cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nikolay Tanasoglu
İlk gagauz yazıcıların arasında buluner Nikolay Tanasoglu da anılmış şairin profesorun, bilimcinin Dionis Tanasoglunun bobası. Onun duuması Kiriyet küüyündä, Çadır-Lunga dolayında. Nikolay Tanasoglu bir çiftçi ooluymuş, küçüktän bobasınnan işleer kırda güder koyun. ÜÜrener ilkin Kiriyettä, küüyün şkolasında, sora iki yıl Çadırda uçilişçedä taa sonunda da Komrat real uçilişçesindä, bitirer onu taman revoluțiyanın yılında 1917-cidä. 1918-nci yıldan 1940-ncı ya kadar bizim Basarabiya rumın krallıı altında bulunurken Nikolay Tanasoglu işleer üüredici.
Ama o basarabiyalı deyni, ona herkerä verirmişlär salt yarım ödekli üüredici işini çok kerä da işsiz brakarmışlar hep candarların gözü altında tutarmışlar. 1944-nci yılda sovetlär vakıdında Nikolay Tanasoglu koyuldu direktor şkolaya, ayırıldı küüdä deputat, o topladı hepsini uşakları şkolaya da üüretti onnarı. Cenk vakıdında N.Tanasoglunun almışlar dooruluklarını, ki onu bir da işä kabuletmesinnär. Açan 1944-ncü yılda Moldova kurtarıldı faşistlerdän, Nikolay Tanasoglu genä şkolaya direktor koyuldu, deputat ayırıldı hem da respublikanın üüredicilerin birinci kongresinä rayondan delegat yollandı bu zamanda çoyunu küülü büük insannarı da yazmaa-okuma üüretti.
Açan 1970-nci yılda çıktı Nikolay Tanasoglunun proza kiyadı Bucak-Bucak (yazıcı şansora geçindiydi) biz taa bir kerä gördük, ani bu adam haliz bir büük yazıcı. Bu kiyatta annatmaların arasında var bir käämil öykü SOFİ adında. Teması küüdä kolektivizațiyası için, insanın ozamanki kaynaşması, zorları için. Oyuncu, şen Sofi ilk gagauz kızı kolhoza girän, genç kadın traktoru kullanmaa üürenän sora zvenocu başı, kiyatçılaa pek çekän... Ama hepsinä bunnara karşı gider Sofinin kendi bobası, komuşuları hem kimi komuşu kıskanç çocuklar.
Buna bakmadaan, Sofi götürer kendini çetin inanıklı. Bu kızın harakteri bütünnü, parlak o girgin, çalışkan, cana yakın hem doorulukçu. Taa aşaada üüreneceniz bu annatmadan parçaları. Esap alın, nasıl gözäl kullaner gagauz dilini annatmasında bizim paalı ilercimiz Nikolay Tanasoglu.
Borçlar
Borçlar
Bu borçların hepsini lääzım bütün ürektän yapmaa, tamannamaa. Ozaman kendini islää duyacan. Bişey sana raatlık vermeycek, nicä te bu annaman, duygun : ne neetlendim ne lääzımdı büün bän yaptım!
Bu uçsuz-kenarsız sinsircik neetlendim lääzımdı yaptım lääzım girsin senin bütünnä yaşamana. Hem nekadar taa çok borcun olacek nekadar taa çok lääzımnı işleri yapacan okadar taa çetin senin harakterin olacek.
harakteri.
Küçük panda
Küçük Panda Latin (Ailurus fulgens). Başka adı Kızıl Panda. Aziya da Kitay Halk Respublikası, Nepal, Butan da yaşeer.
Nikolay Arabacı
Nikolay Arabacı
O bir talantlı adamdı, duudu Kiriyet küüyündä, Çadır dolayında, 1893 yılda. Geçindi 1960-ıncı yılın başlantısında Moskovada. Yazıcı, poet, bilgiç hem pedagog. Arabacı Nikolay, ilk gagauz yazıcılarından biriydir. Duudu hem büüdü bir pek fukaara kiriyetli çiftçi aylesindä. Küçüktän bildi zor yaşamayı, aaçlı, çıplaklıı, ama küçüktän pek havezi vardı çok iş üürenmää. Küüdeki birklaslı iki yıllık şkolayı bitirmiş. Onun bobası, kiyat bilmääzmiş, ama fikirli, arif hem şen bir adammış, hiç fukaralaa bakmadann verer Koli oolunu Komrat real uçilişçesinä, üürensin kendi kazançınnan.
Edi yıl, pek islää üürenip, 1916-cı yılda o girer Harkov universitetınä fizmat fakultetinä, sora üürener Moskvada Günduudu dillerin institutunda. Pay aler Grajdan cengindä. Otuzuncu yıllarda işleer Türkiyedä, İstanbulda bulunan sovetlerin torgpredstvosunda (alış - veriş temsilciliindä). Sora yaşamasının bitkisinädän o çalıştı Moskvada üüsek şkolalarda. Nikolay Arabacı pek sevärdi ana dilimizi, folkloru, adetleri,pek istäärdi gagauzların da yazısı olsun. Açan 1948-dä Sovetlerin Bilim Akademiyasında düzüldü bir gagauzovedenie Komisiyası, Arabacı bu Komisiyanın sekretarıydı da çalıştı orada başkalarınnan barabar gagauz alfabetin proektini hazırlamakta.
Hep ozamannar yazdı poemasını. Drumi hem stihlarını, angıları şkola kiyatlarında hem folklor toplumunda Bucaktan seslerdä tiparlandılar. Drumi poemasında avtor gösterer Basarabiyalı insannarın zor çekmeklerini rumın boyarların okupațiya vakıdında onnarın düüşünü zeettän kurtulmak için. Baş geroyu insannarı candarlara karşı kaldırer. Bu poemayı o başlamıştı yazmaa 1940-ıncı yıldan taa ileri. Çok yazıları kaldı bitirilmedik, tiparlanmadık. Arabacı pek istäärdi ilerlesin literaturamız muzikamız, düzülsün gagauz teatromuz.
(Hazırladı D.Tanasoglu)
Oguz dilleri
Oguz dilleri — Türk dillerinin büük kolu, angısında laf edär (110) milliondan çok insan Balkannardan ta Kitaya kadar.
Dilsel özellikler
Oguz dilleri saklêêr bir takım genel özellikler, ani lingvistler onnarın temelindä klassifikațiya yapêrlar. Bir kaç özellik maasus sade oguz gruppası için, ama başka özellikler var hem übür türk dillerindä.
Klassifikaţiya
Oguz dilleri bölüner bir kaç baş gruppaya, geografiya hem özelliklerinä görä:
Kitayda ayırıca dil olan, salarcada, laf edär 70,000 insan.
Krım tatar dili hem urum dili istoriyadan biliner kıpçak dilleri gibi, ama onnar pek kaavi etkilerdiler oguz dillerindän, onuştan pek zor bitki klassifikațiya yapmaa onnarı oguz yada kıpçak gruppası olarak.
Ölü peçenek dili sayılêr oguz dili, ama pek bulunmêêr bu dil için material hem dokumentler.
Batman
Batman — Türkiyede bir kasabadır.
Stepan Kuroglu
Stepan Kuroglu şiir yazmaa başladı 60-ncı yıllarda. Da o vakıtlardan bu avtorun tipardan çıktı iki kiyadı, şiirlär Bir kucak güneş öbürü - annatma toplumu Yollar Sanerız ki avtor Kuroglu bir talantlı poet. Bezbelli onuştan da taa çok şiir yazer. Çıktı bir küçük proza kiyadı Yollar ani az okuyuculara etişti.Sanardık eni annatmalarlan peydalanacek taa bir proza kiyadı, ama 70-80-nci yıllarda dünnä üzünä genä peydalandı sıraylan eni şiir kıyatları Kızgın çilär, Kauş avaları, Üüsek kuşlar, Çık çık güneş. Stepan Kuroglunun şiirleri yazılı derin duygularlan o bir uygun laf ustası.
