mar bhanca prìobhaideach aig am Prìomh Morair an Ionmhais, Charles Montagu. Nàiseanaich an riaghaltas Làbarach e ann an 1945. Chaidh e neo-eisimileach ann an 1998.
Roinn-seòrsa:Bancaichean Roinn-seòrsa:Eaconomachd
Szigetvár
'S e baile dùthchail anns an sgìreachd (Magyar: Megye) Baranya agus an roinn (Magyar: Régió) Dél-Dunántúl, ann an ceann a deas na h-Ungaire a th' ann an Szigetvár (IPA: siɡɛtvaːr, Turcais:  Zigetvar, Gearmailtis: Inselburg, Croatais: Siget). Tha Szigetvár suidhichte faisg air na crìochan le Poblachd na Cròthaise eadar Pécs agus Nagykanizsa, aig 103m os cionn ìre na mara. Tha 10,868 duine a' fuireach ann. 'S e an 148mh baile as motha na dùthcha a th' ann cuideachd.
Eachdraidh
'S ann à dà fhacal ann am Magyar a tha an t-ainm: sziget (Gàidhlig: eilean) agus vár (Gàidhlig: baile). Bheireadh sin Baile an Eilein dhuinn sa Ghàidhlig. Chaochail Süleyman I an seo ann an 1566.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Ungair
Cambridge, Ohio
'S e baile ann an ceann a Tuath nan Stàitean Aonaichte a th' ann an Cambridge. Tha e suidhichte anns an stàit Ohio, aig 253m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Wills Creek. Tha 10,635 duine a' fuireach ann. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1798.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Ohio Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Ohio Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte
Garry Marshall
B' e cleasaiche à Eabhraig Nuadh sna Stàitean Aonaichte a bha ann an Garry Kent Marshall (Eabhraig Nuadh, 13 an t-Samhain, 1934 – 19 an t-Iuchar, 2016 ann am Burbank, Calafòrnia).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Marshall, Garry
East Linga
thumb|East Linga
'S e eilean ann an Sealtainn faisg air Whalsay a tha ann an East Linga (Lochlannais/Nornais: Lingey).
Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sealtainn
Hafnarfjörður
‘S e baile agus port air an àirde an iar Innis Tìle a th’ ann an Hafnarfjörður (IPA: ˈhapnarˌfjœrðʏr). Tha e suidhichte faisg air Reykjavík, aig 39m os cionn ìre na mara, san roinn Höfuðborgarsvæðið (Roinn a' phrìomh-bhaile), eadar am pàirc nàiseanta Reykjanesfólkvangur agus a' muir, 397km air falbh bho Akureyri agus 65km bho Selfoss. Tha 29,799 duine a’ fuireach sa bhaile. 'S e an treas baile as motha na dùthcha an dèidh Reykjavík agus Kópavogur a th'ann an Hafnarfjörður. Tha e a' buntainn dhan sgìre-phàrlamaid Suðvesturkjördæmi.
Eachdraidh
Chaidh Hafnarfjörður a chlàradh airson a'chiad turais ann an Landnámabók anns an 9mh linn. B' ann ann an 1533 ann an Hafnarfjörður a chaidh a'chiad eaglais Lùtaireach ann an Innis Tìle a thogail. 'S ann ann an Hafnarfjörður 's a tha Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, a bha na ministear an Iasgaich agus Àiteachas ann an riaghaltas Sjálfstæðisflokkurinn eadar 2003 agus 2009, agus an uair sin na ministear an Foghlaim ann an 2017, a' fuireach ann.
Freumh-fhaclachd
Tha an t-ainm a' ciallachadh Port an Loch Mara sa chànan aca, bho höfn (Port) agus fjörður (Loch mara).
Armen Garo
B' e neach-poileataigs, neach-iomairt agus riochdaire dioplòmasach à Airmeinia a bh' ann an Armen Garo (fior ainm: Karekin Pastermadjian, Airmeanais: Գարեգին Փաստրմաճեան, Erzurum 9 an Gearran 1872–Geneva 23 am Màrt 1923). An dèidh na sgoile fhàgail, chaidh e dhan oilthigh École Nationale Supérieure d'Agronomie et des Industries Alimentaires (ENSAIA) ann am Vandœuvre-lès-Nancy thall san Fhraing, far an robh e an sàs anns an Dashnaktsutyun, a' bhuidheann a bha a' sabaid airson neo-eisimeileachd do dh'Airmeinia an aghaidh Impireachd nan Otomanach. Leig e dheth an oilthigh agus thill e dhachaidh ri shabaid an dèidh a' Mhuirt a rinneadh ann an Süleymanlı (Aimeanais: Զէյթուն) ann an 1895. An ceann bliadhna bha e an lùib ionnsaigh a thug an Dashnaktsutyun air Banca nan Otomanach (Turcais: Osmanlı Bankası Baskını) ann an Istanbul. B' fheudar dha an dùthaich fhàgail fad bliadhnaichean. An dèidh ar-a-mach nan Turcach Òga (Turcais: Jön Türk Devrimi) ann an 1908, thill e dhachaidh agus chaidh a thaghadh na bhall-pàrlamaid. Chaidh aige Achd a chur tron phàrlamaid a bhrosnaicheadh leasachaidhean ann an siostam nan trèanaichean. Nuair a fhuair an dùthaich aige a chuid neo-eisimeileachd, eadar 1918 agus 1920, dh'ainmicheadh e mar thosgair sna Stàitean Aonaichte. Chaochail e le greim-cridhe ann an Geneva ann an 1923. Cha robh e ach 51 bliadhna a dh'aois.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Tuirc Roinn-seòrsa:Daoine à Airmeinia Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Poileataigs
Foirmle E
Is e Foirmle E clas de rèiseadh chàraichean eadar-nàiseanta airson càraichean rèisidh aon-suidheach a bhios a' cleachdadh càraichean dealain a-mhàin. Tha an fharpais fo ùghdarrais am Fédération Internationale de l'Automobile‎ (FIA). Chaidh Farpais Dràibhearan na Cruinne a stèidheachadh anns an t-seachdamh seusan, 2020-21.
Roinn-seòrsa:Spòrs
Farpais Foirmle a h-Aon na Cruinne 2020
'S e co-fharpais airson càraichean Foirmle a h-Aon a bh' ann am Farpais Foirmle a h-Aon na Cruinne 2020, agus an 71mh bliadhna den fharpais. 'S e am Fédération Internationale de l'Automobile (FIA) a tha os cionn riaghladh an fharpais. Bha dùil aig an fharpais tòiseachadh sa Mhàrt le 22 Grands Prix, ach air sàillibh a' phandemic COVID-19, chaidh tòiseach an t-seusan a chur dheth chun an t-Iuchar. Chaidh feadhainn dhe na rèisean a bha air a' chiad chlàr-ama an cuir dheth, agus bha feadhainn eile air an cuir ris, agus bha 17 rèisean air an ruith mu dheiradh thall.
