cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gagauz alfaviti
XX asırın evellärindän ileri gagauz dili diildi bir yazılı dil. Aazdan tekstleri (en çok din için) yazmaa kullanılêrdi urum (grek) alfaviti. XIX asrın bitkiylerindä aaraştırmacı V.A.Moşkov tiparladı gagauzça tekstler toplusun Bilimner Akademiyasın türkologiya alfavitindä. Bu alfavitin temelindä durêrdi kirillița hem orada bulunêrdi bukvalar: , ы̄, .
1909 - 1912 yıılarda üüredici Mihail Çakir gagauz dilinä çevirdi bir kaç din kiyatlarını. O kullandı alfaviti angısı pek aaz seçilerdi rus alfavitinnän. Bu yazıda pay almadı щ bukvası, hem oraya erleştirdi eni digrafları дж, i, аа, ее, оо, ии, ыы, юю. 1932—1938 yıllarda M.Çakir tiparladı gagauz dilindä taa iki kiyat, angılarında bu kerä kullandı romın temelli latin alfaviti. Eni alfavitin içersindä bulunêrdi bukvalar ', hem di-, tri- hem tetragraflar: '.
1957 yılında SSR Moldova Üüsek Soveti verdi ukaz angisinä görä yaratıldı kiril temelli gagauz alfaviti. Bu alvafittä pay aldı rus alfavitin bütün bukvaları hem digraflar аь, оь, уь. Ama digrafların kullanılması yazıda çıkardı bir takım raatsızlıklar onuştan onnarın erinä erleştirildi bukvalar . 1968-ci yıllarda gagauz alvafitinä kondu bukva .
Bölä gagauz alfaviti kabletti aşaadaki formanı: Bu alfavittä şkollarda üüredildi bilimner, tiparlandı çok sayıda üüredicilik hem artistik literatura.
1990-cı yılların ortalarında gagauz yazısı geçti ofițial latin temelinä: 2007-ci yıl iyül ayın 28-dä Gagauziyanın baş kasabasında Komratta “Ofiţial gagauz yazısının 50-ci yıldönümü” yortusu bakıldı. Bu yortu çerçevesindä iki büük meropriyatiye oldu: “Ana dili – gagauz kulturası” Halklararası festivali; Ofiţial gagauz yazısının 50-ci yıldönümünä baaşlanan “Halkın en paalı zenginnii – onun ana dili, angısında o yzêr, lafeder, düşüner” adlı Halklararası konferenţiya.
İlktän, Gagauziya İspolkomu uurunda birär tanıtım oyunu gösterip, festivalä katılan ansamblilär Komratın Lenin sokaandan paradlan geçtilär. Sorada Komradın Kultura Binasının önündä bir büük horu yaptılar.
Festivalin açılışında Gagauziya Başkanı Mihail Formuzal hem Moldovadan, Türkiyädän Belarusdan musaafirlär festivalä katılannara kutlama sözlerinnän danıştılar. Sora da konţert başladı. Gagauziya Radio Televideniyası konţert cannı efirdä verdi.
Gagauz dili
Gagauz dili, Gagauz Türkçäsi — Türk dilleri gruppasına giren dil, angisindä Gagauzlar laf ederlär. Hem Gagauz Yerin (Respublika Moldova) ofiţial dili. Bu dilde laf eder 150,000-e yakın insan. Türkiye Türkleri hem çoyu Gagauz Türkleri Gagauz dilini Türkiye Türkçäsinin bir lehçesi gibi görer.
Alfavit
Seftä, Gagauz dili için Urum alfaviti kullanıyerlardı. 1957 yılınan beeri, Kiril alfaviti kullanmaa başladı. Şindiki Gagauz yazısın temelindä latin alfabeti durêr.
Gagauz dili kuruluşları
Moldova Üüredicilik Bakannıında gagauz dilinnän ilgili bölümü kapadılar. Moldova Bilim Akademiyasının gagauzologiya bölümünü sade bir doktor hazırladı. Gagauz filologiya kafedrası sade üüredicilik proţesına bakêr. Hiç bir bilim doktoru taa hazırlamadı.
Valkaneş dialektı
1965-ci yılda, tiparlandı çıktı anılmış gagauz dilin aaraştırmacısının Boris Tukanın filologiya bilimnerindä kandidatlıına bilim gradlıı için disertațiyanın avtoreferatı: «Вулканештский диалект гагаузского языка» ("Gagauz dilin valkaneş dialektı").
Gagauz kultura muzeyi
Gagauz kultura muzeyi — Beşalmanın Dimitri Karaçobanın adına istoriya hem etnografiya muzeyi. Bu muzey küü muzeyi olarak kuruldu 1965 yılında, ama şindi Beşalma muzeyi Gagauziyanın anılmış hem Moldovanın tanınmış muzeylerdän birisi oldu.
Angı insana da sormasan: “Gagauziyadan angı muzeyi bilersin?” Geeri kesin cuvap alêrsın: “Beşalma muzeyini!”. Muzey bölä anılmış olsun deyni çok yıllar çalıştılar muzeyin kurucusu hem ilk direktoru, yazıcı Dimitri Karaçoban, yazıcı hem muzeyin ikinci direktoru Mina Kösä. Sora da D.Kara-Çobanın uşakları Afanasiy Kara-Çoban hem Lüdmila Marin.
Muzeyin 40-cı yıldönüm ofițial kutlamakları oldular oktäbri ayın 27-dä 2005-cı yılda Beşalmada.
Afyonkarahisar
Afyonkarahisar — Türkiyede bir kasabadır.
Tuva dili
Tuva dili (Tuva: тыва дыл) - türk dilleri gruppasına giren dil, angisindä laf eder Tuva halkı. Tuva'nın ofițial dili. Bu dilde laf eder 300,000-a yakın insan.
Afşar dili
Afşar dili — bir oğuz dili angısında Afşarlar laf eder. Türk dillerindän biri.
Dünneyin eni 7 en şaşılacek yapıları
Dünneyin eni 7 en şaşılacek yapıları
Orak ayın (iyül) 7-dä yapılan açıklamada dünneyin eni 7 en şaşılacek yapısının seçmesindä 100 milion insan pay aldı. O 100 milion insana deyni büünkü gündä Dünneyin eni 7 en şaşılacek yapısı şunnar oldu:
Dünneyin eni 7 en şaşılacek yapıları
thumb|right|320px|Dünneyin eni 7 en şaşılacek yapıları kartası
Weltwunder
Niue küüler listasi
Niue küüler listasi
Tailand
Tailand - bir devlet Aziyada. Insan sani 67,959,000 (2015).
Gagauz Yeri
Gagauz Yeri, veya Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauziya — gagauzların sık (kompakt) formada yaşadıkları geografik bölge.
Üülen Bessarabiyada yerleşer hem Bucak topraan büük bir kısmını içersinä alêr. XVIII-XIX asirlerda gagauz halkının büük payı toplu olarak, Balkannardan geläräk, Rusiya İmperiyasının Osmannı İmperiyasınnan kazandıı Bucak topraana saabilendi hem bölä peydalandı Gagauz Yeri.
Gagauz Yerinin eski insannarı - übür Türk halkı nogaylar zamanında göçtülär Dobruca hem başka regionnara.1918-ci yılda Gagauz Yeri bütün Bucak hem Bessarabiyalan birleştirildi Büük Romıniya Padişaalıına.
1940 yılında Sovet Soţialist Respublikaları Birlii verdi bir ultimatum Romıniyaya, ani geeri istedi Prut hem Nistru arasındaki toprakları, o sıradan Gagauz Yerini.
Gavril Gaydarcı
Gavril Arkadieviç Gaydarcı — gagauz bilim adamı, poet, filologiya bilgirindä doktor (14.09.1937 — 14.02.1998), duuma yerin - şindiki zaman Valkaneş dolayın Karbalı küüsü.