Şiir yazmakta taa sık karşılaner temalar : ana tarafın gözellii, gagauz halkın eceli, cengä karşı koymak, dostluk hem sevda insannarın arasında. Bunnardan başka çok lafeder Stepan şairin yaratma yolu için, onun neeti hem vergisi için. Şiirlerindä Dokuz laapsız, Menevşä, Uyuyer soldat, Mezar başında, sus aalama, hem başkalarında Kuroglu göstermiş. Ozamankı Büük vatan cengin olaylarından işleri. Bu şiirlerdä o acıylan hem beki kimi gururluklan aner o vakıtların kaybelmişlerini, teklif eder onnarı unutmamaa, baş iiltmää hem diz çokmää onnarın mezarında, necin ki onnar girginnik gösterdilär bütün dünä, için dooruluk için.
Ayırı lääzım söleyelim Koruyun güneşi adında şiiri için, angısında o çaarer hepsini korumaa dünnedä usluluu, baarışlıı. Stepan Kuroglunun şiir kiyatlarında var türlü büük süretlär insannık için, insannarın eceli için, onuştan onun şiirlerin adı te bölä : Akıllı dünneyä, Gürlämä gök!, Danı etişmää h.b. Şair çok düşüner, derindän sayıkleer halkın eceli için, insannarın yaşaması için, şairin daavaları hem faydası için, Bölä şiirlerä olur demää, ki onnar filosofiya lirikasına yakın olerlar. Taa bir şiirindä, ani adı Poet yolu Kuroglu şairi uydurer kuannan.
Poet nicä kuan, ucer çiçektän çiçää, nektar aarer, sora taa annader, ani bu uçmakta, eer bulmasa da nektar, genä uçacek. Hep o yoldan gidecek, neçinki ölä poetin dä eceli. Şiirdä İsteyiş personaj bakıp gökä, deneer, ani göktä uçan braker ardında bir bim-biaz yolcaaz gibi çizgi. Sora o yaraştırer bu çizgiyi kendi poet izlerinnän.O isteer, ki onun şiirleri, yaratmaları braksınnar dünnedä, yaşamakta izlerini - çizgiyi, kullanılsınnar hem unudulmasınnar. Büük er kapleer avtorun şiirlerin arasında ana tarafı için lirikası. Avtor gösterer, ani Buçak gözäl herbir zamanda : ilkyazın, yazın, kışın. Te ne gözäl gösterili şiirlerdä Kızgın çiilär kiyadında kış için:
Kendi küçük vatanının sevmesini Stepan Kuroğlu gösterer herbir şiir kiyadında. Bucak lafa o dayma ekleer epiteti pelinni. Bunu o yaper diil onuştan, ki Bucak tarafında var çok pelin, ama onuştan, ki bu sıcak tarafta kimär kurak yıllarda yaşamanın dadı oler acı, nicä pelin. Stepan Kuroglunun şiir kökleri kuvet alerlar gagauz halkının yazısız yaratmalarından folklordan.
Şiir Yaldızlar yazılı gagauz halkının inanmasına görä. Gagauzlar yınanerlar, ki herbir insanın var göktä kendi yıldızı. Açan birkimsey duuer yada öler, göktä peydalaner yada düşer birär yıldız. Bu şiirdä da kär ölä yazılı. Şiir kiyadında çık, çık güneş var şiir, türkü, masal hem bilmeycä küçük uşaklara deyini, angılarını, şkolalarda taa üürenmeerlär. Bu kiyada avtor becermäklän ayırmış da geçirmiş gagauz yazıcılarından en uygun yaratmaları küçüklär için. Annatma zor yollar tiparlandı 1970-nci yılda toplumda yollar.
Bu annatmadan çekeder yazıcının kiyadı. Annatmada sölener o işlär için, angıları olmuşlar gagauzların yaşamasında 20-nci asirin 20-nçi, 30-ncu yıllarında. Annatmanın teması : Fukaaraların zor yaşaması, zor para kazanması, onnarın zor yolları parayı evä getirmää deyini. Bu annatmada personaj bir küçük çirak çiftci. O başka kendisi gibilärlän barabar evä geler.Dobruca taraflarından, nereyi onnar gitmiştilär para kazanmaa. Annatma bir taraftan da benzeer legendaya. Bezbelli, annatmanın temeli oldu o legendanın birisi, angıları o vakıtlar pek gezekmiş gagauzların aazlarında.
Da te baş personaj çiftçi Pidoş, kendi küülü kafadarlarınnan buluner yolda. Dobrucadan Buacak kırına savaşer etişmää. Çıraklar dinikmişlär, neçinki boyar kırlarında en zor işleri yapmışlar, zeetlenmişlär. Onnar alatlararmışlar kendi evlerinä etişmää da paraylan sevindirmää karılarını hem uşaklarını. Yol geçärmiş Badabak daayın içindän. Bu daayın karannık erindän geçärkän,çiftçilerin önnerindä peydalanmış bir bölük hırsız tüfeklärlän hem onnarın bilinir öndercisinnän, bandit Kostaki Negruylan. Yolcular hiç annamamışlar, nasıl onnar parasız kalmışlar, hırsızlar almışlar hepsini. Çiftçilär başleerlar kin çıkarmaa. Yazıcı çirakların tarafını tuter, belli oler, ani o Kosti Negruya, hepsinä hırsızlara maana buler.Ama öbür taraftan, o maana bulmeer çıraklara, angıları kendileri hırsız olerlar, insan öldürerlär.Annatma belli eder gagauz çiftçilerin ozamankı soțial - politika durumunu, onnarın gücenik yaşamasını.
Çadır
thumb|right|220px|[[Mihail Çakir]]
Çadır (romın dili: Ceadîr-Lunga) — Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yerindä kasaba, Çadır dolayın merkezi.
1991-ci yıl için yaşêêr 23.300 insan. Lunga deresi boyunda bulunêr. Demir yolu stanțiyası. Gagauziyanın ikinci büük kasabası, kultura merkezi. Kasabada yaşêêrlar gagauzlar; başka ruslar, bulgarlar, moldovannar, ukrainnär, çıfıtlar h.b.
İleri ekonomika bölümneri: imää(o sıradan şarapçılık, tütün-tabak) industriyası; elektrotermik avadannık zavodu, halı (kover) fabrikası. Kasabada işleer 6 şkola hem 7 uşak başçası. Kasaba merkezindä bulunêr Gagauz Milli Teatrusu Mihail Çakir adına.
Lesoto
Lesoto - Afrika da bir devlet.
Çadır dolayı
Çadır dolayı — Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yerindäki üç dolaydan biri. Merkezi Çadır kasabası.
Bulgariya köklü anılmış aktyör hem aktrisalar listasi
Bulgariya köklü anılmış aktyör hem aktrisalar listasi
Çehiya
Çehiya (Çeh: Česko) — Evropa 'da bir devlet.
Gvineya Bissau
thumb|right|220px|Gvineya Bissau bayraı thumb|right|220px|Gvineya Bissau gerbi thumb|right|220px|Gvineya Bissau kartası thumb|right|220px|Bissau thumb|right|220px|Bubaque port
Lop dili
Lop dili Türk dilleri grupasına giren dil, angisindä laf eder lop halkı. Günduusu Türkistan, Kitay Halk Respublikasılaf eder bu dilde.
Astronomnarın listasi
Astronomnarın Listasi
A B C Ç D E F G Ğ H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü V [[#Y|Y] Z
Tataristan
thumb|right|200px|Tataristan Tataristan (Tatar: Татарстан, Татарстан Республикасы, Tataristan Respublikası, Rusca: Татарстан, Республика Татарстан) — Aziyada devlet. Territoriyasının büüklüünä görä dünnädä 98-cü erde durêr.
Okeaniya
thumb|right|200px|Sydney thumb|right|200px|Melbourne Okeaniya — dünnädä bir Kontinent.