'S ann a' farpais airson tiotal Dràibhear na Cruinne agus tiotal Luchd-cruthachaidh na Cruinne a bha na dràibhearan agus na sgiobaidhean; aig a' cheann thall 's iad Lewis Hamilton agus Mercedes a bhuannaich iad, mar a rinnear ann am 2019 cuideachd.
Clàr-rèisidh
Bha dà Ghrand Prix air fhichead air a' chiad chlàr-ama a chaidh fhoillseachadh airson Farpais na Cruinne 2020. Ach ri linn pandemic COVID-19, chaidh mòran dhuibh a ghluasad no an cuir dheth buileach. Aig deireadh chùisean, chaidh tri rèisean deug an cuir dheth, agus ochd rèisean a bharrachd a chur ris a' chlàr-ama; uile gu lèir, chaidh seachd rèisean deug air adhart.
Bha na rèisean gu ìosal air a' chiad chlàr-ama, ach chaidh an cuir dheth ri linn a' phandemic COVID-19:
Clàr nan Dràibhear
Notaichean:
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Seusanan Foirmle a h-Aon
Wapakoneta, Ohio
'S e baile air an àirde an ear-thuath nan Stàitean Aonaichte a th' ann am Wapakoneta (IPA: wɑːpɑːkəˈnɛtə). Tha e suidhichte anns an stàit Ohio, aig 272m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Auglaise. Tha 9,867 duine a' fuireach anns a' bhaile, a chaidh a stèidheachadh ann an 1782. 'S ann à Shawnee Wa po'kanite, (Gàidhlig: àite nan cnàmhan geala), bho wapa (geal), okani (cnàmh) agus ite (àite) a th' ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Ohio Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Ohio Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte
Mikoshi
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An t-Seapan Roinn-seòrsa:Creideamh
Gloup Holm
right|300px
'S eilean beag ann an Sealtainn faisg air Gloup ann an Yell a tha ann an Gloup Holm. Chan eil duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sealtainn
Brașov
'S e baile mòr ann an Romàinia a th' ann am Brașov (IPA: braˈʃov, Ungairis: Brassó, Gearmailtis: Kronstadt). Tha e suidhichte shuas air na beantann Cairp, air bruaich na h-aibhne Bârsa, às an tàinig ainm a' bhaile. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1234.
Eachdraidh
Bhuinneadh am baile dhan Phrionnsalachd Transsilvania bho 1541 gu ruige 1699. Nuair a dh' iarr Rìgh na h-Ungair air na Sagsannaich gun gabhadh iad còmhnaidh ann an Transsilvania anns na meadhannan aoisean, stèidhich iad seachd bailtean daingnichte, Brașov nam measg. 'S e an adhbhar a chanar Siebenbürgen (Gàidhlig: seachd caistealan) ri Transsilvania ann an Gearmailtis. B' ann ris na Gearmailtich air neo na h-Ungairich a bha Brașov fad nan linntean, gus an tug Romàinia os làimh e ann an 1922. B' ann air 4 an t-Sultain 1944 a thuit am baile gu feachdan an Aonaidh Sobhiataich. Chanadh Orașul Stalin (Gàidhlig: Baile Stalin) ris eadar 1950 agus 1960.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia Roinn-seòrsa:Romàinia
Falaisg
’S e a tha ann am falaisg (no falaisgear, no falaisgeadh) (Beurla: muirburn, heath burn, heather burn) ach nòs a bhith a’ losgadh fraoch agus seann fhàs air na móintich as t-earrach, ach gum bi am fàs ùr a’ toirt biathadh nas fheàrr do bheathaichean no do chirc-fhraoich.
Ceanglaichean a-mach
BBC Naidheachdan 2021-03-02 Falaisgearean (aithris-bhideo 2:29)
Roinn-seòrsa:Àrainneachd
Glen Ridge, NJ
'S e baile air costa ann ear nan Stàitean Aonaichte a th' ann an Glen Ridge (Gàidhlig: Druim a' Ghlinne). Tha e suidhichte anns an stàit Jersey Nuadh, aig 60m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Toney's Brook. Tha 7,527 duine a' fuireach ann. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1666.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Jersey Nuadh Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Jersey Nuadh Roinn-seòrsa:Na Stàitean Aonaichte
Ceann na Creige, Bàideanach
'S e baile ann am Bàideanach a tha ann an Ceann na Creige (Beurla: Kincraig).
Tha an Highland Wildlife Park an seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Fish Holm
right|300px
'S eilean beag ann an Sealtainn a tha ann am Fish Holm. Tha e faisg air Mossbank air a' mhòr-thìr, Samphrey, agus Linga.
Chan eil duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sealtainn
Nana
'S e nobhail eachdraidheil, poileataigeach, inntinn-eòlach, poileataigeach agus sòisealta Fraingis, air a sgrìobhadh ann an stoidhl air a bheil nàdarras le Émile Zola 's th' ann an Nana. Chaidh fhoillseachadh airson a' chiad turais ann an 1879 anns Phàipear-naidheachd Le Voltaire, agus an uair sin mar nobhail fa-leth ann an 1880. 'S e an treas leabhar anns an t-sreath Les Rougon-Macquart - Germinal nam measg - 's a th'ann. Suidhichte ann am Paris, ann an co-theacsa Dàrna Impireachd na Frainge, a mhair bho Bhun-reach na Frainge ann an 1852 gu ruige a' Chogaidh Frangach-Pruiseach ann an 1870, 's ann mu bheatha strìopach air a bheil Nana 's a tha an leabhar. Chleachd Zola strìopachas ri shealltainn coirbteachd na dùthcha fo Napoléon III. Nuair a bhàsaicheas Nana leis a' bhreac-Fhrangaich aig deireadh na nobhail 's ann mar shalmha choirbteachd na stàite 's a tha i.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Leabhraichean Roinn-seòrsa:An Fhraing Roinn-seòrsa:Nobhailean
Richard Leonard
'S e neach-poileataigs ann an Alba agus ceannard Pàrtaidh Làbarach na h-Alba a tha ann an Richard Leonard BPA.
Rugadh agus thogadh e ann an Siorrachd Eabhraig a Tuath agus bha e na sgoilear aig Pocklington School. Dh'obair e mar eaconomaiche agus neach-eagrachaidh airson an GMB mus do thaghadh e mar BhPA airson Meadhan na h-Alba ann an 2016. Tha e na bhall Pàrtaidh Làbarach na h-Alba.
