cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
22 Canavar ay
Önemli Olaylar
Doğumlar
Aderlikli lafbirleşmeleri
Lafbirleşmelerin bölümneri (Temel lafların gösterilmesinä görä)
Gagauz Milli Gimnası
GAGAUZ MİLLİ GİMNASI
Tunceli
Tunceli — Türkiyede bir kasabadır.
Aarı
Aarı, Ağrı — Türkiyede bir kasabadır.
Rize
Rize — Türkiyede bir kasabadır.
Gagauz büülü masal
Gagauz büülü masalları – halkın dedelerdän kalan zenginniidir. Burada biz göreriz korunmuş şindiyä kadar halkın ilk adımnarını cümnä yaşamakta, onun duygu dünnääsını hem düşünmeklerini istoriya geçmiş zamannarda.
Korkma yap iilik ol namuzlu
Üüren saymaa aalemin fikirini hatırlamaa yabancıların adetlerini çalışkannıını ama onnarın yannış işlerinä kayıl olma doorut onnarın yannış fikirini yada yannış gitmesini
Gagauz Respublikası
1990-cı yılın avgust ayın 19-da dünnäyä bildirildi ani kuruldu kendibaşına Gagauz Respublikası SSR Moldovanın üülen bolgelerindä. Oktäbri ayın 25-dä, ozaman kurulu olan Gagauz Respublikasına karşı, Moldava 30 bin dolayında sayıda olan volontör yolladı. Ozaman Gagauz Respublikasının vatandaşları, birleşip, omuz-omuza durup, bu kara kuvetleri geeri çevirdilär.
Aslı İisus Klisäsi
Klisä kutlameer İyni Yıl hem Paskellä yortuların. Klisä pay alêrdi 3 lokal Kitay klisäsi içindä 1949-cu yıl kommunist revolyuțiyasınnan ileri. Klisä neetlendi bütün halklara annatmaa hem göstermää hakikatı onnan ileri ani İisus 2-ci kerä gelecek. Var klisänin 10 sadä üürenmää angileri düzüldü aşaada:
Mariya Tanasoviç
Mariya Dmitrievna Tanasoviç — Komrat Pedagogika Kollecin direktoru.
Mariya Dimoglu
Bunun sebepi da şu: o resimnerdän gagauzluk ruhu eseer. Büünkü gagauz resimcilerin arasında bölä yaratan başka bir insan yok. Gagauz Yerinda anılmış resimci çok var. Onnarın kimilerini halk anılmış yaptı, kimilerini yaratmaları, kimileri da, kendi-kendisini metedip, anılmış oldular. O hiç birinä açıklanmayıp, şindi birerdä görünmeyip, yavaşıcık resimnerini yaradêr.
Irak
% 20-21 Sünni Arap ,nüfus:6.200.000-6.510.000
Gagauz Dilinin Sintaksisi
Gagauz Dilinin Sintaksisi
Yazıcı
İ.İ.Babaloglu, N.İ.Babaoglu, K.K.Vasiloglu, Gagauz Dili hem literatura, 8 Klas, s.20-21
Mihail Formuzal
Büük ayın (yanvari) 25-dä Gagauziya apeläţiya sudu kararladı Gagauziya Başkanı seçimnerin 2-nci turunu legitimlı hem kanona görä tamannanmış saymaa.
Dekabrinin 26-nda Başanlık için güreştilär Komradın primarı Nikolay Dudoglo hem şindiki Başkan Mihail Formuzal. Seçimnerdän sora Dudoglonun komandası saymadı seçimneri tamannanmış, çünkü onnarın bakışuna görä, Formuzalın tarafından seçim kоmpaniyasında hem seçim günündä çok türlü kanonu aykırlamak, yannışlık hem aldatmak vardı.
Marina Radiş
Marina Radiş — gagauz opera türkücüsü, zanaatçı.
Avstraliya
Eni Üülen Wales
25px Eni Üülen Wales
Poyraz Zona
26px Poyraz Zona
Gagauz kalendarı
Bu kalendarda var 12 ay, angıların aadların geliniri bulunêr insannarın işleri, gagauz tradițiyaları hem tabiet sluçaylarılan.
Gagauz Milli Teatrusu
Büün Moldovada var üç milli teatru: Kişinöv "Mihay Eminesku" Milli Teatrusu, Bêlţi "Vasile Aleksandri" Milli Teatrusu hem Çadırda "Mihail Çakir" Gagauz Milli Teatrusu.
Gagauz Milli Teatrunun tehnika tarafı pek problemalı, ta bitki zamannara kadar burada yoktu en êlementar şeylär: kompüter, telefon/faks, e-mail yada her angı bir transport. Gagauz Teatrusu bir Evropa teatrusu olarak Kişinöv hem Bêlţı rejissorlarınnan işleer hem bu arada savaşêr kendi erini bulmaa hem gagauz kimliini korumaa.
Gagauz dili
Gagauz dili kuruluşları
Moldovada gagauz dilinä bakan dört kuruluş vardı:
Gagauz Yeri
Geografiya
Avtonom bölümlüün topraa 1.830 km²-dir. Region bölüner 3 administrativ dolaya: Komrat dolayı, Çadır dolayı hem Valkaneş dolayı.
Politika
Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yerin ürütmäk organı Bakannık Komiteti (rusça übür adılan İspolkom).
Gagauz istoriyası
1991-ci yılın ilkyazında iki gagauz Konstantin Tauşancı hem Leodnid Dobrov gagauzların avtonomiyasınnan ilgili olarak ortaya hiç beklenmeyän bir Proekt koydular – “Moldova içindä Gagauz Yeri - Gagauziya avtonom-teritorial kuruluşun proektı”.
Galina Sirkeli
1981-ci yılda Tiraspoldakı pedagogika institunu başardı. 25 yıl üüredici işleer. Büünkü gündä Ay-Boba Mihail Çakir adına pedagogika kolecindä çalışêr.
Gagauz Respublikası Liderleri Birlii
GAGAUZ RESPUBLİKASI LİDERLERİ BİRLİİ ADINDAN HAZIRLANAN AÇIKLAMA
Biz karar aldık ya kendimiz kuvedä uzanacez, yada bizim türlü düşünennerä 2008-ci yılın Baba marta (mart) ayında Gagauziya Halk Topluşu deputatları seçilmää deyni yardımcı olmaa, ki onnar: İnsannarı devlet çinovniklerin başıbozukluundan korusunnar.
Gagauzların büük göçü
Gagauz halkın büük göçü er aldı 1765-1812 yılları arasında. O zamannarda 1768-1774, 1787-1791 ve 1806-1812 yılları arasında oldu üç ayırı Osmanlı-Rus cenki, angıları kolayını verdi çok büük insan hareketleri çeketmää hem cenk hayarsızların Balkan pravoslav milletlärin saabi olmakla üünen Rusiya İmperiyası topraklarına hem Osmannılardan kazanılan bölgelerä erleşmäsini.
Azerbaycan
İnsannarı hem kasabaları
Azerbaycanda yaşêêr 10 million adam, onnan 51,5 %-i kasabalarda. Baş kasaba Baku (azerbaycanca: Bakı) (3 millliona yakın). Baş kasabada toplandı padişaalıın 18 % insannarı. Büük kasabalar Gäncä, Sumqayıt, Mingäçevir, Şirvan, Nahçıvan, Şäki.
Kara başlı aaçkakan
Kara başlı aaçkakan (Latin: Picus erythropygius)
Köroglu evlener
Dädu iilip erä aldı bir avuç toprak da verdi Körogluya:
Cana-Yunus perilerä : - Dışardan insan sesi işidiler, ya bakın kim? İki peri çıkıp, görüp, Körogluyu, korktular da geeri kaçtılar.Perilär insan üzü görmemişlär.Cana-Yunus ihtiar nenesinä sormuş!
Ekaterina Jekova
Pedagogika zanaatını brakmadaan, ikibuçuk yıl Gagauziya kultura upravleniyasında teatru zanaatların speţialisti olarak işledi. Komrat regional sport liţeyindä direktor yardımcısı çalıştı.