Tataristan
İnsannarı hem kasabaları
Tataristanda yaşêêr 3,779,265 (2002) kişi, onnan 60 %-i kasabalarda. Baş kasaba Kazan 1,105,289 (2002) kişidir. Baş kasabada toplandı padişaalıın % 68 insannarı.
Büük kasabalar
thumb|right|200px|Tataristan thumb|right|200px|Tataristan kartası
Dil hem milli aazlıklar
Tataristanda insannarın çoğunluğu Tatar ve Rustur. İnsannar içindeki azınlıklar genellikle Çuvaş,Udmurt, Ukrain, Mordvin, Mari, Kreşin Tatarları, Başkir, Azeri, Belarus, Armenian, Özbek, Tacik, Yahudi, German, Kazakh, Gruzi, Moldovan, Roman, Lezgilerdir. En büyük ikinci millet Ruslardır.
Liberiya
thumb|right|220px|Monrovia thumb|right|220px|Robertsport
Liberiya - Afrika kontinent bir devlet.
Petri Çebatar
Petri Çebatar
Onun için hem onunnan baalı avtorun çok şiirleri. Petri azetmeer, ani bizim kimi artık belli yazıcılar da yazerlar kötü sıralar.O derin tanıyer yabancı dillerin literatularını, çevirdi gagauz dilinä rus hem  moldovan dillerindän. Petrinin şiirleri çok original hem meraklı. Onnar kısa, ama derin fikirli. Te birkaç sıra:
Amur leopardı
thumb|right|220px|Amur leopardı thumb|right|220px|Amur leopardı thumb|right|220px|Amur leopardı thumb|right|220px|Amur leopardı thumb|right|220px|Amur leopardı Amur leopardı - Aziya da yaşeer.
Petri Çebatar
Petri Çebotar taa onbeş yıl geeri lääzımdı olsun Yazarlar Birliin azası, ama o hiç alatlamadı - Birkliksiz da o üüsek uurda yazıcı kaldı. Diil nasıl kimisi boşuna şair kendini sayarak. Yaşerlar yazarlar Birliinä sokularak literaturadan çok yırak kaldılar. Sanerız, ki Petri bizim okuyucuları sevindirecek çok taa da gözäl eni yaratmaklarlan Petri Çebotar hepsi okuyucuların sevgili sayirı.
Thomas Baines
Tomas Beyns — İngiliz resimcisi yazar. Tomas Beyns duudu 1822-ci yılın Büük Britaniyanın King's Lynn, Norfolk kasabasında. Öldü 1875-ci yılda Durban Natalda.
Evgeniy Kuyucuklu
Evgeniy Kuyucuklu
Evgeniy Kuyucuklunun duuması Gagauziyada 1980-nci yılda Tomayda. Tomay orta şkolasını başardıktan sora yollanêr üürenmää Moskvaya. Çalışêr videomontaj işindä. Yaşêêr Rusiyanın Sent Peterburg kasabasında.
Jenä gibi patriot lääzım aaramaa taa, aararsaydın da - bulmayacan. Evgeniyä deyni türk dünnesindä hem gagauz olduumuzda yok bişey saklı hem tanınmadık. Onun annaması var herbir iştä: literaturada da, kultura da, folklorda da. Evgeniy toplêêr gagauz halk türkülerini, eski imperiya hem Sovet Birliin vakıtlarından fotoları - bu iştä o, elbetki, profesional.
Evgeniy - aktiv. O tutêr internettä sayfaları hem toplantıları, angıları açılı maasus gagauzlar için, tanıştırêr hepsi gagauzları, neredä da biz olmasak, haberlarlän hem eniliklarlän, Gagauziyada olan. Kuyucuklu yaşêêr bir duruk hem esaplı devizlän, angısını söledi Dimitri Karaçoban rus dilindä :
Georgiy Yalancı 17.04.2010
Natalya Urum
Natalya Urum
Nata dilinä hem kulturasına büük pragmatizmaylan bakeer, aktiv oler türlü toplantılarda, kongreslerdä. Onun bakışları açık hem mutlu. Bu yıl Nata başarer jurnalistika fakultetini Kiev milli universitetindä.
Natanın neeti - gagauz sesi bütün dünneyä yayınsın! Yaşamasında sade bir devizi hem ideologiyası var
'Yaşayalım hem yaşadalım gagauzluumuzu!. Laazım bildirmee ani bu devizin yaradıcısı 'Ukraina Gagauzlarin Birliin' Başkanı Tudora Arnaut.
Nataşa - politikanın dışansında, o taa çok sayıkleer insannık temaları için! Nataşanın bakışana görä, Moldovanın hem Ukraynanın arasında yok sınır - çünkü bu devletleri birleştirer haşlak kannı bir halk - gagauzlar! Nata Urum - 5 minutsuz jurnalist! Adayalım ona kısmet, sabur hem dayanmak! İi uurlar sana, dostum!
Georgiy Yalancı 14.03.2010
Bursa
Bursa — Türkiye'nin bir kasabası plaka kodu 16 dir.
Hederlez
Hederlez — gagauz milli yortusu.
Gagauz halk kalendarı iki perioda ayırılêr: yaz hem kış. Yaz başlamasının halk yortusu “Hederlez” may ayın 6-na geler, Ay Georgiy günündän başlêêr. Kış sa “Kasım” yortusunnan kutlanêr, 8 Kasım Ay Dmitriy gününnän başlêêr. Bu iki yortu da Moldova tarafından 23 dekabri 1994-cü yılda verilän Gagauziyanın özel statusu kanonunda ofiţial yortular olarak kabledildi.
Milli yortu Hederlez (Ay Georgiy) yılın en önemli yortularından sayılêr hem üç gün sürer. Bu yortuylan bilä hayvancılıın, otların eşermesi hem sürülerin meralara götürülmesi işlärlän yaz da başlamış olêr. Bu gündä küülerdä çobannarlan para hem başka annaşmaları yapılêr. Yortunun önemli işlerindän biri dä bir kuzunun, kurban edileräk, bulgurlan yada pirinçlän doldurulaması hem fırında pişirilmesi. “Kurban” da Hederlezdä, Georgiy adına bir aylenin kişisinä duuma günündä, saalık için, askerdän dönmesini dileräk, ya da gözäl bir düün yapması için kesiler.
Hederlez yortusu herbir gagauz aylesindä evdä yada aul içindä bir masa donatılmasınnan kutlanılêr. Hazırlanan bu sofraya komşuları, senseleleri, küülüleri, musaafirleri teklif ederlär, onnara, adetä görä, şarap ikram edip, gözäl adet olarak sayılêr. Arnaut, gagauz hem bulgarların yaşadıkları Karakurt küüyündä (Ukraynanın Odesa bölgesinin Bolgrad rayonu) yortuyu bütün sokakça bakêrlar: sokakta uzun masa koyulêr, herkezi kurban kuzunun etindän hazırlanan “kurban”ıını, şarabını hem evdä hazırlanan iyecekleri getirer. Bu adet büünkü zamannaradan korundu.
Ay Georgiy adını taşıyan kliselerin bulunduu küülerdä, klisenin başçasında, bütün küüyün katıldıı kurban yortusu yapılêr. En çok hayvan bu türlü yortularda kurban ediler. Gagauzların “Allahlık” denilän kurbannık tosun bir yıl öncedän hazırlanêr. Bir yıl boyunca bu ayozlu tosuna hererdä: merada, sürü ya tek başına çayırlarda otlasın deyni bolluk veriler. Herliim “Allahlık” birisinin başçasına girärsä, onu kuumak ayıptır. Kurbannıın ayozluuna bukadar çok saygı gösteriler.