Gagauz Yeri
Ama 1941 yılında Romıniya enidän armatasını gönderdi Bessarabiyaya hem Bucaa. 1944-cü yılda Romıniya kaybettiynän cengi Germaniya blokunnan barabar, Gagauz Yeri hem bütün Bessarabiya girdi Sovet Soţialist Respublikaları Birlii kuvetinä.
İkinci Dünnä Cengindän sora Sovet Soţialist Respublikları Birliin Moldaviya SSR (büün büük payı Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yeri) hem Ukraina Sovet Soţialist Respublikları Birliinin Odessa bölgesinin arasında paylaşıldı (Bolgrad,Reni h.b. dolaylar).
1991 yılında Moldaviya hem Ukrainanın Odesa bölgesi arasında administrativ sınırlar dönüştü devletler arası granițaya. Bölä, istoriyalı Gagauz Yeri büün pay alêr iki suveren devlet - Republika Moldova hem Ukraina topraklarını.
Gagauziya yada Gagauz Yeri Respublika Moldovanın- üülen-günbatısında avtonom bölge, angısında yaşêêr Türk Halkları ndan gagauz halkı.
Tarih
Dekabrin 1990-cı yilinda Gagauz Halkı ahıntısini yarattı rayonnarda (mallar ucun ahor)Komrat dolayı, Çadır dolayı hem Valkaneş dolayı SSR Moldaviyanın gendibaşına Gagauz Respublikası. thumb|300px|Gagauz Yeri
1991-ci yılın ilkyazında iki gagauz Konstantin Tauşancı hem Leonid Dobrov gagauzların avtonomiyasınnan ilgili olarak ortaya hiç beklenmeyän bir Proekt koydular – “Moldova içindä Gagauz Yeri - Gagauziya avtonom-teritorial kuruluşun proektı”.
Üçbuçuk yıldan sora, 1994-cü yıl dekabri ayında, Moldova Agrar Partiyası kontrolu altındakı Kişinöv parlamenti tanıdı gagauzların territorial avtonomiyasını. 1994-cü yılın Dekabri ayın 23-dä Moldova Parlamenti kabletti “Gagauziya (Gagauz Eri) özel hak statusu için” Kanonu. Bu kanona görä kuruldu Gagauziya hem tanındı gagauzların avtonomiya hakları. 1995 yılında oldu bir referendum eni avtonom regionun sınırların bellietmää deyni.
Demografiya
2004-cü yıl insan sayısına görä, regionda yaşêêr 155.587 insan (gagauzlar 82,6%, romın/moldovannar 4,6%, ukrainnar 3,0%, ruslar 3,7%, bulgarlar 5,1%, başka milletlär 1%). Bölgenin administrativ merkezi - Komrat kasabası (25 bin insan). Ofiţial diller - gagauzça, moldovanca (romınca) hem rusça.
Ekonomika
Gagauziya ekonomikasın temelindä durêr çiftçilik (agrikultura), şarapçılık hem hayvancılık.
Politika
Halk Topluşu - Avtonom Territorial Bölümü Gagauz Yerin kanonverici (legislativ) organı. Halk Topluşuna girer 35 deputat, angıları seçiler 4 yıl için.
2007-ci yılın Büük ayın 12-dä GHT (Gagauziya Halk Topluşu) toplantısında Gagauziya Başkanı Mihail Makaroviç Formuzal teklif etti Gagauziyanın Bakannık Komiteti (İspolkomu) azaların kandidaturalarını. GHT onnarı kabletti oy birliinnän.
Erleşmäk erleri
Gagauziyada bulunêr 32 erleşmäk eri: 1 muniţipiu (Komrat), 2 kasaba (Çadır hem Valkaneş), hem 29 küü, angısından 1 küü bulunêr Komratın yurisdikţiyası altında.
Türk dili
Türk dili — türk dilleri gruppasına giren dil, angisindä laf eder türk halkı. Türkiyenin hem tanınmayan Poyraz Kipra Türk Respublikası ofițial dili. Bu dilde laf eder 90,000,000-a yakın insan.
Gagauz istoriyası
Gagauz istoriyası
Erzincan
Erzincan — Türkiyede bir kasabadır.
Gagauz istoriyası
Dekabri 1990-cı yılda Gagauz Halkı akıntısı yarattı rayonlarda Komrat dolayı, Çadır dolayı hem Valkaneş dolayı SSR Moldaviyanın kendibaşına Gagauz Respublikası.
Üçbuçuk yıldan sora 1994-cü yıl dekabri ayında Moldova Agrar Partiyası kontrolu altındaki Kişinöv parlamenti, tanıdı gagauzların territorial avtonomiyasını.
1994-cü yılın Dekabri ayın 23-dä, Moldova Parlamenti kabletti “Gagauziya (Gagauz Eri) özel hak statusu için” Kanonu.
Bu kanona görä kuruldu Gagauziya hem tanındı gagauzların avtonomiya hakları. 1995 yılında oldu bir referendum iyni avtonom regionun sınırların belirlemää deyni.
Galina Sirkeli
Galina Sirkeli (Galina Dmitrievna Sirkeli) — gagauz üüredicisi, poet.
Galina Dmitrievna Sirkeli duudu 1959-cu yılda Canavar ayın 21-dä, Başküüyündä.
Kamboca
Kamboca - bir devlet Aziyada.
Gagauz Respublikası Liderleri Birlii
Gagauz Respublikası Liderleri Birlii — Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauziyada bir organizațiya.
2007-ci yılın dekabri ayın 29-da Gagauz Respublikasının ilk Prezidenti Stepan Topal hem Komrat kasabasının ilk Başkanı (mêr) Leonid Dobrov açıkladılar, ani Gagauziya Halk Topluşu seçimneri önündä, Gagauz Raspublikasının ilk liderlerini eni politika ömüründä birleştirmää deyni, “Gagauz Respublikası Liderleri Birlii” kurmaa kararı aldılar. Bu Birlää çaarılêrlar o liderlär, kim geçän üzyılın 90-cı yıllarında kasaba, rayon yada Gagauz Respublikasını Üüsek Sovetin deputatıydı, kim “Halk Birlii”, “Arkalık”, “Birlik”, “Vatan”, “Millet sancısı” halk akıntıların Sovetinä hem İspolkomuna girärdilär, kim keskin pay alardılar ozaman yapılan gagauz regionun herir uurda deputatların Syezdlarında.
Birlik Kurulduktan sora, “Gagauz Respublikası Liderleri” Syezdı hazırlanacek, neredä Birlik tarafından arka olan GHT deputatlıına kandidatların laabları açıklanacek.
GAGAUZ RESPUBLİKASI LİDERLERİ BİRLİİ ADINDAN HAZIRLANAN AÇIKLAMA
Paalı seçicilär!
Canbinizlerä danışêrlar kendibaşına kurulan Gagauz Respublikasının (GR) eski liderleri hem onnar, kim ATO Gagauziya (Gagauz Yeri) kurulmasında aktiv pay aldılar.
Bizi raada brakmêêr o iş, ani Moldova Parlamentının tarafından Avtonomiyamızı kablettiktän sora 13 yıldanın içindä Gagauziyada, onun kuvet organnarında, milletimizin ekonomika hem kultura dirilmesi için iç raatlıı taa kurulmadı. Kuvettä bulunannar herkerä kendilerini bölä bölärdilär: komunistlar hem antikomunistlar, çadırlılar, komratlılar hem valkaneşlilär, akıllılar hem ahmaklar h. t. b.