Moldovada diller
Mіllі azınnıkların dіllerіnä devlet yardımcı olêr. ‘Moldova Respublіkası topraklarında dіllär іşlemesі’ zakonuna görä, Moldovada vatandaşların hakını üürenmää gagauz, ukraіn, bulgar, іvrіt, іdіş h.b. dіllerdä gerçeklendіrmäk kolaylıkları kurulabіlіr. Moldovada çalışêr ukraіn, gagauz, bulgar, poläk, nemţä, ermeni, grek, azerbaycan, italiyan, ladino, portugez, lіtov dіllerіndä şkolalar, klaslar, pazar şkolaları; gagauz, ukraіn, bulgar, poläk dіllerіndä tіparlanêr gazetalar hem jurnallar; Naţional televіziyası hem radіosu hazırlêêr ukraіn, bulgar, gagauz, çіngenä dіllerіndä kolverіmnär; elektron BYO kullanêrlar gagauz hem bulgar dіllerіnі erlerdä, neredä toplu yaşêêr bu mіllі azınnıkları.
Küçük sarı boyunnu aaçkakan
Küçük sarı boyunnu aaçkakan (Latin: Picus chlorolophus) - İndiya, İndoneziya, Kitay Halk Respublikası, Sumatra, Şri Lanka da yaşeer.
Köroglu masalı
Te şindi islää dee olee koşmaa yarışmaa.
Kula tüüdä, o emin beegir, dee bırazçık duruklan o durdaan, sora kopuşamee birtaani ayakları tutulee.
Türk dilleri
Türk dillerini übür dil aylelerinän farklı yapêr o maasusluk ani laf edennär uzun zaman yaşamaları devam etti göçebe olarak, dä bu üzden bu diller hep birbirlerinnän etkilendi. Türk dillerinin çok sayıda aynı maanada kullanılan ortak lafları bulunêr hem cümle strukturaları da hep benzeer. Onuştan var bir başka versiya (maasus Türkiyädä) angısı savunêr ani Türk dilleri diil bir dil aylesi, dä tek bir dilin dialektleri. Bu görüş pek beenilmeer übür Türk dili laf edän padişaalıklar içindä. Türk dialektleri, Şindiki Türk yazı dilleri yaki Türk dilin kolları olarak adlar peydalanêr hep o sebeptän.
Köroglunun duuması
Tülü çıkmış bayır içindän, bakınmış, görmüş aşıkları da birdän sevinmiş kaçarak ta gitmiş onnara, almış hepisini avuçlarına da yaklaşıp yerä, atlı pinmiş ona. Oynamış ne kadar oynamış, ama açan kalkmaa istemiş, kalkameer, yapışmıştı. Ozaman tuterlar onu da evä getirerlär annayıp, ani o diil hayvan, ama çocucak.
Çırak deneer en ii beygirleri, ki bir çirkin pınarı geçsinnär. Ama biri dä geçämemiş, hepsi geeri urmuşlar.Bir genç zabun beygir sä gelip-gelip hep geçärmiş korkusuz o pınarı.
Gleb Dragan
19 iyül 1920-ci yılda Harlampiy hem Aleksandra Dragan aylesindä Tatar-Kıpçak küüyündä duudu. Sora taşındılar 1925-ci yılda Komrat kasabasına, 1936 yılında Tigina (Benderı) kasabasına. İkiz kardaşı Borislan başardı Komrat ilk üüretim şkolasın 1927-31 yıllarında, sora okudular 6 yıl Komrat liţeyi hem 2 yıl Tigina Büük Ştefan liteyinda. 1939-cu yılda başardılar bu şkolayı da hem kazandılar en islaa studentlär olarak Timişoara Politehnika Üüsek Şkolasını, elektrotehnika fakultetini Bessarabiyanın sovet kuvedinä geçmesinnän sora bubası, anası hem kardaşı deportaţiya olundular. Bubası Harlampiy İvedel lagerindä tutuldu 8 yıl, anası Omsk bölgesindä bir takim lagerlardä er diiştirdi, kardaşı Boris götürüldü Afganistan taraflarına. Küçük kız kardaşı Valentina kaçtı Timişoaraya nerdä başardı tabiet bilimneri fakultetini hem büün yaşeer Amerikada.
2005-cı yılda Rumıniya Akademiyasında kutlandı onun duumasının 85 yılı hem iş yaşamasının 60-cı yıldönümü.
Dünnää gagauzların I-ci kongresi
Moldova prezidentin lafları
Bundan sora kutlamak için söz Moldova prezidenti Vladimir Voroninä verildi. Canabisi danıştı kongrestä pay alannara en sıcak bir sözlän. O sözün başlıı – “Moldovanın haşlak ürää”. Sayfalarımız dar olduu için bütünnä bu sözü tiparlamaa kolayımız yok, ama bir kaç parçacık o sözdän vereriz: “Bän bütün dünnää gagauzlarını Moldova'da selemleerim. Bän selemleerim bütün dünnää gagauzlarını bizim topraamızda, ani sizin sözünüzü, pay almanızı, sizin sevginizi bekleer......Herliim istäärseniz, Gagauziya büün halizdän Moldovanın haşlak ürää... Bu ürään düülmesinä görä herkerä var nicä karar almaa onun için, nicä giderlär işlär bizim memleketimizdä......Bän inanêrım, ani biz hepsimiz barabar görecez gagauz halkının, onun dilinin, onun kulturasının hem incäzanaatının renesansını...” Kendi sözünü Moldova prezidenti Vladimir Voronin gagauzça başardı: “Gagauzlara uzun ömür, saalık hem annaşmak olsun!”
Gezilär
Kongrestän sora musaafirlerä deyni Çadırdakı “At-Prolin” beygir fermasına bir gezi yapıldı. Fermanın direktoru Konstantin Keleş musaafirleri fermanın çalışmasınnan, burada bulunan beygirlärlän tanıştırdı. Sora da, musaafirlerä at yarışları gösterisi yapıldı. Ama ilktän, o yarışları siiretmää gidärkän, musaafirlerin çoyu, ipodromda bulunan üz yıllık bir punarın dolay yanını sarıp, serin tatlı suylan kendi susuzluunu geçirdilär. At yarışları bittiktän sora hepsi musaafirlär Beşalmanın “D.Kara-Çoban” adına istoriya hem etnografiya muzeyinä gezi yaptılar.
Iıdır
İnsannar
Iıdırın insannarı
Mari Menevşa
İi gider e, Enteya. Neresısıydı o Enti? Olmalı pek uzak yabancı erlär. Menevşada düzen dokuyarmış. O düzenci insanmış. Hep doker, hep doker... Dokuz yıl dokumuş. Da dokuz yıl çocuk gelmemiş. Ne da kiat yazmış. Da bunnar bilmeer ani bu saa. Dokuzuncu yılda bu geler dooru bu yavklusuna da ister annamaa evli mi o osa kız mı. Da verer ona seläm :
Gäncä
Gence (Azerbaycanca: Gəncə) — Azerbaycan ın ikinci büyük Şehri.
Şri-Lanka
thumb|right|200px|Şri Lanka thumb|right|200px|Şri Lanka thumb|right|200px|Şri Lanka thumb|200px|Şri Lanka'nın kasabaları Şri-Lanka (Şri Lanka Soțialist Demokratik Respublikası; Sinhala: ශ්‍රී ලංකා ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය, Tamil: இலங்கை இலங்கை ஜனநாயக சமத்துவ குடியரசு)
Roma
Roma baş kasabası insannar
{|
Köroglu
Ozaman Hasan bey aler da getirer onu çorbacısına. Çorbacı sanıp, ani çırak onu gülmää aler, izin verer çıkarsınnar Hasanın gözlerini, pindirsinnär bu zabun beygirä da uratsınnar kasabadan dışarı. Bu beygir getirmiş onu doru evinä. Kahır.Ama Hasan demiş ooluna Aliyä, tutsun karannıkta bu beygiri hem beslesin onu sade arpaylan da büüdüynän biraz taa yollansın zenginnerä karşı düşmää. Beygir oler gözäl, kıvrak hem girgin bir mal.Adını koymuş Kır at.