Bu gündä bütün küü katıldıı at yarışları, sport oyunnarı, güreşlär yapılêr. Eskidän milli sport — güreş yapılırdı. Klarnet, kemençä yada gayda havaları ötmesi altında, komşu küülerdän gelän güreşçilär serbest güreş yapardılar. Kazanannara paalı baaşış verilärdi. En paalı baaşış — boyunda kırmızı şirit baalı olan koyundu. Çempion “pelivan”, koyunu omuzlarına alıp, güreş erini üç kerä dolaşardı. “Pelivan” olan kişiyä bir yılın içindä diil salt kendi küüyündä, ama başka küülerdä dä saygı gösterilärdi.
Yortunun adı
Laf “hederlez” geler gagauzlara arabların dilindän, onun maanası — “yazın ilk günü”.
Hederlez — gagauzların ilkyaz yortusu.Bu yortuya gagauzça taa deerlär Ay Görgi  yortusu, Sveti Görgi Yortusu. Ay Görgi — iri hem ufak buynuzlu hayvannarın koruycusu. Ayoz büükzetşekän Georgi duudu. Küçük Aziyanın bir dolayında, Kapadokiyada, bilinmiş, saygılı hem zengin hristian anadan-bobadan. O vakıtlarda padişahlık edärdi imperator Dioklitian, angısı en titsi koolardı hristiannarı.
Hederlez ayı
Düşer Hederlez her yıl mayın altısında. Bu yortuya göra gagauzlar koydular ayın da adını ”Hederlez ayı”. Paalılıı bu yortunun diil (kalmêr) ta aşaa Hristozun Dirilmää günündän (Paskelledän). Bu gündan sora cıvırligalar da güneşin üüsekliindä artık şen avalar kıvradêrlar, ilkyaz başlêêr yaza geçmää da geeri dönmesi olmaz, sıcaklık  kaplêêr herersini. İnsannar küüdä var nicä hepsi işleri korkusuz yapsınnar: çamur karsınnar, suvasınnar,başlasınnar evin temelini atmaa. Evel gagauz küülerindä yapılar, evlär ışlenirdilär çamurdan. İlkyazın hem güzün onnarın duvarlarını suvardılar sarı çamurlan, başka türlü onnar oyulup yıkılırdılar.
Bu yortunun en önemli parçaları — adetlär, angıları baalı hayvancılıklan, suylan, ot dünnäsınnan. Bunnar tabiatın yarılamz elementları. Nicä yazêêr E. N. Kvilinkova: “Hederlezä karşı karılar toplardılar türlü ilaççılık otları da kaynadardılar onnarı. Sabaalän erken, Hederlez günü yıkanırdılar o suda. Taa gün duumadan çiilän ikardılar ellerini, ayklarını, gözlerini deyin saa hem kaavi olsunnar.Küüda Kazakliya (Moldova) genç kızlar gidärdilär pınara almaa “görgi” suyndan”. Bu adetlär yapılırdılar,neçin ani saylardı — Hederlezä karşı tabiat kableder büülü kuvet.
Kurban
Gagauzlar çok asirlär kullanêrlar hayvancılıı,koyunculuu, onun için bizim halkın adetlerindä hem sıralarında etli imeklär üsek urda sayılırdılar. Bu günda gagauzlarda var adet kurban kesmää. Kurban kesiler başka büük yortularda da, ama en büük kurban yortusu gaguzlarda sayılêr Hederlez (Ay Görgi). Bu adetin funkțıyası dooruler hayvannarı korumaa hem eniliklerin saymasını büültmää. S. A. Tokarevın araştırmasına görä Ay Gürgi yortusunda en önemli o, ani Ay Görgi  sayılêr çobannarın koruycusu. Bu gösterer yortunun arhaik çoban kulturasının baalantısını. Bu kulturanın da ayırılmaz parçası — kurbannık kuzunun kesilmesi.
Gagauzların etnik spițifikası görüner kurbannık imeklerin ritual hazırlanmasında. Kurban icin taa vakıdından ayırılırdı bir kuzu en iilerindän, taa ii kuzu olsundu erkek. İlkin kurbannık kuzunun buynuzuna yapıştırêrlar bir mum, tutuşturêrlar onu,angısının yanına bir şiritlän baalêrlar bir parça ekmek, hem tuz, angılarını ayozlêêrlar klisedä. Onu keseceykän, adam düşer yapsın stavrozunu da desin “Hadi Alla kabletsin!”. Açan kesiler kurbannık hayvanı tokatlarda, kapu-larda hem uşakların annılarında, yanaklarında,çenelerindä kannan resim ediler stavrozlar. Bu işlär olêrlar o sebeplän, ani korumaa insannarı hem hayvannarı hastalıklardan. Kalan kanı dökärmişlär o erä neredä insannar gezmeer. V. A. Moşkov yazêr, ani kurbannık hayvanın aşıklarınnan urdurarmışlar gelinnän güvei, kutlayrak hem baaşlayrak onnara çok uşakları olsun.
Ama başka küüdä, Kıpçakta (Moldova) kafayı hem kimi barsaklarını yıkadıktan sora, kaynadıp, yapêrlar bir çorba, ama o günü imerlär. Kuzu çorbası iniler ertesi günü. Bu gösterer gagauzların tabetini düşünmää herbir gün için.
Etnografiya araştırmalarına görä belli eder, ani gagauzlar kurbannık hayvanın bütün etini iyerlär, ama diil ererdä. Deyecez Avdarma küündä (Gagauz Eri, Moldo-va) kuzuyu kesärmişlär üc-dört parçaya da kaynadarmışlar büük çüvennerdä, sora da pişirärmişlär fırında. Bölä yapardılar ondan, ani hepsinin yoktu kolaylıı pişirsin bütün kuzuyu. Nicä yazêêr N. Baboglu kendi kiyadında “Publițistika yazıla-rından... Ama angı aylä yoksuzluk çekärdi, onnar kesmäzdilär kurban, bu da büük günah sayılmazdı — yoksuzluk diildi kabat”.
Hederlezdä herbir aylä düşer kurban kessin, ama var evlär,kimin ev kurbannarı düşer Hederlez gününä, onnar mutlaka bu günü kurbansız olmaz geçirsinnär. Burada isterim açıklamaa ne o “Ev kurbanı”. Açan genç aylä steonoz olêr klisedä, onnar ayırêrlar kendi evinä, aylesinä bir Ayoz. Angısı koruyer, zor vakıtlarda yardımcı olêr bu evä, ayleya, uşaklara, ev sabisinä. Kimin ev — steonoz kurbanı düşärdi Hederlezä, o bir kuzuylan yapardı Hederlezi hem evin kurbanını. Ama kimin kurbanı düşardi başka günä, deyecez Panayıyaya, onnar kesärdilär kurban hem Hederlezdä hem kendi kurban günündä, kimisi kesmäzdilär kurbanı Hederlezdä, ama brakardılar onu kendi kurban gününä.Bu sayılmazdı günää.
Er klisä kurbanı razgelärseydi çarşamba, yada Cuma gününä — ozaman olardı balık kurbanı. Kuzudan kurban yapılmardı.Hepsi imeklär olardılar balıktan. Balık çorbası, kaurulmuş balık, tuzlu balık, balık doldurulu bulgurlan h. b. imelikär.
Hederlez imääleri
Düzgüncä küündä Hederlez günü var bir gözäl adet baalı ekmeklän.Bu günü pişiriler bir çörek pita, angısının içinä koyulêr para (demir para, kopeyka).Bu pitaylan çıkêrlar kıra, konêrlar tarlanın başına da dıgırlêêrlar pitayı aşa dooru. Nekadar taa çok er gidecek pita, okadar taa zengin, ta islää olacek bu yıl bereket-lär. Bu küüda ta bir adet var Hederlez günü. Gezerlär kırlarda da bakêrlar — er kıştan ekilmää ekinnär büüdüseydilär okadar, ani onnnarın içinda var nicä saklansın tavşam, ozaman bu ekinnärdan toplanêcêk gözäl,zengin bereket. Gideräk kirdan onnar koparadılar bir-iki püskä eni büümnerdän. Evä gelip, verirdilär onnarı ev kuşlarına, deyin taa ii yımırtlasınnar.