Bhuannaich e ceannardas Pàrtaidh Làbarach na h-Alba an aghaidh Anas Sarwar an dèidh do dh'fhàg Kezia Dugdale ann an 2017 agus leig e a dhreuchd dheth ann an 2021.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Selim II
B' e aonamh Sultan Impireachd nan Otomanach a bh' ann an Selim II (far-ainmean: Sarhoş - 'drongaire', Sarı - 'bàn', Istanbul 28 an Cèitean 1524–Istanbul 12 an Dùbhlachd 1574). B' e an còigeamh mac Süleyman I agus Hürrem Sultan a bh' ann. Bha e os cionn na dùthcha bho 1566 gus a chaochail e ann an 1574. Cha robh e idir coltach gum biodh esan na shultan ach b' e seannsa a bh' ann màthair adhbhar na cùise: chaochail a bhràthair Mehmed leis a' ghalar bhreac, chaidh a leth-bhràthair Mustafa a mhùchadh le athair agus chuir Selim I agus Selim II gu bàs a bhràthair eile, Şehzade Bayezid. Phòs e aig Cecelia Venier Baffo ann an Konya ann an 1545. Cha robh uidh aige air cogadh agus ceannsachadh is b' e na ministearan a bh' aige a bha a' riaghladh na dùthcha na àite. Chuireadh e seachad a h-ùine is e ri raoitearachd is geòcaireachd. Cha do chuidich Impireachd nan Otomanach ar-a-mach nam Muslamach thall ann an Granada san Spàinn. Chuir e ainm gu còrdadh na sìthe le Ìmpireachd Naomh na Ròimhe. Chailleadh Cath Lepanto an aghaidh An Spàinn agus corr dhùthaich san Eadailt ann an 1571 agus cha b' urrainn Impireachd nan Otomanach a cuid talmhainn a leasachadh san Ruis. Bha an dùthaich beagan na bu shoirbheachaile ann an Hejaz, Tunis agus Iemen, is iad a' toirt seasmhachd dha na colonaidhean aca an siud.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Rìghrean nan Otomanach Roinn-seòrsa:Daoine à Impireachd nan Otomanach Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Sàgaichean
'S e rosg aithriseach a tha ag innse sgeulachd dhaoine no dhaoine fa leth air sgèile mòr a th’ ann an sàga (Iolra: sögur). Tha am facal a' tighinn à Seann-Lochlannais agus tha e a' ciallachadh seòrsa sònraichte de rosg gaisgeil a nochd anns na dùthchannan Lochlannach, agus gu sònraichte ann an Innis Tìle.
An-diugh tha an t-ainm air a chleachdadh airson cunntas a thoirt air aithris rosg fada is iom-fhillte a tha a' toirt a-steach grunn charactaran agus / no thachartasan, m.e. An Forsyte Saga le John Galsworthy a tha, mar a tha mòran de na seann sagas Lochlannach, na saga mu dheidhinn slighe teaghlaich thar iomadh ginealach.
Bidh an t-Alþingi - seòrsa de pàrlamaid ann an Þingvellir a nochdadh daonanan anns na sàgaichean à (Innis Tìle).
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Litreachas Roinn-seòrsa:Lochlann Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Gruney
Is dòcha gu bheil sibh a' lorg Grunay neo Haaf Gruney
'S e eilean beag ann an Sealtainn faisg air a' Mòr-thìr a tha ann an Gruney (Lochlannais/Nornais: Gruney). Còmhla ri Ramna Stacks tha e na Àite fo Dhìon Sònraichte.
Chan eil duine sam bith a' fuireach anns an eilean ach tha leus-mara ann.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sealtainn
Kami (dia)
thumb|Kami Amaterasu –  dealbh le Kunisada. Is e kami (神) facal san Iapanais a bheirear air na diathan no spioradan a th' air an adhradh sa chreideamh siontò. Is e shin a chanar riutha san t-Sìonais. Gu tric, buinidh na kamaidhean ris na siantan, ri beathaichean no ri obair a' chruthachaidh, ach dh'fhaodadh iad cuideachd buntainn ri spioradan nam marbh. Thathar a' smaoineachadh gu bheil mòran kamaidhean nam prìomh-athraichean de na fineachan, agus feadhainn aca a ghabh orra na buadhan is subhailcean aig kami, a' dol nan kami iad fhèin an dèidh am bàis. Bho thùs, cha b' e ach na cinn-chinnidh a bu mhotha 's a bu chumhachdaiche a dh'fhaodadh a dhol nan kamaidhean; tha na h-ìmpirean air feadhainn aca seo.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An t-Seapan Roinn-seòrsa:Creideamh
Monica Lennon
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann am Monica Lennon BPA.
Rugadh i ann am Bellshill agus dh'ionnsaich i planadh na h-àrainneachd aig Oilthigh Srath Chluaidh. Dh'obair i mar chomhairliche agus neach-planaidh mus do thaghadh i mar BhPA airson Meadhan na h-Alba ann an 2016. Tha i na ball Pàrtaidh Làbarach na h-Alba. Thuirt i gun seas i airson ceannardas a' phàrtaidh an dèidh Richard Leonard an aghaidh Anas Sarwar ann an 2021.
Mark Griffin
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann am Mark Griffin BPA.
Rugadh e ann an 1985. Bha e na oileanach aig Oilthigh Srath Chluaidh. Thaghadh e mar BhPA airson Meadhan na h-Alba ann an 2011. Tha e na bhall Pàrtaidh Làbarach na h-Alba.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Haaf Gruney
thumb|Haaf Gruney
'S e eilean ann an Sealtainn eadar Unst agus Fetlar a tha ann an Haaf Gruney (Lochlannais/Nornais: Hafgröney). Chan eil duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sealtainn
Ostrava
'S e baile mòr agus sgìreachd (Seacais: obec) air an àirde an ear Poblachd nan Seiceach a th' ann an Ostrava (IPA: oˈstrava, Gearmailtis: Mährisch Ostrau, Pòlais: Ostrawa). Tha Ostrava suidhichte air na crìochain leis A' Phòlainn, eadar Katowice agus Olomouc san roinn (Seacais: kraj) Moravskoslezský, aig comar nan Aibhneachan Oder (Seacais Odra) Ostrawitza (Seacais Ostravice), Lučina, agus Opava, aig 260m os cionn ìre na mara. Tha 294,200 duine a' fuireach ann. 'S e an treas baile as motha na dùthcha a th' ann cuideachd.
Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1229 agus bhuineadh e dhan Ostair-Ungaire ro 1918. 'S ann às an abhainn Ostrawitza a tha ainm a' bhaile. Dh'fhàs Ostrava gu math beairteach anns na meadhanan aoisean air sàilleabh gu robh e suidhichte air slighe mhalairt eadar An Ruis agus An Eadailt air an robh Slighe an òmair (Seacais: Jantarová stezka). Bha am baile fo bhuaidh feachdan na Suaine ann an Cogadh nan 30 Bliadhna, bho 1621 – 1645, a chuir às do mhalairt. 'S ann ann an sgìre 's a tha loma-làn ghual 's a th Ostrava agus le sin thoisich Tionndadh Gnìomhachais an seo fad an 19mh Linn ach thàinig mèinneadh guail gu crìoch ann an 1994. Rinn tuiltean droch sgrios air a' bhaile ann an 1997 agus 2009.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An t-Seic Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Huney
'S e eilean ann an Sealtainn a tha ann an Huney. Tha e faisg air Balta agus tha bac-gainmich a' ceangal e do Unst nuair a tha e muir-tràigh. Chan eil duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sealtainn
Lady's Holm
'S e eilean faisg air Scatness air a' mhòr-thìr ann an Sealtainn a tha ann an Lady's Holm. Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sealtainn
Margaret Mitchell
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann am Margaret Mitchell BPA.
Rugadh i ann an 1952 is bha i na sgoilear aig Àrd-sgoil Coatbridge. Bha i na h-oileanach aig an Oilthigh Fosgailte agus dh'obair i mar thidsear, mar mhaor-cheartais is mar neach-chomhairle sònraichte do David McLetchie is Seumas Dùbhghlas-Hamalton mus do thaghadh i mar BhPA airson Meadhan na h-Alba ann an 2003. Tha i na ball Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba
Cupa na Camanachd
thumb|Cupa na Camanachd 'S e co-fharpais camanachd a tha ann an Cupa na Camanachd.
== Buannaichean ==
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Camanachd
Grand Prix Bhachrain
'S e rèis Foirmle a h-Aon a th' ann an Grand Prix Bhachrain (Arabais: جائزة البحرين الكبرى), a' gabhail àite ann am Bachrain. Chaidh a cumail airson a' chiad turas air 4mh Ghiblean 2004, aig Bahrain International Circuit.
Roinn-seòrsa:Grands Prix Foirmle a h-Aon
Northern Chronicle
'S e pàipear-naidheachd a bh' anns an Northern Chronicle a chaidh a chur air bhonn ann an Inbhir Nis san Fhaoilleach 1881. B' e Donnchadh Caimbeul a' chiad deasaiche aige agus 's e pàipear glèidhteachail a bh' agus 's e sealbhadairean fearainn agus luchd-lagha a chuir taic ris a' phàipear seo aig àm a chur air bhog, gu sònraichte fear Teàrlach MacAonghais a bha 'na fhear-lagha ann an Inbhir Nis agus 'na fhear-coiteachadh a' Phàrtaidh Ghlèidhteachail. Bha am pàipear cuideachd a' brosnachadh imrich thar sàile air feadh Impireachd Bhreatainn, ged nach robh iad a' moladh imrich dha na Stàitean Aonaichte. Cha robh an fheallsanachd seo a' còrdadh ris a h-uile agus bha Màiri Mhòr nan Òran turas a' moladh pàipearan an Northern Chronicle, an Scotsman agus an Inverness Courier a losgadh.
Chaidh a cheannach le Roy Thomson, sealbhadair phàipearan-naidheachd à Canada a cheannaich an Scotsman beagan bhliadhnaichean roimhe sin, ann an 1958. Bha na 1960an doirbh do phàipearan agus chaidh an Northern Chronicle a dhùnadh ann an 1969.
Fhad 's a bha e a' ruith, bha an Northern Chronicle a' foillseachadh pìosan Gàidhlig gu cunbhalach. Gu sònraichte 'nam measg bha sgrìobhaidhean is eadar-theangachaidhean sgeulachdan leis an Urr. Iain MacRuairidh à Beinn na Faoghla mar na Sgeulachdan Arabianach.
Tùsan
Roinn-seòrsa:Pàipearan-naidheachd à Alba
Akureyri
‘S e baile agus port ann an ceann a tuath Innis Tìle a th’ ann an Akureyri (IPA: aːkʰʏrˌeiːrɪ). Tha e suidhichte faisg air Húsavík, dìreach aig ìre na mara, san roinn Norðurland eystra (Roinn an Ear-Thuath), ri taobh Loch mara Eyjafjörður, 388km air falbh bho Reykjavík agus 429km bho Selfoss. Tha 18,925 duine a’ fuireach sa bhaile. 'S e an ceithreamh baile as motha na dùthcha an dèidh Reykjavík, Kópavogur agus Hafnarfjörður 's a th' ann an Akureyri. Tha eaconomaidh a' bhaile stèidhichte air iasgach agus turasachd. Tha e a' buntainn dhan sgìre-phàrlamaid Norðausturkjördæmi.
Eachdraidh
Nochd an sgìre mu timcheall an locha san 50mh caibideil dhen Landnámabók, nuair a ràining fear air an robh Helgi bho Innse Gall an Alba. Chaidh Akureyri fhèin a chlàradh airson a'chiad turais ann an 1562 nuair a chuireadh boireannach gu bàs airson adhaltranais. Chaidh baile a stèidheachadh an seo ann an 1778 agus fhuair e a chuis chòirichean ann an 1786. 'S e nach eil an loch fo dheigh idir sa gheamhradh ged a tha Akureyri dìreach 100km air falbh on Chearcall Artach. B' ann an dèidh a' Chogaidh, nuair a dh'fhàg na daoine am fearann airson nam bailtean a thoisich Akureyri ri fhàs. Chaidh cathair-eaglais a thogail an seo ann an 1940, air a bheil Akureyrarkirkja. Chaidh Oilthigh Akureyri (Innis-Tìlis: Háskólinn á Akureyri) fhosgladh an seo ann an 1987. Tha e a' buntainn dhan sgìre-phàrlamaid Norðvesturkjördæmi.
Freumh-fhaclachd
Tha an t-ainm a' ciallachadh Achadh an Rubha sa chànan aca, bho Akur (Achadh) agus Eyri (Rubha).