Çok türlü savaşarmış hannar, beylär tutmaa da yoketmääKörogluyu.Okadar ki, onu yokmuş nasıl tutmaa, ensemää.Onun tarafını tutarmış bütün insan .İnsan vermiş ona en gözäl kızı da gelin…
Şifahi xalq ədəbiyyatında Koroğlunun adı ilə bağlı hadisələr əfsanəviləşərək öz əksini "Koroğlu" dastanında tapmışdır. Dastanla hadisə və şəxsiyyətlər silsiləsinin tarixilik xətti pozulmamış, Koroğlunun igid döyüşçü, gözəl qoşmalar müəllifi olan istedadlı şair və aşıq olması tarixi həqiqət kimi qorunub saxlanılmışdır. Dastanda adları çəkilən şəxsiyyətlərin (Giziroğlu Mustafa bəy, Kosa Səfər, Cəfər paşa, Hasan paşa və b.) əksəriyyəti tarixi simalardır. Koroğlunun əsas istinadgahı Çənlibel qalası olmuşdur. Bu gün də Azərbaycan ərazisində müxtəlif bölgələrdə "Çənlibel" adlı çoxlu qalalar mövcuddur. XIX əsrə aid mənbələrdə yaşayış məntəqəsi kimi Çənlibelin adı çəkilir.
Türkiyədə "Koroğlu"nun ilk çapı 1887-ci ildə işıq üzü görüb. On beş səhifəlik bu nəşrdən sonra Koroğlu, dövrü və qəhrəmanın fəaliyyət göstərdiyi tarixi hadisələrlə bağlı bir çox araşdırmalar aparılmışdır. Bundan bir qədər əvvəl isə "Koroğlu" dastanının bir hissəsi erməni əlifbası ilə İstanbulda çap edilmişdir. 1897-ci ildə Aşıq Cəmalidən yazıya alınmış "Giziroğlu Mustafa bəy", "Bolu bəy" qolları Tiflisdə nəşr edildi.
Xalq qəhrəmanı Koroğlunu saz-söz sənətkarı adı ilə tanıtmaq ənənəsi keçən əsrin otuzuncu illərinədək davam etdirilmişdir. Azərbaycan EA-nın Memarlıq və Arxeologiya İnstitutunun arxivindən tapdığımız 1938-ci ilə aid bir "Aşıq şeirləri" toplusunda Koroğlu adlı aşığa ünvanlanan qoşma və gəraylılara rast gəlirik. Doğrudur, gənc Ərtoğrul Cavidin (Hüseyn Cavidin oğlu) rəyi ilə çapa hazırlanmış bu toplu müəyyən səbəblərdən işıq üzü görməmişdir. Eləcə də şeirlər eposun ayrı-ayrı qolları ilə səsləşir. Daha dəqiq desək, məzmununda eposun hadisələrini tam əks etdirir.
Romın dili
Romın dili laflar
Romın dili Vikipediya
Grețiya gagauzları
Eni devletin topraklarında
Evros dolayı (nom) küüleri:
Hakas dili
Hakas dili (Hakas dili:  Hakas tili, Хакас тілі) — Türk dilleri grupasına giren dil, angisindä laf eder hakas halkı. Hakasiya, Rusiya,  laf eder bu dilde. Bu dilde laf eder 60,000-e yakın insan. Ofițial dil Hakasiya
Sözünda dur
Sözünda dur
Aleksandr Onofrey
Canabisinin en son çalışmaları: “Moldova iş pazarının Evropa Birliinä integraţiyada önceliklär” (Monografiya, Komrat, 2004 y.), “Üüsek üürenmektä bütün Evropalı birliin kurulması” (kiyat, Komrat, 2005 y.). Büünkü gündä Onofrey Aleksandr Zaharoviç KDUda administrativ işindän kaare êkonomika kafedranın profesoru olarak, “İşin normalanması hem ödemä temelleri” kursunu okuyêr.Canabisi Moldova Respublikasının “Çalışabilän insannarın işlemesi için” Kanonun avtoru.
Altay dili
1944:
Kırklareli
Kırklareli — Türkiyede bir kasabadır.
Tepegözlä kızçaaz hem çocucak
Tepägözlär klisedän gelerlär, açan gelerlär...
Halac dili
Halac dili (Halac dili:  Xalac tili) — Türk dilleri grupasına giren dil, angisindä laf eder halac halkı. İran, Üülen Azerbaycan, Afganistan, laf eder bu dilde. Bu dilde laf eder 42,107-e yakın insan. Ofițial dil yok
Aziya
Aziya — Dünnädä bir kontinent, angısı Evropalan pay alêr Evraziya materikindä.
Amasya
270px|thumb|Amasya Amasya — Türkiye'nin bir kasabası avtomobil kodu 5 dir.
Günduusu Ortaklıı
Günduusu Ortaklıı (İngiliz: Eastern Partnership; German: Östliche Partnerschaft)
Dışandakı borca görä devletlärin listasi
Dışandakı borca görä devletlärin listasi
Kütahya
Kütahiya — Türkiyede bir kasabadır.
Baalantılı sözün tipleri hem stilleri
Aklınıza getirin ani yazılı baalantılı sözä tekst deniier.Siz artık bilersiniz ani kuruluşuna görä sözün var üç tipi:
İnguşlar
thumb|right|260px|İnguşlar İnguşlar (İnguş dili: гIалгIай) - Rusiya, İnguşetiya, Kazahstan, Çeçeniya, Poyraz Osetiya-Aleniya devletlerinda yaşeer. İnsannar hepsi 500,000 kişi. Din İslam.
Rus dili
Rus dili - günduusu slavän grupasından bir dil, Rusiyanın ofițial dili. Büün rus dili Rusiyadan kaari kullanılêr bir takım übür geçmiş Sovet Soţialist Respublikaları Birlii (SSRB) padişaalıklarında.
Tepägöz adamı
Bir adamın varmış üç oolu. Çobanmışlar. Varmış onun sürüleri, angılarını çocuklar otladırmış. Dädu hep sölärmiş oollarına :
Leopard
thumb|right|220px|Leopard thumb|right|220px|Leopard thumb|right|220px|Leopard thumb|right|220px|Leopard thumb|right|220px|Leopard Leopard - Aziya hem Afrikada yaşeer.
Baurçu
Baurçu (moldovanca: Baurci, rusça: Баурчи) — Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yerindä, Çadır dolayında küü.
Tepägözlar
Bir vakıt varmış, bir vakıt yokmuş, varmış üç kafadar. Şindi gidiylä iş için. Gidiylä iş aaramaa kendileerinä. Geziy bunnar, nekadar geziylä. Bakela bir mera orda varmış. Orda da yaşaarmış bir Tepägöz. Varmış saadä bir gözü. Bunnar dee :
Gagauzlar
Hederlez
Büünkü günnerdä sä valeybol, futbol, atletizm ya da başka yarışmaklar mutlaka düzünnener. Kutlamaklar stadionnarda olêr, güreşlär çeşitli kategoriyalarda yapılêr. Bu yarışlar ölä populär oldular, ani, bölgenin anılmış güreşçilerindän kaarä, dünnä, Evropa, eski SSRB respublikaları, Moldova hem komşu Ukrayna güreş çempionnanarı onnara katılêrlar.
Tepägöz
Kesiylär bir koyun, yapıylar bir kavurma. Karannık oldu. Geliy daadan bir ses baarıy :
Gele-gele geliy büük balaban bir adam, Tepägöz
Çocuu soyundurıy da yiy.
Çocuk anatarları toplıy ep. Gidiylär odanın içine.
A çocuk diy ona şindi:
Tepägöz düşiy pınar içinä. Çocuk ozaman öldüriy onu taşlan pınar içindä. Çocuk toplıy kendi koyunnarını nekadar Tepägözün koyunnarı, onnarı da alıy, çıkıy daadan. Geliy eve çocuk koyunnarınnan, evleniy yapıy bi düün da büün de yaşıy.
Çuvaş dili
Çuvaş dili (Çuvaş dili :  Чӑвашла)  Türk dilleri grupasına giren dil, angisindä laf eder çuvaş halkı. Çuvaşiya, Rusiya laf eder bu dilde. Bu dilde laf eder 1,800,000-e yakın insan. Ofițial dil var Çuvaşiyada. Mtvrali gizi rusi çariskacebis dedis muteli mogitxän.
Andorra
Komşu devletlär Franțiya, İspaniya.
Haiti kasabaları listesi
Haiti kasabaları listesi
Nikolay Konstantinov
Calişarken, tamannadi Izmail tehnikumu hem Ukraina Baalanti Akademiasini.
Tunis
thumb||right|220px|Tunis 220px|right|thumb|Tunis thumb|right|240px|Tunis thumb|right|220px|Tunis
Namibiya
Namibiya - Afrikada bir devlet.