Açan 2006-cı yılın Kırım ayında (dekabri) Gagauziya Başkanı seçimneri oldu, kandidatların biri-biri üstünä atan batak hem negativ akıldan dışarı çıkardı. Başkan seçimnerindä sayısız harcanan paralar peydalandırdı soruşu: “Kandidatlar Başkan olduynan bu sponsor paralarını nereden çevireceklär?” Cuvap belli – ya “kendi cöplerindän” (çok şaşılacek bir iş), yada kuvedä yakınnaştırılacek başka sponsorlardan.
Kim tutêr aklılarında 90-cı yılları, bilerlär, ani biz, Gagauz Respublşkasının eski liderleri, o revolüţiyayı kendi çöbümüzdän yaptık.
Büünkü Gagauziyanın harţaklı genç politikacıları, ani 20 yıl geeri “politika masasının altında yayan gezärdilär” hem “Gagauziya” hem “Başkan” lafların maanasın bilmärdilär, çoktan bizi, Gagauz Respublikasının liderlerini, keskin politika ömüründän “ansızdan ölmüşleri gibi” sildilär, deyip onnarın politika işlerinä karışmamaa hem “kuvetä uzanmamaa”.
Ama onnar alatladılar.
Birdän hem daymalara yok etmää o “kemirmeyi”, ani başkanın hem baş-kasabanın primarı arsında, zakonnarı kabledennerin hem zakonnarı ömürä geçirennerin arasında, poziţiya hem opoziţiya arasında var. Kişinêudakı prorumın çinovniklerin başıbozukluundan Avtonomiyayı korusunnar.
ATO Gagauziya (Gagauz Yeri) statusunu üüseltsinnär hem gelecektä onu Moldova Konfederaţiyasının bütün kuvetli payı yapsınnar.
Gagauz insannarınnan kazanılan paraları Gagauziyaya braksınnar, paralar Moldovanın “delik çuvalına” gitmesinnär. Bu paralara Gagauziya milleti yolları yapsın, küülerini hem kasabalarını düzsün, uşaklarını üüretsin.
Rick Amor
Rick Amor — Avustralyalı resimci.
Elazıı
Elazıı — Türkiyede bir kasabadır.
Vyetnam
Vyetnam - bir devlet Aziyada.
İşhallıklı lafbirleşmeleri
Lafbirleşmelerin Bölümneri (Temel lafların gösterilmesinä görä)
İşhallıklı lafbirleşmeleri
Yazılı
İ.İ.Babaloglu, N.İ.Babaoglu, K.K.Vasilioglu, Gagauz Dili hem literatura, 8 Klas, Stiinţa 2003, Ministeril Educaţiel Al Republıcıı, Moldova, Sayfa 22-23
İvan Topal
İvan Topal — gagauz yazıçısı.
1948-ci yılda duudu Komratta. Kişinövdeki Politehnika İnstitutunü başardı. Komratta işleer injiner olarakr. İlk yazıları tiparlandı 1980-cii yıllarda rusça hem gagauzça. Büünkü gagauz literaturası, yazıçı hem poetler uurunda paalandırmalar yazer.
Gagauzların büük göçü
Gagauzların büük göçü — gagauz halkın istoriyalık ana vatanı olan Dobruca bölgesinnän Üülen Besarabiyaya - Bucak topraklarına toplu göçü.
Dokumentlerä görä o zamanda seftä Bucaka erleşti 1600-a yakın gagauz aylesi. Mihail Çakır yazêr ani Bucaka erleşän ayle sayısı vardı 5.000, hem bütün sayısı 40.000. 18 hem 19-cu asırlarda gagauzlar bulgar hem moldovannarla barabar paylaştılar 67 küüdä, ama ofițial dokumentlerdä adları geçti barabar yaşadıkları milletin adına görä bulgar, moldovan, serb hem urum olarak. Bir takım ekonomik hem soțial sebeplerdän gagauzların erleştikläri zona küçüldu gideräk.
Gagauzlar ilktän kurdular Besarabiyada 1770 yılında Çadır hem Orak küülerini, 1812 yılında yapılan Bükreş annaşmasınnan geeri bir daanıklık yaşandı, ama bu annaşmanın arkasınnan bölge girdi Rusiya saabilii altına. Rusların göçän insannara toprak daatması hem havezländirmäsi kaavileştirdi göç akıntılarını. Gagauzlar kurdular, 1812 yılında Dizgincä, Kazayak,Baurçu, Tatar-Kıpçak, Valkaneş; 1814 yılında Beşalma, Bolboka, Taşpınar; 1818 yılında Çadır, Kiriyet, Yeniküü; 1820 yılında Avdarma, Coltay, Tomay, Haydar; 1821 yılında Satılık-Hacı, Dimitrovka; 1830 yılında Başküü hem Bolgarlika küülerini.
1909-1910 yıllarında hayat sıkıntısı zorladı bir aaz gagauz grupunu gitmää Orta Aziyaya, Aktübinske (Turgay bölgesi), 1925 yılında bunlardan bir takımı erleşti Taşkent yakınına. Büün bir gagauz küüleri bulunêr Poyraz Kavkazda (Kabardino-Balkariya, Mozdok regionu) hem Ukrainada Zaporojye bölgesindä.
Ruslar
Ruslar (Rus dili: русские) - Rusiya, Ukrayna, Kazahstan, Amerika Birleşik Devletläri, Biyaz Rusiya, Özbekistan, Latviya, Kanada, Kırgızstan, Moldova, Estoniya, Türkmenistan, Büük Britaniya, Litvaniya, Braziliya, İtaliya, Germaniya, Azerbaycan, Argentina, Çili, Tacikistan, Gruziya, Birleşik Arab Emirlikleri, Avstraliya, İspaniya, Romıniya, Franțiya, Finlandiya, Bulgariya, Armeniya, Kitay Halk Respublikası, Paragvay, Polşa, Kuba, Filippinner yaşeer.
Azerbaycan
Azerbaycan (Azerbaycan Respublikası; Azerbaycan dili: Azərbaycan, Azərbaycan Respublikası) — bir payı günbatısı Aziya da bir payı günduusu Evropada devlet. Territoriyasının büüklüünä görä dünnädä 114-cü erde durêr. Var Türkiye, İran, Gruziya, Rusiya, Armeniya lan sınırları.
Dil hem milli aazlıklar
Devlet dili Azerbaycan dili. İnsannarın çoyu azerbaycannılar (hepsi insannarın 95 %-i), çoyu İslam dinin şii konfessiyasına yinanerlär.
Malayziya
Malayziya - bir devlet Aziyada.
İşlikli lafbirleşmeleri
Lafbirleşmelerin Bölümneri (Temel lafların gösterilmesinä görä)
işliktir, onnardan koyuler soruş ne? belliedici laflara kiyat, şiir, alma.
Yazılı
İ.İ.Babaloglu, N.İ.Babaoglu, K.K.Vasilioglu, Gagauz Dili hem literatura, 8 Klas, Stiinţa 2003, Ministeril Educaţiel Al Republıcıı, Moldova, Sayfa 22-23
Şebek
thumb|right|220px|Şebek thumb|right|220px|Şebek thumb|right|220px|Şebek Şebek  — Aziya, hem Afrika da yaşeer.
Köroglu evlener
Şindi kimin için annadalım? Bir kerä Köroglu o kırk girginnän avlanmaa gitmiş. Avlanmak yufka olmuş da evä dönärmiş. Yorgunnuktan Köroglu yatmış dinnenmää. Ama yatmamış neredäymiş hepsi, zerä şüpeliymiş Kösä cigitin yaptıklarına.
Şebek
Alt Sortlar
Macaca Sortları
Köroglu evlener
Gecä o bir düş görmüş: sansın bir ihtiar onun önünä getirmiş bir pek gözäl periyi kolundan, vermiş kızı onun kucaana da demiş : Üzülmä, oolum, tä sana eş!Bu padişahın kızıdır, adı peri Cana -Yunus -demiş dägitmiş tä.