Graham Simpson
Thogadh e ann an Carlisle. Dh'obair e mar neach-aithris mus do thaghadh e mar BhPA airson Meadhan na h-Alba ann an 2016. Tha e na bhall Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba. Chaidh e na neach-labhairt Tòraidheach airson taigheadais, coimhearsnachdan agus tèarainteachd shòisealta ann an 2020.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba
Plzeň
Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 976 agus bhuineadh e dhan Ostair-Ungaire ro 1918. Dh'fhàs Plzeň gu math beairteach anns na meadhanan aoisean air sàilleabh gu robh e suidhichte air slighe mhalairt eadar Regensburg agus Nürnberg. Cha do ghabh muinntir Phlzeň leis na beachdan ùra aig Jan Hus (1369 – 1415) ged a bha iad nam mion-chuid fad dà cheud bliadhna. Ann an 1618 thuit am baile do fheachdan Phròsdanaich fo Ernst von Mansfeld ann an Cogadh nan 30 Bliadhna, a chum e gu ruige 1621. Chuairtich feachdan na Suaine am baile trì tursan eadar 1637 agus 1648, cha do ghèill e idir. Thoisich Tionndadh Gnìomhachais an seo fad an 19mh Linn leis gun do dh'fhosgladh taighean-gnìomhachais mòra mar Škoda (1869) agus rèilichean. Dh'atharraich sin am baile is Seicich a-nis nam mòr-chuid is daoine aig an robh Gearmailtis nam mion-chuid. Nochd an leann Pilsner an seo ann an 1842, air a leasachadh le Josef Groll, à Bayern. Rinn tuiltean droch sgrios air a' bhaile ann an 2002
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An t-Seic Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Lunna Holm
right|300px
'S e eilean beag faisg air Lunna Ness air a' mhòr-thìr ann an Sealtainn a tha ann an Lunna Holm. Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sealtainn
Muckle Flugga
right|300px
'S eilean ann an Sealtainn faisg air Out Stack agus Unst a tha ann am Muckle Flugga (Lochlannais/Nornais: Mikla Flugey).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sealtainn
Elaine Nic a' Ghobhainn
'S e neach-poileataigs à Alba a tha ann an Elaine Nic a' Ghobhainn BPA (Beurla: Elaine Smith).
Rugadh i ann an 1963. Bha i na h-oileanach aig Colaiste Ghlaschu far an do dh'ionnsaich i eaconomachd agus poileataigs. Dh'obair i mar thidsear mus do thaghadh i mar BhPA airson Coatbridge agus Chryston ann an 1999 agus Meadhan na h-Alba ann an 2016. Bha i na leas-oifigear riaghlaidh Pàrlamaid na h-Alba còmhla ri John Scott eadar 2011 agus 2016, an dèidh do Alasdair Morgan agus Trish Godman is ro Linda Fabiani agus Cairistìona Ghreumach. Tha i na ball Pàrtaidh Làbarach na h-Alba.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
Husinec
'S e baile beag anns an sgìreachd (Seacais: okres) Prachatice ann an ceann a deas Poblachd nan Seiceach a th' ann an Husinec (Gearmailtis: Husinetz). Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1291 agus chaidh àrdachadh bho obce (clachan) gu město (baile) ann an 1359. Bhuineadh e dhan Ostair-Ungaire ro 1918. Thogadh caisteal an seo anns an 14mh Linn ach rinn teine droch sgrios air ann an 1441. Ann an 1945, aig deireadh an Dàrna Cogaidh, b' e saighdearan às Na Stàitean Aonaichte a shaoraich am baile bho na Gearmailtich. Tha e suidhichte faisg air na crìochan leis A' Ghearmailt eadar Regensburg agus České Budějovice san roinn (Seacais: kraj) Jihočeský, aig 504m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-Aibhne Blanice, 119km air falbh bho Phràg, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 1,411 duine a' fuireach ann.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An t-Seic Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Alison Harris
Thaghadh i mar BhPA airson Meadhan na h-Alba ann an 2016. Tha i na ball Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba
Selfoss
‘S e baile ann an ceann a deas Innis Tìle a th’ ann an Selfoss. Tha e suidhichte faisg air Skálholt, aig 16m os cionn ìre na mara, san roinn Suðurland (Roinn a Deas), ri taobh ha h-Aibhne Ölfusá, 59km air falbh bho Reykjavík agus 429km bho Akureyri. Tha 6,934 duine a’ fuireach sa bhaile. 'S e an ochdamh baile as motha na dùthcha an dèidh Reykjavík, Kópavogur, Hafnarfjörður, Akureyri, Garðabær, Mosfellsbær agus Akranes 's a th' ann an Selfoss. Tha eaconomaidh a' bhaile stèidhichte air malairt. Tha e a' buntainn dhan sgìre-phàrlamaid Suðurkjördæmi.
Eachdraidh
Nochd Selfoss san 96mh caibideil dhen Landnámabók, nuair a ràining fear air an robh Þórir agus bha an teaghlach aige ann fad iomadh ginealach. Thogadh drochaid tarsain na h-aibhne ann an 1895. Cha robh ach 40 duine a' fuireach ann aig toiseach an 20mh Linn. B' ann an dèidh a' Chogaidh, nuair a dh'fhàg na daoine am fearann airson nam bailtean a thoisich Selfoss ri fhàs. B' ann ann an Selfoss a chaidh fòid air ceann Bobby Fisher, a bha na chluicheadair tàileisg, an dèidh a' bhàis ann an 2008. Tha taigh-tasgaidh beag a tha loma-làn rudan ceangailte ris ann an Selfoss cuideachd. Bhuail crith-thalmhainn an sgìre air fad ann an 2008, agus, nach do bhàsaich duine no duine air an talamh rnn i droch sgrios air àiteachas agus malairt. B' e 6.1 Mw a mheud a bha oirre. Bha an crith-thamhainn cho cruaidh gun do mhothaich na daoine ann an Ísafjörður, air an taobh thall na dùthcha, gun do thachair i. Chuir Björk Guðmundsdóttir iomadh bliadhna na tàmh an seo nuair a bha ise gu math òg.
Freumh-fhaclachd
Tha an t-ainm a' ciallachadh Eas Seal sa chànan aca, bho Foss (Eas) ged nach eil eas anns an sgìre.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Coimisean Fearainn na h-Alba
Chaidh Coimisean Fearainn na h-Alba (Beurla: Scottish Land Commission) a stéidheachadh fo Achd Ath-leasachaidh an Fhearainn (2016) de chuid Pàrlamaid na h-Alba. Tha an Coimisean stèidhichte ann an Inbhir Nis, agus tha dùil gum bi mu 20 dreuchd an cois obair na buidhne.