Ana Sözü
Istoriyası
İlk adımnarından başlayıp, büünkü gündä "Ana Sözu" gazetamız bir uzun hem zor yol geçti. 1988-2011-ci yıllar içindä gazetanın 559 sayısı çıktı. Büün "Ana Sözü" proektının ilerlenmesindä yardımnar eder Türkiye İşbirlii Kalkınma İdaresi (TİKA). küçükresim|Redaktoru [[Todur Zanet]] Redaktoru gagauz yazıcı, çevirici, publiţist Todur Zanet.
Gazeta "Universul" basım evindä basılêr.
Ver karşıdan moor çemberciymi
Ver karşıdan moor çemberciymi
Zanzibar
Zanzibar - Afrika kontinentda Tanzaniyaya baalı avtonom adalar devleti.
Balada
Literatura termini balada geler İtalian dilindän (balare, oyun, oynamaa) Evel eski zamannarda bu bir şiirmiş, angısında varmış süjet, demäk belliymiş kahraman, personajlar, yaratmanın varmış başlantısı ilerlemesi, kulminațiyası hem çözüntüsü. Baladalar dayma gösterirmişlär bir ya birkaç ayırı oluş, razgeliş.
Andorra kasabalar listası
thumb|right|330px|Andorra Viliyat Kartası
Udmurtlar
Udmurtlar  (Udmurt dili: удмурт) - insannar hepsi 660,000 kişi. Udmurt halkı Rusiya, Udmurtiya, Perm Krayı, Tatarstan, Başkiriya, Kirov Oblastı, Sverdlovsk Oblastı, Hanti-Mansi Okrugu — Yugra, Kazahstan hem Ukrayna devletlerinda yaşeer. Dinneri Hristian.
Ruteniya alfaviti
Ruteniya Kirill Alfaviti
Kako:Кк=k
Uk: Ѹѹ=u
Tšerv:Чч=ç
Afrika leopardı
thumb|right|240px|Afrika leopardı thumb|right|240px|Afrika leopardı thumb|right|240px|Afrika leopardı Afrika leopardı (latin: Panthera pardus pardus) - Afrika kontinentında Keniya, Tanzaniya, Uganda, Burundi, Ruanda, Mozambik, Botsvana, Namibiya, Malavi, Üülen Afrika Respublikası, Angola, Kongo Demokratik Respublikası, Zambiya, Gvineya, Zimbabve hem Kongo Respublikasında yaşeer.
Acara
hamen bak
Acarıstan problemi sahmanlandımı?
Oolluk
Oolluk
Pindi beygirinä Köroglu da yollandı aaramaa bir çocucak oolluk. Näända da görer toplu insan, yaklaşer da sorer. Kimi dä ama ona göstermeerlär, o beenmeer da ileri gider. Bir pek zengin adamın ama onikinci karısı duudurmuş bir artık gözäl çocucak. Adını Zaari koymuşlar.
Girip o kasaba içinä Köroglu sıktı beygirini, bir kamçı urdu da beygir uçtu yukarı göklerä, da tä Köroglu o kalenin içindä. Yaklaştı o seraya, orada sa pençeredän baker padişaa hanum. Köroglu durguner kızın uurunda, koyer yayına bir ok da kolverer.Ok düşürdü o bayraa. Şindi kaldıydı o etmiş bir kuvetliyi ensesin. Köroglu bunnarı brak, bän enseyeyim, bän bu kıza evlenmää isteerim danışmış bi batal, näändansa peedalanmış.
Bu batal o etmiş bir kuvetliyi enseer da Köroglu verer onu o kızlan. On gün on da gecä düün tutmuş. Köroglu gider ileri Zaariyi aaramaa.Geçirer, nelär geçirer taa, da etişer başka bir padişaayın yurtluuna.(Ozamannar padişaalıklar küçükmüşlär hem çokmuşlar) Orada, ölä avşam üstü, uurer bir toprak kufnecää. Orada bir fukaraa ihtiar çoban yaşarmış.Köroglu verer ona biraz gümüş para da dädu yardım eder ona giimini diiştirsin, eski yırtıklı olsun.
Gider adım adım Köroglu batal, batır kuvetli gözlär kartal bakışı, uz ileri bakerlar. Yolda bir kara süüt bulup yaper kendisinä bir çoban sopası da ölä, bir çoban gibi ileri gider. Baksın bir kaleyä etişer. Orada tamam panair günüymüş. Soruşturer da buler o hanın serayını hem onun yanında Zaariyi. Hanın önündä o göstermeer kendisini, ani o Köroglu, ama bir çoban. Lafeder ama hannan üüsek laflar. Han azetmeer, koyer düüsünnär onu. O dayaner.
Vikikaynak
thumb|right|150px|logo Vikikaynak Vikikaynak (İngiliz: Wikisource)
Oolluk
Oolluk
Padişaa yolladı Köroglunun ardına asker ama korkktular tutunmaa düüşä Körogluynan. Ozaman padişaa kendisi asker başında yollaner etiştirmää Körogluyu. Oler düüş. Ama Köroglu becermeklän hem çalımnarınnan yalnız ensedi o askeri padişaa gücülä kurtuler kaçıpta...
Çukçiler
thumb|right|240px|Çukçi Ayle Çukçiler  (Çukçi dili: ́́ԓыгъоравэтԓьэт, о'равэтԓьэт) - insannar hepsi 16 000 kişi. Çukçi halkı Rusiya, Çukotka Avtonom Okrugu, Kamçatka Krayı, Saha Respublikası hem Magadan Oblastı devletlerinda yaşeer. Dinneri hristian, tayfe.
Serbestlii sevän insannar
Serbestlii sevän insannar
Üç kardaş hem Tepägöz
Kardaşların küçüü almış üzüü, giidirmiş parmaana. Çıkıp sürünün önüne, yola acele etmişler.
Bu vakıt koyunnar da, Tepägöz da peşteraya girmişler. Tepägöz peşteranın aazını bir büük taşlan (kanaraylan) kapamış. Susarak ateşlee gelip, odun atmış, büük bir ulülünga tutuşmuş. Kavrayıp yapaalarından bir azman, şişä diri giidirmiş, derisini üzmedeen ateşe pişirmää koymuş. O koç baara baara pişmiş. Tepegöz çevire-çevire şişi ötäändan-beräändan kopara-kopara azmanı çıtır-çıtır imiş, bitirmiş. Üstüne de bir tulum su içmiş.
Kardaşlar kıpıtmışlar. Nasıl acaba kurtulsunnar bu hoburdan? Tepegöz uyuduynan, denemişler girişten taşı aktarsınnar, ama erinden de onu kıpırdadamamışlar. Ne yapsınnar? Kazıkta birkaç deri asılı varmış. Alıp o derileri biri-birinin sırtlarına erleştirip, baalamışlar. Küçüü demiş :
Kardaşlar sevinerek sarmaşmışlar biri-birine
Üülen Osetiya
Üülen Osetiya — Evropa hem Aziya da bir devlet.
Dolgan dili
thumb|right|300px|Dolgan, Saha dilleri Dolgan dili   Долган Тыла /Dolgan tıla)  Türk dilleri grupasına giren dil, angisindä laf eder dolgan halkı. Rusiya laf eder bu dilde. Bu dilde laf eder 5,000 - e yakın insan.
İspan dili
Hem bak
thumb|right|230px|İspan dili kartası thumb|right|230px|Evropa Birlii İspan dili kartası
Zagreb
Zagreb - Horvatiya baş kasabası
Hocalı genoțidi
thumb|right|right|220px|Hocalı genoțidi Hocalı genoțidi — Azerbaycan halkının XX üzyılda baş-başa karşılaşan en büük tragediyalardan birisi. Hocalı tragediyası – titsi hem kannı bir olay, ani insan istoriyasına Hatıny, Lidiş, Oradur genoşidlarınnan yan-yana girdi.
Semön Pometko
Semön Pometko duudu Komrat kasabasında, 1951-ci yılın Küçük ayın 7-dä, çiftçi aylesindä.
1958-1967-ci yıllarda Komrat 2-ci şkolasında üürendi. Hep o yıllarda taa belli oldu, ani Semön Vasilyeviç muzıkayı hem folkloru beener. Şkolada olan herbir konşertlerä o katılardı. Açan oldu 11 yaşında, ona baaşladılar ilk muzıka tertipini – garmoniyi. Ozamandan beeri o muzıkaylan halizdän badaştı. Bu üzerä dä 1967-ci yılda o Kişinêuda muzıka okuluna kontrabasta üürenmää girdi.