Gagauz jurnalistka Olga Kulaksız yazêr ani "Pek sevindirer, ani şindiki zamanda da bu gözäl yortu kaybelmedi, ama benim bakışıma görä, oldu taa meraklı, taa geniş. Kurçu küünda (Ukrayna) Hederlez yortusu oldu bütün küün yortusu, küün Hramı. Bizim küüda düzüldü hem insannarı karşılêr Ay Görgi adında klisä. Onuştan Hederlez Kurçuda o önemli bir yortu. Bu günü biz karşılêrız musafirleri. Bu günda küüya geler te o insannar da angıları duudu Kurçuda, ama çalışêrlar uzakta, başka erlerdä. Onaar taa da pek sevinerlär, ani bu günda var kolaylık buluşmaa kendi dostlarınnan. Beki yardımcı da olmaa kendi küün insannarına. Onuştan alındı karar: Hederlez gününü sayma küün duuma günü. 2011 yilda Kurçu küü doldurêr taman ikiüz yıl.
Kultur evindä bugün düzüler käämil sergilär. Orada var nicä siiretmää renkli, türlü motivda kilimnär. Angılarını dokudular becerikli gagauzkalar. Bundan kaarä sergidä var çok işlär. Angıları yapıldı şindiki zamanda. Ne büüttülär insannar kırda, uşakların kukêlan, yada şişlän örüyän masa üzlerı, peşkirleri, masayı donadan tedarıkları. Siiretmektän sora hepsi buyur ediler zal içinä, yortu konțerdına.
Hederlez günü evel gagauz küülerindä olurdu horu.Horu daaldıktan sora, olurdu güreş. Güreştä kim ensäärdi, ona pelivan denilirdi. Onu muzikaylan küü içindä güzdirirdilär hem pelivana baaşlardılar bir koç. Taa sora hep Hederlez günündä hepsi insannar kantarda çekilärdilär Herkezi istärdi bilsin nakadar aarlıı bu yıl hem nekadar zeedelenecek gelän Hederlezädan. 15-20 yaşında gençlär sa ölçärdilär boylarını da ölçüyü ikonalıkta bir köşecää saklaardılar.
Kurçuda da Hederlez günü olêrlar yarışmaklar:
güreş, enseyän adetä görä kableder koçu da yapêr bir çevrä, koç omuzla-rında, stadionda — neredä geçti güreş;
footbal, angısına buuyur ediler komandalar dolay küülerdän, enseyanarı kablederlär baaşış — para, yada birkaç top, footbal oynamak için;
basketbol — kızlar ayrı, çocuklar ayırı, enseyannar genä kablederlär baaşış;
şaşki, şahmat — en önemli, ani bu yaraşmakta pay alêrlar büük adamnarda; kızlar — çöcüklar, bobalarıda. Enseyannar da kablederlär baaşış.
Ofițial status
Şindiki vakıtta Gagauziyda Hederlez tanındı devlet uurunda da. Gagauziynın Halk topluşun kararına görä Hederlez başka büük yortularlan barabar oldu Bölgenin bir ofițial yortusu. Komratta Hederlez şindi taa geniş nışannanêr. Eski adetlerä eklendi bir da eni — estrada türkü  hem oyun festivalı. Bu türlü festivallär olardılar 90-cı yıllarda. Sora bir parça vakıt kaybeldiydilär, ama 2000-ci yıldan beeri onnar genä dirildilär eni kuvetlän. Bu takım festıvallärda pay alêrlar gagauzlar diil sade Gagauz Eri ndän, ama dolay devletlerdän da: Ukraynadan, Biyaz Rusiyadan, Rusiyadan da.Bu takım festivallär, genä Hederlezdä geçerlär Bolboka küündä (Ukrayna) hem Valkaneştä da (Gagauz Eri, Moldova). Bu festivalin neeti: üzä çıkarmaa eni talantlı türkücüleri, oyncuları, çalgıcıları, angıları bizdä var zeedesinnän, ama kalêrlar bilinmedik, açıklanmadık.
Taa bir anılmış adet var Hederlezdä. Bu günü keçilär, koyunnar,büük hayvannar, artık küüdän kıra, eşil ota çıkêrlar. Kasımda da, kış aazında, genä sıırlık aullarına kapanêrlar. Bu gün anaşmak olêr çobannarlan — kim nekadar paa koyecek  koyun gütmekçin.
Legendalar
Hederlez — çok käämil, gözäl bir yortu. Bunu bizä gösterer legenda da. Hederlez legendası.
Varmış bir genç, gözäl çocuk. O pek arifmiş hem işçiymiş. O güdärmiş insan-narın koynnarını. Malları o pek sevärmiş, koruyarmış, herbir hayvanı suratça tanıyarmış. İnsannar kendi hayvannarını ona bütün ürektän verärmişlär, neçinki o onnarı nicä kendi uşaklarını bakarmış.
Ama te bir gün büük bela gelmiş çobanın başına. Çeketmiş yaamaa büük yaa-mur. Genç olan geçirärkän bir kuzuyu derä aşırı, kaçırmış onu su içinä. Hava çirkinmiş, sünmüş yıldızlar da göktä. Çok düünmüş çocuk, aramış o kuzuyu sabaadan, ama onun düünmesi boşunaymış. Sade su karşı koyarmış çobanada hem o kuzuya da.
Sabaalän, açan gelmiş çobannar bu iş onnarı pek gücendirmiş. Çorbacı, angı-sının malı kaybelmişti, cezalamış olanı. O düümüş onu okadar pek, ani çocuk ne otura bilirmiş, ne da kalka bilirmiş. O nekadar ani ölmemiş. Ama kurtarmış genç çobanı ölümdän bir genç, kıvrak boylu, yıldız gözlü kız. O her gecä gelärmiş çocaa da yalarmış onun yaralarını. Ama sabadan o genä gidärmiş, brayıp olanı yalnız. Açan çocuk doorulmuş, onun ürendä bir büük sevda duygusu büümüş. O istemiş evlenmää kendi sevgili kurtarıcısına. Ama kız yalvarmış, o biraz dayansın. Çocuk gençmiş, dayanamamış. Bir gecä o kezlemiş da yolannmış kızın aardına. Da görmüş ani o gider dereya, da kär o erdä, neredä çocuk kaybettiydi kuzuyu, girer su içinä, da gömüler su altına. Ertesi gecä işlär hep ölä olêr. Üçüncü gecä taman o vakıt açan kız suya girmää isteer, çocuk tutêr kızın kolundan da kolvermeer. Kız çok düüner, yalvarêr, ama çocuk onu işitmeer.
Kız söledi çobana, ani o bozdu onnarın ecelini. Neçinki kaldıydı sade taa bir güncaaz, da derenin büüsü biteceydi,o kolvermedi onu, ama şindi derä kin çika-rêcek... Açan göktä ilk yıldız peydalandı kız oldu bir kuzu, da derä içindä kaybeldi. Bu iş oldu kasım ayın 8-nä karşı.
Kabo Verde
thumb|right|220px|Kabo Verde kartası thumb|right|220px|Praia Kabo Verde - Afrika kontinentında devlet.
Hederlez
Legendalar
Adetä görä Hederlez günü gençlär izin alarmışlar evlenmää, ecellerini düzmää.
Kamerun
thumb|right|220px|Yaounde thumb|right|220px|Yaounde Kamerun - Afrika kontinentda devlet.
Hederlez
Legendalar
Hederlez yortunun en paalı temeli — korumaa tabiatı, suyu, hayvannarı. Pek önemli, ani bu günä kadar, gagauzların evlad boyları korumuşlar yortunun adetlerini, sıralıını, gözellini. Da diil sade korudular, ama terbiettilär sevgi hem istemek bu yortuyu götürmää illeri doru yaşamakta.