Ceanglaichean a-mach
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba
Nàdarras (litreachas)
thumbnail|180px|Còmhdaich an [[Leabhar|leabhair Thérèse Raquin le Émile Zola]]
'S e stoidhl ann an ealain, gu seachd-àraidh ann an litreachas, ceangailte ri fìorachas, a nochd aig deireadh na 19mh Linn a th’ann an Nàdarras. Bha an fheadhainn a bha an sàs ann an Nàdarras airson nàdar nan rudan a shealltainn ann an dòigh aithriseach dìreach mar a tha iad, gè brìgh cho suarach air neo cho ionmholta 's a bha iad. B’ e an sgrìobhadair Fraingeach Émile Zola a bha air cùl-gnothaich ann an Nàdarras. Sgrìobh e mòran mu dheidhinn bhun-stèidh teòiridheach Nàdarrais ann an ro-ràdh na nobhail Thérèse Raquin, agus, gu seachd-àraidh, an aiste a sgrìobh e air a bheil Le roman expérimental (1880). Thàinig Nàdarras dhan bhàrr mar fhrith-ghluasad an aghaidh romansachas, dìreach mar fhìorachas. B’ ann eadar 1870 agus 1890 a bha Nàdarras anns an fhasan.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:An Fhraing Roinn-seòrsa:Litreachas
Jan Hus
B' e sagart, ollamh, feallsanaiche, sgrìobhadair, cànanaiche agus pears'-eaglais à Bohemia a dh'fheuch ris an eaglais atharrachadh ron Ath-Leasachadh a bh' ann an Jan Hus (IPA: jan ˈɦus, Husinec, mu 1369 – Konstanz 6 an t-Iuchar 1415). Is esan a stèidhich an sgoil-diadhaireachd Husachd aig àm An Ath-Leasachaidh Sheacaich. Rugadh e ann am bochdainn ach thug e ceum aig Oilthigh Phràg ann an 1396, agus chaidh òrdachadh na shagart ann an 1401. Ann an 1403 chuir e Trialogus le John Wycliffe gu Seacais, nuair a bha e os cionn an oilthighe. Leasaich e aibidil Sheacais. Fhuair an Eaglais Chaitligeach dubh chàineadh às a chùbaid bho Hus. Chaidh Hus a chur gu bàs le ùghdarrasan Iarlachd-crìche Bhaden ann an Konstanz ann an 1415. Thug na sgrìobh agus na rinn e buaidh mhòr air an feadhainn a lean e an ceann linn, mar Martin Luther, Jean Calvin, Huldrych Zwingli agus Iain Knox. Aig aon àm b' e gu robh co-dhiù 90% nan daoine ann am Bohemia a' leantainn na beachdan aige fad dà cheud bliadhna.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Creideamh Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seic
Obar Lìobhaite
'S e baile beag air an oirthir Lodainn an Ear eadar Longniddry agus Gualainn a tha ann an Obar Lìobhaite  (Beurla: Aberlady). 'S e Ionad de Shuim Shònraichte Shaidheansail (ISSS) a tha ann am Bàgh Aberlady, far a chìthear mòran eun neo-chumanta. Tha prìomh-oifis aig an Scottish Ornithologists' Club ann an Waterston House ann an Obar Lìobhaite.
North Havra
'S e eilean eadar Hildasay agus Whiteness air a' mhòr-thìr a tha ann an North Havra (Lochlannais/Nornais: Hafrey). Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
Obar Lìobhaite
Eachdraidh
Tha Iain Mac an Tàilleir a' toirt Obar lobhta mar fhreumh an ainm. Thog na Dùghlasaich Kilspindie Castle faisg air Obar Lìobhaite anns an 16mh linn, ach chan eil ach balla a' maireadh a-nis. Tha bàta-aigeil briste, probhail, an X-craft, o 1945, air a' ghainmhich.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Lodainn an Ear
North Havra
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sealtainn
Roubaix
'S e seann baile gnìomhachail ann an ceann a tuath na Frainge a th’ ann an Roubaix (IPA: ʀu.bɛ, Duitsis: Robaais), faisg air a' chrìoch ris an a' Bheilg. Tha e suidhichte anns an sgìre Nord agus anns a’ cheàrn Hauts-de-France.
Ann an 2013 bha 95,866 duine a' fuireach an seo. mar sin ‘s e sin an treas baile as motha anns a’ cheàrn Hauts-de-France a-rèir àireamh-shluaigh, an dèidh Lille agus Amiens. Tha e suidhichte eadar 17m agus 52m os cionn ìre na mara, 84km air falbh bho a' Bhruiseal agus 213km bho Paris.
Chaidh am baile a chlàradh airson a'chiad turais ann an 863, ged a tha an t-ainm a' dol air ais dha na Franks. Aig àm tionndadh-gnìomhachais dh'fhàs am baile cudromach mar aodaich is clòimhe meadhan gnìomhachais. An-diugh tha an gnìomhachas sin air a dhol à bith.
Tha e a-nist ainmeil feadh an t-saoghail airson an deireadh an rothaireachd rèis Paris-Roubaix.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Fhraing
Loidig cho-cheanglachail
'S e comharradh loidigeach a tha ann an loidig cho-cheanglachail.
Leasaich Moses Schönfinkel agus Haskell Curry e san 1920an agus 1930an. Tha e cudromach ann am prògramadh agus co-cheangailte ri calcalas lambda. Le loidig cho-cheanglachail 's urrainn dhuinn foincseanan a sgrìobhadh gun caochladairean sgaoilte a-muigh.