Bu okulda üürenärkän 1970-ci yılda Germaniyada olan gençlerin hem studentların festivalinä katılêr. Hep o yıllar Kişinövdakı “Veselie” ansamblisindä çalêr. 1971-dä, muzıka okulunu bitirip, Semön Pometko Komratta Kultura Evindä bulunan oyun hem türkü ansamblisindä artistik öndercisi olêr hem bütün kuvedini koyêr ona, ki bu ansambliyi Moldovada tanısınnar. Ansamblinin adı yok, ama onu hererdä tanımaa başlêêrlar. 1972-ci yılın, ilkyaz aylarında ansambliya veriler “Halk ansamblisi” statusu. Hep o zaman da kolektivin kararına görä, ansambliya "Düz Ava" adı veriler. 1972-dä, güzün Semön Pometkoyu askerä alêrlar.
Arap Birlii
Oturuş erlärı
thumb|right
Şeytan
Aşaadakı lafbirleşmelerinän birär sadä cümlä yazın. Lafbirleşmelerinä soruş koyun söläyin, angı bölümdän bu lafbirleşmeleri, bakarak onnarın belliedici lafların manalarına hem funkțiyasına
Arap Maarip Birlii
Arap Maarip Birlii (Arapça: اتحاد المغرب العربي, Ittihad al-Maghrib al-Araby) — Poyraz Afrika Arap Devletleri ekonomika politiki birlii.
Kroațiya
Din
(hepsi insannarın 90 %-i), angıları ristian dine yinanerlär. Din olarak yüzdeler;
Biyaz Rusiya
220px|right|thumb|Biyaz Rusiya right|thumb|Biyaz Rusiya 220px|right|thumb|Biyaz Rusiya 220px|right|thumb|Biyazrus 220px|right|thumb|Biyazrus 220px|right|thumb|Biyazrus 220px|right|thumb|Biyazrus thumb|right|220px|Biyazrus thumb|right|220px|Biyazrus thumb|right|220px|Biyazrus thumb|right|220px|Biyazrus Belarus Respublikası (Biyazrus : Рэспубліка Беларусь) — Evropa da bir devlet.
Surguçlar
çiftlik olannar:
Brüksel
Brussel
Sent Pierre hem Miquelon
Sent Pierre hem Miquelon - Atlas Okeaniyası Franțiyaya baalı avtonom adalar devlet.
Falkland tilkisi
thumb|right|220px|Falkland tilkisi Falkland tilkisi — Falkland Adalarında yaşeer idi.Sora insannar tarafından 1876 yılda soyu tükenmee.
Tamannıklı lafbirleşmeleri
Yazıcı
İ.İ Babaloglu, N.İ.Babaoglu, K.K.Vasilioglu, Gagauz Dili hem literatura, 8 Klas, Stiinţa 2003, Ministeril Educaţiel Al Republıcıı, Moldova, Sayfa 24
Gana
thumb|right|220px|Accra thumb|right|220px|Kumasi
Dimitri Barbarov
Bu gazeta çıker Taraklı kasabasında da etişer Moldovanın hem Ukrainanın bolgar küülerina. Dimitrinin ayırı şiir kiyadı basıldı Bolgariyada. Bu yazıcı gagauzlarlan büük komuşulukta hem dostlukta yaşeer. Vereriz bizim gagauzların 9-cu klasına Dimitri Barbarovun bir şiirini, çevirdi onu bulgarcadan gagauz dilinä şair Nikolay Baboglu.
Nikolay Tanasoglu
Ellinci yıllarda o da pay aldı gagauzlara yazı hem orfografiya düzmektä. İgnat Babogluylan barabar hazırladılar hem tiparladılar ilk gagauz dilindä gazetayı (buydu bir küçük eklenti Moldova soçialista gazetasına. Literatura yaratmalarını o başladı 1940-ncı yılda. Ellinci-etmişinci yıllarda çıker onun stihleri, baladaları Hayduk İvan poeması Anılmış Çadır legendası Andrey stihli masalı Kuşlar bey seçerlär hem başka. Bizim ilk folklor hem literatura kiyadında Bucaktan seslär gazeta yapraklarında, üürenmäk kıyatlarında tiparlandı N. Tanasoglunun çevirmeleri rus dilindän - A.Puşkindän, M. Lermontovdan. Nikolay Tanasoglunun stihleri duygulu originallı, süretli.
Borçlar
Adamın önündä taa küçüklüündän, açan o sade başleer kendibaşına örümää, adımnamaa, çok türlü kösteklär, borçlar peydalaner. O savaşer te o, te bu köstektän aykırlamaa, o borçlu oler çok türlü işleri yapmaa...
Nikolay Arabacı
Ama bu iş Moskvada başa çıkmadı da gagauz dilin alfabeti düzüldü hem kabuledildi burada, erindä, Moldovada. Arabacı literatura zaametini (poeziya, proza hem başka) başladı taa otuzuncu yıllarda. Kimi stihlarını bastı Krım - Tatar gazetasında. Bu çalışkan bilimci adam bütün ömürünü yaşadı Moskovada. Açan 1957-nci yılda Moldova hükümeti gagauz dilin alfabetini kabul etti hem şkolalarda ana dilindä üürenmeyi, karar verdi Nikolay Arabacı büük havezlän çalıştı başka bilim izmetçilerinän barabar ilk şkolalar için gramatika kiyadını hazırlamaa.
Bulgariya demografiya istoriya
Bulgariya demografiya istoriya 2002 yılı
Çadır
Ad
«Çadır» gagauz dili adetlik türk halkların evi için sölenän laf (Rus dili шатёр, палатка, юрта); «Lunga» — deränin adı angısının kıyısında bulunêr kasaba. Legendaya görä kasabanın yerindä zaman-zaman durêrdılar peçeneklär, taa sora hem tatarlar. Buradan kaynaklanêr kasabanın adının maanası.
Petri Çebatar
Duudu bu meraklı adam 1957-nci yılda Aydar küüyündä Çadır rayonunda. Baştan üürendi kendi duuma küüyündä nicä da onun başka kafadarları, başlankı klasları bitirincä. Sora başardı orta okulu da ilerletti üürenmesini Kişinövdakı Devlet universitesindä filologiya fakultetindä. Şiirlerini yazmaa başladı askerlik zamanında, açan insan buluner duuma erlerindän uzakta. Ozaman insan taa çok duygulu oler.
İlkinki şiirleri basıldılar gazetalarda. Ana sözü gazetasında basıldı onun bir kısa şiir toplumu. Beklä beni cümeertesi. Burada onun şiirleri artık derin duygulu, temaları seçili akıllı. Ama onun yazıları çok yumora çekerlär. O çok meraklı gülmää aler boş hodulluu esapsız diklii, zeedä içkicilii (şiirlär Arka Nedän) Var onun bir sevgili personajı bizim Gagauz folklorundan Nastradin.
Natalya Urum
Natalya Urum - genç gagauzların aktivistlerindän birisi! Doorudan sölediynän - aktivistka, patriotka hem çok pozitivlı insan! "Ukrayna gagauzların birliin" azası. Nata 22 yaşında, duudu Gagauziyanın Çeşmä küüyündä, 2 yaşındaykan aylesi geçer yaşamaa Reni kasabasına.
Hederlez
Kurban
Derisi veriler popaza,nicä bir ödek.Kesilmiş kurbanı olmaz parcalama parça-parçaya. Nicä annadêr respondet Kurçu küündän Odesa bölgesindän (Ukrayna) Adam Anna Dmitrevna (06.06.1928-yıl duuması). Bütün kuzunun içini paklayıp, bulgurlan (kırdırılmış boodaay) doldurup, atêrlar fırına bütün. Ona deyni vardı maasuz kap — kurban sinisi.Fırına ataceyekan, kurbanın üstünü örtelär bir kepektän yuuzulu pazıylan, günnükleerlär. Firinda piştiktän sora, çikarıp götürerlär popazda okuma. Okunmuş kurbandan biräzini ileştirerlär komuşulara. Bulgurun üstünä koyerlar bir da parça ekmek, maasuz pişirilmiş bu gün için (“kurban ekmää”, angısının üstündä varmış stavro hem üzüm). Kalanı kurbanı bütün aylä, yakın komuşular, ya hısımnar oturup iyerlär, şarap içerlär, duva ederlär. O günü lääzım hepsi kurban insin. Ertesi gününä vardı nicä kalsın sade o kurban ne komuşular ileştirdilär. Kemiklerini düşmeer sıbıtmaa köpeklerä, onnarı lääzım toplamaa da evin temelinä gömmää. Kafasını ayırtmêêrlar güüdedän. Barsakları da, paklayıp, ikayıp genä koyerlar kurbanın — bulgurun içinä.