Büünkü günnerdä sä valeybol, futbol, atletizm ya da başka yarışmaklar mutlaka düzünnener. Kutlamaklar stadionnarda olêr, güreşlär çeşitli kategoriyalarda yapılêr. Bu yarışlar ölä populär oldular, ani, bölgenin anılmış güreşçilerindän kaarä, dünnä, Evropa, eski SSRB respublikaları, Moldova hem komşu Ukrayna güreş çempionnanarı onnara katılêrlar.
Tema
Tema  herbir yaratma yazılı bir düşünülmüş uur için (görülmüş, işidilmiş duyulmuş) işlär için. Deyecez ki şiirdä sölener cenktä düüş için - sayıler o şiir yazılı cenk temasına görä, ama başka şiirdä sölener bir gözäl sevda için - o şiir da yazılı sevda temasına. Kimi şiirlerdä yazıcı annader kendi can sıkletini ana iki tema : Vatana sevgi hem tabiat, natura teması.
Dulkadiroolu beyleri listasi
Türkiye de eski bir Türk devleti.
Dulkadiroolu beyleri listasi 1337-1515
Beylerin atası: Hasan Dulkadir Bey
Tirana
Tirana - Albaniyanın baş kasabası.
Tiranalı anılmış insannar
thumb|right|200px|Tirana thumb|right|200px|Tirana
thumb|right|200px|Tirana
Karadaa kasabalar listası
thumb|right|200px|Karadaa Kartası thumb|right|200px|Kotor thumb|right|200px|Perast thumb|right|200px|Nikšić thumb|right|200px|Cetinje thumb|right|200px|Budva Karadaa kasabalar listası.
İdeya öz fikir
İdeya öz fikir bu te o fikirlär, angılarına yaratmayı okuyarak biz etişeriz.İdeya yaratmanın baş fikiri. Yazıcı çok kerä çekeder yazmaa bir iş için, ama o kendisi da annamadaan yaratmasında çıker heptän başka işlär. Personaj geroy, kahraman yaratmanın bir kişisi (adam, karı, uşak, beki bir mal beygir köpek h.b.)Kahramannar yaratmada herzaman olur iki türlü :
Radu Lefter
Radu Lefter — Moldova komandasının sportsmenı, güreşçi.
İdeya öz fikir
İilikçilär doorulukçular hem onnarın duşmannarı fenalar, aldadıcılar, öldürücülär. Onnarın arasında gider hojma dartışmaklar. Te yazıcı N.Tanasoglunun annatmasında kız Sofi baş kahraman N. Baboglunun poemasında... Oglanın legendası kahramannar Oglan hem Lanka. Fikirlemä söz bir kimseyin bakışını inandırmak bir oluş için ya da işlem için. Yazılı fikirlemä sözä fikirlemä yaratma yada tekst deniler. Fikirlemä sözün var te bu payları : Tezis bir fikirin kısadan sölenmesi, angısını lääzım inandırmaa, taa sık öz fikır.
Kanariya adaları
thumb|right|220px|Las Palmas Kanariya adaları - Afrika kontinentda İspaniyaya baalı avtonom adalar devleti.
Veysel Arseven
Veysel Arsenev Gagauz Halkın Kıymetli Oolu
Türkçä adı Veysel Arseven, ama gagauzça Vasili Öküzcü. Duuması 1919-uncu yılda senteabrinin 16-da Gagauziyada Baurçu küüyünda.O gitmiş Türkiyeye 1934-üncü yılda. Altmış yılın içindä, nekadar yaşamış sınır aşırı, onu Sovetlär Birlii hiç bir kerä da kolvermemiş kendi tarafına, evinä küüyünä soydaşlarınnan görüşmää. Ama şindi, açan vakıtlar diişildi, Demir perdä kalktı. (Gagauz halkın şanlı oolu ölümündän sora geldi evä. Baurçuya da oldu artık ömürünä bizim gagauzların çok hatırlı çok saygılı kultura klasikası.
Soracenız nasıl ölä ölümündän sora? Aşaadakı annatmada bu soruşa vererez cuvap. O zamannar 1934-1938-inci yıllarda bizim ülkemiz. Basarabiya geçärmiş bir çok kıtlık hem yokluk vakıtlardan, bulunurmuş Romanıya krallıı altında. Sotial durumu öläymiş, ki zenginnär zor bereketsizlii, yokluu pek az duyarmışlar, neçin ki onnarın ambarlarında herzaman bulunurmuş rezerva imelik, ama fukaaralar, topraksızlar kalırmışlar aaç-susuz, çıplak yollarda yabancılıkta gezmektä bir parça ekmek ardına hiç bir umutsuz gelän günnerä.
Taman butürlü vakıtlara gelmiş Vasilinin da küçüklüü, aylesi yoksulmuş, ama bu genç gagauz uşakta duumasından peydalanmış bir havez üürenmää, kiyatçılaa demäk anasından kabuletmiş gagauz çalışkanlıını. Bakmädaan ani bobasının varmış sade bir deseatina topraa hem aylesindä da 7 can, iki büük hem da 5 küçük uşak, bakmadaan yoklaa, çıplaklaa, Vasili bu aylenin ortancı oolu Baurçuda başlankı şkolasını hiç brakmamış, nasıl çoyu başkaları brakıp gidärmişlär çıraklaa ya dilenmää. O ötää-beri küüyündä üürendiktän sora, takıler bobasına versin onu taa yukarı kasabaya üürenmää da bir zanaat kazanmaa. Boba söleer, ki içerdä imelik yok, ki uşakların sırtlarında ruba yok te kendisinin da ayaklarında sade yırtık çarıklar...Ama Vasili neetindän atılmazmış. Da bulunmuş ozaman, çocuun kısmetinä, bir Allah büük adam da vermiş bobasına yardım 250 ley.
Bu paraylan Vasiliyi yolleerlar Kişinöv dolayında Vasiendeki tehnik şkolasına. Bobası da aler Dobruca yolunu çırakçılaa, zerä Baurçuda iş çiftçilerä yokmuş hem kendi gospodarlıından da bakınmaa hiç yokmuş kolay. Nasıl da söledik, o vakıtlarda gurbetlik yolunu alırmış çoyu Basarabiyalı insannar, neçin ki onnar ya hiç topraksızmışlar, ya çok az toprak saabisiymişlär. Vasili olur deyelim yalınayak, yırtık-pırtık partal giimni başleer Vasiendä üürenmää, ama onun can istedii diilmiş ne aaç ustalıı, ne da demircilik, onu küçüktän çekärmiş muzikaya. O kendisi taa on-onbir yaşındaykan tanışmış bir çalgıcı komşusunnan da ondan yavaş-yavaş üürenmiş kemençä çalmaa, pek çok sevmiş kemençeyi, da nasıl söleer büünkü saa kızkardaşı Fedora günün boyuna saklanıp bir sapa erä, ya pinip tavana çalarmış kemençä. Etiştii gibi tehnik şkolasına, o sanmış ki orada çalgıcılıı da ilerledecek, ama bu şkolanın uuru heptän başkaymış. Te neçin genç Vasili çalışırmış üürensin ustalıkları, ama muzika da aklından çıkmazmış.1938-ci yılda Vasili buluşmuş iki Baurçulu akran dostlarınnan Senka Terziylen hem Koli Kalpakçıylan da onnarlan barabar gitmiş sınır aşırı Türkiyeye-umutlan, ki orada olacek kolay üürensin da olsun muzikacı.
Yanılmamış Vasili, taman bu gagauzlara akraba memleket - Türkiye açmış ona büük muzikacılaa geniş yolları hem da ona yardım etmiş kendi çetin neeti, saburlu çalışması hem Allahtan vergisi. Orada da diilmiş pek kolay bu yol. Yıllar boyu ilk baştan aler kolayını notaların üürenmesini, geçer üüsek muzika okullarını İstanbulda, etişer konservatoriyalara. Bir çala üürenmesindä oler bir aralık, neçin ki türk vatandaşlıını alıp, lääzım oler Türkiyede askerlii yapsın.Bu devlet borcunu da yaptıktan sora Vasili taa uzader kendi muzikacılık yolunu. O etişer muzika profesoru da artık üüreder başkalarını lițeylardä, muzika okullarında, konservatoriyalarda universitetlerdä, oler kompozitor, yazer çok eserlär muzika teoriyasında, aaraştırer türk milletlerin folklarunu. Kendisi gagauz olarak, tanıyarak Kara Deniz kıyılarından melodiyaları, yazer gagauz muzikanın da çeşitlerini. Araştırarak Dobruca Türklerin hem Anadolu Türklerin, hem gagauzların melosunu o buler onnarın arasında benzemekleri hem ayırılıkları.