Tha e a' toirt riaghailtean, eas-preiseain ath-sgrìobhadh le co-cheanglaichean: Chleachd Curry siostam eile de cho-cheanglaichean:
Ann am prògramadh
Roinn-seòrsa:Matamataig
Don Quijote
'S e nobhail aoireil Spàinntis, on Aois an Òir air a sgrìobhadh le Miguel de Cervantes 's th' ann an El ingenioso hidalgo don Quijote de la Mancha  (IPA: el iŋxeˈnjoso iˈðalɣo ðoŋ kiˈxote ðe la ˈmantʃa, Gàidhlig: An t-inntleachdach ridire morair Quijote na Mancha, seann dòigh-sgrìobhaidh: Quixote). Chaidh fhoillseachadh ann an 1605 ann am Madrid. Suidhichte eadar Miguel Esteban, El Toboso agus Villanueva de los Infantes ann an Castilla (Castilla-La Mancha an latha an-diugh), 's e sgeulachd mu dheidhinn fhir a chailleas a shubhailcean an dèidh leabhraichean seann-fhansanta mu ridirean a leughadh. Thug an nobhail seo buaidh uabhasach fhèin làidir air litreachas na An Roinn-Eòrpa, leis gu bheil cuid dhen bheachd gur e an nobhail a b' fhèarr a chaidh a sgrìobhadh a-riamh. Ann an iomadh cànan tha am buadhair quixotach a' ciallachadh duine misneachdail ach neo-phractaigeach, duine a chì an saoghal mar a thogras e an àite mar a tha e gu dearbh.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Eachdraidh Roinn-seòrsa:Litreachas Roinn-seòrsa:Leabhraichean Roinn-seòrsa:An Spàinn
Fiabhras-ballach
'S e galar marbhtach a dh'fhàsas sa chorp a th' anns an Fhiabhras-bhallach (Laideann: Typhus morbus, Greugais: Τύφος). 'S ann à galarachadh baictearach a gheibhear bho bhiastagan beaga mar mhialan, neòlagan, dreangadan, gartain, a bhios daoine a' bàsachadh leis an Fhiabhras-bhallach. 'S Iad uile nan arthropod agus 's daonnan bidh iad a' toirt bacterium air a bheil rickettsial san fhuil.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Tinneasan Roinn-seòrsa:Slàinte
Murad III
B' e dara Shultan deug Impireachd nan Otomanach a bh' ann am Murad III (far-ainmean: Kayser-i Rûm - Cèasar an Roimhe - İki Kutsal Cami'nin Hizmetkârı - Neach-glèidhidh an dà mhosg - Bozdağan 4 an t-Iuchar 1546 - Istanbul 15 am Faoilleach 1595). B' e a' chiad mhac Shelim II agus Afife Nurbanu Sultan a bh' ann. Bha e os cionn na dùthcha bho 1574 gus a chaochail e ann an 1595. An dèidh a timcheall-ghearraidh chaidh ainmeachadh riaghladair (Turcais: sancakbeyi) air Akşehir le a sheanair Süleyman I agus an uair sin Saruhan nuair a bha e 18 bliadhna a dh' aois. Nuair a chaochail Selim I chaidh Murad III ainmeachadh na riaghladair ann am Manisa, an aghaidh an tradaisein. Thoisich e a bhith na shultan is e a' chur a chòignear bhràithrean gu bàs los gun seasadh iad na aghaidh. Bha 21 mic aige, is chaidh 20 dhuibh a chur gu bàs nuair a dh'eug am athair. A bharrachd air sin, chaill e 16 nigheannan a-mach à 20 dhan a' phlàigh. B' e gur robh suidheachadh eaconomach na h-Impireachd gu math cugallach nuair chaidh Murad III a chrùnadh. Bha an Roinn-Eòrpa loma-làn airgead is òr à Aimearaga, agus bha atmhorachd na thrioblaid chruaidh dhan dùthaich. A bharrachd air sin, thoisich an Roinn-Eòrpa ri teicneolas ùr a dhèanamh agus b' fheudar dhan Impireachd phàigh mòran air a shon-sa. Bha an dùthaich ann an cogadh gu math cosgail fad 12 bliadhna an aghaidh Iran gu ruige 1590. Cha d'fhuaras ach pìos beag talmhainn ann an Cabhcas a fhuair Iran air ais ann an 1618. Cha robh uidh aige air cogadh agus ceannsachadh is b' e na ministearan a bh' aige a bha a' riaghladh na dùthcha na àite. Cha deidheadh e a-mach à Istanbul agus fiù ’s cha deidheadh dhan Mhosg los gun cuireadh an t-arm aige gu bàs e.
Akranes
'S e baile agus port air an àirde an iar Innis Tìle a th' ann an Akranes (IPA: aːkraˌnɛːs). Tha e suidhichte faisg air Reykjavík, dìreach aig ìre na mara, san roinn Vesturland (Roinn an Iar), ri taobh an Loch Mara Hvalfjöður, 350km air falbh bho Akureyri agus 90km bho Selfoss. Tha 7,411 duine a' fuireach sa bhaile. 'S e an seachdamh baile as motha na dùthcha an dèidh Reykjavík, Kópavogur, Hafnarfjörður, Akureyri, Garðabær agus Mosfellsbær a th' ann an Akranes. Tha e a' buntainn dhan sgìre-phàrlamaid Norðvesturkjördæmi.
Eachdraidh
Chaidh Akranes a chlàradh airson a'chiad turais anns 15mh caibideil dhen Landnámabók anns an 9mh linn, nuair a ràinig fear air an robh Þormóður (Gàidhlig: Tormod) à Èirinn. Anns na meadhan-aoisean suas gu 1602 bha ionad-malairt aig an Hansa anns a' Bhàgh Krossvík. Anns an 19mh linn, thòisich tuineachaidhean bailteil a' tighinn timcheall air seòladh mara agus a' malairt air rubha na luinge an ear air an rubha. Ann an 1885, chaidh co-dhùnadh an Akraneshreppi a roinn ann an dà leth air sgàth ùidhean eadar-dhealaichte sgìrean bailteil agus dùthchail. Thàinig e gu bhith na bhaile làn bhùthan airson na sgìre air fad. Fhuair Akranes a chuid chòirichean ann an 1942. Tha taigh-gnìomhachais saimeant anns a' bhaile, a tha air a bhith ag obair o na 60an agus ann an Grundartangi astar goirid bhon bhaile tha leaghadair a tha air a bhith ag obair bho 1998. Chaidh an tunail Hvalfjarðar (Innis Tìlis: Hvalfjarðargöngin) a stèidheachadh ann an 1998, a tha na phrìomh dhòigh còmhdhail airson Akranes agus ghiorraich e gu mòr an t-slighe gu Reykjavik.
Freumh-fhaclachd
Tha an t-ainm a' ciallachadh Rubha an Achaidh sa chànan aca, bho Akar (Achadh) agus Ness (Rubha).
Siorrachd Obar Dheathain an Ear (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann an Siorrachd Obar Dheathain an Ear (Beurla: Aberdeenshire East).
Chruthaicheadh i ann an 2011 o Bhanbh is Bùchainn agus pàirtean de Ghòrdan. Tha Turra, Eilean Bhuchain agus Formartine san sgìre seo. Tha i ann an crìch ri Siorrachd Bhanbh agus Oirthir Bhùchainn, Siorrachd Obar Dheathain an Iar agus Obar Dheathain Oir Dheathain.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Poileataigs na h-Alba Roinn-seòrsa:Sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
Liberec
'S e baile mòr agus sgìreachd (Seacais: okres) ann an ceann a tuath Poblachd nan Seiceach a th' ann an Liberec (IPA: lɪbɛrɛt͡s, Gearmailtis: Reichenberg). Tha Liberec suidhichte air na crìochain leis A' Phòlainn agus A' Ghearmailt, eadar Jelenia Góra agus Dresden san roinn (Seacais: kraj) Liberecký, ri taobh na h-Aibhne Lužická Nisa (Gearmailtis: Lausitzer Neiße), aig 374m os cionn ìre na mara. Tha 102,562 duine a' fuireach ann. 'S e an còigeamh baile as motha na dùthcha a th' ann cuideachd.