Hederlez imääleri
Kurçulular göstererlär ne kazandılar onnar bu yıl. Şkolada, uşak başçesindä, kultur evinda büük hazırlanmaklar olêrlar. Hepsicii isterlär göstermää kendi işini en ii taraftan. Şkolada üürenicilär annadêrlar hem gösterelär neyi onnar üürendilär. Gözäl sesli türkülär, kıvrak oyunnar sevindirerlär musaafirlerin cannarını, uyandırêrlar yalpak duygularını. Uşaklar annadêrlar şkolanın tarihini, üüredicilerin becermeklerini hem kendilerin dä etişmeklerini bilgi urunda. Klisedä bu gün çekeder yortu liturgiysinnnan. Şlujbadan sora klisenin aulunda kurulêr gözäl bir sofra. Sofraya deyni imekleri yapêrlar insannar. Sofraya deyn getirerlär, nicä deerlär “kimin ne üürä kolverer”. Kimi tauk, kimi kuzu, kimi suvan hem pirinç, yada bulgur. Ama en büük yardım geler te o adamdan, kimin adı Görgi. Kurçuda toprak pay oldu iki paya. Öndercilerin ikisinin dä adları Görgi. Onnar sayerlar büük bir namuz, deyn pay almaa, katılmaa bu yortuya, kurban koyma kendi saalıkları için, kendi aylesinnerin koruycusu için. İlkin sorfraya buyur ediler musaafirlär. Musaafirlää gelerlär diil sade cümnä insannarı, ama popazlar başka kliselerdän, angıları yardım ederlär götürmää yortu liturgiyasını.Buda bir adet. Bulgurdan kaare sofraya koyulêr başka imeklär da. Onnarı hepsini azırlêêrlar karılar.
Legendalar
Sabaalän çoban daattı koyunnarı çorbacılarına, kendisi dä gidip atıldı dereya. Bu işlerdän sora insannar sölärdilär, anu Hederlezdän Kasımadan her gecä çoban hem onun yoldaşı gelarmişlär çobannara da yardım edärmişlär onnara, koruyar-mışlar hayvannarı.
Konstantin Krețu
Konstantin Krețu
O yazer çok statialar hem kimi kiyatları Gagauz folkloru için hem gagauzlar için.Yazıcılık işlerindä anıler onun çevirmeleri gagauz dilinä rus hem moldovan dillerindän. İon Kreangadan Biyaz Arap (bir sıra seçmelär İon Kreangadan) Onnar peydalandı Literatura artistika gazetasında, ama sora ayırı basıldılar 1982-nci yılda. Bundan başka rus dilindän İ.A.Krılovun masallarından kimisini çok becerikli gagauz dilinä çevirdi.O durmamayca gagauz folklorunu aaraştırmaa hem üzä çıkarmaa deyni yardım etti.
Konstantin Krețu bir talantlı üürediciydi. O kendisi moldovan damarından, ama gagauz dilini bilärdi bizim kimi gagauzlardan çok taa islää. Kendi yaşamasında çalıstı gagauzların arasında, çok meraklandı bizim gagauz folklorunnan, angısı ozaman hem büün da taa diil islää aaraştırılmış. Konstantin Krețu, makarki o diildi gagauz, ama derindän annayardı gagauzların yaşamasını, gagauzların problemalarını da çalışardı herbir iştä gagauzlara yardımcı olmaa. Pek çok hem büük yardım o yaptı gagauzların folklorunu toplamakta : masal, türkü,.. Ama yazık, ani onnarın çoyu kaldı basılmadık.Konstantin Krețu, pek istäärdi, ki halklar, komşular yaşasınnar dostlukta, biri-birlerini hatırlayarak.
Çeçeniya
Var Gruziya, İnguşiya, Üülen Osetiya (Alaniya), Dagestan, Stavropol Krai ile kara sınırları.
İnsannarı hem kasabaları
Çeçeniyada yaşêêr 1.103.686 kişi, onnan 81,5 %-i kasabalarda. Baş kasaba Grozny 230.100 (2008) kişidir. Baş kasabada toplandı padişaalıın 30 % insannarı.
Folklor
İlk folklor örneklerini o verdi yazı peydalanmasınnan barabar basılan. "Bucaktan seslär" adında almanahta (1959) Gagauz folklorunu, halktan toplayıp, bilim metodlarınnan uygun aaraştırerlar doktor, şair Tudorka Arnaut, doctor Liuba Çimpoeş, yazıcılar Stepan Bulgar, Todur Marinoglu, Maria Kuyumcu, P.Yalıncı.
Mina Kösä
Onun şkolada üürenmesi da geçti o dolaşık zamannarda, açan tarafımız 20-30 yılların içindä geçti ellerdän ellerä. Uşaklarımızı da üüredirdilär çok türlü dillerä sadä diil ana dilimizä. 1946-1947-nci yıllarda, büük açlıın ardına Mina Kösä kendi küçüklük kafadarınnan Dimitri Karaçobannan, barabar gider da yakın komşu Kongaz küüyündä 7 klas başarer bak ozamannar Kongaz rayon merkeziydi, ama kendi küüylerindä, Beşalmada, orta şkola taa yoktu.Kolhozlar çeketmesindä M. Kösä bir parça vakıt işleer kolhozda kendi küüyündä sıradan işçi.
1950-nci yılda ilk gagauz yaratma hem folklor toplumunda Bucaktan seslär basıleronun ilk şiirleri. Mina işledi üüredici, şkolada müdür yardımcısı, oldu Beşalma kolhozunda partiya sekretarıi şkolada müdür, sora 7 yıl sıravardı çalıştı küülü Beşalma muzeyindä direktor. Son yıllarda Mina Kösä ayırıldı Gagauz Avtonomiyasında deputat da çalıştı bizim Avtonomiyanın kullanmak ministerliindä. 1999 yılda ansızdan Mina Kösä Beşalmada geçindi.
Oman
İhracat
Oman İhracat: 11.1 milyar $ (2000)
Özbekistan
küçükresim
Bulgar alfaviti
Alfavitte 1945 yılı sora yok:
Bucak açlaa
Kurak
1946-cı yılda Bucak topraklarında büük bir kurak oldu. Nicä da olsa o bereket, ani vardı eteceydi ki insan kıştan çıksın. Ama o bereketi da insandan zorlan aldılar. Gagauzların çoyu aaçlıktan öldü hem diil salt gagauzların.
Aaçlık
25/XII/1946 – 5/I/1947  -   694
5/I/1947 – 10/I/1947  -   986
5/I/1947 – 10/I/1947  -   2317
25/XII/1946 – 5/I/1947  -   275
5/I/1947 – 10/I/1947  -   1835
25/XII/1946 – 5/I/1947  -   2186
10/I/1947 – 15/I/1947  -   771
Madagaskar
thumb|right|220px|Antananarivo Madagaskar - Afrika'da bir devlet.
Oregon
thumb|right|220px|Oregon thumb|right|220px|Oregon thumb|right|220px|Oregon thumb|right|220px|Oregon thumb|right|220px|Oregon thumb|right|220px|Oregon thumb|right|220px|Oregon thumb|right|220px|Oregon thumb|right|220px|Oregon thumb|right|220px|Oregon thumb|right|220px|Oregon Oregon (İngiliz: Oregon) Amerika Birleşik Devletläri Viliyatı.
Todur Marinoglu
Todur Marinoglu — gagauz poeti hem üüredicisi.
Üülen Evrоpa
thumb|right|230px|Evropa
Mali
Mali - Afrika da bir devlet.
Dedal hem İkar
Dedal hem İkar (Evelki urum mifi)
Todur Zanet
Türküleri
“Şen oynêêr gagauzlar”, “Yaşa, halkım!”, “Vatan”, “Koy adımı...”, “Sän Çadır, gözäl Çadır”, “Sana sevdam”, “Saurgun”, “Zamanêêrsın, evim!”, “KDU” (Komrat Devlet Universitetın ofiţial gimnası), “O gecä” h.t.b.