Büünkü gündä Türkiye muzikacıların arasında var çok Vasilinin üüreniçileri, bundan başka Vasili besteleyici kompozitor gibi etişer çok üüsek uura. Büünkü Türkiyenin büük konțert salonnarinda, teatrolarda çalıner Veysel Arsevenin aranjirovkaları hem orijinal muzika eserleri. Gagauz küüyündän bir fukaara ayledän çocuk etişer en üüsek muzikacılık Olimp bayırına kendi çetin gagauz harakterinnen, çok çalışkanlıınnan, muzikaya sevgisinnen hem, bunu da olmaz unutmaa, Türkiyede dostların yardımınnan. Ne kadar orada yaşamış üürenmiş, çalışmış Vasili hiç bir da zaman unutmazmış ki o gagauz, çok canı sıkılırmış duuma küüyü için, ama Sovetlär Birliin zamanında demir perdä kapamış ona evä dooru yolunu. Altmışın üstünä yıllar uzunnuunda o hiç evinä görüşmää gelämemiş. Sadece bir kerä saklıdan bobasını çaarmış Romanıyada Konstanța kasabasına da orada duuma, tarafından uzakta buluşmuşlar da genä ayırılmışlar. Bu son görüşmäk sansın Allahtan olmuş.
Ondan sora bobası Nikolay geçinmiş, taa sora da raametli olmuş kendisi. Vasili da ana tarafından sevgili Gagauziyasından çok uzakta.Biz Gagauziyada bilmäzdik bişey Vasili için, ama kısmetimizä bizim Sabaa yıldızı jurnalın baş redactoru Stepan Bulgar dayma Türkiyede olarak tanışer Veysel Arsevenin dostlarınnan hem üürenicilerinnen, sesler onun muzika yaratmalarını, ani büün da hep taa yaşeerlar Türkiyenin sahnelerinde, da butakım onu bilän Türkiye büük muzikacılarından işider ki Arseven Basarabiyalı gagauzlardanmış, Baurçu küüyündänmış ama Basarabiyada birkaç Baurçu var, Angısından...?
Gagauziyada Yazıcılar Birlii düzüldüktän sora şair Andrey Koçancı, kendisi Baurçulu, buluşer Stepan Bulgarlan da gelip kendi küüyünä aaraştırerlar bu işleri. Tezdä belli oler, ki Veysel Arseven var haliz Komrat bölgesindän, Baurçulu Nikolay Öküzcünün oolu, ama Veysel Arseven var onun takma adı, angısınnan yaşamış Türkiyede. Buluner Baurçuda onun öz kızkardaşı büün saa Fedora Nikolaevna Kürkçü, raametli bobasının kardaşları, onnarın uşakları. Hepsi bu işlär açıklandıktan sora Gagauziaya Yazıcılar Birlii kendi kararına görä iyiil ayın 4-de 2000 yaper Baurçuda primariyada bir geniş toplantı Vasil Öküzçünün (Veysel Arsevenin) anılmasına. Geler küüylülär muzikacının soyları, gençlär gagauz yazıcıları redaktor Stepan Bulgar, şair Andrey Koçancı (kendi Baurçulu) yazıcı Nikolay Baboglu Gagauz sesi gazetanın redaktoru, yazıcı Petri Yalıncı, Gagauziya kultura departamentin başkanı kompozitor Dimitri Gagauz, Baurçulu küüy başları hem şkoladan üüredicilär. Karşı duvarda sțenada Vasilinin büük patredi.
Kızkardaşı çok meraklan anneder kendi batüsu için, söler nasıl o bir çok çalışkan hem kiyatçılıı sevici kişiymiş. Sora Stepan Bulgar da sözündä annader nasıl aaramış Vasili Nikolaeviçin kimniini söleer, ki o çoktan işitmiş bu bizim halkımızın kıymetli oolun adını, ama belli diilmiş angı Baurçu haliz onun duuma eri. Şindi hepsi belli oler, da te altmış yıldan sora saalında Vasili evinä küüyüna, gelämediysä, ölümündän sora o artık büün evdä Gagauziyada Baurçuda, katılı halkına soylarına, kimi o büük zeametinnän kaldırdı başka büük kulturalı milletlerin uuruna. Ama bizä büünkü kultura izmetçilerinä, yazıcılara, jurnalcılara var taa ileri dooru çok iş: aaramaa, bulmaa da basmaa Vasilinin eserlerini, onun muzikasını koyma bizim Gagauziyanın sahnelerine, getirmää gençlerä muzikayı sevicilerä. Taa lääzım bulmaa Türkiyede onun mezarını da koymaa gagauzlardan ona bir anmak taşı.
Yazıcı Nikolay Baboglu da kendi sözündä söledi, ki Vasili Öküzçü (Veysel Arseven) bizim çalışmalarımızlan ölümündän sora evä etişti, neçin ki o bizim. Elbetki bu şanlı gagauz Türkiyede da lääzım, olsun zaametleri orasının da prestijini kaldırmış, ama bizdä evindä o taa çok lääzım, gagauzluun sonsuzluu için, neçin ki o ilkin bizim muzikacı klasiimiz, bizdä başka muzikacı klasik yok, ondan gider bizim muzika kulturamızın kökleri. Söledi düşündüklerini şair Petri Yalıncı da. O dedi ki şindän sora Gagauz sesi gazetası geniştän tiparlayacek bizim baş muzikacı vatandaşımızın eserlerini hem onun için meterialları, nelär ileri dooru üzä çıkacek.
Kompozitor Dimitri Gagauzda söledi, ani Veysel Arsevenin muzika eserleri Türkiyede çok bilinir hem Evropada da onun adı belli. Bu toplantıda Gagauziya Yazıcılar Birliin teklifindän alındı karar, ki Baurçuda her yılın senteabrinin 16-da Vasilinin duuma günündä yapılsın onun anmak günneri. Bundan başka Baurçunun bir sokaan adı olsun Veysel Arsevenin adına, onun evindä, neredä duumuş, küçüüklüünü geçirmiş duvarına koyulsun anmak baraliefi, küüyün şkolasında neredä üürenmiş, seçilsin bir er skemnä, angısında otursun şkolanın klasın en ii üürenicisi. Vasili Öküzcü (Veysel Arseven) gagauz halkın şanlı oolu muzikacı klasii ömürünä yaşasın aklımızda hojma olsun bizä yol gösterici kulturamızı kaldırmaa hem olsun örnek hepsimizä nasıl incä zanaata izmet etmää.Bu büük kayıp gagauz kulturasında, Sancımız sonsuz. Kahırdayız.Topracıın ilin olsun, Veysel! Allaa seni saa yanına kabletsin!
Tungus dilleri
Tunguz dilleri; Kitay, Mongoliya, Rusiya hem Mançurya-da laf edilän bir dil aylesidir. Türk, Mongol, Yapon hem Koreya dilläriylän benzerlik gösterer. Bunun için Altay dil aylesi gruppasına girer. Dilleri laf edän kişi sayısı pek azdır. Yok olmaa situaţiyasıylan karşı karşıyadır.
Karamanoolu beyleri listasi
Türkiye de eski bir Türk devleti. Baş kasabaları Ermenek, konya, Larende. Ofiţial dil Türkçä. Din islam. Etnik grupalar Oguzlar, Ermeniler, Urumlar
Karamanoolu beyleri listasi (1250-1487)
Sabirabad
Sabirabad Rayoni Azerbaycanın bir büük Rayonidir.