Eachdraidh
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1348 agus bhuineadh e do Albrecht Václav Eusebius z Valdštejna bho 1622 gu ruige 1634 agus an uair sin dhan Ostair-Ungaire ro 1918. Chlàradh an t-ainm Gearmailteach ann an 1352 mar Reychinberch agus an t-ainm Seacach ann an 1592 mar Lychberk: b' e gu robh am fuaim R ann an Gearmailtis ag atharracha dh gu L ann an Seacais. Bheireadh sin Beinn Bheairteach dhuinn sa Ghàidhlig. Dh'fhàs Liberec gu math beairteach anns an 16mh Linn air sàilleabh gu robhar a' dèanamh a' chlotha an seo. Chuir Cogadh nan 30 Bliadhna agus a' phlàigh às do mhalairt aig deireadh an 17mh Linn. Thoisich Tionndadh Gnìomhachais an seo fad an 19mh Linn la tòrr mhuilinn-aodaich ann ach thàinig sin gu crìoch anns na 30an. Theich na Iùdhaich a bha nan tàmh an seo ann an 1938 nuair a thug Hitler ionnsaigh air an sgìre air fad, air an robh Sudetenland. B' e baile dà-chànanach a bh'ann ron an Dàrna Cogaidh ach chaidh cha mhor a h-uile daoine aig an robh Gearmailtis a chur às an dùthaich ann an 1946.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An t-Seic Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Seic
Orfasay
right|300px
'S e eilean ann an Caolas Yell ann an Sealtainn a tha ann an Orfasay (Lochlannais/Nornais: Orfyrisey, "eilean-tràghaidh"). Tha bac-gainmhich eadar Orfasay agus Yell nuair a tha e muir-tràigh. Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sealtainn
El Toboso
'S e baile beag faisg air Albacete, ann cridhe na Spàinne, suidhichte aig 635m os cionn ìre na mara, 's a th' ann an El Toboso. Tha am baile rim faotainn faisg air an Abhainn Riocampo. 'S ann ann an roinn Toledo, ann an Castilla-La Mancha a tha e. Tha 1,783 daoine a’ fuireach anns a' bhaile.
Eachdraidh
Chaidh El Toboso a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1338.
Àireamh-sluaigh
Mar iomadh sgìre dhùthaich a-staigh san tìr anns an Spàinn, tha dì-dhaoineachadh na thriobaid ann an El Toboso.
Ceanglaichean A-mach
Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne Roinn-seòrsa:Bailtean Roinn-seòrsa:An Spàinn Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa
Sliabh a' Chlamhain
'S e baile beag faisg air Prestonpans a tha ann an Sliabh a' Chlamhain (Beurla: Gladsmuir).
Tha e ainmeil airson Blàr Sliabh a' Chlamhain ann an 1745.
Out Stack
right|300px
'S eilean ann an Sealtainn faisg air Unst is Muckle Flugga agus an àird as fhaide a tuath san Rìoghachd Aonaichte a tha ann an Out Stack (Sealtainnis: Oosta). Ann an 2011 cha robh duine sam bith a' fuireach anns an eilean. Ma bhios duine sam bith a' siubhail gu tuath, chan fhaigh iad tìr sam bith eadar Out Stack agus an Cuan Argtach.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Sealtainn
Beyoncé
'S e neach-ciùil, seinneadair is sgrìobhadair-òrain à Houston, Texas, Na Stàitean Aonaichte a th' ann an Beyoncé Giselle Knowles-Carter neo Beyoncé (rugadh 4 an t-Sultain, 1981).
Fhuair i soirbheachas leis a’ bhuidheann ciùil Destiny’s Child. Tha i ainmeil airson a sgilean sgrìobhaidh òrain agus tha i air spèis a chosnadh airson a tàlant ioma-thaobhach. Phòs i seinneadair eile, Jay-Z, ann an 2008. Tha nighean aca (Blue Ivy) agus càraid (Rumi agus Sir).
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte Roinn-seòrsa:Seinneadairean
Cora Droma Rúisc
'S e baile beag ann an ceann a deas Contae Liatroma, Còigeamh Chonnacht, Èirinn a th'ann an Cora Droma Rúisc. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Sionainn, 318km air falbh bho Chorcaigh, 111km bho Ghaillimh agus 153km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha. Tha 3,980 duine a’ fuireach anns a’bhaile fhèin agus 4,101 mu thimcheall air an dùthaich. 'S e am prìomh-àite as lugha na dùthcha a th' ann cuideachd.
Freumhan an Ainm
Tha e gu math coltach gur ann à trì facail ann an Gaeilge a tha an t-ainm: cora (caradh), droim (druim) agus rúisc (boglach). Tha cruth na tìre a' gabhail ri seo cuideachd. Bheireadh sin Caradh Droma na Boglaiche dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. Tha cuid eile dhen bheachd gur ann à rùisgeach a tha e.
Eachdraidh
Thug A' Ghort Mhòr buaidh uabhasach làidir air Cora Droma Rúisc agus chaochail mòran fad na bliadhnaichean dona ud. Tha cladha na gorta fhathast sa bhaile. Thàining an Rathad-iarainn ann an 1862, a thug piseach air gnìomhachas san sgìre.
Iomraidhean
Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann
Dòmhnall Mac Fhionnlaigh nan Dàn
Theirear gur ann do Dhòmhnallaich Ghlinne Comhainn a bhuineadh Dòmhnall mac Fhionnlaigh nan Dàn (c. 1540–c. 1610), ach gun deach e mach air Mac ’ic Iain, agus ann an ‘Òran na Comhachaig’ - dàn fada no sreath dhàintean aig a bheil mòran ri ràdh rinn an-diugh mun àrainneachd, an aon bhàrdachd a dh’fhàg e – tha e glè mheasail air Clann Raghnaill na Ceapaich. Bha e na shealgair ainmeil a chaidh a dh’fhuireach fada bho dhaoine aig Creag Ghuanach faisg air ceann shuas Loch Trèig, agus tha mòran sgeulachdan ann mu dheidhinn.
Ceanglaichean a-muigh
Dòmhnall Mac Fhionnlaigh nan Dàn Roinn-seòrsa:Daoine à Alba