Körogluya gelmiş ani sansın kucaanda onun göktän Ayın bir parçası, da istemiş öpsün onu, ama öpärmiş yastıını.Ozaman o uyanmış da çeketmiş kızı aaramaa dolayında, ama bulmamış. Da gelip askercilerinä, annatmış düşünü türküylän, zerä o pek gözäl türkü dä çalmaa becerärmiş:
Peetini bitirdiynän Kösä ona demiş:
Beygirini Kır-atı getirdi.Getirdi da yerledi onu nicä düşär. Atlı pindi, kamçıladı onu da yollandı. Şindi ne annadalım?
Kır-at ölä eşkinni gidär, ani köpük onun sırtından her tarafa uçardı. Açan da köpüklär bitmişti, duruk ter peedalandı. Kır-at ok yaydan gibi uçer o geniş kurak meydannarda. Nicä var bir laf: Delermişin akılı yokmuş.
Giderlär, nekadar giderlär, suları, imeeleri biter, zor hala düşerlär! Kır-at açık aazlan, dili sarker gücülä adımneer; Köroglunun buvazı kurudu, kanı kara oldu.
O üüseklerdä Saabi, ko o dädu sarı halatları hem çalmaylan taa bir, kerä görünsün bana da bän onun kanını içeyim.Sora sän canımı geeri alasın, kayılım bän!
Birdä, ilerdä bir yamaç göründü, üstündä dä o dädu. Köroglu alatladı ona yaklaşmaa.
Sora da çay içtilär. Çaydan Köroglunun kuvetleri erinä geldilär, bakışı da aydınnandı. Bakınıp dozdolay, o gördü, ani ilerdäbir kalä görüner.
Orayadan türlü zor erlär geçärsän dä, üç aylık yol var.Sän acıma ne kendini, ne beygirini.Orada o peri yaşeer.Onu ama bir drakon koruyer da kimseyi ona kolvermeer. O kız sa seni bekleer, zerä sän dä  onun düşünä geldin da o da seni –bän ölä yaptım olsun, - hem düşüner o kız, ani o çocuk drakonu enseyecektir: ama ensemärsä, ozaman çıkacek  ani o diil o çocuk.
Alıp kauşunu Köroglu üfkeylän bir türküsünü ona çaldı. Drakon ama karşı loyer. Köroglunun beygri ama korkusuz yaklaşer ona.Drakon gittikçä taa büük aazını açer kırmızı ateşli dilinnän. Görüp ani drakon tezdä var nicä yutsun onu beygirinnän neylän, aler da atıverer drakonun aazına o topraa. Drakonun çatırdayarak daadı da bir kuru aaç oldu. Köroglu haydadı beygirini kalä içinä.
Ama sokaklarda, evlerdä kimsey yok. Gider taa ileri da görer bir käämil saray, rubinnärlän, türlü paalı taşlarlan donaklı – gün gibi şıleer. Yaklaşer bir pençereyä, özengelär üstündä kaldırer kendisini da içindä görer bunca peri, ortada da peri Cana-Yunus. O kaledä yaşarmış 360 peri.Cana-Yunus aalaşer, ani bir ay kırk ta gün o darsımış düşündä gördüü çocuu bekleyeräk : ne uyku tuter, ne imää çeker, ne içmää…
Şindi, ne yapsın Köroglu, haber etsin, ama korkutmasın da onnarı. Da çeketti yavaş, ama gözäl pek çalmää :
Nenä çıkıp, görmüş : gözäl üzlü, maavi gözlü, kara saçlı bıyıklar kıvrık, arkalı kudretli bir batır! Dudakları sevda saçerlar. Dönüp demiş : - Sän periysin, o sa insan soyundan. Onu mu düşündä görmüşün?
Onu, paalı nenäm!
Sän ona evlänämäzsin – o topraktan yapılı, - sän ateştän yapılıysın! Yok paalı nenäm. O topraktan da olsa, benim bakışıma o ateştän dä taa haşlak! Deerlär, ama ani onnar işä koyarmışlar gelinnerini, kazmaa, biçmää, ekmek pişirmää fırında, tezek ta toplamaa…
Nenä ayolum, ecelimi, kısmetimi görürüm! İhtiar nenä başka da işlärlän savaşmış korkutmaa. Cana-Yunusu, ama korkudamamış da peri onu yollamış evä gitsin. Perileri dä hepsini kolvermiş. Bunnardan sora Cana-Yunus Körogluya bir nışan yapmış, girsin. İkisi yalnız. Lafa durmuşlar beenip biribirini. Sora annaşmışlar, ani Köroglu beygirinnän denneneceklär bir parça vakıt.
Köroglu sa başlamış darsımaa yurtluuna da demiş, ani vakıt gitmää onun yurtluuna güvä- gelin, çünkü beenerlär biribirini. Kız kayıl olmuş, ama demiş: Düünü yapmayınca, biz birerdä yaşamaycez, sän benim güüdemä diimeyecän. Kızın da varmış kendi beygiri Almacıklı.
Bir sabaa pinip beygirlerä yollanerler Köroglunun yurtluuna.Yolda ama kız başlamış düşünmää : näänı o gider, kiminnän, ii adam mı, kötü mü, zenginnii var mı, yok mu?... Köroglu annamış kızın zoruna da demiş : Ey, Cana-Yunus, sän bana bölä fikirlär taşıma :
Bölä onnar beygirleri haydeerlär, Köroglunun yurtluuna etişerlär ii sözlän, ii duygularlan! Şindi ne için annadalım? Köroglu için hem peri için annadalım.
Körogluyu periylän onun 40 askercisi gözäl karşı ederlär. Bütün düünü Kösä erleştirdi.Düün on gün tuttu.Vardı hepsi, ne lääzım. Müzikalar çaldılar, düüncülär zengin sofralardan adılar.Köroglu türkülerini çaldı kavuşunnan..
Hepsi pek şen oldu. Bu takım, girgin Köroglu periya evlenmişti…
Kansas
thumb|right|230px|Kansas thumb|right|230px|Kansas thumb|right|250px|Kansas Kansas (İngilizçe: Kansas) Amerika Birleşik Devletläri Viliyatı.
Köroolu dastanı
Çocuk genä çekediy düüşmää etişiy orayı bubası. Bakıy açan bubası kız alınmış ama kim almış, bilmiy. Çocuun beygiri altında kulaymış, ama şindi kandan olmuş al. Bubası diy :
Erzurum
Erzurum — Türkiyede bir kasabadır.
Queensland
thumb|right|200px|Queensland thumb|right|200px|Queensland thumb|right|200px|Queensland thumb|right|200px|Queensland thumb|right|200px|Queensland thumb|right|200px|Queensland thumb|right|200px|Queensland thumb|right|200px|Queensland Queensland (İngilizçe: Queensland)
Aksaray
thumb|right|225px|Aksaray Aksaray — Türkiyede bir kasabadır.
Azerbaycan alfaviti
Azerbaycan alfaviti — Azerbaycan dili için 32 bukvalı latin grafikalı alfavit.
Giresun
Giresun — Türkiyede bir kasabadır.
Moldovada çingenäler
Moldovada çingenäler — Moldova Respublikasında çingenäler; yaşêêrlar siirek formada respublikanın çeşitli rayonnarında hem kasabalarında.