İnd leopardı
thumb|right|220px|İnd leopardı thumb|right|220px|İnd leopardı thumb|right|220px|İnd leopardı İnd leopardı - Aziya da yaşeer.
Tennessee
thumb|right|220px|Chattanooga thumb|right|220px|Clarksville thumb|right|220px|Cleveland thumb|right|220px|Knoxville thumb|right|220px|Memphis thumb|right|220px|Morristown thumb|right|220px|Tennessee thumb|right|220px|Tennessee thumb|right|220px|Tennessee thumb|right|220px|Tennessee thumb|right|220px|Tennessee Tennessee (İngiliz: Tennessee) Amerika Birleşik Devletläri Viliyatı.
Bêlţi
thumb|right|220px|Bêlţi thumb|right|220px|Bêlţi thumb|right|220px|Bêlţi thumb|right|220px|Bêlţi
thumb|right|220px|Bêlţi
Bêlţi (Romın dili : Bălți ) — Moldova Respublikası kasabası.
Romıniya köklü anılmış aktyör hem aktrisalar listasi
thumb|right|230px|Romıniya bayraı thumb|right|230px|Allysin Chaynes thumb|right|230px|Sonia Cluceru thumb|right|230px|Claudiu Bleonţ thumb|right|230px|Cecilia Barbora thumb|right|230px|Lucia Muresan thumb|right|230px|Edward G Robinson thumb|right|230px|Black Angelika thumb|right|230px|Alina Plugaru thumb|right|230px|Delag Pawel thumb|right|230px|Sandra Romain thumb|right|230px|Noémi Zsófia Erőss
Romıniya köklü anılmış aktyör hem aktrisalar listasi
Konstantin Krețu
Duuması Valkaneş küüyündä Kahul rayonunda, bir çiftçi aylesindä. Üürenmesini başleer duuma küüyündä, başlankı şkoladan sora girer pedagoji kurslarına Aleksandrovka küüyündä (1907-1910) neredä gösterer bir üüsek üüredicilik talentini. Buradan onu yolleerlar Vinnița kasabasından pedagoji seminarına, angısını başarer 1913-ncü yılda kazanıp üüredici adını. 1917-1918-nci yıllarda üürener Kamenkada çiftçilik şkolasında, ani hazırlarmış müdür çiftçilik üüsüzlär evlerinä. 1913-ncü yıldan beeri işleer başlankı şkolada üüredici sora 1921-nci yılda başleer çalışmaa Gavanosa taraflarında Vladimireşti küüyündä şkolada direktor. 1929-ncu yılda geçiriler Kişinöv kasabasına.
Taa küçük uşaklıından tanırmış gagauz dilinin çok meraklıını hem käämil gagauz folklorunu, angılarını hiç unutmeer gezdii erlerdä, ama hep taa aaraştırer hem derin üürener yıllarca da oler bir derin tanıyıcı gagauzlukta. Onu tanıyerlar hem hatırlerlar Bucak tarafın çiftçileri da çok sıra ayırerlar deputat hem senator Kahul taraflarından. 1940-ncı yılda o çalışer müder yardımcısı Kişinöv kasabanın bilim sekțiyasında, ama 1945-ncidän sora oler Moldova bilim ministerliin inspekturu. Bu ministerliktä çalışarkan o yaper moldav şkolalarına programa hem çok üürenmäk kiyatları şkolalar için düzer.
Bunu yapmaa deyni, lääzımdı onnarı birtürlü yaklaştırmaa. O pek gözäl çevirdi İon Kreanganın masallarını. Kär tiparladı bir masal toplumu, angısının adı Biyaz arap neredä pek açık hem parlak gösterdi moldovan personajların süretlerini, harakterlerini, onnarın kulturasını hem mintalitetini. Yaşamasında o pek sevärdi İ. Krilovun masallarını, angılarından taa çoyunnan gagauzlar çoktan tanıştılar hem bütün üreklän sevdilär, şükür ederäk Konstantin Krețuya onun çalışmaları için. Bu talantlı adamı gagauzların taa çoyu büün da sayerlar gagauz.
Çok Maydan
Çok Maydan (moldovanca: Cioc-Maidan, rusça: Чок-Майдан) — Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yerindä, Komrat dolayında küü.
Küü kuruldu 1806-cı yılda Dobrucadan gelän gagauz insannar tarafınnan. Küüyün eski adı - Karlıktı. 1811-ci yıldan sora, açan burayı çok insan göçmüş, küüyä Çok-Maydan adını vermişlär. 2006-cı yılın iyün ayın 1-dä Çok Maydanda küüyün kurbanını baktılar hem küüyün kurulma gününün 200-cü yıldönümünü kutladılar.
Yortuda, musaafir olarak, Gagauziya Başkanı Georgiy Tabunşçik hem Moldova vițe-premyer-ministrusu Valerian Kristya pay aldılar.
Tiraspol
thumb|right|220px|Tiraspol thumb|right|220px|Tiraspol thumb|right|220px|Tiraspol thumb|right|220px|Tiraspol thumb|right|220px|Tiraspol Tiraspol (Moldovanca: Tiraspol, Тираспол, Ukraince: Тирасполь, Rusça: Тирасполь) — Moldova Republikasının baş kasabası.
Bulgariya
thumb|right|Bulgariya thumb|right|Bulgariya thumb|right|Bulgariya thumb|right|220px|Bulgariya thumb|right|220px|Bulgariya thumb|right|220px|Bulgariya Bulgariya — Evropada bir devlet. Baş kasaba Sofiya İnsannar hepsi 7,576,751. Toprak 110,993,6 km² Komşuları Makedoniya, Romıniya, Türkiye, Serbiya hem Grețiya.En büük kasaba Sofiya.
İnsannarı hem kasabaları
Bulgariyada yaşêêr 7,726,000 kişi, onnan 91,5 %-i kasabalarda. Baş kasaba Sofiya (1 382 000 adam).(2006) Baş kasabada toplandı devletin 70 % insannarı.
Dil
2001 İnsannar
Din hem milli aazlıklar
Devlet dili Bulgar dili. İnsannarın çoyu Bulgariya halkı (hepsi insannarın 70 %-i), angıları Hristian inanerlär. İnsannarın aazı Türk dili laf eder. 20 %-i), angıları İslam inanerlär
1 Baba Marta (mart) 2001 İnsannar
Georgi Ehan
Georgi Ehan — Moldova komandasının sportsmenı, güreşçi.
Bütün Ukraina Gagauzların Birlii
Bütün Ukraina Gagauzların Birlii — Ukrainadaki hepsi gagauzların organizațiyası.
Ukrainadaki hepsi gagauz dernekläri kendi suyu içindä kaynardılar, nesa yapardılar, ama yaptıkları için başka gagauzlar kimär kere hiç işitmärdilär, hem yapılan işlär bir-iki günnük işlärdi. Şindi, artık bu durum diişilecek. Zerä Ukrainanın çoyu bölgelerindä bulunan derneklär birleşmeyä karar verdilär.
2006-cı yıl dekabri ayın 8-dä, Ukrainanın baş kasabasında Kievda eni bir dernek kuruldu – Bütün Ukraina Gagauzların Birlii. Birlin kurulma Kongresindä Ukrainanın ondört bölgesindän delegatlar vardı. Delegatlar oy birliinnän eni kuruluşun Ustavını kablettilär. Nedän sora Birliin başkanını hem reviziya komisiyasını ayırdılar. Bütün Ukrayna Gagauzların Birlii başkanı Vasiliy Kelioglo (gagauzların Kievdakı “Halk Birlii” dernään başkanı) seçildi.
Hep o günü Kievda taa iki büük meropriyatie oldu: etnokultura festivali “Ukraina çiçekleri topluluu” hem “Taras Şevçenko” adına devlet universitetindä “Ukrainada gagauz kulturasının korumasınnan hem ilerlemesinnän ilgili problemalar” simpoziumu.