Franțuz alfaviti
Franțuz alfaviti Bukvaları
Komrat Devlet Universiteti
Rektorluk
İlktän rektor oldu Dionis Tanasoglu (1991—1993).
Fakultetlär
küçükresim|Komrat Devlet Universiteti Burada dört fakultet var:
Gürcüler
Gürcüler - İnsannar hepsi 5 milion kişi. Din Ortodoks.
Zanzibar leopardı
Zanzibar leopardı (Panthera pardus adersi) — Afrika kontinentında Zanzibar hem Tanzaniya da yaşar.
Aklımda kahırlar
Aklımda kahırlar
10 Canavar ay
Doğumlar
Rusyn dili
Bir dil veya lehçe olarak Rusyn'in doğası hakkında birkaç tartışmalı teori vardır. Çek, Slovak ve Macarların yanı sıra Amerikalı ve bazı Polonyalı ve Sırp dilbilimciler onu ayrı bir dil  (kendi ISO 639-3 koduyla) olarak ele alırken, diğer bilim adamları (Ukrayna, Polonya, Sırbistan ve Romanya'da) ) Ukraynaca'nın bir Güneybatı lehçesi gibi davranın.
Ucar
Ucar Rayoni Azerbaycanın bir büük Rayonidir.
Zəngilan
Zəngilan Rayoni Azerbaycanın bir büük Rayonidir.
15 Canavar ay
Doğumlar
Ölümler
Paskellä
Her bir insan hazırlanêr ona: oruç tutêr; kendi canını günahlardan paklêêr; komka alêr; aularını, evlerini hem içerlerini tertipleer. Belli ki, Paskelleyä karşı paska, boyalı yımırta hem orucu bozmaa deyni çeşitli imeklär hazırlêêr.
Mustafa Kemal Atatürk
küçükresim|Mustafa Kemal Atatürk Mustafa Kemal Atatürk (1881 - 10 Kasım ay 1938), Türk askeri, politika adamı. Türkiyenin ilk prezidentı ve Türkiye Respublikası kurucusu.
17 Canavar ay
Olaylar
Ukraina gagauzları
Ukraina gagauzları — Üülen Bucak regionunda yaşayan gagauz toplumu. Ukraina devletindä yaklaşık 32 bin gagauz yaşêêr. Bu devlettä gagauzlar Odessa bölgesinin (oblastinin) Bolgrad, Reni hem Tarutino rayonnarında bulunan küülerdä topluca yaşêêrlar.
Komrat
Komratın peydalanması
XVI-XVIII-inci asirlerdä bu topraklarda Bucak tatarları erleşmiştilär. Nicä “Komrat” toponimi peydalandı onun için var bir kaç versiyalar. N.Belbenkonun “Bender uezdın Komrat kasabası” kiyadında yazılı: “...yaşamak erinin saabisi (burada Komrat kurulşuş) tatarmış, Orumbet Oglu adıymış. Onun bir beygiri Komur at varmış. At yarışmakların çoyunda o ensärmiş. Bu beygirin adını tatar küüyünä koymuşlar...” A.İ. Eremiya, İ.V. Dron hem S.S. Kuroglo sayêrlar, ki “Komrat” “kongrat” (nogay senselesi) adından gelmiş.
II. Mehmed
küçükresim|301x301pik|Jean-Joseph Benjamin-Constant'ın II. Mehmed'in Konstantinopolis'e Girişi isimli tablosu küçükresim|312x312pik|Fatih'in İstanbul'a girişi. Fausto Zonaro'nun eseri '''II. Mehmed (Osmanlıça: محمد ثانى) yaa Fatih Sultan Mehmed''' (30 Baba marta 1432 – 3 Hederlez ay 1481), Osmanlı İmperiyası 7-nci padişahıdır. 1444-1446 yıllarda hem 1451-1481 yıllardan padişaalık yaptı. 29 Hederlez ay 1453-de İstanbul'u fethetti. Türk dili hem Yunan dili, Latin dili, İvrit dili, Arap dili ve Fars dili laf eder.
Enver Paşa
küçükresim|Enver Paşa Enver Paşa (Osmannı dili: انور پاشا, duum adı: İsmail Enver, اسماعيل انور‎; 23 Kasım ayı 1881 – 4 Orak ayı 1922), Osmanlı Askeri ve politika adamı.
Kızılkanat
Kızılkanat (Latin: Scardinius erythrophthalmus)
Gagauz gençlerin asoţiaţiyası
2008-ci yıl Hederlez (may) ayın 14-dä, asoţiaţiya TİKA (Türk İşbirlii Kalkınma İdaresi Başkannıı)   tarafınnan kebletti bir yardım. Yardımda kompyuter, printer-skaner-xerox malları var. Bundan kaarä ofis için masa hem skemnä verildi, hem da bir çelik kapu koyuldu.
12 Baba Marta
12 Baba Marta, Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 71. (Artık yıllarda 72.) günüdür..
L'yublyana
L'yublyana — Sloveniya baş kasabası.
Finlandiya
Var Norvegiya, Rusiya, Șvețiya ile kara sınırları.
Dil hem milli aazlıklar
Devlet dili Fin dili ve Șveți dili dir. Finlandiyada nüfusun çoğunluğu Finler ve Șvețtir. Nüfus içindeki azınlıklar genellikle Tatarlar, Ruslar ve Samilerdir. En büyük ikinci millet Șvețdir.
Fra Angelico
1400-ci yılın fevral ayın 2-dä İtaliya da Floransa Respublikasının Vicchio kasabasında dünneyä geldi.
23 Baba Marta
23 Baba Marta, Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 82. (Artık yıllarda 83.) günüdür..
Azerbaycan köklü anılmış boksçular listasi
V
List of Azerbaijani boxers Seznam azerbajdžanskih boksarjev
31 Baba Marta
31 Baba Marta, Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 90. (Artık yıllarda 91.) günüdür..
Mongol dilleri
Mongol dilleri, Altay dil aylesinin bir koludur. Altay dil aylesinin diğer üyeläri olan Türk, Tungus, Yapon, Koreya hem Aynu dilleriylen benzerlik gösterer.
Dättlikon
Dättlikon — küü Elveţiya devletindä, gmina Winterthur țentri Zürich (Kanton).
Maria Guleghina
Maria Guleghina (d. 9 Harman ay 1959, Odessa), opera türkücüsü.
Ukraina gimnası
Ukraina Gimnası — "Şçe ne vmerla Ukrainı i slava, i volya" (Ukraince: Ще не вмерла України і слава, і воля, yaki gagauzça "Taa ölmedi Ukrainada şan hem serbestlik") kabledildi muzıkası 15 yanvar 1992-ci yılda ikinci kerä istoriyada.
Gimnanın birinci cümnäsinin lafları farklıy originaldan angısını yazdı 1862-cı yılda Ukrainanın baş kasabası Kievdä oturan anılmış etnografist Pavlo Chubınski. Öbür yılda Günbatısı Ukrainadan urum-katolik kompozitor Mıhailo Verbıtski, düzdü muzıka o laflar için. Seftä gimna seslendi 1864-cü yılda Lvov Ukraina Teatrusu horu tarafından.
Komrat Respublikası
Arestlar
11.01.1906. “Arestları saaselem başardık. İnteligentları konvoy altında büün Benderä yolladık. Yaarına ikinci arestant partiyaysını yollayacez. Yoklamaklan 40 tüfek hem revolver aldık. Halkın yoklamasını ilerlederiz... Rotmistr SKALYKOVSKİY”.
Leon Bakst
Öldü 1924-ci yılın kırım ayında Franțanın Paris kasabasında.
Ukrayna
Bölgeler
thumb|right|300px|Ukrayna Bölge kartası 220px|right|thumb|Ukrayna 220px|right|thumb|Ukrayna
Mozambik kasabalar listasi
thumb|right|300px|Mozambik kasabalar kartası thumb|right|300px|[[Maputo]] Mozambik kasabalar listasi:
Braziliya
Braziliya (Portugez dili: Brasil) ya da resmî adıyla Braziliya Federal Respublikası (Portugez dili: República Federativa do Brasil), Üülen Amerika'da yer alan, kıtanın en büük ve en kalabalık ülkesidir. Uzun bir Atlas Okeaniyası kıyısı vardır.