Ayırı esap veriler çingenä toplum organizaţiyaların iniţiativasına. Büün Moldovada var 7 çingeneleri toplayan respublika organizaţiyası: ‘Romii Moldovei’ soţial-kultura toplumu (1990), ‘İuvlia Romani’ çingenä karıların toplum organizaţiyası (1997), ‘Bahtalo Rom’ milli-soţial-kultura-üüretim organizaţiyası (1999), ‘Terminatango-Rroma’ gençlik organizaţiyası (1997), ‘Elita Romani’ bilim-kultura organizaţiyası (2001), hem dä 2002-ci yılda kurulan Moldova Respublikası çingenelerin soţial akıntısı hem ‘Tără-Rom’ genç çingenelerin birlii.
Moldovanın regionnarında çalışêr erli toplum çingenä organizaţiyaları: Soroka uezdında – 2, Belţ uezdında – 1, Kişinövda – 1, Komratta – 1, Çadırda – 1.
Evropa Soveti Danışma Komiteti nışannadı, ani var progres o problemaların çözülmesindä, angıları baalı çingenä halkının Moldova topluluu strukturasına integraţiyasına. Ama yok nasıl bütünnä kayıl olmaa, ani Hükümetin Kararı “Moldova Respublikası çingenelerini desteklemäk için kimi çalışmalar” (№ 131 – 16.02.2001 y.) getirmedilär duyulan rezultat. Bu Karar oldu çingenelerä devlet yardımı vermäk sistemasının ilk etapı, hem merkezdä, hem erlerdä, stimulat etti publik önderlemäk organnarı tarafından önem o soţial-ekonimika zorluklarına, angılarınnan karşılaşêrlar çingenelär, onnara doorulu diskiriminaţiya yapmak problemasına, çözmää soruları, aniki iileştirmää onnarın yaşamak şartlarını, mediţina servisini h. b., bunnar ayırıntılı gösterili Moldova Respublikasının Devlet raportunda (may, 2004 y.).
Üüseldi çingenelerin aktivlii kendi topluluk organizaţiyalarını kurmak hakı sferasında. Yanvarın 1-ä 2005 y. duruma görä Milletlärarası ilişkileri Departamentindä registrat edili çingenelerin 10 etnokultura organizaţiyası, angıların var respublika uurunda statusu hem angıları girerlär Etnokultura organizaţiyaların koordinaţiya sovetinä. Hükümetin finans yardımınnan gerçekleştiriler çingenelerin toplu yaşadıı küülerdä yolları donatmak, gazifikaţiyalamak hem elektrika geçirmäk için bir sıra proekt.
Hazırlandı Moldova Respublikası çingenelerini/romnarını 2005-2010 yy. Desteklemäk için Programanın proektı, o geliştirer çalışan dokumenti № 131 – 16.02.2001, angısı yakın zamanda uygunnanacek merkez hem erli topluluk organnarınnan hem dä romnarın etnokultura organizaţiyalarınnan. Moldovanın merkez hem erli devlet organnarı hazır ilerlemää iş birliini Evropa Sovetinnän, aniki gerçekleştirmää DK rekomendaţiyalarını, ilişik çingenä halkının problemalarına.
Respublikanın zakonnarına görä var sorumnuluk diskriminaţiya yapılması için, bu sayıda poliţiya tarafından vatandaşlara dooru, bakmayarak onnarın etnik ilişikliinä. Ama, DK nışannêêr duşmannık hem diskriminaţiya yapımnarını türlü etnik grupalarına doorulu, ayırıca, çingenä milletindän kişilerä, angıları için informaţiya kabledildi hükümetä baalı olmayan kaynaklardan. Hesaba alarak DK konstataţiyalarını hem rekomendaţiyalarını, Moldova Respublikası İç işleri ministerlii bildirer, ani iç işleri organnarı çalışmalarının bir uuru – insan haklarını korumak hem zakonun önündä hepsinin eşit olması prinţipi, bakmayarak milletlik ilişikliinä.
Ekaterina Jekova
Ekaterina Födorovna Jekova — Gagauz Yerinin radio hem televideniye işlerinä bakan Komitetın kararınnan, konkurs temelinä görä, Gagauz yeri Radio hem Televideniyası (GRT) başı seçildi.
Kendisi Valkaneş rayonun Çöşmä küüyündä 1971-ci yılda dünneya geldi. Ana küüyündä orta şkolayı başarıp, Kişinöv İncäzanaat İnstitutunda aktör fakultetında üürendi.
1993-ci yılda Komrat Devlet Universitetindä (KDU), teatru zanaatlarında pedagog olarak, çalışmaa başladı. 1995-tä Komrat Devlet Universitetinin “İncäzanaat hem kultura kafedrasının” başı oldu.
Gagauz yeri İspolkomunun kararına görä, 2007-ci yılın Büük ayın (yanvar) 25-dän GRT başı olarak çalışêr. Evli. İki uşak anası.
Kızıl kanatlı aaçkakan
Kızıl kanatlı aaçkakan (Latin: Picus puniceus) - Bruney, İndoneziya, Singapur, Kamboca, Laos, Myanmar, Tailand, Vyetnam, Malayziya da yaşeer.
Pazar
Pazar heftenin günlerinden bir gün.
Latin dili
thumb|right|250px|Latin dili sözlük (laflık) thumb|right|250px|Latin dili yazı Latin dili (Latin dili: Lingua Latīna) — italik diller grupasına giren dil, angisindä laf eder vatikan. Latin dili Vatikan, ofițial dili. Bu dilde laf eder 1.245-e yakın insan. Eski Roma impariyasının dili.
Hem bak
<div class="noprint" style="clear: right; border: solid #aaa 1px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; background: #f9f9f9; width: 250px; padding: 4px; spacing: 0px; text-align: left; float: right;"> 50px
Latin dili Vikipediya
Georgiy Tabunşçik
Georgiy Tabunşçik — gagauz politiki, Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauziyanın eski Başkanı (1995-1999, 2002-2006).
Duudu 1 avgust 1939-cu yılda, şindiki Çadır dolayın Kıpçak küüyündä. Başardı Kişinöv Çorbacılık İnstitutun hem Moldova Devlet Universitetin. Aldı bilimner doktoru adı. İşlemää başladı duuma Kıpçak küüyü "Pobeda" ("Enseyiş") kolhozunda. Sora seçildi Üülen zona problemaları için Devlet Komissiyası başkanı.
İyun 1995-ci yılda seçildi Gagauz Yerin başkanı. 2001-ci yıldan pay aldı Moldova parlamentindä deputat olarak, ama noyabr 2002-ci yılda Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauziyanın ikinci Başkanı Dmitriy Kroytorun devrilmesinnän sora genä geldi avtonomiyanın başına (2002-2006) hem seçildi Moldova pravitelstvosu azası. Evli hem iki uşaa var.
İndoneziya
İndoneziya — bir devlet Aziyada.
Singapur
Singapur - bir devlet Aziyada.
Dong Hoi
300px|thumb|right|Dong Hoi Dong Hoi — Vyetnamda bir kasabadır.Toprak 154,55 km insannar 103,988 insannar sıklıı 668,6/km²
Kara aaçkakan
Kara aaçkakan (Latin: Dryocopus martius)
Moldovada diller
Moldova Respublikasının dilleri - o diller angılarında lafederlär Moldova vatandaşları. Moldova Respublikasının ofiţial dili romın dili. Ama pek yayılmış respublikada rus dili, ukrain dili, gagauz dili hem bulgar dili.
Dil kullanımın nizamını belli edän Moldova zakonnarı büük uurda göstererlär respublikadakı lingvistika situaţiyasını. Rus dilini ana dili sayêr diil sade 557 146 millet bakımından rus, ama 446 417 kişi başka milletlerdän, onnarın sayısında 220 129 ukrain, 120 368 moldovan, 47 872 çıfıt, 16 002 bulgar, 11 365 gagauz, 10 924 belorus. Ta 1 962 112 Moldova vatandaşı için, onnarın sayısında 1 488 865 moldovan, rus dili ikinci, angısını onnar serbest kullanêrlar. Moldovan dili bölä sade 169 893 milli azınnıklardan kişiyä. Miletlärarası ilişkilerdä obyektiv lääzımnık olarak başka dillerin kullanmasına zarar etmeer. Milli azınnıkları dillerinä destek verer devlet. ‘Dillär işlemesi için...’ Zakon (st. 18) verer kolaylık kurmaa Moldovada şart gerçekleştirmää vatandaşların haklarını terbiye hem üüretim yapmaa gagauz, ukrain, bulgar, ivrit, idiş, ladino hem başka dillerdä.