Moldova Milli Divizionu
Moldova Milli Divizionu  - Moldovanın futbol yarışmak.
Peru
220px|right|thumb|Peru thumb|right|220px|Peru thumb|right|220px|Peru thumb|right|220px|Peru thumb|right|Peru thumb|right|220px|Peru thumb|right|220px|Peru thumb|right|220px|Peru Peru - Üülen Amerika kontinentında bir devlet. Lima baş kasabası. Komşuları Braziliya, Ekvador, Kolumbiya, Boliviya, Çili İnsannar hepsi 29,496,000 (2010). En büük kasaba Lima. Ofiţial dil İspan dili.
2022-23 Moldova Milli Divizionu
2. Çevrä
Çöşmä: FMF, Soccerway
İlya Stamat
İlya Stamat (İlya İvanoviç Stamat) — Moldova Respublikasının içişleri organnarın veteranı.
Kosova
220px|right|thumb|Kosova thumb|right|220px|Kosova thumb|right|220px|Kosova thumb|right|220px|Kosova thumb|right|Kosova thumb||right|220px|Kosova thumb||right|220px|Kosova thumb||right|220px|Kosova
Oçamçira
Oçamçira  — Gruziyada Abhaziya kasabası.
Georgiy Samsi
Georgiy Samsi (Georgiy Födoroviç Samsi) — "Kongazçık" Akționer Birliin kır işleri brigadasının brigadirı.
Mümin Alanat
Mümin Alanat — Moldovada Türkiye Büükelçisi (1995-1999).
2023-24 Moldova Milli Divizionu
2023-24 Moldova Milli Divizionu - Moldovanın futbol yarışmak 2023/2024.
Tahhir Kahhar
Tahhir Kahhar — Uzbekistanlı şair, bilim adamı, çevirici.
Venesuela
Venesuela - Üülen Amerikada bir devlet.
Lübov Çimpoeş
Başardı Moskvadakı M. Lomonosov adına devlet Universitetindä aspiranturayı. Korudu 1998-ci yılda “Gagauzların dastan êposu” konusunda bilim tezasını.
Vasi Filioglu
Vasi Filoglu — gagauz poeti hem yazarı.
Besarabiyalı gagauzların istoriyası
Selçuklar türk-selçuklar taşirmişlar at: Selçuklara araplar, hem da Osmanli türklâr. Onlarin beyi paşasiyimiş Salitukdede, Salitukdedin olur görmâa Babadagda sindi da. Irecek yazier, ki olamaz, ki gagauzlar çiksinnar bu Selçuklarin arasindan, zerâ onlar pek tez, pek kisa vakittan sora, Selçuklar Dobrucadan geçmişlâr yurtlanmişlar Kirimâ (Krima) hem da Kipçak kirlarina. Bunun için başka kitaplarda yazilmier hiç bişey (Hamer der Gold, Horde Pest. 1840.176-180).
Ioan Ştefanov Ivanov, kitabinda: Bulgarlar Rusiyadan hem bulgarlar Bulgariya memleketindan 1894 ilda yazier: Gagauzlar pak bulgardir, hangilari kayibetmişlâr bulgar millet dilini, hem geçmişlâr türk dilinâ.
Brokhauz hem Efron Ensiklopedikli söz kitabinda yazierlar, ki gagauz türklenmiş bulgarmiş. Bulgar yazicisi Iov Titorov, kitabinda: "Bulgarlar Basarabiyada" (hani tiparlanmiş Sofiya kasabada 1905). Yazier, ki gagauzlar bulgarmiş, bulgar senselesindân.
Şindiki vakit bulunuer temelli saadâ bir gipoteza, bir sanmak, ki gagauzlar çekileerlar Kumanlardan (Polovitilardan), hangılarna derlârmiş Uzii, Oguzii, Uzlar, Oğuzlar. Bu gipotezayı, ki gagauzlar çekileerlar Kumanlardan (Uzlardan, Oğuzlardan, onların ev latları gibi temelleştireer hen ilkin bulgar yazıcısı Ministr Slaveikov, ondan sora Çeh yazıcısı K. İrecek. İrecek bu sebeptân getireer, gösterier çok aslılık, çok istoriya nişanı, geografiya nişanı, dil nişanlarını, ki temelletsin gipotezayı, ki gagauzlar Kumanların, Uzların, Oğuzların evlatlarıdır, zerâ onlardan onların soyundan çekileerlar.
Bu profesörün bilişini tiparlamış8 gazeta "Messager d'Athenas" Nr. 3700 Fevralin9 24, il 1934, hem da tiparlanmış Atenanın Vizantiyalı bilgiçli Meydan -yazılarında hani denileer "Epitiris" (bak. 7 yedinci kitap).
Türk selçuklardan sora gelmiş Küçük Aziyaya Anadola, Araviyeya, Palestinaya, bir eni bölmâ türk hep o senseledân, hangisi kabul etmiş at laap, onların dinastia başından, -Osman padişahtan, Osman Sultandan Osmanlı türklar. Osmanlı türklar, geçip Küçük Aziyadan Evropaya zaptettilâr cümlâ Balkan padişahlıklarını, Balkan Veliatlarını, başka türk senseleri hani taşırmışlar at: "Peçenegi, Uzi, Uzotorki, Oguzi, Kumani (Polovtsi) girmişlâr Ortakı Aziyadan Evropaya başka taraftan geçip Ural, Kayk sularını, kapmışlar, zaptetmişlâr Rusiyanın kırlarını.
Mihail padişahın kaillunı kabul edip İzedin Kaykauz Sultan kendi adamlarınlan, hem ana-sırdan, hani hristiankaymış, Vizentiyaya geçmiş gelmiş Varnaya.
Sultan İzedin, Gagauz padişahlıını düzdüktân sora 1263 ilda geçmiş Kostantinopolâ Mihail padişahın yanına hem kendi erinâ brakmış paşa, vali gubernator buba kardaşinı, Sarı Saltuku (1263). Gagauzların padişahlu
Dobrotiç Bey, Gagauzlarin padişahı, ölâ şanlıymış hem kâmilmiş her bir işinlân, ki onun padişahlıına, onun adına vermişlâr at: "Dobrotcâ, Dobruca" eski at erinâ: "Karbunlu Viliat". Bulgarlar sölierlar hem yazıerlar, ki Dobrotiç bulgarmış, bulgar senselesindân. Ama profesör Manoff, dokumentlerdân buldu, ki Dobrotiç padişah türk soyundan çekileer, ki o türk senselesindândir. Manoff yazıer: "açan Sarı Saltuk ölmüş, onun erinâ Karbunların padişahlıında bey olmuş, baş olmuş Balık bey, hani türk senselesindânmiş.
Vena
thumb|Vena thumb|Vena thumb|Vena thumb|Vena Vena (Nemtä dili: Wien) — Evropada Avstriya baş kasabası.
İlya Filev
İlya Filev (İlya İlyiç Filev) — anılmış hem talantlı gagauz kompozitoru, pedagog.
İşledi
İlya Filev pedagog olarak, Komrat muzıka şkolasında muzıkaya gençleri hem uşakları üüreder.
Kuveyt
Kuveyt - bir devlet Aziyada.
Lüdvig van Bethoven
Bu inanmaklar görüner onun bitki Onuncu simfoniyasında. Bu simfoniya biter bir gimnnän Sevinin! Geniş hem aydınnık melodiyalar öter. Milionnan insannar kucaklaşın! teklif eder simfoniyadakı türkü çalan hor.
Kitay Halk Respublikası
Kitay Halk Respublikası - bir devlet Aziyada.
Natalya Popazoglu
"Türkvizyon – 2020"
Ukraynanı "Türkvizyon – 2020"de temsil etti. Yarışmada kendi avtorluk türküsünü "Tikenni yol" çaldı. Jürinin kararınnan en çok - 226 bal toplayıp, yarışmada birinci oldu.
Maya Sandu
Moldova hem Romıniya vatandaşı hem romın dilindä lafedän Maya Sandu 2020-ci yılın Kırım ayın 24-dä olan Moldovanın eni seçilän Prezidentı.
Bahşi İncäzanaatı Halklararası Festivali
Tarihi
Uzbekistan Prezidentının Kararına görä 2019 yılının Çiçek ayın 5-10 günnerindä Festival Termez kasabasında geçecek.
En zengin ABD kasabaları
En zengin amerika birleşik devletläri kasabaları