Washington
thumb|right|220px|Washington thumb|right|220px|Washington thumb|right|220px|Washington thumb|right|220px|Washington thumb|right|220px|Washington thumb|right|220px|Washington thumb|right|220px|Washigton thumb|right|220px|Washington thumb|right|220px|Washington thumb|right|220px|Washington thumb|right|220px|Washington thumb|right|220px|Washington Washington (İngilizçe: Washington) Amerika Birleşik Devletläri Viliyatı.
Moldovada diller
Respublikada işleerlär şkolalar, klaslar, pazar şkolaları ukrain, gagauz, bulgar, poläk, nemţä, ermeni, grek, azerbaycan, italiyan, ladino, portugez, litov dillerindä; basılêrlar gazetalar hem jurnallar gagauz, ukrain, bulgar, poläk dillerindä. Naţional televiziyası hem radiosu yapêr yayın ukrain, bulgar, gagauz, çingenä dillerindä, ukrain, bulgar, gagauz dilleri kullanılêrlar elektron BYO bu milli azınnıkların toplu yaşadıı erindä. Dillerin kullanmasını regulat edän zakonnarın gelişmesi, Moldova Respublikası Konstituţiyasına (st. St. 13, 35) hem dä Evropa Soveti Çerçevä Konvenţiyasına, Azınnıklar dilleri eki regional dilleri Evropa Hartiyasına, başka Moldova birleştii azınnıkları aktlarına uygun, verecek kolaylık taa doludan kanaatlamaa hepsi milli azınnıklar kişilerin naţional kultura isteyişlerini.
“Moldova Respublikası topraklarında dillär іşlemesі ” zakonuna görä, kabledіlän sentäbrіnіn 1-dä, 1989, N 3465-XL, mіllі azınnıkların dіllerі (rus dіlіndän kaarä) publіk kuvetlerіnіn organnarınnan іlgіlі kullanılabіlіrlär erlerdä, neredä halkın çoyu – mіllі azınnıklarıdır. Zakona görä, fіlan erdä yaşayan ayırı bіr mіllі azınnık halkın 50 %-tän zeedesі lääzım olsun. Bu karşı gitmeer Mіllі azınnıkları korumak uurunda Çerçevä Konvenţіyasının 10-cu statyasına. Halk kuvetlerіn organnarında mіllі azınnıkları dіllerіnin (rus dіlіndän kaarä) kullanması іçіn (üüsekçä olan) 50% sınırın kabledіlmesі büünkü gündä Moldova Respublіkasında optіmal hem gerçeklenäbіlіrdir.
Danışma Komіtetіn teklіfі іndіrmää bu gösterilän sınırı, uygun çözüm bulmak içіn, іsteer enі aaraştırmaklar.
Moldovanın dіllerі kullanmak іçіn zakonnarı bütündän göstererlär lіngvіstіka sіtuaţіyasını respublіkada. Rus dіlі dііl sade 557 146 millet bakımından ruslar için ana dіlі sayılêr, ama 446 417 başka mіlletlerdän dä, angıların arasında 220 129 ukraіn, 120 368 moldovan, 47 872 çıfıt, 16 002 bulgar, 11 365 gagauz, 10 924 belorus. Taa 1 962 112 Moldova vatandaşı, onnardan 1 488 865 – moldovan, rus dіlіnі іkіncі dіl gіbі kullanêrlar. Moldovan dіlі butakım sayılêr mіllі azınnıklar arasında sade 169 893 kişiyä deyni. Mіlletlärarası annaşmaklarda rus dіlіnіn kullanması lääzımdır hem zarar yapmêêr başka dіllerіn kullanmasına.
‘Mіllі azınnıkların hem onnarın organіzaţіyalarının hak statusu için’ zakonuna gіrer mіllі azınnıkların іstorіya, dіl hem kultura uurunda bіlіm aaraştırmaları, іstorіya hem kultura anmak taşlarının devlet uurunda korunması, mіllі azınnıkların hakı her uurda üürenmäk özel kurumnarını açmaa, ana dіlіnі aazdan da, yazılı şekildä da kullanmaa, bu dіldä іnformaţіya dііşimi yapmaa.
Gümüşhane
Gümüşhane — Türkiyede bir kasabadır.
Şor dili
Şor dili (Şor dili: Шор тили šor tili, Тадар тили tadar tili) — Türk dilleri grupasına giren dil, angisindä laf eder şor halkı. Rusiya Kemerovo laf eder dil. Bu dilde laf eder 9.800-e yakın insan.
Şor Alfaviti
А 	Б  	В  	Г  	Д  	Е  	З  	И  	Й  	К  	Қ  	Л  	М  	Н О 	Ö 	П 	Р 	С 	Т 	У 	Ӱ 	Ф 	Х 	Ч 	Ш 	Ы 	Э 	Я
Transkripțiya
Köroglu masalı
Köroglunun masalı meraklı, gercik, bir annatmaktı, evel, açan analarmız-bobalarmız gençti, uzun onu annadardılar, bey : peetleri gözäl çalınırdı, olsa e tutalım onnarı aklımızda. Vakıt saurer aklımızdan çok işlär. Neçin Köroglu demişlär ona? Onu padişaa açan kör etmiş, bakarmış onun hergelesini o adam. Varmış o adamın bir oolu. Da dee o adam ooluna :
Bak te o hergelä gelecek suya, hepsi beegirlä içee su, nereyi akee, akıntıya dooru içerlä. Bak angısı suya karşı içee te o ürük olecek.
Alee çocuk da tutee o beegiri, genç bir beegir angısı suya karşı içee. Getire onu evä. Padişaa da dee :
Sän görmemişin ürük beegir, görmäysin da.
Karar veree çıkarsınna adamın gözlerini. O çocuun bobasının gözlerini çıkarerlar. Sora bubası dee :
Kaz bir maaza islää. Koy o beegiri maaza içinä, ama bak bir erdän gün urmasın. Çocuk doyure, beslee beegiri maaza içindä. Bobası dee :
Hadi gidelim bakalım...
Bobası göörmer, çıkarmışlar onun gözlerini. Yoklee beegirin sırtını, dee :
Te burdan neredän sa gün uree sırtına. Bak dee tıka orasını.
Taa nekadar sa vakıt çocuk beslee beegiri. Açan gelee vakıt bobası dee :
Ani çocuum gidelim bakalım gene.
Bakela :
Şindi çocuk padişaya dee :
Hadi şindi yarışiciz senin ürüklerini çıkar.
Çakederlär yarışmaa. Çocuun beegiri geçer onun ürüklerini.İstee padişaa çocuu öldürmää, neçin ani geçti onun ürüklerini deeni. E-e-ey! Alee çocuk bobasını beegirä da kaçela nereyi gözü görecek. Padişaa yollandıre ürüklerini etişsinnär onnarı. Bake çocuk geeri.
Gele birisi dee yakın.
Korkma dee bobası nası tüüdän ?
Te bu soy tüüdä, kula tüüdä.
Çocuk birazçik duruklanee. Öbürü taman etişee onu, duruklane çocuklan laf etmää, çocuk gene pinee beegirä, gide a o beegirin ayaklaa tutule etişämee birtaani onu.Birazdana bake gene çocuk geri.
Gele başka geerdän dee.
Sore bobası :
Nası beegir nası tüüdä?
Dooru beegir dee tauşamnı.
O dee tauşamnı o çok sürtmeycek. O da etişmeycek. Beegir harıycek etişmeycek gene bizi. Gene duruklane biraz da gide ileri. Üçüncü beegir gele.
Beegir gele dee çakal beegir Etişeycek
Korkma dee bu o soy beegir, ani birazçik duruklandıynan alamee birtaani kopuşamee.
Birazçik duruklane laf etmää pinee gene beegirinä kaçee öbür beegir gene etişmee onu.
Da te ölä çocuk bobasını alee beegirä kaçela, etişäme padişaanın beegirleri.
Eyvaz dostu onun var. Var işittim ama tutmem aklımda
Mali.
Aşaadakı cümleleri yazın, Bellilikçi lafbirleşmeleri, Tamannıklı lafbirleşmeleri hem Hallıklı lafbirleşmelerini bulup, onnarın altlarını çizin. Onnarın bölümneri için annadın.
Mali, kara çemberini dartıp, şokaa çıktı.Sokakta çok vakıt başka karılar artık oturardılar.Karılar lafedärdilär buyılkı bereket için. İlkyazın sade bir yaamur yaadı. Aaçlarda, allelle, meyva olacek, ama karıkları lääzım sık-sık sulamaa da olsun biber, patlacan insana.
Lääzım çemrek işlemää, gecä- gündüz çalışmaa da kurtarmaa bereketi. Bizim tarlaları derin sürerlär, ama, açan yaamurlar yaameer, bereket azarak oler.Acaba nezaman gelecek ölä vakıt, açan bizim tarafta da insannar başlayaceklar tarlalarını göldän sulamaa? Şindi hepsi tersinä oler, insan çok işleer, kaçarak gezer, ama raatlık bulameer. Yaamurlar hep yaameer!
Azerbaycan dili
küçükresim|Azerbaycan türkçesi kartası Azerbaycan türkçesi (Azərbaycan dili) oguz dil grupuna aittir. Azerbaycan ın ofițial dili "Azerbaycan dili"dir.
Azerbaycan dilinde Azerbaycan da 10 million, İran da 35 milyon insan konuşuyor. Azerbaycan dili,gagauz dili, anadolu türkçesi, türkmen dili gibi türk dilleri ailesinin oguz grupuna aittir. İrak türkmenleri, Türkiye nin Kars bölgesinde yaşayanlar teräkämä karapapaklar da Azerbaycan dilinde konuşuyor.
XII asırdan yazı dili olan Azerbaycan türkçesi XX asıra kadar arap, 1923-1936 yıllarında latin, 1936-1991 yıllarında kiril alfabesini kullandı. 1991 yılından beri latın alfabesi kullanılıyor. eni latin alfavitilän.
Hatay
Hatay — Türkiyede bir kasabadır.
Türk dilleri
küçükresim|435x435pik|Türk dilleri laf edilän territoriyalar Türk dilleri —  Günduusu Evropadan Sibir hem Kitayın günbatısına kadar uzanan bir territoriyada laf edilän diller. Bu dillerdä 180 million insan ana dili olarak, taa 20 million insan ikinci dil olarak laf ederlär. Birbirlerilän çok yakın hısım sayılan hem 40 farklı yazı dilinä bölünen bir dil gruppası. Türk dilleri Altay dilleri aylesinä girer Türk Halkları konuşur. En çok konuşulan Türk dili, Türkiye türkçäsi.
Bu tablițada veriler bir örnek angısı gösterer Türk dillerinde cümle strukturası hep aynı kaldı:
Grețiya
Grețiya — bir devlet Evropada.Baş kasabası Afina
Türk dilleri
Türk dilleri aylesi
Türk dilleri aylesinä girer 40 farklı dil hem bu dillerdä laf eder 180 million insan ana dili olarak. Türk dilleri Altay dilleri aylesina en büük dil gruppası. Dünnädäki bütün dil ayleleri arasında edinci büük dil gruppası hem ilerdäki on yıllar içindä var nicä taa da büüsün. Oguz, Uygur, Kıpçak,  Sibir,  Ogur ve Argu grublarına ayrılır
İvan Burgucu
Ivan Burgucu — gagauz patriotu, politika adamı, hak koruyucusu.
Gagauz milli akıntısın liderlerindän sayılan İvan Burgucu Moldova kuvetinä karşı pek sert pozițiyasılan biliner. Bir period Gagauziyanın Pridnestrovyedä temsilcisi olarak işledi. Sora Tiraspolda yaşadı.
2006-cı yıl dekabri ayın 17-dä gündüz saat 12-ya yakın, Çadır kasabasının girişindä, Gagauziya Başkanı seçimnerin II-ci turuna Çadıra gelän anılmış gagauz politii hem dooruluun koruycusu İvan Burgucu poliţiya tarafından tutuldu. Tutarkana ne bir dokument gösterildi ne da tutulmak sebepi açıklandı. Tutarkana sert bir kuvet kullanıldı hem karısınnan ooluna karşı psihoz baskısı yapıldı, bakmadaan ona, ani buna zoorluk hiç yoktu.
Tuttuktan sora İvan Burgucuyu Çadır kasabasının poliţiya komisariatına getirdilär, oradan da Kişinöv kasabasına. O gecä da onu Komrat kasabasının poliţiya komisariatına getirdilär da ZTİya (zamannı tutmak izolätoru) koydular. Onu tutarkana poliţiya zaametçileri bir kabaatsız ona urmaa başladılar, bu iştän onun kafası sersem oldu, nedän sora ona heptän prost oldu. Ama, bakmadaan ona, ani kendisi da hem senseleleri da kvalifikaţiyalı mediţina yardımı için yalvardılar, ona vraçları yaklaştırmadılar.
Dooruluu koruyan organnarın tarafından gumanizmaya hem insanaa ters gidän yapılan adımnara karşı protest ederäk, İvan Burgucu dekabri ayın 18-dä aaçlık tutmasını açıkladı. “Edinaya Gagauziya” (“Birleşik Gagauziya”) cümnä kuruluşun İspolkomu sayêr, ani anılmış gagauz politiin hem dooruluun koruycusunun İvan Burgucunun seçim yapılan günündä tutuklanması, bu regionda keskin durumu yaratmak için bir provokaşiya.
İvan Burgucuya karşı temelsiz kabaatlar çıkararak, dooruluu koruyan organnar kendi yaptıklarına prestupniklärlän düüşmäk görüntüsü vermää savaşêrlar, ama halizdän onnar kendi politika oponentlarınnan esapları kapêêrlar. Bölecä, merkez kuvetleri baskı yapêrlar milli azınnıkların o insannarına, kim kendi kanonnu dooruluklarını hem intereslerini korumaa savaşêr.
“Edinaya Gagauziya” (“Birleşik Gagauziya”) cümnä kuruluşun İspolkomu danışêr Moldovanın öndercilerinä tekliflän, ani dooruluu koruycusuna İvan Burgucuya karşı yapılan koolamayı hem hıstırmayı durgutsunnar hem onu bekçi altından hemen kolversinnär, hem da ileri dooru da, büünkü kanonnara görä, incelesinnär onun prestupleniyaya nesoysa ilişkilerini.
Hem da biz danışêrız OBSE Misiyasına, Moldovada akreditaşiyalı diplomatik temsilcilerinä, İ.Burgucunun haklarını hem serbestliini korumakta yardımcı olsunnar”.
Sora Moldova sudu onu 12 yıla kapadı, “kabaatlı” bulup onda, ani o devletin parasından yaklaşık 80 bin ley çalmış. Şindi, diiştirip kabaatı, sud İvan Burgucuya amnistiya verdi. 2008-ci yıl yanvar ayın 31-dä anılmış gagauz kahramanını İvan Burgucuyu kapandan serbest braktılar.
Menevşa
Kızları çocuk Ak asan beenmişlär bir birini. Çocuk geler kıza da derer ona : Hatlasana da giräsin benim başçemä. Bän atladım girdim başçenä.Yar buldum, koca buldum, ama naz bulamadım, hatır bulamadım.Hatır yok ona.Kız gider.
Çocuk da deer: Yaz bana firman.Bän yolcuum, durmam çok sendä Da kız gider ondan. Da bu gezer dokuz yıl, sora  genä geler bu kıza / gelina.
Köroglunun duuması
Çoktan, pek eski zamannarda bir Kalä-yurtlukta yaşarmış bir anılmış hergelä çorbacısı, adı Bozbey. Onun varmış üç oolu : en büüyü Gencim, ortancısı Momin, en küçüüyü  Adı bek ; bir dä kızı Gül. En büüyü zenginmiş, ama sıkıymış, ortancısı – ahmakmış, en küüçüyü – ürekli, korkusuz bir girginmiş. Adı beki insan sevärmiş, da ayırmışlar onu Kalä- yurtluuna baş.Onun ama karısı aar güüdeli kalmış da tezdä ölmüş.
Mezar içindä onun duumuş bir çocuu, angısını çobannar bulerlar mezarın üstündä da alıp getirerlär bobasına. Bu çocuu bakmaa aler Adı bekin kızkardaşı Gül. Tezdä Adı bek öler da onun büük kardaşı tamah Gencim zorlan istemiş.evlensin kızkardaşına.Gül ama aler uşaa da kaçıp saklaner bir bayırın içinä. Karı tezdä ölmüş da çocucak yalnız kalmış.
Ona başlamış gelmää bir keçi da südünnän doyurmaa onu. Çocucak büüyärmiş pek gür.Bir çorbacının çobannarından birisi tä ne annadarmış: Var sürüdä bir saamal keçi, en ii keçi, südü onun en çok, en tatlı da. Ama o üç kerä gündä hep bir vakıtta başladı gitmää näänısa da dönmää sütsüz.
Bir kerä dedim, ya gözledeyim bän, näänı o gider hem ne yaper.Da gördüm ölä …ani hemen akılım alınaceydi korkudan etişti keçi bir büük bayıra, bayır deliindän dä kaçarak çıktı bir küçük tülü… bilmeerim nicä dä demää ona: o takım hayvan yoktur gördüüm; insan da ölä hiç ta güüdesi bütününä tülü saçlı, iki ayaklı ama Keçi verdi ona emsin südünü da gitti geeri o uşak ta kaçtı da genä bayırın içinä girdi.
Bunnarı sesleyip, çobanın çorbacısı kendisi gitmiş görsün. Dönüp oradan çorbacı demiş, ani o tülü yavru bir çocucaa benzärmiş…
Şindi almış o taa insan hısımnarını da genä o bayıra gitmişlär. Etişip koyerlar o bayır deliinin önünä bir avuç koyun aşıı hem bir dä atlılık yeri bir tarafa, ki tutmaa bu çocucaa, zerä o pek tez kaçıp saklanarmış bayır içinä. O yeri yaalamışlar kaavi tutkallan. Kendileri dä saklanmışlar.
Çorbacı yıkatmış uşaa, giidirmiş da oolu gibi bakmaa onu başlamış çok sevineräk. Adını Aydın koymuşlar, çünkü o karannık bayır içindän aydınnaa çıkmış deyni.
Çocuk büüyärmiş pek gür, diil yıllarlan, ama günnärlan. Bobası atlı gezmää, güreşmää türkü çalmaa üüretmiş, kiyat üürenmää dä vermiş onu okumaa, yazmaa; korkusuz olmaa, dayanıklı olmaa, hem ana yurdunu, insanı sevmää üüretmiş.
Ama olmuş kurak yılları da Aydının bobası artık pek fukaralanmış da çırak yanaşmış bir hayın çorbacıya, Bolu beyä, hergelä gütmää. Bir kerä Bolu beyä bir hısımı geler, İbrahim-bek, Bolu bey izin verer Aydının bobasına, çıraana ayırsın onun hergelesindän en ii beygiri baaşış bu paalı musaafirä.
Ozaman çırak aler da getirer onu Bolu beyä.Bu sanıp ani çırak onu gülmää yapmaa isteer, izin verer cellata köretesin çıraa, ergin kurşun döksün ikisinä dä gözlerinä.Sora pindirsinnär onu zabun beygirä da uratsınnar kaledän dışarı.Beygir getirmiş onu dooru ilerki evinä
Büük kahır,
Ama kör demiş çocuuna Aydına ki baksın da tımarlasın, bu beygiri hem tutsun onu sade karannıkta, beslesin onu sade arpaynan, da büüyüdüynän biraz taa yollansın kin çıkarmaa o hayın Bolu beydän. Hem onun gibi tamahlardan, ani insanı zeetlerlär.
Da tä, Aydın çekeder hazırlanmaa kin çıkarsın insanın duşmannardan. O büüder o beygiri, angısı oler kanatlı hem büülü bir batır beygir, adını koyer Kır at ; erleşer bayırlar arasında bir kaledä. Onun tä var käämil beygiri, käämil kılıcı, batır yayı oklarlan hem dä kırk girgin askercileri. Bölä o hazır oler da yollaner kin çıkarmaa.İnsan onu umutlan karşı eder hem adını koyer Köroglu. Çoyu ona askerci yannaşırmış bir kaavi asker düzüp.En ilkin o cezalamış hayın bolu beyi…
Bruney
Bruney - bir devlet Aziyada.
Kara deniz
thumb|right|350px|Kara deniz Kara deniz — Evropanın günduusu sınırlarında deniz. Bosfor hem Dardanel buazlarılan Marmara denizinä baalanêr. Gagauz halkı Kara deniz kıyılarında peydalandı hem kurdu kendinä bir devlet.
Gleb Dragan
Gleb Dragan — gagauz akademik, professor, injiner.
Wellington
Wellington (İngiliz: Wellington, Maori: Te Whanga-nui-a-Tara) — Okeaniya, Eni Zelandiya baş kasabası.
Kardaş Kasabalar
thumb|right|700px|Wellington
Dili
Dili — Günduusu Timorunn baş kasabası.
Dünnää gagauzların I-ci kongresi
Dünnää gagauzların I-ci kongresi — geçti 2006-cı yılın iyül ayın 20-21 günneri arası Gagauziyanın baş kasabasında Komrat'ta.
Karar
Bu kongres olsun deyni, Gagauziya öndercilerinin kararına hem teklifinä görä, Moldova pravitelstvosu kendi kararını aldı. Bunun için Moldova pravitelstvosu No. 1311-39 Kararını imzaladı. Kongresı geçirmäk için komisiya kuruldu. Kongresä, Moldovada yaşayan gagauzları saymadaan, 14 devlettän delegaşiyalar katıldılar: Avstraliya, Amerika Birleşik Devletläri (ABD), Azerbaycan, Belarus,Bulgariya, Daniya, Germaniya, Grețiya, Kanada, İspaniya, Romıniya, Rusiya, Türkiyä, Ukraina. Bundan kaarä Kongresä Moldovada bulunan diplomatlar da katıldılar. Delegatların sayısı 250 kişidän zeedäydi. Kongresin çalışmasında Moldova prezidenti Vladimir Voronin pay aldı. Kongres için Komratı tertipledilär, eni gelini gibi donakladılar. Herersi pırılpırıl yalabardı. Kongres günündä Komrat musaafirleri kabletmää hazırdı.